Wikipedia vlswiki https://vls.wikipedia.org/wiki/Voorblad MediaWiki 1.47.0-wmf.22 first-letter Media Specioal Discuusje Gebruker Discuusje gebruker Wikipedia Discuusje Wikipedia Ofbeeldienge Discuusje ofbeeldienge MediaWiki Discuusje MediaWiki Patrôon Discuusje patrôon Ulpe Discuusje ulpe Categorie Discuusje categorie TimedText TimedText talk Module Overleg module Event Event talk 0 5486 327564 325845 2026-10-02T10:58:22Z Kontributor 2K 26728 redir. 327564 wikitext text/x-wiki {{Dynastie| | ploatje = [[Ofbeeldienge:Mary of burgundy pocher.jpg|200px]] | noame = Maria van Bourgondië | leevn = [[1457]] – [[1482]] | functie = [[Ofbeeldienge:Blason fr Bourgogne.svg|20px|left]] [[File:Brabant-Limburg Arms.svg|20px|left]] [[Hertog van Bourgondië|Hertoginne van Bourgondië]] ( titulair) <br />[[File:Guelders-Jülich Arms.svg|20px|right]] [[File:Armoiries Comtes de Luxembourg superseding.svg|20px|right]] [[Hertog van Broabant#Hertoogn van Broabant, Lothier en Limburg|Hertoginne van Broabant, Lothier, Limburg]], Gelre en [[Huus Luxemburg#Hertogdom Luxemburg|Luxemburg]]. <br />[[File:Namur Arms.svg|20px|left]] [[Ofbeeldienge:Blason Comté de Flandre.svg|20px|left]] [[Ofbeeldienge:Blason comtes fr d'Artois 1.svg|20px|right]] Markgravinne van Noamn. <br /> [[Groaf van Vloandern| Gravinne van Vloandern]], [[Groafschap Artois#Huus Bourgondië|Artois]], [[Bourgondiërs#Huus Bourgondië (1347–1361)|Franche-Comté]], [[Groafschap Henegouwn#Huus Wittelsbach|Henegouwn]], [[File:Hainaut Modern Arms.svg|20px|left]] [[File:Counts of Holland Arms.svg|20px|right]] [[Groafschap Holland#Huus Wittelsbach|Holland, Zêeland]], [[Charolais]] en Zutphen. | periode = [[1477]] – [[1482]] | vôorganger = [[Karel de Stoutn]] | ipvolger = [[Filips I van Kastilië|Filips de Schôonn]] | voader = [[Karel de Stoutn]] | moeder = [[Isabelle van Bourbon]] }} [[Ofbeeldienge:Karte Haus Burgund 5.png|thumb|<center>D'ipdelienge van de Bourgondische bezittiengn binst 't bewind van Maria van Bourgondië en Maximiliaan van Ôostnryk]] [[Ofbeeldienge:Coat of arms of Mary of Burgundy as consort to Maximilan of Hapsburg (shield).svg|thumb|<center>Woapnschild van Maria van Bourgondië]] '''Maria van Bourgondië''' ([[13 februoari]] [[1457]], [[Brussel]] - [[27 moarte]] [[1482]], [[Brugge]]) was [[Bourgondische hertoogn|hertoginne van Bourgondië]] (titulair), [[Hertog van Broabant#Hertoogn van Broabant, Lothier en Limburg|hertoginne van Broabant, Lothier, Limburg]], Gelre en [[Huus Luxemburg#Hertogdom Luxemburg|Luxemburg]], markgravinne van Noamn, [[Groafschap Vloandern|gravinne van Vloandern]], [[Groafschap Artois#Huus Bourgondië|Artois]], [[Bourgondiërs#Huus Bourgondië (1347–1361)|Franche-Comté]], [[Charolais]], [[Groafschap Henegouwn#Huus Wittelsbach|Henegouwn]], [[Groafschap Holland#Huus Wittelsbach|Holland, Zêeland]] en Zutphen. Eur byname was ''Maria de Ryke'' omda ze hêel 't Bourgondisch Ryk, toun ol êen van de rykste gewestn van West-Europa, geërfd ad. Ze was de dochter van hertog [[Karel de Stoutn]]. Heur moeder wos [[Isabelle van Bourbon]] die e vree skoan proalgraf hed in de groate Sint Michiels abdie van Antwerpen, moa dedie es ollange ofgebroken deur [[Napoleong]] die do zyn oorlogsskeepswerve gemakt had. De sanskulotten en ton zovele kapot gemakt en gestolen moa van da graf keun je nu nog wa zien in de kathedroale in Antwerpen en in Amsterdam in et ryksmuseum. (de pleuroars of beskrièmers, da zyn beeldekes rond et graf) == Huwelik == Ze trouwde in [[Gent]] in 1477 me [[Maximiliaan I|Maximiliaan I van Habsburg]] (1459-1519), beter bekend lik Maximiliaan van Oostnryk, en ze kreegn drie kienders woarvan dat er moa twee de kanse addn om de volwassen leeftyd t'hoaln: * [[Filips I van Kastilië]] (1478 - 1506), bygenaamd Filips de Schôonn, voader van [[Keizer Karel V]] * [[Margaretha van Oostnryk (1480-1530)]] == Maria's regerienge == Os eur voader doad ging in [[1477]] most ze zy em totoal ounvoorbereid upvolgn. Gelukkig was ze wel vree goe me [[Margaretha van York]], eur stiefmoedre. Da wos un vree gelêerde en rappe vrouwe. Z'e Maria van Bourgondië ôok Vlams gelêerd en z'et heur vele g'holpen met euren trouw me Maximiliaan en ôok tegen den altyd moa ipdriengerige politiek van de Fransken keunienk Louis XI. Dien zei da volgens 't Frans opvolgings- en erfrecht een vrouwe gin recht oad ip Frans bezit en dus da Bourgondië were noa Frankryk most goan. Dus had ie, al vanos heur voader doad was, Artesië, in wa ta nu Frans-Vlaanderen es, ingepakt. Moa 't was vree moeilik vo Maria omda een vrouwe byvoorbeeld militair nie zo vele kostte doen gelik nen vint die oltyd an de kop van un leger kostte stoan. Naturlik ad da dramoatische gevolgen. Direct eistn sommigste steedn, voorol [[Brugge]] en [[Yper]] en sommigste streekn (lik[Broabant en Olland) under verloorn privileges were up. En me succes want deur de toekennienge van het Groot Privilege (11 februari [[1477]]) verkreeg Maria financiële en militaire steun van de Staten-Generaal der Nederlandn. == Eur titels == [[5 januoari]] [[1477]] - [[27 moarte]] [[1482]]: * [[Ofbeeldienge:Blason fr Bourgogne.svg|30px]] [[Hertog van Bourgondië|ertoginne van Bourgondië]] (titulair, want de Fransche keunienk Louis XI ad da gebied ol veroverd by 'n dood van [[Karel de Stoutn]]) * [[Ofbeeldienge:Armoiries Brabant.svg|30px]] [[Hertog van Brabant|ertoginne van Broabant]] * [[Ofbeeldienge:Wappen Geldern-Juelich.svg|30px]] ertoginne van Gelre * [[Ofbeeldienge:Limburg New Arms.svg|30px]] ertoginne van Limburg * [[Ofbeeldienge:Gules a fess argent.svg|30px]] ertoginne van [[Lothier]] * [[Ofbeeldienge:Armoiries Comtes de Luxembourg superseding.svg|30px]] ertoginne van [[Luxemburg]] * [[Ofbeeldienge:Arms of Namur.svg|30px]] markgravinne van Noamn * [[Ofbeeldienge:Blason fr Franche-Comté.svg|30px]] [[Bourgondiërs#Huus Bourgondië (1347–1361)|gravinne van vry Bourgondië (Franche-comté)]] * [[Ofbeeldienge:Blason comtes fr d'Artois 1.svg|30px]] gravinne van [[Groafschap Artesië|Artesië]] * [[Ofbeeldienge:Blason Charolais.svg|30px]] gravinne van [[Groafschap Charolais|Charolais]] * [[Ofbeeldienge:Blason Comté de Flandre.svg|30px]] gravinne van [[Groafschap Vloandern|Vloandern]] * [[Ofbeeldienge:Hainaut Modern Arms.svg|30px]] [[Groafschap Henegouwn|gravinne van Enegouwen]] * [[Ofbeeldienge:Counts of Holland Arms.svg|30px]] [[Groafschap Holland|gravinne van Olland]] * [[Ofbeeldienge:Coat of arms of Zeeland.svg|30px]] gravinne van Zeeland * [[Ofbeeldienge:Graafschap zutphen.svg|30px]] gravinne van Zutphen == Dôod == [[Ofbeeldienge:Grafmarg.JPG|thumb|<center>Eur proalgraf in Brugge]] 't Ryk van eur was van korte deure. Up den desastreuzn dag van zes moarte [[1482]], binst ne volknjacht in de busschn van [[Wyndoale]] by [[Toeroet]], miste eur peird ne sproung en viel. Maria vloog over eur peird en die beeste kwam up eur terechte. Mè lik resultoat en bekknbreuke en en inwendige bloedienge. Z'èn Maria noa 't [[Prinsenhof (Brugge)|Prinsenhof]] in [[Brugge]] gebrocht, moa 't mochte nie mè elpn, den 27sten moarte es ze an eur verwoundiengn bezweekn. Z'èt e proalgraf gekreegn in d'[[Onze-Lieve-Vrouwekerke (Brugge)|Onze-Lieve-Vrouwekerke]] van [[Brugge]], nevers da van eur voader [[Karel de Stoutn]]. Je kut ze doar nog osan goan bekykn. By upgroaviengn round 1980 èn ze 't graf van Maria weregevoundn, moa nie da van Karel. Ton ist er ôok een otopsie gewist van heur geroamte en men es ton tot de bevindinge gekomn da ze verzekers nen pneumotoraks gekregen et. Dat es een gat in de longe verzekers deur een gebroken rebbe. Z' e nog een ende geleefd en ze moe vree ofgezien en. Sommeste van de orgoann gelik 't herte werden in een loaden kiste elders begroaven, da wos ton gebruukelik. Heur vint Maximiliaan is begroaven in Innsbruck. == Externe koppeliengn == * Portret in [http://www.inghist.nl/Onderzoek/Projecten/DVN/lemmata/data/Maria%20van%20Bourgondie Digitaal Vrouwenlexicon] {{Commonscat|Mary_of_Burgundy|Maria van Bourgondië}} [[Categorie:Ertog van Bourgondië]] [[Categorie:Gravinne van Vloandern]] [[Categorie:Hertog van Broabant]] [[Categorie:Groaf van Artois]] [[Categorie:Groaf van Bourgondië]] q3yir8g9ks0b0bg6z2t62c4h1u80h1c 0 5591 327563 297960 2026-10-02T10:58:10Z Kontributor 2K 26728 327563 wikitext text/x-wiki {{plat|Mêesns}} {{Dynastie| | ploatje = [[Ofbeeldienge:Baldwin V of Flanders and Adela of France.jpg|250px]]<br/>Adela van Mêesn met eur vint Boudewyn | noame = Adela van Mêesn | leevn = [[1009]] - [[1079]] | functie = [[Ofbeeldienge:Blason Comté de Flandre.svg|25px|left]] Gravinne van Vloandern | periode = [[1035]] - [[1067]] | vôorganger = [[Eleonora van Normandië]] | ipvolger = [[Richilde van Henegouwn]] | voader = Robert II van Vrankryk |moeder= Constance van Arles }} '''Adela van Mêesn''' (°[[Vrankryk]] [[1009]] - [[Mêesn]] [[8 januoari]] [[1079]]), ouk gekend lik '''Adela van Vrankryk''' of '''Adela Capet'''. Adela wos e dochter van [[Robert II van Vrankryk|Robert II]], e [[Lyste van keuniengn van Vrankryk#Keuniengn van Vrankryk|keunienk va Vrankryk]], en Constance van Arles. == Neur leevn == Ze wos êest getrouwd mi ertog [[Richard III van Normandië]]. Achter zyn dôod is ze in [[1028]] ertrouwd me groaf [[Boudewyn V van Vloandern]]. Tope me nem a ze 4 joens: [[Boudewyn VI van Vloandern|Boudewyn VI]], [[Mathilda van Vloandern]] (die trouwde me [[Willem den Veroveroare]]), [[Robrecht I van Vloandern]] en Hendrik van Vloandern. Toen da Boudewyn V van Vloandern dôod wos in 1067, gynk Adela na d'abdy va Mêesn. In 1057 adde ze doa e klôoster (in de orde va Sint-Benedictus) gesticht voe Fransche edeldames. == De legende van Adela == Toen da Adela in Mêesn kwam weunn, krêeg ze van Willem van Mêesn, patriarch van Jeruzalem, e stiktje out van 't kruus woa da [[Jezus van Nazareth]] a gestorven wos. Op e nacht krêeg Adela e visioen. E vrouwe vroeg neur om e procesje te doen mi die relikwie. Adela stoug op, en ze vounk e rôon droad op 't altaar in de kerke. Op neur kniejn en elleboogn voogde ze dien droad, en neur volgeliengn markeernde de route da ze dei. == Achter neurn dôod == * Adela is loater van tyd zoalig verkloard. Neurn fêestdag volt op [[24 februoari]]. Ounder de [[Sint-Nikloajkerke (Mêesn)|Sint-Nikloajkerke]] in Mêesn, in de Romaanse crypte, legt er e gedenkploate ter êre van Adela. * De [[legende (vertellienge)|legende]] van Adela wos 't begun van 'n ''Grôotn Kêer'', e processje die nu nog ossan in Mêesn bestoat. Ze begunt op 'n dag van de Eilige Kruusvereffieng (14 september) en deurt neegn doagn. In 2007 woarn d'r 613 wandeloars. [[Categorie:Gravinne van Vloandern]] [[Categorie:Istorisch personage van de Nederlandn]] [[Categorie:Mêesn|van Mêesn Adela]] [[Categorie:Legende]] [[Categorie:Huus Capet]] qcgjqk56wsrkccbyvvcj187nb27i6xg 0 5674 327562 325846 2026-10-02T10:57:57Z Kontributor 2K 26728 327562 wikitext text/x-wiki {{Dynastie| | ploatje = [[Ofbeeldienge:Charles the Bold 1460.jpg|200px|Karel de Stoutn]] | noame = Karel de Stoutn | leevn = [[1433]]-[[1477]] | functie1 = [[Ofbeeldienge:Blason Charolais.svg|20px|left]][[Charolais|Groaf van Charolais]] | periode1 = 1433-1477 | vôorganger1 = [[Filips de Goein]] | ipvolger1 = [[Maria van Bourgondië]] | functie2 = [[Ofbeeldienge:Blason fr Bourgogne.svg|20px|left]] [[File:Brabant-Limburg Arms.svg|20px|right]] [[File:Armoiries Comtes de Luxembourg superseding.svg|20px|right]] [[Hertog van Bourgondië]], [[Hertog van Broabant#Hertoogn van Broabant, Lothier en Limburg|Broabant, Lothier, Limburg]]<br /> en [[Huus Luxemburg#Hertogdom Luxemburg|Luxemburg]] <br />[[File:Namur Arms.svg|20px|left]]Markgroaf van Noamn,<br />[[Ofbeeldienge:Blason Comté de Flandre.svg|20px|left]] [[Ofbeeldienge:Blason comtes fr d'Artois 1.svg|20px|right]] [[File:Blason maison fr de Nevers.svg|20px|left]][[Groaf van Vloandern]], [[Groafschap Artois#Huus Bourgondië|Artois]], [[Bourgondiërs#Huus Bourgondië (1347–1361)|Franche-Comté]], [[Groafschap Henegouwn#Huus Wittelsbach|Henegouwn]], <br> [[File:Hainaut Modern Arms.svg|20px|right]] [[Groafschap Holland#Huus Wittelsbach|Holland en Zêeland]] | periode2 = [[1467]]-[[1477]] | vôorganger2 = [[Filips de Goein]] | ipvolger2 = [[Maria van Bourgondië]] | functie3 = [[File:Guelders-Jülich Arms.svg|20px|left]] [[File:Graafschap zutphen.svg|20px|right]] Hertog van Gelre en<br /> Groaf van Zutphen | periode3 = [[1473]]-[[1477]] | vôorganger3 = Arnold van Egmont | ipvolger3 = [[Maria van Bourgondië]] | voader = [[Filips de Goein]] | moeder =[[Isabella van Portugal (1397-1471)|Isabella van Portugal]] }} [[Ofbeeldienge:Karte Haus Burgund 4.png|thumb|250px|<center>De Bourgondische bezittiengn by 'n dôod van Karel de Stoutn]] [[Ofbeeldienge:Armoiries Bourgogne Philippe le Bon.png|thumb|<center>Woapnschild van Karel de Stoutn]] [[Ofbeeldienge:Reliquaire de Charles le Téméraire - Gérard Loyet - Liège 3.JPG|thumb|Reliekhouder van Karel de Stoutn gemakt deur Gérard Loyet, circa 1467-1471]] '''Karel de Stoutn''' (in 't Frans Charles le Téméraire, en in 't Ingels Charles the Bold of Charles the Rash) (Dijon, [[10 november]] [[1433]] - Nancy, [[5 januoari]] [[1477]]) was de zeune van [[Filips de Goein]] en [[Isabella van Portugal (1397-1471)|Isabella van Portugal]]. Je was grave van [[Charolais]] van zyn geboorte tout an zyn dôod. Van [[1467]] wast 'n [[hertog van Bourgondië]], [[Hertog van Broabant#Hertoogn van Broabant, Lothier en Limburg|hertog van Broabant, Limburg]], [[Ertogdom Lothier|Lothier]] en [[Huus Luxemburg#Hertogdom Luxemburg|Luxemburg]], [[Groafschap Vloandern|grave van Vlaandern]], [[Groafschap Artois#Huus Bourgondië|Artois]], [[Bourgondiërs#Huus Bourgondië (1347–1361)|Franche-Comté]], [[Groafschap Henegouwn#Huus Wittelsbach|Henegouwn]], [[Groafschap Holland#Huus Wittelsbach|Holland en Zêeland]] en markgrave van Naamn. Loater, in 1473, ist 'n hertog van Gelre gewordn, en grave van Zutphen. Ze byname ''de Stoutn'' et 'n gekreegn omdat 'n vree courageus was, omdat 'n zovele dost, dus nie omdat 't ne drouvoard was. == Territorium == Karel ad al vele graafschappn en hertogdommn g'erfd van ze voader, mo ze lagen in twêe blokkn: de landn van herwaars over (langs ier, de Nederlandn) en de landn van derwaars over (de kantn van Bourgondië). Ie wilde die twêe gebiedn an mekoar angn, en azo een groot ryk maakn, gelyk 't Middnryk van [[Lotharius I]] gewist. Dovoorn wildegt ie ounder meer Lotharingen goan verovern. 't Is domee dat 'n ruze kreeg met de Fransche keunink, Lodewyk den elfstn. Al da vechtn wier uutendelik in 1477 ook ze dôod, je sneuvelde in Nancy. == Instelliengn == In ze leevn wast 'n an 't sleuteln an de centrale instellingn van z'n ryk. Ie kwam mor in 1467 an de macht, mor ook ze voader [[Filips de Goein]] was doar al mee bizeg. Belangryk zyn zeker de Ordonnanties van Thionville van 1473. Ie richtte tonne 't Parlement van Mecheln ip, ne centrale reeknkamer, ne kamer van de schatkiste, en ne kamer van de beedn. Da woarn in feite al commissies die al een endje an 't groein woarn in den Hofraad. == Familie en vrouwn == Karel was drie keers getrouwd: met [[Catherine van Valois]], [[Isabelle van Bourbon]], en [[Margaretha van York]]. By Isabelle ad 'n z'n ipvolgster [[Maria van Bourgondië]] verwekt. == Zyn titels == Ier es e lyste van de titels die Karel èt gedreegn tusschn [[1467]] a [[1477]], 't en woare dat et anders vermeld stoat. * [[Ofbeeldienge:Armoiries Bourgogne Moderne.png|20px]] [[Hertog van Bourgondië]] * [[Ofbeeldienge:Armoiries Brabant.svg|20px]] [[Hertog van Broabant]] * [[Ofbeeldienge:Wappen Geldern-Juelich.svg|20px]] [[Ertogdom Gelre|Hertog van Gelre]] * [[Ofbeeldienge:Modern Arms of Limburg.svg|20px]] [[Ertogdom Limburg|Hertog van Limburg]] * [[Ofbeeldienge:Gules a fess argent.svg|20px]] [[Ertogdom Lothier|Hertog van Lothier]] * [[Ofbeeldienge:Armoiries Comtes de Luxembourg superseding.svg|20px]] [[Huus Luxemburg#Hertogdom Luxemburg|Hertog van Luxemburg]] * [[Ofbeeldienge:Arms of Namur.svg|20px]] [[Markizoat Noamn|Markies van Noamn]] * [[Ofbeeldienge:Blason fr Franche-Comté.svg|20px]] [[Bourgondiërs#'t Groafschap Bourgondië|Paltsgroaf van Bourgondië]] * [[Ofbeeldienge:Blason comtes fr d'Artois 1.svg|20px]] [[Groafschap Artesië|Groaf van Artesië]] * [[Ofbeeldienge:Blason Charolais.svg|20px]] [[Groafschap Charolais|Groaf van Charolais]] * [[Ofbeeldienge:Blason Comté de Flandre.svg|20px]] [[Groafschap Vloandern|Groaf van Vloandern]] * [[Ofbeeldienge:Armoiries Hainaut Moderne.png|20px]] [[Groafschap Henegouwn|Groaf van Henegouwn]] * [[Ofbeeldienge:Armoiries Hollande.png|20px]] [[Groafschap Holland|Groaf van Holland]] * [[Ofbeeldienge:Coatofarmszeeland.PNG|20px]] [[Groafschap Zeeland|Groaf van Zeeland]] * [[Ofbeeldienge:Graafschap zutphen.svg|20px]] [[Groafschap Zutphen|Groaf van Zutphen]] == Achter ze dôod == Achter dat 'n gesneuveld was in Nancy in 1477 kreeg z'n ipvolgster, [[Maria van Bourgondië]], als jounk meisje van me moeite 20 joar ferme probleemn omda nie iedereen eur azo mo wilde g'oorzoamn. De bevolkinge liep vree dul ip bevoorbeeld da nieuw ipgerichte Parlement omdat dadde een instellinge was die helegans geleid wier deur Bourgondiërs die gin Vlams kostn. Doarnboovn begoste 't beroep in processn nog mor ip te kommn. Met andere woordn: al die legere rechtbankn woarn d'r ook nie mee gediend. Nog in 1477 et de bevolkinge by Maria 't Groot Privilegie ofgedwoungn, womee dat al die nieuwe instellingn ollemolle were ofgeschaft wiern. Nu ja, teegn de trend ingoan was moeilik, en binn d'eeste decennia zyn z'ol were eripgericht gewist, bevoorbeeld da Parlement wier in 1504 eripgericht als de Grote Raad van Mecheln deur [[Filips de Schôonn]]. [[Ofbeeldienge:Grafkarel.jpg|left|thumb|<center>Zyn proalgraf in d'[[Onze-Lieve-Vrouwekerke (Brugge)|Onze-Lieve-Vrouwekerke]] van [[Brugge]]]] == Bronne == MORREN, P., De geschiedenis van België in documenten. Van de dôod van Karel de Stoute tot de troonsbestijging van aartshertog Karel (1477-1515), uutgegeevn deur 't Algemeen Rijksarchief, Brussel, 1997. == Varia == Van 'n 27stn moarte tout 'n 21stn juli 2009 was der in het [[Groeningemuseum]] de tentoonstellienge ''Karel de Stoute''. De tentoonstellienge toogde ounder andere de "Bourgondische buit" die Karel an de Zwitsers eit verloorn. 't Was 'n eestn kee da die indrukwekkende kunstschat (schilderyen, harnassn, wandtapytn, manuscriptn...) [[Zwitserland]] verliet. {{commonscat|Charles the Bold|Karel de Stoutn}} [[Categorie:Ertog van Bourgondië]] [[Categorie:Groaf van Vloandern]] [[Categorie:Hertog van Broabant]] [[Categorie:Groaf van Artois]] [[Categorie:Groaf van Bourgondië]] t0j27amta4mkrn07viqvh8bl17oosan 0 5926 327567 316288 2026-10-02T11:20:48Z Kontributor 2K 26728 327567 wikitext text/x-wiki {{Streektoale|Brugs}} {{Dynastie| | ploatje = | noame = Judith van West-Francië | leevn = [[844]] - [[870]] | functie1 = [[Ofbeeldienge:Blason Comté de Flandre.svg|25px|left]] Gravinne van Vloandern | periode1 = [[863]] - [[870]] | vôorganger1 = - | ipvolger1 = [[Ælfthryth van Wessex]] | functie2 = Keuniginne van Wessex, Ingeland | periode2 = 856 – 860 | vôorganger2 = Osburga | ipvolger2 = Wulfrida | voader = [[Karel den Kletsn]] | moeder = Ermentrude van Orléans }} '''Judith van West-Francie''' (geboren ca. [[844]] en gestorven in [[870]]) was d'êeste gravinne van [[Groafschap Vloandern|Vloandern]]. ==Leevn== Judith was 'n dochtere van [[Karel den Kletsn]], de keunink van [[West-Francië]]. Os ze twolf joar oet was, den [[1 oktober|eerstn oktober]] van 't joar [[856]], wier ze getrouwd me den Iengelsen keunink, Aethelwulf van Wessex. Achter dat ie in 858 z'n [[keirse]] uutgebloazen aad, most ze trouwen met ur stiefzeune, Aethelbald van Wessex, een zeune van Aethelwulf uut 't êeste bedde en die ook keunink van [[Iengeland]] wier. Moa je gienkt ie ook dood en ze kwaam zy ip ur zeventienste ton moa were noa Vrankryk. In ofwachtienge van een volgende trouwkandidoat platste ur voader ur ounder toezicht van den bisschop van Senlis. Ols [[Boudewyn I van Vloandern]], loater genoemd ''met den Yzern Oarm'', ur uut Senlis ontvoerdige tegen Kestdag [[861]], liet ur voader z'olle twee in den ban van de kerke sloan. Ze vluchtigen êest noa Lotharingn en loater zelfs noa [[Rome (stee)|Rôme]]. Do leien ze under gevol uut an de paus Nikolaas I die een brief schreef noar ur voader Karel de Kletsn. Da kwam ton nog t'ope met een dreigement van Boudewyn dat ie wel e kêe zoe kunnen t'ope doen me de Vikings die de noordzeekust bedreigdegen. Woar ip dat Koarel liet weetn dat ie nie kost weerstoan an de dringende vrage van de paus dat ie zoud and over erte geleid èn. Den dertiensten december [[863]] trouwdige Judith mè Boudewyn en kreeg ze ols trouwcadeau van ur voader de [[Vloanderngouwe|Pagus Flandrensis]] of anders gezeid 't [[Groafschap Vloandern]]. Boudewyn I met den Yzern Oarm wordt doarom anzien ols den êesten graaf van 't Graafschap en dank zy Judith kostn de Vlaamsche graven toe in de 12ste eeuwe stoefn ip under [[Karoliengers|Karolingische]] ofkomst. Judith van West-Francië en Boudewyn met den Yzern Oarm aan t'ope vier kienders: Karel, [[Boudewyn den Kletsn|Boudewyn]], Gunhilda en Rudolf. 't Êeste is jounk gestorvn, mo de drie andere en 't verre geschipt. [[Categorie:Gravinne van Vloandern]] tj1p2z6fgi41njldawc35vk0iokdteg 0 7033 327566 301709 2026-10-02T11:20:39Z Kontributor 2K 26728 327566 wikitext text/x-wiki {{Dynastie| | ploatje = [[Ofbeeldienge:Boudewyn I van Vlaanderen.jpg|250 px]] | noame = Boudewyn I van Vloandern | leevn = [[837]]? – [[879]] | functie = [[Ofbeeldienge:Blason Comté de Flandre.svg|25px|left]] [[Groaf van Vloandern]] | periode = [[862]] – [[879]] | vôorganger = gin | ipvolger = [[Boudewyn II van Vloandern]] | voader = [[Audacer]] | moeder = ? }} '''Boudewyn I van Vloandern''' (° [[837]]?, † [[2 januoari]] [[879]]) wos den eestn groaf van et [[Groafschap Vloandern]]. J'es surtout bekend gerocht ounder zyn bynoame '''met den Yzern Oarm'''. == Ofkomste == Zyn voader wos [[Audacer]] (lett. ''houtkapper''). Da wos ne [[Forestier]], nen here over e [[gouwe]] in 't [[Frankisch Ryk]] ounder de [[Karoliengers|Karolingers]]. == Huwelik == In [[861]] ountvoerde Boudewyn [[Judith van West-Francië]], de dochter van [[Karel den Kletsn]] die keunienk wos van de [[Frankn]] in [[West-Francië]]. Dien koste doa nie mei lachen en je liet Boudewyn excommuniceern. Boudewyn en Judith sloegn up de vlucht na [[Rome (stee)|Rome]] en zochtn hulpe by paus Nicolaas I. Achter e joar negotieern gof Koarel an Boudewyn toch de toestemmienge vo mèi zyn dochter te trouwn. De twee zyn getrouwd up [[13 december]] [[862]]. Vo 'n hem en bitje noame te geevn, benoemde keunienk Koarel zyn schoonzeune Boudewyn tout groaf van Gent en gof 'n hem de [[Vloanderngouwe|noordelikke gouwe]] van zyn ryk lik huwelikscadeau. Da wos 't begun van 't [[groafschap Vloandern]]. Boudewyn en Judith kreegn vier kinders: * '''Koarel''', die jounk es doodgegoane * '''Boudewyn''', die [[Boudewyn II van Vloandern]] es gekommn * '''Gunhilda''' * '''Rudolf''' == Verweeznlikkiengn == Styf vele es 't er nie gekend van dienen groaf. Boudewyn wos in olle gevol ne competentn en stoutn militair. J'es bekend gerocht omdat 'n hem d'r in 864 lik één van d'eeste in sloagde de rooftochtn van de [[Viking]]s in Vloandern te doen stoppn. 't Es van ton dat 'n hem zyn bynoame '''met den Yzern Oarm''' hèit gekreegn. Vo de Vikings tegen t'houdn, liet 'n hem ne burcht bouwn up de plekke woa da de riviere de [[Brugsche reien|Reie]] in den zeeoarm 't [[Zwin]] uutkomt. Da wos 't begun van de [[Burg (Brugge)|Brugsche Burg]] - vandoa de noame. 't Es deur dienen burcht dan de Vikings die stee noois nie angevolln hèin. Deur zyn kordoat uptreedn koste Boudewyn ol gauwe nen eigen koers voarn en kreeg Vloandern in kortn tyd e toamelik zelfstandige plekke binn 't Frankisch Ryk. == Externe koppeliengn == * [http://users.skynet.be/fa010005/boudewijn_I.htm Parochje van Sint-Salvator in Oarelbeke] * [http://www.persee.fr/web/revues/home/prescript/article/rbph_0035-0818_1941_num_20_3_1622 Oentstoan van Vorstndom Vloandren.] {{Streektoale|Werviks}} [[Categorie:Groaf van Vloandern]] rr69ckmap9jollrwxtngdtg0qe0ipij 0 8880 327565 325847 2026-10-02T11:20:27Z Kontributor 2K 26728 327565 wikitext text/x-wiki {{Dynastie| | ploatje = [[Ofbeeldienge:Philip the good.jpg|200px|Filips de Goein]] | noame = Filips de Goein | leevn = 1396-1467 | functie1 = [[Ofbeeldienge:Blason fr Bourgogne.svg|20px|left]][[Ofbeeldienge:Blason Comté de Flandre.svg|20px|right]][[Hertog van Bourgondië#Huus Valois-Bourgondië (1363–1482)|Hertog van Bourgondië]]<br />[[Groaf van Vloandern]], [[File:Blason comtes fr d'Artois 1.svg|20px|left]] [[File:Blason maison fr de Nevers.svg|20px|right]] [[Groafschap Artois#Huus Bourgondië|Artois]] en<br> [[Bourgondiërs#Huus Bourgondië (1347–1361)|Franche-Comté]] | periode1 = 1419 -1467 | vôorganger1 = [[Jan zounder Vrees]] | ipvolger1 = [[Karel de Stoutn]] | functie2 = [[Ofbeeldienge:Blason Charolais.svg|20px|left]][[Charolais|Groaf van Charolais]] | periode2 = 1405-1433 | vôorganger2 = [[Jan zounder Vrees]] | ipvolger2 = [[Karel de Stoutn]] | functie3 = [[File:Brabant-Limburg Arms.svg|20px|left]] [[Hertog van Broabant#Hertoogn van Broabant, Lothier en Limburg|Hertog van Broabant, Lothier en Limburg]] | periode3 = 1430-1467 | vôorganger3 = Filip I van Saint-Pol | ipvolger3 = [[Karel de Stoutn]] | functie4 = [[File:Hainaut Modern Arms.svg|20px|left]] [[Groafschap Henegouwn#Huus Wittelsbach|Groaf van Henegouwn]], [[Groafschap Holland#Huus Wittelsbach|Holland en Zêeland]] | periode4 = 1432-1467 | vôorganger4 = [[Jacoba van Beiern]] | ipvolger4 = [[Karel de Stoutn]] | functie5 =[[File:Arms of the Count of Luxembourg.svg|20px|left]] [[Huus Luxemburg#Hertogdom Luxemburg|Hertog van Luxemburg]] | periode5 = 1443-1467 | vôorganger5 = Elisabeth van Görlitz | ipvolger5 = [[Karel de Stoutn]] | voader = [[Jan zounder Vrees]] | moeder = Margaretha van Beiern }} [[Ofbeeldienge:Karte Haus Burgund 3.png|thumb|<center>Zyn bezittiengn]] '''Filips de Goein''' (Dijon, [[31 juli]] [[1396]] - [[Brugge]], [[15 juni]] [[1467]]) was hertog van 't [[Bourgondische Ertoogn|Bourgondisch Ryk]]. ==Territorioale uutbreidiengn== Van 1405 wast 'n groaf van [[Charolais]] en j'erfde in 1419 't hertogdom Bourgondië en de groafschappn [[Groafschap Vloandern|Vloandern]], [[Groafschap Artois#Huus Bourgondië|Artois]] en [[Bourgondiërs#Huus Bourgondië (1347–1361)|Franche-Comté]] van ze voadre [[Jan zounder Vrees]]. Ton et 'n in 1430 't [[hertogdom Broabant]], [[Hertogdom Limburg|Limburg]] en [[Lothier]] der zelve by gevoegd en in 1432 't [[Groafschap Henegouwn#Huus Wittelsbach|groafschap Henegouwn]], [[Groafschap Holland#Huus Wittelsbach|Holland en Zêeland]]. Je was ook markgroaf van Namen van 1429 en [[Huus Luxemburg#Hertogdom Luxemburg|hertog van Luxemburg]] van 1443. J'et da kunn doen deur gebiedn up te koopn, te ervn of e kêer etwuk te verovern. ==Ofoudienge== Zyn ofoudienge wa e vrêe schone bedoeninge, want j'ad vele soutjes. [[Vloandern]] was in dien tyd toch êen van de rykste streekn van Europa. 't Schynt dat'n op een bepoald moment twêe procent van de totoale begrotienge et uutgegeevn an schone klêern en stoffn. J'ad ook een kapelle me weireldberoemde musiciens, en je koste ook van tydn ne kêer een wandtapytje apprecieern. J'et ook de [[Orde van et Gulden Vlies]] upericht en een schoon paleis gebouwd in Dijon en [[Brussel]]. ==Reloatie mei Vrankryk== Z'n familie wa gêen goeie moatjes met de keunienk van [[Vrankryk]], en 't et van tydn ne kêer ôorlog van gekommn. Z'en zyder ton een alliantie geslootn me de keunienk van [[Iengeland]] binst de [[Ounderdjoarige ôorlog]]. Zyn voadre et [[Parys]] kunn belegern moa je wierd tonne vermord deur de [[Fransche]]. Filips wa nie zo te doene vor ôorlog en j'et tonne een bestand geslootn met de keunienk, woar dat y em e schone party ground et kunn steekn in de Picardië. Je most toun wel bekenn dat de keunink van Vrankryk zyn boas was. ==Zyn Vrouwn== Filips was e groot vrouwnliefebber. J'is drie kis getrouwd gewist. Z'n eeste vrouwe was [[Michelle van Valois]], z'n twidde Bonne van Artois en z'n derde [[Isabella van Portugal (1397-1471)|Isabella van Portugal]]. Moa j'ad ook e hele reekse maîtresses woa dat 'n minstns zesentwintig bastoards mee ad, w.o. Anton, Cornelis, Filips en David van Bourgondië. En e kroniek uut dien tyd vertelt dat 'n 't embleem van et Gulden Vlies koos omdat 'n smoorverliefd was up e Brugse schone mè goudblond oar. ==Zyn dood== Filips den Goein es gestorvn up de vichtienstn van [[1467]], en heel Brugge was an 't schrêemn on ze zyn lyk van 't paleis noar de [[Sint-Donaaskerke]] ein gedreegn. Ze voundn 't allemoalle zukke goein da z'em loater ''Filips den Goein'' en genoemd. ==Erfenisse== Zyn zeune [[Karel de Stoutn]] ot allyk minder geduld en j'ad meermoals de Fransche keunink en andere vyandn geattaqueerd, zelfs wannêer Filips nog ertog was. Deur de agressiviteit van Karel zoudt e grôot stik van Filips ze ryk verloorn goan. [[Ofbeeldienge:Philip the Good Arms.svg|left|thumb|150px|<center>Woapnschild van Filips de Goein (achter 1430)]] {{commonscat|Philip III Duke of Burgundy|Filips den Goein}} [[Categorie:Ertog van Bourgondië]] [[Categorie:Groaf van Vloandern]] [[Categorie:Groaf van Artois]] [[Categorie:Hertog van Broabant]] [[Categorie:Groaf van Bourgondië]] nnhq92qzyntsc3pcz0gkieq27pky8s2 0 9773 327548 309830 2026-10-02T03:56:13Z InternetArchiveBot 22297 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 327548 wikitext text/x-wiki {{plat|Brugs}} 't '''Lappersfortbus''' is 'n bus in [[Sinte-Machiels]], ten zuudn van [[Brugge]]. 't Is eigndom van Fabricom. 't Lappersfortbus kwamd in 't nieuws in 2002 omdat ter 'n groep joenge gastn was die 't bus e poar moandn lange bezet aan. Ze protesteerdigen doamee teegn den anleg van e nieuwe ringweg. In septembr 2002 kwaam 't er 'n oentrumiengsbevel, moa de bezetters trokkn under doa niet van an. In oktobr 2002 wier 't bus uutendelik toch ontruumd, me vele geweld van de polisje. In 2007 kwam bekend dat de Vlamsche overied olle joare 1.900 euro eur moe betoaln an Fabricom voer 'n dêel van 't bus dat ingekleurd stoat ols parkgebied. In 't dêel dat ingekleurd stoat als industriezone wil Fabricom fabrikkn zettn, mo doarover moet er nog oenderandeld zyn me d'overied. Fabricom zou ton êest 'n compensoasje moetn doen med 'n ander stik bus.<ref>''De Standaard'', 27/1/2007</ref>. In den erfst van 2007 grogt bekend da stad Brugge 'n twêevaksboane deur het bus wil trekkn. De katte zat direkt were goe in d'orloge. == Bronn == <references /> == Externe koppeliengn == *[https://web.archive.org/web/20101223053424/http://brugge.be/internet/nl/Natuurleefmilieu/Groen/openbaargroen/lappersfortbos.htm Stad Brugge] *[https://web.archive.org/web/20100404224145/http://www.ggf.be/lappersf/lappersfort.htm Groene Gordel Front] *[https://web.archive.org/web/20071106230736/http://www.ggf.be/ Groene Gordel Front in Brugge en Ommeland] [[Categorie:Brugge]] 9i1r8gzqe3d0x2pbn1nxlht8siinuyp 0 11787 327550 277413 2026-10-02T10:25:23Z Kontributor 2K 26728 update img redirect 327550 wikitext text/x-wiki {{Dynastie| | ploatje = [[File:Town hall of Dunkerque - statue of Baudoin III de Flandre - detail-7582.jpg|200px]] | noame = Boudewyn III van Vloandern | leevn = [[940]] - [[962]] | functie = [[Ofbeeldienge:Blason Comté de Flandre.svg|25px|left]] [[Groaf van Vloandern]] | periode = 958-[[962]] <br />met [[Arnulf I van Vloandern|Arnulf I]] | vôorganger = [[Arnulf I van Vloandern|Arnulf I]] | ipvolger = [[Arnulf II van Vloandern|Arnulf II]] | voader = [[Arnulf I van Vloandern|Arnulf I]] | moeder = [[Adele van Vermandois]] }} '''Boudewyn III''', bygenoamd '''de Joungn''' ([[940]] - [[1 januoari]] [[962]]) was [[groaf van Vloandern]] van 852, tegoare me zyn voader [[Arnulf I van Vloandern|Arnulf I]]. Je stierf idder of zyn voader mo j’ha wel e zeune, [[Arnulf II van Vloandern|Arnulf II]], die zyn grotvoader in 865 styf jounk most ipvolgn. In 961 is Boudewyn getrouwd me [[Mathilde van Saksn]], dochter van Herman Billung en van Hildergarde van Westerburg. Under jounges woarn: *[[Arnulf II van Vloandern|Arnulf II]] (960 of 961- 988) *Bertha, die trouwde me Gerold I van Genève. Ounder zyn korte regerienge was Boudewyn III verantwoordelyk vo d'economische ountwikkelienge van de loaknindustrie in [[Gent]] en je stichtte d'êeste joarmartn in [[Brugge]], [[Tourhout]], [[Kortryk]] en [[Kassel (Vrankryk)|Kassel]]. Boudewyn III dêe mee an 'n expediesje teegn de Normandiërs ounder de Fransche keunienk [[Lotharius van West-Francië|Lotharius]], moar in 't were kêern ist 'n dôod gegoan an de pokkn en was zyn voader verplicht van were ollêne te regeern. Achter zyn dôod trouwde zyn weeuwe Mathilde me Godfried van Verdun. {{Commonscat|Baldwin III of Flanders}} [[Categorie:Groaf van Vloandern]] 4v4r281zq3oce46f7qxgoiivm1wc60d 0 11791 327551 289725 2026-10-02T10:25:28Z Kontributor 2K 26728 update img redirect 327551 wikitext text/x-wiki {{Dynastie| | ploatje = [[Ofbeeldienge:Robrecht de Fries.png|250px|Robrecht de Fries]] | noame = Robrecht de Fries | leevn = ca 1030 - 1093 | functie1 = [[Ofbeeldienge:Blason Comté de Flandre.svg|25px|left]] [[Groaf van Vloandern]] | periode1 = 1071 - [[1093]] | vôorganger1 = [[Arnulf III van Vloandern|Arnulf III]] | ipvolger1 = [[Robrecht II van Vloandern|Robrecht II]] | functie2 = [[Ofbeeldienge:Counts of Holland Arms.svg|25px|left]] [[Groafschap Holland|Groaf van Holland]] | periode2 = 1063 (regent vo Dirk V) | vôorganger2 = [[Gertrude van Saksn]] | ipvolger2 = Dirk V van Holland | voader = [[Boudewyn V van Vloandern]] | moeder = [[Adela van Mêesn]] }} '''Robrecht I''', bygenoamd ''de Fries'' (ca. 1029/1032|32 – [[Kassel]] ([[Vrankryk]]), [[13 oktober]] [[1093]]) was [[groaf van Vloandern]] van 1071 tout an zyn dôod. Je was de twidde zeune van [[Boudewyn V van Vloandern]] en [[Adela van Mêesn]]. ==Vrouwe en jounges== Je trouwde in 1063 mè [[Gertrude van Saksn]], weeuwe van groaf Floris I van Holland. Vandoa zyn bynoame ''de Fries''. In dien tyd was ter nog sproake van ’t Groafschap West-Friesland. De noame [[Groafschap Holland]] kwam moar in gebruuk round 1100. Z’haan vuuf jounges: * [[Robrecht II van Vloandern]] * [[Adela van Vloandern]], getrouwd mè Knud IV van Denemarkn, d’ouders van [[Karel de Goein]] * [[Gertrude van Vloandern]], getrouwd mè Diederik van Ipper-Lothariengn, d’ouders van [[Diederik van den Elzas]] * Filips van Lo (zyn ounwettige zeune [[Willem van Yper]] (of Willem van Lo) was burggroave van [[Yper]] en [[Lo]]) * Ogiva, abdis van [[Mêesn]] ==Groafschap Vloandern== Zyn oudere broere [[Boudewyn VI van Vloandern|Boudewyn VI]], groaf van Vloanderen en [[Groafschap Henegouwn|Henegouwn]], stierf in 1070 en je wierd ipgevolgd deur zyn oudste zeune [[Arnulf III van Vloandern|Arnulf III]], bygenoamd ''den Oungelukkign'', azo genoemd deurdat ’n sneuvelde in de [[Slag by Kassel]] (22 februari 1071). Robrecht de Fries, zyn nounkel, was e familieoorloge begost vo ’t groafschap Vloandern, teegn de weeuwe van zyn broere, [[Richilde van Henegouwn]], en heur twi zeuns Arnulf III en Boudewyn II. [[Filips I van Vrankryk]] en [[Willem de Veroveroare]], die keunienk van [[Iengeland]] gewordn was, stoundn an de kant van Arnulf III. Uuteindelik krêeg Robrecht de Fries toch de steun van de keunienk van Vrankryk, die hem erkende ols groaf van Vloandern. Zyn schônzuster Richilde en heur zeune Boudewyn II hieldn ’t groafschap Henegouwn. In 1086 vertrok Robrecht de Fries noa ’t Hillig Land (1086–1089). Je liet ’t regentschap over Vloandern in handn van zyn zeune, de loatern Robrecht II van Jeruzalem. In 1087 gaft ’n militaire hulpe an de Byzantynschn keizer Alexius I teegn de Turkn. Robrecht I wierd in 1093 ipgevolgd deur zyn zeune Robrecht II. [[Categorie:Groaf van Vloandern]] borher1o10fonakhv7r05eajx8luh4m 0 11810 327552 279936 2026-10-02T10:25:34Z Kontributor 2K 26728 update img redirect 327552 wikitext text/x-wiki {{Dynastie| | ploatje = [[File:Baldwin IV of Flanders.jpg|250px]] | noame = Boudewyn IV van Vloandern | leevn = [[980]] - [[1035]] | functie = [[Ofbeeldienge:Blason Comté de Flandre.svg|25px|left]] [[Groaf van Vloandern]] | periode = [[988]] - [[1035]] | vôorganger = [[Arnulf II van Vloandern]] | ipvolger = [[Boudewyn V van Vloandern]] | voader = [[Arnulf II van Vloandern]] | moeder = [[Rozala-Suzanna van Ivrea]] }} '''Boudewyn IV''', bygenoamd '''met den Board''' ([[980]] - [[30 meie]] [[1035]]), was [[groaf van Vloandern]] van 988 tout an zyn dôod. Je was de zeune van [[Arnulf II van Vloandern|Arnulf II]] en van [[Rozala-Suzanna van Ivrea]], de dochter van Berengar II, keunienk van [[Italië]]. O Boudewyn IV zyn voader ipvolgde wast ’n nog minderjoarig en kwamt 'n ounder de voogdye van zyn moeder. 't Was nie goed gesteld mè 't [[groafschap Vloandern]]. Ol achter [[Arnulf I van Vloandern|Arnulf I]] zyn dôod ha Boudewyn (Baldzo), den ounwettige zeune van zyn broere [[Adalolf van Boulogne|Adalolf]], hem ounrechtmoatig mêester gemakt van ’t zudelyk stik van de [[Kortryk]][[gouwe]], en achter zyn dôod kwam ’t in handn van Eilbodo, de slotvoogd van Kortryk. ’t Nôordelyk stik van de gouwe was tegoare gevoegd mè ’t groafschap Gent en ’t Land van Woas, woavan da Dirk II, de [[Groafschap Holland#‘t Groafschap West-Friesland|groaf van West-Friesland]], hem in 965 mêester ha gemakt. Boulogne was noar [[Arnulf II van Boulogne]] gegoan en de streke van Guînes noa Deensche Vikings. Vo zyn gezag were te winn vroeg Boudewyn steun an d’inweuners van [[Oarelbeke|Hoarelbeke]], die ossan trouw gebleevn woarn an under groaf en doadeure gedeurig gepest wierdn deur de Kortrykzoann. On z’hoordn da Boudewyn ip weg was vo ’t gebied were ounder zyn gezag te krygn, vieln z'Hoarelbeke binn en stoakn ze ’t stadje in brande. Da was nie slim want nu krêegn ze de bevolkienge van ol d’andere omliggende dorpn teegn under en azo kost de groaf zounder veel moeite zyn gezag were herstelln. == Ounder de Capetiengers == [[Ofbeeldienge:Le royaume des Francs sous Hugues Capet-fr.svg|thumb|<center>Vrankryk round 987]] Keunienk [[Lotharius van West-Francië|Lotharius]] was in 986 gestorvn en je wierd ipgevolgd deur zyn zeune [[Lodewyk V van West-Francië|Lodewyk V]], die kort doarip in 987 ook stierf. Je was de latste keunienk van de [[Karoliengers|Karolingische]] dynastie in [[West-Francië]]. Je wierd ipgevolgd deur [[Hugo Capet]], de zeune van hertog Hugo de Grôotn. Doamee wierd de periode van de [[Capetiengers]] ingezet, de [[Lyste van keuniengn van Vrankryk#Keuniengn van Vrankryk|keuniengn van Vrankryk]]. Achter da Boudewyn zyn moeder Rozala-Suzanna weeuwe gewordn was, arrangeerde Hugo Capet 't huwelyk met heur en zyn zeune, de loatern [[Robert II van Vrankryk|Robert II]]. Ze was 'n interessante partye omda ze Montreuil-sur-Mer en Ponthieu mee brocht, mo ze was ol mêer of viftig joar oud. Robert II trouwde teegn zyn gouste met heur en ze zyn loater geschid. == Reorganisoasje == Achter die moeilyke begunperiode van zyn regerienge krêeg Boudewyn mêer en mêer macht deur groundige hervormiengn. Round 993-994 verdêeldegt ie zyn groafschap in drie [[Kasselry|burggroafschappn]], ieder round e groafelykn burcht. De burggroave krêegt de leidienge over de besteurlyke, de rechterlyke en de militaire organisoasje en was platsvervanger van de groaf. De drie burggroafschappn woarn: *[[Brugge]] *[[Doornik]] mè [[Kortryk]] en Sint-Omaars *[[Gent]] mè ’t [[Land van Woas]] == Uutbreidienge van 't Groafschap == Nu dat olles intern gestabiliseerd was begost Boudewyn te zoekn vo zyn macht buutn ’t groafschap uut te breidn. Zyn vôorgangers [[Boudewyn II van Vloandern|Boudewyn II]] en [[Arnulf I van Vloandern|Arnulf I]] han ’t groafschap zuudwoarts uutgebreid tusschn 879 en 965, mo nu wast er vele veranderd. Deur d’ountwikkelienge van de Normandische macht en deur de Fransche monarchie die ossan mo sterker kwam, kost Boudewyn nie mê verder noa ’t zuudn. Doarom giengt ie nu vo gebiedn ten ôostn van de Schelde, van ’t Duuts [[Hillig Rôoms Ryk]]. ’t Was nie gemakkelyk want keizer [[Otto II (HRR)|Otto II]] had ’n ende geleen, round 980, drie sterke burchtn langs de [[Schelde]] loatn bouwn en de [[markgroaf]]schappn [[Markgroafschap Antwerpn|Antwerpn]], Ename en Valenciennes ipgericht. In 1006 pakteg't ie Valenciennes in, moa je kost ’t uutendelyk nie hoaln teegn de Duutsers, die gesteund woarn deur Fransche en Normandische troepn. De 22stn oktober 1011 krêegt ’n ton toch ’t Groafschap Valenciennes en de streke van [[Zêeland]] in lêen. Da was 't begun van [[Ryksvloandern]] (de gebiedn in lêen van ’t Ryk) teegnover [[Krôonvloandern]] (de gebiedn in lêen van Vrankryk). In 1033 stak Boudewyn de Schelde over en veroverde ’t markgroafschap Ename. == Vrouwn en jounges == Êeste vrouwe: [[Ogiva van Luxemburg]] (in 1012), dochter van Frederik van Luxemburg. Z’haan twi jounges: *[[Boudewyn V van Vloandern]] * Ermengarde, getrouwd met Adalbert, groaf van [[Gent]] Twidde vrouwe: [[Eleonora van Normandië]] (in 1031), dochter van hertog [[Richard II van Normandië]] en Judith van Bretagne. Z’haan twi dochters: * Judith van Beiern, getrouwd mè Tostig Godwinsson, groaf van Northumberland, en mè Welf IV, hertog van Beiern * dochter (noame ounbekend), getrouwd mè Reinier van [[Leuven]], zeune van Lambert I van Leuven Boudewyn IV stierf in 1035 en j’is begroavn in de St-Pietersabdye van Gent. Zyn zeune Boudewyn V volgdeg hem ip. [[Categorie:Groaf van Vloandern]] e47dhwqjhow7d8m8hkzr64vzyz4y77w 0 13654 327553 297770 2026-10-02T10:25:38Z Kontributor 2K 26728 update img redirect 327553 wikitext text/x-wiki {{Dynastie| | ploatje = [[File:Baldwin II - Count of Flanders.jpg]] | noame = Boudewyn II van Vloandern | leevn = [[863]] – [[918]] | functie1 = [[Ofbeeldienge:Blason Comté de Flandre.svg|25px|left]] [[Groaf van Vloandern]] | periode1 = [[879]] -[[918]] | vôorganger1 = [[Boudewyn I van Vloandern|Boudewyn I]] | ipvolger1 = [[Arnulf I van Vloandern|Arnulf I]] | functie2 =Groaf van Boulogne | periode2 = 896 -[[918]] | vôorganger2 = Erchenger | ipvolger2 = [[Adalolf van Boulogne|Adalolf]] | voader = [[Boudewyn I van Vloandern|Boudewyn I]] | moeder = [[Judith van West-Francië]] }} [[Ofbeeldienge:BNF 6465, fol. 154v.jpg|thumb|<center>E gevecht teegn de Vikings in 879, Grandes Chroniques de France deur Jean Fouquet <br />(1455-1460)]] '''Boudewyn II''', bygenoamd '''de Kletsn''' ([[863]] - [[10 september]] [[918]]) was de zeune van [[Boudewyn I van Vloandern|Boudewyn met den Yzern Oarm]] en [[Judith van West-Francië]], dochter van [[Karel de Kletsn]]. Doadeure wast 'n langs zyn moeders kant van [[Karoliengers|Karoliengische]] ofkomste. Je was [[Groaf van Vloandern]] van [[879]] tout [[918]]. == De Vikings == Boudewyn erfde ‘t groafschap van zyn voader in 879 ip e styf slicht moment. Zyn voader was nog mo dôod of de [[Vikings]] vieln ‘t land were binn. De Vikings haan in Iengeland styf verschootn van ’t krachtig verweir van keunienk Alfred de Grôotn van Wessex, die under doa versleegn haad. Achter dan ze g’hôord haan da Boudewyn met den Yzern Oarm dôod was, trokkn ze weg uut Iengeland vor under were ip ’t vasteland te concentreern. In de joarn 850 en 852 woarn de bendes veel klinder gewist, mo nu woarn z’ofgekommn met e machtig en goe g’organiseerd leger. Ze kwoamn in juli 879 an land tusschn [[Bonen]] (Boulogne) en Kales (Calais). Ze begostn direct te roovn en te plundern in de Sommevalleie en loater nog erger in de Scheldevalleie. Ze trokkn êest no de bisschoppelyke steedn Terwoan en Sint-Omoars, die olle twêe ofgebrand wierdn en ze vernieldn de Sint-Bertynsabdye. Moa da was mor e begun. Langst de Yzervalleie vieln ze Vloandern binn en langst de Leie en de [[Schelde]] trokkn ze tout in Broabant. De plunderiengn deurdn verschillige moandn tout dan z’hunder wienterkamp in de Sint-Boafsabdye van Gent iptrokkn. De Noorsn inval van 879 wordt anzien ols de geweldigste storm van vernielienge in de streke. Zowel ryke, oarme, gêestelykn of boern mostn vluchtn vo de verschrikkelyke ofslachtiengn en verkrachtiengn. In 880 trokkn de Vikings langs de Schelde en ze plunderdn [[Doornik]] en Noyon. Ze droungn zelfs deure tout in Reims. Ol were kêern botsn z’ip ’t leger van [[Lodewyk III van Oost-Francië]], die juste were kwam van d’ounderhandeliengstoafel van ‘t [[Verdrag van Ribemont (880)|Verdrag van Ribemont]]. Je kost ’n dêel van de Vikings versloan in de Slag van Thiméon (Timionum). In november kwoamn ze were tegoare in Gent en ze verhuusdn vo de wienter no [[Kortryk]]. Den 28stn december vieln ze Atrecht an. In 881 kost [[Lodewyk III van West-Francië|Lodewyk III]] van [[West-Francië]] hunder ’n ende teegn houdn deur zyn overwinnienge by de Slag van Saucourt-en-Vimeu, die bezoungn wordt in ’t Oudhoogduuts Ludwigslied. Moar in 882 ist ’n gestorvn en wierd ’n ipgevolgd deur zyn broere [[Karloman van West-Francië|Karloman]]. Deur da Vloandern e platte streke is mè veel bevoarboare riviern zag Karloman der gin doen an vo 't gebied teegn de Vikings te verdedign en je verplatste zyn grenzn no ’t zuudn tout an d’heuvels van Artesië. De jounge Boudewyn II, nog moa 20 joar oud, profiteerde van de situoasje en kost hem mêester moakn van hêel ’t verloatn gebied. Je wordt anzien ols de feitelyke stichter van ‘t [[Groafschap Vloandern]]. De Vikings haan under ip da moment in [[Lotharingen]] gevestigd, ten ôostn van de Schelde en ze blêevn ’t groafschap bedreign. Boudewyn liet burchtn bouwn o.a. in [[Brugge]], [[Gent]], Sint-Omoars, [[Sint-Winoksbergn]], Broekburg, [[Veurn]], Oostburg, Souburg, [[Middelburg]]..., die grôot genoeg woarn vo de beweuners te beschermn. De Vikings kostn gin profyt mer uut under strooptochtn hoaln en ze kwoamn minder en minder noa Vloandern. == Uutbreidienge van 't Groafschap Vloandern == Boudewyn kost nu begunn mè zyn polletiek. Je most zyn gezag deur de keunienk loatn erkenn en zyn groafschap uutbreidn. Ol van in 883 was ter vele contact tusschn Iengeland en Vloandern, vor hunder tegoare teegn de Vikings t’organizeern. In 884 was Boudewyn in Iengeland, woa dat ‘n trouwde mè de dochter van Alfred de Grôotn, de keunienk van Wessex. Den dôod van keunienk en keizer [[Karel den Dikkn]] in 888 speeldeg in Boudewyns vôordêel deur ’t probleem van de trôonsipvolgienge. [[Karel de Simpeln]], de joungste zeune van [[Lodewyk den Hakkeloare]] was de wettelykn ipvolger, moa je was nog moa tien joar oud. Vor e groep Fransche groavn was ’t e goe moment vor under ounofhankelyk te moakn en ze verkoozn [[Odo I van West-Francië|Odo I]], groaf van Parys en markgroaf van [[Neustrië]], tout keunienk. Odo ha goeie successn g’hoald teegn de Vikings in de belegerienge van Parys (885-886). Moa Karel de Simpeln blêeft de krône ipeisn. Boudewyn profiteerde van die conflictn en je dêed er olles an vo zyn groafschap uut te breidn, wa dat Odo I styf stôorde. In 892 trok Odo noa Brugge vo Boudewyn te straffn, moa Boudewyn kost hem doa goed wegsteekn en verdedign in zyn burcht. In 895 koozn Boudewyn en zyn broere Rudolf, groaf van Cambrai, de kant van [[Zwentibold]], keunienk van Lothariengn. In 896 vieln ze [[Vermandois]] an en Herbert I van Vermandois most Arras, St. Quentin en Péronne ofstoan. Loater da joar kost Herbert I Rudolf vangn en vermôordn. Uut bloedwroak liet Boudewyn in 902 Herbert I vermôordn. Je liet ook zyn teegnstander Fulco van Reims vermôordn. == Vrouwe en jounges == Boudewyn trouwde in 884 in Iengeland met [[Ælfthryth van Wessex|Ælfthryth (of Elfrida) van Wessex]], de dochter van Alfred de Grôotn. Under jounges woarn: * [[Arnulf I van Vloandern|Arnulf I de Grôotn]] * [[Adalolf van Boulogne|Adalolf]] * Ealswid * Ermentrude J’haad ook nog ’n ounwettige zeune: * Albert, bisschop van Parys [[Categorie:Groaf van Vloandern]] ci74g83i4ydopngo6qtqbm21e89ri9k 0 13735 327554 300553 2026-10-02T10:25:42Z Kontributor 2K 26728 update img redirect 327554 wikitext text/x-wiki {{Dynastie| | ploatje = [[File:Arnulf I the Great.jpg|250px]] | noame = Arnulf I van Vloandern | leevn = [[889]] - [[965]] | functie1 = [[Ofbeeldienge:Blason Comté de Flandre.svg|25px|left]] [[Groaf van Vloandern]] | periode1 = [[918]]-[[965]] <br />me [[Boudewyn III van Vloandern|Boudewyn III]] :<br />(958-[[962]]) | vôorganger1 = [[Boudewyn II van Vloandern|Boudewyn II]] | ipvolger1 = [[Arnulf II van Vloandern]] | functie2 =Groaf van Boulogne | periode2 = 933 - 964 | vôorganger2 = [[Adalolf van Boulogne|Adalolf]] | ipvolger2 = [[Arnulf II van Boulogne]] | voader = [[Boudewyn II van Vloandern|Boudewyn II]] | moeder = [[Ælfthryth van Wessex]] }} [[Ofbeeldienge:Assassinat Guillaume Longuépée.jpg|250px|thumb|De môord ip [[Willem I van Normandië]] in ipdracht van Arnulf I (Grandes Chroniques de France deur Jean Fouquet, 1455-1460)]] '''Arnulf I''', bygenoamd '''de Grôotn''' ([[889]] - [[27 moarte]] [[965]]), was de derde [[groaf van Vloandern]]. Je was den oudste zeune van groaf [[Boudewyn II van Vloandern]] en d’Iengelsche [[Ælfthryth van Wessex]], dochter van Alfred de Grôotn. J’is genoemd achter zyn verre vôorouder Arnulf van Metz, vo dudelyk te moakn dat ’n ofstamde van de [[Karoliengers]]. Zyn voader had hem binst zyn regerienge styf kunn emancipeern van de Fransche krône, in teegnstellienge me zyn grotvoader [[Boudewyn I van Vloandern|Boudewyn I]], die nog dudelyk minder zelfstandig was. Achter d’invoazjes van de [[Vikings]] ha Boudewyn II hem kunn mêester moakn van de verloatn [[Gouwe|gouwn]] in de nôordelyke Scheldestreke. Achter zyn dôod in 918 wierd zyn groafschap verdêeld ounder zyn twi zeuns. Arnulf den oudstn erfde ‘t grotste (nôordelyk) stik, ’t eigentlyke Vloandern. Zyn joungere broere [[Adalolf van Boulogne|Adalolf]] krêegt de streke van Terwoan en [[Bonen]] (Boulogne) en de ryke Sint- Bertynsabdye. ==Uutbreidienge van 't Groafschap Vloandern== Achter den dôod van zyn broere in 933 krêeg Arnulf nog zyn dêel d’r by en je kost zyn groafschap nog no ’t zuudn uutbreidn met Artesië, Ponthieu, Amiens en Oosterbant (Ostrevent), tout over de riviere de [[Somme (riviere)|Somme]]. Vo zyn groafschap te kunn uutbreidn had ‘n kunn profiteern van de conflictn vo de macht in [[West-Francië]] tusschn [[Karel de Simpeln]] en [[Robert I van West-Francië|Robert I]]. In 922 han bepoalde eedeln w.o. Herbert II van [[Vermandois]] gerevolteerd teegn Karel de Simpeln en z’han Robert I, broere van [[Odo I van West-Francië|Odo I]] gekrôond tout keunienk. De 15ste juni 923, in de Slag van Soissons, is Robert I gesneuveld, mo Karel de Simpeln wierd gevangn gezet en ze verkoozn [[Rudolf van West-Francië|Rudolf van Bourgondië]] tout nieuwe keunienk van West-Francië. Arnulf had êest de [[Karoliengers|Karolienger]] Karel de Simpeln gesteund in de slag van Soissons en loater Rudolf I teegn de Deensche Viking [[Rollo]], de stamvoader van d’hertoogn van Normandië. O Siegfried den Deen en zyn Vikings under in 928 mêester miekn van ’t loatere Guînes, stopte Arnulf zyn verzet. Je gaf zyn dochter en den titel van groaf van Guînes an Siegfried, die vazal van de groaf van Vloandern kwam. In 936 wierd keunienk Rudolf I ipgevolgd deur [[Lodewyk IV van West-Francië|Lodewyk IV van Overzêe]]. ’t Was de zeune van Karel de Simpeln en dus wast er were e Karolienger an de macht. Moar Arnulf kwam in conflict met hem en je most Amiens ofstoan. In 939 gerakte Arnulf in oorloge me [[Willem I van Normandië]]. De 17stn december 942 wierd er e vergoarienge g’organiseerd vo te klappn over vrede. Ze kwoamn oungewoapnd tegoare in Picquigny ip ’n eilandje in de Somme. Moar achter dat iederêen weg was liet Arnulf Willem were roepn. Willem die niks ip haad en were kwam wierd vermôord. ==Vrouwe en jounges== In 934 is Arnulf getrouwd met [[Adele van Vermandois]], dochter van Herbert II van [[Vermandois]]. Under jounges woarn: *Elftrude, round 932 geboorn, in 964 getrouwd me Siegfried den Deen, groaf van Guînes * Hildegarde van Vloandern (934-990), getrouwd round 943 me Dirk II van Holland, [[Groafschap Holland#‘t Groafschap West-Friesland|groaf van West-Friesland]] en van 965 groaf van [[Gent]] * Egbert (937-953) * Luitgarde van Vloandern (938-964), getrouwd in 950 me Wichman II van Hamaland * [[Boudewyn III van Vloandern|Boudewyn III]] (940-962), groaf van Vloandern J’had ook nog ’n ounwettige dochter, Hildegard. ==Zyn loater leevn== Ounder zyn voader en grotvoader Boudewyn I en II haan z'ip den [[Burg (Brugge)|Burg]] in [[Brugge]] e versterktn burcht teegn de [[Vikings]] gebouwd. An de burcht wierd er ook e Pre-Romoansche kapelle gebouwd. In 944 liet Arnulf de kapelle verbouwn tout e [[Karolingische kunste|Karolingische]] kerke, de [[Sint-Donaaskerke]]. Je liet de kerke bouwn no ’t model van de Paltskapelle van [[Karel de Grôotn]] in Aakn. ’t Was e symbool van groafelyke macht. J’het ook de kerke van [[Toeroet|Tourhout]] gesticht en de kapelle van St-Jan in [[Gent]]. In 945 gaft ’n ipdracht an Gerard van Brogne vo de klôosters in ’t groafschap t’hervormn. Je begost me de twi Gentse abdyen Sint-Pieters en Sint-Baafs en loater ook de Sint- Bertynsabdye, Sint-Omer en Sint Amand. Round 960 het Arnulf in de Sint- Donaaskerke van Brugge e seculier kapittel gesticht met e college van prôost, deekn en 12 kanunnikn. Arnulf miek zyn zeune [[Boudewyn III van Vloandern|Boudewyn III]] co-besteurder in 958, mo Boudewyn stierf ounverwachts in 962 an de pokkn of de moazels. De zeuns van Arnulfs broere Adalolf kwoamn in ipstand en die crisis verplichtte Arnulf van e pact te sluutn me de nieuwe keunienk van West-Francië [[Lotharius van West-Francië|Lotharius]]. Lotharius zoudt achter Arnulfs dôod, zo lange dat Arnulfs ipvolger [[Arnulf II van Vloandern|Arnulf II]] nog minderjoarig was, ’t zuudn van ‘t groafschap bezettn, vo nog meugelyke ipstandn t’ounderdrukkn, en Arnulf most Artesië ipzeggn. Achter zyn dôod wierd 'n in Vloandern ipgevolgd deur zyn klêenzeune [[Arnulf II van Vloandern]] en in Boulogne deur [[Arnulf II van Boulogne]], de zeune van zyn broere [[Adalolf van Boulogne|Adalolf]]. [[Categorie:Groaf van Vloandern]] p3lvtbd6j0lwzng46qitgqm0eydzpej 0 13789 327555 300559 2026-10-02T10:25:46Z Kontributor 2K 26728 update img redirect 327555 wikitext text/x-wiki {{Dynastie| | ploatje =[[File:Arnulf II of Flanders.jpg|200px]] | noame = Arnulf II van Vloandern | leevn = 960 of 961 – [[988]] | functie = [[Ofbeeldienge:Blason Comté de Flandre.svg|25px|left]] [[Groaf van Vloandern]] | periode = [[965]] - [[988]] | vôorganger = [[Arnulf I van Vloandern]] | ipvolger = [[Boudewyn IV van Vloandern]] | voader = [[Boudewyn III van Vloandern]] | moeder = [[Mathilde van Saksn]] }} '''Arnulf II van Vloandern''' (960 of 961 – [[30 moarte]] [[988]]), was [[groaf van Vloandern]] van 965 tout an zyn dôod. Je was de zeune van [[Boudewyn III van Vloandern]] en [[Mathilde van Saksn]]. Zyn voader stierf ounverwacht in [[962]] os Arnulf nog styf klêene was. Zyn grotvoader [[Arnulf I van Vloandern|Arnulf I]], die nog leefde tout in 965, was mêester over enorme groundeigndommn. Zyn groafelik gebied bestound in 't nôordn uut hêel de streke tusschn de [[Schelde]] en de [[Nôordzêe]] en liep no 't zuudn tout over de [[Somme (riviere)|Somme]]. Achter den dôod van zyn zeune Boudewyn III begostn der veel eedeln under gerêed t'houdn vo te profiteern van 't feit dat Arnulf II, den êenigstn ipvolger, nog zo jounk was. Doarom kwamt den oudn Arnulf in 962 tout een akkôord mè zyn lêenhêere keunienk [[Lotharius van West-Francië]]. 't Akkôord hield in da de keunienk, achter Arnulf zyn dôod, voogd zou zyn over de klêenn Arnulf en hem an zyn mêerderjoarigheid in 976 zoudt erkenn als groaf van Vloandern. En doavôorn krêeg Lotharius Amiens, Ponthieu, [[Artesië]] en Ostrevant were. Den oudn Arnulf was nog mo dôod of Boudewyn (Baldzo), den ounwettige zeune van zyn broere [[Adalolf van Boulogne|Adalolf]], die angesteld was vor over de klêenn Arnulf te woakn, miek hem ounrechtmoatig mêester van de [[Kortryk]][[gouwe]] en je miekt er e groafschap van. En Dirk, de groaf van West-Friesland en schonzeune van den oudn Arnulf, benoemde zyn eign tout groaf van Gent en 't Woasland. Lotharius die da te weetn kwam, trok met e leger no Vloandern. D'eedeln probeerdn van hem teegn t'houdn, mo dat is nie gelukt. Baldzo speelde zyn beschermiengsrecht over de klêenn Arnulf kwyt en d'eedeln mostn under ounderwerpn an de keunienk. Lotharius stelde Mathilde, de moeder van de klêenn Arnulf, an als voogd in de plekke van Baldzo en je liet ook zyn eign moeder keuniginne Gerberga van Saksn achter in Vloandern, tegoare mè zyn broertje [[Karel van Neder-Lotharingen|Karel]] als speelkameroad. ==Vrouwe en jounges== Arnulf II trouwde mè [[Rozala-Suzanna van Ivrea]], dochter van keunienk Berengarius II van Italië en van Willa van Toscane. Under jounges woarn: * [[Boudewyn IV van Vloandern]], zyn ipvolger *Mathilde * Odo van Cambrai, getrouwd met Odele van Bois Ferrand == Oorloge vo Lotharingn== Sedert da [[Lotharingn]] deur [[Hendrik I de Veugeloare]] definitief by 't Duuts Ryk gevoegd was, grensde 't Duuts [[Hillig Rôoms Ryk]] an Vrankryk en heur vazalstoat Vloandern. In 973 probeerdn d'hertoogn van Lotharingn te profiteern van keizer [[Otto I (HRR)|Otto I]] zyn dôod, vo de macht van zyn ipvolger [[Otto II (HRR)|Otto II]] of te pakkn. Ze zochtn doavôorn de steun van de Frãnsche keunienk Lotharius, die assan goed gestoan haad met de Duutsche keuniengn, mo nu de vyand kwam van Otto II, achter dat 'n sympathie toogde vo d'ipstandige hertoogn. Lotharius zat er mee in da Vloandern de kant van de keizer zou kiezn vo van de Frãnsche voogdye of te zyn, en doarom dêed ie ofstand van zyn gezag over Vloandern. Ip die maniere kwam Arnulf II zelfstandig en blêeft 'n toch an de kant van Vrankryk stoan. Azo kost Lotharius hem hêelegãns concentreern ip zyn oorloge teegn Otto II, die in 978 begost was. In 980 is Lotharius versleegn en je most zyn droom vo zyn keunienkryk mè Lotharingn te vergrôotn ipgeevn. Keizer Otto II richtte drie nieuwe markn ip, vo zyn grenzn te versterkn teegn Vrankryk en Vloandern. 't Woarn drie sterk bewoapnde en specioal versterkte grensmarkgroafschappn. Ze loagn an de rechterkant van de Schelde. 't Mêest nôordelik markgroafschap kwam round de burcht van [[Antwerpn]], 't mêest zudelik round de burcht van Valenciennes, en der tusschn haad 'n 't gebied tusschn Schelde, Dender en Hene verêenigd round de burcht van Ename. De [[markgroaf]] van Antwerpn en Ename was Godfried van Verdun, die in 963 getrouwd was met Arnulf zyn moeder Mathilde, en dus zyn stiefvoader gekommn was. Da was e slimme zet van Otto II, die wist dat Arnulf doadeure an zyn kant zou stoan, in 't geval da Lotharius hem were zou willn bemoein mè Lotharingn. Arnulf was daarom in e gemakkelikke poziesje gekommn: De Frãnsche keunienk ha zovele of gin macht mir over hem en de Duutsche keizer was zyn moat. J'ha van die situoasje kunn profiteern vo de gebiedn die zyn grotvoader in 962 an Lotharius ofgestoan haad were te winn en ook 't gebied van Dirk van West-Friesland, mo j'ha nie d'ambiesje van zyn grotvoader en je was content mè wa dat er overblêef van 't groafschap. Arnulf II was nog gin dertig joar oud ost 'n stierf en j'is e zwakke overgangsfigeure gewist. J'is begroavn in de de Sint-Pietersabdye van Gent. Zyn weeuwe trouwde mè keunienk [[Robert II van Vrankryk]], mo ze zyn loater geschid. [[Categorie:Groaf van Vloandern]] s6l089q3xbboy9ncim1or2beyoglro4 0 13949 327556 262911 2026-10-02T10:25:50Z Kontributor 2K 26728 update img redirect 327556 wikitext text/x-wiki {{Dynastie| | ploatje = | noame = Ælfthryth van Wessex | leevn = [[868]]-[[929]] | functie = [[Ofbeeldienge:Blason Comté de Flandre.svg|25px|left]] Gravinne van Vloandern | periode = [[884]]-[[918]] | vôorganger = [[Judith van West-Francië]] | ipvolger = [[Adele van Vermandois]] | voader = [[Alfred den Grôotn]] | moeder = Ealhswith van de Gaini }} [[Ofbeeldienge:Angleterre 871.png|thumb|<center>Ingeland ounder Alfred den Grôotn (871)]] ''' Ælfthryth van Wessex''', ook '''Elftrudis''' of '''Elfrida''' ([[Wessex]], [[868]] - [[7 juni]] [[929]]) was e dochter van [[Alfred den Grôotn]], den Angelsaksischn keunink van Wessex, en van Ealhswith van de Gaini. An heur zestien joar trouwde ze me [[Boudewyn II van Vloandern|Boudewyn II]], den twiddn [[groaf van Vloandern]]. In 884 kwam Boudewyn II nor [[Ingeland]], vo te klappn me zyn toekomstign schonvoader. Ingeland en Vloandern han ol e hêel ende e goe contact, in verband met hunder verweir teegn de Vikings. Alfred was uutgegroeid tout êen van de machtigste keuniengn van dien tyd, achter dat ’n de Vikings in 878 verpletterd had. Boudewyn was styf content dat ’n mocht trouwn me zyn dochter Ælfthryth. ’t Huwelik gaf ’t groafschap Vloandern vele prestige en zorgde vor e belangryk politiek boundgenôotschap, die nog lange zou bluuvn deurn me de loaknindustrieë. Alfred zag Boudewyn ook styf zittn, omdat ’n de klêenzeune was van [[Karel den Kletsn]], en dus e [[Karoliengers|Karolienger]]. Boudewyns moeder [[Judith van West-Francië|Judith]] was zelfs getrouwd gewist met Alfred ’s voader Æthelwulf en loater ook me zyn broere Æthelbald. Boudewyn stierf den 10stn september 918 en z’han hem in d’abdye van Sint-Bertyns in Sint-Omoars begroavn, neffest zyn voader [[Boudewyn I van Vloandern|Boudewyn met den Yzern Oarm]]. Mo Ælfthryth wilde loater per se neffest heur vint begroavn zyn. Van de monnikn van de Sint-Bertynsabdye mochtn der gin vrouwn binn, ook nie on ze dôod woarn. Doarom liet z’hem overbriengn no de Sint-Pietersabdye in Gent, woa da ze zelve ook begroavn is. == Heur jounges == Ælfthryth ha vier jounges me Boudewyn: * [[Arnulf I van Vloandern|Arnulf I den Grôotn]] * [[Adalolf van Boulogne|Adalolf]] * Ealswid * Ermentrude Heur vint had ook nog ’n ounwettige zeune: Albert, bisschop van Parys [[Categorie:Gravinne van Vloandern]] dxk0b8sc52aowcl9dsl5y2y5zipikd7 0 15255 327561 323262 2026-10-02T10:28:56Z Kontributor 2K 26728 update img redirect 327561 wikitext text/x-wiki {{Dynastie| | ploatje = [[Ofbeeldienge:Baudouin de Constantinople.JPG|thumb|center|<center>Zyn standbeeld in [[Bergn (België)|Bergn]]]] | noame = Boudewyn IX/VI/I | leevn = 1171- 1205 | functie1 = [[Ofbeeldienge:Blason Comté de Flandre.svg|25px|left]] [[Groaf van Vloandern]] | periode1 = [[1194]]-1205 | vôorganger1 = [[Boudewyn VIII van Vloandern]] | ipvolger1 = [[Johanna van Constantinopel]] | functie2 =[[Ofbeeldienge:Blason fr Hainaut ancien.svg|20px|left]] [[Groafschap Henegouwn|Groaf van Henegouwn]] | periode2 = [[1195]]-1205 | vôorganger2 = [[Boudewyn V van Henegouwn]] | ipvolger2 = [[Johanna van Constantinopel]] | functie3 = [[Ofbeeldienge:Blason maison fr de Courtenay-Constantinople.svg|20px|left]] Keizer van et Latyns Keizerryk | periode3= 1204-1205 | vôorganger3 = -- | ipvolger3 = Hendrik van Vloandern | voader = [[Boudewyn V van Henegouwn]] | moeder = [[Margaretha van den Elzas]] }} '''Boudewyn IX van Vloandern''' (Valenciennes, juli [[1171]] – Bulgareye, ca. 1205) was [[groaf van Vloandern]] van 1194 tout 1205. Je was ook groaf van [[Groafschap Henegouwn|Henegouwn]] van 1195 tout 1205 als '''Boudewyn VI''', en keizer van Constantinopel van 1204 tout 1205 als '''Boudewyn I'''. Je was êen van de belangrykste leiders van de vierde [[kruustocht]], die endigde in de veroverienge van Constantinopel, hoofdstad van 't [[Byzantyns Ryk|Byzantyns- of Ôost-Romeins Ryk]]. Ze beslistn van in de plekke van 't Grieks Ryk e nieuw Latyns Ryk ip te richtn en Boudewyn wierd doa verkoozn tout êeste keizer van 't Latyns Keizerryk van Constantinopel. De 16ste meie 1204 ist 'n gekrôond in de Hagia Sophia. == Zyn leevn== Boudewyn IX was den oudste zeune van groaf [[Boudewyn V van Henegouwn]] en van [[Margaretha van den Elzas]], zuster en erfgenoame van [[Filips van den Elzas]], groaf van Vloandern. Je trouwde in 1186 mè [[Maria van Champagne]], dochter van Hendrik I van Champagne. Achter da zyn moeder gestorvn was in [[1194]] kwamt ie groaf van Vloandern, en achter den dôod van zyn voader in [[1195]], ook groaf van Henegouwn. Azo woarn de twi groafschappn were verêenigd en da was al geleen van in [[1071]]. [[Robrecht I van Vloandern|Robrecht de Fries]] versloeg ton zyn vôorganger [[Arnulf III van Vloandern|Arnulf III]], zeune van zyn broere [[Boudewyn VI van Vloandern|Boudewyn VI]] en van [[Richilde van Henegouwn]], in de [[Slag by Kassel]]. Robrecht de Fries kwam ton groaf van Vloandern, mo Richilde en heur andere zeune Boudewyn hieldn Henegouwn. D'êeste joarn van Boudewyn IX zyn regerienge lagt 'n standvastig in conflict mè de Fransche keunienk. De probleemn kwoamn nog assan vôort uut et feit da zyn nounkel Filips van den Elzas in den tyd [[Artesië]] ofgestoan haad an Boudewyn zyn zuster, Isabelle van Henegouwn, o ze trouwde mè [[Philippe II van Vrankryk|Philippe August]]. Boudewyn zocht steun by keizer [[Hendrik VI (HRR)|Hendrik VI]] van et [[Hillig Rooms Ryk]] en den [[Lyste van Iengelsche keuniengn en keuniginn#Huus Plantagenet (1154-1485)|Iengelsche keunienk]] [[Richard I van Iengeland|Richard Lêeuwenhart]]. Achter da Filips van den Elzas gestorvn was en binst da Philippe August weg was mè de derde kruustocht in 1191, haad den eirtsbisschop van Reims hem mêester gemakt van Béthune en andere steedn van Artesië. Doarip viel Boudewyn IX Artesië binn. In 1199 wierd de ''vrede van Péronne'' getêeknd deur Philippe August en Boudewyn IX, woaby da Bethune were an Vloandern kwam. 't Verdrag bepoaldeg ook da Filips I van Noamn, Boudewyn zyn broere, were vry kwam achter dat 'n gevangn was deur Vrankryk. Da zelfste joar heet 'n tegoare mè zyn vrouwe de kruusvoardersgelofte ofgeleid in de [[Sint-Donoaskerke]] van [[Brugge]], en de 14stn april 1202 ist 'n vertrokkn vo de vierde kruustocht. Zyn vrouwe, die in verwachtienge was, is moar achter gegoan o ze genoeg hersteld was van de geboorte van under dochter [[Margaretha van Constantinopel|Margaretha]]. Ze vertrok uut Marseille en landde in Akko (Israël), woa da z'hoorde van de veroverienge van Constantinopel en de benoemienge van heur vint tout keizer. Ze wilde vertrekkn no Constantinopel, mo z'is ziek gekommn en de 9stn ogustus 1204 is ze gestorvn. In juli 1205 is Boudewyn IX overmêesterd gewist deur keunienk Joannitza de Zwartn van de Bulgoarn binst e veldslag en j'is gestorvn in Bulgoars gevangnschap. Z'hen nôois mer etwa van hem g'hôord of gezien. De groafschappn Vloandern en Henegouwn kwoamn in handn van zyn minderjoarige dochter [[Johanna van Constantinopel|Johanna]], en in Constantinopel wierd 'n ipgevolgd deur zyn broere Hendrik van Vloandern. ==Vrouwe en jounges== Je trouwde de 6dn januoari 1186 mè [[Maria van Champagne]]. Z'haan twi dochters: *[[Johanna van Constantinopel|Johanna]] (1199-1200 † 1244), gravinne van Vloandern en Henegouwn, getrouwd mè: *#in 1212 Ferrand van Portugal *#in 1237 Thomas II van Savoye *[[Margaretha van Constantinopel|Margaretha II]] (1202 † 1280), gravinne van Vloandern en Henegouwn, getrouwd mè: *#in 1212 (geschid in 1221) Bouchard van Avesnes *#in 1223 Willem II van Dampierre {{commonscat|Baldwin I of Constantinople}} [[Categorie:Groaf van Vloandern]] k2zviwxr6selhhucmxe4dqtpr2solf8 0 15259 327560 289422 2026-10-02T10:28:49Z Kontributor 2K 26728 update img redirect 327560 wikitext text/x-wiki {{Dynastie| | noame = Maria van Champagne | leevn = [[1174]]-[[1204]] | functie1 =[[Ofbeeldienge:Blason Comté de Flandre.svg|25px|left]] [[Groaf van Vloandern|Gravinne van Vloandern]] | periode1 = [[1194]]-[[1204]] | vôorganger1 = [[Margaretha van den Elzas|Margaretha<br />van den Elzas]] | ipvolger1 = [[Johanna van Constantinopel]] | functie2 =[[Ofbeeldienge:Blason fr Hainaut ancien.svg|20px|left]] [[Groafschap Henegouwn|Gravinne van Henegouwn]] | periode2 = [[1195]]-[[1204]] | vôorganger2 = [[Margaretha van den Elzas|Margaretha<br />van den Elzas]] | ipvolger2 = [[Johanna van Constantinopel]] | voader = Hendrik I van Champagne | moeder = Marie van Vrankryk<br />(1145-1198) }} '''Maria van Champagne''' ([[1174]] - Akko, [[9 ogustus]] [[1204]]) was e dochter van Hendrik I van Champagne en van Marie van Vrankryk, dochter van Lodewyk VII. Deur heur trouw mè [[Boudewyn IX van Vloandern]] in 1186, was ze [[groaf van Vloandern|gravinne van Vloandern]] en [[Groafschap Henegouwn|Henegouwn]]. In 1199 hen ze tegoare de kruusvoardersgelofte ofgeleid in de [[Sint-Donoaskerke]] van [[Brugge]], en de 14stn april 1202 is Boudewyn vertrokkn vo de vierde [[kruustocht]]. Maria, die in verwachtienge was, is mor achter gegoan o ze genoeg hersteld was van de geboorte van under dochter Margaretha. Ze vertrok uut Marseille en landde in Akko (Israël), woa da z’hoorde van de veroverienge van Constantinopel en de benoemienge van heur vint toet keizer. Ze wilde vertrekkn no Constantinopel, mo z’is ziek gekommn en de 9stn ogustus 1204 is ze gestorvn. Maria en Boudewyn IX haan twê dochters: *[[Johanna van Constantinopel|Johanna]] (1199-1200 † 1244), gravinne van Vloandern en Henegouwn, getrouwd mè: *#in 1212 Ferrand van Portugal *#in 1237 Thomas II van Savoye *[[Margaretha van Constantinopel|Margaretha II]] (1202 † 1280), gravinne van Vloandern en Henegouwn, getrouwd mè: *#in 1212 (geschid in 1221) Bouchard van Avesnes *#in 1223 Willem II van Dampierre [[Categorie:Gravinne van Vloandern]] bkx83xzdo80k6mx9ahiod2lc1qan5mr 0 15274 327559 298398 2026-10-02T10:28:42Z Kontributor 2K 26728 update img redirect 327559 wikitext text/x-wiki {{Dynastie| | ploatje = [[Ofbeeldienge:Johannavanconstantinopel.jpg|thumb|center|<center>Johanna van Constantinopel in ‘t [[Begynof (Kortryk)|begynhof]] van [[Kortryk]]]] | noame = Johanna van Constantinopel | leevn = ca. 1200- 1244 | functie1 =[[Ofbeeldienge:Blason Comté de Flandre.svg|30px|left]] [[Ofbeeldienge:Blason fr Hainaut ancien.svg|25px|right]] [[Groaf van Vloandern|Gravinne van Vloandern]] en [[Groafschap Henegouwn|Henegouwn]] | periode1 = 1205 - [[1244]] | vôorganger1 = [[Maria van Champagne]] | ipvolger1 = [[Margaretha van Constantinopel|Margaretha II]] | voader = [[Boudewyn van Constantinopel]] | moeder = [[Maria van Champagne]] }} '''Johanna van Constantinopel''' (Valencyn, ca. 1200 - Marquette, [[5 december]] [[1244]]), was [[groaf van Vloandern|gravinne van Vloandern]] en [[Groafschap Henegouwn|Henegouwn]] van 1205 toet 1244. Ze was d’oudste van de twê dochters van [[Boudewyn IX van Vloandern]], [[groaf van Vloandern]] en [[Groafschap Henegouwn|Henegouwn]], en êeste keizer van ‘t Latyns Keizerryk van Constantinopel, en van [[Maria van Champagne]]. ==Heur leevn== In 1202 vertrok heur voader ip de vierde [[kruustocht]]. Heur moeder, die in verwachtienge was, is mor achter gegoan o ze genoeg hersteld was van de geboorte van heur zuster Margaretha. Heur noenkel Filips I, [[markgroaf]] van Noamn, was regent en zorgde vo de twê meisjes. In 1204 is heur moeder ziek gekommn in Akko (Israël), en de 9stn ogustus is ze doa gestorvn. E joar loater stierf heur voader in de kerkers van Bulgareye. Filips van Noamn blêef regeern in heur noame, mo je brocht zyn nichtjes in e moeilikke situoasje deur hem te verloovn mè Marie, dochter van de Fransche keunienk [[Philippe II van Vrankryk|Filips August]], die under liet overbriengn no zyn hof in [[Parys]]. [[Teresa van Portugal]] (of Mathilde), de weeuwe van [[Filips van den Elzas]], kost de Fransche keunienk overtuugn vo Johanna te loatn trouwn met infante Fernando (of Ferrand) van Portugal, e zeune van heur broere Sancho. Ze trouwdn in Parys in januoari 1212 en da was ’t ende van ’t regentschap van Filips van Noamn. [[Ferrand van Portugal]] kwam in ipstand teegn Filips August en je trok partye vo den Iengelsche keunienk Jan zoender Land en de Duutsche keizer Otto IV van et [[Hillig Rooms Ryk]]. Mo mè de Fransche overwinnienge in de Slag by Bouvines (27 juli 1214) paktn ze Ferrand gevangn en ze slootn hem ip in e torre van ’t [[Louvre]]. Johanna most dertien joar lank ollêne regeern. [[Ofbeeldienge:Jeanne de Flandre&Thomas de Savoy.gif|thumb|left|Johanna met heur twidde vint Thomas van Savoye]] Deurda ze nog minderjoarig was, haan de Fransgezinde edeln, ounder leidienge van Jan van Nesle, de burggroaf van Brugge, ol de macht en was Filips August in feite mêester van ’t groafschap. Deur heur vint gevangn t’houdn, kost ze gin jounges hen, en os ze stierf zounder jounges zou zyn zeune Lodewyk VIII Vloandern ervn. Achter da Lodewyk VIII in 1223 zyn voader ipvolgde, hèt ’n beslist van Ferrand toch vry te loatn ounder de vôorwoardn, die vaste geleid wierdn in de Vrede van Melun in 1227. Round 1228 wierd under ênigste kiend, Marie, geboorn. Ze was beloofd an Robert I van Artesië, e zeune van Lodewyk VIII, mo ze stierf ol in 1236. Ferrand stierf in 1233. In 1234 stichtte Johanna ’t Begynhof van Gent en in 1238 da van [[Begynof (Kortryk)|Kortryk]]. Z’hertrouwde nog in 1237 mè Thomas van Savoye, mo ze stierf toch zounder jounges. Ze wierd ipgevolgd deur heur zuster [[Margaretha van Constantinopel]]. {{commonscat|Joan of Constantinople}} [[Categorie:Gravinne van Vloandern]] j2r663wrltkuomcoaswst4pvy1rryph 0 15282 327558 298402 2026-10-02T10:28:36Z Kontributor 2K 26728 update img redirect 327558 wikitext text/x-wiki {{Dynastie| | noame = Ferrand van Portugal | leevn = 1188 - 1233 | functie1 = [[Ofbeeldienge:Blason Comté de Flandre.svg|25px|left]] [[Groaf van Vloandern]] | periode1 = 1212-1233<br />+ [[Johanna van Constantinopel]] | vôorganger1 = [[Boudewyn IX van Vloandern|Boudewyn IX]] | ipvolger1 = Thomas van Savoye | voader = Sancho I van Portugal | moeder = Dulce van Barcelona }} '''Ferrand''' (of Ferdinand) '''van Portugal''' (Portugees: Dom Fernando), ook '''Ferrand van Vloandern''' genoemd, (Portugal, [[24 moarte]] [[1188]] – Noyon, [[27 juli]] [[1233]]) was de vierde zeune van keunienk Sancho I van Portugal. Zyn voader was e broere van [[Teresa van Portugal]], die trouwde mè [[Filips van den Elzas]]. Ferrand was [[groaf van Vloandern]] van 1212 toet 1233 deur te trouwn mè [[Johanna van Constantinopel]], gravinne van Vloandern. Ze trouwdn in januoari 1212 in Parys. Ferrand kwam in ipstand teegn de Fransche keunienk [[Philippe II van Vrankryk|Filips August]] en je trok partye vo den Iengelsche keunienk Jan zoender Land en de Duutsche keizer Otto IV van et [[Hillig Rooms Ryk]]. Mo mè de Fransche overwinnienge in de Slag by Bouvines (27 juli 1214) paktn ze Ferrand gevangn en ze slootn hem ip in e torre van ’t [[Louvre]]. Zyn vrouwe Johanna most dertien joar lank ollêne regeern. In 1227 hen z'hem vry geloatn oender de vôorwoardn van de ''Vrede van Melun''. [[Categorie:Groaf van Vloandern]] fafe5lus75nd9k76mudzysx3s96kxpr 0 15315 327557 298403 2026-10-02T10:28:30Z Kontributor 2K 26728 update img redirect 327557 wikitext text/x-wiki {{Dynastie| | ploatje = [[File:Marketa2.jpg|200px]] | noame = Margaretha II van Vloandern | leevn = 1202-1280 | functie1 =[[Ofbeeldienge:Blason Comté de Flandre.svg|25px|left]] [[Groaf van Vloandern|Gravinne van Vloandern]] | periode1 = 1244-1246<br />1246-1251(mè [[Willem III van Dampierre|Willem II]])<br />1251-1278 | vôorganger1 = [[Johanna van Constantinopel]] | ipvolger1 = [[Gwyde van Dampierre]] | functie2 =[[Ofbeeldienge:Blason fr Hainaut ancien.svg|20px|left]] [[Groafschap Henegouwn|Gravinne van Henegouwn]] | periode2 = 1244 - [[1280]] | vôorganger2 = [[Johanna van Constantinopel]] | ipvolger2 = Jan II van Avesnes | voader = [[Boudewyn van Constantinopel|Boudewyn IX]] | moeder = [[Maria van Champagne]] }} '''Margaretha van Constantinopel''' ([[1202]] - Dowoai, [[10 februoari]] [[1280]]), was van 1244 [[groaf van Vloandern|gravinne van Vloandern]] en [[Groafschap Henegouwn|Henegouwn]]. Ze was de joungste dochter van [[Boudewyn van Constantinopel]] en van [[Maria van Champagne]]. Heur voader was groaf van Vloandern en Henegouwn en êeste keizer van ‘t Latyns Keizerryk van Constantinopel. ==Heur leevn== In 1202 vertrok heur voader ip de vierde [[kruustocht]]. Heur moeder, die in verwachtienge was van Margaretha, is mor achter gegoan o ze genoeg hersteld was van de geboorte. Heur noenkel Filips I, [[markgroaf]] van Noamn, was regent en zorgde vo de twi meisjes. In 1204 is heur moeder ziek gekommn in Akko (Israël), en de 9stn ogustus is ze doa gestorvn. E joar loater stierf heur voader in de kerkers van Bulgareye. Filips van Noamn blêef regeern in noame van heur oudere zuster [[Johanna van Constantinopel|Johanna]], mo je brocht zyn nichtjes in e moeilikke situoasje deur hem te verloovn mè Marie, dochter van de Fransche keunienk [[Philippe II van Vrankryk|Filips August]], die under in 1205 liet overbriengn no zyn hof in [[Parys]]. In 1212 kêerde ze were noar Henegouwn, woa da ze trouwde mè Bouchard van Avesnes, [[baljuw]] van Henegouwn en subdioakn van de kerke van Laon. Je was êest heur lêermêester en voogd gewist en ze was nog mo tien joar oud on ze trouwdn. Heur zuster en heur vint [[Ferrand van Portugal]] zoagn da nie zittn, en in 1215 wierd under huwelik langs Filips August en paus Innocentius III oenwettig verkloard, omdat ’n e gêestelikke wydienge haad. De 19stn januoari 1216 wierdn ze g’excomuniceerd deur Innocentius. Bouchard en Margaretha, die ton ol under êeste zeune haan, vluchtegn no ’t groafschap Luxemburg. Doa krêegn ze nog twi zeuns. Binst e gevecht kostn ze Bouchard overmêestern en z’hieldn hem in 1219 vo twi joar gevangn in Gent. Vor hem vry te krygn, was Margaretha akkôord mè d'oentbiendienge van under huwelik, en ze schiddegn in 1222. Doadeure wierdn under jounges oenwettig verkloard. Bouchard vertrok noar Italië vor absolutie te krygn en vo te goan vechtn vo de Sancta Sede, ’t pauselik leger. Binst dat ’n weg was kost Johanna Margaretha overhoaln vo t’hertrouwn mè Willem II van Dampierre en ze trouwdegn in 1223. Weregekommn in Vloandern, hen ze Bouchard oenthoofd in Rupelmonde, ip bevel van Johanna. In 1244 volgde Margaretha heur zuster ip. Van da moment begost de Vlams-Henegouwse successieoorloge vo ’t erfrecht. In 1246 kwamt de Fransche keunienk [[Lodewyk IX van Vrankryk|Lodewyk IX]] of met e compromis. J’arbitreerde tusschn de jounges van Burchard van Avesnes en de jounges van Willem II van Dampierre. Margaretha blêeft de Dampierres steunn, mo Lodewyk erkende da de Avesnes ook wettige erfgenoamn woarn. Je besliste da de Dampierres Vloandern krêegn en de Avesnes Henegouwn. Da zelfste joar slôot Jan I van Avesnes e boendgenôotschap mè Willem II van [[Groafschap Holland|Holland]] (van 1247-1256 ook keunienk van et [[Hillig Rooms Ryk]]) teegn Vloandern, en je trouwde mè zyn zuster Aleid van Holland. In 1252 gaf Willem II van Holland [[Ryksvloandern]] an Jan van Avesnes. In 1253 mislukte de Vlamschn invoasie in Zêeland. ‘t Vlams leger wierd versleegn in de Slag by Westkapelle ip Walcheren. Margaretha heur twi zeuns wierdn gevangn gepakt. Gwyde van Dampierre was gekwetst an zyn twi bêenn en je spakte vo de reste van zyn leevn. Jan van Dampierre was ’n oge kwyt. Van 1270 toet 1275 was Vloandern in oorloge met Iengeland. ==Heur jounges== Heur jounges mè Bouchard van Avesnes: * Boudewyn († 1219), vluchtte mee mè zyn ouders no Luxemburg * Jan I van Avesnes (1218-1257) * Boudewyn van Avesnes (ca.1219-1295) Heur jounges mè Willem II van Dampierre: * [[Willem III van Dampierre]] (1224-1251), groaf van Vloandern en hêre van [[Kortryk]] * [[Gwyde van Dampierre]] (1225-1305), groaf van Vloandern en [[markgroaf]] van Noamn * Jan I († 1258), hêre van Dampierre *Johanna. In [[1245]] stichtte Margaretha ‘t [[Begynof (Brugge)|Begynhof van Brugge]]. De 29stn december 1278 dêe ze trôonsofstand in Vloandern vo Gwyde van Dampierre. In Henegouwn blêef ze zelve an de macht toet an heur dôod, en ze wierd doar ipgevolgd deur heur klêenzeune Jan II van Avesnes. Deur den trouw van heur zeune Jan I van Avesnes met Aleid van Holland woarn Henegouwn, Holland en Zêeland verênigd. Z’is begroavn in de deur heur gestichte Abdye van Flines. [[Categorie:Gravinne van Vloandern]] 8grzr3dx94t8q4qrjcs3x3omvq93xqs 0 15363 327546 297749 2026-10-01T21:46:27Z Kontributor 2K 26728 update img redirect 327546 wikitext text/x-wiki {{Dynastie| | ploatje = [[Ofbeeldienge:Apocalyp.jpg|thumb|center]] | noame = Gwyde van Dampierre | leevn = ca. 1226-1305 | functie1 = [[Ofbeeldienge:Blason Comté de Flandre.svg|25px|left]] [[Groaf van Vloandern]] | periode1 = [[1278]] -[[1305]] <br />tegoare mè zyn moeder :<br />1246 -1278 | vôorganger1 = [[Margaretha van Constantinopel|Margaretha II]] | ipvolger1 = [[Robrecht III van Vloandern|Robrecht III]] | functie2 = [[Ofbeeldienge:Namur Arms.svg|25px|left]] Markgroaf van Noamn |periode2 = 1263 -1298 |vôorganger2 = Hendrik V van Luxemburg |ipvolger2 = Jan I van Noamn | voader = Willem II van Dampierre | moeder = [[Margaretha van Constantinopel|Margaretha II]] }} [[File:Guy De Dampierre.jpg|thumb|<center>Gwyde me zyn twi vrouwn Mathilde van Béthune en Isabelle van Luxemburg]] '''Gwyde van Dampierre''' (ca. 1226 - Compiègne, [[7 moarte]] [[1305]]), van 't Huus Dampierre, was de twidde zeune van Willem II van Dampierre en [[Margaretha van Constantinopel]]. Je was [[groaf van Vloandern]] binst de [[Guldnspoornslag]] (11 juli 1302), en ook [[markgroaf]] van Noamn van 1263 tout 1298. ==Zyn jounge joarn== Zyn moeder volgdeg heur zuster [[Johanna van Constantinopel|Johanna]] ip in 1244. Van da moment begost de Vlams-Henegouwsche successieoorloge vo 't erfrecht tusschn de Dampierres, de zeuns van Margaretha heur twidde vint, en de Avesnes, de zeuns van heur êeste vint. De Frãnsche keunienk [[Louis IX van Vrankryk|Louis IX]] kwam tusschn en je besliste in 1246 dat [[Groafschap Henegouwn|Henegouwn]] noa 't Huus Avesnes most goan en Vloandern noa 't Huus Dampierre. Margaretha trok partye vo de Dampierres en ze miek den oudstn, [[Willem III van Dampierre]], tegoare met heur co-groaf van Vloandern. Achter da Willem in 1251 gestorvn was van de kwetseurn van e steekspel, binst e tornôoi in Trazegnies, kwam Gwyde in zyn plekke. Zyn halfbroere, Jan van Avesnes, blêef hem verzettn teegn zyn moeder. Je sloot e boundgenôotschap mè Willem II van [[Groafschap Holland|Holland]] teegn Vloandern en je trouwde mè Willem zyn zuster Aleid van Holland. Willem II van Holland was van 1254 tout 1256 ook [[Lyste van Rooms-Duutsche keuniengn en keizers van et Hillig Rooms Ryk#Interregnum (teegnkeuniengn)|keunienk van 't Hillig Rôoms Ryk]]. In 1253 mislukte de Vlamschn invoasje in Zêeland. 't Vlams leger wierd versleegn in de Slag by Westkapelle ip Walcheren, en Gwyde en zyn broere, Jan van Dampierre, wierdn gevangn zet. Gwyde was gekwetst an zyn twi bêenn en je spakte vo de reste van zyn leevn. Jan was een ooge kwyt. == Vrouwn en jounges == Gwyde trouwde in 1246 mè Mathilde van Béthune, die Béthune, Dendermonde, Richebourg en Warneton erfde van heur voader Robert VII van Béthune. Under jounges: * [[Robrecht III van Vloandern]] (1249-1322), groaf van Vloandern * Willem van Dendermonde, ook Willem Crèvecoeur genoemd (ca. 1249-1311), hêre van Dendermonde, Richebourg en Crèvecœur * Jan van Dampierre (ca. 1251-1291), bisschop van Metz en loater van Luuk * Margaretha van Dampierre (ca.1251-1283), getrouwd met hertog Jan I van Broabant * Boudewyn (ca. 1252-1296) * Maria van Dampierre (ca. 1253-1297), getrouwd mè Willem V van Gulik en loater mè Simon van Château-Villain. * Beatrice van Dampierre (ca.1253- 1296), getrouwd mè Floris V van [[groafschap Holland|Holland]] * Filips van Chieti (ca.1257-1308), getrouwd mè Mathilde van Courtenay, gravinne van Chieti, en loater mè Filippa van Milly Mathilde stierf in 1263 en Gwyde hertrouwde in 1265 met Isabelle, dochter van Hendrik V van Luxemburg Under jounges: * Filippine (†1306), gestorvn in 't gevang van Blois an heur 19 joar. Ze was verloofd mè den Iengelschn trôonipvolger, de loatern Edward II. Keunienk [[Philippe IV van Vrankryk]] zetteg heur gevangn vor under trouw te belettn. Z'hen heur verzekers vergiftigd. * Jan I van Noamn (1267-1330), markgroaf van Noamn * Hendrik van Lodi (1270-1337) * Beatrix (†1307) * Johanna (†1296), nunne * Margaretha (†1331) * Gwyde van Noamn (†1311) * Isabelle (†1323) ==Zyn loater leevn== [[Louis IX van Vrankryk|Louis IX]] zette den achtste [[kruustocht]] in gank. Je stak in 1270 over van Sicilië nor Afrika voe Tunis an te valln. Gwyde was mee gegoan, mo Louis stierf doar al e moand loater. Zyn broere [[Charles I van Anjou]] pakte doa 't bevel over. In Vrankryk wierd Louis ipgevolgd deur zyn zeune [[Philippe III van Vrankryk|Philippe III]], mo 't was mor in 1285, o zyn klêenzeune [[Philippe IV van Vrankryk|Philippe IV]] ip den trôon kwam, da d'echte miserie tusschn Vloandern en Vrankryk begost. Margaretha van Constantinopel haad de 29stn december 1278 trôonsofstand van Vloandern gedoan voe Gwyde. Je was ton ol 53 jaar oud. Philippe IV wilde 't gezag van 't Frãns keuniengshuus versterkn. Je vocht teegn Iengeland, Vloandern en de katholieke kerke en j'ha styf vele macht. Je wilde zyn krôondomein vergrôotn in 't noadêel van 't [[Groafschap Vloandern]] en je gerakte doadeure in conflict mè de groaf. Gwyde haad ook al miserie mè de Vlamsche steedn, die ryke kwoamn deur de loaknindustrie, en ossan mo mêer ottonomie ipeistn. Der kwoamn in dien tyd ook mêer en mêer verschilln en spanniengn tusschn 't patricioat en 't proletarioat, de ''lelioarts'' en de ''klauwoarts'' genoemd. Gwyde probeerde zo vele meugelik de grôote Vlamsche steedn lik [[Brugge]], [[Yper]], [[Gent]], [[Doornik]], Sint-Omoars en Dowoai ounder controle te krygn, mo da leidde tout verzet. In 1280 kwoamn der grôte volksipstandn tusschn d'ambachtn en de patriciërs, in Yper de [[Kokerulle]] genoemd en in Brugge de ''Grôte Moerlemoaie''. De Vlamsche steedn woarn ofhankelik van Iengeland voe d'anvoer van under wulle, en ze voundn da de Frãnsche keunienk hem nie moste moein met under zoakn. Vrankryk was al van in 1294 in oorloge met Iengeland. Gwyde trok partye vor Iengeland en van 1296 wast 'n in oopnlikke vyandschap mè zyn lêenheere. De 7ste januoari 1297 kwoamn Gwyde en [[Lyste van Iengelsche keuniengn en keuniginn#Huus Plantagenet zounder Anjou|Edward I van Iengeland]] tegoare in 't [[kastêel van Wyndoale]] voe te klappn. Twi doagn loater liet Gwyde weetn dat 'n Philippe IV nie mèr anveirde als suzerein. De Frãnsche keunienk reageerde deur e leger no Vloandern te zendn. De 20stn ogustus wierd er in Bulskamp by Veurne slag geleverd, woaby dan de Vloamiengn verloorn en hêel 't westelik stik van Vloandern wierd bezet deur de Frãnsche, die in 1298 were vrede slootn met Iengeland. De klauwoarts, d'ambachtsgildn, trokkn partye voe Gwyde en de Frãnsche krêegn de steun van 't stedelik patricioat, de lelioarts. In 1298 stound Gwyde 't groafschap Noamn of an zyn zeune Jan I, en in 1299 wast 'n zodoanig verzwakt deur al de miserie en den ouderdom, dat 'n in november de regerienge van 't groafschap Vloandern overdroeg an zyn oudste zeune [[Robrecht van Béthune]]. In 1300 wierdn Gwyde en zyn twi oudste zeuns gevangn gezet, Gwyde in 't kastêel van Compiègne, Robrecht van Béthune in Chinon en Willem van Crèvecoeur in Issoudun. Vloandern wierd g'annexeerd en miek nu dêel uut van 't Frãns krôondomein. Philippe IV benoemde Jacques de Châtillon tout landvoogd en je liet al de lêeuwn ip de voandels en woapnschildn vervangn deur lelies. In 1301 kwoamn de wevers met under leider [[Pieter de Coninck]] in ipstand teegn 't Frãnsgezind patricioat. Ze woarn kwoad omdan ze zo vele belastiengn mostn betoaln voe 't bezoek van de keunienk te bekostign. In meie van da joar was Philippe IV zyn nieuwe gebiedn kommn bezoekn mè zyn vrouwe Johanna van Navarra. By under bezoek in Brugge haan de patriciërs zo vele geld uut gegeevn en woarn under vrouwn zo ryke geklid da Johanna zei: Ik peisdn da 'k ik hier d'ênigste keuniginne woarn. Pieter de Coninck kost de klauwoarts ipmoakn vor under mêester te moakn van 't stadsbesteur. Mo Jacques de Châtillon krêeg hulpe van zyn broere, de groaf van Saint-Pol, en algouwe kostn ze met e leger den ipstand ounderdrukkn. In meie 1302 wierd er gereageerd mè de [[Brugse Mettn]], en den 11ste juli 1302 versloegn ze 't Frãns leger by Kortryk in de [[Guldnspoornslag]]. De klêenzeune van Gwyde van Dampierre, Willem van Gulik, zeune van zyn dochter Maria van Dampierre, speeldeg e grôote rolle in de Guldnspoornslag. Gwyde van Dampierre stierf in e kerker in Compiègne en j'is begroavn in d'abdye van Flines. Je was 79 joar oud. Zyn zeune Robrecht volgdeg hem ip in Vloandern. [[Categorie:Groaf van Vloandern]] iayh63q0oq9w3keuj7rnjr5du58932s 0 15391 327549 327409 2026-10-02T06:40:51Z Amherst99 3170 /* */ 327549 wikitext text/x-wiki {{streektoale|Noordelik West-Vlams}} [[Ofbeeldienge:Reception of the civic guard at the Saint Sebastian range by the municipality of The Hague, 1618, by Jan Antonisz van Ravesteyn.jpg|thumb|Den baljuw van [[Den Haag]] oentvangt d'officiern van de schuttery op de Sint Sebastiaansdoeln, 1618. schilderye van Jan Antonisz. van Ravesteyn]] Den '''baljuw''' (Frans ''bailli'', Iengels ''bailiff'') was een ambtenoare die van de 12ste toet d'18ste eêuwe 't keunienklik gezag verteegnwoordigde in steedn en landelike gebiêdn, surtout in [[Groafschap Vloandern|Vloandern]], Holland, [[Zêeland|Zeêland]], [[Henegouwn]] en Noôrd-Frankryk. In Vloandern woarn d'eêste baljuws in [[Gent]] (1169), [[Veurne]] (1170), [[Yper]] (1172) en [[Sint-Omoars]] (1178). Teegn 't ende van de 13e eêuwe woarn der twoalve die den titel van ''groôtbaljuw'' of ''hoogbaljuw'' mochtn droagn: [[Brugge]], Gent, Yper, [[Rysel]], [[Dowoai]] (Douai), Veurne, [[Aalst]], [[Oudenoarde]], [[Kortryk]], [[Kassel]], [[Sint-Winoksbergn]] en [[Broekburg]] (Bourbourg). De meêste baljuws woarn van kleêne landoadel. Ze woarn de verteegnwoordigers van de groaf en de verdedigers van zyn rechtn. Ze mostn zorgn vo d'openboare orde in hunder ambtsgebied en ze kostn overtreders van de wet vo de [[vierschoare]] trekkn. Ze woarn zelve gin rechters, moa ze controleerdn d'objectiviteit van de rechtbankn, z'incasseerdn de gerechtelike boêtes vo rekenienge van de groaf en ze zorgdn vo de correcte uutvoerienge van de vonnissn. 't Rechtsgebiêd van den baljuw kwam overeên met de [[kasselrye]]. Den baljuw stoend oender toezicht van de groaf. Je wierd deur hem benoemd, ofgedankt of verplatst en je kreêg van hem ook e vaste wedde. [[Categorie:Juridisch beroep]] [[Categorie:Geschiedenisse van Vloandern]] eaf06hpg45dhhjr6mg64lekuew9nnwk 0 15401 327545 324684 2026-10-01T21:46:22Z Kontributor 2K 26728 update img redirect 327545 wikitext text/x-wiki {{Dynastie| | ploatje = [[File:Robert3.jpg|200px]] | noame = Robrecht III van Vloandern | leevn = [[1249]]-[[1322]] | functie1 = [[Ofbeeldienge:Blason maison fr de Nevers.svg|25px|left]]Groaf van Nevers | periode1 = [[1272]]-[[1280]]<br />+ [[Yolande van Bourgondië]] | vôorganger1 = [[Jean Tristan van Valois]] | ipvolger1 = [[Lodewyk I van Nevers]] | functie2 = [[Ofbeeldienge:Blason Comté de Flandre.svg|30px|left]][[Groaf van Vloandern]] | periode2 = [[1305]]-[[1322]] | vôorganger2 = [[Gwyde van Dampierre]] | ipvolger2 = [[Lodewyk I van Vloandern]] | voader = [[Gwyde van Dampierre]] | moeder = Mathilde van Béthune }} '''Robrecht III van Vloandern''' of '''Robrecht van Béthune''', bynoame '''''De Lêeuw van Vloandern''''' ([[1249]] – [[Yper]], [[17 september]] [[1322]]), was groaf van Nevers van [[1272]] tout [[1322]] en [[groaf van Vloandern]] van [[1305]] tout [[1322]]. Robrecht was den oudste zeune van [[Gwyde van Dampierre]] en zyn êeste vrouwe Mathilde van Béthune. Je speeldeg e belangryke rolle in 't conflict tusschn Vloandern en Vrankryk, en 't was surtout deur hem da zyn voader zyn lêenhêre [[Philippe IV van Vrankryk|Philippe IV le Bel]] nie mer anveirdeg als suzerein. In 1299 was zyn voader zodoanig verzwakt deur al de miserie en den ouderdom, dat 'n in november de regerienge van 't groafschap Vloandern overdroeg an Robrecht. In meie 1300 wierdn ze gevangn gezet: zyn voader in 't kastêel van Compiègne, Robrecht in Chinon en zyn broere Willem van Crèvecoeur in Issoudun. Robrecht kwam mo vry in 1305 en je kost dus nie meegedoan hen an de [[Guldnspoornslag]], in teegnstellienge mè wa dat Hendrik Conscience schrêef in zyn boek ''De Leeuw van Vlaanderen''. == Vrouwn en jounges== Je trouwde in 1265 mè Blanche van Anjou (1250 † 1269), dochter van [[Charles I van Anjou]] (loater keunienk van Sicilië). Z'haan êen zeune: *Karel, die stierf an zyn elf joar J'hertrouwde in 1272 mè [[Yolande van Bourgondië]] († 1280), gravinne van Nevers en weeuwe van [[Jean Tristan van Valois]]. Under jounges: * [[Lodewyk I van Nevers]] (1272-1322), groaf van Nevers en Rethel, voader van [[Lodewyk I van Vloandern]] * Robert van Cassel († 1331), hêere van Marle en Cassel, getrouwd mè Johanna van Bretagne * Johanna (Jeanne) († 1333), getrouwd mè Enguerrand IV van Guînes, hêere van Coucy *Yolande († 1313), getrouwd mè Gauthier III van Enghien *Mathilde, getrouwd mè Matthias van [[Lotharingen]] Robrecht van Bethune liet hem in [[Italië]] ipmerkn ip militair gebied, ost 'n vocht an de kant van zyn schonvoader Charles van Anjou (1265–1268) teegn de latste [[Huus Hohenstaufn|Hohenstaufns]], Manfred en Conradin. In [[1270]] giengt ie mee mè zyn voader in den achtstn [[kruustocht]] no Tunis, oender leidienge van de Frãnsche keunienk [[Louis IX van Vrankryk|Louis IX]]. Weregekêerd in Vloandern blêeft ie zyn voader steunn in zyn stryd teegn de Frãnsche keunienk [[Philippe IV van Vrankryk|Philippe IV le Bel]], die Vloandern were by 't krôondomein wilde briengn. ==Zyn regerienge== Zyn voader, Gwyde van Dampierre, stierf in e kerker in Compiègne en Philippe IV le Bel hoalde doa zyn profyt uut. In juli 1305 mocht Robrecht en zyn broere Willem mè 't lyk van under voader were kêern no Vloandern, mo je most 't Verdrag van Athis-sur-Orge têekenn. Hêel Robrecht III zyn bewiend stoend in têekn van d'uutvoerienge van da verdrag. Je wierd als groaf van Vloandern erkend, mo je most wel lêenhulde briengn an de keunienk en alles droaideg uut in 't vôordêel van Vrankryk. 't Verdrag was e rampe vo de Vlamsche economie. De Vloamiengn mostn e joarlikse rente van 20 000 poend betoaln an de Frãnsche keunienk, en ook nog vier ipêenvolgnde joarn e somme van 100 000 poend. De stadsversterkiengn roend de grôote steedn [[Brugge]], [[Gent]] en [[Yper]] mostn ofgebrookn wordn, en de [[kasselry]]en [[Rysel]], [[Ôorschie]] en [[Dowoai]] wierdn bezet deur de Frãnsche als woarborg. Als straffe vo de [[Brugse Mettn]] mostn der 3000 Bruggeliengn ip bedevoart goan, woavan 1000 overzêe. Den 11stn juli 1312, juste tien joar achter de [[Guldnspoornslag]], wierd et Verdrag van Pontoise getêeknd, woaby da Robrecht de steedn en kasselryen Rysel, Dowoai en Béthune ofstoend an Vrankryk. Je krêegt doavôorn den helt van de 20 000 poend rente, ipgeleid an Vloandern deur 't Verdrag van Athis-sur-Orge. Robrecht stierf in september [[1322]] en je wierd ipgevolgd deur zyn klêenzeune [[Lodewyk II van Nevers]]. Zyn zeune, [[Lodewyk I van Nevers]], was twi moandn idder gestorvn. J'is begroavn in de [[Sint-Moartnskathedroale]] van Yper. [[Ofbeeldienge:Graven van Vlaanderen.jpg|thumb|left|<center>De groavn van Vloandern in de Groavnkapelle van [[Kortryk]]. Van lienks: <br />Robrecht III - [[Lodewyk I van Vloandern|Lodewyk I]] - [[Lodewyk van Male]] - [[Margaretha van Male]] mè [[Filips de Stoutn]]]] [[Categorie:Groaf van Vloandern]] odg7ta533rqpstndlubsph8tnkxmqmc 0 19765 327544 308549 2026-10-01T13:04:56Z Marbletan 24314 ([[c:GR|GR]]) [[File:Atomic number depiction.jpg]] → [[File:Atomic number depiction.svg]] 327544 wikitext text/x-wiki [[Ofbeeldienge:Atomic number depiction.svg|thumb]] 't '''Atoomnummer''' of '''atoomgetal''' (symbool: ''Z'') wordt gebruukt in de chemie en de fysica en toogt hoevele [[proton|protoonn]] dat den atoomkern van e chemisch element bezit. 't Duudt ook de plekke an van 't element in 't [[Periodiek système]] en by e neutroal [[atoom]] is 't atoomnummer ook gelykig an 't antal [[elektron|elektroonn]]. 't Atoomnummer kan lienks ounder 't symbool van 't element angegeevn wordn, geweunlik in combinoasje mè 't [[massagetal]]. :Voorbeeld: :<math>{}_{1}^{1}\mathrm{H}, {}_{1}^{2}\mathrm{H}, {}_{1}^{3}\mathrm{H} </math> ([[woaterstoffe]]; protium, deuterium, tritium: atoomgetal 1) :<math>{}_{\ 8}^{15}\mathrm{O}, {}_{\ 8}^{16}\mathrm{O}, {}_{\ 8}^{17}\mathrm{O}, \ldots</math> ([[zeurstoffe]], atoomgetal 8) [[Categorie:Chemie]] [[Categorie:Kernfysica]] [[Categorie:Nummer]] hfox6308sjcm958yvdb92upa8oilqgy 0 28849 327547 327460 2026-10-02T03:16:36Z InternetArchiveBot 22297 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 327547 wikitext text/x-wiki {{Fields_icoon}} {| class="infobox" style="width: 20em; text-align: left; font-size: 90%; float: right; clear: right; margin: 0 0 1em 1em; border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; padding: 5px;" |- ! colspan="2" style="text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #e0e0e0; color: black;" | Fieldsmedaille |- | colspan="2" style="text-align: center; padding: 1em;" | [[File:FieldsMedalFront.jpg|200px]]<br /><small>D'n vôorkant van de Fieldsmedaille toogt [[w:nl:John Charles Fields|John Charles Fields]]</small> |- ! Uutgereikt vo | Uutzounderlikke bydraagn in de wiskunde toegekend an younge weetnschappers |- ! Presentateur | [[w:nl:International Mathematical Union|International Mathematical Union]] (IMU) |- ! Belôonienge | [[w:nl:Canadese dollar|CA$]] 15.000 |- ! Êeste uutreikienge | 1936 |- ! Website | [https://www.mathunion.org/imu-awards/fields-medal mathunion.org] |- | colspan="2" style="text-align: center; padding: 1em;" | [[File:FieldsMedalBack.jpg|200px]]<br /><small>D'n achterkant van de medaille</small> |} De '''Fieldsmedaille''' (Iengels: ''Fields Medal'') is e prys die uutgereikt wudt an twêe, drie, of viere [[w:nl:Wiskundige|wiskundigen]] ounder de 40 joar ip 't [[w:nl:Internationaal Congres van Wiskundigen|Internationoal Congres van Wiskundigen]] (ICM) van de [[w:nl:International Mathematical Union|International Mathematical Union]] (IMU), e conventie die idder viere joar deuregoat. D'n noame van d'n award is een êrebetôon an de [[w:nl:Canada|Canadeeschen]] wiskundige [[w:nl:John Charles Fields|John Charles Fields]].<ref name="Fields Institute About Us">[http://www.fields.utoronto.ca/aboutus/jcfields/fields_medal.html "About Us: The Fields Medal"]. ''The Fields Institute, University of Toronto''.</ref> 'T doel d'rvan is oem erkennienge en steun te geevn an younge wiskundige ounderzoekers die grôte bydraagn hen geleverd an 't domein van de wiskunde. De Fieldsmedaille wudt an'ezien als êen van de hôogste êreteekns dat e wiskundige kan ountvangn, volgens de joarlikse Academic Excellence Survey van de [[w:nl:Academic Ranking of World Universities|ARWU]],<ref>[https://web.archive.org/web/20201017012526/http://www.shanghairanking.com/subject-survey/awards.html "Top Award, ShanghaiRanking Academic Excellence Survey 2017"]. ''Shanghairanking.com''.</ref> en wudt dikkers beschreevn as d'n [[w:nl:Nobelprijs|Nobelprys]] van de wiskunde.<ref name=":0">[https://www.nature.com/news/iranian-is-first-woman-to-nab-highest-prize-in-maths-1.15686 Ball, Philip. "Iranian is first woman to nab highest prize in maths"]. ''Nature'' (2014).</ref><ref name=":2">[http://www-history.mcs.st-andrews.ac.uk/Honours/FieldsMedal.html "Fields Medal"]. ''www-history.mcs.st-andrews.ac.uk''.</ref><ref name=":3">[https://www.uchicago.edu/about/accolades/14/ "Fields Medal"]. ''The University of Chicago''.</ref> In een andere reputoatie-enquête uutgevoerd deur d'n [[w:en:IREG Observatory on Academic Ranking and Excellence|IREG]] in 2013–14, kwam de Fieldsmedaille zjuust achter d'n [[w:nl:Abelprijs|Abelprys]] als de twidde mêest prestigieuze internationoale prys binn'n de wiskunde.<ref>[http://ireg-observatory.org/en/pdfy/IREG-list-academic-awards-EN.pdf "IREG List of International Academic Awards"]. ''IREG Observatory on Academic Ranking and Excellence''.</ref><ref>Zheng, Juntao; Liu, Niancai. "Mapping of important international academic awards". ''Scientometrics'' (2015).</ref> De medaille wierd voor d'n êesten kêer uutgereikt in 1936 an de [[w:nl:Finland|Finsche]] wiskundige [[w:nl:Lars Ahlfors|Lars Ahlfors]] en d'n [[w:nl:Verenigde Staten|Amerikoansche]] wiskundige [[w:nl:Jesse Douglas|Jesse Douglas]], en wudt sedert 1950 idder viere joar toegekend. In 2014 wierd de [[w:nl:Iran|Iroansche]] wiskundige [[w:nl:Maryam Mirzakhani|Maryam Mirzakhani]] d' êeste vrouwelikke winnoare van de Fieldsmedaille.<ref name="Farsnews">[http://english.farsnews.ir/newstext.aspx?nn=13930523000321 "President Rouhani Congratulates Iranian Woman for Winning Math Nobel Prize"]. ''Fars News Agency'' (14 ogustus 2014).</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20181226060901/https://www.mathunion.org/general/prizes/2014%0A "IMU Prizes 2014"]. ''International Mathematical Union''.</ref><ref>[https://www.theguardian.com/world/2017/jul/16/maryam-mirzakhani-iranian-newspapers-break-hijab-taboo-in-tributes#img-2 Dehghan, Saeed Kamali. "Maryam Mirzakhani: Iranian newspapers break hijab taboo in tributes"]. ''The Guardian'' (16 juli 2017).</ref> Met uutzounderienge van twêe menschn met e doctoroat in de [[w:nl:Natuurkunde|fysica]] ([[w:nl:Edward Witten|Edward Witten]] en [[w:nl:Martin Hairer|Martin Hairer]]),<ref>[https://www.worldsciencefestival.com/participants/dr-edward-witten/ "Edward Witten"]. ''World Science Festival''.</ref> hen inkel menschn met e doctoroat in de wiskunde de prys gewonn'n.<ref>[https://web.math.princeton.edu/~kollar/FromMyHomePage/fm-essay.pdf Kollár, János. "Is there a curse of the Fields medal?"]. ''Princeton University'' (2014).</ref> In totoal hen d'r 64 menschn de Fieldsmedaille in ountvangst meugn neemn toet an 2022.<ref>[https://www.mathunion.org/imu-awards/fields-medal "Fields Medal"]. ''International Mathematical Union''.</ref> De mêest recente groep winnoars krêeg nunder prys up 5 juli 2022 in een online evenement da live wierd gestreamd vanuut [[w:nl:Helsinki|Helsinki]], Finland. 'T wos ôorsprounkelik de bedoelienge dat 't gienk deuregoan in [[w:nl:Sint-Petersburg|Sint-Petersburg]], [[w:nl:Rusland|Rusland]], moa 't wierd verplatst achter d'n [[w:nl:Russische invasie van Oekraïne sinds 2022|Russischen invoal in Oekraïne in 2022]]. Fields wos e grôte drijfveere by d' iprichtienge van de prys, j' ountwierp de medaille zèlve, en bekostigde 't geldbedrag, oewel dat em stierf vôordat de prys effectief wierd ipgericht en zyn plan wierd vôortgezet deur [[w:en:John Lighton Synge|John Lighton Synge]].<ref name="Fields Institute About Us" /> De prys omvat een geldbedrag da sedert 2006 gelyk stoat an 15.000 [[w:nl:Canadese dollar|Canadeesche dollar]].<ref name="BBC">[https://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/5274040.stm "Maths genius turns down top prize"]. ''BBC'' (22 ogustus 2006).</ref><ref>[https://www.jpost.com/Israel/Article.aspx?id=185366 "Israeli wins 'Nobel' of Mathematics"]. ''The Jerusalem Post''.</ref> == Voorwaardn van de prys (Conditions of the award) == De Fieldsmedaille wudt ahl lange an'ezien als de mêest prestigieuze prys binn'n de wiskunde en wudt dikkers d'n Nobelprys van de wiskunde genoemd.<ref name=":0" /><ref name=":2" /><ref name=":3" /> Moar, in teegnstellienge toet d'n Nobelprys,<ref>[https://www.ams.org/notices/201504/rnoti-p327.pdf Klainerman, Sergiu. "Is the Fields Medal the Nobel Prize of Mathematics?"]. ''Notices of the American Mathematical Society'' (2015).</ref> wudt de Fieldsmedaille moar idder viere joar uutgereikt, en d'r is e leeftydsgrenze: e winnoare moe jounger zyn dan 40 joar ip 1 januoari van 't joar woarin da de prys wudt gegeevn. De ounder-40 reegel is gebaseerd up de wensche van Fields dat "hoewel 't een erkennienge wos vo werk dat ahl is gedoan, 't tegelyktyd bedoeld wos als een anmoedigienge vo vôordere prestoaties van de winnoars en e stimulus vo vernieuwde inzet van de reste."<ref>McKinnon Riehm & Hoffman (2011), p. 183.</ref> Doarbovenip kan een individu moar êen Fieldsmedaille krygn; winnoars kommn nie mêer in anmerkienge vo toekomstige medailles.<ref>[https://web.archive.org/web/20180502070440/http://darboux.mathunion.org/fileadmin/IMU/Prizes/Fields/Statutes%20Fields%20Medal.pdf "Rules for the Fields Medal"]. ''mathunion.org''.</ref> == Lyste van Fieldsmedaille-winnoars (List of Fields medalists) == In bepoalde joarn wierdn de Fieldsmedaille-winnoars officieel geciteerd vo specifieke wiskundige prestoaties, binst da zukke specifieke details in andere joarn nie wierdn gegeevn. Moar, in elk joar da de medaille is uutgereikt, hen bekende wiskundigen ip 't [[w:nl:Internationaal Congres van Wiskundigen|Internationoal Congres van Wiskundigen]] e lezienge gegeevn over 't oalgemêen werk van iddere winnoare. In de tabelle ierounder wordn d' officiële citaties angehoald woa da 't meugelik is (noamelik vo de joarn 1958, 1998, en elk joar sedert 2006). Vo d' andere joarn toet en met 1986 wordn d'n soamenvattiengn van de ICM-leziengn, geschreevn deur Donald Albers, [[w:en:Gerald L. Alexanderson|Gerald L. Alexanderson]], en [[w:en:Constance Reid|Constance Reid]], geciteerd.<ref>Albers, Donald J.; Alexanderson, G. L.; Reid, Constance. ''International mathematical congresses. An illustrated history 1893–1986''. Rev. ed. including ICM 1986. Springer-Verlag, New York, 1986</ref> In d' overbluuvnde joarn (1990, 1994, en 2002) wudt e stik van d'n tekst van de ICM-lezienge zelve geciteerd. D' ankoundigienge en uutreikienge van de Fieldsmedailles up 't Internationoal Congres van de International Mathematical Union van 2026 stoat gepland om deure te goan in [[w:nl:Philadelphia (Pennsylvania)|Philadelphia]].<ref>[https://www.mathunion.org/icm/icm-2026 "ICM 2026"]. ''International Mathematical Union''.</ref> {| class="wikitable sortable" style="margin: 1ex auto 1ex auto" |- ! Joar ! [[w:en:International Congress of Mathematicians#List of Congresses|ICM]] locoatie ! colspan="2"|Winnoars<ref name="IMU">[https://www.mathunion.org/imu-awards/fields-medal "The Fields Medalists, chronologically listed"]. ''International Mathematical Union (IMU)'' (8 mei 2008).</ref> ! Affilioatie<br />(bie d'n toekennienge) ! Affilioatie<br />(huidig/latste) ! Reedns |- | rowspan="2"| 1936 | rowspan="2"| [[w:nl:Oslo|Oslo]], Nôorweegn | [[File:Lars Ahlfors - MFO.jpg|60px]] | [[w:nl:Lars Ahlfors|Lars Ahlfors]] | [[w:nl:Universiteit van Helsinki|Universiteit van Helsinki]], Finland | [[w:nl:Harvard-universiteit|Harvard University]], VS<ref>[https://www.ams.org/notices/199802/comm-krantz.pdf "Lars Valerian Ahlfors (1907–1996)"]. ''Ams.org''.</ref><ref>[http://www.math.harvard.edu/history/ahlfors/ "Lars Ahlfors (1907–1996)"]. ''Harvard University, Dept. of Math.'' (7 november 2004).</ref> | "Krêeg de medaille voor ounderzoek noa dekkingsvlakkn (covering surfaces) verboendn met de [[w:nl:Riemann-oppervlak|Riemann-oppervlakkn]] van [[w:nl:Inverse (wiskunde)|inverse functies]] van hêele en [[w:nl:Meromorfe functie|meromorfe functies]]. J' opende hierdeur nieuwe velden in d'n analyse."<ref name="36reasons">[https://www.mathunion.org/fileadmin/IMU/Prizes/Fields/1936/index.html "Fields Medals 1936"]. ''International Mathematical Union / mathunion.org''.</ref> |- | [[File:Portrait of Jesse Douglas in c. 1932.jpg|60px]] | [[w:nl:Jesse Douglas|Jesse Douglas]] | [[w:nl:Massachusetts Institute of Technology|Massachusetts Institute of Technology]], VS | [[w:nl:City College of New York|City College of New York]], VS<ref>[https://www.britannica.com/EBchecked/topic/170174/Jesse-Douglas "Jesse Douglas"]. ''Encyclopædia Britannica'' (28 mei 2010).</ref><ref>[http://wdb.ugr.es/~geometry/seminar/files/talks/MMicallef20130207.pdf Micallef, Mario J.; Gray, J. "The work of Jesse Douglas on Minimal Surfaces"]. ''Wdb.ugr.es''.</ref> | "Deed belangryk werk roend 't [[w:nl:Probleem van Plateau|Probleem van Plateau]], da goa over 't vienden van [[w:nl:Minimaaloppervlak|minimoaloppervlakkn]] die verboendn en bepoald wordn deur e vaste grenze (fixed boundary)."<ref name="36reasons" /> |- |rowspan="2"| 1950 |rowspan="2"| [[w:nl:Cambridge (Massachusetts)|Cambridge]], VS | [[File:LaurentSchwartz.jpg|60px]] | [[w:nl:Laurent Schwartz|Laurent Schwartz]] | [[w:nl:Universiteit van Lotharingen|Universiteit van Nancy]], Vrankryk | [[w:nl:Universiteit Parijs Diderot|Universiteit van Parys VII]], Vrankryk<ref>[http://www-history.mcs.st-and.ac.uk/Biographies/Schwartz.html "Laurent Moise Schwartz"]. ''School of Mathematics and Statistics University of St Andrews, Scotland'' (24 juni 2007).</ref><ref>Schwartz, Laurent. ''Un mathématicien aux prises avec le siècle (A Mathematician Grappling with His Century)''. Birkhäuser (2001).</ref> | "Ountwikkelde d'n theorie van distributies, e nieuw begrip van veralgemêende functies (generalized functions), g'ïnspireerd deur d'n [[w:nl:Diracdelta|Dirac-deltafunctie]] uut de theoretische fysica."<ref name="50reasons">[https://www.mathunion.org/fileadmin/IMU/Prizes/Fields/1950/index.html "Fields Medals 1950"]. ''International Mathematical Union / mathunion.org''.</ref> |- | [[File:Atle Selberg.jpg|60px]] | [[w:nl:Atle Selberg|Atle Selberg]] | [[w:nl:Institute for Advanced Study|Institute for Advanced Study]], VS | Institute for Advanced Study, VS<ref>[https://www.ams.org/notices/200906/rtx090600692p-corrected.pdf "Remembering Atle Selberg, 1917–2007"]. ''Ams.org''.</ref> | "Ountwikkelde veralgemêniengn van de zeev-methodes (sieve methods) van Viggo Brun; bereikte grote resultoatn in verband met de nulpunten van d'n [[w:nl:Riemann-zèta-functie|Riemann-zèta-functie]]; gaf een elementair bewys van 't [[w:nl:Priemgetalstelling|priemgetalstelling]] (t'hoope met P. Erdős), me e veralgemênienge voor priemgetallen in een willekeurige wiskundige reekse."<ref name="50reasons" /> |- |rowspan="2"| 1954 |rowspan="2"| [[w:nl:Amsterdam|Amsterdam]], Olland | [[File:Kodaira Kunihiko.jpg|60px]] | [[w:nl:Kunihiko Kodaira|Kunihiko Kodaira]] | | [[w:nl:Princeton-universiteit|Princeton University]], VS, [[w:nl:Universiteit van Tokio|Universiteit van Tokio]], Japan en Institute for Advanced Study, VS<ref name="mathunion.org">[https://www.mathunion.org/fileadmin/ICM/Proceedings/ICM1954.1/ICM1954.1.ocr.pdf "Proceedings of the International Congress of Mathematicians"] (1954).</ref> | Universiteit van Tokio, Japan<ref>[https://www.ams.org/notices/199803/comm-obit-spencer.pdf Spencer, Donald C. "Kunihiko Kodaira (1915–1997)"]. ''Ams.org''.</ref> | "Bereikte grôte resultoatn binn'n d'n theorie van harmonische integralen en tallooze toepassiengn up Kähler-variëteiten en, specifieker, up algebraïsche variëteiten. J' toogde an, via schoofcohomologie (sheaf cohomology), da zukke variëteiten [[w:nl:Hodge-variëteit|Hodge-variëteitn]] zyn."<ref name="54reasons">[https://www.mathunion.org/fileadmin/IMU/Prizes/Fields/1954/index.html "Fields Medals 1954"]. ''International Mathematical Union / mathunion.org''.</ref> |- | [[File:Jean-Pierre Serre, Erlangen 1997.JPG|60px]] | [[w:nl:Jean-Pierre Serre|Jean-Pierre Serre]] | Universiteit van Nancy, Vrankryk | [[w:nl:Collège de France|Collège de France]], Vrankryk<ref>[http://www.math.rug.nl/~top/lectures/delft.pdf "Jean-Pierre Serre"]. ''Math.rug.nl''.</ref><ref>[https://www.britannica.com/EBchecked/topic/535878/Jean-Pierre-Serre "Jean-Pierre Serre"]. ''Encyclopædia Britannica'' (5 februoari 1997).</ref> | "Bereikte grôte resultoatn in verband met d' [[w:nl:Homotopiegroep|homotopiegroepen]] van bolln (spheres), vôoral deur zyn gebruuk van d'n methode van spectroale reeksen. Herformuleerde en breidde sommigte van d'n oofdresultoatn van d'n theorie van complexe variabeln uut in termn van schoovn (sheaves)."<ref name="54reasons" /> |- |rowspan="2"| 1958 |rowspan="2"| [[w:nl:Edinburgh|Edinburgh]], VK | | [[w:nl:Klaus Roth|Klaus Roth]] | [[w:nl:University College London|University College London]], VK | [[w:nl:Imperial College London|Imperial College London]], VK<ref>McKinnon Riehm & Hoffman (2011), p. 212.</ref> | "vo 't iplossen van e befoamd probleem binn'n de getaltheorie, noamelik 't bepoaln van d'n exactn exponent in de Thue-Siegel oengelykheid"<ref name="hopf">Hopf, Heinz. [https://www.mathunion.org/fileadmin/ICM/Proceedings/ICM1958/ICM1958.ocr.pdf "Proceedings of the International Congress of Mathematicians 1958."] Report of the Inaugural Session. p. liv.</ref> |- | [[File:René Thom.jpeg|60px]] | [[w:nl:René Thom|René Thom]] | [[w:nl:Universiteit van Straatsburg|Universiteit van Straatsburg]], Vrankryk | [[w:nl:Institut des hautes études scientifiques|Institut des Hautes Études Scientifiques]], Vrankryk<ref>[https://web.archive.org/web/20160527024340/http://www.robertnowlan.com/pdfs/Thom,%20Rene.pdf "René Thom"]. ''Robertnowlan.com''.</ref> | "vo 't creëren van d'n theorie van 'Cobordisme', wuk da binn'n de poar joarn dat e bestoat ahl heêt geleid toet de mêest diepgoande inzichtn in de topologie van differentieerboare variëteiten."<ref name="hopf" /> |- |rowspan="2"| 1962 |rowspan="2"| [[w:nl:Stockholm|Stockholm]], Zweedn | [[File:Lars Hörmander.jpg|60px]] | [[w:nl:Lars Hörmander|Lars Hörmander]] | [[w:nl:Universiteit van Stockholm|Universiteit van Stockholm]], Zweedn | [[w:nl:Universiteit van Lund|Universiteit van Lund]], Zweedn<ref>[http://smai.emath.fr/IMG/pdf/matapli100_Hormander.pdf "A tribute to Lars Hörmander"]. ''Smai.emath.fr''.</ref> | "Wrocht in [[w:nl:Partiële differentiaalvergelijking|partiële differentioalvergelykiengn]]. Eêt specifieker bygedreegn an d'n algemêene theorie van lineaire differentioaloperatoren. De vragstikk'n goan weere noar êen van de [[w:nl:Problemen van Hilbert|probleemn van Hilbert]] up 't congres van 1900."<ref name="62reasons">[https://www.mathunion.org/fileadmin/IMU/Prizes/Fields/1962/index.html "Fields Medals 1962"]. ''International Mathematical Union / mathunion.org''.</ref> |- | [[File:John Milnor, 1993 Oct (portioned).jpg|60px]] | [[w:nl:John Milnor|John Milnor]] | Princeton University, VS | [[w:nl:Stony Brookuniversiteit|Stony Brook University]], VS<ref>[http://www.math.sunysb.edu/~jack/ "John W. Milnor"]. ''Stony Brook University'' (5 moarte 1997).</ref> | "Toogde an dat een 7-dimensionoale bolle (sphere) mêerdere differentiële structuren kan hen; dit leidde toet d'n iprichtienge van d'n theorie van d'n differentiële topologie."<ref name="62reasons" /> |- |rowspan="4"| 1966 |rowspan="4"| [[w:nl:Moskou|Moskou]], USSR | [[File:Atiyah-Hirzebruch crop.jpeg|60px]] | [[w:nl:Michael Atiyah|Michael Atiyah]] | [[w:nl:Universiteit van Oxford|Universiteit van Oxford]], VK | [[w:nl:Universiteit van Edinburgh|Universiteit van Edinburgh]], VK<ref>[http://upcommons.upc.edu/video/bitstream/2099.2/946/17/Poster05-AbelPrize-CV.pdf "Sir Michael F. Atiyah : The Abel Prize"]. ''Upcommons.upc.edu''.</ref> | "Deed tegoare me Hirzebruch ounderzoek in d'n [[w:nl:K-theorie|K-theorie]]; toogde t'hoope me Singer d'n [[w:nl:Stelling van Atiyah-Singer|indexstellienge van Atiyah-Singer]] an, over elliptische operatoren up complexe variëteitn; wrocht in soamenwerkienge me Bott an 't bewys van e vastepuntstellienge die verboendn is me de '[[w:en:Lefschetz fixed-point theorem|Lefschetz formule]]'."<ref name="66reasons">[https://www.mathunion.org/fileadmin/IMU/Prizes/Fields/1966/index.html "Fields Medals 1966"]. ''International Mathematical Union / mathunion.org''.</ref> |- | | [[w:nl:Paul Cohen (wiskundige)|Paul Cohen]] | [[w:nl:Stanford-universiteit|Stanford University]], VS | Stanford University, VS<ref>[https://web.archive.org/web/20150105133237/http://historicalsociety.stanford.edu/pdfmem/Cohen_P.pdf "Memorial Resolution – Paul Cohen (1934–2007)"]. ''Stanford Historical Society'' (2011).</ref> | "Gebruukte een techniek genoemd '[[w:nl:Forcing (wiskunde)|forcing]]' om d' onafhankelikheid te bewyzn in d'n verzameliengenleer van 't keuzeaxioma en van de veralgemêende [[w:nl:Continuümhypothese|continuümhypothese]]. Da letste probleem wos 't êerste van de probleemn van Hilbert up 't congres van 1900."<ref name="66reasons" /> |- | [[File:Alexander Grothendieck.jpg|60px]] | [[w:nl:Alexander Grothendieck|Alexander Grothendieck]] | Institut des Hautes Études Scientifiques, Vrankryk | [[w:nl:Centre national de la recherche scientifique|Centre National de la Recherche Scientifique]], Vrankryk<ref>[https://web.archive.org/web/20161020015323/http://www.math.ucdenver.edu/~jloats/StudentCELEBS/Grothendieck_Trenkamp.pdf "Alexander Grothendieck"]. ''Math.ucdenver.edu''.</ref> | "Bouwde vôort up 't werk van Weil en Zariski en makte fundamentele vôoruutgang binn'n d'n [[w:nl:Algebraïsche meetkunde|algebraïsche meetkunde]]. J' introduceerde 't concept van K-theorie (de Grothendieck groepen en ringen). J' rolde d'n [[w:nl:Homologische algebra|homologische algebra]] uut in zyn fameuze '[[w:en:Grothendieck's Tôhoku paper|''Tôhoku'' paper]]'."<ref name="66reasons" /> |- | [[File:Stephen Smale2.jpg|60px]] | [[w:nl:Stephen Smale|Stephen Smale]] | [[w:nl:Universiteit van Californië - Berkeley|Universiteit van Californië, Berkeley]], VS | [[w:nl:Stadsuniversiteit van Hongkong|City University of Hong Kong]], Hong Kong<ref>[http://www6.cityu.edu.hk/ma/people/profile/smales.htm "Prof. Stephen SMALE (史梅爾)"]. ''City University of Hong Kong'' (5 april 2012).</ref> | "Wrocht in differentiële topologie woar dat em 't bewyze gaf vo d'n [[w:nl:Vermoeden van Poincaré|veralgemêende stelling van Poincaré]] in dimensies <math>n \geq 5</math>: Elken geslootn, n-dimensionoaln variëteit die homotopie-equivalent is an de n-dimensionale bolle (sphere), is dr meë homeomorf an. J' introduceerde d'n methode van oor-lichoamen (handle-bodies) oem dit en gelykoardige probleemn ip te lossen."<ref name="66reasons" /> |- |rowspan="4"| 1970 |rowspan="4"| [[w:nl:Nice|Nice]], Vrankryk | [[File:Alan Baker.jpg|60px]] | [[w:nl:Alan Baker (wiskundige)|Alan Baker]] | [[w:nl:Universiteit van Cambridge|Universiteit van Cambridge]], VK | [[w:nl:Trinity College (Cambridge)|Trinity College, Cambridge]], VK<ref>[http://www.heidelberg-laureate-forum.org/blog/laureate/alan-baker/ "The Laureates"]. ''Heidelberg Laureate Forum Foundation (HLFF)'' (25 september 2013).</ref> | "Veralgemêende d'n [[w:nl:Stelling van Gelfond-Schneider|stelling van Gelfond-Schneider]] (d'n iplossieng vo 't zevende probleem van Hilbert). Uut dit ounderzoek genereerde j' transcendente getaln die nog nie idder woarn g'identificeerd."<ref name="70reasons">[https://www.mathunion.org/fileadmin/IMU/Prizes/Fields/1970/index.html "Fields Medals 1970"]. ''International Mathematical Union / mathunion.org''.</ref> |- | [[File:Hironaka heisuke 1976.jpg|60px]] | [[w:nl:Heisuke Hironaka|Heisuke Hironaka]] | Harvard University, VS | [[w:nl:Kioto-universiteit|Universiteit van Kioto]], Japan<ref>[https://www.ams.org/notices/200509/fea-hironaka.pdf "Interview with Heisuke Hironaka"]. ''Ams.org''.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20220405035547/https://www.kurims.kyoto-u.ac.jp/en/emeritus.html "Professor Emeritus"]. ''Research Institute for Mathematical Sciences, Kyoto, Japan'' (26 mei 2007).</ref> | "Veralgemêende 't ounderzoek van Zariski die vo dimensies ≤ 3 de stellinge had beweezn in verband me d'n resolutie van singulariteiten (resolution of singularities) ip een algebraïsche variëteit. Hironaka toogde d'n resultoatn an vo oalle dimensies."<ref name="70reasons" /> |- | | [[w:nl:Sergej Novikov (wiskundige)|Sergei Novikov]] | [[w:nl:Staatsuniversiteit van Moskou|Staatsuniversiteit van Moskou]], USSR | [[w:nl:Steklov-instituut voor wiskunde|Steklov Mathematical Institute]], Rusland Staatsuniversiteit van Moskou, Rusland [[w:nl:Universiteit van Maryland|Universiteit van Maryland-College Park]], VS<ref>[http://www.mi.ras.ru/~snovikov/998.pdf "Interview with Sergey P. Novikov"]. ''Mi.ras.ru''.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20140726083130/http://www.mi.ras.ru/~snovikov/index.html "Novikov, Sergei Petrovich"]. ''Russian Academy of Science'' (1 januoari 2012).</ref> | "Deed belangryke ontdekkiengn in d'n topologie, me 't mêest bekende voorbêeld zyn bewys vo d'n topologische invariantie van de [[w:nl:Pontryagin-klasse|Pontryagin-klassn]] van de differentieerboare variëteit. Zyn ounderzoek oemvatte e studie van d'n cohomologie en homotopie van Thom-ruumten (Thom spaces)."<ref name="70reasons" /> |- | [[File:John Griggs Thompson (cropped).jpg|60px]] | [[w:nl:John G. Thompson|John G. Thompson]] | Universiteit van Cambridge, VK | Universiteit van Cambridge, VK [[w:nl:Universiteit van Florida|Universiteit van Florida]], VS<ref>[https://web.archive.org/web/20160611151241/http://www.abelprize.no/c53860/binfil/download.php?tid=53792 "John Griggs Thompson"]. ''Abelprize.no''.</ref> | "Bewees t'hoope me W. Feit da oalle niet-cyclische eendigoige simpele groepen e gelyke orde hen ([[w:nl:Stelling van Feit-Thompson|Stelling van Feit-Thompson]]). De verdere uutbreidienge van dit werk deur Thompson bepoalde de minimoale simpele eindigoige groepen, namelyk de simpele eindigoige groepen woarvan de echte subgroepn iplosboar zyn."<ref name="70reasons" /> |- |rowspan="2"| 1974 |rowspan="2"| [[w:nl:Vancouver|Vancouver]], Canada | [[File:Enrico Bombieri.jpg|60px]] | [[w:nl:Enrico Bombieri|Enrico Bombieri]] | [[w:nl:Universiteit van Pisa|Universiteit van Pisa]], Itoalië | Institute for Advanced Study, VS<ref>Bartocci, Claudio; Betti, Renato; Guerraggio, Angelo; Lucchetti, Roberto (2011). ''Vite Mathematiche (Mathematical Lives: Protagonists of the Twentieth Century From Hilbert to Wiles)''. Springer. pp. 2013–2014.</ref> | "Belangryke bydraagn in priemgetallen, in univalente functies en 't locoale vermoedn van Bieberbach (Bieberbach conjecture), in de theorie van functies me mêerdere complexe variabelen, en in d'n theorie van partiële differentioalvergelikiengn en minimoaloppervlakken – in 't bezounder an d'n iplossinge van 't probleem van Bernstein in hoogere dimensies."<ref name="74reasons">[https://www.mathunion.org/fileadmin/IMU/Prizes/Fields/1974/index.html "Fields Medals 1974"]. ''International Mathematical Union / mathunion.org''.</ref> |- | [[File:Mumford2.jpg|60px]] | [[w:nl:David Mumford|David Mumford]] | Harvard University, VS | [[w:nl:Brown-universiteit|Brown University]], VS<ref>[http://www.dam.brown.edu/people/facultypage.mumford.html "David Mumford"]. ''The Division of Applied Mathematics, Brown University''.</ref> | "Gaf e grôte bydrage an problemen over 't bestoan en d'n structuur van [[w:en:Moduli space|moduli-ruumtn]] (varieties of moduli), variëteitn woarvan de puntn de isomorfisme-klassn parametriseern van êen of d' andere geometrisch object. Makte ouk verschillige belangryke bydraagn an d'n theorie van algebraïsche oppervlakkn."<ref name="74reasons" /> |- |rowspan="4"| 1978 |rowspan="4"| [[w:nl:Helsinki|Helsinki]], Finland | [[File:Pierre Deligne (2005) (cropped).jpg|60px]] | [[w:nl:Pierre Deligne|Pierre Deligne]] | Institut des Hautes Études Scientifiques, Vrankryk | Institute for Advanced Study, VS<ref>[https://web.archive.org/web/20160303181225/http://www.abelprize.no/c57681/binfil/download.php?tid=57756 "Pierre Deligne"]. ''Abelprize.no''.</ref> | "Brocht d'n iplossinge vo de drie [[w:nl:Vermoedens van Weil|vermoedens van Weil]] an, in verband me veralgemêniengn van de [[w:nl:Riemann-hypothese|Riemann-hypothese]] noar eindigoige velden. Zyn ounderzoek hielp styf vele by 't saamenbrengn van d'n algebraïsche meetkunde en algebraïsche getaltheorie."<ref name="78reasons">[https://www.mathunion.org/fileadmin/IMU/Prizes/Fields/1978/index.html "Fields Medals 1978"]. ''International Mathematical Union / mathunion.org''.</ref> |- | [[File:Charles Fefferman.jpg|60px]] | [[w:nl:Charles Fefferman|Charles Fefferman]] | Princeton University, VS | Princeton University, VS<ref>[https://web.math.princeton.edu/WebCV/FeffermanCV.pdf "CV : Charles Fefferman"].</ref> | "Zorgde vo verschillige innovaties die d'n studie van meerdimensionoale complexe analyse herzagen, deur correcte veralgemêniengn te vienden van klassieke (leeg-dimensionoale) resultoatn."<ref name="78reasons" /> |- | [[File:Grigory Margulis 1978 (portioned).jpg|60px]] | [[w:nl:Grigori Margoelis|Grigory Margulis]] | Staatsuniversiteit van Moskou, USSR | [[w:nl:Yale-universiteit|Yale University]], VS<ref>[http://users.math.yale.edu/public_html/People/gam3.html "Yale Mathematics Department: Gregory A. Margulis"].</ref> | "Leverde innovatieve analyses van d'n structuur van [[w:nl:Lie-groep|Lie-groepn]]. Zyn ounderzoek behoort toet d'n combinatoriek, differentiële meetkunde, ergodentheorie, dynamische systemen en Lie-groepen."<ref name="78reasons" /> |- | | [[w:nl:Daniel Quillen|Daniel Quillen]] | Massachusetts Institute of Technology, VS | Universiteit van Oxford, VK<ref>[https://www.ams.org/notices/201210/rtx121001392p.pdf Friedlander, Eric; Grayson, Daniel. "Daniel Quillen"]. ''Notices of the AMS'' (november 2012).</ref> | "D'n hoofdontwerper van de hoogere algebraïsche K-theorie, e nieuw hulpmiddel da succesvul geometrische en topologische methodes en ideeën inzettede om grôte probleemn in d'n algebra te formuleern en op te lossn, in 't bezounder binnen d'n ringtheorie en moduletheorie."<ref name="78reasons" /> |- |rowspan="3"| 1982 |rowspan="3"| [[w:nl:Warschau|Warschau]], Pooln | [[File:Alain Connes.jpg|60px]] | [[w:nl:Alain Connes|Alain Connes]] | Institut des Hautes Études Scientifiques, Vrankryk | Institut des Hautes Études Scientifiques, Vrankryk Collège de France, Vrankryk [[w:nl:Ohio State University|Ohio State University]], VS<ref>[http://www.alainconnes.org/en/ "Alain Connes"] (25 mei 2012).</ref> | "Droeg by an de theorie van de [[w:nl:Operatoralgebra|operatoralgebra's]], en in 't bezounder d'n oalgemêene classificoatie- en structuurstellinge van factorn van type III, classificoatie van automorfismen van d'n hyperfiniete factor, classificoatie van injectieve factorn, en toepassiengn van d'n theorie van [[w:nl:C*-algebra|C*-algebra's]] ip bladvormienge (foliations) en differentiële meetkunde in 't oalgemêen."<ref name="82reasons">[https://www.mathunion.org/fileadmin/IMU/Prizes/Fields/1982/index.html "Fields Medals and Nevanlinna Prize 1982"]. ''International Mathematical Union / mathunion.org''.</ref> |- | [[File:William Thurston.jpg|60px]] | [[w:nl:William Thurston|William Thurston]] | Princeton University, VS | [[w:nl:Cornell-universiteit|Cornell University]], VS<ref>[https://www.math.cornell.edu/spb/index.php "William P. Thurston, 1946–2012"] (30 ogustus 2012).</ref> | "Maakte e revolusje van de studie van topologie in 2 en 3 dimensies, woby dat e de wisselwerkienge tss analyse, topologie en geometrie antoogde. J' lanceerde 't idee dat e grôte klasse van geslootn [[w:en:3-manifold|3-variëteitn (3-manifolds)]] een hyperbolische structuur dreegn."<ref name="82reasons" /> |- | [[File:Shing-Tung Yau at Harvard.jpg|60px]] | [[w:nl:Shing-Tung Yau|Shing-Tung Yau]] | Institute for Advanced Study, VS | [[w:nl:Tsinghua-universiteit|Tsinghua University]], China<ref>[https://web.archive.org/web/20171025135744/http://www.doctoryau.com/yau_cv.pdf "CV : Shing-Tung Yau"]. ''Doctoryau.com''.</ref> | "Makte bydragen an d'n studie van differentioalvergelykiengn, alsook an 't [[w:en:Calabi conjecture|vermoedn van Calabi]] (Calabi conjecture) in de algebraïsche meetkunde, an 't [[w:en:Positive energy theorem|positive mass conjecture]] van d'n oalgemêene relativiteitstheorie, en an eechte en complexe [[w:nl:Monge-Ampère-vergelijking|Monge-Ampère-vergelikiengn]]."<ref name="82reasons" /> |- |rowspan="3"| 1986 |rowspan="3"| [[w:nl:Berkeley (Californië)|Berkeley]], VS | [[File:Simon Donaldson.jpg|60px]] | [[w:nl:Simon Donaldson|Simon Donaldson]] | Universiteit van Oxford, VK | Imperial College London, VK<ref>[http://wwwf.imperial.ac.uk/~skdona/ "Simon Donaldson (Royal Society Research Professor)"]. ''Department of Mathematics, Imperial College, Queen's Gate, London'' (16 januoari 2008).</ref> Stony Brook University, VS<ref>[http://scgp.stonybrook.edu/people/faculty/bios/simon-donaldson "Simon Donaldson"].</ref> | "Krêeg de medaille in de êeste plekke voor zyn wroeten an d'n topologie van [[w:en:4-manifold|viervariëteiten (four-manifolds)]], vwoarol d'oantoeninge datter un differentiële strubbuure up d'n Euclidische vierruumte stoat dewelke [[w:en:Exotic R4|verschilt]] van d'n normal'n structure."<ref name="86reasons">[https://www.mathunion.org/fileadmin/IMU/Prizes/Fields/1986/index.html "Fields Medals and Nevanlinna Prize 1986"]. ''International Mathematical Union / mathunion.org''.</ref><ref name="IMU Fields Medal 1986">[https://www.mathunion.org/imu-awards/fields-medal/fields-medals-1986 "Fields Medals 1986"]. ''International Mathematical Union (IMU)'' (1986).</ref> |- | [[File:Gerd Faltings MFO.jpg|60px]] | [[w:nl:Gerd Faltings|Gerd Faltings]] | Princeton University, VS | [[w:nl:Max-Planck-Institut für Mathematik|Max Planck Institute for Mathematics]], Duutsland<ref>[http://www.heidelberg-laureate-forum.org/blog/laureate/gerd-faltings/ "The Laureates"]. ''Heidelberg Laureate Forum Foundation (HLFF)'' (6 oktober 2013).</ref> | "Mee methoedn uut de arytmetische algebraïsche geoometrie krêeg hie de medaille grotendels vor zyn bewys up 't [[w:nl:Vermoeden van Mordell|vermoeden van Mordell]]."<ref name="86reasons" /> |- | [[File:Michael Freedman, circa 1970s (re-scanned C; headshot).jpg|60px]] | [[w:nl:Michael Freedman|Michael Freedman]] | [[w:nl:Universiteit van Californië - San Diego|Universiteit van Californië, San Diego]], VS | [[w:en:Microsoft Station Q|Microsoft Station Q]], VS<ref>[https://web.archive.org/web/20141006102901/http://celebratio.org/cmmedia/essaypdf/19_main_3.pdf Kirby, Rob. "Michael H. Freedman"]. ''celebratio.org'' (2012).</ref> | "Ountwikkelde nieuwe manieren voor topologische ountleding' van [[w:en:4-manifold|viervariëteitn (four-manifolds)]]. Eên va z'n resultoat'n woa ut bewys vwoar d'n [[w:en:Generalized Poincaré conjecture|vierdimensionoaln Stellieng van Poincaré]]."<ref name="86reasons" /> |- |rowspan="4"| 1990 |rowspan="4"| [[w:nl:Kioto (stad)|Kioto]], Japan | | [[w:nl:Vladimir Drinfeld|Vladimir Drinfeld]] | [[w:en:B Verkin Institute for Low Temperature Physics and Engineering|B Verkin Institute for Low Temperature Physics and Engineering]], USSR<ref>[https://www.britannica.com/EBchecked/topic/171669/Vladimir-Gershonovich-Drinfeld "Vladimir Gershonovich Drinfeld"]. ''Encyclopædia Britannica'' (19 ogustus 2009).</ref> | [[w:nl:Universiteit van Chicago|Universiteit van Chicago]], VS<ref>[http://www-history.mcs.st-and.ac.uk/Biographies/Drinfeld.html "Vladimir Gershonovich Drinfeld"]. ''School of Mathematics and Statistics, University of St Andrews, Scotland'' (18 ogustus 2009).</ref> | "Drinfeld heur uufdpreeoccupoatje i de gepasseirde decade[zyn] Langlands-program en kvantengroëpn. In oalle twië theoriên zurgde Drinfeld zienn'n oenderzoek vou een uutgesprooken doêrbroake en loktë een schaot va vernieëwe uut."<ref>Manin, Yuri Ivanovich. ''On the mathematical work of Vladimir Drinfeld''. [https://www.mathunion.org/fileadmin/ICM/Proceedings/ICM1990.1/ICM1990.1.ocr.pdf Proceedings of the International Congress of Mathematicians 1990. Volume I] pp. 3–7.</ref> |- | [[File:Vaughan Jones p1190550.jpg|60px]] | [[w:nl:Vaughan Jones|Vaughan Jones]] | Universiteit van Californië, Berkeley, VS | Universiteit van Californië, Berkeley, VS<ref>[https://web.archive.org/web/20130806082228/http://math.berkeley.edu/~vfr/vita "Curriculum Vitae: Vaughan F. R. Jones"]. ''University of California, Berkeley'' (10 november 2001).</ref> [[w:nl:Vanderbilt University|Vanderbilt University]], VS<ref>[https://web.archive.org/web/20160603142733/http://news.vanderbilt.edu/2011/04/vaughan-jones/ Salisbury, David. "Fields Medalist joins Vanderbilt faculty"]. ''Vanderbilt University'' (6 april 2011).</ref> | "Jones oentdekt' e mirakeluze bânding tss'n [[w:nl:Von Neumann-algebra|von Neumann-algebras]] en geömetrische topologie. As't rezultaate vant oenderzoek voend i e gans neuwn polynoom invariant vou knöepn u knoopenverbieendingn i 'n 3-ruumte."<ref>Birman, Joan S. ''The work of Vaughan F. R. Jones''. [https://www.mathunion.org/fileadmin/ICM/Proceedings/ICM1990.1/ICM1990.1.ocr.pdf Proceedings of the International Congress of Mathematicians 1990. Volume I] pp. 9–18.</ref> |- | [[File:Shigefumi Mori.jpg|60px]] | [[w:nl:Shigefumi Mori|Shigefumi Mori]] | Universiteit van Kioto, Japan | Universiteit van Kioto, Japan<ref>[http://www.heidelberg-laureate-forum.org/blog/laureate/shigefumi-mori/ "The Laureates"]. ''Heidelberg Laureate Forum Foundation (HLFF)'' (10 april 2014).</ref> | "Den mest groundigsten en exciteerendste ontwikkelynge inne algebraische geoometrie byn'n d'n late dee is [...] ''[[w:en:Minimal model program|Mori's Program]]'' a't geit euvre d' classificoasiestroeblings vö 'n algebraische variaans yn dimensyon drieje." "Vrieug in '79 brog Mori inne d' algebraïsche geeömetrie en heêlt oenverwochte gëvoelts va opwiendieng med ze proëfs ip't konjêctuere va Hartshorne."<ref>Hironaka, Heisuke. ''On the work of Shigefumi Mori''. [https://www.mathunion.org/fileadmin/ICM/Proceedings/ICM1990.1/ICM1990.1.ocr.pdf Proceedings of the International Congress of Mathematicians 1990. Volume I] pp. 19–25.</ref> |- | [[File:Edward Witten at Harvard.jpg|60px]] | [[w:nl:Edward Witten|Edward Witten]] | Institute for Advanced Study, VS | Institute for Advanced Study, VS<ref>[http://www.sns.ias.edu/~witten/CurrentCV.pdf "Edward Witten – Vita"] (2011).</ref> | "Keer na keer eët em d'n wiskundefolks opnnuu verrast mé en briliènte implementatië va fisikaal inneizichtn wuk die ton d'rtoe elidden eu e gelyke an heul niefwé en dipé matematiese theörieënte."<ref>[https://web.archive.org/web/20170301004342/http://www.mathunion.org/ICM/ICM1990.1/Main/icm1990.1.0031.0036.ocr.pdf Atiyah, Michael. "On the Work of Edward Witten"]. ''Mathunion.org''.</ref> |- |rowspan="4"| 1994 |rowspan="4"| [[w:nl:Zürich (stad)|Zürich]], Zwitserland | [[File:Jean Bourgain (vertical crop).jpg|60px]] | [[w:nl:Jean Bourgain|Jean Bourgain]] | Institut des Hautes Études Scientifiques, Vrankryk | Institute for Advanced Study, VS<ref>[https://www.math.ias.edu/files/bourgain/CVBourgain.pdf "CV : Jean Bourgain"]. ''Math.ias.edu''.</ref> | "Bourgains wrúkt toekn oëpe steeël va kernoendreverpn van'n mathematiekal analyse: dë gëeömetrye der [[w:nl:Banachruimte|Banach-ruumtn]], cövexiteit u hoge diemenchiës, aërmonyke analytiek, d'n ergodeteyörih, ea zôô oük eynlyngk 'n niëlineaire partjiëlle differentialo verglikieng'es va matematikal fysicaat."<ref>Caffarelli, Luis. ''The work of Jean Bourgain''. [https://www.mathunion.org/fileadmin/ICM/Proceedings/ICM1994.1/ICM1994.1.ocr.pdf Proceedings of the International Congress of Mathematicians 1994. Volume I] pp. 3–5.</ref> |- | [[File:Pierre-Louis Lions par Philippe Binant.jpg|60px]] | [[w:nl:Pierre-Louis Lions|Pierre-Louis Lions]] | [[w:nl:Université Paris-Dauphine|Universiteit van Parys 9]], Vrankryk | Collège de France, Vrankryk [[w:nl:École polytechnique (Parijs)|École polytechnique]], Vrankryk<ref>[https://web.archive.org/web/20130915103327/http://www.college-de-france.fr/site/pierre-louis-lions/biographie.htm "Collège de France"]. ''College-de-france.fr'' (16 december 2013).</ref> | "Ziunne beidraaëgs streck'n ôvre un grôoten variéetee an velden, var van probôliteitslieêren tou de partieêlle diefferencïêlle vrgëllykieng'ens (PDEs). In het PDEs velt hèèt h'éj een poar oënbgrijpyk skône diengs uoetevoeërd binen de nietlieeëre ekwotiës. D'n aënwiëzing v'n ze problumptjens z'n is ossën inééngegoan mie d'n applicatieëvs doervan."<ref>Varadhan, S. R. S. ''The work of Pierre-Louis Lions''. [https://www.mathunion.org/fileadmin/ICM/Proceedings/ICM1994.1/ICM1994.1.ocr.pdf Proceedings of the International Congress of Mathematicians 1994. Volume I] pp. 6–10.</ref> |- | [[File:Jean-Christophe Yoccoz.jpg|60px]] | [[w:nl:Jean-Christophe Yoccoz|Jean-Christophe Yoccoz]] | [[w:nl:Universiteit Parijs-Zuid 11|Universiteit van Parys-Zuud 11]], Vrankryk | Collège de France, Vrankryk<ref>[https://web.archive.org/web/20191008040729/http://www.college-de-france.fr/site/jean-christophe-yoccoz/biographie.htm "Collège de France"]. ''College-de-france.fr'' (16 december 2013).</ref> | "Yoccoz g'vaund êen arde verligtenst d'bewysvoäering op [[w:nl:Getal van Brjuno|Bruno's steylyng]], e i was instaoëtn om'nt oeke eûngekeërt eewaar te maakn [...] Palis and Yoccoz bereigt'n de vuölleedyge steëlzels oem C^∞ te koenyugreèren met t inovaaryanten va de Morse-Smale dyffeômörfismusn."<ref>Douady, Adrien. ''Presentation de Jean-Christophe Yoccoz''. [https://www.mathunion.org/fileadmin/ICM/Proceedings/ICM1994.1/ICM1994.1.ocr.pdf Proceedings of the International Congress of Mathematicians 1994. Volume I] pp. 11–16.</ref> |- | [[File:EfimIZelmanov.jpg|60px]] | [[w:nl:Jefim Zelmanov|Efim Zelmanov]] | [[w:nl:Universiteit van Wisconsin|Universiteit van Wisconsin-Madison]] Universiteit van Chicago, VS | Steklov Mathematical Institute, Rusland, Universiteit van Californië, San Diego, VS<ref>[https://www.ime.usp.br/~grishkov/papers/CV.Zelm..pdf "CV : Efim Zelmanov"]. ''Ime.usp.br''.</ref> | "vwoare un eûplöösyênk vh't geebëperktndé [[w:nl:Burnside-probleem|Burnsyde problemstjie]]."<ref>Feit, Walter. ''On the Work of Efim Zelmanov''. [https://www.mathunion.org/fileadmin/ICM/Proceedings/ICM1994.1/ICM1994.1.ocr.pdf Proceedings of the International Congress of Mathematicians 1994. Volume I] pp. 17–24.</ref> |- |rowspan="4"| 1998 |rowspan="4"| [[w:nl:Berlijn|Berlyn]], Duutsland | [[File:Richard Borcherds.jpg|60px]] | [[w:nl:Richard Borcherds|Richard Borcherds]] | Universiteit van Californië, Berkeley, VS Universiteit van Cambridge, VK | Universiteit van Californië, Berkeley, VS<ref>[http://www.heidelberg-laureate-forum.org/blog/laureate/richard-borcherds/ "The Laureates"]. ''Heidelberg Laureate Forum Foundation (HLFF)'' (10 april 2014).</ref> | "Vo zyn bydraagn an den algebra, de theorie van automorfische vormn, en mathematische fysica, woarounder d' introductie van vertex-algebra's en Lie-algebra's van Borcherds zelve, zyn [[w:nl:Monster-maneschijn|bewys vo 't maneschijnvermoeden van Conway en Norton]], en d' ountdekkienge van e nieuwe klasse van automorfische oneindige productn."<ref name="1998cer">''Opening ceremony''. [https://www.mathunion.org/fileadmin/ICM/Proceedings/ICM1998.1/ICM1998.1.ocr.pdf Proceedings of the International Congress of Mathematicians 1998. Volume I] pp. 46–48.</ref> |- | [[File:Gowers timothy 2011.jpg|60px]] | [[w:nl:Timothy Gowers|Timothy Gowers]] | Universiteit van Cambridge, VK | Universiteit van Cambridge, VK<ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/240293/William-Timothy-Gowers "William Timothy Gowers"]. ''Encyclopædia Britannica'' (28 moarte 2009).</ref> | "Vo zyn bydraagn an d'n functionoalanalyse en combinatoriek, woardeur dat em e nieuwe visie ip oeneindig-dimensionoale meetkunde ountwikkelde, woarounder d'n iplossienge vo twêe probleemn van Banach en d' ountdekkienge van de zogenaamde dichotomie van Gowers: iddere oeneindig-dimensionale Banach-ruumte bevat ofwêl e subruumte me vele symmetrieën (technisch gezeid: me een onvôorwaardelikke basis), ofwêl e subruumte woarip dat iddere operator nen index van nul heêt lik by Fredholm."<ref name="1998cer" /> |- | [[File:Maxim Kontsevich 1994 (headshot).jpg|60px]] | [[w:nl:Maksim Kontsevitsj|Maxim Kontsevich]] | Institut des Hautes Études Scientifiques, Vrankryk [[w:nl:Rutgers-universiteit|Rutgers University]], VS | Institut des Hautes Études Scientifiques, Vrankryk Rutgers University, VS<ref>[http://www.ihes.fr/~maxim/CVAnglais.html "CV Maxim Kontsevich"]. ''Institut des Hautes Études Scientifiques'' (22 november 2009).</ref> | "Vo zyn bydraagn an d'n algebraïsche meetkunde, topologie, en mathematische fysica, woarounder 't bewys van Witten zyn vermoedn over doorsnedenummers in moduli-ruumtn van stabiele krommen, d'n ipbouw van d'n universele Vassiliev-invariant van knoopn, en de formele kwantiseerienge van Poisson-variëteiten."<ref name="1998cer" /> |- | [[File:Curtis T. McMullen, 1994 Aug-Sept (re-scanned, headshot).jpg|60px]] | [[w:nl:Curtis McMullen|Curtis T. McMullen]] | Harvard University, VS | Harvard University, VS<ref>[http://abel.math.harvard.edu/~ctm/vita/resume.pdf "CV : Curtis T McMullen"]. ''Abel.math.harvard.edu''.</ref> | "Vo zyn bydraagn an d'n theorie van holomorfe dynamica en d'n geometrisatie van drie-variëteiten, woarounder bewyzn vo 't vermoedn van Bers over d'n dichtheid van kusp-puntn (cusp points) up de grenze van d'n Teichmüller-ruumte, en Kra zyn thêta-functie vermoedn."<ref name="1998cer" /> |- |rowspan="2"| 2002 |rowspan="2"| [[w:nl:Peking|Peking]], China | [[File:Laurent Lafforgue.png|60px]] | [[w:nl:Laurent Lafforgue|Laurent Lafforgue]] | Institut des Hautes Études Scientifiques, Vrankryk | Institut des Hautes Études Scientifiques, Vrankryk<ref>[http://laurentlafforgue.org/cv.html "Curriculum Vitae"]. ''ihes'' (6 december 2005).</ref> | "Laurent Lafforgue krêeg de Fieldsmedaille vo zyn bewys van de [[w:nl:Langlands-programma|Langlands-correspondentie]] vo de vulledige lineaire groepen GLr (r≥1) over functievelden me positieve karakteristieken."<ref>Laumon, Gérard. ''The work of Laurent Lafforgue''. [https://www.mathunion.org/fileadmin/ICM/Proceedings/ICM2002.1/ICM2002.1.ocr.pdf Proceedings of the International Congress of Mathematicians 2002. Volume I] pp. 91–97.</ref> |- | [[File:VladimirVoevodsky.jpg|60px]] | [[w:nl:Vladimir Vojevodski|Vladimir Voevodsky]] | Institute for Advanced Study, VS | Institute for Advanced Study, VS<ref>[http://www.math.ias.edu/~vladimir/Site3/home_files/mitcv12.pdf "CV : Vladimir Voevodsky"]. ''Math.ias.edu''.</ref> | "J' definieerde en ountwikkelde d'n motiefsche cohomologie en de A1-homotopie theorie, wuk da e koadre bood vo 't beschryvn van vele nieuwe cohomologie theorieën voor algebraïsche variëteitn; je bewees ouk de [[w:nl:Vermoeden van Milnor|vermoedens van Milnor]] over de K-theorie van veldn (fields)."<ref>Soulé, Christophe. ''The work of Vladimir Voevodsky''. [https://www.mathunion.org/fileadmin/ICM/Proceedings/ICM2002.1/ICM2002.1.ocr.pdf Proceedings of the International Congress of Mathematicians 2002. Volume I] pp. 99–103.</ref> |- |rowspan="4"| 2006 |rowspan="4"| [[w:nl:Madrid (stad)|Madrid]], Spanje | [[File:Andrei Okounkov 1999 (re-scanned, portioned).jpg|60px]] | [[w:nl:Andrej Okoenkov|Andrei Okounkov]] | Princeton University, VS | Columbia University, VS<ref>[http://www.math.columbia.edu/people/directory/?dname=Okounkov&did=69 "Department of Mathematics"]. ''Columbia University, Department of Mathematics'' (20 december 2012).</ref> Universiteit van Californië, Berkeley, VS<ref>[https://math.berkeley.edu/people/faculty/andrei-okounkov "Andrei Okounkov"]. ''Berkeley Mathematics''.</ref> | "Vo zyn bydraagn by 't leggn van d'n verbindinge tusschn d'n waarschynlikheidstheorie (probabilistiek), d'n representatietheorie en d'n algebraïsche meetkunde."<ref name="2006cer">''Opening ceremony''. [https://www.mathunion.org/fileadmin/ICM/Proceedings/ICM2006.1/ICM2006.1.ocr.pdf Proceedings of the International Congress of Mathematicians 2006. Volume I] p. 36.</ref> |- | [[File:Grigori Perelman, 1993 (re-scanned) (cropped).jpg|60px]] | [[w:nl:Grigori Perelman|Grigori Perelman]] ''(geweigerd)'' | Ginne | [[w:en:Steklov Institute of Mathematics#St. Petersburg Department|Sint-Petersburg Departement van 't Steklov Instituut vo Wiskunde van de Russische Academie van Wetenschappn]], Rusland<ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/1272681/Grigori-Perelman "Grigori Perelman | Biography & Facts"]. ''Encyclopædia Britannica'' (28 mei 2008).</ref> | "Vo zyn bydraagn an d'n meetkunde en zyn revolutionaire inzichten in de analytische en geometrische structuur van de [[w:nl:Ricci-stroom|Ricci-stroom (Ricci flow)]]."<ref name="2006cer" /> |- | [[File:Terence Tao.jpg|60px]] | [[w:nl:Terence Tao|Terence Tao]] | Universiteit van Californië, Los Angeles, VS | Universiteit van Californië, Los Angeles, VS<ref>[https://www.math.ucla.edu/~tao/preprints/cv.html "Vitae and Bibliography for Terence Tao"]. ''UCLA Dept. of Math.'' (16 moarte 2010).</ref> | "Vo zyn bydraagn an d'n partiële differentioalvergelijkingn, combinatoriek, harmonische analyse en additieve getaltheorie."<ref name="2006cer" /> |- | [[File:Wendelin Werner.jpg|60px]] | [[w:nl:Wendelin Werner|Wendelin Werner]] | Universiteit van Parys-Zuud 11, Vrankryk | ETH Zürich, Zwitserland<ref>[https://web.archive.org/web/20141006131413/http://www.math.ethz.ch/~wewerner/ "Wendelin WERNER"]. ''ETH Zurich'' (18 september 2013).</ref> | "Vo zyn bydraagn an d' ountwikkelienge van de stochastische Loewner-evolutie ([[w:en:Schramm–Loewner evolution|Schramm-Loewner evolutie]]), d'n meetkunde van de twêe-dimensionale [[w:nl:Brownse beweging (natuurkunde)|Brownse bewegienge]], en d'n [[w:nl:Conforme veldentheorie|conforme veldentheorie]]."<ref name="2006cer" /> |- |rowspan="4"| 2010 |rowspan="4"| [[w:nl:Haiderabad (stad in India)|Haiderabad]], Indië | [[File:Elon Lindenstrauss MFO.jpg|60px]] | [[w:nl:Elon Lindenstrauss|Elon Lindenstrauss]] | Hebreeuwse Universiteit van Jeruzalem, Israël Princeton University, VS | Hebreeuwse Universiteit van Jeruzalem, Israël<ref>[https://web.archive.org/web/20140814071745/http://www.huji.ac.il/huji/nobel/lindE.htm "Nobel at HU"]. ''The Hebrew University of Jerusalem'' (5 juli 2011).</ref> | "Vo zyn resultoatn in d'n moate-rigiditeit (measure rigidity) binn'n d'n [[w:nl:Ergodentheorie|ergodentheorie]], en de toepassiengn doarvan binn'n d'n getaltheorie."<ref name="2010cer">''Opening ceremony''. [https://www.mathunion.org/fileadmin/ICM/Proceedings/ICM2010.1/ICM2010.1.pdf Proceedings of the International Congress of Mathematicians 2010. Volume I] p. 23.</ref> |- | [[File:Ngo Bau Chau MFO.jpg|60px]] | [[w:nl:Ngô Bảo Châu|Ngô Bảo Châu]] | Universiteit van Parys-Zuud 11, Vrankryk Institute for Advanced Study, VS | Universiteit van Chicago, VS Institute for Advanced Study, VS<ref>[http://www.heidelberg-laureate-forum.org/blog/laureate/bao-chau-ngo/ "Ngô Bảo Châu › Heidelberg Laureate Forum"].</ref> | "Vo zyn bewys van 't [[w:en:Fundamental lemma (Langlands program)|Fundamenteel Lemma]] in d'n theorie van d'n automorfische formn deur d'n introductie van nieuwe algebro-geometrische methodes."<ref name="2010cer" /> |- | [[File:Stanislav Smirnov2005 2.JPG|60px]] | [[w:nl:Stanislav Smirnov|Stanislav Smirnov]] | Universiteit van Genève, Zwitserland | Universiteit van Genève, Zwitserland Staatsuniversiteit van Sint-Petersburg, Rusland<ref>[http://www.unige.ch/~smirnov/ "Home Page of Stanislav Smirnov"].</ref> | "Vo 't bewys van conforme invariantie by percolatie en 't platte [[w:nl:Ising-model|Ising-model]] in d'n statistische fysica."<ref name="2010cer" /> |- | [[File:Cedric Villani at his office 2015 n2 (cropped).jpg|60px]] | [[w:nl:Cédric Villani|Cédric Villani]] | École Normale Supérieure de Lyon, Vrankryk Institut Henri Poincaré, Vrankryk | Universiteit van Lyon, Vrankryk Institut Henri Poincaré, Vrankryk<ref>[https://web.archive.org/web/20160623224603/http://cedricvillani.org/wp-content/uploads/2012/10/cv-2012.pdf "CV : Cedric Villani"]. ''Cedricvillani.org''.</ref> | "Vo zyn bewyzn van ni-lineaire [[w:en:Landau damping|Landau dempienge]] (Landau damping) en convergentie toet d'n evenwichtstoestand vo de [[w:nl:Boltzmann-vergelijking|Boltzmann-vergelikinge]]."<ref name="2010cer" /> |- |rowspan="4"| 2014 |rowspan="4"| [[w:nl:Seoel|Seoel]], Zuud-Korea | [[File:Artur Ávila crop.jpg|60px]] | [[w:nl:Artur Ávila|Artur Avila]] | Universiteit van Parys VII, Vrankryk CNRS, Vrankryk Instituto Nacional de Matemática Pura e Aplicada, Brazilië | Universiteit van Zürich, Zwitserland Instituto Nacional de Matemática Pura e Aplicada, Brazilië | "Vo zyn diepgoande bydraagn an d'n theorie van dynamische systemn, die 't hêle vakgebied hen veranderd, deur 't gebruuk van 't krachtige idee van renormalisatie als êen verênigend principe."<ref name="2014cer">''Opening ceremony''. [https://www.mathunion.org/fileadmin/ICM/Proceedings/ICM2014.1/ICM2014.1.pdf Proceedings of the International Congress of Mathematicians 2014. Volume I] p. 23.</ref> |- | [[File:Manjul Bhargava.jpg|60px]] | [[w:nl:Manjul Bhargava|Manjul Bhargava]] | Princeton University, VS | Princeton University, VS<ref>[http://www2.maths.ox.ac.uk/cmi/library/research_award/Bhargava/CV.pdf "CV : Manjul Bhargava"]. ''2.maths.ox.ac.uk''.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170713133635/http://www.mathunion.org/fileadmin/IMU/Prizes/2014/news_release_bhargava.pdf "The Work of Manjul Bhargava"]. ''Mathunion.org''.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20141225194217/http://www.math.princeton.edu/directory/faculty "Faculty"]. ''The Princeton University, Department of Mathematics'' (8 mei 2012).</ref> | "Vo 't ountwikkelen van krachtige nieuwe methodes in d'n getalmeetkunde, wuk dat em toepaste om riengn me klêene rangen te telln en d'n gemiddelde rang van d'n [[w:nl:Elliptische kromme|elliptische krommn]] te begrenz'n."<ref name="2014cer" /> |- | [[File:Professor Martin Hairer FRS.jpg|60px]] | [[w:nl:Martin Hairer|Martin Hairer]] | Universiteit van Warwick, VK | École Polytechnique Fédérale de Lausanne, Zwitserland Imperial College London, VK | "Vo zyn uutstekende bydraagn an d'n theorie van stochastische partiële differentioalvergelijkiengn, en in 't bezounder voor d' ountwerpienge van een theorie van regelmatigheidsstructuren (regularity structures) vo zukke vergelijkiengn."<ref name="2014cer" /> |- | [[File:Maryam Mirzakhani in Seoul 2014.jpg|60px]] | [[w:nl:Maryam Mirzakhani|Maryam Mirzakhani]] | Stanford University, VS | Stanford University, VS<ref>[http://www2.maths.ox.ac.uk/cmi/library/annual_report/ar2008/08Interview.pdf "Interview with Research Fellow Maryam Mirzakhani"].</ref><ref>[http://mathematics.stanford.edu/people/faculty-lecturers/ "Department of Mathematics"]. ''Stanford University'' (22 januoari 2009).</ref> | "Voor heur uutstekende bydraagn an d'n dynamica en meetkunde van de [[w:nl:Riemann-oppervlak|Riemann-oppervlakken]] en nunder moduliruumtn."<ref name="2014cer" /> |- |rowspan="4"| 2018 |rowspan="4"| [[w:nl:Rio de Janeiro|Rio de Janeiro]], Brazilië | [[File:Caucher Birkar, 2018 (cropped).jpg|60px]] | [[w:nl:Caucher Birkar|Caucher Birkar]] | Universiteit van Cambridge, VK | Tsinghua University, China | "Vo 't bewys van de begrensdheid van de [[w:en:Fano varieties|Fano variëteitn]] en vo de bydraagn an 't [[w:en:Minimal model program|minimal model program]]."<ref name="2018cer">''Opening ceremonies''. [https://www.mathunion.org/fileadmin/ICM/Proceedings/ICM2018/ICM-2018-vol1-ver1-eb.pdf Proceedings of the International Congress of Mathematicians 2018. Volume I] pp. 13–16.</ref> |- | [[File:Alessio Figalli (cropped).jpg|60px]] | [[w:nl:Alessio Figalli|Alessio Figalli]] | ETH Zürich, Zwitserland | ETH Zürich, Zwitserland | "Vo zyn bydraagn an de theorie van 't [[w:en:Optimal transport|optimoal transporteren]] en de toepassiengn doarvan in [[w:nl:Partiële differentiaalvergelijking|partiële differentioalvergelikiengn]], d'n metrische meetkunde en waarschynlikheid."<ref name="2018cer" /> |- | [[File:Peter Scholze (cropped).jpg|60px]] | [[w:nl:Peter Scholze|Peter Scholze]] | Universiteit van Bonn, Duutsland | Universiteit van Bonn, Duutsland | "Vo 't transformeren van d'n aritmetische algebraïsche meetkunde over d'n [[w:nl:P-adisch getal|p-adische velden]]."<ref name="2018cer" /> |- | [[File:Akshay Venkatesh 2014 (cropped).jpg|60px]] | [[w:nl:Akshay Venkatesh|Akshay Venkatesh]] | Stanford University, VS | Institute for Advanced Study, VS<ref>[https://www.ias.edu/news/press-releases/venkatesh-fields "Faculty Appointee Akshay Venkatesh Awarded 2018 Fields Medal"] (ogustus 2018).</ref> |"Vo zyn synthese van d'n [[w:en:Analytic number theory|analytische getaltheorie]], d'n homogene dynamica ([[w:nl:Dynamisch systeem|Dynamical system]]), d'n [[w:nl:Topologie|topologie]], en d'n [[w:nl:Representatietheorie|representatietheorie]], die lankbestoande probleemn heeft iplost in gebieden zoas de gelyke verdelienge van aritmetische objectn."<ref name="2018cer" /> |- |rowspan="4"| 2022 |rowspan="4"| Helsinki, Finland<ref>ICM 2022 was eigelik gepland om in Sint-Petersburg, Rusland te wordn g'houdn, moa is online verplatst achter d'n Russische invoal in Oekraïne in 2022. De prysuytreikienge van de Fieldsmedailles en d'n leziengn van de winnoars voundn platse in Helsinki, Finland, en wierden live gestreamd. [https://www.mathunion.org/fileadmin/IMU/ICM2022/ICM_2022_statement.pdf "Decision of the Executive Committee of the IMU on the upcoming ICM 2022 and IMU General Assembly"]. [https://www.mathunion.org/icm/virtual-icm-2022 "Virtual ICM 2022"]. ''International Mathematical Union''.</ref> | [[File:Hugo Duminil-Copin in Oberwolfach (cropped).jpg|60px]] | [[w:en:Hugo Duminil-Copin|Hugo Duminil-Copin]] | Institut des Hautes Études Scientifiques, Vrankryk Universiteit van Genève, Zwitserland<ref name="unige.ch">[https://web.archive.org/web/20220706023552/https://www.unige.ch/sciences/math/fields2022/en "Hugo Duminil-Copin – Fields Medal 2022 – UNIGE"] (28 juni 2022).</ref> | Institut des Hautes Études Scientifiques, Vrankryk Universiteit van Genève, Zwitserland<ref name="unige.ch"/> | "Vo 't iplossn van lankbestoande probleemn binn'n de probabilistische theorie van fazeovergangn (phase transitions) in de statistische fysica, en in 't bezounder in dimensies drie en viere."<ref name="2022fields">[https://www.mathunion.org/imu-awards/fields-medal/fields-medals-2022 "Fields Medals 2022"]. ''International Mathematical Union''.</ref> |- | [[File:June Huh - ICM 2018.jpg|60px]] | [[w:nl:June Huh|June Huh]] | Princeton University, VS | Princeton University, VS | "Vo 't briengn van d' ideeën van d'n [[w:nl:Hodge-theorie|Hodge theorie]] noar de combinatoriek, 't bewys van de Dowling–Wilson conjectuur vo geometrische roosters (lattices), 't bewys van de Heron–Rota–Welsh conjectuur vo [[w:nl:Matroïde|matroïden]], de ountwikkelienge van de theorie van Lorentziaanse polynomen, en 't bewys van d'n sterke Mason-conjectuur."<ref name="2022fields" /> |- | [[File:James Maynard MFO 2013.jpg|60px]] | [[w:nl:James Maynard|James Maynard]] | Universiteit van Oxford, VK | Universiteit van Oxford, VK | "Vo zyn bydraagn an d'n analytische getaltheorie, die geleid hen toet grôte vôoruutgang in 't begrypn van de structuur van priemgetallen en van de [[w:nl:Diophantische benadering|Diophantische benadering]]."<ref name="2022fields" /> |- | [[File:Maryna Vazovska MFO 2013 crop.jpg|60px]] | [[w:nl:Maryna Viazovska|Maryna Viazovska]] | École Polytechnique Fédérale de Lausanne, Zwitserland | École Polytechnique Fédérale de Lausanne, Zwitserland | "Vo 't bewys da 't [[w:en:E8 lattice#Sphere packings and kissing numbers|<math>E_8</math> rooster]] de dichtste pakkieng van identieke bolln meugelik makt in 8 dimensies, en vo verdere bydraagn an gelykoardige extremoale probleemn en interpolatieproblemen in d'n [[w:nl:Fourieranalyse|Fourieranalyse]]."<ref name="2022fields" /><ref>[https://www.quantamagazine.org/ukrainian-mathematician-maryna-viazovska-wins-fields-medal-20220705/ Lin, Thomas; Klarreich, Erica. "Ukrainian Mathematician Maryna Viazovska Wins Fields Medal"]. ''Quanta Magazine'' (5 juli 2022).</ref> |} == Mijlpoaln (Landmarks) == De medaille wierd vo d'n êesten kêer uutgereikt in 1936 an d'n Finschn wiskundige [[w:nl:Lars Ahlfors|Lars Ahlfors]] en d'n Amerikoanschn wiskundige [[w:nl:Jesse Douglas|Jesse Douglas]]. In 1954 wierd [[w:nl:Jean-Pierre Serre|Jean-Pierre Serre]] de joungste winnoare ôoit van de Fieldsmedaille, an e leeftyd van 27 joar.<ref>Nawlakhe, Anil; Nawlakhe, Ujwala; Wilson, Robin (juli 2011). "Fields Medallists". ''The Mathematical Intelligencer''. 33 (4): 70.</ref> J' behoudt dizze recordtitel toet ip d'n dag van vandoage.<ref>[https://www.britannica.com/science/Fields-Medal Raikar, Sanat Pai. "Fields Medal"]. ''Encyclopædia Britannica'' (8 mei 2023).</ref> In 1966 boycotte [[w:nl:Alexander Grothendieck|Alexander Grothendieck]] 't ICM, da g'houdn wierd in Moskou, oem te protesteern teegn de Sovjet-militaire acties die platsevoundn in Ôost-Europa.<ref>[https://www.ams.org/notices/200410/fea-grothendieck-part2.pdf Jackson, Allyn. "As If Summoned from the Void: The Life of Alexandre Grothendieck"]. ''Notices of the American Mathematical Society'', 51 (9): 1198 (oktober 2004).</ref> [[w:nl:Léon Motchane|Léon Motchane]], d'n iprichter en directeur van 't [[w:nl:Institut des hautes études scientifiques|Institut des Hautes Études Scientifiques]], wos anwezig en nam de Fieldsmedaille van Grothendieck in zyn plekke an.<ref>[https://web.archive.org/web/20100811071525/http://www.ams.org/samplings/this-math-month/thismathmonth-aug "This Mathematical Month – August"]. ''American Mathematical Society''.</ref> In 1970 koste [[w:nl:Sergej Novikov (wiskundige)|Sergei Novikov]] nie noar 't congres in Nice reizn oem zyn medaille in ountvangst te neemn, wegens restricties die d'r hem woarn upgeleid deur de Sovjet-regeerienge.<ref>[https://www.britannica.com/science/Fields-Medal Raikar, Sanat Pai. "Fields Medal"]. ''Encyclopædia Britannica'' (15 december 2023).</ref> In 1978 koste [[w:nl:Grigori Margoelis|Grigory Margulis]], ouk wegens d' restricties van de Sovjet-regeerienge, eevneêns nie noar 't congres in Helsinki goan. De prys wierd in zyn plekke anveerd deur [[w:nl:Jacques Tits|Jacques Tits]], die in zyn speech zei: "Ik kan nie anders dan myn grôte teleurstellienge uut te drukken—zounder twyfel gedêeld deur vele menschn hiere—over d' ofwezigeid van Margulis by dizze ceremonie. Gezien de symbolische betêkenisse van dizze stad Helsinki, aht ik effectief redens oem te hoopn dak uuteindelik de kanse gienk hen oem e wiskundige t' ountmoetn die 'k inkel kenne via zyn ounderzoek en vo wien dak 't grotste respect en bewoenderienge hen."<ref>[https://web.archive.org/web/20191019123826/http://www-history.mcs.st-andrews.ac.uk/Biographies/Margulis.html "Margulis biography"]. ''School of Mathematics and Statistics, University of St Andrews, Scotland''.</ref> In 1982 zoe 't congres in Warschau g'houdn wordn, moa 't moest verplatst wordn noa 't joar d'rop, wegens de [[w:nl:Staat van beleg|stoat van beleg]] die ip 13 december 1981 in Pooln wierd ingevoerd. De pryzn wierdn idder in 't joar ahl an'ekoundigd ip de negende Algemêene Vergoaderienge van d'n IMU en wierdn uutgereikt up 't congres in Warschau in 1983.<ref>[https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/ICM/ICM_Warsaw_1983/ "1982 ICM - Warsaw"]. ''Maths History''.</ref> In 1990 wierd [[w:nl:Edward Witten|Edward Witten]] d'n êesten [[w:nl:Natuurkunde|fysicus]] die d'n award won.<ref>[https://www.nsf.gov/news/special_reports/medalofscience50/witten.jsp "The National Medal of Science 50th Anniversary"]. ''National Science Foundation''.</ref> In 1998, up 't ICM, krêeg [[w:nl:Andrew Wiles|Andrew Wiles]] uut handn van d'n vôorzitter van 't Fieldsmedaille-comité, [[w:nl:Joeri Manin|Yuri I. Manin]], d' ollereêste zilvern IMU-ploate als erkennienge vo zyn bewys van de [[w:nl:Laatste stelling van Fermat|Latste Stellienge van Fermat]]. [[w:nl:Don Zagier|Don Zagier]] noemde de ploate e "gekwantiseerde Fieldsmedaille". Verslaagn van dizze prys vermeldn dikkers dat Wiles up 't moment van de prys al te oed wos vo de Fieldsmedaille zèlve.<ref>[https://web.archive.org/web/20080827194548/http://wwwa.britannica.com/eb/article-9090319 "Wiles, Andrew John"]. ''Encyclopædia Britannica''.</ref> Oewel da Wiles in 1994 een bitje over de leeftydsgrenze zat, wierd em e favoriet geacht oem de medaille te winn'n; moa d'r wierd in 1993 e foutje in zyn bewys gevoendn (da loater uuteindelik wierd iplost deur [[w:nl:Richard Taylor (wiskundige)|Taylor]] en Wiles t'hoope).<ref>[https://web.archive.org/web/20070927193530/http://www.icm2002.org.cn/general/prize/medal/1998.htm "Fields Medal Prize Winners (1998)"]. ''2002 International Congress of Mathematicians''.</ref><ref>[https://www.ams.org/notices/199810/comm-fields.pdf "Borcherds, Gowers, Kontsevich, and McMullen Receive Fields Medals"]. ''Notices of the AMS'', 45 (10): 1359 (november 1998).</ref> In 2006 weigerde Grigori Perelman, die 't [[w:nl:Vermoeden van Poincaré|vermoedn van Poincaré]] aht beweezn, zyn Fieldsmedaille en verkloarde j': "Ik benn'n nie g'ïnteresseerd in geld of roem; ik wille nie te kyk wordn gezet lyk e bêeste in d'n zoo." en je weigerde oem noa 't congres te kommn.<ref name="BBC" /><ref>[https://news.bbc.co.uk/2/hi/8585407.stm "Russian maths genius Perelman urged to take $1m prize"]. ''BBC News'' (24 moarte 2010).</ref><ref>[http://www.newyorker.com/fact/content/articles/060828fa_fact2 Nasar, Sylvia; Gruber, David. "Manifold Destiny: A legendary problem and the battle over who solved it."]. ''The New Yorker'' (21 ogustus 2006).</ref> In 2014 wierd [[w:nl:Maryam Mirzakhani|Maryam Mirzakhani]] d' êeste Iroansche en d' êeste vrouwe die de Fieldsmedaille won, en [[w:nl:Artur Ávila|Artur Avila]] wierd d'n êesten Zuud-Amerikoan en [[w:nl:Manjul Bhargava|Manjul Bhargava]] d'n êesten persôon van Indische ofkomst die 't eveltfden presteerdn.<ref name="CF">[http://unesdoc.unesco.org/images/0023/002315/231519e.pdf "A Complex Formula: Girls and Women in Science, Technology, Engineering and Mathematics in Asia"]. ''UNESCO'', p. 23 (2015).</ref><ref>[https://www.theguardian.com/world/2017/jul/16/maryam-mirzakhani-iranian-newspapers-break-hijab-taboo-in-tributes#img-2 Dehghan, Saeed Kamali. "Maryam Mirzakhani: Iranian newspapers break hijab taboo in tributes"]. ''The Guardian'' (16 juli 2017).</ref> == De medaille (Medal) == [[File:FieldsMedalBack.jpg|thumb|right|D'n achterkant van de Fieldsmedaille]] De medaille wierd ountworpn deur d'n Canadeeschn beeldhouwer [[w:en:R. Tait McKenzie|R. Tait McKenzie]].<ref>[http://www.fields.utoronto.ca/aboutus/jcfields/fields_medal.html "Fields Institute – The Fields Medal"]. ''Fields.utoronto.ca'' (9 ogustus 1932).</ref> Ze is gemakt van 14-[[w:nl:Karaat (massa)|karoats]] goud, eêt e diameter van 63,5 mm, en weegt 169 gram.<ref>[https://www.mathunion.org/imu-awards/fields-medal "Fields Medal"]. ''International Mathematical Union'' (2022).</ref> * Up d'n vôorkant stoat [[w:nl:Archimedes|Archimedes]] ofgebeeld t'hoope met een uutsproake die toegeschreevn wudt an d'n dichter [[w:nl:Marcus Manilius|Marcus Manilius]] uut d' êeste êeuwe n.C., da in 't Latyn luidt: <span style="font-variant: small-caps;" lang="la">Transire suum pectus mundoque potiri</span> ("Joun eign verstand overstijgn en de weireld bedwingn").<ref>[https://www.ams.org/notices/200207/comm-riehm.pdf Riehm, C. "The early history of the Fields Medal"]. ''Notices of the AMS'' (2002).</ref><ref>[http://www.fields.utoronto.ca/about/fields-medal "The Fields Medal"]. ''Fields Institute for Research in Mathematical Sciences'' (5 februoari 2015).</ref> 'T joartal 1933 is d'r upgeschreevn in Romeinsche cyfers moa bevat e foute (MC'''N'''XXXIII in plekke van MC'''M'''XXXIII).<ref>Knobloch, Eberhard. "Generality and Infinitely Small Quantities in Leibniz's Mathematics...". In ''Infinitesimal Differences: Controversies between Leibniz and his Contemporaries''. Walter de Gruyter (2008).</ref> In Grieksche hoofdletters stoat ouk 't wôord Ἀρχιμηδους in'ekerfd, wuk da "van Archimedes" wil zeggn. * Up d'n achterkant stoat d' inscriptie: :: <span style="display: inline-block; font-variant: small-caps; line-height: 1; text-align: center;" lang="la">Congregati<br/>ex toto orbe<br/>mathematici<br/>ob scripta insignia<br/>tribuere</span> Vertoalienge: "Wiskundigen verzameld uut d'n hêlen weireld hen [dizze prys] uutgereikt vo uutzounderlikke geschriftn." In d'n achterground is 't graf van Archimedes ofgebeeld, met e gekurveerde têkenienge achter een olijftakke die zyn stellienge over d'n bolle en d'n cylinder illüstreert. (Dit is 't wiskundig resultoat woarop dat Archimedes noar verludt 't mêest preus up wos: Gegeevn e bolle en een omschreevn cylinder met dezelste hogte en diameter, is de verhoudienge tusschn nunder volumes gelyk an 2/3.) De rand (d'n buutenkant) van de medaille droagt d'n noame van de winnoare.<ref name="Fields Institute for Research in Mathematical Sciences 2015">[http://www.fields.utoronto.ca/about/fields-medal "The Fields Medal"]. ''Fields Institute for Research in Mathematical Sciences'' (5 februoari 2015).</ref> == Vrouwelikke winnoars (Female recipients) == De Fieldsmedaille eêt toet nu toe twêe vrouwelikke winnoars gekend: [[w:nl:Maryam Mirzakhani|Maryam Mirzakhani]] uut [[w:nl:Iran|Iran]] in 2014, en [[w:nl:Maryna Viazovska|Maryna Viazovska]] uut [[w:nl:Oekraïne|Oekraïne]] in 2022.<ref name="CF" /><ref name="DZH">[https://life.pravda.com.ua/society/2022/07/5/249420/ "Друга жінка в історії: українка Марина В'язовська отримала престижну математичну нагороду"]. ''Українська правда _Життя'' (5 juli 2022).</ref> == In de popcultuur (In popular culture) == De Fieldsmedaille krêeg een bitje bekendheid in de popcultuur deur verwyziengn in de film ''[[w:nl:Good Will Hunting|Good Will Hunting]]'' uut 1997. In de film is Gerald Lambeau (gespeeld deur [[w:nl:Stellan Skarsgård|Stellan Skarsgård]]) een [[w:nl:Massachusetts Institute of Technology|MIT]]-professeur die d'n award aht gewonn'n vôordat 't verhoal van de film begost. Binst hêel de film wordn d'r verwyziengn gemakt na de prys oem 't oengeziene prestige d'rvan in 't vakgebied an te toogn.<ref>[https://www.abc.net.au/news/2018-08-01/fields-medals-to-be-awarded-to-best-mathematical-minds/10049510 "Maths gives its 'Nobel Prize' to an Australian — here's why it matters"]. ''ABC News'' (1 ogustus 2018).</ref> == Zie ôok == * [[w:nl:Abelprijs|Abelprys]] * [[w:nl:Kyotoprijs|Kyotoprys]] * [[w:nl:Lijst van prijzen in de wiskunde|Lyste van pryzn in de wiskunde]] * [[w:nl:Nevanlinna-prijs|Nevanlinna-prys]] * [[w:en:Rolf Schock Prizes|Rolf Schock-pryzn]] * [[w:nl:Turing Award|Turing Award]] * [[w:nl:Wolfprijs|Wolfprys in de wiskunde]] == Referensjes == <references /> == Verdere leezienge == * McKinnon Riehm, Elaine; Hoffman, Frances (2011). ''Turbulent Times in Mathematics: The Life of J.C. Fields and the History of the Fields Medal''. Providence, RI: American Mathematical Society. * Monastyrsky, Michael (1998). ''Modern Mathematics in the Light of the Fields Medal''. Wellesley, MA: A. K. Peters. * Tropp, Henry S. (1976). "The Origins and History of the Fields Medal". ''Historia Mathematica'', 3 (2), blz. 167–181. == Externe koppeliengn == * [https://www.mathunion.org/imu-awards/fields-medal Officiële website] * [https://www.britannica.com/science/Fields-Medal Overzicht] ip britannica.com {{commonscat|Fields medal}} [[Categorie:Wiskundeprys]] [[Categorie:Weetnschapsprys]] [[Categorie:Prys]] rmm3kbkb14zzpl9v53zi59r1uta6vlf