Wikipedia vlswiki https://vls.wikipedia.org/wiki/Voorblad MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter Media Specioal Discuusje Gebruker Discuusje gebruker Wikipedia Discuusje Wikipedia Ofbeeldienge Discuusje ofbeeldienge MediaWiki Discuusje MediaWiki Patrôon Discuusje patrôon Ulpe Discuusje ulpe Categorie Discuusje categorie TimedText TimedText talk Module Overleg module Event Event talk Holland 0 1765 327969 327945 2026-10-22T07:30:52Z Vluvlu 31944 /* Twiddn Koamer */ 327969 wikitext text/x-wiki {{Infobox land |noame = '''Holland'''<br/>''Nederland'' |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |woapen = Rijkswapen der Nederlanden.svg |koarte = [[Ofbeeldienge:EU-Netherlands.svg|300px]] |koartebyschrift = Liggienge van Holland in Europa<br /> {{Coord|51|55|0|N|5|34|0|E|titelweergave=ja}} |toale = [[Nederlands]] |hoofdstad = [[Amsterdam]] |stoatsvorm = Constitutionele [[monarchie]] |stoatshoofd = Keunienk [[Willem-Alexander van de Nederlandn|Willem-Alexander]] |1e minister = [[Rob Jetten]] |ipp = 41.543,37 <ref name=ipp>[https://allecijfers.nl/nederland/ Statistieken Nederland], AlleCijfers</ref> |inw = 18.130.208 <small>(januoari 2026)</small> <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1768510024332 Bevolking; kerncijfers], StatLine - CBS</ref> |dichtheid = 436 |munte = [[euro]] (EUR) |tydzone = UTC+1<br /><small>(zomertyd: UTC+2) </small> |landcode = NL, NLD |tillefong = (+31) |TLD = nl |fêestdag = [[27 april]] (keunienksdag) }} '''Holland''' (Uutsproake: Olland) is e land juste ten nôordn va [[België]] die dêel uutmakt van 't [[Keunienkryk van de Nederlandn]]. In 't westn grenst 't an de [[Nôordzêe]] en in 't ôostn an [[Duutsland]]. Den [[hoofdstad]] is [[Amsterdam]]. De Caraïbische eilandn [[Bonaire]], [[Sint Eustatius]] en [[Saba]] moakn as drie byzoundere gemêentn ôok dêel uut van 't land. [[Ofbeeldienge:Map of the Netherlands nl.png|links|thumb|Koarte van Holland]] {{clear|left}} Strikt genoomn verwyst ''Holland'' allêne noa de westelikke provincies ''[[Nôord-Holland]]'' en ''[[Zuud-Holland]]'', moa de benoamienge ''Olland'' wordt olhier gebruukt vo hêel 't land, dat eigentlik ''Nederland'' nomt (een zogenoamde ''pars pro toto''). In sommigte gedêeltn van Holland keunn ze der nie mee lachn da je ze Hollanders nomt, lik in Nôord-Broabant, Limburg, Drenthe en Groniengn byvôorbeeld. ==Bevolkienge en ippervlak== Holland (Europeesch dêel) et 18 miljoen inweuners. Per vierkante kilomèter weunn d'r 539 Hollanders (landippervlak, 2026), wuk da vele es. Vergelykt mo ne kêe met België, dat zelf ol êen van de dichstbevolkte gebiedn in de weireld es: 389 inw/km² (landippervlak, 2026, mo êerlik is êerlik: in [[Vloandern]] is de bevolkingsdichtheid 506 inw/km² (totoale ippervlak, 2026)). Holland (Europeesch dêel) et e ippervlak van 41.543 km², woarvan 33.647 km² land (81,59%) en 7.896 km² woater (18,41%).<ref name=ipp/> Vergelykt met België, dat e ippervlak et van 30.689 km², woarvan 30.494 km² land (99,36%) en 195 km² woater (0,64%). {| class="wikitable" ! colspan=4| Bevolkiengsontwikkelienge |- ! colspan=2| Holland <ref>[https://www.academia.edu/49917707/Bevolkingsatlas_van_Nederland_demografische_ontwikkelingen_van_1850_tot_heden Bevolkingsatlas van Nederland], p. 29</ref> ! colspan=2| België <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/over-statbel/wat-doen-we/volkstellingen-census De volkstellingen in België sinds 1830], Statbel</ref> |- ! Joar ! Inweuners ! Inweuners ! Joar |- | 1850 | ''3.084.000'' | 4.337.000 | 1846 |- | 1900 | ''5.107.000'' | 6.694.000 | 1900 |- | 1950 | ''10.027.000'' | 8.512.000 | 1947 |- | 2000 | ''15.864.000'' | 10.296.000 | 2001 |- | 2026 | ''18.130.000'' | 11.868.000 | 2026 |} ==Toaln== De officiële toale in Holland is [[Nederlands]]. In de provinsje [[Friesland]] is [[Fries]] ôok erkend as officiële toale. Erkende streektoaln zyn [[Limburgs]] in [[Hollands Limburg]] en [[Nedersaksisch]] in 't nôordn en ôostn. Ip Bonaire wordt 't Papiaments geklapt en ip Saba en Sint-Eustatius klappen ze [[Ingels]]. 't [[Jiddisch]] en [[Romani]] hen 'n specioale minderheidsstatus. 't [[Zêeuws]] en 't [[West-Vlams]] in westelik [[Zeeuws-Vloandern|Zêeuws-Vloandern]] wordn nie gezien als aparte toaln. ==Godsdienst== Holland is van ôorsproung e christelik land. Moa nu zegt 40% van ol d' Hollanders da ze nie gelovig zyn. Van d'overige 60% lop et uutêen. De belangrykste godsdienstn zyn: * de Rooms-[[Katholieke kerke]] (5 miljoe) * de Protestansje kerke (2,5 miljoe) * de verschillige Gereformeerde kerkn (ol tegoare 700.000) * d'Islamietn (a peu prè 800.000) * d'Indoes (a peu prè 100.000) * de Boeddhistn (a peu prè 80.000) * de Joodn (a peu prè 40.000). ==Administroasje== [[Ofbeeldienge:Map provinces Netherlands-nl.svg|thumb|Provinsjes van Holland]] Holland bestoat uut twoalf provinsjes. Die provinsjes zyn vodder verdêeld in 342 gemêenten. De provinsjes zyn: {| width=50% | * [[Drenthe]] * [[Flevoland]] * [[Friesland]] * [[Gelderland]] * [[Groniengn (provinsje)|Groniengn]] * [[Hollands Limburg|Limburg]] | * [[Nôord-Broabant]] * [[Nôord-Holland]] * [[Overyssel]] * [[Utrecht (provinsje)|Utrecht]] * [[Zêeland]] * [[Zuud-Holland]] | |} ''Zie ook et artikel over [[Hollandsche provinsjes]].'' Neffest de provinsjes en gemêenten zyn d'r ook 21 [[woaterschap]]pn. Die besteursvorm is uniek voer Holland. ==Polletiek== * Holland is e parlementaire, costitutionele [[monarchie]]. De regerienge en 't parlement (d'Hollanders noemn da [[Stoatn-Generoal]]) zyn tegoare de wetgevende macht. Die Stoatn-Generoal bestoat uut 2 koamers: [[Êestn Koamer]] (vergelykt by nuus mè de Senoat) en de [[Twiddn Koamer]] (wuk damme wyder noemn: de Koamer). * An 't hoofd van 't land stoat sins 30 april 2013 keunienk [[Willem-Alexander van de Nederlandn|Willem-Alexander]]. Je volgde zyn moeder keuniginne Beatrix ip. De Premier (êeste minister) is [[Rob Jetten]]. E zetelt mè ze regerienge in [[Den Haag]]. === Twiddn Koamer === De zetelverdêlienge van de [[Twiddn Koamer]] ziet er ezô uut:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/TK4603.html Zetelverdeling in de Tweede Kamer 1946-nu], nlverkiezingen</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Party ! 2025 || 2023 || 2021 ! 2017 || 2012 || 2010 ! 2006 || 2003 || 2002 ! 1998 || 1994 || 1989 |- | [[D66]] | 26 || 9 || 24 | 19 || 12 || 10 | 3 || 6 || 7 | 14 || 24 || 12 |- | [[PVV (Holland)|PVV]] | 26 || 37 || 17 | 20 || 15 || 24 | 9 || || | || || |- | [[VVD]] | 22 || 24 || 34 | 33 || 41 || 31 | 22 || 28 || 24 | 38 || 31 || 22 |- | [[PRO]] ¹ | 20 || 25 || | || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ | || || 8 | 14 || 4 || 10 | 7 || 8 || 10 | 11 || 5 || 6 |- | [[PvdA]] ¹ | || || 9 | 9 || 38 || 30 | 33 || 42 || 23 | 45 || 37 || 49 |- | [[CDA]] | 18 || 5 || 15 | 19 || 13 || 21 | 41 || 44 || 43 | 29 || 34 || 54 |- | [[JA21]] | 9 || 1 || 3 | || || | || || | || || |- | [[FVD]] | 7 || 3 || 8 | 2 || || | || || | || || |- | [[BBB]] | 4 || 7 || 1 | || || | || || | || || |- | [[DENK]] | 3 || 3 || 3 | 3 || || | || || | || || |- | [[SGP]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 2 | 2 || 2 || 2 | 3 || 2 || 3 |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 6 | 5 || 2 || 2 | 2 || || | || || |- | [[CU]] ² | 3 || 3 || 5 | 5 || 5 || 5 | 6 || 3 || 4 | 5 || 5 || 3 |- | [[SP (Holland)|SP]] | 3 || 5 || 9 | 14 || 15 || 15 | 25 || 9 || 9 | 5 || 2 || |- | [[50+]] | 2 || || 1 | 4 || 2 || | || || | || || |- | [[Volt]] | 1 || 2 || 3 | || || | || || | || || |- | [[NSC]] | || 20 || | || || | || || | || || |- | [[BIJ1]] | || || 1 | || || | || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || | || 8 || 26 | || || |- | [[LN]] | || || | || || | || || 2 | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || || | || 6 || |- | [[CD]] | || || | || || | || || | || 3 || 1 |- | [[U55+]] | || || | || || | || || | || 1 || |- ! Totoal ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 |- ! Ipkomst ! 78% || 78% || 79% ! 82% || 75% || 75% ! 80% || 80% || 79% ! 73% || 79% || 80% |} ¹ GL + PvdA ² 1989-1998: CU = GPV + RPF === Êestn Koamer === De zetelverdêlienge van de [[Êestn Koamer]] ziet er ezô uut:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/EK1703.html Zetelverdeling in de Eerste Kamer 1917-nu], nlverkiezingen</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Party ! 2023 || 2019 || 2015 ! 2011 || 2007 || 2003 ! 1999 || 1995 || 1991 |- | [[BBB]] | 16 || || | || || | || || |- | [[GL]]-[[PvdA]] ¹ | 14 || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ | || 8 || 4 | 5 || 4 || 5 | 8 || 4 || 4 |- | [[PvdA]] | || 6 || 8 | 14 || 14 || 19 | 15 || 14 || 16 |- | [[VVD]] | 10 || 12 || 13 | 16 || 14 || 15 | 19 || 23 || 12 |- | [[CDA]] | 6 || 9 || 12 | 11 || 21 || 23 | 20 || 19 || 27 |- | [[D66]] | 5 || 7 || 10 | 5 || 2 || 3 | 4 || 7 || 12 |- | [[PVV (Holland)|PVV]] | 4 || 5 || 9 | 10 || || | || || |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 2 | 1 || 1 || | || || |- | [[JA21]] | 3 || || | || || | || || |- | [[SP (Holland)|SP]] | 3 || 4 || 9 | 8 || 12 || 4 | 2 || 1 || |- | [[CU]] ² | 3 || 4 || 3 | 2 || 4 || 2 | 4 || 2 || 2 |- | [[FVD]] | 2 || 12 || | || || | || || |- | [[SGP]] | 2 || 2 || 2 | 1 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 |- | [[Volt]] | 2 || || | || || | || || |- | [[OPNL]] ³ | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || |- | [[50+]] | 1 || 2 || 2 | 1 || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || 1 | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || 2 || |- ! Totoal ! 75 || 75 || 75 ! 75 || 75 || 75 ! 75 || 75 || 75 |- |} ¹ 2023: GL + PvdA ² 1991-1999: CU = GPV + RPF ³ 1999-2019: OSF === Kabinettn === Hollandsche kabinettn sins 1945:<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Kabinetten sinds 1945], Rijksoverheid</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Kabinet ! Joarn ! Party ! Party ! Party ! Party ! Party |- | [[Kabinet-Schermerhorn-Drees|Schermerhorn-Drees]] | 1945 – 1946 | [[CDA]] ([[CHU]], [[KVP]]) ¹ | | '''[[PvdA]]''' | | |- | [[Kabinet-Beel I|Beel I]] | 1946 – 1948 | CDA ('''KVP''') | | PvdA | | |- | [[Kabinet-Drees I|Drees I]] | 1948 – 1951 | CDA (CHU, KVP) | | '''PvdA''' | [[VVD]] | |- | [[Kabinet-Drees II|Drees II]] | 1951 – 1952 | CDA (CHU, KVP) | | '''PvdA''' | VVD | |- | [[Kabinet-Drees III|Drees III]] | 1952 – 1956 | CDA ([[ARP]], CHU, KVP) ¹ | | '''PvdA''' | | |- | [[Kabinet-Drees IV|Drees IV]] | 1956 – 1958 | CDA (ARP, CHU, KVP) | | '''PvdA''' | | |- | [[Kabinet-Beel II|Beel II]] | 1958 – 1959 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | | |- | [[Kabinet-De Quay|De Quay]] | 1959 – 1963 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | VVD | |- | [[Kabinet-Marijnen|Marijnen]] | 1963 – 1965 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | VVD | |- | [[Kabinet-Cals|Cals]] | 1965 – 1966 | CDA (ARP, '''KVP''') | | PvdA | | |- | [[Kabinet-Zijlstra|Zijlstra]] | 1966 – 1967 | CDA ('''ARP''', KVP) | | | | |- | [[Kabinet-De Jong|De Jong]] | 1967 – 1971 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | VVD | |- | [[Kabinet-Biesheuvel I|Biesheuvel I]] | 1971 – 1972 | CDA ('''ARP''', CHU, KVP) | | | VVD | [[DS'70]] |- | [[Kabinet-Biesheuvel II|Biesheuvel II]] | 1972 – 1973 | CDA ('''ARP''', CHU, KVP) | | | VVD | |- | [[Kabinet-Den Uyl|Den Uyl]] | 1973 – 1977 | CDA (ARP, KVP) | [[D66]] | '''PvdA''' | | [[PPR]] |- | [[Kabinet-Van Agt I|Van Agt I]] | 1977 – 1981 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Van Agt II|Van Agt II]] | 1981 – 1982 | '''CDA''' | D66 | PvdA | | |- | [[Kabinet-Van Agt III|Van Agt III]] | 1982 – 1982 | '''CDA''' | D66 | | | |- | [[Kabinet-Lubbers I|Lubbers I]] | 1982 – 1986 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Lubbers II|Lubbers II]] | 1986 – 1989 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Lubbers III|Lubbers III]] | 1989 – 1994 | '''CDA''' | | PvdA | | |- | [[Kabinet-Kok I|Kok I]] | 1994 – 1998 | | D66 | '''PvdA''' | VVD | |- | [[Kabinet-Kok II|Kok II]] | 1998 – 2002 | | D66 | '''PvdA''' | VVD | |- | [[Kabinet-Balkenende I|Balkenende I]] | 2002 – 2003 | '''CDA''' | | | VVD | [[LPF]] |- | [[Kabinet-Balkenende II|Balkenende II]] | 2003 – 2006 | '''CDA''' | D66 | | VVD | |- | [[Kabinet-Balkenende III|Balkenende III]] | 2006 – 2007 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Balkenende IV|Balkenende IV]] | 2007 – 2010 | '''CDA''' | | PvdA | | [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte I|Rutte I]] | 2010 – 2012 | CDA | | | '''VVD''' | ([[PVV (Holland)|PVV]]) |- | [[Kabinet-Rutte II|Rutte II]] | 2012 – 2017 | | | PvdA | '''VVD''' | |- | [[Kabinet-Rutte III|Rutte III]] | 2017 – 2022 | CDA | D66 | | '''VVD''' | CU |- | [[Kabinet-Rutte IV|Rutte IV]] | 2022 – 2024 | CDA | D66 | | '''VVD''' | CU |- | [[Kabinet-Schoof|Schoof]] | 2024 – 2026 | | | | VVD | [[PVV (Holland)|PVV]], [[NSC]], [[BBB]] |- |- | [[Kabinet-Jetten|Jetten]] | 2026 – no | CDA | '''D66''' | | VVD | |- |} ¹ ARP, CHU en KVP zyn de vôorlopers van 't CDA. === Premiers === Êestn ministers sins 1945:<ref>[https://historiek.net/alle-premiers-van-nederland/18156/ Alle premiers van Nederland], Historiek</ref> {| class="wikitable" |- ! Premier ! Party ! Termyn ! Joarn |- | [[Wim Schermerhorn]] | [[VDB]] / [[PvdA]] | 1945 – 1946 | 1 |- | [[Louis Beel]] | [[KVP]] | 1946 – 1948 | 2 |- | [[Willem Drees]] | PvdA | 1948 – 1958 | 10 |- | Louis Beel | KVP | 1958 – 1959 | 1 |- | [[Jan de Quay]] | KVP | 1959 – 1963 | 4 |- | [[Victor Marijnen]] | KVP | 1963 – 1965 | 2 |- | [[Jo Cals]] | KVP | 1965 – 1966 | 1 |- | [[Jelle Zijlstra]] | [[ARP]] | 1966 – 1967 | 1 |- | [[Piet de Jong]] | KVP | 1967 – 1971 | 4 |- | [[Barend Biesheuvel]] | ARP | 1971 – 1973 | 2 |- | [[Joop den Uyl]] | PvdA | 1973 – 1977 | 4 |- | [[Dries van Agt]] | [[CDA]] | 1977 – 1982 | 5 |- | [[Ruud Lubbers]] | CDA | 1982 – 1994 | 12 |- | [[Wim Kok]] | PvdA | 1994 – 2002 | 8 |- | [[Jan Peter Balkenende]] | CDA | 2002 – 2010 | 8 |- | [[Mark Rutte]] | [[VVD]] | 2010 – 2024 | 14 |- | [[Dick Schoof]] | / | 2024 – 2026 | 2 |- | [[Rob Jetten]] | [[D66]] | 2026 - nu | 0 |} ==Cultuur== [[Ofbeeldienge:Hollande04.jpg|thumb|E poar traditionele symbooln van d'Ollandsche cultuure, [[Rembrandt]] en [[Johannes Vermeer]] (schilders), [[windmeuln]]s, tulpn]] === Kunst === D' Ollandsche schilderkunst wordt verteegnwoordigd deur e grôot dêel mêesters. De bloeiperiode was in de ''goudn'' zeevntienste êeuwe mè schilders lik [[Rembrandt]], [[Johannes Vermeer]], [[Frans Hals]] en [[Jan Steen]]. Ook 't werk van de postimpressionistische schilder [[Vincent van Gogh]] is achter zyn dôod weireldbekend gekommn. Uut den êestn elt van de twientigste êeuwe dateert d' abstracte kunst van [[Piet Mondriaan]]. In [[1948]] wierd de kunstverênigienge Cobra ipgericht, mè leedn lik de [[België|Belg]] [[Pierre Alechinsky]], de [[Denemarkn|Deenn]] [[Asger Jorn]] en [[Carl-Henning Pedersen]] en de Hollanders [[Karel Appel]], [[Constant]] en [[Corneille]].<ref>[https://web.archive.org/web/20150120234311/http://www.cobra-museum.nl/leerzaam.htm Cobra Museum] cobra-museum.nl (gearchivêerd)</ref> De bekendste verteegnwoordigers van d' Ollandsche literateure van de Goudn Êeuwe zyn [[Joost van den Vondel]] en [[Pieter Corneliszoon Hooft]]. In de neegntienste êeuwe beschrêef en bekritiseerde [[Multatuli]] de situoatie in [[Indonesië]] in zijn werk ''Max Havelaar''. [[Louis Couperus]] was êen van d' êeste Ollandsche verteegnwoordigers van 't naturalisme. In de literateure van achter den oorloge wordt er geklapt van ''de grôte drie'', verwyzend noa [[Willem Frederik Hermans]], [[Harry Mulisch]] en [[Gerard Reve]]. === Cultureel en nateurlik erfgoed === Belangryke musea in Olland zyn 't [[Ryksmuseum Amsterdam]], [[Van Gogh Museum]], [[Mauritsuus]], [[Museum Boijmans Van Beuningen]], [[Paleis Het Loo]] en 't [[Kröller-Müller Museum]]. 't Nateurlik erfgoed van Olland bestoat vor e grôot dêel uut 't vlak nat landschap mè [[riviere|riviern]], [[polder]]s en [[windmeuln|meulens]]. De nateure in Olland is sterk beïnvloed deur de mens. Bekende vôorbeeldn zyn de Zuuderzêewerkn en de Deltawerkn. Belangryke nateurgebiedn zyn de [[Veluwe]], de [[Waddneilandn]], de [[Biesbosch]] en 't blommnpark de [[Keukenhof]]. Holland es vrêe gekend vo zyn tulpn: d'Hollanders zyn vrêe bedreevn in 't kwêekn van blommn. == Vervoer == Juuste gelik in België: e masse ottoroutn en stroatn (ol t'hope, voe 116.500 kilomeiters), e spôornetwerk (t'hope 2808 kilomeiters) en e vliegpling: Schiphol. À propos; 't moe wel gezeid zyn dat de wegen agunter van vêel betere kwaliteit zyn dan ier in België. Azo oal'n ze e propere 6.4 ip 7 (België: 4.4 ip 7) en kom'n z' ip d' [https://www.ad.nl/auto/deze-landen-hebben-de-beste-en-slechtste-wegen-van-europa~a914116f/ êerste plekke] in Europa. D'Hollanders zyn zot van vélo's: z'ein 't weireldrecor van vélo's per inweuner. Vele stoaties in Holland zyn styf specioal: lank en smol. Ip ieder perroeng stoppn der geweunlik drie trings achterêen. De trings moen ton wel à peu près t'hôpe toekommn en anzettn; de minste vertroagienge van êen van die trings en hêel 't boelke es in vertroagienge. 60 % van d' Hollandse oto's riedt olle doagen ip de route tussen Breda en Amsterdam. Resultoat: ne serieuzen traffiek van gemiddeld 300 kilomeiters ipstoppieng per dag (ciefers uut 2006), mêer dan 't dubbele van wuk da me ier en in [[België]]. ==Sport== [[Voetbol]] is 'n belangrykstn sport. Peis mor an [[Ajax]], [[PSV (voetbolclub)|PSV]] en [[Feyenoord]]. Oek populair is [[schatsn]], zowel buutn (Elfstedentocht, at 't styf vriest) of binn. D' Hollanders zyn oek goed in [[vélokoerse]], hockey en volleybol. == Referensjes == <references/> ==Externe koppeliengn== * [https://www.rijksoverheid.nl/ Ryksoverheid] * [http://www.overheid.nl/ Hollanschn overheid] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://app.map5.nl/nltopo/#rd/map5topo/2/124894.4/463000 Koartn], map5 * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://www.knmi.nl KNMI] {{Commons|The Netherlands|Holland}} {{EU}} {{Landn in Europa}} [[Categorie:Holland| ]] tl0we9ca2fx1au5d08a6ugfi6hsidyk 327970 327969 2026-10-22T07:31:32Z Vluvlu 31944 /* Êestn Koamer */ 327970 wikitext text/x-wiki {{Infobox land |noame = '''Holland'''<br/>''Nederland'' |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |woapen = Rijkswapen der Nederlanden.svg |koarte = [[Ofbeeldienge:EU-Netherlands.svg|300px]] |koartebyschrift = Liggienge van Holland in Europa<br /> {{Coord|51|55|0|N|5|34|0|E|titelweergave=ja}} |toale = [[Nederlands]] |hoofdstad = [[Amsterdam]] |stoatsvorm = Constitutionele [[monarchie]] |stoatshoofd = Keunienk [[Willem-Alexander van de Nederlandn|Willem-Alexander]] |1e minister = [[Rob Jetten]] |ipp = 41.543,37 <ref name=ipp>[https://allecijfers.nl/nederland/ Statistieken Nederland], AlleCijfers</ref> |inw = 18.130.208 <small>(januoari 2026)</small> <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1768510024332 Bevolking; kerncijfers], StatLine - CBS</ref> |dichtheid = 436 |munte = [[euro]] (EUR) |tydzone = UTC+1<br /><small>(zomertyd: UTC+2) </small> |landcode = NL, NLD |tillefong = (+31) |TLD = nl |fêestdag = [[27 april]] (keunienksdag) }} '''Holland''' (Uutsproake: Olland) is e land juste ten nôordn va [[België]] die dêel uutmakt van 't [[Keunienkryk van de Nederlandn]]. In 't westn grenst 't an de [[Nôordzêe]] en in 't ôostn an [[Duutsland]]. Den [[hoofdstad]] is [[Amsterdam]]. De Caraïbische eilandn [[Bonaire]], [[Sint Eustatius]] en [[Saba]] moakn as drie byzoundere gemêentn ôok dêel uut van 't land. [[Ofbeeldienge:Map of the Netherlands nl.png|links|thumb|Koarte van Holland]] {{clear|left}} Strikt genoomn verwyst ''Holland'' allêne noa de westelikke provincies ''[[Nôord-Holland]]'' en ''[[Zuud-Holland]]'', moa de benoamienge ''Olland'' wordt olhier gebruukt vo hêel 't land, dat eigentlik ''Nederland'' nomt (een zogenoamde ''pars pro toto''). In sommigte gedêeltn van Holland keunn ze der nie mee lachn da je ze Hollanders nomt, lik in Nôord-Broabant, Limburg, Drenthe en Groniengn byvôorbeeld. ==Bevolkienge en ippervlak== Holland (Europeesch dêel) et 18 miljoen inweuners. Per vierkante kilomèter weunn d'r 539 Hollanders (landippervlak, 2026), wuk da vele es. Vergelykt mo ne kêe met België, dat zelf ol êen van de dichstbevolkte gebiedn in de weireld es: 389 inw/km² (landippervlak, 2026, mo êerlik is êerlik: in [[Vloandern]] is de bevolkingsdichtheid 506 inw/km² (totoale ippervlak, 2026)). Holland (Europeesch dêel) et e ippervlak van 41.543 km², woarvan 33.647 km² land (81,59%) en 7.896 km² woater (18,41%).<ref name=ipp/> Vergelykt met België, dat e ippervlak et van 30.689 km², woarvan 30.494 km² land (99,36%) en 195 km² woater (0,64%). {| class="wikitable" ! colspan=4| Bevolkiengsontwikkelienge |- ! colspan=2| Holland <ref>[https://www.academia.edu/49917707/Bevolkingsatlas_van_Nederland_demografische_ontwikkelingen_van_1850_tot_heden Bevolkingsatlas van Nederland], p. 29</ref> ! colspan=2| België <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/over-statbel/wat-doen-we/volkstellingen-census De volkstellingen in België sinds 1830], Statbel</ref> |- ! Joar ! Inweuners ! Inweuners ! Joar |- | 1850 | ''3.084.000'' | 4.337.000 | 1846 |- | 1900 | ''5.107.000'' | 6.694.000 | 1900 |- | 1950 | ''10.027.000'' | 8.512.000 | 1947 |- | 2000 | ''15.864.000'' | 10.296.000 | 2001 |- | 2026 | ''18.130.000'' | 11.868.000 | 2026 |} ==Toaln== De officiële toale in Holland is [[Nederlands]]. In de provinsje [[Friesland]] is [[Fries]] ôok erkend as officiële toale. Erkende streektoaln zyn [[Limburgs]] in [[Hollands Limburg]] en [[Nedersaksisch]] in 't nôordn en ôostn. Ip Bonaire wordt 't Papiaments geklapt en ip Saba en Sint-Eustatius klappen ze [[Ingels]]. 't [[Jiddisch]] en [[Romani]] hen 'n specioale minderheidsstatus. 't [[Zêeuws]] en 't [[West-Vlams]] in westelik [[Zeeuws-Vloandern|Zêeuws-Vloandern]] wordn nie gezien als aparte toaln. ==Godsdienst== Holland is van ôorsproung e christelik land. Moa nu zegt 40% van ol d' Hollanders da ze nie gelovig zyn. Van d'overige 60% lop et uutêen. De belangrykste godsdienstn zyn: * de Rooms-[[Katholieke kerke]] (5 miljoe) * de Protestansje kerke (2,5 miljoe) * de verschillige Gereformeerde kerkn (ol tegoare 700.000) * d'Islamietn (a peu prè 800.000) * d'Indoes (a peu prè 100.000) * de Boeddhistn (a peu prè 80.000) * de Joodn (a peu prè 40.000). ==Administroasje== [[Ofbeeldienge:Map provinces Netherlands-nl.svg|thumb|Provinsjes van Holland]] Holland bestoat uut twoalf provinsjes. Die provinsjes zyn vodder verdêeld in 342 gemêenten. De provinsjes zyn: {| width=50% | * [[Drenthe]] * [[Flevoland]] * [[Friesland]] * [[Gelderland]] * [[Groniengn (provinsje)|Groniengn]] * [[Hollands Limburg|Limburg]] | * [[Nôord-Broabant]] * [[Nôord-Holland]] * [[Overyssel]] * [[Utrecht (provinsje)|Utrecht]] * [[Zêeland]] * [[Zuud-Holland]] | |} ''Zie ook et artikel over [[Hollandsche provinsjes]].'' Neffest de provinsjes en gemêenten zyn d'r ook 21 [[woaterschap]]pn. Die besteursvorm is uniek voer Holland. ==Polletiek== * Holland is e parlementaire, costitutionele [[monarchie]]. De regerienge en 't parlement (d'Hollanders noemn da [[Stoatn-Generoal]]) zyn tegoare de wetgevende macht. Die Stoatn-Generoal bestoat uut 2 koamers: [[Êestn Koamer]] (vergelykt by nuus mè de Senoat) en de [[Twiddn Koamer]] (wuk damme wyder noemn: de Koamer). * An 't hoofd van 't land stoat sins 30 april 2013 keunienk [[Willem-Alexander van de Nederlandn|Willem-Alexander]]. Je volgde zyn moeder keuniginne Beatrix ip. De Premier (êeste minister) is [[Rob Jetten]]. E zetelt mè ze regerienge in [[Den Haag]]. === Twiddn Koamer === De zetelverdêlienge van de [[Twiddn Koamer]] ziet er ezô uut:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/TK4603.html Zetelverdeling in de Tweede Kamer 1946-nu], nlverkiezingen</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Party ! 2025 || 2023 || 2021 ! 2017 || 2012 || 2010 ! 2006 || 2003 || 2002 ! 1998 || 1994 || 1989 |- | [[D66]] | 26 || 9 || 24 | 19 || 12 || 10 | 3 || 6 || 7 | 14 || 24 || 12 |- | [[PVV (Holland)|PVV]] | 26 || 37 || 17 | 20 || 15 || 24 | 9 || || | || || |- | [[VVD]] | 22 || 24 || 34 | 33 || 41 || 31 | 22 || 28 || 24 | 38 || 31 || 22 |- | [[PRO]] ¹ | 20 || 25 || | || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ | || || 8 | 14 || 4 || 10 | 7 || 8 || 10 | 11 || 5 || 6 |- | [[PvdA]] ¹ | || || 9 | 9 || 38 || 30 | 33 || 42 || 23 | 45 || 37 || 49 |- | [[CDA]] | 18 || 5 || 15 | 19 || 13 || 21 | 41 || 44 || 43 | 29 || 34 || 54 |- | [[JA21]] | 9 || 1 || 3 | || || | || || | || || |- | [[FVD]] | 7 || 3 || 8 | 2 || || | || || | || || |- | [[BBB]] | 4 || 7 || 1 | || || | || || | || || |- | [[DENK]] | 3 || 3 || 3 | 3 || || | || || | || || |- | [[SGP]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 2 | 2 || 2 || 2 | 3 || 2 || 3 |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 6 | 5 || 2 || 2 | 2 || || | || || |- | [[CU]] ² | 3 || 3 || 5 | 5 || 5 || 5 | 6 || 3 || 4 | 5 || 5 || 3 |- | [[SP (Holland)|SP]] | 3 || 5 || 9 | 14 || 15 || 15 | 25 || 9 || 9 | 5 || 2 || |- | [[50+]] | 2 || || 1 | 4 || 2 || | || || | || || |- | [[Volt]] | 1 || 2 || 3 | || || | || || | || || |- | [[NSC]] | || 20 || | || || | || || | || || |- | [[BIJ1]] | || || 1 | || || | || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || | || 8 || 26 | || || |- | [[LN]] | || || | || || | || || 2 | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || || | || 6 || |- | [[CD]] | || || | || || | || || | || 3 || 1 |- | [[U55+]] | || || | || || | || || | || 1 || |- ! Totoal ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 |- ! Ipkomst ! 78% || 78% || 79% ! 82% || 75% || 75% ! 80% || 80% || 79% ! 73% || 79% || 80% |} ¹ GL + PvdA ² 1989-1998: CU = GPV + RPF === Êestn Koamer === De zetelverdêlienge van de [[Êestn Koamer]] ziet er ezô uut:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/EK1703.html Zetelverdeling in de Eerste Kamer 1917-nu], nlverkiezingen</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Party ! 2023 || 2019 || 2015 ! 2011 || 2007 || 2003 ! 1999 || 1995 || 1991 |- | [[BBB]] | 16 || || | || || | || || |- | [[PRO]] ¹ | 14 || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ | || 8 || 4 | 5 || 4 || 5 | 8 || 4 || 4 |- | [[PvdA]] | || 6 || 8 | 14 || 14 || 19 | 15 || 14 || 16 |- | [[VVD]] | 10 || 12 || 13 | 16 || 14 || 15 | 19 || 23 || 12 |- | [[CDA]] | 6 || 9 || 12 | 11 || 21 || 23 | 20 || 19 || 27 |- | [[D66]] | 5 || 7 || 10 | 5 || 2 || 3 | 4 || 7 || 12 |- | [[PVV (Holland)|PVV]] | 4 || 5 || 9 | 10 || || | || || |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 2 | 1 || 1 || | || || |- | [[JA21]] | 3 || || | || || | || || |- | [[SP (Holland)|SP]] | 3 || 4 || 9 | 8 || 12 || 4 | 2 || 1 || |- | [[CU]] ² | 3 || 4 || 3 | 2 || 4 || 2 | 4 || 2 || 2 |- | [[FVD]] | 2 || 12 || | || || | || || |- | [[SGP]] | 2 || 2 || 2 | 1 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 |- | [[Volt]] | 2 || || | || || | || || |- | [[OPNL]] ³ | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || |- | [[50+]] | 1 || 2 || 2 | 1 || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || 1 | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || 2 || |- ! Totoal ! 75 || 75 || 75 ! 75 || 75 || 75 ! 75 || 75 || 75 |- |} ¹ GL + PvdA ² 1991-1999: CU = GPV + RPF ³ 1999-2019: OSF === Kabinettn === Hollandsche kabinettn sins 1945:<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Kabinetten sinds 1945], Rijksoverheid</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Kabinet ! Joarn ! Party ! Party ! Party ! Party ! Party |- | [[Kabinet-Schermerhorn-Drees|Schermerhorn-Drees]] | 1945 – 1946 | [[CDA]] ([[CHU]], [[KVP]]) ¹ | | '''[[PvdA]]''' | | |- | [[Kabinet-Beel I|Beel I]] | 1946 – 1948 | CDA ('''KVP''') | | PvdA | | |- | [[Kabinet-Drees I|Drees I]] | 1948 – 1951 | CDA (CHU, KVP) | | '''PvdA''' | [[VVD]] | |- | [[Kabinet-Drees II|Drees II]] | 1951 – 1952 | CDA (CHU, KVP) | | '''PvdA''' | VVD | |- | [[Kabinet-Drees III|Drees III]] | 1952 – 1956 | CDA ([[ARP]], CHU, KVP) ¹ | | '''PvdA''' | | |- | [[Kabinet-Drees IV|Drees IV]] | 1956 – 1958 | CDA (ARP, CHU, KVP) | | '''PvdA''' | | |- | [[Kabinet-Beel II|Beel II]] | 1958 – 1959 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | | |- | [[Kabinet-De Quay|De Quay]] | 1959 – 1963 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | VVD | |- | [[Kabinet-Marijnen|Marijnen]] | 1963 – 1965 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | VVD | |- | [[Kabinet-Cals|Cals]] | 1965 – 1966 | CDA (ARP, '''KVP''') | | PvdA | | |- | [[Kabinet-Zijlstra|Zijlstra]] | 1966 – 1967 | CDA ('''ARP''', KVP) | | | | |- | [[Kabinet-De Jong|De Jong]] | 1967 – 1971 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | VVD | |- | [[Kabinet-Biesheuvel I|Biesheuvel I]] | 1971 – 1972 | CDA ('''ARP''', CHU, KVP) | | | VVD | [[DS'70]] |- | [[Kabinet-Biesheuvel II|Biesheuvel II]] | 1972 – 1973 | CDA ('''ARP''', CHU, KVP) | | | VVD | |- | [[Kabinet-Den Uyl|Den Uyl]] | 1973 – 1977 | CDA (ARP, KVP) | [[D66]] | '''PvdA''' | | [[PPR]] |- | [[Kabinet-Van Agt I|Van Agt I]] | 1977 – 1981 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Van Agt II|Van Agt II]] | 1981 – 1982 | '''CDA''' | D66 | PvdA | | |- | [[Kabinet-Van Agt III|Van Agt III]] | 1982 – 1982 | '''CDA''' | D66 | | | |- | [[Kabinet-Lubbers I|Lubbers I]] | 1982 – 1986 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Lubbers II|Lubbers II]] | 1986 – 1989 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Lubbers III|Lubbers III]] | 1989 – 1994 | '''CDA''' | | PvdA | | |- | [[Kabinet-Kok I|Kok I]] | 1994 – 1998 | | D66 | '''PvdA''' | VVD | |- | [[Kabinet-Kok II|Kok II]] | 1998 – 2002 | | D66 | '''PvdA''' | VVD | |- | [[Kabinet-Balkenende I|Balkenende I]] | 2002 – 2003 | '''CDA''' | | | VVD | [[LPF]] |- | [[Kabinet-Balkenende II|Balkenende II]] | 2003 – 2006 | '''CDA''' | D66 | | VVD | |- | [[Kabinet-Balkenende III|Balkenende III]] | 2006 – 2007 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Balkenende IV|Balkenende IV]] | 2007 – 2010 | '''CDA''' | | PvdA | | [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte I|Rutte I]] | 2010 – 2012 | CDA | | | '''VVD''' | ([[PVV (Holland)|PVV]]) |- | [[Kabinet-Rutte II|Rutte II]] | 2012 – 2017 | | | PvdA | '''VVD''' | |- | [[Kabinet-Rutte III|Rutte III]] | 2017 – 2022 | CDA | D66 | | '''VVD''' | CU |- | [[Kabinet-Rutte IV|Rutte IV]] | 2022 – 2024 | CDA | D66 | | '''VVD''' | CU |- | [[Kabinet-Schoof|Schoof]] | 2024 – 2026 | | | | VVD | [[PVV (Holland)|PVV]], [[NSC]], [[BBB]] |- |- | [[Kabinet-Jetten|Jetten]] | 2026 – no | CDA | '''D66''' | | VVD | |- |} ¹ ARP, CHU en KVP zyn de vôorlopers van 't CDA. === Premiers === Êestn ministers sins 1945:<ref>[https://historiek.net/alle-premiers-van-nederland/18156/ Alle premiers van Nederland], Historiek</ref> {| class="wikitable" |- ! Premier ! Party ! Termyn ! Joarn |- | [[Wim Schermerhorn]] | [[VDB]] / [[PvdA]] | 1945 – 1946 | 1 |- | [[Louis Beel]] | [[KVP]] | 1946 – 1948 | 2 |- | [[Willem Drees]] | PvdA | 1948 – 1958 | 10 |- | Louis Beel | KVP | 1958 – 1959 | 1 |- | [[Jan de Quay]] | KVP | 1959 – 1963 | 4 |- | [[Victor Marijnen]] | KVP | 1963 – 1965 | 2 |- | [[Jo Cals]] | KVP | 1965 – 1966 | 1 |- | [[Jelle Zijlstra]] | [[ARP]] | 1966 – 1967 | 1 |- | [[Piet de Jong]] | KVP | 1967 – 1971 | 4 |- | [[Barend Biesheuvel]] | ARP | 1971 – 1973 | 2 |- | [[Joop den Uyl]] | PvdA | 1973 – 1977 | 4 |- | [[Dries van Agt]] | [[CDA]] | 1977 – 1982 | 5 |- | [[Ruud Lubbers]] | CDA | 1982 – 1994 | 12 |- | [[Wim Kok]] | PvdA | 1994 – 2002 | 8 |- | [[Jan Peter Balkenende]] | CDA | 2002 – 2010 | 8 |- | [[Mark Rutte]] | [[VVD]] | 2010 – 2024 | 14 |- | [[Dick Schoof]] | / | 2024 – 2026 | 2 |- | [[Rob Jetten]] | [[D66]] | 2026 - nu | 0 |} ==Cultuur== [[Ofbeeldienge:Hollande04.jpg|thumb|E poar traditionele symbooln van d'Ollandsche cultuure, [[Rembrandt]] en [[Johannes Vermeer]] (schilders), [[windmeuln]]s, tulpn]] === Kunst === D' Ollandsche schilderkunst wordt verteegnwoordigd deur e grôot dêel mêesters. De bloeiperiode was in de ''goudn'' zeevntienste êeuwe mè schilders lik [[Rembrandt]], [[Johannes Vermeer]], [[Frans Hals]] en [[Jan Steen]]. Ook 't werk van de postimpressionistische schilder [[Vincent van Gogh]] is achter zyn dôod weireldbekend gekommn. Uut den êestn elt van de twientigste êeuwe dateert d' abstracte kunst van [[Piet Mondriaan]]. In [[1948]] wierd de kunstverênigienge Cobra ipgericht, mè leedn lik de [[België|Belg]] [[Pierre Alechinsky]], de [[Denemarkn|Deenn]] [[Asger Jorn]] en [[Carl-Henning Pedersen]] en de Hollanders [[Karel Appel]], [[Constant]] en [[Corneille]].<ref>[https://web.archive.org/web/20150120234311/http://www.cobra-museum.nl/leerzaam.htm Cobra Museum] cobra-museum.nl (gearchivêerd)</ref> De bekendste verteegnwoordigers van d' Ollandsche literateure van de Goudn Êeuwe zyn [[Joost van den Vondel]] en [[Pieter Corneliszoon Hooft]]. In de neegntienste êeuwe beschrêef en bekritiseerde [[Multatuli]] de situoatie in [[Indonesië]] in zijn werk ''Max Havelaar''. [[Louis Couperus]] was êen van d' êeste Ollandsche verteegnwoordigers van 't naturalisme. In de literateure van achter den oorloge wordt er geklapt van ''de grôte drie'', verwyzend noa [[Willem Frederik Hermans]], [[Harry Mulisch]] en [[Gerard Reve]]. === Cultureel en nateurlik erfgoed === Belangryke musea in Olland zyn 't [[Ryksmuseum Amsterdam]], [[Van Gogh Museum]], [[Mauritsuus]], [[Museum Boijmans Van Beuningen]], [[Paleis Het Loo]] en 't [[Kröller-Müller Museum]]. 't Nateurlik erfgoed van Olland bestoat vor e grôot dêel uut 't vlak nat landschap mè [[riviere|riviern]], [[polder]]s en [[windmeuln|meulens]]. De nateure in Olland is sterk beïnvloed deur de mens. Bekende vôorbeeldn zyn de Zuuderzêewerkn en de Deltawerkn. Belangryke nateurgebiedn zyn de [[Veluwe]], de [[Waddneilandn]], de [[Biesbosch]] en 't blommnpark de [[Keukenhof]]. Holland es vrêe gekend vo zyn tulpn: d'Hollanders zyn vrêe bedreevn in 't kwêekn van blommn. == Vervoer == Juuste gelik in België: e masse ottoroutn en stroatn (ol t'hope, voe 116.500 kilomeiters), e spôornetwerk (t'hope 2808 kilomeiters) en e vliegpling: Schiphol. À propos; 't moe wel gezeid zyn dat de wegen agunter van vêel betere kwaliteit zyn dan ier in België. Azo oal'n ze e propere 6.4 ip 7 (België: 4.4 ip 7) en kom'n z' ip d' [https://www.ad.nl/auto/deze-landen-hebben-de-beste-en-slechtste-wegen-van-europa~a914116f/ êerste plekke] in Europa. D'Hollanders zyn zot van vélo's: z'ein 't weireldrecor van vélo's per inweuner. Vele stoaties in Holland zyn styf specioal: lank en smol. Ip ieder perroeng stoppn der geweunlik drie trings achterêen. De trings moen ton wel à peu près t'hôpe toekommn en anzettn; de minste vertroagienge van êen van die trings en hêel 't boelke es in vertroagienge. 60 % van d' Hollandse oto's riedt olle doagen ip de route tussen Breda en Amsterdam. Resultoat: ne serieuzen traffiek van gemiddeld 300 kilomeiters ipstoppieng per dag (ciefers uut 2006), mêer dan 't dubbele van wuk da me ier en in [[België]]. ==Sport== [[Voetbol]] is 'n belangrykstn sport. Peis mor an [[Ajax]], [[PSV (voetbolclub)|PSV]] en [[Feyenoord]]. Oek populair is [[schatsn]], zowel buutn (Elfstedentocht, at 't styf vriest) of binn. D' Hollanders zyn oek goed in [[vélokoerse]], hockey en volleybol. == Referensjes == <references/> ==Externe koppeliengn== * [https://www.rijksoverheid.nl/ Ryksoverheid] * [http://www.overheid.nl/ Hollanschn overheid] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://app.map5.nl/nltopo/#rd/map5topo/2/124894.4/463000 Koartn], map5 * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://www.knmi.nl KNMI] {{Commons|The Netherlands|Holland}} {{EU}} {{Landn in Europa}} [[Categorie:Holland| ]] 48ekk344qzs1glw3c8p5v5f8y83fzwv 327971 327970 2026-10-22T07:45:46Z Vluvlu 31944 /* Bevolkienge en ippervlak */ 327971 wikitext text/x-wiki {{Infobox land |noame = '''Holland'''<br/>''Nederland'' |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |woapen = Rijkswapen der Nederlanden.svg |koarte = [[Ofbeeldienge:EU-Netherlands.svg|300px]] |koartebyschrift = Liggienge van Holland in Europa<br /> {{Coord|51|55|0|N|5|34|0|E|titelweergave=ja}} |toale = [[Nederlands]] |hoofdstad = [[Amsterdam]] |stoatsvorm = Constitutionele [[monarchie]] |stoatshoofd = Keunienk [[Willem-Alexander van de Nederlandn|Willem-Alexander]] |1e minister = [[Rob Jetten]] |ipp = 41.543,37 <ref name=ipp>[https://allecijfers.nl/nederland/ Statistieken Nederland], AlleCijfers</ref> |inw = 18.130.208 <small>(januoari 2026)</small> <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1768510024332 Bevolking; kerncijfers], StatLine - CBS</ref> |dichtheid = 436 |munte = [[euro]] (EUR) |tydzone = UTC+1<br /><small>(zomertyd: UTC+2) </small> |landcode = NL, NLD |tillefong = (+31) |TLD = nl |fêestdag = [[27 april]] (keunienksdag) }} '''Holland''' (Uutsproake: Olland) is e land juste ten nôordn va [[België]] die dêel uutmakt van 't [[Keunienkryk van de Nederlandn]]. In 't westn grenst 't an de [[Nôordzêe]] en in 't ôostn an [[Duutsland]]. Den [[hoofdstad]] is [[Amsterdam]]. De Caraïbische eilandn [[Bonaire]], [[Sint Eustatius]] en [[Saba]] moakn as drie byzoundere gemêentn ôok dêel uut van 't land. [[Ofbeeldienge:Map of the Netherlands nl.png|links|thumb|Koarte van Holland]] {{clear|left}} Strikt genoomn verwyst ''Holland'' allêne noa de westelikke provincies ''[[Nôord-Holland]]'' en ''[[Zuud-Holland]]'', moa de benoamienge ''Olland'' wordt olhier gebruukt vo hêel 't land, dat eigentlik ''Nederland'' nomt (een zogenoamde ''pars pro toto''). In sommigte gedêeltn van Holland keunn ze der nie mee lachn da je ze Hollanders nomt, lik in Nôord-Broabant, Limburg, Drenthe en Groniengn byvôorbeeld. ==Bevolkienge en ippervlak== Holland (Europeesch dêel) et 18 miljoen inweuners. Per vierkante kilomèter weunn d'r 539 Hollanders (landippervlak, 2026), wuk da vele es. Vergelykt mo ne kêe met België, dat zelf ol êen van de dichstbevolkte gebiedn in de weireld es: 389 inw/km² (landippervlak, 2026, mo êerlik is êerlik: in [[Vloandern]] is de bevolkingsdichtheid 506 inw/km² (totoale ippervlak, 2026)). Holland (Europeesch dêel) et e ippervlak van 41.543,37 km², woarvan 33.626,00 km² land (80,94%) en 7.917,37 km² woater (19,06%).<ref name=ipp/> Vergelykt met België, dat e ippervlak et van 30.689 km², woarvan 30.494 km² land (99,36%) en 195 km² woater (0,64%). {| class="wikitable" ! colspan=4| Bevolkiengsontwikkelienge |- ! colspan=2| Holland <ref>[https://www.academia.edu/49917707/Bevolkingsatlas_van_Nederland_demografische_ontwikkelingen_van_1850_tot_heden Bevolkingsatlas van Nederland], p. 29</ref> ! colspan=2| België <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/over-statbel/wat-doen-we/volkstellingen-census De volkstellingen in België sinds 1830], Statbel</ref> |- ! Joar ! Inweuners ! Inweuners ! Joar |- | 1850 | ''3.084.000'' | 4.337.000 | 1846 |- | 1900 | ''5.107.000'' | 6.694.000 | 1900 |- | 1950 | ''10.027.000'' | 8.512.000 | 1947 |- | 2000 | ''15.864.000'' | 10.296.000 | 2001 |- | 2026 | ''18.130.000'' | 11.868.000 | 2026 |} ==Toaln== De officiële toale in Holland is [[Nederlands]]. In de provinsje [[Friesland]] is [[Fries]] ôok erkend as officiële toale. Erkende streektoaln zyn [[Limburgs]] in [[Hollands Limburg]] en [[Nedersaksisch]] in 't nôordn en ôostn. Ip Bonaire wordt 't Papiaments geklapt en ip Saba en Sint-Eustatius klappen ze [[Ingels]]. 't [[Jiddisch]] en [[Romani]] hen 'n specioale minderheidsstatus. 't [[Zêeuws]] en 't [[West-Vlams]] in westelik [[Zeeuws-Vloandern|Zêeuws-Vloandern]] wordn nie gezien als aparte toaln. ==Godsdienst== Holland is van ôorsproung e christelik land. Moa nu zegt 40% van ol d' Hollanders da ze nie gelovig zyn. Van d'overige 60% lop et uutêen. De belangrykste godsdienstn zyn: * de Rooms-[[Katholieke kerke]] (5 miljoe) * de Protestansje kerke (2,5 miljoe) * de verschillige Gereformeerde kerkn (ol tegoare 700.000) * d'Islamietn (a peu prè 800.000) * d'Indoes (a peu prè 100.000) * de Boeddhistn (a peu prè 80.000) * de Joodn (a peu prè 40.000). ==Administroasje== [[Ofbeeldienge:Map provinces Netherlands-nl.svg|thumb|Provinsjes van Holland]] Holland bestoat uut twoalf provinsjes. Die provinsjes zyn vodder verdêeld in 342 gemêenten. De provinsjes zyn: {| width=50% | * [[Drenthe]] * [[Flevoland]] * [[Friesland]] * [[Gelderland]] * [[Groniengn (provinsje)|Groniengn]] * [[Hollands Limburg|Limburg]] | * [[Nôord-Broabant]] * [[Nôord-Holland]] * [[Overyssel]] * [[Utrecht (provinsje)|Utrecht]] * [[Zêeland]] * [[Zuud-Holland]] | |} ''Zie ook et artikel over [[Hollandsche provinsjes]].'' Neffest de provinsjes en gemêenten zyn d'r ook 21 [[woaterschap]]pn. Die besteursvorm is uniek voer Holland. ==Polletiek== * Holland is e parlementaire, costitutionele [[monarchie]]. De regerienge en 't parlement (d'Hollanders noemn da [[Stoatn-Generoal]]) zyn tegoare de wetgevende macht. Die Stoatn-Generoal bestoat uut 2 koamers: [[Êestn Koamer]] (vergelykt by nuus mè de Senoat) en de [[Twiddn Koamer]] (wuk damme wyder noemn: de Koamer). * An 't hoofd van 't land stoat sins 30 april 2013 keunienk [[Willem-Alexander van de Nederlandn|Willem-Alexander]]. Je volgde zyn moeder keuniginne Beatrix ip. De Premier (êeste minister) is [[Rob Jetten]]. E zetelt mè ze regerienge in [[Den Haag]]. === Twiddn Koamer === De zetelverdêlienge van de [[Twiddn Koamer]] ziet er ezô uut:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/TK4603.html Zetelverdeling in de Tweede Kamer 1946-nu], nlverkiezingen</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Party ! 2025 || 2023 || 2021 ! 2017 || 2012 || 2010 ! 2006 || 2003 || 2002 ! 1998 || 1994 || 1989 |- | [[D66]] | 26 || 9 || 24 | 19 || 12 || 10 | 3 || 6 || 7 | 14 || 24 || 12 |- | [[PVV (Holland)|PVV]] | 26 || 37 || 17 | 20 || 15 || 24 | 9 || || | || || |- | [[VVD]] | 22 || 24 || 34 | 33 || 41 || 31 | 22 || 28 || 24 | 38 || 31 || 22 |- | [[PRO]] ¹ | 20 || 25 || | || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ | || || 8 | 14 || 4 || 10 | 7 || 8 || 10 | 11 || 5 || 6 |- | [[PvdA]] ¹ | || || 9 | 9 || 38 || 30 | 33 || 42 || 23 | 45 || 37 || 49 |- | [[CDA]] | 18 || 5 || 15 | 19 || 13 || 21 | 41 || 44 || 43 | 29 || 34 || 54 |- | [[JA21]] | 9 || 1 || 3 | || || | || || | || || |- | [[FVD]] | 7 || 3 || 8 | 2 || || | || || | || || |- | [[BBB]] | 4 || 7 || 1 | || || | || || | || || |- | [[DENK]] | 3 || 3 || 3 | 3 || || | || || | || || |- | [[SGP]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 2 | 2 || 2 || 2 | 3 || 2 || 3 |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 6 | 5 || 2 || 2 | 2 || || | || || |- | [[CU]] ² | 3 || 3 || 5 | 5 || 5 || 5 | 6 || 3 || 4 | 5 || 5 || 3 |- | [[SP (Holland)|SP]] | 3 || 5 || 9 | 14 || 15 || 15 | 25 || 9 || 9 | 5 || 2 || |- | [[50+]] | 2 || || 1 | 4 || 2 || | || || | || || |- | [[Volt]] | 1 || 2 || 3 | || || | || || | || || |- | [[NSC]] | || 20 || | || || | || || | || || |- | [[BIJ1]] | || || 1 | || || | || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || | || 8 || 26 | || || |- | [[LN]] | || || | || || | || || 2 | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || || | || 6 || |- | [[CD]] | || || | || || | || || | || 3 || 1 |- | [[U55+]] | || || | || || | || || | || 1 || |- ! Totoal ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 |- ! Ipkomst ! 78% || 78% || 79% ! 82% || 75% || 75% ! 80% || 80% || 79% ! 73% || 79% || 80% |} ¹ GL + PvdA ² 1989-1998: CU = GPV + RPF === Êestn Koamer === De zetelverdêlienge van de [[Êestn Koamer]] ziet er ezô uut:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/EK1703.html Zetelverdeling in de Eerste Kamer 1917-nu], nlverkiezingen</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Party ! 2023 || 2019 || 2015 ! 2011 || 2007 || 2003 ! 1999 || 1995 || 1991 |- | [[BBB]] | 16 || || | || || | || || |- | [[PRO]] ¹ | 14 || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ | || 8 || 4 | 5 || 4 || 5 | 8 || 4 || 4 |- | [[PvdA]] | || 6 || 8 | 14 || 14 || 19 | 15 || 14 || 16 |- | [[VVD]] | 10 || 12 || 13 | 16 || 14 || 15 | 19 || 23 || 12 |- | [[CDA]] | 6 || 9 || 12 | 11 || 21 || 23 | 20 || 19 || 27 |- | [[D66]] | 5 || 7 || 10 | 5 || 2 || 3 | 4 || 7 || 12 |- | [[PVV (Holland)|PVV]] | 4 || 5 || 9 | 10 || || | || || |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 2 | 1 || 1 || | || || |- | [[JA21]] | 3 || || | || || | || || |- | [[SP (Holland)|SP]] | 3 || 4 || 9 | 8 || 12 || 4 | 2 || 1 || |- | [[CU]] ² | 3 || 4 || 3 | 2 || 4 || 2 | 4 || 2 || 2 |- | [[FVD]] | 2 || 12 || | || || | || || |- | [[SGP]] | 2 || 2 || 2 | 1 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 |- | [[Volt]] | 2 || || | || || | || || |- | [[OPNL]] ³ | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || |- | [[50+]] | 1 || 2 || 2 | 1 || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || 1 | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || 2 || |- ! Totoal ! 75 || 75 || 75 ! 75 || 75 || 75 ! 75 || 75 || 75 |- |} ¹ GL + PvdA ² 1991-1999: CU = GPV + RPF ³ 1999-2019: OSF === Kabinettn === Hollandsche kabinettn sins 1945:<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Kabinetten sinds 1945], Rijksoverheid</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Kabinet ! Joarn ! Party ! Party ! Party ! Party ! Party |- | [[Kabinet-Schermerhorn-Drees|Schermerhorn-Drees]] | 1945 – 1946 | [[CDA]] ([[CHU]], [[KVP]]) ¹ | | '''[[PvdA]]''' | | |- | [[Kabinet-Beel I|Beel I]] | 1946 – 1948 | CDA ('''KVP''') | | PvdA | | |- | [[Kabinet-Drees I|Drees I]] | 1948 – 1951 | CDA (CHU, KVP) | | '''PvdA''' | [[VVD]] | |- | [[Kabinet-Drees II|Drees II]] | 1951 – 1952 | CDA (CHU, KVP) | | '''PvdA''' | VVD | |- | [[Kabinet-Drees III|Drees III]] | 1952 – 1956 | CDA ([[ARP]], CHU, KVP) ¹ | | '''PvdA''' | | |- | [[Kabinet-Drees IV|Drees IV]] | 1956 – 1958 | CDA (ARP, CHU, KVP) | | '''PvdA''' | | |- | [[Kabinet-Beel II|Beel II]] | 1958 – 1959 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | | |- | [[Kabinet-De Quay|De Quay]] | 1959 – 1963 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | VVD | |- | [[Kabinet-Marijnen|Marijnen]] | 1963 – 1965 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | VVD | |- | [[Kabinet-Cals|Cals]] | 1965 – 1966 | CDA (ARP, '''KVP''') | | PvdA | | |- | [[Kabinet-Zijlstra|Zijlstra]] | 1966 – 1967 | CDA ('''ARP''', KVP) | | | | |- | [[Kabinet-De Jong|De Jong]] | 1967 – 1971 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | VVD | |- | [[Kabinet-Biesheuvel I|Biesheuvel I]] | 1971 – 1972 | CDA ('''ARP''', CHU, KVP) | | | VVD | [[DS'70]] |- | [[Kabinet-Biesheuvel II|Biesheuvel II]] | 1972 – 1973 | CDA ('''ARP''', CHU, KVP) | | | VVD | |- | [[Kabinet-Den Uyl|Den Uyl]] | 1973 – 1977 | CDA (ARP, KVP) | [[D66]] | '''PvdA''' | | [[PPR]] |- | [[Kabinet-Van Agt I|Van Agt I]] | 1977 – 1981 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Van Agt II|Van Agt II]] | 1981 – 1982 | '''CDA''' | D66 | PvdA | | |- | [[Kabinet-Van Agt III|Van Agt III]] | 1982 – 1982 | '''CDA''' | D66 | | | |- | [[Kabinet-Lubbers I|Lubbers I]] | 1982 – 1986 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Lubbers II|Lubbers II]] | 1986 – 1989 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Lubbers III|Lubbers III]] | 1989 – 1994 | '''CDA''' | | PvdA | | |- | [[Kabinet-Kok I|Kok I]] | 1994 – 1998 | | D66 | '''PvdA''' | VVD | |- | [[Kabinet-Kok II|Kok II]] | 1998 – 2002 | | D66 | '''PvdA''' | VVD | |- | [[Kabinet-Balkenende I|Balkenende I]] | 2002 – 2003 | '''CDA''' | | | VVD | [[LPF]] |- | [[Kabinet-Balkenende II|Balkenende II]] | 2003 – 2006 | '''CDA''' | D66 | | VVD | |- | [[Kabinet-Balkenende III|Balkenende III]] | 2006 – 2007 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Balkenende IV|Balkenende IV]] | 2007 – 2010 | '''CDA''' | | PvdA | | [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte I|Rutte I]] | 2010 – 2012 | CDA | | | '''VVD''' | ([[PVV (Holland)|PVV]]) |- | [[Kabinet-Rutte II|Rutte II]] | 2012 – 2017 | | | PvdA | '''VVD''' | |- | [[Kabinet-Rutte III|Rutte III]] | 2017 – 2022 | CDA | D66 | | '''VVD''' | CU |- | [[Kabinet-Rutte IV|Rutte IV]] | 2022 – 2024 | CDA | D66 | | '''VVD''' | CU |- | [[Kabinet-Schoof|Schoof]] | 2024 – 2026 | | | | VVD | [[PVV (Holland)|PVV]], [[NSC]], [[BBB]] |- |- | [[Kabinet-Jetten|Jetten]] | 2026 – no | CDA | '''D66''' | | VVD | |- |} ¹ ARP, CHU en KVP zyn de vôorlopers van 't CDA. === Premiers === Êestn ministers sins 1945:<ref>[https://historiek.net/alle-premiers-van-nederland/18156/ Alle premiers van Nederland], Historiek</ref> {| class="wikitable" |- ! Premier ! Party ! Termyn ! Joarn |- | [[Wim Schermerhorn]] | [[VDB]] / [[PvdA]] | 1945 – 1946 | 1 |- | [[Louis Beel]] | [[KVP]] | 1946 – 1948 | 2 |- | [[Willem Drees]] | PvdA | 1948 – 1958 | 10 |- | Louis Beel | KVP | 1958 – 1959 | 1 |- | [[Jan de Quay]] | KVP | 1959 – 1963 | 4 |- | [[Victor Marijnen]] | KVP | 1963 – 1965 | 2 |- | [[Jo Cals]] | KVP | 1965 – 1966 | 1 |- | [[Jelle Zijlstra]] | [[ARP]] | 1966 – 1967 | 1 |- | [[Piet de Jong]] | KVP | 1967 – 1971 | 4 |- | [[Barend Biesheuvel]] | ARP | 1971 – 1973 | 2 |- | [[Joop den Uyl]] | PvdA | 1973 – 1977 | 4 |- | [[Dries van Agt]] | [[CDA]] | 1977 – 1982 | 5 |- | [[Ruud Lubbers]] | CDA | 1982 – 1994 | 12 |- | [[Wim Kok]] | PvdA | 1994 – 2002 | 8 |- | [[Jan Peter Balkenende]] | CDA | 2002 – 2010 | 8 |- | [[Mark Rutte]] | [[VVD]] | 2010 – 2024 | 14 |- | [[Dick Schoof]] | / | 2024 – 2026 | 2 |- | [[Rob Jetten]] | [[D66]] | 2026 - nu | 0 |} ==Cultuur== [[Ofbeeldienge:Hollande04.jpg|thumb|E poar traditionele symbooln van d'Ollandsche cultuure, [[Rembrandt]] en [[Johannes Vermeer]] (schilders), [[windmeuln]]s, tulpn]] === Kunst === D' Ollandsche schilderkunst wordt verteegnwoordigd deur e grôot dêel mêesters. De bloeiperiode was in de ''goudn'' zeevntienste êeuwe mè schilders lik [[Rembrandt]], [[Johannes Vermeer]], [[Frans Hals]] en [[Jan Steen]]. Ook 't werk van de postimpressionistische schilder [[Vincent van Gogh]] is achter zyn dôod weireldbekend gekommn. Uut den êestn elt van de twientigste êeuwe dateert d' abstracte kunst van [[Piet Mondriaan]]. In [[1948]] wierd de kunstverênigienge Cobra ipgericht, mè leedn lik de [[België|Belg]] [[Pierre Alechinsky]], de [[Denemarkn|Deenn]] [[Asger Jorn]] en [[Carl-Henning Pedersen]] en de Hollanders [[Karel Appel]], [[Constant]] en [[Corneille]].<ref>[https://web.archive.org/web/20150120234311/http://www.cobra-museum.nl/leerzaam.htm Cobra Museum] cobra-museum.nl (gearchivêerd)</ref> De bekendste verteegnwoordigers van d' Ollandsche literateure van de Goudn Êeuwe zyn [[Joost van den Vondel]] en [[Pieter Corneliszoon Hooft]]. In de neegntienste êeuwe beschrêef en bekritiseerde [[Multatuli]] de situoatie in [[Indonesië]] in zijn werk ''Max Havelaar''. [[Louis Couperus]] was êen van d' êeste Ollandsche verteegnwoordigers van 't naturalisme. In de literateure van achter den oorloge wordt er geklapt van ''de grôte drie'', verwyzend noa [[Willem Frederik Hermans]], [[Harry Mulisch]] en [[Gerard Reve]]. === Cultureel en nateurlik erfgoed === Belangryke musea in Olland zyn 't [[Ryksmuseum Amsterdam]], [[Van Gogh Museum]], [[Mauritsuus]], [[Museum Boijmans Van Beuningen]], [[Paleis Het Loo]] en 't [[Kröller-Müller Museum]]. 't Nateurlik erfgoed van Olland bestoat vor e grôot dêel uut 't vlak nat landschap mè [[riviere|riviern]], [[polder]]s en [[windmeuln|meulens]]. De nateure in Olland is sterk beïnvloed deur de mens. Bekende vôorbeeldn zyn de Zuuderzêewerkn en de Deltawerkn. Belangryke nateurgebiedn zyn de [[Veluwe]], de [[Waddneilandn]], de [[Biesbosch]] en 't blommnpark de [[Keukenhof]]. Holland es vrêe gekend vo zyn tulpn: d'Hollanders zyn vrêe bedreevn in 't kwêekn van blommn. == Vervoer == Juuste gelik in België: e masse ottoroutn en stroatn (ol t'hope, voe 116.500 kilomeiters), e spôornetwerk (t'hope 2808 kilomeiters) en e vliegpling: Schiphol. À propos; 't moe wel gezeid zyn dat de wegen agunter van vêel betere kwaliteit zyn dan ier in België. Azo oal'n ze e propere 6.4 ip 7 (België: 4.4 ip 7) en kom'n z' ip d' [https://www.ad.nl/auto/deze-landen-hebben-de-beste-en-slechtste-wegen-van-europa~a914116f/ êerste plekke] in Europa. D'Hollanders zyn zot van vélo's: z'ein 't weireldrecor van vélo's per inweuner. Vele stoaties in Holland zyn styf specioal: lank en smol. Ip ieder perroeng stoppn der geweunlik drie trings achterêen. De trings moen ton wel à peu près t'hôpe toekommn en anzettn; de minste vertroagienge van êen van die trings en hêel 't boelke es in vertroagienge. 60 % van d' Hollandse oto's riedt olle doagen ip de route tussen Breda en Amsterdam. Resultoat: ne serieuzen traffiek van gemiddeld 300 kilomeiters ipstoppieng per dag (ciefers uut 2006), mêer dan 't dubbele van wuk da me ier en in [[België]]. ==Sport== [[Voetbol]] is 'n belangrykstn sport. Peis mor an [[Ajax]], [[PSV (voetbolclub)|PSV]] en [[Feyenoord]]. Oek populair is [[schatsn]], zowel buutn (Elfstedentocht, at 't styf vriest) of binn. D' Hollanders zyn oek goed in [[vélokoerse]], hockey en volleybol. == Referensjes == <references/> ==Externe koppeliengn== * [https://www.rijksoverheid.nl/ Ryksoverheid] * [http://www.overheid.nl/ Hollanschn overheid] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://app.map5.nl/nltopo/#rd/map5topo/2/124894.4/463000 Koartn], map5 * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://www.knmi.nl KNMI] {{Commons|The Netherlands|Holland}} {{EU}} {{Landn in Europa}} [[Categorie:Holland| ]] 0u7ckhmfree7f4hrk5e1abchn121tm5 327972 327971 2026-10-22T07:52:33Z ~2026-56415-80 31985 /* Bevolkienge en ippervlak */ 327972 wikitext text/x-wiki {{Infobox land |noame = '''Holland'''<br/>''Nederland'' |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |woapen = Rijkswapen der Nederlanden.svg |koarte = [[Ofbeeldienge:EU-Netherlands.svg|300px]] |koartebyschrift = Liggienge van Holland in Europa<br /> {{Coord|51|55|0|N|5|34|0|E|titelweergave=ja}} |toale = [[Nederlands]] |hoofdstad = [[Amsterdam]] |stoatsvorm = Constitutionele [[monarchie]] |stoatshoofd = Keunienk [[Willem-Alexander van de Nederlandn|Willem-Alexander]] |1e minister = [[Rob Jetten]] |ipp = 41.543,37 <ref name=ipp>[https://allecijfers.nl/nederland/ Statistieken Nederland], AlleCijfers</ref> |inw = 18.130.208 <small>(januoari 2026)</small> <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1768510024332 Bevolking; kerncijfers], StatLine - CBS</ref> |dichtheid = 436 |munte = [[euro]] (EUR) |tydzone = UTC+1<br /><small>(zomertyd: UTC+2) </small> |landcode = NL, NLD |tillefong = (+31) |TLD = nl |fêestdag = [[27 april]] (keunienksdag) }} '''Holland''' (Uutsproake: Olland) is e land juste ten nôordn va [[België]] die dêel uutmakt van 't [[Keunienkryk van de Nederlandn]]. In 't westn grenst 't an de [[Nôordzêe]] en in 't ôostn an [[Duutsland]]. Den [[hoofdstad]] is [[Amsterdam]]. De Caraïbische eilandn [[Bonaire]], [[Sint Eustatius]] en [[Saba]] moakn as drie byzoundere gemêentn ôok dêel uut van 't land. [[Ofbeeldienge:Map of the Netherlands nl.png|links|thumb|Koarte van Holland]] {{clear|left}} Strikt genoomn verwyst ''Holland'' allêne noa de westelikke provincies ''[[Nôord-Holland]]'' en ''[[Zuud-Holland]]'', moa de benoamienge ''Olland'' wordt olhier gebruukt vo hêel 't land, dat eigentlik ''Nederland'' nomt (een zogenoamde ''pars pro toto''). In sommigte gedêeltn van Holland keunn ze der nie mee lachn da je ze Hollanders nomt, lik in Nôord-Broabant, Limburg, Drenthe en Groniengn byvôorbeeld. ==Bevolkienge en ippervlak== Holland (Europeesch dêel) et 18 miljoen inweuners. Per vierkante kilomèter weunn d'r 539 Hollanders (landippervlak, 2026), wuk da vele es. Vergelykt mo ne kêe met België, dat zelf ol êen van de dichstbevolkte gebiedn in de weireld es: 389 inw/km² (landippervlak, 2026, mo êerlik is êerlik: in [[Vloandern]] is de bevolkingsdichtheid 506 inw/km² (totoale ippervlak, 2026)). Holland (Europeesch dêel) et e ippervlak van 41.543,37 km², woarvan 33.626,00 km² land (80,94%) en 7.917,37 km² woater (19,06%).<ref name=ipp/> Vergelykt met België, dat e ippervlak et van 30.689 km², woarvan 30.494 km² land (99,36%) en 195 km² woater (0,64%). {| class="wikitable" ! colspan=4| Bevolkiengsontwikkelienge |- ! colspan=2| Holland <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> ! colspan=2| België <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/over-statbel/wat-doen-we/volkstellingen-census De volkstellingen in België sinds 1830], Statbel</ref> |- ! Joar ! Inweuners ! Inweuners ! Joar |- | 1850 | ''3.084.000'' | 4.337.000 | 1846 |- | 1900 | ''5.107.000'' | 6.694.000 | 1900 |- | 1950 | ''10.027.000'' | 8.512.000 | 1947 |- | 2000 | ''15.864.000'' | 10.296.000 | 2001 |- | 2026 | ''18.130.000'' | 11.868.000 | 2026 |} ==Toaln== De officiële toale in Holland is [[Nederlands]]. In de provinsje [[Friesland]] is [[Fries]] ôok erkend as officiële toale. Erkende streektoaln zyn [[Limburgs]] in [[Hollands Limburg]] en [[Nedersaksisch]] in 't nôordn en ôostn. Ip Bonaire wordt 't Papiaments geklapt en ip Saba en Sint-Eustatius klappen ze [[Ingels]]. 't [[Jiddisch]] en [[Romani]] hen 'n specioale minderheidsstatus. 't [[Zêeuws]] en 't [[West-Vlams]] in westelik [[Zeeuws-Vloandern|Zêeuws-Vloandern]] wordn nie gezien als aparte toaln. ==Godsdienst== Holland is van ôorsproung e christelik land. Moa nu zegt 40% van ol d' Hollanders da ze nie gelovig zyn. Van d'overige 60% lop et uutêen. De belangrykste godsdienstn zyn: * de Rooms-[[Katholieke kerke]] (5 miljoe) * de Protestansje kerke (2,5 miljoe) * de verschillige Gereformeerde kerkn (ol tegoare 700.000) * d'Islamietn (a peu prè 800.000) * d'Indoes (a peu prè 100.000) * de Boeddhistn (a peu prè 80.000) * de Joodn (a peu prè 40.000). ==Administroasje== [[Ofbeeldienge:Map provinces Netherlands-nl.svg|thumb|Provinsjes van Holland]] Holland bestoat uut twoalf provinsjes. Die provinsjes zyn vodder verdêeld in 342 gemêenten. De provinsjes zyn: {| width=50% | * [[Drenthe]] * [[Flevoland]] * [[Friesland]] * [[Gelderland]] * [[Groniengn (provinsje)|Groniengn]] * [[Hollands Limburg|Limburg]] | * [[Nôord-Broabant]] * [[Nôord-Holland]] * [[Overyssel]] * [[Utrecht (provinsje)|Utrecht]] * [[Zêeland]] * [[Zuud-Holland]] | |} ''Zie ook et artikel over [[Hollandsche provinsjes]].'' Neffest de provinsjes en gemêenten zyn d'r ook 21 [[woaterschap]]pn. Die besteursvorm is uniek voer Holland. ==Polletiek== * Holland is e parlementaire, costitutionele [[monarchie]]. De regerienge en 't parlement (d'Hollanders noemn da [[Stoatn-Generoal]]) zyn tegoare de wetgevende macht. Die Stoatn-Generoal bestoat uut 2 koamers: [[Êestn Koamer]] (vergelykt by nuus mè de Senoat) en de [[Twiddn Koamer]] (wuk damme wyder noemn: de Koamer). * An 't hoofd van 't land stoat sins 30 april 2013 keunienk [[Willem-Alexander van de Nederlandn|Willem-Alexander]]. Je volgde zyn moeder keuniginne Beatrix ip. De Premier (êeste minister) is [[Rob Jetten]]. E zetelt mè ze regerienge in [[Den Haag]]. === Twiddn Koamer === De zetelverdêlienge van de [[Twiddn Koamer]] ziet er ezô uut:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/TK4603.html Zetelverdeling in de Tweede Kamer 1946-nu], nlverkiezingen</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Party ! 2025 || 2023 || 2021 ! 2017 || 2012 || 2010 ! 2006 || 2003 || 2002 ! 1998 || 1994 || 1989 |- | [[D66]] | 26 || 9 || 24 | 19 || 12 || 10 | 3 || 6 || 7 | 14 || 24 || 12 |- | [[PVV (Holland)|PVV]] | 26 || 37 || 17 | 20 || 15 || 24 | 9 || || | || || |- | [[VVD]] | 22 || 24 || 34 | 33 || 41 || 31 | 22 || 28 || 24 | 38 || 31 || 22 |- | [[PRO]] ¹ | 20 || 25 || | || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ | || || 8 | 14 || 4 || 10 | 7 || 8 || 10 | 11 || 5 || 6 |- | [[PvdA]] ¹ | || || 9 | 9 || 38 || 30 | 33 || 42 || 23 | 45 || 37 || 49 |- | [[CDA]] | 18 || 5 || 15 | 19 || 13 || 21 | 41 || 44 || 43 | 29 || 34 || 54 |- | [[JA21]] | 9 || 1 || 3 | || || | || || | || || |- | [[FVD]] | 7 || 3 || 8 | 2 || || | || || | || || |- | [[BBB]] | 4 || 7 || 1 | || || | || || | || || |- | [[DENK]] | 3 || 3 || 3 | 3 || || | || || | || || |- | [[SGP]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 2 | 2 || 2 || 2 | 3 || 2 || 3 |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 6 | 5 || 2 || 2 | 2 || || | || || |- | [[CU]] ² | 3 || 3 || 5 | 5 || 5 || 5 | 6 || 3 || 4 | 5 || 5 || 3 |- | [[SP (Holland)|SP]] | 3 || 5 || 9 | 14 || 15 || 15 | 25 || 9 || 9 | 5 || 2 || |- | [[50+]] | 2 || || 1 | 4 || 2 || | || || | || || |- | [[Volt]] | 1 || 2 || 3 | || || | || || | || || |- | [[NSC]] | || 20 || | || || | || || | || || |- | [[BIJ1]] | || || 1 | || || | || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || | || 8 || 26 | || || |- | [[LN]] | || || | || || | || || 2 | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || || | || 6 || |- | [[CD]] | || || | || || | || || | || 3 || 1 |- | [[U55+]] | || || | || || | || || | || 1 || |- ! Totoal ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 |- ! Ipkomst ! 78% || 78% || 79% ! 82% || 75% || 75% ! 80% || 80% || 79% ! 73% || 79% || 80% |} ¹ GL + PvdA ² 1989-1998: CU = GPV + RPF === Êestn Koamer === De zetelverdêlienge van de [[Êestn Koamer]] ziet er ezô uut:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/EK1703.html Zetelverdeling in de Eerste Kamer 1917-nu], nlverkiezingen</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Party ! 2023 || 2019 || 2015 ! 2011 || 2007 || 2003 ! 1999 || 1995 || 1991 |- | [[BBB]] | 16 || || | || || | || || |- | [[PRO]] ¹ | 14 || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ | || 8 || 4 | 5 || 4 || 5 | 8 || 4 || 4 |- | [[PvdA]] | || 6 || 8 | 14 || 14 || 19 | 15 || 14 || 16 |- | [[VVD]] | 10 || 12 || 13 | 16 || 14 || 15 | 19 || 23 || 12 |- | [[CDA]] | 6 || 9 || 12 | 11 || 21 || 23 | 20 || 19 || 27 |- | [[D66]] | 5 || 7 || 10 | 5 || 2 || 3 | 4 || 7 || 12 |- | [[PVV (Holland)|PVV]] | 4 || 5 || 9 | 10 || || | || || |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 2 | 1 || 1 || | || || |- | [[JA21]] | 3 || || | || || | || || |- | [[SP (Holland)|SP]] | 3 || 4 || 9 | 8 || 12 || 4 | 2 || 1 || |- | [[CU]] ² | 3 || 4 || 3 | 2 || 4 || 2 | 4 || 2 || 2 |- | [[FVD]] | 2 || 12 || | || || | || || |- | [[SGP]] | 2 || 2 || 2 | 1 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 |- | [[Volt]] | 2 || || | || || | || || |- | [[OPNL]] ³ | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || |- | [[50+]] | 1 || 2 || 2 | 1 || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || 1 | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || 2 || |- ! Totoal ! 75 || 75 || 75 ! 75 || 75 || 75 ! 75 || 75 || 75 |- |} ¹ GL + PvdA ² 1991-1999: CU = GPV + RPF ³ 1999-2019: OSF === Kabinettn === Hollandsche kabinettn sins 1945:<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Kabinetten sinds 1945], Rijksoverheid</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Kabinet ! Joarn ! Party ! Party ! Party ! Party ! Party |- | [[Kabinet-Schermerhorn-Drees|Schermerhorn-Drees]] | 1945 – 1946 | [[CDA]] ([[CHU]], [[KVP]]) ¹ | | '''[[PvdA]]''' | | |- | [[Kabinet-Beel I|Beel I]] | 1946 – 1948 | CDA ('''KVP''') | | PvdA | | |- | [[Kabinet-Drees I|Drees I]] | 1948 – 1951 | CDA (CHU, KVP) | | '''PvdA''' | [[VVD]] | |- | [[Kabinet-Drees II|Drees II]] | 1951 – 1952 | CDA (CHU, KVP) | | '''PvdA''' | VVD | |- | [[Kabinet-Drees III|Drees III]] | 1952 – 1956 | CDA ([[ARP]], CHU, KVP) ¹ | | '''PvdA''' | | |- | [[Kabinet-Drees IV|Drees IV]] | 1956 – 1958 | CDA (ARP, CHU, KVP) | | '''PvdA''' | | |- | [[Kabinet-Beel II|Beel II]] | 1958 – 1959 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | | |- | [[Kabinet-De Quay|De Quay]] | 1959 – 1963 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | VVD | |- | [[Kabinet-Marijnen|Marijnen]] | 1963 – 1965 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | VVD | |- | [[Kabinet-Cals|Cals]] | 1965 – 1966 | CDA (ARP, '''KVP''') | | PvdA | | |- | [[Kabinet-Zijlstra|Zijlstra]] | 1966 – 1967 | CDA ('''ARP''', KVP) | | | | |- | [[Kabinet-De Jong|De Jong]] | 1967 – 1971 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | VVD | |- | [[Kabinet-Biesheuvel I|Biesheuvel I]] | 1971 – 1972 | CDA ('''ARP''', CHU, KVP) | | | VVD | [[DS'70]] |- | [[Kabinet-Biesheuvel II|Biesheuvel II]] | 1972 – 1973 | CDA ('''ARP''', CHU, KVP) | | | VVD | |- | [[Kabinet-Den Uyl|Den Uyl]] | 1973 – 1977 | CDA (ARP, KVP) | [[D66]] | '''PvdA''' | | [[PPR]] |- | [[Kabinet-Van Agt I|Van Agt I]] | 1977 – 1981 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Van Agt II|Van Agt II]] | 1981 – 1982 | '''CDA''' | D66 | PvdA | | |- | [[Kabinet-Van Agt III|Van Agt III]] | 1982 – 1982 | '''CDA''' | D66 | | | |- | [[Kabinet-Lubbers I|Lubbers I]] | 1982 – 1986 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Lubbers II|Lubbers II]] | 1986 – 1989 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Lubbers III|Lubbers III]] | 1989 – 1994 | '''CDA''' | | PvdA | | |- | [[Kabinet-Kok I|Kok I]] | 1994 – 1998 | | D66 | '''PvdA''' | VVD | |- | [[Kabinet-Kok II|Kok II]] | 1998 – 2002 | | D66 | '''PvdA''' | VVD | |- | [[Kabinet-Balkenende I|Balkenende I]] | 2002 – 2003 | '''CDA''' | | | VVD | [[LPF]] |- | [[Kabinet-Balkenende II|Balkenende II]] | 2003 – 2006 | '''CDA''' | D66 | | VVD | |- | [[Kabinet-Balkenende III|Balkenende III]] | 2006 – 2007 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Balkenende IV|Balkenende IV]] | 2007 – 2010 | '''CDA''' | | PvdA | | [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte I|Rutte I]] | 2010 – 2012 | CDA | | | '''VVD''' | ([[PVV (Holland)|PVV]]) |- | [[Kabinet-Rutte II|Rutte II]] | 2012 – 2017 | | | PvdA | '''VVD''' | |- | [[Kabinet-Rutte III|Rutte III]] | 2017 – 2022 | CDA | D66 | | '''VVD''' | CU |- | [[Kabinet-Rutte IV|Rutte IV]] | 2022 – 2024 | CDA | D66 | | '''VVD''' | CU |- | [[Kabinet-Schoof|Schoof]] | 2024 – 2026 | | | | VVD | [[PVV (Holland)|PVV]], [[NSC]], [[BBB]] |- |- | [[Kabinet-Jetten|Jetten]] | 2026 – no | CDA | '''D66''' | | VVD | |- |} ¹ ARP, CHU en KVP zyn de vôorlopers van 't CDA. === Premiers === Êestn ministers sins 1945:<ref>[https://historiek.net/alle-premiers-van-nederland/18156/ Alle premiers van Nederland], Historiek</ref> {| class="wikitable" |- ! Premier ! Party ! Termyn ! Joarn |- | [[Wim Schermerhorn]] | [[VDB]] / [[PvdA]] | 1945 – 1946 | 1 |- | [[Louis Beel]] | [[KVP]] | 1946 – 1948 | 2 |- | [[Willem Drees]] | PvdA | 1948 – 1958 | 10 |- | Louis Beel | KVP | 1958 – 1959 | 1 |- | [[Jan de Quay]] | KVP | 1959 – 1963 | 4 |- | [[Victor Marijnen]] | KVP | 1963 – 1965 | 2 |- | [[Jo Cals]] | KVP | 1965 – 1966 | 1 |- | [[Jelle Zijlstra]] | [[ARP]] | 1966 – 1967 | 1 |- | [[Piet de Jong]] | KVP | 1967 – 1971 | 4 |- | [[Barend Biesheuvel]] | ARP | 1971 – 1973 | 2 |- | [[Joop den Uyl]] | PvdA | 1973 – 1977 | 4 |- | [[Dries van Agt]] | [[CDA]] | 1977 – 1982 | 5 |- | [[Ruud Lubbers]] | CDA | 1982 – 1994 | 12 |- | [[Wim Kok]] | PvdA | 1994 – 2002 | 8 |- | [[Jan Peter Balkenende]] | CDA | 2002 – 2010 | 8 |- | [[Mark Rutte]] | [[VVD]] | 2010 – 2024 | 14 |- | [[Dick Schoof]] | / | 2024 – 2026 | 2 |- | [[Rob Jetten]] | [[D66]] | 2026 - nu | 0 |} ==Cultuur== [[Ofbeeldienge:Hollande04.jpg|thumb|E poar traditionele symbooln van d'Ollandsche cultuure, [[Rembrandt]] en [[Johannes Vermeer]] (schilders), [[windmeuln]]s, tulpn]] === Kunst === D' Ollandsche schilderkunst wordt verteegnwoordigd deur e grôot dêel mêesters. De bloeiperiode was in de ''goudn'' zeevntienste êeuwe mè schilders lik [[Rembrandt]], [[Johannes Vermeer]], [[Frans Hals]] en [[Jan Steen]]. Ook 't werk van de postimpressionistische schilder [[Vincent van Gogh]] is achter zyn dôod weireldbekend gekommn. Uut den êestn elt van de twientigste êeuwe dateert d' abstracte kunst van [[Piet Mondriaan]]. In [[1948]] wierd de kunstverênigienge Cobra ipgericht, mè leedn lik de [[België|Belg]] [[Pierre Alechinsky]], de [[Denemarkn|Deenn]] [[Asger Jorn]] en [[Carl-Henning Pedersen]] en de Hollanders [[Karel Appel]], [[Constant]] en [[Corneille]].<ref>[https://web.archive.org/web/20150120234311/http://www.cobra-museum.nl/leerzaam.htm Cobra Museum] cobra-museum.nl (gearchivêerd)</ref> De bekendste verteegnwoordigers van d' Ollandsche literateure van de Goudn Êeuwe zyn [[Joost van den Vondel]] en [[Pieter Corneliszoon Hooft]]. In de neegntienste êeuwe beschrêef en bekritiseerde [[Multatuli]] de situoatie in [[Indonesië]] in zijn werk ''Max Havelaar''. [[Louis Couperus]] was êen van d' êeste Ollandsche verteegnwoordigers van 't naturalisme. In de literateure van achter den oorloge wordt er geklapt van ''de grôte drie'', verwyzend noa [[Willem Frederik Hermans]], [[Harry Mulisch]] en [[Gerard Reve]]. === Cultureel en nateurlik erfgoed === Belangryke musea in Olland zyn 't [[Ryksmuseum Amsterdam]], [[Van Gogh Museum]], [[Mauritsuus]], [[Museum Boijmans Van Beuningen]], [[Paleis Het Loo]] en 't [[Kröller-Müller Museum]]. 't Nateurlik erfgoed van Olland bestoat vor e grôot dêel uut 't vlak nat landschap mè [[riviere|riviern]], [[polder]]s en [[windmeuln|meulens]]. De nateure in Olland is sterk beïnvloed deur de mens. Bekende vôorbeeldn zyn de Zuuderzêewerkn en de Deltawerkn. Belangryke nateurgebiedn zyn de [[Veluwe]], de [[Waddneilandn]], de [[Biesbosch]] en 't blommnpark de [[Keukenhof]]. Holland es vrêe gekend vo zyn tulpn: d'Hollanders zyn vrêe bedreevn in 't kwêekn van blommn. == Vervoer == Juuste gelik in België: e masse ottoroutn en stroatn (ol t'hope, voe 116.500 kilomeiters), e spôornetwerk (t'hope 2808 kilomeiters) en e vliegpling: Schiphol. À propos; 't moe wel gezeid zyn dat de wegen agunter van vêel betere kwaliteit zyn dan ier in België. Azo oal'n ze e propere 6.4 ip 7 (België: 4.4 ip 7) en kom'n z' ip d' [https://www.ad.nl/auto/deze-landen-hebben-de-beste-en-slechtste-wegen-van-europa~a914116f/ êerste plekke] in Europa. D'Hollanders zyn zot van vélo's: z'ein 't weireldrecor van vélo's per inweuner. Vele stoaties in Holland zyn styf specioal: lank en smol. Ip ieder perroeng stoppn der geweunlik drie trings achterêen. De trings moen ton wel à peu près t'hôpe toekommn en anzettn; de minste vertroagienge van êen van die trings en hêel 't boelke es in vertroagienge. 60 % van d' Hollandse oto's riedt olle doagen ip de route tussen Breda en Amsterdam. Resultoat: ne serieuzen traffiek van gemiddeld 300 kilomeiters ipstoppieng per dag (ciefers uut 2006), mêer dan 't dubbele van wuk da me ier en in [[België]]. ==Sport== [[Voetbol]] is 'n belangrykstn sport. Peis mor an [[Ajax]], [[PSV (voetbolclub)|PSV]] en [[Feyenoord]]. Oek populair is [[schatsn]], zowel buutn (Elfstedentocht, at 't styf vriest) of binn. D' Hollanders zyn oek goed in [[vélokoerse]], hockey en volleybol. == Referensjes == <references/> ==Externe koppeliengn== * [https://www.rijksoverheid.nl/ Ryksoverheid] * [http://www.overheid.nl/ Hollanschn overheid] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://app.map5.nl/nltopo/#rd/map5topo/2/124894.4/463000 Koartn], map5 * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://www.knmi.nl KNMI] {{Commons|The Netherlands|Holland}} {{EU}} {{Landn in Europa}} [[Categorie:Holland| ]] 4hggwptbly32eybnyujtds8n1du3jl4 327977 327972 2026-10-22T08:56:44Z ~2026-56640-25 31986 /* Bevolkienge en ippervlak */ 327977 wikitext text/x-wiki {{Infobox land |noame = '''Holland'''<br/>''Nederland'' |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |woapen = Rijkswapen der Nederlanden.svg |koarte = [[Ofbeeldienge:EU-Netherlands.svg|300px]] |koartebyschrift = Liggienge van Holland in Europa<br /> {{Coord|51|55|0|N|5|34|0|E|titelweergave=ja}} |toale = [[Nederlands]] |hoofdstad = [[Amsterdam]] |stoatsvorm = Constitutionele [[monarchie]] |stoatshoofd = Keunienk [[Willem-Alexander van de Nederlandn|Willem-Alexander]] |1e minister = [[Rob Jetten]] |ipp = 41.543,37 <ref name=ipp>[https://allecijfers.nl/nederland/ Statistieken Nederland], AlleCijfers</ref> |inw = 18.130.208 <small>(januoari 2026)</small> <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1768510024332 Bevolking; kerncijfers], StatLine - CBS</ref> |dichtheid = 436 |munte = [[euro]] (EUR) |tydzone = UTC+1<br /><small>(zomertyd: UTC+2) </small> |landcode = NL, NLD |tillefong = (+31) |TLD = nl |fêestdag = [[27 april]] (keunienksdag) }} '''Holland''' (Uutsproake: Olland) is e land juste ten nôordn va [[België]] die dêel uutmakt van 't [[Keunienkryk van de Nederlandn]]. In 't westn grenst 't an de [[Nôordzêe]] en in 't ôostn an [[Duutsland]]. Den [[hoofdstad]] is [[Amsterdam]]. De Caraïbische eilandn [[Bonaire]], [[Sint Eustatius]] en [[Saba]] moakn as drie byzoundere gemêentn ôok dêel uut van 't land. [[Ofbeeldienge:Map of the Netherlands nl.png|links|thumb|Koarte van Holland]] {{clear|left}} Strikt genoomn verwyst ''Holland'' allêne noa de westelikke provincies ''[[Nôord-Holland]]'' en ''[[Zuud-Holland]]'', moa de benoamienge ''Olland'' wordt olhier gebruukt vo hêel 't land, dat eigentlik ''Nederland'' nomt (een zogenoamde ''pars pro toto''). In sommigte gedêeltn van Holland keunn ze der nie mee lachn da je ze Hollanders nomt, lik in Nôord-Broabant, Limburg, Drenthe en Groniengn byvôorbeeld. ==Bevolkienge en ippervlak== Holland (Europeesch dêel) et 18 miljoen inweuners. Per vierkante kilomèter weunn d'r 539 Hollanders (landippervlak, 2026), wuk da vele es. Vergelykt mo ne kêe met België, dat zelf ol êen van de dichstbevolkte gebiedn in de weireld es: 389 inw/km² (landippervlak, 2026, mo êerlik is êerlik: in [[Vloandern]] is de bevolkingsdichtheid 506 inw/km² (totoale ippervlak, 2026)). {| class=wikitable |- ! rowspan= 2 | Land || colspan=5 | Ippervlak |- ! Totoal || Land || Woater |- | rowspan = 3 | Holland <br> (2026) || 41.543,37 || 33.626,00 || 7.917,37 |- | 100% || 80,94% || 19,06% |- | 436 inw/km² || 539 inw/km² || |- | rowspan = 3 | [[België]] <br> (2024) || 30.689,17 || 30.494,22 || 194,95 |- | 100% || 99,36% || 0,64% |- | 387 inw/km² || 389 inw/km² || |- |} {| class="wikitable" ! colspan=4| Bevolkiengsontwikkelienge |- ! colspan=2| Holland <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> ! colspan=2| België <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/over-statbel/wat-doen-we/volkstellingen-census De volkstellingen in België sinds 1830], Statbel</ref> |- ! Joar ! Inweuners ! Inweuners ! Joar |- | 1850 | ''3.084.000'' | 4.337.000 | 1846 |- | 1900 | ''5.107.000'' | 6.694.000 | 1900 |- | 1950 | ''10.027.000'' | 8.512.000 | 1947 |- | 2000 | ''15.864.000'' | 10.296.000 | 2001 |- | 2026 | ''18.130.000'' | 11.868.000 | 2026 |} ==Toaln== De officiële toale in Holland is [[Nederlands]]. In de provinsje [[Friesland]] is [[Fries]] ôok erkend as officiële toale. Erkende streektoaln zyn [[Limburgs]] in [[Hollands Limburg]] en [[Nedersaksisch]] in 't nôordn en ôostn. Ip Bonaire wordt 't Papiaments geklapt en ip Saba en Sint-Eustatius klappen ze [[Ingels]]. 't [[Jiddisch]] en [[Romani]] hen 'n specioale minderheidsstatus. 't [[Zêeuws]] en 't [[West-Vlams]] in westelik [[Zeeuws-Vloandern|Zêeuws-Vloandern]] wordn nie gezien als aparte toaln. ==Godsdienst== Holland is van ôorsproung e christelik land. Moa nu zegt 40% van ol d' Hollanders da ze nie gelovig zyn. Van d'overige 60% lop et uutêen. De belangrykste godsdienstn zyn: * de Rooms-[[Katholieke kerke]] (5 miljoe) * de Protestansje kerke (2,5 miljoe) * de verschillige Gereformeerde kerkn (ol tegoare 700.000) * d'Islamietn (a peu prè 800.000) * d'Indoes (a peu prè 100.000) * de Boeddhistn (a peu prè 80.000) * de Joodn (a peu prè 40.000). ==Administroasje== [[Ofbeeldienge:Map provinces Netherlands-nl.svg|thumb|Provinsjes van Holland]] Holland bestoat uut twoalf provinsjes. Die provinsjes zyn vodder verdêeld in 342 gemêenten. De provinsjes zyn: {| width=50% | * [[Drenthe]] * [[Flevoland]] * [[Friesland]] * [[Gelderland]] * [[Groniengn (provinsje)|Groniengn]] * [[Hollands Limburg|Limburg]] | * [[Nôord-Broabant]] * [[Nôord-Holland]] * [[Overyssel]] * [[Utrecht (provinsje)|Utrecht]] * [[Zêeland]] * [[Zuud-Holland]] | |} ''Zie ook et artikel over [[Hollandsche provinsjes]].'' Neffest de provinsjes en gemêenten zyn d'r ook 21 [[woaterschap]]pn. Die besteursvorm is uniek voer Holland. ==Polletiek== * Holland is e parlementaire, costitutionele [[monarchie]]. De regerienge en 't parlement (d'Hollanders noemn da [[Stoatn-Generoal]]) zyn tegoare de wetgevende macht. Die Stoatn-Generoal bestoat uut 2 koamers: [[Êestn Koamer]] (vergelykt by nuus mè de Senoat) en de [[Twiddn Koamer]] (wuk damme wyder noemn: de Koamer). * An 't hoofd van 't land stoat sins 30 april 2013 keunienk [[Willem-Alexander van de Nederlandn|Willem-Alexander]]. Je volgde zyn moeder keuniginne Beatrix ip. De Premier (êeste minister) is [[Rob Jetten]]. E zetelt mè ze regerienge in [[Den Haag]]. === Twiddn Koamer === De zetelverdêlienge van de [[Twiddn Koamer]] ziet er ezô uut:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/TK4603.html Zetelverdeling in de Tweede Kamer 1946-nu], nlverkiezingen</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Party ! 2025 || 2023 || 2021 ! 2017 || 2012 || 2010 ! 2006 || 2003 || 2002 ! 1998 || 1994 || 1989 |- | [[D66]] | 26 || 9 || 24 | 19 || 12 || 10 | 3 || 6 || 7 | 14 || 24 || 12 |- | [[PVV (Holland)|PVV]] | 26 || 37 || 17 | 20 || 15 || 24 | 9 || || | || || |- | [[VVD]] | 22 || 24 || 34 | 33 || 41 || 31 | 22 || 28 || 24 | 38 || 31 || 22 |- | [[PRO]] ¹ | 20 || 25 || | || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ | || || 8 | 14 || 4 || 10 | 7 || 8 || 10 | 11 || 5 || 6 |- | [[PvdA]] ¹ | || || 9 | 9 || 38 || 30 | 33 || 42 || 23 | 45 || 37 || 49 |- | [[CDA]] | 18 || 5 || 15 | 19 || 13 || 21 | 41 || 44 || 43 | 29 || 34 || 54 |- | [[JA21]] | 9 || 1 || 3 | || || | || || | || || |- | [[FVD]] | 7 || 3 || 8 | 2 || || | || || | || || |- | [[BBB]] | 4 || 7 || 1 | || || | || || | || || |- | [[DENK]] | 3 || 3 || 3 | 3 || || | || || | || || |- | [[SGP]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 2 | 2 || 2 || 2 | 3 || 2 || 3 |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 6 | 5 || 2 || 2 | 2 || || | || || |- | [[CU]] ² | 3 || 3 || 5 | 5 || 5 || 5 | 6 || 3 || 4 | 5 || 5 || 3 |- | [[SP (Holland)|SP]] | 3 || 5 || 9 | 14 || 15 || 15 | 25 || 9 || 9 | 5 || 2 || |- | [[50+]] | 2 || || 1 | 4 || 2 || | || || | || || |- | [[Volt]] | 1 || 2 || 3 | || || | || || | || || |- | [[NSC]] | || 20 || | || || | || || | || || |- | [[BIJ1]] | || || 1 | || || | || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || | || 8 || 26 | || || |- | [[LN]] | || || | || || | || || 2 | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || || | || 6 || |- | [[CD]] | || || | || || | || || | || 3 || 1 |- | [[U55+]] | || || | || || | || || | || 1 || |- ! Totoal ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 |- ! Ipkomst ! 78% || 78% || 79% ! 82% || 75% || 75% ! 80% || 80% || 79% ! 73% || 79% || 80% |} ¹ GL + PvdA ² 1989-1998: CU = GPV + RPF === Êestn Koamer === De zetelverdêlienge van de [[Êestn Koamer]] ziet er ezô uut:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/EK1703.html Zetelverdeling in de Eerste Kamer 1917-nu], nlverkiezingen</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Party ! 2023 || 2019 || 2015 ! 2011 || 2007 || 2003 ! 1999 || 1995 || 1991 |- | [[BBB]] | 16 || || | || || | || || |- | [[PRO]] ¹ | 14 || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ | || 8 || 4 | 5 || 4 || 5 | 8 || 4 || 4 |- | [[PvdA]] | || 6 || 8 | 14 || 14 || 19 | 15 || 14 || 16 |- | [[VVD]] | 10 || 12 || 13 | 16 || 14 || 15 | 19 || 23 || 12 |- | [[CDA]] | 6 || 9 || 12 | 11 || 21 || 23 | 20 || 19 || 27 |- | [[D66]] | 5 || 7 || 10 | 5 || 2 || 3 | 4 || 7 || 12 |- | [[PVV (Holland)|PVV]] | 4 || 5 || 9 | 10 || || | || || |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 2 | 1 || 1 || | || || |- | [[JA21]] | 3 || || | || || | || || |- | [[SP (Holland)|SP]] | 3 || 4 || 9 | 8 || 12 || 4 | 2 || 1 || |- | [[CU]] ² | 3 || 4 || 3 | 2 || 4 || 2 | 4 || 2 || 2 |- | [[FVD]] | 2 || 12 || | || || | || || |- | [[SGP]] | 2 || 2 || 2 | 1 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 |- | [[Volt]] | 2 || || | || || | || || |- | [[OPNL]] ³ | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || |- | [[50+]] | 1 || 2 || 2 | 1 || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || 1 | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || 2 || |- ! Totoal ! 75 || 75 || 75 ! 75 || 75 || 75 ! 75 || 75 || 75 |- |} ¹ GL + PvdA ² 1991-1999: CU = GPV + RPF ³ 1999-2019: OSF === Kabinettn === Hollandsche kabinettn sins 1945:<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Kabinetten sinds 1945], Rijksoverheid</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Kabinet ! Joarn ! Party ! Party ! Party ! Party ! Party |- | [[Kabinet-Schermerhorn-Drees|Schermerhorn-Drees]] | 1945 – 1946 | [[CDA]] ([[CHU]], [[KVP]]) ¹ | | '''[[PvdA]]''' | | |- | [[Kabinet-Beel I|Beel I]] | 1946 – 1948 | CDA ('''KVP''') | | PvdA | | |- | [[Kabinet-Drees I|Drees I]] | 1948 – 1951 | CDA (CHU, KVP) | | '''PvdA''' | [[VVD]] | |- | [[Kabinet-Drees II|Drees II]] | 1951 – 1952 | CDA (CHU, KVP) | | '''PvdA''' | VVD | |- | [[Kabinet-Drees III|Drees III]] | 1952 – 1956 | CDA ([[ARP]], CHU, KVP) ¹ | | '''PvdA''' | | |- | [[Kabinet-Drees IV|Drees IV]] | 1956 – 1958 | CDA (ARP, CHU, KVP) | | '''PvdA''' | | |- | [[Kabinet-Beel II|Beel II]] | 1958 – 1959 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | | |- | [[Kabinet-De Quay|De Quay]] | 1959 – 1963 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | VVD | |- | [[Kabinet-Marijnen|Marijnen]] | 1963 – 1965 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | VVD | |- | [[Kabinet-Cals|Cals]] | 1965 – 1966 | CDA (ARP, '''KVP''') | | PvdA | | |- | [[Kabinet-Zijlstra|Zijlstra]] | 1966 – 1967 | CDA ('''ARP''', KVP) | | | | |- | [[Kabinet-De Jong|De Jong]] | 1967 – 1971 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | VVD | |- | [[Kabinet-Biesheuvel I|Biesheuvel I]] | 1971 – 1972 | CDA ('''ARP''', CHU, KVP) | | | VVD | [[DS'70]] |- | [[Kabinet-Biesheuvel II|Biesheuvel II]] | 1972 – 1973 | CDA ('''ARP''', CHU, KVP) | | | VVD | |- | [[Kabinet-Den Uyl|Den Uyl]] | 1973 – 1977 | CDA (ARP, KVP) | [[D66]] | '''PvdA''' | | [[PPR]] |- | [[Kabinet-Van Agt I|Van Agt I]] | 1977 – 1981 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Van Agt II|Van Agt II]] | 1981 – 1982 | '''CDA''' | D66 | PvdA | | |- | [[Kabinet-Van Agt III|Van Agt III]] | 1982 – 1982 | '''CDA''' | D66 | | | |- | [[Kabinet-Lubbers I|Lubbers I]] | 1982 – 1986 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Lubbers II|Lubbers II]] | 1986 – 1989 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Lubbers III|Lubbers III]] | 1989 – 1994 | '''CDA''' | | PvdA | | |- | [[Kabinet-Kok I|Kok I]] | 1994 – 1998 | | D66 | '''PvdA''' | VVD | |- | [[Kabinet-Kok II|Kok II]] | 1998 – 2002 | | D66 | '''PvdA''' | VVD | |- | [[Kabinet-Balkenende I|Balkenende I]] | 2002 – 2003 | '''CDA''' | | | VVD | [[LPF]] |- | [[Kabinet-Balkenende II|Balkenende II]] | 2003 – 2006 | '''CDA''' | D66 | | VVD | |- | [[Kabinet-Balkenende III|Balkenende III]] | 2006 – 2007 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Balkenende IV|Balkenende IV]] | 2007 – 2010 | '''CDA''' | | PvdA | | [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte I|Rutte I]] | 2010 – 2012 | CDA | | | '''VVD''' | ([[PVV (Holland)|PVV]]) |- | [[Kabinet-Rutte II|Rutte II]] | 2012 – 2017 | | | PvdA | '''VVD''' | |- | [[Kabinet-Rutte III|Rutte III]] | 2017 – 2022 | CDA | D66 | | '''VVD''' | CU |- | [[Kabinet-Rutte IV|Rutte IV]] | 2022 – 2024 | CDA | D66 | | '''VVD''' | CU |- | [[Kabinet-Schoof|Schoof]] | 2024 – 2026 | | | | VVD | [[PVV (Holland)|PVV]], [[NSC]], [[BBB]] |- |- | [[Kabinet-Jetten|Jetten]] | 2026 – no | CDA | '''D66''' | | VVD | |- |} ¹ ARP, CHU en KVP zyn de vôorlopers van 't CDA. === Premiers === Êestn ministers sins 1945:<ref>[https://historiek.net/alle-premiers-van-nederland/18156/ Alle premiers van Nederland], Historiek</ref> {| class="wikitable" |- ! Premier ! Party ! Termyn ! Joarn |- | [[Wim Schermerhorn]] | [[VDB]] / [[PvdA]] | 1945 – 1946 | 1 |- | [[Louis Beel]] | [[KVP]] | 1946 – 1948 | 2 |- | [[Willem Drees]] | PvdA | 1948 – 1958 | 10 |- | Louis Beel | KVP | 1958 – 1959 | 1 |- | [[Jan de Quay]] | KVP | 1959 – 1963 | 4 |- | [[Victor Marijnen]] | KVP | 1963 – 1965 | 2 |- | [[Jo Cals]] | KVP | 1965 – 1966 | 1 |- | [[Jelle Zijlstra]] | [[ARP]] | 1966 – 1967 | 1 |- | [[Piet de Jong]] | KVP | 1967 – 1971 | 4 |- | [[Barend Biesheuvel]] | ARP | 1971 – 1973 | 2 |- | [[Joop den Uyl]] | PvdA | 1973 – 1977 | 4 |- | [[Dries van Agt]] | [[CDA]] | 1977 – 1982 | 5 |- | [[Ruud Lubbers]] | CDA | 1982 – 1994 | 12 |- | [[Wim Kok]] | PvdA | 1994 – 2002 | 8 |- | [[Jan Peter Balkenende]] | CDA | 2002 – 2010 | 8 |- | [[Mark Rutte]] | [[VVD]] | 2010 – 2024 | 14 |- | [[Dick Schoof]] | / | 2024 – 2026 | 2 |- | [[Rob Jetten]] | [[D66]] | 2026 - nu | 0 |} ==Cultuur== [[Ofbeeldienge:Hollande04.jpg|thumb|E poar traditionele symbooln van d'Ollandsche cultuure, [[Rembrandt]] en [[Johannes Vermeer]] (schilders), [[windmeuln]]s, tulpn]] === Kunst === D' Ollandsche schilderkunst wordt verteegnwoordigd deur e grôot dêel mêesters. De bloeiperiode was in de ''goudn'' zeevntienste êeuwe mè schilders lik [[Rembrandt]], [[Johannes Vermeer]], [[Frans Hals]] en [[Jan Steen]]. Ook 't werk van de postimpressionistische schilder [[Vincent van Gogh]] is achter zyn dôod weireldbekend gekommn. Uut den êestn elt van de twientigste êeuwe dateert d' abstracte kunst van [[Piet Mondriaan]]. In [[1948]] wierd de kunstverênigienge Cobra ipgericht, mè leedn lik de [[België|Belg]] [[Pierre Alechinsky]], de [[Denemarkn|Deenn]] [[Asger Jorn]] en [[Carl-Henning Pedersen]] en de Hollanders [[Karel Appel]], [[Constant]] en [[Corneille]].<ref>[https://web.archive.org/web/20150120234311/http://www.cobra-museum.nl/leerzaam.htm Cobra Museum] cobra-museum.nl (gearchivêerd)</ref> De bekendste verteegnwoordigers van d' Ollandsche literateure van de Goudn Êeuwe zyn [[Joost van den Vondel]] en [[Pieter Corneliszoon Hooft]]. In de neegntienste êeuwe beschrêef en bekritiseerde [[Multatuli]] de situoatie in [[Indonesië]] in zijn werk ''Max Havelaar''. [[Louis Couperus]] was êen van d' êeste Ollandsche verteegnwoordigers van 't naturalisme. In de literateure van achter den oorloge wordt er geklapt van ''de grôte drie'', verwyzend noa [[Willem Frederik Hermans]], [[Harry Mulisch]] en [[Gerard Reve]]. === Cultureel en nateurlik erfgoed === Belangryke musea in Olland zyn 't [[Ryksmuseum Amsterdam]], [[Van Gogh Museum]], [[Mauritsuus]], [[Museum Boijmans Van Beuningen]], [[Paleis Het Loo]] en 't [[Kröller-Müller Museum]]. 't Nateurlik erfgoed van Olland bestoat vor e grôot dêel uut 't vlak nat landschap mè [[riviere|riviern]], [[polder]]s en [[windmeuln|meulens]]. De nateure in Olland is sterk beïnvloed deur de mens. Bekende vôorbeeldn zyn de Zuuderzêewerkn en de Deltawerkn. Belangryke nateurgebiedn zyn de [[Veluwe]], de [[Waddneilandn]], de [[Biesbosch]] en 't blommnpark de [[Keukenhof]]. Holland es vrêe gekend vo zyn tulpn: d'Hollanders zyn vrêe bedreevn in 't kwêekn van blommn. == Vervoer == Juuste gelik in België: e masse ottoroutn en stroatn (ol t'hope, voe 116.500 kilomeiters), e spôornetwerk (t'hope 2808 kilomeiters) en e vliegpling: Schiphol. À propos; 't moe wel gezeid zyn dat de wegen agunter van vêel betere kwaliteit zyn dan ier in België. Azo oal'n ze e propere 6.4 ip 7 (België: 4.4 ip 7) en kom'n z' ip d' [https://www.ad.nl/auto/deze-landen-hebben-de-beste-en-slechtste-wegen-van-europa~a914116f/ êerste plekke] in Europa. D'Hollanders zyn zot van vélo's: z'ein 't weireldrecor van vélo's per inweuner. Vele stoaties in Holland zyn styf specioal: lank en smol. Ip ieder perroeng stoppn der geweunlik drie trings achterêen. De trings moen ton wel à peu près t'hôpe toekommn en anzettn; de minste vertroagienge van êen van die trings en hêel 't boelke es in vertroagienge. 60 % van d' Hollandse oto's riedt olle doagen ip de route tussen Breda en Amsterdam. Resultoat: ne serieuzen traffiek van gemiddeld 300 kilomeiters ipstoppieng per dag (ciefers uut 2006), mêer dan 't dubbele van wuk da me ier en in [[België]]. ==Sport== [[Voetbol]] is 'n belangrykstn sport. Peis mor an [[Ajax]], [[PSV (voetbolclub)|PSV]] en [[Feyenoord]]. Oek populair is [[schatsn]], zowel buutn (Elfstedentocht, at 't styf vriest) of binn. D' Hollanders zyn oek goed in [[vélokoerse]], hockey en volleybol. == Referensjes == <references/> ==Externe koppeliengn== * [https://www.rijksoverheid.nl/ Ryksoverheid] * [http://www.overheid.nl/ Hollanschn overheid] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://app.map5.nl/nltopo/#rd/map5topo/2/124894.4/463000 Koartn], map5 * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://www.knmi.nl KNMI] {{Commons|The Netherlands|Holland}} {{EU}} {{Landn in Europa}} [[Categorie:Holland| ]] 9g9bmzise8jy398yftwbczw6gmcc16f 327978 327977 2026-10-22T08:58:06Z ~2026-56640-25 31986 /* Bevolkienge en ippervlak */ 327978 wikitext text/x-wiki {{Infobox land |noame = '''Holland'''<br/>''Nederland'' |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |woapen = Rijkswapen der Nederlanden.svg |koarte = [[Ofbeeldienge:EU-Netherlands.svg|300px]] |koartebyschrift = Liggienge van Holland in Europa<br /> {{Coord|51|55|0|N|5|34|0|E|titelweergave=ja}} |toale = [[Nederlands]] |hoofdstad = [[Amsterdam]] |stoatsvorm = Constitutionele [[monarchie]] |stoatshoofd = Keunienk [[Willem-Alexander van de Nederlandn|Willem-Alexander]] |1e minister = [[Rob Jetten]] |ipp = 41.543,37 <ref name=ipp>[https://allecijfers.nl/nederland/ Statistieken Nederland], AlleCijfers</ref> |inw = 18.130.208 <small>(januoari 2026)</small> <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1768510024332 Bevolking; kerncijfers], StatLine - CBS</ref> |dichtheid = 436 |munte = [[euro]] (EUR) |tydzone = UTC+1<br /><small>(zomertyd: UTC+2) </small> |landcode = NL, NLD |tillefong = (+31) |TLD = nl |fêestdag = [[27 april]] (keunienksdag) }} '''Holland''' (Uutsproake: Olland) is e land juste ten nôordn va [[België]] die dêel uutmakt van 't [[Keunienkryk van de Nederlandn]]. In 't westn grenst 't an de [[Nôordzêe]] en in 't ôostn an [[Duutsland]]. Den [[hoofdstad]] is [[Amsterdam]]. De Caraïbische eilandn [[Bonaire]], [[Sint Eustatius]] en [[Saba]] moakn as drie byzoundere gemêentn ôok dêel uut van 't land. [[Ofbeeldienge:Map of the Netherlands nl.png|links|thumb|Koarte van Holland]] {{clear|left}} Strikt genoomn verwyst ''Holland'' allêne noa de westelikke provincies ''[[Nôord-Holland]]'' en ''[[Zuud-Holland]]'', moa de benoamienge ''Olland'' wordt olhier gebruukt vo hêel 't land, dat eigentlik ''Nederland'' nomt (een zogenoamde ''pars pro toto''). In sommigte gedêeltn van Holland keunn ze der nie mee lachn da je ze Hollanders nomt, lik in Nôord-Broabant, Limburg, Drenthe en Groniengn byvôorbeeld. ==Bevolkienge en ippervlak== Holland (Europeesch dêel) et 18 miljoen inweuners. Per vierkante kilomèter weunn d'r 539 Hollanders (landippervlak, 2026), wuk da vele es. Vergelykt mo ne kêe met België, dat zelf ol êen van de dichstbevolkte gebiedn in de weireld es: 389 inw/km² (landippervlak, 2026, mo êerlik is êerlik: in [[Vloandern]] is de bevolkingsdichtheid 506 inw/km² (totoale ippervlak, 2026)). {| class=wikitable |- ! rowspan= 2 | Land || colspan=5 | Ippervlak |- ! Totoal || Land || Woater |- | rowspan = 3 | Holland <br> (2026) || 41.543,37 || 33.626,00 || 7.917,37 |- | 100% || 80,94% || 19,06% |- | 436 inw/km² || 539 inw/km² || |- | rowspan = 3 | [[België]] <br> (2024) || 30.689,17 || 30.494,22 || 194,95 |- | 100% || 99,36% || 0,64% |- | 387 inw/km² || 389 inw/km² || |- |} {| class="wikitable" ! colspan=4| Bevolkiengsontwikkelienge |- ! colspan=2| Holland <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> ! colspan=2| België <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/over-statbel/wat-doen-we/volkstellingen-census De volkstellingen in België sinds 1830], Statbel</ref> |- ! Joar ! Inweuners ! Inweuners ! Joar |- | 1850 | 3.084.000 | 4.337.000 | 1846 |- | 1900 | 5.107.000 | 6.694.000 | 1900 |- | 1950 | 10.027.000 | 8.512.000 | 1947 |- | 2000 | 15.864.000 | 10.296.000 | 2001 |- | 2026 | 18.130.000 | 11.868.000 | 2026 |} ==Toaln== De officiële toale in Holland is [[Nederlands]]. In de provinsje [[Friesland]] is [[Fries]] ôok erkend as officiële toale. Erkende streektoaln zyn [[Limburgs]] in [[Hollands Limburg]] en [[Nedersaksisch]] in 't nôordn en ôostn. Ip Bonaire wordt 't Papiaments geklapt en ip Saba en Sint-Eustatius klappen ze [[Ingels]]. 't [[Jiddisch]] en [[Romani]] hen 'n specioale minderheidsstatus. 't [[Zêeuws]] en 't [[West-Vlams]] in westelik [[Zeeuws-Vloandern|Zêeuws-Vloandern]] wordn nie gezien als aparte toaln. ==Godsdienst== Holland is van ôorsproung e christelik land. Moa nu zegt 40% van ol d' Hollanders da ze nie gelovig zyn. Van d'overige 60% lop et uutêen. De belangrykste godsdienstn zyn: * de Rooms-[[Katholieke kerke]] (5 miljoe) * de Protestansje kerke (2,5 miljoe) * de verschillige Gereformeerde kerkn (ol tegoare 700.000) * d'Islamietn (a peu prè 800.000) * d'Indoes (a peu prè 100.000) * de Boeddhistn (a peu prè 80.000) * de Joodn (a peu prè 40.000). ==Administroasje== [[Ofbeeldienge:Map provinces Netherlands-nl.svg|thumb|Provinsjes van Holland]] Holland bestoat uut twoalf provinsjes. Die provinsjes zyn vodder verdêeld in 342 gemêenten. De provinsjes zyn: {| width=50% | * [[Drenthe]] * [[Flevoland]] * [[Friesland]] * [[Gelderland]] * [[Groniengn (provinsje)|Groniengn]] * [[Hollands Limburg|Limburg]] | * [[Nôord-Broabant]] * [[Nôord-Holland]] * [[Overyssel]] * [[Utrecht (provinsje)|Utrecht]] * [[Zêeland]] * [[Zuud-Holland]] | |} ''Zie ook et artikel over [[Hollandsche provinsjes]].'' Neffest de provinsjes en gemêenten zyn d'r ook 21 [[woaterschap]]pn. Die besteursvorm is uniek voer Holland. ==Polletiek== * Holland is e parlementaire, costitutionele [[monarchie]]. De regerienge en 't parlement (d'Hollanders noemn da [[Stoatn-Generoal]]) zyn tegoare de wetgevende macht. Die Stoatn-Generoal bestoat uut 2 koamers: [[Êestn Koamer]] (vergelykt by nuus mè de Senoat) en de [[Twiddn Koamer]] (wuk damme wyder noemn: de Koamer). * An 't hoofd van 't land stoat sins 30 april 2013 keunienk [[Willem-Alexander van de Nederlandn|Willem-Alexander]]. Je volgde zyn moeder keuniginne Beatrix ip. De Premier (êeste minister) is [[Rob Jetten]]. E zetelt mè ze regerienge in [[Den Haag]]. === Twiddn Koamer === De zetelverdêlienge van de [[Twiddn Koamer]] ziet er ezô uut:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/TK4603.html Zetelverdeling in de Tweede Kamer 1946-nu], nlverkiezingen</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Party ! 2025 || 2023 || 2021 ! 2017 || 2012 || 2010 ! 2006 || 2003 || 2002 ! 1998 || 1994 || 1989 |- | [[D66]] | 26 || 9 || 24 | 19 || 12 || 10 | 3 || 6 || 7 | 14 || 24 || 12 |- | [[PVV (Holland)|PVV]] | 26 || 37 || 17 | 20 || 15 || 24 | 9 || || | || || |- | [[VVD]] | 22 || 24 || 34 | 33 || 41 || 31 | 22 || 28 || 24 | 38 || 31 || 22 |- | [[PRO]] ¹ | 20 || 25 || | || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ | || || 8 | 14 || 4 || 10 | 7 || 8 || 10 | 11 || 5 || 6 |- | [[PvdA]] ¹ | || || 9 | 9 || 38 || 30 | 33 || 42 || 23 | 45 || 37 || 49 |- | [[CDA]] | 18 || 5 || 15 | 19 || 13 || 21 | 41 || 44 || 43 | 29 || 34 || 54 |- | [[JA21]] | 9 || 1 || 3 | || || | || || | || || |- | [[FVD]] | 7 || 3 || 8 | 2 || || | || || | || || |- | [[BBB]] | 4 || 7 || 1 | || || | || || | || || |- | [[DENK]] | 3 || 3 || 3 | 3 || || | || || | || || |- | [[SGP]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 2 | 2 || 2 || 2 | 3 || 2 || 3 |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 6 | 5 || 2 || 2 | 2 || || | || || |- | [[CU]] ² | 3 || 3 || 5 | 5 || 5 || 5 | 6 || 3 || 4 | 5 || 5 || 3 |- | [[SP (Holland)|SP]] | 3 || 5 || 9 | 14 || 15 || 15 | 25 || 9 || 9 | 5 || 2 || |- | [[50+]] | 2 || || 1 | 4 || 2 || | || || | || || |- | [[Volt]] | 1 || 2 || 3 | || || | || || | || || |- | [[NSC]] | || 20 || | || || | || || | || || |- | [[BIJ1]] | || || 1 | || || | || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || | || 8 || 26 | || || |- | [[LN]] | || || | || || | || || 2 | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || || | || 6 || |- | [[CD]] | || || | || || | || || | || 3 || 1 |- | [[U55+]] | || || | || || | || || | || 1 || |- ! Totoal ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 |- ! Ipkomst ! 78% || 78% || 79% ! 82% || 75% || 75% ! 80% || 80% || 79% ! 73% || 79% || 80% |} ¹ GL + PvdA ² 1989-1998: CU = GPV + RPF === Êestn Koamer === De zetelverdêlienge van de [[Êestn Koamer]] ziet er ezô uut:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/EK1703.html Zetelverdeling in de Eerste Kamer 1917-nu], nlverkiezingen</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Party ! 2023 || 2019 || 2015 ! 2011 || 2007 || 2003 ! 1999 || 1995 || 1991 |- | [[BBB]] | 16 || || | || || | || || |- | [[PRO]] ¹ | 14 || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ | || 8 || 4 | 5 || 4 || 5 | 8 || 4 || 4 |- | [[PvdA]] | || 6 || 8 | 14 || 14 || 19 | 15 || 14 || 16 |- | [[VVD]] | 10 || 12 || 13 | 16 || 14 || 15 | 19 || 23 || 12 |- | [[CDA]] | 6 || 9 || 12 | 11 || 21 || 23 | 20 || 19 || 27 |- | [[D66]] | 5 || 7 || 10 | 5 || 2 || 3 | 4 || 7 || 12 |- | [[PVV (Holland)|PVV]] | 4 || 5 || 9 | 10 || || | || || |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 2 | 1 || 1 || | || || |- | [[JA21]] | 3 || || | || || | || || |- | [[SP (Holland)|SP]] | 3 || 4 || 9 | 8 || 12 || 4 | 2 || 1 || |- | [[CU]] ² | 3 || 4 || 3 | 2 || 4 || 2 | 4 || 2 || 2 |- | [[FVD]] | 2 || 12 || | || || | || || |- | [[SGP]] | 2 || 2 || 2 | 1 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 |- | [[Volt]] | 2 || || | || || | || || |- | [[OPNL]] ³ | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || |- | [[50+]] | 1 || 2 || 2 | 1 || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || 1 | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || 2 || |- ! Totoal ! 75 || 75 || 75 ! 75 || 75 || 75 ! 75 || 75 || 75 |- |} ¹ GL + PvdA ² 1991-1999: CU = GPV + RPF ³ 1999-2019: OSF === Kabinettn === Hollandsche kabinettn sins 1945:<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Kabinetten sinds 1945], Rijksoverheid</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Kabinet ! Joarn ! Party ! Party ! Party ! Party ! Party |- | [[Kabinet-Schermerhorn-Drees|Schermerhorn-Drees]] | 1945 – 1946 | [[CDA]] ([[CHU]], [[KVP]]) ¹ | | '''[[PvdA]]''' | | |- | [[Kabinet-Beel I|Beel I]] | 1946 – 1948 | CDA ('''KVP''') | | PvdA | | |- | [[Kabinet-Drees I|Drees I]] | 1948 – 1951 | CDA (CHU, KVP) | | '''PvdA''' | [[VVD]] | |- | [[Kabinet-Drees II|Drees II]] | 1951 – 1952 | CDA (CHU, KVP) | | '''PvdA''' | VVD | |- | [[Kabinet-Drees III|Drees III]] | 1952 – 1956 | CDA ([[ARP]], CHU, KVP) ¹ | | '''PvdA''' | | |- | [[Kabinet-Drees IV|Drees IV]] | 1956 – 1958 | CDA (ARP, CHU, KVP) | | '''PvdA''' | | |- | [[Kabinet-Beel II|Beel II]] | 1958 – 1959 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | | |- | [[Kabinet-De Quay|De Quay]] | 1959 – 1963 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | VVD | |- | [[Kabinet-Marijnen|Marijnen]] | 1963 – 1965 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | VVD | |- | [[Kabinet-Cals|Cals]] | 1965 – 1966 | CDA (ARP, '''KVP''') | | PvdA | | |- | [[Kabinet-Zijlstra|Zijlstra]] | 1966 – 1967 | CDA ('''ARP''', KVP) | | | | |- | [[Kabinet-De Jong|De Jong]] | 1967 – 1971 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | VVD | |- | [[Kabinet-Biesheuvel I|Biesheuvel I]] | 1971 – 1972 | CDA ('''ARP''', CHU, KVP) | | | VVD | [[DS'70]] |- | [[Kabinet-Biesheuvel II|Biesheuvel II]] | 1972 – 1973 | CDA ('''ARP''', CHU, KVP) | | | VVD | |- | [[Kabinet-Den Uyl|Den Uyl]] | 1973 – 1977 | CDA (ARP, KVP) | [[D66]] | '''PvdA''' | | [[PPR]] |- | [[Kabinet-Van Agt I|Van Agt I]] | 1977 – 1981 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Van Agt II|Van Agt II]] | 1981 – 1982 | '''CDA''' | D66 | PvdA | | |- | [[Kabinet-Van Agt III|Van Agt III]] | 1982 – 1982 | '''CDA''' | D66 | | | |- | [[Kabinet-Lubbers I|Lubbers I]] | 1982 – 1986 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Lubbers II|Lubbers II]] | 1986 – 1989 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Lubbers III|Lubbers III]] | 1989 – 1994 | '''CDA''' | | PvdA | | |- | [[Kabinet-Kok I|Kok I]] | 1994 – 1998 | | D66 | '''PvdA''' | VVD | |- | [[Kabinet-Kok II|Kok II]] | 1998 – 2002 | | D66 | '''PvdA''' | VVD | |- | [[Kabinet-Balkenende I|Balkenende I]] | 2002 – 2003 | '''CDA''' | | | VVD | [[LPF]] |- | [[Kabinet-Balkenende II|Balkenende II]] | 2003 – 2006 | '''CDA''' | D66 | | VVD | |- | [[Kabinet-Balkenende III|Balkenende III]] | 2006 – 2007 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Balkenende IV|Balkenende IV]] | 2007 – 2010 | '''CDA''' | | PvdA | | [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte I|Rutte I]] | 2010 – 2012 | CDA | | | '''VVD''' | ([[PVV (Holland)|PVV]]) |- | [[Kabinet-Rutte II|Rutte II]] | 2012 – 2017 | | | PvdA | '''VVD''' | |- | [[Kabinet-Rutte III|Rutte III]] | 2017 – 2022 | CDA | D66 | | '''VVD''' | CU |- | [[Kabinet-Rutte IV|Rutte IV]] | 2022 – 2024 | CDA | D66 | | '''VVD''' | CU |- | [[Kabinet-Schoof|Schoof]] | 2024 – 2026 | | | | VVD | [[PVV (Holland)|PVV]], [[NSC]], [[BBB]] |- |- | [[Kabinet-Jetten|Jetten]] | 2026 – no | CDA | '''D66''' | | VVD | |- |} ¹ ARP, CHU en KVP zyn de vôorlopers van 't CDA. === Premiers === Êestn ministers sins 1945:<ref>[https://historiek.net/alle-premiers-van-nederland/18156/ Alle premiers van Nederland], Historiek</ref> {| class="wikitable" |- ! Premier ! Party ! Termyn ! Joarn |- | [[Wim Schermerhorn]] | [[VDB]] / [[PvdA]] | 1945 – 1946 | 1 |- | [[Louis Beel]] | [[KVP]] | 1946 – 1948 | 2 |- | [[Willem Drees]] | PvdA | 1948 – 1958 | 10 |- | Louis Beel | KVP | 1958 – 1959 | 1 |- | [[Jan de Quay]] | KVP | 1959 – 1963 | 4 |- | [[Victor Marijnen]] | KVP | 1963 – 1965 | 2 |- | [[Jo Cals]] | KVP | 1965 – 1966 | 1 |- | [[Jelle Zijlstra]] | [[ARP]] | 1966 – 1967 | 1 |- | [[Piet de Jong]] | KVP | 1967 – 1971 | 4 |- | [[Barend Biesheuvel]] | ARP | 1971 – 1973 | 2 |- | [[Joop den Uyl]] | PvdA | 1973 – 1977 | 4 |- | [[Dries van Agt]] | [[CDA]] | 1977 – 1982 | 5 |- | [[Ruud Lubbers]] | CDA | 1982 – 1994 | 12 |- | [[Wim Kok]] | PvdA | 1994 – 2002 | 8 |- | [[Jan Peter Balkenende]] | CDA | 2002 – 2010 | 8 |- | [[Mark Rutte]] | [[VVD]] | 2010 – 2024 | 14 |- | [[Dick Schoof]] | / | 2024 – 2026 | 2 |- | [[Rob Jetten]] | [[D66]] | 2026 - nu | 0 |} ==Cultuur== [[Ofbeeldienge:Hollande04.jpg|thumb|E poar traditionele symbooln van d'Ollandsche cultuure, [[Rembrandt]] en [[Johannes Vermeer]] (schilders), [[windmeuln]]s, tulpn]] === Kunst === D' Ollandsche schilderkunst wordt verteegnwoordigd deur e grôot dêel mêesters. De bloeiperiode was in de ''goudn'' zeevntienste êeuwe mè schilders lik [[Rembrandt]], [[Johannes Vermeer]], [[Frans Hals]] en [[Jan Steen]]. Ook 't werk van de postimpressionistische schilder [[Vincent van Gogh]] is achter zyn dôod weireldbekend gekommn. Uut den êestn elt van de twientigste êeuwe dateert d' abstracte kunst van [[Piet Mondriaan]]. In [[1948]] wierd de kunstverênigienge Cobra ipgericht, mè leedn lik de [[België|Belg]] [[Pierre Alechinsky]], de [[Denemarkn|Deenn]] [[Asger Jorn]] en [[Carl-Henning Pedersen]] en de Hollanders [[Karel Appel]], [[Constant]] en [[Corneille]].<ref>[https://web.archive.org/web/20150120234311/http://www.cobra-museum.nl/leerzaam.htm Cobra Museum] cobra-museum.nl (gearchivêerd)</ref> De bekendste verteegnwoordigers van d' Ollandsche literateure van de Goudn Êeuwe zyn [[Joost van den Vondel]] en [[Pieter Corneliszoon Hooft]]. In de neegntienste êeuwe beschrêef en bekritiseerde [[Multatuli]] de situoatie in [[Indonesië]] in zijn werk ''Max Havelaar''. [[Louis Couperus]] was êen van d' êeste Ollandsche verteegnwoordigers van 't naturalisme. In de literateure van achter den oorloge wordt er geklapt van ''de grôte drie'', verwyzend noa [[Willem Frederik Hermans]], [[Harry Mulisch]] en [[Gerard Reve]]. === Cultureel en nateurlik erfgoed === Belangryke musea in Olland zyn 't [[Ryksmuseum Amsterdam]], [[Van Gogh Museum]], [[Mauritsuus]], [[Museum Boijmans Van Beuningen]], [[Paleis Het Loo]] en 't [[Kröller-Müller Museum]]. 't Nateurlik erfgoed van Olland bestoat vor e grôot dêel uut 't vlak nat landschap mè [[riviere|riviern]], [[polder]]s en [[windmeuln|meulens]]. De nateure in Olland is sterk beïnvloed deur de mens. Bekende vôorbeeldn zyn de Zuuderzêewerkn en de Deltawerkn. Belangryke nateurgebiedn zyn de [[Veluwe]], de [[Waddneilandn]], de [[Biesbosch]] en 't blommnpark de [[Keukenhof]]. Holland es vrêe gekend vo zyn tulpn: d'Hollanders zyn vrêe bedreevn in 't kwêekn van blommn. == Vervoer == Juuste gelik in België: e masse ottoroutn en stroatn (ol t'hope, voe 116.500 kilomeiters), e spôornetwerk (t'hope 2808 kilomeiters) en e vliegpling: Schiphol. À propos; 't moe wel gezeid zyn dat de wegen agunter van vêel betere kwaliteit zyn dan ier in België. Azo oal'n ze e propere 6.4 ip 7 (België: 4.4 ip 7) en kom'n z' ip d' [https://www.ad.nl/auto/deze-landen-hebben-de-beste-en-slechtste-wegen-van-europa~a914116f/ êerste plekke] in Europa. D'Hollanders zyn zot van vélo's: z'ein 't weireldrecor van vélo's per inweuner. Vele stoaties in Holland zyn styf specioal: lank en smol. Ip ieder perroeng stoppn der geweunlik drie trings achterêen. De trings moen ton wel à peu près t'hôpe toekommn en anzettn; de minste vertroagienge van êen van die trings en hêel 't boelke es in vertroagienge. 60 % van d' Hollandse oto's riedt olle doagen ip de route tussen Breda en Amsterdam. Resultoat: ne serieuzen traffiek van gemiddeld 300 kilomeiters ipstoppieng per dag (ciefers uut 2006), mêer dan 't dubbele van wuk da me ier en in [[België]]. ==Sport== [[Voetbol]] is 'n belangrykstn sport. Peis mor an [[Ajax]], [[PSV (voetbolclub)|PSV]] en [[Feyenoord]]. Oek populair is [[schatsn]], zowel buutn (Elfstedentocht, at 't styf vriest) of binn. D' Hollanders zyn oek goed in [[vélokoerse]], hockey en volleybol. == Referensjes == <references/> ==Externe koppeliengn== * [https://www.rijksoverheid.nl/ Ryksoverheid] * [http://www.overheid.nl/ Hollanschn overheid] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://app.map5.nl/nltopo/#rd/map5topo/2/124894.4/463000 Koartn], map5 * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://www.knmi.nl KNMI] {{Commons|The Netherlands|Holland}} {{EU}} {{Landn in Europa}} [[Categorie:Holland| ]] 465cqwrukubzq5c9gx461oc4sfxmfz4 327979 327978 2026-10-22T08:59:57Z ~2026-56640-25 31986 /* Bevolkienge en ippervlak */ 327979 wikitext text/x-wiki {{Infobox land |noame = '''Holland'''<br/>''Nederland'' |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |woapen = Rijkswapen der Nederlanden.svg |koarte = [[Ofbeeldienge:EU-Netherlands.svg|300px]] |koartebyschrift = Liggienge van Holland in Europa<br /> {{Coord|51|55|0|N|5|34|0|E|titelweergave=ja}} |toale = [[Nederlands]] |hoofdstad = [[Amsterdam]] |stoatsvorm = Constitutionele [[monarchie]] |stoatshoofd = Keunienk [[Willem-Alexander van de Nederlandn|Willem-Alexander]] |1e minister = [[Rob Jetten]] |ipp = 41.543,37 <ref name=ipp>[https://allecijfers.nl/nederland/ Statistieken Nederland], AlleCijfers</ref> |inw = 18.130.208 <small>(januoari 2026)</small> <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1768510024332 Bevolking; kerncijfers], StatLine - CBS</ref> |dichtheid = 436 |munte = [[euro]] (EUR) |tydzone = UTC+1<br /><small>(zomertyd: UTC+2) </small> |landcode = NL, NLD |tillefong = (+31) |TLD = nl |fêestdag = [[27 april]] (keunienksdag) }} '''Holland''' (Uutsproake: Olland) is e land juste ten nôordn va [[België]] die dêel uutmakt van 't [[Keunienkryk van de Nederlandn]]. In 't westn grenst 't an de [[Nôordzêe]] en in 't ôostn an [[Duutsland]]. Den [[hoofdstad]] is [[Amsterdam]]. De Caraïbische eilandn [[Bonaire]], [[Sint Eustatius]] en [[Saba]] moakn as drie byzoundere gemêentn ôok dêel uut van 't land. [[Ofbeeldienge:Map of the Netherlands nl.png|links|thumb|Koarte van Holland]] {{clear|left}} Strikt genoomn verwyst ''Holland'' allêne noa de westelikke provincies ''[[Nôord-Holland]]'' en ''[[Zuud-Holland]]'', moa de benoamienge ''Olland'' wordt olhier gebruukt vo hêel 't land, dat eigentlik ''Nederland'' nomt (een zogenoamde ''pars pro toto''). In sommigte gedêeltn van Holland keunn ze der nie mee lachn da je ze Hollanders nomt, lik in Nôord-Broabant, Limburg, Drenthe en Groniengn byvôorbeeld. ==Bevolkienge en ippervlak== Holland (Europeesch dêel) et 18 miljoen inweuners. Per vierkante kilomèter weunn d'r 539 Hollanders (landippervlak, 2026), wuk da vele es. Vergelykt mo ne kêe met België, dat zelf ol êen van de dichstbevolkte gebiedn in de weireld es: 389 inw/km² (landippervlak, 2026, mo êerlik is êerlik: in [[Vloandern]] is de bevolkingsdichtheid 506 inw/km² (totoale ippervlak, 2026)). {| class=wikitable |- ! rowspan= 2 | Land || colspan=5 | Ippervlak |- ! Totoal || Land || Woater |- | rowspan = 3 | Holland <br> (2026) <ref name=ipp/> || 41.543,37 || 33.626,00 || 7.917,37 |- | 100% || 80,94% || 19,06% |- | 436 inw/km² || 539 inw/km² || |- | rowspan = 3 | [[België]] <br> (2024) || 30.689,17 || 30.494,22 || 194,95 |- | 100% || 99,36% || 0,64% |- | 387 inw/km² || 389 inw/km² || |- |} {| class="wikitable" ! colspan=4| Bevolkiengsontwikkelienge |- ! colspan=2| Holland <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> ! colspan=2| België <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/over-statbel/wat-doen-we/volkstellingen-census De volkstellingen in België sinds 1830], Statbel</ref> |- ! Joar ! Inweuners ! Inweuners ! Joar |- | 1850 | 3.084.000 | 4.337.000 | 1846 |- | 1900 | 5.107.000 | 6.694.000 | 1900 |- | 1950 | 10.027.000 | 8.512.000 | 1947 |- | 2000 | 15.864.000 | 10.296.000 | 2001 |- | 2026 | 18.130.000 | 11.868.000 | 2026 |} ==Toaln== De officiële toale in Holland is [[Nederlands]]. In de provinsje [[Friesland]] is [[Fries]] ôok erkend as officiële toale. Erkende streektoaln zyn [[Limburgs]] in [[Hollands Limburg]] en [[Nedersaksisch]] in 't nôordn en ôostn. Ip Bonaire wordt 't Papiaments geklapt en ip Saba en Sint-Eustatius klappen ze [[Ingels]]. 't [[Jiddisch]] en [[Romani]] hen 'n specioale minderheidsstatus. 't [[Zêeuws]] en 't [[West-Vlams]] in westelik [[Zeeuws-Vloandern|Zêeuws-Vloandern]] wordn nie gezien als aparte toaln. ==Godsdienst== Holland is van ôorsproung e christelik land. Moa nu zegt 40% van ol d' Hollanders da ze nie gelovig zyn. Van d'overige 60% lop et uutêen. De belangrykste godsdienstn zyn: * de Rooms-[[Katholieke kerke]] (5 miljoe) * de Protestansje kerke (2,5 miljoe) * de verschillige Gereformeerde kerkn (ol tegoare 700.000) * d'Islamietn (a peu prè 800.000) * d'Indoes (a peu prè 100.000) * de Boeddhistn (a peu prè 80.000) * de Joodn (a peu prè 40.000). ==Administroasje== [[Ofbeeldienge:Map provinces Netherlands-nl.svg|thumb|Provinsjes van Holland]] Holland bestoat uut twoalf provinsjes. Die provinsjes zyn vodder verdêeld in 342 gemêenten. De provinsjes zyn: {| width=50% | * [[Drenthe]] * [[Flevoland]] * [[Friesland]] * [[Gelderland]] * [[Groniengn (provinsje)|Groniengn]] * [[Hollands Limburg|Limburg]] | * [[Nôord-Broabant]] * [[Nôord-Holland]] * [[Overyssel]] * [[Utrecht (provinsje)|Utrecht]] * [[Zêeland]] * [[Zuud-Holland]] | |} ''Zie ook et artikel over [[Hollandsche provinsjes]].'' Neffest de provinsjes en gemêenten zyn d'r ook 21 [[woaterschap]]pn. Die besteursvorm is uniek voer Holland. ==Polletiek== * Holland is e parlementaire, costitutionele [[monarchie]]. De regerienge en 't parlement (d'Hollanders noemn da [[Stoatn-Generoal]]) zyn tegoare de wetgevende macht. Die Stoatn-Generoal bestoat uut 2 koamers: [[Êestn Koamer]] (vergelykt by nuus mè de Senoat) en de [[Twiddn Koamer]] (wuk damme wyder noemn: de Koamer). * An 't hoofd van 't land stoat sins 30 april 2013 keunienk [[Willem-Alexander van de Nederlandn|Willem-Alexander]]. Je volgde zyn moeder keuniginne Beatrix ip. De Premier (êeste minister) is [[Rob Jetten]]. E zetelt mè ze regerienge in [[Den Haag]]. === Twiddn Koamer === De zetelverdêlienge van de [[Twiddn Koamer]] ziet er ezô uut:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/TK4603.html Zetelverdeling in de Tweede Kamer 1946-nu], nlverkiezingen</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Party ! 2025 || 2023 || 2021 ! 2017 || 2012 || 2010 ! 2006 || 2003 || 2002 ! 1998 || 1994 || 1989 |- | [[D66]] | 26 || 9 || 24 | 19 || 12 || 10 | 3 || 6 || 7 | 14 || 24 || 12 |- | [[PVV (Holland)|PVV]] | 26 || 37 || 17 | 20 || 15 || 24 | 9 || || | || || |- | [[VVD]] | 22 || 24 || 34 | 33 || 41 || 31 | 22 || 28 || 24 | 38 || 31 || 22 |- | [[PRO]] ¹ | 20 || 25 || | || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ | || || 8 | 14 || 4 || 10 | 7 || 8 || 10 | 11 || 5 || 6 |- | [[PvdA]] ¹ | || || 9 | 9 || 38 || 30 | 33 || 42 || 23 | 45 || 37 || 49 |- | [[CDA]] | 18 || 5 || 15 | 19 || 13 || 21 | 41 || 44 || 43 | 29 || 34 || 54 |- | [[JA21]] | 9 || 1 || 3 | || || | || || | || || |- | [[FVD]] | 7 || 3 || 8 | 2 || || | || || | || || |- | [[BBB]] | 4 || 7 || 1 | || || | || || | || || |- | [[DENK]] | 3 || 3 || 3 | 3 || || | || || | || || |- | [[SGP]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 2 | 2 || 2 || 2 | 3 || 2 || 3 |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 6 | 5 || 2 || 2 | 2 || || | || || |- | [[CU]] ² | 3 || 3 || 5 | 5 || 5 || 5 | 6 || 3 || 4 | 5 || 5 || 3 |- | [[SP (Holland)|SP]] | 3 || 5 || 9 | 14 || 15 || 15 | 25 || 9 || 9 | 5 || 2 || |- | [[50+]] | 2 || || 1 | 4 || 2 || | || || | || || |- | [[Volt]] | 1 || 2 || 3 | || || | || || | || || |- | [[NSC]] | || 20 || | || || | || || | || || |- | [[BIJ1]] | || || 1 | || || | || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || | || 8 || 26 | || || |- | [[LN]] | || || | || || | || || 2 | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || || | || 6 || |- | [[CD]] | || || | || || | || || | || 3 || 1 |- | [[U55+]] | || || | || || | || || | || 1 || |- ! Totoal ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 |- ! Ipkomst ! 78% || 78% || 79% ! 82% || 75% || 75% ! 80% || 80% || 79% ! 73% || 79% || 80% |} ¹ GL + PvdA ² 1989-1998: CU = GPV + RPF === Êestn Koamer === De zetelverdêlienge van de [[Êestn Koamer]] ziet er ezô uut:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/EK1703.html Zetelverdeling in de Eerste Kamer 1917-nu], nlverkiezingen</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Party ! 2023 || 2019 || 2015 ! 2011 || 2007 || 2003 ! 1999 || 1995 || 1991 |- | [[BBB]] | 16 || || | || || | || || |- | [[PRO]] ¹ | 14 || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ | || 8 || 4 | 5 || 4 || 5 | 8 || 4 || 4 |- | [[PvdA]] | || 6 || 8 | 14 || 14 || 19 | 15 || 14 || 16 |- | [[VVD]] | 10 || 12 || 13 | 16 || 14 || 15 | 19 || 23 || 12 |- | [[CDA]] | 6 || 9 || 12 | 11 || 21 || 23 | 20 || 19 || 27 |- | [[D66]] | 5 || 7 || 10 | 5 || 2 || 3 | 4 || 7 || 12 |- | [[PVV (Holland)|PVV]] | 4 || 5 || 9 | 10 || || | || || |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 2 | 1 || 1 || | || || |- | [[JA21]] | 3 || || | || || | || || |- | [[SP (Holland)|SP]] | 3 || 4 || 9 | 8 || 12 || 4 | 2 || 1 || |- | [[CU]] ² | 3 || 4 || 3 | 2 || 4 || 2 | 4 || 2 || 2 |- | [[FVD]] | 2 || 12 || | || || | || || |- | [[SGP]] | 2 || 2 || 2 | 1 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 |- | [[Volt]] | 2 || || | || || | || || |- | [[OPNL]] ³ | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || |- | [[50+]] | 1 || 2 || 2 | 1 || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || 1 | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || 2 || |- ! Totoal ! 75 || 75 || 75 ! 75 || 75 || 75 ! 75 || 75 || 75 |- |} ¹ GL + PvdA ² 1991-1999: CU = GPV + RPF ³ 1999-2019: OSF === Kabinettn === Hollandsche kabinettn sins 1945:<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Kabinetten sinds 1945], Rijksoverheid</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Kabinet ! Joarn ! Party ! Party ! Party ! Party ! Party |- | [[Kabinet-Schermerhorn-Drees|Schermerhorn-Drees]] | 1945 – 1946 | [[CDA]] ([[CHU]], [[KVP]]) ¹ | | '''[[PvdA]]''' | | |- | [[Kabinet-Beel I|Beel I]] | 1946 – 1948 | CDA ('''KVP''') | | PvdA | | |- | [[Kabinet-Drees I|Drees I]] | 1948 – 1951 | CDA (CHU, KVP) | | '''PvdA''' | [[VVD]] | |- | [[Kabinet-Drees II|Drees II]] | 1951 – 1952 | CDA (CHU, KVP) | | '''PvdA''' | VVD | |- | [[Kabinet-Drees III|Drees III]] | 1952 – 1956 | CDA ([[ARP]], CHU, KVP) ¹ | | '''PvdA''' | | |- | [[Kabinet-Drees IV|Drees IV]] | 1956 – 1958 | CDA (ARP, CHU, KVP) | | '''PvdA''' | | |- | [[Kabinet-Beel II|Beel II]] | 1958 – 1959 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | | |- | [[Kabinet-De Quay|De Quay]] | 1959 – 1963 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | VVD | |- | [[Kabinet-Marijnen|Marijnen]] | 1963 – 1965 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | VVD | |- | [[Kabinet-Cals|Cals]] | 1965 – 1966 | CDA (ARP, '''KVP''') | | PvdA | | |- | [[Kabinet-Zijlstra|Zijlstra]] | 1966 – 1967 | CDA ('''ARP''', KVP) | | | | |- | [[Kabinet-De Jong|De Jong]] | 1967 – 1971 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | VVD | |- | [[Kabinet-Biesheuvel I|Biesheuvel I]] | 1971 – 1972 | CDA ('''ARP''', CHU, KVP) | | | VVD | [[DS'70]] |- | [[Kabinet-Biesheuvel II|Biesheuvel II]] | 1972 – 1973 | CDA ('''ARP''', CHU, KVP) | | | VVD | |- | [[Kabinet-Den Uyl|Den Uyl]] | 1973 – 1977 | CDA (ARP, KVP) | [[D66]] | '''PvdA''' | | [[PPR]] |- | [[Kabinet-Van Agt I|Van Agt I]] | 1977 – 1981 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Van Agt II|Van Agt II]] | 1981 – 1982 | '''CDA''' | D66 | PvdA | | |- | [[Kabinet-Van Agt III|Van Agt III]] | 1982 – 1982 | '''CDA''' | D66 | | | |- | [[Kabinet-Lubbers I|Lubbers I]] | 1982 – 1986 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Lubbers II|Lubbers II]] | 1986 – 1989 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Lubbers III|Lubbers III]] | 1989 – 1994 | '''CDA''' | | PvdA | | |- | [[Kabinet-Kok I|Kok I]] | 1994 – 1998 | | D66 | '''PvdA''' | VVD | |- | [[Kabinet-Kok II|Kok II]] | 1998 – 2002 | | D66 | '''PvdA''' | VVD | |- | [[Kabinet-Balkenende I|Balkenende I]] | 2002 – 2003 | '''CDA''' | | | VVD | [[LPF]] |- | [[Kabinet-Balkenende II|Balkenende II]] | 2003 – 2006 | '''CDA''' | D66 | | VVD | |- | [[Kabinet-Balkenende III|Balkenende III]] | 2006 – 2007 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Balkenende IV|Balkenende IV]] | 2007 – 2010 | '''CDA''' | | PvdA | | [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte I|Rutte I]] | 2010 – 2012 | CDA | | | '''VVD''' | ([[PVV (Holland)|PVV]]) |- | [[Kabinet-Rutte II|Rutte II]] | 2012 – 2017 | | | PvdA | '''VVD''' | |- | [[Kabinet-Rutte III|Rutte III]] | 2017 – 2022 | CDA | D66 | | '''VVD''' | CU |- | [[Kabinet-Rutte IV|Rutte IV]] | 2022 – 2024 | CDA | D66 | | '''VVD''' | CU |- | [[Kabinet-Schoof|Schoof]] | 2024 – 2026 | | | | VVD | [[PVV (Holland)|PVV]], [[NSC]], [[BBB]] |- |- | [[Kabinet-Jetten|Jetten]] | 2026 – no | CDA | '''D66''' | | VVD | |- |} ¹ ARP, CHU en KVP zyn de vôorlopers van 't CDA. === Premiers === Êestn ministers sins 1945:<ref>[https://historiek.net/alle-premiers-van-nederland/18156/ Alle premiers van Nederland], Historiek</ref> {| class="wikitable" |- ! Premier ! Party ! Termyn ! Joarn |- | [[Wim Schermerhorn]] | [[VDB]] / [[PvdA]] | 1945 – 1946 | 1 |- | [[Louis Beel]] | [[KVP]] | 1946 – 1948 | 2 |- | [[Willem Drees]] | PvdA | 1948 – 1958 | 10 |- | Louis Beel | KVP | 1958 – 1959 | 1 |- | [[Jan de Quay]] | KVP | 1959 – 1963 | 4 |- | [[Victor Marijnen]] | KVP | 1963 – 1965 | 2 |- | [[Jo Cals]] | KVP | 1965 – 1966 | 1 |- | [[Jelle Zijlstra]] | [[ARP]] | 1966 – 1967 | 1 |- | [[Piet de Jong]] | KVP | 1967 – 1971 | 4 |- | [[Barend Biesheuvel]] | ARP | 1971 – 1973 | 2 |- | [[Joop den Uyl]] | PvdA | 1973 – 1977 | 4 |- | [[Dries van Agt]] | [[CDA]] | 1977 – 1982 | 5 |- | [[Ruud Lubbers]] | CDA | 1982 – 1994 | 12 |- | [[Wim Kok]] | PvdA | 1994 – 2002 | 8 |- | [[Jan Peter Balkenende]] | CDA | 2002 – 2010 | 8 |- | [[Mark Rutte]] | [[VVD]] | 2010 – 2024 | 14 |- | [[Dick Schoof]] | / | 2024 – 2026 | 2 |- | [[Rob Jetten]] | [[D66]] | 2026 - nu | 0 |} ==Cultuur== [[Ofbeeldienge:Hollande04.jpg|thumb|E poar traditionele symbooln van d'Ollandsche cultuure, [[Rembrandt]] en [[Johannes Vermeer]] (schilders), [[windmeuln]]s, tulpn]] === Kunst === D' Ollandsche schilderkunst wordt verteegnwoordigd deur e grôot dêel mêesters. De bloeiperiode was in de ''goudn'' zeevntienste êeuwe mè schilders lik [[Rembrandt]], [[Johannes Vermeer]], [[Frans Hals]] en [[Jan Steen]]. Ook 't werk van de postimpressionistische schilder [[Vincent van Gogh]] is achter zyn dôod weireldbekend gekommn. Uut den êestn elt van de twientigste êeuwe dateert d' abstracte kunst van [[Piet Mondriaan]]. In [[1948]] wierd de kunstverênigienge Cobra ipgericht, mè leedn lik de [[België|Belg]] [[Pierre Alechinsky]], de [[Denemarkn|Deenn]] [[Asger Jorn]] en [[Carl-Henning Pedersen]] en de Hollanders [[Karel Appel]], [[Constant]] en [[Corneille]].<ref>[https://web.archive.org/web/20150120234311/http://www.cobra-museum.nl/leerzaam.htm Cobra Museum] cobra-museum.nl (gearchivêerd)</ref> De bekendste verteegnwoordigers van d' Ollandsche literateure van de Goudn Êeuwe zyn [[Joost van den Vondel]] en [[Pieter Corneliszoon Hooft]]. In de neegntienste êeuwe beschrêef en bekritiseerde [[Multatuli]] de situoatie in [[Indonesië]] in zijn werk ''Max Havelaar''. [[Louis Couperus]] was êen van d' êeste Ollandsche verteegnwoordigers van 't naturalisme. In de literateure van achter den oorloge wordt er geklapt van ''de grôte drie'', verwyzend noa [[Willem Frederik Hermans]], [[Harry Mulisch]] en [[Gerard Reve]]. === Cultureel en nateurlik erfgoed === Belangryke musea in Olland zyn 't [[Ryksmuseum Amsterdam]], [[Van Gogh Museum]], [[Mauritsuus]], [[Museum Boijmans Van Beuningen]], [[Paleis Het Loo]] en 't [[Kröller-Müller Museum]]. 't Nateurlik erfgoed van Olland bestoat vor e grôot dêel uut 't vlak nat landschap mè [[riviere|riviern]], [[polder]]s en [[windmeuln|meulens]]. De nateure in Olland is sterk beïnvloed deur de mens. Bekende vôorbeeldn zyn de Zuuderzêewerkn en de Deltawerkn. Belangryke nateurgebiedn zyn de [[Veluwe]], de [[Waddneilandn]], de [[Biesbosch]] en 't blommnpark de [[Keukenhof]]. Holland es vrêe gekend vo zyn tulpn: d'Hollanders zyn vrêe bedreevn in 't kwêekn van blommn. == Vervoer == Juuste gelik in België: e masse ottoroutn en stroatn (ol t'hope, voe 116.500 kilomeiters), e spôornetwerk (t'hope 2808 kilomeiters) en e vliegpling: Schiphol. À propos; 't moe wel gezeid zyn dat de wegen agunter van vêel betere kwaliteit zyn dan ier in België. Azo oal'n ze e propere 6.4 ip 7 (België: 4.4 ip 7) en kom'n z' ip d' [https://www.ad.nl/auto/deze-landen-hebben-de-beste-en-slechtste-wegen-van-europa~a914116f/ êerste plekke] in Europa. D'Hollanders zyn zot van vélo's: z'ein 't weireldrecor van vélo's per inweuner. Vele stoaties in Holland zyn styf specioal: lank en smol. Ip ieder perroeng stoppn der geweunlik drie trings achterêen. De trings moen ton wel à peu près t'hôpe toekommn en anzettn; de minste vertroagienge van êen van die trings en hêel 't boelke es in vertroagienge. 60 % van d' Hollandse oto's riedt olle doagen ip de route tussen Breda en Amsterdam. Resultoat: ne serieuzen traffiek van gemiddeld 300 kilomeiters ipstoppieng per dag (ciefers uut 2006), mêer dan 't dubbele van wuk da me ier en in [[België]]. ==Sport== [[Voetbol]] is 'n belangrykstn sport. Peis mor an [[Ajax]], [[PSV (voetbolclub)|PSV]] en [[Feyenoord]]. Oek populair is [[schatsn]], zowel buutn (Elfstedentocht, at 't styf vriest) of binn. D' Hollanders zyn oek goed in [[vélokoerse]], hockey en volleybol. == Referensjes == <references/> ==Externe koppeliengn== * [https://www.rijksoverheid.nl/ Ryksoverheid] * [http://www.overheid.nl/ Hollanschn overheid] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://app.map5.nl/nltopo/#rd/map5topo/2/124894.4/463000 Koartn], map5 * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://www.knmi.nl KNMI] {{Commons|The Netherlands|Holland}} {{EU}} {{Landn in Europa}} [[Categorie:Holland| ]] 5wpfsp6u3jg1eju3dwakqi8u2qqoo3n 327980 327979 2026-10-22T09:14:19Z ~2026-56640-25 31986 /* Bevolkienge en ippervlak */ 327980 wikitext text/x-wiki {{Infobox land |noame = '''Holland'''<br/>''Nederland'' |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |woapen = Rijkswapen der Nederlanden.svg |koarte = [[Ofbeeldienge:EU-Netherlands.svg|300px]] |koartebyschrift = Liggienge van Holland in Europa<br /> {{Coord|51|55|0|N|5|34|0|E|titelweergave=ja}} |toale = [[Nederlands]] |hoofdstad = [[Amsterdam]] |stoatsvorm = Constitutionele [[monarchie]] |stoatshoofd = Keunienk [[Willem-Alexander van de Nederlandn|Willem-Alexander]] |1e minister = [[Rob Jetten]] |ipp = 41.543,37 <ref name=ipp>[https://allecijfers.nl/nederland/ Statistieken Nederland], AlleCijfers</ref> |inw = 18.130.208 <small>(januoari 2026)</small> <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1768510024332 Bevolking; kerncijfers], StatLine - CBS</ref> |dichtheid = 436 |munte = [[euro]] (EUR) |tydzone = UTC+1<br /><small>(zomertyd: UTC+2) </small> |landcode = NL, NLD |tillefong = (+31) |TLD = nl |fêestdag = [[27 april]] (keunienksdag) }} '''Holland''' (Uutsproake: Olland) is e land juste ten nôordn va [[België]] die dêel uutmakt van 't [[Keunienkryk van de Nederlandn]]. In 't westn grenst 't an de [[Nôordzêe]] en in 't ôostn an [[Duutsland]]. Den [[hoofdstad]] is [[Amsterdam]]. De Caraïbische eilandn [[Bonaire]], [[Sint Eustatius]] en [[Saba]] moakn as drie byzoundere gemêentn ôok dêel uut van 't land. [[Ofbeeldienge:Map of the Netherlands nl.png|links|thumb|Koarte van Holland]] {{clear|left}} Strikt genoomn verwyst ''Holland'' allêne noa de westelikke provincies ''[[Nôord-Holland]]'' en ''[[Zuud-Holland]]'', moa de benoamienge ''Olland'' wordt olhier gebruukt vo hêel 't land, dat eigentlik ''Nederland'' nomt (een zogenoamde ''pars pro toto''). In sommigte gedêeltn van Holland keunn ze der nie mee lachn da je ze Hollanders nomt, lik in Nôord-Broabant, Limburg, Drenthe en Groniengn byvôorbeeld. ==Bevolkienge en ippervlak== Holland (Europeesch dêel) et 18 miljoen inweuners. Per vierkante kilomèter weunn d'r 539 Hollanders (landippervlak, 2026), wuk da vele es. Vergelykt mo ne kêe met België, dat zelf ol êen van de dichstbevolkte gebiedn in de weireld es: 389 inw/km² (landippervlak, 2026, mo êerlik is êerlik: in [[Vloandern]] is de bevolkingsdichtheid 506 inw/km² (totoale ippervlak, 2026)). {| class=wikitable |- ! rowspan= 2 | Land || colspan=5 | Ippervlak |- ! Totoal || Land || Woater |- | rowspan = 3 | Holland <br> (2026) <ref name=ipp/> || 41.543,37 || 33.626,00 || 7.917,37 |- | 100% || 80,94% || 19,06% |- | 436 inw/km² || 539 inw/km² || |- | rowspan = 3 | [[België]] <br> (2024) || 30.689,17 || 30.494,22 || 194,95 |- | 100% || 99,36% || 0,64% |- | 387 inw/km² || 389 inw/km² || |- | rowspan = 3 | Verschil || +10.854,20 || +3.131,78 || +7.722,42 |- | || -18,42% || +18,42% |- | +49 inw/km² || +150 inw/km² || |} {| class="wikitable" ! colspan=4| Bevolkiengsontwikkelienge |- ! colspan=2| Holland <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> ! colspan=2| België <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/over-statbel/wat-doen-we/volkstellingen-census De volkstellingen in België sinds 1830], Statbel</ref> |- ! Joar ! Inweuners ! Inweuners ! Joar |- | 1850 | 3.084.000 | 4.337.000 | 1846 |- | 1900 | 5.107.000 | 6.694.000 | 1900 |- | 1950 | 10.027.000 | 8.512.000 | 1947 |- | 2000 | 15.864.000 | 10.296.000 | 2001 |- | 2026 | 18.130.000 | 11.868.000 | 2026 |} ==Toaln== De officiële toale in Holland is [[Nederlands]]. In de provinsje [[Friesland]] is [[Fries]] ôok erkend as officiële toale. Erkende streektoaln zyn [[Limburgs]] in [[Hollands Limburg]] en [[Nedersaksisch]] in 't nôordn en ôostn. Ip Bonaire wordt 't Papiaments geklapt en ip Saba en Sint-Eustatius klappen ze [[Ingels]]. 't [[Jiddisch]] en [[Romani]] hen 'n specioale minderheidsstatus. 't [[Zêeuws]] en 't [[West-Vlams]] in westelik [[Zeeuws-Vloandern|Zêeuws-Vloandern]] wordn nie gezien als aparte toaln. ==Godsdienst== Holland is van ôorsproung e christelik land. Moa nu zegt 40% van ol d' Hollanders da ze nie gelovig zyn. Van d'overige 60% lop et uutêen. De belangrykste godsdienstn zyn: * de Rooms-[[Katholieke kerke]] (5 miljoe) * de Protestansje kerke (2,5 miljoe) * de verschillige Gereformeerde kerkn (ol tegoare 700.000) * d'Islamietn (a peu prè 800.000) * d'Indoes (a peu prè 100.000) * de Boeddhistn (a peu prè 80.000) * de Joodn (a peu prè 40.000). ==Administroasje== [[Ofbeeldienge:Map provinces Netherlands-nl.svg|thumb|Provinsjes van Holland]] Holland bestoat uut twoalf provinsjes. Die provinsjes zyn vodder verdêeld in 342 gemêenten. De provinsjes zyn: {| width=50% | * [[Drenthe]] * [[Flevoland]] * [[Friesland]] * [[Gelderland]] * [[Groniengn (provinsje)|Groniengn]] * [[Hollands Limburg|Limburg]] | * [[Nôord-Broabant]] * [[Nôord-Holland]] * [[Overyssel]] * [[Utrecht (provinsje)|Utrecht]] * [[Zêeland]] * [[Zuud-Holland]] | |} ''Zie ook et artikel over [[Hollandsche provinsjes]].'' Neffest de provinsjes en gemêenten zyn d'r ook 21 [[woaterschap]]pn. Die besteursvorm is uniek voer Holland. ==Polletiek== * Holland is e parlementaire, costitutionele [[monarchie]]. De regerienge en 't parlement (d'Hollanders noemn da [[Stoatn-Generoal]]) zyn tegoare de wetgevende macht. Die Stoatn-Generoal bestoat uut 2 koamers: [[Êestn Koamer]] (vergelykt by nuus mè de Senoat) en de [[Twiddn Koamer]] (wuk damme wyder noemn: de Koamer). * An 't hoofd van 't land stoat sins 30 april 2013 keunienk [[Willem-Alexander van de Nederlandn|Willem-Alexander]]. Je volgde zyn moeder keuniginne Beatrix ip. De Premier (êeste minister) is [[Rob Jetten]]. E zetelt mè ze regerienge in [[Den Haag]]. === Twiddn Koamer === De zetelverdêlienge van de [[Twiddn Koamer]] ziet er ezô uut:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/TK4603.html Zetelverdeling in de Tweede Kamer 1946-nu], nlverkiezingen</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Party ! 2025 || 2023 || 2021 ! 2017 || 2012 || 2010 ! 2006 || 2003 || 2002 ! 1998 || 1994 || 1989 |- | [[D66]] | 26 || 9 || 24 | 19 || 12 || 10 | 3 || 6 || 7 | 14 || 24 || 12 |- | [[PVV (Holland)|PVV]] | 26 || 37 || 17 | 20 || 15 || 24 | 9 || || | || || |- | [[VVD]] | 22 || 24 || 34 | 33 || 41 || 31 | 22 || 28 || 24 | 38 || 31 || 22 |- | [[PRO]] ¹ | 20 || 25 || | || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ | || || 8 | 14 || 4 || 10 | 7 || 8 || 10 | 11 || 5 || 6 |- | [[PvdA]] ¹ | || || 9 | 9 || 38 || 30 | 33 || 42 || 23 | 45 || 37 || 49 |- | [[CDA]] | 18 || 5 || 15 | 19 || 13 || 21 | 41 || 44 || 43 | 29 || 34 || 54 |- | [[JA21]] | 9 || 1 || 3 | || || | || || | || || |- | [[FVD]] | 7 || 3 || 8 | 2 || || | || || | || || |- | [[BBB]] | 4 || 7 || 1 | || || | || || | || || |- | [[DENK]] | 3 || 3 || 3 | 3 || || | || || | || || |- | [[SGP]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 2 | 2 || 2 || 2 | 3 || 2 || 3 |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 6 | 5 || 2 || 2 | 2 || || | || || |- | [[CU]] ² | 3 || 3 || 5 | 5 || 5 || 5 | 6 || 3 || 4 | 5 || 5 || 3 |- | [[SP (Holland)|SP]] | 3 || 5 || 9 | 14 || 15 || 15 | 25 || 9 || 9 | 5 || 2 || |- | [[50+]] | 2 || || 1 | 4 || 2 || | || || | || || |- | [[Volt]] | 1 || 2 || 3 | || || | || || | || || |- | [[NSC]] | || 20 || | || || | || || | || || |- | [[BIJ1]] | || || 1 | || || | || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || | || 8 || 26 | || || |- | [[LN]] | || || | || || | || || 2 | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || || | || 6 || |- | [[CD]] | || || | || || | || || | || 3 || 1 |- | [[U55+]] | || || | || || | || || | || 1 || |- ! Totoal ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 |- ! Ipkomst ! 78% || 78% || 79% ! 82% || 75% || 75% ! 80% || 80% || 79% ! 73% || 79% || 80% |} ¹ GL + PvdA ² 1989-1998: CU = GPV + RPF === Êestn Koamer === De zetelverdêlienge van de [[Êestn Koamer]] ziet er ezô uut:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/EK1703.html Zetelverdeling in de Eerste Kamer 1917-nu], nlverkiezingen</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Party ! 2023 || 2019 || 2015 ! 2011 || 2007 || 2003 ! 1999 || 1995 || 1991 |- | [[BBB]] | 16 || || | || || | || || |- | [[PRO]] ¹ | 14 || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ | || 8 || 4 | 5 || 4 || 5 | 8 || 4 || 4 |- | [[PvdA]] | || 6 || 8 | 14 || 14 || 19 | 15 || 14 || 16 |- | [[VVD]] | 10 || 12 || 13 | 16 || 14 || 15 | 19 || 23 || 12 |- | [[CDA]] | 6 || 9 || 12 | 11 || 21 || 23 | 20 || 19 || 27 |- | [[D66]] | 5 || 7 || 10 | 5 || 2 || 3 | 4 || 7 || 12 |- | [[PVV (Holland)|PVV]] | 4 || 5 || 9 | 10 || || | || || |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 2 | 1 || 1 || | || || |- | [[JA21]] | 3 || || | || || | || || |- | [[SP (Holland)|SP]] | 3 || 4 || 9 | 8 || 12 || 4 | 2 || 1 || |- | [[CU]] ² | 3 || 4 || 3 | 2 || 4 || 2 | 4 || 2 || 2 |- | [[FVD]] | 2 || 12 || | || || | || || |- | [[SGP]] | 2 || 2 || 2 | 1 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 |- | [[Volt]] | 2 || || | || || | || || |- | [[OPNL]] ³ | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || |- | [[50+]] | 1 || 2 || 2 | 1 || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || 1 | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || 2 || |- ! Totoal ! 75 || 75 || 75 ! 75 || 75 || 75 ! 75 || 75 || 75 |- |} ¹ GL + PvdA ² 1991-1999: CU = GPV + RPF ³ 1999-2019: OSF === Kabinettn === Hollandsche kabinettn sins 1945:<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Kabinetten sinds 1945], Rijksoverheid</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Kabinet ! Joarn ! Party ! Party ! Party ! Party ! Party |- | [[Kabinet-Schermerhorn-Drees|Schermerhorn-Drees]] | 1945 – 1946 | [[CDA]] ([[CHU]], [[KVP]]) ¹ | | '''[[PvdA]]''' | | |- | [[Kabinet-Beel I|Beel I]] | 1946 – 1948 | CDA ('''KVP''') | | PvdA | | |- | [[Kabinet-Drees I|Drees I]] | 1948 – 1951 | CDA (CHU, KVP) | | '''PvdA''' | [[VVD]] | |- | [[Kabinet-Drees II|Drees II]] | 1951 – 1952 | CDA (CHU, KVP) | | '''PvdA''' | VVD | |- | [[Kabinet-Drees III|Drees III]] | 1952 – 1956 | CDA ([[ARP]], CHU, KVP) ¹ | | '''PvdA''' | | |- | [[Kabinet-Drees IV|Drees IV]] | 1956 – 1958 | CDA (ARP, CHU, KVP) | | '''PvdA''' | | |- | [[Kabinet-Beel II|Beel II]] | 1958 – 1959 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | | |- | [[Kabinet-De Quay|De Quay]] | 1959 – 1963 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | VVD | |- | [[Kabinet-Marijnen|Marijnen]] | 1963 – 1965 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | VVD | |- | [[Kabinet-Cals|Cals]] | 1965 – 1966 | CDA (ARP, '''KVP''') | | PvdA | | |- | [[Kabinet-Zijlstra|Zijlstra]] | 1966 – 1967 | CDA ('''ARP''', KVP) | | | | |- | [[Kabinet-De Jong|De Jong]] | 1967 – 1971 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | VVD | |- | [[Kabinet-Biesheuvel I|Biesheuvel I]] | 1971 – 1972 | CDA ('''ARP''', CHU, KVP) | | | VVD | [[DS'70]] |- | [[Kabinet-Biesheuvel II|Biesheuvel II]] | 1972 – 1973 | CDA ('''ARP''', CHU, KVP) | | | VVD | |- | [[Kabinet-Den Uyl|Den Uyl]] | 1973 – 1977 | CDA (ARP, KVP) | [[D66]] | '''PvdA''' | | [[PPR]] |- | [[Kabinet-Van Agt I|Van Agt I]] | 1977 – 1981 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Van Agt II|Van Agt II]] | 1981 – 1982 | '''CDA''' | D66 | PvdA | | |- | [[Kabinet-Van Agt III|Van Agt III]] | 1982 – 1982 | '''CDA''' | D66 | | | |- | [[Kabinet-Lubbers I|Lubbers I]] | 1982 – 1986 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Lubbers II|Lubbers II]] | 1986 – 1989 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Lubbers III|Lubbers III]] | 1989 – 1994 | '''CDA''' | | PvdA | | |- | [[Kabinet-Kok I|Kok I]] | 1994 – 1998 | | D66 | '''PvdA''' | VVD | |- | [[Kabinet-Kok II|Kok II]] | 1998 – 2002 | | D66 | '''PvdA''' | VVD | |- | [[Kabinet-Balkenende I|Balkenende I]] | 2002 – 2003 | '''CDA''' | | | VVD | [[LPF]] |- | [[Kabinet-Balkenende II|Balkenende II]] | 2003 – 2006 | '''CDA''' | D66 | | VVD | |- | [[Kabinet-Balkenende III|Balkenende III]] | 2006 – 2007 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Balkenende IV|Balkenende IV]] | 2007 – 2010 | '''CDA''' | | PvdA | | [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte I|Rutte I]] | 2010 – 2012 | CDA | | | '''VVD''' | ([[PVV (Holland)|PVV]]) |- | [[Kabinet-Rutte II|Rutte II]] | 2012 – 2017 | | | PvdA | '''VVD''' | |- | [[Kabinet-Rutte III|Rutte III]] | 2017 – 2022 | CDA | D66 | | '''VVD''' | CU |- | [[Kabinet-Rutte IV|Rutte IV]] | 2022 – 2024 | CDA | D66 | | '''VVD''' | CU |- | [[Kabinet-Schoof|Schoof]] | 2024 – 2026 | | | | VVD | [[PVV (Holland)|PVV]], [[NSC]], [[BBB]] |- |- | [[Kabinet-Jetten|Jetten]] | 2026 – no | CDA | '''D66''' | | VVD | |- |} ¹ ARP, CHU en KVP zyn de vôorlopers van 't CDA. === Premiers === Êestn ministers sins 1945:<ref>[https://historiek.net/alle-premiers-van-nederland/18156/ Alle premiers van Nederland], Historiek</ref> {| class="wikitable" |- ! Premier ! Party ! Termyn ! Joarn |- | [[Wim Schermerhorn]] | [[VDB]] / [[PvdA]] | 1945 – 1946 | 1 |- | [[Louis Beel]] | [[KVP]] | 1946 – 1948 | 2 |- | [[Willem Drees]] | PvdA | 1948 – 1958 | 10 |- | Louis Beel | KVP | 1958 – 1959 | 1 |- | [[Jan de Quay]] | KVP | 1959 – 1963 | 4 |- | [[Victor Marijnen]] | KVP | 1963 – 1965 | 2 |- | [[Jo Cals]] | KVP | 1965 – 1966 | 1 |- | [[Jelle Zijlstra]] | [[ARP]] | 1966 – 1967 | 1 |- | [[Piet de Jong]] | KVP | 1967 – 1971 | 4 |- | [[Barend Biesheuvel]] | ARP | 1971 – 1973 | 2 |- | [[Joop den Uyl]] | PvdA | 1973 – 1977 | 4 |- | [[Dries van Agt]] | [[CDA]] | 1977 – 1982 | 5 |- | [[Ruud Lubbers]] | CDA | 1982 – 1994 | 12 |- | [[Wim Kok]] | PvdA | 1994 – 2002 | 8 |- | [[Jan Peter Balkenende]] | CDA | 2002 – 2010 | 8 |- | [[Mark Rutte]] | [[VVD]] | 2010 – 2024 | 14 |- | [[Dick Schoof]] | / | 2024 – 2026 | 2 |- | [[Rob Jetten]] | [[D66]] | 2026 - nu | 0 |} ==Cultuur== [[Ofbeeldienge:Hollande04.jpg|thumb|E poar traditionele symbooln van d'Ollandsche cultuure, [[Rembrandt]] en [[Johannes Vermeer]] (schilders), [[windmeuln]]s, tulpn]] === Kunst === D' Ollandsche schilderkunst wordt verteegnwoordigd deur e grôot dêel mêesters. De bloeiperiode was in de ''goudn'' zeevntienste êeuwe mè schilders lik [[Rembrandt]], [[Johannes Vermeer]], [[Frans Hals]] en [[Jan Steen]]. Ook 't werk van de postimpressionistische schilder [[Vincent van Gogh]] is achter zyn dôod weireldbekend gekommn. Uut den êestn elt van de twientigste êeuwe dateert d' abstracte kunst van [[Piet Mondriaan]]. In [[1948]] wierd de kunstverênigienge Cobra ipgericht, mè leedn lik de [[België|Belg]] [[Pierre Alechinsky]], de [[Denemarkn|Deenn]] [[Asger Jorn]] en [[Carl-Henning Pedersen]] en de Hollanders [[Karel Appel]], [[Constant]] en [[Corneille]].<ref>[https://web.archive.org/web/20150120234311/http://www.cobra-museum.nl/leerzaam.htm Cobra Museum] cobra-museum.nl (gearchivêerd)</ref> De bekendste verteegnwoordigers van d' Ollandsche literateure van de Goudn Êeuwe zyn [[Joost van den Vondel]] en [[Pieter Corneliszoon Hooft]]. In de neegntienste êeuwe beschrêef en bekritiseerde [[Multatuli]] de situoatie in [[Indonesië]] in zijn werk ''Max Havelaar''. [[Louis Couperus]] was êen van d' êeste Ollandsche verteegnwoordigers van 't naturalisme. In de literateure van achter den oorloge wordt er geklapt van ''de grôte drie'', verwyzend noa [[Willem Frederik Hermans]], [[Harry Mulisch]] en [[Gerard Reve]]. === Cultureel en nateurlik erfgoed === Belangryke musea in Olland zyn 't [[Ryksmuseum Amsterdam]], [[Van Gogh Museum]], [[Mauritsuus]], [[Museum Boijmans Van Beuningen]], [[Paleis Het Loo]] en 't [[Kröller-Müller Museum]]. 't Nateurlik erfgoed van Olland bestoat vor e grôot dêel uut 't vlak nat landschap mè [[riviere|riviern]], [[polder]]s en [[windmeuln|meulens]]. De nateure in Olland is sterk beïnvloed deur de mens. Bekende vôorbeeldn zyn de Zuuderzêewerkn en de Deltawerkn. Belangryke nateurgebiedn zyn de [[Veluwe]], de [[Waddneilandn]], de [[Biesbosch]] en 't blommnpark de [[Keukenhof]]. Holland es vrêe gekend vo zyn tulpn: d'Hollanders zyn vrêe bedreevn in 't kwêekn van blommn. == Vervoer == Juuste gelik in België: e masse ottoroutn en stroatn (ol t'hope, voe 116.500 kilomeiters), e spôornetwerk (t'hope 2808 kilomeiters) en e vliegpling: Schiphol. À propos; 't moe wel gezeid zyn dat de wegen agunter van vêel betere kwaliteit zyn dan ier in België. Azo oal'n ze e propere 6.4 ip 7 (België: 4.4 ip 7) en kom'n z' ip d' [https://www.ad.nl/auto/deze-landen-hebben-de-beste-en-slechtste-wegen-van-europa~a914116f/ êerste plekke] in Europa. D'Hollanders zyn zot van vélo's: z'ein 't weireldrecor van vélo's per inweuner. Vele stoaties in Holland zyn styf specioal: lank en smol. Ip ieder perroeng stoppn der geweunlik drie trings achterêen. De trings moen ton wel à peu près t'hôpe toekommn en anzettn; de minste vertroagienge van êen van die trings en hêel 't boelke es in vertroagienge. 60 % van d' Hollandse oto's riedt olle doagen ip de route tussen Breda en Amsterdam. Resultoat: ne serieuzen traffiek van gemiddeld 300 kilomeiters ipstoppieng per dag (ciefers uut 2006), mêer dan 't dubbele van wuk da me ier en in [[België]]. ==Sport== [[Voetbol]] is 'n belangrykstn sport. Peis mor an [[Ajax]], [[PSV (voetbolclub)|PSV]] en [[Feyenoord]]. Oek populair is [[schatsn]], zowel buutn (Elfstedentocht, at 't styf vriest) of binn. D' Hollanders zyn oek goed in [[vélokoerse]], hockey en volleybol. == Referensjes == <references/> ==Externe koppeliengn== * [https://www.rijksoverheid.nl/ Ryksoverheid] * [http://www.overheid.nl/ Hollanschn overheid] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://app.map5.nl/nltopo/#rd/map5topo/2/124894.4/463000 Koartn], map5 * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://www.knmi.nl KNMI] {{Commons|The Netherlands|Holland}} {{EU}} {{Landn in Europa}} [[Categorie:Holland| ]] a2b40lxkriac5oqc41ttbyf8ffhpkim 327981 327980 2026-10-22T09:20:31Z ~2026-56640-25 31986 /* Bevolkienge en ippervlak */ 327981 wikitext text/x-wiki {{Infobox land |noame = '''Holland'''<br/>''Nederland'' |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |woapen = Rijkswapen der Nederlanden.svg |koarte = [[Ofbeeldienge:EU-Netherlands.svg|300px]] |koartebyschrift = Liggienge van Holland in Europa<br /> {{Coord|51|55|0|N|5|34|0|E|titelweergave=ja}} |toale = [[Nederlands]] |hoofdstad = [[Amsterdam]] |stoatsvorm = Constitutionele [[monarchie]] |stoatshoofd = Keunienk [[Willem-Alexander van de Nederlandn|Willem-Alexander]] |1e minister = [[Rob Jetten]] |ipp = 41.543,37 <ref name=ipp>[https://allecijfers.nl/nederland/ Statistieken Nederland], AlleCijfers</ref> |inw = 18.130.208 <small>(januoari 2026)</small> <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1768510024332 Bevolking; kerncijfers], StatLine - CBS</ref> |dichtheid = 436 |munte = [[euro]] (EUR) |tydzone = UTC+1<br /><small>(zomertyd: UTC+2) </small> |landcode = NL, NLD |tillefong = (+31) |TLD = nl |fêestdag = [[27 april]] (keunienksdag) }} '''Holland''' (Uutsproake: Olland) is e land juste ten nôordn va [[België]] die dêel uutmakt van 't [[Keunienkryk van de Nederlandn]]. In 't westn grenst 't an de [[Nôordzêe]] en in 't ôostn an [[Duutsland]]. Den [[hoofdstad]] is [[Amsterdam]]. De Caraïbische eilandn [[Bonaire]], [[Sint Eustatius]] en [[Saba]] moakn as drie byzoundere gemêentn ôok dêel uut van 't land. [[Ofbeeldienge:Map of the Netherlands nl.png|links|thumb|Koarte van Holland]] {{clear|left}} Strikt genoomn verwyst ''Holland'' allêne noa de westelikke provincies ''[[Nôord-Holland]]'' en ''[[Zuud-Holland]]'', moa de benoamienge ''Olland'' wordt olhier gebruukt vo hêel 't land, dat eigentlik ''Nederland'' nomt (een zogenoamde ''pars pro toto''). In sommigte gedêeltn van Holland keunn ze der nie mee lachn da je ze Hollanders nomt, lik in Nôord-Broabant, Limburg, Drenthe en Groniengn byvôorbeeld. ==Bevolkienge en ippervlak== Holland (Europeesch dêel) et 18 miljoen inweuners. Per vierkante kilomèter weunn d'r 539 Hollanders (landippervlak, 2026), wuk da vele es. Vergelykt mo ne kêe met België, dat zelf ol êen van de dichstbevolkte gebiedn in de weireld es: 389 inw/km² (landippervlak, 2026, mo êerlik is êerlik: in [[Vloandern]] is de bevolkingsdichtheid 506 inw/km² (totoale ippervlak, 2026)). {| class=wikitable |- ! rowspan= 2 | Land || colspan=5 | Ippervlak |- ! Totoal || Land || Woater |- | rowspan = 3 | Holland <br> (2026) <ref name=ipp/> || 41.543,37 || 33.626,00 || 7.917,37 |- | 100% || 80,94% || 19,06% |- | 436 inw/km² || 539 inw/km² || |- | rowspan = 3 | [[België]] <br> (2024) <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/leefmilieu/grond/bodemgebruik Statbel]</ref> || 30.689,17 || 30.494,22 || 194,95 |- | 100% || 99,36% || 0,64% |- | 387 inw/km² || 389 inw/km² || |- | rowspan = 3 | Verschil || +10.854,20 || +3.131,78 || +7.722,42 |- | || -18,42% || +18,42% |- | +49 inw/km² || +150 inw/km² || |} {| class="wikitable" ! colspan=4| Bevolkiengsontwikkelienge |- ! colspan=2| Holland <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> ! colspan=2| België <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/over-statbel/wat-doen-we/volkstellingen-census De volkstellingen in België sinds 1830], Statbel</ref> |- ! Joar ! Inweuners ! Inweuners ! Joar |- | 1850 | 3.084.000 | 4.337.000 | 1846 |- | 1900 | 5.107.000 | 6.694.000 | 1900 |- | 1950 | 10.027.000 | 8.512.000 | 1947 |- | 2000 | 15.864.000 | 10.296.000 | 2001 |- | 2026 | 18.130.000 | 11.868.000 | 2026 |} ==Toaln== De officiële toale in Holland is [[Nederlands]]. In de provinsje [[Friesland]] is [[Fries]] ôok erkend as officiële toale. Erkende streektoaln zyn [[Limburgs]] in [[Hollands Limburg]] en [[Nedersaksisch]] in 't nôordn en ôostn. Ip Bonaire wordt 't Papiaments geklapt en ip Saba en Sint-Eustatius klappen ze [[Ingels]]. 't [[Jiddisch]] en [[Romani]] hen 'n specioale minderheidsstatus. 't [[Zêeuws]] en 't [[West-Vlams]] in westelik [[Zeeuws-Vloandern|Zêeuws-Vloandern]] wordn nie gezien als aparte toaln. ==Godsdienst== Holland is van ôorsproung e christelik land. Moa nu zegt 40% van ol d' Hollanders da ze nie gelovig zyn. Van d'overige 60% lop et uutêen. De belangrykste godsdienstn zyn: * de Rooms-[[Katholieke kerke]] (5 miljoe) * de Protestansje kerke (2,5 miljoe) * de verschillige Gereformeerde kerkn (ol tegoare 700.000) * d'Islamietn (a peu prè 800.000) * d'Indoes (a peu prè 100.000) * de Boeddhistn (a peu prè 80.000) * de Joodn (a peu prè 40.000). ==Administroasje== [[Ofbeeldienge:Map provinces Netherlands-nl.svg|thumb|Provinsjes van Holland]] Holland bestoat uut twoalf provinsjes. Die provinsjes zyn vodder verdêeld in 342 gemêenten. De provinsjes zyn: {| width=50% | * [[Drenthe]] * [[Flevoland]] * [[Friesland]] * [[Gelderland]] * [[Groniengn (provinsje)|Groniengn]] * [[Hollands Limburg|Limburg]] | * [[Nôord-Broabant]] * [[Nôord-Holland]] * [[Overyssel]] * [[Utrecht (provinsje)|Utrecht]] * [[Zêeland]] * [[Zuud-Holland]] | |} ''Zie ook et artikel over [[Hollandsche provinsjes]].'' Neffest de provinsjes en gemêenten zyn d'r ook 21 [[woaterschap]]pn. Die besteursvorm is uniek voer Holland. ==Polletiek== * Holland is e parlementaire, costitutionele [[monarchie]]. De regerienge en 't parlement (d'Hollanders noemn da [[Stoatn-Generoal]]) zyn tegoare de wetgevende macht. Die Stoatn-Generoal bestoat uut 2 koamers: [[Êestn Koamer]] (vergelykt by nuus mè de Senoat) en de [[Twiddn Koamer]] (wuk damme wyder noemn: de Koamer). * An 't hoofd van 't land stoat sins 30 april 2013 keunienk [[Willem-Alexander van de Nederlandn|Willem-Alexander]]. Je volgde zyn moeder keuniginne Beatrix ip. De Premier (êeste minister) is [[Rob Jetten]]. E zetelt mè ze regerienge in [[Den Haag]]. === Twiddn Koamer === De zetelverdêlienge van de [[Twiddn Koamer]] ziet er ezô uut:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/TK4603.html Zetelverdeling in de Tweede Kamer 1946-nu], nlverkiezingen</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Party ! 2025 || 2023 || 2021 ! 2017 || 2012 || 2010 ! 2006 || 2003 || 2002 ! 1998 || 1994 || 1989 |- | [[D66]] | 26 || 9 || 24 | 19 || 12 || 10 | 3 || 6 || 7 | 14 || 24 || 12 |- | [[PVV (Holland)|PVV]] | 26 || 37 || 17 | 20 || 15 || 24 | 9 || || | || || |- | [[VVD]] | 22 || 24 || 34 | 33 || 41 || 31 | 22 || 28 || 24 | 38 || 31 || 22 |- | [[PRO]] ¹ | 20 || 25 || | || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ | || || 8 | 14 || 4 || 10 | 7 || 8 || 10 | 11 || 5 || 6 |- | [[PvdA]] ¹ | || || 9 | 9 || 38 || 30 | 33 || 42 || 23 | 45 || 37 || 49 |- | [[CDA]] | 18 || 5 || 15 | 19 || 13 || 21 | 41 || 44 || 43 | 29 || 34 || 54 |- | [[JA21]] | 9 || 1 || 3 | || || | || || | || || |- | [[FVD]] | 7 || 3 || 8 | 2 || || | || || | || || |- | [[BBB]] | 4 || 7 || 1 | || || | || || | || || |- | [[DENK]] | 3 || 3 || 3 | 3 || || | || || | || || |- | [[SGP]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 2 | 2 || 2 || 2 | 3 || 2 || 3 |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 6 | 5 || 2 || 2 | 2 || || | || || |- | [[CU]] ² | 3 || 3 || 5 | 5 || 5 || 5 | 6 || 3 || 4 | 5 || 5 || 3 |- | [[SP (Holland)|SP]] | 3 || 5 || 9 | 14 || 15 || 15 | 25 || 9 || 9 | 5 || 2 || |- | [[50+]] | 2 || || 1 | 4 || 2 || | || || | || || |- | [[Volt]] | 1 || 2 || 3 | || || | || || | || || |- | [[NSC]] | || 20 || | || || | || || | || || |- | [[BIJ1]] | || || 1 | || || | || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || | || 8 || 26 | || || |- | [[LN]] | || || | || || | || || 2 | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || || | || 6 || |- | [[CD]] | || || | || || | || || | || 3 || 1 |- | [[U55+]] | || || | || || | || || | || 1 || |- ! Totoal ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 |- ! Ipkomst ! 78% || 78% || 79% ! 82% || 75% || 75% ! 80% || 80% || 79% ! 73% || 79% || 80% |} ¹ GL + PvdA ² 1989-1998: CU = GPV + RPF === Êestn Koamer === De zetelverdêlienge van de [[Êestn Koamer]] ziet er ezô uut:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/EK1703.html Zetelverdeling in de Eerste Kamer 1917-nu], nlverkiezingen</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Party ! 2023 || 2019 || 2015 ! 2011 || 2007 || 2003 ! 1999 || 1995 || 1991 |- | [[BBB]] | 16 || || | || || | || || |- | [[PRO]] ¹ | 14 || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ | || 8 || 4 | 5 || 4 || 5 | 8 || 4 || 4 |- | [[PvdA]] | || 6 || 8 | 14 || 14 || 19 | 15 || 14 || 16 |- | [[VVD]] | 10 || 12 || 13 | 16 || 14 || 15 | 19 || 23 || 12 |- | [[CDA]] | 6 || 9 || 12 | 11 || 21 || 23 | 20 || 19 || 27 |- | [[D66]] | 5 || 7 || 10 | 5 || 2 || 3 | 4 || 7 || 12 |- | [[PVV (Holland)|PVV]] | 4 || 5 || 9 | 10 || || | || || |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 2 | 1 || 1 || | || || |- | [[JA21]] | 3 || || | || || | || || |- | [[SP (Holland)|SP]] | 3 || 4 || 9 | 8 || 12 || 4 | 2 || 1 || |- | [[CU]] ² | 3 || 4 || 3 | 2 || 4 || 2 | 4 || 2 || 2 |- | [[FVD]] | 2 || 12 || | || || | || || |- | [[SGP]] | 2 || 2 || 2 | 1 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 |- | [[Volt]] | 2 || || | || || | || || |- | [[OPNL]] ³ | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || |- | [[50+]] | 1 || 2 || 2 | 1 || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || 1 | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || 2 || |- ! Totoal ! 75 || 75 || 75 ! 75 || 75 || 75 ! 75 || 75 || 75 |- |} ¹ GL + PvdA ² 1991-1999: CU = GPV + RPF ³ 1999-2019: OSF === Kabinettn === Hollandsche kabinettn sins 1945:<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Kabinetten sinds 1945], Rijksoverheid</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Kabinet ! Joarn ! Party ! Party ! Party ! Party ! Party |- | [[Kabinet-Schermerhorn-Drees|Schermerhorn-Drees]] | 1945 – 1946 | [[CDA]] ([[CHU]], [[KVP]]) ¹ | | '''[[PvdA]]''' | | |- | [[Kabinet-Beel I|Beel I]] | 1946 – 1948 | CDA ('''KVP''') | | PvdA | | |- | [[Kabinet-Drees I|Drees I]] | 1948 – 1951 | CDA (CHU, KVP) | | '''PvdA''' | [[VVD]] | |- | [[Kabinet-Drees II|Drees II]] | 1951 – 1952 | CDA (CHU, KVP) | | '''PvdA''' | VVD | |- | [[Kabinet-Drees III|Drees III]] | 1952 – 1956 | CDA ([[ARP]], CHU, KVP) ¹ | | '''PvdA''' | | |- | [[Kabinet-Drees IV|Drees IV]] | 1956 – 1958 | CDA (ARP, CHU, KVP) | | '''PvdA''' | | |- | [[Kabinet-Beel II|Beel II]] | 1958 – 1959 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | | |- | [[Kabinet-De Quay|De Quay]] | 1959 – 1963 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | VVD | |- | [[Kabinet-Marijnen|Marijnen]] | 1963 – 1965 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | VVD | |- | [[Kabinet-Cals|Cals]] | 1965 – 1966 | CDA (ARP, '''KVP''') | | PvdA | | |- | [[Kabinet-Zijlstra|Zijlstra]] | 1966 – 1967 | CDA ('''ARP''', KVP) | | | | |- | [[Kabinet-De Jong|De Jong]] | 1967 – 1971 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | VVD | |- | [[Kabinet-Biesheuvel I|Biesheuvel I]] | 1971 – 1972 | CDA ('''ARP''', CHU, KVP) | | | VVD | [[DS'70]] |- | [[Kabinet-Biesheuvel II|Biesheuvel II]] | 1972 – 1973 | CDA ('''ARP''', CHU, KVP) | | | VVD | |- | [[Kabinet-Den Uyl|Den Uyl]] | 1973 – 1977 | CDA (ARP, KVP) | [[D66]] | '''PvdA''' | | [[PPR]] |- | [[Kabinet-Van Agt I|Van Agt I]] | 1977 – 1981 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Van Agt II|Van Agt II]] | 1981 – 1982 | '''CDA''' | D66 | PvdA | | |- | [[Kabinet-Van Agt III|Van Agt III]] | 1982 – 1982 | '''CDA''' | D66 | | | |- | [[Kabinet-Lubbers I|Lubbers I]] | 1982 – 1986 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Lubbers II|Lubbers II]] | 1986 – 1989 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Lubbers III|Lubbers III]] | 1989 – 1994 | '''CDA''' | | PvdA | | |- | [[Kabinet-Kok I|Kok I]] | 1994 – 1998 | | D66 | '''PvdA''' | VVD | |- | [[Kabinet-Kok II|Kok II]] | 1998 – 2002 | | D66 | '''PvdA''' | VVD | |- | [[Kabinet-Balkenende I|Balkenende I]] | 2002 – 2003 | '''CDA''' | | | VVD | [[LPF]] |- | [[Kabinet-Balkenende II|Balkenende II]] | 2003 – 2006 | '''CDA''' | D66 | | VVD | |- | [[Kabinet-Balkenende III|Balkenende III]] | 2006 – 2007 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Balkenende IV|Balkenende IV]] | 2007 – 2010 | '''CDA''' | | PvdA | | [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte I|Rutte I]] | 2010 – 2012 | CDA | | | '''VVD''' | ([[PVV (Holland)|PVV]]) |- | [[Kabinet-Rutte II|Rutte II]] | 2012 – 2017 | | | PvdA | '''VVD''' | |- | [[Kabinet-Rutte III|Rutte III]] | 2017 – 2022 | CDA | D66 | | '''VVD''' | CU |- | [[Kabinet-Rutte IV|Rutte IV]] | 2022 – 2024 | CDA | D66 | | '''VVD''' | CU |- | [[Kabinet-Schoof|Schoof]] | 2024 – 2026 | | | | VVD | [[PVV (Holland)|PVV]], [[NSC]], [[BBB]] |- |- | [[Kabinet-Jetten|Jetten]] | 2026 – no | CDA | '''D66''' | | VVD | |- |} ¹ ARP, CHU en KVP zyn de vôorlopers van 't CDA. === Premiers === Êestn ministers sins 1945:<ref>[https://historiek.net/alle-premiers-van-nederland/18156/ Alle premiers van Nederland], Historiek</ref> {| class="wikitable" |- ! Premier ! Party ! Termyn ! Joarn |- | [[Wim Schermerhorn]] | [[VDB]] / [[PvdA]] | 1945 – 1946 | 1 |- | [[Louis Beel]] | [[KVP]] | 1946 – 1948 | 2 |- | [[Willem Drees]] | PvdA | 1948 – 1958 | 10 |- | Louis Beel | KVP | 1958 – 1959 | 1 |- | [[Jan de Quay]] | KVP | 1959 – 1963 | 4 |- | [[Victor Marijnen]] | KVP | 1963 – 1965 | 2 |- | [[Jo Cals]] | KVP | 1965 – 1966 | 1 |- | [[Jelle Zijlstra]] | [[ARP]] | 1966 – 1967 | 1 |- | [[Piet de Jong]] | KVP | 1967 – 1971 | 4 |- | [[Barend Biesheuvel]] | ARP | 1971 – 1973 | 2 |- | [[Joop den Uyl]] | PvdA | 1973 – 1977 | 4 |- | [[Dries van Agt]] | [[CDA]] | 1977 – 1982 | 5 |- | [[Ruud Lubbers]] | CDA | 1982 – 1994 | 12 |- | [[Wim Kok]] | PvdA | 1994 – 2002 | 8 |- | [[Jan Peter Balkenende]] | CDA | 2002 – 2010 | 8 |- | [[Mark Rutte]] | [[VVD]] | 2010 – 2024 | 14 |- | [[Dick Schoof]] | / | 2024 – 2026 | 2 |- | [[Rob Jetten]] | [[D66]] | 2026 - nu | 0 |} ==Cultuur== [[Ofbeeldienge:Hollande04.jpg|thumb|E poar traditionele symbooln van d'Ollandsche cultuure, [[Rembrandt]] en [[Johannes Vermeer]] (schilders), [[windmeuln]]s, tulpn]] === Kunst === D' Ollandsche schilderkunst wordt verteegnwoordigd deur e grôot dêel mêesters. De bloeiperiode was in de ''goudn'' zeevntienste êeuwe mè schilders lik [[Rembrandt]], [[Johannes Vermeer]], [[Frans Hals]] en [[Jan Steen]]. Ook 't werk van de postimpressionistische schilder [[Vincent van Gogh]] is achter zyn dôod weireldbekend gekommn. Uut den êestn elt van de twientigste êeuwe dateert d' abstracte kunst van [[Piet Mondriaan]]. In [[1948]] wierd de kunstverênigienge Cobra ipgericht, mè leedn lik de [[België|Belg]] [[Pierre Alechinsky]], de [[Denemarkn|Deenn]] [[Asger Jorn]] en [[Carl-Henning Pedersen]] en de Hollanders [[Karel Appel]], [[Constant]] en [[Corneille]].<ref>[https://web.archive.org/web/20150120234311/http://www.cobra-museum.nl/leerzaam.htm Cobra Museum] cobra-museum.nl (gearchivêerd)</ref> De bekendste verteegnwoordigers van d' Ollandsche literateure van de Goudn Êeuwe zyn [[Joost van den Vondel]] en [[Pieter Corneliszoon Hooft]]. In de neegntienste êeuwe beschrêef en bekritiseerde [[Multatuli]] de situoatie in [[Indonesië]] in zijn werk ''Max Havelaar''. [[Louis Couperus]] was êen van d' êeste Ollandsche verteegnwoordigers van 't naturalisme. In de literateure van achter den oorloge wordt er geklapt van ''de grôte drie'', verwyzend noa [[Willem Frederik Hermans]], [[Harry Mulisch]] en [[Gerard Reve]]. === Cultureel en nateurlik erfgoed === Belangryke musea in Olland zyn 't [[Ryksmuseum Amsterdam]], [[Van Gogh Museum]], [[Mauritsuus]], [[Museum Boijmans Van Beuningen]], [[Paleis Het Loo]] en 't [[Kröller-Müller Museum]]. 't Nateurlik erfgoed van Olland bestoat vor e grôot dêel uut 't vlak nat landschap mè [[riviere|riviern]], [[polder]]s en [[windmeuln|meulens]]. De nateure in Olland is sterk beïnvloed deur de mens. Bekende vôorbeeldn zyn de Zuuderzêewerkn en de Deltawerkn. Belangryke nateurgebiedn zyn de [[Veluwe]], de [[Waddneilandn]], de [[Biesbosch]] en 't blommnpark de [[Keukenhof]]. Holland es vrêe gekend vo zyn tulpn: d'Hollanders zyn vrêe bedreevn in 't kwêekn van blommn. == Vervoer == Juuste gelik in België: e masse ottoroutn en stroatn (ol t'hope, voe 116.500 kilomeiters), e spôornetwerk (t'hope 2808 kilomeiters) en e vliegpling: Schiphol. À propos; 't moe wel gezeid zyn dat de wegen agunter van vêel betere kwaliteit zyn dan ier in België. Azo oal'n ze e propere 6.4 ip 7 (België: 4.4 ip 7) en kom'n z' ip d' [https://www.ad.nl/auto/deze-landen-hebben-de-beste-en-slechtste-wegen-van-europa~a914116f/ êerste plekke] in Europa. D'Hollanders zyn zot van vélo's: z'ein 't weireldrecor van vélo's per inweuner. Vele stoaties in Holland zyn styf specioal: lank en smol. Ip ieder perroeng stoppn der geweunlik drie trings achterêen. De trings moen ton wel à peu près t'hôpe toekommn en anzettn; de minste vertroagienge van êen van die trings en hêel 't boelke es in vertroagienge. 60 % van d' Hollandse oto's riedt olle doagen ip de route tussen Breda en Amsterdam. Resultoat: ne serieuzen traffiek van gemiddeld 300 kilomeiters ipstoppieng per dag (ciefers uut 2006), mêer dan 't dubbele van wuk da me ier en in [[België]]. ==Sport== [[Voetbol]] is 'n belangrykstn sport. Peis mor an [[Ajax]], [[PSV (voetbolclub)|PSV]] en [[Feyenoord]]. Oek populair is [[schatsn]], zowel buutn (Elfstedentocht, at 't styf vriest) of binn. D' Hollanders zyn oek goed in [[vélokoerse]], hockey en volleybol. == Referensjes == <references/> ==Externe koppeliengn== * [https://www.rijksoverheid.nl/ Ryksoverheid] * [http://www.overheid.nl/ Hollanschn overheid] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://app.map5.nl/nltopo/#rd/map5topo/2/124894.4/463000 Koartn], map5 * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://www.knmi.nl KNMI] {{Commons|The Netherlands|Holland}} {{EU}} {{Landn in Europa}} [[Categorie:Holland| ]] a4nwt1qeub039ggl7dhdocd18fm2pfx 327982 327981 2026-10-22T09:22:31Z ~2026-56640-25 31986 /* Bevolkienge en ippervlak */ 327982 wikitext text/x-wiki {{Infobox land |noame = '''Holland'''<br/>''Nederland'' |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |woapen = Rijkswapen der Nederlanden.svg |koarte = [[Ofbeeldienge:EU-Netherlands.svg|300px]] |koartebyschrift = Liggienge van Holland in Europa<br /> {{Coord|51|55|0|N|5|34|0|E|titelweergave=ja}} |toale = [[Nederlands]] |hoofdstad = [[Amsterdam]] |stoatsvorm = Constitutionele [[monarchie]] |stoatshoofd = Keunienk [[Willem-Alexander van de Nederlandn|Willem-Alexander]] |1e minister = [[Rob Jetten]] |ipp = 41.543,37 <ref name=ipp>[https://allecijfers.nl/nederland/ Statistieken Nederland], AlleCijfers</ref> |inw = 18.130.208 <small>(januoari 2026)</small> <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1768510024332 Bevolking; kerncijfers], StatLine - CBS</ref> |dichtheid = 436 |munte = [[euro]] (EUR) |tydzone = UTC+1<br /><small>(zomertyd: UTC+2) </small> |landcode = NL, NLD |tillefong = (+31) |TLD = nl |fêestdag = [[27 april]] (keunienksdag) }} '''Holland''' (Uutsproake: Olland) is e land juste ten nôordn va [[België]] die dêel uutmakt van 't [[Keunienkryk van de Nederlandn]]. In 't westn grenst 't an de [[Nôordzêe]] en in 't ôostn an [[Duutsland]]. Den [[hoofdstad]] is [[Amsterdam]]. De Caraïbische eilandn [[Bonaire]], [[Sint Eustatius]] en [[Saba]] moakn as drie byzoundere gemêentn ôok dêel uut van 't land. [[Ofbeeldienge:Map of the Netherlands nl.png|links|thumb|Koarte van Holland]] {{clear|left}} Strikt genoomn verwyst ''Holland'' allêne noa de westelikke provincies ''[[Nôord-Holland]]'' en ''[[Zuud-Holland]]'', moa de benoamienge ''Olland'' wordt olhier gebruukt vo hêel 't land, dat eigentlik ''Nederland'' nomt (een zogenoamde ''pars pro toto''). In sommigte gedêeltn van Holland keunn ze der nie mee lachn da je ze Hollanders nomt, lik in Nôord-Broabant, Limburg, Drenthe en Groniengn byvôorbeeld. ==Bevolkienge en ippervlak== Holland (Europeesch dêel) et 18 miljoen inweuners. Per vierkante kilomèter weunn d'r 539 Hollanders (landippervlak, 2026), wuk da vele es. Vergelykt mo ne kêe met België, dat zelf ol êen van de dichstbevolkte gebiedn in de weireld es: 389 inw/km² (landippervlak, 2026, mo êerlik is êerlik: in [[Vloandern]] is de bevolkingsdichtheid 506 inw/km² (totoale ippervlak, 2026)). {| class=wikitable |- ! rowspan= 2 | Land || colspan=5 | Ippervlak |- ! Totoal || Land || Woater |- | rowspan = 3 | Holland <br> (2026) <ref name=ipp/> || 41.543,37 || 33.626,00 || 7.917,37 |- | 100% || 80,94% || 19,06% |- | 436 inw/km² || 539 inw/km² || |- | rowspan = 3 | [[België]] <br> (2024) <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/leefmilieu/grond/bodemgebruik Bodemgebruik], Statbel</ref> || 30.689,17 || 30.494,22 || 194,95 |- | 100% || 99,36% || 0,64% |- | 387 inw/km² || 389 inw/km² || |- | rowspan = 3 | Verschil || +10.854,20 || +3.131,78 || +7.722,42 |- | || -18,42% || +18,42% |- | +49 inw/km² || +150 inw/km² || |} {| class="wikitable" ! colspan=4| Bevolkiengsontwikkelienge |- ! colspan=2| Holland <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> ! colspan=2| België <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/over-statbel/wat-doen-we/volkstellingen-census De volkstellingen in België sinds 1830], Statbel</ref> |- ! Joar ! Inweuners ! Inweuners ! Joar |- | 1850 | 3.084.000 | 4.337.000 | 1846 |- | 1900 | 5.107.000 | 6.694.000 | 1900 |- | 1950 | 10.027.000 | 8.512.000 | 1947 |- | 2000 | 15.864.000 | 10.296.000 | 2001 |- | 2026 | 18.130.000 | 11.868.000 | 2026 |} ==Toaln== De officiële toale in Holland is [[Nederlands]]. In de provinsje [[Friesland]] is [[Fries]] ôok erkend as officiële toale. Erkende streektoaln zyn [[Limburgs]] in [[Hollands Limburg]] en [[Nedersaksisch]] in 't nôordn en ôostn. Ip Bonaire wordt 't Papiaments geklapt en ip Saba en Sint-Eustatius klappen ze [[Ingels]]. 't [[Jiddisch]] en [[Romani]] hen 'n specioale minderheidsstatus. 't [[Zêeuws]] en 't [[West-Vlams]] in westelik [[Zeeuws-Vloandern|Zêeuws-Vloandern]] wordn nie gezien als aparte toaln. ==Godsdienst== Holland is van ôorsproung e christelik land. Moa nu zegt 40% van ol d' Hollanders da ze nie gelovig zyn. Van d'overige 60% lop et uutêen. De belangrykste godsdienstn zyn: * de Rooms-[[Katholieke kerke]] (5 miljoe) * de Protestansje kerke (2,5 miljoe) * de verschillige Gereformeerde kerkn (ol tegoare 700.000) * d'Islamietn (a peu prè 800.000) * d'Indoes (a peu prè 100.000) * de Boeddhistn (a peu prè 80.000) * de Joodn (a peu prè 40.000). ==Administroasje== [[Ofbeeldienge:Map provinces Netherlands-nl.svg|thumb|Provinsjes van Holland]] Holland bestoat uut twoalf provinsjes. Die provinsjes zyn vodder verdêeld in 342 gemêenten. De provinsjes zyn: {| width=50% | * [[Drenthe]] * [[Flevoland]] * [[Friesland]] * [[Gelderland]] * [[Groniengn (provinsje)|Groniengn]] * [[Hollands Limburg|Limburg]] | * [[Nôord-Broabant]] * [[Nôord-Holland]] * [[Overyssel]] * [[Utrecht (provinsje)|Utrecht]] * [[Zêeland]] * [[Zuud-Holland]] | |} ''Zie ook et artikel over [[Hollandsche provinsjes]].'' Neffest de provinsjes en gemêenten zyn d'r ook 21 [[woaterschap]]pn. Die besteursvorm is uniek voer Holland. ==Polletiek== * Holland is e parlementaire, costitutionele [[monarchie]]. De regerienge en 't parlement (d'Hollanders noemn da [[Stoatn-Generoal]]) zyn tegoare de wetgevende macht. Die Stoatn-Generoal bestoat uut 2 koamers: [[Êestn Koamer]] (vergelykt by nuus mè de Senoat) en de [[Twiddn Koamer]] (wuk damme wyder noemn: de Koamer). * An 't hoofd van 't land stoat sins 30 april 2013 keunienk [[Willem-Alexander van de Nederlandn|Willem-Alexander]]. Je volgde zyn moeder keuniginne Beatrix ip. De Premier (êeste minister) is [[Rob Jetten]]. E zetelt mè ze regerienge in [[Den Haag]]. === Twiddn Koamer === De zetelverdêlienge van de [[Twiddn Koamer]] ziet er ezô uut:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/TK4603.html Zetelverdeling in de Tweede Kamer 1946-nu], nlverkiezingen</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Party ! 2025 || 2023 || 2021 ! 2017 || 2012 || 2010 ! 2006 || 2003 || 2002 ! 1998 || 1994 || 1989 |- | [[D66]] | 26 || 9 || 24 | 19 || 12 || 10 | 3 || 6 || 7 | 14 || 24 || 12 |- | [[PVV (Holland)|PVV]] | 26 || 37 || 17 | 20 || 15 || 24 | 9 || || | || || |- | [[VVD]] | 22 || 24 || 34 | 33 || 41 || 31 | 22 || 28 || 24 | 38 || 31 || 22 |- | [[PRO]] ¹ | 20 || 25 || | || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ | || || 8 | 14 || 4 || 10 | 7 || 8 || 10 | 11 || 5 || 6 |- | [[PvdA]] ¹ | || || 9 | 9 || 38 || 30 | 33 || 42 || 23 | 45 || 37 || 49 |- | [[CDA]] | 18 || 5 || 15 | 19 || 13 || 21 | 41 || 44 || 43 | 29 || 34 || 54 |- | [[JA21]] | 9 || 1 || 3 | || || | || || | || || |- | [[FVD]] | 7 || 3 || 8 | 2 || || | || || | || || |- | [[BBB]] | 4 || 7 || 1 | || || | || || | || || |- | [[DENK]] | 3 || 3 || 3 | 3 || || | || || | || || |- | [[SGP]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 2 | 2 || 2 || 2 | 3 || 2 || 3 |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 6 | 5 || 2 || 2 | 2 || || | || || |- | [[CU]] ² | 3 || 3 || 5 | 5 || 5 || 5 | 6 || 3 || 4 | 5 || 5 || 3 |- | [[SP (Holland)|SP]] | 3 || 5 || 9 | 14 || 15 || 15 | 25 || 9 || 9 | 5 || 2 || |- | [[50+]] | 2 || || 1 | 4 || 2 || | || || | || || |- | [[Volt]] | 1 || 2 || 3 | || || | || || | || || |- | [[NSC]] | || 20 || | || || | || || | || || |- | [[BIJ1]] | || || 1 | || || | || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || | || 8 || 26 | || || |- | [[LN]] | || || | || || | || || 2 | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || || | || 6 || |- | [[CD]] | || || | || || | || || | || 3 || 1 |- | [[U55+]] | || || | || || | || || | || 1 || |- ! Totoal ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 |- ! Ipkomst ! 78% || 78% || 79% ! 82% || 75% || 75% ! 80% || 80% || 79% ! 73% || 79% || 80% |} ¹ GL + PvdA ² 1989-1998: CU = GPV + RPF === Êestn Koamer === De zetelverdêlienge van de [[Êestn Koamer]] ziet er ezô uut:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/EK1703.html Zetelverdeling in de Eerste Kamer 1917-nu], nlverkiezingen</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Party ! 2023 || 2019 || 2015 ! 2011 || 2007 || 2003 ! 1999 || 1995 || 1991 |- | [[BBB]] | 16 || || | || || | || || |- | [[PRO]] ¹ | 14 || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ | || 8 || 4 | 5 || 4 || 5 | 8 || 4 || 4 |- | [[PvdA]] | || 6 || 8 | 14 || 14 || 19 | 15 || 14 || 16 |- | [[VVD]] | 10 || 12 || 13 | 16 || 14 || 15 | 19 || 23 || 12 |- | [[CDA]] | 6 || 9 || 12 | 11 || 21 || 23 | 20 || 19 || 27 |- | [[D66]] | 5 || 7 || 10 | 5 || 2 || 3 | 4 || 7 || 12 |- | [[PVV (Holland)|PVV]] | 4 || 5 || 9 | 10 || || | || || |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 2 | 1 || 1 || | || || |- | [[JA21]] | 3 || || | || || | || || |- | [[SP (Holland)|SP]] | 3 || 4 || 9 | 8 || 12 || 4 | 2 || 1 || |- | [[CU]] ² | 3 || 4 || 3 | 2 || 4 || 2 | 4 || 2 || 2 |- | [[FVD]] | 2 || 12 || | || || | || || |- | [[SGP]] | 2 || 2 || 2 | 1 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 |- | [[Volt]] | 2 || || | || || | || || |- | [[OPNL]] ³ | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || |- | [[50+]] | 1 || 2 || 2 | 1 || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || 1 | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || 2 || |- ! Totoal ! 75 || 75 || 75 ! 75 || 75 || 75 ! 75 || 75 || 75 |- |} ¹ GL + PvdA ² 1991-1999: CU = GPV + RPF ³ 1999-2019: OSF === Kabinettn === Hollandsche kabinettn sins 1945:<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Kabinetten sinds 1945], Rijksoverheid</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Kabinet ! Joarn ! Party ! Party ! Party ! Party ! Party |- | [[Kabinet-Schermerhorn-Drees|Schermerhorn-Drees]] | 1945 – 1946 | [[CDA]] ([[CHU]], [[KVP]]) ¹ | | '''[[PvdA]]''' | | |- | [[Kabinet-Beel I|Beel I]] | 1946 – 1948 | CDA ('''KVP''') | | PvdA | | |- | [[Kabinet-Drees I|Drees I]] | 1948 – 1951 | CDA (CHU, KVP) | | '''PvdA''' | [[VVD]] | |- | [[Kabinet-Drees II|Drees II]] | 1951 – 1952 | CDA (CHU, KVP) | | '''PvdA''' | VVD | |- | [[Kabinet-Drees III|Drees III]] | 1952 – 1956 | CDA ([[ARP]], CHU, KVP) ¹ | | '''PvdA''' | | |- | [[Kabinet-Drees IV|Drees IV]] | 1956 – 1958 | CDA (ARP, CHU, KVP) | | '''PvdA''' | | |- | [[Kabinet-Beel II|Beel II]] | 1958 – 1959 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | | |- | [[Kabinet-De Quay|De Quay]] | 1959 – 1963 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | VVD | |- | [[Kabinet-Marijnen|Marijnen]] | 1963 – 1965 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | VVD | |- | [[Kabinet-Cals|Cals]] | 1965 – 1966 | CDA (ARP, '''KVP''') | | PvdA | | |- | [[Kabinet-Zijlstra|Zijlstra]] | 1966 – 1967 | CDA ('''ARP''', KVP) | | | | |- | [[Kabinet-De Jong|De Jong]] | 1967 – 1971 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | VVD | |- | [[Kabinet-Biesheuvel I|Biesheuvel I]] | 1971 – 1972 | CDA ('''ARP''', CHU, KVP) | | | VVD | [[DS'70]] |- | [[Kabinet-Biesheuvel II|Biesheuvel II]] | 1972 – 1973 | CDA ('''ARP''', CHU, KVP) | | | VVD | |- | [[Kabinet-Den Uyl|Den Uyl]] | 1973 – 1977 | CDA (ARP, KVP) | [[D66]] | '''PvdA''' | | [[PPR]] |- | [[Kabinet-Van Agt I|Van Agt I]] | 1977 – 1981 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Van Agt II|Van Agt II]] | 1981 – 1982 | '''CDA''' | D66 | PvdA | | |- | [[Kabinet-Van Agt III|Van Agt III]] | 1982 – 1982 | '''CDA''' | D66 | | | |- | [[Kabinet-Lubbers I|Lubbers I]] | 1982 – 1986 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Lubbers II|Lubbers II]] | 1986 – 1989 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Lubbers III|Lubbers III]] | 1989 – 1994 | '''CDA''' | | PvdA | | |- | [[Kabinet-Kok I|Kok I]] | 1994 – 1998 | | D66 | '''PvdA''' | VVD | |- | [[Kabinet-Kok II|Kok II]] | 1998 – 2002 | | D66 | '''PvdA''' | VVD | |- | [[Kabinet-Balkenende I|Balkenende I]] | 2002 – 2003 | '''CDA''' | | | VVD | [[LPF]] |- | [[Kabinet-Balkenende II|Balkenende II]] | 2003 – 2006 | '''CDA''' | D66 | | VVD | |- | [[Kabinet-Balkenende III|Balkenende III]] | 2006 – 2007 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Balkenende IV|Balkenende IV]] | 2007 – 2010 | '''CDA''' | | PvdA | | [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte I|Rutte I]] | 2010 – 2012 | CDA | | | '''VVD''' | ([[PVV (Holland)|PVV]]) |- | [[Kabinet-Rutte II|Rutte II]] | 2012 – 2017 | | | PvdA | '''VVD''' | |- | [[Kabinet-Rutte III|Rutte III]] | 2017 – 2022 | CDA | D66 | | '''VVD''' | CU |- | [[Kabinet-Rutte IV|Rutte IV]] | 2022 – 2024 | CDA | D66 | | '''VVD''' | CU |- | [[Kabinet-Schoof|Schoof]] | 2024 – 2026 | | | | VVD | [[PVV (Holland)|PVV]], [[NSC]], [[BBB]] |- |- | [[Kabinet-Jetten|Jetten]] | 2026 – no | CDA | '''D66''' | | VVD | |- |} ¹ ARP, CHU en KVP zyn de vôorlopers van 't CDA. === Premiers === Êestn ministers sins 1945:<ref>[https://historiek.net/alle-premiers-van-nederland/18156/ Alle premiers van Nederland], Historiek</ref> {| class="wikitable" |- ! Premier ! Party ! Termyn ! Joarn |- | [[Wim Schermerhorn]] | [[VDB]] / [[PvdA]] | 1945 – 1946 | 1 |- | [[Louis Beel]] | [[KVP]] | 1946 – 1948 | 2 |- | [[Willem Drees]] | PvdA | 1948 – 1958 | 10 |- | Louis Beel | KVP | 1958 – 1959 | 1 |- | [[Jan de Quay]] | KVP | 1959 – 1963 | 4 |- | [[Victor Marijnen]] | KVP | 1963 – 1965 | 2 |- | [[Jo Cals]] | KVP | 1965 – 1966 | 1 |- | [[Jelle Zijlstra]] | [[ARP]] | 1966 – 1967 | 1 |- | [[Piet de Jong]] | KVP | 1967 – 1971 | 4 |- | [[Barend Biesheuvel]] | ARP | 1971 – 1973 | 2 |- | [[Joop den Uyl]] | PvdA | 1973 – 1977 | 4 |- | [[Dries van Agt]] | [[CDA]] | 1977 – 1982 | 5 |- | [[Ruud Lubbers]] | CDA | 1982 – 1994 | 12 |- | [[Wim Kok]] | PvdA | 1994 – 2002 | 8 |- | [[Jan Peter Balkenende]] | CDA | 2002 – 2010 | 8 |- | [[Mark Rutte]] | [[VVD]] | 2010 – 2024 | 14 |- | [[Dick Schoof]] | / | 2024 – 2026 | 2 |- | [[Rob Jetten]] | [[D66]] | 2026 - nu | 0 |} ==Cultuur== [[Ofbeeldienge:Hollande04.jpg|thumb|E poar traditionele symbooln van d'Ollandsche cultuure, [[Rembrandt]] en [[Johannes Vermeer]] (schilders), [[windmeuln]]s, tulpn]] === Kunst === D' Ollandsche schilderkunst wordt verteegnwoordigd deur e grôot dêel mêesters. De bloeiperiode was in de ''goudn'' zeevntienste êeuwe mè schilders lik [[Rembrandt]], [[Johannes Vermeer]], [[Frans Hals]] en [[Jan Steen]]. Ook 't werk van de postimpressionistische schilder [[Vincent van Gogh]] is achter zyn dôod weireldbekend gekommn. Uut den êestn elt van de twientigste êeuwe dateert d' abstracte kunst van [[Piet Mondriaan]]. In [[1948]] wierd de kunstverênigienge Cobra ipgericht, mè leedn lik de [[België|Belg]] [[Pierre Alechinsky]], de [[Denemarkn|Deenn]] [[Asger Jorn]] en [[Carl-Henning Pedersen]] en de Hollanders [[Karel Appel]], [[Constant]] en [[Corneille]].<ref>[https://web.archive.org/web/20150120234311/http://www.cobra-museum.nl/leerzaam.htm Cobra Museum] cobra-museum.nl (gearchivêerd)</ref> De bekendste verteegnwoordigers van d' Ollandsche literateure van de Goudn Êeuwe zyn [[Joost van den Vondel]] en [[Pieter Corneliszoon Hooft]]. In de neegntienste êeuwe beschrêef en bekritiseerde [[Multatuli]] de situoatie in [[Indonesië]] in zijn werk ''Max Havelaar''. [[Louis Couperus]] was êen van d' êeste Ollandsche verteegnwoordigers van 't naturalisme. In de literateure van achter den oorloge wordt er geklapt van ''de grôte drie'', verwyzend noa [[Willem Frederik Hermans]], [[Harry Mulisch]] en [[Gerard Reve]]. === Cultureel en nateurlik erfgoed === Belangryke musea in Olland zyn 't [[Ryksmuseum Amsterdam]], [[Van Gogh Museum]], [[Mauritsuus]], [[Museum Boijmans Van Beuningen]], [[Paleis Het Loo]] en 't [[Kröller-Müller Museum]]. 't Nateurlik erfgoed van Olland bestoat vor e grôot dêel uut 't vlak nat landschap mè [[riviere|riviern]], [[polder]]s en [[windmeuln|meulens]]. De nateure in Olland is sterk beïnvloed deur de mens. Bekende vôorbeeldn zyn de Zuuderzêewerkn en de Deltawerkn. Belangryke nateurgebiedn zyn de [[Veluwe]], de [[Waddneilandn]], de [[Biesbosch]] en 't blommnpark de [[Keukenhof]]. Holland es vrêe gekend vo zyn tulpn: d'Hollanders zyn vrêe bedreevn in 't kwêekn van blommn. == Vervoer == Juuste gelik in België: e masse ottoroutn en stroatn (ol t'hope, voe 116.500 kilomeiters), e spôornetwerk (t'hope 2808 kilomeiters) en e vliegpling: Schiphol. À propos; 't moe wel gezeid zyn dat de wegen agunter van vêel betere kwaliteit zyn dan ier in België. Azo oal'n ze e propere 6.4 ip 7 (België: 4.4 ip 7) en kom'n z' ip d' [https://www.ad.nl/auto/deze-landen-hebben-de-beste-en-slechtste-wegen-van-europa~a914116f/ êerste plekke] in Europa. D'Hollanders zyn zot van vélo's: z'ein 't weireldrecor van vélo's per inweuner. Vele stoaties in Holland zyn styf specioal: lank en smol. Ip ieder perroeng stoppn der geweunlik drie trings achterêen. De trings moen ton wel à peu près t'hôpe toekommn en anzettn; de minste vertroagienge van êen van die trings en hêel 't boelke es in vertroagienge. 60 % van d' Hollandse oto's riedt olle doagen ip de route tussen Breda en Amsterdam. Resultoat: ne serieuzen traffiek van gemiddeld 300 kilomeiters ipstoppieng per dag (ciefers uut 2006), mêer dan 't dubbele van wuk da me ier en in [[België]]. ==Sport== [[Voetbol]] is 'n belangrykstn sport. Peis mor an [[Ajax]], [[PSV (voetbolclub)|PSV]] en [[Feyenoord]]. Oek populair is [[schatsn]], zowel buutn (Elfstedentocht, at 't styf vriest) of binn. D' Hollanders zyn oek goed in [[vélokoerse]], hockey en volleybol. == Referensjes == <references/> ==Externe koppeliengn== * [https://www.rijksoverheid.nl/ Ryksoverheid] * [http://www.overheid.nl/ Hollanschn overheid] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://app.map5.nl/nltopo/#rd/map5topo/2/124894.4/463000 Koartn], map5 * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://www.knmi.nl KNMI] {{Commons|The Netherlands|Holland}} {{EU}} {{Landn in Europa}} [[Categorie:Holland| ]] oml97x65w9c93690o7nqdolt13upf7p 327983 327982 2026-10-22T09:32:02Z ~2026-56640-25 31986 /* Bevolkienge en ippervlak */ 327983 wikitext text/x-wiki {{Infobox land |noame = '''Holland'''<br/>''Nederland'' |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |woapen = Rijkswapen der Nederlanden.svg |koarte = [[Ofbeeldienge:EU-Netherlands.svg|300px]] |koartebyschrift = Liggienge van Holland in Europa<br /> {{Coord|51|55|0|N|5|34|0|E|titelweergave=ja}} |toale = [[Nederlands]] |hoofdstad = [[Amsterdam]] |stoatsvorm = Constitutionele [[monarchie]] |stoatshoofd = Keunienk [[Willem-Alexander van de Nederlandn|Willem-Alexander]] |1e minister = [[Rob Jetten]] |ipp = 41.543,37 <ref name=ipp>[https://allecijfers.nl/nederland/ Statistieken Nederland], AlleCijfers</ref> |inw = 18.130.208 <small>(januoari 2026)</small> <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1768510024332 Bevolking; kerncijfers], StatLine - CBS</ref> |dichtheid = 436 |munte = [[euro]] (EUR) |tydzone = UTC+1<br /><small>(zomertyd: UTC+2) </small> |landcode = NL, NLD |tillefong = (+31) |TLD = nl |fêestdag = [[27 april]] (keunienksdag) }} '''Holland''' (Uutsproake: Olland) is e land juste ten nôordn va [[België]] die dêel uutmakt van 't [[Keunienkryk van de Nederlandn]]. In 't westn grenst 't an de [[Nôordzêe]] en in 't ôostn an [[Duutsland]]. Den [[hoofdstad]] is [[Amsterdam]]. De Caraïbische eilandn [[Bonaire]], [[Sint Eustatius]] en [[Saba]] moakn as drie byzoundere gemêentn ôok dêel uut van 't land. [[Ofbeeldienge:Map of the Netherlands nl.png|links|thumb|Koarte van Holland]] {{clear|left}} Strikt genoomn verwyst ''Holland'' allêne noa de westelikke provincies ''[[Nôord-Holland]]'' en ''[[Zuud-Holland]]'', moa de benoamienge ''Olland'' wordt olhier gebruukt vo hêel 't land, dat eigentlik ''Nederland'' nomt (een zogenoamde ''pars pro toto''). In sommigte gedêeltn van Holland keunn ze der nie mee lachn da je ze Hollanders nomt, lik in Nôord-Broabant, Limburg, Drenthe en Groniengn byvôorbeeld. ==Bevolkienge en ippervlak== Holland (Europeesch dêel) et 18 miljoen inweuners. Per vierkante kilomèter weunn d'r 539 Hollanders (landippervlak, 2026), wuk da vele es. Vergelykt mo ne kêe met België, dat zelf ol êen van de dichstbevolkte gebiedn in de weireld es: 389 inw/km² (landippervlak, 2026, mo êerlik is êerlik: in [[Vloandern]] is de bevolkingsdichtheid 506 inw/km² (totoale ippervlak, 2026)). {| class=wikitable ! colspan=5 | Bevolkiengsontwikkelienge |- ! colspan=2 | Holland <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> ! colspan=2| België <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/over-statbel/wat-doen-we/volkstellingen-census De volkstellingen in België sinds 1830], Statbel</ref> ! rowspan=2 | Verschil |- ! Joar ! Inweuners ! Inweuners ! Joar |- | 1850 | 3.084.000 | 4.337.000 | 1846 | -1.253.000 |- | 1900 | 5.107.000 | 6.694.000 | 1900 | -1.587.000 |- | 1950 | 10.027.000 | 8.512.000 | 1947 | +1.515.000 |- | 2000 | 15.864.000 | 10.296.000 | 2001 | +5.568.000 |- | 2026 | 18.130.000 | 11.868.000 | 2026 | +6.262.000 |- |} {| class=wikitable |- ! rowspan= 2 | Land || colspan=5 | Ippervlak |- ! Totoal || Land || Woater |- | rowspan = 3 | Holland <br> (2026) <ref name=ipp/> || 41.543,37 || 33.626,00 || 7.917,37 |- | 100% || 80,94% || 19,06% |- | 436 inw/km² || 539 inw/km² || |- | rowspan = 3 | [[België]] <br> (2024) <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/leefmilieu/grond/bodemgebruik Bodemgebruik], Statbel</ref> || 30.689,17 || 30.494,22 || 194,95 |- | 100% || 99,36% || 0,64% |- | 387 inw/km² || 389 inw/km² || |- | rowspan = 3 | Verschil || +10.854,20 || +3.131,78 || +7.722,42 |- | || -18,42% || +18,42% |- | +49 inw/km² || +150 inw/km² || |} ==Toaln== De officiële toale in Holland is [[Nederlands]]. In de provinsje [[Friesland]] is [[Fries]] ôok erkend as officiële toale. Erkende streektoaln zyn [[Limburgs]] in [[Hollands Limburg]] en [[Nedersaksisch]] in 't nôordn en ôostn. Ip Bonaire wordt 't Papiaments geklapt en ip Saba en Sint-Eustatius klappen ze [[Ingels]]. 't [[Jiddisch]] en [[Romani]] hen 'n specioale minderheidsstatus. 't [[Zêeuws]] en 't [[West-Vlams]] in westelik [[Zeeuws-Vloandern|Zêeuws-Vloandern]] wordn nie gezien als aparte toaln. ==Godsdienst== Holland is van ôorsproung e christelik land. Moa nu zegt 40% van ol d' Hollanders da ze nie gelovig zyn. Van d'overige 60% lop et uutêen. De belangrykste godsdienstn zyn: * de Rooms-[[Katholieke kerke]] (5 miljoe) * de Protestansje kerke (2,5 miljoe) * de verschillige Gereformeerde kerkn (ol tegoare 700.000) * d'Islamietn (a peu prè 800.000) * d'Indoes (a peu prè 100.000) * de Boeddhistn (a peu prè 80.000) * de Joodn (a peu prè 40.000). ==Administroasje== [[Ofbeeldienge:Map provinces Netherlands-nl.svg|thumb|Provinsjes van Holland]] Holland bestoat uut twoalf provinsjes. Die provinsjes zyn vodder verdêeld in 342 gemêenten. De provinsjes zyn: {| width=50% | * [[Drenthe]] * [[Flevoland]] * [[Friesland]] * [[Gelderland]] * [[Groniengn (provinsje)|Groniengn]] * [[Hollands Limburg|Limburg]] | * [[Nôord-Broabant]] * [[Nôord-Holland]] * [[Overyssel]] * [[Utrecht (provinsje)|Utrecht]] * [[Zêeland]] * [[Zuud-Holland]] | |} ''Zie ook et artikel over [[Hollandsche provinsjes]].'' Neffest de provinsjes en gemêenten zyn d'r ook 21 [[woaterschap]]pn. Die besteursvorm is uniek voer Holland. ==Polletiek== * Holland is e parlementaire, costitutionele [[monarchie]]. De regerienge en 't parlement (d'Hollanders noemn da [[Stoatn-Generoal]]) zyn tegoare de wetgevende macht. Die Stoatn-Generoal bestoat uut 2 koamers: [[Êestn Koamer]] (vergelykt by nuus mè de Senoat) en de [[Twiddn Koamer]] (wuk damme wyder noemn: de Koamer). * An 't hoofd van 't land stoat sins 30 april 2013 keunienk [[Willem-Alexander van de Nederlandn|Willem-Alexander]]. Je volgde zyn moeder keuniginne Beatrix ip. De Premier (êeste minister) is [[Rob Jetten]]. E zetelt mè ze regerienge in [[Den Haag]]. === Twiddn Koamer === De zetelverdêlienge van de [[Twiddn Koamer]] ziet er ezô uut:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/TK4603.html Zetelverdeling in de Tweede Kamer 1946-nu], nlverkiezingen</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Party ! 2025 || 2023 || 2021 ! 2017 || 2012 || 2010 ! 2006 || 2003 || 2002 ! 1998 || 1994 || 1989 |- | [[D66]] | 26 || 9 || 24 | 19 || 12 || 10 | 3 || 6 || 7 | 14 || 24 || 12 |- | [[PVV (Holland)|PVV]] | 26 || 37 || 17 | 20 || 15 || 24 | 9 || || | || || |- | [[VVD]] | 22 || 24 || 34 | 33 || 41 || 31 | 22 || 28 || 24 | 38 || 31 || 22 |- | [[PRO]] ¹ | 20 || 25 || | || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ | || || 8 | 14 || 4 || 10 | 7 || 8 || 10 | 11 || 5 || 6 |- | [[PvdA]] ¹ | || || 9 | 9 || 38 || 30 | 33 || 42 || 23 | 45 || 37 || 49 |- | [[CDA]] | 18 || 5 || 15 | 19 || 13 || 21 | 41 || 44 || 43 | 29 || 34 || 54 |- | [[JA21]] | 9 || 1 || 3 | || || | || || | || || |- | [[FVD]] | 7 || 3 || 8 | 2 || || | || || | || || |- | [[BBB]] | 4 || 7 || 1 | || || | || || | || || |- | [[DENK]] | 3 || 3 || 3 | 3 || || | || || | || || |- | [[SGP]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 2 | 2 || 2 || 2 | 3 || 2 || 3 |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 6 | 5 || 2 || 2 | 2 || || | || || |- | [[CU]] ² | 3 || 3 || 5 | 5 || 5 || 5 | 6 || 3 || 4 | 5 || 5 || 3 |- | [[SP (Holland)|SP]] | 3 || 5 || 9 | 14 || 15 || 15 | 25 || 9 || 9 | 5 || 2 || |- | [[50+]] | 2 || || 1 | 4 || 2 || | || || | || || |- | [[Volt]] | 1 || 2 || 3 | || || | || || | || || |- | [[NSC]] | || 20 || | || || | || || | || || |- | [[BIJ1]] | || || 1 | || || | || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || | || 8 || 26 | || || |- | [[LN]] | || || | || || | || || 2 | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || || | || 6 || |- | [[CD]] | || || | || || | || || | || 3 || 1 |- | [[U55+]] | || || | || || | || || | || 1 || |- ! Totoal ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 |- ! Ipkomst ! 78% || 78% || 79% ! 82% || 75% || 75% ! 80% || 80% || 79% ! 73% || 79% || 80% |} ¹ GL + PvdA ² 1989-1998: CU = GPV + RPF === Êestn Koamer === De zetelverdêlienge van de [[Êestn Koamer]] ziet er ezô uut:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/EK1703.html Zetelverdeling in de Eerste Kamer 1917-nu], nlverkiezingen</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Party ! 2023 || 2019 || 2015 ! 2011 || 2007 || 2003 ! 1999 || 1995 || 1991 |- | [[BBB]] | 16 || || | || || | || || |- | [[PRO]] ¹ | 14 || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ | || 8 || 4 | 5 || 4 || 5 | 8 || 4 || 4 |- | [[PvdA]] | || 6 || 8 | 14 || 14 || 19 | 15 || 14 || 16 |- | [[VVD]] | 10 || 12 || 13 | 16 || 14 || 15 | 19 || 23 || 12 |- | [[CDA]] | 6 || 9 || 12 | 11 || 21 || 23 | 20 || 19 || 27 |- | [[D66]] | 5 || 7 || 10 | 5 || 2 || 3 | 4 || 7 || 12 |- | [[PVV (Holland)|PVV]] | 4 || 5 || 9 | 10 || || | || || |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 2 | 1 || 1 || | || || |- | [[JA21]] | 3 || || | || || | || || |- | [[SP (Holland)|SP]] | 3 || 4 || 9 | 8 || 12 || 4 | 2 || 1 || |- | [[CU]] ² | 3 || 4 || 3 | 2 || 4 || 2 | 4 || 2 || 2 |- | [[FVD]] | 2 || 12 || | || || | || || |- | [[SGP]] | 2 || 2 || 2 | 1 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 |- | [[Volt]] | 2 || || | || || | || || |- | [[OPNL]] ³ | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || |- | [[50+]] | 1 || 2 || 2 | 1 || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || 1 | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || 2 || |- ! Totoal ! 75 || 75 || 75 ! 75 || 75 || 75 ! 75 || 75 || 75 |- |} ¹ GL + PvdA ² 1991-1999: CU = GPV + RPF ³ 1999-2019: OSF === Kabinettn === Hollandsche kabinettn sins 1945:<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Kabinetten sinds 1945], Rijksoverheid</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Kabinet ! Joarn ! Party ! Party ! Party ! Party ! Party |- | [[Kabinet-Schermerhorn-Drees|Schermerhorn-Drees]] | 1945 – 1946 | [[CDA]] ([[CHU]], [[KVP]]) ¹ | | '''[[PvdA]]''' | | |- | [[Kabinet-Beel I|Beel I]] | 1946 – 1948 | CDA ('''KVP''') | | PvdA | | |- | [[Kabinet-Drees I|Drees I]] | 1948 – 1951 | CDA (CHU, KVP) | | '''PvdA''' | [[VVD]] | |- | [[Kabinet-Drees II|Drees II]] | 1951 – 1952 | CDA (CHU, KVP) | | '''PvdA''' | VVD | |- | [[Kabinet-Drees III|Drees III]] | 1952 – 1956 | CDA ([[ARP]], CHU, KVP) ¹ | | '''PvdA''' | | |- | [[Kabinet-Drees IV|Drees IV]] | 1956 – 1958 | CDA (ARP, CHU, KVP) | | '''PvdA''' | | |- | [[Kabinet-Beel II|Beel II]] | 1958 – 1959 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | | |- | [[Kabinet-De Quay|De Quay]] | 1959 – 1963 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | VVD | |- | [[Kabinet-Marijnen|Marijnen]] | 1963 – 1965 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | VVD | |- | [[Kabinet-Cals|Cals]] | 1965 – 1966 | CDA (ARP, '''KVP''') | | PvdA | | |- | [[Kabinet-Zijlstra|Zijlstra]] | 1966 – 1967 | CDA ('''ARP''', KVP) | | | | |- | [[Kabinet-De Jong|De Jong]] | 1967 – 1971 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | VVD | |- | [[Kabinet-Biesheuvel I|Biesheuvel I]] | 1971 – 1972 | CDA ('''ARP''', CHU, KVP) | | | VVD | [[DS'70]] |- | [[Kabinet-Biesheuvel II|Biesheuvel II]] | 1972 – 1973 | CDA ('''ARP''', CHU, KVP) | | | VVD | |- | [[Kabinet-Den Uyl|Den Uyl]] | 1973 – 1977 | CDA (ARP, KVP) | [[D66]] | '''PvdA''' | | [[PPR]] |- | [[Kabinet-Van Agt I|Van Agt I]] | 1977 – 1981 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Van Agt II|Van Agt II]] | 1981 – 1982 | '''CDA''' | D66 | PvdA | | |- | [[Kabinet-Van Agt III|Van Agt III]] | 1982 – 1982 | '''CDA''' | D66 | | | |- | [[Kabinet-Lubbers I|Lubbers I]] | 1982 – 1986 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Lubbers II|Lubbers II]] | 1986 – 1989 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Lubbers III|Lubbers III]] | 1989 – 1994 | '''CDA''' | | PvdA | | |- | [[Kabinet-Kok I|Kok I]] | 1994 – 1998 | | D66 | '''PvdA''' | VVD | |- | [[Kabinet-Kok II|Kok II]] | 1998 – 2002 | | D66 | '''PvdA''' | VVD | |- | [[Kabinet-Balkenende I|Balkenende I]] | 2002 – 2003 | '''CDA''' | | | VVD | [[LPF]] |- | [[Kabinet-Balkenende II|Balkenende II]] | 2003 – 2006 | '''CDA''' | D66 | | VVD | |- | [[Kabinet-Balkenende III|Balkenende III]] | 2006 – 2007 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Balkenende IV|Balkenende IV]] | 2007 – 2010 | '''CDA''' | | PvdA | | [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte I|Rutte I]] | 2010 – 2012 | CDA | | | '''VVD''' | ([[PVV (Holland)|PVV]]) |- | [[Kabinet-Rutte II|Rutte II]] | 2012 – 2017 | | | PvdA | '''VVD''' | |- | [[Kabinet-Rutte III|Rutte III]] | 2017 – 2022 | CDA | D66 | | '''VVD''' | CU |- | [[Kabinet-Rutte IV|Rutte IV]] | 2022 – 2024 | CDA | D66 | | '''VVD''' | CU |- | [[Kabinet-Schoof|Schoof]] | 2024 – 2026 | | | | VVD | [[PVV (Holland)|PVV]], [[NSC]], [[BBB]] |- |- | [[Kabinet-Jetten|Jetten]] | 2026 – no | CDA | '''D66''' | | VVD | |- |} ¹ ARP, CHU en KVP zyn de vôorlopers van 't CDA. === Premiers === Êestn ministers sins 1945:<ref>[https://historiek.net/alle-premiers-van-nederland/18156/ Alle premiers van Nederland], Historiek</ref> {| class="wikitable" |- ! Premier ! Party ! Termyn ! Joarn |- | [[Wim Schermerhorn]] | [[VDB]] / [[PvdA]] | 1945 – 1946 | 1 |- | [[Louis Beel]] | [[KVP]] | 1946 – 1948 | 2 |- | [[Willem Drees]] | PvdA | 1948 – 1958 | 10 |- | Louis Beel | KVP | 1958 – 1959 | 1 |- | [[Jan de Quay]] | KVP | 1959 – 1963 | 4 |- | [[Victor Marijnen]] | KVP | 1963 – 1965 | 2 |- | [[Jo Cals]] | KVP | 1965 – 1966 | 1 |- | [[Jelle Zijlstra]] | [[ARP]] | 1966 – 1967 | 1 |- | [[Piet de Jong]] | KVP | 1967 – 1971 | 4 |- | [[Barend Biesheuvel]] | ARP | 1971 – 1973 | 2 |- | [[Joop den Uyl]] | PvdA | 1973 – 1977 | 4 |- | [[Dries van Agt]] | [[CDA]] | 1977 – 1982 | 5 |- | [[Ruud Lubbers]] | CDA | 1982 – 1994 | 12 |- | [[Wim Kok]] | PvdA | 1994 – 2002 | 8 |- | [[Jan Peter Balkenende]] | CDA | 2002 – 2010 | 8 |- | [[Mark Rutte]] | [[VVD]] | 2010 – 2024 | 14 |- | [[Dick Schoof]] | / | 2024 – 2026 | 2 |- | [[Rob Jetten]] | [[D66]] | 2026 - nu | 0 |} ==Cultuur== [[Ofbeeldienge:Hollande04.jpg|thumb|E poar traditionele symbooln van d'Ollandsche cultuure, [[Rembrandt]] en [[Johannes Vermeer]] (schilders), [[windmeuln]]s, tulpn]] === Kunst === D' Ollandsche schilderkunst wordt verteegnwoordigd deur e grôot dêel mêesters. De bloeiperiode was in de ''goudn'' zeevntienste êeuwe mè schilders lik [[Rembrandt]], [[Johannes Vermeer]], [[Frans Hals]] en [[Jan Steen]]. Ook 't werk van de postimpressionistische schilder [[Vincent van Gogh]] is achter zyn dôod weireldbekend gekommn. Uut den êestn elt van de twientigste êeuwe dateert d' abstracte kunst van [[Piet Mondriaan]]. In [[1948]] wierd de kunstverênigienge Cobra ipgericht, mè leedn lik de [[België|Belg]] [[Pierre Alechinsky]], de [[Denemarkn|Deenn]] [[Asger Jorn]] en [[Carl-Henning Pedersen]] en de Hollanders [[Karel Appel]], [[Constant]] en [[Corneille]].<ref>[https://web.archive.org/web/20150120234311/http://www.cobra-museum.nl/leerzaam.htm Cobra Museum] cobra-museum.nl (gearchivêerd)</ref> De bekendste verteegnwoordigers van d' Ollandsche literateure van de Goudn Êeuwe zyn [[Joost van den Vondel]] en [[Pieter Corneliszoon Hooft]]. In de neegntienste êeuwe beschrêef en bekritiseerde [[Multatuli]] de situoatie in [[Indonesië]] in zijn werk ''Max Havelaar''. [[Louis Couperus]] was êen van d' êeste Ollandsche verteegnwoordigers van 't naturalisme. In de literateure van achter den oorloge wordt er geklapt van ''de grôte drie'', verwyzend noa [[Willem Frederik Hermans]], [[Harry Mulisch]] en [[Gerard Reve]]. === Cultureel en nateurlik erfgoed === Belangryke musea in Olland zyn 't [[Ryksmuseum Amsterdam]], [[Van Gogh Museum]], [[Mauritsuus]], [[Museum Boijmans Van Beuningen]], [[Paleis Het Loo]] en 't [[Kröller-Müller Museum]]. 't Nateurlik erfgoed van Olland bestoat vor e grôot dêel uut 't vlak nat landschap mè [[riviere|riviern]], [[polder]]s en [[windmeuln|meulens]]. De nateure in Olland is sterk beïnvloed deur de mens. Bekende vôorbeeldn zyn de Zuuderzêewerkn en de Deltawerkn. Belangryke nateurgebiedn zyn de [[Veluwe]], de [[Waddneilandn]], de [[Biesbosch]] en 't blommnpark de [[Keukenhof]]. Holland es vrêe gekend vo zyn tulpn: d'Hollanders zyn vrêe bedreevn in 't kwêekn van blommn. == Vervoer == Juuste gelik in België: e masse ottoroutn en stroatn (ol t'hope, voe 116.500 kilomeiters), e spôornetwerk (t'hope 2808 kilomeiters) en e vliegpling: Schiphol. À propos; 't moe wel gezeid zyn dat de wegen agunter van vêel betere kwaliteit zyn dan ier in België. Azo oal'n ze e propere 6.4 ip 7 (België: 4.4 ip 7) en kom'n z' ip d' [https://www.ad.nl/auto/deze-landen-hebben-de-beste-en-slechtste-wegen-van-europa~a914116f/ êerste plekke] in Europa. D'Hollanders zyn zot van vélo's: z'ein 't weireldrecor van vélo's per inweuner. Vele stoaties in Holland zyn styf specioal: lank en smol. Ip ieder perroeng stoppn der geweunlik drie trings achterêen. De trings moen ton wel à peu près t'hôpe toekommn en anzettn; de minste vertroagienge van êen van die trings en hêel 't boelke es in vertroagienge. 60 % van d' Hollandse oto's riedt olle doagen ip de route tussen Breda en Amsterdam. Resultoat: ne serieuzen traffiek van gemiddeld 300 kilomeiters ipstoppieng per dag (ciefers uut 2006), mêer dan 't dubbele van wuk da me ier en in [[België]]. ==Sport== [[Voetbol]] is 'n belangrykstn sport. Peis mor an [[Ajax]], [[PSV (voetbolclub)|PSV]] en [[Feyenoord]]. Oek populair is [[schatsn]], zowel buutn (Elfstedentocht, at 't styf vriest) of binn. D' Hollanders zyn oek goed in [[vélokoerse]], hockey en volleybol. == Referensjes == <references/> ==Externe koppeliengn== * [https://www.rijksoverheid.nl/ Ryksoverheid] * [http://www.overheid.nl/ Hollanschn overheid] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://app.map5.nl/nltopo/#rd/map5topo/2/124894.4/463000 Koartn], map5 * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://www.knmi.nl KNMI] {{Commons|The Netherlands|Holland}} {{EU}} {{Landn in Europa}} [[Categorie:Holland| ]] dyy6w3ismwj1xbo8dqnysozzgtckcy1 327984 327983 2026-10-22T09:33:12Z ~2026-56640-25 31986 /* Bevolkienge en ippervlak */ 327984 wikitext text/x-wiki {{Infobox land |noame = '''Holland'''<br/>''Nederland'' |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |woapen = Rijkswapen der Nederlanden.svg |koarte = [[Ofbeeldienge:EU-Netherlands.svg|300px]] |koartebyschrift = Liggienge van Holland in Europa<br /> {{Coord|51|55|0|N|5|34|0|E|titelweergave=ja}} |toale = [[Nederlands]] |hoofdstad = [[Amsterdam]] |stoatsvorm = Constitutionele [[monarchie]] |stoatshoofd = Keunienk [[Willem-Alexander van de Nederlandn|Willem-Alexander]] |1e minister = [[Rob Jetten]] |ipp = 41.543,37 <ref name=ipp>[https://allecijfers.nl/nederland/ Statistieken Nederland], AlleCijfers</ref> |inw = 18.130.208 <small>(januoari 2026)</small> <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1768510024332 Bevolking; kerncijfers], StatLine - CBS</ref> |dichtheid = 436 |munte = [[euro]] (EUR) |tydzone = UTC+1<br /><small>(zomertyd: UTC+2) </small> |landcode = NL, NLD |tillefong = (+31) |TLD = nl |fêestdag = [[27 april]] (keunienksdag) }} '''Holland''' (Uutsproake: Olland) is e land juste ten nôordn va [[België]] die dêel uutmakt van 't [[Keunienkryk van de Nederlandn]]. In 't westn grenst 't an de [[Nôordzêe]] en in 't ôostn an [[Duutsland]]. Den [[hoofdstad]] is [[Amsterdam]]. De Caraïbische eilandn [[Bonaire]], [[Sint Eustatius]] en [[Saba]] moakn as drie byzoundere gemêentn ôok dêel uut van 't land. [[Ofbeeldienge:Map of the Netherlands nl.png|links|thumb|Koarte van Holland]] {{clear|left}} Strikt genoomn verwyst ''Holland'' allêne noa de westelikke provincies ''[[Nôord-Holland]]'' en ''[[Zuud-Holland]]'', moa de benoamienge ''Olland'' wordt olhier gebruukt vo hêel 't land, dat eigentlik ''Nederland'' nomt (een zogenoamde ''pars pro toto''). In sommigte gedêeltn van Holland keunn ze der nie mee lachn da je ze Hollanders nomt, lik in Nôord-Broabant, Limburg, Drenthe en Groniengn byvôorbeeld. ==Bevolkienge en ippervlak== Holland (Europeesch dêel) et 18 miljoen inweuners. Per vierkante kilomèter weunn d'r 539 Hollanders (landippervlak, 2026), wuk da vele es. Vergelykt mo ne kêe met [[België]], dat zelf ol êen van de dichstbevolkte gebiedn in de weireld es: 389 inw/km² (landippervlak, 2026, mo êerlik is êerlik: in [[Vloandern]] is de bevolkingsdichtheid 506 inw/km² (totoale ippervlak, 2026)). {| class=wikitable ! colspan=5 | Bevolkiengsontwikkelienge |- ! colspan=2 | Holland <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> ! colspan=2| België <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/over-statbel/wat-doen-we/volkstellingen-census De volkstellingen in België sinds 1830], Statbel</ref> ! rowspan=2 | Verschil |- ! Joar ! Inweuners ! Inweuners ! Joar |- | 1850 | 3.084.000 | 4.337.000 | 1846 | -1.253.000 |- | 1900 | 5.107.000 | 6.694.000 | 1900 | -1.587.000 |- | 1950 | 10.027.000 | 8.512.000 | 1947 | +1.515.000 |- | 2000 | 15.864.000 | 10.296.000 | 2001 | +5.568.000 |- | 2026 | 18.130.000 | 11.868.000 | 2026 | +6.262.000 |- |} {| class=wikitable |- ! rowspan= 2 | Land || colspan=5 | Ippervlak |- ! Totoal || Land || Woater |- | rowspan = 3 | Holland <br> (2026) <ref name=ipp/> || 41.543,37 || 33.626,00 || 7.917,37 |- | 100% || 80,94% || 19,06% |- | 436 inw/km² || 539 inw/km² || |- | rowspan = 3 | België <br> (2024) <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/leefmilieu/grond/bodemgebruik Bodemgebruik], Statbel</ref> || 30.689,17 || 30.494,22 || 194,95 |- | 100% || 99,36% || 0,64% |- | 387 inw/km² || 389 inw/km² || |- | rowspan = 3 | Verschil || +10.854,20 || +3.131,78 || +7.722,42 |- | || -18,42% || +18,42% |- | +49 inw/km² || +150 inw/km² || |} ==Toaln== De officiële toale in Holland is [[Nederlands]]. In de provinsje [[Friesland]] is [[Fries]] ôok erkend as officiële toale. Erkende streektoaln zyn [[Limburgs]] in [[Hollands Limburg]] en [[Nedersaksisch]] in 't nôordn en ôostn. Ip Bonaire wordt 't Papiaments geklapt en ip Saba en Sint-Eustatius klappen ze [[Ingels]]. 't [[Jiddisch]] en [[Romani]] hen 'n specioale minderheidsstatus. 't [[Zêeuws]] en 't [[West-Vlams]] in westelik [[Zeeuws-Vloandern|Zêeuws-Vloandern]] wordn nie gezien als aparte toaln. ==Godsdienst== Holland is van ôorsproung e christelik land. Moa nu zegt 40% van ol d' Hollanders da ze nie gelovig zyn. Van d'overige 60% lop et uutêen. De belangrykste godsdienstn zyn: * de Rooms-[[Katholieke kerke]] (5 miljoe) * de Protestansje kerke (2,5 miljoe) * de verschillige Gereformeerde kerkn (ol tegoare 700.000) * d'Islamietn (a peu prè 800.000) * d'Indoes (a peu prè 100.000) * de Boeddhistn (a peu prè 80.000) * de Joodn (a peu prè 40.000). ==Administroasje== [[Ofbeeldienge:Map provinces Netherlands-nl.svg|thumb|Provinsjes van Holland]] Holland bestoat uut twoalf provinsjes. Die provinsjes zyn vodder verdêeld in 342 gemêenten. De provinsjes zyn: {| width=50% | * [[Drenthe]] * [[Flevoland]] * [[Friesland]] * [[Gelderland]] * [[Groniengn (provinsje)|Groniengn]] * [[Hollands Limburg|Limburg]] | * [[Nôord-Broabant]] * [[Nôord-Holland]] * [[Overyssel]] * [[Utrecht (provinsje)|Utrecht]] * [[Zêeland]] * [[Zuud-Holland]] | |} ''Zie ook et artikel over [[Hollandsche provinsjes]].'' Neffest de provinsjes en gemêenten zyn d'r ook 21 [[woaterschap]]pn. Die besteursvorm is uniek voer Holland. ==Polletiek== * Holland is e parlementaire, costitutionele [[monarchie]]. De regerienge en 't parlement (d'Hollanders noemn da [[Stoatn-Generoal]]) zyn tegoare de wetgevende macht. Die Stoatn-Generoal bestoat uut 2 koamers: [[Êestn Koamer]] (vergelykt by nuus mè de Senoat) en de [[Twiddn Koamer]] (wuk damme wyder noemn: de Koamer). * An 't hoofd van 't land stoat sins 30 april 2013 keunienk [[Willem-Alexander van de Nederlandn|Willem-Alexander]]. Je volgde zyn moeder keuniginne Beatrix ip. De Premier (êeste minister) is [[Rob Jetten]]. E zetelt mè ze regerienge in [[Den Haag]]. === Twiddn Koamer === De zetelverdêlienge van de [[Twiddn Koamer]] ziet er ezô uut:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/TK4603.html Zetelverdeling in de Tweede Kamer 1946-nu], nlverkiezingen</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Party ! 2025 || 2023 || 2021 ! 2017 || 2012 || 2010 ! 2006 || 2003 || 2002 ! 1998 || 1994 || 1989 |- | [[D66]] | 26 || 9 || 24 | 19 || 12 || 10 | 3 || 6 || 7 | 14 || 24 || 12 |- | [[PVV (Holland)|PVV]] | 26 || 37 || 17 | 20 || 15 || 24 | 9 || || | || || |- | [[VVD]] | 22 || 24 || 34 | 33 || 41 || 31 | 22 || 28 || 24 | 38 || 31 || 22 |- | [[PRO]] ¹ | 20 || 25 || | || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ | || || 8 | 14 || 4 || 10 | 7 || 8 || 10 | 11 || 5 || 6 |- | [[PvdA]] ¹ | || || 9 | 9 || 38 || 30 | 33 || 42 || 23 | 45 || 37 || 49 |- | [[CDA]] | 18 || 5 || 15 | 19 || 13 || 21 | 41 || 44 || 43 | 29 || 34 || 54 |- | [[JA21]] | 9 || 1 || 3 | || || | || || | || || |- | [[FVD]] | 7 || 3 || 8 | 2 || || | || || | || || |- | [[BBB]] | 4 || 7 || 1 | || || | || || | || || |- | [[DENK]] | 3 || 3 || 3 | 3 || || | || || | || || |- | [[SGP]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 2 | 2 || 2 || 2 | 3 || 2 || 3 |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 6 | 5 || 2 || 2 | 2 || || | || || |- | [[CU]] ² | 3 || 3 || 5 | 5 || 5 || 5 | 6 || 3 || 4 | 5 || 5 || 3 |- | [[SP (Holland)|SP]] | 3 || 5 || 9 | 14 || 15 || 15 | 25 || 9 || 9 | 5 || 2 || |- | [[50+]] | 2 || || 1 | 4 || 2 || | || || | || || |- | [[Volt]] | 1 || 2 || 3 | || || | || || | || || |- | [[NSC]] | || 20 || | || || | || || | || || |- | [[BIJ1]] | || || 1 | || || | || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || | || 8 || 26 | || || |- | [[LN]] | || || | || || | || || 2 | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || || | || 6 || |- | [[CD]] | || || | || || | || || | || 3 || 1 |- | [[U55+]] | || || | || || | || || | || 1 || |- ! Totoal ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 |- ! Ipkomst ! 78% || 78% || 79% ! 82% || 75% || 75% ! 80% || 80% || 79% ! 73% || 79% || 80% |} ¹ GL + PvdA ² 1989-1998: CU = GPV + RPF === Êestn Koamer === De zetelverdêlienge van de [[Êestn Koamer]] ziet er ezô uut:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/EK1703.html Zetelverdeling in de Eerste Kamer 1917-nu], nlverkiezingen</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Party ! 2023 || 2019 || 2015 ! 2011 || 2007 || 2003 ! 1999 || 1995 || 1991 |- | [[BBB]] | 16 || || | || || | || || |- | [[PRO]] ¹ | 14 || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ | || 8 || 4 | 5 || 4 || 5 | 8 || 4 || 4 |- | [[PvdA]] | || 6 || 8 | 14 || 14 || 19 | 15 || 14 || 16 |- | [[VVD]] | 10 || 12 || 13 | 16 || 14 || 15 | 19 || 23 || 12 |- | [[CDA]] | 6 || 9 || 12 | 11 || 21 || 23 | 20 || 19 || 27 |- | [[D66]] | 5 || 7 || 10 | 5 || 2 || 3 | 4 || 7 || 12 |- | [[PVV (Holland)|PVV]] | 4 || 5 || 9 | 10 || || | || || |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 2 | 1 || 1 || | || || |- | [[JA21]] | 3 || || | || || | || || |- | [[SP (Holland)|SP]] | 3 || 4 || 9 | 8 || 12 || 4 | 2 || 1 || |- | [[CU]] ² | 3 || 4 || 3 | 2 || 4 || 2 | 4 || 2 || 2 |- | [[FVD]] | 2 || 12 || | || || | || || |- | [[SGP]] | 2 || 2 || 2 | 1 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 |- | [[Volt]] | 2 || || | || || | || || |- | [[OPNL]] ³ | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || |- | [[50+]] | 1 || 2 || 2 | 1 || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || 1 | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || 2 || |- ! Totoal ! 75 || 75 || 75 ! 75 || 75 || 75 ! 75 || 75 || 75 |- |} ¹ GL + PvdA ² 1991-1999: CU = GPV + RPF ³ 1999-2019: OSF === Kabinettn === Hollandsche kabinettn sins 1945:<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Kabinetten sinds 1945], Rijksoverheid</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Kabinet ! Joarn ! Party ! Party ! Party ! Party ! Party |- | [[Kabinet-Schermerhorn-Drees|Schermerhorn-Drees]] | 1945 – 1946 | [[CDA]] ([[CHU]], [[KVP]]) ¹ | | '''[[PvdA]]''' | | |- | [[Kabinet-Beel I|Beel I]] | 1946 – 1948 | CDA ('''KVP''') | | PvdA | | |- | [[Kabinet-Drees I|Drees I]] | 1948 – 1951 | CDA (CHU, KVP) | | '''PvdA''' | [[VVD]] | |- | [[Kabinet-Drees II|Drees II]] | 1951 – 1952 | CDA (CHU, KVP) | | '''PvdA''' | VVD | |- | [[Kabinet-Drees III|Drees III]] | 1952 – 1956 | CDA ([[ARP]], CHU, KVP) ¹ | | '''PvdA''' | | |- | [[Kabinet-Drees IV|Drees IV]] | 1956 – 1958 | CDA (ARP, CHU, KVP) | | '''PvdA''' | | |- | [[Kabinet-Beel II|Beel II]] | 1958 – 1959 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | | |- | [[Kabinet-De Quay|De Quay]] | 1959 – 1963 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | VVD | |- | [[Kabinet-Marijnen|Marijnen]] | 1963 – 1965 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | VVD | |- | [[Kabinet-Cals|Cals]] | 1965 – 1966 | CDA (ARP, '''KVP''') | | PvdA | | |- | [[Kabinet-Zijlstra|Zijlstra]] | 1966 – 1967 | CDA ('''ARP''', KVP) | | | | |- | [[Kabinet-De Jong|De Jong]] | 1967 – 1971 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | VVD | |- | [[Kabinet-Biesheuvel I|Biesheuvel I]] | 1971 – 1972 | CDA ('''ARP''', CHU, KVP) | | | VVD | [[DS'70]] |- | [[Kabinet-Biesheuvel II|Biesheuvel II]] | 1972 – 1973 | CDA ('''ARP''', CHU, KVP) | | | VVD | |- | [[Kabinet-Den Uyl|Den Uyl]] | 1973 – 1977 | CDA (ARP, KVP) | [[D66]] | '''PvdA''' | | [[PPR]] |- | [[Kabinet-Van Agt I|Van Agt I]] | 1977 – 1981 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Van Agt II|Van Agt II]] | 1981 – 1982 | '''CDA''' | D66 | PvdA | | |- | [[Kabinet-Van Agt III|Van Agt III]] | 1982 – 1982 | '''CDA''' | D66 | | | |- | [[Kabinet-Lubbers I|Lubbers I]] | 1982 – 1986 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Lubbers II|Lubbers II]] | 1986 – 1989 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Lubbers III|Lubbers III]] | 1989 – 1994 | '''CDA''' | | PvdA | | |- | [[Kabinet-Kok I|Kok I]] | 1994 – 1998 | | D66 | '''PvdA''' | VVD | |- | [[Kabinet-Kok II|Kok II]] | 1998 – 2002 | | D66 | '''PvdA''' | VVD | |- | [[Kabinet-Balkenende I|Balkenende I]] | 2002 – 2003 | '''CDA''' | | | VVD | [[LPF]] |- | [[Kabinet-Balkenende II|Balkenende II]] | 2003 – 2006 | '''CDA''' | D66 | | VVD | |- | [[Kabinet-Balkenende III|Balkenende III]] | 2006 – 2007 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Balkenende IV|Balkenende IV]] | 2007 – 2010 | '''CDA''' | | PvdA | | [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte I|Rutte I]] | 2010 – 2012 | CDA | | | '''VVD''' | ([[PVV (Holland)|PVV]]) |- | [[Kabinet-Rutte II|Rutte II]] | 2012 – 2017 | | | PvdA | '''VVD''' | |- | [[Kabinet-Rutte III|Rutte III]] | 2017 – 2022 | CDA | D66 | | '''VVD''' | CU |- | [[Kabinet-Rutte IV|Rutte IV]] | 2022 – 2024 | CDA | D66 | | '''VVD''' | CU |- | [[Kabinet-Schoof|Schoof]] | 2024 – 2026 | | | | VVD | [[PVV (Holland)|PVV]], [[NSC]], [[BBB]] |- |- | [[Kabinet-Jetten|Jetten]] | 2026 – no | CDA | '''D66''' | | VVD | |- |} ¹ ARP, CHU en KVP zyn de vôorlopers van 't CDA. === Premiers === Êestn ministers sins 1945:<ref>[https://historiek.net/alle-premiers-van-nederland/18156/ Alle premiers van Nederland], Historiek</ref> {| class="wikitable" |- ! Premier ! Party ! Termyn ! Joarn |- | [[Wim Schermerhorn]] | [[VDB]] / [[PvdA]] | 1945 – 1946 | 1 |- | [[Louis Beel]] | [[KVP]] | 1946 – 1948 | 2 |- | [[Willem Drees]] | PvdA | 1948 – 1958 | 10 |- | Louis Beel | KVP | 1958 – 1959 | 1 |- | [[Jan de Quay]] | KVP | 1959 – 1963 | 4 |- | [[Victor Marijnen]] | KVP | 1963 – 1965 | 2 |- | [[Jo Cals]] | KVP | 1965 – 1966 | 1 |- | [[Jelle Zijlstra]] | [[ARP]] | 1966 – 1967 | 1 |- | [[Piet de Jong]] | KVP | 1967 – 1971 | 4 |- | [[Barend Biesheuvel]] | ARP | 1971 – 1973 | 2 |- | [[Joop den Uyl]] | PvdA | 1973 – 1977 | 4 |- | [[Dries van Agt]] | [[CDA]] | 1977 – 1982 | 5 |- | [[Ruud Lubbers]] | CDA | 1982 – 1994 | 12 |- | [[Wim Kok]] | PvdA | 1994 – 2002 | 8 |- | [[Jan Peter Balkenende]] | CDA | 2002 – 2010 | 8 |- | [[Mark Rutte]] | [[VVD]] | 2010 – 2024 | 14 |- | [[Dick Schoof]] | / | 2024 – 2026 | 2 |- | [[Rob Jetten]] | [[D66]] | 2026 - nu | 0 |} ==Cultuur== [[Ofbeeldienge:Hollande04.jpg|thumb|E poar traditionele symbooln van d'Ollandsche cultuure, [[Rembrandt]] en [[Johannes Vermeer]] (schilders), [[windmeuln]]s, tulpn]] === Kunst === D' Ollandsche schilderkunst wordt verteegnwoordigd deur e grôot dêel mêesters. De bloeiperiode was in de ''goudn'' zeevntienste êeuwe mè schilders lik [[Rembrandt]], [[Johannes Vermeer]], [[Frans Hals]] en [[Jan Steen]]. Ook 't werk van de postimpressionistische schilder [[Vincent van Gogh]] is achter zyn dôod weireldbekend gekommn. Uut den êestn elt van de twientigste êeuwe dateert d' abstracte kunst van [[Piet Mondriaan]]. In [[1948]] wierd de kunstverênigienge Cobra ipgericht, mè leedn lik de [[België|Belg]] [[Pierre Alechinsky]], de [[Denemarkn|Deenn]] [[Asger Jorn]] en [[Carl-Henning Pedersen]] en de Hollanders [[Karel Appel]], [[Constant]] en [[Corneille]].<ref>[https://web.archive.org/web/20150120234311/http://www.cobra-museum.nl/leerzaam.htm Cobra Museum] cobra-museum.nl (gearchivêerd)</ref> De bekendste verteegnwoordigers van d' Ollandsche literateure van de Goudn Êeuwe zyn [[Joost van den Vondel]] en [[Pieter Corneliszoon Hooft]]. In de neegntienste êeuwe beschrêef en bekritiseerde [[Multatuli]] de situoatie in [[Indonesië]] in zijn werk ''Max Havelaar''. [[Louis Couperus]] was êen van d' êeste Ollandsche verteegnwoordigers van 't naturalisme. In de literateure van achter den oorloge wordt er geklapt van ''de grôte drie'', verwyzend noa [[Willem Frederik Hermans]], [[Harry Mulisch]] en [[Gerard Reve]]. === Cultureel en nateurlik erfgoed === Belangryke musea in Olland zyn 't [[Ryksmuseum Amsterdam]], [[Van Gogh Museum]], [[Mauritsuus]], [[Museum Boijmans Van Beuningen]], [[Paleis Het Loo]] en 't [[Kröller-Müller Museum]]. 't Nateurlik erfgoed van Olland bestoat vor e grôot dêel uut 't vlak nat landschap mè [[riviere|riviern]], [[polder]]s en [[windmeuln|meulens]]. De nateure in Olland is sterk beïnvloed deur de mens. Bekende vôorbeeldn zyn de Zuuderzêewerkn en de Deltawerkn. Belangryke nateurgebiedn zyn de [[Veluwe]], de [[Waddneilandn]], de [[Biesbosch]] en 't blommnpark de [[Keukenhof]]. Holland es vrêe gekend vo zyn tulpn: d'Hollanders zyn vrêe bedreevn in 't kwêekn van blommn. == Vervoer == Juuste gelik in België: e masse ottoroutn en stroatn (ol t'hope, voe 116.500 kilomeiters), e spôornetwerk (t'hope 2808 kilomeiters) en e vliegpling: Schiphol. À propos; 't moe wel gezeid zyn dat de wegen agunter van vêel betere kwaliteit zyn dan ier in België. Azo oal'n ze e propere 6.4 ip 7 (België: 4.4 ip 7) en kom'n z' ip d' [https://www.ad.nl/auto/deze-landen-hebben-de-beste-en-slechtste-wegen-van-europa~a914116f/ êerste plekke] in Europa. D'Hollanders zyn zot van vélo's: z'ein 't weireldrecor van vélo's per inweuner. Vele stoaties in Holland zyn styf specioal: lank en smol. Ip ieder perroeng stoppn der geweunlik drie trings achterêen. De trings moen ton wel à peu près t'hôpe toekommn en anzettn; de minste vertroagienge van êen van die trings en hêel 't boelke es in vertroagienge. 60 % van d' Hollandse oto's riedt olle doagen ip de route tussen Breda en Amsterdam. Resultoat: ne serieuzen traffiek van gemiddeld 300 kilomeiters ipstoppieng per dag (ciefers uut 2006), mêer dan 't dubbele van wuk da me ier en in [[België]]. ==Sport== [[Voetbol]] is 'n belangrykstn sport. Peis mor an [[Ajax]], [[PSV (voetbolclub)|PSV]] en [[Feyenoord]]. Oek populair is [[schatsn]], zowel buutn (Elfstedentocht, at 't styf vriest) of binn. D' Hollanders zyn oek goed in [[vélokoerse]], hockey en volleybol. == Referensjes == <references/> ==Externe koppeliengn== * [https://www.rijksoverheid.nl/ Ryksoverheid] * [http://www.overheid.nl/ Hollanschn overheid] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://app.map5.nl/nltopo/#rd/map5topo/2/124894.4/463000 Koartn], map5 * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://www.knmi.nl KNMI] {{Commons|The Netherlands|Holland}} {{EU}} {{Landn in Europa}} [[Categorie:Holland| ]] lc8i66xoqm1ihhmgi725661h9j4gh6m 327985 327984 2026-10-22T09:34:16Z ~2026-56640-25 31986 /* Bevolkienge en ippervlak */ 327985 wikitext text/x-wiki {{Infobox land |noame = '''Holland'''<br/>''Nederland'' |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |woapen = Rijkswapen der Nederlanden.svg |koarte = [[Ofbeeldienge:EU-Netherlands.svg|300px]] |koartebyschrift = Liggienge van Holland in Europa<br /> {{Coord|51|55|0|N|5|34|0|E|titelweergave=ja}} |toale = [[Nederlands]] |hoofdstad = [[Amsterdam]] |stoatsvorm = Constitutionele [[monarchie]] |stoatshoofd = Keunienk [[Willem-Alexander van de Nederlandn|Willem-Alexander]] |1e minister = [[Rob Jetten]] |ipp = 41.543,37 <ref name=ipp>[https://allecijfers.nl/nederland/ Statistieken Nederland], AlleCijfers</ref> |inw = 18.130.208 <small>(januoari 2026)</small> <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1768510024332 Bevolking; kerncijfers], StatLine - CBS</ref> |dichtheid = 436 |munte = [[euro]] (EUR) |tydzone = UTC+1<br /><small>(zomertyd: UTC+2) </small> |landcode = NL, NLD |tillefong = (+31) |TLD = nl |fêestdag = [[27 april]] (keunienksdag) }} '''Holland''' (Uutsproake: Olland) is e land juste ten nôordn va [[België]] die dêel uutmakt van 't [[Keunienkryk van de Nederlandn]]. In 't westn grenst 't an de [[Nôordzêe]] en in 't ôostn an [[Duutsland]]. Den [[hoofdstad]] is [[Amsterdam]]. De Caraïbische eilandn [[Bonaire]], [[Sint Eustatius]] en [[Saba]] moakn as drie byzoundere gemêentn ôok dêel uut van 't land. [[Ofbeeldienge:Map of the Netherlands nl.png|links|thumb|Koarte van Holland]] {{clear|left}} Strikt genoomn verwyst ''Holland'' allêne noa de westelikke provincies ''[[Nôord-Holland]]'' en ''[[Zuud-Holland]]'', moa de benoamienge ''Olland'' wordt olhier gebruukt vo hêel 't land, dat eigentlik ''Nederland'' nomt (een zogenoamde ''pars pro toto''). In sommigte gedêeltn van Holland keunn ze der nie mee lachn da je ze Hollanders nomt, lik in Nôord-Broabant, Limburg, Drenthe en Groniengn byvôorbeeld. ==Bevolkienge en ippervlak== Holland (Europeesch dêel) et 18 miljoen inweuners. Per vierkante kilomèter weunn d'r 539 Hollanders (landippervlak, 2026), wuk da vele es. Vergelykt mo ne kêe met [[België]], dat zelf ol êen van de dichstbevolkte gebiedn in de weireld es: 389 inw/km² (landippervlak, 2026, mo êerlik is êerlik: in [[Vloandern]] is de bevolkingsdichtheid 506 inw/km² (totoale ippervlak, 2026)). {| class=wikitable ! colspan=5 | Bevolkiengsontwikkelienge |- ! colspan=2 | Holland <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> ! colspan=2| België <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/over-statbel/wat-doen-we/volkstellingen-census De volkstellingen in België sinds 1830], Statbel</ref> ! rowspan=2 | Verschil |- ! Joar ! Inweuners ! Inweuners ! Joar |- | 1850 | 3.084.000 | 4.337.000 | 1846 | -1.253.000 |- | 1900 | 5.107.000 | 6.694.000 | 1900 | -1.587.000 |- | 1950 | 10.027.000 | 8.512.000 | 1947 | +1.515.000 |- | 2000 | 15.864.000 | 10.296.000 | 2001 | +5.568.000 |- | 2026 | 18.130.000 | 11.868.000 | 2026 | +6.262.000 |- |} {| class=wikitable |- ! rowspan= 2 | Land || colspan=5 | Ippervlak km² |- ! Totoal || Land || Woater |- | rowspan = 3 | Holland <br> (2026) <ref name=ipp/> || 41.543,37 || 33.626,00 || 7.917,37 |- | 100% || 80,94% || 19,06% |- | 436 inw/km² || 539 inw/km² || |- | rowspan = 3 | België <br> (2024) <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/leefmilieu/grond/bodemgebruik Bodemgebruik], Statbel</ref> || 30.689,17 || 30.494,22 || 194,95 |- | 100% || 99,36% || 0,64% |- | 387 inw/km² || 389 inw/km² || |- | rowspan = 3 | Verschil || +10.854,20 || +3.131,78 || +7.722,42 |- | || -18,42% || +18,42% |- | +49 inw/km² || +150 inw/km² || |} ==Toaln== De officiële toale in Holland is [[Nederlands]]. In de provinsje [[Friesland]] is [[Fries]] ôok erkend as officiële toale. Erkende streektoaln zyn [[Limburgs]] in [[Hollands Limburg]] en [[Nedersaksisch]] in 't nôordn en ôostn. Ip Bonaire wordt 't Papiaments geklapt en ip Saba en Sint-Eustatius klappen ze [[Ingels]]. 't [[Jiddisch]] en [[Romani]] hen 'n specioale minderheidsstatus. 't [[Zêeuws]] en 't [[West-Vlams]] in westelik [[Zeeuws-Vloandern|Zêeuws-Vloandern]] wordn nie gezien als aparte toaln. ==Godsdienst== Holland is van ôorsproung e christelik land. Moa nu zegt 40% van ol d' Hollanders da ze nie gelovig zyn. Van d'overige 60% lop et uutêen. De belangrykste godsdienstn zyn: * de Rooms-[[Katholieke kerke]] (5 miljoe) * de Protestansje kerke (2,5 miljoe) * de verschillige Gereformeerde kerkn (ol tegoare 700.000) * d'Islamietn (a peu prè 800.000) * d'Indoes (a peu prè 100.000) * de Boeddhistn (a peu prè 80.000) * de Joodn (a peu prè 40.000). ==Administroasje== [[Ofbeeldienge:Map provinces Netherlands-nl.svg|thumb|Provinsjes van Holland]] Holland bestoat uut twoalf provinsjes. Die provinsjes zyn vodder verdêeld in 342 gemêenten. De provinsjes zyn: {| width=50% | * [[Drenthe]] * [[Flevoland]] * [[Friesland]] * [[Gelderland]] * [[Groniengn (provinsje)|Groniengn]] * [[Hollands Limburg|Limburg]] | * [[Nôord-Broabant]] * [[Nôord-Holland]] * [[Overyssel]] * [[Utrecht (provinsje)|Utrecht]] * [[Zêeland]] * [[Zuud-Holland]] | |} ''Zie ook et artikel over [[Hollandsche provinsjes]].'' Neffest de provinsjes en gemêenten zyn d'r ook 21 [[woaterschap]]pn. Die besteursvorm is uniek voer Holland. ==Polletiek== * Holland is e parlementaire, costitutionele [[monarchie]]. De regerienge en 't parlement (d'Hollanders noemn da [[Stoatn-Generoal]]) zyn tegoare de wetgevende macht. Die Stoatn-Generoal bestoat uut 2 koamers: [[Êestn Koamer]] (vergelykt by nuus mè de Senoat) en de [[Twiddn Koamer]] (wuk damme wyder noemn: de Koamer). * An 't hoofd van 't land stoat sins 30 april 2013 keunienk [[Willem-Alexander van de Nederlandn|Willem-Alexander]]. Je volgde zyn moeder keuniginne Beatrix ip. De Premier (êeste minister) is [[Rob Jetten]]. E zetelt mè ze regerienge in [[Den Haag]]. === Twiddn Koamer === De zetelverdêlienge van de [[Twiddn Koamer]] ziet er ezô uut:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/TK4603.html Zetelverdeling in de Tweede Kamer 1946-nu], nlverkiezingen</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Party ! 2025 || 2023 || 2021 ! 2017 || 2012 || 2010 ! 2006 || 2003 || 2002 ! 1998 || 1994 || 1989 |- | [[D66]] | 26 || 9 || 24 | 19 || 12 || 10 | 3 || 6 || 7 | 14 || 24 || 12 |- | [[PVV (Holland)|PVV]] | 26 || 37 || 17 | 20 || 15 || 24 | 9 || || | || || |- | [[VVD]] | 22 || 24 || 34 | 33 || 41 || 31 | 22 || 28 || 24 | 38 || 31 || 22 |- | [[PRO]] ¹ | 20 || 25 || | || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ | || || 8 | 14 || 4 || 10 | 7 || 8 || 10 | 11 || 5 || 6 |- | [[PvdA]] ¹ | || || 9 | 9 || 38 || 30 | 33 || 42 || 23 | 45 || 37 || 49 |- | [[CDA]] | 18 || 5 || 15 | 19 || 13 || 21 | 41 || 44 || 43 | 29 || 34 || 54 |- | [[JA21]] | 9 || 1 || 3 | || || | || || | || || |- | [[FVD]] | 7 || 3 || 8 | 2 || || | || || | || || |- | [[BBB]] | 4 || 7 || 1 | || || | || || | || || |- | [[DENK]] | 3 || 3 || 3 | 3 || || | || || | || || |- | [[SGP]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 2 | 2 || 2 || 2 | 3 || 2 || 3 |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 6 | 5 || 2 || 2 | 2 || || | || || |- | [[CU]] ² | 3 || 3 || 5 | 5 || 5 || 5 | 6 || 3 || 4 | 5 || 5 || 3 |- | [[SP (Holland)|SP]] | 3 || 5 || 9 | 14 || 15 || 15 | 25 || 9 || 9 | 5 || 2 || |- | [[50+]] | 2 || || 1 | 4 || 2 || | || || | || || |- | [[Volt]] | 1 || 2 || 3 | || || | || || | || || |- | [[NSC]] | || 20 || | || || | || || | || || |- | [[BIJ1]] | || || 1 | || || | || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || | || 8 || 26 | || || |- | [[LN]] | || || | || || | || || 2 | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || || | || 6 || |- | [[CD]] | || || | || || | || || | || 3 || 1 |- | [[U55+]] | || || | || || | || || | || 1 || |- ! Totoal ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 |- ! Ipkomst ! 78% || 78% || 79% ! 82% || 75% || 75% ! 80% || 80% || 79% ! 73% || 79% || 80% |} ¹ GL + PvdA ² 1989-1998: CU = GPV + RPF === Êestn Koamer === De zetelverdêlienge van de [[Êestn Koamer]] ziet er ezô uut:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/EK1703.html Zetelverdeling in de Eerste Kamer 1917-nu], nlverkiezingen</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Party ! 2023 || 2019 || 2015 ! 2011 || 2007 || 2003 ! 1999 || 1995 || 1991 |- | [[BBB]] | 16 || || | || || | || || |- | [[PRO]] ¹ | 14 || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ | || 8 || 4 | 5 || 4 || 5 | 8 || 4 || 4 |- | [[PvdA]] | || 6 || 8 | 14 || 14 || 19 | 15 || 14 || 16 |- | [[VVD]] | 10 || 12 || 13 | 16 || 14 || 15 | 19 || 23 || 12 |- | [[CDA]] | 6 || 9 || 12 | 11 || 21 || 23 | 20 || 19 || 27 |- | [[D66]] | 5 || 7 || 10 | 5 || 2 || 3 | 4 || 7 || 12 |- | [[PVV (Holland)|PVV]] | 4 || 5 || 9 | 10 || || | || || |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 2 | 1 || 1 || | || || |- | [[JA21]] | 3 || || | || || | || || |- | [[SP (Holland)|SP]] | 3 || 4 || 9 | 8 || 12 || 4 | 2 || 1 || |- | [[CU]] ² | 3 || 4 || 3 | 2 || 4 || 2 | 4 || 2 || 2 |- | [[FVD]] | 2 || 12 || | || || | || || |- | [[SGP]] | 2 || 2 || 2 | 1 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 |- | [[Volt]] | 2 || || | || || | || || |- | [[OPNL]] ³ | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || |- | [[50+]] | 1 || 2 || 2 | 1 || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || 1 | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || 2 || |- ! Totoal ! 75 || 75 || 75 ! 75 || 75 || 75 ! 75 || 75 || 75 |- |} ¹ GL + PvdA ² 1991-1999: CU = GPV + RPF ³ 1999-2019: OSF === Kabinettn === Hollandsche kabinettn sins 1945:<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Kabinetten sinds 1945], Rijksoverheid</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Kabinet ! Joarn ! Party ! Party ! Party ! Party ! Party |- | [[Kabinet-Schermerhorn-Drees|Schermerhorn-Drees]] | 1945 – 1946 | [[CDA]] ([[CHU]], [[KVP]]) ¹ | | '''[[PvdA]]''' | | |- | [[Kabinet-Beel I|Beel I]] | 1946 – 1948 | CDA ('''KVP''') | | PvdA | | |- | [[Kabinet-Drees I|Drees I]] | 1948 – 1951 | CDA (CHU, KVP) | | '''PvdA''' | [[VVD]] | |- | [[Kabinet-Drees II|Drees II]] | 1951 – 1952 | CDA (CHU, KVP) | | '''PvdA''' | VVD | |- | [[Kabinet-Drees III|Drees III]] | 1952 – 1956 | CDA ([[ARP]], CHU, KVP) ¹ | | '''PvdA''' | | |- | [[Kabinet-Drees IV|Drees IV]] | 1956 – 1958 | CDA (ARP, CHU, KVP) | | '''PvdA''' | | |- | [[Kabinet-Beel II|Beel II]] | 1958 – 1959 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | | |- | [[Kabinet-De Quay|De Quay]] | 1959 – 1963 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | VVD | |- | [[Kabinet-Marijnen|Marijnen]] | 1963 – 1965 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | VVD | |- | [[Kabinet-Cals|Cals]] | 1965 – 1966 | CDA (ARP, '''KVP''') | | PvdA | | |- | [[Kabinet-Zijlstra|Zijlstra]] | 1966 – 1967 | CDA ('''ARP''', KVP) | | | | |- | [[Kabinet-De Jong|De Jong]] | 1967 – 1971 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | VVD | |- | [[Kabinet-Biesheuvel I|Biesheuvel I]] | 1971 – 1972 | CDA ('''ARP''', CHU, KVP) | | | VVD | [[DS'70]] |- | [[Kabinet-Biesheuvel II|Biesheuvel II]] | 1972 – 1973 | CDA ('''ARP''', CHU, KVP) | | | VVD | |- | [[Kabinet-Den Uyl|Den Uyl]] | 1973 – 1977 | CDA (ARP, KVP) | [[D66]] | '''PvdA''' | | [[PPR]] |- | [[Kabinet-Van Agt I|Van Agt I]] | 1977 – 1981 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Van Agt II|Van Agt II]] | 1981 – 1982 | '''CDA''' | D66 | PvdA | | |- | [[Kabinet-Van Agt III|Van Agt III]] | 1982 – 1982 | '''CDA''' | D66 | | | |- | [[Kabinet-Lubbers I|Lubbers I]] | 1982 – 1986 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Lubbers II|Lubbers II]] | 1986 – 1989 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Lubbers III|Lubbers III]] | 1989 – 1994 | '''CDA''' | | PvdA | | |- | [[Kabinet-Kok I|Kok I]] | 1994 – 1998 | | D66 | '''PvdA''' | VVD | |- | [[Kabinet-Kok II|Kok II]] | 1998 – 2002 | | D66 | '''PvdA''' | VVD | |- | [[Kabinet-Balkenende I|Balkenende I]] | 2002 – 2003 | '''CDA''' | | | VVD | [[LPF]] |- | [[Kabinet-Balkenende II|Balkenende II]] | 2003 – 2006 | '''CDA''' | D66 | | VVD | |- | [[Kabinet-Balkenende III|Balkenende III]] | 2006 – 2007 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Balkenende IV|Balkenende IV]] | 2007 – 2010 | '''CDA''' | | PvdA | | [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte I|Rutte I]] | 2010 – 2012 | CDA | | | '''VVD''' | ([[PVV (Holland)|PVV]]) |- | [[Kabinet-Rutte II|Rutte II]] | 2012 – 2017 | | | PvdA | '''VVD''' | |- | [[Kabinet-Rutte III|Rutte III]] | 2017 – 2022 | CDA | D66 | | '''VVD''' | CU |- | [[Kabinet-Rutte IV|Rutte IV]] | 2022 – 2024 | CDA | D66 | | '''VVD''' | CU |- | [[Kabinet-Schoof|Schoof]] | 2024 – 2026 | | | | VVD | [[PVV (Holland)|PVV]], [[NSC]], [[BBB]] |- |- | [[Kabinet-Jetten|Jetten]] | 2026 – no | CDA | '''D66''' | | VVD | |- |} ¹ ARP, CHU en KVP zyn de vôorlopers van 't CDA. === Premiers === Êestn ministers sins 1945:<ref>[https://historiek.net/alle-premiers-van-nederland/18156/ Alle premiers van Nederland], Historiek</ref> {| class="wikitable" |- ! Premier ! Party ! Termyn ! Joarn |- | [[Wim Schermerhorn]] | [[VDB]] / [[PvdA]] | 1945 – 1946 | 1 |- | [[Louis Beel]] | [[KVP]] | 1946 – 1948 | 2 |- | [[Willem Drees]] | PvdA | 1948 – 1958 | 10 |- | Louis Beel | KVP | 1958 – 1959 | 1 |- | [[Jan de Quay]] | KVP | 1959 – 1963 | 4 |- | [[Victor Marijnen]] | KVP | 1963 – 1965 | 2 |- | [[Jo Cals]] | KVP | 1965 – 1966 | 1 |- | [[Jelle Zijlstra]] | [[ARP]] | 1966 – 1967 | 1 |- | [[Piet de Jong]] | KVP | 1967 – 1971 | 4 |- | [[Barend Biesheuvel]] | ARP | 1971 – 1973 | 2 |- | [[Joop den Uyl]] | PvdA | 1973 – 1977 | 4 |- | [[Dries van Agt]] | [[CDA]] | 1977 – 1982 | 5 |- | [[Ruud Lubbers]] | CDA | 1982 – 1994 | 12 |- | [[Wim Kok]] | PvdA | 1994 – 2002 | 8 |- | [[Jan Peter Balkenende]] | CDA | 2002 – 2010 | 8 |- | [[Mark Rutte]] | [[VVD]] | 2010 – 2024 | 14 |- | [[Dick Schoof]] | / | 2024 – 2026 | 2 |- | [[Rob Jetten]] | [[D66]] | 2026 - nu | 0 |} ==Cultuur== [[Ofbeeldienge:Hollande04.jpg|thumb|E poar traditionele symbooln van d'Ollandsche cultuure, [[Rembrandt]] en [[Johannes Vermeer]] (schilders), [[windmeuln]]s, tulpn]] === Kunst === D' Ollandsche schilderkunst wordt verteegnwoordigd deur e grôot dêel mêesters. De bloeiperiode was in de ''goudn'' zeevntienste êeuwe mè schilders lik [[Rembrandt]], [[Johannes Vermeer]], [[Frans Hals]] en [[Jan Steen]]. Ook 't werk van de postimpressionistische schilder [[Vincent van Gogh]] is achter zyn dôod weireldbekend gekommn. Uut den êestn elt van de twientigste êeuwe dateert d' abstracte kunst van [[Piet Mondriaan]]. In [[1948]] wierd de kunstverênigienge Cobra ipgericht, mè leedn lik de [[België|Belg]] [[Pierre Alechinsky]], de [[Denemarkn|Deenn]] [[Asger Jorn]] en [[Carl-Henning Pedersen]] en de Hollanders [[Karel Appel]], [[Constant]] en [[Corneille]].<ref>[https://web.archive.org/web/20150120234311/http://www.cobra-museum.nl/leerzaam.htm Cobra Museum] cobra-museum.nl (gearchivêerd)</ref> De bekendste verteegnwoordigers van d' Ollandsche literateure van de Goudn Êeuwe zyn [[Joost van den Vondel]] en [[Pieter Corneliszoon Hooft]]. In de neegntienste êeuwe beschrêef en bekritiseerde [[Multatuli]] de situoatie in [[Indonesië]] in zijn werk ''Max Havelaar''. [[Louis Couperus]] was êen van d' êeste Ollandsche verteegnwoordigers van 't naturalisme. In de literateure van achter den oorloge wordt er geklapt van ''de grôte drie'', verwyzend noa [[Willem Frederik Hermans]], [[Harry Mulisch]] en [[Gerard Reve]]. === Cultureel en nateurlik erfgoed === Belangryke musea in Olland zyn 't [[Ryksmuseum Amsterdam]], [[Van Gogh Museum]], [[Mauritsuus]], [[Museum Boijmans Van Beuningen]], [[Paleis Het Loo]] en 't [[Kröller-Müller Museum]]. 't Nateurlik erfgoed van Olland bestoat vor e grôot dêel uut 't vlak nat landschap mè [[riviere|riviern]], [[polder]]s en [[windmeuln|meulens]]. De nateure in Olland is sterk beïnvloed deur de mens. Bekende vôorbeeldn zyn de Zuuderzêewerkn en de Deltawerkn. Belangryke nateurgebiedn zyn de [[Veluwe]], de [[Waddneilandn]], de [[Biesbosch]] en 't blommnpark de [[Keukenhof]]. Holland es vrêe gekend vo zyn tulpn: d'Hollanders zyn vrêe bedreevn in 't kwêekn van blommn. == Vervoer == Juuste gelik in België: e masse ottoroutn en stroatn (ol t'hope, voe 116.500 kilomeiters), e spôornetwerk (t'hope 2808 kilomeiters) en e vliegpling: Schiphol. À propos; 't moe wel gezeid zyn dat de wegen agunter van vêel betere kwaliteit zyn dan ier in België. Azo oal'n ze e propere 6.4 ip 7 (België: 4.4 ip 7) en kom'n z' ip d' [https://www.ad.nl/auto/deze-landen-hebben-de-beste-en-slechtste-wegen-van-europa~a914116f/ êerste plekke] in Europa. D'Hollanders zyn zot van vélo's: z'ein 't weireldrecor van vélo's per inweuner. Vele stoaties in Holland zyn styf specioal: lank en smol. Ip ieder perroeng stoppn der geweunlik drie trings achterêen. De trings moen ton wel à peu près t'hôpe toekommn en anzettn; de minste vertroagienge van êen van die trings en hêel 't boelke es in vertroagienge. 60 % van d' Hollandse oto's riedt olle doagen ip de route tussen Breda en Amsterdam. Resultoat: ne serieuzen traffiek van gemiddeld 300 kilomeiters ipstoppieng per dag (ciefers uut 2006), mêer dan 't dubbele van wuk da me ier en in [[België]]. ==Sport== [[Voetbol]] is 'n belangrykstn sport. Peis mor an [[Ajax]], [[PSV (voetbolclub)|PSV]] en [[Feyenoord]]. Oek populair is [[schatsn]], zowel buutn (Elfstedentocht, at 't styf vriest) of binn. D' Hollanders zyn oek goed in [[vélokoerse]], hockey en volleybol. == Referensjes == <references/> ==Externe koppeliengn== * [https://www.rijksoverheid.nl/ Ryksoverheid] * [http://www.overheid.nl/ Hollanschn overheid] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://app.map5.nl/nltopo/#rd/map5topo/2/124894.4/463000 Koartn], map5 * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://www.knmi.nl KNMI] {{Commons|The Netherlands|Holland}} {{EU}} {{Landn in Europa}} [[Categorie:Holland| ]] p4xjh8h0l3lg8e2kcylstni97zdb413 327986 327985 2026-10-22T09:38:06Z ~2026-56640-25 31986 /* Bevolkienge en ippervlak */ 327986 wikitext text/x-wiki {{Infobox land |noame = '''Holland'''<br/>''Nederland'' |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |woapen = Rijkswapen der Nederlanden.svg |koarte = [[Ofbeeldienge:EU-Netherlands.svg|300px]] |koartebyschrift = Liggienge van Holland in Europa<br /> {{Coord|51|55|0|N|5|34|0|E|titelweergave=ja}} |toale = [[Nederlands]] |hoofdstad = [[Amsterdam]] |stoatsvorm = Constitutionele [[monarchie]] |stoatshoofd = Keunienk [[Willem-Alexander van de Nederlandn|Willem-Alexander]] |1e minister = [[Rob Jetten]] |ipp = 41.543,37 <ref name=ipp>[https://allecijfers.nl/nederland/ Statistieken Nederland], AlleCijfers</ref> |inw = 18.130.208 <small>(januoari 2026)</small> <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1768510024332 Bevolking; kerncijfers], StatLine - CBS</ref> |dichtheid = 436 |munte = [[euro]] (EUR) |tydzone = UTC+1<br /><small>(zomertyd: UTC+2) </small> |landcode = NL, NLD |tillefong = (+31) |TLD = nl |fêestdag = [[27 april]] (keunienksdag) }} '''Holland''' (Uutsproake: Olland) is e land juste ten nôordn va [[België]] die dêel uutmakt van 't [[Keunienkryk van de Nederlandn]]. In 't westn grenst 't an de [[Nôordzêe]] en in 't ôostn an [[Duutsland]]. Den [[hoofdstad]] is [[Amsterdam]]. De Caraïbische eilandn [[Bonaire]], [[Sint Eustatius]] en [[Saba]] moakn as drie byzoundere gemêentn ôok dêel uut van 't land. [[Ofbeeldienge:Map of the Netherlands nl.png|links|thumb|Koarte van Holland]] {{clear|left}} Strikt genoomn verwyst ''Holland'' allêne noa de westelikke provincies ''[[Nôord-Holland]]'' en ''[[Zuud-Holland]]'', moa de benoamienge ''Olland'' wordt olhier gebruukt vo hêel 't land, dat eigentlik ''Nederland'' nomt (een zogenoamde ''pars pro toto''). In sommigte gedêeltn van Holland keunn ze der nie mee lachn da je ze Hollanders nomt, lik in Nôord-Broabant, Limburg, Drenthe en Groniengn byvôorbeeld. ==Bevolkienge en ippervlak== Holland (Europeesch dêel) et 18 miljoen inweuners. Per vierkante kilomèter weunn d'r 539 Hollanders (landippervlak, 2026), wuk da vele es. Vergelykt mo ne kêe met [[België]], dat zelf ol êen van de dichstbevolkte gebiedn in de weireld es: 389 inw/km² (landippervlak, 2026, mo êerlik is êerlik: in [[Vloandern]] is de bevolkingsdichtheid 506 inw/km² (totoale ippervlak, 2026)). {| class=wikitable ! colspan=5 | Bevolkiengsontwikkelienge |- ! colspan=2 | Holland <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> ! colspan=2| België <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/over-statbel/wat-doen-we/volkstellingen-census De volkstellingen in België sinds 1830], Statbel</ref> ! rowspan=2 | Verschil |- ! Joar ! Inweuners ! Inweuners ! Joar |- | 1850 | 3.084.000 | 4.337.000 | 1846 | -1.253.000 |- | 1900 | 5.107.000 | 6.694.000 | 1900 | -1.587.000 |- | 1950 | 10.027.000 | 8.512.000 | 1947 | +1.515.000 |- | 2000 | 15.864.000 | 10.296.000 | 2001 | +5.568.000 |- | 2026 | 18.130.000 | 11.868.000 | 2026 | +6.262.000 |- |} {| class=wikitable |- ! rowspan= 2 | Land || colspan=5 | Ippervlak km² |- ! Totoal || Land || Woater |- | rowspan = 3 | '''Holland <br> (2026)''' <ref name=ipp/> || 41.543,37 || 33.626,00 || 7.917,37 |- | 100% || 80,94% || 19,06% |- | 436 inw/km² || 539 inw/km² || |- | rowspan = 3 | '''België <br> (2024)''' <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/leefmilieu/grond/bodemgebruik Bodemgebruik], Statbel</ref> || 30.689,17 || 30.494,22 || 194,95 |- | 100% || 99,36% || 0,64% |- | 387 inw/km² || 389 inw/km² || |- | rowspan = 3 | '''Verschil''' || +10.854,20 || +3.131,78 || +7.722,42 |- | || -18,42% || +18,42% |- | +49 inw/km² || +150 inw/km² || |} ==Toaln== De officiële toale in Holland is [[Nederlands]]. In de provinsje [[Friesland]] is [[Fries]] ôok erkend as officiële toale. Erkende streektoaln zyn [[Limburgs]] in [[Hollands Limburg]] en [[Nedersaksisch]] in 't nôordn en ôostn. Ip Bonaire wordt 't Papiaments geklapt en ip Saba en Sint-Eustatius klappen ze [[Ingels]]. 't [[Jiddisch]] en [[Romani]] hen 'n specioale minderheidsstatus. 't [[Zêeuws]] en 't [[West-Vlams]] in westelik [[Zeeuws-Vloandern|Zêeuws-Vloandern]] wordn nie gezien als aparte toaln. ==Godsdienst== Holland is van ôorsproung e christelik land. Moa nu zegt 40% van ol d' Hollanders da ze nie gelovig zyn. Van d'overige 60% lop et uutêen. De belangrykste godsdienstn zyn: * de Rooms-[[Katholieke kerke]] (5 miljoe) * de Protestansje kerke (2,5 miljoe) * de verschillige Gereformeerde kerkn (ol tegoare 700.000) * d'Islamietn (a peu prè 800.000) * d'Indoes (a peu prè 100.000) * de Boeddhistn (a peu prè 80.000) * de Joodn (a peu prè 40.000). ==Administroasje== [[Ofbeeldienge:Map provinces Netherlands-nl.svg|thumb|Provinsjes van Holland]] Holland bestoat uut twoalf provinsjes. Die provinsjes zyn vodder verdêeld in 342 gemêenten. De provinsjes zyn: {| width=50% | * [[Drenthe]] * [[Flevoland]] * [[Friesland]] * [[Gelderland]] * [[Groniengn (provinsje)|Groniengn]] * [[Hollands Limburg|Limburg]] | * [[Nôord-Broabant]] * [[Nôord-Holland]] * [[Overyssel]] * [[Utrecht (provinsje)|Utrecht]] * [[Zêeland]] * [[Zuud-Holland]] | |} ''Zie ook et artikel over [[Hollandsche provinsjes]].'' Neffest de provinsjes en gemêenten zyn d'r ook 21 [[woaterschap]]pn. Die besteursvorm is uniek voer Holland. ==Polletiek== * Holland is e parlementaire, costitutionele [[monarchie]]. De regerienge en 't parlement (d'Hollanders noemn da [[Stoatn-Generoal]]) zyn tegoare de wetgevende macht. Die Stoatn-Generoal bestoat uut 2 koamers: [[Êestn Koamer]] (vergelykt by nuus mè de Senoat) en de [[Twiddn Koamer]] (wuk damme wyder noemn: de Koamer). * An 't hoofd van 't land stoat sins 30 april 2013 keunienk [[Willem-Alexander van de Nederlandn|Willem-Alexander]]. Je volgde zyn moeder keuniginne Beatrix ip. De Premier (êeste minister) is [[Rob Jetten]]. E zetelt mè ze regerienge in [[Den Haag]]. === Twiddn Koamer === De zetelverdêlienge van de [[Twiddn Koamer]] ziet er ezô uut:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/TK4603.html Zetelverdeling in de Tweede Kamer 1946-nu], nlverkiezingen</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Party ! 2025 || 2023 || 2021 ! 2017 || 2012 || 2010 ! 2006 || 2003 || 2002 ! 1998 || 1994 || 1989 |- | [[D66]] | 26 || 9 || 24 | 19 || 12 || 10 | 3 || 6 || 7 | 14 || 24 || 12 |- | [[PVV (Holland)|PVV]] | 26 || 37 || 17 | 20 || 15 || 24 | 9 || || | || || |- | [[VVD]] | 22 || 24 || 34 | 33 || 41 || 31 | 22 || 28 || 24 | 38 || 31 || 22 |- | [[PRO]] ¹ | 20 || 25 || | || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ | || || 8 | 14 || 4 || 10 | 7 || 8 || 10 | 11 || 5 || 6 |- | [[PvdA]] ¹ | || || 9 | 9 || 38 || 30 | 33 || 42 || 23 | 45 || 37 || 49 |- | [[CDA]] | 18 || 5 || 15 | 19 || 13 || 21 | 41 || 44 || 43 | 29 || 34 || 54 |- | [[JA21]] | 9 || 1 || 3 | || || | || || | || || |- | [[FVD]] | 7 || 3 || 8 | 2 || || | || || | || || |- | [[BBB]] | 4 || 7 || 1 | || || | || || | || || |- | [[DENK]] | 3 || 3 || 3 | 3 || || | || || | || || |- | [[SGP]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 2 | 2 || 2 || 2 | 3 || 2 || 3 |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 6 | 5 || 2 || 2 | 2 || || | || || |- | [[CU]] ² | 3 || 3 || 5 | 5 || 5 || 5 | 6 || 3 || 4 | 5 || 5 || 3 |- | [[SP (Holland)|SP]] | 3 || 5 || 9 | 14 || 15 || 15 | 25 || 9 || 9 | 5 || 2 || |- | [[50+]] | 2 || || 1 | 4 || 2 || | || || | || || |- | [[Volt]] | 1 || 2 || 3 | || || | || || | || || |- | [[NSC]] | || 20 || | || || | || || | || || |- | [[BIJ1]] | || || 1 | || || | || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || | || 8 || 26 | || || |- | [[LN]] | || || | || || | || || 2 | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || || | || 6 || |- | [[CD]] | || || | || || | || || | || 3 || 1 |- | [[U55+]] | || || | || || | || || | || 1 || |- ! Totoal ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 |- ! Ipkomst ! 78% || 78% || 79% ! 82% || 75% || 75% ! 80% || 80% || 79% ! 73% || 79% || 80% |} ¹ GL + PvdA ² 1989-1998: CU = GPV + RPF === Êestn Koamer === De zetelverdêlienge van de [[Êestn Koamer]] ziet er ezô uut:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/EK1703.html Zetelverdeling in de Eerste Kamer 1917-nu], nlverkiezingen</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Party ! 2023 || 2019 || 2015 ! 2011 || 2007 || 2003 ! 1999 || 1995 || 1991 |- | [[BBB]] | 16 || || | || || | || || |- | [[PRO]] ¹ | 14 || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ | || 8 || 4 | 5 || 4 || 5 | 8 || 4 || 4 |- | [[PvdA]] | || 6 || 8 | 14 || 14 || 19 | 15 || 14 || 16 |- | [[VVD]] | 10 || 12 || 13 | 16 || 14 || 15 | 19 || 23 || 12 |- | [[CDA]] | 6 || 9 || 12 | 11 || 21 || 23 | 20 || 19 || 27 |- | [[D66]] | 5 || 7 || 10 | 5 || 2 || 3 | 4 || 7 || 12 |- | [[PVV (Holland)|PVV]] | 4 || 5 || 9 | 10 || || | || || |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 2 | 1 || 1 || | || || |- | [[JA21]] | 3 || || | || || | || || |- | [[SP (Holland)|SP]] | 3 || 4 || 9 | 8 || 12 || 4 | 2 || 1 || |- | [[CU]] ² | 3 || 4 || 3 | 2 || 4 || 2 | 4 || 2 || 2 |- | [[FVD]] | 2 || 12 || | || || | || || |- | [[SGP]] | 2 || 2 || 2 | 1 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 |- | [[Volt]] | 2 || || | || || | || || |- | [[OPNL]] ³ | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || |- | [[50+]] | 1 || 2 || 2 | 1 || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || 1 | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || 2 || |- ! Totoal ! 75 || 75 || 75 ! 75 || 75 || 75 ! 75 || 75 || 75 |- |} ¹ GL + PvdA ² 1991-1999: CU = GPV + RPF ³ 1999-2019: OSF === Kabinettn === Hollandsche kabinettn sins 1945:<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Kabinetten sinds 1945], Rijksoverheid</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Kabinet ! Joarn ! Party ! Party ! Party ! Party ! Party |- | [[Kabinet-Schermerhorn-Drees|Schermerhorn-Drees]] | 1945 – 1946 | [[CDA]] ([[CHU]], [[KVP]]) ¹ | | '''[[PvdA]]''' | | |- | [[Kabinet-Beel I|Beel I]] | 1946 – 1948 | CDA ('''KVP''') | | PvdA | | |- | [[Kabinet-Drees I|Drees I]] | 1948 – 1951 | CDA (CHU, KVP) | | '''PvdA''' | [[VVD]] | |- | [[Kabinet-Drees II|Drees II]] | 1951 – 1952 | CDA (CHU, KVP) | | '''PvdA''' | VVD | |- | [[Kabinet-Drees III|Drees III]] | 1952 – 1956 | CDA ([[ARP]], CHU, KVP) ¹ | | '''PvdA''' | | |- | [[Kabinet-Drees IV|Drees IV]] | 1956 – 1958 | CDA (ARP, CHU, KVP) | | '''PvdA''' | | |- | [[Kabinet-Beel II|Beel II]] | 1958 – 1959 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | | |- | [[Kabinet-De Quay|De Quay]] | 1959 – 1963 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | VVD | |- | [[Kabinet-Marijnen|Marijnen]] | 1963 – 1965 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | VVD | |- | [[Kabinet-Cals|Cals]] | 1965 – 1966 | CDA (ARP, '''KVP''') | | PvdA | | |- | [[Kabinet-Zijlstra|Zijlstra]] | 1966 – 1967 | CDA ('''ARP''', KVP) | | | | |- | [[Kabinet-De Jong|De Jong]] | 1967 – 1971 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | VVD | |- | [[Kabinet-Biesheuvel I|Biesheuvel I]] | 1971 – 1972 | CDA ('''ARP''', CHU, KVP) | | | VVD | [[DS'70]] |- | [[Kabinet-Biesheuvel II|Biesheuvel II]] | 1972 – 1973 | CDA ('''ARP''', CHU, KVP) | | | VVD | |- | [[Kabinet-Den Uyl|Den Uyl]] | 1973 – 1977 | CDA (ARP, KVP) | [[D66]] | '''PvdA''' | | [[PPR]] |- | [[Kabinet-Van Agt I|Van Agt I]] | 1977 – 1981 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Van Agt II|Van Agt II]] | 1981 – 1982 | '''CDA''' | D66 | PvdA | | |- | [[Kabinet-Van Agt III|Van Agt III]] | 1982 – 1982 | '''CDA''' | D66 | | | |- | [[Kabinet-Lubbers I|Lubbers I]] | 1982 – 1986 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Lubbers II|Lubbers II]] | 1986 – 1989 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Lubbers III|Lubbers III]] | 1989 – 1994 | '''CDA''' | | PvdA | | |- | [[Kabinet-Kok I|Kok I]] | 1994 – 1998 | | D66 | '''PvdA''' | VVD | |- | [[Kabinet-Kok II|Kok II]] | 1998 – 2002 | | D66 | '''PvdA''' | VVD | |- | [[Kabinet-Balkenende I|Balkenende I]] | 2002 – 2003 | '''CDA''' | | | VVD | [[LPF]] |- | [[Kabinet-Balkenende II|Balkenende II]] | 2003 – 2006 | '''CDA''' | D66 | | VVD | |- | [[Kabinet-Balkenende III|Balkenende III]] | 2006 – 2007 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Balkenende IV|Balkenende IV]] | 2007 – 2010 | '''CDA''' | | PvdA | | [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte I|Rutte I]] | 2010 – 2012 | CDA | | | '''VVD''' | ([[PVV (Holland)|PVV]]) |- | [[Kabinet-Rutte II|Rutte II]] | 2012 – 2017 | | | PvdA | '''VVD''' | |- | [[Kabinet-Rutte III|Rutte III]] | 2017 – 2022 | CDA | D66 | | '''VVD''' | CU |- | [[Kabinet-Rutte IV|Rutte IV]] | 2022 – 2024 | CDA | D66 | | '''VVD''' | CU |- | [[Kabinet-Schoof|Schoof]] | 2024 – 2026 | | | | VVD | [[PVV (Holland)|PVV]], [[NSC]], [[BBB]] |- |- | [[Kabinet-Jetten|Jetten]] | 2026 – no | CDA | '''D66''' | | VVD | |- |} ¹ ARP, CHU en KVP zyn de vôorlopers van 't CDA. === Premiers === Êestn ministers sins 1945:<ref>[https://historiek.net/alle-premiers-van-nederland/18156/ Alle premiers van Nederland], Historiek</ref> {| class="wikitable" |- ! Premier ! Party ! Termyn ! Joarn |- | [[Wim Schermerhorn]] | [[VDB]] / [[PvdA]] | 1945 – 1946 | 1 |- | [[Louis Beel]] | [[KVP]] | 1946 – 1948 | 2 |- | [[Willem Drees]] | PvdA | 1948 – 1958 | 10 |- | Louis Beel | KVP | 1958 – 1959 | 1 |- | [[Jan de Quay]] | KVP | 1959 – 1963 | 4 |- | [[Victor Marijnen]] | KVP | 1963 – 1965 | 2 |- | [[Jo Cals]] | KVP | 1965 – 1966 | 1 |- | [[Jelle Zijlstra]] | [[ARP]] | 1966 – 1967 | 1 |- | [[Piet de Jong]] | KVP | 1967 – 1971 | 4 |- | [[Barend Biesheuvel]] | ARP | 1971 – 1973 | 2 |- | [[Joop den Uyl]] | PvdA | 1973 – 1977 | 4 |- | [[Dries van Agt]] | [[CDA]] | 1977 – 1982 | 5 |- | [[Ruud Lubbers]] | CDA | 1982 – 1994 | 12 |- | [[Wim Kok]] | PvdA | 1994 – 2002 | 8 |- | [[Jan Peter Balkenende]] | CDA | 2002 – 2010 | 8 |- | [[Mark Rutte]] | [[VVD]] | 2010 – 2024 | 14 |- | [[Dick Schoof]] | / | 2024 – 2026 | 2 |- | [[Rob Jetten]] | [[D66]] | 2026 - nu | 0 |} ==Cultuur== [[Ofbeeldienge:Hollande04.jpg|thumb|E poar traditionele symbooln van d'Ollandsche cultuure, [[Rembrandt]] en [[Johannes Vermeer]] (schilders), [[windmeuln]]s, tulpn]] === Kunst === D' Ollandsche schilderkunst wordt verteegnwoordigd deur e grôot dêel mêesters. De bloeiperiode was in de ''goudn'' zeevntienste êeuwe mè schilders lik [[Rembrandt]], [[Johannes Vermeer]], [[Frans Hals]] en [[Jan Steen]]. Ook 't werk van de postimpressionistische schilder [[Vincent van Gogh]] is achter zyn dôod weireldbekend gekommn. Uut den êestn elt van de twientigste êeuwe dateert d' abstracte kunst van [[Piet Mondriaan]]. In [[1948]] wierd de kunstverênigienge Cobra ipgericht, mè leedn lik de [[België|Belg]] [[Pierre Alechinsky]], de [[Denemarkn|Deenn]] [[Asger Jorn]] en [[Carl-Henning Pedersen]] en de Hollanders [[Karel Appel]], [[Constant]] en [[Corneille]].<ref>[https://web.archive.org/web/20150120234311/http://www.cobra-museum.nl/leerzaam.htm Cobra Museum] cobra-museum.nl (gearchivêerd)</ref> De bekendste verteegnwoordigers van d' Ollandsche literateure van de Goudn Êeuwe zyn [[Joost van den Vondel]] en [[Pieter Corneliszoon Hooft]]. In de neegntienste êeuwe beschrêef en bekritiseerde [[Multatuli]] de situoatie in [[Indonesië]] in zijn werk ''Max Havelaar''. [[Louis Couperus]] was êen van d' êeste Ollandsche verteegnwoordigers van 't naturalisme. In de literateure van achter den oorloge wordt er geklapt van ''de grôte drie'', verwyzend noa [[Willem Frederik Hermans]], [[Harry Mulisch]] en [[Gerard Reve]]. === Cultureel en nateurlik erfgoed === Belangryke musea in Olland zyn 't [[Ryksmuseum Amsterdam]], [[Van Gogh Museum]], [[Mauritsuus]], [[Museum Boijmans Van Beuningen]], [[Paleis Het Loo]] en 't [[Kröller-Müller Museum]]. 't Nateurlik erfgoed van Olland bestoat vor e grôot dêel uut 't vlak nat landschap mè [[riviere|riviern]], [[polder]]s en [[windmeuln|meulens]]. De nateure in Olland is sterk beïnvloed deur de mens. Bekende vôorbeeldn zyn de Zuuderzêewerkn en de Deltawerkn. Belangryke nateurgebiedn zyn de [[Veluwe]], de [[Waddneilandn]], de [[Biesbosch]] en 't blommnpark de [[Keukenhof]]. Holland es vrêe gekend vo zyn tulpn: d'Hollanders zyn vrêe bedreevn in 't kwêekn van blommn. == Vervoer == Juuste gelik in België: e masse ottoroutn en stroatn (ol t'hope, voe 116.500 kilomeiters), e spôornetwerk (t'hope 2808 kilomeiters) en e vliegpling: Schiphol. À propos; 't moe wel gezeid zyn dat de wegen agunter van vêel betere kwaliteit zyn dan ier in België. Azo oal'n ze e propere 6.4 ip 7 (België: 4.4 ip 7) en kom'n z' ip d' [https://www.ad.nl/auto/deze-landen-hebben-de-beste-en-slechtste-wegen-van-europa~a914116f/ êerste plekke] in Europa. D'Hollanders zyn zot van vélo's: z'ein 't weireldrecor van vélo's per inweuner. Vele stoaties in Holland zyn styf specioal: lank en smol. Ip ieder perroeng stoppn der geweunlik drie trings achterêen. De trings moen ton wel à peu près t'hôpe toekommn en anzettn; de minste vertroagienge van êen van die trings en hêel 't boelke es in vertroagienge. 60 % van d' Hollandse oto's riedt olle doagen ip de route tussen Breda en Amsterdam. Resultoat: ne serieuzen traffiek van gemiddeld 300 kilomeiters ipstoppieng per dag (ciefers uut 2006), mêer dan 't dubbele van wuk da me ier en in [[België]]. ==Sport== [[Voetbol]] is 'n belangrykstn sport. Peis mor an [[Ajax]], [[PSV (voetbolclub)|PSV]] en [[Feyenoord]]. Oek populair is [[schatsn]], zowel buutn (Elfstedentocht, at 't styf vriest) of binn. D' Hollanders zyn oek goed in [[vélokoerse]], hockey en volleybol. == Referensjes == <references/> ==Externe koppeliengn== * [https://www.rijksoverheid.nl/ Ryksoverheid] * [http://www.overheid.nl/ Hollanschn overheid] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://app.map5.nl/nltopo/#rd/map5topo/2/124894.4/463000 Koartn], map5 * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://www.knmi.nl KNMI] {{Commons|The Netherlands|Holland}} {{EU}} {{Landn in Europa}} [[Categorie:Holland| ]] gq1672sudfsoed97o50xxk4yjuze3vx 327987 327986 2026-10-22T09:45:05Z ~2026-56640-25 31986 327987 wikitext text/x-wiki {{Infobox land |noame = '''Holland'''<br/>''Nederland'' |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |woapen = Rijkswapen der Nederlanden.svg |koarte = [[Ofbeeldienge:EU-Netherlands.svg|300px]] |koartebyschrift = Liggienge van Holland in Europa<br /> {{Coord|51|55|0|N|5|34|0|E|titelweergave=ja}} |toale = [[Nederlands]] |hoofdstad = [[Amsterdam]] |stoatsvorm = Constitutionele [[monarchie]] |stoatshoofd = Keunienk [[Willem-Alexander van de Nederlandn|Willem-Alexander]] |1e minister = [[Rob Jetten]] |ipp = 41.543,37 <ref name=ipp>[https://allecijfers.nl/nederland/ Statistieken Nederland], AlleCijfers</ref> |inw = 18.130.208 <small>(januoari 2026)</small> <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1768510024332 Bevolking; kerncijfers], StatLine - CBS</ref> |dichtheid = 436 |munte = [[euro]] (EUR) |tydzone = UTC+1<br /><small>(zomertyd: UTC+2) </small> |landcode = NL, NLD |tillefong = (+31) |TLD = nl |fêestdag = [[27 april]] (keunienksdag) }} [[Ofbeeldienge:Map of the Netherlands nl.png|thumb|Koarte van Holland]] '''Holland''' (Uutsproake: Olland) is e land juste ten nôordn va [[België]] die dêel uutmakt van 't [[Keunienkryk van de Nederlandn]]. In 't westn grenst 't an de [[Nôordzêe]] en in 't ôostn an [[Duutsland]]. Den [[hoofdstad]] is [[Amsterdam]]. De Caraïbische eilandn [[Bonaire]], [[Sint Eustatius]] en [[Saba]] moakn as drie byzoundere gemêentn ôok dêel uut van 't land. Strikt genoomn verwyst ''Holland'' allêne noa de westelikke provincies ''[[Nôord-Holland]]'' en ''[[Zuud-Holland]]'', moa de benoamienge ''Olland'' wordt olhier gebruukt vo hêel 't land, dat eigentlik ''Nederland'' nomt (een zogenoamde ''pars pro toto''). In sommigte gedêeltn van Holland keunn ze der nie mee lachn da je ze Hollanders nomt, lik in Nôord-Broabant, Limburg, Drenthe en Groniengn byvôorbeeld. ==Bevolkienge en ippervlak== Holland (Europeesch dêel) et 18 miljoen inweuners. Per vierkante kilomèter weunn d'r 539 Hollanders (landippervlak, 2026), wuk da vele es. Vergelykt mo ne kêe met [[België]], dat zelf ol êen van de dichstbevolkte gebiedn in de weireld es: 389 inw/km² (landippervlak, 2026, mo êerlik is êerlik: in [[Vloandern]] is de bevolkingsdichtheid 506 inw/km² (totoale ippervlak, 2026)). {| class=wikitable ! colspan=5 | Bevolkiengsontwikkelienge |- ! colspan=2 | Holland <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> ! colspan=2| België <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/over-statbel/wat-doen-we/volkstellingen-census De volkstellingen in België sinds 1830], Statbel</ref> ! rowspan=2 | Verschil |- ! Joar ! Inweuners ! Inweuners ! Joar |- | 1850 | 3.084.000 | 4.337.000 | 1846 | -1.253.000 |- | 1900 | 5.107.000 | 6.694.000 | 1900 | -1.587.000 |- | 1950 | 10.027.000 | 8.512.000 | 1947 | +1.515.000 |- | 2000 | 15.864.000 | 10.296.000 | 2001 | +5.568.000 |- | 2026 | 18.130.000 | 11.868.000 | 2026 | +6.262.000 |- |} {| class=wikitable |- ! rowspan= 2 | Land || colspan=5 | Ippervlak km² |- ! Totoal || Land || Woater |- | rowspan = 3 | '''Holland <br> (2026)''' <ref name=ipp/> || 41.543,37 || 33.626,00 || 7.917,37 |- | 100% || 80,94% || 19,06% |- | 436 inw/km² || 539 inw/km² || |- | rowspan = 3 | '''België <br> (2024)''' <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/leefmilieu/grond/bodemgebruik Bodemgebruik], Statbel</ref> || 30.689,17 || 30.494,22 || 194,95 |- | 100% || 99,36% || 0,64% |- | 387 inw/km² || 389 inw/km² || |- | rowspan = 3 | '''Verschil''' || +10.854,20 || +3.131,78 || +7.722,42 |- | || -18,42% || +18,42% |- | +49 inw/km² || +150 inw/km² || |} ==Toaln== De officiële toale in Holland is [[Nederlands]]. In de provinsje [[Friesland]] is [[Fries]] ôok erkend as officiële toale. Erkende streektoaln zyn [[Limburgs]] in [[Hollands Limburg]] en [[Nedersaksisch]] in 't nôordn en ôostn. Ip Bonaire wordt 't Papiaments geklapt en ip Saba en Sint-Eustatius klappen ze [[Ingels]]. 't [[Jiddisch]] en [[Romani]] hen 'n specioale minderheidsstatus. 't [[Zêeuws]] en 't [[West-Vlams]] in westelik [[Zeeuws-Vloandern|Zêeuws-Vloandern]] wordn nie gezien als aparte toaln. ==Godsdienst== Holland is van ôorsproung e christelik land. Moa nu zegt 40% van ol d' Hollanders da ze nie gelovig zyn. Van d'overige 60% lop et uutêen. De belangrykste godsdienstn zyn: * de Rooms-[[Katholieke kerke]] (5 miljoe) * de Protestansje kerke (2,5 miljoe) * de verschillige Gereformeerde kerkn (ol tegoare 700.000) * d'Islamietn (a peu prè 800.000) * d'Indoes (a peu prè 100.000) * de Boeddhistn (a peu prè 80.000) * de Joodn (a peu prè 40.000). ==Administroasje== [[Ofbeeldienge:Map provinces Netherlands-nl.svg|thumb|Provinsjes van Holland]] Holland bestoat uut twoalf provinsjes. Die provinsjes zyn vodder verdêeld in 342 gemêenten. De provinsjes zyn: {| width=50% | * [[Drenthe]] * [[Flevoland]] * [[Friesland]] * [[Gelderland]] * [[Groniengn (provinsje)|Groniengn]] * [[Hollands Limburg|Limburg]] | * [[Nôord-Broabant]] * [[Nôord-Holland]] * [[Overyssel]] * [[Utrecht (provinsje)|Utrecht]] * [[Zêeland]] * [[Zuud-Holland]] | |} ''Zie ook et artikel over [[Hollandsche provinsjes]].'' Neffest de provinsjes en gemêenten zyn d'r ook 21 [[woaterschap]]pn. Die besteursvorm is uniek voer Holland. ==Polletiek== * Holland is e parlementaire, costitutionele [[monarchie]]. De regerienge en 't parlement (d'Hollanders noemn da [[Stoatn-Generoal]]) zyn tegoare de wetgevende macht. Die Stoatn-Generoal bestoat uut 2 koamers: [[Êestn Koamer]] (vergelykt by nuus mè de Senoat) en de [[Twiddn Koamer]] (wuk damme wyder noemn: de Koamer). * An 't hoofd van 't land stoat sins 30 april 2013 keunienk [[Willem-Alexander van de Nederlandn|Willem-Alexander]]. Je volgde zyn moeder keuniginne Beatrix ip. De Premier (êeste minister) is [[Rob Jetten]]. E zetelt mè ze regerienge in [[Den Haag]]. === Twiddn Koamer === De zetelverdêlienge van de [[Twiddn Koamer]] ziet er ezô uut:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/TK4603.html Zetelverdeling in de Tweede Kamer 1946-nu], nlverkiezingen</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Party ! 2025 || 2023 || 2021 ! 2017 || 2012 || 2010 ! 2006 || 2003 || 2002 ! 1998 || 1994 || 1989 |- | [[D66]] | 26 || 9 || 24 | 19 || 12 || 10 | 3 || 6 || 7 | 14 || 24 || 12 |- | [[PVV (Holland)|PVV]] | 26 || 37 || 17 | 20 || 15 || 24 | 9 || || | || || |- | [[VVD]] | 22 || 24 || 34 | 33 || 41 || 31 | 22 || 28 || 24 | 38 || 31 || 22 |- | [[PRO]] ¹ | 20 || 25 || | || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ | || || 8 | 14 || 4 || 10 | 7 || 8 || 10 | 11 || 5 || 6 |- | [[PvdA]] ¹ | || || 9 | 9 || 38 || 30 | 33 || 42 || 23 | 45 || 37 || 49 |- | [[CDA]] | 18 || 5 || 15 | 19 || 13 || 21 | 41 || 44 || 43 | 29 || 34 || 54 |- | [[JA21]] | 9 || 1 || 3 | || || | || || | || || |- | [[FVD]] | 7 || 3 || 8 | 2 || || | || || | || || |- | [[BBB]] | 4 || 7 || 1 | || || | || || | || || |- | [[DENK]] | 3 || 3 || 3 | 3 || || | || || | || || |- | [[SGP]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 2 | 2 || 2 || 2 | 3 || 2 || 3 |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 6 | 5 || 2 || 2 | 2 || || | || || |- | [[CU]] ² | 3 || 3 || 5 | 5 || 5 || 5 | 6 || 3 || 4 | 5 || 5 || 3 |- | [[SP (Holland)|SP]] | 3 || 5 || 9 | 14 || 15 || 15 | 25 || 9 || 9 | 5 || 2 || |- | [[50+]] | 2 || || 1 | 4 || 2 || | || || | || || |- | [[Volt]] | 1 || 2 || 3 | || || | || || | || || |- | [[NSC]] | || 20 || | || || | || || | || || |- | [[BIJ1]] | || || 1 | || || | || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || | || 8 || 26 | || || |- | [[LN]] | || || | || || | || || 2 | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || || | || 6 || |- | [[CD]] | || || | || || | || || | || 3 || 1 |- | [[U55+]] | || || | || || | || || | || 1 || |- ! Totoal ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 |- ! Ipkomst ! 78% || 78% || 79% ! 82% || 75% || 75% ! 80% || 80% || 79% ! 73% || 79% || 80% |} ¹ GL + PvdA ² 1989-1998: CU = GPV + RPF === Êestn Koamer === De zetelverdêlienge van de [[Êestn Koamer]] ziet er ezô uut:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/EK1703.html Zetelverdeling in de Eerste Kamer 1917-nu], nlverkiezingen</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Party ! 2023 || 2019 || 2015 ! 2011 || 2007 || 2003 ! 1999 || 1995 || 1991 |- | [[BBB]] | 16 || || | || || | || || |- | [[PRO]] ¹ | 14 || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ | || 8 || 4 | 5 || 4 || 5 | 8 || 4 || 4 |- | [[PvdA]] | || 6 || 8 | 14 || 14 || 19 | 15 || 14 || 16 |- | [[VVD]] | 10 || 12 || 13 | 16 || 14 || 15 | 19 || 23 || 12 |- | [[CDA]] | 6 || 9 || 12 | 11 || 21 || 23 | 20 || 19 || 27 |- | [[D66]] | 5 || 7 || 10 | 5 || 2 || 3 | 4 || 7 || 12 |- | [[PVV (Holland)|PVV]] | 4 || 5 || 9 | 10 || || | || || |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 2 | 1 || 1 || | || || |- | [[JA21]] | 3 || || | || || | || || |- | [[SP (Holland)|SP]] | 3 || 4 || 9 | 8 || 12 || 4 | 2 || 1 || |- | [[CU]] ² | 3 || 4 || 3 | 2 || 4 || 2 | 4 || 2 || 2 |- | [[FVD]] | 2 || 12 || | || || | || || |- | [[SGP]] | 2 || 2 || 2 | 1 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 |- | [[Volt]] | 2 || || | || || | || || |- | [[OPNL]] ³ | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || |- | [[50+]] | 1 || 2 || 2 | 1 || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || 1 | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || 2 || |- ! Totoal ! 75 || 75 || 75 ! 75 || 75 || 75 ! 75 || 75 || 75 |- |} ¹ GL + PvdA ² 1991-1999: CU = GPV + RPF ³ 1999-2019: OSF === Kabinettn === Hollandsche kabinettn sins 1945:<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Kabinetten sinds 1945], Rijksoverheid</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Kabinet ! Joarn ! Party ! Party ! Party ! Party ! Party |- | [[Kabinet-Schermerhorn-Drees|Schermerhorn-Drees]] | 1945 – 1946 | [[CDA]] ([[CHU]], [[KVP]]) ¹ | | '''[[PvdA]]''' | | |- | [[Kabinet-Beel I|Beel I]] | 1946 – 1948 | CDA ('''KVP''') | | PvdA | | |- | [[Kabinet-Drees I|Drees I]] | 1948 – 1951 | CDA (CHU, KVP) | | '''PvdA''' | [[VVD]] | |- | [[Kabinet-Drees II|Drees II]] | 1951 – 1952 | CDA (CHU, KVP) | | '''PvdA''' | VVD | |- | [[Kabinet-Drees III|Drees III]] | 1952 – 1956 | CDA ([[ARP]], CHU, KVP) ¹ | | '''PvdA''' | | |- | [[Kabinet-Drees IV|Drees IV]] | 1956 – 1958 | CDA (ARP, CHU, KVP) | | '''PvdA''' | | |- | [[Kabinet-Beel II|Beel II]] | 1958 – 1959 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | | |- | [[Kabinet-De Quay|De Quay]] | 1959 – 1963 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | VVD | |- | [[Kabinet-Marijnen|Marijnen]] | 1963 – 1965 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | VVD | |- | [[Kabinet-Cals|Cals]] | 1965 – 1966 | CDA (ARP, '''KVP''') | | PvdA | | |- | [[Kabinet-Zijlstra|Zijlstra]] | 1966 – 1967 | CDA ('''ARP''', KVP) | | | | |- | [[Kabinet-De Jong|De Jong]] | 1967 – 1971 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | VVD | |- | [[Kabinet-Biesheuvel I|Biesheuvel I]] | 1971 – 1972 | CDA ('''ARP''', CHU, KVP) | | | VVD | [[DS'70]] |- | [[Kabinet-Biesheuvel II|Biesheuvel II]] | 1972 – 1973 | CDA ('''ARP''', CHU, KVP) | | | VVD | |- | [[Kabinet-Den Uyl|Den Uyl]] | 1973 – 1977 | CDA (ARP, KVP) | [[D66]] | '''PvdA''' | | [[PPR]] |- | [[Kabinet-Van Agt I|Van Agt I]] | 1977 – 1981 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Van Agt II|Van Agt II]] | 1981 – 1982 | '''CDA''' | D66 | PvdA | | |- | [[Kabinet-Van Agt III|Van Agt III]] | 1982 – 1982 | '''CDA''' | D66 | | | |- | [[Kabinet-Lubbers I|Lubbers I]] | 1982 – 1986 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Lubbers II|Lubbers II]] | 1986 – 1989 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Lubbers III|Lubbers III]] | 1989 – 1994 | '''CDA''' | | PvdA | | |- | [[Kabinet-Kok I|Kok I]] | 1994 – 1998 | | D66 | '''PvdA''' | VVD | |- | [[Kabinet-Kok II|Kok II]] | 1998 – 2002 | | D66 | '''PvdA''' | VVD | |- | [[Kabinet-Balkenende I|Balkenende I]] | 2002 – 2003 | '''CDA''' | | | VVD | [[LPF]] |- | [[Kabinet-Balkenende II|Balkenende II]] | 2003 – 2006 | '''CDA''' | D66 | | VVD | |- | [[Kabinet-Balkenende III|Balkenende III]] | 2006 – 2007 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Balkenende IV|Balkenende IV]] | 2007 – 2010 | '''CDA''' | | PvdA | | [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte I|Rutte I]] | 2010 – 2012 | CDA | | | '''VVD''' | ([[PVV (Holland)|PVV]]) |- | [[Kabinet-Rutte II|Rutte II]] | 2012 – 2017 | | | PvdA | '''VVD''' | |- | [[Kabinet-Rutte III|Rutte III]] | 2017 – 2022 | CDA | D66 | | '''VVD''' | CU |- | [[Kabinet-Rutte IV|Rutte IV]] | 2022 – 2024 | CDA | D66 | | '''VVD''' | CU |- | [[Kabinet-Schoof|Schoof]] | 2024 – 2026 | | | | VVD | [[PVV (Holland)|PVV]], [[NSC]], [[BBB]] |- |- | [[Kabinet-Jetten|Jetten]] | 2026 – no | CDA | '''D66''' | | VVD | |- |} ¹ ARP, CHU en KVP zyn de vôorlopers van 't CDA. === Premiers === Êestn ministers sins 1945:<ref>[https://historiek.net/alle-premiers-van-nederland/18156/ Alle premiers van Nederland], Historiek</ref> {| class="wikitable" |- ! Premier ! Party ! Termyn ! Joarn |- | [[Wim Schermerhorn]] | [[VDB]] / [[PvdA]] | 1945 – 1946 | 1 |- | [[Louis Beel]] | [[KVP]] | 1946 – 1948 | 2 |- | [[Willem Drees]] | PvdA | 1948 – 1958 | 10 |- | Louis Beel | KVP | 1958 – 1959 | 1 |- | [[Jan de Quay]] | KVP | 1959 – 1963 | 4 |- | [[Victor Marijnen]] | KVP | 1963 – 1965 | 2 |- | [[Jo Cals]] | KVP | 1965 – 1966 | 1 |- | [[Jelle Zijlstra]] | [[ARP]] | 1966 – 1967 | 1 |- | [[Piet de Jong]] | KVP | 1967 – 1971 | 4 |- | [[Barend Biesheuvel]] | ARP | 1971 – 1973 | 2 |- | [[Joop den Uyl]] | PvdA | 1973 – 1977 | 4 |- | [[Dries van Agt]] | [[CDA]] | 1977 – 1982 | 5 |- | [[Ruud Lubbers]] | CDA | 1982 – 1994 | 12 |- | [[Wim Kok]] | PvdA | 1994 – 2002 | 8 |- | [[Jan Peter Balkenende]] | CDA | 2002 – 2010 | 8 |- | [[Mark Rutte]] | [[VVD]] | 2010 – 2024 | 14 |- | [[Dick Schoof]] | / | 2024 – 2026 | 2 |- | [[Rob Jetten]] | [[D66]] | 2026 - nu | 0 |} ==Cultuur== [[Ofbeeldienge:Hollande04.jpg|thumb|E poar traditionele symbooln van d'Ollandsche cultuure, [[Rembrandt]] en [[Johannes Vermeer]] (schilders), [[windmeuln]]s, tulpn]] === Kunst === D' Ollandsche schilderkunst wordt verteegnwoordigd deur e grôot dêel mêesters. De bloeiperiode was in de ''goudn'' zeevntienste êeuwe mè schilders lik [[Rembrandt]], [[Johannes Vermeer]], [[Frans Hals]] en [[Jan Steen]]. Ook 't werk van de postimpressionistische schilder [[Vincent van Gogh]] is achter zyn dôod weireldbekend gekommn. Uut den êestn elt van de twientigste êeuwe dateert d' abstracte kunst van [[Piet Mondriaan]]. In [[1948]] wierd de kunstverênigienge Cobra ipgericht, mè leedn lik de [[België|Belg]] [[Pierre Alechinsky]], de [[Denemarkn|Deenn]] [[Asger Jorn]] en [[Carl-Henning Pedersen]] en de Hollanders [[Karel Appel]], [[Constant]] en [[Corneille]].<ref>[https://web.archive.org/web/20150120234311/http://www.cobra-museum.nl/leerzaam.htm Cobra Museum] cobra-museum.nl (gearchivêerd)</ref> De bekendste verteegnwoordigers van d' Ollandsche literateure van de Goudn Êeuwe zyn [[Joost van den Vondel]] en [[Pieter Corneliszoon Hooft]]. In de neegntienste êeuwe beschrêef en bekritiseerde [[Multatuli]] de situoatie in [[Indonesië]] in zijn werk ''Max Havelaar''. [[Louis Couperus]] was êen van d' êeste Ollandsche verteegnwoordigers van 't naturalisme. In de literateure van achter den oorloge wordt er geklapt van ''de grôte drie'', verwyzend noa [[Willem Frederik Hermans]], [[Harry Mulisch]] en [[Gerard Reve]]. === Cultureel en nateurlik erfgoed === Belangryke musea in Olland zyn 't [[Ryksmuseum Amsterdam]], [[Van Gogh Museum]], [[Mauritsuus]], [[Museum Boijmans Van Beuningen]], [[Paleis Het Loo]] en 't [[Kröller-Müller Museum]]. 't Nateurlik erfgoed van Olland bestoat vor e grôot dêel uut 't vlak nat landschap mè [[riviere|riviern]], [[polder]]s en [[windmeuln|meulens]]. De nateure in Olland is sterk beïnvloed deur de mens. Bekende vôorbeeldn zyn de Zuuderzêewerkn en de Deltawerkn. Belangryke nateurgebiedn zyn de [[Veluwe]], de [[Waddneilandn]], de [[Biesbosch]] en 't blommnpark de [[Keukenhof]]. Holland es vrêe gekend vo zyn tulpn: d'Hollanders zyn vrêe bedreevn in 't kwêekn van blommn. == Vervoer == Juuste gelik in België: e masse ottoroutn en stroatn (ol t'hope, voe 116.500 kilomeiters), e spôornetwerk (t'hope 2808 kilomeiters) en e vliegpling: Schiphol. À propos; 't moe wel gezeid zyn dat de wegen agunter van vêel betere kwaliteit zyn dan ier in België. Azo oal'n ze e propere 6.4 ip 7 (België: 4.4 ip 7) en kom'n z' ip d' [https://www.ad.nl/auto/deze-landen-hebben-de-beste-en-slechtste-wegen-van-europa~a914116f/ êerste plekke] in Europa. D'Hollanders zyn zot van vélo's: z'ein 't weireldrecor van vélo's per inweuner. Vele stoaties in Holland zyn styf specioal: lank en smol. Ip ieder perroeng stoppn der geweunlik drie trings achterêen. De trings moen ton wel à peu près t'hôpe toekommn en anzettn; de minste vertroagienge van êen van die trings en hêel 't boelke es in vertroagienge. 60 % van d' Hollandse oto's riedt olle doagen ip de route tussen Breda en Amsterdam. Resultoat: ne serieuzen traffiek van gemiddeld 300 kilomeiters ipstoppieng per dag (ciefers uut 2006), mêer dan 't dubbele van wuk da me ier en in [[België]]. ==Sport== [[Voetbol]] is 'n belangrykstn sport. Peis mor an [[Ajax]], [[PSV (voetbolclub)|PSV]] en [[Feyenoord]]. Oek populair is [[schatsn]], zowel buutn (Elfstedentocht, at 't styf vriest) of binn. D' Hollanders zyn oek goed in [[vélokoerse]], hockey en volleybol. == Referensjes == <references/> ==Externe koppeliengn== * [https://www.rijksoverheid.nl/ Ryksoverheid] * [http://www.overheid.nl/ Hollanschn overheid] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://app.map5.nl/nltopo/#rd/map5topo/2/124894.4/463000 Koartn], map5 * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://www.knmi.nl KNMI] {{Commons|The Netherlands|Holland}} {{EU}} {{Landn in Europa}} [[Categorie:Holland| ]] fdk3a8e3k4bb3e9fmxrro1w3jqpogkq 327988 327987 2026-10-22T09:59:23Z ~2026-56640-25 31986 /* Bevolkienge en ippervlak */ 327988 wikitext text/x-wiki {{Infobox land |noame = '''Holland'''<br/>''Nederland'' |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |woapen = Rijkswapen der Nederlanden.svg |koarte = [[Ofbeeldienge:EU-Netherlands.svg|300px]] |koartebyschrift = Liggienge van Holland in Europa<br /> {{Coord|51|55|0|N|5|34|0|E|titelweergave=ja}} |toale = [[Nederlands]] |hoofdstad = [[Amsterdam]] |stoatsvorm = Constitutionele [[monarchie]] |stoatshoofd = Keunienk [[Willem-Alexander van de Nederlandn|Willem-Alexander]] |1e minister = [[Rob Jetten]] |ipp = 41.543,37 <ref name=ipp>[https://allecijfers.nl/nederland/ Statistieken Nederland], AlleCijfers</ref> |inw = 18.130.208 <small>(januoari 2026)</small> <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1768510024332 Bevolking; kerncijfers], StatLine - CBS</ref> |dichtheid = 436 |munte = [[euro]] (EUR) |tydzone = UTC+1<br /><small>(zomertyd: UTC+2) </small> |landcode = NL, NLD |tillefong = (+31) |TLD = nl |fêestdag = [[27 april]] (keunienksdag) }} [[Ofbeeldienge:Map of the Netherlands nl.png|thumb|Koarte van Holland]] '''Holland''' (Uutsproake: Olland) is e land juste ten nôordn va [[België]] die dêel uutmakt van 't [[Keunienkryk van de Nederlandn]]. In 't westn grenst 't an de [[Nôordzêe]] en in 't ôostn an [[Duutsland]]. Den [[hoofdstad]] is [[Amsterdam]]. De Caraïbische eilandn [[Bonaire]], [[Sint Eustatius]] en [[Saba]] moakn as drie byzoundere gemêentn ôok dêel uut van 't land. Strikt genoomn verwyst ''Holland'' allêne noa de westelikke provincies ''[[Nôord-Holland]]'' en ''[[Zuud-Holland]]'', moa de benoamienge ''Olland'' wordt olhier gebruukt vo hêel 't land, dat eigentlik ''Nederland'' nomt (een zogenoamde ''pars pro toto''). In sommigte gedêeltn van Holland keunn ze der nie mee lachn da je ze Hollanders nomt, lik in Nôord-Broabant, Limburg, Drenthe en Groniengn byvôorbeeld. == Bevolkienge == Holland (Europeesch dêel) et 18 miljoen inweuners. Per vierkante kilomèter weunn d'r 539 Hollanders (landippervlak, 2026), wuk da vele es. Vergelykt mo ne kêe met [[België]], dat zelf ol êen van de dichstbevolkte gebiedn in de weireld es: 389 inw/km² (landippervlak, 2026, mo êerlik is êerlik: in [[Vloandern]] is de bevolkingsdichtheid 506 inw/km² (totoale ippervlak, 2026)). {| class=wikitable ! colspan=5 | Bevolkiengsontwikkelienge |- ! colspan=2 | Holland <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> ! colspan=2| België <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/over-statbel/wat-doen-we/volkstellingen-census De volkstellingen in België sinds 1830], Statbel</ref> ! rowspan=2 | Verschil |- ! Joar ! Inweuners ! Inweuners ! Joar |- | 1850 | 3.084.000 | 4.337.000 | 1846 | -1.253.000 |- | 1900 | 5.107.000 | 6.694.000 | 1900 | -1.587.000 |- | 1950 | 10.027.000 | 8.512.000 | 1947 | +1.515.000 |- | 2000 | 15.864.000 | 10.296.000 | 2001 | +5.568.000 |- | 2026 | 18.130.000 | 11.868.000 | 2026 | +6.262.000 |- |} == Ippervlak == {| class=wikitable |- ! rowspan= 2 | Land || colspan=5 | Ippervlak km² |- ! Totoal || Land || Woater |- | rowspan = 3 | '''Holland <br> (2026)''' <ref name=ipp/> || 41.543,37 || 33.626,00 || 7.917,37 |- | 100% || 80,94% || 19,06% |- | 436 inw/km² || 539 inw/km² || |- | rowspan = 3 | '''België <br> (2024)''' <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/leefmilieu/grond/bodemgebruik Bodemgebruik], Statbel</ref> || 30.689,17 || 30.494,22 || 194,95 |- | 100% || 99,36% || 0,64% |- | 387 inw/km² || 389 inw/km² || |- | rowspan = 3 | '''Verschil''' || +10.854,20 || +3.131,78 || +7.722,42 |- | || -18,42% || +18,42% |- | +49 inw/km² || +150 inw/km² || |} ==Toaln== De officiële toale in Holland is [[Nederlands]]. In de provinsje [[Friesland]] is [[Fries]] ôok erkend as officiële toale. Erkende streektoaln zyn [[Limburgs]] in [[Hollands Limburg]] en [[Nedersaksisch]] in 't nôordn en ôostn. Ip Bonaire wordt 't Papiaments geklapt en ip Saba en Sint-Eustatius klappen ze [[Ingels]]. 't [[Jiddisch]] en [[Romani]] hen 'n specioale minderheidsstatus. 't [[Zêeuws]] en 't [[West-Vlams]] in westelik [[Zeeuws-Vloandern|Zêeuws-Vloandern]] wordn nie gezien als aparte toaln. ==Godsdienst== Holland is van ôorsproung e christelik land. Moa nu zegt 40% van ol d' Hollanders da ze nie gelovig zyn. Van d'overige 60% lop et uutêen. De belangrykste godsdienstn zyn: * de Rooms-[[Katholieke kerke]] (5 miljoe) * de Protestansje kerke (2,5 miljoe) * de verschillige Gereformeerde kerkn (ol tegoare 700.000) * d'Islamietn (a peu prè 800.000) * d'Indoes (a peu prè 100.000) * de Boeddhistn (a peu prè 80.000) * de Joodn (a peu prè 40.000). ==Administroasje== [[Ofbeeldienge:Map provinces Netherlands-nl.svg|thumb|Provinsjes van Holland]] Holland bestoat uut twoalf provinsjes. Die provinsjes zyn vodder verdêeld in 342 gemêenten. De provinsjes zyn: {| width=50% | * [[Drenthe]] * [[Flevoland]] * [[Friesland]] * [[Gelderland]] * [[Groniengn (provinsje)|Groniengn]] * [[Hollands Limburg|Limburg]] | * [[Nôord-Broabant]] * [[Nôord-Holland]] * [[Overyssel]] * [[Utrecht (provinsje)|Utrecht]] * [[Zêeland]] * [[Zuud-Holland]] | |} ''Zie ook et artikel over [[Hollandsche provinsjes]].'' Neffest de provinsjes en gemêenten zyn d'r ook 21 [[woaterschap]]pn. Die besteursvorm is uniek voer Holland. ==Polletiek== * Holland is e parlementaire, costitutionele [[monarchie]]. De regerienge en 't parlement (d'Hollanders noemn da [[Stoatn-Generoal]]) zyn tegoare de wetgevende macht. Die Stoatn-Generoal bestoat uut 2 koamers: [[Êestn Koamer]] (vergelykt by nuus mè de Senoat) en de [[Twiddn Koamer]] (wuk damme wyder noemn: de Koamer). * An 't hoofd van 't land stoat sins 30 april 2013 keunienk [[Willem-Alexander van de Nederlandn|Willem-Alexander]]. Je volgde zyn moeder keuniginne Beatrix ip. De Premier (êeste minister) is [[Rob Jetten]]. E zetelt mè ze regerienge in [[Den Haag]]. === Twiddn Koamer === De zetelverdêlienge van de [[Twiddn Koamer]] ziet er ezô uut:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/TK4603.html Zetelverdeling in de Tweede Kamer 1946-nu], nlverkiezingen</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Party ! 2025 || 2023 || 2021 ! 2017 || 2012 || 2010 ! 2006 || 2003 || 2002 ! 1998 || 1994 || 1989 |- | [[D66]] | 26 || 9 || 24 | 19 || 12 || 10 | 3 || 6 || 7 | 14 || 24 || 12 |- | [[PVV (Holland)|PVV]] | 26 || 37 || 17 | 20 || 15 || 24 | 9 || || | || || |- | [[VVD]] | 22 || 24 || 34 | 33 || 41 || 31 | 22 || 28 || 24 | 38 || 31 || 22 |- | [[PRO]] ¹ | 20 || 25 || | || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ | || || 8 | 14 || 4 || 10 | 7 || 8 || 10 | 11 || 5 || 6 |- | [[PvdA]] ¹ | || || 9 | 9 || 38 || 30 | 33 || 42 || 23 | 45 || 37 || 49 |- | [[CDA]] | 18 || 5 || 15 | 19 || 13 || 21 | 41 || 44 || 43 | 29 || 34 || 54 |- | [[JA21]] | 9 || 1 || 3 | || || | || || | || || |- | [[FVD]] | 7 || 3 || 8 | 2 || || | || || | || || |- | [[BBB]] | 4 || 7 || 1 | || || | || || | || || |- | [[DENK]] | 3 || 3 || 3 | 3 || || | || || | || || |- | [[SGP]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 2 | 2 || 2 || 2 | 3 || 2 || 3 |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 6 | 5 || 2 || 2 | 2 || || | || || |- | [[CU]] ² | 3 || 3 || 5 | 5 || 5 || 5 | 6 || 3 || 4 | 5 || 5 || 3 |- | [[SP (Holland)|SP]] | 3 || 5 || 9 | 14 || 15 || 15 | 25 || 9 || 9 | 5 || 2 || |- | [[50+]] | 2 || || 1 | 4 || 2 || | || || | || || |- | [[Volt]] | 1 || 2 || 3 | || || | || || | || || |- | [[NSC]] | || 20 || | || || | || || | || || |- | [[BIJ1]] | || || 1 | || || | || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || | || 8 || 26 | || || |- | [[LN]] | || || | || || | || || 2 | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || || | || 6 || |- | [[CD]] | || || | || || | || || | || 3 || 1 |- | [[U55+]] | || || | || || | || || | || 1 || |- ! Totoal ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 |- ! Ipkomst ! 78% || 78% || 79% ! 82% || 75% || 75% ! 80% || 80% || 79% ! 73% || 79% || 80% |} ¹ GL + PvdA ² 1989-1998: CU = GPV + RPF === Êestn Koamer === De zetelverdêlienge van de [[Êestn Koamer]] ziet er ezô uut:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/EK1703.html Zetelverdeling in de Eerste Kamer 1917-nu], nlverkiezingen</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Party ! 2023 || 2019 || 2015 ! 2011 || 2007 || 2003 ! 1999 || 1995 || 1991 |- | [[BBB]] | 16 || || | || || | || || |- | [[PRO]] ¹ | 14 || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ | || 8 || 4 | 5 || 4 || 5 | 8 || 4 || 4 |- | [[PvdA]] | || 6 || 8 | 14 || 14 || 19 | 15 || 14 || 16 |- | [[VVD]] | 10 || 12 || 13 | 16 || 14 || 15 | 19 || 23 || 12 |- | [[CDA]] | 6 || 9 || 12 | 11 || 21 || 23 | 20 || 19 || 27 |- | [[D66]] | 5 || 7 || 10 | 5 || 2 || 3 | 4 || 7 || 12 |- | [[PVV (Holland)|PVV]] | 4 || 5 || 9 | 10 || || | || || |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 2 | 1 || 1 || | || || |- | [[JA21]] | 3 || || | || || | || || |- | [[SP (Holland)|SP]] | 3 || 4 || 9 | 8 || 12 || 4 | 2 || 1 || |- | [[CU]] ² | 3 || 4 || 3 | 2 || 4 || 2 | 4 || 2 || 2 |- | [[FVD]] | 2 || 12 || | || || | || || |- | [[SGP]] | 2 || 2 || 2 | 1 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 |- | [[Volt]] | 2 || || | || || | || || |- | [[OPNL]] ³ | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || |- | [[50+]] | 1 || 2 || 2 | 1 || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || 1 | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || 2 || |- ! Totoal ! 75 || 75 || 75 ! 75 || 75 || 75 ! 75 || 75 || 75 |- |} ¹ GL + PvdA ² 1991-1999: CU = GPV + RPF ³ 1999-2019: OSF === Kabinettn === Hollandsche kabinettn sins 1945:<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Kabinetten sinds 1945], Rijksoverheid</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Kabinet ! Joarn ! Party ! Party ! Party ! Party ! Party |- | [[Kabinet-Schermerhorn-Drees|Schermerhorn-Drees]] | 1945 – 1946 | [[CDA]] ([[CHU]], [[KVP]]) ¹ | | '''[[PvdA]]''' | | |- | [[Kabinet-Beel I|Beel I]] | 1946 – 1948 | CDA ('''KVP''') | | PvdA | | |- | [[Kabinet-Drees I|Drees I]] | 1948 – 1951 | CDA (CHU, KVP) | | '''PvdA''' | [[VVD]] | |- | [[Kabinet-Drees II|Drees II]] | 1951 – 1952 | CDA (CHU, KVP) | | '''PvdA''' | VVD | |- | [[Kabinet-Drees III|Drees III]] | 1952 – 1956 | CDA ([[ARP]], CHU, KVP) ¹ | | '''PvdA''' | | |- | [[Kabinet-Drees IV|Drees IV]] | 1956 – 1958 | CDA (ARP, CHU, KVP) | | '''PvdA''' | | |- | [[Kabinet-Beel II|Beel II]] | 1958 – 1959 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | | |- | [[Kabinet-De Quay|De Quay]] | 1959 – 1963 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | VVD | |- | [[Kabinet-Marijnen|Marijnen]] | 1963 – 1965 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | VVD | |- | [[Kabinet-Cals|Cals]] | 1965 – 1966 | CDA (ARP, '''KVP''') | | PvdA | | |- | [[Kabinet-Zijlstra|Zijlstra]] | 1966 – 1967 | CDA ('''ARP''', KVP) | | | | |- | [[Kabinet-De Jong|De Jong]] | 1967 – 1971 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | VVD | |- | [[Kabinet-Biesheuvel I|Biesheuvel I]] | 1971 – 1972 | CDA ('''ARP''', CHU, KVP) | | | VVD | [[DS'70]] |- | [[Kabinet-Biesheuvel II|Biesheuvel II]] | 1972 – 1973 | CDA ('''ARP''', CHU, KVP) | | | VVD | |- | [[Kabinet-Den Uyl|Den Uyl]] | 1973 – 1977 | CDA (ARP, KVP) | [[D66]] | '''PvdA''' | | [[PPR]] |- | [[Kabinet-Van Agt I|Van Agt I]] | 1977 – 1981 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Van Agt II|Van Agt II]] | 1981 – 1982 | '''CDA''' | D66 | PvdA | | |- | [[Kabinet-Van Agt III|Van Agt III]] | 1982 – 1982 | '''CDA''' | D66 | | | |- | [[Kabinet-Lubbers I|Lubbers I]] | 1982 – 1986 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Lubbers II|Lubbers II]] | 1986 – 1989 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Lubbers III|Lubbers III]] | 1989 – 1994 | '''CDA''' | | PvdA | | |- | [[Kabinet-Kok I|Kok I]] | 1994 – 1998 | | D66 | '''PvdA''' | VVD | |- | [[Kabinet-Kok II|Kok II]] | 1998 – 2002 | | D66 | '''PvdA''' | VVD | |- | [[Kabinet-Balkenende I|Balkenende I]] | 2002 – 2003 | '''CDA''' | | | VVD | [[LPF]] |- | [[Kabinet-Balkenende II|Balkenende II]] | 2003 – 2006 | '''CDA''' | D66 | | VVD | |- | [[Kabinet-Balkenende III|Balkenende III]] | 2006 – 2007 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Balkenende IV|Balkenende IV]] | 2007 – 2010 | '''CDA''' | | PvdA | | [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte I|Rutte I]] | 2010 – 2012 | CDA | | | '''VVD''' | ([[PVV (Holland)|PVV]]) |- | [[Kabinet-Rutte II|Rutte II]] | 2012 – 2017 | | | PvdA | '''VVD''' | |- | [[Kabinet-Rutte III|Rutte III]] | 2017 – 2022 | CDA | D66 | | '''VVD''' | CU |- | [[Kabinet-Rutte IV|Rutte IV]] | 2022 – 2024 | CDA | D66 | | '''VVD''' | CU |- | [[Kabinet-Schoof|Schoof]] | 2024 – 2026 | | | | VVD | [[PVV (Holland)|PVV]], [[NSC]], [[BBB]] |- |- | [[Kabinet-Jetten|Jetten]] | 2026 – no | CDA | '''D66''' | | VVD | |- |} ¹ ARP, CHU en KVP zyn de vôorlopers van 't CDA. === Premiers === Êestn ministers sins 1945:<ref>[https://historiek.net/alle-premiers-van-nederland/18156/ Alle premiers van Nederland], Historiek</ref> {| class="wikitable" |- ! Premier ! Party ! Termyn ! Joarn |- | [[Wim Schermerhorn]] | [[VDB]] / [[PvdA]] | 1945 – 1946 | 1 |- | [[Louis Beel]] | [[KVP]] | 1946 – 1948 | 2 |- | [[Willem Drees]] | PvdA | 1948 – 1958 | 10 |- | Louis Beel | KVP | 1958 – 1959 | 1 |- | [[Jan de Quay]] | KVP | 1959 – 1963 | 4 |- | [[Victor Marijnen]] | KVP | 1963 – 1965 | 2 |- | [[Jo Cals]] | KVP | 1965 – 1966 | 1 |- | [[Jelle Zijlstra]] | [[ARP]] | 1966 – 1967 | 1 |- | [[Piet de Jong]] | KVP | 1967 – 1971 | 4 |- | [[Barend Biesheuvel]] | ARP | 1971 – 1973 | 2 |- | [[Joop den Uyl]] | PvdA | 1973 – 1977 | 4 |- | [[Dries van Agt]] | [[CDA]] | 1977 – 1982 | 5 |- | [[Ruud Lubbers]] | CDA | 1982 – 1994 | 12 |- | [[Wim Kok]] | PvdA | 1994 – 2002 | 8 |- | [[Jan Peter Balkenende]] | CDA | 2002 – 2010 | 8 |- | [[Mark Rutte]] | [[VVD]] | 2010 – 2024 | 14 |- | [[Dick Schoof]] | / | 2024 – 2026 | 2 |- | [[Rob Jetten]] | [[D66]] | 2026 - nu | 0 |} ==Cultuur== [[Ofbeeldienge:Hollande04.jpg|thumb|E poar traditionele symbooln van d'Ollandsche cultuure, [[Rembrandt]] en [[Johannes Vermeer]] (schilders), [[windmeuln]]s, tulpn]] === Kunst === D' Ollandsche schilderkunst wordt verteegnwoordigd deur e grôot dêel mêesters. De bloeiperiode was in de ''goudn'' zeevntienste êeuwe mè schilders lik [[Rembrandt]], [[Johannes Vermeer]], [[Frans Hals]] en [[Jan Steen]]. Ook 't werk van de postimpressionistische schilder [[Vincent van Gogh]] is achter zyn dôod weireldbekend gekommn. Uut den êestn elt van de twientigste êeuwe dateert d' abstracte kunst van [[Piet Mondriaan]]. In [[1948]] wierd de kunstverênigienge Cobra ipgericht, mè leedn lik de [[België|Belg]] [[Pierre Alechinsky]], de [[Denemarkn|Deenn]] [[Asger Jorn]] en [[Carl-Henning Pedersen]] en de Hollanders [[Karel Appel]], [[Constant]] en [[Corneille]].<ref>[https://web.archive.org/web/20150120234311/http://www.cobra-museum.nl/leerzaam.htm Cobra Museum] cobra-museum.nl (gearchivêerd)</ref> De bekendste verteegnwoordigers van d' Ollandsche literateure van de Goudn Êeuwe zyn [[Joost van den Vondel]] en [[Pieter Corneliszoon Hooft]]. In de neegntienste êeuwe beschrêef en bekritiseerde [[Multatuli]] de situoatie in [[Indonesië]] in zijn werk ''Max Havelaar''. [[Louis Couperus]] was êen van d' êeste Ollandsche verteegnwoordigers van 't naturalisme. In de literateure van achter den oorloge wordt er geklapt van ''de grôte drie'', verwyzend noa [[Willem Frederik Hermans]], [[Harry Mulisch]] en [[Gerard Reve]]. === Cultureel en nateurlik erfgoed === Belangryke musea in Olland zyn 't [[Ryksmuseum Amsterdam]], [[Van Gogh Museum]], [[Mauritsuus]], [[Museum Boijmans Van Beuningen]], [[Paleis Het Loo]] en 't [[Kröller-Müller Museum]]. 't Nateurlik erfgoed van Olland bestoat vor e grôot dêel uut 't vlak nat landschap mè [[riviere|riviern]], [[polder]]s en [[windmeuln|meulens]]. De nateure in Olland is sterk beïnvloed deur de mens. Bekende vôorbeeldn zyn de Zuuderzêewerkn en de Deltawerkn. Belangryke nateurgebiedn zyn de [[Veluwe]], de [[Waddneilandn]], de [[Biesbosch]] en 't blommnpark de [[Keukenhof]]. Holland es vrêe gekend vo zyn tulpn: d'Hollanders zyn vrêe bedreevn in 't kwêekn van blommn. == Vervoer == Juuste gelik in België: e masse ottoroutn en stroatn (ol t'hope, voe 116.500 kilomeiters), e spôornetwerk (t'hope 2808 kilomeiters) en e vliegpling: Schiphol. À propos; 't moe wel gezeid zyn dat de wegen agunter van vêel betere kwaliteit zyn dan ier in België. Azo oal'n ze e propere 6.4 ip 7 (België: 4.4 ip 7) en kom'n z' ip d' [https://www.ad.nl/auto/deze-landen-hebben-de-beste-en-slechtste-wegen-van-europa~a914116f/ êerste plekke] in Europa. D'Hollanders zyn zot van vélo's: z'ein 't weireldrecor van vélo's per inweuner. Vele stoaties in Holland zyn styf specioal: lank en smol. Ip ieder perroeng stoppn der geweunlik drie trings achterêen. De trings moen ton wel à peu près t'hôpe toekommn en anzettn; de minste vertroagienge van êen van die trings en hêel 't boelke es in vertroagienge. 60 % van d' Hollandse oto's riedt olle doagen ip de route tussen Breda en Amsterdam. Resultoat: ne serieuzen traffiek van gemiddeld 300 kilomeiters ipstoppieng per dag (ciefers uut 2006), mêer dan 't dubbele van wuk da me ier en in [[België]]. ==Sport== [[Voetbol]] is 'n belangrykstn sport. Peis mor an [[Ajax]], [[PSV (voetbolclub)|PSV]] en [[Feyenoord]]. Oek populair is [[schatsn]], zowel buutn (Elfstedentocht, at 't styf vriest) of binn. D' Hollanders zyn oek goed in [[vélokoerse]], hockey en volleybol. == Referensjes == <references/> ==Externe koppeliengn== * [https://www.rijksoverheid.nl/ Ryksoverheid] * [http://www.overheid.nl/ Hollanschn overheid] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://app.map5.nl/nltopo/#rd/map5topo/2/124894.4/463000 Koartn], map5 * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://www.knmi.nl KNMI] {{Commons|The Netherlands|Holland}} {{EU}} {{Landn in Europa}} [[Categorie:Holland| ]] dflujkcgomv5yhgoaibuo08c3eim0qo 327989 327988 2026-10-22T10:04:22Z ~2026-56640-25 31986 327989 wikitext text/x-wiki {{Infobox land |noame = '''Holland'''<br/>''Nederland'' |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |woapen = Rijkswapen der Nederlanden.svg |koarte = [[Ofbeeldienge:EU-Netherlands.svg|300px]] |koartebyschrift = Liggienge van Holland in Europa<br /> {{Coord|51|55|0|N|5|34|0|E|titelweergave=ja}} |toale = [[Nederlands]] |hoofdstad = [[Amsterdam]] |stoatsvorm = Constitutionele [[monarchie]] |stoatshoofd = Keunienk [[Willem-Alexander van de Nederlandn|Willem-Alexander]] |1e minister = [[Rob Jetten]] |ipp = 41.543,37 <ref name=ipp>[https://allecijfers.nl/nederland/ Statistieken Nederland], AlleCijfers</ref> |inw = 18.130.208 <small>(januoari 2026)</small> <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1768510024332 Bevolking; kerncijfers], StatLine - CBS</ref> |dichtheid = 436 |munte = [[euro]] (EUR) |tydzone = UTC+1<br /><small>(zomertyd: UTC+2) </small> |landcode = NL, NLD |tillefong = (+31) |TLD = nl |fêestdag = [[27 april]] (keunienksdag) }} '''Holland''' (Uutsproake: Olland) is e land juste ten nôordn va [[België]] die dêel uutmakt van 't [[Keunienkryk van de Nederlandn]]. In 't westn grenst 't an de [[Nôordzêe]] en in 't ôostn an [[Duutsland]]. Den [[hoofdstad]] is [[Amsterdam]]. De Caraïbische eilandn [[Bonaire]], [[Sint Eustatius]] en [[Saba]] moakn as drie byzoundere gemêentn ôok dêel uut van 't land. Strikt genoomn verwyst ''Holland'' allêne noa de westelikke provincies ''[[Nôord-Holland]]'' en ''[[Zuud-Holland]]'', moa de benoamienge ''Olland'' wordt olhier gebruukt vo hêel 't land, dat eigentlik ''Nederland'' nomt (een zogenoamde ''pars pro toto''). In sommigte gedêeltn van Holland keunn ze der nie mee lachn da je ze Hollanders nomt, lik in Nôord-Broabant, Limburg, Drenthe en Groniengn byvôorbeeld. [[Ofbeeldienge:Map of the Netherlands nl.png|225px|links|thumb|Koarte van Holland]] {{Clear}} == Bevolkienge == Holland (Europeesch dêel) et 18 miljoen inweuners. Per vierkante kilomèter weunn d'r 539 Hollanders (landippervlak, 2026), wuk da vele es. Vergelykt mo ne kêe met [[België]], dat zelf ol êen van de dichstbevolkte gebiedn in de weireld es: 389 inw/km² (landippervlak, 2026, mo êerlik is êerlik: in [[Vloandern]] is de bevolkingsdichtheid 506 inw/km² (totoale ippervlak, 2026)). {| class=wikitable ! colspan=5 | Bevolkiengsontwikkelienge |- ! colspan=2 | Holland <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> ! colspan=2| België <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/over-statbel/wat-doen-we/volkstellingen-census De volkstellingen in België sinds 1830], Statbel</ref> ! rowspan=2 | Verschil |- ! Joar ! Inweuners ! Inweuners ! Joar |- | 1850 | 3.084.000 | 4.337.000 | 1846 | -1.253.000 |- | 1900 | 5.107.000 | 6.694.000 | 1900 | -1.587.000 |- | 1950 | 10.027.000 | 8.512.000 | 1947 | +1.515.000 |- | 2000 | 15.864.000 | 10.296.000 | 2001 | +5.568.000 |- | 2026 | 18.130.000 | 11.868.000 | 2026 | +6.262.000 |- |} == Ippervlak == {| class=wikitable |- ! rowspan= 2 | Land || colspan=5 | Ippervlak km² |- ! Totoal || Land || Woater |- | rowspan = 3 | '''Holland <br> (2026)''' <ref name=ipp/> || 41.543,37 || 33.626,00 || 7.917,37 |- | 100% || 80,94% || 19,06% |- | 436 inw/km² || 539 inw/km² || |- | rowspan = 3 | '''België <br> (2024)''' <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/leefmilieu/grond/bodemgebruik Bodemgebruik], Statbel</ref> || 30.689,17 || 30.494,22 || 194,95 |- | 100% || 99,36% || 0,64% |- | 387 inw/km² || 389 inw/km² || |- | rowspan = 3 | '''Verschil''' || +10.854,20 || +3.131,78 || +7.722,42 |- | || -18,42% || +18,42% |- | +49 inw/km² || +150 inw/km² || |} ==Toaln== De officiële toale in Holland is [[Nederlands]]. In de provinsje [[Friesland]] is [[Fries]] ôok erkend as officiële toale. Erkende streektoaln zyn [[Limburgs]] in [[Hollands Limburg]] en [[Nedersaksisch]] in 't nôordn en ôostn. Ip Bonaire wordt 't Papiaments geklapt en ip Saba en Sint-Eustatius klappen ze [[Ingels]]. 't [[Jiddisch]] en [[Romani]] hen 'n specioale minderheidsstatus. 't [[Zêeuws]] en 't [[West-Vlams]] in westelik [[Zeeuws-Vloandern|Zêeuws-Vloandern]] wordn nie gezien als aparte toaln. ==Godsdienst== Holland is van ôorsproung e christelik land. Moa nu zegt 40% van ol d' Hollanders da ze nie gelovig zyn. Van d'overige 60% lop et uutêen. De belangrykste godsdienstn zyn: * de Rooms-[[Katholieke kerke]] (5 miljoe) * de Protestansje kerke (2,5 miljoe) * de verschillige Gereformeerde kerkn (ol tegoare 700.000) * d'Islamietn (a peu prè 800.000) * d'Indoes (a peu prè 100.000) * de Boeddhistn (a peu prè 80.000) * de Joodn (a peu prè 40.000). ==Administroasje== [[Ofbeeldienge:Map provinces Netherlands-nl.svg|thumb|Provinsjes van Holland]] Holland bestoat uut twoalf provinsjes. Die provinsjes zyn vodder verdêeld in 342 gemêenten. De provinsjes zyn: {| width=50% | * [[Drenthe]] * [[Flevoland]] * [[Friesland]] * [[Gelderland]] * [[Groniengn (provinsje)|Groniengn]] * [[Hollands Limburg|Limburg]] | * [[Nôord-Broabant]] * [[Nôord-Holland]] * [[Overyssel]] * [[Utrecht (provinsje)|Utrecht]] * [[Zêeland]] * [[Zuud-Holland]] | |} ''Zie ook et artikel over [[Hollandsche provinsjes]].'' Neffest de provinsjes en gemêenten zyn d'r ook 21 [[woaterschap]]pn. Die besteursvorm is uniek voer Holland. ==Polletiek== * Holland is e parlementaire, costitutionele [[monarchie]]. De regerienge en 't parlement (d'Hollanders noemn da [[Stoatn-Generoal]]) zyn tegoare de wetgevende macht. Die Stoatn-Generoal bestoat uut 2 koamers: [[Êestn Koamer]] (vergelykt by nuus mè de Senoat) en de [[Twiddn Koamer]] (wuk damme wyder noemn: de Koamer). * An 't hoofd van 't land stoat sins 30 april 2013 keunienk [[Willem-Alexander van de Nederlandn|Willem-Alexander]]. Je volgde zyn moeder keuniginne Beatrix ip. De Premier (êeste minister) is [[Rob Jetten]]. E zetelt mè ze regerienge in [[Den Haag]]. === Twiddn Koamer === De zetelverdêlienge van de [[Twiddn Koamer]] ziet er ezô uut:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/TK4603.html Zetelverdeling in de Tweede Kamer 1946-nu], nlverkiezingen</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Party ! 2025 || 2023 || 2021 ! 2017 || 2012 || 2010 ! 2006 || 2003 || 2002 ! 1998 || 1994 || 1989 |- | [[D66]] | 26 || 9 || 24 | 19 || 12 || 10 | 3 || 6 || 7 | 14 || 24 || 12 |- | [[PVV (Holland)|PVV]] | 26 || 37 || 17 | 20 || 15 || 24 | 9 || || | || || |- | [[VVD]] | 22 || 24 || 34 | 33 || 41 || 31 | 22 || 28 || 24 | 38 || 31 || 22 |- | [[PRO]] ¹ | 20 || 25 || | || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ | || || 8 | 14 || 4 || 10 | 7 || 8 || 10 | 11 || 5 || 6 |- | [[PvdA]] ¹ | || || 9 | 9 || 38 || 30 | 33 || 42 || 23 | 45 || 37 || 49 |- | [[CDA]] | 18 || 5 || 15 | 19 || 13 || 21 | 41 || 44 || 43 | 29 || 34 || 54 |- | [[JA21]] | 9 || 1 || 3 | || || | || || | || || |- | [[FVD]] | 7 || 3 || 8 | 2 || || | || || | || || |- | [[BBB]] | 4 || 7 || 1 | || || | || || | || || |- | [[DENK]] | 3 || 3 || 3 | 3 || || | || || | || || |- | [[SGP]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 2 | 2 || 2 || 2 | 3 || 2 || 3 |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 6 | 5 || 2 || 2 | 2 || || | || || |- | [[CU]] ² | 3 || 3 || 5 | 5 || 5 || 5 | 6 || 3 || 4 | 5 || 5 || 3 |- | [[SP (Holland)|SP]] | 3 || 5 || 9 | 14 || 15 || 15 | 25 || 9 || 9 | 5 || 2 || |- | [[50+]] | 2 || || 1 | 4 || 2 || | || || | || || |- | [[Volt]] | 1 || 2 || 3 | || || | || || | || || |- | [[NSC]] | || 20 || | || || | || || | || || |- | [[BIJ1]] | || || 1 | || || | || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || | || 8 || 26 | || || |- | [[LN]] | || || | || || | || || 2 | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || || | || 6 || |- | [[CD]] | || || | || || | || || | || 3 || 1 |- | [[U55+]] | || || | || || | || || | || 1 || |- ! Totoal ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 |- ! Ipkomst ! 78% || 78% || 79% ! 82% || 75% || 75% ! 80% || 80% || 79% ! 73% || 79% || 80% |} ¹ GL + PvdA ² 1989-1998: CU = GPV + RPF === Êestn Koamer === De zetelverdêlienge van de [[Êestn Koamer]] ziet er ezô uut:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/EK1703.html Zetelverdeling in de Eerste Kamer 1917-nu], nlverkiezingen</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Party ! 2023 || 2019 || 2015 ! 2011 || 2007 || 2003 ! 1999 || 1995 || 1991 |- | [[BBB]] | 16 || || | || || | || || |- | [[PRO]] ¹ | 14 || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ | || 8 || 4 | 5 || 4 || 5 | 8 || 4 || 4 |- | [[PvdA]] | || 6 || 8 | 14 || 14 || 19 | 15 || 14 || 16 |- | [[VVD]] | 10 || 12 || 13 | 16 || 14 || 15 | 19 || 23 || 12 |- | [[CDA]] | 6 || 9 || 12 | 11 || 21 || 23 | 20 || 19 || 27 |- | [[D66]] | 5 || 7 || 10 | 5 || 2 || 3 | 4 || 7 || 12 |- | [[PVV (Holland)|PVV]] | 4 || 5 || 9 | 10 || || | || || |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 2 | 1 || 1 || | || || |- | [[JA21]] | 3 || || | || || | || || |- | [[SP (Holland)|SP]] | 3 || 4 || 9 | 8 || 12 || 4 | 2 || 1 || |- | [[CU]] ² | 3 || 4 || 3 | 2 || 4 || 2 | 4 || 2 || 2 |- | [[FVD]] | 2 || 12 || | || || | || || |- | [[SGP]] | 2 || 2 || 2 | 1 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 |- | [[Volt]] | 2 || || | || || | || || |- | [[OPNL]] ³ | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || |- | [[50+]] | 1 || 2 || 2 | 1 || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || 1 | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || 2 || |- ! Totoal ! 75 || 75 || 75 ! 75 || 75 || 75 ! 75 || 75 || 75 |- |} ¹ GL + PvdA ² 1991-1999: CU = GPV + RPF ³ 1999-2019: OSF === Kabinettn === Hollandsche kabinettn sins 1945:<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Kabinetten sinds 1945], Rijksoverheid</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Kabinet ! Joarn ! Party ! Party ! Party ! Party ! Party |- | [[Kabinet-Schermerhorn-Drees|Schermerhorn-Drees]] | 1945 – 1946 | [[CDA]] ([[CHU]], [[KVP]]) ¹ | | '''[[PvdA]]''' | | |- | [[Kabinet-Beel I|Beel I]] | 1946 – 1948 | CDA ('''KVP''') | | PvdA | | |- | [[Kabinet-Drees I|Drees I]] | 1948 – 1951 | CDA (CHU, KVP) | | '''PvdA''' | [[VVD]] | |- | [[Kabinet-Drees II|Drees II]] | 1951 – 1952 | CDA (CHU, KVP) | | '''PvdA''' | VVD | |- | [[Kabinet-Drees III|Drees III]] | 1952 – 1956 | CDA ([[ARP]], CHU, KVP) ¹ | | '''PvdA''' | | |- | [[Kabinet-Drees IV|Drees IV]] | 1956 – 1958 | CDA (ARP, CHU, KVP) | | '''PvdA''' | | |- | [[Kabinet-Beel II|Beel II]] | 1958 – 1959 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | | |- | [[Kabinet-De Quay|De Quay]] | 1959 – 1963 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | VVD | |- | [[Kabinet-Marijnen|Marijnen]] | 1963 – 1965 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | VVD | |- | [[Kabinet-Cals|Cals]] | 1965 – 1966 | CDA (ARP, '''KVP''') | | PvdA | | |- | [[Kabinet-Zijlstra|Zijlstra]] | 1966 – 1967 | CDA ('''ARP''', KVP) | | | | |- | [[Kabinet-De Jong|De Jong]] | 1967 – 1971 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | VVD | |- | [[Kabinet-Biesheuvel I|Biesheuvel I]] | 1971 – 1972 | CDA ('''ARP''', CHU, KVP) | | | VVD | [[DS'70]] |- | [[Kabinet-Biesheuvel II|Biesheuvel II]] | 1972 – 1973 | CDA ('''ARP''', CHU, KVP) | | | VVD | |- | [[Kabinet-Den Uyl|Den Uyl]] | 1973 – 1977 | CDA (ARP, KVP) | [[D66]] | '''PvdA''' | | [[PPR]] |- | [[Kabinet-Van Agt I|Van Agt I]] | 1977 – 1981 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Van Agt II|Van Agt II]] | 1981 – 1982 | '''CDA''' | D66 | PvdA | | |- | [[Kabinet-Van Agt III|Van Agt III]] | 1982 – 1982 | '''CDA''' | D66 | | | |- | [[Kabinet-Lubbers I|Lubbers I]] | 1982 – 1986 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Lubbers II|Lubbers II]] | 1986 – 1989 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Lubbers III|Lubbers III]] | 1989 – 1994 | '''CDA''' | | PvdA | | |- | [[Kabinet-Kok I|Kok I]] | 1994 – 1998 | | D66 | '''PvdA''' | VVD | |- | [[Kabinet-Kok II|Kok II]] | 1998 – 2002 | | D66 | '''PvdA''' | VVD | |- | [[Kabinet-Balkenende I|Balkenende I]] | 2002 – 2003 | '''CDA''' | | | VVD | [[LPF]] |- | [[Kabinet-Balkenende II|Balkenende II]] | 2003 – 2006 | '''CDA''' | D66 | | VVD | |- | [[Kabinet-Balkenende III|Balkenende III]] | 2006 – 2007 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Balkenende IV|Balkenende IV]] | 2007 – 2010 | '''CDA''' | | PvdA | | [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte I|Rutte I]] | 2010 – 2012 | CDA | | | '''VVD''' | ([[PVV (Holland)|PVV]]) |- | [[Kabinet-Rutte II|Rutte II]] | 2012 – 2017 | | | PvdA | '''VVD''' | |- | [[Kabinet-Rutte III|Rutte III]] | 2017 – 2022 | CDA | D66 | | '''VVD''' | CU |- | [[Kabinet-Rutte IV|Rutte IV]] | 2022 – 2024 | CDA | D66 | | '''VVD''' | CU |- | [[Kabinet-Schoof|Schoof]] | 2024 – 2026 | | | | VVD | [[PVV (Holland)|PVV]], [[NSC]], [[BBB]] |- |- | [[Kabinet-Jetten|Jetten]] | 2026 – no | CDA | '''D66''' | | VVD | |- |} ¹ ARP, CHU en KVP zyn de vôorlopers van 't CDA. === Premiers === Êestn ministers sins 1945:<ref>[https://historiek.net/alle-premiers-van-nederland/18156/ Alle premiers van Nederland], Historiek</ref> {| class="wikitable" |- ! Premier ! Party ! Termyn ! Joarn |- | [[Wim Schermerhorn]] | [[VDB]] / [[PvdA]] | 1945 – 1946 | 1 |- | [[Louis Beel]] | [[KVP]] | 1946 – 1948 | 2 |- | [[Willem Drees]] | PvdA | 1948 – 1958 | 10 |- | Louis Beel | KVP | 1958 – 1959 | 1 |- | [[Jan de Quay]] | KVP | 1959 – 1963 | 4 |- | [[Victor Marijnen]] | KVP | 1963 – 1965 | 2 |- | [[Jo Cals]] | KVP | 1965 – 1966 | 1 |- | [[Jelle Zijlstra]] | [[ARP]] | 1966 – 1967 | 1 |- | [[Piet de Jong]] | KVP | 1967 – 1971 | 4 |- | [[Barend Biesheuvel]] | ARP | 1971 – 1973 | 2 |- | [[Joop den Uyl]] | PvdA | 1973 – 1977 | 4 |- | [[Dries van Agt]] | [[CDA]] | 1977 – 1982 | 5 |- | [[Ruud Lubbers]] | CDA | 1982 – 1994 | 12 |- | [[Wim Kok]] | PvdA | 1994 – 2002 | 8 |- | [[Jan Peter Balkenende]] | CDA | 2002 – 2010 | 8 |- | [[Mark Rutte]] | [[VVD]] | 2010 – 2024 | 14 |- | [[Dick Schoof]] | / | 2024 – 2026 | 2 |- | [[Rob Jetten]] | [[D66]] | 2026 - nu | 0 |} ==Cultuur== [[Ofbeeldienge:Hollande04.jpg|thumb|E poar traditionele symbooln van d'Ollandsche cultuure, [[Rembrandt]] en [[Johannes Vermeer]] (schilders), [[windmeuln]]s, tulpn]] === Kunst === D' Ollandsche schilderkunst wordt verteegnwoordigd deur e grôot dêel mêesters. De bloeiperiode was in de ''goudn'' zeevntienste êeuwe mè schilders lik [[Rembrandt]], [[Johannes Vermeer]], [[Frans Hals]] en [[Jan Steen]]. Ook 't werk van de postimpressionistische schilder [[Vincent van Gogh]] is achter zyn dôod weireldbekend gekommn. Uut den êestn elt van de twientigste êeuwe dateert d' abstracte kunst van [[Piet Mondriaan]]. In [[1948]] wierd de kunstverênigienge Cobra ipgericht, mè leedn lik de [[België|Belg]] [[Pierre Alechinsky]], de [[Denemarkn|Deenn]] [[Asger Jorn]] en [[Carl-Henning Pedersen]] en de Hollanders [[Karel Appel]], [[Constant]] en [[Corneille]].<ref>[https://web.archive.org/web/20150120234311/http://www.cobra-museum.nl/leerzaam.htm Cobra Museum] cobra-museum.nl (gearchivêerd)</ref> De bekendste verteegnwoordigers van d' Ollandsche literateure van de Goudn Êeuwe zyn [[Joost van den Vondel]] en [[Pieter Corneliszoon Hooft]]. In de neegntienste êeuwe beschrêef en bekritiseerde [[Multatuli]] de situoatie in [[Indonesië]] in zijn werk ''Max Havelaar''. [[Louis Couperus]] was êen van d' êeste Ollandsche verteegnwoordigers van 't naturalisme. In de literateure van achter den oorloge wordt er geklapt van ''de grôte drie'', verwyzend noa [[Willem Frederik Hermans]], [[Harry Mulisch]] en [[Gerard Reve]]. === Cultureel en nateurlik erfgoed === Belangryke musea in Olland zyn 't [[Ryksmuseum Amsterdam]], [[Van Gogh Museum]], [[Mauritsuus]], [[Museum Boijmans Van Beuningen]], [[Paleis Het Loo]] en 't [[Kröller-Müller Museum]]. 't Nateurlik erfgoed van Olland bestoat vor e grôot dêel uut 't vlak nat landschap mè [[riviere|riviern]], [[polder]]s en [[windmeuln|meulens]]. De nateure in Olland is sterk beïnvloed deur de mens. Bekende vôorbeeldn zyn de Zuuderzêewerkn en de Deltawerkn. Belangryke nateurgebiedn zyn de [[Veluwe]], de [[Waddneilandn]], de [[Biesbosch]] en 't blommnpark de [[Keukenhof]]. Holland es vrêe gekend vo zyn tulpn: d'Hollanders zyn vrêe bedreevn in 't kwêekn van blommn. == Vervoer == Juuste gelik in België: e masse ottoroutn en stroatn (ol t'hope, voe 116.500 kilomeiters), e spôornetwerk (t'hope 2808 kilomeiters) en e vliegpling: Schiphol. À propos; 't moe wel gezeid zyn dat de wegen agunter van vêel betere kwaliteit zyn dan ier in België. Azo oal'n ze e propere 6.4 ip 7 (België: 4.4 ip 7) en kom'n z' ip d' [https://www.ad.nl/auto/deze-landen-hebben-de-beste-en-slechtste-wegen-van-europa~a914116f/ êerste plekke] in Europa. D'Hollanders zyn zot van vélo's: z'ein 't weireldrecor van vélo's per inweuner. Vele stoaties in Holland zyn styf specioal: lank en smol. Ip ieder perroeng stoppn der geweunlik drie trings achterêen. De trings moen ton wel à peu près t'hôpe toekommn en anzettn; de minste vertroagienge van êen van die trings en hêel 't boelke es in vertroagienge. 60 % van d' Hollandse oto's riedt olle doagen ip de route tussen Breda en Amsterdam. Resultoat: ne serieuzen traffiek van gemiddeld 300 kilomeiters ipstoppieng per dag (ciefers uut 2006), mêer dan 't dubbele van wuk da me ier en in [[België]]. ==Sport== [[Voetbol]] is 'n belangrykstn sport. Peis mor an [[Ajax]], [[PSV (voetbolclub)|PSV]] en [[Feyenoord]]. Oek populair is [[schatsn]], zowel buutn (Elfstedentocht, at 't styf vriest) of binn. D' Hollanders zyn oek goed in [[vélokoerse]], hockey en volleybol. == Referensjes == <references/> ==Externe koppeliengn== * [https://www.rijksoverheid.nl/ Ryksoverheid] * [http://www.overheid.nl/ Hollanschn overheid] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://app.map5.nl/nltopo/#rd/map5topo/2/124894.4/463000 Koartn], map5 * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://www.knmi.nl KNMI] {{Commons|The Netherlands|Holland}} {{EU}} {{Landn in Europa}} [[Categorie:Holland| ]] f6lkocsakeiy2hv7pcpuafkudi14jhn 327990 327989 2026-10-22T10:08:08Z ~2026-56640-25 31986 /* Ippervlak */ 327990 wikitext text/x-wiki {{Infobox land |noame = '''Holland'''<br/>''Nederland'' |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |woapen = Rijkswapen der Nederlanden.svg |koarte = [[Ofbeeldienge:EU-Netherlands.svg|300px]] |koartebyschrift = Liggienge van Holland in Europa<br /> {{Coord|51|55|0|N|5|34|0|E|titelweergave=ja}} |toale = [[Nederlands]] |hoofdstad = [[Amsterdam]] |stoatsvorm = Constitutionele [[monarchie]] |stoatshoofd = Keunienk [[Willem-Alexander van de Nederlandn|Willem-Alexander]] |1e minister = [[Rob Jetten]] |ipp = 41.543,37 <ref name=ipp>[https://allecijfers.nl/nederland/ Statistieken Nederland], AlleCijfers</ref> |inw = 18.130.208 <small>(januoari 2026)</small> <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1768510024332 Bevolking; kerncijfers], StatLine - CBS</ref> |dichtheid = 436 |munte = [[euro]] (EUR) |tydzone = UTC+1<br /><small>(zomertyd: UTC+2) </small> |landcode = NL, NLD |tillefong = (+31) |TLD = nl |fêestdag = [[27 april]] (keunienksdag) }} '''Holland''' (Uutsproake: Olland) is e land juste ten nôordn va [[België]] die dêel uutmakt van 't [[Keunienkryk van de Nederlandn]]. In 't westn grenst 't an de [[Nôordzêe]] en in 't ôostn an [[Duutsland]]. Den [[hoofdstad]] is [[Amsterdam]]. De Caraïbische eilandn [[Bonaire]], [[Sint Eustatius]] en [[Saba]] moakn as drie byzoundere gemêentn ôok dêel uut van 't land. Strikt genoomn verwyst ''Holland'' allêne noa de westelikke provincies ''[[Nôord-Holland]]'' en ''[[Zuud-Holland]]'', moa de benoamienge ''Olland'' wordt olhier gebruukt vo hêel 't land, dat eigentlik ''Nederland'' nomt (een zogenoamde ''pars pro toto''). In sommigte gedêeltn van Holland keunn ze der nie mee lachn da je ze Hollanders nomt, lik in Nôord-Broabant, Limburg, Drenthe en Groniengn byvôorbeeld. [[Ofbeeldienge:Map of the Netherlands nl.png|225px|links|thumb|Koarte van Holland]] {{Clear}} == Bevolkienge == Holland (Europeesch dêel) et 18 miljoen inweuners. Per vierkante kilomèter weunn d'r 539 Hollanders (landippervlak, 2026), wuk da vele es. Vergelykt mo ne kêe met [[België]], dat zelf ol êen van de dichstbevolkte gebiedn in de weireld es: 389 inw/km² (landippervlak, 2026, mo êerlik is êerlik: in [[Vloandern]] is de bevolkingsdichtheid 506 inw/km² (totoale ippervlak, 2026)). {| class=wikitable ! colspan=5 | Bevolkiengsontwikkelienge |- ! colspan=2 | Holland <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> ! colspan=2| België <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/over-statbel/wat-doen-we/volkstellingen-census De volkstellingen in België sinds 1830], Statbel</ref> ! rowspan=2 | Verschil |- ! Joar ! Inweuners ! Inweuners ! Joar |- | 1850 | 3.084.000 | 4.337.000 | 1846 | -1.253.000 |- | 1900 | 5.107.000 | 6.694.000 | 1900 | -1.587.000 |- | 1950 | 10.027.000 | 8.512.000 | 1947 | +1.515.000 |- | 2000 | 15.864.000 | 10.296.000 | 2001 | +5.568.000 |- | 2026 | 18.130.000 | 11.868.000 | 2026 | +6.262.000 |- |} == Ippervlak == Holland is wat betreft land iets grôter as België. {| class=wikitable |- ! rowspan= 2 | Land || colspan=5 | Ippervlak km² |- ! Totoal || Land || Woater |- | rowspan = 3 | '''Holland <br> (2026)''' <ref name=ipp/> || 41.543,37 || 33.626,00 || 7.917,37 |- | 100% || 80,94% || 19,06% |- | 436 inw/km² || 539 inw/km² || |- | rowspan = 3 | '''België <br> (2024)''' <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/leefmilieu/grond/bodemgebruik Bodemgebruik], Statbel</ref> || 30.689,17 || 30.494,22 || 194,95 |- | 100% || 99,36% || 0,64% |- | 387 inw/km² || 389 inw/km² || |- | rowspan = 3 | '''Verschil''' || +10.854,20 || +3.131,78 || +7.722,42 |- | || -18,42% || +18,42% |- | +49 inw/km² || +150 inw/km² || |} ==Toaln== De officiële toale in Holland is [[Nederlands]]. In de provinsje [[Friesland]] is [[Fries]] ôok erkend as officiële toale. Erkende streektoaln zyn [[Limburgs]] in [[Hollands Limburg]] en [[Nedersaksisch]] in 't nôordn en ôostn. Ip Bonaire wordt 't Papiaments geklapt en ip Saba en Sint-Eustatius klappen ze [[Ingels]]. 't [[Jiddisch]] en [[Romani]] hen 'n specioale minderheidsstatus. 't [[Zêeuws]] en 't [[West-Vlams]] in westelik [[Zeeuws-Vloandern|Zêeuws-Vloandern]] wordn nie gezien als aparte toaln. ==Godsdienst== Holland is van ôorsproung e christelik land. Moa nu zegt 40% van ol d' Hollanders da ze nie gelovig zyn. Van d'overige 60% lop et uutêen. De belangrykste godsdienstn zyn: * de Rooms-[[Katholieke kerke]] (5 miljoe) * de Protestansje kerke (2,5 miljoe) * de verschillige Gereformeerde kerkn (ol tegoare 700.000) * d'Islamietn (a peu prè 800.000) * d'Indoes (a peu prè 100.000) * de Boeddhistn (a peu prè 80.000) * de Joodn (a peu prè 40.000). ==Administroasje== [[Ofbeeldienge:Map provinces Netherlands-nl.svg|thumb|Provinsjes van Holland]] Holland bestoat uut twoalf provinsjes. Die provinsjes zyn vodder verdêeld in 342 gemêenten. De provinsjes zyn: {| width=50% | * [[Drenthe]] * [[Flevoland]] * [[Friesland]] * [[Gelderland]] * [[Groniengn (provinsje)|Groniengn]] * [[Hollands Limburg|Limburg]] | * [[Nôord-Broabant]] * [[Nôord-Holland]] * [[Overyssel]] * [[Utrecht (provinsje)|Utrecht]] * [[Zêeland]] * [[Zuud-Holland]] | |} ''Zie ook et artikel over [[Hollandsche provinsjes]].'' Neffest de provinsjes en gemêenten zyn d'r ook 21 [[woaterschap]]pn. Die besteursvorm is uniek voer Holland. ==Polletiek== * Holland is e parlementaire, costitutionele [[monarchie]]. De regerienge en 't parlement (d'Hollanders noemn da [[Stoatn-Generoal]]) zyn tegoare de wetgevende macht. Die Stoatn-Generoal bestoat uut 2 koamers: [[Êestn Koamer]] (vergelykt by nuus mè de Senoat) en de [[Twiddn Koamer]] (wuk damme wyder noemn: de Koamer). * An 't hoofd van 't land stoat sins 30 april 2013 keunienk [[Willem-Alexander van de Nederlandn|Willem-Alexander]]. Je volgde zyn moeder keuniginne Beatrix ip. De Premier (êeste minister) is [[Rob Jetten]]. E zetelt mè ze regerienge in [[Den Haag]]. === Twiddn Koamer === De zetelverdêlienge van de [[Twiddn Koamer]] ziet er ezô uut:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/TK4603.html Zetelverdeling in de Tweede Kamer 1946-nu], nlverkiezingen</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Party ! 2025 || 2023 || 2021 ! 2017 || 2012 || 2010 ! 2006 || 2003 || 2002 ! 1998 || 1994 || 1989 |- | [[D66]] | 26 || 9 || 24 | 19 || 12 || 10 | 3 || 6 || 7 | 14 || 24 || 12 |- | [[PVV (Holland)|PVV]] | 26 || 37 || 17 | 20 || 15 || 24 | 9 || || | || || |- | [[VVD]] | 22 || 24 || 34 | 33 || 41 || 31 | 22 || 28 || 24 | 38 || 31 || 22 |- | [[PRO]] ¹ | 20 || 25 || | || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ | || || 8 | 14 || 4 || 10 | 7 || 8 || 10 | 11 || 5 || 6 |- | [[PvdA]] ¹ | || || 9 | 9 || 38 || 30 | 33 || 42 || 23 | 45 || 37 || 49 |- | [[CDA]] | 18 || 5 || 15 | 19 || 13 || 21 | 41 || 44 || 43 | 29 || 34 || 54 |- | [[JA21]] | 9 || 1 || 3 | || || | || || | || || |- | [[FVD]] | 7 || 3 || 8 | 2 || || | || || | || || |- | [[BBB]] | 4 || 7 || 1 | || || | || || | || || |- | [[DENK]] | 3 || 3 || 3 | 3 || || | || || | || || |- | [[SGP]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 2 | 2 || 2 || 2 | 3 || 2 || 3 |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 6 | 5 || 2 || 2 | 2 || || | || || |- | [[CU]] ² | 3 || 3 || 5 | 5 || 5 || 5 | 6 || 3 || 4 | 5 || 5 || 3 |- | [[SP (Holland)|SP]] | 3 || 5 || 9 | 14 || 15 || 15 | 25 || 9 || 9 | 5 || 2 || |- | [[50+]] | 2 || || 1 | 4 || 2 || | || || | || || |- | [[Volt]] | 1 || 2 || 3 | || || | || || | || || |- | [[NSC]] | || 20 || | || || | || || | || || |- | [[BIJ1]] | || || 1 | || || | || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || | || 8 || 26 | || || |- | [[LN]] | || || | || || | || || 2 | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || || | || 6 || |- | [[CD]] | || || | || || | || || | || 3 || 1 |- | [[U55+]] | || || | || || | || || | || 1 || |- ! Totoal ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 |- ! Ipkomst ! 78% || 78% || 79% ! 82% || 75% || 75% ! 80% || 80% || 79% ! 73% || 79% || 80% |} ¹ GL + PvdA ² 1989-1998: CU = GPV + RPF === Êestn Koamer === De zetelverdêlienge van de [[Êestn Koamer]] ziet er ezô uut:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/EK1703.html Zetelverdeling in de Eerste Kamer 1917-nu], nlverkiezingen</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Party ! 2023 || 2019 || 2015 ! 2011 || 2007 || 2003 ! 1999 || 1995 || 1991 |- | [[BBB]] | 16 || || | || || | || || |- | [[PRO]] ¹ | 14 || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ | || 8 || 4 | 5 || 4 || 5 | 8 || 4 || 4 |- | [[PvdA]] | || 6 || 8 | 14 || 14 || 19 | 15 || 14 || 16 |- | [[VVD]] | 10 || 12 || 13 | 16 || 14 || 15 | 19 || 23 || 12 |- | [[CDA]] | 6 || 9 || 12 | 11 || 21 || 23 | 20 || 19 || 27 |- | [[D66]] | 5 || 7 || 10 | 5 || 2 || 3 | 4 || 7 || 12 |- | [[PVV (Holland)|PVV]] | 4 || 5 || 9 | 10 || || | || || |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 2 | 1 || 1 || | || || |- | [[JA21]] | 3 || || | || || | || || |- | [[SP (Holland)|SP]] | 3 || 4 || 9 | 8 || 12 || 4 | 2 || 1 || |- | [[CU]] ² | 3 || 4 || 3 | 2 || 4 || 2 | 4 || 2 || 2 |- | [[FVD]] | 2 || 12 || | || || | || || |- | [[SGP]] | 2 || 2 || 2 | 1 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 |- | [[Volt]] | 2 || || | || || | || || |- | [[OPNL]] ³ | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || |- | [[50+]] | 1 || 2 || 2 | 1 || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || 1 | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || 2 || |- ! Totoal ! 75 || 75 || 75 ! 75 || 75 || 75 ! 75 || 75 || 75 |- |} ¹ GL + PvdA ² 1991-1999: CU = GPV + RPF ³ 1999-2019: OSF === Kabinettn === Hollandsche kabinettn sins 1945:<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Kabinetten sinds 1945], Rijksoverheid</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Kabinet ! Joarn ! Party ! Party ! Party ! Party ! Party |- | [[Kabinet-Schermerhorn-Drees|Schermerhorn-Drees]] | 1945 – 1946 | [[CDA]] ([[CHU]], [[KVP]]) ¹ | | '''[[PvdA]]''' | | |- | [[Kabinet-Beel I|Beel I]] | 1946 – 1948 | CDA ('''KVP''') | | PvdA | | |- | [[Kabinet-Drees I|Drees I]] | 1948 – 1951 | CDA (CHU, KVP) | | '''PvdA''' | [[VVD]] | |- | [[Kabinet-Drees II|Drees II]] | 1951 – 1952 | CDA (CHU, KVP) | | '''PvdA''' | VVD | |- | [[Kabinet-Drees III|Drees III]] | 1952 – 1956 | CDA ([[ARP]], CHU, KVP) ¹ | | '''PvdA''' | | |- | [[Kabinet-Drees IV|Drees IV]] | 1956 – 1958 | CDA (ARP, CHU, KVP) | | '''PvdA''' | | |- | [[Kabinet-Beel II|Beel II]] | 1958 – 1959 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | | |- | [[Kabinet-De Quay|De Quay]] | 1959 – 1963 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | VVD | |- | [[Kabinet-Marijnen|Marijnen]] | 1963 – 1965 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | VVD | |- | [[Kabinet-Cals|Cals]] | 1965 – 1966 | CDA (ARP, '''KVP''') | | PvdA | | |- | [[Kabinet-Zijlstra|Zijlstra]] | 1966 – 1967 | CDA ('''ARP''', KVP) | | | | |- | [[Kabinet-De Jong|De Jong]] | 1967 – 1971 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | VVD | |- | [[Kabinet-Biesheuvel I|Biesheuvel I]] | 1971 – 1972 | CDA ('''ARP''', CHU, KVP) | | | VVD | [[DS'70]] |- | [[Kabinet-Biesheuvel II|Biesheuvel II]] | 1972 – 1973 | CDA ('''ARP''', CHU, KVP) | | | VVD | |- | [[Kabinet-Den Uyl|Den Uyl]] | 1973 – 1977 | CDA (ARP, KVP) | [[D66]] | '''PvdA''' | | [[PPR]] |- | [[Kabinet-Van Agt I|Van Agt I]] | 1977 – 1981 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Van Agt II|Van Agt II]] | 1981 – 1982 | '''CDA''' | D66 | PvdA | | |- | [[Kabinet-Van Agt III|Van Agt III]] | 1982 – 1982 | '''CDA''' | D66 | | | |- | [[Kabinet-Lubbers I|Lubbers I]] | 1982 – 1986 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Lubbers II|Lubbers II]] | 1986 – 1989 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Lubbers III|Lubbers III]] | 1989 – 1994 | '''CDA''' | | PvdA | | |- | [[Kabinet-Kok I|Kok I]] | 1994 – 1998 | | D66 | '''PvdA''' | VVD | |- | [[Kabinet-Kok II|Kok II]] | 1998 – 2002 | | D66 | '''PvdA''' | VVD | |- | [[Kabinet-Balkenende I|Balkenende I]] | 2002 – 2003 | '''CDA''' | | | VVD | [[LPF]] |- | [[Kabinet-Balkenende II|Balkenende II]] | 2003 – 2006 | '''CDA''' | D66 | | VVD | |- | [[Kabinet-Balkenende III|Balkenende III]] | 2006 – 2007 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Balkenende IV|Balkenende IV]] | 2007 – 2010 | '''CDA''' | | PvdA | | [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte I|Rutte I]] | 2010 – 2012 | CDA | | | '''VVD''' | ([[PVV (Holland)|PVV]]) |- | [[Kabinet-Rutte II|Rutte II]] | 2012 – 2017 | | | PvdA | '''VVD''' | |- | [[Kabinet-Rutte III|Rutte III]] | 2017 – 2022 | CDA | D66 | | '''VVD''' | CU |- | [[Kabinet-Rutte IV|Rutte IV]] | 2022 – 2024 | CDA | D66 | | '''VVD''' | CU |- | [[Kabinet-Schoof|Schoof]] | 2024 – 2026 | | | | VVD | [[PVV (Holland)|PVV]], [[NSC]], [[BBB]] |- |- | [[Kabinet-Jetten|Jetten]] | 2026 – no | CDA | '''D66''' | | VVD | |- |} ¹ ARP, CHU en KVP zyn de vôorlopers van 't CDA. === Premiers === Êestn ministers sins 1945:<ref>[https://historiek.net/alle-premiers-van-nederland/18156/ Alle premiers van Nederland], Historiek</ref> {| class="wikitable" |- ! Premier ! Party ! Termyn ! Joarn |- | [[Wim Schermerhorn]] | [[VDB]] / [[PvdA]] | 1945 – 1946 | 1 |- | [[Louis Beel]] | [[KVP]] | 1946 – 1948 | 2 |- | [[Willem Drees]] | PvdA | 1948 – 1958 | 10 |- | Louis Beel | KVP | 1958 – 1959 | 1 |- | [[Jan de Quay]] | KVP | 1959 – 1963 | 4 |- | [[Victor Marijnen]] | KVP | 1963 – 1965 | 2 |- | [[Jo Cals]] | KVP | 1965 – 1966 | 1 |- | [[Jelle Zijlstra]] | [[ARP]] | 1966 – 1967 | 1 |- | [[Piet de Jong]] | KVP | 1967 – 1971 | 4 |- | [[Barend Biesheuvel]] | ARP | 1971 – 1973 | 2 |- | [[Joop den Uyl]] | PvdA | 1973 – 1977 | 4 |- | [[Dries van Agt]] | [[CDA]] | 1977 – 1982 | 5 |- | [[Ruud Lubbers]] | CDA | 1982 – 1994 | 12 |- | [[Wim Kok]] | PvdA | 1994 – 2002 | 8 |- | [[Jan Peter Balkenende]] | CDA | 2002 – 2010 | 8 |- | [[Mark Rutte]] | [[VVD]] | 2010 – 2024 | 14 |- | [[Dick Schoof]] | / | 2024 – 2026 | 2 |- | [[Rob Jetten]] | [[D66]] | 2026 - nu | 0 |} ==Cultuur== [[Ofbeeldienge:Hollande04.jpg|thumb|E poar traditionele symbooln van d'Ollandsche cultuure, [[Rembrandt]] en [[Johannes Vermeer]] (schilders), [[windmeuln]]s, tulpn]] === Kunst === D' Ollandsche schilderkunst wordt verteegnwoordigd deur e grôot dêel mêesters. De bloeiperiode was in de ''goudn'' zeevntienste êeuwe mè schilders lik [[Rembrandt]], [[Johannes Vermeer]], [[Frans Hals]] en [[Jan Steen]]. Ook 't werk van de postimpressionistische schilder [[Vincent van Gogh]] is achter zyn dôod weireldbekend gekommn. Uut den êestn elt van de twientigste êeuwe dateert d' abstracte kunst van [[Piet Mondriaan]]. In [[1948]] wierd de kunstverênigienge Cobra ipgericht, mè leedn lik de [[België|Belg]] [[Pierre Alechinsky]], de [[Denemarkn|Deenn]] [[Asger Jorn]] en [[Carl-Henning Pedersen]] en de Hollanders [[Karel Appel]], [[Constant]] en [[Corneille]].<ref>[https://web.archive.org/web/20150120234311/http://www.cobra-museum.nl/leerzaam.htm Cobra Museum] cobra-museum.nl (gearchivêerd)</ref> De bekendste verteegnwoordigers van d' Ollandsche literateure van de Goudn Êeuwe zyn [[Joost van den Vondel]] en [[Pieter Corneliszoon Hooft]]. In de neegntienste êeuwe beschrêef en bekritiseerde [[Multatuli]] de situoatie in [[Indonesië]] in zijn werk ''Max Havelaar''. [[Louis Couperus]] was êen van d' êeste Ollandsche verteegnwoordigers van 't naturalisme. In de literateure van achter den oorloge wordt er geklapt van ''de grôte drie'', verwyzend noa [[Willem Frederik Hermans]], [[Harry Mulisch]] en [[Gerard Reve]]. === Cultureel en nateurlik erfgoed === Belangryke musea in Olland zyn 't [[Ryksmuseum Amsterdam]], [[Van Gogh Museum]], [[Mauritsuus]], [[Museum Boijmans Van Beuningen]], [[Paleis Het Loo]] en 't [[Kröller-Müller Museum]]. 't Nateurlik erfgoed van Olland bestoat vor e grôot dêel uut 't vlak nat landschap mè [[riviere|riviern]], [[polder]]s en [[windmeuln|meulens]]. De nateure in Olland is sterk beïnvloed deur de mens. Bekende vôorbeeldn zyn de Zuuderzêewerkn en de Deltawerkn. Belangryke nateurgebiedn zyn de [[Veluwe]], de [[Waddneilandn]], de [[Biesbosch]] en 't blommnpark de [[Keukenhof]]. Holland es vrêe gekend vo zyn tulpn: d'Hollanders zyn vrêe bedreevn in 't kwêekn van blommn. == Vervoer == Juuste gelik in België: e masse ottoroutn en stroatn (ol t'hope, voe 116.500 kilomeiters), e spôornetwerk (t'hope 2808 kilomeiters) en e vliegpling: Schiphol. À propos; 't moe wel gezeid zyn dat de wegen agunter van vêel betere kwaliteit zyn dan ier in België. Azo oal'n ze e propere 6.4 ip 7 (België: 4.4 ip 7) en kom'n z' ip d' [https://www.ad.nl/auto/deze-landen-hebben-de-beste-en-slechtste-wegen-van-europa~a914116f/ êerste plekke] in Europa. D'Hollanders zyn zot van vélo's: z'ein 't weireldrecor van vélo's per inweuner. Vele stoaties in Holland zyn styf specioal: lank en smol. Ip ieder perroeng stoppn der geweunlik drie trings achterêen. De trings moen ton wel à peu près t'hôpe toekommn en anzettn; de minste vertroagienge van êen van die trings en hêel 't boelke es in vertroagienge. 60 % van d' Hollandse oto's riedt olle doagen ip de route tussen Breda en Amsterdam. Resultoat: ne serieuzen traffiek van gemiddeld 300 kilomeiters ipstoppieng per dag (ciefers uut 2006), mêer dan 't dubbele van wuk da me ier en in [[België]]. ==Sport== [[Voetbol]] is 'n belangrykstn sport. Peis mor an [[Ajax]], [[PSV (voetbolclub)|PSV]] en [[Feyenoord]]. Oek populair is [[schatsn]], zowel buutn (Elfstedentocht, at 't styf vriest) of binn. D' Hollanders zyn oek goed in [[vélokoerse]], hockey en volleybol. == Referensjes == <references/> ==Externe koppeliengn== * [https://www.rijksoverheid.nl/ Ryksoverheid] * [http://www.overheid.nl/ Hollanschn overheid] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://app.map5.nl/nltopo/#rd/map5topo/2/124894.4/463000 Koartn], map5 * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://www.knmi.nl KNMI] {{Commons|The Netherlands|Holland}} {{EU}} {{Landn in Europa}} [[Categorie:Holland| ]] 59guamvhdkwaejlvhmysjzqfsps784x 327991 327990 2026-10-22T10:08:43Z ~2026-56640-25 31986 /* Ippervlak */ 327991 wikitext text/x-wiki {{Infobox land |noame = '''Holland'''<br/>''Nederland'' |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |woapen = Rijkswapen der Nederlanden.svg |koarte = [[Ofbeeldienge:EU-Netherlands.svg|300px]] |koartebyschrift = Liggienge van Holland in Europa<br /> {{Coord|51|55|0|N|5|34|0|E|titelweergave=ja}} |toale = [[Nederlands]] |hoofdstad = [[Amsterdam]] |stoatsvorm = Constitutionele [[monarchie]] |stoatshoofd = Keunienk [[Willem-Alexander van de Nederlandn|Willem-Alexander]] |1e minister = [[Rob Jetten]] |ipp = 41.543,37 <ref name=ipp>[https://allecijfers.nl/nederland/ Statistieken Nederland], AlleCijfers</ref> |inw = 18.130.208 <small>(januoari 2026)</small> <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1768510024332 Bevolking; kerncijfers], StatLine - CBS</ref> |dichtheid = 436 |munte = [[euro]] (EUR) |tydzone = UTC+1<br /><small>(zomertyd: UTC+2) </small> |landcode = NL, NLD |tillefong = (+31) |TLD = nl |fêestdag = [[27 april]] (keunienksdag) }} '''Holland''' (Uutsproake: Olland) is e land juste ten nôordn va [[België]] die dêel uutmakt van 't [[Keunienkryk van de Nederlandn]]. In 't westn grenst 't an de [[Nôordzêe]] en in 't ôostn an [[Duutsland]]. Den [[hoofdstad]] is [[Amsterdam]]. De Caraïbische eilandn [[Bonaire]], [[Sint Eustatius]] en [[Saba]] moakn as drie byzoundere gemêentn ôok dêel uut van 't land. Strikt genoomn verwyst ''Holland'' allêne noa de westelikke provincies ''[[Nôord-Holland]]'' en ''[[Zuud-Holland]]'', moa de benoamienge ''Olland'' wordt olhier gebruukt vo hêel 't land, dat eigentlik ''Nederland'' nomt (een zogenoamde ''pars pro toto''). In sommigte gedêeltn van Holland keunn ze der nie mee lachn da je ze Hollanders nomt, lik in Nôord-Broabant, Limburg, Drenthe en Groniengn byvôorbeeld. [[Ofbeeldienge:Map of the Netherlands nl.png|225px|links|thumb|Koarte van Holland]] {{Clear}} == Bevolkienge == Holland (Europeesch dêel) et 18 miljoen inweuners. Per vierkante kilomèter weunn d'r 539 Hollanders (landippervlak, 2026), wuk da vele es. Vergelykt mo ne kêe met [[België]], dat zelf ol êen van de dichstbevolkte gebiedn in de weireld es: 389 inw/km² (landippervlak, 2026, mo êerlik is êerlik: in [[Vloandern]] is de bevolkingsdichtheid 506 inw/km² (totoale ippervlak, 2026)). {| class=wikitable ! colspan=5 | Bevolkiengsontwikkelienge |- ! colspan=2 | Holland <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> ! colspan=2| België <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/over-statbel/wat-doen-we/volkstellingen-census De volkstellingen in België sinds 1830], Statbel</ref> ! rowspan=2 | Verschil |- ! Joar ! Inweuners ! Inweuners ! Joar |- | 1850 | 3.084.000 | 4.337.000 | 1846 | -1.253.000 |- | 1900 | 5.107.000 | 6.694.000 | 1900 | -1.587.000 |- | 1950 | 10.027.000 | 8.512.000 | 1947 | +1.515.000 |- | 2000 | 15.864.000 | 10.296.000 | 2001 | +5.568.000 |- | 2026 | 18.130.000 | 11.868.000 | 2026 | +6.262.000 |- |} == Ippervlak == Holland is wat betreft land moar iets grôter as België. {| class=wikitable |- ! rowspan= 2 | Land || colspan=5 | Ippervlak km² |- ! Totoal || Land || Woater |- | rowspan = 3 | '''Holland <br> (2026)''' <ref name=ipp/> || 41.543,37 || 33.626,00 || 7.917,37 |- | 100% || 80,94% || 19,06% |- | 436 inw/km² || 539 inw/km² || |- | rowspan = 3 | '''België <br> (2024)''' <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/leefmilieu/grond/bodemgebruik Bodemgebruik], Statbel</ref> || 30.689,17 || 30.494,22 || 194,95 |- | 100% || 99,36% || 0,64% |- | 387 inw/km² || 389 inw/km² || |- | rowspan = 3 | '''Verschil''' || +10.854,20 || +3.131,78 || +7.722,42 |- | || -18,42% || +18,42% |- | +49 inw/km² || +150 inw/km² || |} ==Toaln== De officiële toale in Holland is [[Nederlands]]. In de provinsje [[Friesland]] is [[Fries]] ôok erkend as officiële toale. Erkende streektoaln zyn [[Limburgs]] in [[Hollands Limburg]] en [[Nedersaksisch]] in 't nôordn en ôostn. Ip Bonaire wordt 't Papiaments geklapt en ip Saba en Sint-Eustatius klappen ze [[Ingels]]. 't [[Jiddisch]] en [[Romani]] hen 'n specioale minderheidsstatus. 't [[Zêeuws]] en 't [[West-Vlams]] in westelik [[Zeeuws-Vloandern|Zêeuws-Vloandern]] wordn nie gezien als aparte toaln. ==Godsdienst== Holland is van ôorsproung e christelik land. Moa nu zegt 40% van ol d' Hollanders da ze nie gelovig zyn. Van d'overige 60% lop et uutêen. De belangrykste godsdienstn zyn: * de Rooms-[[Katholieke kerke]] (5 miljoe) * de Protestansje kerke (2,5 miljoe) * de verschillige Gereformeerde kerkn (ol tegoare 700.000) * d'Islamietn (a peu prè 800.000) * d'Indoes (a peu prè 100.000) * de Boeddhistn (a peu prè 80.000) * de Joodn (a peu prè 40.000). ==Administroasje== [[Ofbeeldienge:Map provinces Netherlands-nl.svg|thumb|Provinsjes van Holland]] Holland bestoat uut twoalf provinsjes. Die provinsjes zyn vodder verdêeld in 342 gemêenten. De provinsjes zyn: {| width=50% | * [[Drenthe]] * [[Flevoland]] * [[Friesland]] * [[Gelderland]] * [[Groniengn (provinsje)|Groniengn]] * [[Hollands Limburg|Limburg]] | * [[Nôord-Broabant]] * [[Nôord-Holland]] * [[Overyssel]] * [[Utrecht (provinsje)|Utrecht]] * [[Zêeland]] * [[Zuud-Holland]] | |} ''Zie ook et artikel over [[Hollandsche provinsjes]].'' Neffest de provinsjes en gemêenten zyn d'r ook 21 [[woaterschap]]pn. Die besteursvorm is uniek voer Holland. ==Polletiek== * Holland is e parlementaire, costitutionele [[monarchie]]. De regerienge en 't parlement (d'Hollanders noemn da [[Stoatn-Generoal]]) zyn tegoare de wetgevende macht. Die Stoatn-Generoal bestoat uut 2 koamers: [[Êestn Koamer]] (vergelykt by nuus mè de Senoat) en de [[Twiddn Koamer]] (wuk damme wyder noemn: de Koamer). * An 't hoofd van 't land stoat sins 30 april 2013 keunienk [[Willem-Alexander van de Nederlandn|Willem-Alexander]]. Je volgde zyn moeder keuniginne Beatrix ip. De Premier (êeste minister) is [[Rob Jetten]]. E zetelt mè ze regerienge in [[Den Haag]]. === Twiddn Koamer === De zetelverdêlienge van de [[Twiddn Koamer]] ziet er ezô uut:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/TK4603.html Zetelverdeling in de Tweede Kamer 1946-nu], nlverkiezingen</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Party ! 2025 || 2023 || 2021 ! 2017 || 2012 || 2010 ! 2006 || 2003 || 2002 ! 1998 || 1994 || 1989 |- | [[D66]] | 26 || 9 || 24 | 19 || 12 || 10 | 3 || 6 || 7 | 14 || 24 || 12 |- | [[PVV (Holland)|PVV]] | 26 || 37 || 17 | 20 || 15 || 24 | 9 || || | || || |- | [[VVD]] | 22 || 24 || 34 | 33 || 41 || 31 | 22 || 28 || 24 | 38 || 31 || 22 |- | [[PRO]] ¹ | 20 || 25 || | || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ | || || 8 | 14 || 4 || 10 | 7 || 8 || 10 | 11 || 5 || 6 |- | [[PvdA]] ¹ | || || 9 | 9 || 38 || 30 | 33 || 42 || 23 | 45 || 37 || 49 |- | [[CDA]] | 18 || 5 || 15 | 19 || 13 || 21 | 41 || 44 || 43 | 29 || 34 || 54 |- | [[JA21]] | 9 || 1 || 3 | || || | || || | || || |- | [[FVD]] | 7 || 3 || 8 | 2 || || | || || | || || |- | [[BBB]] | 4 || 7 || 1 | || || | || || | || || |- | [[DENK]] | 3 || 3 || 3 | 3 || || | || || | || || |- | [[SGP]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 2 | 2 || 2 || 2 | 3 || 2 || 3 |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 6 | 5 || 2 || 2 | 2 || || | || || |- | [[CU]] ² | 3 || 3 || 5 | 5 || 5 || 5 | 6 || 3 || 4 | 5 || 5 || 3 |- | [[SP (Holland)|SP]] | 3 || 5 || 9 | 14 || 15 || 15 | 25 || 9 || 9 | 5 || 2 || |- | [[50+]] | 2 || || 1 | 4 || 2 || | || || | || || |- | [[Volt]] | 1 || 2 || 3 | || || | || || | || || |- | [[NSC]] | || 20 || | || || | || || | || || |- | [[BIJ1]] | || || 1 | || || | || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || | || 8 || 26 | || || |- | [[LN]] | || || | || || | || || 2 | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || || | || 6 || |- | [[CD]] | || || | || || | || || | || 3 || 1 |- | [[U55+]] | || || | || || | || || | || 1 || |- ! Totoal ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 |- ! Ipkomst ! 78% || 78% || 79% ! 82% || 75% || 75% ! 80% || 80% || 79% ! 73% || 79% || 80% |} ¹ GL + PvdA ² 1989-1998: CU = GPV + RPF === Êestn Koamer === De zetelverdêlienge van de [[Êestn Koamer]] ziet er ezô uut:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/EK1703.html Zetelverdeling in de Eerste Kamer 1917-nu], nlverkiezingen</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Party ! 2023 || 2019 || 2015 ! 2011 || 2007 || 2003 ! 1999 || 1995 || 1991 |- | [[BBB]] | 16 || || | || || | || || |- | [[PRO]] ¹ | 14 || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ | || 8 || 4 | 5 || 4 || 5 | 8 || 4 || 4 |- | [[PvdA]] | || 6 || 8 | 14 || 14 || 19 | 15 || 14 || 16 |- | [[VVD]] | 10 || 12 || 13 | 16 || 14 || 15 | 19 || 23 || 12 |- | [[CDA]] | 6 || 9 || 12 | 11 || 21 || 23 | 20 || 19 || 27 |- | [[D66]] | 5 || 7 || 10 | 5 || 2 || 3 | 4 || 7 || 12 |- | [[PVV (Holland)|PVV]] | 4 || 5 || 9 | 10 || || | || || |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 2 | 1 || 1 || | || || |- | [[JA21]] | 3 || || | || || | || || |- | [[SP (Holland)|SP]] | 3 || 4 || 9 | 8 || 12 || 4 | 2 || 1 || |- | [[CU]] ² | 3 || 4 || 3 | 2 || 4 || 2 | 4 || 2 || 2 |- | [[FVD]] | 2 || 12 || | || || | || || |- | [[SGP]] | 2 || 2 || 2 | 1 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 |- | [[Volt]] | 2 || || | || || | || || |- | [[OPNL]] ³ | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || |- | [[50+]] | 1 || 2 || 2 | 1 || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || 1 | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || 2 || |- ! Totoal ! 75 || 75 || 75 ! 75 || 75 || 75 ! 75 || 75 || 75 |- |} ¹ GL + PvdA ² 1991-1999: CU = GPV + RPF ³ 1999-2019: OSF === Kabinettn === Hollandsche kabinettn sins 1945:<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Kabinetten sinds 1945], Rijksoverheid</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Kabinet ! Joarn ! Party ! Party ! Party ! Party ! Party |- | [[Kabinet-Schermerhorn-Drees|Schermerhorn-Drees]] | 1945 – 1946 | [[CDA]] ([[CHU]], [[KVP]]) ¹ | | '''[[PvdA]]''' | | |- | [[Kabinet-Beel I|Beel I]] | 1946 – 1948 | CDA ('''KVP''') | | PvdA | | |- | [[Kabinet-Drees I|Drees I]] | 1948 – 1951 | CDA (CHU, KVP) | | '''PvdA''' | [[VVD]] | |- | [[Kabinet-Drees II|Drees II]] | 1951 – 1952 | CDA (CHU, KVP) | | '''PvdA''' | VVD | |- | [[Kabinet-Drees III|Drees III]] | 1952 – 1956 | CDA ([[ARP]], CHU, KVP) ¹ | | '''PvdA''' | | |- | [[Kabinet-Drees IV|Drees IV]] | 1956 – 1958 | CDA (ARP, CHU, KVP) | | '''PvdA''' | | |- | [[Kabinet-Beel II|Beel II]] | 1958 – 1959 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | | |- | [[Kabinet-De Quay|De Quay]] | 1959 – 1963 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | VVD | |- | [[Kabinet-Marijnen|Marijnen]] | 1963 – 1965 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | VVD | |- | [[Kabinet-Cals|Cals]] | 1965 – 1966 | CDA (ARP, '''KVP''') | | PvdA | | |- | [[Kabinet-Zijlstra|Zijlstra]] | 1966 – 1967 | CDA ('''ARP''', KVP) | | | | |- | [[Kabinet-De Jong|De Jong]] | 1967 – 1971 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | VVD | |- | [[Kabinet-Biesheuvel I|Biesheuvel I]] | 1971 – 1972 | CDA ('''ARP''', CHU, KVP) | | | VVD | [[DS'70]] |- | [[Kabinet-Biesheuvel II|Biesheuvel II]] | 1972 – 1973 | CDA ('''ARP''', CHU, KVP) | | | VVD | |- | [[Kabinet-Den Uyl|Den Uyl]] | 1973 – 1977 | CDA (ARP, KVP) | [[D66]] | '''PvdA''' | | [[PPR]] |- | [[Kabinet-Van Agt I|Van Agt I]] | 1977 – 1981 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Van Agt II|Van Agt II]] | 1981 – 1982 | '''CDA''' | D66 | PvdA | | |- | [[Kabinet-Van Agt III|Van Agt III]] | 1982 – 1982 | '''CDA''' | D66 | | | |- | [[Kabinet-Lubbers I|Lubbers I]] | 1982 – 1986 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Lubbers II|Lubbers II]] | 1986 – 1989 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Lubbers III|Lubbers III]] | 1989 – 1994 | '''CDA''' | | PvdA | | |- | [[Kabinet-Kok I|Kok I]] | 1994 – 1998 | | D66 | '''PvdA''' | VVD | |- | [[Kabinet-Kok II|Kok II]] | 1998 – 2002 | | D66 | '''PvdA''' | VVD | |- | [[Kabinet-Balkenende I|Balkenende I]] | 2002 – 2003 | '''CDA''' | | | VVD | [[LPF]] |- | [[Kabinet-Balkenende II|Balkenende II]] | 2003 – 2006 | '''CDA''' | D66 | | VVD | |- | [[Kabinet-Balkenende III|Balkenende III]] | 2006 – 2007 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Balkenende IV|Balkenende IV]] | 2007 – 2010 | '''CDA''' | | PvdA | | [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte I|Rutte I]] | 2010 – 2012 | CDA | | | '''VVD''' | ([[PVV (Holland)|PVV]]) |- | [[Kabinet-Rutte II|Rutte II]] | 2012 – 2017 | | | PvdA | '''VVD''' | |- | [[Kabinet-Rutte III|Rutte III]] | 2017 – 2022 | CDA | D66 | | '''VVD''' | CU |- | [[Kabinet-Rutte IV|Rutte IV]] | 2022 – 2024 | CDA | D66 | | '''VVD''' | CU |- | [[Kabinet-Schoof|Schoof]] | 2024 – 2026 | | | | VVD | [[PVV (Holland)|PVV]], [[NSC]], [[BBB]] |- |- | [[Kabinet-Jetten|Jetten]] | 2026 – no | CDA | '''D66''' | | VVD | |- |} ¹ ARP, CHU en KVP zyn de vôorlopers van 't CDA. === Premiers === Êestn ministers sins 1945:<ref>[https://historiek.net/alle-premiers-van-nederland/18156/ Alle premiers van Nederland], Historiek</ref> {| class="wikitable" |- ! Premier ! Party ! Termyn ! Joarn |- | [[Wim Schermerhorn]] | [[VDB]] / [[PvdA]] | 1945 – 1946 | 1 |- | [[Louis Beel]] | [[KVP]] | 1946 – 1948 | 2 |- | [[Willem Drees]] | PvdA | 1948 – 1958 | 10 |- | Louis Beel | KVP | 1958 – 1959 | 1 |- | [[Jan de Quay]] | KVP | 1959 – 1963 | 4 |- | [[Victor Marijnen]] | KVP | 1963 – 1965 | 2 |- | [[Jo Cals]] | KVP | 1965 – 1966 | 1 |- | [[Jelle Zijlstra]] | [[ARP]] | 1966 – 1967 | 1 |- | [[Piet de Jong]] | KVP | 1967 – 1971 | 4 |- | [[Barend Biesheuvel]] | ARP | 1971 – 1973 | 2 |- | [[Joop den Uyl]] | PvdA | 1973 – 1977 | 4 |- | [[Dries van Agt]] | [[CDA]] | 1977 – 1982 | 5 |- | [[Ruud Lubbers]] | CDA | 1982 – 1994 | 12 |- | [[Wim Kok]] | PvdA | 1994 – 2002 | 8 |- | [[Jan Peter Balkenende]] | CDA | 2002 – 2010 | 8 |- | [[Mark Rutte]] | [[VVD]] | 2010 – 2024 | 14 |- | [[Dick Schoof]] | / | 2024 – 2026 | 2 |- | [[Rob Jetten]] | [[D66]] | 2026 - nu | 0 |} ==Cultuur== [[Ofbeeldienge:Hollande04.jpg|thumb|E poar traditionele symbooln van d'Ollandsche cultuure, [[Rembrandt]] en [[Johannes Vermeer]] (schilders), [[windmeuln]]s, tulpn]] === Kunst === D' Ollandsche schilderkunst wordt verteegnwoordigd deur e grôot dêel mêesters. De bloeiperiode was in de ''goudn'' zeevntienste êeuwe mè schilders lik [[Rembrandt]], [[Johannes Vermeer]], [[Frans Hals]] en [[Jan Steen]]. Ook 't werk van de postimpressionistische schilder [[Vincent van Gogh]] is achter zyn dôod weireldbekend gekommn. Uut den êestn elt van de twientigste êeuwe dateert d' abstracte kunst van [[Piet Mondriaan]]. In [[1948]] wierd de kunstverênigienge Cobra ipgericht, mè leedn lik de [[België|Belg]] [[Pierre Alechinsky]], de [[Denemarkn|Deenn]] [[Asger Jorn]] en [[Carl-Henning Pedersen]] en de Hollanders [[Karel Appel]], [[Constant]] en [[Corneille]].<ref>[https://web.archive.org/web/20150120234311/http://www.cobra-museum.nl/leerzaam.htm Cobra Museum] cobra-museum.nl (gearchivêerd)</ref> De bekendste verteegnwoordigers van d' Ollandsche literateure van de Goudn Êeuwe zyn [[Joost van den Vondel]] en [[Pieter Corneliszoon Hooft]]. In de neegntienste êeuwe beschrêef en bekritiseerde [[Multatuli]] de situoatie in [[Indonesië]] in zijn werk ''Max Havelaar''. [[Louis Couperus]] was êen van d' êeste Ollandsche verteegnwoordigers van 't naturalisme. In de literateure van achter den oorloge wordt er geklapt van ''de grôte drie'', verwyzend noa [[Willem Frederik Hermans]], [[Harry Mulisch]] en [[Gerard Reve]]. === Cultureel en nateurlik erfgoed === Belangryke musea in Olland zyn 't [[Ryksmuseum Amsterdam]], [[Van Gogh Museum]], [[Mauritsuus]], [[Museum Boijmans Van Beuningen]], [[Paleis Het Loo]] en 't [[Kröller-Müller Museum]]. 't Nateurlik erfgoed van Olland bestoat vor e grôot dêel uut 't vlak nat landschap mè [[riviere|riviern]], [[polder]]s en [[windmeuln|meulens]]. De nateure in Olland is sterk beïnvloed deur de mens. Bekende vôorbeeldn zyn de Zuuderzêewerkn en de Deltawerkn. Belangryke nateurgebiedn zyn de [[Veluwe]], de [[Waddneilandn]], de [[Biesbosch]] en 't blommnpark de [[Keukenhof]]. Holland es vrêe gekend vo zyn tulpn: d'Hollanders zyn vrêe bedreevn in 't kwêekn van blommn. == Vervoer == Juuste gelik in België: e masse ottoroutn en stroatn (ol t'hope, voe 116.500 kilomeiters), e spôornetwerk (t'hope 2808 kilomeiters) en e vliegpling: Schiphol. À propos; 't moe wel gezeid zyn dat de wegen agunter van vêel betere kwaliteit zyn dan ier in België. Azo oal'n ze e propere 6.4 ip 7 (België: 4.4 ip 7) en kom'n z' ip d' [https://www.ad.nl/auto/deze-landen-hebben-de-beste-en-slechtste-wegen-van-europa~a914116f/ êerste plekke] in Europa. D'Hollanders zyn zot van vélo's: z'ein 't weireldrecor van vélo's per inweuner. Vele stoaties in Holland zyn styf specioal: lank en smol. Ip ieder perroeng stoppn der geweunlik drie trings achterêen. De trings moen ton wel à peu près t'hôpe toekommn en anzettn; de minste vertroagienge van êen van die trings en hêel 't boelke es in vertroagienge. 60 % van d' Hollandse oto's riedt olle doagen ip de route tussen Breda en Amsterdam. Resultoat: ne serieuzen traffiek van gemiddeld 300 kilomeiters ipstoppieng per dag (ciefers uut 2006), mêer dan 't dubbele van wuk da me ier en in [[België]]. ==Sport== [[Voetbol]] is 'n belangrykstn sport. Peis mor an [[Ajax]], [[PSV (voetbolclub)|PSV]] en [[Feyenoord]]. Oek populair is [[schatsn]], zowel buutn (Elfstedentocht, at 't styf vriest) of binn. D' Hollanders zyn oek goed in [[vélokoerse]], hockey en volleybol. == Referensjes == <references/> ==Externe koppeliengn== * [https://www.rijksoverheid.nl/ Ryksoverheid] * [http://www.overheid.nl/ Hollanschn overheid] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://app.map5.nl/nltopo/#rd/map5topo/2/124894.4/463000 Koartn], map5 * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://www.knmi.nl KNMI] {{Commons|The Netherlands|Holland}} {{EU}} {{Landn in Europa}} [[Categorie:Holland| ]] bvdww2x0g22tmlxptbzg837lgku81lc België 0 1859 327974 327923 2026-10-22T08:16:18Z ~2026-56640-25 31986 /* Geografie */ 327974 wikitext text/x-wiki {{Infobox land |noame = <big>Koninkrijk België<br />Royaume de Belgique<br />Königreich Belgien</big> |vlagge = Flag of Belgium.svg |woapen = Great Coat of Arms of Belgium.svg |koarte = [[Ofbeeldienge:EU-Belgium.svg|250px]] |koartebyschrift = Liggienge van België in Europa<br /> {{Coord|50|32|0|N|4|46|0|E|titelweergave=ja}} |toale = [[Nederlands]]<br />[[Frans]]<br />[[Duuts]] |hoofdstad = [[Brussel]] (Brussel/Bruxelles/Brüssel) |stoatsvorm = Constitutionele parlementaire<br />[[monarchie]] |stoatshoofd = Keunienk [[Filip van België|Filip]] |1e minister = [[Bart De Wever]] |ipp = 30.689,58 <small>(2025)</small> <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/bouwen-wonen/bodembezetting-volgens-het-kadasterregister Statbel]</ref> |inw = 11.867.634 <small>(1 januoari 2026)</small> <ref name=bev>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/bevolking/loop-van-de-bevolking Statbel]</ref> |dichtheid = 387 |munte = [[Euro]]<br /><small> (vo 2002: Belgische frang) </small> |tydzone = UTC+1<br /><small>(zomertyd: UTC+2) </small> |landcode = BE, BEL |tillefong = (+32) |TLD = [[.be]] |fêestdag = [[21 juli]] ([[1831]]) <br /><small>(Eedofleggienge 1e keunienk)</small> }} '''België''' ([[AN|Nederlands]]: ''België'', [[Frans]]: ''Belgique'', [[Duuts]]: ''Belgien'', officieel: '''Keunienkryk België''', ''Koninkrijk België'', ''Royaume de Belgique'', ''Königreich Belgien'') is e parlementaire, constitutionele [[monarchie]] an de [[Nôordzêe]]. 't Grênst ten zuudn an [[Vrankryk]], ten ôostn an [[Duutsland]] en [[Luxemburg (land)|Luxemburg]] en ten noordn an [[Holland]]. In 't westn is er nie echt ne gebeur, mo wel de Nôordzêe. Achter 't woater ligt [[Iengeland]]. 'n Hoofdstad è [[Brussel]]. Andere grôte steedn zyn [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]], [[Luuk (stad)|Luuk]], [[Gent]], [[Leuven]], [[Brugge]], [[Charleroi]] en [[Noamn (stad)|Noamn]]. == Bevolkienge == D'r weunn ruum 11,8 miljoen inweuners in België (2026). Om en by de 6,9 miljoen doavan zyn [[Vloandern|Vloamiengn]], der zyn om en by de 1,25 miljoen [[Brussels Hoofdstedelik Gewest|Brusseloars]] en de reste - om en by de 3,7 miljoen - zyn [[Wallonië|Woaln]] en Duutsers in de [[Ôostkantongs]]. {| class="wikitable" ! colspan=4| Bevolkiengsontwikkelienge |- ! colspan=2| België <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/over-statbel/wat-doen-we/volkstellingen-census De volkstellingen in België sinds 1830], Statbel</ref> ! colspan=2| Holland <ref>[https://www.academia.edu/49917707/Bevolkingsatlas_van_Nederland_demografische_ontwikkelingen_van_1850_tot_heden Bevolkingsatlas van Nederland], p. 29</ref> |- ! Joar ! Inweuners ! Inweuners ! Joar |- | 1846 | ''4.337.000'' | 3.084.000 | 1850 |- | 1900 | ''6.694.000'' | 5.107.000 | 1900 |- | 1947 | ''8.512.000'' | 10.027.000 | 1950 |- | 2001 | ''10.296.000'' | 15.864.000 | 2000 |- | 2026 | ''11.868.000'' | 18.130.000 | 2026 |} == Toaln == D'r zyn drie officiële toaln: [[Nederlands]], [[Frans]] en [[Duuts]]. Nederlands wordt geklapt in [[Vloandern]], Frans in [[Wallonië]] en Duuts ok in Wallonië an de grenze me [[Duutsland]]. In 't [[Brussels Gewest]] wordt vôoral Frans geklapt moar ook wat Nederlands. Da betekent dat d'r in België 7,1 miljoen Nederlandstoaligen, ruum 4,6 miljoen Franstoaligen en e klêne 0,1 miljoen Duutstoaligen zyn. [[Ofbeeldienge:Taalgebieden in Belgie.svg|links|thumb|Toaln in België (groen=Nederlands, blauw=Frans, blauw-groen=Brusselse, oranje=Duuts)]] {{Clear|left}} [[Ofbeeldienge:Be-map-nl.png|thumb|Koarte van België]] == Geografie == Belgie is over 't olgemeen styf plat - voerol in Vloandern. In 't zuudn, in de Woalen, è je e bitje 'bergen'. Den hôogstn is de [[Signal de Botrange]] (694 meters) in de [[Hoge Veenn]]. D'n hogstn top in Vloandern is [[Remersdoal]] (287,5 meters) in de [[Voerstreke]]. Ip de twidde plekke komt de [[Kemmelberg]] (156 meters) in 't [[Heuvelland]]. België et in 2024 e ippervlak et van 30.689,17 km², woarvan 30.494,22 km² land (99,365%) en 194,95 km² woater (0,635%).<ref>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/leefmilieu/grond/bodemgebruik Statbel]</ref> Vergelykt me Holland, dat in 2026 e ippervlak et van 41.543,37 km², woarvan 33.626,00 km² land (80,94%) en 7.917,37 km² woater (19,06%). Per vierkante kilomèter weunn d'r 389 Belgen (landippervlak, 2026); vergelykt met 539 Hollanders per vierkante kilomèter (landippervlak, 2026). De mêest nôordelike plekke is [[Meersel-Dreef]], de mêest ôostelike plekke is [[Krewinkel]], de mêest zuudelike plekke is [[Torgny]] en de mêest westelike plekke is [[De Panne]]. == Geschiedenisse == De geschreven geschiedenisse begunt round [[52 v.Chr.]] op 't moment da Julius Caesar (in z'n ''De Bello Gallico'') over de Belgen schryft ("De Dapperste Oller Galliërs"). Loater is gebleken dat die stammn nie overêenkomn mè de Belgen van nu, moa da doet er nie toe. == Bestuur == [[Ofbeeldienge:Belgische gewesten en gemeenschappen.png|thumb|Gewestn en gemêenschappn]] [[Ofbeeldienge:Belgium regions dutch.png|thumb|Provinsjes]] België is e stoat die bestoat uut drie gemêenschappn en drie gewestn. De gemêenschappn en e toal-culturele oorsproung, de gewestn en ruumtelik-economischn: * [[Vlams Gewest]] (Vloandern), [[Woals Gewest]] (Wallonië) en [[Brussels Hoofdstedelik Gewest]] (Brussels gewest). * de [[Vlamsche Gemêenschap]], de [[Fransche Gemêenschap]] en de [[Duutstoalige Gemêenschap]]. Ierby e je ton ook nog eki de [[federoale regerienge]] die ol de reiste doet. ''Zie ook et artikel over de [[Stoatservormienge (België)|stoatservormienge]]''. Verder is België ounderverdêeld in [[provinsjes]], [[arroundissementn]] en [[gemêentn]]. Vloandern en Wallonië zyn verdêeld in ieder vuuf provinsjes, 't Brussels gewest nie: {|class="wikitable sortable" |- ! Colspan=3|Belgische provinsjes |- ! Provinsje || Hoofdstad || Gewest |- | [[Antwerpn (provinsje)|Antwerpn]] || [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]] || Vloandern |- | [[Enegouwn]] || [[Bergn (België)|Bergn]] || Wallonië |- | [[Belgisch Limburg|(Belgisch) Limburg]] || [[Hasselt (België)|Hasselt]] || Vloandern |- | [[Luuk (provinsje)|Luuk]] || [[Luuk (stad)|Luuk]] || Wallonië |- | [[Belgisch Luxemburg|(Belgisch) Luxemburg]] || [[Oarlen]] || Wallonië |- | [[Noamn (provinsje)|Noamn]] || [[Noamn (stad)|Noamn]] || Wallonië |- | [[Ôost-Vloandern]] || [[Gent]] || Vloandern |- | [[Vlams-Broabant]] || [[Leuven]] || Vloandern |- | [[West-Vloandern]] || [[Brugge]] || Vloandern |- | [[Woals-Broabant]] || [[Woaver]] || Wallonië |- |} ''Zie ook et artikel over [[Belgische provinsjes]].'' {|class=wikitable |- ! colspan=11 | Belgische gewestn |- ! rowspan=2 | Gewest ! rowspan=2 | Liggienge ! colspan=2 | Inweuners 2026 <ref name=bev/> ! colspan=2 | Ippervlak 2025 <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/bouwen-wonen/bodembezetting-volgens-het-kadasterregister Statbel]</ref> ! rowspan=2 | Dichtheid <br> inw/km² ! rowspan=2 | Hoofdstad ! rowspan=2 | Prov. ! rowspan=2 | Arr. ! rowspan=2 | Gem. |- ! Oantal ! % ! Km² ! % |- | [[Vlams Gewest]] <br> (Vloandern) | [[Ofbeeldienge:Flanders (Belgium) location.svg|100px]] | 6.898.350 | 58% | 13.625,94 | 44% | align=center | 506 | [[Brussel]] | 5 | 22 | 285 |- | [[Woals Gewest]] <br> (Wallonië) | [[Ofbeeldienge:Wallonia (Belgium) location.svg|100px]] | 3.713.450 | 31% | 16.901,22 | 55% | align=center | 220 | [[Noamn (stad)|Noamn]] | 5 | 20 | 261 |- | [[Brussels Gewest]] | [[Ofbeeldienge:Brussels-Capital Region (Belgium) location.svg|100px]] | 1.255.834 | 11% | 162,42 | 0,5% | align=center | 7.732 | [[Brussel]] | / | 1 | 19 |- ! Totoal ! ! 11.867.634 ! ! 30.689,58 ! ! 387 ! ! 10 ! 43 ! 565 |} {|class=wikitable |- ! colspan=11 | Belgische gemêenschappn |- ! rowspan=2 | Gemêenschap ! rowspan=2 | Liggienge ! colspan=2 | Inweuners 2026 ! colspan=2 | Ippervlak 2025 ! rowspan=2 | Dichtheid <br> inw/km² ! rowspan=2 | Hoofdstad ! rowspan=2 | Prov. ! rowspan=2 | Arr. ! rowspan=2 | Gem. |- ! Oantal ! % ! Km² ! % |- | [[Vlamsche Gemêenschap]] ¹ | [[Ofbeeldienge:Vlaamse Gemeenschap in Belgium.svg|100px]] | 7.138.228 | 60% | 13.788,36 | 45% | align=center | 518 | [[Brussel]] | 5 | 23 | 304 |- | [[Fransche Gemêenschap]] ¹ | [[Ofbeeldienge:Franse GemeenschapLocatie.svg|100px]] | 4.649.891 | 39% | 16.217,50 | 53% | align=center | 287 | [[Brussel]] | 5 | 21 | 271 |- | [[Duutstoalige Gemêenschap]] | [[Ofbeeldienge:Duitstalige GemeenschapLocatie.png|100px]] | 79.515 | 0,7% | 846,14 | 2,8% | align=center | 94 | [[Eupn]] | / | / | 9 |- ! Totoal ! ! 11.867.634 ! ! 30.689,58 ! ! 387 ! ! 10 ! 43 ! 565 |} ¹ Vlamsche en Fransche Gemêenschap hèn 't Brussels Gewest gemêenschappelijk (ippervlak, hoofdstad, arroundissement en gemêentn). == Polletiek == === Koamer van Volksvertegenwoordigers === De zetelverdêlienge van de [[Koamer van Volksvertegenwoordigers]] ziet er ezô uut (verkiezingsuutslag):<ref>[https://www.dekamer.be/kvvcr/index.cfm?language=nl DE KAMER.BE]</ref><ref>[https://verkiezingen.fgov.be/algemeen/resultaten ibz]</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Party ! F/N ! 2024 ! 2019 ! 2014 ! 2010 ! 2007 ! 2003 ! 1999 ! 1995 |- | [[N-VA|Volksunie ¹ / N-VA]] | N | 24 | 25 | 33 | 27 | 6 | 1 | 8 | 5 |- | [[Vlaams Belang|Vlaams Blok / Vlaams Belang]] | N | 20 | 18 | 3 | 12 | 17 | 18 | 15 | 11 |- | [[MR|PRL / MR]] | F | 20 | 14 | 20 | 15 | 20 | 21 | 16 | 16 |- | [[PS]] | F | 16 | 20 | 23 | 26 | 20 | 25 | 19 | 21 |- | [[PVDA]]-[[PTB]] | F/N | 15 | 12 | 2 | | | | | |- | [[PVDA]] | N | (7) | (3) | | | | | | |- | [[PTB]] | F | (8) | (9) | (2) | | | | | |- | [[Les Engagés|PSC / cdH / LE]] | F | 14 | 5 | 9 | 9 | 10 | 8 | 10 | 12 |- | [[Vooruit|SP / sp.a(-Spirit) ² / Vooruit]] | N | 13 | 9 | 13 | 13 | 14 | 23 | 14 | 20 |- | [[CD&V|CVP / CD&V]] | N | 11 | 12 | 18 | 17 | 24 | 21 | 22 | 29 |- | [[Open Vld|VLD / Open Vld]] | N | 7 | 12 | 14 | 13 | 18 | 25 | 23 | 21 |- | [[Groen!|Agalev / Groen! / Groen]] | N | 6 | 8 | 6 | 5 | 4 | | 9 | 5 |- | [[Ecolo]] | F | 3 | 13 | 6 | 8 | 8 | 4 | 11 | 6 |- | [[FDF|FDF / DéFI]] | F | 1 | 2 | 2 | 3 | 3 | 3 | 2 | 2 |- | [[PP]] | F | | | 1 | 1 | | | | |- | [[LDD]] ³ | N | (1) | (1) | | 1 | 5 | | | |- | [[DN|FN / DN]] | F | | | | | 1 | 1 | 1 | 2 |- ! Totoal ! ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 |- ! Nederlandstoaligen ! ! 88 ! 87 ! 87 ! 88 ! 88 ! 88 ! 91 ! 91 |- ! Franstoaligen ! ! 62 ! 63 ! 63 ! 62 ! 62 ! 62 ! 59 ! 59 |- |} ¹ VU-ID in 1999 ² sp.a-[[Sociaal-Liberale Partij|Spirit]] in 2003 en 2007 ³ In 2019 en 2024 as onafhankelike vo N-VA === Êerste ministers === Êeste ministers sins 1896: {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! Ēerste minister !! Termyn !! Joarn !! Party |- | [[Paul de Smet de Naeyer]] | 1896 - 1899 | 3 | Katholieke Party |- | [[Jules Vandenpeereboom]] | 1899 - 1899 | 0 | Katholieke Party |- | [[Paul de Smet de Naeyer]] | 1899 - 1907 | 8 | Katholieke Party |- | [[Jules de Trooz]] | 1907 - 1907 | 0 | Katholieke Party |- | [[Frans Schollaert]] | 1908 - 1911 | 3 | Katholieke Party |- | [[Charles de Broqueville]] | 1911 - 1918 | 7 | Katholieke Party |- | [[Gerard Cooreman]] | 1918 - 1918 | 0 | Katholieke Party |- | [[Léon Delacroix]] | 1918 - 1920 | 2 | Katholieke Party |- | [[Henri Carton de Wiart]] | 1920 - 1921 | 1 | Katholieke Party |- | [[Georges Theunis]] | 1921 - 1925 | 4 | Katholieke Unie |- | [[Aloys Van de Vyvere]] | 1925 - 1925 | 0 | Katholieke Unie |- | [[Prosper Poullet]] | 1925 - 1926 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Henri Jaspar]] | 1926 - 1931 | 5 | Katholieke Unie |- | [[Jules Renkin]] | 1931 - 1932 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Charles de Broqueville]] | 1932 - 1934 | 2 | Katholieke Unie |- | [[Georges Theunis]] | 1934 - 1935 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Paul van Zeeland]] | 1935 - 1937 | 2 | Katholiek Blok |- | [[Paul-Emile Janson]] | 1937 - 1938 | 1 | Liberoale Party |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1938 - 1939 | 1 | [[POB]]-[[BWP]] |- | [[Hubert Pierlot]] | 1939 - 1945 | 6 | Katholiek Blok |- | [[Achille Van Acker]] | 1945 - 1945 | 0 | [[PSB]]-[[BSP]] |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1945 - 1946 | 1 | PSB-BSP |- | [[Achille Van Acker]] | 1946 - 1946 | 0 | PSB-BSP |- | [[Camille Huysmans]] | 1946 - 1947 | 1 | PSB-BSP |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1947 - 1949 | 2 | PSB-BSP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1949 - 1950 | 1 | [[PSC]]-[[CVP]] |- | [[Jean Duvieusart]] | 1950 - 1950 | 0 | PSC-CVP |- | [[Joseph Pholien]] | 1950 - 1952 | 2 | PSC-CVP |- | [[Jean Van Houtte]] | 1952 - 1954 | 2 | PSC-CVP |- | [[Achille Van Acker]] | 1954 - 1958 | 4 | PSB-BSP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1958 - 1961 | 3 | PSC-CVP |- | [[Théo Lefèvre]] | 1961 - 1965 | 4 | PSC-CVP |- | [[Pierre Harmel]] | 1965 - 1966 | 1 | PSC-CVP |- | [[Paul Vanden Boeynants]] | 1966 - 1968 | 2 | PSC-CVP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1968 - 1973 | 5 | PSC-CVP |- | [[Edmond Leburton]] | 1973 - 1974 | 1 | PSB-BSP |- | [[Leo Tindemans]] | 1974 - 1978 | 4 | [[CVP]] |- | [[Paul Vanden Boeynants]] | 1978 - 1979 | 1 | [[PSC]] |- | [[Wilfried Martens]] | 1979 - 1981 | 2 | CVP |- | [[Mark Eyskens]] | 1981 - 1981 | 0 | CVP |- | [[Wilfried Martens]] | 1981 - 1992 | 11 | CVP |- | [[Jean-Luc Dehaene]] | 1992 - 1999 | 7 | CVP |- | [[Guy Verhofstadt]] | 1999 - 2008 | 9 | [[Open Vld]] |- | [[Yves Leterme]] | 2008 - 2008 | 0 | [[CD&V]] |- | [[Herman Van Rompuy]] | 2008 - 2009 | 1 | CD&V |- | [[Yves Leterme]] | 2009 - 2011 | 2 | CD&V |- | [[Elio Di Rupo]] | 2011 - 2014 | 3 | [[PS]] |- | [[Charles Michel]] | 2014 - 2019 | 5 | [[MR]] |- | [[Sophie Wilmès]] | 2019 - 2020 | 1 | MR |- | [[Alexander De Croo]] | 2020 - 2025 | 5 | Open Vld |- | [[Bart De Wever]] | 2025 - nu | 1 | N-VA |- |} == Weirelderfgoed == ::''Kyk noa [[UNESCO-weirelderfgoed]] in België'' <gallery widths="175" heights="125"> Ofbeeldienge:00 Bruges JPG2.jpg|<center>Historisch center van [[Brugge]] Ofbeeldienge:Bruxelles Grand Place.JPG|<center>[[Grôte Markt (Brussel)|Grôte Markt]] van [[Brussel]] Ofbeeldienge:Plantin antwerp 01.jpg|<center>Plantin-Moretusmuseum in [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]] Ofbeeldienge:Tournai JPG000c.jpg|<center>Onze-Lieve-Vrouwekathedroale in [[Doornik]] </gallery> == Beroemde Belgn == * [[Ambiorix]], en [[Oude Belgn|Oudn Belg]] die teegn de [[Romeinn]] vocht * [[Leo Baekeland]], uutvinder van bakeliet * [[Peter Benoit]], componist * [[Raymond Ceulemans]], [[biljart]]er * [[Jacques Brel]], zanger * [[Breugel|Pieter Breugel]], schilderoare * [[Hendrik Conscience]], schryver van De Leeuw van Vlaanderen * [[Poater Damioan]], e froaie mens die zorgde voe de melaatsn en hillig verkloard is * [[James Ensor]], [[kunstschilder]] * [[Zénobe Gramme]], uutviender van den dynamo * [[Hergé]], de voader van [[Kuifje]] * [[Jacky Ickx]], ottocoureur * [[Paul Janssen (farmacoloog)|Paul Janssen]], uutviender va medicamentn * [[René Magritte]], surrealistische schilderoare * [[Mercator]], têkenoare van koartn, uutviender van 'n atlas * [[Eddy Merckx]], volgens vele den beste coureur oller tydn * [[Georges Nagelmackers]], bankier en bouwer van den [[Orient Express]] en de slapwagongs Wagons-Lits * [[Rubens|Peter Paul Rubens]], [[barok]]schilderoare * [[Adolphe Sax]], uutviender van de [[saxofong]] * [[Georges Simenon]], schryver van [[Maigret]] * [[Simon Stevin]], wiskundign * [[Toots Thielemans]], [[jazz]]-muzikant * [[Godfried van Bouillon]], e vèchtersboasje die mèjdeed an den eerstn [[kruustocht]] * [[Jean-Claude Vandamme]], acteur * [[Charles Van Depoele|Karel Van Depoele]], uutviender van den elektriekn tram (trolley) * [[Vesalius|Andreas Vesalius]], weetnschapper in den [[anatomie]] * [[Wout Van Aert]], volgens vele den beste coureur van zyn tyd * [[Yves Lampaert]], ne coureur, farmer son from Belgium ==Andere betêkenissn== Behalve 't welbekende land woa da West-Vloandern ligt, zyn d' er nog andere betêkenissn van 't woord Belgium / Belgique in andere toaln. * Vier steedn in de [[Verênigde Stoatn]] (in Illinois, West Virginië, Wisconsin en Minnesota) * Een liedje van den Amerikoansen punkgroep "Bowling for Soup" * Een andere noame vôr een Brabants trekpeird * Een Amerikoans cargoschip (SS Belgique) * De name van twê Belgische ounderzoeksscheepn ([[Belgica]]) * Een imaginair vloekwoord in "The Hitchhiker's Guide to the Galaxy" (''"zô grof da 't in de hêle [[melkweg]] verboon is, buutn in e pleksje woa dan ze nie weetn wa da 't betêeknt"'') * Een onconventionele êenheid van uppervlakte ([https://web.archive.org/web/20100221223914/http://www.sizeofbelgium.com/pmwiki.php A Web Site the Size of Belgium (gearchivêerd)]) == Referensjes == <references/> ==Externe koppeliengn== *[https://www.belgium.be/nl belgium.be] *[https://statbel.fgov.be/nl/themas Statbel] *[https://topomapviewer.ngi.be/?l=nl&x=660666.00&y=606690.00&zoom=1&baselayer=ngi.cartoweb.topo.be TopoMapViewer], NGI *[https://klimaatinfo.nl/klimaat/belgie/ Klimaatinfo] *[https://www.meteo.be/nl/belgie KMI] {{Commonscat|Belgium|België}} {{Belgische landsdêlen}} {{EU}} {{Landn in Europa}} [[Categorie:België| ]] rpzlxp326exqvrjkt022du8sr0ox7x0 327975 327974 2026-10-22T08:47:45Z ~2026-56640-25 31986 /* Geografie */ 327975 wikitext text/x-wiki {{Infobox land |noame = <big>Koninkrijk België<br />Royaume de Belgique<br />Königreich Belgien</big> |vlagge = Flag of Belgium.svg |woapen = Great Coat of Arms of Belgium.svg |koarte = [[Ofbeeldienge:EU-Belgium.svg|250px]] |koartebyschrift = Liggienge van België in Europa<br /> {{Coord|50|32|0|N|4|46|0|E|titelweergave=ja}} |toale = [[Nederlands]]<br />[[Frans]]<br />[[Duuts]] |hoofdstad = [[Brussel]] (Brussel/Bruxelles/Brüssel) |stoatsvorm = Constitutionele parlementaire<br />[[monarchie]] |stoatshoofd = Keunienk [[Filip van België|Filip]] |1e minister = [[Bart De Wever]] |ipp = 30.689,58 <small>(2025)</small> <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/bouwen-wonen/bodembezetting-volgens-het-kadasterregister Statbel]</ref> |inw = 11.867.634 <small>(1 januoari 2026)</small> <ref name=bev>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/bevolking/loop-van-de-bevolking Statbel]</ref> |dichtheid = 387 |munte = [[Euro]]<br /><small> (vo 2002: Belgische frang) </small> |tydzone = UTC+1<br /><small>(zomertyd: UTC+2) </small> |landcode = BE, BEL |tillefong = (+32) |TLD = [[.be]] |fêestdag = [[21 juli]] ([[1831]]) <br /><small>(Eedofleggienge 1e keunienk)</small> }} '''België''' ([[AN|Nederlands]]: ''België'', [[Frans]]: ''Belgique'', [[Duuts]]: ''Belgien'', officieel: '''Keunienkryk België''', ''Koninkrijk België'', ''Royaume de Belgique'', ''Königreich Belgien'') is e parlementaire, constitutionele [[monarchie]] an de [[Nôordzêe]]. 't Grênst ten zuudn an [[Vrankryk]], ten ôostn an [[Duutsland]] en [[Luxemburg (land)|Luxemburg]] en ten noordn an [[Holland]]. In 't westn is er nie echt ne gebeur, mo wel de Nôordzêe. Achter 't woater ligt [[Iengeland]]. 'n Hoofdstad è [[Brussel]]. Andere grôte steedn zyn [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]], [[Luuk (stad)|Luuk]], [[Gent]], [[Leuven]], [[Brugge]], [[Charleroi]] en [[Noamn (stad)|Noamn]]. == Bevolkienge == D'r weunn ruum 11,8 miljoen inweuners in België (2026). Om en by de 6,9 miljoen doavan zyn [[Vloandern|Vloamiengn]], der zyn om en by de 1,25 miljoen [[Brussels Hoofdstedelik Gewest|Brusseloars]] en de reste - om en by de 3,7 miljoen - zyn [[Wallonië|Woaln]] en Duutsers in de [[Ôostkantongs]]. {| class="wikitable" ! colspan=4| Bevolkiengsontwikkelienge |- ! colspan=2| België <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/over-statbel/wat-doen-we/volkstellingen-census De volkstellingen in België sinds 1830], Statbel</ref> ! colspan=2| Holland <ref>[https://www.academia.edu/49917707/Bevolkingsatlas_van_Nederland_demografische_ontwikkelingen_van_1850_tot_heden Bevolkingsatlas van Nederland], p. 29</ref> |- ! Joar ! Inweuners ! Inweuners ! Joar |- | 1846 | ''4.337.000'' | 3.084.000 | 1850 |- | 1900 | ''6.694.000'' | 5.107.000 | 1900 |- | 1947 | ''8.512.000'' | 10.027.000 | 1950 |- | 2001 | ''10.296.000'' | 15.864.000 | 2000 |- | 2026 | ''11.868.000'' | 18.130.000 | 2026 |} == Toaln == D'r zyn drie officiële toaln: [[Nederlands]], [[Frans]] en [[Duuts]]. Nederlands wordt geklapt in [[Vloandern]], Frans in [[Wallonië]] en Duuts ok in Wallonië an de grenze me [[Duutsland]]. In 't [[Brussels Gewest]] wordt vôoral Frans geklapt moar ook wat Nederlands. Da betekent dat d'r in België 7,1 miljoen Nederlandstoaligen, ruum 4,6 miljoen Franstoaligen en e klêne 0,1 miljoen Duutstoaligen zyn. [[Ofbeeldienge:Taalgebieden in Belgie.svg|links|thumb|Toaln in België (groen=Nederlands, blauw=Frans, blauw-groen=Brusselse, oranje=Duuts)]] {{Clear|left}} [[Ofbeeldienge:Be-map-nl.png|thumb|Koarte van België]] == Geografie == Belgie is over 't olgemeen styf plat - voerol in Vloandern. In 't zuudn, in de Woalen, è je e bitje 'bergen'. Den hôogstn is de [[Signal de Botrange]] (694 meters) in de [[Hoge Veenn]]. D'n hogstn top in Vloandern is [[Remersdoal]] (287,5 meters) in de [[Voerstreke]]. Ip de twidde plekke komt de [[Kemmelberg]] (156 meters) in 't [[Heuvelland]]. {| class=wikitable |- ! rowspan= 2 | Land || colspan=5 | Ippervlak |- ! Totoal || Land || Woater |- | rowspan = 2 | België <br> (2024) || 30.689,17 || 30.494,22 || 194,95 |- | 100% || 99,36% || 0,64% |- | rowspan = 2 | Holland <br> (2026) || 41.543,37 || 33.626,00 || 7.917,37 |- | 100% || 80,94% || 19,06% |- |} Per vierkante kilomèter weunn d'r 389 Belgen (landippervlak, 2026); vergelykt met 539 Hollanders per vierkante kilomèter (landippervlak, 2026). De mêest nôordelike plekke is [[Meersel-Dreef]], de mêest ôostelike plekke is [[Krewinkel]], de mêest zuudelike plekke is [[Torgny]] en de mêest westelike plekke is [[De Panne]]. == Geschiedenisse == De geschreven geschiedenisse begunt round [[52 v.Chr.]] op 't moment da Julius Caesar (in z'n ''De Bello Gallico'') over de Belgen schryft ("De Dapperste Oller Galliërs"). Loater is gebleken dat die stammn nie overêenkomn mè de Belgen van nu, moa da doet er nie toe. == Bestuur == [[Ofbeeldienge:Belgische gewesten en gemeenschappen.png|thumb|Gewestn en gemêenschappn]] [[Ofbeeldienge:Belgium regions dutch.png|thumb|Provinsjes]] België is e stoat die bestoat uut drie gemêenschappn en drie gewestn. De gemêenschappn en e toal-culturele oorsproung, de gewestn en ruumtelik-economischn: * [[Vlams Gewest]] (Vloandern), [[Woals Gewest]] (Wallonië) en [[Brussels Hoofdstedelik Gewest]] (Brussels gewest). * de [[Vlamsche Gemêenschap]], de [[Fransche Gemêenschap]] en de [[Duutstoalige Gemêenschap]]. Ierby e je ton ook nog eki de [[federoale regerienge]] die ol de reiste doet. ''Zie ook et artikel over de [[Stoatservormienge (België)|stoatservormienge]]''. Verder is België ounderverdêeld in [[provinsjes]], [[arroundissementn]] en [[gemêentn]]. Vloandern en Wallonië zyn verdêeld in ieder vuuf provinsjes, 't Brussels gewest nie: {|class="wikitable sortable" |- ! Colspan=3|Belgische provinsjes |- ! Provinsje || Hoofdstad || Gewest |- | [[Antwerpn (provinsje)|Antwerpn]] || [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]] || Vloandern |- | [[Enegouwn]] || [[Bergn (België)|Bergn]] || Wallonië |- | [[Belgisch Limburg|(Belgisch) Limburg]] || [[Hasselt (België)|Hasselt]] || Vloandern |- | [[Luuk (provinsje)|Luuk]] || [[Luuk (stad)|Luuk]] || Wallonië |- | [[Belgisch Luxemburg|(Belgisch) Luxemburg]] || [[Oarlen]] || Wallonië |- | [[Noamn (provinsje)|Noamn]] || [[Noamn (stad)|Noamn]] || Wallonië |- | [[Ôost-Vloandern]] || [[Gent]] || Vloandern |- | [[Vlams-Broabant]] || [[Leuven]] || Vloandern |- | [[West-Vloandern]] || [[Brugge]] || Vloandern |- | [[Woals-Broabant]] || [[Woaver]] || Wallonië |- |} ''Zie ook et artikel over [[Belgische provinsjes]].'' {|class=wikitable |- ! colspan=11 | Belgische gewestn |- ! rowspan=2 | Gewest ! rowspan=2 | Liggienge ! colspan=2 | Inweuners 2026 <ref name=bev/> ! colspan=2 | Ippervlak 2025 <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/bouwen-wonen/bodembezetting-volgens-het-kadasterregister Statbel]</ref> ! rowspan=2 | Dichtheid <br> inw/km² ! rowspan=2 | Hoofdstad ! rowspan=2 | Prov. ! rowspan=2 | Arr. ! rowspan=2 | Gem. |- ! Oantal ! % ! Km² ! % |- | [[Vlams Gewest]] <br> (Vloandern) | [[Ofbeeldienge:Flanders (Belgium) location.svg|100px]] | 6.898.350 | 58% | 13.625,94 | 44% | align=center | 506 | [[Brussel]] | 5 | 22 | 285 |- | [[Woals Gewest]] <br> (Wallonië) | [[Ofbeeldienge:Wallonia (Belgium) location.svg|100px]] | 3.713.450 | 31% | 16.901,22 | 55% | align=center | 220 | [[Noamn (stad)|Noamn]] | 5 | 20 | 261 |- | [[Brussels Gewest]] | [[Ofbeeldienge:Brussels-Capital Region (Belgium) location.svg|100px]] | 1.255.834 | 11% | 162,42 | 0,5% | align=center | 7.732 | [[Brussel]] | / | 1 | 19 |- ! Totoal ! ! 11.867.634 ! ! 30.689,58 ! ! 387 ! ! 10 ! 43 ! 565 |} {|class=wikitable |- ! colspan=11 | Belgische gemêenschappn |- ! rowspan=2 | Gemêenschap ! rowspan=2 | Liggienge ! colspan=2 | Inweuners 2026 ! colspan=2 | Ippervlak 2025 ! rowspan=2 | Dichtheid <br> inw/km² ! rowspan=2 | Hoofdstad ! rowspan=2 | Prov. ! rowspan=2 | Arr. ! rowspan=2 | Gem. |- ! Oantal ! % ! Km² ! % |- | [[Vlamsche Gemêenschap]] ¹ | [[Ofbeeldienge:Vlaamse Gemeenschap in Belgium.svg|100px]] | 7.138.228 | 60% | 13.788,36 | 45% | align=center | 518 | [[Brussel]] | 5 | 23 | 304 |- | [[Fransche Gemêenschap]] ¹ | [[Ofbeeldienge:Franse GemeenschapLocatie.svg|100px]] | 4.649.891 | 39% | 16.217,50 | 53% | align=center | 287 | [[Brussel]] | 5 | 21 | 271 |- | [[Duutstoalige Gemêenschap]] | [[Ofbeeldienge:Duitstalige GemeenschapLocatie.png|100px]] | 79.515 | 0,7% | 846,14 | 2,8% | align=center | 94 | [[Eupn]] | / | / | 9 |- ! Totoal ! ! 11.867.634 ! ! 30.689,58 ! ! 387 ! ! 10 ! 43 ! 565 |} ¹ Vlamsche en Fransche Gemêenschap hèn 't Brussels Gewest gemêenschappelijk (ippervlak, hoofdstad, arroundissement en gemêentn). == Polletiek == === Koamer van Volksvertegenwoordigers === De zetelverdêlienge van de [[Koamer van Volksvertegenwoordigers]] ziet er ezô uut (verkiezingsuutslag):<ref>[https://www.dekamer.be/kvvcr/index.cfm?language=nl DE KAMER.BE]</ref><ref>[https://verkiezingen.fgov.be/algemeen/resultaten ibz]</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Party ! F/N ! 2024 ! 2019 ! 2014 ! 2010 ! 2007 ! 2003 ! 1999 ! 1995 |- | [[N-VA|Volksunie ¹ / N-VA]] | N | 24 | 25 | 33 | 27 | 6 | 1 | 8 | 5 |- | [[Vlaams Belang|Vlaams Blok / Vlaams Belang]] | N | 20 | 18 | 3 | 12 | 17 | 18 | 15 | 11 |- | [[MR|PRL / MR]] | F | 20 | 14 | 20 | 15 | 20 | 21 | 16 | 16 |- | [[PS]] | F | 16 | 20 | 23 | 26 | 20 | 25 | 19 | 21 |- | [[PVDA]]-[[PTB]] | F/N | 15 | 12 | 2 | | | | | |- | [[PVDA]] | N | (7) | (3) | | | | | | |- | [[PTB]] | F | (8) | (9) | (2) | | | | | |- | [[Les Engagés|PSC / cdH / LE]] | F | 14 | 5 | 9 | 9 | 10 | 8 | 10 | 12 |- | [[Vooruit|SP / sp.a(-Spirit) ² / Vooruit]] | N | 13 | 9 | 13 | 13 | 14 | 23 | 14 | 20 |- | [[CD&V|CVP / CD&V]] | N | 11 | 12 | 18 | 17 | 24 | 21 | 22 | 29 |- | [[Open Vld|VLD / Open Vld]] | N | 7 | 12 | 14 | 13 | 18 | 25 | 23 | 21 |- | [[Groen!|Agalev / Groen! / Groen]] | N | 6 | 8 | 6 | 5 | 4 | | 9 | 5 |- | [[Ecolo]] | F | 3 | 13 | 6 | 8 | 8 | 4 | 11 | 6 |- | [[FDF|FDF / DéFI]] | F | 1 | 2 | 2 | 3 | 3 | 3 | 2 | 2 |- | [[PP]] | F | | | 1 | 1 | | | | |- | [[LDD]] ³ | N | (1) | (1) | | 1 | 5 | | | |- | [[DN|FN / DN]] | F | | | | | 1 | 1 | 1 | 2 |- ! Totoal ! ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 |- ! Nederlandstoaligen ! ! 88 ! 87 ! 87 ! 88 ! 88 ! 88 ! 91 ! 91 |- ! Franstoaligen ! ! 62 ! 63 ! 63 ! 62 ! 62 ! 62 ! 59 ! 59 |- |} ¹ VU-ID in 1999 ² sp.a-[[Sociaal-Liberale Partij|Spirit]] in 2003 en 2007 ³ In 2019 en 2024 as onafhankelike vo N-VA === Êerste ministers === Êeste ministers sins 1896: {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! Ēerste minister !! Termyn !! Joarn !! Party |- | [[Paul de Smet de Naeyer]] | 1896 - 1899 | 3 | Katholieke Party |- | [[Jules Vandenpeereboom]] | 1899 - 1899 | 0 | Katholieke Party |- | [[Paul de Smet de Naeyer]] | 1899 - 1907 | 8 | Katholieke Party |- | [[Jules de Trooz]] | 1907 - 1907 | 0 | Katholieke Party |- | [[Frans Schollaert]] | 1908 - 1911 | 3 | Katholieke Party |- | [[Charles de Broqueville]] | 1911 - 1918 | 7 | Katholieke Party |- | [[Gerard Cooreman]] | 1918 - 1918 | 0 | Katholieke Party |- | [[Léon Delacroix]] | 1918 - 1920 | 2 | Katholieke Party |- | [[Henri Carton de Wiart]] | 1920 - 1921 | 1 | Katholieke Party |- | [[Georges Theunis]] | 1921 - 1925 | 4 | Katholieke Unie |- | [[Aloys Van de Vyvere]] | 1925 - 1925 | 0 | Katholieke Unie |- | [[Prosper Poullet]] | 1925 - 1926 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Henri Jaspar]] | 1926 - 1931 | 5 | Katholieke Unie |- | [[Jules Renkin]] | 1931 - 1932 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Charles de Broqueville]] | 1932 - 1934 | 2 | Katholieke Unie |- | [[Georges Theunis]] | 1934 - 1935 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Paul van Zeeland]] | 1935 - 1937 | 2 | Katholiek Blok |- | [[Paul-Emile Janson]] | 1937 - 1938 | 1 | Liberoale Party |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1938 - 1939 | 1 | [[POB]]-[[BWP]] |- | [[Hubert Pierlot]] | 1939 - 1945 | 6 | Katholiek Blok |- | [[Achille Van Acker]] | 1945 - 1945 | 0 | [[PSB]]-[[BSP]] |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1945 - 1946 | 1 | PSB-BSP |- | [[Achille Van Acker]] | 1946 - 1946 | 0 | PSB-BSP |- | [[Camille Huysmans]] | 1946 - 1947 | 1 | PSB-BSP |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1947 - 1949 | 2 | PSB-BSP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1949 - 1950 | 1 | [[PSC]]-[[CVP]] |- | [[Jean Duvieusart]] | 1950 - 1950 | 0 | PSC-CVP |- | [[Joseph Pholien]] | 1950 - 1952 | 2 | PSC-CVP |- | [[Jean Van Houtte]] | 1952 - 1954 | 2 | PSC-CVP |- | [[Achille Van Acker]] | 1954 - 1958 | 4 | PSB-BSP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1958 - 1961 | 3 | PSC-CVP |- | [[Théo Lefèvre]] | 1961 - 1965 | 4 | PSC-CVP |- | [[Pierre Harmel]] | 1965 - 1966 | 1 | PSC-CVP |- | [[Paul Vanden Boeynants]] | 1966 - 1968 | 2 | PSC-CVP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1968 - 1973 | 5 | PSC-CVP |- | [[Edmond Leburton]] | 1973 - 1974 | 1 | PSB-BSP |- | [[Leo Tindemans]] | 1974 - 1978 | 4 | [[CVP]] |- | [[Paul Vanden Boeynants]] | 1978 - 1979 | 1 | [[PSC]] |- | [[Wilfried Martens]] | 1979 - 1981 | 2 | CVP |- | [[Mark Eyskens]] | 1981 - 1981 | 0 | CVP |- | [[Wilfried Martens]] | 1981 - 1992 | 11 | CVP |- | [[Jean-Luc Dehaene]] | 1992 - 1999 | 7 | CVP |- | [[Guy Verhofstadt]] | 1999 - 2008 | 9 | [[Open Vld]] |- | [[Yves Leterme]] | 2008 - 2008 | 0 | [[CD&V]] |- | [[Herman Van Rompuy]] | 2008 - 2009 | 1 | CD&V |- | [[Yves Leterme]] | 2009 - 2011 | 2 | CD&V |- | [[Elio Di Rupo]] | 2011 - 2014 | 3 | [[PS]] |- | [[Charles Michel]] | 2014 - 2019 | 5 | [[MR]] |- | [[Sophie Wilmès]] | 2019 - 2020 | 1 | MR |- | [[Alexander De Croo]] | 2020 - 2025 | 5 | Open Vld |- | [[Bart De Wever]] | 2025 - nu | 1 | N-VA |- |} == Weirelderfgoed == ::''Kyk noa [[UNESCO-weirelderfgoed]] in België'' <gallery widths="175" heights="125"> Ofbeeldienge:00 Bruges JPG2.jpg|<center>Historisch center van [[Brugge]] Ofbeeldienge:Bruxelles Grand Place.JPG|<center>[[Grôte Markt (Brussel)|Grôte Markt]] van [[Brussel]] Ofbeeldienge:Plantin antwerp 01.jpg|<center>Plantin-Moretusmuseum in [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]] Ofbeeldienge:Tournai JPG000c.jpg|<center>Onze-Lieve-Vrouwekathedroale in [[Doornik]] </gallery> == Beroemde Belgn == * [[Ambiorix]], en [[Oude Belgn|Oudn Belg]] die teegn de [[Romeinn]] vocht * [[Leo Baekeland]], uutvinder van bakeliet * [[Peter Benoit]], componist * [[Raymond Ceulemans]], [[biljart]]er * [[Jacques Brel]], zanger * [[Breugel|Pieter Breugel]], schilderoare * [[Hendrik Conscience]], schryver van De Leeuw van Vlaanderen * [[Poater Damioan]], e froaie mens die zorgde voe de melaatsn en hillig verkloard is * [[James Ensor]], [[kunstschilder]] * [[Zénobe Gramme]], uutviender van den dynamo * [[Hergé]], de voader van [[Kuifje]] * [[Jacky Ickx]], ottocoureur * [[Paul Janssen (farmacoloog)|Paul Janssen]], uutviender va medicamentn * [[René Magritte]], surrealistische schilderoare * [[Mercator]], têkenoare van koartn, uutviender van 'n atlas * [[Eddy Merckx]], volgens vele den beste coureur oller tydn * [[Georges Nagelmackers]], bankier en bouwer van den [[Orient Express]] en de slapwagongs Wagons-Lits * [[Rubens|Peter Paul Rubens]], [[barok]]schilderoare * [[Adolphe Sax]], uutviender van de [[saxofong]] * [[Georges Simenon]], schryver van [[Maigret]] * [[Simon Stevin]], wiskundign * [[Toots Thielemans]], [[jazz]]-muzikant * [[Godfried van Bouillon]], e vèchtersboasje die mèjdeed an den eerstn [[kruustocht]] * [[Jean-Claude Vandamme]], acteur * [[Charles Van Depoele|Karel Van Depoele]], uutviender van den elektriekn tram (trolley) * [[Vesalius|Andreas Vesalius]], weetnschapper in den [[anatomie]] * [[Wout Van Aert]], volgens vele den beste coureur van zyn tyd * [[Yves Lampaert]], ne coureur, farmer son from Belgium ==Andere betêkenissn== Behalve 't welbekende land woa da West-Vloandern ligt, zyn d' er nog andere betêkenissn van 't woord Belgium / Belgique in andere toaln. * Vier steedn in de [[Verênigde Stoatn]] (in Illinois, West Virginië, Wisconsin en Minnesota) * Een liedje van den Amerikoansen punkgroep "Bowling for Soup" * Een andere noame vôr een Brabants trekpeird * Een Amerikoans cargoschip (SS Belgique) * De name van twê Belgische ounderzoeksscheepn ([[Belgica]]) * Een imaginair vloekwoord in "The Hitchhiker's Guide to the Galaxy" (''"zô grof da 't in de hêle [[melkweg]] verboon is, buutn in e pleksje woa dan ze nie weetn wa da 't betêeknt"'') * Een onconventionele êenheid van uppervlakte ([https://web.archive.org/web/20100221223914/http://www.sizeofbelgium.com/pmwiki.php A Web Site the Size of Belgium (gearchivêerd)]) == Referensjes == <references/> ==Externe koppeliengn== *[https://www.belgium.be/nl belgium.be] *[https://statbel.fgov.be/nl/themas Statbel] *[https://topomapviewer.ngi.be/?l=nl&x=660666.00&y=606690.00&zoom=1&baselayer=ngi.cartoweb.topo.be TopoMapViewer], NGI *[https://klimaatinfo.nl/klimaat/belgie/ Klimaatinfo] *[https://www.meteo.be/nl/belgie KMI] {{Commonscat|Belgium|België}} {{Belgische landsdêlen}} {{EU}} {{Landn in Europa}} [[Categorie:België| ]] aicly18h374ijkf05yjxpu06z5uhfu1 327976 327975 2026-10-22T08:52:31Z ~2026-56640-25 31986 /* Geografie */ 327976 wikitext text/x-wiki {{Infobox land |noame = <big>Koninkrijk België<br />Royaume de Belgique<br />Königreich Belgien</big> |vlagge = Flag of Belgium.svg |woapen = Great Coat of Arms of Belgium.svg |koarte = [[Ofbeeldienge:EU-Belgium.svg|250px]] |koartebyschrift = Liggienge van België in Europa<br /> {{Coord|50|32|0|N|4|46|0|E|titelweergave=ja}} |toale = [[Nederlands]]<br />[[Frans]]<br />[[Duuts]] |hoofdstad = [[Brussel]] (Brussel/Bruxelles/Brüssel) |stoatsvorm = Constitutionele parlementaire<br />[[monarchie]] |stoatshoofd = Keunienk [[Filip van België|Filip]] |1e minister = [[Bart De Wever]] |ipp = 30.689,58 <small>(2025)</small> <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/bouwen-wonen/bodembezetting-volgens-het-kadasterregister Statbel]</ref> |inw = 11.867.634 <small>(1 januoari 2026)</small> <ref name=bev>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/bevolking/loop-van-de-bevolking Statbel]</ref> |dichtheid = 387 |munte = [[Euro]]<br /><small> (vo 2002: Belgische frang) </small> |tydzone = UTC+1<br /><small>(zomertyd: UTC+2) </small> |landcode = BE, BEL |tillefong = (+32) |TLD = [[.be]] |fêestdag = [[21 juli]] ([[1831]]) <br /><small>(Eedofleggienge 1e keunienk)</small> }} '''België''' ([[AN|Nederlands]]: ''België'', [[Frans]]: ''Belgique'', [[Duuts]]: ''Belgien'', officieel: '''Keunienkryk België''', ''Koninkrijk België'', ''Royaume de Belgique'', ''Königreich Belgien'') is e parlementaire, constitutionele [[monarchie]] an de [[Nôordzêe]]. 't Grênst ten zuudn an [[Vrankryk]], ten ôostn an [[Duutsland]] en [[Luxemburg (land)|Luxemburg]] en ten noordn an [[Holland]]. In 't westn is er nie echt ne gebeur, mo wel de Nôordzêe. Achter 't woater ligt [[Iengeland]]. 'n Hoofdstad è [[Brussel]]. Andere grôte steedn zyn [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]], [[Luuk (stad)|Luuk]], [[Gent]], [[Leuven]], [[Brugge]], [[Charleroi]] en [[Noamn (stad)|Noamn]]. == Bevolkienge == D'r weunn ruum 11,8 miljoen inweuners in België (2026). Om en by de 6,9 miljoen doavan zyn [[Vloandern|Vloamiengn]], der zyn om en by de 1,25 miljoen [[Brussels Hoofdstedelik Gewest|Brusseloars]] en de reste - om en by de 3,7 miljoen - zyn [[Wallonië|Woaln]] en Duutsers in de [[Ôostkantongs]]. {| class="wikitable" ! colspan=4| Bevolkiengsontwikkelienge |- ! colspan=2| België <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/over-statbel/wat-doen-we/volkstellingen-census De volkstellingen in België sinds 1830], Statbel</ref> ! colspan=2| Holland <ref>[https://www.academia.edu/49917707/Bevolkingsatlas_van_Nederland_demografische_ontwikkelingen_van_1850_tot_heden Bevolkingsatlas van Nederland], p. 29</ref> |- ! Joar ! Inweuners ! Inweuners ! Joar |- | 1846 | ''4.337.000'' | 3.084.000 | 1850 |- | 1900 | ''6.694.000'' | 5.107.000 | 1900 |- | 1947 | ''8.512.000'' | 10.027.000 | 1950 |- | 2001 | ''10.296.000'' | 15.864.000 | 2000 |- | 2026 | ''11.868.000'' | 18.130.000 | 2026 |} == Toaln == D'r zyn drie officiële toaln: [[Nederlands]], [[Frans]] en [[Duuts]]. Nederlands wordt geklapt in [[Vloandern]], Frans in [[Wallonië]] en Duuts ok in Wallonië an de grenze me [[Duutsland]]. In 't [[Brussels Gewest]] wordt vôoral Frans geklapt moar ook wat Nederlands. Da betekent dat d'r in België 7,1 miljoen Nederlandstoaligen, ruum 4,6 miljoen Franstoaligen en e klêne 0,1 miljoen Duutstoaligen zyn. [[Ofbeeldienge:Taalgebieden in Belgie.svg|links|thumb|Toaln in België (groen=Nederlands, blauw=Frans, blauw-groen=Brusselse, oranje=Duuts)]] {{Clear|left}} [[Ofbeeldienge:Be-map-nl.png|thumb|Koarte van België]] == Geografie == Belgie is over 't olgemeen styf plat - voerol in Vloandern. In 't zuudn, in de Woalen, è je e bitje 'bergen'. Den hôogstn is de [[Signal de Botrange]] (694 meters) in de [[Hoge Veenn]]. D'n hogstn top in Vloandern is [[Remersdoal]] (287,5 meters) in de [[Voerstreke]]. Ip de twidde plekke komt de [[Kemmelberg]] (156 meters) in 't [[Heuvelland]]. {| class=wikitable |- ! rowspan= 2 | Land || colspan=5 | Ippervlak |- ! Totoal || Land || Woater |- | rowspan = 3 | België <br> (2024) || 30.689,17 || 30.494,22 || 194,95 |- | 100% || 99,36% || 0,64% |- | 387 inw/km² || 389 inw/km² || |- | rowspan = 3 | [[Holland]] <br> (2026) || 41.543,37 || 33.626,00 || 7.917,37 |- | 100% || 80,94% || 19,06% |- | 436 inw/km² || 539 inw/km² || |- |} De mêest nôordelike plekke is [[Meersel-Dreef]], de mêest ôostelike plekke is [[Krewinkel]], de mêest zuudelike plekke is [[Torgny]] en de mêest westelike plekke is [[De Panne]]. == Geschiedenisse == De geschreven geschiedenisse begunt round [[52 v.Chr.]] op 't moment da Julius Caesar (in z'n ''De Bello Gallico'') over de Belgen schryft ("De Dapperste Oller Galliërs"). Loater is gebleken dat die stammn nie overêenkomn mè de Belgen van nu, moa da doet er nie toe. == Bestuur == [[Ofbeeldienge:Belgische gewesten en gemeenschappen.png|thumb|Gewestn en gemêenschappn]] [[Ofbeeldienge:Belgium regions dutch.png|thumb|Provinsjes]] België is e stoat die bestoat uut drie gemêenschappn en drie gewestn. De gemêenschappn en e toal-culturele oorsproung, de gewestn en ruumtelik-economischn: * [[Vlams Gewest]] (Vloandern), [[Woals Gewest]] (Wallonië) en [[Brussels Hoofdstedelik Gewest]] (Brussels gewest). * de [[Vlamsche Gemêenschap]], de [[Fransche Gemêenschap]] en de [[Duutstoalige Gemêenschap]]. Ierby e je ton ook nog eki de [[federoale regerienge]] die ol de reiste doet. ''Zie ook et artikel over de [[Stoatservormienge (België)|stoatservormienge]]''. Verder is België ounderverdêeld in [[provinsjes]], [[arroundissementn]] en [[gemêentn]]. Vloandern en Wallonië zyn verdêeld in ieder vuuf provinsjes, 't Brussels gewest nie: {|class="wikitable sortable" |- ! Colspan=3|Belgische provinsjes |- ! Provinsje || Hoofdstad || Gewest |- | [[Antwerpn (provinsje)|Antwerpn]] || [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]] || Vloandern |- | [[Enegouwn]] || [[Bergn (België)|Bergn]] || Wallonië |- | [[Belgisch Limburg|(Belgisch) Limburg]] || [[Hasselt (België)|Hasselt]] || Vloandern |- | [[Luuk (provinsje)|Luuk]] || [[Luuk (stad)|Luuk]] || Wallonië |- | [[Belgisch Luxemburg|(Belgisch) Luxemburg]] || [[Oarlen]] || Wallonië |- | [[Noamn (provinsje)|Noamn]] || [[Noamn (stad)|Noamn]] || Wallonië |- | [[Ôost-Vloandern]] || [[Gent]] || Vloandern |- | [[Vlams-Broabant]] || [[Leuven]] || Vloandern |- | [[West-Vloandern]] || [[Brugge]] || Vloandern |- | [[Woals-Broabant]] || [[Woaver]] || Wallonië |- |} ''Zie ook et artikel over [[Belgische provinsjes]].'' {|class=wikitable |- ! colspan=11 | Belgische gewestn |- ! rowspan=2 | Gewest ! rowspan=2 | Liggienge ! colspan=2 | Inweuners 2026 <ref name=bev/> ! colspan=2 | Ippervlak 2025 <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/bouwen-wonen/bodembezetting-volgens-het-kadasterregister Statbel]</ref> ! rowspan=2 | Dichtheid <br> inw/km² ! rowspan=2 | Hoofdstad ! rowspan=2 | Prov. ! rowspan=2 | Arr. ! rowspan=2 | Gem. |- ! Oantal ! % ! Km² ! % |- | [[Vlams Gewest]] <br> (Vloandern) | [[Ofbeeldienge:Flanders (Belgium) location.svg|100px]] | 6.898.350 | 58% | 13.625,94 | 44% | align=center | 506 | [[Brussel]] | 5 | 22 | 285 |- | [[Woals Gewest]] <br> (Wallonië) | [[Ofbeeldienge:Wallonia (Belgium) location.svg|100px]] | 3.713.450 | 31% | 16.901,22 | 55% | align=center | 220 | [[Noamn (stad)|Noamn]] | 5 | 20 | 261 |- | [[Brussels Gewest]] | [[Ofbeeldienge:Brussels-Capital Region (Belgium) location.svg|100px]] | 1.255.834 | 11% | 162,42 | 0,5% | align=center | 7.732 | [[Brussel]] | / | 1 | 19 |- ! Totoal ! ! 11.867.634 ! ! 30.689,58 ! ! 387 ! ! 10 ! 43 ! 565 |} {|class=wikitable |- ! colspan=11 | Belgische gemêenschappn |- ! rowspan=2 | Gemêenschap ! rowspan=2 | Liggienge ! colspan=2 | Inweuners 2026 ! colspan=2 | Ippervlak 2025 ! rowspan=2 | Dichtheid <br> inw/km² ! rowspan=2 | Hoofdstad ! rowspan=2 | Prov. ! rowspan=2 | Arr. ! rowspan=2 | Gem. |- ! Oantal ! % ! Km² ! % |- | [[Vlamsche Gemêenschap]] ¹ | [[Ofbeeldienge:Vlaamse Gemeenschap in Belgium.svg|100px]] | 7.138.228 | 60% | 13.788,36 | 45% | align=center | 518 | [[Brussel]] | 5 | 23 | 304 |- | [[Fransche Gemêenschap]] ¹ | [[Ofbeeldienge:Franse GemeenschapLocatie.svg|100px]] | 4.649.891 | 39% | 16.217,50 | 53% | align=center | 287 | [[Brussel]] | 5 | 21 | 271 |- | [[Duutstoalige Gemêenschap]] | [[Ofbeeldienge:Duitstalige GemeenschapLocatie.png|100px]] | 79.515 | 0,7% | 846,14 | 2,8% | align=center | 94 | [[Eupn]] | / | / | 9 |- ! Totoal ! ! 11.867.634 ! ! 30.689,58 ! ! 387 ! ! 10 ! 43 ! 565 |} ¹ Vlamsche en Fransche Gemêenschap hèn 't Brussels Gewest gemêenschappelijk (ippervlak, hoofdstad, arroundissement en gemêentn). == Polletiek == === Koamer van Volksvertegenwoordigers === De zetelverdêlienge van de [[Koamer van Volksvertegenwoordigers]] ziet er ezô uut (verkiezingsuutslag):<ref>[https://www.dekamer.be/kvvcr/index.cfm?language=nl DE KAMER.BE]</ref><ref>[https://verkiezingen.fgov.be/algemeen/resultaten ibz]</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Party ! F/N ! 2024 ! 2019 ! 2014 ! 2010 ! 2007 ! 2003 ! 1999 ! 1995 |- | [[N-VA|Volksunie ¹ / N-VA]] | N | 24 | 25 | 33 | 27 | 6 | 1 | 8 | 5 |- | [[Vlaams Belang|Vlaams Blok / Vlaams Belang]] | N | 20 | 18 | 3 | 12 | 17 | 18 | 15 | 11 |- | [[MR|PRL / MR]] | F | 20 | 14 | 20 | 15 | 20 | 21 | 16 | 16 |- | [[PS]] | F | 16 | 20 | 23 | 26 | 20 | 25 | 19 | 21 |- | [[PVDA]]-[[PTB]] | F/N | 15 | 12 | 2 | | | | | |- | [[PVDA]] | N | (7) | (3) | | | | | | |- | [[PTB]] | F | (8) | (9) | (2) | | | | | |- | [[Les Engagés|PSC / cdH / LE]] | F | 14 | 5 | 9 | 9 | 10 | 8 | 10 | 12 |- | [[Vooruit|SP / sp.a(-Spirit) ² / Vooruit]] | N | 13 | 9 | 13 | 13 | 14 | 23 | 14 | 20 |- | [[CD&V|CVP / CD&V]] | N | 11 | 12 | 18 | 17 | 24 | 21 | 22 | 29 |- | [[Open Vld|VLD / Open Vld]] | N | 7 | 12 | 14 | 13 | 18 | 25 | 23 | 21 |- | [[Groen!|Agalev / Groen! / Groen]] | N | 6 | 8 | 6 | 5 | 4 | | 9 | 5 |- | [[Ecolo]] | F | 3 | 13 | 6 | 8 | 8 | 4 | 11 | 6 |- | [[FDF|FDF / DéFI]] | F | 1 | 2 | 2 | 3 | 3 | 3 | 2 | 2 |- | [[PP]] | F | | | 1 | 1 | | | | |- | [[LDD]] ³ | N | (1) | (1) | | 1 | 5 | | | |- | [[DN|FN / DN]] | F | | | | | 1 | 1 | 1 | 2 |- ! Totoal ! ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 |- ! Nederlandstoaligen ! ! 88 ! 87 ! 87 ! 88 ! 88 ! 88 ! 91 ! 91 |- ! Franstoaligen ! ! 62 ! 63 ! 63 ! 62 ! 62 ! 62 ! 59 ! 59 |- |} ¹ VU-ID in 1999 ² sp.a-[[Sociaal-Liberale Partij|Spirit]] in 2003 en 2007 ³ In 2019 en 2024 as onafhankelike vo N-VA === Êerste ministers === Êeste ministers sins 1896: {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! Ēerste minister !! Termyn !! Joarn !! Party |- | [[Paul de Smet de Naeyer]] | 1896 - 1899 | 3 | Katholieke Party |- | [[Jules Vandenpeereboom]] | 1899 - 1899 | 0 | Katholieke Party |- | [[Paul de Smet de Naeyer]] | 1899 - 1907 | 8 | Katholieke Party |- | [[Jules de Trooz]] | 1907 - 1907 | 0 | Katholieke Party |- | [[Frans Schollaert]] | 1908 - 1911 | 3 | Katholieke Party |- | [[Charles de Broqueville]] | 1911 - 1918 | 7 | Katholieke Party |- | [[Gerard Cooreman]] | 1918 - 1918 | 0 | Katholieke Party |- | [[Léon Delacroix]] | 1918 - 1920 | 2 | Katholieke Party |- | [[Henri Carton de Wiart]] | 1920 - 1921 | 1 | Katholieke Party |- | [[Georges Theunis]] | 1921 - 1925 | 4 | Katholieke Unie |- | [[Aloys Van de Vyvere]] | 1925 - 1925 | 0 | Katholieke Unie |- | [[Prosper Poullet]] | 1925 - 1926 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Henri Jaspar]] | 1926 - 1931 | 5 | Katholieke Unie |- | [[Jules Renkin]] | 1931 - 1932 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Charles de Broqueville]] | 1932 - 1934 | 2 | Katholieke Unie |- | [[Georges Theunis]] | 1934 - 1935 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Paul van Zeeland]] | 1935 - 1937 | 2 | Katholiek Blok |- | [[Paul-Emile Janson]] | 1937 - 1938 | 1 | Liberoale Party |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1938 - 1939 | 1 | [[POB]]-[[BWP]] |- | [[Hubert Pierlot]] | 1939 - 1945 | 6 | Katholiek Blok |- | [[Achille Van Acker]] | 1945 - 1945 | 0 | [[PSB]]-[[BSP]] |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1945 - 1946 | 1 | PSB-BSP |- | [[Achille Van Acker]] | 1946 - 1946 | 0 | PSB-BSP |- | [[Camille Huysmans]] | 1946 - 1947 | 1 | PSB-BSP |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1947 - 1949 | 2 | PSB-BSP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1949 - 1950 | 1 | [[PSC]]-[[CVP]] |- | [[Jean Duvieusart]] | 1950 - 1950 | 0 | PSC-CVP |- | [[Joseph Pholien]] | 1950 - 1952 | 2 | PSC-CVP |- | [[Jean Van Houtte]] | 1952 - 1954 | 2 | PSC-CVP |- | [[Achille Van Acker]] | 1954 - 1958 | 4 | PSB-BSP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1958 - 1961 | 3 | PSC-CVP |- | [[Théo Lefèvre]] | 1961 - 1965 | 4 | PSC-CVP |- | [[Pierre Harmel]] | 1965 - 1966 | 1 | PSC-CVP |- | [[Paul Vanden Boeynants]] | 1966 - 1968 | 2 | PSC-CVP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1968 - 1973 | 5 | PSC-CVP |- | [[Edmond Leburton]] | 1973 - 1974 | 1 | PSB-BSP |- | [[Leo Tindemans]] | 1974 - 1978 | 4 | [[CVP]] |- | [[Paul Vanden Boeynants]] | 1978 - 1979 | 1 | [[PSC]] |- | [[Wilfried Martens]] | 1979 - 1981 | 2 | CVP |- | [[Mark Eyskens]] | 1981 - 1981 | 0 | CVP |- | [[Wilfried Martens]] | 1981 - 1992 | 11 | CVP |- | [[Jean-Luc Dehaene]] | 1992 - 1999 | 7 | CVP |- | [[Guy Verhofstadt]] | 1999 - 2008 | 9 | [[Open Vld]] |- | [[Yves Leterme]] | 2008 - 2008 | 0 | [[CD&V]] |- | [[Herman Van Rompuy]] | 2008 - 2009 | 1 | CD&V |- | [[Yves Leterme]] | 2009 - 2011 | 2 | CD&V |- | [[Elio Di Rupo]] | 2011 - 2014 | 3 | [[PS]] |- | [[Charles Michel]] | 2014 - 2019 | 5 | [[MR]] |- | [[Sophie Wilmès]] | 2019 - 2020 | 1 | MR |- | [[Alexander De Croo]] | 2020 - 2025 | 5 | Open Vld |- | [[Bart De Wever]] | 2025 - nu | 1 | N-VA |- |} == Weirelderfgoed == ::''Kyk noa [[UNESCO-weirelderfgoed]] in België'' <gallery widths="175" heights="125"> Ofbeeldienge:00 Bruges JPG2.jpg|<center>Historisch center van [[Brugge]] Ofbeeldienge:Bruxelles Grand Place.JPG|<center>[[Grôte Markt (Brussel)|Grôte Markt]] van [[Brussel]] Ofbeeldienge:Plantin antwerp 01.jpg|<center>Plantin-Moretusmuseum in [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]] Ofbeeldienge:Tournai JPG000c.jpg|<center>Onze-Lieve-Vrouwekathedroale in [[Doornik]] </gallery> == Beroemde Belgn == * [[Ambiorix]], en [[Oude Belgn|Oudn Belg]] die teegn de [[Romeinn]] vocht * [[Leo Baekeland]], uutvinder van bakeliet * [[Peter Benoit]], componist * [[Raymond Ceulemans]], [[biljart]]er * [[Jacques Brel]], zanger * [[Breugel|Pieter Breugel]], schilderoare * [[Hendrik Conscience]], schryver van De Leeuw van Vlaanderen * [[Poater Damioan]], e froaie mens die zorgde voe de melaatsn en hillig verkloard is * [[James Ensor]], [[kunstschilder]] * [[Zénobe Gramme]], uutviender van den dynamo * [[Hergé]], de voader van [[Kuifje]] * [[Jacky Ickx]], ottocoureur * [[Paul Janssen (farmacoloog)|Paul Janssen]], uutviender va medicamentn * [[René Magritte]], surrealistische schilderoare * [[Mercator]], têkenoare van koartn, uutviender van 'n atlas * [[Eddy Merckx]], volgens vele den beste coureur oller tydn * [[Georges Nagelmackers]], bankier en bouwer van den [[Orient Express]] en de slapwagongs Wagons-Lits * [[Rubens|Peter Paul Rubens]], [[barok]]schilderoare * [[Adolphe Sax]], uutviender van de [[saxofong]] * [[Georges Simenon]], schryver van [[Maigret]] * [[Simon Stevin]], wiskundign * [[Toots Thielemans]], [[jazz]]-muzikant * [[Godfried van Bouillon]], e vèchtersboasje die mèjdeed an den eerstn [[kruustocht]] * [[Jean-Claude Vandamme]], acteur * [[Charles Van Depoele|Karel Van Depoele]], uutviender van den elektriekn tram (trolley) * [[Vesalius|Andreas Vesalius]], weetnschapper in den [[anatomie]] * [[Wout Van Aert]], volgens vele den beste coureur van zyn tyd * [[Yves Lampaert]], ne coureur, farmer son from Belgium ==Andere betêkenissn== Behalve 't welbekende land woa da West-Vloandern ligt, zyn d' er nog andere betêkenissn van 't woord Belgium / Belgique in andere toaln. * Vier steedn in de [[Verênigde Stoatn]] (in Illinois, West Virginië, Wisconsin en Minnesota) * Een liedje van den Amerikoansen punkgroep "Bowling for Soup" * Een andere noame vôr een Brabants trekpeird * Een Amerikoans cargoschip (SS Belgique) * De name van twê Belgische ounderzoeksscheepn ([[Belgica]]) * Een imaginair vloekwoord in "The Hitchhiker's Guide to the Galaxy" (''"zô grof da 't in de hêle [[melkweg]] verboon is, buutn in e pleksje woa dan ze nie weetn wa da 't betêeknt"'') * Een onconventionele êenheid van uppervlakte ([https://web.archive.org/web/20100221223914/http://www.sizeofbelgium.com/pmwiki.php A Web Site the Size of Belgium (gearchivêerd)]) == Referensjes == <references/> ==Externe koppeliengn== *[https://www.belgium.be/nl belgium.be] *[https://statbel.fgov.be/nl/themas Statbel] *[https://topomapviewer.ngi.be/?l=nl&x=660666.00&y=606690.00&zoom=1&baselayer=ngi.cartoweb.topo.be TopoMapViewer], NGI *[https://klimaatinfo.nl/klimaat/belgie/ Klimaatinfo] *[https://www.meteo.be/nl/belgie KMI] {{Commonscat|Belgium|België}} {{Belgische landsdêlen}} {{EU}} {{Landn in Europa}} [[Categorie:België| ]] qqzhbx8bljwsn7ax14i5g96i7nuewe3 327992 327976 2026-10-22T10:17:34Z ~2026-56640-25 31986 /* Bevolkienge */ 327992 wikitext text/x-wiki {{Infobox land |noame = <big>Koninkrijk België<br />Royaume de Belgique<br />Königreich Belgien</big> |vlagge = Flag of Belgium.svg |woapen = Great Coat of Arms of Belgium.svg |koarte = [[Ofbeeldienge:EU-Belgium.svg|250px]] |koartebyschrift = Liggienge van België in Europa<br /> {{Coord|50|32|0|N|4|46|0|E|titelweergave=ja}} |toale = [[Nederlands]]<br />[[Frans]]<br />[[Duuts]] |hoofdstad = [[Brussel]] (Brussel/Bruxelles/Brüssel) |stoatsvorm = Constitutionele parlementaire<br />[[monarchie]] |stoatshoofd = Keunienk [[Filip van België|Filip]] |1e minister = [[Bart De Wever]] |ipp = 30.689,58 <small>(2025)</small> <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/bouwen-wonen/bodembezetting-volgens-het-kadasterregister Statbel]</ref> |inw = 11.867.634 <small>(1 januoari 2026)</small> <ref name=bev>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/bevolking/loop-van-de-bevolking Statbel]</ref> |dichtheid = 387 |munte = [[Euro]]<br /><small> (vo 2002: Belgische frang) </small> |tydzone = UTC+1<br /><small>(zomertyd: UTC+2) </small> |landcode = BE, BEL |tillefong = (+32) |TLD = [[.be]] |fêestdag = [[21 juli]] ([[1831]]) <br /><small>(Eedofleggienge 1e keunienk)</small> }} '''België''' ([[AN|Nederlands]]: ''België'', [[Frans]]: ''Belgique'', [[Duuts]]: ''Belgien'', officieel: '''Keunienkryk België''', ''Koninkrijk België'', ''Royaume de Belgique'', ''Königreich Belgien'') is e parlementaire, constitutionele [[monarchie]] an de [[Nôordzêe]]. 't Grênst ten zuudn an [[Vrankryk]], ten ôostn an [[Duutsland]] en [[Luxemburg (land)|Luxemburg]] en ten noordn an [[Holland]]. In 't westn is er nie echt ne gebeur, mo wel de Nôordzêe. Achter 't woater ligt [[Iengeland]]. 'n Hoofdstad è [[Brussel]]. Andere grôte steedn zyn [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]], [[Luuk (stad)|Luuk]], [[Gent]], [[Leuven]], [[Brugge]], [[Charleroi]] en [[Noamn (stad)|Noamn]]. == Bevolkienge == D'r weunn ruum 11,8 miljoen inweuners in België (2026). Om en by de 6,9 miljoen doavan zyn [[Vloandern|Vloamiengn]], der zyn om en by de 1,25 miljoen [[Brussels Hoofdstedelik Gewest|Brusseloars]] en de reste - om en by de 3,7 miljoen - zyn [[Wallonië|Woaln]] en Duutsers in de [[Ôostkantongs]]. {| class=wikitable ! colspan=5 | Bevolkiengsontwikkelienge |- ! colspan=2| België <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/over-statbel/wat-doen-we/volkstellingen-census De volkstellingen in België sinds 1830], Statbel</ref> ! colspan=2 | Holland <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> ! rowspan=2 | Verschil |- ! Joar ! Inweuners ! Inweuners ! Joar |- | 1846 | 4.337.000 | 3.084.000 | 1850 | +1.253.000 |- | 1900 | 6.694.000 | 5.107.000 | 1900 | +1.587.000 |- | 1947 | 8.512.000 | 10.027.000 | 1950 | -1.515.000 |- | 2001 | 10.296.000 | 15.864.000 | 2000 | -5.568.000 |- | 2026 | 11.868.000 | 18.130.000 | 2026 | -6.262.000 |- |} == Toaln == D'r zyn drie officiële toaln: [[Nederlands]], [[Frans]] en [[Duuts]]. Nederlands wordt geklapt in [[Vloandern]], Frans in [[Wallonië]] en Duuts ok in Wallonië an de grenze me [[Duutsland]]. In 't [[Brussels Gewest]] wordt vôoral Frans geklapt moar ook wat Nederlands. Da betekent dat d'r in België 7,1 miljoen Nederlandstoaligen, ruum 4,6 miljoen Franstoaligen en e klêne 0,1 miljoen Duutstoaligen zyn. [[Ofbeeldienge:Taalgebieden in Belgie.svg|links|thumb|Toaln in België (groen=Nederlands, blauw=Frans, blauw-groen=Brusselse, oranje=Duuts)]] {{Clear|left}} [[Ofbeeldienge:Be-map-nl.png|thumb|Koarte van België]] == Geografie == Belgie is over 't olgemeen styf plat - voerol in Vloandern. In 't zuudn, in de Woalen, è je e bitje 'bergen'. Den hôogstn is de [[Signal de Botrange]] (694 meters) in de [[Hoge Veenn]]. D'n hogstn top in Vloandern is [[Remersdoal]] (287,5 meters) in de [[Voerstreke]]. Ip de twidde plekke komt de [[Kemmelberg]] (156 meters) in 't [[Heuvelland]]. {| class=wikitable |- ! rowspan= 2 | Land || colspan=5 | Ippervlak |- ! Totoal || Land || Woater |- | rowspan = 3 | België <br> (2024) || 30.689,17 || 30.494,22 || 194,95 |- | 100% || 99,36% || 0,64% |- | 387 inw/km² || 389 inw/km² || |- | rowspan = 3 | [[Holland]] <br> (2026) || 41.543,37 || 33.626,00 || 7.917,37 |- | 100% || 80,94% || 19,06% |- | 436 inw/km² || 539 inw/km² || |- |} De mêest nôordelike plekke is [[Meersel-Dreef]], de mêest ôostelike plekke is [[Krewinkel]], de mêest zuudelike plekke is [[Torgny]] en de mêest westelike plekke is [[De Panne]]. == Geschiedenisse == De geschreven geschiedenisse begunt round [[52 v.Chr.]] op 't moment da Julius Caesar (in z'n ''De Bello Gallico'') over de Belgen schryft ("De Dapperste Oller Galliërs"). Loater is gebleken dat die stammn nie overêenkomn mè de Belgen van nu, moa da doet er nie toe. == Bestuur == [[Ofbeeldienge:Belgische gewesten en gemeenschappen.png|thumb|Gewestn en gemêenschappn]] [[Ofbeeldienge:Belgium regions dutch.png|thumb|Provinsjes]] België is e stoat die bestoat uut drie gemêenschappn en drie gewestn. De gemêenschappn en e toal-culturele oorsproung, de gewestn en ruumtelik-economischn: * [[Vlams Gewest]] (Vloandern), [[Woals Gewest]] (Wallonië) en [[Brussels Hoofdstedelik Gewest]] (Brussels gewest). * de [[Vlamsche Gemêenschap]], de [[Fransche Gemêenschap]] en de [[Duutstoalige Gemêenschap]]. Ierby e je ton ook nog eki de [[federoale regerienge]] die ol de reiste doet. ''Zie ook et artikel over de [[Stoatservormienge (België)|stoatservormienge]]''. Verder is België ounderverdêeld in [[provinsjes]], [[arroundissementn]] en [[gemêentn]]. Vloandern en Wallonië zyn verdêeld in ieder vuuf provinsjes, 't Brussels gewest nie: {|class="wikitable sortable" |- ! Colspan=3|Belgische provinsjes |- ! Provinsje || Hoofdstad || Gewest |- | [[Antwerpn (provinsje)|Antwerpn]] || [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]] || Vloandern |- | [[Enegouwn]] || [[Bergn (België)|Bergn]] || Wallonië |- | [[Belgisch Limburg|(Belgisch) Limburg]] || [[Hasselt (België)|Hasselt]] || Vloandern |- | [[Luuk (provinsje)|Luuk]] || [[Luuk (stad)|Luuk]] || Wallonië |- | [[Belgisch Luxemburg|(Belgisch) Luxemburg]] || [[Oarlen]] || Wallonië |- | [[Noamn (provinsje)|Noamn]] || [[Noamn (stad)|Noamn]] || Wallonië |- | [[Ôost-Vloandern]] || [[Gent]] || Vloandern |- | [[Vlams-Broabant]] || [[Leuven]] || Vloandern |- | [[West-Vloandern]] || [[Brugge]] || Vloandern |- | [[Woals-Broabant]] || [[Woaver]] || Wallonië |- |} ''Zie ook et artikel over [[Belgische provinsjes]].'' {|class=wikitable |- ! colspan=11 | Belgische gewestn |- ! rowspan=2 | Gewest ! rowspan=2 | Liggienge ! colspan=2 | Inweuners 2026 <ref name=bev/> ! colspan=2 | Ippervlak 2025 <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/bouwen-wonen/bodembezetting-volgens-het-kadasterregister Statbel]</ref> ! rowspan=2 | Dichtheid <br> inw/km² ! rowspan=2 | Hoofdstad ! rowspan=2 | Prov. ! rowspan=2 | Arr. ! rowspan=2 | Gem. |- ! Oantal ! % ! Km² ! % |- | [[Vlams Gewest]] <br> (Vloandern) | [[Ofbeeldienge:Flanders (Belgium) location.svg|100px]] | 6.898.350 | 58% | 13.625,94 | 44% | align=center | 506 | [[Brussel]] | 5 | 22 | 285 |- | [[Woals Gewest]] <br> (Wallonië) | [[Ofbeeldienge:Wallonia (Belgium) location.svg|100px]] | 3.713.450 | 31% | 16.901,22 | 55% | align=center | 220 | [[Noamn (stad)|Noamn]] | 5 | 20 | 261 |- | [[Brussels Gewest]] | [[Ofbeeldienge:Brussels-Capital Region (Belgium) location.svg|100px]] | 1.255.834 | 11% | 162,42 | 0,5% | align=center | 7.732 | [[Brussel]] | / | 1 | 19 |- ! Totoal ! ! 11.867.634 ! ! 30.689,58 ! ! 387 ! ! 10 ! 43 ! 565 |} {|class=wikitable |- ! colspan=11 | Belgische gemêenschappn |- ! rowspan=2 | Gemêenschap ! rowspan=2 | Liggienge ! colspan=2 | Inweuners 2026 ! colspan=2 | Ippervlak 2025 ! rowspan=2 | Dichtheid <br> inw/km² ! rowspan=2 | Hoofdstad ! rowspan=2 | Prov. ! rowspan=2 | Arr. ! rowspan=2 | Gem. |- ! Oantal ! % ! Km² ! % |- | [[Vlamsche Gemêenschap]] ¹ | [[Ofbeeldienge:Vlaamse Gemeenschap in Belgium.svg|100px]] | 7.138.228 | 60% | 13.788,36 | 45% | align=center | 518 | [[Brussel]] | 5 | 23 | 304 |- | [[Fransche Gemêenschap]] ¹ | [[Ofbeeldienge:Franse GemeenschapLocatie.svg|100px]] | 4.649.891 | 39% | 16.217,50 | 53% | align=center | 287 | [[Brussel]] | 5 | 21 | 271 |- | [[Duutstoalige Gemêenschap]] | [[Ofbeeldienge:Duitstalige GemeenschapLocatie.png|100px]] | 79.515 | 0,7% | 846,14 | 2,8% | align=center | 94 | [[Eupn]] | / | / | 9 |- ! Totoal ! ! 11.867.634 ! ! 30.689,58 ! ! 387 ! ! 10 ! 43 ! 565 |} ¹ Vlamsche en Fransche Gemêenschap hèn 't Brussels Gewest gemêenschappelijk (ippervlak, hoofdstad, arroundissement en gemêentn). == Polletiek == === Koamer van Volksvertegenwoordigers === De zetelverdêlienge van de [[Koamer van Volksvertegenwoordigers]] ziet er ezô uut (verkiezingsuutslag):<ref>[https://www.dekamer.be/kvvcr/index.cfm?language=nl DE KAMER.BE]</ref><ref>[https://verkiezingen.fgov.be/algemeen/resultaten ibz]</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Party ! F/N ! 2024 ! 2019 ! 2014 ! 2010 ! 2007 ! 2003 ! 1999 ! 1995 |- | [[N-VA|Volksunie ¹ / N-VA]] | N | 24 | 25 | 33 | 27 | 6 | 1 | 8 | 5 |- | [[Vlaams Belang|Vlaams Blok / Vlaams Belang]] | N | 20 | 18 | 3 | 12 | 17 | 18 | 15 | 11 |- | [[MR|PRL / MR]] | F | 20 | 14 | 20 | 15 | 20 | 21 | 16 | 16 |- | [[PS]] | F | 16 | 20 | 23 | 26 | 20 | 25 | 19 | 21 |- | [[PVDA]]-[[PTB]] | F/N | 15 | 12 | 2 | | | | | |- | [[PVDA]] | N | (7) | (3) | | | | | | |- | [[PTB]] | F | (8) | (9) | (2) | | | | | |- | [[Les Engagés|PSC / cdH / LE]] | F | 14 | 5 | 9 | 9 | 10 | 8 | 10 | 12 |- | [[Vooruit|SP / sp.a(-Spirit) ² / Vooruit]] | N | 13 | 9 | 13 | 13 | 14 | 23 | 14 | 20 |- | [[CD&V|CVP / CD&V]] | N | 11 | 12 | 18 | 17 | 24 | 21 | 22 | 29 |- | [[Open Vld|VLD / Open Vld]] | N | 7 | 12 | 14 | 13 | 18 | 25 | 23 | 21 |- | [[Groen!|Agalev / Groen! / Groen]] | N | 6 | 8 | 6 | 5 | 4 | | 9 | 5 |- | [[Ecolo]] | F | 3 | 13 | 6 | 8 | 8 | 4 | 11 | 6 |- | [[FDF|FDF / DéFI]] | F | 1 | 2 | 2 | 3 | 3 | 3 | 2 | 2 |- | [[PP]] | F | | | 1 | 1 | | | | |- | [[LDD]] ³ | N | (1) | (1) | | 1 | 5 | | | |- | [[DN|FN / DN]] | F | | | | | 1 | 1 | 1 | 2 |- ! Totoal ! ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 |- ! Nederlandstoaligen ! ! 88 ! 87 ! 87 ! 88 ! 88 ! 88 ! 91 ! 91 |- ! Franstoaligen ! ! 62 ! 63 ! 63 ! 62 ! 62 ! 62 ! 59 ! 59 |- |} ¹ VU-ID in 1999 ² sp.a-[[Sociaal-Liberale Partij|Spirit]] in 2003 en 2007 ³ In 2019 en 2024 as onafhankelike vo N-VA === Êerste ministers === Êeste ministers sins 1896: {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! Ēerste minister !! Termyn !! Joarn !! Party |- | [[Paul de Smet de Naeyer]] | 1896 - 1899 | 3 | Katholieke Party |- | [[Jules Vandenpeereboom]] | 1899 - 1899 | 0 | Katholieke Party |- | [[Paul de Smet de Naeyer]] | 1899 - 1907 | 8 | Katholieke Party |- | [[Jules de Trooz]] | 1907 - 1907 | 0 | Katholieke Party |- | [[Frans Schollaert]] | 1908 - 1911 | 3 | Katholieke Party |- | [[Charles de Broqueville]] | 1911 - 1918 | 7 | Katholieke Party |- | [[Gerard Cooreman]] | 1918 - 1918 | 0 | Katholieke Party |- | [[Léon Delacroix]] | 1918 - 1920 | 2 | Katholieke Party |- | [[Henri Carton de Wiart]] | 1920 - 1921 | 1 | Katholieke Party |- | [[Georges Theunis]] | 1921 - 1925 | 4 | Katholieke Unie |- | [[Aloys Van de Vyvere]] | 1925 - 1925 | 0 | Katholieke Unie |- | [[Prosper Poullet]] | 1925 - 1926 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Henri Jaspar]] | 1926 - 1931 | 5 | Katholieke Unie |- | [[Jules Renkin]] | 1931 - 1932 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Charles de Broqueville]] | 1932 - 1934 | 2 | Katholieke Unie |- | [[Georges Theunis]] | 1934 - 1935 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Paul van Zeeland]] | 1935 - 1937 | 2 | Katholiek Blok |- | [[Paul-Emile Janson]] | 1937 - 1938 | 1 | Liberoale Party |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1938 - 1939 | 1 | [[POB]]-[[BWP]] |- | [[Hubert Pierlot]] | 1939 - 1945 | 6 | Katholiek Blok |- | [[Achille Van Acker]] | 1945 - 1945 | 0 | [[PSB]]-[[BSP]] |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1945 - 1946 | 1 | PSB-BSP |- | [[Achille Van Acker]] | 1946 - 1946 | 0 | PSB-BSP |- | [[Camille Huysmans]] | 1946 - 1947 | 1 | PSB-BSP |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1947 - 1949 | 2 | PSB-BSP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1949 - 1950 | 1 | [[PSC]]-[[CVP]] |- | [[Jean Duvieusart]] | 1950 - 1950 | 0 | PSC-CVP |- | [[Joseph Pholien]] | 1950 - 1952 | 2 | PSC-CVP |- | [[Jean Van Houtte]] | 1952 - 1954 | 2 | PSC-CVP |- | [[Achille Van Acker]] | 1954 - 1958 | 4 | PSB-BSP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1958 - 1961 | 3 | PSC-CVP |- | [[Théo Lefèvre]] | 1961 - 1965 | 4 | PSC-CVP |- | [[Pierre Harmel]] | 1965 - 1966 | 1 | PSC-CVP |- | [[Paul Vanden Boeynants]] | 1966 - 1968 | 2 | PSC-CVP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1968 - 1973 | 5 | PSC-CVP |- | [[Edmond Leburton]] | 1973 - 1974 | 1 | PSB-BSP |- | [[Leo Tindemans]] | 1974 - 1978 | 4 | [[CVP]] |- | [[Paul Vanden Boeynants]] | 1978 - 1979 | 1 | [[PSC]] |- | [[Wilfried Martens]] | 1979 - 1981 | 2 | CVP |- | [[Mark Eyskens]] | 1981 - 1981 | 0 | CVP |- | [[Wilfried Martens]] | 1981 - 1992 | 11 | CVP |- | [[Jean-Luc Dehaene]] | 1992 - 1999 | 7 | CVP |- | [[Guy Verhofstadt]] | 1999 - 2008 | 9 | [[Open Vld]] |- | [[Yves Leterme]] | 2008 - 2008 | 0 | [[CD&V]] |- | [[Herman Van Rompuy]] | 2008 - 2009 | 1 | CD&V |- | [[Yves Leterme]] | 2009 - 2011 | 2 | CD&V |- | [[Elio Di Rupo]] | 2011 - 2014 | 3 | [[PS]] |- | [[Charles Michel]] | 2014 - 2019 | 5 | [[MR]] |- | [[Sophie Wilmès]] | 2019 - 2020 | 1 | MR |- | [[Alexander De Croo]] | 2020 - 2025 | 5 | Open Vld |- | [[Bart De Wever]] | 2025 - nu | 1 | N-VA |- |} == Weirelderfgoed == ::''Kyk noa [[UNESCO-weirelderfgoed]] in België'' <gallery widths="175" heights="125"> Ofbeeldienge:00 Bruges JPG2.jpg|<center>Historisch center van [[Brugge]] Ofbeeldienge:Bruxelles Grand Place.JPG|<center>[[Grôte Markt (Brussel)|Grôte Markt]] van [[Brussel]] Ofbeeldienge:Plantin antwerp 01.jpg|<center>Plantin-Moretusmuseum in [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]] Ofbeeldienge:Tournai JPG000c.jpg|<center>Onze-Lieve-Vrouwekathedroale in [[Doornik]] </gallery> == Beroemde Belgn == * [[Ambiorix]], en [[Oude Belgn|Oudn Belg]] die teegn de [[Romeinn]] vocht * [[Leo Baekeland]], uutvinder van bakeliet * [[Peter Benoit]], componist * [[Raymond Ceulemans]], [[biljart]]er * [[Jacques Brel]], zanger * [[Breugel|Pieter Breugel]], schilderoare * [[Hendrik Conscience]], schryver van De Leeuw van Vlaanderen * [[Poater Damioan]], e froaie mens die zorgde voe de melaatsn en hillig verkloard is * [[James Ensor]], [[kunstschilder]] * [[Zénobe Gramme]], uutviender van den dynamo * [[Hergé]], de voader van [[Kuifje]] * [[Jacky Ickx]], ottocoureur * [[Paul Janssen (farmacoloog)|Paul Janssen]], uutviender va medicamentn * [[René Magritte]], surrealistische schilderoare * [[Mercator]], têkenoare van koartn, uutviender van 'n atlas * [[Eddy Merckx]], volgens vele den beste coureur oller tydn * [[Georges Nagelmackers]], bankier en bouwer van den [[Orient Express]] en de slapwagongs Wagons-Lits * [[Rubens|Peter Paul Rubens]], [[barok]]schilderoare * [[Adolphe Sax]], uutviender van de [[saxofong]] * [[Georges Simenon]], schryver van [[Maigret]] * [[Simon Stevin]], wiskundign * [[Toots Thielemans]], [[jazz]]-muzikant * [[Godfried van Bouillon]], e vèchtersboasje die mèjdeed an den eerstn [[kruustocht]] * [[Jean-Claude Vandamme]], acteur * [[Charles Van Depoele|Karel Van Depoele]], uutviender van den elektriekn tram (trolley) * [[Vesalius|Andreas Vesalius]], weetnschapper in den [[anatomie]] * [[Wout Van Aert]], volgens vele den beste coureur van zyn tyd * [[Yves Lampaert]], ne coureur, farmer son from Belgium ==Andere betêkenissn== Behalve 't welbekende land woa da West-Vloandern ligt, zyn d' er nog andere betêkenissn van 't woord Belgium / Belgique in andere toaln. * Vier steedn in de [[Verênigde Stoatn]] (in Illinois, West Virginië, Wisconsin en Minnesota) * Een liedje van den Amerikoansen punkgroep "Bowling for Soup" * Een andere noame vôr een Brabants trekpeird * Een Amerikoans cargoschip (SS Belgique) * De name van twê Belgische ounderzoeksscheepn ([[Belgica]]) * Een imaginair vloekwoord in "The Hitchhiker's Guide to the Galaxy" (''"zô grof da 't in de hêle [[melkweg]] verboon is, buutn in e pleksje woa dan ze nie weetn wa da 't betêeknt"'') * Een onconventionele êenheid van uppervlakte ([https://web.archive.org/web/20100221223914/http://www.sizeofbelgium.com/pmwiki.php A Web Site the Size of Belgium (gearchivêerd)]) == Referensjes == <references/> ==Externe koppeliengn== *[https://www.belgium.be/nl belgium.be] *[https://statbel.fgov.be/nl/themas Statbel] *[https://topomapviewer.ngi.be/?l=nl&x=660666.00&y=606690.00&zoom=1&baselayer=ngi.cartoweb.topo.be TopoMapViewer], NGI *[https://klimaatinfo.nl/klimaat/belgie/ Klimaatinfo] *[https://www.meteo.be/nl/belgie KMI] {{Commonscat|Belgium|België}} {{Belgische landsdêlen}} {{EU}} {{Landn in Europa}} [[Categorie:België| ]] c4fosrzspu19qelf0sngwhfegt3xoz9 327993 327992 2026-10-22T10:19:41Z ~2026-56640-25 31986 327993 wikitext text/x-wiki {{Infobox land |noame = <big>Koninkrijk België<br />Royaume de Belgique<br />Königreich Belgien</big> |vlagge = Flag of Belgium.svg |woapen = Great Coat of Arms of Belgium.svg |koarte = [[Ofbeeldienge:EU-Belgium.svg|250px]] |koartebyschrift = Liggienge van België in Europa<br /> {{Coord|50|32|0|N|4|46|0|E|titelweergave=ja}} |toale = [[Nederlands]]<br />[[Frans]]<br />[[Duuts]] |hoofdstad = [[Brussel]] (Brussel/Bruxelles/Brüssel) |stoatsvorm = Constitutionele parlementaire<br />[[monarchie]] |stoatshoofd = Keunienk [[Filip van België|Filip]] |1e minister = [[Bart De Wever]] |ipp = 30.689,58 <small>(2025)</small> <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/bouwen-wonen/bodembezetting-volgens-het-kadasterregister Statbel]</ref> |inw = 11.867.634 <small>(1 januoari 2026)</small> <ref name=bev>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/bevolking/loop-van-de-bevolking Statbel]</ref> |dichtheid = 387 |munte = [[Euro]]<br /><small> (vo 2002: Belgische frang) </small> |tydzone = UTC+1<br /><small>(zomertyd: UTC+2) </small> |landcode = BE, BEL |tillefong = (+32) |TLD = [[.be]] |fêestdag = [[21 juli]] ([[1831]]) <br /><small>(Eedofleggienge 1e keunienk)</small> }} '''België''' ([[AN|Nederlands]]: ''België'', [[Frans]]: ''Belgique'', [[Duuts]]: ''Belgien'', officieel: '''Keunienkryk België''', ''Koninkrijk België'', ''Royaume de Belgique'', ''Königreich Belgien'') is e parlementaire, constitutionele [[monarchie]] an de [[Nôordzêe]]. 't Grênst ten zuudn an [[Vrankryk]], ten ôostn an [[Duutsland]] en [[Luxemburg (land)|Luxemburg]] en ten noordn an [[Holland]]. In 't westn is er nie echt ne gebeur, mo wel de Nôordzêe. Achter 't woater ligt [[Iengeland]]. 'n Hoofdstad è [[Brussel]]. Andere grôte steedn zyn [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]], [[Luuk (stad)|Luuk]], [[Gent]], [[Leuven]], [[Brugge]], [[Charleroi]] en [[Noamn (stad)|Noamn]]. [[Ofbeeldienge:Be-map-nl.png|200px|links|thumb|Koarte van België]] {{Clear}} == Bevolkienge == D'r weunn ruum 11,8 miljoen inweuners in België (2026). Om en by de 6,9 miljoen doavan zyn [[Vloandern|Vloamiengn]], der zyn om en by de 1,25 miljoen [[Brussels Hoofdstedelik Gewest|Brusseloars]] en de reste - om en by de 3,7 miljoen - zyn [[Wallonië|Woaln]] en Duutsers in de [[Ôostkantongs]]. {| class=wikitable ! colspan=5 | Bevolkiengsontwikkelienge |- ! colspan=2| België <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/over-statbel/wat-doen-we/volkstellingen-census De volkstellingen in België sinds 1830], Statbel</ref> ! colspan=2 | Holland <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> ! rowspan=2 | Verschil |- ! Joar ! Inweuners ! Inweuners ! Joar |- | 1846 | 4.337.000 | 3.084.000 | 1850 | +1.253.000 |- | 1900 | 6.694.000 | 5.107.000 | 1900 | +1.587.000 |- | 1947 | 8.512.000 | 10.027.000 | 1950 | -1.515.000 |- | 2001 | 10.296.000 | 15.864.000 | 2000 | -5.568.000 |- | 2026 | 11.868.000 | 18.130.000 | 2026 | -6.262.000 |- |} == Toaln == D'r zyn drie officiële toaln: [[Nederlands]], [[Frans]] en [[Duuts]]. Nederlands wordt geklapt in [[Vloandern]], Frans in [[Wallonië]] en Duuts ok in Wallonië an de grenze me [[Duutsland]]. In 't [[Brussels Gewest]] wordt vôoral Frans geklapt moar ook wat Nederlands. Da betekent dat d'r in België 7,1 miljoen Nederlandstoaligen, ruum 4,6 miljoen Franstoaligen en e klêne 0,1 miljoen Duutstoaligen zyn. [[Ofbeeldienge:Taalgebieden in Belgie.svg|links|thumb|Toaln in België (groen=Nederlands, blauw=Frans, blauw-groen=Brusselse, oranje=Duuts)]] {{Clear|left}} == Geografie == Belgie is over 't olgemeen styf plat - voerol in Vloandern. In 't zuudn, in de Woalen, è je e bitje 'bergen'. Den hôogstn is de [[Signal de Botrange]] (694 meters) in de [[Hoge Veenn]]. D'n hogstn top in Vloandern is [[Remersdoal]] (287,5 meters) in de [[Voerstreke]]. Ip de twidde plekke komt de [[Kemmelberg]] (156 meters) in 't [[Heuvelland]]. {| class=wikitable |- ! rowspan= 2 | Land || colspan=5 | Ippervlak |- ! Totoal || Land || Woater |- | rowspan = 3 | België <br> (2024) || 30.689,17 || 30.494,22 || 194,95 |- | 100% || 99,36% || 0,64% |- | 387 inw/km² || 389 inw/km² || |- | rowspan = 3 | [[Holland]] <br> (2026) || 41.543,37 || 33.626,00 || 7.917,37 |- | 100% || 80,94% || 19,06% |- | 436 inw/km² || 539 inw/km² || |- |} De mêest nôordelike plekke is [[Meersel-Dreef]], de mêest ôostelike plekke is [[Krewinkel]], de mêest zuudelike plekke is [[Torgny]] en de mêest westelike plekke is [[De Panne]]. == Geschiedenisse == De geschreven geschiedenisse begunt round [[52 v.Chr.]] op 't moment da Julius Caesar (in z'n ''De Bello Gallico'') over de Belgen schryft ("De Dapperste Oller Galliërs"). Loater is gebleken dat die stammn nie overêenkomn mè de Belgen van nu, moa da doet er nie toe. == Bestuur == [[Ofbeeldienge:Belgische gewesten en gemeenschappen.png|thumb|Gewestn en gemêenschappn]] [[Ofbeeldienge:Belgium regions dutch.png|thumb|Provinsjes]] België is e stoat die bestoat uut drie gemêenschappn en drie gewestn. De gemêenschappn en e toal-culturele oorsproung, de gewestn en ruumtelik-economischn: * [[Vlams Gewest]] (Vloandern), [[Woals Gewest]] (Wallonië) en [[Brussels Hoofdstedelik Gewest]] (Brussels gewest). * de [[Vlamsche Gemêenschap]], de [[Fransche Gemêenschap]] en de [[Duutstoalige Gemêenschap]]. Ierby e je ton ook nog eki de [[federoale regerienge]] die ol de reiste doet. ''Zie ook et artikel over de [[Stoatservormienge (België)|stoatservormienge]]''. Verder is België ounderverdêeld in [[provinsjes]], [[arroundissementn]] en [[gemêentn]]. Vloandern en Wallonië zyn verdêeld in ieder vuuf provinsjes, 't Brussels gewest nie: {|class="wikitable sortable" |- ! Colspan=3|Belgische provinsjes |- ! Provinsje || Hoofdstad || Gewest |- | [[Antwerpn (provinsje)|Antwerpn]] || [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]] || Vloandern |- | [[Enegouwn]] || [[Bergn (België)|Bergn]] || Wallonië |- | [[Belgisch Limburg|(Belgisch) Limburg]] || [[Hasselt (België)|Hasselt]] || Vloandern |- | [[Luuk (provinsje)|Luuk]] || [[Luuk (stad)|Luuk]] || Wallonië |- | [[Belgisch Luxemburg|(Belgisch) Luxemburg]] || [[Oarlen]] || Wallonië |- | [[Noamn (provinsje)|Noamn]] || [[Noamn (stad)|Noamn]] || Wallonië |- | [[Ôost-Vloandern]] || [[Gent]] || Vloandern |- | [[Vlams-Broabant]] || [[Leuven]] || Vloandern |- | [[West-Vloandern]] || [[Brugge]] || Vloandern |- | [[Woals-Broabant]] || [[Woaver]] || Wallonië |- |} ''Zie ook et artikel over [[Belgische provinsjes]].'' {|class=wikitable |- ! colspan=11 | Belgische gewestn |- ! rowspan=2 | Gewest ! rowspan=2 | Liggienge ! colspan=2 | Inweuners 2026 <ref name=bev/> ! colspan=2 | Ippervlak 2025 <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/bouwen-wonen/bodembezetting-volgens-het-kadasterregister Statbel]</ref> ! rowspan=2 | Dichtheid <br> inw/km² ! rowspan=2 | Hoofdstad ! rowspan=2 | Prov. ! rowspan=2 | Arr. ! rowspan=2 | Gem. |- ! Oantal ! % ! Km² ! % |- | [[Vlams Gewest]] <br> (Vloandern) | [[Ofbeeldienge:Flanders (Belgium) location.svg|100px]] | 6.898.350 | 58% | 13.625,94 | 44% | align=center | 506 | [[Brussel]] | 5 | 22 | 285 |- | [[Woals Gewest]] <br> (Wallonië) | [[Ofbeeldienge:Wallonia (Belgium) location.svg|100px]] | 3.713.450 | 31% | 16.901,22 | 55% | align=center | 220 | [[Noamn (stad)|Noamn]] | 5 | 20 | 261 |- | [[Brussels Gewest]] | [[Ofbeeldienge:Brussels-Capital Region (Belgium) location.svg|100px]] | 1.255.834 | 11% | 162,42 | 0,5% | align=center | 7.732 | [[Brussel]] | / | 1 | 19 |- ! Totoal ! ! 11.867.634 ! ! 30.689,58 ! ! 387 ! ! 10 ! 43 ! 565 |} {|class=wikitable |- ! colspan=11 | Belgische gemêenschappn |- ! rowspan=2 | Gemêenschap ! rowspan=2 | Liggienge ! colspan=2 | Inweuners 2026 ! colspan=2 | Ippervlak 2025 ! rowspan=2 | Dichtheid <br> inw/km² ! rowspan=2 | Hoofdstad ! rowspan=2 | Prov. ! rowspan=2 | Arr. ! rowspan=2 | Gem. |- ! Oantal ! % ! Km² ! % |- | [[Vlamsche Gemêenschap]] ¹ | [[Ofbeeldienge:Vlaamse Gemeenschap in Belgium.svg|100px]] | 7.138.228 | 60% | 13.788,36 | 45% | align=center | 518 | [[Brussel]] | 5 | 23 | 304 |- | [[Fransche Gemêenschap]] ¹ | [[Ofbeeldienge:Franse GemeenschapLocatie.svg|100px]] | 4.649.891 | 39% | 16.217,50 | 53% | align=center | 287 | [[Brussel]] | 5 | 21 | 271 |- | [[Duutstoalige Gemêenschap]] | [[Ofbeeldienge:Duitstalige GemeenschapLocatie.png|100px]] | 79.515 | 0,7% | 846,14 | 2,8% | align=center | 94 | [[Eupn]] | / | / | 9 |- ! Totoal ! ! 11.867.634 ! ! 30.689,58 ! ! 387 ! ! 10 ! 43 ! 565 |} ¹ Vlamsche en Fransche Gemêenschap hèn 't Brussels Gewest gemêenschappelijk (ippervlak, hoofdstad, arroundissement en gemêentn). == Polletiek == === Koamer van Volksvertegenwoordigers === De zetelverdêlienge van de [[Koamer van Volksvertegenwoordigers]] ziet er ezô uut (verkiezingsuutslag):<ref>[https://www.dekamer.be/kvvcr/index.cfm?language=nl DE KAMER.BE]</ref><ref>[https://verkiezingen.fgov.be/algemeen/resultaten ibz]</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Party ! F/N ! 2024 ! 2019 ! 2014 ! 2010 ! 2007 ! 2003 ! 1999 ! 1995 |- | [[N-VA|Volksunie ¹ / N-VA]] | N | 24 | 25 | 33 | 27 | 6 | 1 | 8 | 5 |- | [[Vlaams Belang|Vlaams Blok / Vlaams Belang]] | N | 20 | 18 | 3 | 12 | 17 | 18 | 15 | 11 |- | [[MR|PRL / MR]] | F | 20 | 14 | 20 | 15 | 20 | 21 | 16 | 16 |- | [[PS]] | F | 16 | 20 | 23 | 26 | 20 | 25 | 19 | 21 |- | [[PVDA]]-[[PTB]] | F/N | 15 | 12 | 2 | | | | | |- | [[PVDA]] | N | (7) | (3) | | | | | | |- | [[PTB]] | F | (8) | (9) | (2) | | | | | |- | [[Les Engagés|PSC / cdH / LE]] | F | 14 | 5 | 9 | 9 | 10 | 8 | 10 | 12 |- | [[Vooruit|SP / sp.a(-Spirit) ² / Vooruit]] | N | 13 | 9 | 13 | 13 | 14 | 23 | 14 | 20 |- | [[CD&V|CVP / CD&V]] | N | 11 | 12 | 18 | 17 | 24 | 21 | 22 | 29 |- | [[Open Vld|VLD / Open Vld]] | N | 7 | 12 | 14 | 13 | 18 | 25 | 23 | 21 |- | [[Groen!|Agalev / Groen! / Groen]] | N | 6 | 8 | 6 | 5 | 4 | | 9 | 5 |- | [[Ecolo]] | F | 3 | 13 | 6 | 8 | 8 | 4 | 11 | 6 |- | [[FDF|FDF / DéFI]] | F | 1 | 2 | 2 | 3 | 3 | 3 | 2 | 2 |- | [[PP]] | F | | | 1 | 1 | | | | |- | [[LDD]] ³ | N | (1) | (1) | | 1 | 5 | | | |- | [[DN|FN / DN]] | F | | | | | 1 | 1 | 1 | 2 |- ! Totoal ! ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 |- ! Nederlandstoaligen ! ! 88 ! 87 ! 87 ! 88 ! 88 ! 88 ! 91 ! 91 |- ! Franstoaligen ! ! 62 ! 63 ! 63 ! 62 ! 62 ! 62 ! 59 ! 59 |- |} ¹ VU-ID in 1999 ² sp.a-[[Sociaal-Liberale Partij|Spirit]] in 2003 en 2007 ³ In 2019 en 2024 as onafhankelike vo N-VA === Êerste ministers === Êeste ministers sins 1896: {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! Ēerste minister !! Termyn !! Joarn !! Party |- | [[Paul de Smet de Naeyer]] | 1896 - 1899 | 3 | Katholieke Party |- | [[Jules Vandenpeereboom]] | 1899 - 1899 | 0 | Katholieke Party |- | [[Paul de Smet de Naeyer]] | 1899 - 1907 | 8 | Katholieke Party |- | [[Jules de Trooz]] | 1907 - 1907 | 0 | Katholieke Party |- | [[Frans Schollaert]] | 1908 - 1911 | 3 | Katholieke Party |- | [[Charles de Broqueville]] | 1911 - 1918 | 7 | Katholieke Party |- | [[Gerard Cooreman]] | 1918 - 1918 | 0 | Katholieke Party |- | [[Léon Delacroix]] | 1918 - 1920 | 2 | Katholieke Party |- | [[Henri Carton de Wiart]] | 1920 - 1921 | 1 | Katholieke Party |- | [[Georges Theunis]] | 1921 - 1925 | 4 | Katholieke Unie |- | [[Aloys Van de Vyvere]] | 1925 - 1925 | 0 | Katholieke Unie |- | [[Prosper Poullet]] | 1925 - 1926 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Henri Jaspar]] | 1926 - 1931 | 5 | Katholieke Unie |- | [[Jules Renkin]] | 1931 - 1932 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Charles de Broqueville]] | 1932 - 1934 | 2 | Katholieke Unie |- | [[Georges Theunis]] | 1934 - 1935 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Paul van Zeeland]] | 1935 - 1937 | 2 | Katholiek Blok |- | [[Paul-Emile Janson]] | 1937 - 1938 | 1 | Liberoale Party |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1938 - 1939 | 1 | [[POB]]-[[BWP]] |- | [[Hubert Pierlot]] | 1939 - 1945 | 6 | Katholiek Blok |- | [[Achille Van Acker]] | 1945 - 1945 | 0 | [[PSB]]-[[BSP]] |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1945 - 1946 | 1 | PSB-BSP |- | [[Achille Van Acker]] | 1946 - 1946 | 0 | PSB-BSP |- | [[Camille Huysmans]] | 1946 - 1947 | 1 | PSB-BSP |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1947 - 1949 | 2 | PSB-BSP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1949 - 1950 | 1 | [[PSC]]-[[CVP]] |- | [[Jean Duvieusart]] | 1950 - 1950 | 0 | PSC-CVP |- | [[Joseph Pholien]] | 1950 - 1952 | 2 | PSC-CVP |- | [[Jean Van Houtte]] | 1952 - 1954 | 2 | PSC-CVP |- | [[Achille Van Acker]] | 1954 - 1958 | 4 | PSB-BSP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1958 - 1961 | 3 | PSC-CVP |- | [[Théo Lefèvre]] | 1961 - 1965 | 4 | PSC-CVP |- | [[Pierre Harmel]] | 1965 - 1966 | 1 | PSC-CVP |- | [[Paul Vanden Boeynants]] | 1966 - 1968 | 2 | PSC-CVP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1968 - 1973 | 5 | PSC-CVP |- | [[Edmond Leburton]] | 1973 - 1974 | 1 | PSB-BSP |- | [[Leo Tindemans]] | 1974 - 1978 | 4 | [[CVP]] |- | [[Paul Vanden Boeynants]] | 1978 - 1979 | 1 | [[PSC]] |- | [[Wilfried Martens]] | 1979 - 1981 | 2 | CVP |- | [[Mark Eyskens]] | 1981 - 1981 | 0 | CVP |- | [[Wilfried Martens]] | 1981 - 1992 | 11 | CVP |- | [[Jean-Luc Dehaene]] | 1992 - 1999 | 7 | CVP |- | [[Guy Verhofstadt]] | 1999 - 2008 | 9 | [[Open Vld]] |- | [[Yves Leterme]] | 2008 - 2008 | 0 | [[CD&V]] |- | [[Herman Van Rompuy]] | 2008 - 2009 | 1 | CD&V |- | [[Yves Leterme]] | 2009 - 2011 | 2 | CD&V |- | [[Elio Di Rupo]] | 2011 - 2014 | 3 | [[PS]] |- | [[Charles Michel]] | 2014 - 2019 | 5 | [[MR]] |- | [[Sophie Wilmès]] | 2019 - 2020 | 1 | MR |- | [[Alexander De Croo]] | 2020 - 2025 | 5 | Open Vld |- | [[Bart De Wever]] | 2025 - nu | 1 | N-VA |- |} == Weirelderfgoed == ::''Kyk noa [[UNESCO-weirelderfgoed]] in België'' <gallery widths="175" heights="125"> Ofbeeldienge:00 Bruges JPG2.jpg|<center>Historisch center van [[Brugge]] Ofbeeldienge:Bruxelles Grand Place.JPG|<center>[[Grôte Markt (Brussel)|Grôte Markt]] van [[Brussel]] Ofbeeldienge:Plantin antwerp 01.jpg|<center>Plantin-Moretusmuseum in [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]] Ofbeeldienge:Tournai JPG000c.jpg|<center>Onze-Lieve-Vrouwekathedroale in [[Doornik]] </gallery> == Beroemde Belgn == * [[Ambiorix]], en [[Oude Belgn|Oudn Belg]] die teegn de [[Romeinn]] vocht * [[Leo Baekeland]], uutvinder van bakeliet * [[Peter Benoit]], componist * [[Raymond Ceulemans]], [[biljart]]er * [[Jacques Brel]], zanger * [[Breugel|Pieter Breugel]], schilderoare * [[Hendrik Conscience]], schryver van De Leeuw van Vlaanderen * [[Poater Damioan]], e froaie mens die zorgde voe de melaatsn en hillig verkloard is * [[James Ensor]], [[kunstschilder]] * [[Zénobe Gramme]], uutviender van den dynamo * [[Hergé]], de voader van [[Kuifje]] * [[Jacky Ickx]], ottocoureur * [[Paul Janssen (farmacoloog)|Paul Janssen]], uutviender va medicamentn * [[René Magritte]], surrealistische schilderoare * [[Mercator]], têkenoare van koartn, uutviender van 'n atlas * [[Eddy Merckx]], volgens vele den beste coureur oller tydn * [[Georges Nagelmackers]], bankier en bouwer van den [[Orient Express]] en de slapwagongs Wagons-Lits * [[Rubens|Peter Paul Rubens]], [[barok]]schilderoare * [[Adolphe Sax]], uutviender van de [[saxofong]] * [[Georges Simenon]], schryver van [[Maigret]] * [[Simon Stevin]], wiskundign * [[Toots Thielemans]], [[jazz]]-muzikant * [[Godfried van Bouillon]], e vèchtersboasje die mèjdeed an den eerstn [[kruustocht]] * [[Jean-Claude Vandamme]], acteur * [[Charles Van Depoele|Karel Van Depoele]], uutviender van den elektriekn tram (trolley) * [[Vesalius|Andreas Vesalius]], weetnschapper in den [[anatomie]] * [[Wout Van Aert]], volgens vele den beste coureur van zyn tyd * [[Yves Lampaert]], ne coureur, farmer son from Belgium ==Andere betêkenissn== Behalve 't welbekende land woa da West-Vloandern ligt, zyn d' er nog andere betêkenissn van 't woord Belgium / Belgique in andere toaln. * Vier steedn in de [[Verênigde Stoatn]] (in Illinois, West Virginië, Wisconsin en Minnesota) * Een liedje van den Amerikoansen punkgroep "Bowling for Soup" * Een andere noame vôr een Brabants trekpeird * Een Amerikoans cargoschip (SS Belgique) * De name van twê Belgische ounderzoeksscheepn ([[Belgica]]) * Een imaginair vloekwoord in "The Hitchhiker's Guide to the Galaxy" (''"zô grof da 't in de hêle [[melkweg]] verboon is, buutn in e pleksje woa dan ze nie weetn wa da 't betêeknt"'') * Een onconventionele êenheid van uppervlakte ([https://web.archive.org/web/20100221223914/http://www.sizeofbelgium.com/pmwiki.php A Web Site the Size of Belgium (gearchivêerd)]) == Referensjes == <references/> ==Externe koppeliengn== *[https://www.belgium.be/nl belgium.be] *[https://statbel.fgov.be/nl/themas Statbel] *[https://topomapviewer.ngi.be/?l=nl&x=660666.00&y=606690.00&zoom=1&baselayer=ngi.cartoweb.topo.be TopoMapViewer], NGI *[https://klimaatinfo.nl/klimaat/belgie/ Klimaatinfo] *[https://www.meteo.be/nl/belgie KMI] {{Commonscat|Belgium|België}} {{Belgische landsdêlen}} {{EU}} {{Landn in Europa}} [[Categorie:België| ]] stbnk26dypsttqn4alijmj8xb1qj2ko 327994 327993 2026-10-22T10:25:10Z ~2026-56640-25 31986 /* Geografie */ 327994 wikitext text/x-wiki {{Infobox land |noame = <big>Koninkrijk België<br />Royaume de Belgique<br />Königreich Belgien</big> |vlagge = Flag of Belgium.svg |woapen = Great Coat of Arms of Belgium.svg |koarte = [[Ofbeeldienge:EU-Belgium.svg|250px]] |koartebyschrift = Liggienge van België in Europa<br /> {{Coord|50|32|0|N|4|46|0|E|titelweergave=ja}} |toale = [[Nederlands]]<br />[[Frans]]<br />[[Duuts]] |hoofdstad = [[Brussel]] (Brussel/Bruxelles/Brüssel) |stoatsvorm = Constitutionele parlementaire<br />[[monarchie]] |stoatshoofd = Keunienk [[Filip van België|Filip]] |1e minister = [[Bart De Wever]] |ipp = 30.689,58 <small>(2025)</small> <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/bouwen-wonen/bodembezetting-volgens-het-kadasterregister Statbel]</ref> |inw = 11.867.634 <small>(1 januoari 2026)</small> <ref name=bev>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/bevolking/loop-van-de-bevolking Statbel]</ref> |dichtheid = 387 |munte = [[Euro]]<br /><small> (vo 2002: Belgische frang) </small> |tydzone = UTC+1<br /><small>(zomertyd: UTC+2) </small> |landcode = BE, BEL |tillefong = (+32) |TLD = [[.be]] |fêestdag = [[21 juli]] ([[1831]]) <br /><small>(Eedofleggienge 1e keunienk)</small> }} '''België''' ([[AN|Nederlands]]: ''België'', [[Frans]]: ''Belgique'', [[Duuts]]: ''Belgien'', officieel: '''Keunienkryk België''', ''Koninkrijk België'', ''Royaume de Belgique'', ''Königreich Belgien'') is e parlementaire, constitutionele [[monarchie]] an de [[Nôordzêe]]. 't Grênst ten zuudn an [[Vrankryk]], ten ôostn an [[Duutsland]] en [[Luxemburg (land)|Luxemburg]] en ten noordn an [[Holland]]. In 't westn is er nie echt ne gebeur, mo wel de Nôordzêe. Achter 't woater ligt [[Iengeland]]. 'n Hoofdstad è [[Brussel]]. Andere grôte steedn zyn [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]], [[Luuk (stad)|Luuk]], [[Gent]], [[Leuven]], [[Brugge]], [[Charleroi]] en [[Noamn (stad)|Noamn]]. [[Ofbeeldienge:Be-map-nl.png|200px|links|thumb|Koarte van België]] {{Clear}} == Bevolkienge == D'r weunn ruum 11,8 miljoen inweuners in België (2026). Om en by de 6,9 miljoen doavan zyn [[Vloandern|Vloamiengn]], der zyn om en by de 1,25 miljoen [[Brussels Hoofdstedelik Gewest|Brusseloars]] en de reste - om en by de 3,7 miljoen - zyn [[Wallonië|Woaln]] en Duutsers in de [[Ôostkantongs]]. {| class=wikitable ! colspan=5 | Bevolkiengsontwikkelienge |- ! colspan=2| België <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/over-statbel/wat-doen-we/volkstellingen-census De volkstellingen in België sinds 1830], Statbel</ref> ! colspan=2 | Holland <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> ! rowspan=2 | Verschil |- ! Joar ! Inweuners ! Inweuners ! Joar |- | 1846 | 4.337.000 | 3.084.000 | 1850 | +1.253.000 |- | 1900 | 6.694.000 | 5.107.000 | 1900 | +1.587.000 |- | 1947 | 8.512.000 | 10.027.000 | 1950 | -1.515.000 |- | 2001 | 10.296.000 | 15.864.000 | 2000 | -5.568.000 |- | 2026 | 11.868.000 | 18.130.000 | 2026 | -6.262.000 |- |} == Toaln == D'r zyn drie officiële toaln: [[Nederlands]], [[Frans]] en [[Duuts]]. Nederlands wordt geklapt in [[Vloandern]], Frans in [[Wallonië]] en Duuts ok in Wallonië an de grenze me [[Duutsland]]. In 't [[Brussels Gewest]] wordt vôoral Frans geklapt moar ook wat Nederlands. Da betekent dat d'r in België 7,1 miljoen Nederlandstoaligen, ruum 4,6 miljoen Franstoaligen en e klêne 0,1 miljoen Duutstoaligen zyn. [[Ofbeeldienge:Taalgebieden in Belgie.svg|links|thumb|Toaln in België (groen=Nederlands, blauw=Frans, blauw-groen=Brusselse, oranje=Duuts)]] {{Clear|left}} == Ippervlak == Belgie is over 't olgemeen styf plat - voerol in Vloandern. In 't zuudn, in de Woalen, è je e bitje 'bergen'. Den hôogstn is de [[Signal de Botrange]] (694 meters) in de [[Hoge Veenn]]. D'n hogstn top in Vloandern is [[Remersdoal]] (287,5 meters) in de [[Voerstreke]]. Ip de twidde plekke komt de [[Kemmelberg]] (156 meters) in 't [[Heuvelland]]. België is wat betreft land moar iets kleiner as Holland. {| class=wikitable |- ! rowspan= 2 | Land || colspan=5 | Ippervlak km² |- ! Totoal || Land || Woater |- | rowspan = 3 | '''België <br> (2024)''' <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/leefmilieu/grond/bodemgebruik Bodemgebruik], Statbel</ref> || 30.689,17 || 30.494,22 || 194,95 |- | 100% || 99,36% || 0,64% |- | 387 inw/km² || 389 inw/km² || |- | rowspan = 3 | '''Holland <br> (2026)''' <ref name=ipp/> || 41.543,37 || 33.626,00 || 7.917,37 |- | 100% || 80,94% || 19,06% |- | 436 inw/km² || 539 inw/km² || |- | rowspan = 3 | '''Verschil''' || -10.854,20 || -3.131,78 || -7.722,42 |- | || +18,42% || -18,42% |- | -49 inw/km² || -150 inw/km² || |- |} De mêest nôordelike plekke is [[Meersel-Dreef]], de mêest ôostelike plekke is [[Krewinkel]], de mêest zuudelike plekke is [[Torgny]] en de mêest westelike plekke is [[De Panne]]. == Geschiedenisse == De geschreven geschiedenisse begunt round [[52 v.Chr.]] op 't moment da Julius Caesar (in z'n ''De Bello Gallico'') over de Belgen schryft ("De Dapperste Oller Galliërs"). Loater is gebleken dat die stammn nie overêenkomn mè de Belgen van nu, moa da doet er nie toe. == Bestuur == [[Ofbeeldienge:Belgische gewesten en gemeenschappen.png|thumb|Gewestn en gemêenschappn]] [[Ofbeeldienge:Belgium regions dutch.png|thumb|Provinsjes]] België is e stoat die bestoat uut drie gemêenschappn en drie gewestn. De gemêenschappn en e toal-culturele oorsproung, de gewestn en ruumtelik-economischn: * [[Vlams Gewest]] (Vloandern), [[Woals Gewest]] (Wallonië) en [[Brussels Hoofdstedelik Gewest]] (Brussels gewest). * de [[Vlamsche Gemêenschap]], de [[Fransche Gemêenschap]] en de [[Duutstoalige Gemêenschap]]. Ierby e je ton ook nog eki de [[federoale regerienge]] die ol de reiste doet. ''Zie ook et artikel over de [[Stoatservormienge (België)|stoatservormienge]]''. Verder is België ounderverdêeld in [[provinsjes]], [[arroundissementn]] en [[gemêentn]]. Vloandern en Wallonië zyn verdêeld in ieder vuuf provinsjes, 't Brussels gewest nie: {|class="wikitable sortable" |- ! Colspan=3|Belgische provinsjes |- ! Provinsje || Hoofdstad || Gewest |- | [[Antwerpn (provinsje)|Antwerpn]] || [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]] || Vloandern |- | [[Enegouwn]] || [[Bergn (België)|Bergn]] || Wallonië |- | [[Belgisch Limburg|(Belgisch) Limburg]] || [[Hasselt (België)|Hasselt]] || Vloandern |- | [[Luuk (provinsje)|Luuk]] || [[Luuk (stad)|Luuk]] || Wallonië |- | [[Belgisch Luxemburg|(Belgisch) Luxemburg]] || [[Oarlen]] || Wallonië |- | [[Noamn (provinsje)|Noamn]] || [[Noamn (stad)|Noamn]] || Wallonië |- | [[Ôost-Vloandern]] || [[Gent]] || Vloandern |- | [[Vlams-Broabant]] || [[Leuven]] || Vloandern |- | [[West-Vloandern]] || [[Brugge]] || Vloandern |- | [[Woals-Broabant]] || [[Woaver]] || Wallonië |- |} ''Zie ook et artikel over [[Belgische provinsjes]].'' {|class=wikitable |- ! colspan=11 | Belgische gewestn |- ! rowspan=2 | Gewest ! rowspan=2 | Liggienge ! colspan=2 | Inweuners 2026 <ref name=bev/> ! colspan=2 | Ippervlak 2025 <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/bouwen-wonen/bodembezetting-volgens-het-kadasterregister Statbel]</ref> ! rowspan=2 | Dichtheid <br> inw/km² ! rowspan=2 | Hoofdstad ! rowspan=2 | Prov. ! rowspan=2 | Arr. ! rowspan=2 | Gem. |- ! Oantal ! % ! Km² ! % |- | [[Vlams Gewest]] <br> (Vloandern) | [[Ofbeeldienge:Flanders (Belgium) location.svg|100px]] | 6.898.350 | 58% | 13.625,94 | 44% | align=center | 506 | [[Brussel]] | 5 | 22 | 285 |- | [[Woals Gewest]] <br> (Wallonië) | [[Ofbeeldienge:Wallonia (Belgium) location.svg|100px]] | 3.713.450 | 31% | 16.901,22 | 55% | align=center | 220 | [[Noamn (stad)|Noamn]] | 5 | 20 | 261 |- | [[Brussels Gewest]] | [[Ofbeeldienge:Brussels-Capital Region (Belgium) location.svg|100px]] | 1.255.834 | 11% | 162,42 | 0,5% | align=center | 7.732 | [[Brussel]] | / | 1 | 19 |- ! Totoal ! ! 11.867.634 ! ! 30.689,58 ! ! 387 ! ! 10 ! 43 ! 565 |} {|class=wikitable |- ! colspan=11 | Belgische gemêenschappn |- ! rowspan=2 | Gemêenschap ! rowspan=2 | Liggienge ! colspan=2 | Inweuners 2026 ! colspan=2 | Ippervlak 2025 ! rowspan=2 | Dichtheid <br> inw/km² ! rowspan=2 | Hoofdstad ! rowspan=2 | Prov. ! rowspan=2 | Arr. ! rowspan=2 | Gem. |- ! Oantal ! % ! Km² ! % |- | [[Vlamsche Gemêenschap]] ¹ | [[Ofbeeldienge:Vlaamse Gemeenschap in Belgium.svg|100px]] | 7.138.228 | 60% | 13.788,36 | 45% | align=center | 518 | [[Brussel]] | 5 | 23 | 304 |- | [[Fransche Gemêenschap]] ¹ | [[Ofbeeldienge:Franse GemeenschapLocatie.svg|100px]] | 4.649.891 | 39% | 16.217,50 | 53% | align=center | 287 | [[Brussel]] | 5 | 21 | 271 |- | [[Duutstoalige Gemêenschap]] | [[Ofbeeldienge:Duitstalige GemeenschapLocatie.png|100px]] | 79.515 | 0,7% | 846,14 | 2,8% | align=center | 94 | [[Eupn]] | / | / | 9 |- ! Totoal ! ! 11.867.634 ! ! 30.689,58 ! ! 387 ! ! 10 ! 43 ! 565 |} ¹ Vlamsche en Fransche Gemêenschap hèn 't Brussels Gewest gemêenschappelijk (ippervlak, hoofdstad, arroundissement en gemêentn). == Polletiek == === Koamer van Volksvertegenwoordigers === De zetelverdêlienge van de [[Koamer van Volksvertegenwoordigers]] ziet er ezô uut (verkiezingsuutslag):<ref>[https://www.dekamer.be/kvvcr/index.cfm?language=nl DE KAMER.BE]</ref><ref>[https://verkiezingen.fgov.be/algemeen/resultaten ibz]</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Party ! F/N ! 2024 ! 2019 ! 2014 ! 2010 ! 2007 ! 2003 ! 1999 ! 1995 |- | [[N-VA|Volksunie ¹ / N-VA]] | N | 24 | 25 | 33 | 27 | 6 | 1 | 8 | 5 |- | [[Vlaams Belang|Vlaams Blok / Vlaams Belang]] | N | 20 | 18 | 3 | 12 | 17 | 18 | 15 | 11 |- | [[MR|PRL / MR]] | F | 20 | 14 | 20 | 15 | 20 | 21 | 16 | 16 |- | [[PS]] | F | 16 | 20 | 23 | 26 | 20 | 25 | 19 | 21 |- | [[PVDA]]-[[PTB]] | F/N | 15 | 12 | 2 | | | | | |- | [[PVDA]] | N | (7) | (3) | | | | | | |- | [[PTB]] | F | (8) | (9) | (2) | | | | | |- | [[Les Engagés|PSC / cdH / LE]] | F | 14 | 5 | 9 | 9 | 10 | 8 | 10 | 12 |- | [[Vooruit|SP / sp.a(-Spirit) ² / Vooruit]] | N | 13 | 9 | 13 | 13 | 14 | 23 | 14 | 20 |- | [[CD&V|CVP / CD&V]] | N | 11 | 12 | 18 | 17 | 24 | 21 | 22 | 29 |- | [[Open Vld|VLD / Open Vld]] | N | 7 | 12 | 14 | 13 | 18 | 25 | 23 | 21 |- | [[Groen!|Agalev / Groen! / Groen]] | N | 6 | 8 | 6 | 5 | 4 | | 9 | 5 |- | [[Ecolo]] | F | 3 | 13 | 6 | 8 | 8 | 4 | 11 | 6 |- | [[FDF|FDF / DéFI]] | F | 1 | 2 | 2 | 3 | 3 | 3 | 2 | 2 |- | [[PP]] | F | | | 1 | 1 | | | | |- | [[LDD]] ³ | N | (1) | (1) | | 1 | 5 | | | |- | [[DN|FN / DN]] | F | | | | | 1 | 1 | 1 | 2 |- ! Totoal ! ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 |- ! Nederlandstoaligen ! ! 88 ! 87 ! 87 ! 88 ! 88 ! 88 ! 91 ! 91 |- ! Franstoaligen ! ! 62 ! 63 ! 63 ! 62 ! 62 ! 62 ! 59 ! 59 |- |} ¹ VU-ID in 1999 ² sp.a-[[Sociaal-Liberale Partij|Spirit]] in 2003 en 2007 ³ In 2019 en 2024 as onafhankelike vo N-VA === Êerste ministers === Êeste ministers sins 1896: {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! Ēerste minister !! Termyn !! Joarn !! Party |- | [[Paul de Smet de Naeyer]] | 1896 - 1899 | 3 | Katholieke Party |- | [[Jules Vandenpeereboom]] | 1899 - 1899 | 0 | Katholieke Party |- | [[Paul de Smet de Naeyer]] | 1899 - 1907 | 8 | Katholieke Party |- | [[Jules de Trooz]] | 1907 - 1907 | 0 | Katholieke Party |- | [[Frans Schollaert]] | 1908 - 1911 | 3 | Katholieke Party |- | [[Charles de Broqueville]] | 1911 - 1918 | 7 | Katholieke Party |- | [[Gerard Cooreman]] | 1918 - 1918 | 0 | Katholieke Party |- | [[Léon Delacroix]] | 1918 - 1920 | 2 | Katholieke Party |- | [[Henri Carton de Wiart]] | 1920 - 1921 | 1 | Katholieke Party |- | [[Georges Theunis]] | 1921 - 1925 | 4 | Katholieke Unie |- | [[Aloys Van de Vyvere]] | 1925 - 1925 | 0 | Katholieke Unie |- | [[Prosper Poullet]] | 1925 - 1926 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Henri Jaspar]] | 1926 - 1931 | 5 | Katholieke Unie |- | [[Jules Renkin]] | 1931 - 1932 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Charles de Broqueville]] | 1932 - 1934 | 2 | Katholieke Unie |- | [[Georges Theunis]] | 1934 - 1935 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Paul van Zeeland]] | 1935 - 1937 | 2 | Katholiek Blok |- | [[Paul-Emile Janson]] | 1937 - 1938 | 1 | Liberoale Party |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1938 - 1939 | 1 | [[POB]]-[[BWP]] |- | [[Hubert Pierlot]] | 1939 - 1945 | 6 | Katholiek Blok |- | [[Achille Van Acker]] | 1945 - 1945 | 0 | [[PSB]]-[[BSP]] |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1945 - 1946 | 1 | PSB-BSP |- | [[Achille Van Acker]] | 1946 - 1946 | 0 | PSB-BSP |- | [[Camille Huysmans]] | 1946 - 1947 | 1 | PSB-BSP |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1947 - 1949 | 2 | PSB-BSP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1949 - 1950 | 1 | [[PSC]]-[[CVP]] |- | [[Jean Duvieusart]] | 1950 - 1950 | 0 | PSC-CVP |- | [[Joseph Pholien]] | 1950 - 1952 | 2 | PSC-CVP |- | [[Jean Van Houtte]] | 1952 - 1954 | 2 | PSC-CVP |- | [[Achille Van Acker]] | 1954 - 1958 | 4 | PSB-BSP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1958 - 1961 | 3 | PSC-CVP |- | [[Théo Lefèvre]] | 1961 - 1965 | 4 | PSC-CVP |- | [[Pierre Harmel]] | 1965 - 1966 | 1 | PSC-CVP |- | [[Paul Vanden Boeynants]] | 1966 - 1968 | 2 | PSC-CVP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1968 - 1973 | 5 | PSC-CVP |- | [[Edmond Leburton]] | 1973 - 1974 | 1 | PSB-BSP |- | [[Leo Tindemans]] | 1974 - 1978 | 4 | [[CVP]] |- | [[Paul Vanden Boeynants]] | 1978 - 1979 | 1 | [[PSC]] |- | [[Wilfried Martens]] | 1979 - 1981 | 2 | CVP |- | [[Mark Eyskens]] | 1981 - 1981 | 0 | CVP |- | [[Wilfried Martens]] | 1981 - 1992 | 11 | CVP |- | [[Jean-Luc Dehaene]] | 1992 - 1999 | 7 | CVP |- | [[Guy Verhofstadt]] | 1999 - 2008 | 9 | [[Open Vld]] |- | [[Yves Leterme]] | 2008 - 2008 | 0 | [[CD&V]] |- | [[Herman Van Rompuy]] | 2008 - 2009 | 1 | CD&V |- | [[Yves Leterme]] | 2009 - 2011 | 2 | CD&V |- | [[Elio Di Rupo]] | 2011 - 2014 | 3 | [[PS]] |- | [[Charles Michel]] | 2014 - 2019 | 5 | [[MR]] |- | [[Sophie Wilmès]] | 2019 - 2020 | 1 | MR |- | [[Alexander De Croo]] | 2020 - 2025 | 5 | Open Vld |- | [[Bart De Wever]] | 2025 - nu | 1 | N-VA |- |} == Weirelderfgoed == ::''Kyk noa [[UNESCO-weirelderfgoed]] in België'' <gallery widths="175" heights="125"> Ofbeeldienge:00 Bruges JPG2.jpg|<center>Historisch center van [[Brugge]] Ofbeeldienge:Bruxelles Grand Place.JPG|<center>[[Grôte Markt (Brussel)|Grôte Markt]] van [[Brussel]] Ofbeeldienge:Plantin antwerp 01.jpg|<center>Plantin-Moretusmuseum in [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]] Ofbeeldienge:Tournai JPG000c.jpg|<center>Onze-Lieve-Vrouwekathedroale in [[Doornik]] </gallery> == Beroemde Belgn == * [[Ambiorix]], en [[Oude Belgn|Oudn Belg]] die teegn de [[Romeinn]] vocht * [[Leo Baekeland]], uutvinder van bakeliet * [[Peter Benoit]], componist * [[Raymond Ceulemans]], [[biljart]]er * [[Jacques Brel]], zanger * [[Breugel|Pieter Breugel]], schilderoare * [[Hendrik Conscience]], schryver van De Leeuw van Vlaanderen * [[Poater Damioan]], e froaie mens die zorgde voe de melaatsn en hillig verkloard is * [[James Ensor]], [[kunstschilder]] * [[Zénobe Gramme]], uutviender van den dynamo * [[Hergé]], de voader van [[Kuifje]] * [[Jacky Ickx]], ottocoureur * [[Paul Janssen (farmacoloog)|Paul Janssen]], uutviender va medicamentn * [[René Magritte]], surrealistische schilderoare * [[Mercator]], têkenoare van koartn, uutviender van 'n atlas * [[Eddy Merckx]], volgens vele den beste coureur oller tydn * [[Georges Nagelmackers]], bankier en bouwer van den [[Orient Express]] en de slapwagongs Wagons-Lits * [[Rubens|Peter Paul Rubens]], [[barok]]schilderoare * [[Adolphe Sax]], uutviender van de [[saxofong]] * [[Georges Simenon]], schryver van [[Maigret]] * [[Simon Stevin]], wiskundign * [[Toots Thielemans]], [[jazz]]-muzikant * [[Godfried van Bouillon]], e vèchtersboasje die mèjdeed an den eerstn [[kruustocht]] * [[Jean-Claude Vandamme]], acteur * [[Charles Van Depoele|Karel Van Depoele]], uutviender van den elektriekn tram (trolley) * [[Vesalius|Andreas Vesalius]], weetnschapper in den [[anatomie]] * [[Wout Van Aert]], volgens vele den beste coureur van zyn tyd * [[Yves Lampaert]], ne coureur, farmer son from Belgium ==Andere betêkenissn== Behalve 't welbekende land woa da West-Vloandern ligt, zyn d' er nog andere betêkenissn van 't woord Belgium / Belgique in andere toaln. * Vier steedn in de [[Verênigde Stoatn]] (in Illinois, West Virginië, Wisconsin en Minnesota) * Een liedje van den Amerikoansen punkgroep "Bowling for Soup" * Een andere noame vôr een Brabants trekpeird * Een Amerikoans cargoschip (SS Belgique) * De name van twê Belgische ounderzoeksscheepn ([[Belgica]]) * Een imaginair vloekwoord in "The Hitchhiker's Guide to the Galaxy" (''"zô grof da 't in de hêle [[melkweg]] verboon is, buutn in e pleksje woa dan ze nie weetn wa da 't betêeknt"'') * Een onconventionele êenheid van uppervlakte ([https://web.archive.org/web/20100221223914/http://www.sizeofbelgium.com/pmwiki.php A Web Site the Size of Belgium (gearchivêerd)]) == Referensjes == <references/> ==Externe koppeliengn== *[https://www.belgium.be/nl belgium.be] *[https://statbel.fgov.be/nl/themas Statbel] *[https://topomapviewer.ngi.be/?l=nl&x=660666.00&y=606690.00&zoom=1&baselayer=ngi.cartoweb.topo.be TopoMapViewer], NGI *[https://klimaatinfo.nl/klimaat/belgie/ Klimaatinfo] *[https://www.meteo.be/nl/belgie KMI] {{Commonscat|Belgium|België}} {{Belgische landsdêlen}} {{EU}} {{Landn in Europa}} [[Categorie:België| ]] 7ffpytc4136x7ai1xqlq7au7u3gdb7u 327995 327994 2026-10-22T10:28:21Z ~2026-56640-25 31986 327995 wikitext text/x-wiki {{Infobox land |noame = <big>Koninkrijk België<br />Royaume de Belgique<br />Königreich Belgien</big> |vlagge = Flag of Belgium.svg |woapen = Great Coat of Arms of Belgium.svg |koarte = [[Ofbeeldienge:EU-Belgium.svg|250px]] |koartebyschrift = Liggienge van België in Europa<br /> {{Coord|50|32|0|N|4|46|0|E|titelweergave=ja}} |toale = [[Nederlands]]<br />[[Frans]]<br />[[Duuts]] |hoofdstad = [[Brussel]] (Brussel/Bruxelles/Brüssel) |stoatsvorm = Constitutionele parlementaire<br />[[monarchie]] |stoatshoofd = Keunienk [[Filip van België|Filip]] |1e minister = [[Bart De Wever]] |ipp = 30.689,58 <small>(2025)</small> <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/bouwen-wonen/bodembezetting-volgens-het-kadasterregister Statbel]</ref> |inw = 11.867.634 <small>(1 januoari 2026)</small> <ref name=bev>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/bevolking/loop-van-de-bevolking Statbel]</ref> |dichtheid = 387 |munte = [[Euro]]<br /><small> (vo 2002: Belgische frang) </small> |tydzone = UTC+1<br /><small>(zomertyd: UTC+2) </small> |landcode = BE, BEL |tillefong = (+32) |TLD = [[.be]] |fêestdag = [[21 juli]] ([[1831]]) <br /><small>(Eedofleggienge 1e keunienk)</small> }} '''België''' ([[AN|Nederlands]]: ''België'', [[Frans]]: ''Belgique'', [[Duuts]]: ''Belgien'', officieel: '''Keunienkryk België''', ''Koninkrijk België'', ''Royaume de Belgique'', ''Königreich Belgien'') is e parlementaire, constitutionele [[monarchie]] an de [[Nôordzêe]]. 't Grênst ten zuudn an [[Vrankryk]], ten ôostn an [[Duutsland]] en [[Luxemburg (land)|Luxemburg]] en ten noordn an [[Holland]]. In 't westn is er nie echt ne gebeur, mo wel de Nôordzêe. Achter 't woater ligt [[Iengeland]]. 'n Hoofdstad è [[Brussel]]. Andere grôte steedn zyn [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]], [[Luuk (stad)|Luuk]], [[Gent]], [[Leuven]], [[Brugge]], [[Charleroi]] en [[Noamn (stad)|Noamn]]. Belgie is over 't olgemeen styf plat - voerol in Vloandern. In 't zuudn, in de Woalen, è je e bitje 'bergen'. Den hôogstn is de [[Signal de Botrange]] (694 meters) in de [[Hoge Veenn]]. D'n hogstn top in Vloandern is [[Remersdoal]] (287,5 meters) in de [[Voerstreke]]. Ip de twidde plekke komt de [[Kemmelberg]] (156 meters) in 't [[Heuvelland]]. De mêest nôordelike plekke is [[Meersel-Dreef]], de mêest ôostelike plekke is [[Krewinkel]], de mêest zuudelike plekke is [[Torgny]] en de mêest westelike plekke is [[De Panne]]. [[Ofbeeldienge:Be-map-nl.png|200px|links|thumb|Koarte van België]] {{Clear}} == Bevolkienge == D'r weunn ruum 11,8 miljoen inweuners in België (2026). Om en by de 6,9 miljoen doavan zyn [[Vloandern|Vloamiengn]], der zyn om en by de 1,25 miljoen [[Brussels Hoofdstedelik Gewest|Brusseloars]] en de reste - om en by de 3,7 miljoen - zyn [[Wallonië|Woaln]] en Duutsers in de [[Ôostkantongs]]. {| class=wikitable ! colspan=5 | Bevolkiengsontwikkelienge |- ! colspan=2| België <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/over-statbel/wat-doen-we/volkstellingen-census De volkstellingen in België sinds 1830], Statbel</ref> ! colspan=2 | Holland <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> ! rowspan=2 | Verschil |- ! Joar ! Inweuners ! Inweuners ! Joar |- | 1846 | 4.337.000 | 3.084.000 | 1850 | +1.253.000 |- | 1900 | 6.694.000 | 5.107.000 | 1900 | +1.587.000 |- | 1947 | 8.512.000 | 10.027.000 | 1950 | -1.515.000 |- | 2001 | 10.296.000 | 15.864.000 | 2000 | -5.568.000 |- | 2026 | 11.868.000 | 18.130.000 | 2026 | -6.262.000 |- |} == Ippervlak == België is wat betreft land moar iets kleiner as [[Holland]]. {| class=wikitable |- ! rowspan= 2 | Land || colspan=5 | Ippervlak km² |- ! Totoal || Land || Woater |- | rowspan = 3 | '''België <br> (2024)''' <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/leefmilieu/grond/bodemgebruik Bodemgebruik], Statbel</ref> || 30.689,17 || 30.494,22 || 194,95 |- | 100% || 99,36% || 0,64% |- | 387 inw/km² || 389 inw/km² || |- | rowspan = 3 | '''Holland <br> (2026)''' <ref name=ipp/> || 41.543,37 || 33.626,00 || 7.917,37 |- | 100% || 80,94% || 19,06% |- | 436 inw/km² || 539 inw/km² || |- | rowspan = 3 | '''Verschil''' || -10.854,20 || -3.131,78 || -7.722,42 |- | || +18,42% || -18,42% |- | -49 inw/km² || -150 inw/km² || |- |} == Toaln == D'r zyn drie officiële toaln: [[Nederlands]], [[Frans]] en [[Duuts]]. Nederlands wordt geklapt in [[Vloandern]], Frans in [[Wallonië]] en Duuts ok in Wallonië an de grenze me [[Duutsland]]. In 't [[Brussels Gewest]] wordt vôoral Frans geklapt moar ook wat Nederlands. Da betekent dat d'r in België 7,1 miljoen Nederlandstoaligen, ruum 4,6 miljoen Franstoaligen en e klêne 0,1 miljoen Duutstoaligen zyn. [[Ofbeeldienge:Taalgebieden in Belgie.svg|links|thumb|Toaln in België (groen=Nederlands, blauw=Frans, blauw-groen=Brusselse, oranje=Duuts)]] {{Clear|left}} == Geschiedenisse == De geschreven geschiedenisse begunt round [[52 v.Chr.]] op 't moment da Julius Caesar (in z'n ''De Bello Gallico'') over de Belgen schryft ("De Dapperste Oller Galliërs"). Loater is gebleken dat die stammn nie overêenkomn mè de Belgen van nu, moa da doet er nie toe. == Bestuur == [[Ofbeeldienge:Belgische gewesten en gemeenschappen.png|thumb|Gewestn en gemêenschappn]] [[Ofbeeldienge:Belgium regions dutch.png|thumb|Provinsjes]] België is e stoat die bestoat uut drie gemêenschappn en drie gewestn. De gemêenschappn en e toal-culturele oorsproung, de gewestn en ruumtelik-economischn: * [[Vlams Gewest]] (Vloandern), [[Woals Gewest]] (Wallonië) en [[Brussels Hoofdstedelik Gewest]] (Brussels gewest). * de [[Vlamsche Gemêenschap]], de [[Fransche Gemêenschap]] en de [[Duutstoalige Gemêenschap]]. Ierby e je ton ook nog eki de [[federoale regerienge]] die ol de reiste doet. ''Zie ook et artikel over de [[Stoatservormienge (België)|stoatservormienge]]''. Verder is België ounderverdêeld in [[provinsjes]], [[arroundissementn]] en [[gemêentn]]. Vloandern en Wallonië zyn verdêeld in ieder vuuf provinsjes, 't Brussels gewest nie: {|class="wikitable sortable" |- ! Colspan=3|Belgische provinsjes |- ! Provinsje || Hoofdstad || Gewest |- | [[Antwerpn (provinsje)|Antwerpn]] || [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]] || Vloandern |- | [[Enegouwn]] || [[Bergn (België)|Bergn]] || Wallonië |- | [[Belgisch Limburg|(Belgisch) Limburg]] || [[Hasselt (België)|Hasselt]] || Vloandern |- | [[Luuk (provinsje)|Luuk]] || [[Luuk (stad)|Luuk]] || Wallonië |- | [[Belgisch Luxemburg|(Belgisch) Luxemburg]] || [[Oarlen]] || Wallonië |- | [[Noamn (provinsje)|Noamn]] || [[Noamn (stad)|Noamn]] || Wallonië |- | [[Ôost-Vloandern]] || [[Gent]] || Vloandern |- | [[Vlams-Broabant]] || [[Leuven]] || Vloandern |- | [[West-Vloandern]] || [[Brugge]] || Vloandern |- | [[Woals-Broabant]] || [[Woaver]] || Wallonië |- |} ''Zie ook et artikel over [[Belgische provinsjes]].'' {|class=wikitable |- ! colspan=11 | Belgische gewestn |- ! rowspan=2 | Gewest ! rowspan=2 | Liggienge ! colspan=2 | Inweuners 2026 <ref name=bev/> ! colspan=2 | Ippervlak 2025 <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/bouwen-wonen/bodembezetting-volgens-het-kadasterregister Statbel]</ref> ! rowspan=2 | Dichtheid <br> inw/km² ! rowspan=2 | Hoofdstad ! rowspan=2 | Prov. ! rowspan=2 | Arr. ! rowspan=2 | Gem. |- ! Oantal ! % ! Km² ! % |- | [[Vlams Gewest]] <br> (Vloandern) | [[Ofbeeldienge:Flanders (Belgium) location.svg|100px]] | 6.898.350 | 58% | 13.625,94 | 44% | align=center | 506 | [[Brussel]] | 5 | 22 | 285 |- | [[Woals Gewest]] <br> (Wallonië) | [[Ofbeeldienge:Wallonia (Belgium) location.svg|100px]] | 3.713.450 | 31% | 16.901,22 | 55% | align=center | 220 | [[Noamn (stad)|Noamn]] | 5 | 20 | 261 |- | [[Brussels Gewest]] | [[Ofbeeldienge:Brussels-Capital Region (Belgium) location.svg|100px]] | 1.255.834 | 11% | 162,42 | 0,5% | align=center | 7.732 | [[Brussel]] | / | 1 | 19 |- ! Totoal ! ! 11.867.634 ! ! 30.689,58 ! ! 387 ! ! 10 ! 43 ! 565 |} {|class=wikitable |- ! colspan=11 | Belgische gemêenschappn |- ! rowspan=2 | Gemêenschap ! rowspan=2 | Liggienge ! colspan=2 | Inweuners 2026 ! colspan=2 | Ippervlak 2025 ! rowspan=2 | Dichtheid <br> inw/km² ! rowspan=2 | Hoofdstad ! rowspan=2 | Prov. ! rowspan=2 | Arr. ! rowspan=2 | Gem. |- ! Oantal ! % ! Km² ! % |- | [[Vlamsche Gemêenschap]] ¹ | [[Ofbeeldienge:Vlaamse Gemeenschap in Belgium.svg|100px]] | 7.138.228 | 60% | 13.788,36 | 45% | align=center | 518 | [[Brussel]] | 5 | 23 | 304 |- | [[Fransche Gemêenschap]] ¹ | [[Ofbeeldienge:Franse GemeenschapLocatie.svg|100px]] | 4.649.891 | 39% | 16.217,50 | 53% | align=center | 287 | [[Brussel]] | 5 | 21 | 271 |- | [[Duutstoalige Gemêenschap]] | [[Ofbeeldienge:Duitstalige GemeenschapLocatie.png|100px]] | 79.515 | 0,7% | 846,14 | 2,8% | align=center | 94 | [[Eupn]] | / | / | 9 |- ! Totoal ! ! 11.867.634 ! ! 30.689,58 ! ! 387 ! ! 10 ! 43 ! 565 |} ¹ Vlamsche en Fransche Gemêenschap hèn 't Brussels Gewest gemêenschappelijk (ippervlak, hoofdstad, arroundissement en gemêentn). == Polletiek == === Koamer van Volksvertegenwoordigers === De zetelverdêlienge van de [[Koamer van Volksvertegenwoordigers]] ziet er ezô uut (verkiezingsuutslag):<ref>[https://www.dekamer.be/kvvcr/index.cfm?language=nl DE KAMER.BE]</ref><ref>[https://verkiezingen.fgov.be/algemeen/resultaten ibz]</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Party ! F/N ! 2024 ! 2019 ! 2014 ! 2010 ! 2007 ! 2003 ! 1999 ! 1995 |- | [[N-VA|Volksunie ¹ / N-VA]] | N | 24 | 25 | 33 | 27 | 6 | 1 | 8 | 5 |- | [[Vlaams Belang|Vlaams Blok / Vlaams Belang]] | N | 20 | 18 | 3 | 12 | 17 | 18 | 15 | 11 |- | [[MR|PRL / MR]] | F | 20 | 14 | 20 | 15 | 20 | 21 | 16 | 16 |- | [[PS]] | F | 16 | 20 | 23 | 26 | 20 | 25 | 19 | 21 |- | [[PVDA]]-[[PTB]] | F/N | 15 | 12 | 2 | | | | | |- | [[PVDA]] | N | (7) | (3) | | | | | | |- | [[PTB]] | F | (8) | (9) | (2) | | | | | |- | [[Les Engagés|PSC / cdH / LE]] | F | 14 | 5 | 9 | 9 | 10 | 8 | 10 | 12 |- | [[Vooruit|SP / sp.a(-Spirit) ² / Vooruit]] | N | 13 | 9 | 13 | 13 | 14 | 23 | 14 | 20 |- | [[CD&V|CVP / CD&V]] | N | 11 | 12 | 18 | 17 | 24 | 21 | 22 | 29 |- | [[Open Vld|VLD / Open Vld]] | N | 7 | 12 | 14 | 13 | 18 | 25 | 23 | 21 |- | [[Groen!|Agalev / Groen! / Groen]] | N | 6 | 8 | 6 | 5 | 4 | | 9 | 5 |- | [[Ecolo]] | F | 3 | 13 | 6 | 8 | 8 | 4 | 11 | 6 |- | [[FDF|FDF / DéFI]] | F | 1 | 2 | 2 | 3 | 3 | 3 | 2 | 2 |- | [[PP]] | F | | | 1 | 1 | | | | |- | [[LDD]] ³ | N | (1) | (1) | | 1 | 5 | | | |- | [[DN|FN / DN]] | F | | | | | 1 | 1 | 1 | 2 |- ! Totoal ! ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 |- ! Nederlandstoaligen ! ! 88 ! 87 ! 87 ! 88 ! 88 ! 88 ! 91 ! 91 |- ! Franstoaligen ! ! 62 ! 63 ! 63 ! 62 ! 62 ! 62 ! 59 ! 59 |- |} ¹ VU-ID in 1999 ² sp.a-[[Sociaal-Liberale Partij|Spirit]] in 2003 en 2007 ³ In 2019 en 2024 as onafhankelike vo N-VA === Êerste ministers === Êeste ministers sins 1896: {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! Ēerste minister !! Termyn !! Joarn !! Party |- | [[Paul de Smet de Naeyer]] | 1896 - 1899 | 3 | Katholieke Party |- | [[Jules Vandenpeereboom]] | 1899 - 1899 | 0 | Katholieke Party |- | [[Paul de Smet de Naeyer]] | 1899 - 1907 | 8 | Katholieke Party |- | [[Jules de Trooz]] | 1907 - 1907 | 0 | Katholieke Party |- | [[Frans Schollaert]] | 1908 - 1911 | 3 | Katholieke Party |- | [[Charles de Broqueville]] | 1911 - 1918 | 7 | Katholieke Party |- | [[Gerard Cooreman]] | 1918 - 1918 | 0 | Katholieke Party |- | [[Léon Delacroix]] | 1918 - 1920 | 2 | Katholieke Party |- | [[Henri Carton de Wiart]] | 1920 - 1921 | 1 | Katholieke Party |- | [[Georges Theunis]] | 1921 - 1925 | 4 | Katholieke Unie |- | [[Aloys Van de Vyvere]] | 1925 - 1925 | 0 | Katholieke Unie |- | [[Prosper Poullet]] | 1925 - 1926 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Henri Jaspar]] | 1926 - 1931 | 5 | Katholieke Unie |- | [[Jules Renkin]] | 1931 - 1932 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Charles de Broqueville]] | 1932 - 1934 | 2 | Katholieke Unie |- | [[Georges Theunis]] | 1934 - 1935 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Paul van Zeeland]] | 1935 - 1937 | 2 | Katholiek Blok |- | [[Paul-Emile Janson]] | 1937 - 1938 | 1 | Liberoale Party |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1938 - 1939 | 1 | [[POB]]-[[BWP]] |- | [[Hubert Pierlot]] | 1939 - 1945 | 6 | Katholiek Blok |- | [[Achille Van Acker]] | 1945 - 1945 | 0 | [[PSB]]-[[BSP]] |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1945 - 1946 | 1 | PSB-BSP |- | [[Achille Van Acker]] | 1946 - 1946 | 0 | PSB-BSP |- | [[Camille Huysmans]] | 1946 - 1947 | 1 | PSB-BSP |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1947 - 1949 | 2 | PSB-BSP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1949 - 1950 | 1 | [[PSC]]-[[CVP]] |- | [[Jean Duvieusart]] | 1950 - 1950 | 0 | PSC-CVP |- | [[Joseph Pholien]] | 1950 - 1952 | 2 | PSC-CVP |- | [[Jean Van Houtte]] | 1952 - 1954 | 2 | PSC-CVP |- | [[Achille Van Acker]] | 1954 - 1958 | 4 | PSB-BSP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1958 - 1961 | 3 | PSC-CVP |- | [[Théo Lefèvre]] | 1961 - 1965 | 4 | PSC-CVP |- | [[Pierre Harmel]] | 1965 - 1966 | 1 | PSC-CVP |- | [[Paul Vanden Boeynants]] | 1966 - 1968 | 2 | PSC-CVP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1968 - 1973 | 5 | PSC-CVP |- | [[Edmond Leburton]] | 1973 - 1974 | 1 | PSB-BSP |- | [[Leo Tindemans]] | 1974 - 1978 | 4 | [[CVP]] |- | [[Paul Vanden Boeynants]] | 1978 - 1979 | 1 | [[PSC]] |- | [[Wilfried Martens]] | 1979 - 1981 | 2 | CVP |- | [[Mark Eyskens]] | 1981 - 1981 | 0 | CVP |- | [[Wilfried Martens]] | 1981 - 1992 | 11 | CVP |- | [[Jean-Luc Dehaene]] | 1992 - 1999 | 7 | CVP |- | [[Guy Verhofstadt]] | 1999 - 2008 | 9 | [[Open Vld]] |- | [[Yves Leterme]] | 2008 - 2008 | 0 | [[CD&V]] |- | [[Herman Van Rompuy]] | 2008 - 2009 | 1 | CD&V |- | [[Yves Leterme]] | 2009 - 2011 | 2 | CD&V |- | [[Elio Di Rupo]] | 2011 - 2014 | 3 | [[PS]] |- | [[Charles Michel]] | 2014 - 2019 | 5 | [[MR]] |- | [[Sophie Wilmès]] | 2019 - 2020 | 1 | MR |- | [[Alexander De Croo]] | 2020 - 2025 | 5 | Open Vld |- | [[Bart De Wever]] | 2025 - nu | 1 | N-VA |- |} == Weirelderfgoed == ::''Kyk noa [[UNESCO-weirelderfgoed]] in België'' <gallery widths="175" heights="125"> Ofbeeldienge:00 Bruges JPG2.jpg|<center>Historisch center van [[Brugge]] Ofbeeldienge:Bruxelles Grand Place.JPG|<center>[[Grôte Markt (Brussel)|Grôte Markt]] van [[Brussel]] Ofbeeldienge:Plantin antwerp 01.jpg|<center>Plantin-Moretusmuseum in [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]] Ofbeeldienge:Tournai JPG000c.jpg|<center>Onze-Lieve-Vrouwekathedroale in [[Doornik]] </gallery> == Beroemde Belgn == * [[Ambiorix]], en [[Oude Belgn|Oudn Belg]] die teegn de [[Romeinn]] vocht * [[Leo Baekeland]], uutvinder van bakeliet * [[Peter Benoit]], componist * [[Raymond Ceulemans]], [[biljart]]er * [[Jacques Brel]], zanger * [[Breugel|Pieter Breugel]], schilderoare * [[Hendrik Conscience]], schryver van De Leeuw van Vlaanderen * [[Poater Damioan]], e froaie mens die zorgde voe de melaatsn en hillig verkloard is * [[James Ensor]], [[kunstschilder]] * [[Zénobe Gramme]], uutviender van den dynamo * [[Hergé]], de voader van [[Kuifje]] * [[Jacky Ickx]], ottocoureur * [[Paul Janssen (farmacoloog)|Paul Janssen]], uutviender va medicamentn * [[René Magritte]], surrealistische schilderoare * [[Mercator]], têkenoare van koartn, uutviender van 'n atlas * [[Eddy Merckx]], volgens vele den beste coureur oller tydn * [[Georges Nagelmackers]], bankier en bouwer van den [[Orient Express]] en de slapwagongs Wagons-Lits * [[Rubens|Peter Paul Rubens]], [[barok]]schilderoare * [[Adolphe Sax]], uutviender van de [[saxofong]] * [[Georges Simenon]], schryver van [[Maigret]] * [[Simon Stevin]], wiskundign * [[Toots Thielemans]], [[jazz]]-muzikant * [[Godfried van Bouillon]], e vèchtersboasje die mèjdeed an den eerstn [[kruustocht]] * [[Jean-Claude Vandamme]], acteur * [[Charles Van Depoele|Karel Van Depoele]], uutviender van den elektriekn tram (trolley) * [[Vesalius|Andreas Vesalius]], weetnschapper in den [[anatomie]] * [[Wout Van Aert]], volgens vele den beste coureur van zyn tyd * [[Yves Lampaert]], ne coureur, farmer son from Belgium ==Andere betêkenissn== Behalve 't welbekende land woa da West-Vloandern ligt, zyn d' er nog andere betêkenissn van 't woord Belgium / Belgique in andere toaln. * Vier steedn in de [[Verênigde Stoatn]] (in Illinois, West Virginië, Wisconsin en Minnesota) * Een liedje van den Amerikoansen punkgroep "Bowling for Soup" * Een andere noame vôr een Brabants trekpeird * Een Amerikoans cargoschip (SS Belgique) * De name van twê Belgische ounderzoeksscheepn ([[Belgica]]) * Een imaginair vloekwoord in "The Hitchhiker's Guide to the Galaxy" (''"zô grof da 't in de hêle [[melkweg]] verboon is, buutn in e pleksje woa dan ze nie weetn wa da 't betêeknt"'') * Een onconventionele êenheid van uppervlakte ([https://web.archive.org/web/20100221223914/http://www.sizeofbelgium.com/pmwiki.php A Web Site the Size of Belgium (gearchivêerd)]) == Referensjes == <references/> ==Externe koppeliengn== *[https://www.belgium.be/nl belgium.be] *[https://statbel.fgov.be/nl/themas Statbel] *[https://topomapviewer.ngi.be/?l=nl&x=660666.00&y=606690.00&zoom=1&baselayer=ngi.cartoweb.topo.be TopoMapViewer], NGI *[https://klimaatinfo.nl/klimaat/belgie/ Klimaatinfo] *[https://www.meteo.be/nl/belgie KMI] {{Commonscat|Belgium|België}} {{Belgische landsdêlen}} {{EU}} {{Landn in Europa}} [[Categorie:België| ]] nlhg1qcf0ug2foaqhyvmxx5vudx08pp 327996 327995 2026-10-22T10:31:46Z ~2026-56640-25 31986 327996 wikitext text/x-wiki {{Infobox land |noame = <big>Koninkrijk België<br />Royaume de Belgique<br />Königreich Belgien</big> |vlagge = Flag of Belgium.svg |woapen = Great Coat of Arms of Belgium.svg |koarte = [[Ofbeeldienge:EU-Belgium.svg|250px]] |koartebyschrift = Liggienge van België in Europa<br /> {{Coord|50|32|0|N|4|46|0|E|titelweergave=ja}} |toale = [[Nederlands]]<br />[[Frans]]<br />[[Duuts]] |hoofdstad = [[Brussel]] (Brussel/Bruxelles/Brüssel) |stoatsvorm = Constitutionele parlementaire<br />[[monarchie]] |stoatshoofd = Keunienk [[Filip van België|Filip]] |1e minister = [[Bart De Wever]] |ipp = 30.689,58 <small>(2025)</small> <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/bouwen-wonen/bodembezetting-volgens-het-kadasterregister Statbel]</ref> |inw = 11.867.634 <small>(1 januoari 2026)</small> <ref name=bev>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/bevolking/loop-van-de-bevolking Statbel]</ref> |dichtheid = 387 |munte = [[Euro]]<br /><small> (vo 2002: Belgische frang) </small> |tydzone = UTC+1<br /><small>(zomertyd: UTC+2) </small> |landcode = BE, BEL |tillefong = (+32) |TLD = [[.be]] |fêestdag = [[21 juli]] ([[1831]]) <br /><small>(Eedofleggienge 1e keunienk)</small> }} '''België''' ([[AN|Nederlands]]: ''België'', [[Frans]]: ''Belgique'', [[Duuts]]: ''Belgien'', officieel: '''Keunienkryk België''', ''Koninkrijk België'', ''Royaume de Belgique'', ''Königreich Belgien'') is e parlementaire, constitutionele [[monarchie]] an de [[Nôordzêe]]. 't Grênst ten zuudn an [[Vrankryk]], ten ôostn an [[Duutsland]] en [[Luxemburg (land)|Luxemburg]] en ten noordn an [[Holland]]. In 't westn is er nie echt ne gebeur, mo wel de Nôordzêe. Achter 't woater ligt [[Iengeland]]. 'n Hoofdstad è [[Brussel]]. Andere grôte steedn zyn [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]], [[Luuk (stad)|Luuk]], [[Gent]], [[Leuven]], [[Brugge]], [[Charleroi]] en [[Noamn (stad)|Noamn]]. Belgie is over 't olgemeen styf plat - voerol in Vloandern. In 't zuudn, in de Woalen, è je e bitje 'bergen'. Den hôogstn is de [[Signal de Botrange]] (694 meters) in de [[Hoge Veenn]]. D'n hogstn top in Vloandern is [[Remersdoal]] (287,5 meters) in de [[Voerstreke]]. Ip de twidde plekke komt de [[Kemmelberg]] (156 meters) in 't [[Heuvelland]]. De mêest nôordelike plekke is [[Meersel-Dreef]], de mêest ôostelike plekke is [[Krewinkel]], de mêest zuudelike plekke is [[Torgny]] en de mêest westelike plekke is [[De Panne]]. [[Ofbeeldienge:Be-map-nl.png|200px|links|thumb|Koarte van België]] {{Clear}} == Bevolkienge == D'r weunn ruum 11,8 miljoen inweuners in België (2026). Om en by de 6,9 miljoen doavan zyn [[Vloandern|Vloamiengn]], der zyn om en by de 1,25 miljoen [[Brussels Hoofdstedelik Gewest|Brusseloars]] en de reste - om en by de 3,7 miljoen - zyn [[Wallonië|Woaln]] en Duutsers in de [[Ôostkantongs]]. {| class=wikitable ! colspan=5 | Bevolkiengsontwikkelienge |- ! colspan=2| België <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/over-statbel/wat-doen-we/volkstellingen-census De volkstellingen in België sinds 1830], Statbel</ref> ! colspan=2 | Holland <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> ! rowspan=2 | Verschil |- ! Joar ! Inweuners ! Inweuners ! Joar |- | 1846 | 4.337.000 | 3.084.000 | 1850 | +1.253.000 |- | 1900 | 6.694.000 | 5.107.000 | 1900 | +1.587.000 |- | 1947 | 8.512.000 | 10.027.000 | 1950 | -1.515.000 |- | 2001 | 10.296.000 | 15.864.000 | 2000 | -5.568.000 |- | 2026 | 11.868.000 | 18.130.000 | 2026 | -6.262.000 |- |} == Ippervlak == België is wat betreft land moar iets kleiner as [[Holland]]. {| class=wikitable |- ! rowspan= 2 | Land || colspan=5 | Ippervlak km² |- ! Totoal || Land || Woater |- | rowspan = 3 | '''België <br> (2024)''' <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/leefmilieu/grond/bodemgebruik Bodemgebruik], Statbel</ref> || 30.689,17 || 30.494,22 || 194,95 |- | 100% || 99,36% || 0,64% |- | 387 inw/km² || 389 inw/km² || |- | rowspan = 3 | '''Holland <br> (2026)''' <ref name=ipp/> || 41.543,37 || 33.626,00 || 7.917,37 |- | 100% || 80,94% || 19,06% |- | 436 inw/km² || 539 inw/km² || |- | rowspan = 3 | '''Verschil''' || -10.854,20 || -3.131,78 || -7.722,42 |- | || +18,42% || -18,42% |- | -49 inw/km² || -150 inw/km² || |- |} == Toaln == [[Ofbeeldienge:Taalgebieden in Belgie.svg|thumb|Toaln in België (groen=Nederlands, blauw=Frans, blauw-groen=Brusselse, oranje=Duuts)]] D'r zyn drie officiële toaln: [[Nederlands]], [[Frans]] en [[Duuts]]. Nederlands wordt geklapt in [[Vloandern]], Frans in [[Wallonië]] en Duuts ok in Wallonië an de grenze me [[Duutsland]]. In 't [[Brussels Gewest]] wordt vôoral Frans geklapt moar ook wat Nederlands. Da betekent dat d'r in België 7,1 miljoen Nederlandstoaligen, ruum 4,6 miljoen Franstoaligen en e klêne 0,1 miljoen Duutstoaligen zyn. == Geschiedenisse == De geschreven geschiedenisse begunt round [[52 v.Chr.]] op 't moment da Julius Caesar (in z'n ''De Bello Gallico'') over de Belgen schryft ("De Dapperste Oller Galliërs"). Loater is gebleken dat die stammn nie overêenkomn mè de Belgen van nu, moa da doet er nie toe. == Bestuur == [[Ofbeeldienge:Belgische gewesten en gemeenschappen.png|thumb|Gewestn en gemêenschappn]] [[Ofbeeldienge:Belgium regions dutch.png|thumb|Provinsjes]] België is e stoat die bestoat uut drie gemêenschappn en drie gewestn. De gemêenschappn en e toal-culturele oorsproung, de gewestn en ruumtelik-economischn: * [[Vlams Gewest]] (Vloandern), [[Woals Gewest]] (Wallonië) en [[Brussels Hoofdstedelik Gewest]] (Brussels gewest). * de [[Vlamsche Gemêenschap]], de [[Fransche Gemêenschap]] en de [[Duutstoalige Gemêenschap]]. Ierby e je ton ook nog eki de [[federoale regerienge]] die ol de reiste doet. ''Zie ook et artikel over de [[Stoatservormienge (België)|stoatservormienge]]''. Verder is België ounderverdêeld in [[provinsjes]], [[arroundissementn]] en [[gemêentn]]. Vloandern en Wallonië zyn verdêeld in ieder vuuf provinsjes, 't Brussels gewest nie: {|class="wikitable sortable" |- ! Colspan=3|Belgische provinsjes |- ! Provinsje || Hoofdstad || Gewest |- | [[Antwerpn (provinsje)|Antwerpn]] || [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]] || Vloandern |- | [[Enegouwn]] || [[Bergn (België)|Bergn]] || Wallonië |- | [[Belgisch Limburg|(Belgisch) Limburg]] || [[Hasselt (België)|Hasselt]] || Vloandern |- | [[Luuk (provinsje)|Luuk]] || [[Luuk (stad)|Luuk]] || Wallonië |- | [[Belgisch Luxemburg|(Belgisch) Luxemburg]] || [[Oarlen]] || Wallonië |- | [[Noamn (provinsje)|Noamn]] || [[Noamn (stad)|Noamn]] || Wallonië |- | [[Ôost-Vloandern]] || [[Gent]] || Vloandern |- | [[Vlams-Broabant]] || [[Leuven]] || Vloandern |- | [[West-Vloandern]] || [[Brugge]] || Vloandern |- | [[Woals-Broabant]] || [[Woaver]] || Wallonië |- |} ''Zie ook et artikel over [[Belgische provinsjes]].'' {|class=wikitable |- ! colspan=11 | Belgische gewestn |- ! rowspan=2 | Gewest ! rowspan=2 | Liggienge ! colspan=2 | Inweuners 2026 <ref name=bev/> ! colspan=2 | Ippervlak 2025 <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/bouwen-wonen/bodembezetting-volgens-het-kadasterregister Statbel]</ref> ! rowspan=2 | Dichtheid <br> inw/km² ! rowspan=2 | Hoofdstad ! rowspan=2 | Prov. ! rowspan=2 | Arr. ! rowspan=2 | Gem. |- ! Oantal ! % ! Km² ! % |- | [[Vlams Gewest]] <br> (Vloandern) | [[Ofbeeldienge:Flanders (Belgium) location.svg|100px]] | 6.898.350 | 58% | 13.625,94 | 44% | align=center | 506 | [[Brussel]] | 5 | 22 | 285 |- | [[Woals Gewest]] <br> (Wallonië) | [[Ofbeeldienge:Wallonia (Belgium) location.svg|100px]] | 3.713.450 | 31% | 16.901,22 | 55% | align=center | 220 | [[Noamn (stad)|Noamn]] | 5 | 20 | 261 |- | [[Brussels Gewest]] | [[Ofbeeldienge:Brussels-Capital Region (Belgium) location.svg|100px]] | 1.255.834 | 11% | 162,42 | 0,5% | align=center | 7.732 | [[Brussel]] | / | 1 | 19 |- ! Totoal ! ! 11.867.634 ! ! 30.689,58 ! ! 387 ! ! 10 ! 43 ! 565 |} {|class=wikitable |- ! colspan=11 | Belgische gemêenschappn |- ! rowspan=2 | Gemêenschap ! rowspan=2 | Liggienge ! colspan=2 | Inweuners 2026 ! colspan=2 | Ippervlak 2025 ! rowspan=2 | Dichtheid <br> inw/km² ! rowspan=2 | Hoofdstad ! rowspan=2 | Prov. ! rowspan=2 | Arr. ! rowspan=2 | Gem. |- ! Oantal ! % ! Km² ! % |- | [[Vlamsche Gemêenschap]] ¹ | [[Ofbeeldienge:Vlaamse Gemeenschap in Belgium.svg|100px]] | 7.138.228 | 60% | 13.788,36 | 45% | align=center | 518 | [[Brussel]] | 5 | 23 | 304 |- | [[Fransche Gemêenschap]] ¹ | [[Ofbeeldienge:Franse GemeenschapLocatie.svg|100px]] | 4.649.891 | 39% | 16.217,50 | 53% | align=center | 287 | [[Brussel]] | 5 | 21 | 271 |- | [[Duutstoalige Gemêenschap]] | [[Ofbeeldienge:Duitstalige GemeenschapLocatie.png|100px]] | 79.515 | 0,7% | 846,14 | 2,8% | align=center | 94 | [[Eupn]] | / | / | 9 |- ! Totoal ! ! 11.867.634 ! ! 30.689,58 ! ! 387 ! ! 10 ! 43 ! 565 |} ¹ Vlamsche en Fransche Gemêenschap hèn 't Brussels Gewest gemêenschappelijk (ippervlak, hoofdstad, arroundissement en gemêentn). == Polletiek == === Koamer van Volksvertegenwoordigers === De zetelverdêlienge van de [[Koamer van Volksvertegenwoordigers]] ziet er ezô uut (verkiezingsuutslag):<ref>[https://www.dekamer.be/kvvcr/index.cfm?language=nl DE KAMER.BE]</ref><ref>[https://verkiezingen.fgov.be/algemeen/resultaten ibz]</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Party ! F/N ! 2024 ! 2019 ! 2014 ! 2010 ! 2007 ! 2003 ! 1999 ! 1995 |- | [[N-VA|Volksunie ¹ / N-VA]] | N | 24 | 25 | 33 | 27 | 6 | 1 | 8 | 5 |- | [[Vlaams Belang|Vlaams Blok / Vlaams Belang]] | N | 20 | 18 | 3 | 12 | 17 | 18 | 15 | 11 |- | [[MR|PRL / MR]] | F | 20 | 14 | 20 | 15 | 20 | 21 | 16 | 16 |- | [[PS]] | F | 16 | 20 | 23 | 26 | 20 | 25 | 19 | 21 |- | [[PVDA]]-[[PTB]] | F/N | 15 | 12 | 2 | | | | | |- | [[PVDA]] | N | (7) | (3) | | | | | | |- | [[PTB]] | F | (8) | (9) | (2) | | | | | |- | [[Les Engagés|PSC / cdH / LE]] | F | 14 | 5 | 9 | 9 | 10 | 8 | 10 | 12 |- | [[Vooruit|SP / sp.a(-Spirit) ² / Vooruit]] | N | 13 | 9 | 13 | 13 | 14 | 23 | 14 | 20 |- | [[CD&V|CVP / CD&V]] | N | 11 | 12 | 18 | 17 | 24 | 21 | 22 | 29 |- | [[Open Vld|VLD / Open Vld]] | N | 7 | 12 | 14 | 13 | 18 | 25 | 23 | 21 |- | [[Groen!|Agalev / Groen! / Groen]] | N | 6 | 8 | 6 | 5 | 4 | | 9 | 5 |- | [[Ecolo]] | F | 3 | 13 | 6 | 8 | 8 | 4 | 11 | 6 |- | [[FDF|FDF / DéFI]] | F | 1 | 2 | 2 | 3 | 3 | 3 | 2 | 2 |- | [[PP]] | F | | | 1 | 1 | | | | |- | [[LDD]] ³ | N | (1) | (1) | | 1 | 5 | | | |- | [[DN|FN / DN]] | F | | | | | 1 | 1 | 1 | 2 |- ! Totoal ! ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 |- ! Nederlandstoaligen ! ! 88 ! 87 ! 87 ! 88 ! 88 ! 88 ! 91 ! 91 |- ! Franstoaligen ! ! 62 ! 63 ! 63 ! 62 ! 62 ! 62 ! 59 ! 59 |- |} ¹ VU-ID in 1999 ² sp.a-[[Sociaal-Liberale Partij|Spirit]] in 2003 en 2007 ³ In 2019 en 2024 as onafhankelike vo N-VA === Êerste ministers === Êeste ministers sins 1896: {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! Ēerste minister !! Termyn !! Joarn !! Party |- | [[Paul de Smet de Naeyer]] | 1896 - 1899 | 3 | Katholieke Party |- | [[Jules Vandenpeereboom]] | 1899 - 1899 | 0 | Katholieke Party |- | [[Paul de Smet de Naeyer]] | 1899 - 1907 | 8 | Katholieke Party |- | [[Jules de Trooz]] | 1907 - 1907 | 0 | Katholieke Party |- | [[Frans Schollaert]] | 1908 - 1911 | 3 | Katholieke Party |- | [[Charles de Broqueville]] | 1911 - 1918 | 7 | Katholieke Party |- | [[Gerard Cooreman]] | 1918 - 1918 | 0 | Katholieke Party |- | [[Léon Delacroix]] | 1918 - 1920 | 2 | Katholieke Party |- | [[Henri Carton de Wiart]] | 1920 - 1921 | 1 | Katholieke Party |- | [[Georges Theunis]] | 1921 - 1925 | 4 | Katholieke Unie |- | [[Aloys Van de Vyvere]] | 1925 - 1925 | 0 | Katholieke Unie |- | [[Prosper Poullet]] | 1925 - 1926 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Henri Jaspar]] | 1926 - 1931 | 5 | Katholieke Unie |- | [[Jules Renkin]] | 1931 - 1932 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Charles de Broqueville]] | 1932 - 1934 | 2 | Katholieke Unie |- | [[Georges Theunis]] | 1934 - 1935 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Paul van Zeeland]] | 1935 - 1937 | 2 | Katholiek Blok |- | [[Paul-Emile Janson]] | 1937 - 1938 | 1 | Liberoale Party |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1938 - 1939 | 1 | [[POB]]-[[BWP]] |- | [[Hubert Pierlot]] | 1939 - 1945 | 6 | Katholiek Blok |- | [[Achille Van Acker]] | 1945 - 1945 | 0 | [[PSB]]-[[BSP]] |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1945 - 1946 | 1 | PSB-BSP |- | [[Achille Van Acker]] | 1946 - 1946 | 0 | PSB-BSP |- | [[Camille Huysmans]] | 1946 - 1947 | 1 | PSB-BSP |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1947 - 1949 | 2 | PSB-BSP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1949 - 1950 | 1 | [[PSC]]-[[CVP]] |- | [[Jean Duvieusart]] | 1950 - 1950 | 0 | PSC-CVP |- | [[Joseph Pholien]] | 1950 - 1952 | 2 | PSC-CVP |- | [[Jean Van Houtte]] | 1952 - 1954 | 2 | PSC-CVP |- | [[Achille Van Acker]] | 1954 - 1958 | 4 | PSB-BSP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1958 - 1961 | 3 | PSC-CVP |- | [[Théo Lefèvre]] | 1961 - 1965 | 4 | PSC-CVP |- | [[Pierre Harmel]] | 1965 - 1966 | 1 | PSC-CVP |- | [[Paul Vanden Boeynants]] | 1966 - 1968 | 2 | PSC-CVP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1968 - 1973 | 5 | PSC-CVP |- | [[Edmond Leburton]] | 1973 - 1974 | 1 | PSB-BSP |- | [[Leo Tindemans]] | 1974 - 1978 | 4 | [[CVP]] |- | [[Paul Vanden Boeynants]] | 1978 - 1979 | 1 | [[PSC]] |- | [[Wilfried Martens]] | 1979 - 1981 | 2 | CVP |- | [[Mark Eyskens]] | 1981 - 1981 | 0 | CVP |- | [[Wilfried Martens]] | 1981 - 1992 | 11 | CVP |- | [[Jean-Luc Dehaene]] | 1992 - 1999 | 7 | CVP |- | [[Guy Verhofstadt]] | 1999 - 2008 | 9 | [[Open Vld]] |- | [[Yves Leterme]] | 2008 - 2008 | 0 | [[CD&V]] |- | [[Herman Van Rompuy]] | 2008 - 2009 | 1 | CD&V |- | [[Yves Leterme]] | 2009 - 2011 | 2 | CD&V |- | [[Elio Di Rupo]] | 2011 - 2014 | 3 | [[PS]] |- | [[Charles Michel]] | 2014 - 2019 | 5 | [[MR]] |- | [[Sophie Wilmès]] | 2019 - 2020 | 1 | MR |- | [[Alexander De Croo]] | 2020 - 2025 | 5 | Open Vld |- | [[Bart De Wever]] | 2025 - nu | 1 | N-VA |- |} == Weirelderfgoed == ::''Kyk noa [[UNESCO-weirelderfgoed]] in België'' <gallery widths="175" heights="125"> Ofbeeldienge:00 Bruges JPG2.jpg|<center>Historisch center van [[Brugge]] Ofbeeldienge:Bruxelles Grand Place.JPG|<center>[[Grôte Markt (Brussel)|Grôte Markt]] van [[Brussel]] Ofbeeldienge:Plantin antwerp 01.jpg|<center>Plantin-Moretusmuseum in [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]] Ofbeeldienge:Tournai JPG000c.jpg|<center>Onze-Lieve-Vrouwekathedroale in [[Doornik]] </gallery> == Beroemde Belgn == * [[Ambiorix]], en [[Oude Belgn|Oudn Belg]] die teegn de [[Romeinn]] vocht * [[Leo Baekeland]], uutvinder van bakeliet * [[Peter Benoit]], componist * [[Raymond Ceulemans]], [[biljart]]er * [[Jacques Brel]], zanger * [[Breugel|Pieter Breugel]], schilderoare * [[Hendrik Conscience]], schryver van De Leeuw van Vlaanderen * [[Poater Damioan]], e froaie mens die zorgde voe de melaatsn en hillig verkloard is * [[James Ensor]], [[kunstschilder]] * [[Zénobe Gramme]], uutviender van den dynamo * [[Hergé]], de voader van [[Kuifje]] * [[Jacky Ickx]], ottocoureur * [[Paul Janssen (farmacoloog)|Paul Janssen]], uutviender va medicamentn * [[René Magritte]], surrealistische schilderoare * [[Mercator]], têkenoare van koartn, uutviender van 'n atlas * [[Eddy Merckx]], volgens vele den beste coureur oller tydn * [[Georges Nagelmackers]], bankier en bouwer van den [[Orient Express]] en de slapwagongs Wagons-Lits * [[Rubens|Peter Paul Rubens]], [[barok]]schilderoare * [[Adolphe Sax]], uutviender van de [[saxofong]] * [[Georges Simenon]], schryver van [[Maigret]] * [[Simon Stevin]], wiskundign * [[Toots Thielemans]], [[jazz]]-muzikant * [[Godfried van Bouillon]], e vèchtersboasje die mèjdeed an den eerstn [[kruustocht]] * [[Jean-Claude Vandamme]], acteur * [[Charles Van Depoele|Karel Van Depoele]], uutviender van den elektriekn tram (trolley) * [[Vesalius|Andreas Vesalius]], weetnschapper in den [[anatomie]] * [[Wout Van Aert]], volgens vele den beste coureur van zyn tyd * [[Yves Lampaert]], ne coureur, farmer son from Belgium ==Andere betêkenissn== Behalve 't welbekende land woa da West-Vloandern ligt, zyn d' er nog andere betêkenissn van 't woord Belgium / Belgique in andere toaln. * Vier steedn in de [[Verênigde Stoatn]] (in Illinois, West Virginië, Wisconsin en Minnesota) * Een liedje van den Amerikoansen punkgroep "Bowling for Soup" * Een andere noame vôr een Brabants trekpeird * Een Amerikoans cargoschip (SS Belgique) * De name van twê Belgische ounderzoeksscheepn ([[Belgica]]) * Een imaginair vloekwoord in "The Hitchhiker's Guide to the Galaxy" (''"zô grof da 't in de hêle [[melkweg]] verboon is, buutn in e pleksje woa dan ze nie weetn wa da 't betêeknt"'') * Een onconventionele êenheid van uppervlakte ([https://web.archive.org/web/20100221223914/http://www.sizeofbelgium.com/pmwiki.php A Web Site the Size of Belgium (gearchivêerd)]) == Referensjes == <references/> ==Externe koppeliengn== *[https://www.belgium.be/nl belgium.be] *[https://statbel.fgov.be/nl/themas Statbel] *[https://topomapviewer.ngi.be/?l=nl&x=660666.00&y=606690.00&zoom=1&baselayer=ngi.cartoweb.topo.be TopoMapViewer], NGI *[https://klimaatinfo.nl/klimaat/belgie/ Klimaatinfo] *[https://www.meteo.be/nl/belgie KMI] {{Commonscat|Belgium|België}} {{Belgische landsdêlen}} {{EU}} {{Landn in Europa}} [[Categorie:België| ]] 77g4t7y9cpxrxh4mhuq7dhbebamc2l6 327997 327996 2026-10-22T10:34:26Z ~2026-56640-25 31986 /* Ippervlak */ 327997 wikitext text/x-wiki {{Infobox land |noame = <big>Koninkrijk België<br />Royaume de Belgique<br />Königreich Belgien</big> |vlagge = Flag of Belgium.svg |woapen = Great Coat of Arms of Belgium.svg |koarte = [[Ofbeeldienge:EU-Belgium.svg|250px]] |koartebyschrift = Liggienge van België in Europa<br /> {{Coord|50|32|0|N|4|46|0|E|titelweergave=ja}} |toale = [[Nederlands]]<br />[[Frans]]<br />[[Duuts]] |hoofdstad = [[Brussel]] (Brussel/Bruxelles/Brüssel) |stoatsvorm = Constitutionele parlementaire<br />[[monarchie]] |stoatshoofd = Keunienk [[Filip van België|Filip]] |1e minister = [[Bart De Wever]] |ipp = 30.689,58 <small>(2025)</small> <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/bouwen-wonen/bodembezetting-volgens-het-kadasterregister Statbel]</ref> |inw = 11.867.634 <small>(1 januoari 2026)</small> <ref name=bev>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/bevolking/loop-van-de-bevolking Statbel]</ref> |dichtheid = 387 |munte = [[Euro]]<br /><small> (vo 2002: Belgische frang) </small> |tydzone = UTC+1<br /><small>(zomertyd: UTC+2) </small> |landcode = BE, BEL |tillefong = (+32) |TLD = [[.be]] |fêestdag = [[21 juli]] ([[1831]]) <br /><small>(Eedofleggienge 1e keunienk)</small> }} '''België''' ([[AN|Nederlands]]: ''België'', [[Frans]]: ''Belgique'', [[Duuts]]: ''Belgien'', officieel: '''Keunienkryk België''', ''Koninkrijk België'', ''Royaume de Belgique'', ''Königreich Belgien'') is e parlementaire, constitutionele [[monarchie]] an de [[Nôordzêe]]. 't Grênst ten zuudn an [[Vrankryk]], ten ôostn an [[Duutsland]] en [[Luxemburg (land)|Luxemburg]] en ten noordn an [[Holland]]. In 't westn is er nie echt ne gebeur, mo wel de Nôordzêe. Achter 't woater ligt [[Iengeland]]. 'n Hoofdstad è [[Brussel]]. Andere grôte steedn zyn [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]], [[Luuk (stad)|Luuk]], [[Gent]], [[Leuven]], [[Brugge]], [[Charleroi]] en [[Noamn (stad)|Noamn]]. Belgie is over 't olgemeen styf plat - voerol in Vloandern. In 't zuudn, in de Woalen, è je e bitje 'bergen'. Den hôogstn is de [[Signal de Botrange]] (694 meters) in de [[Hoge Veenn]]. D'n hogstn top in Vloandern is [[Remersdoal]] (287,5 meters) in de [[Voerstreke]]. Ip de twidde plekke komt de [[Kemmelberg]] (156 meters) in 't [[Heuvelland]]. De mêest nôordelike plekke is [[Meersel-Dreef]], de mêest ôostelike plekke is [[Krewinkel]], de mêest zuudelike plekke is [[Torgny]] en de mêest westelike plekke is [[De Panne]]. [[Ofbeeldienge:Be-map-nl.png|200px|links|thumb|Koarte van België]] {{Clear}} == Bevolkienge == D'r weunn ruum 11,8 miljoen inweuners in België (2026). Om en by de 6,9 miljoen doavan zyn [[Vloandern|Vloamiengn]], der zyn om en by de 1,25 miljoen [[Brussels Hoofdstedelik Gewest|Brusseloars]] en de reste - om en by de 3,7 miljoen - zyn [[Wallonië|Woaln]] en Duutsers in de [[Ôostkantongs]]. {| class=wikitable ! colspan=5 | Bevolkiengsontwikkelienge |- ! colspan=2| België <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/over-statbel/wat-doen-we/volkstellingen-census De volkstellingen in België sinds 1830], Statbel</ref> ! colspan=2 | Holland <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> ! rowspan=2 | Verschil |- ! Joar ! Inweuners ! Inweuners ! Joar |- | 1846 | 4.337.000 | 3.084.000 | 1850 | +1.253.000 |- | 1900 | 6.694.000 | 5.107.000 | 1900 | +1.587.000 |- | 1947 | 8.512.000 | 10.027.000 | 1950 | -1.515.000 |- | 2001 | 10.296.000 | 15.864.000 | 2000 | -5.568.000 |- | 2026 | 11.868.000 | 18.130.000 | 2026 | -6.262.000 |- |} == Ippervlak == België is wat betreft land moar iets kleiner as [[Holland]]. {| class=wikitable |- ! rowspan= 2 | Land || colspan=5 | Ippervlak km² |- ! Totoal || Land || Woater |- | rowspan = 3 | '''België <br> (2024)''' <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/leefmilieu/grond/bodemgebruik Bodemgebruik], Statbel</ref> || 30.689,17 || 30.494,22 || 194,95 |- | 100% || 99,36% || 0,64% |- | 387 inw/km² || 389 inw/km² || |- | rowspan = 3 | '''Holland <br> (2026)''' <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ Statistieken Nederland], AlleCijfers</ref> || 41.543,37 || 33.626,00 || 7.917,37 |- | 100% || 80,94% || 19,06% |- | 436 inw/km² || 539 inw/km² || |- | rowspan = 3 | '''Verschil''' || -10.854,20 || -3.131,78 || -7.722,42 |- | || +18,42% || -18,42% |- | -49 inw/km² || -150 inw/km² || |- |} == Toaln == [[Ofbeeldienge:Taalgebieden in Belgie.svg|thumb|Toaln in België (groen=Nederlands, blauw=Frans, blauw-groen=Brusselse, oranje=Duuts)]] D'r zyn drie officiële toaln: [[Nederlands]], [[Frans]] en [[Duuts]]. Nederlands wordt geklapt in [[Vloandern]], Frans in [[Wallonië]] en Duuts ok in Wallonië an de grenze me [[Duutsland]]. In 't [[Brussels Gewest]] wordt vôoral Frans geklapt moar ook wat Nederlands. Da betekent dat d'r in België 7,1 miljoen Nederlandstoaligen, ruum 4,6 miljoen Franstoaligen en e klêne 0,1 miljoen Duutstoaligen zyn. == Geschiedenisse == De geschreven geschiedenisse begunt round [[52 v.Chr.]] op 't moment da Julius Caesar (in z'n ''De Bello Gallico'') over de Belgen schryft ("De Dapperste Oller Galliërs"). Loater is gebleken dat die stammn nie overêenkomn mè de Belgen van nu, moa da doet er nie toe. == Bestuur == [[Ofbeeldienge:Belgische gewesten en gemeenschappen.png|thumb|Gewestn en gemêenschappn]] [[Ofbeeldienge:Belgium regions dutch.png|thumb|Provinsjes]] België is e stoat die bestoat uut drie gemêenschappn en drie gewestn. De gemêenschappn en e toal-culturele oorsproung, de gewestn en ruumtelik-economischn: * [[Vlams Gewest]] (Vloandern), [[Woals Gewest]] (Wallonië) en [[Brussels Hoofdstedelik Gewest]] (Brussels gewest). * de [[Vlamsche Gemêenschap]], de [[Fransche Gemêenschap]] en de [[Duutstoalige Gemêenschap]]. Ierby e je ton ook nog eki de [[federoale regerienge]] die ol de reiste doet. ''Zie ook et artikel over de [[Stoatservormienge (België)|stoatservormienge]]''. Verder is België ounderverdêeld in [[provinsjes]], [[arroundissementn]] en [[gemêentn]]. Vloandern en Wallonië zyn verdêeld in ieder vuuf provinsjes, 't Brussels gewest nie: {|class="wikitable sortable" |- ! Colspan=3|Belgische provinsjes |- ! Provinsje || Hoofdstad || Gewest |- | [[Antwerpn (provinsje)|Antwerpn]] || [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]] || Vloandern |- | [[Enegouwn]] || [[Bergn (België)|Bergn]] || Wallonië |- | [[Belgisch Limburg|(Belgisch) Limburg]] || [[Hasselt (België)|Hasselt]] || Vloandern |- | [[Luuk (provinsje)|Luuk]] || [[Luuk (stad)|Luuk]] || Wallonië |- | [[Belgisch Luxemburg|(Belgisch) Luxemburg]] || [[Oarlen]] || Wallonië |- | [[Noamn (provinsje)|Noamn]] || [[Noamn (stad)|Noamn]] || Wallonië |- | [[Ôost-Vloandern]] || [[Gent]] || Vloandern |- | [[Vlams-Broabant]] || [[Leuven]] || Vloandern |- | [[West-Vloandern]] || [[Brugge]] || Vloandern |- | [[Woals-Broabant]] || [[Woaver]] || Wallonië |- |} ''Zie ook et artikel over [[Belgische provinsjes]].'' {|class=wikitable |- ! colspan=11 | Belgische gewestn |- ! rowspan=2 | Gewest ! rowspan=2 | Liggienge ! colspan=2 | Inweuners 2026 <ref name=bev/> ! colspan=2 | Ippervlak 2025 <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/bouwen-wonen/bodembezetting-volgens-het-kadasterregister Statbel]</ref> ! rowspan=2 | Dichtheid <br> inw/km² ! rowspan=2 | Hoofdstad ! rowspan=2 | Prov. ! rowspan=2 | Arr. ! rowspan=2 | Gem. |- ! Oantal ! % ! Km² ! % |- | [[Vlams Gewest]] <br> (Vloandern) | [[Ofbeeldienge:Flanders (Belgium) location.svg|100px]] | 6.898.350 | 58% | 13.625,94 | 44% | align=center | 506 | [[Brussel]] | 5 | 22 | 285 |- | [[Woals Gewest]] <br> (Wallonië) | [[Ofbeeldienge:Wallonia (Belgium) location.svg|100px]] | 3.713.450 | 31% | 16.901,22 | 55% | align=center | 220 | [[Noamn (stad)|Noamn]] | 5 | 20 | 261 |- | [[Brussels Gewest]] | [[Ofbeeldienge:Brussels-Capital Region (Belgium) location.svg|100px]] | 1.255.834 | 11% | 162,42 | 0,5% | align=center | 7.732 | [[Brussel]] | / | 1 | 19 |- ! Totoal ! ! 11.867.634 ! ! 30.689,58 ! ! 387 ! ! 10 ! 43 ! 565 |} {|class=wikitable |- ! colspan=11 | Belgische gemêenschappn |- ! rowspan=2 | Gemêenschap ! rowspan=2 | Liggienge ! colspan=2 | Inweuners 2026 ! colspan=2 | Ippervlak 2025 ! rowspan=2 | Dichtheid <br> inw/km² ! rowspan=2 | Hoofdstad ! rowspan=2 | Prov. ! rowspan=2 | Arr. ! rowspan=2 | Gem. |- ! Oantal ! % ! Km² ! % |- | [[Vlamsche Gemêenschap]] ¹ | [[Ofbeeldienge:Vlaamse Gemeenschap in Belgium.svg|100px]] | 7.138.228 | 60% | 13.788,36 | 45% | align=center | 518 | [[Brussel]] | 5 | 23 | 304 |- | [[Fransche Gemêenschap]] ¹ | [[Ofbeeldienge:Franse GemeenschapLocatie.svg|100px]] | 4.649.891 | 39% | 16.217,50 | 53% | align=center | 287 | [[Brussel]] | 5 | 21 | 271 |- | [[Duutstoalige Gemêenschap]] | [[Ofbeeldienge:Duitstalige GemeenschapLocatie.png|100px]] | 79.515 | 0,7% | 846,14 | 2,8% | align=center | 94 | [[Eupn]] | / | / | 9 |- ! Totoal ! ! 11.867.634 ! ! 30.689,58 ! ! 387 ! ! 10 ! 43 ! 565 |} ¹ Vlamsche en Fransche Gemêenschap hèn 't Brussels Gewest gemêenschappelijk (ippervlak, hoofdstad, arroundissement en gemêentn). == Polletiek == === Koamer van Volksvertegenwoordigers === De zetelverdêlienge van de [[Koamer van Volksvertegenwoordigers]] ziet er ezô uut (verkiezingsuutslag):<ref>[https://www.dekamer.be/kvvcr/index.cfm?language=nl DE KAMER.BE]</ref><ref>[https://verkiezingen.fgov.be/algemeen/resultaten ibz]</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Party ! F/N ! 2024 ! 2019 ! 2014 ! 2010 ! 2007 ! 2003 ! 1999 ! 1995 |- | [[N-VA|Volksunie ¹ / N-VA]] | N | 24 | 25 | 33 | 27 | 6 | 1 | 8 | 5 |- | [[Vlaams Belang|Vlaams Blok / Vlaams Belang]] | N | 20 | 18 | 3 | 12 | 17 | 18 | 15 | 11 |- | [[MR|PRL / MR]] | F | 20 | 14 | 20 | 15 | 20 | 21 | 16 | 16 |- | [[PS]] | F | 16 | 20 | 23 | 26 | 20 | 25 | 19 | 21 |- | [[PVDA]]-[[PTB]] | F/N | 15 | 12 | 2 | | | | | |- | [[PVDA]] | N | (7) | (3) | | | | | | |- | [[PTB]] | F | (8) | (9) | (2) | | | | | |- | [[Les Engagés|PSC / cdH / LE]] | F | 14 | 5 | 9 | 9 | 10 | 8 | 10 | 12 |- | [[Vooruit|SP / sp.a(-Spirit) ² / Vooruit]] | N | 13 | 9 | 13 | 13 | 14 | 23 | 14 | 20 |- | [[CD&V|CVP / CD&V]] | N | 11 | 12 | 18 | 17 | 24 | 21 | 22 | 29 |- | [[Open Vld|VLD / Open Vld]] | N | 7 | 12 | 14 | 13 | 18 | 25 | 23 | 21 |- | [[Groen!|Agalev / Groen! / Groen]] | N | 6 | 8 | 6 | 5 | 4 | | 9 | 5 |- | [[Ecolo]] | F | 3 | 13 | 6 | 8 | 8 | 4 | 11 | 6 |- | [[FDF|FDF / DéFI]] | F | 1 | 2 | 2 | 3 | 3 | 3 | 2 | 2 |- | [[PP]] | F | | | 1 | 1 | | | | |- | [[LDD]] ³ | N | (1) | (1) | | 1 | 5 | | | |- | [[DN|FN / DN]] | F | | | | | 1 | 1 | 1 | 2 |- ! Totoal ! ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 |- ! Nederlandstoaligen ! ! 88 ! 87 ! 87 ! 88 ! 88 ! 88 ! 91 ! 91 |- ! Franstoaligen ! ! 62 ! 63 ! 63 ! 62 ! 62 ! 62 ! 59 ! 59 |- |} ¹ VU-ID in 1999 ² sp.a-[[Sociaal-Liberale Partij|Spirit]] in 2003 en 2007 ³ In 2019 en 2024 as onafhankelike vo N-VA === Êerste ministers === Êeste ministers sins 1896: {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! Ēerste minister !! Termyn !! Joarn !! Party |- | [[Paul de Smet de Naeyer]] | 1896 - 1899 | 3 | Katholieke Party |- | [[Jules Vandenpeereboom]] | 1899 - 1899 | 0 | Katholieke Party |- | [[Paul de Smet de Naeyer]] | 1899 - 1907 | 8 | Katholieke Party |- | [[Jules de Trooz]] | 1907 - 1907 | 0 | Katholieke Party |- | [[Frans Schollaert]] | 1908 - 1911 | 3 | Katholieke Party |- | [[Charles de Broqueville]] | 1911 - 1918 | 7 | Katholieke Party |- | [[Gerard Cooreman]] | 1918 - 1918 | 0 | Katholieke Party |- | [[Léon Delacroix]] | 1918 - 1920 | 2 | Katholieke Party |- | [[Henri Carton de Wiart]] | 1920 - 1921 | 1 | Katholieke Party |- | [[Georges Theunis]] | 1921 - 1925 | 4 | Katholieke Unie |- | [[Aloys Van de Vyvere]] | 1925 - 1925 | 0 | Katholieke Unie |- | [[Prosper Poullet]] | 1925 - 1926 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Henri Jaspar]] | 1926 - 1931 | 5 | Katholieke Unie |- | [[Jules Renkin]] | 1931 - 1932 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Charles de Broqueville]] | 1932 - 1934 | 2 | Katholieke Unie |- | [[Georges Theunis]] | 1934 - 1935 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Paul van Zeeland]] | 1935 - 1937 | 2 | Katholiek Blok |- | [[Paul-Emile Janson]] | 1937 - 1938 | 1 | Liberoale Party |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1938 - 1939 | 1 | [[POB]]-[[BWP]] |- | [[Hubert Pierlot]] | 1939 - 1945 | 6 | Katholiek Blok |- | [[Achille Van Acker]] | 1945 - 1945 | 0 | [[PSB]]-[[BSP]] |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1945 - 1946 | 1 | PSB-BSP |- | [[Achille Van Acker]] | 1946 - 1946 | 0 | PSB-BSP |- | [[Camille Huysmans]] | 1946 - 1947 | 1 | PSB-BSP |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1947 - 1949 | 2 | PSB-BSP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1949 - 1950 | 1 | [[PSC]]-[[CVP]] |- | [[Jean Duvieusart]] | 1950 - 1950 | 0 | PSC-CVP |- | [[Joseph Pholien]] | 1950 - 1952 | 2 | PSC-CVP |- | [[Jean Van Houtte]] | 1952 - 1954 | 2 | PSC-CVP |- | [[Achille Van Acker]] | 1954 - 1958 | 4 | PSB-BSP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1958 - 1961 | 3 | PSC-CVP |- | [[Théo Lefèvre]] | 1961 - 1965 | 4 | PSC-CVP |- | [[Pierre Harmel]] | 1965 - 1966 | 1 | PSC-CVP |- | [[Paul Vanden Boeynants]] | 1966 - 1968 | 2 | PSC-CVP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1968 - 1973 | 5 | PSC-CVP |- | [[Edmond Leburton]] | 1973 - 1974 | 1 | PSB-BSP |- | [[Leo Tindemans]] | 1974 - 1978 | 4 | [[CVP]] |- | [[Paul Vanden Boeynants]] | 1978 - 1979 | 1 | [[PSC]] |- | [[Wilfried Martens]] | 1979 - 1981 | 2 | CVP |- | [[Mark Eyskens]] | 1981 - 1981 | 0 | CVP |- | [[Wilfried Martens]] | 1981 - 1992 | 11 | CVP |- | [[Jean-Luc Dehaene]] | 1992 - 1999 | 7 | CVP |- | [[Guy Verhofstadt]] | 1999 - 2008 | 9 | [[Open Vld]] |- | [[Yves Leterme]] | 2008 - 2008 | 0 | [[CD&V]] |- | [[Herman Van Rompuy]] | 2008 - 2009 | 1 | CD&V |- | [[Yves Leterme]] | 2009 - 2011 | 2 | CD&V |- | [[Elio Di Rupo]] | 2011 - 2014 | 3 | [[PS]] |- | [[Charles Michel]] | 2014 - 2019 | 5 | [[MR]] |- | [[Sophie Wilmès]] | 2019 - 2020 | 1 | MR |- | [[Alexander De Croo]] | 2020 - 2025 | 5 | Open Vld |- | [[Bart De Wever]] | 2025 - nu | 1 | N-VA |- |} == Weirelderfgoed == ::''Kyk noa [[UNESCO-weirelderfgoed]] in België'' <gallery widths="175" heights="125"> Ofbeeldienge:00 Bruges JPG2.jpg|<center>Historisch center van [[Brugge]] Ofbeeldienge:Bruxelles Grand Place.JPG|<center>[[Grôte Markt (Brussel)|Grôte Markt]] van [[Brussel]] Ofbeeldienge:Plantin antwerp 01.jpg|<center>Plantin-Moretusmuseum in [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]] Ofbeeldienge:Tournai JPG000c.jpg|<center>Onze-Lieve-Vrouwekathedroale in [[Doornik]] </gallery> == Beroemde Belgn == * [[Ambiorix]], en [[Oude Belgn|Oudn Belg]] die teegn de [[Romeinn]] vocht * [[Leo Baekeland]], uutvinder van bakeliet * [[Peter Benoit]], componist * [[Raymond Ceulemans]], [[biljart]]er * [[Jacques Brel]], zanger * [[Breugel|Pieter Breugel]], schilderoare * [[Hendrik Conscience]], schryver van De Leeuw van Vlaanderen * [[Poater Damioan]], e froaie mens die zorgde voe de melaatsn en hillig verkloard is * [[James Ensor]], [[kunstschilder]] * [[Zénobe Gramme]], uutviender van den dynamo * [[Hergé]], de voader van [[Kuifje]] * [[Jacky Ickx]], ottocoureur * [[Paul Janssen (farmacoloog)|Paul Janssen]], uutviender va medicamentn * [[René Magritte]], surrealistische schilderoare * [[Mercator]], têkenoare van koartn, uutviender van 'n atlas * [[Eddy Merckx]], volgens vele den beste coureur oller tydn * [[Georges Nagelmackers]], bankier en bouwer van den [[Orient Express]] en de slapwagongs Wagons-Lits * [[Rubens|Peter Paul Rubens]], [[barok]]schilderoare * [[Adolphe Sax]], uutviender van de [[saxofong]] * [[Georges Simenon]], schryver van [[Maigret]] * [[Simon Stevin]], wiskundign * [[Toots Thielemans]], [[jazz]]-muzikant * [[Godfried van Bouillon]], e vèchtersboasje die mèjdeed an den eerstn [[kruustocht]] * [[Jean-Claude Vandamme]], acteur * [[Charles Van Depoele|Karel Van Depoele]], uutviender van den elektriekn tram (trolley) * [[Vesalius|Andreas Vesalius]], weetnschapper in den [[anatomie]] * [[Wout Van Aert]], volgens vele den beste coureur van zyn tyd * [[Yves Lampaert]], ne coureur, farmer son from Belgium ==Andere betêkenissn== Behalve 't welbekende land woa da West-Vloandern ligt, zyn d' er nog andere betêkenissn van 't woord Belgium / Belgique in andere toaln. * Vier steedn in de [[Verênigde Stoatn]] (in Illinois, West Virginië, Wisconsin en Minnesota) * Een liedje van den Amerikoansen punkgroep "Bowling for Soup" * Een andere noame vôr een Brabants trekpeird * Een Amerikoans cargoschip (SS Belgique) * De name van twê Belgische ounderzoeksscheepn ([[Belgica]]) * Een imaginair vloekwoord in "The Hitchhiker's Guide to the Galaxy" (''"zô grof da 't in de hêle [[melkweg]] verboon is, buutn in e pleksje woa dan ze nie weetn wa da 't betêeknt"'') * Een onconventionele êenheid van uppervlakte ([https://web.archive.org/web/20100221223914/http://www.sizeofbelgium.com/pmwiki.php A Web Site the Size of Belgium (gearchivêerd)]) == Referensjes == <references/> ==Externe koppeliengn== *[https://www.belgium.be/nl belgium.be] *[https://statbel.fgov.be/nl/themas Statbel] *[https://topomapviewer.ngi.be/?l=nl&x=660666.00&y=606690.00&zoom=1&baselayer=ngi.cartoweb.topo.be TopoMapViewer], NGI *[https://klimaatinfo.nl/klimaat/belgie/ Klimaatinfo] *[https://www.meteo.be/nl/belgie KMI] {{Commonscat|Belgium|België}} {{Belgische landsdêlen}} {{EU}} {{Landn in Europa}} [[Categorie:België| ]] 77akqpgc9q0gdg1hbjsvpcfozp871tm 327999 327997 2026-10-22T10:46:44Z ~2026-56640-25 31986 /* Bestuur */ 327999 wikitext text/x-wiki {{Infobox land |noame = <big>Koninkrijk België<br />Royaume de Belgique<br />Königreich Belgien</big> |vlagge = Flag of Belgium.svg |woapen = Great Coat of Arms of Belgium.svg |koarte = [[Ofbeeldienge:EU-Belgium.svg|250px]] |koartebyschrift = Liggienge van België in Europa<br /> {{Coord|50|32|0|N|4|46|0|E|titelweergave=ja}} |toale = [[Nederlands]]<br />[[Frans]]<br />[[Duuts]] |hoofdstad = [[Brussel]] (Brussel/Bruxelles/Brüssel) |stoatsvorm = Constitutionele parlementaire<br />[[monarchie]] |stoatshoofd = Keunienk [[Filip van België|Filip]] |1e minister = [[Bart De Wever]] |ipp = 30.689,58 <small>(2025)</small> <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/bouwen-wonen/bodembezetting-volgens-het-kadasterregister Statbel]</ref> |inw = 11.867.634 <small>(1 januoari 2026)</small> <ref name=bev>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/bevolking/loop-van-de-bevolking Statbel]</ref> |dichtheid = 387 |munte = [[Euro]]<br /><small> (vo 2002: Belgische frang) </small> |tydzone = UTC+1<br /><small>(zomertyd: UTC+2) </small> |landcode = BE, BEL |tillefong = (+32) |TLD = [[.be]] |fêestdag = [[21 juli]] ([[1831]]) <br /><small>(Eedofleggienge 1e keunienk)</small> }} '''België''' ([[AN|Nederlands]]: ''België'', [[Frans]]: ''Belgique'', [[Duuts]]: ''Belgien'', officieel: '''Keunienkryk België''', ''Koninkrijk België'', ''Royaume de Belgique'', ''Königreich Belgien'') is e parlementaire, constitutionele [[monarchie]] an de [[Nôordzêe]]. 't Grênst ten zuudn an [[Vrankryk]], ten ôostn an [[Duutsland]] en [[Luxemburg (land)|Luxemburg]] en ten noordn an [[Holland]]. In 't westn is er nie echt ne gebeur, mo wel de Nôordzêe. Achter 't woater ligt [[Iengeland]]. 'n Hoofdstad è [[Brussel]]. Andere grôte steedn zyn [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]], [[Luuk (stad)|Luuk]], [[Gent]], [[Leuven]], [[Brugge]], [[Charleroi]] en [[Noamn (stad)|Noamn]]. Belgie is over 't olgemeen styf plat - voerol in Vloandern. In 't zuudn, in de Woalen, è je e bitje 'bergen'. Den hôogstn is de [[Signal de Botrange]] (694 meters) in de [[Hoge Veenn]]. D'n hogstn top in Vloandern is [[Remersdoal]] (287,5 meters) in de [[Voerstreke]]. Ip de twidde plekke komt de [[Kemmelberg]] (156 meters) in 't [[Heuvelland]]. De mêest nôordelike plekke is [[Meersel-Dreef]], de mêest ôostelike plekke is [[Krewinkel]], de mêest zuudelike plekke is [[Torgny]] en de mêest westelike plekke is [[De Panne]]. [[Ofbeeldienge:Be-map-nl.png|200px|links|thumb|Koarte van België]] {{Clear}} == Bevolkienge == D'r weunn ruum 11,8 miljoen inweuners in België (2026). Om en by de 6,9 miljoen doavan zyn [[Vloandern|Vloamiengn]], der zyn om en by de 1,25 miljoen [[Brussels Hoofdstedelik Gewest|Brusseloars]] en de reste - om en by de 3,7 miljoen - zyn [[Wallonië|Woaln]] en Duutsers in de [[Ôostkantongs]]. {| class=wikitable ! colspan=5 | Bevolkiengsontwikkelienge |- ! colspan=2| België <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/over-statbel/wat-doen-we/volkstellingen-census De volkstellingen in België sinds 1830], Statbel</ref> ! colspan=2 | Holland <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> ! rowspan=2 | Verschil |- ! Joar ! Inweuners ! Inweuners ! Joar |- | 1846 | 4.337.000 | 3.084.000 | 1850 | +1.253.000 |- | 1900 | 6.694.000 | 5.107.000 | 1900 | +1.587.000 |- | 1947 | 8.512.000 | 10.027.000 | 1950 | -1.515.000 |- | 2001 | 10.296.000 | 15.864.000 | 2000 | -5.568.000 |- | 2026 | 11.868.000 | 18.130.000 | 2026 | -6.262.000 |- |} == Ippervlak == België is wat betreft land moar iets kleiner as [[Holland]]. {| class=wikitable |- ! rowspan= 2 | Land || colspan=5 | Ippervlak km² |- ! Totoal || Land || Woater |- | rowspan = 3 | '''België <br> (2024)''' <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/leefmilieu/grond/bodemgebruik Bodemgebruik], Statbel</ref> || 30.689,17 || 30.494,22 || 194,95 |- | 100% || 99,36% || 0,64% |- | 387 inw/km² || 389 inw/km² || |- | rowspan = 3 | '''Holland <br> (2026)''' <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ Statistieken Nederland], AlleCijfers</ref> || 41.543,37 || 33.626,00 || 7.917,37 |- | 100% || 80,94% || 19,06% |- | 436 inw/km² || 539 inw/km² || |- | rowspan = 3 | '''Verschil''' || -10.854,20 || -3.131,78 || -7.722,42 |- | || +18,42% || -18,42% |- | -49 inw/km² || -150 inw/km² || |- |} == Toaln == [[Ofbeeldienge:Taalgebieden in Belgie.svg|thumb|Toaln in België (groen=Nederlands, blauw=Frans, blauw-groen=Brusselse, oranje=Duuts)]] D'r zyn drie officiële toaln: [[Nederlands]], [[Frans]] en [[Duuts]]. Nederlands wordt geklapt in [[Vloandern]], Frans in [[Wallonië]] en Duuts ok in Wallonië an de grenze me [[Duutsland]]. In 't [[Brussels Gewest]] wordt vôoral Frans geklapt moar ook wat Nederlands. Da betekent dat d'r in België 7,1 miljoen Nederlandstoaligen, ruum 4,6 miljoen Franstoaligen en e klêne 0,1 miljoen Duutstoaligen zyn. == Geschiedenisse == De geschreven geschiedenisse begunt round [[52 v.Chr.]] op 't moment da Julius Caesar (in z'n ''De Bello Gallico'') over de Belgen schryft ("De Dapperste Oller Galliërs"). Loater is gebleken dat die stammn nie overêenkomn mè de Belgen van nu, moa da doet er nie toe. == Bestuur == [[Ofbeeldienge:Belgische gewesten en gemeenschappen.png|thumb|Gewestn en gemêenschappn]] [[Ofbeeldienge:Belgium regions dutch.png|thumb|Provinsjes]] België is e stoat die bestoat uut drie gemêenschappn en drie gewestn. De gemêenschappn en e toal-culturele oorsproung, de gewestn en ruumtelik-economischn: * [[Vlams Gewest]] (Vloandern), [[Woals Gewest]] (Wallonië) en [[Brussels Hoofdstedelik Gewest]] (Brussels gewest). * de [[Vlamsche Gemêenschap]], de [[Fransche Gemêenschap]] en de [[Duutstoalige Gemêenschap]]. Ierby e je ton ook nog eki de [[federoale regerienge]] die ol de reiste doet. ''Zie ook et artikel over de [[Stoatservormienge (België)|stoatservormienge]]''. Verder is België ounderverdêeld in [[provinsjes]], [[arroundissementn]] en [[gemêentn]]. Vloandern en Wallonië zyn verdêeld in ieder vuuf provinsjes, 't Brussels gewest nie: {|class="wikitable sortable" |- ! Colspan=3|Belgische provinsjes |- ! Provinsje || Hoofdstad || Gewest |- | [[Antwerpn (provinsje)|Antwerpn]] || [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]] || Vloandern |- | [[Enegouwn]] || [[Bergn (België)|Bergn]] || Wallonië |- | [[Belgisch Limburg|(Belgisch) Limburg]] || [[Hasselt (België)|Hasselt]] || Vloandern |- | [[Luuk (provinsje)|Luuk]] || [[Luuk (stad)|Luuk]] || Wallonië |- | [[Belgisch Luxemburg|(Belgisch) Luxemburg]] || [[Oarlen]] || Wallonië |- | [[Noamn (provinsje)|Noamn]] || [[Noamn (stad)|Noamn]] || Wallonië |- | [[Ôost-Vloandern]] || [[Gent]] || Vloandern |- | [[Vlams-Broabant]] || [[Leuven]] || Vloandern |- | [[West-Vloandern]] || [[Brugge]] || Vloandern |- | [[Woals-Broabant]] || [[Woaver]] || Wallonië |- |} ''Zie ook et artikel over [[Belgische provinsjes]].'' {|class=wikitable |- ! colspan=11 | Belgische gewestn |- ! rowspan=2 | Gewest ! rowspan=2 | Liggienge ! colspan=2 | Inweuners 2026 <ref name=bev/> ! colspan=2 | Ippervlak 2025 <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/bouwen-wonen/bodembezetting-volgens-het-kadasterregister Statbel]</ref> ! rowspan=2 | Dichtheid <br> inw/km² ! rowspan=2 | Hoofdstad ! rowspan=2 | Prov. ! rowspan=2 | Arr. ! rowspan=2 | Gem. |- ! Oantal ! % ! Km² ! % |- | [[Vlams Gewest]] <br> (Vloandern) | [[Ofbeeldienge:Flanders (Belgium) location.svg|100px]] | 6.898.000 | 58% | 13.626 | 44% | align=center | 506 | [[Brussel]] | 5 | 22 | 285 |- | [[Woals Gewest]] <br> (Wallonië) | [[Ofbeeldienge:Wallonia (Belgium) location.svg|100px]] | 3.713.000 | 31% | 16.901 | 55% | align=center | 220 | [[Noamn (stad)|Noamn]] | 5 | 20 | 261 |- | [[Brussels Gewest]] | [[Ofbeeldienge:Brussels-Capital Region (Belgium) location.svg|100px]] | 1.256.000 | 11% | 162 | 0,5% | align=center | 7.732 | [[Brussel]] | / | 1 | 19 |- ! Totoal ! ! 11.868.000 ! ! 30.690 ! ! 387 ! ! 10 ! 43 ! 565 |} {|class=wikitable |- ! colspan=11 | Belgische gemêenschappn |- ! rowspan=2 | Gemêenschap ! rowspan=2 | Liggienge ! colspan=2 | Inweuners 2026 ! colspan=2 | Ippervlak 2025 ! rowspan=2 | Dichtheid <br> inw/km² ! rowspan=2 | Hoofdstad ! rowspan=2 | Prov. ! rowspan=2 | Arr. ! rowspan=2 | Gem. |- ! Oantal ! % ! Km² ! % |- | [[Vlamsche Gemêenschap]] ¹ | [[Ofbeeldienge:Vlaamse Gemeenschap in Belgium.svg|100px]] | 7.138.000 | 60% | 13.788 | 45% | align=center | 518 | [[Brussel]] | 5 | 23 | 304 |- | [[Fransche Gemêenschap]] ¹ | [[Ofbeeldienge:Franse GemeenschapLocatie.svg|100px]] | 4.650.000 | 39% | 16.218 | 53% | align=center | 287 | [[Brussel]] | 5 | 21 | 271 |- | [[Duutstoalige Gemêenschap]] | [[Ofbeeldienge:Duitstalige GemeenschapLocatie.png|100px]] | 80.000 | 0,7% | 846 | 2,8% | align=center | 94 | [[Eupn]] | / | / | 9 |- ! Totoal ! ! 11.868.000 ! ! 30.690 ! ! 387 ! ! 10 ! 43 ! 565 |} ¹ Vlamsche en Fransche Gemêenschap hèn 't Brussels Gewest gemêenschappelijk (ippervlak, hoofdstad, arroundissement en gemêentn). == Polletiek == === Koamer van Volksvertegenwoordigers === De zetelverdêlienge van de [[Koamer van Volksvertegenwoordigers]] ziet er ezô uut (verkiezingsuutslag):<ref>[https://www.dekamer.be/kvvcr/index.cfm?language=nl DE KAMER.BE]</ref><ref>[https://verkiezingen.fgov.be/algemeen/resultaten ibz]</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Party ! F/N ! 2024 ! 2019 ! 2014 ! 2010 ! 2007 ! 2003 ! 1999 ! 1995 |- | [[N-VA|Volksunie ¹ / N-VA]] | N | 24 | 25 | 33 | 27 | 6 | 1 | 8 | 5 |- | [[Vlaams Belang|Vlaams Blok / Vlaams Belang]] | N | 20 | 18 | 3 | 12 | 17 | 18 | 15 | 11 |- | [[MR|PRL / MR]] | F | 20 | 14 | 20 | 15 | 20 | 21 | 16 | 16 |- | [[PS]] | F | 16 | 20 | 23 | 26 | 20 | 25 | 19 | 21 |- | [[PVDA]]-[[PTB]] | F/N | 15 | 12 | 2 | | | | | |- | [[PVDA]] | N | (7) | (3) | | | | | | |- | [[PTB]] | F | (8) | (9) | (2) | | | | | |- | [[Les Engagés|PSC / cdH / LE]] | F | 14 | 5 | 9 | 9 | 10 | 8 | 10 | 12 |- | [[Vooruit|SP / sp.a(-Spirit) ² / Vooruit]] | N | 13 | 9 | 13 | 13 | 14 | 23 | 14 | 20 |- | [[CD&V|CVP / CD&V]] | N | 11 | 12 | 18 | 17 | 24 | 21 | 22 | 29 |- | [[Open Vld|VLD / Open Vld]] | N | 7 | 12 | 14 | 13 | 18 | 25 | 23 | 21 |- | [[Groen!|Agalev / Groen! / Groen]] | N | 6 | 8 | 6 | 5 | 4 | | 9 | 5 |- | [[Ecolo]] | F | 3 | 13 | 6 | 8 | 8 | 4 | 11 | 6 |- | [[FDF|FDF / DéFI]] | F | 1 | 2 | 2 | 3 | 3 | 3 | 2 | 2 |- | [[PP]] | F | | | 1 | 1 | | | | |- | [[LDD]] ³ | N | (1) | (1) | | 1 | 5 | | | |- | [[DN|FN / DN]] | F | | | | | 1 | 1 | 1 | 2 |- ! Totoal ! ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 |- ! Nederlandstoaligen ! ! 88 ! 87 ! 87 ! 88 ! 88 ! 88 ! 91 ! 91 |- ! Franstoaligen ! ! 62 ! 63 ! 63 ! 62 ! 62 ! 62 ! 59 ! 59 |- |} ¹ VU-ID in 1999 ² sp.a-[[Sociaal-Liberale Partij|Spirit]] in 2003 en 2007 ³ In 2019 en 2024 as onafhankelike vo N-VA === Êerste ministers === Êeste ministers sins 1896: {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! Ēerste minister !! Termyn !! Joarn !! Party |- | [[Paul de Smet de Naeyer]] | 1896 - 1899 | 3 | Katholieke Party |- | [[Jules Vandenpeereboom]] | 1899 - 1899 | 0 | Katholieke Party |- | [[Paul de Smet de Naeyer]] | 1899 - 1907 | 8 | Katholieke Party |- | [[Jules de Trooz]] | 1907 - 1907 | 0 | Katholieke Party |- | [[Frans Schollaert]] | 1908 - 1911 | 3 | Katholieke Party |- | [[Charles de Broqueville]] | 1911 - 1918 | 7 | Katholieke Party |- | [[Gerard Cooreman]] | 1918 - 1918 | 0 | Katholieke Party |- | [[Léon Delacroix]] | 1918 - 1920 | 2 | Katholieke Party |- | [[Henri Carton de Wiart]] | 1920 - 1921 | 1 | Katholieke Party |- | [[Georges Theunis]] | 1921 - 1925 | 4 | Katholieke Unie |- | [[Aloys Van de Vyvere]] | 1925 - 1925 | 0 | Katholieke Unie |- | [[Prosper Poullet]] | 1925 - 1926 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Henri Jaspar]] | 1926 - 1931 | 5 | Katholieke Unie |- | [[Jules Renkin]] | 1931 - 1932 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Charles de Broqueville]] | 1932 - 1934 | 2 | Katholieke Unie |- | [[Georges Theunis]] | 1934 - 1935 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Paul van Zeeland]] | 1935 - 1937 | 2 | Katholiek Blok |- | [[Paul-Emile Janson]] | 1937 - 1938 | 1 | Liberoale Party |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1938 - 1939 | 1 | [[POB]]-[[BWP]] |- | [[Hubert Pierlot]] | 1939 - 1945 | 6 | Katholiek Blok |- | [[Achille Van Acker]] | 1945 - 1945 | 0 | [[PSB]]-[[BSP]] |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1945 - 1946 | 1 | PSB-BSP |- | [[Achille Van Acker]] | 1946 - 1946 | 0 | PSB-BSP |- | [[Camille Huysmans]] | 1946 - 1947 | 1 | PSB-BSP |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1947 - 1949 | 2 | PSB-BSP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1949 - 1950 | 1 | [[PSC]]-[[CVP]] |- | [[Jean Duvieusart]] | 1950 - 1950 | 0 | PSC-CVP |- | [[Joseph Pholien]] | 1950 - 1952 | 2 | PSC-CVP |- | [[Jean Van Houtte]] | 1952 - 1954 | 2 | PSC-CVP |- | [[Achille Van Acker]] | 1954 - 1958 | 4 | PSB-BSP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1958 - 1961 | 3 | PSC-CVP |- | [[Théo Lefèvre]] | 1961 - 1965 | 4 | PSC-CVP |- | [[Pierre Harmel]] | 1965 - 1966 | 1 | PSC-CVP |- | [[Paul Vanden Boeynants]] | 1966 - 1968 | 2 | PSC-CVP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1968 - 1973 | 5 | PSC-CVP |- | [[Edmond Leburton]] | 1973 - 1974 | 1 | PSB-BSP |- | [[Leo Tindemans]] | 1974 - 1978 | 4 | [[CVP]] |- | [[Paul Vanden Boeynants]] | 1978 - 1979 | 1 | [[PSC]] |- | [[Wilfried Martens]] | 1979 - 1981 | 2 | CVP |- | [[Mark Eyskens]] | 1981 - 1981 | 0 | CVP |- | [[Wilfried Martens]] | 1981 - 1992 | 11 | CVP |- | [[Jean-Luc Dehaene]] | 1992 - 1999 | 7 | CVP |- | [[Guy Verhofstadt]] | 1999 - 2008 | 9 | [[Open Vld]] |- | [[Yves Leterme]] | 2008 - 2008 | 0 | [[CD&V]] |- | [[Herman Van Rompuy]] | 2008 - 2009 | 1 | CD&V |- | [[Yves Leterme]] | 2009 - 2011 | 2 | CD&V |- | [[Elio Di Rupo]] | 2011 - 2014 | 3 | [[PS]] |- | [[Charles Michel]] | 2014 - 2019 | 5 | [[MR]] |- | [[Sophie Wilmès]] | 2019 - 2020 | 1 | MR |- | [[Alexander De Croo]] | 2020 - 2025 | 5 | Open Vld |- | [[Bart De Wever]] | 2025 - nu | 1 | N-VA |- |} == Weirelderfgoed == ::''Kyk noa [[UNESCO-weirelderfgoed]] in België'' <gallery widths="175" heights="125"> Ofbeeldienge:00 Bruges JPG2.jpg|<center>Historisch center van [[Brugge]] Ofbeeldienge:Bruxelles Grand Place.JPG|<center>[[Grôte Markt (Brussel)|Grôte Markt]] van [[Brussel]] Ofbeeldienge:Plantin antwerp 01.jpg|<center>Plantin-Moretusmuseum in [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]] Ofbeeldienge:Tournai JPG000c.jpg|<center>Onze-Lieve-Vrouwekathedroale in [[Doornik]] </gallery> == Beroemde Belgn == * [[Ambiorix]], en [[Oude Belgn|Oudn Belg]] die teegn de [[Romeinn]] vocht * [[Leo Baekeland]], uutvinder van bakeliet * [[Peter Benoit]], componist * [[Raymond Ceulemans]], [[biljart]]er * [[Jacques Brel]], zanger * [[Breugel|Pieter Breugel]], schilderoare * [[Hendrik Conscience]], schryver van De Leeuw van Vlaanderen * [[Poater Damioan]], e froaie mens die zorgde voe de melaatsn en hillig verkloard is * [[James Ensor]], [[kunstschilder]] * [[Zénobe Gramme]], uutviender van den dynamo * [[Hergé]], de voader van [[Kuifje]] * [[Jacky Ickx]], ottocoureur * [[Paul Janssen (farmacoloog)|Paul Janssen]], uutviender va medicamentn * [[René Magritte]], surrealistische schilderoare * [[Mercator]], têkenoare van koartn, uutviender van 'n atlas * [[Eddy Merckx]], volgens vele den beste coureur oller tydn * [[Georges Nagelmackers]], bankier en bouwer van den [[Orient Express]] en de slapwagongs Wagons-Lits * [[Rubens|Peter Paul Rubens]], [[barok]]schilderoare * [[Adolphe Sax]], uutviender van de [[saxofong]] * [[Georges Simenon]], schryver van [[Maigret]] * [[Simon Stevin]], wiskundign * [[Toots Thielemans]], [[jazz]]-muzikant * [[Godfried van Bouillon]], e vèchtersboasje die mèjdeed an den eerstn [[kruustocht]] * [[Jean-Claude Vandamme]], acteur * [[Charles Van Depoele|Karel Van Depoele]], uutviender van den elektriekn tram (trolley) * [[Vesalius|Andreas Vesalius]], weetnschapper in den [[anatomie]] * [[Wout Van Aert]], volgens vele den beste coureur van zyn tyd * [[Yves Lampaert]], ne coureur, farmer son from Belgium ==Andere betêkenissn== Behalve 't welbekende land woa da West-Vloandern ligt, zyn d' er nog andere betêkenissn van 't woord Belgium / Belgique in andere toaln. * Vier steedn in de [[Verênigde Stoatn]] (in Illinois, West Virginië, Wisconsin en Minnesota) * Een liedje van den Amerikoansen punkgroep "Bowling for Soup" * Een andere noame vôr een Brabants trekpeird * Een Amerikoans cargoschip (SS Belgique) * De name van twê Belgische ounderzoeksscheepn ([[Belgica]]) * Een imaginair vloekwoord in "The Hitchhiker's Guide to the Galaxy" (''"zô grof da 't in de hêle [[melkweg]] verboon is, buutn in e pleksje woa dan ze nie weetn wa da 't betêeknt"'') * Een onconventionele êenheid van uppervlakte ([https://web.archive.org/web/20100221223914/http://www.sizeofbelgium.com/pmwiki.php A Web Site the Size of Belgium (gearchivêerd)]) == Referensjes == <references/> ==Externe koppeliengn== *[https://www.belgium.be/nl belgium.be] *[https://statbel.fgov.be/nl/themas Statbel] *[https://topomapviewer.ngi.be/?l=nl&x=660666.00&y=606690.00&zoom=1&baselayer=ngi.cartoweb.topo.be TopoMapViewer], NGI *[https://klimaatinfo.nl/klimaat/belgie/ Klimaatinfo] *[https://www.meteo.be/nl/belgie KMI] {{Commonscat|Belgium|België}} {{Belgische landsdêlen}} {{EU}} {{Landn in Europa}} [[Categorie:België| ]] 3qnvvl264w2owacd608uomgnk2sf5ei 328000 327999 2026-10-22T10:48:25Z ~2026-56640-25 31986 /* Bestuur */ 328000 wikitext text/x-wiki {{Infobox land |noame = <big>Koninkrijk België<br />Royaume de Belgique<br />Königreich Belgien</big> |vlagge = Flag of Belgium.svg |woapen = Great Coat of Arms of Belgium.svg |koarte = [[Ofbeeldienge:EU-Belgium.svg|250px]] |koartebyschrift = Liggienge van België in Europa<br /> {{Coord|50|32|0|N|4|46|0|E|titelweergave=ja}} |toale = [[Nederlands]]<br />[[Frans]]<br />[[Duuts]] |hoofdstad = [[Brussel]] (Brussel/Bruxelles/Brüssel) |stoatsvorm = Constitutionele parlementaire<br />[[monarchie]] |stoatshoofd = Keunienk [[Filip van België|Filip]] |1e minister = [[Bart De Wever]] |ipp = 30.689,58 <small>(2025)</small> <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/bouwen-wonen/bodembezetting-volgens-het-kadasterregister Statbel]</ref> |inw = 11.867.634 <small>(1 januoari 2026)</small> <ref name=bev>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/bevolking/loop-van-de-bevolking Statbel]</ref> |dichtheid = 387 |munte = [[Euro]]<br /><small> (vo 2002: Belgische frang) </small> |tydzone = UTC+1<br /><small>(zomertyd: UTC+2) </small> |landcode = BE, BEL |tillefong = (+32) |TLD = [[.be]] |fêestdag = [[21 juli]] ([[1831]]) <br /><small>(Eedofleggienge 1e keunienk)</small> }} '''België''' ([[AN|Nederlands]]: ''België'', [[Frans]]: ''Belgique'', [[Duuts]]: ''Belgien'', officieel: '''Keunienkryk België''', ''Koninkrijk België'', ''Royaume de Belgique'', ''Königreich Belgien'') is e parlementaire, constitutionele [[monarchie]] an de [[Nôordzêe]]. 't Grênst ten zuudn an [[Vrankryk]], ten ôostn an [[Duutsland]] en [[Luxemburg (land)|Luxemburg]] en ten noordn an [[Holland]]. In 't westn is er nie echt ne gebeur, mo wel de Nôordzêe. Achter 't woater ligt [[Iengeland]]. 'n Hoofdstad è [[Brussel]]. Andere grôte steedn zyn [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]], [[Luuk (stad)|Luuk]], [[Gent]], [[Leuven]], [[Brugge]], [[Charleroi]] en [[Noamn (stad)|Noamn]]. Belgie is over 't olgemeen styf plat - voerol in Vloandern. In 't zuudn, in de Woalen, è je e bitje 'bergen'. Den hôogstn is de [[Signal de Botrange]] (694 meters) in de [[Hoge Veenn]]. D'n hogstn top in Vloandern is [[Remersdoal]] (287,5 meters) in de [[Voerstreke]]. Ip de twidde plekke komt de [[Kemmelberg]] (156 meters) in 't [[Heuvelland]]. De mêest nôordelike plekke is [[Meersel-Dreef]], de mêest ôostelike plekke is [[Krewinkel]], de mêest zuudelike plekke is [[Torgny]] en de mêest westelike plekke is [[De Panne]]. [[Ofbeeldienge:Be-map-nl.png|200px|links|thumb|Koarte van België]] {{Clear}} == Bevolkienge == D'r weunn ruum 11,8 miljoen inweuners in België (2026). Om en by de 6,9 miljoen doavan zyn [[Vloandern|Vloamiengn]], der zyn om en by de 1,25 miljoen [[Brussels Hoofdstedelik Gewest|Brusseloars]] en de reste - om en by de 3,7 miljoen - zyn [[Wallonië|Woaln]] en Duutsers in de [[Ôostkantongs]]. {| class=wikitable ! colspan=5 | Bevolkiengsontwikkelienge |- ! colspan=2| België <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/over-statbel/wat-doen-we/volkstellingen-census De volkstellingen in België sinds 1830], Statbel</ref> ! colspan=2 | Holland <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> ! rowspan=2 | Verschil |- ! Joar ! Inweuners ! Inweuners ! Joar |- | 1846 | 4.337.000 | 3.084.000 | 1850 | +1.253.000 |- | 1900 | 6.694.000 | 5.107.000 | 1900 | +1.587.000 |- | 1947 | 8.512.000 | 10.027.000 | 1950 | -1.515.000 |- | 2001 | 10.296.000 | 15.864.000 | 2000 | -5.568.000 |- | 2026 | 11.868.000 | 18.130.000 | 2026 | -6.262.000 |- |} == Ippervlak == België is wat betreft land moar iets kleiner as [[Holland]]. {| class=wikitable |- ! rowspan= 2 | Land || colspan=5 | Ippervlak km² |- ! Totoal || Land || Woater |- | rowspan = 3 | '''België <br> (2024)''' <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/leefmilieu/grond/bodemgebruik Bodemgebruik], Statbel</ref> || 30.689,17 || 30.494,22 || 194,95 |- | 100% || 99,36% || 0,64% |- | 387 inw/km² || 389 inw/km² || |- | rowspan = 3 | '''Holland <br> (2026)''' <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ Statistieken Nederland], AlleCijfers</ref> || 41.543,37 || 33.626,00 || 7.917,37 |- | 100% || 80,94% || 19,06% |- | 436 inw/km² || 539 inw/km² || |- | rowspan = 3 | '''Verschil''' || -10.854,20 || -3.131,78 || -7.722,42 |- | || +18,42% || -18,42% |- | -49 inw/km² || -150 inw/km² || |- |} == Toaln == [[Ofbeeldienge:Taalgebieden in Belgie.svg|thumb|Toaln in België (groen=Nederlands, blauw=Frans, blauw-groen=Brusselse, oranje=Duuts)]] D'r zyn drie officiële toaln: [[Nederlands]], [[Frans]] en [[Duuts]]. Nederlands wordt geklapt in [[Vloandern]], Frans in [[Wallonië]] en Duuts ok in Wallonië an de grenze me [[Duutsland]]. In 't [[Brussels Gewest]] wordt vôoral Frans geklapt moar ook wat Nederlands. Da betekent dat d'r in België 7,1 miljoen Nederlandstoaligen, ruum 4,6 miljoen Franstoaligen en e klêne 0,1 miljoen Duutstoaligen zyn. == Geschiedenisse == De geschreven geschiedenisse begunt round [[52 v.Chr.]] op 't moment da Julius Caesar (in z'n ''De Bello Gallico'') over de Belgen schryft ("De Dapperste Oller Galliërs"). Loater is gebleken dat die stammn nie overêenkomn mè de Belgen van nu, moa da doet er nie toe. == Bestuur == [[Ofbeeldienge:Belgische gewesten en gemeenschappen.png|thumb|Gewestn en gemêenschappn]] [[Ofbeeldienge:Belgium regions dutch.png|thumb|Provinsjes]] België is e stoat die bestoat uut drie gemêenschappn en drie gewestn. De gemêenschappn en e toal-culturele oorsproung, de gewestn en ruumtelik-economischn: * [[Vlams Gewest]] (Vloandern), [[Woals Gewest]] (Wallonië) en [[Brussels Hoofdstedelik Gewest]] (Brussels gewest). * de [[Vlamsche Gemêenschap]], de [[Fransche Gemêenschap]] en de [[Duutstoalige Gemêenschap]]. Ierby e je ton ook nog eki de [[federoale regerienge]] die ol de reiste doet. ''Zie ook et artikel over de [[Stoatservormienge (België)|stoatservormienge]]''. Verder is België ounderverdêeld in [[provinsjes]], [[arroundissementn]] en [[gemêentn]]. Vloandern en Wallonië zyn verdêeld in ieder vuuf provinsjes, 't Brussels gewest nie: {|class="wikitable sortable" |- ! Colspan=3|Belgische provinsjes |- ! Provinsje || Hoofdstad || Gewest |- | [[Antwerpn (provinsje)|Antwerpn]] || [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]] || Vloandern |- | [[Enegouwn]] || [[Bergn (België)|Bergn]] || Wallonië |- | [[Belgisch Limburg|(Belgisch) Limburg]] || [[Hasselt (België)|Hasselt]] || Vloandern |- | [[Luuk (provinsje)|Luuk]] || [[Luuk (stad)|Luuk]] || Wallonië |- | [[Belgisch Luxemburg|(Belgisch) Luxemburg]] || [[Oarlen]] || Wallonië |- | [[Noamn (provinsje)|Noamn]] || [[Noamn (stad)|Noamn]] || Wallonië |- | [[Ôost-Vloandern]] || [[Gent]] || Vloandern |- | [[Vlams-Broabant]] || [[Leuven]] || Vloandern |- | [[West-Vloandern]] || [[Brugge]] || Vloandern |- | [[Woals-Broabant]] || [[Woaver]] || Wallonië |- |} ''Zie ook et artikel over [[Belgische provinsjes]].'' {|class=wikitable |- ! colspan=11 | Belgische gewestn |- ! rowspan=2 | Gewest ! rowspan=2 | Liggienge ! colspan=2 | Inweuners 2026 <ref name=bev/> ! colspan=2 | Ippervlak 2025 <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/bouwen-wonen/bodembezetting-volgens-het-kadasterregister Bodembezetting volgens het Kadasterregister], Statbel</ref> ! rowspan=2 | Dichtheid <br> inw/km² ! rowspan=2 | Hoofdstad ! rowspan=2 | Prov. ! rowspan=2 | Arr. ! rowspan=2 | Gem. |- ! Oantal ! % ! Km² ! % |- | [[Vlams Gewest]] <br> (Vloandern) | [[Ofbeeldienge:Flanders (Belgium) location.svg|100px]] | 6.898.000 | 58% | 13.626 | 44% | align=center | 506 | [[Brussel]] | 5 | 22 | 285 |- | [[Woals Gewest]] <br> (Wallonië) | [[Ofbeeldienge:Wallonia (Belgium) location.svg|100px]] | 3.713.000 | 31% | 16.901 | 55% | align=center | 220 | [[Noamn (stad)|Noamn]] | 5 | 20 | 261 |- | [[Brussels Gewest]] | [[Ofbeeldienge:Brussels-Capital Region (Belgium) location.svg|100px]] | 1.256.000 | 11% | 162 | 0,5% | align=center | 7.732 | [[Brussel]] | / | 1 | 19 |- ! Totoal ! ! 11.868.000 ! ! 30.690 ! ! 387 ! ! 10 ! 43 ! 565 |} {|class=wikitable |- ! colspan=11 | Belgische gemêenschappn |- ! rowspan=2 | Gemêenschap ! rowspan=2 | Liggienge ! colspan=2 | Inweuners 2026 ! colspan=2 | Ippervlak 2025 ! rowspan=2 | Dichtheid <br> inw/km² ! rowspan=2 | Hoofdstad ! rowspan=2 | Prov. ! rowspan=2 | Arr. ! rowspan=2 | Gem. |- ! Oantal ! % ! Km² ! % |- | [[Vlamsche Gemêenschap]] ¹ | [[Ofbeeldienge:Vlaamse Gemeenschap in Belgium.svg|100px]] | 7.138.000 | 60% | 13.788 | 45% | align=center | 518 | [[Brussel]] | 5 | 23 | 304 |- | [[Fransche Gemêenschap]] ¹ | [[Ofbeeldienge:Franse GemeenschapLocatie.svg|100px]] | 4.650.000 | 39% | 16.218 | 53% | align=center | 287 | [[Brussel]] | 5 | 21 | 271 |- | [[Duutstoalige Gemêenschap]] | [[Ofbeeldienge:Duitstalige GemeenschapLocatie.png|100px]] | 80.000 | 0,7% | 846 | 2,8% | align=center | 94 | [[Eupn]] | / | / | 9 |- ! Totoal ! ! 11.868.000 ! ! 30.690 ! ! 387 ! ! 10 ! 43 ! 565 |} ¹ Vlamsche en Fransche Gemêenschap hèn 't Brussels Gewest gemêenschappelijk (ippervlak, hoofdstad, arroundissement en gemêentn). == Polletiek == === Koamer van Volksvertegenwoordigers === De zetelverdêlienge van de [[Koamer van Volksvertegenwoordigers]] ziet er ezô uut (verkiezingsuutslag):<ref>[https://www.dekamer.be/kvvcr/index.cfm?language=nl DE KAMER.BE]</ref><ref>[https://verkiezingen.fgov.be/algemeen/resultaten ibz]</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Party ! F/N ! 2024 ! 2019 ! 2014 ! 2010 ! 2007 ! 2003 ! 1999 ! 1995 |- | [[N-VA|Volksunie ¹ / N-VA]] | N | 24 | 25 | 33 | 27 | 6 | 1 | 8 | 5 |- | [[Vlaams Belang|Vlaams Blok / Vlaams Belang]] | N | 20 | 18 | 3 | 12 | 17 | 18 | 15 | 11 |- | [[MR|PRL / MR]] | F | 20 | 14 | 20 | 15 | 20 | 21 | 16 | 16 |- | [[PS]] | F | 16 | 20 | 23 | 26 | 20 | 25 | 19 | 21 |- | [[PVDA]]-[[PTB]] | F/N | 15 | 12 | 2 | | | | | |- | [[PVDA]] | N | (7) | (3) | | | | | | |- | [[PTB]] | F | (8) | (9) | (2) | | | | | |- | [[Les Engagés|PSC / cdH / LE]] | F | 14 | 5 | 9 | 9 | 10 | 8 | 10 | 12 |- | [[Vooruit|SP / sp.a(-Spirit) ² / Vooruit]] | N | 13 | 9 | 13 | 13 | 14 | 23 | 14 | 20 |- | [[CD&V|CVP / CD&V]] | N | 11 | 12 | 18 | 17 | 24 | 21 | 22 | 29 |- | [[Open Vld|VLD / Open Vld]] | N | 7 | 12 | 14 | 13 | 18 | 25 | 23 | 21 |- | [[Groen!|Agalev / Groen! / Groen]] | N | 6 | 8 | 6 | 5 | 4 | | 9 | 5 |- | [[Ecolo]] | F | 3 | 13 | 6 | 8 | 8 | 4 | 11 | 6 |- | [[FDF|FDF / DéFI]] | F | 1 | 2 | 2 | 3 | 3 | 3 | 2 | 2 |- | [[PP]] | F | | | 1 | 1 | | | | |- | [[LDD]] ³ | N | (1) | (1) | | 1 | 5 | | | |- | [[DN|FN / DN]] | F | | | | | 1 | 1 | 1 | 2 |- ! Totoal ! ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 |- ! Nederlandstoaligen ! ! 88 ! 87 ! 87 ! 88 ! 88 ! 88 ! 91 ! 91 |- ! Franstoaligen ! ! 62 ! 63 ! 63 ! 62 ! 62 ! 62 ! 59 ! 59 |- |} ¹ VU-ID in 1999 ² sp.a-[[Sociaal-Liberale Partij|Spirit]] in 2003 en 2007 ³ In 2019 en 2024 as onafhankelike vo N-VA === Êerste ministers === Êeste ministers sins 1896: {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! Ēerste minister !! Termyn !! Joarn !! Party |- | [[Paul de Smet de Naeyer]] | 1896 - 1899 | 3 | Katholieke Party |- | [[Jules Vandenpeereboom]] | 1899 - 1899 | 0 | Katholieke Party |- | [[Paul de Smet de Naeyer]] | 1899 - 1907 | 8 | Katholieke Party |- | [[Jules de Trooz]] | 1907 - 1907 | 0 | Katholieke Party |- | [[Frans Schollaert]] | 1908 - 1911 | 3 | Katholieke Party |- | [[Charles de Broqueville]] | 1911 - 1918 | 7 | Katholieke Party |- | [[Gerard Cooreman]] | 1918 - 1918 | 0 | Katholieke Party |- | [[Léon Delacroix]] | 1918 - 1920 | 2 | Katholieke Party |- | [[Henri Carton de Wiart]] | 1920 - 1921 | 1 | Katholieke Party |- | [[Georges Theunis]] | 1921 - 1925 | 4 | Katholieke Unie |- | [[Aloys Van de Vyvere]] | 1925 - 1925 | 0 | Katholieke Unie |- | [[Prosper Poullet]] | 1925 - 1926 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Henri Jaspar]] | 1926 - 1931 | 5 | Katholieke Unie |- | [[Jules Renkin]] | 1931 - 1932 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Charles de Broqueville]] | 1932 - 1934 | 2 | Katholieke Unie |- | [[Georges Theunis]] | 1934 - 1935 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Paul van Zeeland]] | 1935 - 1937 | 2 | Katholiek Blok |- | [[Paul-Emile Janson]] | 1937 - 1938 | 1 | Liberoale Party |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1938 - 1939 | 1 | [[POB]]-[[BWP]] |- | [[Hubert Pierlot]] | 1939 - 1945 | 6 | Katholiek Blok |- | [[Achille Van Acker]] | 1945 - 1945 | 0 | [[PSB]]-[[BSP]] |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1945 - 1946 | 1 | PSB-BSP |- | [[Achille Van Acker]] | 1946 - 1946 | 0 | PSB-BSP |- | [[Camille Huysmans]] | 1946 - 1947 | 1 | PSB-BSP |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1947 - 1949 | 2 | PSB-BSP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1949 - 1950 | 1 | [[PSC]]-[[CVP]] |- | [[Jean Duvieusart]] | 1950 - 1950 | 0 | PSC-CVP |- | [[Joseph Pholien]] | 1950 - 1952 | 2 | PSC-CVP |- | [[Jean Van Houtte]] | 1952 - 1954 | 2 | PSC-CVP |- | [[Achille Van Acker]] | 1954 - 1958 | 4 | PSB-BSP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1958 - 1961 | 3 | PSC-CVP |- | [[Théo Lefèvre]] | 1961 - 1965 | 4 | PSC-CVP |- | [[Pierre Harmel]] | 1965 - 1966 | 1 | PSC-CVP |- | [[Paul Vanden Boeynants]] | 1966 - 1968 | 2 | PSC-CVP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1968 - 1973 | 5 | PSC-CVP |- | [[Edmond Leburton]] | 1973 - 1974 | 1 | PSB-BSP |- | [[Leo Tindemans]] | 1974 - 1978 | 4 | [[CVP]] |- | [[Paul Vanden Boeynants]] | 1978 - 1979 | 1 | [[PSC]] |- | [[Wilfried Martens]] | 1979 - 1981 | 2 | CVP |- | [[Mark Eyskens]] | 1981 - 1981 | 0 | CVP |- | [[Wilfried Martens]] | 1981 - 1992 | 11 | CVP |- | [[Jean-Luc Dehaene]] | 1992 - 1999 | 7 | CVP |- | [[Guy Verhofstadt]] | 1999 - 2008 | 9 | [[Open Vld]] |- | [[Yves Leterme]] | 2008 - 2008 | 0 | [[CD&V]] |- | [[Herman Van Rompuy]] | 2008 - 2009 | 1 | CD&V |- | [[Yves Leterme]] | 2009 - 2011 | 2 | CD&V |- | [[Elio Di Rupo]] | 2011 - 2014 | 3 | [[PS]] |- | [[Charles Michel]] | 2014 - 2019 | 5 | [[MR]] |- | [[Sophie Wilmès]] | 2019 - 2020 | 1 | MR |- | [[Alexander De Croo]] | 2020 - 2025 | 5 | Open Vld |- | [[Bart De Wever]] | 2025 - nu | 1 | N-VA |- |} == Weirelderfgoed == ::''Kyk noa [[UNESCO-weirelderfgoed]] in België'' <gallery widths="175" heights="125"> Ofbeeldienge:00 Bruges JPG2.jpg|<center>Historisch center van [[Brugge]] Ofbeeldienge:Bruxelles Grand Place.JPG|<center>[[Grôte Markt (Brussel)|Grôte Markt]] van [[Brussel]] Ofbeeldienge:Plantin antwerp 01.jpg|<center>Plantin-Moretusmuseum in [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]] Ofbeeldienge:Tournai JPG000c.jpg|<center>Onze-Lieve-Vrouwekathedroale in [[Doornik]] </gallery> == Beroemde Belgn == * [[Ambiorix]], en [[Oude Belgn|Oudn Belg]] die teegn de [[Romeinn]] vocht * [[Leo Baekeland]], uutvinder van bakeliet * [[Peter Benoit]], componist * [[Raymond Ceulemans]], [[biljart]]er * [[Jacques Brel]], zanger * [[Breugel|Pieter Breugel]], schilderoare * [[Hendrik Conscience]], schryver van De Leeuw van Vlaanderen * [[Poater Damioan]], e froaie mens die zorgde voe de melaatsn en hillig verkloard is * [[James Ensor]], [[kunstschilder]] * [[Zénobe Gramme]], uutviender van den dynamo * [[Hergé]], de voader van [[Kuifje]] * [[Jacky Ickx]], ottocoureur * [[Paul Janssen (farmacoloog)|Paul Janssen]], uutviender va medicamentn * [[René Magritte]], surrealistische schilderoare * [[Mercator]], têkenoare van koartn, uutviender van 'n atlas * [[Eddy Merckx]], volgens vele den beste coureur oller tydn * [[Georges Nagelmackers]], bankier en bouwer van den [[Orient Express]] en de slapwagongs Wagons-Lits * [[Rubens|Peter Paul Rubens]], [[barok]]schilderoare * [[Adolphe Sax]], uutviender van de [[saxofong]] * [[Georges Simenon]], schryver van [[Maigret]] * [[Simon Stevin]], wiskundign * [[Toots Thielemans]], [[jazz]]-muzikant * [[Godfried van Bouillon]], e vèchtersboasje die mèjdeed an den eerstn [[kruustocht]] * [[Jean-Claude Vandamme]], acteur * [[Charles Van Depoele|Karel Van Depoele]], uutviender van den elektriekn tram (trolley) * [[Vesalius|Andreas Vesalius]], weetnschapper in den [[anatomie]] * [[Wout Van Aert]], volgens vele den beste coureur van zyn tyd * [[Yves Lampaert]], ne coureur, farmer son from Belgium ==Andere betêkenissn== Behalve 't welbekende land woa da West-Vloandern ligt, zyn d' er nog andere betêkenissn van 't woord Belgium / Belgique in andere toaln. * Vier steedn in de [[Verênigde Stoatn]] (in Illinois, West Virginië, Wisconsin en Minnesota) * Een liedje van den Amerikoansen punkgroep "Bowling for Soup" * Een andere noame vôr een Brabants trekpeird * Een Amerikoans cargoschip (SS Belgique) * De name van twê Belgische ounderzoeksscheepn ([[Belgica]]) * Een imaginair vloekwoord in "The Hitchhiker's Guide to the Galaxy" (''"zô grof da 't in de hêle [[melkweg]] verboon is, buutn in e pleksje woa dan ze nie weetn wa da 't betêeknt"'') * Een onconventionele êenheid van uppervlakte ([https://web.archive.org/web/20100221223914/http://www.sizeofbelgium.com/pmwiki.php A Web Site the Size of Belgium (gearchivêerd)]) == Referensjes == <references/> ==Externe koppeliengn== *[https://www.belgium.be/nl belgium.be] *[https://statbel.fgov.be/nl/themas Statbel] *[https://topomapviewer.ngi.be/?l=nl&x=660666.00&y=606690.00&zoom=1&baselayer=ngi.cartoweb.topo.be TopoMapViewer], NGI *[https://klimaatinfo.nl/klimaat/belgie/ Klimaatinfo] *[https://www.meteo.be/nl/belgie KMI] {{Commonscat|Belgium|België}} {{Belgische landsdêlen}} {{EU}} {{Landn in Europa}} [[Categorie:België| ]] sruec7e3set0cnzdwd3xpqb3u4mlo7q 328001 328000 2026-10-22T10:54:13Z ~2026-56640-25 31986 328001 wikitext text/x-wiki {{Infobox land |noame = <big>Koninkrijk België<br />Royaume de Belgique<br />Königreich Belgien</big> |vlagge = Flag of Belgium.svg |woapen = Great Coat of Arms of Belgium.svg |koarte = [[Ofbeeldienge:EU-Belgium.svg|250px]] |koartebyschrift = Liggienge van België in Europa<br /> {{Coord|50|32|0|N|4|46|0|E|titelweergave=ja}} |toale = [[Nederlands]]<br />[[Frans]]<br />[[Duuts]] |hoofdstad = [[Brussel]] (Brussel/Bruxelles/Brüssel) |stoatsvorm = Constitutionele parlementaire<br />[[monarchie]] |stoatshoofd = Keunienk [[Filip van België|Filip]] |1e minister = [[Bart De Wever]] |ipp = 30.689,58 <small>(2025)</small> <ref name=bodem>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/bouwen-wonen/bodembezetting-volgens-het-kadasterregister Bodembezetting volgens het Kadasterregister], Statbel</ref> |inw = 11.867.634 <small>(1 januoari 2026)</small> <ref name=bev>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/bevolking/loop-van-de-bevolking Loop van de bevolking], Statbel</ref> |dichtheid = 387 |munte = [[Euro]]<br /><small> (vo 2002: Belgische frang) </small> |tydzone = UTC+1<br /><small>(zomertyd: UTC+2) </small> |landcode = BE, BEL |tillefong = (+32) |TLD = [[.be]] |fêestdag = [[21 juli]] ([[1831]]) <br /><small>(Eedofleggienge 1e keunienk)</small> }} '''België''' ([[AN|Nederlands]]: ''België'', [[Frans]]: ''Belgique'', [[Duuts]]: ''Belgien'', officieel: '''Keunienkryk België''', ''Koninkrijk België'', ''Royaume de Belgique'', ''Königreich Belgien'') is e parlementaire, constitutionele [[monarchie]] an de [[Nôordzêe]]. 't Grênst ten zuudn an [[Vrankryk]], ten ôostn an [[Duutsland]] en [[Luxemburg (land)|Luxemburg]] en ten noordn an [[Holland]]. In 't westn is er nie echt ne gebeur, mo wel de Nôordzêe. Achter 't woater ligt [[Iengeland]]. 'n Hoofdstad è [[Brussel]]. Andere grôte steedn zyn [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]], [[Luuk (stad)|Luuk]], [[Gent]], [[Leuven]], [[Brugge]], [[Charleroi]] en [[Noamn (stad)|Noamn]]. Belgie is over 't olgemeen styf plat - voerol in Vloandern. In 't zuudn, in de Woalen, è je e bitje 'bergen'. Den hôogstn is de [[Signal de Botrange]] (694 meters) in de [[Hoge Veenn]]. D'n hogstn top in Vloandern is [[Remersdoal]] (287,5 meters) in de [[Voerstreke]]. Ip de twidde plekke komt de [[Kemmelberg]] (156 meters) in 't [[Heuvelland]]. De mêest nôordelike plekke is [[Meersel-Dreef]], de mêest ôostelike plekke is [[Krewinkel]], de mêest zuudelike plekke is [[Torgny]] en de mêest westelike plekke is [[De Panne]]. [[Ofbeeldienge:Be-map-nl.png|200px|links|thumb|Koarte van België]] {{Clear}} == Bevolkienge == D'r weunn ruum 11,8 miljoen inweuners in België (2026). Om en by de 6,9 miljoen doavan zyn [[Vloandern|Vloamiengn]], der zyn om en by de 1,25 miljoen [[Brussels Hoofdstedelik Gewest|Brusseloars]] en de reste - om en by de 3,7 miljoen - zyn [[Wallonië|Woaln]] en Duutsers in de [[Ôostkantongs]]. {| class=wikitable ! colspan=5 | Bevolkiengsontwikkelienge |- ! colspan=2| België <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/over-statbel/wat-doen-we/volkstellingen-census De volkstellingen in België sinds 1830], Statbel</ref> ! colspan=2 | Holland <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> ! rowspan=2 | Verschil |- ! Joar ! Inweuners ! Inweuners ! Joar |- | 1846 | 4.337.000 | 3.084.000 | 1850 | +1.253.000 |- | 1900 | 6.694.000 | 5.107.000 | 1900 | +1.587.000 |- | 1947 | 8.512.000 | 10.027.000 | 1950 | -1.515.000 |- | 2001 | 10.296.000 | 15.864.000 | 2000 | -5.568.000 |- | 2026 | 11.868.000 | 18.130.000 | 2026 | -6.262.000 |- |} == Ippervlak == België is wat betreft land moar iets kleiner as [[Holland]]. {| class=wikitable |- ! rowspan= 2 | Land || colspan=5 | Ippervlak km² |- ! Totoal || Land || Woater |- | rowspan = 3 | '''België <br> (2024)''' <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/leefmilieu/grond/bodemgebruik Bodemgebruik], Statbel</ref> || 30.689,17 || 30.494,22 || 194,95 |- | 100% || 99,36% || 0,64% |- | 387 inw/km² || 389 inw/km² || |- | rowspan = 3 | '''Holland <br> (2026)''' <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ Statistieken Nederland], AlleCijfers</ref> || 41.543,37 || 33.626,00 || 7.917,37 |- | 100% || 80,94% || 19,06% |- | 436 inw/km² || 539 inw/km² || |- | rowspan = 3 | '''Verschil''' || -10.854,20 || -3.131,78 || -7.722,42 |- | || +18,42% || -18,42% |- | -49 inw/km² || -150 inw/km² || |- |} == Toaln == [[Ofbeeldienge:Taalgebieden in Belgie.svg|thumb|Toaln in België (groen=Nederlands, blauw=Frans, blauw-groen=Brusselse, oranje=Duuts)]] D'r zyn drie officiële toaln: [[Nederlands]], [[Frans]] en [[Duuts]]. Nederlands wordt geklapt in [[Vloandern]], Frans in [[Wallonië]] en Duuts ok in Wallonië an de grenze me [[Duutsland]]. In 't [[Brussels Gewest]] wordt vôoral Frans geklapt moar ook wat Nederlands. Da betekent dat d'r in België 7,1 miljoen Nederlandstoaligen, ruum 4,6 miljoen Franstoaligen en e klêne 0,1 miljoen Duutstoaligen zyn. == Geschiedenisse == De geschreven geschiedenisse begunt round [[52 v.Chr.]] op 't moment da Julius Caesar (in z'n ''De Bello Gallico'') over de Belgen schryft ("De Dapperste Oller Galliërs"). Loater is gebleken dat die stammn nie overêenkomn mè de Belgen van nu, moa da doet er nie toe. == Bestuur == [[Ofbeeldienge:Belgische gewesten en gemeenschappen.png|thumb|Gewestn en gemêenschappn]] [[Ofbeeldienge:Belgium regions dutch.png|thumb|Provinsjes]] België is e stoat die bestoat uut drie gemêenschappn en drie gewestn. De gemêenschappn en e toal-culturele oorsproung, de gewestn en ruumtelik-economischn: * [[Vlams Gewest]] (Vloandern), [[Woals Gewest]] (Wallonië) en [[Brussels Hoofdstedelik Gewest]] (Brussels gewest). * de [[Vlamsche Gemêenschap]], de [[Fransche Gemêenschap]] en de [[Duutstoalige Gemêenschap]]. Ierby e je ton ook nog eki de [[federoale regerienge]] die ol de reiste doet. ''Zie ook et artikel over de [[Stoatservormienge (België)|stoatservormienge]]''. Verder is België ounderverdêeld in [[provinsjes]], [[arroundissementn]] en [[gemêentn]]. Vloandern en Wallonië zyn verdêeld in ieder vuuf provinsjes, 't Brussels gewest nie: {|class="wikitable sortable" |- ! Colspan=3|Belgische provinsjes |- ! Provinsje || Hoofdstad || Gewest |- | [[Antwerpn (provinsje)|Antwerpn]] || [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]] || Vloandern |- | [[Enegouwn]] || [[Bergn (België)|Bergn]] || Wallonië |- | [[Belgisch Limburg|(Belgisch) Limburg]] || [[Hasselt (België)|Hasselt]] || Vloandern |- | [[Luuk (provinsje)|Luuk]] || [[Luuk (stad)|Luuk]] || Wallonië |- | [[Belgisch Luxemburg|(Belgisch) Luxemburg]] || [[Oarlen]] || Wallonië |- | [[Noamn (provinsje)|Noamn]] || [[Noamn (stad)|Noamn]] || Wallonië |- | [[Ôost-Vloandern]] || [[Gent]] || Vloandern |- | [[Vlams-Broabant]] || [[Leuven]] || Vloandern |- | [[West-Vloandern]] || [[Brugge]] || Vloandern |- | [[Woals-Broabant]] || [[Woaver]] || Wallonië |- |} ''Zie ook et artikel over [[Belgische provinsjes]].'' {|class=wikitable |- ! colspan=11 | Belgische gewestn |- ! rowspan=2 | Gewest ! rowspan=2 | Liggienge ! colspan=2 | Inweuners 2026 <ref name=bev/> ! colspan=2 | Ippervlak 2025 <ref name=bodem/> ! rowspan=2 | Dichtheid <br> inw/km² ! rowspan=2 | Hoofdstad ! rowspan=2 | Prov. ! rowspan=2 | Arr. ! rowspan=2 | Gem. |- ! Oantal ! % ! Km² ! % |- | [[Vlams Gewest]] <br> (Vloandern) | [[Ofbeeldienge:Flanders (Belgium) location.svg|100px]] | 6.898.000 | 58% | 13.626 | 44% | align=center | 506 | [[Brussel]] | 5 | 22 | 285 |- | [[Woals Gewest]] <br> (Wallonië) | [[Ofbeeldienge:Wallonia (Belgium) location.svg|100px]] | 3.713.000 | 31% | 16.901 | 55% | align=center | 220 | [[Noamn (stad)|Noamn]] | 5 | 20 | 261 |- | [[Brussels Gewest]] | [[Ofbeeldienge:Brussels-Capital Region (Belgium) location.svg|100px]] | 1.256.000 | 11% | 162 | 0,5% | align=center | 7.732 | [[Brussel]] | / | 1 | 19 |- ! Totoal ! ! 11.868.000 ! ! 30.690 ! ! 387 ! ! 10 ! 43 ! 565 |} {|class=wikitable |- ! colspan=11 | Belgische gemêenschappn |- ! rowspan=2 | Gemêenschap ! rowspan=2 | Liggienge ! colspan=2 | Inweuners 2026 ! colspan=2 | Ippervlak 2025 ! rowspan=2 | Dichtheid <br> inw/km² ! rowspan=2 | Hoofdstad ! rowspan=2 | Prov. ! rowspan=2 | Arr. ! rowspan=2 | Gem. |- ! Oantal ! % ! Km² ! % |- | [[Vlamsche Gemêenschap]] ¹ | [[Ofbeeldienge:Vlaamse Gemeenschap in Belgium.svg|100px]] | 7.138.000 | 60% | 13.788 | 45% | align=center | 518 | [[Brussel]] | 5 | 23 | 304 |- | [[Fransche Gemêenschap]] ¹ | [[Ofbeeldienge:Franse GemeenschapLocatie.svg|100px]] | 4.650.000 | 39% | 16.218 | 53% | align=center | 287 | [[Brussel]] | 5 | 21 | 271 |- | [[Duutstoalige Gemêenschap]] | [[Ofbeeldienge:Duitstalige GemeenschapLocatie.png|100px]] | 80.000 | 0,7% | 846 | 2,8% | align=center | 94 | [[Eupn]] | / | / | 9 |- ! Totoal ! ! 11.868.000 ! ! 30.690 ! ! 387 ! ! 10 ! 43 ! 565 |} ¹ Vlamsche en Fransche Gemêenschap hèn 't Brussels Gewest gemêenschappelijk (ippervlak, hoofdstad, arroundissement en gemêentn). == Polletiek == === Koamer van Volksvertegenwoordigers === De zetelverdêlienge van de [[Koamer van Volksvertegenwoordigers]] ziet er ezô uut (verkiezingsuutslag):<ref>[https://www.dekamer.be/kvvcr/index.cfm?language=nl DE KAMER.BE]</ref><ref>[https://verkiezingen.fgov.be/algemeen/resultaten ibz]</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Party ! F/N ! 2024 ! 2019 ! 2014 ! 2010 ! 2007 ! 2003 ! 1999 ! 1995 |- | [[N-VA|Volksunie ¹ / N-VA]] | N | 24 | 25 | 33 | 27 | 6 | 1 | 8 | 5 |- | [[Vlaams Belang|Vlaams Blok / Vlaams Belang]] | N | 20 | 18 | 3 | 12 | 17 | 18 | 15 | 11 |- | [[MR|PRL / MR]] | F | 20 | 14 | 20 | 15 | 20 | 21 | 16 | 16 |- | [[PS]] | F | 16 | 20 | 23 | 26 | 20 | 25 | 19 | 21 |- | [[PVDA]]-[[PTB]] | F/N | 15 | 12 | 2 | | | | | |- | [[PVDA]] | N | (7) | (3) | | | | | | |- | [[PTB]] | F | (8) | (9) | (2) | | | | | |- | [[Les Engagés|PSC / cdH / LE]] | F | 14 | 5 | 9 | 9 | 10 | 8 | 10 | 12 |- | [[Vooruit|SP / sp.a(-Spirit) ² / Vooruit]] | N | 13 | 9 | 13 | 13 | 14 | 23 | 14 | 20 |- | [[CD&V|CVP / CD&V]] | N | 11 | 12 | 18 | 17 | 24 | 21 | 22 | 29 |- | [[Open Vld|VLD / Open Vld]] | N | 7 | 12 | 14 | 13 | 18 | 25 | 23 | 21 |- | [[Groen!|Agalev / Groen! / Groen]] | N | 6 | 8 | 6 | 5 | 4 | | 9 | 5 |- | [[Ecolo]] | F | 3 | 13 | 6 | 8 | 8 | 4 | 11 | 6 |- | [[FDF|FDF / DéFI]] | F | 1 | 2 | 2 | 3 | 3 | 3 | 2 | 2 |- | [[PP]] | F | | | 1 | 1 | | | | |- | [[LDD]] ³ | N | (1) | (1) | | 1 | 5 | | | |- | [[DN|FN / DN]] | F | | | | | 1 | 1 | 1 | 2 |- ! Totoal ! ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 |- ! Nederlandstoaligen ! ! 88 ! 87 ! 87 ! 88 ! 88 ! 88 ! 91 ! 91 |- ! Franstoaligen ! ! 62 ! 63 ! 63 ! 62 ! 62 ! 62 ! 59 ! 59 |- |} ¹ VU-ID in 1999 ² sp.a-[[Sociaal-Liberale Partij|Spirit]] in 2003 en 2007 ³ In 2019 en 2024 as onafhankelike vo N-VA === Êerste ministers === Êeste ministers sins 1896: {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! Ēerste minister !! Termyn !! Joarn !! Party |- | [[Paul de Smet de Naeyer]] | 1896 - 1899 | 3 | Katholieke Party |- | [[Jules Vandenpeereboom]] | 1899 - 1899 | 0 | Katholieke Party |- | [[Paul de Smet de Naeyer]] | 1899 - 1907 | 8 | Katholieke Party |- | [[Jules de Trooz]] | 1907 - 1907 | 0 | Katholieke Party |- | [[Frans Schollaert]] | 1908 - 1911 | 3 | Katholieke Party |- | [[Charles de Broqueville]] | 1911 - 1918 | 7 | Katholieke Party |- | [[Gerard Cooreman]] | 1918 - 1918 | 0 | Katholieke Party |- | [[Léon Delacroix]] | 1918 - 1920 | 2 | Katholieke Party |- | [[Henri Carton de Wiart]] | 1920 - 1921 | 1 | Katholieke Party |- | [[Georges Theunis]] | 1921 - 1925 | 4 | Katholieke Unie |- | [[Aloys Van de Vyvere]] | 1925 - 1925 | 0 | Katholieke Unie |- | [[Prosper Poullet]] | 1925 - 1926 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Henri Jaspar]] | 1926 - 1931 | 5 | Katholieke Unie |- | [[Jules Renkin]] | 1931 - 1932 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Charles de Broqueville]] | 1932 - 1934 | 2 | Katholieke Unie |- | [[Georges Theunis]] | 1934 - 1935 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Paul van Zeeland]] | 1935 - 1937 | 2 | Katholiek Blok |- | [[Paul-Emile Janson]] | 1937 - 1938 | 1 | Liberoale Party |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1938 - 1939 | 1 | [[POB]]-[[BWP]] |- | [[Hubert Pierlot]] | 1939 - 1945 | 6 | Katholiek Blok |- | [[Achille Van Acker]] | 1945 - 1945 | 0 | [[PSB]]-[[BSP]] |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1945 - 1946 | 1 | PSB-BSP |- | [[Achille Van Acker]] | 1946 - 1946 | 0 | PSB-BSP |- | [[Camille Huysmans]] | 1946 - 1947 | 1 | PSB-BSP |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1947 - 1949 | 2 | PSB-BSP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1949 - 1950 | 1 | [[PSC]]-[[CVP]] |- | [[Jean Duvieusart]] | 1950 - 1950 | 0 | PSC-CVP |- | [[Joseph Pholien]] | 1950 - 1952 | 2 | PSC-CVP |- | [[Jean Van Houtte]] | 1952 - 1954 | 2 | PSC-CVP |- | [[Achille Van Acker]] | 1954 - 1958 | 4 | PSB-BSP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1958 - 1961 | 3 | PSC-CVP |- | [[Théo Lefèvre]] | 1961 - 1965 | 4 | PSC-CVP |- | [[Pierre Harmel]] | 1965 - 1966 | 1 | PSC-CVP |- | [[Paul Vanden Boeynants]] | 1966 - 1968 | 2 | PSC-CVP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1968 - 1973 | 5 | PSC-CVP |- | [[Edmond Leburton]] | 1973 - 1974 | 1 | PSB-BSP |- | [[Leo Tindemans]] | 1974 - 1978 | 4 | [[CVP]] |- | [[Paul Vanden Boeynants]] | 1978 - 1979 | 1 | [[PSC]] |- | [[Wilfried Martens]] | 1979 - 1981 | 2 | CVP |- | [[Mark Eyskens]] | 1981 - 1981 | 0 | CVP |- | [[Wilfried Martens]] | 1981 - 1992 | 11 | CVP |- | [[Jean-Luc Dehaene]] | 1992 - 1999 | 7 | CVP |- | [[Guy Verhofstadt]] | 1999 - 2008 | 9 | [[Open Vld]] |- | [[Yves Leterme]] | 2008 - 2008 | 0 | [[CD&V]] |- | [[Herman Van Rompuy]] | 2008 - 2009 | 1 | CD&V |- | [[Yves Leterme]] | 2009 - 2011 | 2 | CD&V |- | [[Elio Di Rupo]] | 2011 - 2014 | 3 | [[PS]] |- | [[Charles Michel]] | 2014 - 2019 | 5 | [[MR]] |- | [[Sophie Wilmès]] | 2019 - 2020 | 1 | MR |- | [[Alexander De Croo]] | 2020 - 2025 | 5 | Open Vld |- | [[Bart De Wever]] | 2025 - nu | 1 | N-VA |- |} == Weirelderfgoed == ::''Kyk noa [[UNESCO-weirelderfgoed]] in België'' <gallery widths="175" heights="125"> Ofbeeldienge:00 Bruges JPG2.jpg|<center>Historisch center van [[Brugge]] Ofbeeldienge:Bruxelles Grand Place.JPG|<center>[[Grôte Markt (Brussel)|Grôte Markt]] van [[Brussel]] Ofbeeldienge:Plantin antwerp 01.jpg|<center>Plantin-Moretusmuseum in [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]] Ofbeeldienge:Tournai JPG000c.jpg|<center>Onze-Lieve-Vrouwekathedroale in [[Doornik]] </gallery> == Beroemde Belgn == * [[Ambiorix]], en [[Oude Belgn|Oudn Belg]] die teegn de [[Romeinn]] vocht * [[Leo Baekeland]], uutvinder van bakeliet * [[Peter Benoit]], componist * [[Raymond Ceulemans]], [[biljart]]er * [[Jacques Brel]], zanger * [[Breugel|Pieter Breugel]], schilderoare * [[Hendrik Conscience]], schryver van De Leeuw van Vlaanderen * [[Poater Damioan]], e froaie mens die zorgde voe de melaatsn en hillig verkloard is * [[James Ensor]], [[kunstschilder]] * [[Zénobe Gramme]], uutviender van den dynamo * [[Hergé]], de voader van [[Kuifje]] * [[Jacky Ickx]], ottocoureur * [[Paul Janssen (farmacoloog)|Paul Janssen]], uutviender va medicamentn * [[René Magritte]], surrealistische schilderoare * [[Mercator]], têkenoare van koartn, uutviender van 'n atlas * [[Eddy Merckx]], volgens vele den beste coureur oller tydn * [[Georges Nagelmackers]], bankier en bouwer van den [[Orient Express]] en de slapwagongs Wagons-Lits * [[Rubens|Peter Paul Rubens]], [[barok]]schilderoare * [[Adolphe Sax]], uutviender van de [[saxofong]] * [[Georges Simenon]], schryver van [[Maigret]] * [[Simon Stevin]], wiskundign * [[Toots Thielemans]], [[jazz]]-muzikant * [[Godfried van Bouillon]], e vèchtersboasje die mèjdeed an den eerstn [[kruustocht]] * [[Jean-Claude Vandamme]], acteur * [[Charles Van Depoele|Karel Van Depoele]], uutviender van den elektriekn tram (trolley) * [[Vesalius|Andreas Vesalius]], weetnschapper in den [[anatomie]] * [[Wout Van Aert]], volgens vele den beste coureur van zyn tyd * [[Yves Lampaert]], ne coureur, farmer son from Belgium ==Andere betêkenissn== Behalve 't welbekende land woa da West-Vloandern ligt, zyn d' er nog andere betêkenissn van 't woord Belgium / Belgique in andere toaln. * Vier steedn in de [[Verênigde Stoatn]] (in Illinois, West Virginië, Wisconsin en Minnesota) * Een liedje van den Amerikoansen punkgroep "Bowling for Soup" * Een andere noame vôr een Brabants trekpeird * Een Amerikoans cargoschip (SS Belgique) * De name van twê Belgische ounderzoeksscheepn ([[Belgica]]) * Een imaginair vloekwoord in "The Hitchhiker's Guide to the Galaxy" (''"zô grof da 't in de hêle [[melkweg]] verboon is, buutn in e pleksje woa dan ze nie weetn wa da 't betêeknt"'') * Een onconventionele êenheid van uppervlakte ([https://web.archive.org/web/20100221223914/http://www.sizeofbelgium.com/pmwiki.php A Web Site the Size of Belgium (gearchivêerd)]) == Referensjes == <references/> ==Externe koppeliengn== *[https://www.belgium.be/nl belgium.be] *[https://statbel.fgov.be/nl/themas Statbel] *[https://topomapviewer.ngi.be/?l=nl&x=660666.00&y=606690.00&zoom=1&baselayer=ngi.cartoweb.topo.be TopoMapViewer], NGI *[https://klimaatinfo.nl/klimaat/belgie/ Klimaatinfo] *[https://www.meteo.be/nl/belgie KMI] {{Commonscat|Belgium|België}} {{Belgische landsdêlen}} {{EU}} {{Landn in Europa}} [[Categorie:België| ]] hxhfh462q3oc6wl2ppbkuzig8ki1rhb Belgische provinsjes 0 2093 327998 327920 2026-10-22T10:41:42Z ~2026-56640-25 31986 /* Overzicht */ 327998 wikitext text/x-wiki [[Ofbeeldienge:Belgische provincies.png|frameless|rechts]] 't Land '''[[België]]''' bestoat uut drie [[gewest (België)|gewest]]n, woa dat er twêe zyn ounderverdêeld in '''[[provinsje]]s'''. Der woarn lange tyd neegn provinsjes in België, moa den [[1 januoari]] [[1995]] es de vroegere provinsje [[Broabant]] ipgesplitst in [[Vlams-Broabant]], [[Woals-Broabant]] en 't [[Brussels Hoofdstedelik Gewest]]. == Provinsjes in 't [[Vlams Gewest]] == [[Ofbeeldienge:VlaanderenProvincies.png|rechts|250px]] # Provinsje [[Antwerpn (provinsje)|Antwerpn]], hôofdstad [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]] # Provinsje [[Belgisch Limburg|Limburg]], hôofdstad [[Hasselt (België)|Hasselt]] # Provinsje [[Ôost-Vloandern]], hôofdstad [[Gent]] # Provinsje [[Vlams-Broabant]], hôofdstad [[Leuvn]] # Provinsje [[West-Vloandern]], hôofdstad [[Brugge]] == Provinsjes in de [[Woalen]] of 't [[Woals Gewest]] == [[Ofbeeldienge:WalloniëProvincies.png|rechts|250px]] # Provinsje [[Woals-Brabant]], hôofdstad [[Woaver]] # Provinsje [[Enegouwn]], hôofdstad [[Bergn (België)|Bergn]] # Provinsje [[Luuk (provinsje)|Luuk]], hôofdstad [[Luuk (stad)|Luuk]] # Provinsje [[Belgisch Luxemburg|Luxemburg]], hôofstad [[Oarlen]] # Provinsje [[Noamn (provinsje)|Noamn]], hôofstad [[Noamn (stad)|Noamn]] == Brussels Gewest == [[Ofbeeldienge:BelgiumBrussels.png|rechts|200px]] Vo de stee van [[Brussel]] zyn de bevoegdeedn up provincioal niveau overg'eveld na 't [[Brussels Hoofdstedelik Gewest]]. Brussel makt dus gin deel (meer) uut van e provinsje. {{Clear}} == Overzicht == {|class="wikitable sortable" |- ! colspan=9 | Belgische provinsjes |- ! Provinsje ! Gewest ! Liggienge ! Inweuners 2026 <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/bevolking/loop-van-de-bevolking Statbel]</ref> ! Ippervlak km² 2025 <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/bouwen-wonen/bodembezetting-volgens-het-kadasterregister Statbel]</ref> ! Dichtheid <br> inw/km² ! Hoofdstad ! Arr. ! Gemêentn |- | [[Antwerpn (provinsje)|Antwerpn]] | [[Vloandern]] | [[Ofbeeldienge:Provincie Antwerpen in Belgium.svg|100px]] | 1.932.000 | 2.856 | 676 | [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]] | 3 | 67 |- | [[Belgisch Limburg|Limburg]] | [[Vloandern]] | [[Ofbeeldienge:Provincie Limburg in Belgium.svg|100px]] | 909.000 | 2.427 | 374 | [[Hasselt (België)|Hasselt]] | 3 | 38 |- | [[Ôost-Vloandern]] | [[Vloandern]] | [[Ofbeeldienge:Provincie Oost-Vlaanderen in Belgium.svg|100px]] | 1.611.000 | 3.027 | 532 | [[Gent]] | 6 | 55 |- | [[Vlams-Broabant]] | [[Vloandern]] | [[Ofbeeldienge:Provincie Vlaams-Brabant in Belgium.svg|100px]] | 1.211.000 | 2.118 | 572 | [[Leuven]] | 2 | 63 |- | [[West-Vloandern]] | [[Vloandern]] | [[Ofbeeldienge:Provincie West-Vlaanderen in Belgium.svg|100px]] | 1.236.000 | 3.197 | 387 | [[Brugge]] | 8 | 62 |- | [[Enegouwn]] | [[Wallonië]] | [[Ofbeeldienge:Province de Hainaut in Belgium.svg|100px]] | 1.369.000 | 3.813 | 359 | [[Bergn (België)|Bergn]] | 7 | 69 |- | [[Luuk (provinsje)|Luuk]] | [[Wallonië]] | [[Ofbeeldienge:Province de Liège in Belgium.svg|100px]] | 1.125.000 | 3.857 | 292 | [[Luuk (stad)|Luuk]] | 4 | 84 |- | [[Belgisch Luxemburg|Luxemburg]] | [[Wallonië]] | [[Ofbeeldienge:Province de Luxembourg in Belgium.svg|100px]] | 296.000 | 4.459 | 66 | [[Oarlen]] | 5 | 43 |- | [[Noamn (provinsje)|Noamn]] | [[Wallonië]] | [[Ofbeeldienge:Province de Namur in Belgium.svg|100px]] | 506.000 | 3.675 | 138 | [[Noamn (stad)|Noamn]] | 3 | 38 |- | [[Woals-Broabant]] | [[Wallonië]] | [[Ofbeeldienge:Province du Brabant wallon in Belgium.svg|100px]] | 417.000 | 1.097 | 380 | [[Woaver]] | 1 | 27 |- ! Totoal ! ! ! 10.612.000 ! 30.527 ! 348 ! ! 42 ! 546 |} == Zie ook == * [[Hollandsche provinsjes]] == Referensjes == <references/> == Externe koppeliengn == *[https://www.belgium.be/nl/over_belgie/overheid/provincies Provinsjes ip belgium.be] {{commonscat|Provinces of Belgium|Belgische provinsjes}} {{Belgische landsdêlen}} [[Categorie:Provinsje van België| ]] [[cs:Belgie#Administrativní rozdělení]] r99knk008qylcpdkdisrynv4rhxz2ob Jozef Deleu 0 6620 327962 320977 2026-10-21T19:24:29Z Vysotsky 10517 /* Werk */ 327962 wikitext text/x-wiki [[Ofbeeldienge:Jozefdl675.jpg|thumb|Jozef Deleu (foto van [[Michiel Hendryckx]]) ]] '''Jozef Deleu''' ([[Roeseloare]], [[20 april]] [[1937]]) es nen [[West-Vloandern|West-Vlamschn]] dichter en schryver. Moar j'es vôorol bekend als iprichter van het tydschrift ''Ons Erfdeel'', woarvan dat ie van [[1957]] tot [[2002]] hôofdredacteur wos, en ols afgevoardigd bestuurder van de ''Stichting Ons Erfdeel'' dat ie leidt vanuut [[Rekkem]]. J'es gekend als vôorvechter van de [[Nederlands]]che (toal)cultuur. == Werk == *''De ontmoeting'' (1962) *''Schaduwlopen'' (1963) *''Ludo en Fliepo'' (1965) *''De purperen jasmijn'' (1966) *''Nederlander en Europeër'' (1966) *''Nachtwerk'' (1970) *''Brieven naar de overkant'' (1972) *''De stilte groeit'' (1975) *''Frans-Vlaanderen'' (1972) *''Groot gezinsverzenboek, vijfhonderd gedichten over leven, liefde en dood'' (bloemlezing, 1976) *''Gezangen uit het achterland'' (1981) *''Tekenen van tijd'' (1984) *''De hazen aan de kim ''(1985) *''De pleinvrees der kanunniken'' (1987) *''Citoyen de la Frontière'' (1988) *''Een beetje Columbus zijn'' (1989) *''Voorbij de grens. Lyrisch proza 1972-1988'' (1990) *''De pleinvrees der kanunniken'' (1993) *''De jager heeft een zoon'' (1995) *''Hazen troepen samen'' (2000) *''Gras dat verder groeit'' (2005) *''Het gaat voorbij'' (2007) == Pryzn == *Prys Vlamsche poëziedoagn (1965) *Karakterprys Visser Neerlandia (1970) *Orde van de Vlaamse Leeuw (1972) *Zilveren Medaille Robert Schuman (1973) *André Demedtsprys, mè vrouwe Annemarie Deblaere (1974) *Êresenateur van de Europeesche Bewegienge (1976) *Prix Descartes (1974) *'s Gravesandeprys van de Jan Campert Stichtienge (1981) *Lieven Gevaert Prys (1989) *Grôte Cultuurprys van Ôost-Vloandern (1989) *Prys van 't PEN-Centrum Vloandern (1991) *Adam de la Poésie (1994) *Êredoctoroat Universiteit Gent (1994) *Prys Poëzie van West-Vloandern (1995) *Taaluniepenning van de Nederlandse Taalunie (1995) *Commandeur in de Orde van Oranje – Nassau (Holland, 1996) *Chevalier de l'Orde National du Mérité (Vrankryk, 2001) *Prys van de Vlamsche Regerienge (2002) *Gouden Êrepennienge van 't Vlams Parlement (2002) *Officier des Arts et Lettres (Vrankryk, 2003) *Êreburger van de Stad [[Menen]] (2003) *Grôotofficier in de Leopoldorde (2003) *Prys Vlaams-Nederlandse Culturele Samenwerking (2009, mè Jeroen Brouwers) ==Externe koppelienge== *[http://www.jozefdeleu.be/ Officieeln website] {{Commonscat}} {{STANDAARDSORTERING:Deleu, Jozef}} [[Categorie:West-Vlamsche schryver|Deleu, Jozef]] [[Categorie:Roeseloare|Deleu, Jozef]] [[Categorie:Mêenn|Deleu, Jozef]] p81c3tttmjyx47ucyoqfci3pn3vib38 327963 327962 2026-10-21T19:26:33Z Vysotsky 10517 wos 327963 wikitext text/x-wiki [[Ofbeeldienge:Jozefdl675.jpg|thumb|Jozef Deleu (foto van [[Michiel Hendryckx]]) ]] '''Jozef Deleu''' ([[Roeseloare]], [[20 april]] [[1937]] - oktober 2026) was nen [[West-Vloandern|West-Vlamschn]] dichter en schryver. Moar je wos vôorol bekend als iprichter van het tydschrift ''Ons Erfdeel'', woarvan dat ie van [[1957]] tot [[2002]] hôofdredacteur wos, en ols afgevoardigd bestuurder van de ''Stichting Ons Erfdeel'' dat ie leidt vanuut [[Rekkem]]. Je wos gekend als vôorvechter van de [[Nederlands]]che (toal)cultuur. == Werk == *''De ontmoeting'' (1962) *''Schaduwlopen'' (1963) *''Ludo en Fliepo'' (1965) *''De purperen jasmijn'' (1966) *''Nederlander en Europeër'' (1966) *''Nachtwerk'' (1970) *''Brieven naar de overkant'' (1972) *''De stilte groeit'' (1975) *''Frans-Vlaanderen'' (1972) *''Groot gezinsverzenboek, vijfhonderd gedichten over leven, liefde en dood'' (bloemlezing, 1976) *''Gezangen uit het achterland'' (1981) *''Tekenen van tijd'' (1984) *''De hazen aan de kim ''(1985) *''De pleinvrees der kanunniken'' (1987) *''Citoyen de la Frontière'' (1988) *''Een beetje Columbus zijn'' (1989) *''Voorbij de grens. Lyrisch proza 1972-1988'' (1990) *''De pleinvrees der kanunniken'' (1993) *''De jager heeft een zoon'' (1995) *''Hazen troepen samen'' (2000) *''Gras dat verder groeit'' (2005) *''Het gaat voorbij'' (2007) == Pryzn == *Prys Vlamsche poëziedoagn (1965) *Karakterprys Visser Neerlandia (1970) *Orde van de Vlaamse Leeuw (1972) *Zilveren Medaille Robert Schuman (1973) *André Demedtsprys, mè vrouwe Annemarie Deblaere (1974) *Êresenateur van de Europeesche Bewegienge (1976) *Prix Descartes (1974) *'s Gravesandeprys van de Jan Campert Stichtienge (1981) *Lieven Gevaert Prys (1989) *Grôte Cultuurprys van Ôost-Vloandern (1989) *Prys van 't PEN-Centrum Vloandern (1991) *Adam de la Poésie (1994) *Êredoctoroat Universiteit Gent (1994) *Prys Poëzie van West-Vloandern (1995) *Taaluniepenning van de Nederlandse Taalunie (1995) *Commandeur in de Orde van Oranje – Nassau (Holland, 1996) *Chevalier de l'Orde National du Mérité (Vrankryk, 2001) *Prys van de Vlamsche Regerienge (2002) *Gouden Êrepennienge van 't Vlams Parlement (2002) *Officier des Arts et Lettres (Vrankryk, 2003) *Êreburger van de Stad [[Menen]] (2003) *Grôotofficier in de Leopoldorde (2003) *Prys Vlaams-Nederlandse Culturele Samenwerking (2009, mè Jeroen Brouwers) ==Externe koppelienge== *[http://www.jozefdeleu.be/ Officieeln website] {{Commonscat}} {{STANDAARDSORTERING:Deleu, Jozef}} [[Categorie:West-Vlamsche schryver|Deleu, Jozef]] [[Categorie:Roeseloare|Deleu, Jozef]] [[Categorie:Mêenn|Deleu, Jozef]] a7ar1jrbx53ss1iqdw5ahgbmosqmyjc 327964 327963 2026-10-21T20:27:35Z GeertivpBot 25514 #pwb Copy label Infobox persoon Wikidata 327964 wikitext text/x-wiki {{Infobox persoon Wikidata}} [[Ofbeeldienge:Jozefdl675.jpg|thumb|Jozef Deleu (foto van [[Michiel Hendryckx]]) ]] '''Jozef Deleu''' ([[Roeseloare]], [[20 april]] [[1937]] - oktober 2026) was nen [[West-Vloandern|West-Vlamschn]] dichter en schryver. Moar je wos vôorol bekend als iprichter van het tydschrift ''Ons Erfdeel'', woarvan dat ie van [[1957]] tot [[2002]] hôofdredacteur wos, en ols afgevoardigd bestuurder van de ''Stichting Ons Erfdeel'' dat ie leidt vanuut [[Rekkem]]. Je wos gekend als vôorvechter van de [[Nederlands]]che (toal)cultuur. == Werk == *''De ontmoeting'' (1962) *''Schaduwlopen'' (1963) *''Ludo en Fliepo'' (1965) *''De purperen jasmijn'' (1966) *''Nederlander en Europeër'' (1966) *''Nachtwerk'' (1970) *''Brieven naar de overkant'' (1972) *''De stilte groeit'' (1975) *''Frans-Vlaanderen'' (1972) *''Groot gezinsverzenboek, vijfhonderd gedichten over leven, liefde en dood'' (bloemlezing, 1976) *''Gezangen uit het achterland'' (1981) *''Tekenen van tijd'' (1984) *''De hazen aan de kim ''(1985) *''De pleinvrees der kanunniken'' (1987) *''Citoyen de la Frontière'' (1988) *''Een beetje Columbus zijn'' (1989) *''Voorbij de grens. Lyrisch proza 1972-1988'' (1990) *''De pleinvrees der kanunniken'' (1993) *''De jager heeft een zoon'' (1995) *''Hazen troepen samen'' (2000) *''Gras dat verder groeit'' (2005) *''Het gaat voorbij'' (2007) == Pryzn == *Prys Vlamsche poëziedoagn (1965) *Karakterprys Visser Neerlandia (1970) *Orde van de Vlaamse Leeuw (1972) *Zilveren Medaille Robert Schuman (1973) *André Demedtsprys, mè vrouwe Annemarie Deblaere (1974) *Êresenateur van de Europeesche Bewegienge (1976) *Prix Descartes (1974) *'s Gravesandeprys van de Jan Campert Stichtienge (1981) *Lieven Gevaert Prys (1989) *Grôte Cultuurprys van Ôost-Vloandern (1989) *Prys van 't PEN-Centrum Vloandern (1991) *Adam de la Poésie (1994) *Êredoctoroat Universiteit Gent (1994) *Prys Poëzie van West-Vloandern (1995) *Taaluniepenning van de Nederlandse Taalunie (1995) *Commandeur in de Orde van Oranje – Nassau (Holland, 1996) *Chevalier de l'Orde National du Mérité (Vrankryk, 2001) *Prys van de Vlamsche Regerienge (2002) *Gouden Êrepennienge van 't Vlams Parlement (2002) *Officier des Arts et Lettres (Vrankryk, 2003) *Êreburger van de Stad [[Menen]] (2003) *Grôotofficier in de Leopoldorde (2003) *Prys Vlaams-Nederlandse Culturele Samenwerking (2009, mè Jeroen Brouwers) ==Externe koppelienge== *[http://www.jozefdeleu.be/ Officieeln website] {{Commonscat}} {{STANDAARDSORTERING:Deleu, Jozef}} [[Categorie:West-Vlamsche schryver|Deleu, Jozef]] [[Categorie:Roeseloare|Deleu, Jozef]] [[Categorie:Mêenn|Deleu, Jozef]] 7us4senbvyozds3vmb9gu6m7vb0ztyd 327965 327964 2026-10-21T20:29:24Z Geertivp 9699 foto in infobox 327965 wikitext text/x-wiki {{Infobox persoon Wikidata}} '''Jozef Deleu''' ([[Roeseloare]], [[20 april]] [[1937]] - oktober 2026) was nen [[West-Vloandern|West-Vlamschn]] dichter en schryver. Moar je wos vôorol bekend als iprichter van het tydschrift ''Ons Erfdeel'', woarvan dat ie van [[1957]] tot [[2002]] hôofdredacteur wos, en ols afgevoardigd bestuurder van de ''Stichting Ons Erfdeel'' dat ie leidt vanuut [[Rekkem]]. Je wos gekend als vôorvechter van de [[Nederlands]]che (toal)cultuur. == Werk == *''De ontmoeting'' (1962) *''Schaduwlopen'' (1963) *''Ludo en Fliepo'' (1965) *''De purperen jasmijn'' (1966) *''Nederlander en Europeër'' (1966) *''Nachtwerk'' (1970) *''Brieven naar de overkant'' (1972) *''De stilte groeit'' (1975) *''Frans-Vlaanderen'' (1972) *''Groot gezinsverzenboek, vijfhonderd gedichten over leven, liefde en dood'' (bloemlezing, 1976) *''Gezangen uit het achterland'' (1981) *''Tekenen van tijd'' (1984) *''De hazen aan de kim ''(1985) *''De pleinvrees der kanunniken'' (1987) *''Citoyen de la Frontière'' (1988) *''Een beetje Columbus zijn'' (1989) *''Voorbij de grens. Lyrisch proza 1972-1988'' (1990) *''De pleinvrees der kanunniken'' (1993) *''De jager heeft een zoon'' (1995) *''Hazen troepen samen'' (2000) *''Gras dat verder groeit'' (2005) *''Het gaat voorbij'' (2007) == Pryzn == *Prys Vlamsche poëziedoagn (1965) *Karakterprys Visser Neerlandia (1970) *Orde van de Vlaamse Leeuw (1972) *Zilveren Medaille Robert Schuman (1973) *André Demedtsprys, mè vrouwe Annemarie Deblaere (1974) *Êresenateur van de Europeesche Bewegienge (1976) *Prix Descartes (1974) *'s Gravesandeprys van de Jan Campert Stichtienge (1981) *Lieven Gevaert Prys (1989) *Grôte Cultuurprys van Ôost-Vloandern (1989) *Prys van 't PEN-Centrum Vloandern (1991) *Adam de la Poésie (1994) *Êredoctoroat Universiteit Gent (1994) *Prys Poëzie van West-Vloandern (1995) *Taaluniepenning van de Nederlandse Taalunie (1995) *Commandeur in de Orde van Oranje – Nassau (Holland, 1996) *Chevalier de l'Orde National du Mérité (Vrankryk, 2001) *Prys van de Vlamsche Regerienge (2002) *Gouden Êrepennienge van 't Vlams Parlement (2002) *Officier des Arts et Lettres (Vrankryk, 2003) *Êreburger van de Stad [[Menen]] (2003) *Grôotofficier in de Leopoldorde (2003) *Prys Vlaams-Nederlandse Culturele Samenwerking (2009, mè Jeroen Brouwers) ==Externe koppelienge== *[http://www.jozefdeleu.be/ Officieeln website] {{Commonscat}} {{STANDAARDSORTERING:Deleu, Jozef}} [[Categorie:West-Vlamsche schryver|Deleu, Jozef]] [[Categorie:Roeseloare|Deleu, Jozef]] [[Categorie:Mêenn|Deleu, Jozef]] cmkwruc2kpo85jdos3y6dlmur8c8blv Zêeland 0 9271 327960 322994 2026-10-21T18:19:35Z Vluvlu 31944 327960 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hollandsche provinsje |noame = Zêeland |vlagge = Flag of Zeeland.svg |woapn = Zeeland wapen.svg |koarte = Zeeland in the Netherlands.svg |koarte2 = Prov-Zeeland-OpenTopo.jpg |hoofdstad = [[Middelburg]] |ipp = 2933,45 |ippl = 1779,82 |ippw = 1153,63 |inw = 394.538 |joar = 2026 |dichtheid = 222 |gem = 13 |commissoaris = Hugo de Jonge |party = CDA |web = [https://www.zeeland.nl/ www.zeeland.nl] }} '''Zêeland''' (officieel: ''Zeeland'', [[Zêeuws]]: ''Zeêland'') is e provincie in 't zuud-westn van [[Holland]] met e goeie 395.000 inweuners (2026) ip een totoal ippervlak van 2.933&nbsp;km². D' hoofdstad is [[Middelburg]] en de grotste gemêente is [[Terneuzn]]. 't Bestoat uut verskillende schiereilandn, azô wok de noame Zêeland. 't Is e styf uutgestrekt poldergebied dat deur zyn liggienge in de geschiedenisse ol vele deur de zêe ounder woater gezet èt gewist. De latste ki wos in 1953, atr beist zukkn overstromienge 1800 minsn zyn verdronken en mêer of 100 000 under uus kwyt woarn. Ton zyn de [[Deltawerkn]] begost: e reke van grôte sluuzn en dyks vo 't woater buutn t'oudn. Zêeland grenst in 't nôordn an [[Zuud-Holland]], in 't ôostn an [[Nôord-Broabant]] en in 't zuudn an [[Antwerpn (provinsje)|Antwerpn]], [[Ôost-Vloandern]] en [[West-Vloandern]]. == Toale == In de provincie koutn ze [[Zêeuws]], e [[Nederfrankisch]] dialect. In westelik [[Zêeuws-Vloandern]] klappn ze [[Zêeuws-Vlams]], e varioasje van 't [[West-Vlams]]. In ôostelik Zêeuws-Vloandern klappn ze [[Ôost-Vlams]]. == Bevolkienge == Bevolkiengsontwikkelienge:<ref>[https://www.academia.edu/49917707/Bevolkingsatlas_van_Nederland_demografische_ontwikkelingen_van_1850_tot_heden Bevolkingsatlas van Nederland], p. 29</ref> * 1850 — 160.000 * 1900 — 217.000 * 1950 — 269.000 * 2000 — 372.000 * 2026 — 395.000 == Gemêentes == Zêeland is ipgedêeld in 13 gemêent'n sedert 2003. De gemêent'n met under officiële noame zyn: {| class="wikitable" |- valign="top" | [[Ofbeeldienge:GemeentenZeelandNrs.png|250px]] | * 1. [[Borsele]] * 2. [[Goes]] * 4. [[Kapelle (Holland)|Kapelle]] * 5. [[Middelburg]] * 6. [[Noord-Beveland]] * 7. [[Reimerswaal]] * 8. [[Schouwen-Duiveland]] * 11. [[Tholen (gemêente)|Tholen]] * 12. [[Veere (gemêente)|Veere]] * 13. [[Vlissingen]] Gemêentes in [[Zêeuws-Vloandern]]: * 3. [[Hulst]] * 9. [[Sluis (gemêente)|Sluis]] * 10. [[Terneuzen]] |} == Referensjes == <References/> == Externe koppeliengn == * [https://web.archive.org/web/20220622185332/https://www.plaatsengids.nl/zeeland Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/provincie/zeeland/ AlleCijfers] <gallery> Deltawerke-Oosterschelde-Sturmflutwehr Straße.jpg|D' Ôosterskeldekerienge tussn Beveland en Schouwn Durpsuus.jpg|E wordje in de Zêeuwse toale Molen De Koe.jpg|Typisch zicht: de meuln in Veere </gallery> {{Hollandsche provinsjes}} [[Categorie:Zêeland| ]] 7kqkzd7yj39gnmzh92ut9hx4eb3ukpw Nôord-Holland 0 16122 327956 322310 2026-10-21T17:41:34Z Vluvlu 31944 327956 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hollandsche provinsje |noame = Nôord-Holland |vlagge = Flag of North Holland.svg |woapn = Noord-Holland wapen.svg |koarte = Noord-Holland in the Netherlands.svg |koarte2 = Prov-Noord-Holland-OpenTopo.jpg |hoofdstad = [[Haarlem]] |ipp = 4091,94 |ippl = 2662,26 |ippw = 1429,69 |inw = 3.009.386 |joar = 2026 |dichtheid = 1130 |gem = 44 |commissoaris = Arthur van Dijk |party = VVD |web = [https://www.noord-holland.nl/ www.noord-holland.nl] }} '''Nôord-Olland''' (officieel: ''Noord-Holland'', West-Fries: ''Noard-Holland'') is e provinsje in 't nôordwestn van [[Olland]] met oofdstad Haarlem. De provinsje telt oungeveer 3.009.000 inweuners (2026) ip een totoal ippervlak van 4.092 km² en de grotste stad is [[Amsterdam]]. Nôord-Olland bestoat uut e schiereiland tusschen de [[Nôordzêe]], de [[Waddnzêe]] en 't [[Ysselmeer]]. In 't zuudn grenst de provinsje an [[Zuud-Olland]] en de provinsje Utrecht. Mêer of den elt van de provinsje bestoat uut drogegeleid [[polder]]gebied dat ounder de zêespegel ligt. De belangrykste steedn zyn [[Amsterdam]], [[Haarlem]], [[Hilversum]], [[Den Helder]], [[Alkmaar]], [[Zaandam]] en [[Hoorn (Noord-Holland)|Hoorn]]. Ook 't eiland [[Texel]] makt dêel uut van Nôord-Olland. == Bevolkienge == Bevolkiengsontwikkelienge:<ref>[https://www.academia.edu/49917707/Bevolkingsatlas_van_Nederland_demografische_ontwikkelingen_van_1850_tot_heden Bevolkingsatlas van Nederland], p. 29</ref> * 1850 — 472.000 * 1900 — 961.000 * 1950 — 1.843.000 * 2000 — 2.518.000 * 2026 — 3.009.000 == Gemêent'n == Nôord-Holland is ipgedêeld in 44 gemêent'n sinds 2022. De gemêent'n met under officiële noame zyn: {| class="wikitable" |- valign="top" | *[[Aalsmeer]] *[[Alkmaar]] *[[Amstelveen]] *[[Amsterdam]] *[[Bergen]] *[[Beverwijk]] *[[Blaricum]] *[[Bloemendaal]] *[[Castricum]] *[[Den Helder]] *[[Diemen]] *[[Dijk en Waard]] *[[Drechterland]] *[[Edam-Volendam]] *[[Enkhuizen]] | *[[Gooise Meren]] *[[Haarlem]] *[[Haarlemmermeer]] *[[Heemskerk]] *[[Heemstede]] *[[Heiloo]] *[[Hilversum]] *[[Hollands Kroon]] *[[Hoorn (Noord-Holland)|Hoorn]] *[[Huizen]] *[[Koggenland]] *[[Landsmeer]] *[[Laren]] *[[Medemblik]] *[[Oostzaan]] | *[[Opmeer]] *[[Ouder-Amstel]] *[[Purmerend]] *[[Schagen]] *[[Stede Broec]] *[[Texel]] *[[Uitgeest]] *[[Uithoorn]] *[[Velsen]] *[[Waterland]] *[[Wijdemeren]] *[[Wormerland]] *[[Zaanstad]] *[[Zandvoort]] |} == Referensjes == <References/> == Externe koppeliengn == * [https://web.archive.org/web/20231203164254/https://plaatsengids.nl/Noord-Holland Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/provincie/noord-holland/ AlleCijfers] [[Ofbeeldienge:1156 Marken, Netherlands - panoramio.jpg|links|thumb|Voormalig eiland [[Marken]]]] [[Ofbeeldienge:5820180907 Zicht op Enkhuizen met Drommedaris en Zuiderkerk.jpg|links|thumb|[[Enkhuizen]]]] {{Hollandsche provinsjes}} [[Categorie:Nôord-Holland| ]] 7w87l1el0c45unb89wtk3l7s6fys254 Hollandsche provinsjes 0 16259 327968 326883 2026-10-22T07:18:31Z Vluvlu 31944 327968 wikitext text/x-wiki '''[[Holland]]''' (''Nederland'') is ingedêeld in 12 '''provinsjes''' en 342 gemêentn. An 't hoofd van de [[provinsje]] stoat de commissoaris van de Keunienk die benoemd wordt deur de regerienge (de Krône) vor e periode van zes joar. In 1840 is de vroegere provinsje Holland gesplitst in twi provinsjes, [[Nôord-Holland]] en [[Zuud-Holland]]. De provinsje [[Flevoland]] bestoat nog moa siddert 1 januoari 1986. == Overzicht == {| class="wikitable sortable" ! rowspan=3 | Provinsje ! rowspan=3 | Hoofdstad ! rowspan=3 | Grotste <br> stad ! rowspan=3 | Vlagge ! rowspan=3 | Liggienge ! colspan=4 | 2026 |- ! rowspan=2 | Antal <br> gemêentn ! rowspan=2 | Inweuners ! colspan=2 | Land |- ! Ippervlak <br> km² ! Dichtheid <br> inw/km² |----- | align="center" | [[Drenthe]] | align="center" | [[Assen]] | align="center" | [[Emmen]] | [[Ofbeeldienge:Flag Drenthe.svg|80px|border]] | [[Ofbeeldienge:Drenthe in the Netherlands.svg|100px]] | align="center" | 12 | 508.000 | 2633 | 193 |----- | align="center" | [[Flevoland]] | align="center" | [[Lelystad]] | align="center" | [[Almere]] | [[Ofbeeldienge:Flevolandflag.svg|80px|border]] | [[Ofbeeldienge:Flevoland in the Netherlands.svg|100px]] | align="center" | 6 | 463.000 | 1415 | 327 |----- | align="center" | [[Friesland]] | align="center" | [[Leeuwarden]] | align="center" | Leeuwarden | [[Ofbeeldienge:Frisian flag.svg|80px|border]] | [[Ofbeeldienge:Friesland in the Netherlands.svg|100px]] | align="center" | 18 | 665.000 | 3325 | 200 |----- | align="center" | [[Gelderland]] | align="center" | [[Arnhem]] | align="center" | [[Nymegen]] | [[Ofbeeldienge:Flag of Gelderland.svg|80px|border]] | [[Ofbeeldienge:Gelderland in the Netherlands.svg|100px]] | align="center" | 51 | 2.173.000 | 4956 | 439 |----- | align="center" | [[Groningen (provinsje)|Groningen]] | align="center" | [[Groningen (stad)|Groningen]] | align="center" | Groningen | [[Ofbeeldienge:Flag Groningen.svg|80px|border]] | [[Ofbeeldienge:Groningen in the Netherlands.svg|100px]] | align="center" | 10 | 601.000 | 2313 | 260 |----- | align="center" | [[Hollands Limburg|Limburg]] | align="center" | [[Maastricht]] | align="center" | Maastricht | [[Ofbeeldienge:NL-LimburgVlag.svg|80px|border]] | [[Ofbeeldienge:Limburg in the Netherlands.svg|100px]] | align="center" | 31 | 1.138.000 | 2141 | 532 |----- | align="center" | [[Nôord-Broabant]] | align="center" | [['s-Hertogenbosch]] | align="center" | [[Eindhoven]] | [[Ofbeeldienge:North Brabant-Flag.svg|80px|border]] | [[Ofbeeldienge:Noord-Brabant in the Netherlands.svg|100px]] | align="center" | 56 | 2.677.000 | 4900 | 546 |----- | align="center" | [[Nôord-Holland]] | align="center" | [[Haarlem]] | align="center" | [[Amsterdam]] | [[Ofbeeldienge:Flag North-Holland, Netherlands.svg|80px|border]] | [[Ofbeeldienge:Noord-Holland in the Netherlands.svg|100px]] | align="center" | 44 | 3.009.000 | 2662 | 1130 |----- | align="center" | [[Overyssel]] | align="center" | [[Zwolle]] | align="center" | [[Enschede]] | [[Ofbeeldienge:Flag Overijssel.svg|80px|border]] | [[Ofbeeldienge:Overijssel in the Netherlands.svg|100px]] | align="center" | 25 | 1.202.000 | 3314 | 363 |----- | align="center" | [[Utrecht (provinsje)|Utrecht]] | align="center" | [[Utrecht (stad)|Utrecht]] | align="center" | Utrecht | [[Ofbeeldienge:Utrecht (province)-Flag.svg|80px|border]] | [[Ofbeeldienge:Utrecht in the Netherlands.svg|100px]] | align="center" | 26 | 1.415.000 | 1485 | 953 |----- | align="center" | [[Zêeland]] | align="center" | [[Middelburg]] | align="center" | [[Terneuzn]] | [[Ofbeeldienge:Flag of Zeeland.svg|80px|border]] | [[Ofbeeldienge:Zeeland in the Netherlands.svg|100px]] | align="center" | 13 | 395.000 | 1780 | 222 |----- | align="center" | [[Zuud-Holland]] | align="center" | [[Den Haag]] | align="center" | [[Rotterdam]] | [[Ofbeeldienge:Flag Zuid-Holland.svg|80px|border]] | [[Ofbeeldienge:Zuid-Holland in the Netherlands.svg|100px]] | align="center" | 50 | 3.883.000 | 2702 | 1437 |----- ! Totoal ! ! ! ! ! 342 ! 18.130.208 ! 33.626 ! 539 |} == Zie ook == * [[Belgische provinsjes]] == Externe koppeliengn == * [https://allecijfers.nl/provincies/ Provincies in cijfers], AlleCijfers * [https://allecijfers.nl/nederland/ Statistieken Nederland], AlleCijfers {{commonscat|Provinces of the Netherlands}} [[Categorie:Provinsje van Holland| ]] 6xulsgxvik1j74h4ry73mpwtmmzhy6u Hollands Limburg 0 17020 327954 326885 2026-10-21T17:29:31Z Vluvlu 31944 327954 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hollandsche provinsje |noame = Limburg |vlagge = Flag of Limburg (Netherlands).svg |woapn = Limburg-nl-wapen.svg |koarte = Limburg in the Netherlands.svg |koarte2 = Prov-Limburg-OpenTopo.jpg|thumb |hoofdstad = [[Maastricht]] |ipp = 2209,86 |ippl = 2141,45 |ippw = 68,40 |inw = 1.138.374 |joar = 2026 |dichtheid = 532 |gem = 31 |commissoaris = Emile Roemer |party = SP |web = [https://www.limburg.nl/ www.limburg.nl] }} '''Hollands Limburg''' is e provinsje in 't zuudôostn van [[Holland]] met hoofdstad [[Maastricht]] (ook de grotste stad). De provinsje telt oungeveer 1.138.000 inweuners (2026) ip een totoal ippervlak van 2.210 km². == Toale == In Hollands Limburg spreekn ze [[Limburgs]], een [[Nederfrankisch]] dialect. == Bevolkienge == Bevolkiengsontwikkelienge:<ref>[https://www.academia.edu/49917707/Bevolkingsatlas_van_Nederland_demografische_ontwikkelingen_van_1850_tot_heden Bevolkingsatlas van Nederland], p. 29</ref> * 1850 — 204.000 * 1900 — 282.000 * 1950 — 728.000 * 2000 — 1.141.000 * 2026 — 1.138.000 == Gemêent'n == Limburg is ipgedêeld in 31 gemêent'n sinds 2019. De gemêent'n met under officiële noame zyn: {| class="wikitable" |- valign="top" | *[[Beek]] *[[Beekdaelen]] *[[Beesel]] *[[Bergen]] *[[Brunssum]] *[[Echt-Susteren]] *[[Eijsden-Margraten]] *[[Gennep]] *[[Gulpen-Wittem]] *[[Heerlen]] *[[Horst aan de Maas]] *[[Kerkrade]] *[[Landgraaf]] *[[Leudal]] *[[Maasgouw]] *[[Maastricht]] | *[[Meerssen]] *[[Mook en Middelaar]] *[[Nederweert]] *[[Peel en Maas]] *[[Roerdalen]] *[[Roermond]] *[[Simpelveld]] *[[Sittard-Geleen]] *[[Stein]] *[[Vaals]] *[[Valkenburg aan de Geul]] *[[Venlo]] *[[Venray]] *[[Voerendaal]] *[[Weert]] |} == Referensjes == <References/> == Externe koppeliengn == * [https://web.archive.org/web/20231113140142/https://www.plaatsengids.nl/limburg Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/provincie/limburg/ AlleCijfers] {{Hollandsche provinsjes}} [[Categorie:Hollands Limburg| ]] 5qd3sp4kym2ivcq3y12nyu9a7wmpi4x Nôord-Broabant 0 17021 327955 322309 2026-10-21T17:36:58Z Vluvlu 31944 327955 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hollandsche provinsje |noame = Nôord-Broabant |vlagge = North Brabant-Flag.svg |woapn = Noord-Brabant wapen.svg |koarte = Noord-Brabant in the Netherlands.svg |koarte2 = P10-NB-positiekaart2-gemlabels.png |hoofdstad = [['s-Hertogenbosch]] |ipp = 5082,07 |ippl = 4899,98 |ippw = 182,05 |inw = 2.676.955 |joar = 2026 |dichtheid = 546 |gem = 56 |commissoaris = Ina Adema |party = VVD |web = [https://www.brabant.nl/ www.brabant.nl] }} [[Ofbeeldienge:Loonse en Drunense Duinen Giersbergen P1320046.jpg|thumb|Loonse en Drunense Duunn]] [[Ofbeeldienge:Brabants Biesbosch 2021 6.jpg|thumb|De Biesbosch]] '''Nôord-Broabant''' (officieel: ''Noord-Brabant'', [[Broabants]]: ''Noord-Broabant'') is e provinsje in 't zuudn van [[Holland]] met hoofdstad [['s-Hertogenbosch]]. De provinsje telt oungeveer 2.677.000 inweuners (2026) ip een totoal ippervlak van 5.082 km². [[Eindhoven]] is de grotste stad van de provinsje. == Toale == In de provincie spreekn ze [[Broabants]], een [[Nederfrankisch]] dialect. == Bevolkienge == Bevolkiengsontwikkelienge:<ref>[https://www.academia.edu/49917707/Bevolkingsatlas_van_Nederland_demografische_ontwikkelingen_van_1850_tot_heden Bevolkingsatlas van Nederland], p. 29</ref> * 1850 — 393.000 * 1900 — 554.000 * 1950 — 1.243.000 * 2000 — 2.356.000 * 2026 — 2.677.000 == Grotste gemêent'n == De tien grotste gemêent'n in de provinsje Nôord-Broabant zyn: # [[Eindhoven]] # [[Tilburg]] # [[Breda]] # [['s-Hertogenbosch]] # [[Helmond]] # [[Oss]] # [[Land van Cuijk]] # [[Meierijstad]] # [[Roosendaal]] # [[Bergen op Zoom]] == Gemêent'n == Nôord-Broabant is ipgedêeld in 56 gemêent'n sinds 2022. De gemêent'n met hunder officiële noame zyn: {| class="wikitable" |- valign="top" | *[[Alphen-Chaam]] *[[Altena]] *[[Asten]] *[[Baarle-Nassau]] *[[Bergeijk]] *[[Bergen op Zoom]] *[[Bernheze]] *[[Best]] *[[Bladel]] *[[Boekel]] *[[Boxtel]] *[[Breda]] *[[Cranendonck]] *[[Deurne]] *[[Dongen]] *[[Drimmelen]] *[[Eersel]] *[[Eindhoven]] *[[Etten-Leur]] | *[[Geertruidenberg]] *[[Geldrop-Mierlo]] *[[Gemert-Bakel]] *[[Gilze en Rijen]] *[[Goirle]] *[[Halderberge]] *[[Heeze-Leende]] *[[Helmond]] *[['s-Hertogenbosch]] *[[Heusden]] *[[Hilvarenbeek]] *[[Laarbeek]] *[[Land van Cuijk]] *[[Loon op Zand]] *[[Maashorst]] *[[Meierijstad]] *[[Moerdijk]] *[[Nuenen, Gerwen en Nederwetten|Nuenen, Gerwen<br> en Nederwetten]] *[[Oirschot]] | *[[Oisterwijk]] *[[Oosterhout]] *[[Oss]] *[[Reusel-De Mierden]] *[[Roosendaal]] *[[Rucphen]] *[[Sint-Michielsgestel]] *[[Someren]] *[[Son en Breugel]] *[[Steenbergen]] *[[Tilburg]] *[[Valkenswaard]] *[[Veldhoven]] *[[Vught]] *[[Waalre]] *[[Waalwijk]] *[[Woensdrecht]] *[[Zundert]] |} == Referensjes == <References/> == Externe koppeliengn == * [https://web.archive.org/web/20240221023826/https://plaatsengids.nl/noord-brabant Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/provincie/noord-brabant/ AlleCijfers] {{Hollandsche provinsjes}} [[Categorie:Nôord-Broabant| ]] 1a9dwq7gvchqduoxjuy63701rt7lei5 Utrecht (provinsje) 0 19187 327959 322325 2026-10-21T18:14:49Z Vluvlu 31944 327959 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hollandsche provinsje |noame = Utrecht |vlagge = Utrecht (province)-Flag.svg |woapn = Utrecht provincie wapen.svg |koarte = Utrecht in the Netherlands.svg |koarte2 = Prov-Utrecht-OpenTopo.jpg |hoofdstad = [[Utrecht (stad)|Utrecht]] |ipp = 1560,04 |ippl = 1485,16 |ippw = 74,86 |inw = 1.415.104 |joar = 2026 |dichtheid = 953 |gem = 26 |commissoaris = Hans Oosters |party = PvdA |web = [https://www.provincie-utrecht.nl/ www.provincie-utrecht.nl] }} '''Utrecht''' is e [[Hollandsche provinsjes|provinsje]] in 't middn van [[Holland]] en telt oungeveer 1.415.000 inweuners (2026). Ip een totoal ippervlak van 1.560 km² is 't de klêenste provinsje. D'n hoofdstad en grotste stad is [[Utrecht (stad)|Utrecht]]. Doar achter komt [[Amersfoort]], gevolgd deur [[Veenendaal]], [[Zeist]] en [[Nieuwegein]]. Utrecht grenst in 't west'n en zuudwest'n an [[Zuud-Holland]], in 't ôost'n en zuudoost'n an [[Gelderland]], in 't nôordwest'n an [[Nôord-Holland]] en in 't nôordôost'n an 't [[Eemmeer]]. == Bevolkienge == Bevolkiengsontwikkelienge:<ref>[https://www.academia.edu/49917707/Bevolkingsatlas_van_Nederland_demografische_ontwikkelingen_van_1850_tot_heden Bevolkingsatlas van Nederland], p. 29</ref> * 1850 — 153.000 * 1900 — 254.000 * 1950 — 573.000 * 2000 — 1.108.000 * 2026 — 1.415.000 == Gemêent'n == Utrecht is ipgedêeld in 26 gemêent'n sinds 2011. De gemêent'n met under officiële noame zyn: {| class="wikitable" |- valign="top" | *[[Amersfoort]] *[[Baarn]] *[[Bunnik]] *[[Bunschoten]] *[[De Bilt]] *[[De Ronde Venen]] *[[Eemnes]] *[[Houten]] *[[IJsselstein]] *[[Leusden (Holland)|Leusden]] *[[Lopik]] *[[Montfoort]] *[[Nieuwegein]] | *[[Oudewater]] *[[Renswoude]] *[[Rhenen]] *[[Soest]] *[[Stichtse Vecht]] *[[Utrecht (stad)|Utrecht]] *[[Utrechtse Heuvelrug]] *[[Veenendaal]] *[[Vijfheerenlanden]] *[[Wijk bij Duurstede]] *[[Woerden]] *[[Woudenberg]] *[[Zeist]] |} == Referensjes == <References/> == Externe koppeliengn == * [https://web.archive.org/web/20220622185253/https://www.plaatsengids.nl/utrecht-provincie Plaatsengids (gearchivêerd)] * [https://allecijfers.nl/provincie/utrecht/ AlleCijfers] [[Ofbeeldienge:Kaapse Bossen Uitzichttoren zicht op Amersfoort.JPG|links|thumb|Utrechtse Heuvelrug]] [[Ofbeeldienge:Amersfoort-centrum - vanaf OLV-toren.jpg|rechts|thumb|[[Amersfoort]]]] {{Hollandsche provinsjes}} [[Categorie:Utrecht (provinsje)| ]] hx0l2weiv1ina68kxdtp7erysjci0vp Zuud-Holland 0 19662 327961 322314 2026-10-21T18:24:54Z Vluvlu 31944 327961 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hollandsche provinsje |noame = Zuud-Holland |vlagge = Flag of Zuid-Holland.svg |woapn = Zuid-holland wapen.svg |koarte = Zuid-Holland in the Netherlands.svg |koarte2 = Prov-Zuid-Holland-OpenTopo.jpg |hoofdstad = [[Den Haag]] |ipp = 3307,86 |ippl = 2701,59 |ippw = 606,26 |inw = 3.882.708 |joar = 2026 |dichtheid = 1437 |gem = 50 |commissoaris = Wouter Kolff |party = VVD |web = [https://www.zuid-holland.nl/ www.zuid-holland.nl] }} '''Zuud-Holland''' (officieel: ''Zuid-Holland'') is e [[Hollandsche provinsjes|provinsje]] in 't westn van [[Holland]] an de [[Nôordzêe]]kust met oungeveer 3.883.000 inweuners (2026) ip een totoal ippervlak van 3.308 km². D'n hoofdstad is [[Den Haag]] en de grotste stad is [[Rotterdam]]. Zuud-Holland is êen van de dichtstbevolkte en mêest g'industrialiseerde gebiedn ter weireld. Angrenzende provinsjes zyn [[Zêeland]] in 't zuudn, [[Nôord-Broabant]] in 't zuudôostn en [[Gelderland]] en [[Utrecht (provinsje)|Utrecht]] in 't ôostn. De nôordgrenze wordt gevormd deur de provinsje [[Nôord-Holland]] woamee da Zuud-Holland tout de groundwetsherzienienge van [[1840]] êen provinsje [[Holland (regio)|Holland]] vormde. In 't westn grenst de provinsje an de Nôordzêe. == Bevolkienge == Bevolkiengsontwikkelienge:<ref>[https://www.academia.edu/49917707/Bevolkingsatlas_van_Nederland_demografische_ontwikkelingen_van_1850_tot_heden Bevolkingsatlas van Nederland], p. 29</ref> * 1850 — 571.000 * 1900 — 1.141.000 * 1950 — 2.383.000 * 2000 — 3.398.000 * 2026 — 3.883.000 == Gemêentn == Zuud-Holland is sins 2023 ipgedêeld in 50 gemêentn. De gemêentn met hunder officiële noame zyn: {| class="wikitable" |- valign="top" | *[[Alblasserdam]] *[[Albrandswaard]] *[[Alphen aan den Rijn]] *[[Barendrecht]] *[[Bodegraven-Reeuwijk]] *[[Capelle aan den IJssel]] *[[Delft]] *[[Dordrecht]] *[[Goeree-Overflakkee]] *[[Gorinchem]] *[[Gouda]] *[['s-Gravenhage]] *[[Hardinxveld-Giessendam]] *[[Hendrik-Ido-Ambacht]] *[[Hillegom]] *[[Hoeksche Waard]] *[[Kaag en Braassem]] | *[[Katwijk]] *[[Krimpen aan den IJssel]] *[[Krimpenerwaard]] *[[Lansingerland]] *[[Leiden]] *[[Leiderdorp]] *[[Leidschendam-Voorburg]] *[[Lisse]] *[[Maassluis]] *[[Midden-Delfland]] *[[Molenlanden]] *[[Nieuwkoop]] *[[Nissewaard]] *[[Noordwijk]] *[[Oegstgeest]] *[[Papendrecht]] *[[Pijnacker-Nootdorp]] | *[[Ridderkerk]] *[[Rijswijk]] *[[Rotterdam]] *[[Schiedam]] *[[Sliedrecht]] *[[Teylingen]] *[[Vlaardingen]] *[[Voorne aan Zee]] *[[Voorschoten]] *[[Waddinxveen]] *[[Wassenaar]] *[[Westland]] *[[Zoetermeer]] *[[Zoeterwoude]] *[[Zuidplas]] *[[Zwijndrecht (Holland)|Zwijndrecht]] |} == Referensjes == <References/> == Externe koppeliengn == * [https://web.archive.org/web/20220526233959/https://plaatsengids.nl/zuid-holland Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/provincie/zuid-holland/ AlleCijfers] [[Ofbeeldienge:20110527 Hoek van Holland 20.JPG|links|thumb|Hoavn van [[Hoek van Holland]]]] [[Ofbeeldienge:Lisse, veld met tulpen tussen de Zwartelaan en de Lisserbeek IMG 8965 2021-04-27 11.35.jpg|rechts|thumb|Blommn by [[Lisse]]]] {{Hollandsche provinsjes}} [[Categorie:Zuud-Holland| ]] 9ts2fvhbgp0ieq56p3bgimogwzwiws9 Groningen (provinsje) 0 19680 327953 322307 2026-10-21T17:23:08Z Vluvlu 31944 327953 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hollandsche provinsje |noame = Groningen |vlagge = Flag of Groningen.svg |woapn = Groningen provincie wapen.svg |koarte = Groningen in the Netherlands.svg |koarte2 = P01-GR-positiekaart2-gemlabels.png |hoofdstad = [[Groningen (stad)|Groningen]] |ipp = 2955,18 |ippl = 2312,60 |ippw = 642,59 |inw = 601.286 |joar = 2026 |dichtheid = 260 |gem = 10 |commissoaris = René Paas |party = CDA |web = [https://www.provinciegroningen.nl/ www.provinciegroningen.nl] }} '''Groningen''' ([[Nedersaksisch]]: ''Grunnen'' en ''Grönnen'') is e [[Hollandsche provinsjes|provinsje]] in 't nôordn van [[Holland]] met oungeveer 601.000 inweuners (2026) ip een totoal ippervlak van 2.955 km², woavan dat een derde in de stad [[Groningen (stad)|Groningen]] weunt, hoofdstad van de provinsje. Groningen grenst in 't ôostn an de [[Duutsland|Duutsche]] dêelstoat [[Nedersaksn]], in 't zuudn an de provinsje [[Drenthe]], in 't westn an de provinsje [[Friesland]] en in 't nôordn an de [[Waddnzêe]]. Ôorsprounkelik was [[Fries]] de toale van 't grotste dêel van de provinsje Groningen. Juste mor in de stad en omstreekn klaptn z' e [[Nedersaksisch]] dialect. 't Dialect da 't mêest verwant is an 't Gronings is da van [[Ôost-Friesland]], e streke in 't nôordwestn van de Duutsche dêelstoat Nedersaksn. == Bevolkienge == Bevolkiengsontwikkelienge:<ref>[https://www.academia.edu/49917707/Bevolkingsatlas_van_Nederland_demografische_ontwikkelingen_van_1850_tot_heden Bevolkingsatlas van Nederland], p. 29</ref> * 1850 — 185.000 * 1900 — 296.000 * 1950 — 460.000 * 2000 — 563.000 * 2026 — 601.000 == Gemêentn == Groningen is ipgedêeld in 10 gemêentn sinds 2021. De gemêentn met hunder officiële noame zyn: {| class="wikitable" |- valign="top" | *[[Eemsdelta]] *[[Groningen (gemêente)|Groningen]] *[[Het Hogeland]] *[[Midden-Groningen]] *[[Oldambt]] | *[[Pekela]] *[[Stadskanaal]] *[[Veendam]] *[[Westerkwartier]] *[[Westerwolde]] |} == Referensjes == <References/> == Externe koppeliengn == * [https://web.archive.org/web/20220622184603/https://www.plaatsengids.nl/groningen-provincie Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/provincie/groningen/ AlleCijfers] {{Hollandsche provinsjes}} [[Categorie:Groningen (provinsje)| ]] 7h73ctjad7xrnft83hv5h9qj7t8ds0b Overyssel 0 19683 327958 326884 2026-10-21T18:07:48Z Vluvlu 31944 327958 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hollandsche provinsje |noame = Overyssel |vlagge = Flag of Overijssel.svg |woapn = Overijssel wapen.svg |koarte = Overijssel in the Netherlands.svg |koarte2 = Prov-Overijssel-OpenTopo.jpg |hoofdstad = [[Zwolle]] |ipp = 3420,73 |ippl = 3314,11 |ippw = 106,62 |inw = 1.202.375 |joar = 2026 |dichtheid = 363 |gem = 25 |commissoaris = Andries Heidema |party = CU |web = [https://www.overijssel.nl/ www.overijssel.nl/] }} '''Overyssel''' (officieel: ''Overijssel'', [[Nedersaksisch]]: ''Oaveriessel, Overiessel'') is e [[Hollandsche provinsjes|provinsje]] in 't ôostn van [[Holland]] met oungeveer 1.202.000 inweuners (2026) ip een totoal ippervlak van 3.421 km². De riviere den [[Yssel]] vormt in 't zuudwestn vo 't grotste dêel de nateurlikke grenze mè [[Gelderland]]. Overyssel grenst in 't nôordn an [[Drenthe]], in 't nôordôostn an [[Nedersaksn]], in 't zuudôostn an [[Nôordreyn-Westfalen]], in 't zuudn en 't zuudwestn an de provinsje [[Gelderland]], in 't uterste westn an [[Flevoland]] en in 't nôordwestn an [[Friesland]]. D'n hoofdstad is [[Zwolle]]. In de provinsje wordt er e [[Nedersaksisch]] dialect geklapt. == Bevolkienge == Bevolkiengsontwikkelienge:<ref>[https://www.academia.edu/49917707/Bevolkingsatlas_van_Nederland_demografische_ontwikkelingen_van_1850_tot_heden Bevolkingsatlas van Nederland], p. 29</ref> * 1850 — 216.000 * 1900 — 336.000 * 1950 — 670.000 * 2000 — 1.078.000 * 2026 — 1.202.000 == Gemêentn == Overyssel is ipgedêeld in 25 gemêentn sinds 2005. De gemêentn met hunder officiële noame zyn: {| class="wikitable" |- valign="top" | *[[Almelo]] *[[Borne]] *[[Dalfsen]] *[[Deventer]] *[[Dinkelland]] *[[Enschede]] *[[Haaksbergen]] *[[Hardenberg]] *[[Hellendoorn]] *[[Hengelo]] *[[Hof van Twente]] *[[Kampen]] *[[Losser]] | *[[Oldenzaal]] *[[Olst-Wijhe]] *[[Ommen]] *[[Raalte]] *[[Rijssen-Holten]] *[[Staphorst]] *[[Steenwijkerland]] *[[Tubbergen]] *[[Twenterand]] *[[Wierden]] *[[Zwartewaterland]] *[[Zwolle]] |} == Referensjes == <References/> == Externe koppeliengn == * [https://web.archive.org/web/20230926201440/https://www.plaatsengids.nl/overijssel Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/provincie/overijssel/ AlleCijfers] <Gallery> Uitzicht vanaf de Noetselerberg (1).jpg|Sallandse Heuvelrug 20150630 Zicht op Deventer1.jpg|[[Deventer]] 20131007 Uitzicht over het Vechtdal2.jpg|Vecht rivier Een weer in de Weerribben.jpg|Nationoal Park Weerribben-Wieden </Gallery> {{Hollandsche provinsjes}} [[Categorie:Overyssel| ]] gqzda76ho4n9o6qim9ssag6p95cmupf HSC Dionysus 0 19727 327966 321170 2026-10-21T21:27:07Z ~2026-56422-87 31982 327966 wikitext text/x-wiki [[Ofbeeldienge:Schild Dionysus.jpg|thumb|<center>'t Schild van HSC Dionysus]] '''HoogStudentenClub Dionysus''' of '''HSC Dionysus''' is de studentenclub van [[Ostende|Oostende]] en omstreken, hierdoor behoren ze tot een streekclub van het SK Ghendt. De kleuren van Dionysus zijn geel en zwart. Deze zijn ook terug te vinden in het schild, waar de god [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Dionysus Dionysus] op staat afgebeeld. De clubavond is elke donderdag in hun clubcafé, de Confrater. == Geschiedenis == Dionysus werd in [[1982]] opgericht door Serge Dauchy, Johan De Vos en Ralf De Roo. In al die jaren gebeurde er veel, maar het meest bekende is toch wel hun 5-jaarlijke vatrolling. Hierbij wordt een vol vat gerold van Oostende naar Gent. De eerste vatrolling gebeurde in het academiejaar '85-'86. Daarachter werd dat herhaald in '87-'88, '89-'90. Daarna werd beslist dat ze het maar om de 5 jaar gingen doen met de Lustrumviering. En zo werd dus in '96-'97, '01-'02, '06-'07, '11-'12, '16-'17 en '21-'22 ook een vat gerold. De eerstvolgende en dan ook de 10e editie wordt verwacht in het voorjaar van 2027. === Vatrollienge === Gelik ierboven vermeld, is de vatrollienge wel èèn van de grotste gebeurtenissn in de geschiedenis van Dionysus, die nu ooke om de 5 joar (5de lustrumverjoardag) opnieuw deuregoat. Me die activiteit wordt e symbolische link gemakt tusschn de stad van erkomst, Ostende, en de stad woarin da alle leedn tegoare studeern, Gent. 't Eèste vat wierd in '85-'86 gerold oender leidienge van Ralph Deroo, medestichter en toenmalige Praeses. Da in samenwerkienge met de [[Brouwerij Rodenbach]]. Twee joar loater nodigden ze de Studentnclub Rodenbach uut voe mee te doen. Rodenbach vertrok uut [[Roeseloare]] en Dionysus uut Ostende. Ter oogte van Drongen kwaamn ze tegoare voe de latste kilometers noa Gent tegoare of te leggen, en in het toenmalige café Den Bolhoed wierdn de twee voatn, Wiel's en Rodenbach, genuttigd. In '88-'90 organiseerde Johan Vande Ryse de derde vatrollienge. Dendeen startte op de Zèèdyk in Ostende neffest de weunplekke van de medestichter Ralph Deroo. Ook deze ki was 't een vat Rodenbach. De 4e vatrollienge gebeurde pas op de derde lustrumverjoardag en wierd georganiseerd deur Dirk Crombez (Praeses '94-'95 & '95-'96), Nick Van Der Hooft (vice Praeses '93-'94) en Jan Lacluyse (Clovis). Deze ki volgdn ze e nieuwe route, dien van Alken-Maes. In '01-'02 en ook de vierde lustrum was Clovis (zedenmeester- schachtntemmer '97-'98 & secretaris '01-'02) de gelukkign voe hêel 't gebeurn te leiden. Toen kwam 't gebeurn live op [[Radio 2]], in 't doagelijks nieuws van AVS en stoend et zelfs in e poar [[gazette]]n. In '11-'12 wierd de geweunte heraald, met e vat Rodenbach vertrokken ze om 23:59:59 stipt an El Charro ('t casino) oender leidienge van Waut (de toenmalige Praeses) en Gregory (lustrumleider en prosenior). Achter de lange tocht, met ier en doar een rustpauze kwaamn ze om 19u an in Sint-Kwintinsberg voe de latste kwellienge (van de talryk anwezige schachtn). Ton nog e fotoshoot en deurerollen noa de Bierologie van Bjorn woar dat er nateurlik nog mèèr Rodenbach gedroenken wierd. ==Clublied== '''Torre van Ostende''' Leve de torre van Ostende <br /> j'is geboren in z'n emde <br /> j'is geboren in de mostoartpot <br /> en j'e gin hoar op z'n kletsekop. oane moane <br /> stukker de kroane <br /> pimpaljoene leerze <br /> potje kadéé <br /> oender de zee <br /> danst de pimpernelletjes. Leve de torre van Ostende <br /> je kud'em zien al woar je blende <br /> kloarder dan de moane op e kletsekop in brand<br /> der is gin één lanteere die an uze torre kant. oane moane <br /> stukker de kroane <br /> pimpaljoene leerze <br /> potje kadee <br /> oender de zee <br /> danst de pimpernelletjes.<br /> ==Dio Vivat== Achter e poar moeilikke joarn is HSC Dionysus were op de goeie weg oender leidienge van Praeses Bram Verdonck. Zo et de club zelfs in de joarlikse sportcompetitie van 't SK e derde plekke veroverd dankzy de Sport Praeses Simon Liekens. Ook werft de club mèèr en mèèr schachtn an die under loatn oentgroenen om azo de club nog mèèr te loatn groein. == Externe koppeliengn == *https://web.archive.org/web/20170304002402/http://dionysus.skghendt.be/ *http://www.skghendt.be/ [[Categorie:Studenteverênigienge]] [[Categorie:Onderwys in West-Vloandern]] [[Categorie:Ostende]] 0mdmpv9ul9fpqwb2w3fnrectd5xlw77 327967 327966 2026-10-21T21:28:28Z ~2026-56422-87 31982 327967 wikitext text/x-wiki [[Ofbeeldienge:Schild Dionysus.jpg|thumb|<center>'t Schild van HSC Dionysus]] '''HoogStudentenClub Dionysus''' of '''HSC Dionysus''' is de studentenclub van [[Ostende|Oostende]] en omstreken, hierdoor behoren ze tot een streekclub van het SK Ghendt. De kleuren van Dionysus zijn geel en zwart. Deze zijn ook terug te vinden in het schild, waar de god [[:en:Dionysus|Dionysus]] op staat afgebeeld. De clubavond is elke donderdag in hun clubcafé, de Confrater. == Geschiedenis == Dionysus werd in [[1982]] opgericht door Serge Dauchy, Johan De Vos en Ralf De Roo. In al die jaren gebeurde er veel, maar het meest bekende is toch wel hun 5-jaarlijke vatrolling. Hierbij wordt een vol vat gerold van Oostende naar Gent. De eerste vatrolling gebeurde in het academiejaar '85-'86. Daarachter werd dat herhaald in '87-'88, '89-'90. Daarna werd beslist dat ze het maar om de 5 jaar gingen doen met de Lustrumviering. En zo werd dus in '96-'97, '01-'02, '06-'07, '11-'12, '16-'17 en '21-'22 ook een vat gerold. De eerstvolgende en dan ook de 10e editie wordt verwacht in het voorjaar van 2027. === Vatrollienge === Gelik ierboven vermeld, is de vatrollienge wel èèn van de grotste gebeurtenissn in de geschiedenis van Dionysus, die nu ooke om de 5 joar (5de lustrumverjoardag) opnieuw deuregoat. Me die activiteit wordt e symbolische link gemakt tusschn de stad van erkomst, Ostende, en de stad woarin da alle leedn tegoare studeern, Gent. 't Eèste vat wierd in '85-'86 gerold oender leidienge van Ralph Deroo, medestichter en toenmalige Praeses. Da in samenwerkienge met de [[Brouwerij Rodenbach]]. Twee joar loater nodigden ze de Studentnclub Rodenbach uut voe mee te doen. Rodenbach vertrok uut [[Roeseloare]] en Dionysus uut Ostende. Ter oogte van Drongen kwaamn ze tegoare voe de latste kilometers noa Gent tegoare of te leggen, en in het toenmalige café Den Bolhoed wierdn de twee voatn, Wiel's en Rodenbach, genuttigd. In '88-'90 organiseerde Johan Vande Ryse de derde vatrollienge. Dendeen startte op de Zèèdyk in Ostende neffest de weunplekke van de medestichter Ralph Deroo. Ook deze ki was 't een vat Rodenbach. De 4e vatrollienge gebeurde pas op de derde lustrumverjoardag en wierd georganiseerd deur Dirk Crombez (Praeses '94-'95 & '95-'96), Nick Van Der Hooft (vice Praeses '93-'94) en Jan Lacluyse (Clovis). Deze ki volgdn ze e nieuwe route, dien van Alken-Maes. In '01-'02 en ook de vierde lustrum was Clovis (zedenmeester- schachtntemmer '97-'98 & secretaris '01-'02) de gelukkign voe hêel 't gebeurn te leiden. Toen kwam 't gebeurn live op [[Radio 2]], in 't doagelijks nieuws van AVS en stoend et zelfs in e poar [[gazette]]n. In '11-'12 wierd de geweunte heraald, met e vat Rodenbach vertrokken ze om 23:59:59 stipt an El Charro ('t casino) oender leidienge van Waut (de toenmalige Praeses) en Gregory (lustrumleider en prosenior). Achter de lange tocht, met ier en doar een rustpauze kwaamn ze om 19u an in Sint-Kwintinsberg voe de latste kwellienge (van de talryk anwezige schachtn). Ton nog e fotoshoot en deurerollen noa de Bierologie van Bjorn woar dat er nateurlik nog mèèr Rodenbach gedroenken wierd. ==Clublied== '''Torre van Ostende''' Leve de torre van Ostende <br /> j'is geboren in z'n emde <br /> j'is geboren in de mostoartpot <br /> en j'e gin hoar op z'n kletsekop. oane moane <br /> stukker de kroane <br /> pimpaljoene leerze <br /> potje kadéé <br /> oender de zee <br /> danst de pimpernelletjes. Leve de torre van Ostende <br /> je kud'em zien al woar je blende <br /> kloarder dan de moane op e kletsekop in brand<br /> der is gin één lanteere die an uze torre kant. oane moane <br /> stukker de kroane <br /> pimpaljoene leerze <br /> potje kadee <br /> oender de zee <br /> danst de pimpernelletjes.<br /> ==Dio Vivat== Achter e poar moeilikke joarn is HSC Dionysus were op de goeie weg oender leidienge van Praeses Bram Verdonck. Zo et de club zelfs in de joarlikse sportcompetitie van 't SK e derde plekke veroverd dankzy de Sport Praeses Simon Liekens. Ook werft de club mèèr en mèèr schachtn an die under loatn oentgroenen om azo de club nog mèèr te loatn groein. == Externe koppeliengn == *https://web.archive.org/web/20170304002402/http://dionysus.skghendt.be/ *http://www.skghendt.be/ [[Categorie:Studenteverênigienge]] [[Categorie:Onderwys in West-Vloandern]] [[Categorie:Ostende]] 41k56i82xtok1hpo62x7a3xldrq0klw Patrôon:Infobox persoon Wikidata 10 28664 327951 326744 2026-10-21T16:41:10Z Geertivp 9699 default paginatitel in infobox 327951 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Infobox | titel = {{{naam|{{PAGENAMEBASE}}}}} | ondertitel = {{#if:{{{stopaltnaam|}}}||{{#if:{{{altnaam|}}}|{{{altnaam}}}|{{#ifeq:{{anchorencode:{{#invoke:wikidata|claim|P1559}}}}|{{anchorencode:{{PAGENAMEBASE}}}}||{{#invoke:wikidata|claim|P1559}}}}}}}} | ofbeeldienge_top = {{#if:{{{stopafbeelding|}}}||{{#if:{{{afbeelding|}}}|{{{afbeelding}}}|{{wikidata|property|raw|P18}}}}}} | breedte_top = {{{afbeeldingbreedte|}}} | onderschrift_top = {{#if:{{{image|}}}{{{afbeelding|}}} | {{#if:{{{caption|}}}{{{onderschrift|}}} | {{{caption|}}}{{{onderschrift|}}} }} | {{#if:{{#invoke:wd|qualifier|P18|P2096}}|{{#invoke:wd|qualifier|P18|P2096}}}}}}{{#if:{{{afbeelding|}}}{{wikidata|property|raw|P18}}||{{#if:{{{stopafbeelding|}}}||<br/>{{Afbeelding gewenst persoon}}}}}} | kop1 = {{#if:{{{geboortenaam|}}}{{{titel|}}}{{{geboortedatum|}}}{{{geboorteplaats|}}}{{{doopdatum|}}}{{{sterfdatum|}}}{{{sterfplaats|}}}{{{doodsoorzaak|}}}{{{begraafdatum|}}}{{{begraafplaats|}}}{{{wijzevanoverlijden|}}}{{#property:P1477}}{{#property:P97}}{{#property:P569}}{{#property:P19}}{{#property:P1636}}{{#property:P570}}{{#property:P20}}{{#property:P509}}{{#property:P4602}}{{#property:P119}}{{#property:P1196}}|{{#if:{{{kop1|}}}|{{{kop1}}}|Algemêne informoasje}}}} | data2 = {{#if:{{{stopgeboortenaam|}}}||{{#if:{{{geboortenaam|}}}|{{{geboortenaam}}}|{{#invoke:wikidata|claim|P1477}}}}}} | label2 = {{#if:{{{stopgeboortenaam|}}}||Gebôortenoame}} | data3 = {{#if:{{{stoptitel|}}}||{{#if:{{{titel|}}}|{{{titel}}}|{{#invoke:wikidata|claim|list=,&#32;|P97}}}}}} | label3 = {{#if:{{{stoptitel|}}}||Adellikke titel}} | data4 = {{#if:{{{stopgeboortedatum|}}}||{{#if:{{{geboortedatum|}}}|{{{geboortedatum}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|P569}}}}}} | label4 = {{#if:{{{stopgeboortedatum|}}}||Geboortedoatum}} | data5 = {{#if:{{{stopgeboorteplaats|}}}||{{#if:{{{geboorteplaats|}}}|{{{geboorteplaats}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|P19}}}}}} | label5 = {{#if:{{{stopgeboorteplaats|}}}||Geboorteplekke}} | data6 = {{#if:{{{stopdoopdatum|}}}||{{#if:{{{doopdatum|}}}|{{{doopdatum}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|P1636}}}}}} | label6 = {{#if:{{{stopdoopdatum|}}}||Gedopt}} | data7 = {{#if:{{{stopsterfdatum|}}}||{{#if:{{{sterfdatum|}}}|{{{sterfdatum}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|P570}}}}}} | label7 = {{#if:{{{stopsterfdatum|}}}||Sterfdoatum}} | data8 = {{#if:{{{stopsterfplaats|}}}||{{#if:{{{sterfplaats|}}}|{{{sterfplaats}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|P20}}}}}} | label8 = {{#if:{{{stopsterfplaats|}}}||Sterfplekke}} | data9 = {{#if:{{{doodsoorzaak|}}}|{{{doodsoorzaak}}}|{{#if:{{#property:P509}}|{{wikidata|properties|linked|references|edit@end|P509}}}}}} | label9 = {{#if:{{{doodsoorzaak|}}}{{#property:P509}}|Dôodsoorzoake}} | data10 = {{#if:{{{stopbegraafdatum|}}}||{{#if:{{{begraafdatum|}}}|{{{begraafdatum}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|P4602}}}}}} | label10 = {{#if:{{{stopbegraafdatum|}}}||Begroavn/gecremeerd}} | data11 = {{#if:{{{begraafplaats|}}}|{{{begraafplaats}}}|{{#if:{{#property:P106}}|{{wikidata|properties|linked|references|edit@end|P119}}}}}} | label11 = {{#if:{{{begraafplaats|}}}{{#property:P106}}|Begroafplekke}} | data12 = {{#if:{{{wijzevanoverlijden|}}}|{{{wijzevanoverlijden}}}|{{#if:{{#property:P1196}}|{{wikidata|properties|linked|references|edit@end|P1196}}}}}} | label12 = {{#if:{{{wijzevanoverlijden|}}}{{#property:P1196}}|Maniere van stervn}} | kop13 = {{#if:{{{beroep|}}}{{{werkveld|}}}{{{werkgever|}}}{{{werkplaats|}}}{{{bekendvan|}}}{{{functies|}}}{{{student|}}}{{{promovendi|}}}{{{beginwerk|}}}{{{eindwerk|}}}{{#property:P106}}{{#property:P101}}{{#property:P108}}{{#property:P937}}{{#property:P800}}{{#property:P39}}{{#property:P802}}{{#property:P185}}{{#property:P2031}}{{#property:P2032}}|{{#if:{{{kop2|}}}|{{{kop2}}}|Werk}}}} | data14 = {{#if:{{{beroep|}}}|{{{beroep}}}|{{#if:{{#property:P106}}|{{wikidata|properties|linked|references|edit@end|P106}}}}}} | label14 = {{#if:{{{beroep|}}}{{#property:P106}}|Beroep}} | data15 = {{#if:{{{stopwerkveld|}}}||{{#if:{{{werkveld|}}}|{{{werkveld}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|list=,&#32;|P101}}}}}} | label15 = {{#if:{{{stopwerkveld|}}}||Werkveld}} | data16 = {{#if:{{{stopwerkgever|}}}||{{#if:{{{werkgever|}}}|{{{werkgever}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|list=,&#32;|P108}}}}}} | label16 = {{#if:{{{stopwerkgever|}}}||Werkgever(s)}} | data17 = {{#if:{{{stopwerkplaats|}}}||{{#if:{{{werkplaats|}}}|{{{werkplaats}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|list=,&#32;|P937}}}}}} | label17 = {{#if:{{{stopwerkplaats|}}}||Werkplekke}} | data18 = {{#if:{{{stopbekendvan|}}}||{{#if:{{{bekendvan|}}}|{{{bekendvan}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|list=,&#32;|P800}}}}}} | label18 = {{#if:{{{stopbekendvan|}}}||Bekend van}} | data19 = {{#if:{{{stopfuncties|}}}||{{#if:{{{functies|}}}|{{{functies}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|list=,&#32;|P39}}}}}} | label19 = {{#if:{{{stopfuncties|}}}||Functies}} | data20 = {{#if:{{{stopstudent|}}}||{{#if:{{{student|}}}|{{{student}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|list=,&#32;|P802}}}}}} | label20 = {{#if:{{{stopstudent|}}}||Lêerliengn}} | data21 = {{#if:{{{stoppromovendi|}}}||{{#if:{{{promovendi|}}}|{{{promovendi}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|list=,&#32;|P185}}}}}} | label21 = {{#if:{{{stoppromovendi|}}}||Promovendi}} | data22 = {{#if:{{{beginwerk|}}}{{{eindwerk|}}}{{#invoke:wikidata|claim|P2031}}{{#invoke:wikidata|claim|P2032}}|{{#if:{{{stopbeginwerk|}}}||{{#if:{{{beginwerk|}}}|{{{beginwerk}}}-|{{#invoke:wikidata|claim|P2031}}}}}}{{#if:{{{stopeindwerk|}}}||–{{#if:{{{eindwerk|{{#invoke:wikidata|claim|P2032}}}}}|{{{eindwerk|{{#invoke:wikidata|claim|P2032}}}}}|heden}}}}|}} | label22 = {{#if:{{{beginwerk|}}}{{{eindwerk|}}}{{#invoke:wikidata|claim|P2031}}{{#invoke:wikidata|claim|P2032}}|Actieve periode}} | kop23 = {{#if:{{{school|}}}{{{leraar|}}}{{{promotor|}}}{{{studie|}}}{{{nevenstudie|}}}{{{graad|}}}{{#property:P69}}{{#property:P1066}}{{#property:P184}}{{#property:P812}}{{#property:P811}}{{#property:P512}}|{{#if:{{{kop3|}}}|{{{kop3}}}|Studie}}}} | data24 = {{#if:{{{stopschool|}}}||{{#if:{{{school|}}}|{{{school}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|list=,&#32;|P69}}}}}} | label24 = {{#if:{{{stopschool|}}}||Schole/unief}} | data25 = {{#if:{{{stopleraar|}}}||{{#if:{{{leraar|}}}|{{{leraar}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|list=,&#32;|P1066}}}}}} | label25 = {{#if:{{{stopleraar|}}}||Lêerlienk van}} | data26 = {{#if:{{{stoppromotor|}}}||{{#if:{{{promotor|}}}|{{{promotor}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|list=,&#32;|P184}}}}}} | label26 = {{#if:{{{stoppromotor|}}}||Promotor}} | data27 = {{#if:{{{stopstudie|}}}||{{#if:{{{studie|}}}|{{{studie}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|list=,&#32;|P812}}}}}} | label27 = {{#if:{{{stopstudie|}}}||Studie}} | data28 = {{#if:{{{stopnevenstudie|}}}||{{#if:{{{nevenstudie|}}}|{{{nevenstudie}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|list=,&#32;|P811}}}}}} | label28 = {{#if:{{{stopnevenstudie|}}}||Neevnstudie}} | data29 = {{#if:{{{stopgraad|}}}||{{#if:{{{graad|}}}|{{{graad}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|list=,&#32;|P512}}}}}} | label29 = {{#if:{{{stopgraad|}}}||Academische groad}} | kop30 = {{#if:{{{instrument|}}}{{{zangstem|}}}{{{genre|}}}{{{beweging|}}}{{{platenlabel|}}}{{{beinvloeddoor|}}}{{#property:P1303}}{{#property:P412}}{{#property:P136}}{{#property:P135}}{{#property:P264}}{{#property:P737}}|{{#if:{{{kop4|}}}|{{{kop4}}}|Kunst}}}} | data31 = {{#if:{{{stopinstrument|}}}||{{#if:{{{instrument|}}}|{{{instrument}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|list=,&#32;|P1303}}}}}} | label31 = {{#if:{{{stopinstrument|}}}||Muziekinstrument}} | data32 = {{#if:{{{zangstem|}}}||{{#if:{{{zangstem|}}}|{{{zangstem}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|list=,&#32;|P412}}}}}} | label32 = {{#if:{{{zangstem|}}}||Zangstemme}} | data33 = {{#if:{{{stopgenre|}}}||{{#if:{{{genre|}}}|{{{genre}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|list=,&#32;|P136}}}}}} | label33 = {{#if:{{{stopgenre|}}}||Genre}} | data34 = {{#if:{{{stopbeweging|}}}||{{#if:{{{beweging|}}}|{{{beweging}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|list=,&#32;|P135}}}}}} | label34 = {{#if:{{{stopbeweging|}}}||Stromienge}} | data35 = {{#if:{{{stopplatenlabel|}}}||{{#if:{{{platenlabel|}}}|{{{platenlabel}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|list=,&#32;|P264}}}}}} | label35 = {{#if:{{{stopplatenlabel|}}}||Ploatnlabel}} | data36 = {{#if:{{{stopbeinvloeddoor|}}}||{{#if:{{{beinvloeddoor|}}}|{{{beinvloeddoor}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|list=,&#32;|P737}}}}}} | label36 = {{#if:{{{stopbeinvloeddoor|}}}||Beïnvloed deur}} | kop37 = {{#if:{{{sport|}}}{{{sportland|}}}{{{sportdiscipline|}}}{{{sportclub|}}}{{{trainerclub|}}}{{{competitie|}}}{{{sportpositie|}}}{{#property:P641}}{{#property:P1532}}{{#property:P2416}}{{#property:P54}}{{#property:P6087}}{{#property:P118}}{{#property:P413}}|{{#if:{{{kop5|}}}|{{{kop5}}}|Sport}}}} | data38 = {{#if:{{{stopsport|}}}||{{#if:{{{sport|}}}|{{{sport}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|list=,&#32;|P641}}}}}} | label38 = {{#if:{{{stopsport|}}}||Sport}} | data39 = {{#if:{{{stopsportland|}}}||{{#if:{{{sportland|}}}|{{{sportland}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|list=,&#32;|P1532}}}}}} | label39 = {{#if:{{{stopsportland|}}}||Land vo sport}} | data40 = {{#if:{{{stopsportdiscipline|}}}||{{#if:{{{sportdiscipline|}}}|{{{sportdiscipline}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|list=,&#32;|P2416}}}}}} | label40 = {{#if:{{{stopsportdiscipline|}}}||Ounderdêel}} | data41 = {{#if:{{{stopsportclub|}}}||{{#if:{{{sportclub|}}}|{{{sportclub}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|list=,&#32;|P54}}}}}} | label41 = {{#if:{{{stopsportclub|}}}||Club}} | data42 = {{#if:{{{stoptrainerclub|}}}||{{#if:{{{trainerclub|}}}|{{{trainerclub}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|list=,&#32;|P6087}}}}}} | label42 = {{#if:{{{stoptrainerclub|}}}||Club as trainer}} | data43 = {{#if:{{{stopcompetitie|}}}||{{#if:{{{competitie|}}}|{{{competitie}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|list=,&#32;|P118}}}}}} | label43 = {{#if:{{{stopcompetitie|}}}||Competiesje}} | data44 = {{#if:{{{stopsportpositie|}}}||{{#if:{{{sportpositie|}}}|{{{sportpositie}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|list=,&#32;|P413}}}}}} | label44 = {{#if:{{{stopsportpositie|}}}||Posiesje in team}} | kop45 = {{#if:{{{ideologie|}}}{{{partij|}}}{{{verkiezing|}}}{{#property:P1142}}{{#property:P102}}{{#property:P3602}}|{{#if:{{{kop6|}}}|{{{kop6}}}|Polletiek}}}} | data46 = {{#if:{{{stopideologie|}}}||{{#if:{{{ideologie|}}}|{{{ideologie}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|list=,&#32;|P1142}}}}}} | label46 = {{#if:{{{stopideologie|}}}||Ideologie}} | data47 = {{#if:{{{stoppartij|}}}||{{#if:{{{partij|}}}|{{{partij}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|list=,&#32;|P102}}}}}} | label47 = {{#if:{{{stoppartij|}}}||Polletieke partie}} | data48 = {{#if:{{{stopverkiezing|}}}||{{#if:{{{verkiezing|}}}|{{{verkiezing}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|list=,&#32;|P3602}}}}}} | label48 = {{#if:{{{stopverkiezing|}}}||Verkieziengsdêelnoame}} | kop49 = {{#if:{{{rang|}}}{{{onderdeel|}}}{{{eenheid|}}}{{{eeneheid|}}}{{{conflict|}}}{{#property:P410}}{{#property:P241}}{{#property:P7779}}{{#property:P607}}|{{#if:{{{kop7|}}}|{{{kop7}}}|Militair}}}} | data50 = {{#if:{{{stoprang|}}}||{{#if:{{{rang|}}}|{{{rang}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|list=,&#32;|P410}}}}}} | label50 = {{#if:{{{stoprang|}}}||Rank}} | data51 = {{#if:{{{stoponderdeel|}}}||{{#if:{{{onderdeel|}}}|{{{onderdeel}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|list=,&#32;|P241}}}}}} | label51 = {{#if:{{{stoponderdeel|}}}||Legerounderdêel}} | data52 = {{#if:{{{stopeenheid|}}}||{{#if:{{{eeneheid|}}}{{{eenheid|}}}|{{{eeneheid|}}}{{{eenheid|}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|list=,&#32;|P7779}}}}}} | label52 = {{#if:{{{stopeenheid|}}}||Êenheid}} | data53 = {{#if:{{{stopconflict|}}}||{{#if:{{{conflict|}}}|{{{conflict}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|list=,&#32;|P607}}}}}} | label53 = {{#if:{{{stopconflict|}}}||Conflict}} | kop54 = {{#if:{{{religie|}}}{{{orde|}}}{{{consecrator|}}}{{{heilig|}}}{{{feestdag|}}}{{#property:P140}}{{#property:P611}}{{#property:P1598}}{{#property:P411}}{{#property:P841}}|{{#if:{{{kop8|}}}|{{{kop8}}}|Religie}}}} | data55 = {{#if:{{{religie|}}}|{{{religie}}}|{{#if:{{#property:P140}}|{{wikidata|property|linked|references||edit@end|P140}}}}}} | label55 = {{#if:{{{religie|}}}{{#property:P140}}|Religie}} | data56 = {{#if:{{{stoporde|}}}||{{#if:{{{orde|}}}|{{{orde}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|list=,&#32;|P611}}}}}} | label56 = {{#if:{{{stoporde|}}}||Klôosterorde}} | data57 = {{#if:{{{stopconsecrator|}}}||{{#if:{{{consecrator|}}}|{{{consecrator}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|list=,&#32;|P1598}}}}}} | label57 = {{#if:{{{stopconsecrator|}}}||Consecrator}} | data58 = {{#if:{{{stopheilig|}}}||{{#if:{{{heilig|}}}|{{{heilig}}}|{{#invoke:wikidata|claim|list=,&#32;|P411}}}}}} | label58 = {{#if:{{{stopheilig|}}}||Heiligheid}} | data59 = {{#if:{{{stopfeestdag|}}}||{{#if:{{{feestdag|}}}|{{{feestdag}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|list=,&#32;|P841}}}}}} | label59 = {{#if:{{{stopfeestdag|}}}||Fêestdag}} | kop60 = {{#if:{{{gens|}}}{{{familie|}}}{{{echtgenoot|}}}{{{partner|}}}{{{vader|}}}{{{moeder|}}}{{{stiefouder|}}}{{{kinderen|}}}{{{broerzus|}}}{{#property:P5025}}{{#property:P53}}{{#property:P26}}{{#property:P451}}{{#property:P22}}{{#property:P25}}{{#property:P3448}}{{#property:P40}}{{#property:P3373}}|{{#if:{{{kop9|}}}|{{{kop9}}}|Familie}}}} | data61 = {{#if:{{{stopgens|}}}||{{#if:{{{gens|}}}|{{{gens}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|list=,&#32;|P5025}}}}}} | label61 = {{#if:{{{stopgens|}}}||Gens}} | data62 = {{#if:{{{stopfamilie|}}}||{{#if:{{{familie|}}}|{{{familie}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|list=,&#32;|P53}}}}}} | label62 = {{#if:{{{stopfamilie|}}}||Familie}} | data63 = {{#if:{{{stopechtgenoot|}}}||{{#if:{{{echtgenoot|}}}|{{{echtgenoot}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|list=,&#32;|P26}}}}}} | label63 = {{#if:{{{stopechtgenoot|}}}||Leevnspartner}} | data64 = {{#if:{{{stoppartner|}}}||{{#if:{{{partner|}}}|{{{partner}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|list=,&#32;|P451}}}}}} | label64 = {{#if:{{{stoppartner|}}}||Partner(s)}} | data65 = {{#if:{{{stopvader|}}}||{{#if:{{{vader|}}}|{{{vader}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|P22}}}}}} | label65 = {{#if:{{{stopvader|}}}||Voader}} | data66 = {{#if:{{{stopmoeder|}}}||{{#if:{{{moeder|}}}|{{{moeder}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|P25}}}}}} | label66 = {{#if:{{{stopmoeder|}}}||Moeder}} | data67 = {{#if:{{{stopstiefouder|}}}||{{#if:{{{stiefouder|}}}|{{{stiefouder}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|list=,&#32;|P3448}}}}}} | label67 = {{#if:{{{stopstiefouder|}}}||Stiefouder}} | data68 = {{#if:{{{stopkinderen|}}}||{{#if:{{{kinderen|}}}|{{{kinderen}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|list=,&#32;|P40}}}}}} | label68 = {{#if:{{{stopkinderen|}}}||Kienders}} | data69 = {{#if:{{{stopbroerzus|}}}||{{#if:{{{broerzus|}}}|{{{broerzus}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|list=,&#32;|P3373}}}}}} | label69 = {{#if:{{{stopbroerzus|}}}||Broers en zusters}} | kop70 = {{#if:{{{etniciteit|}}}{{{klasse|}}}{{{woonplaats|}}}{{{talen|}}}{{{moedertaal|}}}{{{schrijftaal|}}}{{{veroordeling|}}}{{{gevangenis|}}}{{#property:P172}}{{#property:P3716}}{{#property:P551}}{{#property:P1412}}{{#property:P103}}{{#property:P6886}}{{#property:P1399}}{{#property:P2632}}|{{#if:{{{kopA|}}}|{{{kopA}}}|Persôonlik}}}} | data71 = {{#if:{{{stopetniciteit|}}}||{{#if:{{{etniciteit|}}}|{{{etniciteit}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|list=,&#32;|P172}}}}}} | label71 = {{#if:{{{stopetniciteit|}}}||Etniciteit}} | data72 = {{#if:{{{stopklasse|}}}||{{#if:{{{klasse|}}}|{{{klasse}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|list=,&#32;|P3716}}}}}} | label72 = {{#if:{{{stopklasse|}}}||Socioale klasse}} | data73 = {{#if:{{{stopwoonplaats|}}}||{{#if:{{{woonplaats|}}}|{{{woonplaats}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|list=,&#32;|P551}}}}}} | label73 = {{#if:{{{stopwoonplaats|}}}||Weunplekke}} | data74 = {{#if:{{{stoptalen|}}}||{{#if:{{{talen|}}}|{{{talen}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|list=,&#32;|P1412}}}}}} | label74 = {{#if:{{{stoptalen|}}}||Toaln}} | data75 = {{#if:{{{stopmoedertaal|}}}||{{#if:{{{moedertaal|}}}|{{{moedertaal}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|P103}}}}}} | label75 = {{#if:{{{stopmoedertaal|}}}||Moedertoale}} | data76 = {{#if:{{{stopschrijftaal|}}}||{{#if:{{{schrijftaal|}}}|{{{schrijftaal}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|list=,&#32;|P6886}}}}}} | label76 = {{#if:{{{stopschrijftaal|}}}||Schryftoale}} | data77 = {{#if:{{{stopveroordeling|}}}||{{#if:{{{veroordeling|}}}|{{{veroordeling}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|list=,&#32;|P1399}}}}}} | label77 = {{#if:{{{stopveroordeling|}}}||Verôordelienge}} | data78 = {{#if:{{{stopgevangenis|}}}||{{#if:{{{gevangenis|}}}|{{{gevangenis}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|list=,&#32;|P2632}}}}}} | label78 = {{#if:{{{stopgevangenis|}}}||Plekke van gevangnschap}} | kop79 = {{#if:{{{lengte|}}}{{{gewicht|}}}{{{haar|}}}{{{ogen|}}}{{#property:P2048}}{{#property:P2067}}{{#property:P1884}}{{#property:P1340}}|{{#if:{{{kopB|}}}|{{{kopB}}}|Fysiek}}}} | data80 = {{#if:{{{stoplengte|}}}||{{#if:{{{lengte|}}}|{{{lengte}}}|{{#invoke:wd|property|P2048}}}}}} | label80 = {{#if:{{{stoplengte|}}}||Lengte}} | data81 = {{#if:{{{stopgewicht|}}}||{{#if:{{{gewicht|}}}|{{{gewicht}}}|{{#invoke:wd|property|P2067}}}}}} | label81 = {{#if:{{{stopgewicht|}}}||Gewicht}} | data82 = {{#if:{{{stophaar|}}}||{{#if:{{{haar|}}}|{{{haar}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|P1884}}}}}} | label82 = {{#if:{{{stophaar|}}}||Hoarkleur}} | data83 = {{#if:{{{stopogen|}}}||{{#if:{{{ogen|}}}|{{{ogen}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|P1340}}}}}} | label83 = {{#if:{{{stopogen|}}}||Kleur ogen}} | kop84 = {{#if:{{{lidmaatschap|}}}{{{deelname|}}}{{{prijzen|}}}{{{nominaties|}}}{{{website|}}}{{{archieflocatie|}}}{{#property:P463}}{{#property:P1344}}{{#property:P166}}{{#property:P585}}{{#property:P1411}}{{#property:P856}}{{#property:P485}}|{{#if:{{{kopC|}}}|{{{kopC}}}|Diverse}}}} | data85 = {{#if:{{{stoplidmaatschap|}}}||{{#if:{{{lidmaatschap|}}}|{{{lidmaatschap}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|list=,&#32;|P463}}}}}} | label85 = {{#if:{{{stoplidmaatschap|}}}||Lid van}} | data86 = {{#if:{{{stopdeelname|}}}||{{#if:{{{deelname|}}}|{{{deelname}}}|{{#invoke:wikidata|claim|parameter=link|list=,&#32;|P1344}}}}}} | label86 = {{#if:{{{stopdeelname|}}}||Dêelnemer an}} | data87 = {{#if:{{{stopprijzen|}}}||{{#if:{{{prijzen|}}}|{{{prijzen}}}|{{wikidata|properties|linked|qualifier|references|P166|P585}}}}}} | label87 = {{#if:{{{stopprijzen|}}}||Pryzn en ounderscheidiengn}} | data88 = {{#if:{{{stopnominaties|}}}||{{#if:{{{nominaties|}}}|{{{nominaties}}}|{{wikidata|properties|linked|qualifier|references|P1411|P585}}}}}} | label88 = {{#if:{{{stopnominaties|}}}||Nominoasjes}} | data89 = {{#if:{{{stopwebsite|}}}||{{#if:{{{website|}}}|{{{website}}}|{{#if:{{wikidata|property|raw|P856}}|[{{wikidata|property|raw|P856}} Officiële&nbsp;website]}}}}}} | label89 = {{#if:{{{stopwebsite|}}}||Website}} | data90 = {{#if:{{{archieflocatie |}}}|{{{archieflocatie}}}|{{wikidata|properties|linked|references|edit@end|P485}}}} | label90 = {{#if:{{{archieflocatie|}}}{{#property:P485}}|Archieflocoasje(s)}} | ofbeeldienge_bottom = {{#if:{{{stopafbeelding2|}}}||{{#if:{{{afbeelding2|}}}|{{{afbeelding2}}}|{{#invoke:wikidata|claim|P6802}}}}}} | onderschrift_bottom = {{#if:{{{onderschrift2|}}}|{{{onderschrift2}}}|}} | data91 = <small>''D'informoasje in deze infobox komt van Wikidata.<br/>Je kunt die [[:Wikidata:{{#invoke:Wikidata|pageId}}|informatie anpassen]].''</small> | data92 = {{#if:{{{portaal|}}}|<div style="text-align:center; font-weight:bold; width:100%;">Portaal&nbsp; [[Bestand:Portal.svg|22px|class=noviewer|Portaalpictogram]]&nbsp; [[Portaal:{{{portaal}}}|{{{portaal}}}]]</div>}} }}</includeonly><noinclude> <div style="border: 1px solid #a2a9b1; padding: 15px; width: 100%; box-sizing: border-box; margin-top: 10px; background: transparent; color: inherit; font-family: sans-serif; clear: both;"> === Patrôoninfo: Infobox persoon Wikidata === Dit patrôon toogt een overzichtelikke, moderne box mè gegeevns over e persôon, bykan vulledig g'oald uut Wikidata. {{Gebruukt Wikidata}} ==== Vôorbeeld ==== Ier ounder zie je oe da je 't patrôon in z'n mêest simpele vorm invult. De rest komt vanzelve! <div style="display: flex; flex-wrap: wrap-reverse; gap: 20px; align-items: flex-start; margin-top: 1em;"> <div style="flex: 1 1 300px; min-width: 0;"> <pre style="margin: 0; background: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa); color: var(--color-base, #202122); border: 1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1); overflow-x: auto; white-space: pre-wrap;"> {{Infobox persoon Wikidata | naam = Guido Gezelle }} </pre> </div> <div style="flex: 0 0 auto; max-width: 100%;"> {{Infobox persoon Wikidata | naam = Guido Gezelle }} </div> </div> ==== Uutgebreid ==== Oj toet specifieke dinge wilt toevoegn of ounderdrukkn (mè "stop"): <div style="display: flex; flex-wrap: wrap-reverse; gap: 20px; align-items: flex-start; margin-top: 1em;"> <div style="flex: 1 1 300px; min-width: 0;"> <pre style="margin: 0; background: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa); color: var(--color-base, #202122); border: 1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1); overflow-x: auto; white-space: pre-wrap;"> {{Infobox persoon Wikidata | naam = | altnaam = | stopaltnaam = | afbeelding = | stopafbeelding = | afbeeldingbreedte = | onderschrift = | land = | stopland = | geboortenaam = | stopgeboortenaam = | titel = | stoptitel = | geboortedatum = | stopgeboortedatum = | doopdatum = | geboorteplaats = | stopgeboorteplaats = | overlijdensdatum = | stopoverlijdensdatum = | overlijdensplaats = | stopoverlijdensplaats = | doodsoorzaak = | stopdoodsoorzaak = | wijzevanoverlijden = | stopwijzevanoverlijden = | begraafdatum = | stopbegraafdatum = | begraafplaats = | stopbegraafplaats = | beroep = | stopberoep = | werkveld = | stopwerkveld = | werkgever = | stopwerkgever = | werkplaats = | stopwerkplaats = | bekendvan = | stopbekendvan = | functies = | stopfuncties = | student = | stopstudent = | promovendi = | stoppromovendi = | beginwerk = | stopbeginwerk = | eindwerk = | stopeindwerk = | school = | stopschool = | leraar = | stopleraar = | promotor = | stoppromotor = | studie = | stopstudie = | nevenstudie = | stopnevenstudie = | graad = | stopgraad = | instrument = | stopinstrument = | zangstem = | stopzangstem = | genre = | stopgenre = | platenlabel = | stopplatenlabel = | beinvloeddoor = | stopbeinvloeddoor = | stroming = | stopstroming = | sport = | stopsport = | sportland = | stopsportland = | sportdiscipline = | stopsportdiscipline = | sportclub = | stopsportclub = | trainerclub = | stoptrainerclub = | competitie = | stopcompetitie = | sportpositie = | stopsportpositie = | ideologie = | stopideologie = | partij = | stoppartij = | verkiezing = | stopverkiezing = | rang = | stoprang = | onderdeel = | stoponderdeel = | eenheid = | stopeenheid = | conflict = | stopconflict = | religie = | stopreligie = | orde = | stoporde = | consecrator = | stopconsecrator = | heilig = | stopheilig = | feestdag = | stopfeestdag = | gens = | stopgens = | familie = | stopfamilie = | echtgenoot = | stopechtgenoot = | partner = | stoppartner = | vader = | stopvader = | moeder = | stopmoeder = | stiefouder = | stopstiefouder = | kinderen = | stopkinderen = | broerzus = | stopbroerzus = | etniciteit = | stopetniciteit = | klasse = | stopklasse = | woonplaats = | stopwoonplaats = | talen = | stoptalen = | moedertaal = | stopmoedertaal = | schrijftaal = | stopschrijftaal = | veroordeling = | stopveroordeling = | gevangenis = | stopgevangenis = | lengte = | stoplengte = | gewicht = | stopgewicht = | haar = | stophaar = | ogen = | stopogen = | lidmaatschap = | stoplidmaatschap = | deelname = | stopdeelname = | prijzen = | stopprijzen = | nominaties = | stopnominaties = | website = | stopwebsite = | afbeelding2 = | stopafbeelding2 = | onderschrift2 = | graf = | stopgraf = | onderschriftgraf = | handtekening = | stophandtekening = | onderschrifthandtekening = | portaal = | portaal2 = }} </pre> </div> <div style="flex: 0 0 auto; max-width: 100%;"> {{Infobox persoon Wikidata | naam = {{{Naam}}} | altnaam = {{{Altnaam}}} | afbeelding = [[File:afbeelding.png|260px|center|alt=Infobox persoon Wikidata]] | onderschrift = {{{onderschrift}}} | geboortenaam = {{{geboortenaam}}} | titel = {{{titel}}} | geboortedatum = {{{geboortedatum}}} | doopdatum = {{{doopdatum}}} | geboorteplaats = {{{geboorteplaats}}} | doodsoorzaak = {{{doodsoorzaak}}} | wijzevanoverlijden = {{{wijzevanoverlijden}}} | begraafdatum = {{{begraafdatum}}} | begraafplaats = {{{begraafplaats}}} | beroep = {{{beroep}}} | werkveld = {{{werkveld}}} | werkgever = {{{werkgever}}} | werkplaats = {{{werkplaats}}} | bekendvan = {{{bekendvan}}} | functies = {{{functies}}} | student = {{{student}}} | promovendi = {{{promovendi}}} | beginwerk = {{{beginwerk}}} | eindwerk = {{{eindwerk}}} | school = {{{school}}} | leraar= {{{leraar}}} | promotor = {{{promotor}}} | studie = {{{studie}}} | nevenstudie = {{{nevenstudie}}} | graad = {{{graad}}} | instrument = {{{instrument}}} | genre = {{{genre}}} | platenlabel = {{{platenlabel}}} | beinvloeddoor = {{{beinvloeddoor}}} | sport = {{{sport}}} | sportland = {{{sportland}}} | sportdiscipline = {{{sportdiscipline}}} | sportclub = {{{sportclub}}} | trainerclub = {{{trainerclub}}} | competitie = {{{competitie}}} | sportpositie = {{{sportpositie}}} | ideologie = {{{ideoligie}}} | partij = {{{partij}}} | verkiezing = {{{verkiezing}}} | rang = {{{rang}}} | onderdeel = {{{onderdeel}}} | conflict = {{{conflict}}} | religie = {{{religie}}} | orde = {{{orde}}} | consecrator = {{{consecrator}}} | heilig = {{{heilig}}} | feestdag = {{{feestdag}}} | echtgenoot = {{{echtgenoot}}} | partner = {{{partner}}} | vader = {{{vader}}} | moeder = {{{moeder}}} | stiefouder = {{{stiefouder}}} | kinderen = {{{kinderen}}} | broerzus = {{{broerzus}}} | etniciteit = {{{etniciteit}}} | klasse = {{{klasse}}} | woonplaats = {{{woonplaats}}} | talen = {{{talen}}} | moedertaal = {{{moedertaal}}} | schrijftaal = {{{schrijftaal}}} | veroordeling = {{{veroordeling}}} | gevangenis = {{{gevangenis}}} | lengte = {{{lengte}}} | gewicht = {{{gewicht}}} | haar = {{{haar}}} | ogen = {{{ogen}}} | lidmaatschap = {{{lidmaatschap}}} | deelname = {{{deelname}}} | prijzen = {{{prijzen}}} | nominaties = {{{nominaties}}} | website = {{{website}}} | afbeelding2 = [[Bestand:{{{afbeelding2.png}}}|266px|{{{onderschrift2}}}]] | onderschrift2 = {{{onderschrift2}}} | graf = [[Bestand:{{{graf.png}}}|266px|graf]] | onderschriftgraf = {{{onderschriftgraf}}} | handtekening = [[Bestand:{{{handtekening.png}}}|266px|handtekenieng]] | onderschrifthandtekening = {{{onderschrifthandtekening}}} }} </div> </div> </div> [[Categorie:Patrôon Infobox|Persôon]] [[Categorie:Patrôon Wikidata-informoasje]] </noinclude> aene8wdyi95qfz5hnoyn8welq664zfz Jurgen Vanlerberghe 0 29687 327950 327943 2026-10-21T16:33:34Z GeertivpBot 25514 #pwb Copy label Infobox persoon Wikidata 327950 wikitext text/x-wiki {{Infobox persoon Wikidata}} [[Ofbeeldienge:Jurgen vanlerberghe-1615976556.jpg|thumb|Jurgen Vanlerberghe]] '''Jurgen Vanlerberghe''' ([[Roeseloare]], [[21 februoari]] [[1969]]) es ne [[West-Vloandern|West-Vlamsche]] [[Portoal:Polletiek|polletieker]] by [[Vooruit]] en oud-militair. Vanlerberghe es (vanof oungeveer half november [[2026]]) de nieuwe gouverneur van [[West-Vloandern]], als ipvolger van [[Carl Decaluwé]] ([[CD&V]]). E was onder mêer scheepn van [[Poperienge]] en lid van 't [[Vlams Parlement]]. Sedert 2018 es Vanlerberghe lid van de deputatie van West-Vloandern. == Externe koppeliengn == * [https://www.jurgenvanlerberghe.be/ Eigen website] * [https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/10/19/jurgen-vanlerberghe-portret/ Beroepsofficier, groene ziel en kleine zelfstandige: dit is Jurgen Vanlerberghe, eerste socialistische gouverneur van West-Vlaanderen], VRT NWS, 20 oktober 2026 {{DEFAULTSORT:Vanlerberghe, Jurgen}} [[Categorie:West-Vlamsche polletieker]] [[Categorie:Vooruit-polletieker]] [[Categorie:Vlams parlementslid]] [[Categorie:Vlams scheepn]] [[Categorie:Poperienge]] [[Categorie:Roeseloare]] roxcgbnb1hhmptj1ca65zynbh5u6a7y 327952 327950 2026-10-21T16:41:44Z Geertivp 9699 foto in infobox 327952 wikitext text/x-wiki {{Infobox persoon Wikidata}} '''Jurgen Vanlerberghe''' ([[Roeseloare]], [[21 februoari]] [[1969]]) es ne [[West-Vloandern|West-Vlamsche]] [[Portoal:Polletiek|polletieker]] by [[Vooruit]] en oud-militair. Vanlerberghe es (vanof oungeveer half november [[2026]]) de nieuwe gouverneur van [[West-Vloandern]], als ipvolger van [[Carl Decaluwé]] ([[CD&V]]). E was onder mêer scheepn van [[Poperienge]] en lid van 't [[Vlams Parlement]]. Sedert 2018 es Vanlerberghe lid van de deputatie van West-Vloandern. == Externe koppeliengn == * [https://www.jurgenvanlerberghe.be/ Eigen website] * [https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/10/19/jurgen-vanlerberghe-portret/ Beroepsofficier, groene ziel en kleine zelfstandige: dit is Jurgen Vanlerberghe, eerste socialistische gouverneur van West-Vlaanderen], VRT NWS, 20 oktober 2026 {{DEFAULTSORT:Vanlerberghe, Jurgen}} [[Categorie:West-Vlamsche polletieker]] [[Categorie:Vooruit-polletieker]] [[Categorie:Vlams parlementslid]] [[Categorie:Vlams scheepn]] [[Categorie:Poperienge]] [[Categorie:Roeseloare]] 8eyccv6u49vfko2d6zqezam05m1ynxg 327957 327952 2026-10-21T17:43:44Z Vluvlu 31944 327957 wikitext text/x-wiki {{Infobox persoon Wikidata}} '''Jurgen Vanlerberghe''' ([[Roeseloare]], [[21 februoari]] [[1969]]) es ne [[West-Vloandern|West-Vlamsche]] [[Portoal:Polletiek|polletieker]] by [[Vooruit]] en oud-militair. Vanlerberghe es (vanof oungeveer half november [[2026]]) de nieuwe gouverneur van [[West-Vloandern]], als ipvolger van [[Carl Decaluwé]] ([[CD&V]]). E was onder mêer scheepn van [[Poperienge]] en lid van 't [[Vlams Parlement]]. Sedert 2018 es Vanlerberghe lid van de deputatie van West-Vloandern. == Externe koppeliengn == * [https://www.jurgenvanlerberghe.be/ Eigen website] * [https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/10/19/jurgen-vanlerberghe-portret/ Beroepsofficier, groene ziel en kleine zelfstandige: dit is Jurgen Vanlerberghe, eerste socialistische gouverneur van West-Vlaanderen], VRT NWS, 20 oktober 2026 {{DEFAULTSORT:Vanlerberghe, Jurgen}} [[Categorie:West-Vlamsche militair]] [[Categorie:West-Vlamsche polletieker]] [[Categorie:Vooruit-polletieker]] [[Categorie:Vlams parlementslid]] [[Categorie:Vlams scheepn]] [[Categorie:Poperienge]] [[Categorie:Roeseloare]] 8yas1lg6gil8yk8xyrzgu35mtgtai2k 327973 327957 2026-10-22T08:12:24Z ~2026-56640-25 31986 /* Externe koppeliengn */ 327973 wikitext text/x-wiki {{Infobox persoon Wikidata}} '''Jurgen Vanlerberghe''' ([[Roeseloare]], [[21 februoari]] [[1969]]) es ne [[West-Vloandern|West-Vlamsche]] [[Portoal:Polletiek|polletieker]] by [[Vooruit]] en oud-militair. Vanlerberghe es (vanof oungeveer half november [[2026]]) de nieuwe gouverneur van [[West-Vloandern]], als ipvolger van [[Carl Decaluwé]] ([[CD&V]]). E was onder mêer scheepn van [[Poperienge]] en lid van 't [[Vlams Parlement]]. Sedert 2018 es Vanlerberghe lid van de deputatie van West-Vloandern. == Externe koppeliengn == * [https://www.jurgenvanlerberghe.be/ Eigen website] * [https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/10/19/jurgen-vanlerberghe-portret/ Beroepsofficier, groene ziel en kleine zelfstandige: dit is Jurgen Vanlerberghe, eerste socialistische gouverneur van West-Vlaanderen], VRT NWS, 20 oktober 2026 {{DEFAULTSORT:Vanlerberghe, Jurgen}} [[Categorie:West-Vlamsche militair]] [[Categorie:West-Vlamsche polletieker]] [[Categorie:Gouverneur van West-Vloandern]] [[Categorie:Vooruit-polletieker]] [[Categorie:Vlams parlementslid]] [[Categorie:Vlams scheepn]] [[Categorie:Poperienge]] [[Categorie:Roeseloare]] 5uiklsd2mf8guneuxsuvalr4uivu0gn