Wikipedia warwiki https://war.wikipedia.org/wiki/Syahan_nga_Pakli MediaWiki 1.47.0-wmf.13 first-letter Medya Pinaurog Hiruhimangraw Gumaramit Hiruhimangaw hiton gumaramit Wikipedia Hiruhimangraw hiton Wikipedia Paypay Hiruhimangraw hiton paypay MedyaWiki Hiruhimangraw hiton MedyaWiki Batakan Hiruhimangraw hiton batakan Bulig Hiruhimangaw hiton bulig Kaarangay Hiruhimangraw hiton kaarangay TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 14 33 7784687 4732574 2026-08-04T20:21:11Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Pansubay 7784687 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|History}} [[Kaarangay:Pansubay]] 4gafiljawipbfyjvfrbcmi69619s045 14 116 7784688 4732534 2026-08-04T20:21:55Z Unlimitedmusic7 68048 + #redirect [[Kaarangay:Kasaysayan]] 7784688 wikitext text/x-wiki #redirect [[Kaarangay:Kasaysayan]] 366ii3t1vcqbne3sjib7e4imir25m0b 0 193 7784639 7749255 2026-08-04T18:14:44Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Mga linggwahe ha Pilipinas 7784639 wikitext text/x-wiki An '''Tinagalog''' o '''Tinag-alog nga pinulongan''' (kon ha Tinag-alog: ''Wikang Tagalog'') usa nga Austronesyanhon nga yinaknan ha [[Pilipinas]]. Ini amo an lumad nga yinaknan ha mga butnga nga dapit han isla han [[Luzon]], upod an [[Manila]], ngan han mga hagrani nga mga isla. Lumad gihapon ini nga yinaknan ha Mindoro ngan Marinduque. ==Filipino nga pinulongan== Siring han iba amo daw ini an ginbatikan o ginbasehan han nasudnon nga yinaknan nga '''Filipino''' (nga tinawag nga '''Pilipino''' ugsa han 1987) kondi mayda liwat mga nasiring nga iton '''Filipino''' o '''Pilipino''', usa la nga kalain nga '''Tinag-alog'''. ==Pagtututdo ha Pilipinas== Ini amo la nga yinaknan nga lumad ha Pilipinas nga gintututdo komo usa nga aradman o subjek han bug-os ha [[Pilipinas]]. == Mga sumpay ha gawas == {{interWiki|code=tl}} {{turók}} [[Kaarangay:Mga linggwahe ha Pilipinas]] 73ius1yepvu9s4xy9g5eycmfp9ta0er 0 2546 7784682 6334953 2026-08-04T20:15:46Z Unlimitedmusic7 68048 - mga kaarangay Kaagi/Kasaysayan 7784682 wikitext text/x-wiki An '''arkeyolohiya''' (tikang han [[Griyego nga yinaknan|Griyego]] nga mga pulong ''αρχαίος'' = kadaan ngan ''λόγος '' = pulong/yakan/discurso) amo an pag-aram hin [[Homo (genus)|katawhan]] nga mga [[kultura]] pinaagi han pagkuha, dokumentasyon, ngan pag-analisar han mga materyal nga nahabilin ngan data ha libong (''environmental data''), upod an [[arkitektura]], mga [[Artifact (arkeyolohiya)|artifact]], mga [[biofact]], mga kabilin hin tawo, ngan lantaw han katunaan (landscape). An mgau ungara han arkeyolohiya amo an pagdokumento ngan pag-esplikar han katinikangan ngan pagpadukwag han [[kultura]] hin katawhan, pag-entyende han [[kaagi kultural]], pagsaysay han [[ebolusyon kultural]], ngan pag-aram hin [[pamatasan]] han katawhan ngan [[ekolohiya]], para han mga sosyudad [[prehistorya|prehistoriko]] ngan sosyudad hin [[kaagi|kaagi ngan kasaysayan]]. ==Mga kasarigan== {{reflist}} {{turók}} {{Commonscat|Archaeology}} [[Kaarangay:Arkeyolohiya]] [[Kaarangay:Siyensyas Sosyales]] 7gcyf9uyr7s2pqq2yfqldgb91f31t0v 7784683 7784682 2026-08-04T20:16:22Z Unlimitedmusic7 68048 - Kaarangay:Siyensyas Sosyales 7784683 wikitext text/x-wiki An '''arkeyolohiya''' (tikang han [[Griyego nga yinaknan|Griyego]] nga mga pulong ''αρχαίος'' = kadaan ngan ''λόγος '' = pulong/yakan/discurso) amo an pag-aram hin [[Homo (genus)|katawhan]] nga mga [[kultura]] pinaagi han pagkuha, dokumentasyon, ngan pag-analisar han mga materyal nga nahabilin ngan data ha libong (''environmental data''), upod an [[arkitektura]], mga [[Artifact (arkeyolohiya)|artifact]], mga [[biofact]], mga kabilin hin tawo, ngan lantaw han katunaan (landscape). An mgau ungara han arkeyolohiya amo an pagdokumento ngan pag-esplikar han katinikangan ngan pagpadukwag han [[kultura]] hin katawhan, pag-entyende han [[kaagi kultural]], pagsaysay han [[ebolusyon kultural]], ngan pag-aram hin [[pamatasan]] han katawhan ngan [[ekolohiya]], para han mga sosyudad [[prehistorya|prehistoriko]] ngan sosyudad hin [[kaagi|kaagi ngan kasaysayan]]. ==Mga kasarigan== {{reflist}} {{turók}} {{Commonscat|Archaeology}} [[Kaarangay:Arkeyolohiya]] tp117i2bcqqaxdwqhbo38t3snpuohk0 14 3436 7784684 4732530 2026-08-04T20:17:01Z Unlimitedmusic7 68048 + #redirect [[Kaarangay:Kasaysayan]] 7784684 wikitext text/x-wiki #redirect [[Kaarangay:Kasaysayan]] 366ii3t1vcqbne3sjib7e4imir25m0b 14 3437 7784685 7784457 2026-08-04T20:20:00Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Kasaysayan 7784685 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Archaeology}} [[Kaarangay:Antropolohiya]] [[Kaarangay:Siyensyas Sosyales]] [[Kaarangay:Kasaysayan]] dcatwfdg73wjt60o8mwdyhpalvx6h9v 0 4752 7784692 5172364 2026-08-05T03:01:33Z Icodense 30844 corr. 7784692 wikitext text/x-wiki Hi '''Victorino A. Abellanosa''' ([[1903]]-[[1968]]) usa nga kilalado nga [[Sinugboanon|Sugboanon]] nga dramatista. == Mga Drama == (kaurugan mga [[zarzuela]]) * Ninoy * Marti * King Solomon {{turók}} [[Kaarangay:Biyograpiya|Abellanosa, Victorino A.]] [[Kaarangay:Mga Bisaya nga manunurat|Abellanosa, Victorino A.]] [[Kaarangay:Mga Sugboanon nga manunurat|Abellanosa, Victorino A.]] [[Kaarangay:Mga Pilipino nga manunurat|Abellanosa, Victorino]] 16eki0wgx6sxtry8xgktt118slthpxa 7784693 7784692 2026-08-05T03:01:50Z Icodense 30844 Icodense ginbalhin an pakli nga [[Victorina A. Abellanosa]] ngadto ha [[Victorino A. Abellanosa]]: corr. 7784692 wikitext text/x-wiki Hi '''Victorino A. Abellanosa''' ([[1903]]-[[1968]]) usa nga kilalado nga [[Sinugboanon|Sugboanon]] nga dramatista. == Mga Drama == (kaurugan mga [[zarzuela]]) * Ninoy * Marti * King Solomon {{turók}} [[Kaarangay:Biyograpiya|Abellanosa, Victorino A.]] [[Kaarangay:Mga Bisaya nga manunurat|Abellanosa, Victorino A.]] [[Kaarangay:Mga Sugboanon nga manunurat|Abellanosa, Victorino A.]] [[Kaarangay:Mga Pilipino nga manunurat|Abellanosa, Victorino]] 16eki0wgx6sxtry8xgktt118slthpxa 14 6613 7784636 4733140 2026-08-04T18:12:54Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Mga linggwahe ha Pilipinas 7784636 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Kabisay-an]] [[Kaarangay:Mga linggwahe ha Pilipinas]] fyg89hmzv0pn41382ck4ttzcmmoz5zp 0 11948 7784655 7782285 2026-08-04T19:19:59Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Astronomiya 7784655 wikitext text/x-wiki [[File:Full Moon Luc Viatour.jpg|right|thumb|Bulan]] {{iba nga kagamit|Bulan (pansayod)|iba nga mga kagamit han Bulan}} An '''Bulan''' (simbulu: [[file:Moon decrescent symbol (fixed width).svg|16px|☾]]; Iningles: ''Moon'') (Pambansa:Buwan) amo an naguusa nga natural nga satelayt han [[kalibutan]]. Amo ini an ika-lima na pinakadako na satellite ha [[Solar System]]. An ''average orbital distance'' han Bulan ngadi ha kalibutan amo in 384,402 km (238,856 mi).<ref>"How far away is the moon?". Space Place. NASA. Archived from the original on 6 Oktubre 2016.</ref><ref>Scott, Elaine (2016). Our Moon: New discoveries about Earth's closest companion. Houghton Mifflin Harcourt. p. 7. ISBN 978-0-544-75058-6.</ref> ==Struktura han Bulan== {|class="wikitable floatright" style="margin-left:1em;text-align:center;" |+kemical na komposisyon san Lunar surface<ref>{{cite book |last=Taylor |first=Stuart R. |date=1975 |title=Lunar Science: a Post-Apollo View |url=https://archive.org/details/lunarsciencepost0000tayl |location=Oxford |publisher=[[Pergamon Press]] |page=[https://archive.org/details/lunarsciencepost0000tayl/page/64 64] |isbn=978-0-08-018274-2}}</ref> !rowspan=2 valign=top|Compound!!rowspan=2 valign=top|Formula!!colspan=2|Komposisyon |- !style=font-size:smaller|Maria!!style=font-size:smaller|Highlands |- |style=text-align:left|[[Silicon dioxide|silica]]||SiO₂||45.4%||45.5% |- |style=text-align:left|[[Aluminium oxide|alumina]]||Al₂O₃||14.9%||24.0% |- |style=text-align:left|[[Calcium oxide|lime]]||CaO||11.8%||15.9% |- |style=text-align:left|[[iron(II) oxide]]||FeO||14.1%||5.9% |- |style=text-align:left|[[Magnesium oxide|magnesia]]||MgO||9.2%||7.5% |- |style=text-align:left|[[titanium dioxide]]||TiO₂||3.9%||0.6% |- |style=text-align:left|[[sodium oxide]]||Na₂O||0.6%||0.6% |- !colspan=2|&nbsp;||99.9%!!100.0% |} An bulan amo in nagkakamay'ada hin ''crust, mantle, ngan core.'' An ''core'' an Bulan amo in solid ngan mayaman han [[puthaw]] ngan posible na maabot sin 240 kilometro (150 mi) an radius san ''inner core'' ngan an ''fluid outer core'' na maabot naman 300 kilometro (190 mi). Napaplibutan an core sin ''partially molten'' na giotan o boundary na may ada radius na maabot 500 kilometro (310 mi).<ref>Brown, D.; Anderson, J. (6 Enero 2011). "NASA Research Team Reveals Moon Has Earth-Like Core". NASA. NASA. Archived from the original on 11 Enero 2012.</ref><ref>Weber, R.C.; Lin, P.-Y.; Garnero, E.J.; Williams, Q.; Lognonne, P. (21 Enero 2011). "Seismic Detection of the Lunar Core" (PDF). Science. 331 (6015): 309–312. Bibcode:2011Sci...331..309W. doi:10.1126/science.1199375. PMID 21212323. Archived from the original (PDF) on 15 Oktubre 2015. Retrieved 10 Abril 2017.</ref> ==Mga nawung han Bulan== Ha [[Pilipinas]] an [[urbitu]]/[[subay]]anan han [[bulan]] na[[kiling]] tipawala guti la o tipatuu gutila [[liwat]]. An katungga san bulan in diri na[[sikal]] an ka[[pawa]] san [[adlaw]], ansiya nga na[[hurma]] ini nga mga [[kurti]] bisan na[[takin]] [[hiwi]] an [[anggulo]] san [[adlaw]] kun [[kalkulador]]on an [[dagaw]] niya. ==Pinanbasaran== {{Mga kasarigan}} ===Bibliograpiya=== {{refbegin}} * {{anchor|CITEREFNeedham1986}}{{cite book |last=Needham |first=Joseph |title=Science and Civilization in China, Volume III: Mathematics and the Sciences of the Heavens and Earth |url=http://books.google.com/?id=jfQ9E0u4pLAC |date=1986 |publisher=Caves Books |isbn=978-0-521-05801-8 |place=Taipei}} {{refend}} ==Dugang nga barasahon== {{refbegin}} * {{cite news |title=Revisiting the Moon |url=http://www.nytimes.com/2014/09/09/science/revisiting-the-moon.html |work=[[New York Times]] |accessdate=8 Septyembre 2014 }} * [http://www.bbc.co.uk/worldservice/specials/948_discovery_2008/page4.shtml The Moon]. ''Discovery 2008''. BBC World Service. * {{cite book| last = Bussey| first = B.|author2=Spudis, P.D. |authorlink2=Paul Spudis | title = The Clementine Atlas of the Moon| date = 2004| publisher = Cambridge University Press| isbn = 0-521-81528-2 }} * {{cite web|last = Cain|first = Fraser|title = Where does the Moon Come From?|publisher = Universe Today|url = http://www.astronomycast.com/astronomy/episode-17-where-does-the-moon-come-from/|accessdate = 1 Abril 2008}} (podcast and transcript) * {{cite book| last = Jolliff| first = B.| editor1-last = Wieczorek| editor1-first = M.| editor2-last = Shearer| editor2-first = C.| editor3-last = Neal| editor3-first = C.| title = New views of the Moon| url = http://www.minsocam.org/msa/RIM/Rim60.html| accessdate = 12 Abril 2007| volume = 60| date = 2006| publisher = Min. Soc. Amer.| location = Chantilly, Virginia| isbn = 0-939950-72-3| doi = 10.2138/rmg.2006.60.0| page = 721| issue = 1| journal = Rev. Mineral. Geochem.}} * {{cite web|last = Jones|first = E.M.|title = Apollo Lunar Surface Journal|publisher = NASA|date = 2006|url = http://www.hq.nasa.gov/office/pao/History/alsj/|accessdate = 12 Abril 2007|archive-date = 18 Mayo 2015|archive-url = https://web.archive.org/web/20150518112906/http://www.hq.nasa.gov/office/pao/History/alsj/|url-status = }} * {{cite web|title = Exploring the Moon|publisher = Lunar and Planetary Institute|url = http://www.lpi.usra.edu/expmoon/|accessdate = 12 Abril 2007}} * {{cite book| last = Mackenzie| first = Dana| title = The Big Splat, or How Our Moon Came to Be| url = https://archive.org/details/bigsplatorhowour00mack| date = 2003| publisher = John Wiley & Sons, Inc| location = Hoboken, New Jersey| isbn = 0-471-15057-6}} * {{cite book| last = [[Patrick Moore|Moore, P.]]| title = On the Moon| url = https://archive.org/details/patrickmooreonmo00patr| date = 2001| publisher = Sterling Publishing Co.| location = Tucson, Arizona| isbn = 0-304-35469-4}} * {{cite web|title = Moon Articles|publisher = Planetary Science Research Discoveries|url = http://www.psrd.hawaii.edu/Archive/Archive-Moon.html}} * {{cite book| last = Spudis| first = P. D.| title = The Once and Future Moon| url = https://archive.org/details/oncefuturemoon0000spud| date = 1996| publisher = Smithsonian Institution Press| isbn = 1-56098-634-4 }} * {{cite book|last = Taylor|first = S.R.|title = Solar system evolution|url = https://archive.org/details/isbn_9780521372121|publisher = Cambridge Univ. Press|page = [https://archive.org/details/isbn_9780521372121/page/307 307]|date = 1992|isbn = 0-521-37212-7}} * {{cite web|last = Teague|first = K.|title = The Project Apollo Archive|date = 2006|url = http://www.apolloarchive.com/apollo_archive.html|accessdate = 12 Abril 2007}} * {{cite journal|last = Wilhelms|first = D.E.|title = Geologic History of the Moon|journal = U.S. Geological Survey Professional paper|date = 1987|volume = 1348|url = http://ser.sese.asu.edu/GHM/|accessdate = 12 Abril 2007}} * {{cite book| last = Wilhelms| first = D.E.| title = To a Rocky Moon: A Geologist's History of Lunar Exploration| url = http://www.lpi.usra.edu/publications/books/rockyMoon/| accessdate = 10 Marso 2009| date = 1993| publisher = University of Arizona Press| location = Tucson, Arizona| isbn = 0-8165-1065-2}} {{refend}} ==Mga sumpay ha gawas== {{Sister project links|Moon|voy=Moon}} *[http://apod.nasa.gov/apod/ap130129.html APOD - Video of lunar drive] ===Mga pagkukuhaan hin cartograpiko=== * {{cite web|title = Consolidated Lunar Atlas|publisher = Lunar and Planetary Institute|url = http://www.lpi.usra.edu/resources/cla/ | accessdate =26 Pebrero 2012}} * [http://planetarynames.wr.usgs.gov/jsp/FeatureTypes2.jsp?system=Earth&body=Moon&systemID=3&bodyID=11 Gazetteer of Planetary Nomenclature (USGS)] List of feature names. * {{cite web|title = Clementine Lunar Image Browser|publisher = U.S. Navy|date = 15 Oktubre 2003|url = http://www.cmf.nrl.navy.mil/clementine/clib/|accessdate = 12 Abril 2007|archive-date = 7 Abril 2007|archive-url = https://web.archive.org/web/20070407000411/http://www.cmf.nrl.navy.mil/clementine/clib/|url-status = dead}} * 3D zoomable globes: ** {{cite web|title = Google Moon|publisher = Google|date = 2007|url = http://moon.google.com|accessdate =12 Abril 2007}} ** {{cite web|title = Moon|work = World Wind Central|publisher = NASA|date = 2007|url = http://www.worldwindcentral.com/wiki/Moon|accessdate = 12 Abril 2007|archive-date = 2007-05-15|archive-url = https://web.archive.org/web/20070515064406/http://www.worldwindcentral.com/wiki/Moon|url-status = }} * {{cite web|last = Aeschliman|first = R|title = Lunar Maps|work = Planetary Cartography and Graphics|url = http://ralphaeschliman.com/id26.htm|accessdate = 12 Abril 2007|archive-date = 1 Mayo 2007|archive-url = https://web.archive.org/web/20070501175129/http://ralphaeschliman.com/id26.htm|url-status = dead}} Maps and panoramas at Apollo landing sites * [http://wms.selene.jaxa.jp/index_e.html Japan Aerospace Exploration Agency (JAXA)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120305055023/https://wms.selene.jaxa.jp/index_e.html |date=2012-03-05 }} [[Selene|Kaguya (Selene)]] images * [http://home.bt.com/techgadgets/technews/explore-the-lunar-north-pole-11363885909226?s_intcid=con_RL_LunarNorthPole Large image of the Moon's north pole area] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160823192057/http://home.bt.com/techgadgets/technews/explore-the-lunar-north-pole-11363885909226?s_intcid=con_RL_LunarNorthPole |date=2016-08-23 }} ===Mga higamit hin pag-oobserba=== * {{cite web|title = NASA's SKYCAL—Sky Events Calendar|publisher = NASA Eclipse Home Page|url = http://sunearth.gsfc.nasa.gov/eclipse/SKYCAL/SKYCAL.html|accessdate = 27 Agosto 2007|archive-date = 21 Pebrero 2008|archive-url = https://web.archive.org/web/20080221075155/http://sunearth.gsfc.nasa.gov/eclipse/SKYCAL/SKYCAL.html|url-status = dead}} * {{cite web|title = Find moonrise, moonset and moonphase for a location|date = 2008|url =http://www.timeanddate.com/worldclock/moonrise.html|accessdate =18 Pebrero 2008}} * {{cite web|title = HMNAO's Moon Watch|date = 2005|url = http://www.crescentmoonwatch.org/nextnewmoon.htm|accessdate = 24 Mayo 2009|archive-date = 4 Pebrero 2009|archive-url = https://web.archive.org/web/20090204002746/http://www.crescentmoonwatch.org/nextnewmoon.htm|url-status = dead}} See when the next new crescent moon is visible for any location. ===Kasahiran=== *[http://www.esa.int/var/esa/storage/images/esa_multimedia/images/2013/01/lunar_base_made_with_3d_printing/12501019-1-eng-GB/Lunar_base_made_with_3D_printing.jpg Lunar shelter] ([http://www.esa.int/Our_Activities/Technology/Building_a_lunar_base_with_3D_printing building a lunar base with 3D printing]) [[Kaarangay:Astronomiya]] 90i3966c7qslff5v2xx7d1pary2ept8 0 13192 7784637 6285072 2026-08-04T18:13:38Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Mga linggwahe ha Pilipinas 7784637 wikitext text/x-wiki An '''Kapampangan''', nga puyde liwat igsurat nga '''Capampan͠gan''', usa han mga nangunguna nga [[mga yinaknan han Pilipinas]]. Amo ini an nangunguna nga lumad o tuminongnong nga yinaknan ha lalawigan han [[Pampanga]]. Tinatawag gihapon an yinaknan nga ''Pampango'', ''Capampan͠gan'', ''Pampangueño'', ngan ''Amanung Sisuan''. ==Heyograpiya== An Kapampangan amo an tuminongnong nga yinaknan ha bug-os o mga dapit hin upat nga lalawigan: [[Pampanga]], [[Tarlac]], [[Nueva Ecija]], [[Bataan]] ===Pampanga=== Kapampangan an tuminongnong nga yinaknan han bug-os nga lalawigan ngan tanan nga mga bungto ngan syudad nga sakop hini. ===Tarlac=== An Kapampangan amo an lumad o tuminongnong nga yinaknan han mga nasunod nga mga bungto *[[Bamban, Tarlac|Bamban]] *[[Capas, Tarlac|Capas]] *[[Concepcion, Tarlac|Concepcion]] *[[San Jose, Tarlac|San Jose]] *[[Syudad han Tarlac]] ===Bataan=== Kapampangan an lumad nga yinaknan han mga nasunod nga mga bungto ha Bataan *[[Abucay, Bataan|Abucay]] *[[Dinalupihan, Bataan|Dinalupihan]] *[[Hermosa, Bataan|Hermosa]] *[[Samal, Bataan|Samal]] ===Nueva Ecija=== Usa nga bungto ha Nueva Ecija an nagamit hit Kapampangan *[[Cabiao, Nueva Ecija|Cabiao]] ==Mga pananglitan== ===In pira nga agsob gamiton nga mga frase=== *Comusta ca? - ¿Kumusta ka? *Masalese cu pu. - Maupay man ako. *Mayap cu pu. - Maupay ako. *Nanung lagyu mu? - ¿Ano iton imo ngaran? *Malagu cang talaga. - Mahusay ka gud man. *Casanting mo! - Kagwapo mo! *Wa - Oo *Ali - Diri *Me queni. (tikang han 'Ume ca queni'). - Kadi ngadi. *Caluguran da ca. - Sangkay ko hi ikaw. *Tabalu queca- ha literal "Ambot la ha imo." (expression) *Ecu balu.- Diri hi ako maaram. *Maco na cu. - Makadi na hi ako. *Mangan ta na, mangan tamu. - Pangaon na kita, pangaon na kita. ===Mga ihap=== {|class="wikitable" ! Ihap ! Kapampangan |- |1 |Metung/Isa |- |2 |Adua |- |3 |Atlu |- |4 |Apat |- |5 |Lima |- |6 |Anam |- |7 |Pitu/pito |- |8 |Walu/walo |- |9 |Siyam |- |10 |Apulu |- |11 |Labing metung |- |12 |Labing adua |- |13 |Labing atlu |- |14 |Labing apat |- |15 |Labing lima |- |20 |Adwang pulu |- |21 |Adwang pulu't metung |- |22 |Adwang pulu't adua |- |30 |Atlung pulu |- |100 |Dinalan |- |200 |Aduang dalan |- |1,000 |Libu / Metung Libu / Metung a Libu |- |2,000 |Aduang Libu |- |20,000 |Aduang Pulung Libu |- |100,000 |Dinalang Libu / Dinalan a Libu |- |200,000 |Auwang Dalan Libu / Auwang Dalan A Libu |- |1,000,000 |Milyon / Metung Milyón / Metung a Milyon |- |2,000,000 |Aduang Milyon |- |1,000,000,000 |Bilyon / Metung Bilyon / Metung a Bilyon |} == Mga sumpay ha gawas == {{interWiki|code=pam}} *[http://www.silinternational.org/asia/philippines/ical/papers/pangilinan-Dispute%20on%20Orthography.pdf#search=%22siuala%22/ 10 ICAL Paper - Orthography Dispute] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090326210447/http://www.silinternational.org/asia/philippines/ical/papers/pangilinan-Dispute%20on%20Orthography.pdf#search=%22siuala%22/ |date=2009-03-26 }} *[http://www.sil.org/asia/philippines/ical/papers/pangilinan-Diacritical%20Marks.pdf#search=%22siuala%22/ 10 ICAL Paper - Diacritical Marks] *[http://www.silinternational.org/asia/philippines/ical/papers/kitano-Transitivity%20and%20clitics.pdf#search=%22Kapampangan%22/ 10 ICAL Paper - Transitivity & Pronominal Clitic Order] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070704030144/http://www.silinternational.org/asia/philippines/ical/papers/kitano-Transitivity%20and%20clitics.pdf#search=%22Kapampangan%22/ |date=2007-07-04 }} *[http://language.psy.auckland.ac.nz/austronesian/ Austronesian Basic Vocabulary Database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170503020518/http://language.psy.auckland.ac.nz/austronesian/ |date=2017-05-03 }} *[http://www.bansa.org/?q=dictionaries/cmd&dict_lang=Kapampangan Bansa.org nga Pagpurulongan Kapampangan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191125112148/http://www.bansa.org/?q=dictionaries%2Fcmd&dict_lang=Kapampangan |date=2019-11-25 }} *[http://maxpages.com/lesson Kapampangan lessons] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090805202142/http://maxpages.com/lesson |date=2009-08-05 }}, Kinatsila nga ortograpiya [[Kaarangay:Mga linggwahe ha Pilipinas]] a6hzcbifs5vubl2uh2cqcricqn7x0ip 0 13193 7784633 6229860 2026-08-04T18:10:00Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Mga yinaknan ha Pilipinas 7784633 wikitext text/x-wiki An '''Inilukano''' o '''Ilokano nga yinaknan''' (nga kalainlain nga porma han ngaran: ''Ilocano'', ''Iluko'', ''Iloco'', ''Iloko'', ''Ylocano'', ngan ''Yloco'') amo an ikatulo nga pamulong, yinaknan, o pinulongan ha kadamo-hin-nayakan ha Republika han [[Pilipinas]]. == Mga sumpay ha gawas == {{interWiki|code=ilo}} {{turók}} [[Kaarangay:Mga yinaknan ha Pilipinas]] atl6rl34l7fwnm1ogp6fk3rwnyyjn8x 7784634 7784633 2026-08-04T18:11:19Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Mga linggwahe ha Pilipinas 7784634 wikitext text/x-wiki An '''Inilukano''' o '''Ilokano nga yinaknan''' (nga kalainlain nga porma han ngaran: ''Ilocano'', ''Iluko'', ''Iloco'', ''Iloko'', ''Ylocano'', ngan ''Yloco'') amo an ikatulo nga pamulong, yinaknan, o pinulongan ha kadamo-hin-nayakan ha Republika han [[Pilipinas]]. == Mga sumpay ha gawas == {{interWiki|code=ilo}} {{turók}} [[Kaarangay:Mga linggwahe ha Pilipinas]] i63i72p6p7rdov08d8qglcrjq9ae5ul 14 14126 7784640 4734171 2026-08-04T18:15:26Z Unlimitedmusic7 68048 + #redirect Kaarangay:Mga linggwahe ha Pilipinas 7784640 wikitext text/x-wiki #redirect [[Kaarangay:Mga linggwahe ha Pilipinas]] 4fpmbhsmyggfymowt4s5ighrxq43129 0 14127 7784638 4786646 2026-08-04T18:14:10Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Mga linggwahe ha Pilipinas 7784638 wikitext text/x-wiki An '''Pangasinense nga yinaknan''' o '''Pangasinese nga pinulongan''' o '''Pinanggasinan''' (lumad ngan tuminongnong nga pag-ngaran: '''Salitan Pangasinan''') usa nga Austronesyano nga yinaknan. Amo ini an tuminongnong nga yinaknan ha lalawigan han [[Pangasinan]]. {{interWiki|code=pag}} [[Kaarangay:Mga linggwahe ha Pilipinas]] 83n39bu7jhtn36i8l30lg3u2a7pbqal 0 14631 7784686 6251684 2026-08-04T20:20:25Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Kasaysayan 7784686 wikitext text/x-wiki {{Infobox monarch | name = Alejandro nga Harangdon | title = [[Basileus]] han [[Macedon]] | image = Napoli BW 2013-05-16 16-24-01.jpg | caption = <small>Hi Alejandro naaway han Persyano nga hadi [[Darius III han Persia|Darius III]]. Tikang han [[Alexander Mosaic]], [[Naples National Archaeological Museum]]</small> | reign = 336–323 BC | othertitles = {{plainlist | * [[King of Macedon]] * [[Hegemony|Hegemon]] of the [[League of Corinth|Hellenic League]] * [[Shahanshah]] han [[Persia]] * [[Pharaoh]] han [[Ancient Egypt|Egypt]] * [[Lord of Asia]] }} | full name = Alexander III of Macedon | native_lang1 = [[Greek language|Greek]] | native_lang1_name1 ={{plainlist | * Μέγας Ἀλέξανδρος{{cref|iii}} (Mégas Aléxandros, Great Alexander) * Ἀλέξανδρος ὁ Μέγας (Aléxandros ho Mégas, Alexander the Great) }} | predecessor = [[Philip II of Macedon]] | successor = {{plainlist | * [[Alexander IV of Macedon]] * [[Philip III of Macedon]] }} | suc-type = | spouse 1 = [[Roxana|Roxana of Bactria]] | spouse 2 = [[Stateira II|Stateira II of Persia]] | spouse 3 = [[Parysatis II|Parysatis II of Persia]] | issue = Alexander IV of Macedon | royal house = | dynasty = [[Argead dynasty]] | royal anthem = | father = [[Philip II of Macedon]] | mother = [[Olympias|Olympias of Epirus]] | birth_date = 20 or 21 July 356 BC | birth_place = [[Pella]], Macedon | death_date = 10 or 11 June 323 BC (aged 32)<!-- 32 years, 10 months and 20 days (approx) --> | death_place = [[Babylon]] | religion = [[Religion in ancient Greece|Greek polytheism]] }} Hi '''Alejandro nga Harangdon''' (Griniyego: Ἀλέξανδρος ὁ Μέγας o Μέγας Ἀλέξανδρος, Mégas Aléxandros; Ininglis: ''Alexander the Great''; Kinatsila: ''Alejandro Magno''; 356 BC – 323 BC), kilala gihap nga Alexander III han Macedon (Ἀλέξανδρος Γ' ὁ Μακεδών) amo an usa ka daan nga Hadi Griyego han [[Macedon]] (336–323 BC). {{DEFAULTSORT:Alejandro nga Harangdon}} [[Kaarangay:Alejandro nga Harangdon| ]] [[Kaarangay:Mga natawo han 356 UC]] [[Kaarangay:Mga namatay han 323 UC]] [[Kaarangay:Gresya]] [[Kaarangay:Politika]] [[Kaarangay:Kasaysayan]] [[Kaarangay:Biyograpiya]] rqyh68ngjyseoe6542ecjz6oh40dgzb 0 14706 7784667 6272084 2026-08-04T19:52:49Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Pilosopiya 7784667 wikitext text/x-wiki An '''lugaring nga pagboot''' amo an ideya nga ngatanan nga tawo makakaboot hin talwas. ==Mga reperensya== ;Pinanbasaran <!-- How to add a footnote: NOTE: There is a new reference system on Wikipedia, which should be easier to use. For details, please see "Wikipedia:Footnotes" and http://meta.wikimedia.org/wiki/Cite.php--> {{Reflist|colwidth=30em}} ;Bibliograpiya {{refbegin}} #Hawking, Stephen, and Mlodinow, Leonard, ''The Grand Design'', New York, Bantam Books, 2010. {{refend}} ;Padugang nga barasahon {{refbegin}} #Bischof, Michael H. (2004). ''Kann ein Konzept der Willensfreiheit auf das Prinzip der alternativen Möglichkeiten verzichten? Harry G. Frankfurts Kritik am Prinzip der alternativen Möglichkeiten (PAP).'' In: Zeitschrift für philosophische Forschung (ZphF), Heft 4. #[[Daniel Dennett|Dennett, Daniel C.]] (2003). ''[[Freedom Evolves]]''. New York: Viking Press ISBN 0-670-03186-0 #[[Joshua M. Epstein|Epstein J. M.]] (1999). ''Agent Based Models and Generative Social Science.'' Complexity, IV (5). #Gazzaniga, M. & Steven, M. S. (2004) Free Will in the 21st Century: A Discussion of Neuroscience and Law, in Garland, B. (ed.) ''Neuroscience and the Law: Brain, Mind and the Scales of Justice'', New York: Dana Press, ISBN 1-932594-04-3, pp51–70. #{{cite journal | last1 = Goodenough | first1 = O. R. | year = 2004 | title = Responsibility and punishment | url = | journal = Philosophical Transactions of the Royal Society B | volume = 359 | issue = 1451| pages = 1805–1809 | doi = 10.1098/rstb.2004.1548 }} #[[Stevan Harnad|Harnad, Stevan]] (2009) [http://www.google.com/search?q=harnad+%22explanatory+gap%22+site:http:%2F%2Fphilpapers.org%2F&hl=en&num=10&lr=&ft=i&cr=&safe=images The Explanatory Gap] #''[http://philpapers.org/ PhilPapers]'' #{{cite journal | last1 = Harnad | first1 = Stevan | year = 2001 | title = No Easy Way Out | url = http://cogprints.org/1624/ | journal = The Sciences | volume = 41 | issue = 2| pages = 36–42 }} #{{cite journal | last1 = Harnad | first1 = Stevan | year = 1982 | title = Consciousness: An Afterthought | url = http://cogprints.org/1570/ | journal = Cognition and Brain Theory | volume = 5 | issue = | pages = 29–47 }} #[[Sam Harris (author)|Harris, Sam]]. 2012. ''Free Will''. Free Press. ISBN 978-1451683400 #[[Douglas Hofstadter|Hofstadter, Douglas]]. (2007) ''I Am A Strange Loop.'' Basic Books. ISBN 978-0-465-03078-1 #Kane, Robert (1998). ''The Significance of Free Will.'' New York: Oxford University Press ISBN 0-19-512656-4 #Lawhead, William F. (2005). ''The Philosophical Journey: An Interactive Approach.'' McGraw-Hill Humanities/Social Sciences/Languages ISBN 0-07-296355-7. #Libet, Benjamin; Anthony Freeman; and Keith Sutherland, eds. (1999). ''The Volitional Brain: Towards a Neuroscience of Free Will''. Exeter, UK: Imprint Academic. Collected essays by scientists and philosophers. #Morris, Tom ''Philosophy for Dummies.'' IDG Books ISBN 0-7645-5153-1. #Muhm, Myriam (2004). Abolito il libero arbitrio&nbsp;— Colloquio con Wolf Singer. ''L'Espresso'' 19.08.2004 [http://www.larchivio.org/xoom/myriam-singer.htm larchivio.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060516090209/http://www.larchivio.org/xoom/myriam-singer.htm |date=2006-05-16 }} #[[Andrzej Nowak (psychologist)|Nowak A.]], Vallacher R. R., Tesser A., Borkowski W. (2000). Society of Self: The emergence of collective properties in self-structure. ''Psychological Review.'' 107 #[[Arthur Schopenhauer|Schopenhauer, Arthur]] (1839). ''[[On the Freedom of the Will]].'', Oxford: Basil Blackwell ISBN 0-631-14552-4. #Van Inwagen, Peter (1986). ''An Essay on Free Will.'' New York: Oxford University Press ISBN 0-19-824924-1. #Velmans, Max (2003) ''How Could Conscious Experiences Affect Brains?'' Exeter: Imprint Academic ISBN 0-907845-39-8. #[[Dick Swaab]], Wij Zijn Ons Brein, Publishing Centre, 2010. ISBN 9789025435226 #Wegner, D. (2002). ''The Illusion of Conscious Will.'' Cambridge: Bradford Books #Williams, Clifford (1980). ''Free Will and Determinism: A Dialogue''. Indianapolis: [[Hackett Publishing Company]] #John Baer, James C. Kaufman, Roy F. Baumeister (2008). ''Are We Free? Psychology and Free Will''. Oxford University Press, New York ISBN 0-19-518963-9 # Reinhold Zippelius (2011). ''Rechtsphilosophie'', § 25. 6th ed., Munich: C. H. Beck ISBN 978-3-406-61191-9. {{refend}} ;Iba nga pagkukuhaan {{refbegin}} #Horst, Steven (2011), [http://www.themontrealreview.com/2009/Freedom-and-the-laws-of-nature.php ''Laws, Mind, and Free Will.''] (MIT Press) ISBN 0-262-01525-0 #[http://www.sriaurobindoashram.org/ashram/sriauro/downloadpdf.php?id=41 Sri Aurobindo about freedom and free will] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171011231645/http://www.sriaurobindoashram.org/ashram/sriauro/downloadpdf.php?id=41 |date=2017-10-11 }}(PDF) {{refend}} [[Kaarangay:Pilosopiya]] ril4mzgn4t741rykz5gsq93w2f80o9r 0 14855 7784672 6330977 2026-08-04T19:57:42Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Epistemolohiya 7784672 wikitext text/x-wiki [[File:Statue of Truth.jpg|thumb|Walter Seymour Allward, ''Veritas'', 1920]] An pulong nga '''kamatooran'''<ref>Abuyen, Tomas A. '''Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog'''. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 156. </ref> mayda mga kasirgingon nga asya, amo, diri buwa, ngan nasunod ha [[kaungoran]]. == Pinanbasaran == {{reflist}} ==Mga reperensya== {{refbegin|2}} * [[Aristotle]], "The Categories", [[Harold P. Cooke]] (trans.), pp.&nbsp;1–109 in ''Aristotle, Volume&nbsp;1'', [[Loeb Classical Library]], [[Heinemann (book publisher)|William Heinemann]], London, UK, 1938. * Aristotle, "On Interpretation", [[Harold P. Cooke]] (trans.), pp.&nbsp;111–179 in ''Aristotle, Volume&nbsp;1'', Loeb Classical Library, William Heinemann, London, UK, 1938. * Aristotle, "[[Prior Analytics]]", [[Hugh Tredennick]] (trans.), pp.&nbsp;181–531 in ''Aristotle, Volume&nbsp;1'', Loeb Classical Library, William Heinemann, London, UK, 1938. * Aristotle, "[[On the Soul]]" (''De Anima''), [[W. S. Hett]] (trans.), pp.&nbsp;1–203 in ''Aristotle, Volume&nbsp;8'', Loeb Classical Library, William Heinemann, London, UK, 1936. * [[Robert Audi|Audi, Robert]] (ed., 1999), ''The Cambridge Dictionary of Philosophy'', Cambridge University Press, Cambridge, UK, 1995. 2nd edition, 1999. Cited as CDP. * [[James Mark Baldwin|Baldwin, James Mark]] (ed., 1901–1905), ''Dictionary of Philosophy and Psychology'', 3 volumes in 4, Macmillan, New York, NY. * [[Charles A. Baylis|Baylis, Charles A.]] (1962), "Truth", pp.&nbsp;321–322 in Dagobert D. Runes (ed.), ''Dictionary of Philosophy'', Littlefield, Adams, and Company, Totowa, NJ. * [[A. Cornelius Benjamin|Benjamin, A. Cornelius]] (1962), "Coherence Theory of Truth", p.&nbsp;58 in Dagobert D. Runes (ed.), ''Dictionary of Philosophy'', Littlefield, Adams, and Company, Totowa, NJ. * Blackburn, Simon, and Simmons, Keith (eds., 1999), ''Truth'', Oxford University Press, Oxford, UK. Includes papers by James, Ramsey, Russell, Tarski, and more recent work. * [[Subrahmanyan Chandrasekhar|Chandrasekhar, Subrahmanyan]] (1987), ''Truth and Beauty. Aesthetics and Motivations in Science'', University of Chicago Press, Chicago, IL. * [[C.C. Chang|Chang, C.C.]], and [[H.J. Keisler|Keisler, H.J.]], ''Model Theory'', North-Holland, Amsterdam, Netherlands, 1973. * [[Noam Chomsky|Chomsky, Noam]] (1995), ''The Minimalist Program'', MIT Press, Cambridge, MA. * [[Alonzo Church|Church, Alonzo]] (1962a), "Name Relation, or Meaning Relation", p.&nbsp;204 in Dagobert D. Runes (ed.), ''Dictionary of Philosophy'', Littlefield, Adams, and Company, Totowa, NJ. * Church, Alonzo (1962b), "Truth, Semantical", p.&nbsp;322 in Dagobert D. Runes (ed.), ''Dictionary of Philosophy'', Littlefield, Adams, and Company, Totowa, NJ. * Clifford, W.K. (1877), "The Ethics of Belief and Other Essays". (Prometheus Books, 1999), [http://www.infidels.org/library/historical/w_k_clifford/ethics_of_belief.html infidels.org] * [[John Dewey|Dewey, John]] (1900–1901), ''Lectures on Ethics 1900–1901'', Donald F. Koch (ed.), Southern Illinois University Press, Carbondale and Edwardsville, IL. * Dewey, John (1932), ''Theory of the Moral Life'', Part 2 of John Dewey and [[James H. Tufts]], ''Ethics'', Henry Holt and Company, New York, NY, 1908. 2nd edition, Holt, Rinehart, and Winston, 1932. Reprinted, Arnold Isenberg (ed.), Victor Kestenbaum (pref.), Irvingtion Publishers, New York, NY, 1980. * Dewey, John (1938), ''Logic: The Theory of Inquiry'' (1938),Holt and Company, New York, NY. Reprinted, ''John Dewey, The Later Works, 1925–1953, Volume 12: 1938'', [[Jo Ann Boydston]] (ed.), Southern Illinois University Press, Carbondale and Edwardsville, IL, 1986. * Field, Hartry (2001), ''Truth and the Absence of Fact'', Oxford University Press, Oxford, UK. * [[Michel Foucault|Foucault, Michel]] (1997), ''Essential Works of Foucault, 1954–1984, Volume 1, Ethics: Subjectivity and Truth'', Paul Rabinow (ed.), Robert Hurley et al. (trans.), The New Press, New York, NY. * Garfield, Jay L., and Kiteley, Murray (1991), ''Meaning and Truth: The Essential Readings in Modern Semantics'', Paragon House, New York, NY. * [[Anil Gupta|Gupta, Anil]] (2001), "Truth", in Lou Goble (ed.), ''The Blackwell Guide to Philosophical Logic'', Blackwell Publishers, Oxford, UK. * [[Susan Haack|Haack, Susan]] (1993), ''Evidence and Inquiry: Towards Reconstruction in Epistemology'', Blackwell Publishers, Oxford, UK. * [[Jürgen Habermas|Habermas, Jürgen]] (1976), "What Is Universal Pragmatics?", 1st published, "Was heißt Universalpragmatik?", ''Sprachpragmatik und Philosophie'', [[Karl-Otto Apel]] (ed.), Suhrkamp Verlag, Frankfurt am Main. Reprinted, pp.&nbsp;1–68 in Jürgen Habermas, ''Communication and the Evolution of Society'', Thomas McCarthy (trans.), Beacon Press, Boston, MA, 1979. * Habermas, Jürgen (1990), ''Moral Consciousness and Communicative Action'', Christian Lenhardt and Shierry Weber Nicholsen (trans.), Thomas McCarthy (intro.), MIT Press, Cambridge, MA. * Habermas, Jürgen (2003), ''Truth and Justification'', Barbara Fultner (trans.), MIT Press, Cambridge, MA. * [[Georg Hegel|Hegel, Georg]], (1977), ''[[Phenomenology of Spirit]]'', Oxford University Press, Oxford, UK, ISBN 0-19-824597-1. * Horwich, Paul, (1988), ''Truth'', 2nd edition, Oxford University Press, Oxford, UK. * [[William James|James, William]] (1904), ''A World of Pure Experience''.<!--Publisher & Place of Publication Needed--> * James, William (1907), ''Pragmatism, A New Name for Some Old Ways of Thinking, Popular Lectures on Philosophy'', Longmans, Green, and Company, New York, NY. * James, William (1909), ''The Meaning of Truth, A Sequel to 'Pragmatism''', Longmans, Green, and Company, New York, NY. * James, William (1912), ''Essays in Radical Empiricism''. Cf. Chapt. 3, "The Thing and its Relations", pp.&nbsp;92–122. * [[Immanuel Kant|Kant, Immanuel]] (1800), ''Introduction to Logic''. Reprinted, [[Thomas Kingsmill Abbott]] (trans.), [[Dennis Sweet]] (intro.), Barnes and Noble, New York, NY, 2005. * [[Richard Kirkham|Kirkham, Richard L.]] (1992), ''Theories of Truth'', MIT Press, Cambridge, MA. * [[William Kneale|Kneale, W.]], and [[Martha Kneale|Kneale, M.]] (1962), ''The Development of Logic'', Oxford University Press, London, UK, 1962. Reprinted with corrections, 1975. * [[Hans Kreitler|Kreitler, Hans]], and [[Shulamith Kreitler|Kreitler, Shulamith]] (1972), ''Psychology of the Arts'', Duke University Press, Durham, NC. * Le Morvan, Pierre (2004), "Ramsey on Truth and Truth on Ramsey", ''British Journal for the History of Philosophy'', 12 (4) 2004, 705–718, [http://www.tcnj.edu/~lemorvan/ramsey_web.pdf PDF]. * [[Charles Sanders Peirce bibliography|Peirce, C.S., Bibliography]]. * [[Charles Sanders Peirce|Peirce, C.S.]], ''Collected Papers of Charles Sanders Peirce'', vols. 1–6, [[Charles Hartshorne]] and [[Paul Weiss (philosopher)|Paul Weiss]] (eds.), vols. 7–8, [[Arthur W. Burks]] (ed.), Harvard University Press, Cambridge, MA, 1931–1935, 1958. Cited as CP vol.para. * Peirce, C.S. (1877), "The Fixation of Belief", ''Popular Science Monthly'' 12 (1877), 1–15. Reprinted (CP 5.358–387), (CE 3, 242–257), (EP 1, 109–123). [http://www.peirce.org/writings/p107.html Eprint] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201211082624/http://www.peirce.org/writings/p107.html |date=2020-12-11 }}. * Peirce, C.S. (1901), "Truth and Falsity and Error" (in part), pp.&nbsp;718–720 in J.M. Baldwin (ed.), ''Dictionary of Philosophy and Psychology'', vol. 2. Reprinted, CP 5.565–573. * [[Michael Polanyi|Polanyi, Michael]] (1966), ''The Tacit Dimension'', Doubleday and Company, Garden City, NY. * [[W.V. Quine|Quine, W.V.]] (1956), "Quantifiers and Propositional Attitudes", ''Journal of Philosophy'' 53 (1956). Reprinted, pp.&nbsp;185–196 in Quine (1976), ''Ways of Paradox''. * Quine, W.V. (1976), ''The Ways of Paradox, and Other Essays'', 1st edition, 1966. Revised and enlarged edition, Harvard University Press, Cambridge, MA, 1976. * Quine, W.V. (1980 a), ''From a Logical Point of View, Logico-Philosophical Essays'', 2nd edition, Harvard University Press, Cambridge, MA. * Quine, W.V. (1980 b), "Reference and Modality", pp.&nbsp;139–159 in Quine (1980 a), ''From a Logical Point of View''. * [[John Rajchman|Rajchman, John]], and [[Cornel West|West, Cornel]] (ed., 1985), ''[[Post-Analytic Philosophy]]'', Columbia University Press, New York, NY. * [[Frank Plumpton Ramsey|Ramsey, F.P.]] (1927), "Facts and Propositions", ''Aristotelian Society Supplementary Volume 7'', 153–170. Reprinted, pp.&nbsp;34–51 in F.P. Ramsey, ''Philosophical Papers'', David Hugh Mellor (ed.), Cambridge University Press, Cambridge, UK, 1990. * Ramsey, F.P. (1990), ''Philosophical Papers'', David Hugh Mellor (ed.), Cambridge University Press, Cambridge, UK. * [[John Rawls|Rawls, John]] (2000), ''Lectures on the History of Moral Philosophy'', Barbara Herman (ed.), Harvard University Press, Cambridge, MA. * [[Richard Rorty|Rorty, R.]] (1979), ''Philosophy and the Mirror of Nature'', Princeton University Press, Princeton, NJ. * [[Bertrand Russell|Russell, Bertrand]] (1912), ''The Problems of Philosophy'', 1st published 1912. Reprinted, Galaxy Book, Oxford University Press, New York, NY, 1959. Reprinted, Prometheus Books, Buffalo, NY, 1988. * Russell, Bertrand (1918), "The Philosophy of Logical Atomism", ''The Monist'', 1918. Reprinted, pp.&nbsp;177–281 in ''Logic and Knowledge: Essays 1901–1950'', [[Robert Charles Marsh]] (ed.), Unwin Hyman, London, UK, 1956. Reprinted, pp.&nbsp;35–155 in ''The Philosophy of Logical Atomism'', [[David Pears]] (ed.), Open Court, La Salle, IL, 1985. * Russell, Bertrand (1956), ''Logic and Knowledge: Essays 1901–1950'', [[Robert Charles Marsh]] (ed.), Unwin Hyman, London, UK, 1956. Reprinted, Routledge, London, UK, 1992. * Russell, Bertrand (1985), ''The Philosophy of Logical Atomism'', [[David Pears]] (ed.), Open Court, La Salle, IL. * [[Arthur Schopenhauer|Schopenhauer, Arthur]], (1974), ''[[On the Fourfold Root of the Principle of Sufficient Reason]]'', Open Court, La Salle, IL, ISBN 0-87548-187-6. * [[Ninian Smart|Smart, Ninian]] (1969), ''The Religious Experience of Mankind'', Charles Scribner's Sons, New York, NY. * [[Alfred Tarski|Tarski, A.]], ''Logic, Semantics, Metamathematics: Papers from 1923 to 1938'', J.H. Woodger (trans.), Oxford University Press, Oxford, UK, 1956. 2nd edition, John Corcoran (ed.), Hackett Publishing, Indianapolis, IN, 1983. * [[Anthony F.C. Wallace|Wallace, Anthony F.C.]] (1966), ''Religion: An Anthropological View'', Random House, New York, NY. {{refend}} ;Mga buhat reperensya {{refbegin|2}} * [[Robert Audi|Audi, Robert]] (ed., 1999), ''The Cambridge Dictionary of Philosophy'', Cambridge University Press, Cambridge, UK, 1995. 2nd edition, 1999. Cited as CDP. * [[Simon Blackburn|Blackburn, Simon]] (1996), ''The Oxford Dictionary of Philosophy'', Oxford University Press, Oxford, UK, 1994. Paperback edition with new Chronology, 1996. Cited as ODP. * [[Dagobert D. Runes|Runes, Dagobert D.]] (ed.), ''Dictionary of Philosophy'', Littlefield, Adams, and Company, Totowa, NJ, 1962. * ''Webster's New International Dictionary of the English Language, Second Edition, Unabridged'' (1950), W.A. Neilson, T.A. Knott, P.W. Carhart (eds.), G. & C. Merriam Company, Springfield, MA. Cited as MWU. * ''Webster's Ninth New Collegiate Dictionary'' (1983), Frederick C. Mish (ed.), Merriam–Webster Inc., Springfield, MA. Cited as MWC. {{refend}} ==Mga sumpay ha gawas== {{wikiquote}} {{Wiktionary|truth}} {{Commons category|Truth}} * [http://www.galilean-library.org/site/index.php/page/index.html/_/essays/introducingphilosophy/10-truth-r26 An Introduction to Truth] by Paul Newall, aimed at beginners. * [[Stanford Encyclopedia of Philosophy]]: ** [http://plato.stanford.edu/entries/truth/ Truth] ** [http://plato.stanford.edu/entries/truth-coherence/ Coherence theory of truth] ** [http://plato.stanford.edu/entries/truth-correspondence/ Correspondence theory of truth] ** [http://plato.stanford.edu/entries/truth-deflationary/ Deflationary theory of truth] ** [http://plato.stanford.edu/entries/truth-identity/ Identity theory of truth] ** [http://plato.stanford.edu/entries/truth-revision/ Revision theory of truth] ** [http://plato.stanford.edu/entries/tarski-truth/ Tarski's definition of truth] ** [http://plato.stanford.edu/entries/truth-axiomatic/ Axiomatic theories of truth] * [http://www.ontology.co/heidegger-aletheia.htm Heidegger on Truth (Aletheia) as Unconcealment] * [http://www.ontology.co/aletheia.htm History of Truth: The Greek "Aletheia"] * [http://www.ontology.co/veritas.htm History of Truth: The Latin "Veritas"] [[Kaarangay:Epistemolohiya]] o5c7kt3vh648m0xeu26c58cu225tk4m 0 17514 7784679 6255388 2026-08-04T20:13:05Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Kasaysayan 7784679 wikitext text/x-wiki [[File:Crescenzi calendar.jpg|thumb|]] An '''Kabutngaay nga Panahon''' amo an usa ka parte han kaagi han Europa. Nagtikang ini ha may 476 CE kun diin an Katundan Imperyo Romano natumba, ngan nagpadayon kutob han panahon hi [[Cristóbal Colón]] nabilngan an Bago nga Kalibutan ha 1492. '''Butnga nga panahon''' it tawag kay ini an panahon ha butnga han katumba han Imperyo Romano ngan ha Pagtikang han Unhan nga Moderno Europeyo. ==Pinanbasaran== {{reflist}} [[Kaarangay:Kasaysayan]] asuq7g9yhhftfwvpx40he6xh7zils5o 0 17631 7784642 5175786 2026-08-04T18:24:26Z Unlimitedmusic7 68048 + mga sumpay, Kaarangay:Lawas 7784642 wikitext text/x-wiki An '''tagoangkan'''<ref>Abuyen, Tomas A. '''Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog'''. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 362.</ref> amo an bahin han [[lawas]] hit [[babaye]] kun diin it bata nadako san-o pa ini matawo. == Mga kasarigan == {{reflist}} {{turók}} [[Kaarangay:Lawas]] rnm00pwzxlk3yjjdtiwqe59aeu63b8s 0 17637 7784673 6181417 2026-08-04T19:59:47Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Epistemolohiya 7784673 wikitext text/x-wiki An '''kaaradman'''<ref>Abuyen, Tomas A. '''Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog'''. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 148.</ref>, '''kinahibaroan''' o '''kinaadman''' amo an mga butang nga nahibaroan. == Pinanbasaran == {{reflist}} ==Mga sumpay ha gawas== {{sisterlinks|knowledge}} *{{PhilPapers|category|knowledge}} *{{IEP|knowledg}} *{{SEP|knowledge-value|The Value of Knowledge}} *{{SEP|knowledge-analysis|The Analysis of Knowledge}} *{{SEP|knowledge-acquaindescrip|Knowledge by Acquaintance vs. Description}} *{{InPho|taxonomy|2390}} [[Kaarangay:Epistemolohiya]] cqignse94kjxlogvjlchn5acqc28cay 0 17707 7784674 6204859 2026-08-04T20:01:00Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Epistemolohiya 7784674 wikitext text/x-wiki [[File:WikipediaBinary.svg|thumb]] An '''impormasyon''' amo an butang nga puydi mabaroan, masabtan, maintindaihan ngan masayoran. ==Pinanbasaran== {{Reflist}} == Padugang nga barasahon == == Mga sumpay ha gawas == {{Wiktionary}} {{wikiquotecat|Information technology}} {{Commons|Information}} [[Kaarangay:Epistemolohiya]] oqa61ll8hn4mgwz3komimcfdfd6ylwm 0 18018 7784695 7652111 2026-08-05T05:23:12Z InternetArchiveBot 41587 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 7784695 wikitext text/x-wiki An '''pamilya'''<ref>Abuyen, Tomas A. '''Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog'''. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 267. </ref> (tikang ha [[Linatin]] nga familĭa) (Iningles:Family) (Pambansa:Pamilya) amo an gigugutiayi nga sanga han [[sosyedad]]. An '''pamilya''' ansya in pagka-urusa han duha nga kag-anak may [[bunga]] man u [[wara]]. Ini in nasirung ha [[sirungan]] nga mga [[tawu]] kun na[[uran]] u kun diri baman. ==Pinanbasaran== {{reflist}} ==Bibliograpiya== {{Refbegin}} * {{cite web|author=Chevallier, Denis|url=http://terrain.revues.org/document2874.html%20|title=Famille et parenté: une bibliographie|work=Terrain|language=French|accessdate=8 Enero 2014|archive-date=24 Hulyo 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080724171236/http://terrain.revues.org/document2874.html|url-status=dead}} * Forbes, Scott, ''A Natural History of Families'', (Princeton, NJ: Princeton University Press, 2005), ISBN 0-691-09482-9 * Foucault, Michel (1978). ''The History of Sexuality: Volume I: An Introduction''. (New York: Vintage Books). ISBN 978-0-679-72469-8 * [[Paul Gilroy|Gilroy, Paul]] ''Identity Belonging and the Critique of Pure Sameness'' in Gilroy, Paul (2000) ''Against Race: Imagining Political Culture Beyond the Color Line'', (Cambridge, Mass.: Belknap Press of Harvard University Press), Ch. I.3, pp.&nbsp;97–133 * [[Jack Goody|Goody, Jack]] ''[http://books.google.com/books?id=LVkYFGqylfQC The Development of the Family and Marriage in Europe]'' (Cambridge University Press, 1980); translated into Spanish, French, Italian, Portuguese. * Mock, Douglas W., ''More Than Kin and Less Than Kind'', (Belknap Press, 2004), ISBN 0-674-01285-2 * [[David M. Schneider|Schneider, David M.]], ''American Kinship: a cultural approach'' (Chicago: University of Chicago Press, 1980). * {{cite web|author=Tabak I., Mazur J., Granado M.C., Örkenyi Á., Zaborskis A., Aasvee K. & Moreno C.|date=2012|title=Examining trends in parent-child communication in Europe over 12 years|journal=The Journal of Early Adolescence|volume=32 (1)|pages=26–54|doi=10.1177/0272431611419509|url=http://jea.sagepub.com/content/32/1/26.abstract|accessdate=8 Enero 2014|archive-date=29 Oktubre 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121029084919/http://jea.sagepub.com/content/32/1/26.abstract|url-status=dead}} * [[Uwe Ommer|Ommer, Uwe]]. ''[[1000 Families: das Familienalbum des Planeten Erde]]''. Taschen, Cologne 2002, ISBN 3-8228-2264-7 {{Refend}} ==Mga sumpay ha gawas== {{Wikiquote|Family}} {{wiktionary category|category=en:Family|type=family}} {{EB1911 Poster}} * [http://www.oecd.org/social/family/database Family database, OECD], * [http://www.unh.edu/frl/ Family Research Laboratory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111126193730/http://www.unh.edu/frl/ |date=2011-11-26 }}, unh.edu * [http://seres.fcs.ucr.ac.cr/index_archivos/Version%20inglesa%20Historical%20CharacterRev.pdf Family evolution and contemporary social transformations] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081029051417/http://seres.fcs.ucr.ac.cr/index_archivos/Version%20inglesa%20Historical%20CharacterRev.pdf |date=2008-10-29 }}, seres.fcs.ucr.ac.cr (Estación de Economía Política) * [http://www.familyfacts.org/ Family Facts: Social Science Research on Family, Society & Religion] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170303020744/http://www.familyfacts.org/ |date=2017-03-03 }} (a Heritage Foundation site). familyfacts.org * [http://www.familiesaustralia.org.au/ Families Australia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090613213043/http://www.familiesaustralia.org.au/ |date=2009-06-13 }} – independent peak not-for-profit organisation. familiesaustralia.org.au * [http://www.familyplatform.eu/ FamilyPlatform] – A consortium of 12 organisations providing input into the European Union's Socio-Economic and Humanities Research Agenda on Family Research and Family Policies. * [http://www.unitedfamilies.org/ Unitedfamilies.org], International organisation * [http://www.un.org/esa/socdev/family UN.org], Families and Development * [http://www.vatican.va/roman_curia/pontifical_councils/family/documents/rc_pc_family_doc_20001109_de-facto-unions_en.html Family, marriage and "de facto" unions], Vatican.va [[Kaarangay:Pamilya]] okq3py31nsup103922irn3mp8umjb13 14 18442 7784629 6217326 2026-08-04T17:12:56Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Teknolohiya ngan Siyensya nga Aplikado 7784629 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Engineering}} [[Kaarangay:Teknolohiya ngan Siyensya nga Aplikado]] 1bs91455wgweuzloqitdfcb9rdtl80u 0 18453 7784631 6244023 2026-08-04T17:20:08Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Enerhiya 7784631 wikitext text/x-wiki An '''Kusog Nukleyar''' amo an kusog (agsob pinaagi ha elektrisidad) nga nahihimo tikang ha kontrolado nga reaksyon nukleyar. ==Pinanbasaran== {{reflist}} [[Kaarangay:Enerhiya]] 72bhu5m379h1ai5jl6d3guq5r9ry5kv 14 19189 7784664 4737699 2026-08-04T19:34:22Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Mga munisipyo han Kanan Katawhan Republika han Tsina 7784664 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Shanghai}} [[Kaarangay:Mga munisipyo han Kanan Katawhan Republika han Tsina]] aj2w18bniliiq3atv0msjj6cianol03 0 19834 7784663 5176593 2026-08-04T19:26:30Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Matematika 7784663 wikitext text/x-wiki An '''4 (Upat)''' (Kinatsila:Kuwatro) (Iningles:Four) (Pambansa:Apat) amo an usa ka [[ihap]] kahuman han [[3]] ngan san-o mag [[5]]. {{turók}} [[Kaarangay:Matematika]] q661s5x414dy7jfqowedqkmfw0oci51 0 19835 7784662 5176594 2026-08-04T19:26:04Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Matematika 7784662 wikitext text/x-wiki An '''6 (Unom)''' amo an usa ka [[ihap]] kahuman han [[5 (ihap)|5]] ngan san-o mag [[7 (ihap)|7]]. {{turók}} [[Kaarangay:Matematika]] gzdjbtipmss6qc8kuh8x3pfctjpsrcf 0 19836 7784659 5176595 2026-08-04T19:24:39Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Matematika 7784659 wikitext text/x-wiki An '''7 (Pitó)''' amo an usa ka [[ihap]] kahuman han [[6 (ihap)|6]] ngan san-o mag [[8 (ihap)|8]]. {{turók}} [[Kaarangay:Matematika]] fw4rufp7ba48zbwnsdvpk6l2gq9iw0j 0 19837 7784658 5176597 2026-08-04T19:24:16Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Matematika 7784658 wikitext text/x-wiki An '''8 (Waló)''' amo an usa ka [[ihap]] kahuman han [[7 (ihap)|7]] ngan san-o mag [[9 (ihap)|9]]. {{turók}} [[Kaarangay:Matematika]] 64zru4nreo86zizxtfhyabhlz5nqw53 0 19838 7784660 5176598 2026-08-04T19:25:11Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Matematika 7784660 wikitext text/x-wiki An '''9 (Siyám)''' amo an usa ka [[ihap]] kahuman han [[8 (ihap)|8]] ngan san-o mag [[10 (ihap)|10]]. {{turók}} [[Kaarangay:Matematika]] hlwi0x2mdrgggu1j0e9v0ffohmsb124 0 19839 7784661 5176599 2026-08-04T19:25:32Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Matematika 7784661 wikitext text/x-wiki An '''10 (Napúlô)''' amo an usa ka [[ihap]] kahuman han [[9 (ihap)|9]] ngan san-o mag [[11 (ihap)|11]]. {{turók}} {{Commonscat|10 (number)}} [[Kaarangay:Matematika]] 3jkq8ef1461fjkwzjury5e8x3s4nxgv 0 24275 7784665 5590768 2026-08-04T19:38:55Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Rusya 7784665 wikitext text/x-wiki [[File:Siberia-FederalSubjects.png|thumb]] An '''Siberia''' ([[Rinusyano]]: Сибирь, tr. Sibir', IPA [sʲıˈbirʲ]), usa nga haluag nga katunaan nga sakop an haros tanan han [[Amihanan nga Asya]] ngan han kadam-an nagseserbe nga dako nga butnga ngan sinirangan nga bahin han [[Rusya|Federasyon Rusya]]. {{Stub}} {{Commonscat|Siberia}} [[Kaarangay:Rusya]] dvzvwzo9a2ebdwtftfe6n944co3ykyw 0 29040 7784666 2521403 2026-08-04T19:41:41Z Unlimitedmusic7 68048 + mga sumpay 7784666 wikitext text/x-wiki An '''Amihanan nga Asya''' usa nga ubos-nga-rehiyon han [[Asya]] nga lakip la an Asyano nga bahin han [[Rusya]]. Diri damo it nagamit hini nga termino. Danay, an Amihanan nga Asya amo an gingagamit ha pagtudlok ha bahin han [[Sinirangan nga Asya]], nga nakabulag an Asyano nga Rusya, nga ginlalakip lugod ha [[Sinirangan nga Europa]]. {{Stub}} 1hx4mdt1xgduy9z2c2golr407fq88xm 14 131614 7784650 2243001 2026-08-04T19:15:39Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Mga kadagatan 7784650 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Pacific Ocean}} [[Kaarangay:Mga kadagatan]] pj1laxwg5j5qz0i1ajy4xyeytrfivyq 14 131616 7784652 2243002 2026-08-04T19:16:54Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Mga kadagatan 7784652 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Arctic Ocean}} [[Kaarangay:Mga kadagatan]] 80aokaxvlkilzc531dhwlse1y0d2s9e 14 131618 7784651 2581627 2026-08-04T19:16:04Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Mga kadagatan 7784651 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Atlantic Ocean}} [[Kaarangay:Mga kadagatan]] qxdn3x78nd36owqygyrmo7bqi19bb8g 14 131620 7784653 2581637 2026-08-04T19:17:16Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Mga kadagatan 7784653 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Southern Ocean}} [[Kaarangay:Mga kadagatan]] 324zdhbkjf4aculs721mgpeczqdamhw 14 132819 7784641 2243303 2026-08-04T18:22:32Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Pamilya 7784641 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Human pregnancy}} [[Kaarangay:Pamilya]] fl10iz7657ns9n9ah4npf3okialy4w1 14 133372 7784670 6275680 2026-08-04T19:55:19Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Pilosopiya 7784670 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Logic}} [[Kaarangay:Mga syensya nga pormal]] [[Kaarangay:Pilosopiya]] twgma27r3xweyssrublqlap6pj8llfw 14 133406 7784627 2604513 2026-08-04T17:11:02Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Teknolohiya ngan Siyensya nga Aplikado 7784627 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Technology}} [[Kaarangay:Teknolohiya ngan Siyensya nga Aplikado]] qop1sdn15zuk8fxh1g62f2vpje67cy5 0 155370 7784656 2643656 2026-08-04T19:21:13Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Astronomiya 7784656 wikitext text/x-wiki [[File:FullMoon2010.jpg|thumb]] An '''kadayaw'''<ref>Abuyen, Tomas A. '''DICTIONARY English Waray-Waray/Tagalog.''' National Book Store. Mandaluyong City. ISBN 971-08-6529-3 Pakli Ihap 142.</ref> ([[Iningles]]: ''full moon'') in nahihitabo kun an bulan in aada ha luyo han kalibutan ha atubangan han adlaw. == Mga Kasarigan == {{reflist}} {{turok}} [[Kaarangay:Astronomiya]] [[hi:पूर्णिमा]] [[or:ପୂର୍ଣ୍ଣିମା]] bi1uwo2tb1pdj5fy4r2o4r7ium25hlh 14 155477 7784668 2259908 2026-08-04T19:53:37Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Pilosopiya 7784668 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Metaphysics}} [[Kaarangay:Pilosopiya]] 21ogbp2lvm2vsi9fs0c2cww7o3xdc8b 0 155506 7784648 7784363 2026-08-04T19:07:11Z Unlimitedmusic7 68048 + mga sumpay, Kaarangay:Iloilo (syudad) 7784648 wikitext text/x-wiki An '''Luparan Panlangyaw han Iloilo''' ([[Iningles]]: ''Iloilo International Airport'', [[Tinag-alog]]: ''Paliparang Pandaigdig ng Iloilo'', [[Hiniligaynon]]: ''Pangkalibutan nga Hulugpaan sang Iloilo'') (IATA: ILO, ICAO: RPVI) in [[luparan]] nga nagseserbe han kasahiran nga lugar han [[syudad han Iloilo]] ha [[Pilipinas]]. {{turok}} [[Kaarangay:Iloilo (syudad)]] [[Kaarangay:Mga luparan ha Pilipinas]] 1s8xn2nqmk8t8qamf3koto6xxweve9a 0 156450 7784646 5706203 2026-08-04T18:43:12Z Unlimitedmusic7 68048 + mga sumpay, Kaarangay:Agrikultura 7784646 wikitext text/x-wiki [[File:Map of fertile crescent.svg|thumb]] An '''Matambok nga Kresente''' in kresente it hitsura nga rehiyon nga naglalakip hin mahulos ngan [[Katambok hit tuna|matambok nga katunaan]] ha [[Katundan nga Asya]] ngan ha sabang ngan siong nga [[Nilo]] ha amihanan-sinirangan nga [[Aprika]]. {{turok}} [[Kaarangay:Agrikultura]] qjtt0ysj4yumpjsxhkywiusiuxhxqsm 14 161368 7784628 2561681 2026-08-04T17:11:56Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Teknolohiya ngan Siyensya nga Aplikado 7784628 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Teknolohiya ngan Siyensya nga Aplikado]] gwi9umbnty1xdbh15u64cclhlj4jm9f 14 163907 7784669 2805441 2026-08-04T19:54:07Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Pilosopiya 7784669 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Pilosopiya]] nm7hsdbuswn1oyfyjg4i3ijzbx0pb89 14 163966 7784620 2587052 2026-08-04T16:59:35Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Astronomiya 7784620 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Astronomiya]] bfa2r7p02e12t1dj5z5uqp0x7x6bi6m 14 163995 7784644 2516214 2026-08-04T18:35:15Z Unlimitedmusic7 68048 + [[Kaarangay:Kimika]] [[Kaarangay:Biyolohiya]] 7784644 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Kimika]] [[Kaarangay:Biyolohiya]] qkgirhqh76tu446h7nxc9pjwe3ftkjq 14 164417 7784617 2585811 2026-08-04T16:56:36Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Astronomiya 7784617 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Astronomiya]] bfa2r7p02e12t1dj5z5uqp0x7x6bi6m 14 165145 7784677 2577297 2026-08-04T20:09:52Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Kasaysayan 7784677 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Kasaysayan]] 33jv5ba09kmbwhx4rwrft86nmdtf8k0 0 421617 7784690 7784452 2026-08-04T20:33:14Z CommonsDelinker 126 Removing [[:c:File:National_aquatic_marine_mammal_of_Pakistan.jpg|National_aquatic_marine_mammal_of_Pakistan.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Yann|Yann]] because: per [[:c:COM:NETCOPYVIO|]]. 7784690 wikitext text/x-wiki {{botmade|Lsjbot|Mammalia|date=2013-03}} {{Taxobox | name = ''Platanista'' | status = | image = | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Mammalia]] | ordo = [[Cetacea]] | familia = [[Platanistidae]] | genus = '''Platanista''' | species = | binomial = Platanista | binomial_authority = | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Vertebrata]] | infraclassis = [[Eutheria]] | synonyms = }} An '''''Platanista'''''<ref name = "COL"/> in uska [[genus]] han [[Mammalia]]. An ''Platanista'' in nahilalakip ha [[familia]] nga [[Platanistidae]].<ref name = "COL"/> An ''Platanista'' amo la an [[genus]] nga ha [[familia]] nga [[Platanistidae]].<ref name = "COL"/> An [[kladograma]] hini sumala ha [[Catalogue of Life]]<ref name = "COL"/>: {{Clade | label1 = '''''Platanista&nbsp;''''' | 1={{Clade | 1=''[[Platanista gangetica]]'' | 2=''[[Platanista minor]]'' }} }} ==Mga kasarigan== <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= https://catalogueoflife.org/annual-checklist/2011/search/all/key/platanista/match/1|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist.|author= Bisby F.A., Roskov Y.R., Orrell T.M., Nicolson D., Paglinawan L.E., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., Baillargeon G., Ouvrard D. (ed.)| date = 2011|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 24 Septyembre 2012}}</ref> </references> ==Mga sumpay ha gawas== {{Commons category|Platanista}} {{Wikispecies|Platanista|''Platanista''}} [[zh-min-nan:Ìn-tō͘ Hô hái-ti]] [[Kaarangay:Platanista]] [[bn:গঙ্গা নদী শুশুক]] [[ca:Platanista gangetica]] [[cs:Delfínovec ganžský]] [[es:Platanista gangetica]] [[fi:Gangesindelfiini]] [[fr:Sousouc]] [[hi:गंगा डालफिन]] [[hr:Indijski riječni dupin]] [[hu:Gangeszi folyamidelfin-félék]] [[it:Platanista gangetica]] [[lt:Gango delfinas]] [[ml:സുസു]] [[pnb:بلھن]] [[pt:Golfinho-do-ganges]] [[ru:Гангский дельфин]] [[simple:Indus River Dolphin]] [[sk:Delfínovec indický]] [[sr:Индијски ријечни делфин]] [[te:గంగా నది డాల్ఫిన్]] [[uk:Гангський річковий дельфін]] [[ur:نابینا ڈولفن]] [[vi:Cá heo sông Hằng và sông Ấn]] 631svdujpgqkmas9k0x4941ljcosg1l 0 457036 7784691 7784438 2026-08-04T20:33:50Z CommonsDelinker 126 Removing [[:c:File:National_reptile_of_Pakistan.jpg|National_reptile_of_Pakistan.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Yann|Yann]] because: per [[:c:COM:NETCOPYVIO|]]. 7784691 wikitext text/x-wiki {{botmade|Lsjbot|Crocodylia|date=2013-03}} {{Taxobox | name = ''Crocodylus palustris'' | status = VU | image = | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Reptilia]] | ordo = [[Crocodylia]] | familia = [[Crocodylidae]] | genus = [[Crocodylus]] | species = '''Crocodylus palustris''' | binomial = Crocodylus palustris | binomial_authority = [[René-Primevère Lesson|Lesson]] 1831 | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Vertebrata]] | synonyms = ''Crocodilus palustris'' <small>[[René-Primevère Lesson|Lesson]] 1831</small><ref name = "col72711"/> | status_ref = <ref name = "iucn"/> | status_system = iucn3.1 }} An '''''Crocodylus palustris'''''<ref name = "col72711"/> in uska species han [[Crocodylia]] nga ginhulagway ni [[René-Primevère Lesson]] hadton 1831. An ''Crocodylus palustris'' in nahilalakip ha [[genus]] nga ''[[Crocodylus]]'', ngan [[familia]] nga [[Crocodylidae]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> Ginklasipika han [[IUCN]] an species komo [[nadudultan]].<ref name = "iucn"/> Waray hini subspecies nga nakalista.<ref name = "COL"/> ==Mga kasarigan== <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= https://catalogueoflife.org/annual-checklist/2011/search/all/key/crocodylus+palustris/match/1|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist.|author= Bisby F.A., Roskov Y.R., Orrell T.M., Nicolson D., Paglinawan L.E., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., Baillargeon G., Ouvrard D. (ed.)| date = 2011|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 24 Septyembre 2012}}</ref> <ref name = "col72711">Lesson, R.P. (1831) Catalogue des Reptiles qui font partie d'une Collection zoologique recueille dans l'Inde continentale ou en Afrique, et apportée en France par M. Lamare-Piquot., Bulletin des Sciences Naturelles et de Géologie, Paris. 25 (2): 119-123</ref> <ref name = "source">''TIGR Reptile Database ''. Uetz P. , 2 Oktubre 2007</ref> <ref name = "iucn">{{IUCN2012.2|assessors= | date = 1996|id= 5667|title= Crocodylus palustris|downloaded= 24 Oktubre 2012}}</ref> </references> ==Mga sumpay ha gawas== {{Commons category|Crocodylus palustris}} {{Wikispecies|Crocodylus palustris|''Crocodylus palustris''}} [[Kaarangay:Crocodylus]] r01tw2puz7cdpgbydx0vhl81ow0jigh 0 798184 7784625 4724895 2026-08-04T17:06:47Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Mga bitoon 7784625 wikitext text/x-wiki [[File:Cetus IAU.svg|thumb]] An '''Mira''' in usa nga pula nga higante nga [[bituon]]. {{turok}} [[Kaarangay:Mga bitoon]] aqa3e3f52r69r7wxpotjynt736cjbry 14 810727 7784624 5429344 2026-08-04T17:04:13Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Astronomiya 7784624 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Astronomiya]] bfa2r7p02e12t1dj5z5uqp0x7x6bi6m 14 810784 7784619 5429330 2026-08-04T16:58:23Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Astronomiya 7784619 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Astronomiya]] bfa2r7p02e12t1dj5z5uqp0x7x6bi6m 14 814780 7784630 5429222 2026-08-04T17:15:46Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Fisika 7784630 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Fisika]] nc78xmmj4g5axej1ghw84p9zjm1hkeg 0 1847127 7784615 7469596 2026-08-04T16:04:02Z Fredlyfish4 14794 photo wrong family 7784615 wikitext text/x-wiki {{botmade|Lsjbot|Coleoptera|date=2013-09}} {{Taxobox | name = Scirtidae | status = | image = Scirtes hemisphaericus (Linné, 1767) (21467509570).png | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Coleoptera]] | familia = '''Scirtidae''' | genus = | species = | binomial = Scirtidae | binomial_authority = | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Hexapoda]] | superfamilia = [[Scirtoidea]] | synonyms = }} An '''Scirtidae'''<ref name = "COL"/> in uska [[familia]] han [[Coleoptera]]. An Scirtidae in nahilalakip ha [[familia]] nga [[Scirtoidea]], [[ordo]] nga [[Coleoptera]], [[classis]] nga [[Insecta]], [[punoan]] nga [[Arthropoda]], ngan [[regnum]] nga [[Animalia]].<ref name = "COL"/> An [[familia]] nga Scirtidae in naglalakip hin 53 ka mga species, sumala ha [[Catalogue of Life]]<ref name = "COL"/>. An [[kladograma]] hini sumala ha [[Catalogue of Life]]<ref name = "COL"/>: {{Clade | label1 = [[Scirtoidea]]&nbsp; | 1={{Clade | label1 = '''&nbsp;Scirtidae&nbsp;''' | 1={{Clade | 1=''[[Cyphon]]'' | 2=''[[Elodes]]'' | 3=''[[Helodes]]'' | 4=''[[Microcara]]'' | 5=''[[Ora]]'' | 6=''[[Prionocyphon]]'' | 7=''[[Prionoscirtes]]'' | 8=''[[Sarabandus]]'' | 9=''[[Scirtes]]'' }} | 2=[[Clambidae]] | 3=[[Eucinetidae]] }} }} ==Mga kasarigan== <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= https://catalogueoflife.org/annual-checklist/2011/search/all/key/scirtidae/match/1|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist.|author= Bisby F.A., Roskov Y.R., Orrell T.M., Nicolson D., Paglinawan L.E., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., Baillargeon G., Ouvrard D. (ed.)| date = 2011|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 24 Septyembre 2012}}</ref> </references> ==Mga sumpay ha gawas== {{Commons category|Scirtidae}} {{Wikispecies|Scirtidae|''Scirtidae''}} ==Image gallery== <gallery> File:Amplectopus.jpg File:Cyphanodes vestitus female.jpg File:Stenocyphon new species.jpg File:Stenocyphon.jpg File:Terrestrial scirtid larva.jpg </gallery> [[Kaarangay:Scirtidae]] iimkc9k64bf1rswf4ykkn9r485sfxs2 0 1847170 7784616 6720530 2026-08-04T16:10:49Z Fredlyfish4 14794 /* Image gallery */ wrong species 7784616 wikitext text/x-wiki {{botmade|Lsjbot|Coleoptera|date=2013-09}} {{Taxobox | name = ''Cyphon padi'' | status = | image = | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Coleoptera]] | familia = [[Scirtidae]] | genus = [[Cyphon]] | species = '''Cyphon padi''' | binomial = Cyphon padi | binomial_authority = ([[Linnaeus (awtor)|Linnaeus]], 1758) | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Hexapoda]] | superfamilia = [[Scirtoidea]] | synonyms = }} An '''''Cyphon padi'''''<ref name = "col3"/> in uska species han [[Coleoptera]] nga syahan ginhulagway ni [[Linnaeus (awtor)|Linnaeus]] hadton 1758. An ''Cyphon padi'' in nahilalakip ha [[genus]] nga ''[[Cyphon]]'', ngan [[familia]] nga [[Scirtidae]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> Waray hini subspecies nga nakalista.<ref name = "COL"/> ==Mga kasarigan== <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= https://catalogueoflife.org/annual-checklist/2011/search/all/key/cyphon+padi/match/1|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist.|author= Bisby F.A., Roskov Y.R., Orrell T.M., Nicolson D., Paglinawan L.E., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., Baillargeon G., Ouvrard D. (ed.)| date = 2011|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 24 Septyembre 2012}}</ref> <ref name = "col3"> (1996) , database, NODC Taxonomic Code</ref> <ref name = "source">''ITIS: The Integrated Taxonomic Information System''. Orrell T. (custodian), 26 Abril 2011</ref> </references> ==Mga sumpay ha gawas== {{Commons category|Cyphon padi}} {{Wikispecies|Cyphon padi|''Cyphon padi''}} ==Image gallery== <gallery> File:Cyphon.padi.-.calwer.27.03.jpg </gallery> [[Kaarangay:Cyphon]] psd4yczdr8jiel7tjadru73e1kyxtqg 0 1866575 7784622 6244256 2026-08-04T17:02:14Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Mga bitoon 7784622 wikitext text/x-wiki [[File:Diagram of the life of Sun-like stars.jpg|thumb]] An '''Ebolusyon han bituon''' in usa proseso kun diin iton uska bituon hin naagi hin sagunson nga mga radikal nga pagbabag-o ha durante ha iya kinabuhi. {{turok}} [[Kaarangay:Mga bitoon]] lgjq04ivrowncwylun4ptvymeo8lu5p 0 1866597 7784621 4603852 2026-08-04T17:01:24Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Mga bitoon 7784621 wikitext text/x-wiki [[File:Sirius A and B Hubble photo.jpg|thumb]] An '''tagduha nga bituon''' in uska sistema hin bituon nga may-ada duduha nga bituon nga naglilibotay ha ira komon nga sentro hin masa. {{turok}} [[Kaarangay:Mga bitoon]] [[en:Binary star]] 4pf4jdwnng158r96qjjhrg5039atv0a 0 1867732 7784671 6256618 2026-08-04T19:56:26Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Epistemolohiya 7784671 wikitext text/x-wiki An '''rasun''' o kundi man '''rasón''' (tikang han Kinatsila nga ''razón'') nangangahulogan hin katadungan, pagkamatandong, hinungdan. Ginagamit iní pagtawag hin mga hinungdan hin mga panhinabo o butang ngan han panhunahuna kun unan-o in mga bagay ginhinungdan. It pulong nga '''rasón''' ginagamit liwat hin diri pormal nga pagtawag hin ''batun''. [[Kaarangay:Epistemolohiya]] [[Kaarangay:Angay igbutang ha Wiksyunaryo]] [[en:Reason]] qeuow6p3sn5x4r95fhj0l84hvahdtxt 0 1982946 7784647 5321838 2026-08-04T18:46:44Z Unlimitedmusic7 68048 7784647 wikitext text/x-wiki Iton '''matambok nga tuna''' in may-ada hinin nga masunod nga mga [[kinaiya]]: * Mayda inin nga sustansiya nga kinahanglanan hin panguna nga nutrisyon pantanaman, sugad hit [[nitroheno]]. * Mayda inin sadang nga mineral para hin nutrisyon pantanaman, sugad hin [[boron]], [[klorin]], [[kobalt]], [[tumbaga]], [[puthaw]], [[manganeso]], [[molybdenumyo]], [[sulpur]], ngan [[sink]]. * Naglalakip inin hin materya organiko hin tuna, nga nagpapaupay han istruktura han tuna, ngan pagpapabilin han kahulos han tuna. * An pH han tuna in tikang ha 6.0 ngada ha 6.8 para han kasagaran nga tanaman, pero it iba in naayon hin maasido o alkalino nga kondisyon. * Maupay nga istruktura han tuna. * Mayada sadang nga mga mikroorganismo ha kinahanglan han pagpatubo han tanaman. * Agsob may-ada damo nga bawbaw nga tuna. {{turok}} a8jjv5n3x92p4l6zv4fmsnkrfcgumhw 0 1983026 7784623 5395010 2026-08-04T17:03:08Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Mga bitoon 7784623 wikitext text/x-wiki [[File:M92 arp 750pix.jpg|thumb]] An '''pundok biton-on''' o '''dampog biton-on''' in grupo hin mga [[bituon]]. {{turok}} [[Kaarangay:Mga bitoon]] ry2sgmets3jobsh2mxqbi8jl0z4yh9q 0 1983036 7784618 5395011 2026-08-04T16:57:50Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Mga bitoon 7784618 wikitext text/x-wiki [[File:A Swarm of Ancient Stars - GPN-2000-000930.jpg|thumb]] An '''pundok malidong''' in malidong nga katitirok hin mga [[bituon]] nga nalibot ha butnga hin [[galaxiya]] komo usa [[satelayt]]. {{turok}} [[Kaarangay:Mga bitoon]] ccpvh7wuwb4177k769flk8hvvc3cv0s 0 1983055 7784657 6269167 2026-08-04T19:22:50Z Unlimitedmusic7 68048 + sumpay [[The Dark Side of the Moon]] 7784657 wikitext text/x-wiki [[File:DarkSideOfTheMoon1973.jpg|thumb|400px|Pink Floyd (1973)]] An '''Pink Floyd''' amo an usa ka sikat nga Inglis nga banda nga gintukod ha London, England ha 1965. An mga nagtukod nga miyembro amo hira Roger Waters, David Gilmour, Nick Mason, Richard Wright ngan Syd Barrett. == Mga album == * The Piper at the Gates of Dawn (1967) * A Saucerful of Secrets (1968) * More (1969) * Ummagumma (1969) * Atom Heart Mother (1970) * Meddle (1971) * Obscured by Clouds (1972) * [[The Dark Side of the Moon]] (1973) * Wish You Were Here (1975) * Animals (1977) * The Wall (1979) * The Final Cut (1983) * A Momentary Lapse of Reason (1987) * The Division Bell (1994) * The Endless River (2014) {{turok}} [[Kaarangay:Musika]] 1cocd5e79ihplbyoqay4mlzn4endb9g 14 1986743 7784635 6253986 2026-08-04T18:12:04Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Yinaknan 7784635 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Yinaknan]] [[Kaarangay:Pilipinas|Linggwahe]] tfri14ptlio4igqhk06kl76j31db6in 0 2868968 7784675 6183393 2026-08-04T20:05:36Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Lohika 7784675 wikitext text/x-wiki Iton '''paradoks''' in usa nga pamulong nga baga nakontra ha kalugaringon pero bangin tuod liwat. {{turok}} [[Kaarangay:Lohika]] m9c1n1lysi66c10a6wttb5wm3biw1le 14 2870881 7784643 6183780 2026-08-04T18:33:50Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Biyolohiya 7784643 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Biyolohiya]] rsb2vxzw241lkvv9ap0sz23giklan0g 7784645 7784643 2026-08-04T18:35:45Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Biyokimika 7784645 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Biyokimika]] j9y3yq2unejwdzrvp051vd54eu9dxr5 14 2871939 7784632 6183768 2026-08-04T18:07:24Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Internet 7784632 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Internet]] ruuvo9nl0b6ytjx5xcfbb1zrz1ukajy 0 2881896 7784678 6230940 2026-08-04T20:12:16Z Unlimitedmusic7 68048 - Kaarangay:Kaagi 7784678 wikitext text/x-wiki [[File:TenochtitlanModel.JPG|thumb|right|240px]] An '''Tenochtitlan''' ({{lang-es|'''Tenochtitlan'''}}, {{IPA-es|ˈmexiko tenotʃˈtitlan|-|Mexico Tenochtitlan.ogg}}), nga orihinal nga tinawag nga '''México-Tenochtitlan''' (Klasikal nga Nahuatl: ''Mēxihco-Tenōchtitlan'' [meːˈʃíʔ.ko te.noːt͡ʃ.ˈtí.t͡ɬan]), usá nga dako nga [[Mexica]] nga [[syudad-nga-estado]] didâ hin purô ha [[Danaw Texcoco]] ha [[Siong han Mexico]]. Gintukod han Hunyo 20, 1325, amo ini an pamunuan o kapital han nagtitikadako nga [[Imperyo Azteca]] ha ika-15 nga gatostuig<ref name="tenochtitlan capital">{{cite web|title=Tenochtitlán, la capital azteca |url=http://www.historiang.com/articulo.jsp?id=1606479 |publisher=''www.historiang.com'' |accessdate=8 Abril 2011 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120322114848/http://www.historiang.com/articulo.jsp?id=1606479 |archivedate=Marso 22, 2012}}</ref> tubtub han [[Kahulog han Tenochtitlan|kadakop hiní han mga Espanyol han 1521]]. Ha gihataasi nga takna hini, amo ini an gidako-i nga [[syudad-nga-estado|syudad]] ha [[Pre-Columbian]]o nga [[mga Amerika]]. Nahimo ini ha sunod nga usá nga ''[[Mga munisipyo han Mexico|cabecera]]'' han [[Virreinato han Bag-o nga Espanya]]. Yanâ, an mga naguba han Tenochtitlan nahamutang ha [[historico nga sentro han Syudad han Mexico]]. An Tenochtitlan usá han duhá nga mga [[Nahua mga katawhan|Nahua]] nga ''[[altepetl|āltēpetl]]'' (mga syudad-nga-estado) didâ han purô, ngan an ikaduha amo an [[Tlatelolco (altepetl)|Tlatelolco]]. ==Mga kasarigan== {{reflist}} [[Kaarangay:Mehiko]] [[Kaarangay:Kasaysayan]] {{turok}} qb9nywiwp6b7uuv89t17i244t7ri189 0 2886220 7784681 6255808 2026-08-04T20:14:26Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Kasaysayan 7784681 wikitext text/x-wiki An '''Cesarea Maritima'''<ref>''Baraan nga Biblia: An Maupay nga Sumat Para ha Imo'' (Biblia nga Ginhubad ha Pinulongan nga Samarenyo) Samarenyo Popular Version SPV 050 P PBS 2003-1 Philippine Bible Society 1978</ref> o kundi man '''Sesarea Maritima'''<ref>''An Baraan nga Kasuratan'' Samarenyo Bible SAM 054 PBS 2000-1 Philippine Bible Society 1983</ref> (ha Linatin ngan Ininglis: ''Caesarea Maritima'' <small>kaluwás ha Ininglis</small>: {{IPAc-en|ˌ|s|ɛ|s|ə|ˈ|r|iː|ə|_|m|ə|ˈ|r|ɪ|t|ɪ|m|ə}}; [[Koine nga Griniyego|Griniyego]]: {{lang|grc|Παράλιος Καισάρεια}} ''Parálios Kaisáreia''), nga kilalado gihapon nga '''Cesarea Palestina''' o '''Sesarea Palestina''' (ha Linatin: ''Caesarea Palestinae''<ref name=nie>{{Cite NIE|wstitle=Cæsarea Palestinæ |year=1905}}</ref>), usá nga kahadto nga syudad ha [[Patag han Sharon]] ha baybayon han [[Dagat Mediteraneo]], nga yana mga bungkag na la an nahabilin ngan lakip hin usá nga [[Mga nasodnon nga parke ngan reserba hin kalibungan han Israel|Israeli nga nasodnon nga parke]]. Gintukod an syudad ngan an daungan hin sakayan ha tugon ni [[Herodes nga Harangdon]] han mga c. 22–10 o kundi man 9 UC harani han lugar hin kasanhi nga [[Fenisya|Fenisyahanon]] nga estasyon hin armada nga panagat nga tinatawag nga ''Stratonos pyrgos'' (Στράτωνος πύργος, "Tore ni Straton"), nga posible ginngaranan tikang han ika-4 nga gatostuig UC nga hadi han [[Sidon]] nga hi [[Abdashtart I|Strato I]].<ref>"Gintukod han mga tuig 22-10 o kundi man 9 U.C. ni Herodes nga Harangdon, harani han mga nahabilin hin gutiay nga estasyon hin armada nga panagat nga Fenisyahanon nga tinatawag nga Tore ni Strato (Stratonos Pyrgos, Turns Stratonis), nga malinamposon dida han han ika-3 kutob syahan nga gatostuig U.C. Iní nga gamay nga daungan hin sakayan nahamutang ha Amihan nga dapit han sityo. Ginhalad ni Herodes an bag-o nga bungto ngan an daungan hin barko hiní (''limen Sebastos'') kan [[Augustus|César Augusto]]. Didâ han sayo nga Romano nga panahon, an Cesarea amo an lingkoran han mga Romano nga procurador han lalawigan han Judea. Hi Vespasiano, nga ginpasamwak nga emperador ha Cesarea, nagpahitaas han ranggo han syudad ngadto han ranggo nga Colonia Prima Flavia Augusta, ngan ha urhe nga panahon, hi Alejandro Severo nagpahitaas hiní ngadto han ranggo nga Metropolis Provinciae Syriae Palestinae." A. Negev, "CAESAREA MARITIMA Palestine, Israel" ha: Richard Stillwell et al. (eds.), ''The Princeton Encyclopedia of Classical Sites'' (1976).</ref><ref>Isaac, B.H., ''The Near East Under Roman Rule: Selected Papers'' (Brill, 1997), p. 15</ref> Ha urhe, an syudad nagin pamunuan han mga lalawigan han [[Lalawigan han Iudaea|Romano nga Judea]], Romano nga [[Sirya Palaestina]] ngan Bizantino nga [[Palaestina Prima]]. Ginpanimungto an syudad tikang han mga syahan kutob han ika-6 nga gatostuig AD ngan nagin usá nga importante nga [[sayo nga sentro hin Kristyanismo|sayo nga sentro hin Kristyanismo]] han Bizantino nga panahon, kundi nabungkag ini dida han [[Muslim nga paglupig han Levant|Muslim nga paglúpig]] han 640, ngan katapos hini nawad'an an syudad han pagka-importante hiní. Katapos iní ginbalik hin pagpakusog han mga Muslim han ika-11 nga gatostuig, ginlupig ini han [[Ginhadi-an han Jerusalem|mga Cruzado]], nga nagpadig-on hiní ngan naghimo hiní ngadto hin importante nga daungan hin sakayan, ngan ha kataposan ginrubâ iní han [[Mameluko nga Sultanato (Cairo)|mga Mameluko]] han 1265. An ngaran nga ''Cesarea'' (Καισάρεια) ginhimo ha Inarabo nga {{lang|ar-Latn|Qaysaria}} {{lang|ar|قيسارية|rtl=yes}}. Nahipabayaan an lugar ha mga tuig kutob han mga 1800. Ginbalik iní hin pagpadukwag ngadto hin baranggay hin mga manaragat hin mga [[Bosniak]] nga mga Muslim nga inmigrante katapos han 1884, ngan ngadto hin moderno nga bungto katapos han 1940, gin-incorporar han 1977 nga munisipalidad han [[Cesarea]] ([[Hebreo nga pinulongan|Hebreo]] {{lang|he-Latn|Kesariya}} {{lang|he|קיסריה|rtl=yes}}) ha sakob han [[Haifa nga Distrito]] han [[Israel]], mga nahabutnga ha mga syudad han [[Tel Aviv]] ngan [[Haifa]].<ref>Raban and Holum, 1996, p. [https://books.google.com/books?id=pckUkJIHjiQC&pg=PA54 54]</ref> An mga nahabilin nga mga bungkag han kahadto nga syudad, ha baybayon mga 2 ka km ha salatan tikang han moderno nga [[Cesarea]], ginhukab dida han mga dekada han 1950 ngan 1960 ngan ginlakip an lugar ngadto han bag-o nga [[Nasodnon nga Parke han Cesarea]] han 2011. ==Mga pinambasaran== {{reflist}} {{turók}} [[Kaarangay:Kasaysayan]] [[Kaarangay:Israel]] klcrkwa7qns8rlfvqmezn8hrotnhlns 0 2886408 7784680 6256774 2026-08-04T20:13:45Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Kasaysayan 7784680 wikitext text/x-wiki [[File:Flag of Cross of Burgundy.svg|thumb|[[Krus han Borgonya|Bandira]] han Imperyo Espanyol]] [[File:Flag of the United Kingdom.svg|thumb|[[Bandira han Reino Unido|Bandira]] han Imperyo Britaniko]] An pamulong nga "'''an imperyo nga diin diri gud natunod an adlaw'''" o kundi man "'''an imperyo nga diin an adlaw diri gud natunod'''" ({{lang-en|the empire on which the sun never sets}}; {{lang-es|el imperio donde nunca se pone el sol}}) gingamit pagtawag hin pipira nga mga pankalibota nga mga [[imperyo]] nga higrayo an naabtan nga baga hin mayda bisan la usá nga bahin han ira teritoryo nga dayuday ada ha kaadlawon.<ref group=Note>Ugsa hin mga exakto nga pagsukod han pagkaiba han longitud ha butnga hin mga higrayo nga katunaan, diri posible masabtan hin pagkasiguro kun an pamulong tinuod nga nagpapahayag hin imperyo. Dugang pa, an kahulogan han "natunod" bangin diri pirme nga sugad, kay an literal nga pagtudlok hini mahiunong kun iton adlaw ilarom han kasidsiran han langit, ngan kun ha praktikal kun masirom an kalangitan. Amo nga an pagtratar hin mga kapawa ha kakurulpon ngan mga bakunawa puyde mag-iba.</ref> Syahan ini nga gin-gamit han [[unibersal nga monarkiya]] han Europeo ngan Amerikano nga mga dominyo ha ilarom ni [[Carlos V, Baraan nga Emperador Romano|Emperador Carlos V]].<ref>{{Cite web|url=https://books.google.it/books?id=6IZbDwAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=Political+history+of+the+world&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiM-5WJm4zlAhWB-qQKHQXqCSMQ6AEIKDAA#v=onepage&q=Political+history+of+the+world&f=false|title=A Political History of the World: Three Thousand Years of War and Peace|first=Jonathan|last=Holslag|date=25 Oktubre 2018|publisher=Penguin UK|via=Google Books}}</ref><ref>Armitage, David ''The Ideological Origins of the British Empire'' Cambridge University Press (2000) p32</ref><ref>Ocker, Christopher, Printy ,Michael & Starenko, Peter (Editors) ''Politics and Reformations: Communities, Politics, Nations, and Empires'' Brill Academic Publishers (2007), 495.</ref> Gingamit hin sunod an pamulong para han Imperyo Espanyol ni [[Felipe II han Espanya]] ngan han mga nagsunod ha iya, han ika-16, ika-17, ngan ika-18 nga mga gatostuig.<ref name="Hobelt2003">{{cite book|author=Lothar Höbelt |title=Defiant Populist: Jörg Haider and the Politics of Austria |url=https://books.google.com/books?id=qrsgaVfsUKAC&pg=PA1 |year=2003 |publisher=Purdue University Press |isbn=978-1-55753-230-5 |page=1}}</ref><ref>Cropsey, Seth. Seablindness: How political neglect is choking American sea power and what to do about it. [https://books.google.co.uk/books?id=2S-dDgAAQBAJ&pg=PT13&lpg=PT13&dq=fray+francisco+de+ugalde+imperio&source=bl&ots=7IEQsmfLWa&sig=1gEZcgLOadPki_YZdHHyFjIcDZ4&hl=es&sa=X&ved=0ahUKEwj074e2uZHZAhUqIcAKHfJ4CUcQ6AEIXTAJ#v=onepage&q=fray%20francisco%20de%20ugalde%20imperio&f=false]</ref> Ha mga diri maiha nga mga panahon, gin-gamit ini para han [[Imperyo Britaniko]], kaurugan han ika-19 nga gatostuig ngan syahan nga bahin han ika-20 nga gatostuig, usá nga panahon nga diin an Imperyo Britaniko nagkaada hin kadako hin teritoryo nga [[Talaan hin mga gidako-i nga imperyo|darudako kaysa hin bisan ano nga imperyo ha kaagi]]. Han ika-20 nga gatostuig, agsob gingamit an pamulong pagtawag han pankalibotan nga pag-unat han Amerikano nga gahom. == Mga tigaman == {{reflist|group=Note}} == Mga pinambasaran == {{Reflist|30em}} {{turók}} [[Kaarangay:Politika]] [[Kaarangay:Kasaysayan]] 9u32ceng8tr27o2kbauawtki6ubhh7m 0 2886466 7784676 6257199 2026-08-04T20:07:29Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Pilosopiya 7784676 wikitext text/x-wiki Iton '''paradigma''' in usa nga pamulong ha siyensya ngan [[pilosopiya]] baga nakontra ha kalugaringon bangin tuod modelo. {{turok}} [[Kaarangay:Pilosopiya]] 9qk0encc7f9sjow6zvmohxyiywp1s7i 14 2886777 7784689 6258545 2026-08-04T20:22:44Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Kasaysayan 7784689 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Sicilia|Kaagi, Kasaysayan]] [[Kaarangay:Kasaysayan]] 1k8dhlog8asncvfa9cvmsc3n3hzwv0y 0 2887005 7784626 6260514 2026-08-04T17:10:12Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Teknolohiya 7784626 wikitext text/x-wiki Iton '''inbensyon''' in us'ka propesyonal hin metodo, komposisyon nga nanginginlabot hin paggamit hin kaaradman inhenierya, makina ha pagpadukwag hin produsyon para hin siyensya nga [[teknolohiya]]. {{turok}} [[Kaarangay:Teknolohiya]] 0zzrwkg4qvrxz22fwx20cvg6i10p112 0 2887752 7784654 6274362 2026-08-04T19:17:53Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Mga kadagatan 7784654 wikitext text/x-wiki [[File:Laurasia-Gondwana.svg|thumb]] An '''Kalawdan Tethys''' amo an katubigan han kalawdan nga nagpapalibot sulod ha Mesozoic tikang kontinente han Gondwana ngan Laurasia pakadto ha kalawdan Indico. {{turok}} [[Kaarangay:Mga kadagatan]] 2x13vxm4fwu03wd6b64iffe0cw0bg6f 0 2889603 7784649 6296695 2026-08-04T19:12:21Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Mga karaonon 7784649 wikitext text/x-wiki [[Paypay:Spices1.jpg|thumb]] '''Panakot''' (Iningles:''Spice''), in uska pagkaun nga lisu, pruta, gamot nga panit nakukuha ini ha tanaman pina-agi hit timpla han pagkolor, ka kondimento han pagluluto mapabilin an asin. Ini panakot in kinahanglanon ha tanaman han mga dahon nga bukad ha taragudti nga kadamo, pero nakakaraot ha mga medisina, rituwal nga relihiyon, kosmetik ngan mga pahumot. {{turok}} [[Kaarangay:Mga karaonon]] 5qyegmv0fpd3ab9elyvnhm0o4o84mix 0 2906484 7784694 2026-08-05T03:01:51Z Icodense 30844 Icodense ginbalhin an pakli nga [[Victorina A. Abellanosa]] ngadto ha [[Victorino A. Abellanosa]]: corr. 7784694 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Victorino A. Abellanosa]] m6hrnz72khqksrr20luf6z5kxo5l5a5