Wikipedia warwiki https://war.wikipedia.org/wiki/Syahan_nga_Pakli MediaWiki 1.47.0-wmf.14 first-letter Medya Pinaurog Hiruhimangraw Gumaramit Hiruhimangaw hiton gumaramit Wikipedia Hiruhimangraw hiton Wikipedia Paypay Hiruhimangraw hiton paypay MedyaWiki Hiruhimangraw hiton MedyaWiki Batakan Hiruhimangraw hiton batakan Bulig Hiruhimangaw hiton bulig Kaarangay Hiruhimangraw hiton kaarangay TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 22 7784857 7784426 2026-08-08T19:08:53Z Unlimitedmusic7 68048 7784857 wikitext text/x-wiki {{Infobox panimungto | name = Tacloban | official_name = Syudad han Tacloban | settlement_type = [[Cities of the Philippines#Classification|Highly Urbanized City]] | image_skyline = Downtown Tacloban 02.JPG | image_caption = An Suláng han San Juanico, An duungan han Tacloban, ngan parte han downtown Tacloban | image_seal = Ph seal Tacloban.png | seal_size = 100x80px | nickname = Gateway to Eastern Visayas | motto = | image_map = {{PH wikidata|image_map}} | map_alt = | map_caption = {{PH wikidata|map_caption}} | pushpin_map = Philippines | pushpin_map_caption = Lokasyon ha sulod han Pilipinas | coordinates = {{PH wikidata|coordinates}} | subdivision_type = Nasud | subdivision_name = [[Philippines]] | subdivision_type1 = [[Mga rehiyon han Pilipinas|Rehiyon]] | subdivision_type2 = [[Mga Probinsya han Pilipinas|Probinsya]] | subdivision_name1 = [[Eastern Visayas]] (Rehiyon VIII) | subdivision_name2 = [[Leyte (lalawigan)|Leyte]] {{small|(ha kamumutang la)}} | subdivision_name3 = [[Legislative districts of Leyte#1st District|Syahan nga Distrito han Leyte]] | established_title = Established<br />{{nowrap|Provincial capital<ref name=RA760>{{cite web | url = http://www.chanrobles.com/republicacts/republicactno760.html#.UUl6aJAZ5H0 | title = Republic act no. 760 - an act creating the city of tacloban | quote = Section 1. This Act shall be known as the Charter of the City of Tacloban | date = 20 Hunyo 1952 | accessdate = 20 Marso 2013 }}</ref>}}<br />Chartered city<br />Highly urbanized city<ref>[[Commission on Elections (Philippines)|COMELEC]] [http://www.comelec.gov.ph/?r=otherres/MR090036 Minute Resolution No. 09-0036]</ref> | established_date = {{PH wikidata|founded}} | parts_type = [[Barangay]] | parts = 138 (see § [[#Barangays|Barangays]]) | government_footnotes = <ref>{{cite web|url=http://dilg.gov.ph/cities.php |title=Cities |publisher=Department of the Interior and Local Government |location=Quezon City, Philippines |accessdate=8 Abril 2013 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130530144453/http://dilg.gov.ph/cities.php |archivedate=30 Mayo 2013 }}</ref> | government_type = {{PH wikidata|government_type}} | leader_party = [[Nacionalista Party (Philippines)|NP]] | leader_title = {{PH wikidata|leader_title}} | leader_name = Alfred S. Romualdez | leader_title1 = {{PH wikidata|vicemayor_title}} | leader_name1 = Edwin Y. Chua | area_footnotes = <ref name=nscb>{{cite web |title=Province: Leyte |url=http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/province.asp?regName=REGION+VIII+%28Eastern+Visayas%29&regCode=08&provCode=083700000&provName=LEYTE |work=PSGC Interactive |publisher=National Statistical Coordination Board |accessdate=20 Hunyo 2013 |location=Makati City, Philippines |archive-date=15 Oktubre 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071015102432/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/province.asp?provCode=083700000&provName=LEYTE&regCode=08&regName=REGION%20VIII%20%28Eastern%20Visayas%29 |url-status=dead }}</ref> | area_total_km2 = {{PH wikidata|area}} | elevation_min_m = 2 | population_total = {{PH wikidata|population_total}} | population_as_of = {{PH wikidata|population_as_of}} | population_footnotes = {{PH census|current}} | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = {{PH wikidata|electorate_title}} | population_blank1 = {{PH wikidata|electorate}} | population_blank2_title = Language | population_blank2 = {{PH wikidata|language}} | population_demonym = {{PH wikidata|demonym}} | population_note = | postal_code_type = [[List of ZIP codes in the Philippines|ZIP Code]] | postal_code = {{PH wikidata|postal_code}} | area_code = {{PH wikidata|area_code}} | area_code_type = {{areacodestyle}} | blank_name_sec1 = {{PH wikidata|income_class_title}} | blank_info_sec1 = {{PH wikidata|income_class_ordinal}} | blank1_name_sec1 = {{PSGCstyle}} | blank1_info_sec1 = {{PSGC detail}} | website = {{PH wikidata|website}} | footnotes = | coordinates_region = {{PH wikidata|coordinates_region}} | leader_title2 = {{PH wikidata|council_title}} | leader_name2 = {{PH Town Council | Edwin Chua | Jerry Uy | Elvie Casal | Edward Chua | Willy Domingo | Vangie Esperas | Rachelle Pineda | Aimee Grafil | Raissa Villasin | Jom Bagulaya | Eden Chua-Pineda | com = http://www.gmanetwork.com/news/eleksyon2016/results/local/REGION+VII/CEBU/CEBU+CITY?tfb_a }} | elevation_max_m = 21 | timezone = [[Philippine Standard Time|PHT]] | utc_offset = +8 }} An '''Syudad han Tacloban''' usa nga Highly Urbanized City (HUC) han [[Sinirangan Bisayas]] paagi han Presidential Proclamation No. 1637. Gawas na ini nga syudad han jurisdiksyon han probinsya han [[Leyte (probinsya)|Leyte]]. Han amihanan han syudad an bungto han [[Babatngon, Leyte|Babatngon]], ha salatan o habagatan an bungto han [[Palo, Leyte|Palo]]. Ha katundan han syudad mabibilngan an bungto han [[Alangalang, Leyte|Alangalang]]. An Tacloban nahamutangan ha [[Baybayon han Kankabatok]] (o Kankabatok Bay) ngan Baybayon han Panalaron ha [[Estrecho han San Juanico]] o San Juanico Strait. Ha sidlangan han syudad, tabok han Estrecho de San Juanico, mabibilngan an isla o puro han [[Samar]]. Iton mga bungto han Samar nga tabok han Tacloban, amo an [[Basay, Samar|Basay]] ngan [[Santa Rita, Samar|Santa Rita]]. Ini in mayda 360 milya (580 km) kaharayo tikang ha Manila. Sumala han 2015 nga senso, mayda ini populasyon nga 242,089 ngan ini an mayda gidadamoi nga tawo nga syudad ha Sinirangan Bisayas. Han 2016 nga piniliay, mayda ini 124,777 nga rehistrado nga botante. Ini liwat an sentro panrehiyon han Sinirangan Bisayas, tungod nga ini an panguna ha ganghaan han mga idro ha rehiyon. An Tacloban nagin ulohan han Pilipinas kadali, tikang han 20 Oktubre 1944 tubtob 27 Pebrero 1945. Han ika-8 han Nobyembre 2013, naruba ini nga syudad han paglasurbo han Bagyo Yolanda, nga nahitabo liwat ha kapareho nga destroso ngan pagkawara han kinabuhi hadin 1897 ngan 1912. Han ika-17 han Enero 2015, hi Papa Francisco ginbisita an Tacloban upod han iya lista han mga lugar nga bibisitahon. Nagkamay-ada misa ha San Jose Airport. ==Kasaysayan== Ha pagtikang, an ngaran han lugar nga kabahin han Tacloban ginngaranan nga Kankabatok (ha lain nga kasurat: Cancabato, Kankabato). Hi Kabatok (o Kabato) kuno amo an syahan nga nag-ukoy ha lugar. An mga sinmunod nga kinmada ngan nag-ukoy hira Gumoda, Huraw ngan iba pa. Mayda lain nga teoriya hi Dr. Rolando Borrinaga mahitungod han ngaran nga Kabatok. Siring niya, nga an Tacloban, amo an resulta tikang han pag-usa hin duduha nga mga baranggay, an baranggay Kankabatok (nga ha pagtikang dida hiton Baranggay San Fernando yana) ngan an baranggay Kanhuraw (an baranggay nga diin nahimutang an City Hall). Ha Binisaya nga Winaray, iton "kabatok" (o 'kapatok') nangangahulogan nga kaaway, amo nga an literal nga kahulogan han "Kankabatok" "an gintatag-iyahan han kaaway". Siring ni Dr. Borinaga, an baranggay Kanhuraw, kabahin han ginhadi-an ni Kandaya nga naglalakip hin mga bahin ha Leyte ngan Samar. An mga baranggay nga kaaway han Kanhuraw ngan Kandaya amo an Kankabatok. (Dugang pa ni Dr. Borrinaga, amo kuno ini an rason nga mayda mga hagrani nga baranggay nga baga sugad liwat it ngaran sugad han ''Campetic'' (o Kan Pitik) nga nangangahulogan ''gintatag-iyahan ni Pitik'' ngan ''Candahug'' (o Kan Dahog) nga karugsidngon ''gintatag-iyahan ni Dahog''). Subay hini nga mga ngaran, mayda mga nasiring nga makikit-an an pamahungpahong han katilingban diin ini nga mga lugar hikakagian. Sugad han pulong nga "pitik," pananglitan. Ini nga pulong nangangahulogan nga "latik". Ha konteksto han pag-awayan,aton nakikita an opensiba nga personalidad ni Pitik. Sugad gihapon ini hi Dahug. An pulong nga "dahog" nangangahulogan hin "pagpaol-ol,o sobra pa." Nahimamaol-ol an hin-o man nga magtatalapas han nasabi nga dapit--Candahug, kun sugad.An istorya han ngaran nga "Kankabatok" in pwede kitaon hin sugad nga paglantaw. An Kankabatok nagtikang komo usa nga barrio han [[Basay, Samar]]. Nahibulag ini nga nahimo nga lain nga bungto. An ngaran nga ''Tacloban'' nakuha daw tikang hin usa nga pamaagi hin pangisda o panagat nga masurong han una dida hini nga bungto nga tinatawag ''panaklob''. An ngaran nga ''Tacloban'' nangangahulogan nga ''diin nananaklob''. Han pag-abot han mga Americano, an Tacloban amo an gingamit nga ''base of operations'' han mga Americano han ira mga opensiba-militar ha Samar dida han Panahon han Gyera nga Pilipinhon-Americano. An ''Camp Bumpus'' nga yana dida nahimutang an ''Leyte Park Hotel'' amo an campo militar han mga Americano. (Ginkuha an ngaran han campo tikang hin sundalo nga hi Bumpus nga usa han namatay dida han [[Nahinabo ha Balangiga]] o Balangiga Incident). Ha panahon han Ika-Duha nga Pankalibutan nga Gyera, an Tacloban amo an naging kapital han Commonwealth han Pilipinas ha pagbalik han mga fuerza Pilipinhon ug Americano tikang 1944 hangtod 1945 nga nahibalik an kapital ha Manila. Ha 12 han Hunyo 1953, an Tacloban nahimo nga syudad katapos han pagpirma ni Presidente Elpidio Quirino han balaod nga nagbalhin han Tacloban tikang hin bungto ngadto hin syudad. An syahan nga alkalde han syudad hi [[Ildefonso Cinco]]. ==Gobyerno== === Pamunuan han Lalawigan === An Tacloban yana usa na nga Highly Urbanized City (HUC) hadtong Disyembre 18, 2008 pinaagi han referendum. Ini nga syudad it bungto han Probinsiya han Leyte. Tacloban an pirmiro nga HUC ha rehiyon otso (Eastern Visayas)ngan ika-34 ha bug-os na Pilipinas. ([File: National Statistics Coordination Board, Region VIII nga opisina]) [[File:Leyte Capitol road view (Libertad, Tacloban, Leyte; 09-08-2022).jpg|thumb|250px|left|Kapitolyo han Leyte]] === Pamunuan han Siyudad === An balay han Siyudad nakatindog dida ha Kanhuraw Hill. Tungod hini danay tawagon nga Kanhuraw ang pamunuan han Siyudad han Tacloban [[File:Tacloban City Hall 2016.jpg|thumb|250px|right|Balay han Ciudad han Tacloban]] === Mga Baranggay === An Tacloban mayda usa ka gatos katloan kag walo (138) nga baranggay. <table border=0><tr> <td valign=top> * Barangay 2 * Nula-tula (Bgys. 3 & 3A) * Libertad (Barangays 1 & 4) * Barangay 5 * Barangay 6 * Barangay 6-A * Barangay 7 * Barangay 8 * Barangay 100 (San Roque) * Barangay 101 (New Kawayan) * Barangay 102 (Old Kawayan) * Barangay 103 (Palanog) * Barangay 103-A (San Paglaum) * Barangay 104 (Salvacion) * Barangay 105 (Suhi) * Barangay 106 (Santo Niño) * Barangay 107 (Santa Elena) * Barangay 108 (Tagapuro) * Barangay 12 * Barangay 13 * Barangay 14 * Barangay 15 * Barangay 16 * Barangay 17 * Barangay 18 * Barangay 19 * Barangay 20 * Barangay 21 * Barangay 21-A * Barangay 22 * Barangay 23 * Barangay 24 * Barangay 25 * Barangay 26 * Barangay 27 </td><td valign=top> * Barangay 28 * Barangay 29 * Barangay 30 * Barangay 31 * Barangay 32 * Barangay 33 * Barangay 34 * Barangay 35 * Barangay 35-A * Barangay 36 * Barangay 37 * Barangay 37-A * Barangay 38 * Barangay 39 * Barangay 40 * Barangay 41 * Barangay 42 * Barangay 43 * Barangay 43-A * Barangay 43-B * Barangay 44 * Barangay 44-A * Barangay 45 * Barangay 46 * Barangay 47 * Barangay 48 * Barangay 49 * Barangay 50 * Barangay 50-A * Barangay 50-B * Barangay 51 * Barangay 52 * Barangay 53 * Barangay 54 * El Reposo (Barangays 55 & 55 </td><td valign=top> * Barangay 56 * Barangay 57 * Barangay 58 * Barangay 59 * Barangay 60 * Barangay 60-A * Barangay 61 * Barangay 62 * Barangay 63 * Barangay 64 * Barangay 65 * Barangay 66 * Barangay 66-A * Barangay 67 * Barangay 68 * Barangay 69 * Barangay 70 * Barangay 71 * Barangay 72 * Barangay 73 * Barangay 74 * Barangay 75 * Barangay 76 * Barangay 77 * Barangay 78 (Marasbaras) * Barangay 79 (Marasbaras) * Barangay 80 (Marasbaras) * Barangay 81 (Marasbaras) * Barangay 82 (Marasbaras) * Barangay 83 (San Jose) * Barangay 83-A (San Jose) * Barangay 84 (San Jose) * Barangay 85 (San Jose) * Barangay 86 * Barangay 87 </td><td valign=top> * Barangay 88 * Barangay 89 * Barangay 90 (San Jose) * Barangay 91 (Abucay) * Barangay 92 (Apitong) * Barangay 93 (Bagacay) * Barangay 94 (Tigbao) * Barangay 95 (Caibaan) * Barangay 96 (Calanipawan) * Barangay 97 (Cabalawan) * Barangay 98 (Camansinay) * Barangay 99 (Diit) * Barangay 109 (V & G Subd.) * Barangay 109-A * Barangay 110 (Utap) * Barangay 5-A * Barangay 36-A * Barangay 42-A * Barangay 48-A * Barangay 48-B * Barangay 51-A * Barangay 54-A * Barangay 56-A * Barangay 59-A * Barangay 59-B * Barangay 62-A * Barangay 62-B * Barangay 83-B * Barangay 83-C (San Jose) * Barangay 95-A (Caibaan) * Barangay 8-A * Barangay 23-A * Barangay 94-A </td></tr></table> ==Ekonomiya== Ha ekonomiya, iton Tacloban usa han mga pinakamalaksi nga natubo nga mga syudad ha Pilipinas. Dinhi nahamutangan an gidako-i nga [[luparan]] han rehiyon ngan mayda nahasalipdan nga duruungan o puerto hin mga barko. An produkto nga dako ha pag-export amo an [[lugit]] o kopra. Nagtukod an gobyerno hin zona ekonomika (economic zone), an ''Eastern Visayas Regional Growth Center'' (EVRGC) agod makuha an kadam-an hin mga katpong ug edukado nga mga trabahante. Iton mga investor ha EVRGC gintataga-an hin mga ''tax exemption'' ug ''incentive'', ug iba pa nga mga pribilehiyo, tikang han mga gobyerno nasyonal ug lokal. [[File:Zamora Street, Downtown Tacloban.jpg|thumb|250px|right|Dalan han Zamora]] An usa liwat nga naka-upay hini para hiton mga investor amo an paggamit hin elektrika koryente han syudad tikang han dako nga Tongonan [[Geothermal]] Power Plant, nga damo iton nakukuha nga koryente nga diri gud duro naapektohan han mga presyo han lana ha kalibutan. Damo gihapon iton katigayunan hin tubig (water resources). An Tacloban amo liwat an ganghaan ngadto han Leyte Industrial Development Estate ha Isabel, nga didto nahimutangan an Philippine [[Phosphate]] Fertilizer Plant, an gidako-i nga ''factory'' hin ''fertilizer'' ha Asia, ug an Philippine Associated Smelter and Refining Company, an gidako-i nga ''copper procesing plant'' ngan nasod. ==Pag-aram/Edukasyon== Dida hit syudad nahamutangan in mga dagko nga mga institusyon hin pag-aram (educational institution) nga ginpapaluyo han gobyerno sugad hiton [[University of the Philippines]] Tacloban, an Leyte Normal University, an [[Eastern Visayas State University]] (nga han una amo an Leyte Institute of Technology), ug an Leyte National High School (nga gin-agnayan nga Leyte High). An National Maritime Polytechnic, kilalado komo usa han mga nangunguna ha teknolohiya nga mga iskwehan nga maritime ha Asia adto liwat ha Tacloban, nahamutangan ha Baranggay Cabalawan, sapit la hiton Tulay San Juanico. Harani liwat an UP School of Health Sciences (nga nahamutangan ha [[Palo, Leyte]]). Ha mga pribado nga iskwelahan nga adto o harani ha Tacloban, lakip hini an RTR Foundation (an gidako-i nga medical school han rehiyon), an Asian Development College, an Holy Infant College, an Leyte Colleges, an Saint Paul School of Professional Studies (adto liwat ha Palo, usa han mga gidako-i, kon ha populasyon han mga istudyante, nga mga business schools ha gawas hit Manila), an AMA Computer College, STI, an St. Scholastica's College, an Alpha-Omega Learning Center, an [[Leyte Progressive High School]], an Sacred Heart College, ug an UCFLP Pre-elementary School. === Primarya Elementarya === ==== Publiko ==== <table border=0><tr> <td valign=top> * Rizal Central Scool * RTR Elementary School * Lorenzo Daa Memorial School * Salvacion Elementary School * Caibaan Elementary School * Bliss Elementary School * Tagpuro Elementary School * San Fernando Central School * Dr. Bañez Memorial School * Palanog Resettlement School * San Roque Elementary School * Bayanihan Elementary School * Judge Antonio R. Montilla Elem. School * Kapangian Central School * Sto. Niño SPED Center * Sta. Elena Elementary School * Bonifacio Bulante Elementary School * Cabalawan Elementary School * Basper Elementary School * Palanog Elementary School </td><td valign=top> * Panalaron Central School * Sagkahan Elementary School * Tigbao-Diit Elementary School * Bagacay Elementary School * Diit Mercyville Primary School * San Jose Central School * Marasbaras Elementary School * Don vicente Quintero Memorial School * Nula-Tula Elementary School * Camansihay Elementary School * Sto. Niño Primary School * Fisherman's Village Elementary School * Manlurip Primary School * City Central School * Anibong Elementary School * V&G Memorial School * Lucio Vivero Elementary School * Old Kawayan Primary School * Scandinavian Elementary School </td></tr></table> ==== Laboratory School ==== * Leyte Normal University * Eastern Visayas State University ==== Pribado ==== <table border=0><tr> <td valign=top> * Alpha Omega Learning Center * Arc Angelus Civitas School, Inc. * Asian Development Foundation College * Blessed Joseph Freinademetz Kinder * Bright Sparks International * Eastern Visayas College Prep. School * Grace Baptist Academy * Holy Infant College * Holy Virgin of Salvacion School, Inc. * Jansen Heights Learning Foundation * JE Mondejar Computer College * Kiddie Home Child Development Inc. * Leyte Progressive High School * Liceo del Verbo Divino * Colegio de la Salle Fondacion </td><td valign=top> * Penarada Tutorial Center * Perpetual Help Learning Center * Regional Continuing Educ (SPED) * Sacred Heart College of Tacloban * St. Agnes Educational Foundation * St. Anthony SPEC Center Foundation * St. Lawrence Xavier Early Academy House, Inc. * Tacloban City Adventist School * St. Therese Child Development Foundation * St. Therese Educational Foundation of Leyte(STEFTI) * Sto. Niño Educational Center * Tacloban Angelicum Learning Center * Tacloban Electonics Institute * United Church Family Life Program </td></tr></table> === Segundarya === ==== Publiko ==== <table border=0><tr> <td valign=top> * Leyte National High School * Marasbaras National High School * Cirilo Roy Montejo National High School * Sagkahan National High School * San Jose National High School </td><td valign=top> * Tacloban City National High School * Tacloban City Night High School * Tacloban National Agri. School * CRM Night High School * San Jose Night High School </td></tr></table> ==== Pribado ==== <table border=0><tr> <td valign=top> * Asian Development Foundation College * Centre for International Education - Tacloban Campus * Eastern Visayas College Preparatory School * Grace Baptist Academy * Holy Infant College * Holy Virgin of Salvacion School, Inc. * Leyte Progressive High School * Leyte Colleges </td><td valign=top> * Liceo del Verbo Divino * Sacred Heart School of Tacloban * St. Therese Child Development Center (STECL) * St. Therese Christian Development Center * St. Therese Educational Foundation of Tacloban Inc. (STEFTI) * Tacloban Angelicum Learning Center * Tacloban Montessori High School </td></tr></table> === Kolehiyo/Unibersidad/Aradman pan Teknikal === <table border=0><tr> <td valign=top> * Holy Infant College * St. Scholastica's College of Health Sciences * ABE International College of Business * AMA Computer College * Asian Development Foundation College * Collegio De La Salle Foundation de Tacloban * Vicente D. Romualdez Educational Foundation * Remedios Trinidad Romualdez Foundation * Holy Spirit Foundation of Leyte * Holy Virgin of Salvacion Foundation </td><td valign=top> * JE Mondejar Computer College * Jose Navarro Polytechnic Institute * Leyte Colleges * Leyte Polytechnic Institute * Leyte School of Professionals * STI College Tacloban * Leyte Normal University * Eastern Visayas State University * Tacloban College Foundation * University of the Philippines Tacloban College * Technical Education and Skills Development Authority (TESDA) * National Maritime Polytechnic * Centre for International Education - Tacloban Campus </td></tr></table> ==Hospital== * Divine Word Hospital * Bethany Hospital * RTR Medical Foundation * EVRMC (Eastern Visayas Regional Medical Center) * Tacloban City Hospital * Tacloban Doctors Medical Center * Mother of Mercy Hospital Amo ini an mga hospital ha Tacloban. MGA KLINIKA NGAN HEALTH CENTERS * <nowiki>'''City Health Office'''</nowiki> (Kanhuraw Hill) * <nowiki>'''Sagkahan Health/ Birthing Center'''</nowiki> * <nowiki>'''San Jose Health/Birthing Center'''</nowiki> * <nowiki>'''Diit Health/Birthing Center'''</nowiki> ==Turismo== An [[Tulay San Juanico]], amo an gihalaba-i nga tulay ha Pilipinas ngan nadugtong ini hiton Tacloban ngadto hit ika-tulo nga gidako-i nga isla han Pilipinas, an isla han [[Samar]]. An Tulay San Juanico 2.1 ka kilometero, nahamutangan ha Baranggay Cabalawan ug usa han mga dagko nga kiritaon han mga turista dinhi nga syudad. Ha syudad gihapon nahimutangan an Price Mansion ug an Redoña Residence nga amo an mga gin-ukyan nira General Douglas MacArthur ug Presidente [[Sergio Osmeña]] han pagbalik han mga Americano ha Pilipinas dida han Ika-Duha nga Gyera Pangkalibotan. Iba nga mga kiritaon nga hagrani amo an Katedral han Palo (nahamutangan ini [[Palo, Leyte]] mga 11 ka kilometros tikang ha Tacloban); an mansyon ni Imelda Marcos nga baga hin sugad han [[Versailles]]; an MacArthur National Park (nahamutangan ini ha Baranggay Candahug ha [[Palo, Leyte]] mga 6-7 ka kilometros tikang ha Tacloban), mga World War II nga site ug memorial, ngan mga pipira nga mga baybayon o ''beaches'' nga napalibot hit syudad ug mga hagrani nga mga bungto. ==Mga Medya== === Newspaper === Ginsisirbi-an an Tacloban han mga sumurunod nga peryodiko * Sun.Star Tacloban * Sun.Star Superbalita Tacloban * Leyte Samar Daily Express * EV Mail * San Juanico News ==Relihiyon== <gallery> File:Sto. Niño Church of Tacloban.jpg|Singbahan han Santo Niño han Tacloban </gallery> ==Nahiaraan (Kultura) ngan Arte== === Mga Adlaw han Kapistahan ha Tacloban === Kalendaryo han mga Kapistahan ha Tacloban <table border=0> <td valign=top> * Enero 11 - Scandinavian * Enero 13 - Alimasag * Enero 15 - Fishermen's Village * Pebrero 11 - V&G Subdivision * Pebrero 11 - Imelda Village * Marso 19 - Cabalawan * Mayo 2 - Basper * Mayo 2 - Old Kawayan * Mayo 6 - Soliman * Mayo 7 - New Kawayan * Mayo 12 - San Isidro * Mayo 13 - Fatima Village * Mayo 14 - Camansihay * Mayo 15 - Calanipawan * Mayo 15 - Naga-Naga * Mayo 15 - San Isidro (Suhi) * Mayo 15 - Utap </td><td valign=top></td><td valign=top> * Mayo 16 - Abucay * Mayo 16 - Apitong * Mayo 18 - Di-it * Mayo 21 - Marasbaras * Mayo 23 - JE Palanog * Mayo 24 - Cabalawan * Mayo 25 - San Jose * Mayo 26 - Palanog * Mayo 28 - San Roque * Mayo 30 - Lower Nula-Tula * Mayo 31 - Upper Nula-Tula * Hunyo 2 - Santa Elena * Hunyo 3 - Rawis, Anibong * Hunyo 15 - Caibaan * Hunyo 16 - Sto. Nino * Ika duha nga Dominggo han Hunyo - Sacred Heart Parish * Hunyo 20 - Costa Brava </td><td valign=top></td><td valign=top> * Hunyo 30 - '''Syudad han Tacloban''' * Hulyo 10 - Anibong * Ika duha nga Sabado han Agosto - San Fernando * Agosto 16 - Tigbao * Agosto 23 - Burayan, San Jose * Agosto 25 - Serin / Torres * Agosto 25 - Tagpuro * Agosto 26 - Manlurip * Agosto 27 - Sea Wall * Agosto 29 - Quarry * Agosto 30 - Sabang * Octobre 16 - Sampaguita * Octobre 22 - Buho * Octobre 22 - Pericohon * Octobre 24 - Sagkahan / Bliss * Octobre 28 - San Gerardo & PHHC </td></table> ---- ==Kitaa Gihapon== * [[Alkalde han Tacloban|Lista han mga alkalde han Tacloban]] ==Mga Dugang nga Barasahon== * [https://web.archive.org/web/20091022054613/http://geocities.com/rolborr/tacsoc.html http://www.geocities.com/rolborr/tacsoc.html] <br />Mga Barasahon mahitungod han Tacloban ni Dr. Rolando Borrinaga ==Mga Sumpay ha Gawas== * [http://www.tacloban.gov.ph/ Opisyal nga Websayt han Tacloban] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081014053339/http://www.tacloban.gov.ph/ |date=2008-10-14 }} * [http://elgu.ncc.gov.ph/ecommunity/tacloban/ ELGU nga websayt han Tacloban] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050425234518/http://elgu.ncc.gov.ph/ecommunity/tacloban/ |date=2005-04-25 }} * [http://www.tacloban.org/ Websayt mahitungod hit Tacloban] * [http://taclobanoids.org Taclobanoids.org nga Forum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160315165232/http://www.taclobanoids.org/ |date=2016-03-15 }} * [https://web.archive.org/web/19991006143025/http://members.tripod.com/Taclobanon/ Taclobanon han Southern California] * [http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp Philippine Standard Geographic Code] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120413163013/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp |date=2012-04-13 }} * [http://www.census.gov.ph/ 2000 Philippine Census Information] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004104825/http://census.gov.ph/ |date=2013-10-04 }} {{Commons category|Tacloban}} {{Leyte}} [[Kaarangay:Mga syudad han Pilipinas]] [[Category:Tacloban]] qwqd184a6ip2cni4z6xi6uf0aka65cl 14 466 7784803 7646054 2026-08-08T13:11:19Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Fisika 7784803 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Fisika]] nc78xmmj4g5axej1ghw84p9zjm1hkeg 0 8866 7784956 7643644 2026-08-09T10:07:34Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Panluto 7784956 wikitext text/x-wiki [[File:Assorted bread.jpg|right|thumb|tinapay]] An '''karan-on'''<ref>Abuyen, Tomas A. '''Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog'''. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 160.</ref> o '''tinapay'''<ref>Abuyen, Tomas A. '''Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog'''. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 385.</ref> o amo an [[pagkaon]] nga hinimo tikang ha linuto nga [[harina]] ug [[tubig]]. == Pinanbasaran == {{reflist}} ==Padugang nga barasahon== {{div col|colwidth=30em}} *Kaplan, Steven Laurence: ''Good Bread is Back: A Contemporary History of French Bread, the Way It Is Made, and the People Who Make It''. Durham/ London: Duke University Press, 2006. ISBN 978-0-8223-3833-8 * Jacob, Heinrich Eduard: ''Six Thousand Years of Bread. Its Holy and Unholy History''. Garden City / New York: Doubleday, Doran and Comp., 1944. New 1997: New York: Lyons & Burford, Publishers (Foreword by Lynn Alley), ISBN 1-55821-575-1 &lt * Spiekermann, Uwe: ''Brown Bread for Victory: German and British Wholemeal Politics in the Inter-War Period'', in: Trentmann, Frank and Just, Flemming (ed.): ''Food and Conflict in Europe in the Age of the Two World Wars''. Basingstoke / New York: Palgrave, 2006, pp.&nbsp;143–171, ISBN 1-4039-8684-3 * {{cite book | first = Marion | last = Cunningham | year = 1990 | title = The Fannie Farmer cookbook | url = https://archive.org/details/fanniefarmercook0000cunn_k4s5 | others = illustrated by Lauren Jarrett | edition = 13th | publisher = [[Alfred A. Knopf]] |location = New York | isbn = 0-394-56788-9}} * {{cite book | first=James | last=Trager | year=1995 | title=The food chronology: a food lover's compendium of events and anecdotes from prehistory to the present | url=https://archive.org/details/foodchronologyf00trag | publisher=Henry Holt | isbn=0-8050-3389-0}} * {{cite book | first=Alan | last=Davidson | year=1999 | title=The Oxford Companion to Food | url=https://archive.org/details/oxfordcompaniont0000davi | publisher=Oxford University Press | isbn=0-19-211579-0 }} * {{cite conference | author=D. Samuel | title=Brewing and baking | booktitle=Ancient Egyptian materials and technology. Eds: P.T. Nicholson & I. Shaw. Cambridge: Cambridge University Press | year=2000 |pages=537–576| isbn=0-521-45257-0}} * {{cite book | first=E. J. | last=Pyler | year=1988 | title=Baking Science & Technology 3rd Ed. vols. I & II | publisher=Sosland Publishing Company | isbn=1-882005-02-3 }} {{div col end}} ==Mga sumpay ha gawas== {{sisterlinks}} * {{Cookbook-inline|Bread Recipes}} [[Kaarangay:Panluto]] f6nm6d3h784inbxp8gxkcac65bqdwyz 14 11815 7784877 4735521 2026-08-08T19:44:34Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Karaonon ngan irimnon 7784877 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Karaonon ngan irimnon]] 9x93xf6frnenaie7q7zp8e1en2ewf3r 0 12200 7784874 6178935 2026-08-08T19:39:05Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Mga irimnon 7784874 wikitext text/x-wiki [[Paypay:Orange juice 1.jpg|right|thumb|Duga han prutas nga orange]] An '''duga'''<ref>Abuyen, Tomas A. '''Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog'''. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 81.</ref> amo an unod nga [[likido]] nga nakukuha tikang ha [[prutas]] o [[utan]]. == Pinanbasaran == {{reflist}} ==Mga sumpay ha gawas== *{{Commons category-inline|Juices}} [[Kaarangay:Mga irimnon]] r7sj3s128mjd1gly2yxvd01sh5c4r43 0 14765 7784852 7644282 2026-08-08T18:53:02Z Unlimitedmusic7 68048 + mga sumpay, Kaarangay:Mga disyerto 7784852 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Sahara satellite hires.jpg|thumb]] An '''Disyerto Sahara''' ha [[Amihanan nga Apriká]], amo an ika-duha nga gidadako-i nga [[disyerto]] ha [[kalibutan]] (kasunod han [[Antartika]]), nga mayda 9,065,000 [[kilometro kwadrado]] nga [[kahaluag]]. Ini an pinakamapaso nga lugar ha kalibutan pero diri an pinakamamara. An pinakamamara amo an [[disyerto Atacama]] ha [[Salatan nga Amerika]]. An ngaran nga Sahara tikang ha [[inarabic]] nga صحر, kasirigngon disyerto. ==Pinanbasaran== {{Reflist}} ==Mga reperensya== * Chris Scott. ''Sahara Overland''. Trailblazer Guides, 2005. * Michael Brett and Elizabeth Frentess. ''The Berbers''. Blackwell Publishers, 1996. * Charles-Andre Julien. ''History of North Africa: From the Arab Conquest to 1830''. Praeger, 1970. * Abdallah Laroui. ''The History of the Maghrib: An Interpretive Essay''. Princeton, 1977. * [[Hugh N. Kennedy|Hugh Kennedy]]. ''Muslim Spain and Portugal: A Political History of al-Andalus''. Longman, 1996. * Richard W. Bulliet. ''The Camel and the Wheel''. Harvard University Press, 1975. Republished with a new preface Columbia University Press, 1990. * [[Eamonn Gearon]]. ''The Sahara: A Cultural History''. Signal Books, UK, 2011. Oxford University Press, USA, 2011. ==Mga sumpay ha gawas== {{Commons category|Sahara}} * [http://www.saudiaramcoworld.com/issue/200701/seas.beneath.the.sands.htm About Sahara subsurface [[hydrology]] and planned usage of the [[aquifers]]] * [http://www.kalasnyikov.hu/dokumentumok/besenyo_western_sahara.pdf Western Sahara] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140805112417/http://www.saudiaramcoworld.com/issue/200701/seas.beneath.the.sands.htm |date=2014-08-05 }}, Publikon Publishers, Pécs, 2009, ISBN 978-963-88332-0-4 [[Kaarangay:Mga desyerto]] 559kobf16u7780jbfetbx80lzx9rdxy 14 15132 7784897 6238667 2026-08-08T20:16:34Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Matematika 7784897 wikitext text/x-wiki =Patag nga Heyometriya (Plane Geometry)= ==[[Mga]] [[Puligunu]] (Polygons)== 0. Inpinitibu (Infinite) (Walang Katapusan) [[Sirkulo]] u lidung (Pambansa: Bilog) 1. Inpinitibu (Infinite) [[bagis]]-bagis (Pambansa: Linya) 2. Inpinitibu (Infinite) [[parihu]] nga [[bagis]] (Pambansa: Pareho) 3. Triyanggulu u tulu ka [[suruk]] nga nag[[tapo]] nga [[bagis]]; sadukay u usa nga dukay (Triangle) (Pambansa: Talsulok) 4. Kuwadradu u upat ka suruk (Square) Dasag (Pambansa: Parisukat) (Rectangle) Kinaban (Pambansa: Parihaba) (Trapezoid) Tawi (Pambansa: Paritangi) 5. Pintadu u lima ka suruk; tuldukay u tulu ka dukay (Pentagon) (Pambansa: Limsulok o lima na sulok) 6. Hiksahidu u unum ka suruk; updukay (Hexagon) (Pambansa: Anisulok) 7. Hiptahidu u pitu ka suruk (Heptagon) 8. Uktihadu u walu ka suruk (Octagon) 9. Nunadu u siyam ka suruk (Nonagon} 10. Dikagun u napulu ka suruk (Decagon) 11. Undikagun u napulu kag usa ka suruk (Undecagon) 12. Dudikagun u napulu kag duha ka suruk (Dodecagon) 13. Tridikagun u napulu ug tulu ka suruk; napugundukay (Tridecagon) (Pambansa: Labtatsulok) 3. Tulu an [[ligid]] ; sadukay (Pambansa: tatsulok) Imahi #REDIRECT [[http://4.bp.blogspot.com/_nD_R3gXtq2Y/S8d0Fl5cjHI/AAAAAAAAAUM/0O6AbgAUQ4s/s1600/460px-Triangle-acute.svg.png]] 4. Upat an [[ligid]] ; hadukay Imahi #REDIRECT [[http://4.bp.blogspot.com/_YKO2gL-hVDc/S_n7MnOuqhI/AAAAAAAAEiU/0xFcu72RqNI/s1600/Square2.jpg]] 5. Lima an [[ligid]] tuldukay (Pambansa: limsulok) Imahi #REDIRECT [[http://www.kidsmathgamesonline.com/images/pictures/shapes/pentagon.jpg]] 6. Unum an [[Ligid]] ; updukay (Pambansa: nimsulok) Imahi #REDIRECT [[http://bestcoloringpages.com/userImages/cp/hexagon-coloring-page1.jpg]] 7. Pito an [[Ligid]] Imahi #REDIRECT [[http://www.mathatube.com/sitebuilder/images/heptagon-7-280x329.jpg]] 8. Walu an [[Ligid]] Imahi #REDIRECT [[http://s.twistynoodle.com/img/r/octagon/octagon/octagon_coloring_page.png]] 9. Siyam an [[ligid]] Imahi #REDIRECT [[http://www.wpclipart.com/education/geometry/nonagon_9_sides_with_label.png.html]] 10. Napulu an [[ligid]] Imahi #REDIRECT [[http://www.google.com.ph/imgres?imgurl=http://www.marysrosaries.com/collaboration/images/0/0b/Decagon_001.png&imgrefurl=http://www.marysrosaries.com/collaboration/index.php%3Ftitle%3DFile:Decagon_001.png&usg=__tWFqSQUc4roXM8xrAmLay6UFqVs=&h=1615&w=1712&sz=49&hl=fil&start=1&sig2=Hdpetx745FNQm1oF0QA5YA&zoom=1&tbnid=Gy0iul3SlX7wOM:&tbnh=142&tbnw=150&ei=0opbUrbEHMeviQefjYDoBA&itbs=1&sa=X&ved=0CCoQrQMwAA]] 11. Unsi an [[Ligid]] Imahi #REDIRECT [[http://chestofbooks.com/crafts/metal/Metal-Pattern/images/Fig-172-Upon-a-Given-Side-to-Draw-a-Regular-Undecagon.jpg]] 12. Dusi an [[ligid]] Imahi #REDIRECT [[http://intmstat.com/blog/2007/08/geogebra-dodecagon.gif]] 13. Trisi an [[ligid]] Imahi #REDIRECT [[http://www.google.com.ph/imgres?imgurl=http://www.webanswers.com/post-images/7/7C/591FCE80-0294-415A-94133AEC757E16C2.JPG&imgrefurl=http://www.webanswers.com/science/math/what-is-a-13-sided-figure-called-147f15&usg=__ssv02-9-NpQ6La_hQ7PZcCY5I7c=&h=225&w=229&sz=6&hl=fil&start=9&sig2=FBO9cR-AY68VJJnnQLTFNg&zoom=1&tbnid=6iE3MLStlnr-xM:&tbnh=106&tbnw=108&ei=eItbUtyNOIOiigeG7oCwBw&itbs=1&sa=X&ved=0CDoQrQMwCA]] 2D (Two-Dimensional) (Duha ka diriksiyun) X-Axis ngan Y-Axis ([[Aksis]]) X [[nga]] [[patag]] (Iningles:X-Plane/Axis) [[patag]] , [[tadung]] [[tikang]] [[wala]] [[ngadi]] [[tuu]] o [[tikang]] [[tuu]] [[ngadi]] [[wala]] Y [[nga]] [[patag]] (Iningles:Y-Plane/Axis) [[patag]] , [[tadung]] [[tikang]] [[igbaw]] [[ngadi]] [[ubus]] o [[tikang]] [[ubus]] [[ngadi]] [[igbaw]] ==Kartisian: (Cartesian Plane)== Kun kita an nag su[[surat]], an tipa tuu nga [[linya]] tikang ha butnga in pusitibu ngan an tipa-igbaw tikang butnga pusitibu gihapon, an wala ngan ubus nigatibu. An tuu igbaw nga kuwadradu (Quadrant) parihu pusitibu x ngan y pusitibu, an tuu ubus in x pusitibu and y nigatibu, and wala ngan ubus an x nigatibu and y nigatibu, an wala ngan igbaw an x nigatibu an y pusitibu. [[Paypay:CARTESIAN PLANE.jpg|400PX|IMAGE|LEFT|CARTESIAN PLANE]] Iksampulu: Pagsurat duha ka mitru tipa-igbaw tikang ha butnga (y-axis) nga duha ka mitru tipa tuu (x-axis) tikang ha butnga. X:+2 ngan Y:+2 An [[tubtub]]an han tipa-igbaw nga linya surati tipakadtu tubtuban han tikang butnga nga linya tipa-tuu. Ini an Triyanggulu u tulu ka suruk CONTRIBUTOR JEZALYN GAYONDATU [[Paypay:CARTESIAN PLANE1.jpg|400PX|IMAGE|LEFT|CARTESIAN PLANE]] Iksampulu: Pagsurat duha ka mitru tipa-igbaw tikang ha butnga (y-axis) ngan duha ka mitru tipa tuu (x-axis) tikang ha butnga. An [[tubtub]]an han tipa-igbaw nga linya ngan tubtuban han tipa tuu nga linya pag-tapua ini an puntus (2,2) nga ira gin tapuan. X:+2 ngan Y:+2 Pagsurat tulu ka mitru tipa-igbaw tikang ha butanga (y-axis)ngan tulu ka mitru tipa-wala (x-axis) tikang ha butnga An [[tubtub]]an han tipa-igbaw nga linya ngan tubtuban han tipa wala nga linya pag-tapua ini an puntus (-3,3) nga ira gin tapuan. X:-3 ngan Y:+3 Pagsurat upat ka mitru tipa-wala tikang ha butnga (x-axis)ngan lima ka mitru tipa-ubus (y-axis) tikang ha butnga An [[tubtub]]an han tipa-igbaw nga linya ngan tubtuban han tipa wala nga linya pag-tapua ini an puntus (-4,-5) nga ira gin tapuan. X:-4 ngan Y:-5 Linyahi tikang puntus (2,2) ngadtu puntus (-3,3) ngan tikang (-3,3) ngadtu (-4,-5) ngan tikang (-4,-5) ngadtu balik (2,2) ini in tulu na nga suruk. Kuplikadu nga Triyanggulo. Dida puntus (-3,3) diri kasiyaman digradu. CONTRIBUTOR JEZALYN GAYONDATU [[Paypay:CARTESIAN PLANE2.jpg|400PX|IMAGE|LEFT|CARTESIAN PLANE]] ==An Anggulo== Sukul han pag-[[ukang]] han nag-[[tapu]] nga linya. Kun magsurat ka [[Eskwala]] ini in kasiyaman digradu, kun tungga-on, kaupatan kag lima. Usa ka mitru tipa-[[tuu]] ngan usa ka [[mitru]] tipa [[igbaw]] ini an ka-tungga han kasiyaman digradu (90 degrees). Kun ini imu kuwadraduhon nga mga usa nga sukul {(usa tayms iya kalugaringun) dugngan (usa tayms iya kalugaringon)} ngan tanggalun an kuwadradu (square root) an ugat han kuwadradu han nag-dugangay nga sukul. (Square Root of (1 Square plus 1 Square)) ansiya in usa puntus upat ka gatus napulu kag upat u 1.414 Kun magamit [[kalkulador]], (shift) kun baga baliktad [[Tangent]] usa dibisyun usa parihu han usa, sanglit baliktad Tangent Usa, mahatag ha imu kaupatan kag lima digradu. (Shift Tan (1/1)), ha kalkulador (Scientific Calculator) equals 45 degrees. Kun Phytagorean Theorem (usa tayms ha iya kalugaringun dugngan usa tayms ha iya kalugaringun parihu han duha) 1 squared plus 1 squared equals 2, square root, an ugat han iya pagka-kuwadradu parihu han usa punutus upat ka gatus napulu kag upat. An Hypotenuse may sukul nga usa puntus upat ka gatus napulu kag upat. Triyangulu na siya. Cosine 45 degrees (kaupatan kag lima) tayms Hypotenuse, Usa puntus upat ka gatus napulu kag-upat (1.414) parihu han usa bumalik , usa an sukul niya han iya takin (Adjacent). Sanglit an iya takin diri an atubang nga sukul usa (1) gihapon. U ig Sine 45 degrees {ha kalkulador}(kaupatan kag lima) tayms Hypotenuse, Usa puntus upat ka gatus napulu kag-upat (1.414) parihu han usa bumalik. An atubang niya (opposite) usa an sukul. ==An kumplikadu nga tulu ka suruk== Ig surat an puntus (0,0), (7,4), (6,9) ha cartesian. Pagdugtunga ini nga tulu nga puntus. Makakhimu ka hin tulu ka suruk. Kuha-a an sukul hini. [[Paypay:Kumplikadu tulusuruk.jpg|400px|image|left|Kumplikadu Tulu nga Suruk]] Batun: Siyahan nga sukul A1: (Duha puntus Lima) 2.5 Yunit Kwadradu Ikaduha nga Sukul A2: (Walu puntus Katuluan kag Tulu) 8.33 Yunit Kwadradu Ikatulu nga Sukul A3: (Upat puntus wara kag Upat) 4.04 Yunit Kwadradu Ika-upat nga Sukul A4: (Duha puntus Napulu kag Lima) 2.15 Yunit Kwadradu Sukul han Ngatanan At: (Napulu kag Pitu puntus Wara kag Duha) 17.02 Yunit Kwadradu =Sulidu nga Heyometriya (Solid Geometry)= X [[nga]] [[patag]] (Iningles:X-Plane/Axis) [[patag]] , [[tadung]] [[tikang]] [[wala]] [[ngadi]] [[tuu]] o [[tikang]] [[tuu]] [[ngadi]] [[wala]] Y [[nga]] [[patag]] (Iningles:Y-Plane/Axis) [[patag]] , [[tadung]] [[tikang]] [[igbaw]] [[ngadi]] [[ubus]] o [[tikang]] [[ubus]] [[ngadi]] [[igbaw]] Z [[nga]] [[patag]] (Iningles:Z-Plane/Axis} [[patag]] , [[tadung]] [[tikang]] [[printi]] [[ngadi]] [[luyu]] o [[tikang]] [[luyu]] [[ngadi]] [[printi]] [[Imahi]]:[[paki]][[pindut]] [[han]] [[numiru]] dy [[kulur]] #REDIRECT [[http://x3dgraphics.com/examples/X3dForWebAuthors/Chapter03-Grouping/CoordinateAxesNSEW.WhiteBackground.png]] ===Kun ikaw an nagki[[kita]]=== [[Uryintasyun]] han 2D (Duha nga Diriksiyun) [[kumpas]] X Plane(Patag) [[tuu]] [[wisti]] [[pusitibu]] (+) [[wala]] [[isti]] [[nigatibu]] (-) Y Plane(Patag) [[igbaw]] [[nurti]] [[pusitibu]] (+) [[ubus]] [[sur]] [[nigatibu]] (-) [[Uryintasyun]] han 3D (Tulu nga Diriksiyun) [[kumpas]] X Plane(Patag) [[tuu]] [[wisti]] [[pusitibu]] (+) [[wala]] [[isti]] [[nigatibu]] (-) Y Plane(Patag) [[igbaw]] [[nurti]] [[pusitibu]] (+) [[ubus]] [[sur]] [[nigatibu]] (-) Y Plane(Patag) [[atras]] tipkada imu pusitibu (+) [[abante]] tipa-[[hirayu]] imu [[nigatibu]] (-) ===Kun ikaw an [[butang]]=== [[Uryintasyun]] han 2D (Duha nga Diriksiyun) [[kumpas]] X Plane(Patag) [[wala]] [[isti]] [[pusitibu]] (+) [[tuu]] [[wisti]] [[nigatibu]] (-) Y Plane(Patag) [[igbaw]] [[nurti]] [[pusitibu]] (+) [[ubus]] [[sur]] [[nigatibu]] (-) [[Uryintasyun]] han 3D (Tulu nga Diriksiyun) [[kumpas]] X Plane(Patag) [[wala]] [[pusitibu]] (+) [[tuu]] [[nigatibu]] (-) Y Plane(Patag) [[igbaw]] [[pusitibu]] (+) [[ubus]] [[nigatibu]] (-) Z Plane(Patag) [[printi]] [[pusitibu]] (+) [[luyu]] [[nigatibu]] (-) ===Kun ikaw an nagkiki[[kita]] hin Globo(Butang nga [[Spir]])=== : [[Uryintasyun]] han 3D (Tulu nga Diriksiyun) [[kumpas]] Printi Z (Patag) 180 ([[Digradu]]) - XY Plane (Patag) Kita Z Plane (Patag) 180 Digradu ngan kita X Plane 90 (Digradu) (Pusitibu) ngan 90 (Digradu) (Nigatibu) padis hin Y Plane 90 (Digradu) (Pusitibu) ngan 90 (Digradu) (Nigatibu) X Plane(Patag) [[tuu]] [[pusitibu]] (+) [[wala]] [[nigatibu]] (-) Y Plane(Patag) [[igbaw]] [[pusitibu]] (+) [[ubus]] [[nigatibu]] (-) Z Plane(Patag) [[printi]] [[pusitibu]] (+) [[Imahi]]:[[paki]][[pindut]] [[han]] [[numiru]] dy [[kulur]] #REDIRECT [[http://www.sidmia.net/img/globe123.jpg]] ==An kumplikadu nga linya== Ansya ini an (X,Y,Z) (X-Axis,Y-aksis,Z-aksis), it atun pansurat amu ini, kita ha [[ritratu]] [[Paypay:3dpen.jpg|200px|thumb|right|pan-surat]] Iksampulu: Ikaw an nagkikita, Ig surat an (1,2,3) ,uska ihap tipa tuu homan duha ka ihap tipa-igbaw ngan tulu nga ihap tipa-atras diri tipa-ubus u balik kundi ngada ha imu ngan (0,0,0) , (1,2,0) , (1,0,0) , (1,0,3) , (0,0,3), ig-dugtung an (1,0,0) ngadtu (0,0,0) , igdugtung an (1,2,3) ngadtu (0,0,3) , (1,0,0) ngadtu (1,2,0) , (1,2,0) ngadtu (0,0,0) , (0,0,3) ngadtu (1,0,3). Ka[[urug]]an gamit an [[palito]] hini. ==An [[Bolyum]] u bulyidu (Volume);(Cubic)(Kubiko)== {{Commonscat|Geometry}} [[Kaarangay:Matematika]] bezfcy4r5ux7wyafp9nx024apj4wkt8 0 17270 7784825 7783720 2026-08-08T13:57:52Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Paugnat-ha-Kusog 7784825 wikitext text/x-wiki [[File:Olympic flag.svg|thumb]] An '''Pamulay Olimpiko''' usa nga [[Paugnat-ha-Kusog|paugnatay-hin-kusog]] nga nanhihitabo ha iba-iba nga [[syudad]] kada upat ka [[tuig]]. {| class="wikitable" !Añu !Eventu ! colspan="2" |See ! colspan="6" rowspan="9" | |- ! colspan="4" |Xuegos Olímpicos de Branu |- !1896 |I edición |Atenes |Grecia |- !1900 |II edición |París |Francia |- !1904 |III edición |Saint Louis |Estaos Xuníos d'América |- !''1906'' |''Xuegos Intercalaos'' |''Atenes'' | ''Grecia'' |- !1908 |IV edición |Londres |Reinu Xuníu |- !1912 |V edición |Estocolmu |Suecia |- !1916 |VI edición |Berlín |Alemaña |- | colspan="4" |<small>Suspendíos pola Primer Guerra Mundial</small> ! rowspan="7" | !Añu !Eventu ! colspan="2" |See ! rowspan="53" | |- !1920 |VII edición |Amberes |Bélxica ! colspan="4" |Xuegos Olímpicos d'Iviernu |- !1924 |VIII edición |París |Francia !1924 |I edición |Chamonix | Francia |- !1928 |IX edición |Ámsterdam |Países Baxos !1928 |II edición |Sankt Moritz | Suiza |- !1932 |X edición |Los Angeles |Estaos Xuníos d'América !1932 |III edición |Lake Placid | Estaos Xuníos d'América |- !1936 |XI edición |Berlín |Alemaña !1936 |IV edición |Garmisch-Partenkirchen | Alemaña |- !1940 |XII edición |Ḥélsinki |Finlandia !1940 |V edición |Garmisch-Partenkirchen | Alemaña |- | colspan="9" |<small>Suspendíos pola Segunda Guerra Mundial</small> |- !1944 |XIII edición |Londres |Reinu Xuníu ! !1944 |VI edición |Cortina d'Ampezzo | Italia |- | colspan="9" |<small>Suspendíos pola Segunda Guerra Mundial</small> |- !1948 |XIV edición |Londres |Reinu Xuníu ! rowspan="19" | !1948 |VII edición |Sankt Moritz | Suiza |- !1952 |XV edición |Ḥélsinki |Finlandia !1952 |VIII edición |Oslu | Noruega |- !1956 |XVI edición |Melbourne |Australia !1956 |IX edición |Cortina d'Ampezzo | Italia |- !1960 |XVII edición |Roma |Italia !1960 |X edición |Squaw Valley | Estaos Xuníos d'América |- !1964 |XVIII edición |Tokiu |Xapón !1964 |XI edición |Innsbruck | Austria |- !1968 |XIX edición |Ciudá de Méxicu |Méxicu !1968 |XII edición |Grenoble | Francia |- !1972 |XX edición |Múnich |Alemaña !1972 |XIII edición |Sapporo | Xapón |- !1976 |XXI edición |Montréal |Canadá !1976 |XIV edición |Innsbruck | Austria |- !1980 |XXII edición |Moscú |XRSS !1980 |XV edición |Lake Placid | Estaos Xuníos d'América |- !1984 |XXIII edición |Los Angeles |Estaos Xuníos d'América !1984 |XVI edición |Sarayevu | Bosnia y Herzegovina |- !1988 |XXIV edición |Seúl |Corea del Sur !1988 |XVII edición |Calgary | Canadá |- !1992 |XXV edición |Barcelona |España !1992 |XVIII edición |Albertville | Francia |- !1996 |XXVI edición |Atlanta |Estaos Xuníos d'América !1994 |XIX edición |Lillehammer | Noruega |- !2000 |XXVII edición |Sydney |Australia !1998 |XX edición |Nagano | Xapón |- !2004 |XXVIII edición |Atenes |Grecia !2002 |XXI edición |Salt Lake City | Estaos Xuníos d'América |- !2008 |XXIX edición |Beixín |China !2006 |XXII edición |Torino | Italia |- !2012 |XXX edición |Londres |Reinu Xuníu !2010 |XXIII edición |Vancouver | Canadá |- !2016 |XXXI edición |Rio de Janeiro |Brasil !2014 |XXIV edición |Sochi | Rusia |- !2020 |XXXII edición |Tokiu |Xapón |} ==Mga pagkukuhaan== {{refbegin|colwidth=30em}} * {{Cite web|last=Beaster-Jones|first=Jayson|title=Commodification|url=http://www.oxfordreference.com.proxy.lib.sfu.ca/view/10.1093/acref/9780195314281.001.0001/acref-9780195314281-e-1827.|work=The Grove Dictionary of American Music|publisher=Oxford University Press|accessdate=15 Marso 2014| date = 2013}} * {{Cite book|last=Brownell|first=Susan|chapter=Introduction: Bodies before Boas, Sport before the Laughter Left|title=The 1904 Anthropology Days and Olympic Games: Sport, Race, and American Imperialism|date=2008|publisher=University of Nebraska Press|location=Lincoln and London|isbn=978-0-8032-1098-1}} * {{Cite book | title = Historical Dictionary of the Olympic Movement | last1 = Buchanon | first1 = Ian | last2 = Mallon | first2 = Bill | publisher = Scarecrow Press | location = Lanham, MD | date = 2006 | isbn = 978-0-8108-5574-8 | url = http://books.google.com/?id=fH3hD3MkIMYC&pg=PR101&dq=commercialization+of+the+olympic+games | accessdate =20 Marso 2009 | ref = harv }} * {{Cite book | last = Burkert | first = Walter | authorlink = Walter Burkert | date = 1983 | title = Homo Necans | url = https://archive.org/details/homonecansanthro0000burk | chapter = Pelops at Olympia | publisher = University of California Press | isbn = 978-0-520-05875-0 | ref = harv }} * {{Cite news|last=CBC Sports|title=Olympic Inukshuk Irks Inuit Leader|url=http://www.cbc.ca/sports/olympic-inukshuk-irks-inuit-leader-1.548870|accessdate=2 Marso 2014|date=26 Abril 2005}} * {{Cite book|last=Cooper|first=Karen Coody|title=Spirited Encounters: American Indians Protest Museum Policies and Practices|url=https://archive.org/details/isbn_2900759110891|date=2008|publisher=AltaMira Press|location=Lanham, Maryland|isbn=978-0759110892}} * {{Cite book | title = Global entertainment media | last = Cooper-Chen | first = Anne | publisher = Lawrence Erlbaum Associates | location = Mahwah, New Jersey | date = 2005 | isbn = 978-0-8058-5168-7 | url = http://books.google.com/?id=1Su8jRiVVdoC&pg=PA228&dq=tv+influence+on+olympic+games#PPA230,M1 | accessdate =21 Marso 2009 | ref = harv }} * {{Cite book | last1 = Coubertin | first1 = Pierre de | authorlink = Pierre de Coubertin | last2 = Philemon | first2 = Timoleon J. | last3 = Politis | first3 = N.G. | last4 = Anninos | first4 = Charalambos | title = The Olympic Games: BC 776 – AD 1896 | work = The Olympic Games in 1896 – Second Part | publisher = Charles Beck | format = PDF | location = Athens | date = 1897 | url = http://www.la84foundation.org/6oic/OfficialReports/1896/1896.pdf | accessdate = 2 Pebrero 2009 | ref = harv }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080527211831/http://www.la84foundation.org/6oic/OfficialReports/1896/1896.pdf |date=27 Mayo 2008 }} * {{Cite book | last = Crowther | first = Nigel B. | date = 2007 | chapter = The Ancient Olympic Games | title = Sport in Ancient Times | url = https://archive.org/details/sportinancientti0000crow_y8b3 | publisher = Greenwood Publishing Group | isbn = 978-0-275-98739-8 | ref = harv }} * {{Cite book | title = Architecture of Greece | last = Darling | first = Janina K. | date = 2004 | publisher = Greenwood Publishing Group | location = Santa Barbara, California | isbn = 978-0-313-32152-8 | chapter = Panathenaic Stadium, Athens | url = http://books.google.com/?id=4F-v35--l_gC&dq=Panathenaic+Stadium,+Averoff,+Constantine | accessdate =30 Enero 2009 | ref = harv }} * {{Cite book|last=Dean|first=Amber R.|title=Hauntings: Representations of Vancouver's disappeared women|date=2009|url=http://www.collectionscanada.ca/obj/thesescanada/vol1/AEU/TC-AEU-529.pdf|accessdate=30 Marso 2010|format=Doctoral thesis}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140407203347/http://www.collectionscanada.gc.ca/obj/thesescanada/vol1/AEU/TC-AEU-529.pdf |date=2014-04-07 }} * {{Cite book | last = Eassom | first = Simon | date = 1994 | title = Critical Reflections on Olympic Ideology | publisher = The Centre for Olympic Studies | location = Ontario | isbn = 978-0-7714-1697-2 | ref = harv }} * {{Cite book | title = Encyclopedia of the Modern Olympic Movement | last1 = Findling | first1 = John E. | last2 = Pelle | first2 = Kimberly D. | publisher = Greenwood Press | location = Westport CT | date = 2004 | isbn = 978-0-313-32278-5 | url = http://books.google.com/?id=QmXi_-Jujj0C&pg=PA283&dq=winter+games+at+the+1912+summer+olympics | accessdate =30 Marso 2009 | ref = harv }} * {{Cite book | last = Gershon | first = Richard A. | title = Telecommunications Management:Industry structures and planning strategies | date = 2000 | publisher = Lawrence Erlbaum Associates | location = Mahwah, NJ | isbn = 978-0-8058-3002-6 | url = http://books.google.com/?id=H3cu_PFsFYwC&pg=PA17&dq=1998+winter+olympics | accessdate =21 Marso 2009 | ref = harv }} * {{Cite book | last = Golden | first = Mark | date = 2009 | chapter = Helpers, Horses, and Heroes | title = Greek Sport and Social Status | publisher = University of Texas Press | isbn = 978-0-292-71869-2 | ref = harv }} * {{Cite web|last=Government of Canda|title=The Four Host First Nations – Canada 2010|url=http://www.canada2010.gc.ca/invsts/hnationsh/030401-eng.cfm|accessdate=31 Marso 2014|page=Canada's Games|date=23 Disyembre 2009|archive-date=21 Disyembre 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131221110257/http://canada2010.gc.ca/invsts/hnationsh/030401-eng.cfm|url-status=dead}} * {{Cite book | last1 = Girginov | first1 = Vassil | last2 = Parry | first2 = Jim | date = 2005 | title = The Olympic Games Explained: A Student Guide to the Evolution of the Modern Olympic Games | publisher = Routledge | location = | isbn = 978-0-415-34604-7 | url = http://books.google.co.uk/books?id=vxAmyvh0ZsQC | accessdate =3 Hulyo 2012 | ref = harv }} * {{Cite book|last=Hill|first=Gord|title=The Anti-Capitalist Resistance Comic Book|url=https://archive.org/details/anticapitalistre0000hill|date=2012|publisher=Arsenal Pulp Press|location=Vancouver|isbn=978-1-55152-444-3}} * {{Cite web | url = http://multimedia.olympic.org/pdf/en_report_122.pdf | title = Olympic Charter | author = International Olympic Committee | publisher = International Olympic Committee | date = 2007 | format = PDF | accessdate =19 Septyembre 2012 | archiveurl = https://web.archive.org/web/2011072307003/http://multimedia.olympic.org/pdf/en_report_122.pdf | archivedate = 23 Hulyo 2011 | ref = {{sfnRef|Olympic Charter|2007}} }} * {{Cite web|last=International Olympic Committee|title=All Games since 1896|url=http://www.olympic.org/olympic-games|accessdate=20 Pebrero 2013}} * {{Cite book | last1 = Krüger | first1 = Arnd | last2 = Murray | first2 = William J. | date = 2003 | title = The Nazi Olympics: sport, politics and appeasement in the 1930s | publisher = University of Illinois Press | isbn = 978-0-252-02815-1 | url = http://books.google.com/?id=s5ntIQv0W5IC | accessdate =3 Hulyo 2012 | ref = harv }} * {{Cite news|last=Lee|first=Jeff|title=Hyper-Hush Surrounds 2010 Games Mascots 'Til Tuesday|url=http://www.canada.com/vancouversun/news/story.html?id=5336f700-2921-444b-a6fb-8deb8a787975|accessdate=16 Marso 2014|newspaper=The Vancouver Sun|date=24 Nobyembre 2007|archive-date=4 Nobyembre 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141104214413/http://www.canada.com/vancouversun/news/story.html?id=5336f700-2921-444b-a6fb-8deb8a787975|url-status=}} * {{Cite news|last=Lindsay|first=Hillary Bain|title=Stolen Games: 'No Olympics on Stolen Native Land' Has Become the Battle Cry for Indigenous Resistance to the Vancouver Olympics|url=http://www.dominionpaper.ca/articles/1099|accessdate=31 Marso 2014|newspaper=The Dominion|date=4 Abril 2007|archive-date=7 Abril 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140407102601/http://www.dominionpaper.ca/articles/1099|url-status=}} * {{Cite news|last=Lopez|first=Franklin|title=Vancouver Activists Greet Winter Olympics Opening Ceremony with People's Summit, Protest|url=http://www.democracynow.org/2010/2/12/olympics|accessdate=2 Marso 2014|newspaper=Democracy Now!|date=12 Pebrero 2010}} * {{Cite news|last=Manuel|first=Arthur|title=Vancouver Olympics Can't Hide Canada's Dismal Record on Indigenous Peoples|url=http://www.straight.com/news/arthur-manuel-vancouver-olympics-cant-hide-canadas-dismal-record-indigenous-peoples|accessdate=16 Marso 2014|newspaper=The Georgia Straight|date=25 Enero 2010|archive-date=7 Abril 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140407080659/http://www.straight.com/news/arthur-manuel-vancouver-olympics-cant-hide-canadas-dismal-record-indigenous-peoples|url-status=dead}} * {{Cite book | title = Rome 1960 | url = https://archive.org/details/rome1960olympics00mara | last = Maraniss | first = David | date = 2008 | publisher = Simon & Schuster | location = New York | isbn = 978-1-4165-3407-5 | ref = harv }} * {{Cite book | last = Matthews | first = George R. | date = 2005 | title = America's first Olympics: the St. Louis games of 1904 | publisher = University of Missouri Press | location = | isbn = 978-0-8262-1588-8 | url = http://books.google.co.uk/books?id=WKRUmep515oC&lpg=PP1&dq=America's%20first%20Olympics%3A%20the%20St.%20Louis%20games%20of%201904&pg=PA53#v=onepage&q=liverpool&f=false | ref = harv }} * {{Cite web|last=Miller|first=Heather Andrews|title=Olympic committee blunders with Inuit-inspired logo|url=http://go.galegroup.com.proxy.lib.sfu.ca/ps/retrieve.do?sgHitCountType=None&sort=RELEVANCE&inPS=true&prodId=CPI&userGroupName=sfu_z39&tabID=T004&searchId=R1&resultListType=RESULT_LIST&contentSegment=&searchType=AdvancedSearchForm&currentPosition=1&contentSet=GALE%7CA191264469&&docId=GALE{{!}}A191264469&docType=GALE&role=|work=Canadian Periodicals Index Quarterly|accessdate=10 Marso 2014|date= Mayo 2005}} * {{Cite news|last=National Geographic|title=Olympic Logo No 'Friend' to Some|url=http://news.nationalgeographic.com/news/2010/02/photogalleries/100212-vancouver-2010-winter-olympics-logo-ilanaaq/#/vancouver-english-bay-inukshuk_12792_600x450.jpg|accessdate=10 Marso 2014|newspaper=National Geographic|date=12 Pebrero 2010}} * {{Cite news|last=Nuytten|first=Jesse|title=Olympic Emblem Design Meaningful to Canadians|url=http://www.theepochtimes.com/news/5-4-29/28309.html|accessdate=10 Marso 2014|newspaper=The Epoch Times|date=29 Abril 2005|archive-date=7 Abril 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140407085425/http://www.theepochtimes.com/news/5-4-29/28309.html|url-status=dead}} * {{Cite book|last=O'Bonsawin|first=Christine M.|chapter=Indigenous Peoples and Canadian-Hosted Olympic Games|title=Aboriginal Peoples and Sport in Canada|date=2012|publisher=UBC Press|location=Vancouver|isbn=9780774824231|editor=Janice Forsyth and Audrey R. Giles}} * {{Cite journal|last=O'Bonsawin|first=Christine M.|title='No Olympics on stolen native land': contesting Olympic narratives and asserting indigenous rights within the discourse of the 2010 Vancouver Games|journal=Sport in Society: Cultures, Commerce, Media, Politics|date=2010|volume=13|issue=1|pages=143–156|doi=10.1080/17430430903377987}} * {{Cite web | url = http://multimedia.olympic.org/pdf/en_report_658.pdf | archiveurl = https://www.webcitation.org/5gKmnnDyw?url=http://multimedia.olympic.org/pdf/en_report_658.pdf | archivedate = 26 Abril 2009 | title = The Olympic Games in Antiquity | author = Olympic Museum | publisher = International Olympic Committee | date = 2007 | format = PDF | accessdate = 2 Pebrero 2009 | ref = harv | url-status = dead }} * {{Cite news|last=Paley|first=Dawn|title='No Olympics on Stolen Native Land' Resonates Across Canada|url=http://www.mediacoop.ca/audio/3057|accessdate=30 Marso 2014|date=16 Marso 2010|agency=The Media Co-op|archive-date=7 Abril 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140407085106/http://www.mediacoop.ca/audio/3057|url-status=dead}} * {{Cite book|last=Parezo|first=Nancy J.|chapter=A 'Special Olympics': Testing Racial Strength and Endurance at the 1904 Louisiana Purchase Exposition|title=The 1904 Anthropology Days and Olympic Games: Sport, Race, and American Imperialism|date=2008|publisher=University of Nebraska Press|location=Lincoln and London|isbn=978-0-8032-1098-1|editor=Susan Brownell}} * {{Cite book | author = Pausanias | authorlink = Pausanias (geographer) | others = translated by W. H. S. Jones and H. A. Ormerud | title = Description of Greece | url = http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0160 | chapter = Elis 1 | chapterurl = http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0160&query=book%3D%235 | volume= Vol. 2 | date = 1 Enero 1926 | series = Loeb Classical Library | publisher = W. Heinemann | location = London | oclc= 10818363 | isbn = 978-0-674-99207-8 | accessdate =9 Enero 2009 | ref = harv }} * {{Cite book|last=Peavy|first=Linda|chapter=Leaving the Whites…Far Behind Them: The Girls from Fort Shaw (Montana) Indian School, Basketball Champions of the 1904 World's Fair|title=The 1904 Anthropology Days and Olympic Games: Sport, Race, and American Imperialism|date=2008|publisher=University of Nebraska Press|location=Lincoln and London|isbn=978-0-8032-1098-1|author2=Ursula Smith|editor=Susan Brownell}} * {{Cite book | author = Pindar | authorlink = Pindar | others = translated by William H. Race | title = Olympian Odes | url = http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0162&query=head%3D%231 | chapter = Olympian 10 | chapterurl = http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0162&layout=&loc=O.+10.1 | date = 1997 | series = Loeb Classical Library | publisher = Harvard University Press | isbn = 978-0-674-99564-2 | accessdate =25 Marso 2009 | ref = harv }} * {{Cite book | title = Doping:Athletes and Drugs | last = Porterfield | first = Jason | date = 2008 | publisher = Rosen Publishing Group | location = New York | isbn = 978-1-4042-1917-5 | page = 15 | url = http://books.google.com/?id=YXWa6ll5GxoC&pg=PA15&dq=Hans-Gunnar+Liljenwall, | accessdate = 30 Enero 2009 | ref = harv }}{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot }} * {{Cite news|last=Revolutionary Hip-Hop Report, The|title=No Olympics on Stolen Native Land|url=http://rhhr.org/2010/07/25/no-olympics-on-stolen-native-land/|accessdate=31 Marso 2014|newspaper=Revolutionary Hip-Hop Report|date=25 Hulyo 2010|archive-date=8 Abril 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140408025637/http://rhhr.org/2010/07/25/no-olympics-on-stolen-native-land/|url-status=dead}} * {{Cite book | title = The Fifth Century BC | last = Richardson | first = N.J. | date = 1992 | publisher = Cambridge University Press | editor=Lewis, D.M.; Boardman, John; Davies, J.K. | isbn = 978-0-521-23347-7 | chapter = Panhellenic Cults and Panhellenic Poets | url = http://books.google.com/books?id=Nqbz8Emo3PIC&pg=PA223 | accessdate =2 Pebrero 2013 | ref = harv }} * {{Cite book | title = Mega-Events and Modernity | last = Roche | first = Maurice | publisher = Routledge, Taylor & Francis Group | location = New York | date = 2000 | url = http://books.google.com/?id=aldh2YTO7XQC&printsec=copyright&dq=spartakiads+and+the+olympics | isbn = 978-0-415-15711-7 | accessdate =30 Enero 2009 | ref = harv }} * {{Cite news|last=Rolbin-Ghanie|first=Maya|title='It's All About The Land': Native Resistance to the Olympics|url=http://www.dominionpaper.ca/articles/1738|accessdate=2 Marso 2014|newspaper=The Dominion|date=1 Marso 2008|archive-date=27 Hulyo 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110727034649/http://www.dominionpaper.ca/articles/1738|url-status=}} * {{Cite journal | last = Shachar | first = Ayelet | date = 2011 | title = Picking Winners: Olympic Citizenship and the Global Race for Talent | url = https://archive.org/details/yale-law-journal_2011-06_120_8/page/2088 | journal = Yale Law Journal | volume = 120 | issue = 8 | pages = 2088–2139 | ref = harv }} * {{Cite book | title = Olympics at the Millennium | last1 = Schaffer | first1 = Kay | last2 = Smith | first2 = Sidonie | publisher = Rutgers University Press | location = New Jersey | date = 2000 | isbn = 978-0-8135-2819-9 | url = http://books.google.com/?id=nMzYdZpk8qMC&printsec=copyright&dq=olympics | accessdate =30 Enero 2009 | ref = harv }} * {{Cite book|last=Schantz|first=Otto J.|chapter=Pierre de Coubertin's Concepts of Race, Nation, and Civilization|title=The 1904 Anthropology Days and Olympic Games: Sport, Race, and American Imperialism|date=2008|publisher=University of Nebraska Press|location=Lincoln and London|isbn=978-0-8032-1098-1|editor=Susan Brownell}} * {{Cite book | title = The Commercialisation of sport | last = Slack | first = Trevor | publisher = Routledge | location = New York | date = 2004 | isbn = 978-0-7146-8078-1 | url = http://books.google.com/?id=Kd7ieYncwxIC&pg=PA192&dq=television+and+the+olympic+games | accessdate =31 Marso 2009 | ref = harv }} * {{Cite book | title = The Fifth Century BC | last = Spivey | first = Nigel Jonathan | date = 2004 | publisher = Oxford University Press | isbn = 978-0-19-280433-4 | chapter = Olympia: the Origins | ref = harv }} * {{Cite web|last=Statistics Canada|title=Aboriginal Population, City of Vancouver - 2001 Census|url=http://vancouver.ca/commsvcs/socialplanning/initiatives/aboriginal/images/demographics.jpg|accessdate=31 Marso 2010| date = 2001}} * {{Cite book | last = Swaddling | first = Judith | date = 1999 | title = The Ancient Olympic Games | url = https://archive.org/details/ancientolympicga00swad | publisher = University of Texas Press | isbn = 978-0-292-77751-4 | ref = harv }} * {{Cite book | last = Swaddling | first = Judith | date = 2000 | title = The Ancient Olympic Games | edition = 2 | publisher = University of Texas Press | location = Austin | isbn = 978-0-292-70373-5 | oclc = 10759486 | url = http://books.google.com/?id=2-HQMnDiLqIC | accessdate =6 Hunyo 2009 | ref = harv }} * {{Cite book | title = Sport and leisure cultures | last = Tomlinson | first = Alan | publisher = University of Minnesota Press | location = Minneapolis MN | date = 2005 | isbn = 978-0-8166-3382-1 | url = http://books.google.com/?id=JphFoBnq2R8C&pg=PA14&dq=olympic+games+television+ratings | accessdate =2 Abril 2009 | ref = harv }} * {{Cite web|last=Vancouver Organizing Committee for the 2010 Olympic and Paralympic Winter Games|title=Vancouver 2010 Mascots Introduced to the World|url=http://www.newswire.ca/en/story/128683/vancouver-2010-mascots-introduced-to-the-world|work=Canadian NewsWire|accessdate=10 Marso 2014|date=27 Nobyembre 2007|archive-date=13 Abril 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140413144945/http://www.newswire.ca/en/story/128683/vancouver-2010-mascots-introduced-to-the-world|url-status=dead}} * {{Cite journal | last = Weiler | first = Ingomar | date = 2004 | title = The predecessors of the Olympic movement, and Pierre de Coubertin | journal = European Review | volume = 12 | issue = 3 | publisher = Cambridge University Press | ref = harv }} * {{Cite web|last=Wonders|first=Karen|title=Development: Human Rights Abuse|url=http://www.firstnations.de/development.htm|accessdate=31 Marso 2014|page=First Nations - Land Rights and Environmentalism in British Columbia|archive-date=2009-10-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20091026085724/http://www.firstnations.de/development.htm|url-status=}} * {{Cite book | title = Social Issues in Sport | last = Woods | first = Ron | publisher = Human Kinetics | location = Champaign IL | date = 2007 | isbn = 978-0-7360-5872-8 | url = http://books.google.com/?id=Krclca7m_z0C&pg=PA146&lpg=PA146&dq=television+ratings+decline+olympic+games+torino | accessdate =2 Abril 2009 | ref = harv }} * {{Cite book | title = A Brief History of the Olympic Games | url = https://archive.org/details/briefhistoryofol0000youn | last = Young | first = David C. | date = 2004 | publisher = Wiley-Blackwell | isbn = 978-1-4051-1130-0 | chapter = The Beginnings | ref = harv }} * {{Cite book | title = The Modern Olympics: A Struggle for Revival | url = https://archive.org/details/modernolympicsst0000youn | last = Young | first = David C. | date = 1996 | location = Baltimore | publisher = Johns Hopkins University Press | isbn = 978-0-8018-7207-5 | ref = harv }} {{refend}} ==Dugang nga barasahon== {{refbegin}} * {{Cite book | last = Buchanan | first = Ian | authorlink = | title = Historical dictionary of the Olympic movement | url = https://archive.org/details/historicaldictio00buch_0 | date = 2001 | publisher = Scarecrow Presz | location = Lanham | isbn = 978-0-8108-4054-6 }} * {{Cite book | last = Kamper | first = Erich | authorlink = |author2=Mallon, Bill | title = The Golden Book of the Olympic Games | date = 1992 | publisher = Vallardi & Associati | location = Milan | isbn = 978-88-85202-35-1 }} * {{Cite book | last = Preuss | first = Holger | authorlink = |author2=Marcia Semitiel García | title = The Economics of Staging the Olympics: A Comparison of the Games 1972–2008 | url = https://archive.org/details/economicsofstagi0000preu_j6y4 | date = 2005 | publisher = Edward Elgar Publishing | location = | isbn = 978-1-84376-893-7 }} * {{Cite book | last = Simson | first = Vyv | authorlink = |author2=Jennings, Andrew | title = Dishonored Games: Corruption, Money, and Greed at the Olympics | url = https://archive.org/details/dishonoredgamesc0000sims | date = 1992 | publisher = S.P.I. Books | location = New York | isbn = 978-1-56171-199-4 }} * {{Cite book | last = Wallechinsky | first = David | authorlink = David Wallechinsky | title = The Complete Book of the Summer Olympics, Athens 2004 Edition | url = https://archive.org/details/completebookof00wall | date = 2004 | publisher = SportClassic Books | location = | isbn = 978-1-894963-32-9 }} * {{Cite book | last = Wallechinsky | first = David | title = The Complete Book of the Winter Olympics, Turin 2006 Edition | url = https://archive.org/details/completebookofwi0000wall_2006 | date = 2005 | publisher = SportClassic Books | location = | isbn = 978-1-894963-45-9 }} {{refend}} ==Mga sumpay ha gawas== * {{official website|http://www.olympic.org/}} * [http://www.nytimes.com/interactive/2008/08/04/sports/olympics/20080804_MEDALCOUNT_MAP.html New York Times Interactive of all the medals in the Modern Olympics] * [http://www.insidethegames.biz/ insidethegames – the latest and most up to date news and interviews from the world of Olympic, Commonwealth and Paralympic Games] * [http://www.aroundtherings.com/ ATR – Around the Rings – the Business Surrounding the Olympics] * [http://www.gamesbids.com/eng/ GamesBids.com – An Authoritative Review of Olympic Bid Business (home of the BidIndex™)] * [http://www.databaseolympics.com/index.htm Database Olympics] * [http://ezine.pk/?Olympic-Games--From-History-of-Olympics-to-the-Present-Day&id=820 History of Olympics to the Present Day] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130313013906/http://ezine.pk/?Olympic-Games--From-History-of-Olympics-to-the-Present-Day&id=820 |date= 13 Marso 2013 }} * [http://www.dicolympic.com/?s=&l=en Dicolympic] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080929095743/http://www.dicolympic.com/?s=&l=en |date= 29 Septyembre 2008 }} – Dictionary about the Games from Olympia to Sochi 2014 * [http://www.olympicgameswinners.com/ Reference book about all Olympic Medalists of all times] * [http://www.theolympicgamescountdown.com Days left until the next Olympic Games | The Olympic Games Countdown | 2012 | Sochi 2014 | Rio 2016 | PyeongChang 2018 | Istanbul, Tokyo or Madrid 2020?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220428231147/http://www.theolympicgamescountdown.com/ |date= 28 Abril 2022 }} * [http://www.olympics-records.com/ Olympic and Asian games records] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180420084550/http://www.olympics-records.com/ |date= 20 Abril 2018 }} [[Kaarangay:Paugnat-ha-Kusog]] d1a906e6p6n5lw42w2msvbzdnm41jp6 0 17579 7784867 7783099 2026-08-08T19:28:32Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Mga irimnon 7784867 wikitext text/x-wiki [[Fayl:A small cup of coffee.JPG|thumb]] An '''kape''' usa nga [[irimnom]] nga tikang ha [[liso]] han [[tanom]] nga kape. ==Kitaa Gihapon== * [[Seminte]] * [[Matte]] ==Pinanbasaran== {{Mga kasarigan}} ==Padugang nga barasahon== * {{Cite book |last=Allen |first=Stewart Lee |title=The Devil's Cup: Coffee, the Driving Force in History |url=https://archive.org/details/devilscupcoffeed0000alle |publisher=[[Random House]] | date = 1999 |location=Soho |isbn=1-56947-174-6 |ref=CITEREFAllen1999}} * {{Cite book |last=Bersten |first=Ian |title=Coffee, Sex & Health: A History of Anti-coffee Crusaders and Sexual Hysteria |url=https://archive.org/details/coffeesexhealthh0000unse |publisher=Helian Books | date = 1999 |location=Sydney |isbn=0-9577581-0-3 |ref=CITEREFBersten1999}} * {{Cite book | date = 1987 |title=Coffee |editor1-last=Clarke |editor1-first=Ronald James |editor2-last=Macrae |editor2-first=R |publisher=Elsevier Applied Science |location=Barking, Essex |volume=2: Technology |isbn=1-85166-034-8 |ref=CM}} * {{Cite book |title=Coffee: Botany, Biochemistry and Production of Beans and Beverage |url=https://archive.org/details/coffeebotanybioc0000mncl |editor1-last=Clifford |editor1-first=M. N. |editor2-last=Wilson |editor2-first=K. C. |publisher=AVI Publishing |location=Westport, Connecticut | date = 1985 |isbn=0-7099-0787-7 |ref=CW}} * {{Cite book |title=Islam and Science, Medicine, and Technology |first1=Sally |last1=Ganchy |publisher=The Rosen Publishing Group | date = 2009 |isbn=1-4358-5066-1}} <!-- also isbn=978-1-4358-5066-8 --> * Hünersdorff, Richard von & Hasenkamp, Holger G. (2002) ''Coffee: a bibliography : a guide to the literature on coffee'' London: Hünersdorff * {{Cite book |last=Jacob |first=Heinrich Eduard |title=Coffee: The Epic of a Commodity |url=http://books.google.com/?id=bdxpPwAACAAJ |publisher=Burford Books | date = 1998 |location=Short Hills, N.J. |isbn=978-1-58080-070-9 |ref=CITEREFJacob1998}} * {{Cite book |last=Kummer |first=Corby |date=19 Agosto 2003 |title=The Joy of Coffee: The Essential guide to Buying, Brewing, and Enjoying |url=http://books.google.com/?id=qNLrJqgfg7wC |publisher=[[Houghton Mifflin]] |location=Boston |isbn=0-618-30240-9 |ref=CITEREFKummer2003}} * Luttinger, Nina and Dicum, Gregory. ''The Coffee Book: Anatomy of an Industry from Crop to the Last Drop''(Bazaar Book, 2006) * {{Cite book |title=The World in So Many Words: A Country-by-country Tour of Words that have Shaped our Language |first=Allan A |last=Metcalf |publisher=Houghton Mifflin | date = 1999 |isbn=0-395-95920-9 |url=http://books.google.com/?id=4O0W5XyQVCYC&pg=PA123}} * {{Cite book |last=Pendergrast |first=Mark |title=Uncommon Grounds: The History of Coffee and How It Transformed Our World |publisher=Texere |location=London | date = 2001 |origyear=1999 |isbn=1-58799-088-1 |ref=CITEREFPendergrast2001}} * Rao, Scott. ''The Professional Barista's Handbook''. * {{Cite journal |doi=10.1177/1358863X13480258 |title=Consumption of a boiled Greek type of coffee is associated with improved endothelial function: The Ikaria Study | date = 2013 |last1=Siasos |first1=G. |last2=Oikonomou |first2=E. |last3=Chrysohoou |first3=C. |last4=Tousoulis |first4=D. |last5=Panagiotakos |first5=D. |last6=Zaromitidou |first6=M. |last7=Zisimos |first7=K. |last8=Kokkou |first8=E. |last9=Marinos |first9=G. |last10=Papavassiliou |first10=A. G. |last11=Pitsavos |first11=C. |last12=Stefanadis |first12=C. |journal=Vascular Medicine |volume=18 |issue=2 |pages=55–62 |pmid=23509088}} * {{Cite journal |author=Siasos G, Tousoulis D, Stefanadis C |title=Effects of habitual coffee consumption on vascular function |journal=Journal of the American College of Cardiology |volume=63 |issue=6 |pages=606–607 | date= Pebrero 2014 |pmid=24184234 |doi=10.1016/j.jacc.2013.08.1642|last2=Tousoulis |last3=Stefanadis }} * {{Cite book| title=Plant-Parasitic Nematodes of Coffee |first=Ricardo M |last=Souza |publisher=シュプリンガー・ジャパン株式会社 | date = 2008 |isbn=978-1-4020-8719-6 |url=http://books.google.com/books?id=wsX5i56JXI0C |ref=CITEREFSouza2008}} * {{Cite book |last1=Weinberg |first1=Bennett Alan |last2=Bealer |first2=Bonnie K |title=The World of Caffeine: The Science and Culture of the World's Most Popular Drug | date = 2001 |isbn=0-415-92722-6 |publisher=Routledge |location=New York |url=http://books.google.com/?id=Qyz5CnOaH9oC&pg=PA3 |ref=CITEREFWeinbergBealer2001}} * Weissman, Michaele. ''God in a Cup: The Obsessive Quest for the Perfect Coffee'' ==Mga sumpay ha gawas== {{Commons}} {{wiktionary}} * {{Cite web | url=http://www.nytimes.com/2013/03/26/science/on-one-greek-island-a-caffeinated-secret-to-long-life.html | title=The Secret May Be in the Coffee | first=Sindya N. | last=Bhanoo | date= 25 Marso 2013 | publisher=[[New York Times]] | accessdate=4 Disyembre 2013}} * {{Cite web|last=Osterweil|first=Neil|title=Coffee and Your Health|url=http://www.webmd.com/food-recipes/features/coffee-new-health-food|work=WebMD |accessdate=24 Nobyembre 2010}} * Benjamin Joffe-Walt and Oliver Burkeman, ''[[The Guardian]]'', 16 Septyembre 2005, [http://www.guardian.co.uk/food/Story/0,2763,1571608,00.html "Coffee trail"]—from the Ethiopian village of Choche to a London coffee shop. {{Coffee-stub}} [[Kaarangay:Mga irimnon]] blbnpgtlnk9ytnj7yx79gjwozuj7wga 0 17580 7784875 7782328 2026-08-08T19:40:18Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Mga irimnon 7784875 wikitext text/x-wiki [[File:Red Wine Glas.jpg|thumb]] An '''bino'''<ref>Abuyen, Tomas A. '''Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog'''. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 43.</ref> usa ka [[Makahurubog nga irimnon|irimnom nga makahurubog]] nga tikang ha [[duga]] han [[ubas]]. == Pinanbasaran == {{reflist}} ==Padugang nga barasahon== {{refbegin}} * {{cite book|author=Colman, Tyler|title=Wine Politics: How Governments, Environmentalists, Mobsters, and Critics Influence the Wines We Drink|url=http://books.google.com/books?id=vYMhU_vwl2oC|year=2008|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-25521-0}} * {{Cite book | last = Foulkes | first = Christopher | year = 2001 | title = Larousse Encyclopedia of Wine | publisher = Larousse | isbn = 2-03-585013-4 }} * {{cite book | title = Hugh Johnson's Wine Companion | url = https://archive.org/details/hughjohnsonswine0000john | authorlink = Hugh Johnson (wine writer) | last = Johnson | first = Hugh | publisher = Mitchell Beazley | edition = 5th | year = 2003 | isbn = 978-1-84000-704-6 }} * {{cite book | title = Wine for Dummies | last = McCarthy | first = Ed |author2=Mary Ewing-Mulligan |author3=Piero Antinori | publisher = HarperCollins | isbn = 0-470-04579-5 | year = 2006 }} * {{cite book | title = The Wine Bible | url = https://archive.org/details/winebible0000macn_d5t0 | last = MacNeil | first = Karen | publisher = Workman | isbn = 1-56305-434-5 | year = 2001 }} * {{Cite book | title = Oldman's Guide to Outsmarting Wine | url = https://archive.org/details/oldmansguidetoou0000oldm | authorlink = Mark Oldman | first = Mark | last = Oldman | publisher = Penguin | isbn = 978-0-14-200492-0 | year = 2004 }} * {{Cite book | title = Parker's Wine Buyer's Guide | url = https://archive.org/details/parkerswinebuyer0000park_t0c0 | authorlink = Robert M. Parker | first = Robert | last = Parker | publisher = Simon and Schuster | isbn = 978-0-7432-7198-1 | year = 2008 }} * {{Cite book | title = Planet Wine: A Grape by Grape Visual Guide to the Contemporary Wine World | first = Stuart | last = Pigott | publisher = Mitchell Beazley | isbn = 978-1-84000-776-3 | year = 2004 }} * {{cite book | title = The Oxford Companion to Wine | url = https://archive.org/details/oxfordcompaniont00janc | edition = 3rd | authorlink = Jancis Robinson | last = Robinson | first = Jancis | location = Oxford | publisher = OUP | isbn = 0-19-860990-6 | year = 2006 }} * {{cite book|author=Simpson, James|title=Creating Wine: The Emergence of a World Industry, 1840-1914|url=http://books.google.com/books?id=vAqWNLQkkwUC|year=2011|publisher=Princeton University Press|isbn=978-1-4008-3888-2}} [http://eh.net/book_reviews/creating-wine-emergence-world-industry-1840-1914 online review] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120402080332/http://eh.net/book_reviews/creating-wine-emergence-world-industry-1840-1914 |date=2012-04-02 }} * {{cite book | title = Windows on the World Complete Wine Course | url = https://archive.org/details/windowsonworldco0000zral | last = Zraly | first = Kevin | publisher = Sterling | isbn = 1-4027-3928-1 | year = 2006 }} {{refend}} ==Mga sumpay ha gawas== {{Sister project links}} * [http://www.guardian.co.uk/lifeandstyle/page/2008/sep/04/1 ''The Guardian'' & ''Observer'' Guide to Wine] [[Kaarangay:Mga irimnon]] n4634gfwr4ee4u1jz9nb7fzmw13g5jm 0 17581 7784873 7643042 2026-08-08T19:38:11Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Mga irimnon 7784873 wikitext text/x-wiki [[Paypay:Lager beer in glass.jpg|thumb]] An '''serbesa''', '''serbisa'''<ref>Abuyen, Tomas A. '''Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog'''. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 335.</ref> ([[Iningles]]: ''Beer'') o '''ber''' amo an usa ka [[Makahurubog nga irimnon|makahurubog nga irimnom]]. ==Pinanbasaran== {{Mga kasarigan}} ==Bibliograpiya== {{Commons|Beer}} {{Wiktionary}} {{Wikiquote}} {{refbegin}} * Alexander, Jeffrey W. ''Brewed in Japan: The Evolution of the Japanese Beer Industry'' (University of British Columbia Press; 2013) 316 pages * {{Cite book|title=Cities of the Middle East and North Africa: A Historical Encyclopedia|url=http://books.google.com/?id=3SapTk5iGDkC&pg=PA141&dq=tablets+of+ebla&cd=10#v=onepage&q=tablets%20of%20ebla|first1=Michael|last1=Dumper|first2=Bruce E.|last2=Stanley|publisher=ABC-CLIO| date = 2007|isbn=978-1-57607-919-5}}. * ''[http://morebeer.com/brewingtechniques/library/backissues/issue2.5/kavanagh.html Archeological Parameters For the Origins of Beer] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170406154556/http://www.morebeer.com/brewingtechniques/library/backissues/issue2.5/kavanagh.html |date= 6 Abril 2017 }}.'' Thomas W. Kavanagh. * ''The Complete Guide to World Beer'', Roger Protz. ISBN 1-84442-865-6. * ''The Barbarian's Beverage: A History of Beer in Ancient Europe'', Max Nelson. ISBN 0-415-31121-7. * ''The World Guide to Beer'', Michael Jackson. ISBN 1-85076-000-4 * ''The New World Guide to Beer'', Michael Jackson. ISBN 0-89471-884-3 * ''Beer: The Story of the Pint'', Martyn Cornell. ISBN 0-7553-1165-5 * ''Beer and Britannia: An Inebriated History of Britain'', Peter Haydon. ISBN 0-7509-2748-8 * ''The Book of Beer Knowledge: Essential Wisdom for the Discerning Drinker, a Useful Miscellany'', Jeff Evans. ISBN 1-85249-198-1 * ''Country House Brewing in England, 1500–1900'', Pamela Sambrook. ISBN 1-85285-127-9 * ''Ale, Beer and Brewsters in England: Women's Work in a Changing World, 1300–1600 '', Judith M. Bennett. ISBN 0-19-512650-5 * ''A History of Beer and Brewing'', I. Hornsey. ISBN 0-85404-630-5 * ''Beer: an Illustrated History'', Brian Glover. ISBN 1-84038-597-9 * ''Beer in America: The Early Years 1587–1840—Beer's Role in the Settling of America and the Birth of a Nation'', Gregg Smith. ISBN 0-937381-65-9 * ''Big Book of Beer'', Adrian Tierney-Jones. ISBN 1-85249-212-0 * ''Gone for a Burton: Memories from a Great British Heritage'', Bob Ricketts. ISBN 1-905203-69-1 * ''Farmhouse Ales: Culture and Craftsmanship in the Belgian Tradition'', Phil Marowski. ISBN 0-937381-84-5 * ''The World Encyclopedia of Beer'', Brian Glover. ISBN 0-7548-0933-1 * ''The Complete Joy of Homebrewing'', Charlie Papazian ISBN 0-380-77287-6 * ''The Brewmaster's Table'', Garrett Oliver. ISBN 0-06-000571-8 * {{Cite book|last=Vaughan|first=J. G.|author2=C. A. Geissler|title=The New Oxford Book of Food Plants|url=https://archive.org/details/newoxfordbookoff00vaug_0|publisher=[[Oxford University Press]]| date = 1997|isbn=0-19-854825-7}} * ''Bacchus and Civic Order: The Culture of Drink in Early Modern Germany'', Ann Tlusty. ISBN 0-8139-2045-0 {{refend}} ==Padugang nga barasahon== *{{Cite encyclopedia|title=Encyclopaedia of Brewing |first1=Christopher (Original Author) |last1=Boulton |isbn=978-1-4051-6744-4 |pages=716 pages |date= Agosto 2013 |location= Chichester, West Sussex |publisher=Wiley-Blackwell}} *{{Cite encyclopedia|title=The Oxford Companion to Beer |date= Oktubre 2011 |first1=Garrett (Editor) |last1=Oliver |authorlink1=Garrett Oliver |first2=Tom (Foreword) |last2=Colicchio |work=Oxford Companion To... |type=Hardcover |pages=960 |publisher=[[Oxford University Press]] |edition=1 |isbn=0195367138 |id=ISBN 978-0195367133}} *{{Cite encyclopedia|title=The Encyclopedia of Beer |date= Oktubre 1997 |first1=Christine P. (Editor) |last1=Rhodes |first2=Pamela B. (Editor) |last2=Lappies |type=Paperback |pages=509 |publisher=[[Henry Holt & Co]] |location=New York, NY |edition=Reprint |isbn=0805055541 |id=ISBN 978-0805055542}} *{{Cite encyclopedia|title=The World Atlas of Beer: The Essential Guide to the Beers of the World |date= Oktubre 2012 |first1=Tim (Author) |last1=Webb |first2=Stephen (Author) |last2=Beaumont |type=Hardcover |location=New York, NY |pages=256 |publisher=Sterling Epicure |isbn=1402789610 |id=ISBN 978-1402789618}} [[Kaarangay:Mga irimnon]] cpkooik5ga92n5exg8h0omndmq55tvh 0 17597 7784837 7781449 2026-08-08T14:32:20Z InternetArchiveBot 41587 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 7784837 wikitext text/x-wiki [[File:Brooklyn_Museum_-_Bahram_Gur_and_Courtiers_Entertained_by_Barbad_the_Musician_Page_from_a_manuscript_of_the_Shahnama_of_Firdawsi_(d._1020).jpg|thumb]] An '''Shāhnāmé''', o '''Shāhnāma''' ([[Pinersyan]]: شاهنامه ) usa nga hilaba nga siday nga sinurat han Persiyano nga maniriday na hi Ferdowsi ha mga 1000 AD. Ini an nasodnon nga epiko han [[Iran]]. ==Pinanbasaran== {{Reflist}} ==Padugang nga barasahon== Poet Moniruddin Yusuf (1919–1987) translated the full version of ''Shahnameh'' into the [[Bengali Language]] (1963–1981). It was published by the National Organisation of [[Bangladesh]] Bangla Academy, in six volumes, in February 1991. * Shirzad Aghaee, ''Imazh-ha-ye mehr va mah dar Shahnama-ye Ferdousi'' (Sun and Moon in the Shahnama of [[Ferdousi]], Spånga, Sweden, 1997. (ISBN 91-630-5369-1) * Shirzad Aghaee, ''Nam-e kasan va ja'i-ha dar Shahnama-ye Ferdousi'' (Personalities and Places in the Shahnama of [[Ferdousi]], Nyköping, Sweden, 1993. (ISBN 91-630-1959-0) ===Mga Pinersyano nga teksto=== * A. E. Bertels (editor), ''Shax-nāme: Kriticheskij Tekst'', nine volumes (Moscow: Izdatel'stvo Nauka, 1960–71) (scholarly Persian text) * Jalal Khāleghi Motlagh (editor), ''The Shahnameh'', in 12 volumes consisting of eight volumes of text and four volumes of explanatory notes. (Bibliotheca Persica, 1988–2009) (scholarly Persian text). See: [http://www.columbia.edu/cu/center-for-iranian-studies/programs-and-pubs/main/projects/shahnameh.html Center for Iranian Studies, Columbia University]. ===Mga adaptasyon=== * [http://shop.theshahnameh.com/products/rostam-tales-of-the-shahnameh ''Rostam: Tales from the Shahnameh'' (Publisher: [[Hyperwerks]] 2005), ''The Story of Rostam & Sohrab''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140806041102/http://shop.theshahnameh.com/products/rostam-tales-of-the-shahnameh |date=2014-08-06 }} ISBN 0-9770213-1-9, modern English graphic novel. * [http://shop.theshahnameh.com/products/rostam-return-of-the-king ''Rostam: Return of the King'' (Publisher: [[Hyperwerks]] 2007), ''The Story of Kai-Kavous and Soodabeh''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140806054323/http://shop.theshahnameh.com/products/rostam-return-of-the-king |date=2014-08-06 }} ISBN 0-9770213-2-7, modern English graphic novel. * [http://shop.theshahnameh.com/products/rostam-battle-with-the-deevs ''Rostam: Battle with The Deevs'' (Publisher: [[Hyperwerks]] 2008), ''The Story of The Evil White Deev''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090401213514/http://shop.theshahnameh.com/products/rostam-battle-with-the-deevs |date=2009-04-01 }} ISBN 978-0-9770213-3-8, modern English graphic novel. * [http://shop.theshahnameh.com/products/search-for-the-king ''Rostam: Search for the King'' (Publisher: [[Hyperwerks]] 2010), ''The Story of Rostam's Childhood''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110119133325/http://shop.theshahnameh.com/products/search-for-the-king |date=2011-01-19 }} ISBN 978-0-9770213-4-5, modern English graphic novel. ==Mga sumpay ha gawas== {{commons category|Shahnameh}} {{wikisourcelang|fa|شاهنامه}} {{Wikisource|Shah Nameh}} * [http://www.iranchamber.com/literature/shahnameh/characters_ferdowsi_shahname.php Iraj Bashiri, ''Characters of Ferdowsi's Shahnameh'', Iran Chamber Society, 2003]. *[[Encyclopædia Iranica]] entry on [http://www.iranicaonline.org/articles/baysongori-sah-nama ''Baysonghori Shahnameh''] *[http://www.brooklynmuseum.org/opencollection/search/?q=Shahnama+of+Firdawsi&prev_q=book+of+kings&x=0&y=0 Pages from the ''Illustrated Manuscript of the Shahnama''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141028173720/http://www.brooklynmuseum.org/opencollection/search/?q=Shahnama+of+Firdawsi&prev_q=book+of+kings&x=0&y=0 |date=2014-10-28 }} at the [[Brooklyn Museum]] *[http://www.metmuseum.org/toah/hd/khan6/hd_khan6.htm Folios from the Great Mongol Shahnama] at the [[Metropolitan Museum of Art]] * [http://shahnama.caret.cam.ac.uk/new/jnama/page/ The ''Shahnameh'' Project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171028142344/http://shahnama.caret.cam.ac.uk/new/jnama/page/ |date=2017-10-28 }}, Cambridge University (includes large database of miniatures) * [http://www.iranchamber.com/geography/articles/ancient_iran_geographical_position_shahnameh.php Ancient Iran’s Geographical Position in Shah-Nameh] * [http://cudl.lib.cam.ac.uk/view/MS-ADD-00269/1 A richly illuminated and almost complete copy of the Shahnamah] in [[Cambridge Digital Library]] ; Mga paghubad ha Iningles nira: * [[Helen Zimmern]], 1883, [http://www.iranchamber.com/literature/shahnameh/shahnameh.php ''Iran Chamber Society''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201109215943/http://www.iranchamber.com/literature/shahnameh/shahnameh.php |date=2020-11-09 }}, [http://classics.mit.edu/Ferdowsi/kings.html ''MIT''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110106124347/http://classics.mit.edu/Ferdowsi/kings.html |date=2011-01-06 }} * Arthur and Edmond Warner, 1905–1925, (in nine volumes) at the [[Internet Archive]]: [http://www.archive.org/details/shahnama01firduoft 1], [http://www.archive.org/details/shahnama02firduoft 2], [http://www.archive.org/details/shahnama03firduoft 3], [http://www.archive.org/details/shahnama04firduoft 4], [http://www.archive.org/details/shahnama05firduoft 5], [http://www.archive.org/details/shahnama06firduoft 6], [http://www.archive.org/details/shahnama07firduoft 7], [http://www.archive.org/details/shahnama08firduoft 8], [http://www.archive.org/details/shahnama09firduoft 9] *[http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/36222/rec/1 A king's book of kings: the Shah-nameh of Shah Tahmasp], an exhibition catalog from The Metropolitan Museum of Art (fully available online as PDF) [[Kaarangay:Shahnameh]] {{Commonscat|Shahnameh}} nx299i25eikwduuipufg55heq7v0zux 0 17599 7784865 6277671 2026-08-08T19:25:56Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Mga irimnon 7784865 wikitext text/x-wiki :''Para ha iba nga kagamit, kitaa [[Tuba (pansayod)]].'' [[File:Manangite.png|thumb|Manananggot o mananggiti nga nasaka ha puno nga lubi]] An '''tuba''' amo an usa ka [[irimnom]] nga makahurubog nga tikang ha [[lubi]]. ==Mga gamit hit paghimo hin tuba== 1.NGARAN: KAWIT<br /> DESKRIPSYON: Surudlan han tuba tikang han ginsanggutan nga lubi.<br /> http://war.wikipedia.org/wiki/File:100_0104.JPG{{Dead link|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot }}<br /> 2. NGARAN: Hugas<br /> DESKRIPSYON: Hugas han lakob.<br /> http://war.wikipedia.org/wiki/File:100_0097.JPG{{Dead link|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot }}<br /> 3.NGARAN: Lakob<br /> DESKRIPSYON:Taga han ginsanggutan , dida naawas an tuba nga ginkuha.<br /> http://war.wikipedia.org/wiki/File:100_0097.JPG{{Dead link|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot }}<br /> 4.NGARAN: Bandula<br /> DESKRIPSYON: Surudlan han tungog.<br /> http://war.wikipedia.org/wiki/File:100_0099.JPG{{Dead link|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot }}<br /> 5.NGARAN: Tungog<br /> DESRIPSYON: Timpla han tuba.<br /> http://war.wikipedia.org/wiki/File:100_0100.JPG{{Dead link|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot }}<br /> 6.NGARAN: Matabya<br /> DESKRIPSYON: Gamit pagbakgot<br /> http://war.wikipedia.org/wiki/File:100_0098.JPG{{Dead link|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot }}<br /> 7.NGARAN: Sag-a<br /> DESKRIPSYON: Amu ini hiya an gingagamit nga sara.<br /> http://war.wikipedia.org/wiki/File:100_0101.JPG{{Dead link|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot }}<br /> 8.NGARAN: Imbudo<br /> DESKRIPSYON: Gamit para dri makarag an pagbasya han tuba<br /> http://war.wikipedia.org/wiki/File:100_0102.JPG{{Dead link|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot }}<br /> 9.NGARAN:Tuba<br /> DESKRIPSYON: An bag-o nga hiwat nga tuba<br /> http://war.wikipedia.org/wiki/File:100_0091.JPG#filehistory{{Dead link|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot }} [[Kaarangay:Mga irimnon]] 79aktgfxivw23y6n7o1dvuj78ibyzbf 0 17643 7784786 7783730 2026-08-08T12:52:26Z Unlimitedmusic7 68048 + mga sumpay, Kaarangay:Meteorolohiya 7784786 wikitext text/x-wiki [[Paypay:ClimateMap World.png|thumb]] An '''klema'''<ref>Abuyen, Tomas A. '''Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog'''. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 169. </ref> ginuupod an [[estadistika]] han [[kapaso]], kahulos, presyure atmosperika, [[hangin]], [[uran]], ihap han partikulo atmosperika ngan iba pa nga elemento [[Meteorolohiya|meteorolohikal]] ha usa ka rehiyon han hilaba nga [[Panahon (meteorolohiya)|panahon]]. == Pinanbasaran == {{reflist}} == Padugang nga barasahon== *[http://www.americanscientist.org/issues/feature/2012/4/the-study-of-climate-on-alien-worlds The Study of Climate on Alien Worlds; Characterizing atmospheres beyond our Solar System is now within our reach] Kevin Heng July–August 2012 [[American Scientist]] ==Mga sumpay ha gawas== {{commons category|Climate}} *[http://img.kb.dk/tidsskriftdk/pdf/gto/gto_0048-PDF/gto_0048_69887.pdf Johannes Reumert: "Vahls climatic divisions. An explanation" (''Geografisk Tidsskrift'', Band 48; 1946)] * [http://www.bjerknes.uib.no/default.asp?lang=2 The Bjerknes Centre for Climate Research (BCCR – Norway)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150307210402/http://www.bjerknes.uib.no/default.asp?lang=2 |date=2015-03-07 }} * [http://www.cnrs.fr/climate The Earth's climate – Centre national de la recherche scientifique (CNRS – France)] * [http://www.climate.gov NOAA Climate Services Portal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110703210729/http://www.climate.gov/ |date=2011-07-03 }} * [http://www.igbp.net/page.php?pid=504 IGBP Climate-change Index] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110723154421/http://www.igbp.net/page.php?pid=504 |date=2011-07-23 }} * [http://www.economics.noaa.gov/?goal=climate&file=home/ The Economics of Climate-based Data] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110725192912/http://www.economics.noaa.gov/?goal=climate&file=home%2F |date=2011-07-25 }} NOAA Economics * [http://www.agclimate.org AgClimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180325123832/http://agclimate.org/ |date=2018-03-25 }} [[Institute of Food and Agricultural Sciences|IFAS]] * [http://128.194.106.6/~baum/climate_modeling.html Climate Models and modeling groups]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130203222718/http://128.194.106.6/%7Ebaum/climate_modeling.html |date=2013-02-03 }} * [http://climateapps2.oucs.ox.ac.uk/cpdnboinc/ Climate Prediction Project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051125010853/http://climateapps2.oucs.ox.ac.uk/cpdnboinc/ |date=2005-11-25 }} * [http://www.worldclimate.com WorldClimate] * [http://www.atmosphere.mpg.de/enid/1442 ESPERE Climate Encyclopaedia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050902220920/http://www.atmosphere.mpg.de/enid/1442 |date=2005-09-02 }} * [http://www.arctic.noaa.gov/climate.html Climate index and mode information] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161119201227/http://www.arctic.noaa.gov/climate.html |date=2016-11-19 }} regarding the Arctic * [http://www.beringclimate.noaa.gov/ A current view of the Bering Sea Ecosystem and Climate] * [http://www.climate-charts.com/index.html Climate: Data and charts for world and US locations] * [http://www.everyspec.com/MIL-HDBK/MIL-HDBK-0300-0499/MIL_HDBK_310_1851/ MIL-HDBK-310, Global Climate Data] [[U.S. Department of Defense]] Data on natural environmental starting points for engineering analyses to derive environmental design criteria * [http://www.ipcc-data.org IPCC Data Distribution Centre] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160519152028/http://www.ipcc-data.org/ |date=2016-05-19 }} Climate data and guidance on its use. * [http://historicalclimatology.com HistoricalClimatology.com] Analysis and reconstructions of past, present and future climates. Updated 2013. * [http://www.globalclimatemonitor.org Globalclimatemonitor] Climate web viewer containing accessible climatic information from 1901, including near-real-time monthly precipitation and temperature. Download data in a variety of GIS formats. [[Kaarangay:Meteorolohiya]] 270bpjg5wz56xh8tutc8dvx3adptzll 7784788 7784786 2026-08-08T12:55:41Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Klimatolohiya 7784788 wikitext text/x-wiki [[Paypay:ClimateMap World.png|thumb]] An '''klema'''<ref>Abuyen, Tomas A. '''Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog'''. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 169. </ref> ginuupod an [[estadistika]] han [[kapaso]], kahulos, presyure atmosperika, [[hangin]], [[uran]], ihap han partikulo atmosperika ngan iba pa nga elemento [[Meteorolohiya|meteorolohikal]] ha usa ka rehiyon han hilaba nga [[Panahon (meteorolohiya)|panahon]]. == Pinanbasaran == {{reflist}} == Padugang nga barasahon== *[http://www.americanscientist.org/issues/feature/2012/4/the-study-of-climate-on-alien-worlds The Study of Climate on Alien Worlds; Characterizing atmospheres beyond our Solar System is now within our reach] Kevin Heng July–August 2012 [[American Scientist]] ==Mga sumpay ha gawas== {{commons category|Climate}} *[http://img.kb.dk/tidsskriftdk/pdf/gto/gto_0048-PDF/gto_0048_69887.pdf Johannes Reumert: "Vahls climatic divisions. An explanation" (''Geografisk Tidsskrift'', Band 48; 1946)] * [http://www.bjerknes.uib.no/default.asp?lang=2 The Bjerknes Centre for Climate Research (BCCR – Norway)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150307210402/http://www.bjerknes.uib.no/default.asp?lang=2 |date=2015-03-07 }} * [http://www.cnrs.fr/climate The Earth's climate – Centre national de la recherche scientifique (CNRS – France)] * [http://www.climate.gov NOAA Climate Services Portal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110703210729/http://www.climate.gov/ |date=2011-07-03 }} * [http://www.igbp.net/page.php?pid=504 IGBP Climate-change Index] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110723154421/http://www.igbp.net/page.php?pid=504 |date=2011-07-23 }} * [http://www.economics.noaa.gov/?goal=climate&file=home/ The Economics of Climate-based Data] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110725192912/http://www.economics.noaa.gov/?goal=climate&file=home%2F |date=2011-07-25 }} NOAA Economics * [http://www.agclimate.org AgClimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180325123832/http://agclimate.org/ |date=2018-03-25 }} [[Institute of Food and Agricultural Sciences|IFAS]] * [http://128.194.106.6/~baum/climate_modeling.html Climate Models and modeling groups]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130203222718/http://128.194.106.6/%7Ebaum/climate_modeling.html |date=2013-02-03 }} * [http://climateapps2.oucs.ox.ac.uk/cpdnboinc/ Climate Prediction Project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051125010853/http://climateapps2.oucs.ox.ac.uk/cpdnboinc/ |date=2005-11-25 }} * [http://www.worldclimate.com WorldClimate] * [http://www.atmosphere.mpg.de/enid/1442 ESPERE Climate Encyclopaedia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050902220920/http://www.atmosphere.mpg.de/enid/1442 |date=2005-09-02 }} * [http://www.arctic.noaa.gov/climate.html Climate index and mode information] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161119201227/http://www.arctic.noaa.gov/climate.html |date=2016-11-19 }} regarding the Arctic * [http://www.beringclimate.noaa.gov/ A current view of the Bering Sea Ecosystem and Climate] * [http://www.climate-charts.com/index.html Climate: Data and charts for world and US locations] * [http://www.everyspec.com/MIL-HDBK/MIL-HDBK-0300-0499/MIL_HDBK_310_1851/ MIL-HDBK-310, Global Climate Data] [[U.S. Department of Defense]] Data on natural environmental starting points for engineering analyses to derive environmental design criteria * [http://www.ipcc-data.org IPCC Data Distribution Centre] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160519152028/http://www.ipcc-data.org/ |date=2016-05-19 }} Climate data and guidance on its use. * [http://historicalclimatology.com HistoricalClimatology.com] Analysis and reconstructions of past, present and future climates. Updated 2013. * [http://www.globalclimatemonitor.org Globalclimatemonitor] Climate web viewer containing accessible climatic information from 1901, including near-real-time monthly precipitation and temperature. Download data in a variety of GIS formats. [[Kaarangay:Meteorolohiya]] [[Kaarangay:Klimatolohiya]] g9cs47hy6y5mk26nlikynylh6qt5arq 0 17697 7784833 6328364 2026-08-08T14:06:49Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Meteorolohiya 7784833 wikitext text/x-wiki [[File:BrockenSnowedTrees.jpg|thumb|Nyebe]] An '''Nyebe'''<ref>Abuyen, Tomas A. '''Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog'''. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 247.</ref> o '''niyebe''' ([[Kinatsila]]: ''nieve''; [[iningles]]: ''snow'') amo an bagtik nga matugnaw nga [[uran]]. == Pinanbasaran == {{reflist}} ==Mga sumpay ha gawas== {{Sister project links|Snow}} *[http://www.sciencebits.com/SnowAboveFreezing Snow at above freezing temperatures] *[http://www.scientificjournals.org/journals2007/articles/1118.pdf Snowpack energy and mass balance] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303193217/http://www.scientificjournals.org/journals2007/articles/1118.pdf |date=2016-03-03 }} An article that contains detailed analysis of snowpack energy and mass balance. *[http://www.unep.org/geo/geo%5Fice/ United Nations Environment Programme: Global Outlook for Ice and Snow] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070608011925/http://www.unep.org/geo/geo%5Fice/ |date=2007-06-08 }} * {{cite journal | author=Dietz, A. |author2=Kuenzer, C. |author3=Gessner, U. |author4= Dech, S. | year=2012 |title=Remote Sensing of Snow – a Review of available methods |journal=International Journal of Remote Sensing |doi=10.1080/01431161.2011.640964|bibcode = 2012IJRS...33.4094D }} [[Kaarangay:Meteorolohiya]] 0986zrew2ny1kkzouyihhdfvkw5wf8q 0 17704 7784804 6247891 2026-08-08T13:13:15Z Unlimitedmusic7 68048 + [[Kaarangay:Kimika]] [[Kaarangay:Fisika]] 7784804 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Helium atom QM.svg|thumb]] Ha [[kimika]] ngan [[fisika]], an '''atomo'''<ref>Abuyen, Tomas A. '''Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog'''. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 21.</ref> ([[iningles]]:atom) amo an gigugutiayi nga partikular nga naghahatag hin kinaiya ha usa nga [[butang]]. [[baga]] [[han]] [[mota]]. An atom may'ada nucleus ngan usa ug daramo na [[electron]]. An nucleus may'ada [[proton]] ngan [[neutron]]. == Pinanbasaran == {{reflist}} [[Kaarangay:Kimika]] [[Kaarangay:Fisika]] nw4m9q8xvlux51901ox8fj96gytwlkn 0 17815 7784775 7784519 2026-08-08T12:25:23Z Unlimitedmusic7 68048 + mga sumpay 7784775 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = ''Zea mays'' | status = | image = Koeh-283.jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Tracheophyta]] | classis = [[Liliopsida]] | ordo = [[Poales]] | familia = [[Poaceae]] | genus = [[Zea]] | species = '''Zea mays''' | binomial = Zea mays | binomial_authority = [[Carl von Linné|L.]] | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = ''Zea vulgaris'' <small>[[Philip Miller|Mill.]]</small><br>''Zea vittata'' <small>[[Andreas Voss|Voss]]</small><br>''Zea vaginata'' <small>Sturtev.</small><br>''Zea tunicata'' <small>(A.St.Hil.) Sturtev. ex [[Liberty Hyde Bailey|L.H.Bailey]]</small><br>''Zea segetalis'' <small>[[Richard Anthony Salisbury|Salisb.]]</small><br>''Zea saccharata'' <small>Sturtev.</small><br>''Zea rostrata'' <small>Bonaf.</small><br>''Zea praecox'' <small>[[Ernst Gottlieb von Steudel|Steud.]]</small><br>''Zea oryzoides'' <small>[[Vitaliǐ Petrovich Goloskokov|Golosk.]]</small><br>''Zea odontosperma'' <small>[[Michele Tenore|Ten.]]</small><br>''Zea mucronata'' <small>[[Pierre Antoine Poiteau|Poit.]] ex [[Vilmorin|Vilm.]]</small><br>''Zea minor'' <small>[[Johann Friedrich Gmelin|J.F.Gmel.]] ex [[Ernst Gottlieb von Steudel|Steud.]]</small><br>''Zea minima'' <small>[[Andreas Voss|Voss]]</small><br>''Zea mexicana'' subsp.'' parviglumis'' <small></small><br>''Zea mays'' var.'' virginica'' <small></small><br>''Zea mays'' var.'' variegata'' <small></small><br>''Zea mays'' f.'' variegata'' <small></small><br>''Zea mays'' subsp.'' tunicata'' <small></small><br>''Zea mays'' var.'' tunicata'' <small></small><br>''Zea mays'' var.'' subnigroviolacea'' <small></small><br>''Zea mays'' var.'' striatiamylacea'' <small></small><br>''Zea mays'' subsp.'' saccharata'' <small></small><br>''Zea mays'' var.'' saccharata'' <small></small><br>''Zea mays'' var.'' rugosa'' <small></small><br>''Zea mays'' var.'' praecox'' <small></small><br>''Zea mays'' var.'' pensylvanica'' <small></small><br>''Zea mays'' subsp.'' parviglumis'' <small></small><br>''Zea mays'' subsp.'' obtusa'' <small></small><br>''Zea mays'' var.'' multicoloramylacea'' <small></small><br>''Zea mays'' var.'' japonica'' <small></small><br>''Zea mays'' subsp.'' indurata'' <small></small><br>''Zea mays'' var.'' indentata'' <small></small><br>''Zea mays'' subsp.'' indentata'' <small></small><br>''Zea mays'' var.'' huehuetenangensis'' <small></small><br>''Zea mays'' subsp.'' huehuetenangensis'' <small></small><br>''Zea mays'' var.'' hirta'' <small></small><br>''Zea mays'' f.'' hanakibi'' <small></small><br>''Zea mays'' var.'' gracillima'' <small></small><br>''Zea mays'' var.'' everta'' <small></small><br>''Zea mays'' subsp.'' everta'' <small></small><br>''Zea mays'' var.'' ceratina'' <small></small><br>''Zea mays'' subsp.'' ceratina'' <small></small><br>''Zea mays'' subsp.'' aorista'' <small></small><br>''Zea mays'' subsp.'' amyleosaccharata'' <small></small><br>''Zea mays'' subsp.'' amylacea'' <small></small><br>''Zea mays'' subsp.'' acuminata'' <small></small><br>''Zea macrosperma'' <small>[[Johann Friedrich Klotzsch|Klotzsch]]</small><br>''Zea japonica'' <small>Van Houtte</small><br>''Zea indurata'' <small>Sturtev.</small><br>''Zea indentata'' <small>Sturtev.</small><br>''Zea hirta'' <small>Bonaf.</small><br>''Zea gracillima'' <small>[[Andreas Voss|Voss]]</small><br>''Zea glumacea'' <small>Larranaga</small><br>''Zea gigantea'' <small>[[Andreas Voss|Voss]]</small><br>''Zea everta'' <small>Sturtev.</small><br>''Zea erythrolepis'' <small>Bonaf.</small><br>''Zea curagua'' <small>[[Juan Ignacio Molina|Molina]]</small><br>''Zea cryptosperma'' <small>Bonaf.</small><br>''Zea canina'' <small>[[Sereno Watson|S.Watson]]</small><br>''Zea amyleosaccharata'' <small>Sturtev. ex [[Liberty Hyde Bailey|L.H.Bailey]]</small><br>''Zea amylacea'' <small>Sturtev.</small><br>''Zea americana'' <small>[[Philip Miller|Mill.]]</small><br>''Zea altissima'' <small>[[Johann Friedrich Gmelin|J.F.Gmel.]] ex [[Ernst Gottlieb von Steudel|Steud.]]</small><br>''Zea alba'' <small>[[Philip Miller|Mill.]]</small><br>''Thalysia mays'' <small>([[Carl von Linné|L.]]) [[Carl Ernst Otto Kuntze|Kuntze]]</small><br>''Mayzea vestita'' <small>[[Constantine Samuel Rafinesque|Raf.]]</small><br>''Mayzea cerealis'' var.'' gigantea'' <small></small><br>''Mayzea cerealis'' <small>[[Constantine Samuel Rafinesque|Raf.]]</small><br>''Mays zea'' <small>[[Joseph Gaertner|Gaertn.]]</small><br>''Mays vulgaris'' <small>[[Nicolas Charles Seringe|Ser.]]</small><br>''Mays americana'' <small>[[Johann Christian Gottlob Baumgarten|Baumg.]]</small> }} [[Fayl:Koeh-283.jpg|thumbnail]] [[File:Zea mays fraise MHNT.BOT.2011.18.21.jpg|thumb|''Zea mays "fraise"'']] [[File:Dent Corn 'Oaxacan Green' (Zea mays) MHNT 2.jpg|thumb|''Zea mays "Oaxacan Green"'']] [[File:Zea mays 'Ottofile giallo Tortonese' MHNT.BOT.2015.34.1.jpg|thumb|''Zea mays "Ottofile giallo Tortonese”'']] An '''maís''' (Iningles:Corn) (Pambansa:Mais) <ref>Abuyen, Tomas A. '''Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog'''. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 220.</ref> (Zea mays) amo an miyembro han banay han [[banwa]] nga [[Poaceae]]. An '''''Zea mays'''''<ref name = "C132"/> in uska species han [[Liliopsida]] nga ginhulagway ni [[Carl von Linné]]. An ''Zea mays'' in nahilalakip ha [[genus]] nga ''[[Zea]]'', ngan [[familia]] nga [[Poaceae]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> Waray hini subspecies nga nakalista.<ref name = "COL"/> ==Historya== An mais una na gin'uma ha [[Tehuacán]] ha [[Mehiko]]. An mga [[Olmec]] ngan [[Sibilisasyon Maya|Maya]] nagtantanum hin daramo na magkadurudilain nga klase hin mais ha bug'os na [[Mesoamerika]]. Pagtikang sadton 2500 BC, nagwarak an pagtanum han mais ha Amerika ngan ha 15th ngan 16th siglo, inabot an mais ha [[Europa]] ngan ha bug'os nga [[kalibutan]]. ==Produksyun== [[File:MaizeYield.png|thumb|right|Produksyun san mais sa bug'os sa kalibutan]] Gin'uuma an mais ha bug'os sa kalibutan, ngan mas damo an naaani na mais sa kada tuig kaysa san iba na mga ''grain''.<ref name="InternationalGrainsCouncil">{{cite web|title=International Grains Council Market Report 28 November 2013|url=http://www.igc.int/downloads/gmrsummary/gmrsumme.pdf|author=[[International Grains Council (international organization)]]| date = 2013}}</ref> An [[Estados Unidos]] na ani san 40% san naproprodyus sa kalibutan; An iba pa na nasod na dagko an ani amo an [[Tsina]], [[Brazil]], [[Mehiko]], [[Indonesia]], [[India]], [[Fransya]] ngan [[Argentina]]. Inaabot 817 milyon tolenada an gin'ani sadton tuig 2009—labaw san gin'ani na [[humay|paray]] (678 milyon tolenada) ngan [[trigo]] (682 milyon tolenada).<ref name="FAOstats">{{cite web|title=Maize, rice and wheat : area harvested, production quantity, yield|url=http://faostat.fao.org/site/567/DesktopDefault.aspx?PageID=567|author=[[Food and Agriculture Organization|Food and Agriculture Organization of the United Nations]], Statistics Division|date=2009|access-date=2014-06-22|archive-date=2012-06-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20120619130038/http://faostat.fao.org/site/567/DesktopDefault.aspx?PageID=567|url-status=}}</ref> {| class="wikitable" style="margin:auto; clear:left;" ! colspan=3|Top [[10 (ihap)|10]] nga mga parahimo hin mais han 2012<ref>{{cite web|title=FAOSTAT|url=http://faostat.fao.org/site/567/DesktopDefault.aspx?PageID=567#ancor|publisher=FOOD AND AGRICULTURE ORGANIZATION OF THE UNITED NATIONS|accessdate=20 Agosto 2013|archive-date=2012-06-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20120619130038/http://faostat.fao.org/site/567/DesktopDefault.aspx?PageID=567#ancor|url-status=}}</ref> |- ! Nasod ! Produksyun (tolenada) ! <small>Note</small> |- | [[Estados Unidos]]||align=right|273,832,130|| |- | [[Tsina]]||align=right|208,258,000|| |- | [[Brazil]]||align=right|71,296,478|| |- | [[Argentina]]||align=right|25,700,000|| |- | [[Mehiko]]||align=right|22,069,254|| |- | [[India]]||align=right|21,060,000|| |- | [[Ukranya]]||align=right|20,961,300|| |- | [[Indonesia]]||align=right|19,377,030|| |- | [[Fransya]]||align=right|15,614,100|| |- | [[Salatan nga Apriká]]||align=right|12,500,000|| |- style="background:#ccc;" | '''bug'os na kalibutan'''||align=right| '''690,668,292'''||'''[A]''' |} ==Mga Pahimulos== === Pagkaon ha Tawo === An mais ngan giniling na mais amo in usa nga primero na [[pagkaon]] ha daramo na rehiyon ha kalibutan. Sangkap an mais ha paghimo han mga pagkaon han mga Mehikano sugad han ''[[tortillas]]'', ''[[tamale]]'', ''pozole'', ''atole'',''taco'', ''quesadilla'', ''chilaquiles'', ''[[enchilada]]'' ngan iba pa. An [[Popcorn]] amo in usa nga klase hin mais na naputok kun ginpapaso. Usa liwat an mais na gintitikangan han [[gawgaw]], ngan [[mantika]] na gamit ha panluto. === Mga Kemikal === An gawgaw nga tikang ha mais pwede mahimo na ''plastics'', [[tela]], ''adhesive'', ngan iba pa nga produkto kemikal. Pwede liwat pagkuhaan hin [[arkohol]] an mais na sangkap ha ''biofuel''. ==Pinanbasaran== <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= https://catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/details/species/id/9794884|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (ed)| date = 2014|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 26 Mayo 2014}}</ref> <ref name = "C132">L., 1753 ''In: Sp. Pl. : 971''</ref> <ref name = "source">[http://apps.kew.org/wcsp/home.do WCSP: World Checklist of Selected Plant Families]</ref> </references> {{reflist}} ==Padugang nga barasahon== * {{cite book|author= Aureliano Brandolni, Andrea Brandolini|title= Il mais in Italia: storia naturale e agricola|quote= XII+370 pages and 80 colour pages|publisher= CRF press|location= Bergamo, Italy| date = 2006|url= http://www.asa-press.com/l-mais.html}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090531045824/http://www.asa-press.com/l-mais.html |date=2009-05-31 }} * {{Cite web|author=Ferro, D.N. and Weber, D.C.|url=http://www.eap.mcgill.ca/CPMP_1.htm|title= Managing Sweet Corn Pests in Massachusetts}} * {{Cite book|last= Bonavia|title=Maize: Origin, Domestication, and Its Role in the Development of Culture|publisher= Cambridge University Press| date = 2013|isbn= 978-1107023031|first= Duccio}} ==Mga sumpay ha gawas== {{Commons}} {{Wikispecies|Zea mays|''Zea mays''}} * [http://www.nytimes.com/2010/05/25/science/25creature.html?scp=2&sq=corn&st=cse "Tracking the Ancestry of Corn Back 9,000 Years," New York Times, May 25, 2010] * [http://www.simplysetup.com/simple-living-2/gardening/growing-corn.html Growing Corn] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140721114418/http://www.simplysetup.com/simple-living-2/gardening/growing-corn.html |date=2014-07-21 }} Information on the uses and starting of corn seed * [http://www.pfaf.org/database/plants.php?Zea+mays&CAN=WIKIPEDIA ''Zea mays'' at Plants For A Future] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110418041154/http://www.pfaf.org/database/plants.php?Zea+mays&CAN=WIKIPEDIA |date=2011-04-18 }} * [http://www.maizegdb.org/ Maize Genetics and Genomics Database project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100210181550/http://www.maizegdb.org/ |date=2010-02-10 }} * [http://www.maizesequence.org The Maize Genome Sequence Browser] * {{dmoz|Science/Agriculture/Field_Crops/Cereals/Corn/|Corn}} * [http://www.geochembio.com/biology/organisms/maize/ ''Zea mays'', corn taxonomy, facts, life cycle, and kernel anatomy at GeoChemBio.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150306213605/http://www.geochembio.com/biology/organisms/maize/ |date=2015-03-06 }} * [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/sites/entrez?Db=pubmed&Cmd=DetailsSearch&Term=%22Zea+mays%22%5BMajr%5D+AND+%22loattrfree+full+text%22%5Bsb%5D Major topic "''Zea mays''": free full text articles in National Library of Medicine] * [http://www.saudiaramcoworld.com/issue/199203/new.world.foods.old.world.diet.htm Paul Lunde, ''New World Foods, Old World Diet'', 1992, Saudi Aramco World] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140928102252/http://www.saudiaramcoworld.com/issue/199203/new.world.foods.old.world.diet.htm |date=2014-09-28 }} * [http://eol.org/pages/1115259/overview Encyclopedia of Life] * [http://www.sciencedaily.com/releases/2009/11/091119193634.htm Information about B73 and Mo17 maize genomes] [[Kaarangay:Mais| ]] [[Kaarangay:Zea]] [[Kaarangay:Banwa]] b6jz8fyo9sut9fmq01twbgy88stbv7p 0 17857 7784938 6241169 2026-08-09T08:41:06Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Panapton 7784938 wikitext text/x-wiki [[File:1796-short-bodied-gillray-fashion-caricature.jpg|thumb]] An '''uso'''<ref>Abuyen, Tomas A. '''Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog'''. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 419.</ref> (Iningles:Trend) (Pambansa:Uso) amo an natudlok ha mga istilo ngan kustombre ha usa ka ginhatag nga panahon. == Pinanbasaran == {{reflist}} ==Bibliograpiya== *Braudel, Fernand [http://books.google.com/books?id=rPgVp3vMOjcC&printsec=frontcover ''Civilization and Capitalism, 15th–18th Centuries, Vol 1: The Structures of Everyday Life,"] William Collins & Sons, London 1981 ISBN 0-520-08114-5 ==Mga sumpay ha gawas== {{Wiktionary}} *{{dmoz|Arts/Design/Fashion/}} [[Kaarangay:Panapton]] 0r6dlspk6q13g4k1wnviu68pdz04d8g 0 18216 7784776 6283186 2026-08-08T12:31:40Z Unlimitedmusic7 68048 + duha nga sumpay 7784776 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Soya | image = Soybean.USDA.jpg | regnum = [[Plantae]] | divisio= [[Magnoliophyta]] | classis = [[Magnoliopsida]] | ordo = [[Fabales]] | familia = [[Fabaceae]] | subfamilia = [[Faboideae]] | genus = [[Glycine]] | species = '''G. max''' | binomial = '''''Glycine max''''' | binomial_authority = ([[Carolus Linnaeus|L.]]) | synonyms = | range_map = 2013soybean.png | range_map_caption = }} An '''soybean''', '''soya bean''' o '''Glycine max''' amo an usa ka [[legume]] nga tuminongnong nga natubo ha [[Sinirangan nga Asya|Sidlangan Asya]]. <gallery> File:So_3.jpg File:Lait-soya-soja-beans-legumineuse-Pixabay.jpg File:Kalo_Bhatmas.jpg File:Soybean Oil, Meal and Beans (10059732523).jpg File:Soy_powder.jpg </gallery> ==Pinanbasaran== {{Reflist}} ==Padugang nga barasahon== *{{Cite doi|10.1007.2F978-94-007-1764-0 79}} ==Mga sumpay ha gaws== {{Wikiquote}} {{commons|Glycine max|Soybean}} {{Americana Poster|Soy bean|year=1920}} * [http://biodiversity.ucoz.ru/index/genetic_resources_of_leguminous_plants_in_the_n_i_vavilov_institute_of_plant_industry/0-10] - Genetic Resources of Leguminous Plants in the N.I. Vavilov Institute of Plant Industry <!--Please add links and sources in alphabetical order. This is an encyclopedia and not a subjective link list.--> * {{DMOZ|Science/Agriculture/Field_Crops/Legumes/Soybean/}} * {{DMOZ|Home/Cooking/Fruits_and_Vegetables/Beans_and_Legumes/Soy/|Cooking with soybeans}} * New Crop Resource Online Program – Large collection of Soybean information * Soybeans:complete listings Intech Open Science.. [http://www.intechopen.com/search?q=soybeans InTech Open Access Publisher - Open Science Open Minds | InTechOpen] * The Solae Company, producer and marketer of soy; a joint venture of [[DuPont]] and [[Bunge Limited]]. <!-- Link to Solae moved here from "Cholesterol reduction" section; external links are disallowed in body of articles per WP:EL; Joint venture claim is from http://www.solae.com/About-Solae/Company.aspx --> 6tbctxjv0hkkjdah4drpr7wbnldxgpu 14 18470 7784793 4731304 2026-08-08T13:02:33Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Fisika 7784793 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Electronics}} [[Kaarangay:Fisika]] [[Kaarangay:Teknolohiya ngan Siyensya nga Aplikado]] hai49ouj1qnd22kyla7zs37gw4mezoc 0 19229 7784822 6472020 2026-08-08T13:48:09Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Ekonomiya 7784822 wikitext text/x-wiki [[File:MercadodeSanJuandeDios.jpg|thumb]] [[Paypay:Wet market in Singapore 2.jpg|300px|thumbnail|Wet market in Singapore]] An '''merkado'''<ref>Abuyen, Tomas A. '''Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog'''. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 270.</ref> amo an usa ha dirudilain nga [[sistema]], institusyon, pamaagi, relasyon sosyal ngan infrastruktura kun diin puydi mamaligya ngan magbalyo hin paninda ngan serbisyo, nga nauupod ha [[ekonomiya]]. Usa ini nga pag-ayos kun diin an mga mamamaligya ug magparalit puydi magbalyo hin mga butang. == Mga kasarigan == {{reflist}} {{turók}} {{Commonscat|Markets in France}} [[Kaarangay:Ekonomiya]] tvqsaxkd8ssw96kq0bkwzsx3fa9a989 0 19265 7784795 7764932 2026-08-08T13:04:48Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Mekanika 7784795 wikitext text/x-wiki [[File:Tir parabòlic.png|thumb]] An '''mekanika klasika''' kaupod an [[mekanika kwantum]] amo an duduha nga bahin han pag-aram han [[mekanika]]. Nagpapasabot hini kun ano it nahihitabo han butang kun gamiton hin puwersa. ==Pinanbasaran== {{Reflist}} ==Padugang nga barasahon== *{{Cite book |author1= Alonso, M. |author2= Finn, J. |title=Fundamental University Physics | year= 1992 |publisher=Addison-Wesley}} *{{Cite book |author=Feynman, Richard |title=[[The Feynman Lectures on Physics]] |publisher=Perseus Publishing |year=1999 | authorlink= Richard Feynman |isbn=0-7382-0092-1}} *{{Cite book |author=Feynman, Richard; Phillips, Richard |title=Six Easy Pieces |publisher=Perseus Publishing |year=1998 |isbn=0-201-32841-0}} *{{Cite book |author1=Goldstein, Herbert |author2=Charles P. Poole |author3=John L. Safko |title=[[Classical Mechanics (Goldstein book)|Classical Mechanics]] |publisher=Addison Wesley |year=2002 |edition=3rd |isbn=0-201-65702-3|authorlink1= Herbert Goldstein }} *{{Cite book |title=[[Classical Mechanics (Kibble and Berkshire)|Classical Mechanics (5th ed.)]] |publisher=[[Imperial College Press]] |year=2004 |isbn=978-1-86094-424-6|author-separator=; |author1 = Kibble|first1 = Tom W.B.|author1-link=Tom Kibble|last2 = Berkshire|first2=Frank H.}} *{{Cite book |author1= Kleppner, D. |author2= Kolenkow, R. J. |title=An Introduction to Mechanics |url= https://archive.org/details/introductiontome00dani |publisher=McGraw-Hill |year=1973 |isbn=0-07-035048-5}} *{{Cite book |author=Landau, L.D.; Lifshitz, E.M. |title= [[Course of Theoretical Physics]], Vol. 1&mdash;Mechanics |publisher=Franklin Book Company |year=1972 |isbn=0-08-016739-X}} *{{cite book|last=Morin|first=David|title=Introduction to Classical Mechanics: With Problems and Solutions|year=2008|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge, UK|isbn=978-0-521-87622-3|url=http://www.cambridge.org/gb/knowledge/isbn/item1174520/Introduction%20to%20Classical%20Mechanics/?site_locale=en_GB|edition=1st}}*{{Cite book |author1=Gerald Jay Sussman |author2=Jack Wisdom |title=[[Structure and Interpretation of Classical Mechanics]] |publisher=MIT Press |year=2001 |isbn=0-262-19455-4|authorlink1=Gerald Jay Sussman |authorlink2=Jack Wisdom }} *{{Cite book |author=Thornton, Stephen T.; Marion, Jerry B. |title=Classical Dynamics of Particles and Systems (5th ed.) |publisher=Brooks Cole |year=2003 |isbn=0-534-40896-6}} ==Mga sumpay ha gawas== {{Commons category|Classical mechanics}} *Crowell, Benjamin. [http://www.lightandmatter.com/area1book1.html Newtonian Physics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110425194924/http://lightandmatter.com/area1book1.html |date=2011-04-25 }} (an introductory text, uses algebra with optional sections involving calculus) *Fitzpatrick, Richard. [http://farside.ph.utexas.edu/teaching/301/301.html Classical Mechanics] (uses calculus) *Hoiland, Paul (2004). [http://doc.cern.ch//archive/electronic/other/ext/ext-2004-126.pdf Preferred Frames of Reference & Relativity] *Horbatsch, Marko, "''[http://www.yorku.ca/marko/PHYS2010/index.htm Classical Mechanics Course Notes]''". *Rosu, Haret C., "''[http://arxiv.org/abs/physics/9909035 Classical Mechanics]''". Physics Education. 1999. [arxiv.org : physics/9909035] *Shapiro, Joel A. (2003). [http://www.physics.rutgers.edu/ugrad/494/bookr03D.pdf Classical Mechanics] *Sussman, Gerald Jay & Wisdom, Jack & Mayer,Meinhard E. (2001). [https://mitpress.mit.edu/SICM/ Structure and Interpretation of Classical Mechanics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120920024409/http://mitpress.mit.edu/SICM/ |date=2012-09-20 }} *Tong, David. [http://www.damtp.cam.ac.uk/user/tong/dynamics.html Classical Dynamics] (Cambridge lecture notes on Lagrangian and Hamiltonian formalism) *[http://kmoddl.library.cornell.edu/index.php Kinematic Models for Design Digital Library (KMODDL)]<br /> Movies and photos of hundreds of working mechanical-systems models at [[Cornell University]]. Also includes an [http://kmoddl.library.cornell.edu/e-books.php e-book library] of classic texts on mechanical design and engineering. *[http://ocw.mit.edu/courses/physics/8-01sc-physics-i-classical-mechanics-fall-2010/ MIT OpenCourseWare 8.01: Classical Mechanics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190327102351/https://ocw.mit.edu/courses/physics/8-01sc-physics-i-classical-mechanics-fall-2010/ |date=2019-03-27 }} Free videos of actual course lectures with links to lecture notes, assignments and exams. *Alejandro A. Torassa [https://doi.org/nzd2 On Classical Mechanics] [[Kaarangay:Mekanika]] kx3uu9sdgjdptrb9z9c2oqgg3j4wdxq 0 19606 7784848 6241170 2026-08-08T18:43:14Z Unlimitedmusic7 68048 7784848 wikitext text/x-wiki [[File:Black Hole Milkyway.jpg|thumb]] An '''Kasahiran nga teyorya han relatividad''' ([[Iningles]]: ''General relativity'' o ''general theory of relativity'') amo an teyorya nga han espasyo ngan oras nga nahunahunaan ni [[Albert Einstein]]. ==Pinanbasaran== {{reflist}} [[kaarangay:Kasahiran nga relatibidad]] t5qxkcfhifupc7jqc7wp8apt8nlqjo9 0 19686 7784826 7783168 2026-08-08T14:02:02Z Unlimitedmusic7 68048 + [[Kaarangay:Meteorolohiya]] [[Kaarangay:Klimatolohiya]] 7784826 wikitext text/x-wiki [[Paypay:1997 El Nino TOPEX.jpg|thumb]] An '''El Niño''' amo an usa nga panhitabo ha [[Kalawdan Pasipiko]]. Tikang ini ha kinatsila nga may kasirigngon nga "bata nga lalaki". Mayda ini kinalaman ha pag-iiba han temperatura ha babaw han katubigan han [[Kalawdan Pasipiko]]. ==Pinanbasaran== {{reflist}} ==Padugang nga barasahon== * {{cite book| last = Caviedes| first = César N.| title = El Niño in History: Storming Through the Ages| url = https://archive.org/details/elnioinhistoryst0000cavi| year = 2001| publisher = [[University of Florida Press]]| location = Gainesville| isbn = 0-8130-2099-9}} * {{cite book| last = Fagan| first = Brian M.| authorlink = Brian M. Fagan| title = Floods, Famines, and Emperors: El Niño and the Fate of Civilizations| url = https://archive.org/details/floodsfaminesemp00faga| year = 1999| publisher = Basic Books| location = New York| isbn = 0-7126-6478-5}} * {{cite book| last = Glantz| first = Michael H.| title = Currents of change| url = https://archive.org/details/currentsofchange00glan_0| year = 2001| publisher = Cambridge University Press| location = Cambridge| isbn = 0-521-78672-X}} * {{cite book| last = Philander| first = S. George| title = El Niño, La Niña and the Southern Oscillation| url = https://archive.org/details/elninolaninasout0000phil| year = 1990| publisher = Academic Press| location = San Diego| isbn = 0-12-553235-0}} * {{cite journal |last=Trenberth |first=Kevin E. |authorlink=Kevin E. Trenberth |year=1997 |title=The definition of El Niño |journal=[[Bulletin of the American Meteorological Society]] |volume=78 |issue=12 |pages=2771–7 |doi=10.1175/1520-0477(1997)078<2771:TDOENO>2.0.CO;2 |url=http://ams.allenpress.com/perlserv/?request=res-loc&uri=urn%3Aap%3Apdf%3Adoi%3A10.1175%2F1520-0477%281997%29078%3C2771%3ATDOENO%3E2.0.CO%3B2 |format=PDF |issn=1520-0477 |bibcode=1997BAMS...78.2771T }}{{Dead link|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot }} * {{cite journal |author1=Kuenzer, C. |author2=Zhao, D. |author3=Scipal, K. |author4=Sabel, D. |author5=Naeimi, V. |author6=Bartalis, Z. |author7=Hasenauer, S. |author8=Mehl, H. |author9=Dech, S. |author10=Waganer, W. |year=2009 |title=El Niño southern oscillation influences represented in ERS scatterometer-derived soil moisture data |journal=Applied Geography |doi=10.1016/j.apgeog.2009.04.004 | volume=29 | issue=4 | pages=463}} * {{cite journal |last1=Li |first1=J. |first2=S.-P. |last2=Xie |first3=E.R. |last3=Cook |first4=M. |last4=Morales |first5=D. |last5=Christie |first6=N. |last6=Johnson |first7=F. |last7=Chen |first8=R. |last8=d’Arrigo |first9=A. |last9=Fowler |first10=X. |last10=Gou |first11=K. |last11=Fang |year=2013 |title=El Niño modulations over the past seven centuries |journal=Nature Climate Change |doi=10.1038/nclimate1936 |volume=3 |issue=9 |pages=822|bibcode=2013NatCC...3..822L }} ==Mga sumpay ha gawas== {{Commons category|ENSO}} * [http://www.ciifen-int.org International Research Centre on El Niño-CIIFEN]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot }} * [http://podaac.jpl.nasa.gov/el-nino/index.html PO.DAAC's El Niño Animations] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101114084207/http://podaac.jpl.nasa.gov/el-nino/index.html |date=2010-11-14 }} * [http://www7.nationalacademies.org/opus/elnino.html National Academy of Sciences El Niño/La Niña article] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100127111633/http://www7.nationalacademies.org/opus/elnino.html |date=2010-01-27 }} * [http://sealevel.jpl.nasa.gov/science/jason1-quick-look/ Latest El Niño/La Niña Data from NASA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090723123849/http://sealevel.jpl.nasa.gov/science/jason1-quick-look/ |date=2009-07-23 }} * [http://www.ncdc.noaa.gov/oa/esb/?goal=climate&file=events/enso/ Economic Costs of El Niño / La Niña and Economic Benefits from Improved Forecasting] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080621015825/http://www.ncdc.noaa.gov/oa/esb/?goal=climate&file=events%2Fenso%2F |date=2008-06-21 }} from "NOAA Socioeconomics" website initiative * [http://www.ericjlyman.com/elnino.html El Niño and La Niña from the 1999 International Red Cross World Disasters Report] by Eric J. Lyman. * [http://www.noaanews.noaa.gov/stories2004/s2317.htm NOAA announces 2004 El Niño] * [http://www.elnino.noaa.gov NOAA El Niño Page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150219080451/http://www.elnino.noaa.gov/ |date=2015-02-19 }} * [http://www.oceanmotion.org/html/impact/el-nino.htm Ocean Motion: El Niño] * [http://www.limaperunet.com/climate/climateall.html The Climate of Peru] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120304095831/http://www.limaperunet.com/climate/climateall.html |date=2012-03-04 }} * [http://www.pmel.noaa.gov/tao/elnino/el-nino-story.html What is El Niño?] * [http://earthobservatory.nasa.gov/IOTD/view.php?id=43105 Kelvin Wave Renews El Niño — NASA, Earth Observatory image of the day, 2010, March 21] * [http://maps.google.com/maps/ms?msid=202977755949863934429.0004f83f678fbe527e5c7&msa=0&ll=-13.239945,-112.851562&spn=137.94866,339.257813 Google Map of the El Niño Zone]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot }} Zoom in on the ocean currents, wind currents, hydrothermal vents, volcanoes, tectonic plates, and weather related to the El Niño Zone. [[Kaarangay:Meteorolohiya]] [[Kaarangay:Klimatolohiya]] 1qjmxkdfy0nucbd3j92ijhq3009btw2 0 19797 7784806 7649116 2026-08-08T13:19:02Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Elektromagnetismo 7784806 wikitext text/x-wiki [[File:VFPt Solenoid correct2.svg|thumb]] An '''Radyasyon elektromagnetiko''' amo an mga balud electromagnetiko nga nakiwa ha kalaksi han lamrag. Mayda ini lakip nga electric field ngan magnetic field ngan nagdadara hin durudilain nga kadamo hin enerhiya. ==Pinanbasaran== {{reflist}} ==Padugang nga barasahon== * {{cite book | last = Hecht | first = Eugene | title = Optics | edition = 4th | publisher = Pearson Education | year = 2001 | isbn = 0-8053-8566-5 }} * {{cite book | last = Serway | first = Raymond A. |author2=Jewett, John W. | title = Physics for Scientists and Engineers | url = https://archive.org/details/physicssciengv2p00serw | edition = 6th | publisher = Brooks Cole | year = 2004 | isbn = 0-534-40842-7 }} * {{cite book | last = Tipler | first = Paul | title = Physics for Scientists and Engineers: Electricity, Magnetism, Light, and Elementary Modern Physics | url = https://archive.org/details/physicsforscient0002tipl | edition = 5th | publisher = W. H. Freeman | year = 2004 | isbn = 0-7167-0810-8 }} * {{cite book | last = Reitz | first = John | coauthors = Milford, Frederick; Christy, Robert | title = Foundations of Electromagnetic Theory | edition = 4th | publisher = Addison Wesley | year = 1992 | isbn = 0-201-52624-7 }} * {{cite book | last = Jackson | first = John David | authorlink = J. D. Jackson | title = Classical Electrodynamics | url = https://archive.org/details/classicalelectro0000jack_e8g9 | edition = 3rd | publisher = John Wiley & Sons | year = 1999 | isbn = 0-471-30932-X }} * {{cite book | author=[[Allen Taflove]] and Susan C. Hagness | title=Computational Electrodynamics: The Finite-Difference Time-Domain Method, 3rd ed | publisher=Artech House Publishers | year=2005 | isbn=1-58053-832-0 }} ==Mga sumpay ha gawas== {{Wikisource|QST/December 1915/Pictured Electromagnetic Waves|Pictured Electro-Magnetic Waves}} {{Library resources box |by=no |onlinebooks=no |others=no |about=yes |label=Electromagnetic radiation}} * [http://www.lightandmatter.com/html_books/0sn/ch11/ch11.html Electromagnetism] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110603233123/http://www.lightandmatter.com/html_books/0sn/ch11/ch11.html |date=2011-06-03 }} – a chapter from an online textbook * [http://www.learnemc.com/tutorials/Radiation/EM_Radiation.html Electromagnetic Radiation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120617205739/http://www.learnemc.com/tutorials/Radiation/EM_Radiation.html |date=2012-06-17 }} – an introduction for electrical engineers * [http://www.physnet.org/modules/pdf_modules/m210.pdf '' Electromagnetic Waves from Maxwell's Equations ''] on [http://www.physnet.org Project PHYSNET]. * [http://www.hydrogenlab.de/elektronium/HTML/einleitung_hauptseite_uk.html Radiation of atoms? e-m wave, Polarisation, ...] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100417023635/http://www.hydrogenlab.de/elektronium/HTML/einleitung_hauptseite_uk.html |date=2010-04-17 }} * [http://scripts.mit.edu/~raskar/lightfields/index.php?title=An_Introduction_to_The_Wigner_Distribution_in_Geometric_Optics An Introduction to The Wigner Distribution in Geometric Optics] * [http://www.astronoo.com/articles/electromagneticSpectrum-en.html The windows of the electromagnetic spectrum, on Astronoo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130619192800/http://www.astronoo.com/articles/electromagneticSpectrum-en.html |date=2013-06-19 }} * [https://www.khanacademy.org/science/cosmology-and-astronomy/universe-scale-topic/light-fundamental-forces/v/introduction-to-light Introduction to light and electromagnetic radiation] course video from the [[Khan Academy]] * [http://ocw.mit.edu/courses/physics/8-02sc-physics-ii-electricity-and-magnetism-fall-2010/electromagnetic-waves/ Lectures on electromagnetic waves] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160308075342/http://ocw.mit.edu/courses/physics/8-02sc-physics-ii-electricity-and-magnetism-fall-2010/electromagnetic-waves/ |date=2016-03-08 }} course video and notes from MIT Professor [[Walter Lewin]] [[Kaarangay:Elektromagnetismo]] hrudj0dc043xlvnwp1xv87ff404w9rx 0 19798 7784823 7783419 2026-08-08T13:51:42Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Mekanika 7784823 wikitext text/x-wiki [[File:Force.png|thumb]] Ha [[pisika]], an '''kusog''' o '''force''', '''pwersa''' (Pambansa:Lakas) amo an nagpapabalyo o may kapas magbalyo han estado han diri pagkiwa o kiwa han usa ka butang. ==Pinanbasaran== {{Reflist}} ==Padugang nga barasahon== {{Refbegin}} * {{cite book |last=Corben |first=H.C. |author2=Philip Stehle|title=Classical Mechanics|url=https://archive.org/details/classicalmechani0000corb_b6w8 |location=New York |publisher=Dover publications |year=1994 |pages=[https://archive.org/details/classicalmechani0000corb_b6w8/page/28 28]–31 |isbn=0-486-68063-0}} * {{cite book |last=Cutnell |first=John D. |last2=Johnson |first2=Kenneth W. |title=Physics, Sixth Edition |publisher=John Wiley & Sons Inc. |year=2003 |location=Hoboken, New Jersey |isbn=0471151831 |ref=harv}} * {{cite book|last=Feynman|first=Richard P.|last2=Leighton |first3=Matthew |last3=Sands |title=The Feynman lectures on physics. Vol. I: Mainly mechanics, radiation and heat|year=2010|publisher=BasicBooks|location=New York|isbn=978-0465024933|edition=New millennium |ref={{harvid|Feynman volume 1}} }} * {{cite book|last=Feynman|first=Richard P.|first2=Robert B. |last2=Leighton |first3=Matthew |last3=Sands |title=The Feynman lectures on physics. Vol. II: Mainly electromagnetism and matter|year=2010|publisher=BasicBooks|location=New York|isbn=978-0465024940|edition=New millennium|ref={{harvid|Feynman volume 2}} }} * {{cite book |last=Halliday |first=David |first2=Robert |last2=Resnick |first3=Kenneth S. |last3=Krane |title=Physics v. 1 |location=New York |publisher=John Wiley & Sons |year=2001 |isbn=0-471-32057-9 |ref=harv}} * {{cite book|last=Kleppner|first=Daniel|first2=Robert J. |last2=Kolenkow|title=An introduction to mechanics|year=2010|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|isbn=0521198216|edition=3. print |ref=harv}} * {{cite encyclopedia |last=Parker |first=Sybil |title=force |encyclopedia=Encyclopedia of Physics |page=107, |location=Ohio |publisher=McGraw-Hill |year=1993 |isbn=0-07-051400-3}} * {{cite book |last=Sears F., Zemansky M. & Young H. |title=University Physics |publisher=Addison-Wesley |location=Reading, Massachusetts |year=1982 |isbn=0-201-07199-1}} * {{cite book |last=Serway |first=Raymond A. |title=Physics for Scientists and Engineers |location=Philadelphia |publisher=Saunders College Publishing |year=2003 |isbn=0-534-40842-7}} * {{cite book |last=Tipler |first=Paul |title=Physics for Scientists and Engineers: Mechanics, Oscillations and Waves, Thermodynamics |url=https://archive.org/details/physicsforscient0002tipl |edition=5th |publisher=W. H. Freeman |year=2004 |isbn=0-7167-0809-4}} * {{cite book |last=Verma |first=H.C. |title=Concepts of Physics Vol 1. |edition=2004 Reprint |publisher=Bharti Bhavan |year=2004 |isbn=8177091875}} {{Refend}} ==Mga sumpay ha gawas== {{Commons category|Forces}} {{wiktionary}} * [http://ocw.mit.edu/OcwWeb/Physics/8-01Physics-IFall1999/VideoLectures/detail/Video-Segment-Index-for-L-6.htm Video lecture on Newton's three laws] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080411233349/http://ocw.mit.edu/OcwWeb/Physics/8-01Physics-IFall1999/VideoLectures/detail/Video-Segment-Index-for-L-6.htm |date=2008-04-11 }} by [[Walter Lewin]] from [[MIT OpenCourseWare]] * [http://phy.hk/wiki/englishhtm/Vector.htm A Java simulation on vector addition of forces] * [https://youtube.com/watch?v=DkWKvMtdLYU Force demonstrated as any influence on an object that changes the object's shape or motion (video)] [[Kaarangay:Mekanika]] [[gd:Neart]] qdjk20h5u27pu44v334fqf9ktwnqq04 0 19828 7784952 6273628 2026-08-09T09:56:39Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Panluto 7784952 wikitext text/x-wiki [[Paypay:Eguilles 20110828 14.jpg|thumb]] An '''suoy''' usa nga klase nga maaslum nga sawsawan. '''Suka''' Sukà SUKÀ (iningles:Vinegar) usa nga maaslum nga likido. Usa nga pagsaliksik: http://www.wikihow.com/Make-Your-Own-Vinegar ==Mga sumpay ha gawas== {{Commons category|Vinegar}} {{NSRW Poster}} * {{wsPSM|Vinegar and its Mother|30|January 1887|first=Frederik Atherton|last=Fernald|scan=Page:Popular Science Monthly Volume 30.djvu/394}} * [http://www.technologyreview.com/energy/23406/?a=f Gasoline from Vinegar] MIT Technology Review *[http://www.springerlink.com/content/978-88-470-0865-6/#section=103531&page=1&locus=21 Vinegars of the World.]{{Dead link|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot }} Solieri and Giudici, ISBN 978-88-470-0865-6 [[Kaarangay:Panluto]] 6hrd4dcj4r0zrl1s8sjlotrrel70at4 0 20860 7784869 2052893 2026-08-08T19:30:21Z Unlimitedmusic7 68048 + mga sumpay, Kaarangay:Mga irimnon 7784869 wikitext text/x-wiki [[File:Alcoholic beverages.jpg|thumb]] An '''makahurubog nga irimnon''' amo an mga [[irimnon]] nga mayda [[ethanol]] (nga agsob tawagon nga [[alkohol]]). {{Stub}} {{Commonscat|Alcoholic beverages}} [[Kaarangay:Mga irimnon]] [[de:Getränk#Alkoholische Getränke]] l2ojco34ucb6z0ec94owuinygs825m2 0 20861 7784872 2052898 2026-08-08T19:36:30Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Mga irimnon 7784872 wikitext text/x-wiki [[File:CocaColaBottle background free.jpg|thumb]] An '''cola''' amo an [[irimnon]] nga agsob mayda karamel nga pampakolor, [[caffeine]] ngan pampatam-is sugad hin [[asukar]]. {{Stub}} {{Commonscat|Cola}} [[Kaarangay:Mga irimnon]] 8zf5suxj2dnh3p9gwmznuiltk0wb78i 0 25157 7784827 2946929 2026-08-08T14:04:26Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Meteorolohiya 7784827 wikitext text/x-wiki An '''Katmará''' in usa ha duduha nga panahon ha tropico. An lingit amo an [[Kathulós]]. ==Mga kasarigan== {{reflist}} {{Mga panahon nga pagbahin han uska tuig}} {{turók}} {{Commonscat|Dry season}} [[Kaarangay:Meteorolohiya]] 808pyngr063ycre25btjs6rsowyi9ev 0 29032 7784778 2521388 2026-08-08T12:37:34Z Unlimitedmusic7 68048 + mga sumpay, Kaarangay:Rehiyon hin Asya 7784778 wikitext text/x-wiki [[Paypay:Central Asia (orthographic projection).svg|thumb]] An '''Butnga nga Asya''' usa nga rehiyon han [[Asya]] tikang ha [[Dagat Caspio]] ha katundan ngadto ha butnga nga [[Tsina]] ha sinirangan, ngan tikang ha salatan nga [[Rusya]] ha amihanan ngadto ha [[Afghanistan]] ha salatan. {{stub}} {{Commonscat|Central Asia}} [[Kaarangay:Rehiyon hin Asya]] c1zk891ok6tj9vottsfg49uae99bize 0 29035 7784781 2521389 2026-08-08T12:39:41Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Rehiyon hin Asya 7784781 wikitext text/x-wiki [[File:East Asia (orthographic projection).svg|thumb]] An '''Sinirangan nga Asya''' usa nga ubos-nga-rehiyon han Asya nga nataklop hin 6,640,000 km², o 15% han kontinente han [[Asya]]. An mga ginsusundan nga mga nasod amo an nahimutang ha Sinirangan nga Asya: [[Kanan Katawhan Republika han Tsina]] (lakip dinhi an [[Hong Kong]] ngan [[Macau]] labot la han [[Tibet]] nga lakip han ubos-nga Kontinente han Indya ha Salatan Asya), [[Amihanan nga Korea]], [[Salatan nga Korea]], [[Hapon]], [[Mongolya]] ngan [[Republika han Tsina]]. {{Stub}} {{Commonscat|East Asia}} [[Kaarangay:Rehiyon hin Asya]] qki6m4p4d84wzz1msdgdxmg91mx4gtj 0 29037 7784784 2088056 2026-08-08T12:41:36Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Rehiyon hin Asya 7784784 wikitext text/x-wiki An '''Amihanan-Sinirangan nga Asya''' usa nga ubos-nga-rehiyon ha amihanan-sinirangan nga dapit han [[Asya]]. {{stub}} [[Kaarangay:Rehiyon hin Asya]] 8pauls1jyuq76o7xxkzaavizvgfdl6c 0 29040 7784783 7784666 2026-08-08T12:40:52Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Rehiyon hin Asya 7784783 wikitext text/x-wiki An '''Amihanan nga Asya''' usa nga ubos-nga-rehiyon han [[Asya]] nga lakip la an Asyano nga bahin han [[Rusya]]. Diri damo it nagamit hini nga termino. Danay, an Amihanan nga Asya amo an gingagamit ha pagtudlok ha bahin han [[Sinirangan nga Asya]], nga nakabulag an Asyano nga Rusya, nga ginlalakip lugod ha [[Sinirangan nga Europa]]. {{Stub}} [[Kaarangay:Rehiyon hin Asya]] hfy5kjpzd7netyyhvby039p8gwal81w 0 29042 7784780 6253492 2026-08-08T12:39:10Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Rehiyon hin Asya 7784780 wikitext text/x-wiki [[Paypay:Location Southeast Asia.svg|thumb]] An '''Salatan-Sinirangan nga Asya''' o kundi man '''Timugan nga Asya''' usa nga ubos-nga-rehiyon han [[Asya]], nga kalakip dinhi an mga nasod nga aada ha salatan han [[Tsina]], sinirangan han [[Indya]] ngan amihanan han [[Australya]]. == Kitaa gihapon == * [[Katig-uban han mga Nasod ha Salatan-Sinirangan Asya]] == Mga sumpay ha gawas == {{Commonscat|Southeast Asia}} {{Turok}} [[Kaarangay:Rehiyon hin Asya]] 2h8szxi16jkdnqsarcs4bks2ltrk8a3 0 29044 7784782 2088481 2026-08-08T12:40:13Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Rehiyon hin Asya 7784782 wikitext text/x-wiki [[File:South asia.jpg|thumb]] An '''Salatan nga Asya''' amo an aada ha salatan nga rehiyon han kontinente han [[Asya]]. {{Stub}} {{Commonscat|South Asia}} [[Kaarangay:Rehiyon hin Asya]] 32651p1ne1peql7o5fbc4a4ws17c74f 0 29052 7784779 2088322 2026-08-08T12:38:11Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Rehiyon hin Asya 7784779 wikitext text/x-wiki [[File:Western Asia (orthographic projection).svg|thumb]] An '''Katundan nga Asya''', '''Natondan nga Asya''', '''Salatan-Katundan nga Asya''','''Salatan-Natondan nga Asya''' o '''Habagatan nga Asya''' amo an mga termino nga natudlok ha katundan nga dapit han kontinente han [[Asya]]. {{stub}} [[Kaarangay:Rehiyon hin Asya]] fwkeb9oed5zogiihs9qnlrlmte7p37p 0 29238 7784934 7677457 2026-08-09T08:34:37Z Unlimitedmusic7 68048 + mga sumpay 7784934 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = ''Cocos nucifera'' | status = | image = Cocos_nucifera_-_Köhler–s_Medizinal-Pflanzen-187.jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Tracheophyta]] | classis = [[Liliopsida]] | ordo = [[Arecales]] | familia = [[Arecaceae]] | genus = [[Cocos]] | species = '''Cocos nucifera''' | binomial = Cocos nucifera | binomial_authority = [[Carl von Linné|L.]] | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = ''Palma cocos'' <small>[[Philip Miller|Mill.]]</small><br>''Cocos nucifera synphyllica'' <small></small><br>''Cocos nana'' <small>[[William Griffiths|Griff.]]</small><br>''Cocos indica'' <small>[[John Forbes Royle|Royle]]</small><br>''Calappa nucifera'' <small>([[Carl von Linné|L.]]) [[Carl Ernst Otto Kuntze|Kuntze]]</small> }} [[Fayl:1859-Martinique.web.jpg|thumb|Puno hin lubi]] An '''lubí'''<ref>Abuyen, Tomas A. '''Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog'''. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 205.</ref> ''('''Cocos nucifera''')'' ([[Iningles]]: ''coconut'') (Pambansa:Niyog) usa nga importante nga miyembro han banay Arecaceae. Amo la ini an ginkakarat nga espesye han genus ''Cocos''. An '''''Cocos nucifera'''''<ref name = "C132"/> in uska species han [[Liliopsida]] nga ginhulagway ni [[Carl von Linné]]. An ''Cocos nucifera'' in nahilalakip ha [[genus]] nga ''[[Cocos]]'', ngan [[familia]] nga [[Arecaceae]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> Waray hini subspecies nga nakalista.<ref name = "COL"/> Mahihiagian an lubi sa mga [[tropiko]] ngan subtropiko nga mga lugar. Parte na an lubi sa pan'adlaw-adlaw na [[pagkaon]] sa daramo nga tawo. An [[kopra]] nagtitikang sa lubi, na ginagamit naman ha paghimo [[asyete]] o lana. ==Produksyon== Produksyon Han mga Nasod, 2016 (milyones ka tolenada) Indonesia 17.7 Pilipinas 13.8 India 11.1 Brazil 2.6 Sri Lanka 2.5 Kalibutan 59.0 Ginpapatudok an lubi ha 90 na nasod ngan mga teritoryo ha bug'os na kalibutan, ngan may ada na total na produksyon ini na lahos 59 ka milyones na tolenada sadton 2016. Kadam'an han produksyon sini nagtitikang ka tropikal na Asia. An Indonesia, Pilipinas, ngan India na may tig'ob na produksyon na na lahos 72% sa total san Kalibutan. ==Galeriya hin mga imahe== <gallery> Cocos nucifera14.jpg </gallery> ==Pinanbasaran== <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= https://catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/details/species/id/9794226| work = [[Catalogue of Life]] | title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (ed)| date = 2014|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 26 Mayo 2014}}</ref> <ref name = "C132">L., 1753 ''In: Sp. Pl. : 1188''</ref> <ref name = "source">[http://apps.kew.org/wcsp/home.do WCSP: World Checklist of Selected Plant Families]</ref> </references> <ref>{{cite book|last=Sugau|first=J.P.|title=Pittosporaceae. In Soepadmo E. & Wong K.M., Tree Flora of Sabah and Sarawak, Volume 1| date = 1995|publisher=Forest Research Institute Malaysia|location=Kepong, Malaysia|isbn=983-9592-34-3|pages=297-304|url=http://www.chm.frim.gov.my/backup/TFSSvol1_3.pdf}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130927074942/http://www.chm.frim.gov.my/Resources/Publications/Books/Floras/Tree-Flora-of-Sabah-and-Sarawak.aspx |date=2013-09-27 }}</ref> Sugau, J.B. (1995). ==Mga sumpay ha gawas== {{Commons category|Cocos nucifera}} {{Wikispecies|Cocos nucifera|''Cocos nucifera''}} * [http://www.hort.purdue.edu/newcrop/duke_energy/Pittosporum_resiniferum.html Handbook of Energy Crops] * [http://asianjournal.com/cgi-bin/view_info.cgi?code=00006411&category=NW Asian Journal: 2 wild plants eyed for bio-diesel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929090427/http://asianjournal.com/cgi-bin/view_info.cgi?code=00006411&category=NW |date=2007-09-29 }} * [http://newsinfo.inquirer.net/118235/social-network-paves-way-for-interest-in-fuel-producing-tree Social network paves way for interest in fuel-producing tree] [[Kaarangay:Cocos]] [[Kaarangay:Lubi]] bn9kq6fy4yrt0rwhzeb64iuug7ast89 0 117781 7784828 5591476 2026-08-08T14:04:43Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Meteorolohiya 7784828 wikitext text/x-wiki An '''Kathulós''' o '''Kat-urán'''<ref>Abuyen, Tomas A. '''Diksyunaryo Waray-Waray [Visaya] English-Tagalog'''. Kalayaan Press Mktg. Ent., Inc. Quezon City. Tuig 2000. ISBN 971-08-6050-X. Pakli Ihap 165. </ref> in usa ha duduha nga panahon ha tropico. An lingit amo an [[katmará]]. == Mga kasarigan == {{reflist}} {{Mga panahon nga pagbahin han uska tuig}} {{turók}} {{Commonscat|Wet season}} [[Kaarangay:Meteorolohiya]] t37u21ye2519nsl4joyxo6ez9d3n7yt 14 133475 7784850 2243524 2026-08-08T18:44:12Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Mekanika 7784850 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Albert Einstein}} [[Kaarangay:Mekanika]] f921ambl9gfp0s8dmyfnrsziqr4qbyc 14 133893 7784966 2243486 2026-08-09T10:22:28Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Mga planeta 7784966 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Haumea}} [[Kaarangay:Mga planeta]] 1184dhy8q0hyismk5pqcb83nzknmerr 14 133915 7784965 2585873 2026-08-09T10:21:28Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Marte 7784965 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Moons of Mars}} [[Kaarangay:Marte]] nuixj3104wrtu8vs77bngi6qewmiqlw 14 133920 7784961 2243623 2026-08-09T10:19:15Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Hupiter 7784961 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Moons of Jupiter}} [[Kaarangay:Hupiter]] o0rcx1gle2dhdpf3zdlcm44u4u4870t 14 134042 7784962 2243473 2026-08-09T10:19:50Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Pluton 7784962 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Moons of Pluto}} [[Kaarangay:Pluton]] nzrnw3s5cs20p9v2z0w548xq9120d0c 14 134054 7784967 2585858 2026-08-09T10:23:00Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Haumea 7784967 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Haumea]] 7m6hn0i05lkqn05gj34m94kvaqkir9g 14 134056 7784963 2585897 2026-08-09T10:20:18Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Urano 7784963 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Moons of Uranus}} [[Kaarangay:Urano]] he6v23c6oolp2vrgvkja19mrniwll78 14 134113 7784964 2585882 2026-08-09T10:20:54Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Neptuno 7784964 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Moons of Neptune}} [[Kaarangay:Neptuno]] 3o3qsh15ysud03189z9avd5ek7a7ncq 14 134141 7784960 2243867 2026-08-09T10:18:34Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Saturno 7784960 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Moons of Saturn}} [[Kaarangay:Saturno]] ltprf7uvjirszxwzajgbkvbhzrbggyv 0 155282 7784927 7012954 2026-08-09T06:53:55Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Astronomiya 7784927 wikitext text/x-wiki [[File:ConstellationGPS.gif|thumb]] Ha contexto hin paglupad ha kalarakan, an satelayt in us'ka butang kun diin ginbubutang ha orbito nga binuhat hin tawo.<ref>{{cite book |title=A Dictionary of Aviation |url=https://archive.org/details/dictionaryofavia0000wrag |first=David W. |last=Wragg |isbn=9780850451634 |edition=first |publisher=Osprey |year=1973 |page=[https://archive.org/details/dictionaryofavia0000wrag/page/n243 234]}}</ref> {{turok}} [[Kaarangay:Astronomiya]] [[ast:Satélite (dixebra)]] 1josmdvkwwz4gix7git4zbg489793k8 0 155797 7784894 7648449 2026-08-08T20:11:45Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay: Mga mulayan 7784894 wikitext text/x-wiki [[Paypay:Teddy bear on the window sill 01.jpg|thumb|Teddy bear]] Iton '''Teddy bear''' in usa ka mahumok nga [[mulayan]] nga [[oso]]. {{turok}} [[Kaarangay: Mga mulayan]] 8xntwip9kda3t896uwexyhyovze8do9 0 155828 7784798 6471910 2026-08-08T13:06:37Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Mekanika 7784798 wikitext text/x-wiki [[File:Hydraulics and other studies (en).svg|thumb]] Iton '''Hidraulika''' in uska himangrawon ha aplikado nga syensya ngan inhenyerya nga nanginginlabot ha mga kinaiya han likido. {{turok}} [[Kaarangay:Mekanika]] rw77m3sl4rym4dq10qp4g93mxk2psxu 0 155882 7784870 5431514 2026-08-08T19:33:19Z Unlimitedmusic7 68048 + mga sumpay, Kaarangay:Mga irimnon 7784870 wikitext text/x-wiki [[File:Cola3.JPG|thumb]] Iton '''sopdrink''' in diri [[Makahurubog nga irimnon|makahurubog nga inumon]] panpatugnaw nga agsob naglalakip hin [[Irimnon nga tubig|tubig]], panpatam-is, ngan ahente hin panparasa. {{turok}} [[Kaarangay:Mga irimnon]] nbymokuj2lxmlq650xgf62r26scarbl 0 156495 7784914 2260869 2026-08-09T06:43:25Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Inhenyeriya 7784914 wikitext text/x-wiki [[File:Systems engineering application projects collage.jpg|thumb]] Iton '''Inhenyerya hin mga sistema''' in dirudilarin nga larangan hin mga inhenyerya nga nanginginlabot kun paunanhon it mapuok nga mga proyekto hin inhenyerya igdedesinyo ngan igdudumara ha bawbaw han ira sikulo han kinabuhi. {{turok}} [[Kaarangay:Inhenyeriya]] n98ean9y401utanwnq8lz7v4ydhwf8p 0 156500 7784925 6471985 2026-08-09T06:49:22Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Inhenyeriya 7784925 wikitext text/x-wiki [[File:Factory Automation Robotics Palettizing Bread.jpg|thumb]] Iton '''Inhenyerya hin pagkaon''' in dirudilain nga larangan hin aplikado nga syensya nga pisikal nga nagtatampo han syensya, mikrobiyolohiya ngan pag-aram hin inhenyerya ha pagkaon ngan nahasumpay nga mga industriya. {{turok}} [[Kaarangay:Inhenyeriya]] bnpp3v88qyvro75rcvoadqndg1kq6s6 0 156507 7784915 2644875 2026-08-09T06:43:49Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Inhenyeriya 7784915 wikitext text/x-wiki [[File:20071123 Ratner Center.jpg|thumb]] Iton '''Inhenyerya nga arkitektural''' in aplikasyon in prinsipyo hin inhenyerya ngan teknolohiya ha desinyo ngan konstruksyon hin mga balay. {{turok}} [[Kaarangay:Inhenyeriya]] mntj7ze7l7x532yr4f96lii5ow41d2j 0 156541 7784947 6328862 2026-08-09T09:47:09Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Panluto 7784947 wikitext text/x-wiki [[File:Kikkoman soysauce.jpg|thumb]] Iton '''tuyo''' hin usa nga sawsawan nga hinimo tikang ha [[soya bean]], [[tubig]] nga [[asin]]. ==Pinanbasaran== {{reflist}} ==Mga reperensya== {{refbegin}} * [[Isaac Titsingh|Titsingh]], Isaac. (1781). "''Bereiding van de Soya"'' ("Producing Soy Sauce"), [http://library.wur.nl/WebQuery/catalog/66098?wq_sfx=lang ''Verhandelingen van het Bataviaasch Genootschap'' (''Transactions of the Batavian Academy'')], Vol. III. [http://www.worldcat.org/wcpa/oclc/9752305 OCLC 9752305] * http://www.nal.usda.gov/fnic/foodcomp/search/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150303184216/http://www.nal.usda.gov/fnic/foodcomp/search/ |date=2015-03-03 }} {{refend}} ==Padugang nga barasahon== * {{cite doi|10.1201/9780203913550.ch29}}—on the production of soy sauce ==Mga sumpay ha gawas== * {{Commons category-inline}} [[Kaarangay:Panluto]] rwyn8462nbfyys85hb14b5d9q9g0b7r 0 156543 7784953 4788226 2026-08-09T09:59:03Z Unlimitedmusic7 68048 + mga sumpay, Kaarangay:Panluto 7784953 wikitext text/x-wiki [[File:Different ketchup in a plate 122425.jpg|thumb|100px]] Iton '''ketchup''' in matam'is-ngan-maaslum nga sawsawan hin [[pagkaon]], agsob hinimo tikang ha [[kamatis]], [[suoy]], panpatam'is, ngan dirudilain nga mga panparasa ngan mga [[harang]]. {{turok}} [[Kaarangay:Panluto]] sou7v36hul7eay4xgjyey1sqgl224rv 0 156830 7784863 6335997 2026-08-08T19:24:15Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Mga irimnon 7784863 wikitext text/x-wiki [[File:Oranges and orange juice.jpg|thumb|Irimnon]] '''Irimnon''' in [[likido]] nga hinimo para hin pagkonsumo hin [[tawo]]. {{turok}} [[Kaarangay:Mga irimnon]] s6ee0r7qlad5cretx3hjeaep65c17rp 0 156831 7784864 2260999 2026-08-08T19:25:05Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Mga irimnon 7784864 wikitext text/x-wiki [[File:Drinking water.jpg|thumb]] Iton '''Irimnon nga tubig''' in [[tubig]] nga talwas igkonsumo hin [[tawo]]. {{turok}} [[Kaarangay:Mga irimnon]] axqepom8y4dnfx2oe29sci2gcevk6jc 14 160649 7784892 6191130 2026-08-08T20:07:57Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Pag-aram 7784892 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Pag-aram]] n6zp2l9h41rjiymnn4qeb85n4uwwxm6 14 160659 7784840 2520660 2026-08-08T15:58:26Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Meteorolohiya 7784840 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Meteorolohiya]] n3h21yojqtbegpvmljzsuudnh693dwv 14 160660 7784839 1573426 2026-08-08T15:57:03Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Meteorolohiya 7784839 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Meteorolohiya]] [[en:Category:Flood]] d55yok4rr791dkwr25hdbdayrvfquu0 14 160791 7784876 2578331 2026-08-08T19:41:51Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Mga irimnon 7784876 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Mga irimnon]] pzris5g3m7byu46td5r04pu9h15o8cw 14 160806 7784949 2597212 2026-08-09T09:51:24Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Panluto 7784949 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Panluto]] 1vde0aw9iyxcg87xnsvqs3ml7kl7ldr 14 160809 7784858 6229974 2026-08-08T19:15:44Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Karaonon ngan irimnom 7784858 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Panluto]] [[Kaarangay:Katilingban]] [[Kaarangay:Karaonon ngan irimnom]] lbis7ha4qqx1mi6vx2n8ltay2upq6mu 7784859 7784858 2026-08-08T19:16:21Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Karaonon ngan irimnon 7784859 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Panluto]] [[Kaarangay:Katilingban]] [[Kaarangay:Karaonon ngan irimnon]] b2ufkprd4sqop1xnm0u4rhlvmfl4dwo 7784860 7784859 2026-08-08T19:17:27Z Unlimitedmusic7 68048 - [[Kaarangay:Katilingban]] 7784860 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Panluto]] [[Kaarangay:Karaonon ngan irimnon]] s4u2hiv6u0c86k98mwp5d1lr0y0yjqf 7784878 7784860 2026-08-08T19:45:12Z Unlimitedmusic7 68048 - Kaarangay:Panluto 7784878 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Karaonon ngan irimnon]] 9x93xf6frnenaie7q7zp8e1en2ewf3r 14 160810 7784861 2581819 2026-08-08T19:18:02Z Unlimitedmusic7 68048 + [[Kaarangay:Katilingban]] 7784861 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Katilingban]] hupul8u2t386mday0kl9bus8do5b6if 0 162600 7784955 6243888 2026-08-09T10:06:50Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Panluto 7784955 wikitext text/x-wiki [[File:Flours.jpg|thumb]] Iton '''harina''' in pulbos nga tikang ha giniling nga grano seryal, iba nga liso o gamot (sugad hit [[balanghoy]]). An pinakaagap na ''archaeological'' na ebidensya san simple na pag-giling san trigo nabalik sadton 6000 BC. An mga Romano an una na giling [[trigo]] gamit an ''cone mills''. Sadton 1879, san pagtikang san ''Industrial Era'', an una na ''steam mill'' amo in gin tindog sa London. {{turok}} [[Kaarangay:Panluto]] esdwj1plqo9b6q69qrb2y5erwq6i8sn 0 162729 7784888 7646943 2026-08-08T20:02:57Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Mga mulayan 7784888 wikitext text/x-wiki [[Paypay:Rubik's cube.svg|thumb]] An '''Kubo ni Rubik''' in usa nga patigo nga hinimo ni Ernő Rubik usa ka tiglayon tikang han Unggria nga nag-inventa han Rubik's Cube, usa ka sikat nga puzzle nga nagtutukoy han hinagiban han 1970s. An kubo amo an ginpoporma han abilidad nga isolve an Rubik's Cube, nga ginkonsiderar nga usa ka pagsulundan nga kultura ngan simbolo han nasodnon nga naimpluwensyahan han mga elemento han matematika, problema hin puzzles, ngan abilidad han mga tawo. Ginkonsidera ini nga usa ka icono han disenyo ngan kultura han dekada 1970s ngan 1980s. ==Kaagi== Si Ernő Rubik nagsugad han ideya para han Rubik's Cube ha dako nga patigo ha 1974, samtang nagtratrabaho hiya komo usa ka propesor han arkitektura ha University of Budapest. Gin-desinyo niya an kubo bilang usa ka paagi nga makatukod han konsiderasyon han mga estudyante han iya klase ha mga konsepto han tridimensionalidad ngan disenyo hin arkitektura. Pagkatapos han pagtukod, ginpakilala niya ini ha kaniya mga estudyante ngan gin-gamit niya ini komo usa ka instruminto para han pagtudlo han mga prinsipyo han geometriya ngan konsepto han espasyo. Ginpakilala an Rubik's Cube ngan gintukod ni Rubik ha usa ka pahayag ha Hungriya ha 1977 ngan naging internasyonal nga sensasyon ha 1980s. Ha unang panahon, an kubo nagduduso hin kalat ngan kahinam hin pag-intindi han karamihan han mga tawo. An mga kompetisyon han pag-solve han Rubik's Cube nagtubo han popularidad han kubo ngan ginpakita an kahamubong han mga magtutukod hin mga teknikal nga estratehiya ngan pagkapara han mga bag-o nga mga rekord {{turok}} <!--Diri ini kabahin han barasahon kundi mga suhestyon An Kubo ni Rubik Ginhinanglan: # Kasaysayan: Maupay dugngan hin darudamo nga detalye han kasaysayan han kubo, sugad han proseso han pagdesinyo ni Ernő Rubik, an mga kalatas nga ginpakilala niya ha pagpamuhunan han Rubik's Cube, ngan an mga pangunahing hita han pag-unlad han kubo ha internasyonal nga merkado. # Paggamit han Kubo: Mahalaga nga ipakita an kahalipayan han Rubik's Cube ha kultura ngan kasinatian, sugad han paggamit han kubo ha mga kompetisyon, mga programa han edukasyon, ngan an mga serye han kubo han puzzle. # Impluwensya: Maipakita an epekto han Rubik's Cube ha disenyo, arkitektura, edukasyon, ngan iba pa nga aspeto han kultura ngan teknolohiya. Mga ehemplo han mga tawo o organisasyon nga nahimugso han kubo o gin-impluwensyahan han kubo mahimo gihapon idugang. # Mga Panginano: Maipakita an mga teknikal nga impormasyon parte han kubo, sugad han sahi han mga korte han kubo, angstruktura han internal, ngan iba pa. # Pagpangita: Kon mayda bag-o nga impormasyon parte han Kubo ni Rubik o mga panginano, importante nga ipakita ini ngan ebidensya nga suporta an mga deklarasyon. # Mga sangkay: Maipakita an koneksyon han Rubik's Cube ha iba nga mga kubo o mga puzzle, pati na an mga luma ngan mga modernong bersyon han kubo nga naimpluwensyahan han orihinal nga disenyo ni Rubik. Dako an posibilidad para hin pagpapalawig han kahalipayan han "[https://www.cuborubik.it/cubo-rubik/soluzione-cubo-di-rubik/ An Kubo ni Rubik]" ha Wikipedia ngan maaram kita nga an pagkakarawat han artikulo in kinahanglan hin basihan nga mga impormasyon ngan katunayan. ---> [[Kaarangay:Mga mulayan]] 4i45zfd4dhpjhd1borh0klxyet9dxx2 14 163892 7784943 2605838 2026-08-09T09:23:23Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Arte 7784943 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Arte]] 78tbgqwpl6kwo252tgwshgujufq2hng 14 163973 7784792 2576765 2026-08-08T13:01:38Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Fisika 7784792 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Fisika]] nc78xmmj4g5axej1ghw84p9zjm1hkeg 14 163975 7784794 2560147 2026-08-08T13:03:13Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Fisika 7784794 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Fisika]] nc78xmmj4g5axej1ghw84p9zjm1hkeg 7784797 7784794 2026-08-08T13:05:49Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Mekanika 7784797 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Mekanika]] ltwbhhfk5s3mbtn8rqs8qq3ibuatxu4 14 163982 7784791 2604654 2026-08-08T13:00:26Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Fisika 7784791 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Fisika]] nc78xmmj4g5axej1ghw84p9zjm1hkeg 14 163988 7784843 2576646 2026-08-08T18:31:28Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Biyolohiya 7784843 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Biyolohiya]] rsb2vxzw241lkvv9ap0sz23giklan0g 14 163998 7784929 2596793 2026-08-09T07:26:53Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Kimika 7784929 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Kimika]] qp321c9jzidd9dsuida9uvkhb0blw45 14 164015 7784887 2587354 2026-08-08T20:01:56Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Katilingban 7784887 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Katilingban]] hupul8u2t386mday0kl9bus8do5b6if 14 164018 7784920 2580466 2026-08-09T06:45:51Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Inhenyeriya 7784920 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Inhenyeriya]] mayuljd6ys390iqrbphq6m6v6797v99 14 164237 7784910 2580417 2026-08-09T06:41:53Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Inhenyeriya 7784910 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Inhenyeriya]] mayuljd6ys390iqrbphq6m6v6797v99 14 164246 7784904 2560775 2026-08-09T06:25:25Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Matematika 7784904 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Matematika]] 3vwxco40yjn4uw2cwd2vk4vntp793mm 14 164248 7784913 2580431 2026-08-09T06:42:59Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Inhenyeriya 7784913 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Inhenyeriya]] mayuljd6ys390iqrbphq6m6v6797v99 14 164250 7784908 2580472 2026-08-09T06:41:06Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Inhenyeriya 7784908 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Inhenyeriya]] mayuljd6ys390iqrbphq6m6v6797v99 14 164253 7784909 2580445 2026-08-09T06:41:34Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Inhenyeriya 7784909 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Inhenyeriya]] mayuljd6ys390iqrbphq6m6v6797v99 14 164255 7784911 2580373 2026-08-09T06:42:16Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Inhenyeriya 7784911 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Inhenyeriya]] mayuljd6ys390iqrbphq6m6v6797v99 14 164258 7784922 2580381 2026-08-09T06:46:48Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Inhenyeriya 7784922 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Inhenyeriya]] mayuljd6ys390iqrbphq6m6v6797v99 14 164265 7784912 7784384 2026-08-09T06:42:38Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Inhenyeriya 7784912 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Inhenyeriya]] [[Kaarangay:Agrikultura]] qqc9rt4597lwtcqgeo8ecykmc4w66x8 14 164273 7784918 2580447 2026-08-09T06:45:04Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Inhenyeriya 7784918 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Inhenyeriya]] mayuljd6ys390iqrbphq6m6v6797v99 14 164281 7784868 2602207 2026-08-08T19:29:13Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Mga irimnon 7784868 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Mga irimnon]] pzris5g3m7byu46td5r04pu9h15o8cw 14 164330 7784799 2563667 2026-08-08T13:07:14Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Mekanika 7784799 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Mekanika]] ltwbhhfk5s3mbtn8rqs8qq3ibuatxu4 14 164332 7784835 2579429 2026-08-08T14:10:25Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Fisika 7784835 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Fisika]] nc78xmmj4g5axej1ghw84p9zjm1hkeg 14 164338 7784796 2585285 2026-08-08T13:05:15Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Mekanika 7784796 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Mekanika]] ltwbhhfk5s3mbtn8rqs8qq3ibuatxu4 14 164353 7784907 7783616 2026-08-09T06:39:18Z Unlimitedmusic7 68048 - Kaarangay:Elektronika 7784907 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Sine]] [[Kaarangay:Telekomunikasyon]] 5frvmnafhjup5b55sp4pfg5ppc09cx3 14 164365 7784903 2560368 2026-08-09T06:24:43Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Matematika 7784903 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Matematika]] 3vwxco40yjn4uw2cwd2vk4vntp793mm 14 164408 7784812 2594247 2026-08-08T13:28:27Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Ekonomiya 7784812 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Ekonomiya]] 3j1lffxwdxpx69w9syjxsket37tnhc3 14 164411 7784811 2584652 2026-08-08T13:28:07Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Ekonomiya 7784811 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Ekonomiya]] 3j1lffxwdxpx69w9syjxsket37tnhc3 14 164413 7784801 2561990 2026-08-08T13:09:36Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Astronomiya 7784801 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Astronomiya]] bfa2r7p02e12t1dj5z5uqp0x7x6bi6m 14 164414 7784814 7784536 2026-08-08T13:29:19Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Ekonomiya 7784814 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Estadistika]] [[Kaarangay:Ekonomiya]] 09bqbpi6mqsucm7wjs631ww966mpg4d 14 164432 7784789 2585270 2026-08-08T12:56:45Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Fisika 7784789 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Fisika]] nc78xmmj4g5axej1ghw84p9zjm1hkeg 14 164506 7784930 2582155 2026-08-09T07:28:40Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Kimika 7784930 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Kimika]] qp321c9jzidd9dsuida9uvkhb0blw45 14 164541 7784787 2582228 2026-08-08T12:55:08Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Fisika 7784787 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Fisika]] nc78xmmj4g5axej1ghw84p9zjm1hkeg 7784836 7784787 2026-08-08T14:10:55Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Meteorolohiya 7784836 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Meteorolohiya]] n3h21yojqtbegpvmljzsuudnh693dwv 14 164656 7784896 2587281 2026-08-08T20:14:49Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Heyometriya 7784896 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Heyometriya]] c15fzhxspyb1gtl8l74mdzkah8xz7z0 14 165196 7784898 7784535 2026-08-08T20:17:50Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Matematika 7784898 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Matematika]] 3vwxco40yjn4uw2cwd2vk4vntp793mm 14 165291 7784810 2577827 2026-08-08T13:27:47Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Ekonomiya 7784810 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Ekonomiya]] 3j1lffxwdxpx69w9syjxsket37tnhc3 14 165577 7784919 2580399 2026-08-09T06:45:27Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Inhenyeriya 7784919 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Inhenyeriya]] mayuljd6ys390iqrbphq6m6v6797v99 14 165669 7784916 2580386 2026-08-09T06:44:12Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Inhenyeriya 7784916 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Inhenyeriya]] mayuljd6ys390iqrbphq6m6v6797v99 14 166267 7784817 7784383 2026-08-08T13:30:38Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Ekonomiya 7784817 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Ekonomiya]] [[Kaarangay:Agrikultura]] n1j7fqn01w6htqxnl0p9o3ctkewss8s 0 166278 7784926 2528877 2026-08-09T06:49:55Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Inhenyeriya 7784926 wikitext text/x-wiki Iton '''mga sistema biyolohikal nga inhenyeriya''' in disiplina inhenyeriya nga may-ada partikular nga pagduon ha biyolohiya ngan kimika. {{turok}} [[Kaarangay:Inhenyeriya]] hi4yvcnx5rm1nabma2nkksxnd2jl1q8 14 166291 7784939 2597139 2026-08-09T08:52:16Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Katilingban 7784939 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Katilingban]] hupul8u2t386mday0kl9bus8do5b6if 7784940 7784939 2026-08-09T08:59:10Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Pagbabalay 7784940 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Pagbabalay]] ihuv5xn6iwfxdzdopj4oo0trsoyg3ou 7784941 7784940 2026-08-09T08:59:22Z Unlimitedmusic7 68048 Ginkukuha an ngatanan nga sulod tikang han pakli 7784941 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 14 166385 7784815 2576658 2026-08-08T13:29:43Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Ekonomiya 7784815 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Ekonomiya]] 3j1lffxwdxpx69w9syjxsket37tnhc3 14 166428 7784844 2602733 2026-08-08T18:37:44Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Alemanya 7784844 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Alemanya]] gpubtu9yldmsa7cu3lg0552mvcaqvpd 14 166430 7784845 2581928 2026-08-08T18:38:15Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Alemanya 7784845 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Alemanya]] gpubtu9yldmsa7cu3lg0552mvcaqvpd 14 166642 7784921 2580459 2026-08-09T06:46:20Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Inhenyeriya 7784921 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Inhenyeriya]] mayuljd6ys390iqrbphq6m6v6797v99 14 166669 7784851 2586833 2026-08-08T18:46:35Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Heyograpiya 7784851 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Heyograpiya]] c8wfmrv7ielc0nyuv67le0p6x0lz8mf 14 167359 7784841 6226102 2026-08-08T16:00:04Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Heyopisika 7784841 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Heyopisika]] j8ykxolurt7ejn43efjjxzk065lnfjg 14 167375 7784816 7784342 2026-08-08T13:30:15Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Ekonomiya 7784816 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Ekonomiya]] [[Kaarangay:Panakayan]] dye2y76x2tjfbr5fbmyr9vf937eob7r 14 167384 7784813 2576662 2026-08-08T13:28:54Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Ekonomiya 7784813 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Ekonomiya]] 3j1lffxwdxpx69w9syjxsket37tnhc3 0 169394 7784946 6254894 2026-08-09T09:44:27Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Biyolohiya 7784946 wikitext text/x-wiki Ha biyolohikal nga pag-arangay, iton '''familia''' in usa ha walo nga mayor pagraranggo ha taxonomico; ini ginkaklasipikar ha butnga han orden ngan genus. An familia o banay ginbabahin ngadto ha ubos-banay o subfamilia, kun diin an mga namumutnga nga mga ranggo huruhitaas ha ranggo han genus. Ha bernakular nga paggamit, iton familia, puydi ig-ngaran nadto ha usa han iya sukot mahigamitan nga myembro; pananglitan, iton walnut ngan puno hickory nalalakip ha familia Juglandaceae, nga agsob tawagon nga familia walnut. {{turok}} [[Kaarangay:Biyolohiya]] ar2z5nxkb9725avhdid3zbkaaak59do 14 183076 7784923 2580347 2026-08-09T06:47:24Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Inhenyeriya 7784923 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Inhenyeriya]] mayuljd6ys390iqrbphq6m6v6797v99 0 199129 7784881 2280242 2026-08-08T19:50:30Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Panluto 7784881 wikitext text/x-wiki [[File:Friedchicken.jpg|thumb]] Iton '''pinirito nga manok''' in [[pagkaon]] nga [[Manok (pagkaon)|manok]] nga hinarinaan ngan prinitohan. {{turok}} [[Kaarangay:Panluto]] 79qutsgd16kietboub8dn1sjv4uicr3 0 199193 7784882 2280974 2026-08-08T19:51:48Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Panluto 7784882 wikitext text/x-wiki [[File:Pommes-1.jpg|thumb]] Iton '''French fries''' in halaba, manipis nga tiniros nga kautod hit pinirito nga [[patatas]]. {{turok}} [[Kaarangay:Panluto]] j5mr93f00cez0zwoq58d49be2vwdprc 0 199227 7784886 6730160 2026-08-08T19:58:18Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Panluto 7784886 wikitext text/x-wiki [[File:Popcorn - Studio - 2011.jpg|thumb|Luto nga popcorn]] [[File:Popcorn02.jpg|thumb|Hilaw nga popcorn]] Iton '''Popcorn''' in uska [[pagkaon]] nga hinimo tikang ha usa ka klase nga [[mais]]. {{turok}} [[Kaarangay:Panluto]] 1fue57jh46c0w4k2jy2b8yc2iihrjm9 0 264441 7784890 7783353 2026-08-08T20:05:42Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Unibersidad 7784890 wikitext text/x-wiki An '''Unibersidad han Pilipinas Tacloban''' in uska kolehiyo ha Syudad han Tacloban. Ini in natukod hadton Mayo 23, 1973s. Han ika-1380 nga pagkirigta han Board of Regents, gin-uyonon nira nga igpasaka nga magin usa nga autonomous university. Ini in direkta nga mapapailarom han UP President. {{turok}} [[Kaarangay:Unibersidad]] cixj0ip7qfmh0fnam9xgtd6ehisgs1s 0 264457 7784889 7647680 2026-08-08T20:04:37Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Unibersidad 7784889 wikitext text/x-wiki An '''University of Eastern Philippines''' usa nga unibersidad panpubliko ha Pilipinas. An University of Eastern Philippines la an komprehensibo nga kanan nasud nga unibersidad sa bug-os na Sinirangan Bisayas. Naghahatag ini nga unibersidad sa pinakadamo na undergraduate ngan graduate nga mga degree programs ngansin short-term courses ngan sertipiko sa mga institusyon sa higtaas nga edukasyon sa rehiyon. Ini an nangunguna nga kampus sa Catarman, Norte san Samar. An University of the Eastern Philippines an pinakauna nga kanan nasud nga unibersidad sa bug-os na kabisayaan.Philippines in usa nga unibersidad panpubliko ha [[Pilipinas]]. An ''University of Eastern Philippines'' la an komprehensibo nga kanan nasud nga unibersidad sa bug-os na Sinirangan Bisayas. Naghahatag ini nga unibersidad sa pinakadamo na ''undergraduate'' ngan ''graduate'' nga mga ''degree programs'' ngansin ''short-term courses'' ngan sertipiko sa mga institusyon sa higtaas nga edukasyon sa rehiyon. Ini an nangunguna nga kampus sa Catarman, Norte san Samar. An ''University of the Eastern Philippines'' an pinakauna nga kanan nasud nga unibersidad sa bug-os na kabisayaan. ==Kasaysayan== An kakilala san unibersidad sadto kay Catarman Farm School (CFS) san Septyembre 1918 sa 516-hektarya nga tuna sin kabukiran ngan parayan nga naatubang sa dagat Pasipiko. An sadto nga gobernador nga si Clodualdo Lucero an nagsuhestyon ngan nag-aro apruba sa punuan sa probinsiya para sa pag-establisar sa eskwelahan. An primero nga prinsipal sa eskwelahan kay si Washington Wiren nga tikang sa [[Maine]], USA. Sinundan siya sin mga grumadwar nga Filipino tikang sa mga agrikultural insititusyon sa Amerika. An taga-Bicol nga si Dr. Felipe O. Cevallos an pinakauna nga Filipino nga principal, ngan sinundan ni Pedro Montellano nga aadto para sa espesyal nga detalye tikang sa departamento sa agrikultural nga edukasyon, Kolehiyo sa Agrikultura, UP san 1923, ngansini ni Sabino Q. Ami nga nag-abri sa ika-duha nga syensya han pamilya ngan tagkonsumo nga kurikulo san 1930. Sumunod si Agapito Buenaventura ngan sinundan ni Eulogio Acuña nga naundang sa gera san 1941. Katima, an CFS gin-ngaranan nga Catarman Agricultural School (CAS), nga gin-suhestyon ni Pedro Mendiola nga representante san Catarman, nga mao an nagpahitaas sa estado san unibersidad tikadto sa probinsiya insular, ngan kasunod kay ginhimo nga Catarman Agricultural High School (CAHS). San tuig 1946, si Kongresista Agripino Ascareal ngan an presidente san senado nga si Jose Avelino Sr. an nagbulig para maging api sa nasyonalisasyon an eskwelahan. Ngan san 1950 ginliwat nalat an ngaran sa eskwelahan nga Catarman National Agricultural High School (CNAHS). Sa malaksi nga pagusbong sa kaaraman ngan an apurado nga panawag para sa syentipiko ngan teknolohikal nga kahiupod sa eskwelahan para sa pagtindog utro sa nasyon, an kongresiste san Samar Eladio Balite san Bobon, [[Norte san Samar|Northern Samar]] an nagdumara sa House Bill 6559 nga naghimo sa Samar Institute of Technology (SIT), nga gin-pirmahan ni Presidente Carlos O. Garcia sa R.A. 1434. Kaupod an mga senator na sira Gil Puyat ngan Decoroso Rongcales ngansin kongresista Balite, an inagurasyon san SIT nahitabo san Septyebre 7, 1958. An pinakauna nga presidente sa UEP kay an taga-Cebu nga si Dr. Narciso N. Pepito nga namuno sa opisina san January 24, 1966. An Unibersidad san Sinirangang Bisayas nagpapahitaas ngan nagpapasidungog sa pagiging sayo la nga komprehensibo ngan pinakadako nga unibersidad nga kanan nasud sa bug-os nga rehiyon sa Sinirangang Bisayas, nga naserbi sa mga katawhan ngan sosyo-ekonomik na pag-uswag sa lugar sa pira na katuig. Sa pagiging arog pero mauswag nga institusyon sa hitaas nga edukasyon san UEP, nag-agi ini nga unibersidad sin mga importante nga kamutangan sa kauswagan hasta nakatagamtam sin unibersidad na kangaranan ngan naging sayo sa mga nakila sa bug-os na nasud nga mayaon institusyon sa hitaas na edukasyon. An kakilala san unibersidad sadto kay ''Catarman Farm School (CFS)'' san Septyembre 1918 sa 516-hektarya nga tuna sin kabukiran ngan parayan nga naatubang sa dagat Pasipiko. An sadto nga gobernador nga si Clodualdo Lucero an nagsuhestyon ngan nag-aro apruba sa punuan sa probinsiya para sa pag-establisar sa eskwelahan. An primero nga prinsipal sa eskwelahan kay si Washington Wiren nga tikang sa Maine, USA. Sinundan siya sin mga grumadwar nga Filipino tikang sa mga agrikultural insititusyon sa Amerika. An taga-Bicol nga si Dr. Felipe O. Cevallos an pinakauna nga Filipino nga principal, ngan sinundan ni Pedro Montellano nga aadto para sa espesyal nga detalye tikang sa departamento sa agrikultural nga edukasyon, Kolehiyo sa Agrikultura, UP san 1923, ngansini ni Sabino Q. Ami nga nag-abri sa ika-duha nga syensya han pamilya ngan tagkonsumo nga kurikulo san 1930. Sumunod si Agapito Buenaventura ngan sinundan ni Eulogio Acuña nga naundang sa gera san 1941. Katima, an CFS gin-ngaranan nga ''Catarman Agricultural School (CAS)'', nga gin-suhestyon ni Pedro Mendiola nga representante san Catarman, nga mao an nagpahitaas sa estado san unibersidad tikadto sa probinsiya insular, ngan kasunod kay ginhimo nga ''Catarman Agricultural High School (CAHS).'' San tuig 1946, si Kongresista Agripino Ascareal ngan an presidente san senado nga si Jose Avelino Sr. an nagbulig para maging api sa nasyonalisasyon an eskwelahan. Ngan san 1950 ginliwat nalat an ngaran sa eskwelahan nga ''Catarman National Agricultural High School (CNAHS)''. Sa malaksi nga pagusbong sa kaaraman ngan an apurado nga panawag para sa syentipiko ngan teknolohikal nga kahiupod sa eskwelahan para sa pagtindog utro sa nasyon, an kongresiste san Samar Eladio Balite san Bobon, Northern Samar an nagdumara sa ''House Bill 6559'' nga naghimo sa ''Samar Institute of Technology (SIT)'', nga gin-pirmahan ni Presidente Carlos O. Garcia sa '''R.A. 1434'''. Kaupod an mga senator na sira Gil Puyat ngan Decoroso Rongcales ngansin  kongresista Balite, an inagurasyon san SIT nahitabo san Septyebre 7, 1958. An pinakauna nga presidente sa UEP kay an taga-Cebu nga si Dr. Narciso N. Pepito nga namuno sa opisina san January 24, 1966. An Unibersidad san Sinirangang Bisayas nagpapahitaas ngan nagpapasidungog sa pagiging sayo la nga komprehensibo ngan pinakadako nga unibersidad nga kanan nasud sa bug-os nga rehiyon sa Sinirangang Bisayas, nga naserbi sa mga katawhan ngan sosyo-ekonomik na pag-uswag sa lugar sa pira na katuig. Sa pagiging arog pero mauswag nga institusyon sa hitaas nga edukasyon san UEP, nag-agi ini nga unibersidad sin mga importante nga kamutangan sa kauswagan hasta nakatagamtam sin unibersidad na kangaranan ngan naging sayo sa mga nakila sa bug-os na nasud nga mayaon institusyon sa hitaas na edukasyon. ==Basehan sa Balaud== Gin-mandato an UEP sa pinaagi san '''Republic Act No. 4126''', para ''"primarily give technical and professional training, advanced instruction in literature, philosophy, the sciences and the arts, besides providing for the promotion of scientific and technological researches and democratic access to education to poor but deserving students, not only in Northern Samar, but also in other parts of the country."'' ===Kampus ngan Akademiko=== Gin-mandato an UEP sa pinaagi san Republic Act No. 4126, para "primarily give technical and professional training, advanced instruction in literature, philosophy, the sciences and the arts, besides providing for the promotion of scientific and technological researches and democratic access to education to poor but deserving students, not only in Northern Samar, but also in other parts of the country." Mayaon mga kampus an UEP sa tulo nga munisipalidad san Norte san Samar: Catarman, Laoang ngan Catubig. An mg sumunod na kolehiyo, eskwelahan, ngan institusyon an nagbubuo sa kampus sa Catarman: 1. College of Agriculture, Fisheries and Natural Resources, nga may  ginhahatag nga mga kurso na BS Agriculture, BS Agricultural Education, BS Agribusiness, BS Fisheries, ngan BS Forestry degrees. 2. College of Arts and Communication, nga may ginhahatag nga mga kurso na major in Language and Literature Teaching, AB Political Science, AB major in Sociology, BS Criminology, BS Community Development, BS Development Communication, ngan BS Public Administration degrees. 3. College of Business Administration, nga may ginhahatag nga mga kurso na BS Accountancy, BS Business Administration major in Management, BS Business Administration major in Marketing, BS Business Economics, BS in Cooperatives, BS Entrepreneurship, ngan BS Hotel and Restaurant Management degrees. 4. College of Education, nga may ginhahatag nga mga kurso na Bachelor in Elementary Education (with various specializations) ngan Bachelor in Secondary Education (with various majors) degrees. 5. College of Engineering, nga may ginhahatag nga mga kurso na BS Civil Engineering, BS Electrical Engineering, BS Industrial Engineering, ngan BS Mechanical Engineering degrees. 6. College of Law, nga may ginhahatag nga kurso na Bachelor of Laws degree. 7. College of Nursing, nga may ginhahatag nga mga kurso na BS in Nursing, BS in Radiologic Technology degrees ngan BS Pharmacist degrees. 8. College of Science, nga may ginhahatag nga mga kurso na BS Biology, BS Chemistry, BS Environmental Studies, BS Information Technology, BS Marine Biology, ngan BS Mathematics degrees. 9. College of Veterinary Medicine, nga may ginhahatag nga mga kurso na Doctor of Veterinary Medicine ngan Bachelor of Science in Meat Technology degrees. 10. Graduate School 11. Institute of Land and Water Resources Management, nga may  ginhahatag nga kurso na BS Agricultural Engineering degree. ==Akreditasyon== San Disyembre 31, 2012, an UEP mayaon na labaw 40 degree program na gin-aprubaran na  or gin-papaaprubaran pala sa Accrediting Agency of Chartered Colleges and Universities in the Philippines (AACCUP)<ref>https://web.archive.org/web/20130529132625/http://www.aaccupqa.org.ph/UniversityOfEasternPhilippines.html</ref>. Ini na mga programa ngan an ira mga estado kay: 1. Elementary Teacher Education Level III Re-accredited 2. Secondary Teacher Education Level III Re-accredited 3. Home Economics Education Level III Re-accredited 4. Elementary Teacher Education -Home Eco. Level III Re-accredited 5. Graduate: Master's (MAEd) Qualified for Level III 6. Graduate: Master's (MALL) Qualified for Level III 7. Graduate: Master's (MALT) Qualified for Level III 8. Graduate: Master's (MAT) Qualified for Level III 9. Graduate: Master's (MPA) Qualified for Level III 10. Graduate: Doctoral (Ph.D.-Education) Qualified for Level III 11. Graduate: Master's (MBA) Assessment on-going to Qualify for Level III 12. Arts and Social Sciences (Lang.& Lit.Teaching) Level II Re-accredited 13. Arts and Social Science (Political Science) Level II Re-accredited 14. Arts and Social Science (Sociology) Level II Re-accredited 15. Community Development Level II Re-accredited 16. Industrial Teacher Education Level I Accredited 17. Graduate: Doctoral (DBA) Level I Accredited 18. Nursing Level I Accredited 19. Veterinary Medicine Level I Accredited 20. Agricultural Engineering Level I Accredited 21. Civil Engineering Level I Accredited 22. Mechanical Engineering Level I Accredited 23. Accountancy Level I Accredited 24. Business Administration Level I Accredited 25. Business Economics Level I Accredited 26. Agribusiness Level I Accredited 27. Agriculture Level I Accredited 28. Environmental Studies Level I Accredited 29. Information Technology Level I Accredited 30. Marine Biology Level I Accredited 31. Science (Biology) Level I Accredited 32. Science (Chemistry) Level I Accredited 33. Science (Mathematics) Level I Accredited 34. Arts and Social Science (Public Adm.) Level I Accredited 35. Agricultural Teacher Education Level I Accredited 36. Forestry Level I Accredited 37. Fisheries Level I Accredited 38. Graduate: Master's (MM -PM) Level I Accredited 39. Graduate: Doctoral (DALL) Level I Accredited 40. Graduate: Doctoral (DPA) Level I Accredited 41. Entrepreneurship Candidate 42. Cooperatives Candidate 43. Hotel and Restaurant Management Candidate 44. Development Communication Candidate 45. Criminology Candidate 46. Meat Technology Candidate ==References== Mayaon mga kampus an UEP sa tulo nga munisipalidad san Norte san Samar: Catarman, Laoang ngan Catubig. An mg sumunod na kolehiyo, eskwelahan, ngan institusyon an nagbubuo sa kampus sa Catarman: 1. College of Agriculture, Fisheries and Natural Resources, nga may ginhahatag nga mga kurso na BS Agriculture, BS Agricultural Education, BS Agribusiness, BS Fisheries, ngan BS Forestry degrees. 2. College of Arts and Communication, nga may ginhahatag nga mga kurso na major in Language and Literature Teaching, AB Political Science, AB major in Sociology, BS Criminology, BS Community Development, BS Development Communication, ngan BS Public Administration degrees. 3. College of Business Administration, nga may ginhahatag nga mga kurso na BS Accountancy, BS Business Administration major in Management, BS Business Administration major in Marketing, BS Business Economics, BS in Cooperatives, BS Entrepreneurship, ngan BS Hotel and Restaurant Management degrees. 4. College of Education, nga may ginhahatag nga mga kurso na Bachelor in Elementary Education (with various specializations) ngan Bachelor in Secondary Education (with various majors) degrees. 5. College of Engineering, nga may ginhahatag nga mga kurso na BS Civil Engineering, BS Electrical Engineering, BS Industrial Engineering, ngan BS Mechanical Engineering degrees. 6. College of Law, nga may ginhahatag nga kurso na Bachelor of Laws degree. 7. College of Nursing, nga may ginhahatag nga mga kurso na BS in Nursing, BS in Radiologic Technology degrees ngan BS Pharmacist degrees. 8. College of Science, nga may ginhahatag nga mga kurso na BS Biology, BS Chemistry, BS Environmental Studies, BS Information Technology, BS Marine Biology, ngan BS Mathematics degrees. 9. College of Veterinary Medicine, nga may ginhahatag nga mga kurso na Doctor of Veterinary Medicine ngan Bachelor of Science in Meat Technology degrees. 10. Graduate School 11. Institute of Land and Water Resources Management, nga may ginhahatag nga kurso na BS Agricultural Engineering degree. <references/> {{turok}} [[Kaarangay:Unibersidad]] 57pft14rnmnta0u16sgbq12l01a2xke 0 264459 7784891 2692479 2026-08-08T20:06:15Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Unibersidad 7784891 wikitext text/x-wiki An '''Unibersidad han Pilipinas Manila Eskoylahan han Syensya Panlawas ha Leyte''' in usa nga eskoylahan medikal ha Pilipinas ha ilarom han Unibersidad han Pilipinas Manila. {{turok}} [[Kaarangay:Unibersidad]] e52303r7mynd3e6hv4oyfd523gsxqe5 14 336667 7784917 2580367 2026-08-09T06:44:36Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Inhenyeriya 7784917 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Inhenyeriya]] mayuljd6ys390iqrbphq6m6v6797v99 0 345018 7784900 7157955 2026-08-08T23:44:13Z Einsenkungsmarke 65732 /* Mga sumpay ha gawas */ disambiguate Commons 7784900 wikitext text/x-wiki {{botmade|Lsjbot|Malacostraca|date=2013-03}} {{Taxobox | name = ''Portunus'' | status = | image = Portunus trituberculatus.jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Malacostraca]] | ordo = [[Decapoda]] | familia = [[Portunidae]] | genus = '''Portunus''' | species = | binomial = Portunus | binomial_authority = | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Crustacea]] | superfamilia = [[Portunoidea]] | synonyms = }} An '''''Portunus'''''<ref name = "COL"/> in uska [[genus]] han [[Malacostraca]]. An ''Portunus'' in nahilalakip ha [[familia]] nga [[Portunidae]].<ref name = "COL"/> An [[kladograma]] hini sumala ha [[Catalogue of Life]]<ref name = "COL"/>: {{Clade | label1 = [[Portunidae]]&nbsp; | 1={{Clade | label1 = '''''&nbsp;Portunus&nbsp;''''' | 1={{Clade | 1=''[[Portunus anceps]]'' | 2=''[[Portunus argentatus]]'' | 3=''[[Portunus binoculus]]'' | 4=''[[Portunus depressifrons]]'' | 5=''[[Portunus euglyphus]]'' | 6=''[[Portunus floridanus]]'' | 7=''[[Portunus gibbesii]]'' | 8=''[[Portunus granulatus]]'' | 9=''[[Portunus hastatus]]'' | 10=''[[Portunus latipes]]'' | 11=''[[Portunus longispinosus]]'' | 12=''[[Portunus macrophthalmus]]'' | 13=''[[Portunus orbicularis]]'' | 14=''[[Portunus ordwayi]]'' | 15=''[[Portunus pelagicus]]'' | 16=''[[Portunus pubescens]]'' | 17=''[[Portunus sanguinolentus]]'' | 18=''[[Portunus sayi]]'' | 19=''[[Portunus sebae]]'' | 20=''[[Portunus spinicarpus]]'' | 21=''[[Portunus spinimanus]]'' | 22=''[[Portunus tuberculosus]]'' | 23=''[[Portunus ventralis]]'' | 24=''[[Portunus vossi]]'' | 25=''[[Portunus xantusii]]'' }} | 2=''[[Arenaeus]]'' | 3=''[[Bathynectes]]'' | 4=''[[Callinectes]]'' | 5=''[[Carcinus]]'' | 6=''[[Carupa]]'' | 7=''[[Catoptrus]]'' | 8=''[[Charybdis]]'' | 9=''[[Coelocarcinus]]'' | 10=''[[Cronius]]'' | 11=''[[Euphylax]]'' | 12=''[[Goniosupradens]]'' | 13=''[[Laleonectes]]'' | 14=''[[Libystes]]'' | 15=''[[Liocarcinus]]'' | 16=''[[Lissocarcinus]]'' | 17=''[[Lupocyclus]]'' | 18=''[[Macropipus]]'' | 19=''[[Nectocarcinus]]'' | 20=''[[Ovalipes]]'' | 21=''[[Parathranites]]'' | 22=''[[Podophthalmus]]'' | 23=''[[Polybius]]'' | 24=''[[Raymanninus]]'' | 25=''[[Scylla]]'' | 26=''[[Thalamita]]'' | 27=''[[Thalamitoides]]'' }} }} ==Mga kasarigan== <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= https://catalogueoflife.org/annual-checklist/2011/search/all/key/portunus/match/1|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist.|author= Bisby F.A., Roskov Y.R., Orrell T.M., Nicolson D., Paglinawan L.E., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., Baillargeon G., Ouvrard D. (ed.)| date = 2011|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 24 Septyembre 2012}}</ref> </references> ==Mga sumpay ha gawas== {{Commons category|Portunus (genus)|''Portunus''}} {{Wikispecies|Portunus|''Portunus''}} [[Kaarangay:Portunus]] 5k2kstt5p8379pzx56vuv1v3mqw3ajt 0 464983 7784802 6586965 2026-08-08T13:10:37Z Xocolatl 66254 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:20170212-IMGP5226 (cropped 2).jpg]] → [[File:12.02.2017 Atlapetes personatus (cropped 2).jpg]] [[c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] (meaningless or ambiguous name) 7784802 wikitext text/x-wiki {{botmade|Lsjbot|Aves|date=2013-03}} {{Taxobox | name = ''Atlapetes personatus'' | status = LC | image = 12.02.2017 Atlapetes personatus (cropped 2).jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Aves]] | ordo = [[Passeriformes]] | familia = [[Emberizidae]] | genus = [[Atlapetes]] | species = '''Atlapetes personatus''' | binomial = Atlapetes personatus | binomial_authority = ([[Cabanis (awtor)|Cabanis]], 1848) | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Vertebrata]] | synonyms = | status_ref = <ref name = "iucn"/> | status_system = iucn3.1 }} An '''''Atlapetes personatus'''''<ref name = "col411"/><ref name = "col494"/><ref name = "col792"/> in uska species han [[Aves]] nga syahan ginhulagway ni [[Cabanis (awtor)|Cabanis]] hadton 1848. An ''Atlapetes personatus'' in nahilalakip ha [[genus]] nga ''[[Atlapetes]]'', ngan [[familia]] nga [[Emberizidae]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> Ginklasipika han [[IUCN]] an species komo [[diri gud kababarak-an]].<ref name = "iucn"/> ==Subspecies== Ini nga species ginbahin ha masunod nga subspecies:<ref name = "COL"/> * ''A. p. collaris'' * ''A. p. duidae'' * ''A. p. jugularis'' * ''A. p. paraquensis'' * ''A. p. parui'' * ''A. p. personatus'' ==Mga kasarigan== <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= https://catalogueoflife.org/annual-checklist/2011/search/all/key/atlapetes+personatus/match/1|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist.|author= Bisby F.A., Roskov Y.R., Orrell T.M., Nicolson D., Paglinawan L.E., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., Baillargeon G., Ouvrard D. (ed.)| date = 2011|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 24 Septyembre 2012}}</ref> <ref name = "col411">Gill, Frank, and Minturn Wright (2006) , Birds of the World: Recommended English Names</ref> <ref name = "col494"> (2007) , website, Gill & Wright (2006) corrigenda/updates - 21 Septyembre 2007</ref> <ref name = "col792"> (2007) , website, Zoonomen - Zoological Nomenclature Resource, 2007.09.20</ref> <ref name = "source">''ITIS: The Integrated Taxonomic Information System''. Orrell T. (custodian), 26 Abril 2011</ref> <ref name = "iucn">{{IUCN2012.2|assessors= | date = 2012|id= 106009066|title= Atlapetes personatus|downloaded= 24 Oktubre 2012}}</ref> </references> ==Mga sumpay ha gawas== {{Wikispecies|Atlapetes personatus|''Atlapetes personatus''}} [[Kaarangay:Atlapetes]] n8i84cny7h16ug021wrqpxkdp9ielng 14 603955 7784931 2582136 2026-08-09T07:29:40Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Kimika 7784931 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Kimika]] qp321c9jzidd9dsuida9uvkhb0blw45 14 728615 7784790 2798210 2026-08-08T12:58:12Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Fisika 7784790 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Fisika]] nc78xmmj4g5axej1ghw84p9zjm1hkeg 0 728703 7784945 6232416 2026-08-09T09:41:48Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Panakayan 7784945 wikitext text/x-wiki Cebu Air, Inc., nalarga ha kahanginan ha ngaran nga '''Cebu Pacific''', an guidadakui nga linya hin idro ha [[Pilipinas]] pinaagi han kadamo han mga pasaheros nga nasakay, nga may-ada sentro nga opisina hin pagbibiyahe ug negosyo ha [[Paluparan Pankalibutan han Ninoy Aquino]] ha [[Syudad han Pasay]]. Naghahatag hin serbisyo para pagbiyahe ha igbaw han kalangitan ha mga pasahero dinhi ha sakob han [[Pilipinas]] sugad man ha langyaw nga mga nasud. May-ada ini sentro han operasyon ha [[Panlangyaw nga Paluparan han Cebu-Mactan]], [[Panlangyaw nga Paluparan han Clark]], [[Panlangyaw nga Paluparan han Francisco Bangoy]] ug [[Panlangyaw nga Paluparan han Iloilo]]. Kaupod ini nga linya hin idro han mga negosyo han JG Summit Holdings nga guin tatag-iya ha grupo ni John Gokongwei, usa Intsik nga Pilipino. Hi Lance Gokongwei an namamando han pagpadalagan hini linya hin idro. May-ada 1,182 nga empleyado ini nga kompanya. ==Istorya han kaagi== Una nga linmupad ini nga linya hadton 1995. ==Mga biyahe== * [[Pilipinas]] * [[Singapor]] * [[Indonesya]] * [[Malaya]] * [[Tsina]] * [[Hapon]] * [[Siam]] * [[Camboya|Kambodya]] * [[Makaw]] ==Damo han idro== May-ada 43 nga ihap han kadamo han idro han Cebu Pacific. [[Kaarangay:Panakayan]] pd144rzv5uqh8rifna1i5294cwn9nri 14 804774 7784824 5429325 2026-08-08T13:52:15Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Mekanika 7784824 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Mekanika]] ltwbhhfk5s3mbtn8rqs8qq3ibuatxu4 14 807291 7784847 5429396 2026-08-08T18:42:57Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Albert Einstein 7784847 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Albert Einstein]] pmc65haisgsci15pp6u00si7vu4cc1k 14 807325 7784849 5429265 2026-08-08T18:43:27Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Albert Einstein 7784849 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Albert Einstein]] pmc65haisgsci15pp6u00si7vu4cc1k 14 807712 7784830 5429269 2026-08-08T14:05:32Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Meteorolohiya 7784830 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Meteorolohiya]] n3h21yojqtbegpvmljzsuudnh693dwv 14 807736 7784829 5429267 2026-08-08T14:05:11Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Meteorolohiya 7784829 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Meteorolohiya]] n3h21yojqtbegpvmljzsuudnh693dwv 14 807772 7784831 5429268 2026-08-08T14:05:57Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Meteorolohiya 7784831 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Meteorolohiya]] n3h21yojqtbegpvmljzsuudnh693dwv 14 807799 7784832 5429266 2026-08-08T14:06:23Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Meteorolohiya 7784832 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Meteorolohiya]] n3h21yojqtbegpvmljzsuudnh693dwv 14 810643 7784936 5429333 2026-08-09T08:37:34Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Panluto 7784936 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Panluto]] 1vde0aw9iyxcg87xnsvqs3ml7kl7ldr 0 889820 7784901 7509925 2026-08-09T00:48:10Z InternetArchiveBot 41587 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 7784901 wikitext text/x-wiki {{botmade|Lsjbot|Mantodea|date=2013-07}} {{Taxobox | name = ''Stagmomantis limbata'' | status = | image = Praying Mantis, Albuquerque NM.JPG | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Mantodea]] | familia = [[Mantidae]] | genus = [[Stagmomantis]] | species = '''Stagmomantis limbata''' | binomial = Stagmomantis limbata | binomial_authority = [[Hahn (awtor)|Hahn]], 1835 | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Hexapoda]] | synonyms = ''Stagmomantis asteca'' <small>([[Henri Saussure|Saussure]], 1859)</small><ref name = "col91542"/><br>''Stagmomantis cellularis'' <small>([[Hermann Burmeister|Burmeister]], 1838)</small><ref name = "col91347"/><br>''Stagmomantis viridimargo'' <small>([[Hermann Burmeister|Burmeister]], 1838)</small><ref name = "col91347"/> }} An '''''Stagmomantis limbata'''''<ref name = "col91311"/><ref name = "col91316"/><ref name = "col91318"/><ref name = "col91338"/><ref name = "col91344"/><ref name = "col91469"/><ref name = "col91544"/><ref name = "col91818"/><ref name = "col103337"/><ref name = "col103338"/><ref name = "col103341"/><ref name = "col103622"/><ref name = "col104986"/> in uska species han [[Mantodea]] nga ginhulagway ni [[Hahn (awtor)|Hahn]] hadton 1835. An ''Stagmomantis limbata'' in nahilalakip ha [[genus]] nga ''[[Stagmomantis]]'', ngan [[familia]] nga [[Mantidae]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> Waray hini subspecies nga nakalista.<ref name = "COL"/> ==Mga kasarigan== <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= https://catalogueoflife.org/annual-checklist/2011/search/all/key/stagmomantis+limbata/match/1|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist.|author= Bisby F.A., Roskov Y.R., Orrell T.M., Nicolson D., Paglinawan L.E., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., Baillargeon G., Ouvrard D. (ed.)| date = 2011|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 24 Septyembre 2012}}</ref> <ref name = "col91311">Terra (1995) , Revta bras. Ent. 39(1)</ref> <ref name = "col91316">Kirby (1904) , Syn. Cat. Orth. 1</ref> <ref name = "col91318">Saussure & Zehntner (1894) , Biologia centr.-am. Orth. 1</ref> <ref name = "col91338">Saussure (1872) , Miss. Mex., Orth.</ref> <ref name = "col91344">Hebard (1922) , Trans. Amer. Ent. Soc. 48</ref> <ref name = "col91469">Beier (1935) , Genera Insect. 203</ref> <ref name = "col91544">Giglio-Tos (1917) , Bull. Soc. ent. Ital. 48</ref> <ref name = "col91818">Scudder (1896) , Can. Entomol. 28</ref> <ref name = "col103337">Hebard (1935) , Proc. Acad. nat. Sci. Philad. 87</ref> <ref name = "col103338">Caudell (1905) , Proc. U.S. Nat. Mus. 28</ref> <ref name = "col103341">Hebard (1932) , Trans. Amer. Ent. Soc. 58</ref> <ref name = "col103622">Hahn (1835) , Icon. Orth., C. W. Hahn</ref> <ref name = "col104986">Maxwell (1998) , Eitan,-Ofer Annals Ent. Soc. America 91(4)</ref> <ref name = "source">''MantodeaSF: Mantodea Species File''. Otte D., Spearman L., Stiewe M.B.D., 28 Abril 2010</ref> <ref name = "col91347">Burmeister (1838) , Handb. Ent., Burm. 2</ref> <ref name = "col91542">Saussure (1859) , Revue Mag. Zool. 2 11</ref> </references> ==Mga sumpay ha gawas== * [http://bogomoly.ru/stagmomantis-limbata/ Stagmomantis limbata] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170428051438/http://bogomoly.ru/stagmomantis-limbata/ |date=2017-04-28 }} {{Commons category|Stagmomantis limbata}} [[Kaarangay:Stagmomantis]] 6jhvpedgri4t4zm1znhoagdwdtxfpyb 0 1865207 7784905 7081305 2026-08-09T06:28:15Z Filipinayzd 1887 #WPWPPH #WPWP 7784905 wikitext text/x-wiki {{botmade|Lsjbot|Coleoptera|date=2013-10}} {{Taxobox | name = ''Panagaeus sallei'' | status = | image = | image_caption = | domain = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Insecta]] | ordo = [[Coleoptera]] | familia = [[Carabidae]] | genus = [[Panagaeus]] | species = '''Panagaeus sallei''' | binomial = Panagaeus sallei | binomial_authority = [[Maximilien de Chaudoir|Chaudoir]] | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | subphylum = [[Hexapoda]] | synonyms = }} [[Paypay:Panagaeus_sallei.jpeg | thumb | right | Panagaeus sallei]] An '''''Panagaeus sallei'''''<ref name = "col3"/> in uska species han [[Coleoptera]] nga ginhulagway ni [[Maximilien de Chaudoir]]. An ''Panagaeus sallei'' in nahilalakip ha [[genus]] nga ''[[Panagaeus]]'', ngan [[familia]] nga [[Carabidae]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> Waray hini subspecies nga nakalista.<ref name = "COL"/> ==Mga kasarigan== <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= https://catalogueoflife.org/annual-checklist/2011/search/all/key/panagaeus+sallei/match/1|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist.|author= Bisby F.A., Roskov Y.R., Orrell T.M., Nicolson D., Paglinawan L.E., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., Baillargeon G., Ouvrard D. (ed.)| date = 2011|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 24 Septyembre 2012}}</ref> <ref name = "col3"> (1996) , database, NODC Taxonomic Code</ref> <ref name = "source">''ITIS: The Integrated Taxonomic Information System''. Orrell T. (custodian), 26 Abril 2011</ref> </references> ==Mga sumpay ha gawas== {{Wikispecies|Panagaeus sallei|''Panagaeus sallei''}} [[Kaarangay:Panagaeus]] fi1ynyoinglenml90mxthmb8i1fwl0x 0 1866254 7784805 5417150 2026-08-08T13:15:26Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Mekanika 7784805 wikitext text/x-wiki [[File:Spacetime curvature.png|thumb]] An '''teyorya han relatibidad''', agsob naglalakip han duha nga mga teyorya hin Albert Einstein: [[pinaurog nga relatibidad]] ngan [[kasahiran nga relatibidad]]. {{turok}} [[Kaarangay:Mekanika]] e6i5vzi27ychbiu1r8f2j5p0k87nhnb 7784846 7784805 2026-08-08T18:42:31Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Albert Einstein 7784846 wikitext text/x-wiki [[File:Spacetime curvature.png|thumb]] An '''teyorya han relatibidad''', agsob naglalakip han duha nga mga teyorya hin Albert Einstein: [[pinaurog nga relatibidad]] ngan [[kasahiran nga relatibidad]]. {{turok}} [[Kaarangay:Albert Einstein]] 9i4ztvhq5nfw5jfw5dce2il8qzlbzja 0 1866437 7784856 5271944 2026-08-08T19:01:46Z Unlimitedmusic7 68048 + mga sumpay, Kaarangay:Mga desyerto 7784856 wikitext text/x-wiki [[File:Taklamakan desert.jpg|thumb]] An '''Disyerto Taklamakan''' in uska [[disyerto]] ha salatan-katundan [[Xinjiang|Xinjiang Uyghur Rehiyon Autonomo]], amihanan-katundan [[Tsina]]. {{turok}} [[Kaarangay:Mga desyerto]] l6od352ecj7so4wgjwns93u0x64m77b 0 1866440 7784853 5271939 2026-08-08T18:57:45Z Unlimitedmusic7 68048 + mga sumpay, Kaarangay:Mga disyerto 7784853 wikitext text/x-wiki [[File:Atacama.png|thumb]] An '''Disyerto Atacama''' in namumutang ha [[Salatan nga Amerika]]. An disyerto gutiay la an [[tawo]], nga an [[turismo]], pagmina hin [[tumbaga]], ngan pagsaliksik ha [[astronomiya]] amo an nangunguna nga mga [[industriya]] hito. {{commons|Atacama Desert}} {{turok}} [[Kaarangay:Mga disyerto]] t5g1kzmybu35uyirrnkrjy63syrt7q2 7784854 7784853 2026-08-08T18:58:52Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Mga desyerto 7784854 wikitext text/x-wiki [[File:Atacama.png|thumb]] An '''Disyerto Atacama''' in namumutang ha [[Salatan nga Amerika]]. An disyerto gutiay la an [[tawo]], nga an [[turismo]], pagmina hin [[tumbaga]], ngan pagsaliksik ha [[astronomiya]] amo an nangunguna nga mga [[industriya]] hito. {{commons|Atacama Desert}} {{turok}} [[Kaarangay:Mga desyerto]] 2jz88bf1kbahahw3lv2s3suutthjsrr 0 1866707 7784800 6274427 2026-08-08T13:07:58Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Mekanika kwantum 7784800 wikitext text/x-wiki [[File:NuclearReaction.svg|thumb]] An '''Pisika nga nukleyar''' in larangan hin pisika nga nag-aaram han mga naglalakip ngan panhilabotay han mga atomic nuclei. {{turok}} [[Kaarangay:Mekanika kwantum]] mv34sw7zf2dv9y5g9lt0rbza9unn92c 0 1926681 7784807 6471846 2026-08-08T13:19:38Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Elektromagnetismo 7784807 wikitext text/x-wiki [[File:EM Spectrum Properties edit.svg|thumb]] An '''Espektro elektromagnetiko''' in listahan han ngatanan nga posible nga frequensidad han radyasyon elecktromagnetiko. {{turok}} [[Kaarangay:Elektromagnetismo]] lt6vrzvwn89yui41zfdjj20y07do4kf 0 1982572 7784957 7484180 2026-08-09T10:09:52Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Panluto 7784957 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = ''Allium cepa'' | status = | image = Allium_cepa.jpg | image_caption = | domain = | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Tracheophyta]] | classis = [[Liliopsida]] | ordo = [[Asparagales]] | familia = [[Amaryllidaceae]] | genus = [[Allium]] | species = '''Allium cepa''' | binomial = Allium cepa | binomial_authority = [[Carl von Linné|L.]] | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = ''Porrum cepa'' <small>([[Carl von Linné|L.]]) [[Heinrich Gottlieb Ludwig Reichenbach|Rchb.]]</small><br>''Kepa esculenta'' <small>[[Constantine Samuel Rafinesque|Raf.]]</small><br>''Cepa vulgaris'' <small>Garsault</small><br>''Cepa rubra'' <small>P.Renault</small><br>''Cepa pallens'' <small>P.Renault</small><br>''Cepa esculenta'' <small>[[Samuel Frederick Gray|Gray]]</small><br>''Cepa alba'' <small>P.Renault</small><br>''Ascalonicum sativum'' <small>P.Renault</small><br>''Allium salota'' <small>[[Josef Dostál|Dostál]]</small><br>''Allium pauciflorum'' <small>[[Carl Ludwig von Willdenow|Willd.]] ex [[Carl Friedrich von Ledebour|Ledeb.]]</small><br>''Allium nigritanum'' <small>[[Auguste Jean Baptiste Chevalier|A.Chev.]]</small><br>''Allium napus'' <small>[[Pall. (awtor)|Pall.]] ex [[Carl Sigismund Kunth|Kunth]]</small><br>''Allium esculentum'' <small>[[Richard Anthony Salisbury|Salisb.]]</small><br>''Allium cumaria'' <small>Buch.-Ham. ex [[Nathaniel Wallich|Wall.]]</small><br>''Allium commune'' <small>Noronha</small><br>''Allium cepaeum'' <small>St.-Lag.</small><br>''Allium cepa viviparum'' <small></small><br>''Allium cepa tripolitanum'' <small></small><br>''Allium cepa solaninum'' <small></small><br>''Allium cepa sanguineum'' <small></small><br>''Allium cepa rosum'' <small></small><br>''Allium cepa praecox'' <small></small><br>''Allium cepa portanum'' <small></small><br>''Allium cepa multiplicans'' <small></small><br>''Allium cepa luteum'' <small></small><br>''Allium cepa lisboanum'' <small></small><br>''Allium cepa jamesii'' <small></small><br>''Allium cepa hispanicum'' <small></small><br>''Allium cepa globosum'' <small></small><br>''Allium cepa flandricum'' <small></small><br>''Allium cepa crinides'' <small></small><br>''Allium cepa bifolium'' <small></small><br>''Allium cepa argenteum'' <small></small><br>''Allium cepa anglicum'' <small></small><br>''Allium cepa aggregatum'' <small></small><br>''Allium ascalonicum sterile'' <small></small><br>''Allium ascalonicum rotterianum'' <small></small><br>''Allium ascalonicum fertile'' <small></small><br>''Allium ascalonicum condensum'' <small></small><br>''Allium aobanum'' <small>[[Yeiichi Araki|Araki]]</small><br>''Allium angolense'' <small>[[John Gilbert Baker|Baker]]</small> }} Iton '''sibuyas''' (tikang han Kinatsila nga ''cebolla'', kun damo ''cebollas''; ngaran siyentipiko: ''Allium cepa'') in [[puydi]] tumudlok ha [[tanum]] o [[karaonon]], ini an naturuk ha ilarum han tuna tag uska bug-os, an dahon nagawas, ini wara [[lisu]] para mapadamu bisan la han uska [[bungto]]. Ini in guin aadman pa kun pudi mapa[[damu]] u bisan ma[[himu]] an uska sibuyas nga [[duha]] nga ihap. An '''''Allium cepa'''''<ref name = "C132"/> in uska species han [[Liliopsida]] nga ginhulagway ni [[Carl von Linné]]. An ''Allium cepa'' in nahilalakip ha [[genus]] nga ''[[Allium]]'', ngan [[familia]] nga [[Amaryllidaceae]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> Waray hini subspecies nga nakalista.<ref name = "COL"/> Ginagamit an sibuyas bilang usa na [[panakot]] han [[panluto]]. ==Mga kasarigan== <references> <ref name = "COL">{{cite web |url= https://catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/details/species/id/9763406|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (ed)| date = 2014|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 26 Mayo 2014}}</ref> <ref name = "C132">L., 1753 ''In: Sp. Pl. : 300''</ref> <ref name = "source">[http://apps.kew.org/wcsp/home.do WCSP: World Checklist of Selected Plant Families]</ref> </references> ==Mga ritrato== <gallery> Onion.jpg Allium cepa drying.jpg Bawang Bombay Merah.jpg Two colors of onions.jpg </gallery> ==Mga sumpay ha gawas== {{Commons category|Allium cepa}} {{Wikispecies|Allium cepa|''Allium cepa''}} [[Kaarangay:Allium]] [[Kaarangay:Panluto]] nlqdd8bk150ddukpsbxrwodo4t7410k 0 1982640 7784820 6245180 2026-08-08T13:40:16Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Hayop 7784820 wikitext text/x-wiki [[Paypay:Chenille arc.JPG|thumbnail|ulod]] [[File:Regenwurm1.jpg|thumb|Ulod na Wati]] An '''ulod''' (Iningles: ''Worm'') amo an ngaran san mga [[hayop]] na pahilaba, ngan mali tubo an lawas ngan waray siki. An ulod pwede diri magkakaurpod san sayo la na klase sin mga hayop. Kaurugan san gintatawag na ulod an ''invertebrate'' kudi may'ada liwat mga ulod na ''vertebrate'' sugad han [[ampibyan]] na ''caecilians''. Sa mga ''invertebrate'', ada an ''annelids'' ([[wati]]), ''nematodes'' (oging, bitok), ''platyhelminthes'' (''flatworms''), ngan ''larvae'' san mga mananap sugad [[basol]], ug ulod san langaw, ngan [[tinggad]]. == Mga kasarigan == {{reflist}} {{turok}} [[Kaarangay:Hayop]] gk188e1zdaiplmwnlnocznjq8ocy19o 0 1982995 7784935 5397159 2026-08-09T08:35:19Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Heyograpiya 7784935 wikitext text/x-wiki An '''rehiyon''' amo an termino [[Heyograpiya|heyograpiko]] nga nag-aaram han [[kalibutan]] ngan han mga kaangayan, mga [[kontinente]], ngan [[nasod]] nga aada hini. {{turok}} [[Kaarangay:Heyograpiya]] grw18xguj4q3f2u58dkrckv1oea3cn4 0 1983172 7784842 5309628 2026-08-08T16:02:30Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Heyograpiya 7784842 wikitext text/x-wiki [[File:World map.png|thumb|250px]] An '''heyograpiya pisikal''' usa ka pagkuha hin nga heyograpiya sukulan para imu basihan han imu pitad. Ini nga sukulan in sidngun ta nga siyensyas naturales. An imu pitad siyensya an kalibutan han usa nga atmospera, hidrospera, biyospera ngan heyospera. Sukla an imu pitad kun litospera ngan pedospera. {{turok}} [[Kaarangay:Heyograpiya]] gjzlolpensd9xx1f09b763txx4n8fgj 0 1985661 7784821 4793080 2026-08-08T13:41:43Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Hayop 7784821 wikitext text/x-wiki [[Paypay:Earthworm.jpg|thumbnail|wati]] An '''Wati''' amo in usa na [[ulod]] na nabubuhi sa baras ngan nanginginaon sa buhi o patay na mga ''organic matter''. Membro an wati sa ''class Oligochaeta'' sa ilarum san ''phylum Annelida''. Ginagamit an wati na paon sa pangangawil. ==Anatomiya== Depende sa ''specie'', an wati pwede maghilaba sin {{convert|10|mm|in|abbr=on}} tubtob 3 metros(9.8 Pye) an kahilaba. Sugad man, an ''Lumbricus terrestris'' nadako tubtob {{convert|360|mm|in|abbr=on}} an kahilaba. {{sfn|Blakemore|2012|p=xl}} An wati naginhawa pinaagi sa kanya panit. Waray tul'an an wati kudi yaon ini ''coelom'' na nagana suga san ''hydrostatic skeleton''. [[Paypay:Earthworm - L. terrestris cocoons.jpg|thumbnail|an cocoon san wati L.terrestris ]] == Mga kasarigan == <references> [[Kaarangay:Hayop]] sl771zadalkol8har9d0awjd04xbwz9 0 1985923 7784777 6254355 2026-08-08T12:35:13Z Unlimitedmusic7 68048 + mga sumpay - Kaarangay:Heyograpiya 7784777 wikitext text/x-wiki [[File:Syr Darya river.jpg|thumb]] An '''Syr Darya''' in uska [[salog]] ha [[Butnga nga Asya]]. {{turok}} [[Kaarangay:Mga salog]] 552wiz52eio574un20w7vnt2nifqyzd 14 2868495 7784951 6223234 2026-08-09T09:54:11Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Panluto 7784951 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Panluto]] [[Kaarangay:Bunay]] qt3adj881uumzfu1d7hii7zg7x2y93l 0 2873135 7784924 6184662 2026-08-09T06:48:06Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Inhenyeriya 7784924 wikitext text/x-wiki [[File:Apollo_13_Mailbox_at_Mission_Control.jpg|thumb]] An '''Inhenyeriya hin pan-aeroespasyo''' in panguna nga sanga hin inhenyeriya nga nanginginlabot hin pamiling kasayuran, pagdedesinyo, pagpapadukwag, pagtutukod, pagsasari, ngan syensya ngan teknolohiya hin mga sarakyan ha hangin ngan sarakyan ha kalarakan. ==Pinanbasaran== {{reflist}} [[Kaarangay:Inhenyeriya]] [[en:Aerospace engineering]] jbecrvsnmiil3p7zggvqzpg0fyo267e 0 2874463 7784895 6197364 2026-08-08T20:13:59Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Mga mulayan 7784895 wikitext text/x-wiki [[File:JM_marbles_01.jpg|thumb]] Iton '''holen''' in usa ka gutiay nga [[lidong]] nga [[mulayan]] nga agsob hinimo tikang ha [[saramin]], [[puthaw]], [[plastic]]. {{turok}} [[Kaarangay:Mga mulayan]] e43vhkji2637x548fntgksru79dnnr7 0 2874664 7784954 6197484 2026-08-09T10:02:41Z Unlimitedmusic7 68048 + mga sumpay, Kaarangay:Panluto 7784954 wikitext text/x-wiki [[File:Hot_dog_with_mustard.png|thumb]] Iton '''hot dog''' in uska [[pagkaon]] nga may linuto nga giniling nga [[soriso (pagkaon)|soriso]] ha [[mustasa]], [[ketchup]], [[mayonesa]], [[sibuyas]], [[harang|tsili]] han [[tinapay]]. {{turok}} [[Kaarangay:Panluto]] 8m62tm5x13ns96lk7vm3caxgo7x6408 0 2875118 7784808 6207529 2026-08-08T13:23:23Z Unlimitedmusic7 68048 + mga sumpay, Kaarangay:Mga karaonon 7784808 wikitext text/x-wiki '''Karne han baktin''' ([[Iningles]]:''Pork meat'') amo an usa ka [[Alaga nga baboy|hinoptan]] nga [[karne]] nga [[baboy]] naghahatag hin [[karaonon]] para han [[kalibutan]]. {{turok}} [[Kaarangay:Mga karaonon]] qknjmq72nvims5pbj7smxqke4temba0 0 2875256 7784933 6329559 2026-08-09T08:29:13Z Unlimitedmusic7 68048 /* Stereotypes */ + mga sumpay 7784933 wikitext text/x-wiki Iton mga '''Waray''' in grupo hin mga Bisaya nga an panguna nga yinaknan in [[Waray (yinaknan)|Waray]], usa nga yinaknan Austronesiano nga tuminongnong ha mga isla han Samar, Leyte ngan Biliran, nga naghihimo han rehiyon Sinirangan Bisayas han Pilipinas. An mga Waray in naukoy ha bug-os nga isla ngan Samar ngan gintatawag hira nga mga Samareño samtang an mga naukoy ha Leyte in gintatawag nga mga Leyteño. Ha isla han Leyte, an mga Waray in nangungukoy ha norte nga dapit han isla. An kabugkiran ha kabutngaan han isla an nagbubulag han mga Waray ngan han mga Nagsisinibuwano ha salatan. Ha isla han Biliran naman, an mga Nagwawaray in naukoy ha sinirangan nga dapit han isla ha atubangan han Samar. Hira in gintatawag nga mga Biliranon. An '''Waray'''<ref>Waray People | English Wikipedia https://en.m.wikipedia.org/wiki/Waray_people</ref> kay gurugutiay nga grupo hin mga [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Visayans Visayan]nga it primera nga lenggwahe kay [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Waray_language Waray-Waray](gin ngangaran liwat nga Lineyte-Samarnon), usa nga [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Austronesian_languages Austronesian]nga lenggwahe tuminungnong ha isla han [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Samar Samar], [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Leyte Leyte], ngan [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Biliran Biliran], in sakop hit rehiyon han [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Eastern_Visayas Eastern Visayas]ha [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Philippines Pilipinas]. <ref>Waray-Waray People https://www.britannica.com/topic/Waray-Waray</ref>An mga '''Waray''' kay nangungukoy ha bug-os nga isla han Samar kun ngain gintatawag hira nga mga Samareños/Samarnons, ha norte nga isla hit Leyte kun ngain gintatawag liwat hira nga mga Leyteños, ngan ha isla hit Biliran. Ha isla hit Leyte, an mga '''Waray''' iton na-okupar hit norte nga parte hit isla, nga nabubulag ha mga Leyteños nga nahibaro liwat hit pinulungan nga Cebuano mahitungod hit kabudkiran ha butnga hit isla. <ref>Waray by jamesedwinhawaii https://thewaraywaray.wordpress.com/</ref>Ha isla hit Biliran, nangungukoy it mga Waray-Waray ha este nga parte hit isla naatubang ha isla hit Samar; an ira Waray-Waray na pinulungan kaurugan nga gintatawag nga ''Biliranon''. Ha isla han Ticao, nga mabibilngan ha probinsya han [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Masbate Masbate] ha rehiyon hit [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Bicol_Region Bicol], an mga Waray-Waray it kadam-an nga nangungukoy ha isla; kaurugan nga gintatawag hira na mga Ticaonon. Peru, an mga Ticaonan kay mas hi-ara ha mga [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Masbate%C3%B1o_language Masbateño] tungod hira man gud an hurohirani ha ira. An [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Bicolano_language Bicolano] nga lenggwahe in mas puroparehas ha mga pulong hit Waray-Waray kun ikokompara ha liwat nga mga Visayan nga lenggwahe (pananglitan: [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Cebuano_language Cebuano] o [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Ilonggo_language Ilonggo]). <ref>WARAY - National Commission for Culture and the Arts http://ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/culture-profile/waray/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180718145036/http://ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/culture-profile/waray/ |date=2018-07-18 }}</ref> == Lugar == An mga '''Waray''' kay kadam-an nga nangungukoy ha probinsya hit Eastern Samar, Northern Samar, ngan Samar samtang may ada liwat nangungukoy ha Leyte, Southern Leyte, Biliran, ngan Sorsogon. <ref>Waray | Ethnic Groups of the Philippines http://www.ethnicgroupsphilippines.com/people/ethnic-groups-in-the-philippines/waray/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180731172929/http://www.ethnicgroupsphilippines.com/people/ethnic-groups-in-the-philippines/waray/ |date=2018-07-31 }}</ref> == Gintikangan == An mga '''Waray''' kay tikang mga Austronesian nga kumanhi ha Pilipinas han panahon han Metal. Han 1521, an mga '''Waray''' an una nga nakit-an han mga Espanyol ha pagtagdumara ni Ferdinand Magellan. An Waray an una nga mga Pilipino na bumalhin ha Kristyanismo. Samtang hira liwat an usa ha mga etnisidad nga ginbilin an ira pagiging pagano biskan nagkaada na hira hin bag-o nga relihiyon; an ira pagtuo ha Roman nga Kristyanismo. Tikang han kolonisasyon han mga Espanyol hasta han ka hasta, ginkikita na hira na mga nauubos nga etnisidad. An mga kahadto nga mga Waray nga mangurokoy han Samar, Leyte, Biliran, ngan isla han Pintuyan kay mga magkarit nga manaragat. May ada iba nga mga naging pirata nga nanruruba han mga kabalayan nga hirani ha mga dagat hit Bohol, Cebu, Northern Luzon, ngan Southern Mindanao. An ira mga nadadakop kay ira ginpipirit nga magsirbi ha ira, ginhihimo nga mga uripon. An mga kahadto nga mga '''Waray''' in puydi maikompara ha mga Vikings han Northern Europe. Igintutuod liwat nga an mga kahadto nga mga Waray in mayada na sistema han ira cultura, panurat, panyakan, ngan pagdumara ha ira tagsa-tagsa na mga grupo ugsa han pag abot han mga Espanyol. <ref name=":0">The Waray Culture of the Philippines by Joycie Alegre<nowiki/>http://www.academia.edu/8631312/The_Waray_Culture_of_the_Philippines</ref> == Stereotypes == An mga '''Waray''' in kaurugan nga ginkikita nga mga mag-isog; pareho han linya nga “Basta Waray hindi uurong sa [[away]]” nga karuyagsigngon na basta Waray diri gud mapapirde ha biskan di anu nga aragway. Ginkikita liwat hira nga mga kontento na mga tawo, tungod hit ira kakontento gintatawag na hira nga mga [[hubya]] han mga panahon han mga [[Espanya|Espanyol]]. Naruruyag la liwat hira hit semple na [[Kinabuhi|panginabuhi]]. Maki-[[tuba]] liwat in hira na mga [[grupo]], usa nga [[Irimnon|irinumon]] nga tikang hit luga hit [[lubi]]. <ref name=":0" /> == Ginkuhaan == 2eu5eoarukxkmcm508nkj6fzqcyre2t 7784942 7784933 2026-08-09T09:14:33Z Unlimitedmusic7 68048 /* Gintikangan */ + mga sumpay 7784942 wikitext text/x-wiki Iton mga '''Waray''' in grupo hin mga Bisaya nga an panguna nga yinaknan in [[Waray (yinaknan)|Waray]], usa nga yinaknan Austronesiano nga tuminongnong ha mga isla han Samar, Leyte ngan Biliran, nga naghihimo han rehiyon Sinirangan Bisayas han Pilipinas. An mga Waray in naukoy ha bug-os nga isla ngan Samar ngan gintatawag hira nga mga Samareño samtang an mga naukoy ha Leyte in gintatawag nga mga Leyteño. Ha isla han Leyte, an mga Waray in nangungukoy ha norte nga dapit han isla. An kabugkiran ha kabutngaan han isla an nagbubulag han mga Waray ngan han mga Nagsisinibuwano ha salatan. Ha isla han Biliran naman, an mga Nagwawaray in naukoy ha sinirangan nga dapit han isla ha atubangan han Samar. Hira in gintatawag nga mga Biliranon. An '''Waray'''<ref>Waray People | English Wikipedia https://en.m.wikipedia.org/wiki/Waray_people</ref> kay gurugutiay nga grupo hin mga [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Visayans Visayan]nga it primera nga lenggwahe kay [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Waray_language Waray-Waray](gin ngangaran liwat nga Lineyte-Samarnon), usa nga [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Austronesian_languages Austronesian]nga lenggwahe tuminungnong ha isla han [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Samar Samar], [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Leyte Leyte], ngan [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Biliran Biliran], in sakop hit rehiyon han [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Eastern_Visayas Eastern Visayas]ha [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Philippines Pilipinas]. <ref>Waray-Waray People https://www.britannica.com/topic/Waray-Waray</ref>An mga '''Waray''' kay nangungukoy ha bug-os nga isla han Samar kun ngain gintatawag hira nga mga Samareños/Samarnons, ha norte nga isla hit Leyte kun ngain gintatawag liwat hira nga mga Leyteños, ngan ha isla hit Biliran. Ha isla hit Leyte, an mga '''Waray''' iton na-okupar hit norte nga parte hit isla, nga nabubulag ha mga Leyteños nga nahibaro liwat hit pinulungan nga Cebuano mahitungod hit kabudkiran ha butnga hit isla. <ref>Waray by jamesedwinhawaii https://thewaraywaray.wordpress.com/</ref>Ha isla hit Biliran, nangungukoy it mga Waray-Waray ha este nga parte hit isla naatubang ha isla hit Samar; an ira Waray-Waray na pinulungan kaurugan nga gintatawag nga ''Biliranon''. Ha isla han Ticao, nga mabibilngan ha probinsya han [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Masbate Masbate] ha rehiyon hit [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Bicol_Region Bicol], an mga Waray-Waray it kadam-an nga nangungukoy ha isla; kaurugan nga gintatawag hira na mga Ticaonon. Peru, an mga Ticaonan kay mas hi-ara ha mga [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Masbate%C3%B1o_language Masbateño] tungod hira man gud an hurohirani ha ira. An [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Bicolano_language Bicolano] nga lenggwahe in mas puroparehas ha mga pulong hit Waray-Waray kun ikokompara ha liwat nga mga Visayan nga lenggwahe (pananglitan: [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Cebuano_language Cebuano] o [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Ilonggo_language Ilonggo]). <ref>WARAY - National Commission for Culture and the Arts http://ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/culture-profile/waray/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180718145036/http://ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/culture-profile/waray/ |date=2018-07-18 }}</ref> == Lugar == An mga '''Waray''' kay kadam-an nga nangungukoy ha probinsya hit Eastern Samar, Northern Samar, ngan Samar samtang may ada liwat nangungukoy ha Leyte, Southern Leyte, Biliran, ngan Sorsogon. <ref>Waray | Ethnic Groups of the Philippines http://www.ethnicgroupsphilippines.com/people/ethnic-groups-in-the-philippines/waray/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180731172929/http://www.ethnicgroupsphilippines.com/people/ethnic-groups-in-the-philippines/waray/ |date=2018-07-31 }}</ref> == Gintikangan == An mga '''Waray''' kay tikang mga Austronesian nga kumanhi ha [[Pilipinas]] han panahon han Metal. Han [[1521]], an mga '''Waray''' an una nga nakit-an han mga Espanyol ha pagtagdumara ni [[Fernando de Magallanes]]. An Waray an una nga mga Pilipino na bumalhin ha [[Kristyanismo]]. Samtang hira liwat an usa ha mga etnisidad nga ginbilin an ira pagiging pagano biskan nagkaada na hira hin bag-o nga [[relihiyon]]; an ira pagtuo ha [[Singbahan Katoliko|Roman nga Kristyanismo]]. Tikang han kolonisasyon han mga Espanyol hasta han ka hasta, ginkikita na hira na mga nauubos nga etnisidad. An mga kahadto nga mga Waray nga mangurokoy han [[Samar (purô)|Samar]], [[Leyte]], [[Biliran]], ngan isla han [[Pintuyan]] kay mga magkarit nga manaragat. May ada iba nga mga naging [[pirata]] nga nanruruba han mga kabalayan nga hirani ha mga [[dagat]] hit [[Bohol]], [[Sugbo]], Northern [[Luzon]], ngan Southern [[Mindanao]]. An ira mga nadadakop kay ira ginpipirit nga magsirbi ha ira, ginhihimo nga mga [[Pan-uuripon|uripon]]. An mga kahadto nga mga '''Waray''' in puydi maikompara ha mga [[Viking|Vikings]] han [[Amihanan nga Europa]]. Igintutuod liwat nga an mga kahadto nga mga Waray in mayada na [[sistema]] han ira [[kultura]], [[panurat]], [[panyakan]], ngan pagdumara ha ira tagsa-tagsa na mga [[grupo]] ugsa han pag-abot han mga Espanyol. <ref name=":0">The Waray Culture of the Philippines by Joycie Alegre<nowiki/>http://www.academia.edu/8631312/The_Waray_Culture_of_the_Philippines</ref> == Stereotypes == An mga '''Waray''' in kaurugan nga ginkikita nga mga mag-isog; pareho han linya nga “Basta Waray hindi uurong sa [[away]]” nga karuyagsigngon na basta Waray diri gud mapapirde ha biskan di anu nga aragway. Ginkikita liwat hira nga mga kontento na mga tawo, tungod hit ira kakontento gintatawag na hira nga mga [[hubya]] han mga panahon han mga [[Espanya|Espanyol]]. Naruruyag la liwat hira hit semple na [[Kinabuhi|panginabuhi]]. Maki-[[tuba]] liwat in hira na mga [[grupo]], usa nga [[Irimnon|irinumon]] nga tikang hit luga hit [[lubi]]. <ref name=":0" /> == Ginkuhaan == fexya3mdpqtp8c2jwmttfv2frcv2su5 0 2875457 7784838 6203630 2026-08-08T15:55:10Z Unlimitedmusic7 68048 + mga sumpay, Kaarangay:Meteorolohiya 7784838 wikitext text/x-wiki [[File:Driving_through_flash_flood.jpg|thumb]] Iton '''flash flood''' o '''daralwa'''<ref>Oyzon, Voltaire Q.; Fullmer, John Mark; Cruzada, Evelyn C. ''Learner's Classified Dictionary for Learning English-Waray-Kana-Inabaknon-Tagalog Vocabularies.'' Tacloban City. 2014. p.23. ISBN 978-971-94520-8-9. </ref> in usa nga malaksi hin duro nga pagbaha han hagmubo nga lugar, agsob waray anay pahibaro. Ini in puyde mahitabo tungod han makusog nga pagbunok hin [[uran]] o tikang han natunaw nga yelo o [[nyebe]]. Iton daralwa in puyde gihapon mahitabo kahuman han pagkaruba hin [[dam]]. ==Mga kasarigan== {{reflist}} {{turok}} [[Kaarangay:Meteorolohiya]] t4w8w0czpwa33pvml9hihdyxnwx4m7b 0 2878550 7784928 7644788 2026-08-09T06:55:35Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Astronomiya 7784928 wikitext text/x-wiki {{iba nga kagamit|Langit (pansayod)|iba nga mga kagamit han langit}} [[File:Cumulus clouds seen from 10,000 meters above the ground, 2010.jpg|thumb]] Ha astronomiya, iton '''langit''' in ngatanan nga aada ha bawbaw han tuna han Kalibutan upod na an atmospera ngan gawasnon nga kalarakan. Mas hitaas ini san [[Tigbawun]] ngan [[Kaluknayan]]. {{turok}} [[Kaarangay:Astronomiya]] 0a41mqya6q1y4w2jh21uw7twfpu4356 0 2879117 7784937 7644831 2026-08-09T08:39:00Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Musika 7784937 wikitext text/x-wiki [[Paypay:Lana Del Rey at Irving Plaza.jpg|thumb|Lana Del Rey ha Irving Plaza]] '''Elizabeth Woolridge Grant''' (gin-anak [[Hunyo 21]], [[1985]])<ref>{{Cite web |title=Archived copy |url=http://blurtonline.com/feature/girl-interrupted-lizzy-grant-becomes-lana-del-rey-2/ |access-date=2016-11-19 |archive-date=2017-06-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170620161042/http://blurtonline.com/feature/girl-interrupted-lizzy-grant-becomes-lana-del-rey-2/ |url-status= }}</ref>, nga mas nakikilal-an nga hi '''Lana Del Rey''' in usa na magkaranta, manunurat hin kanta ngan modela. Nakag-baligya na hiya hin nahirani hin 5 ka milyones na iya musika. May ada na hiya upat ka ''album'' ngan tulo na ''extended plays (EP)'' tikang 2008. An iya una na igingawas na ''single'' in "[[Video Games]]", han Agosto 2011. Umabot ini hin ika-uno na ''single'' ha Finland<ref>{{Cite web |title=Archived copy |url=http://www.ifpi.fi/tilastot/virallinen-lista/artistit/Lana+Del+Rey/Video+Games |access-date=2016-11-19 |archive-date=2016-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160820143415/http://ifpi.fi/tilastot/virallinen-lista/artistit/lana+del+rey/video+games |url-status= }}</ref>, Denmark<ref>{{Cite web |title=Archived copy |url=http://www.danishcharts.com/showitem.asp?interpret=Lana+Del+Rey&titel=Video+Games&cat=s |access-date=2016-11-19 |archive-date=2017-07-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170710034904/http://www.danishcharts.com/showitem.asp?interpret=Lana+Del+Rey&titel=Video+Games&cat=s |url-status=dead }}</ref>, Germany<ref>{{Cite web |title=Archived copy |url=http://www.ifpicr.cz/hitparadask/index.php?hitp=R |access-date=2016-11-19 |archive-date=2007-01-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070110021817/http://www.ifpicr.cz/hitparadask/index.php?hitp=R |url-status=dead }}</ref>, Japan, Slovakia<ref>{{Cite web |title=Archived copy |url=http://www.ifpicr.cz/hitparadask/index.php?hitp=R |access-date=2016-11-19 |archive-date=2007-01-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070110021817/http://www.ifpicr.cz/hitparadask/index.php?hitp=R |url-status=dead }}</ref>, Scotland<ref>http://www.officialcharts.com/archive-chart/_/22/2011-10-29/</ref> ngan Luxembourg. An iya ikaduha na album'','' [[Born To Die]] in dumiretso ha ika-uno na posisyon ha ''UK'' ''Albums Chart'' han gingawas ini. Han 2013, "[[Young and Beautiful]]" in nakadto han ''soundtrack'' hit [[The Great Gatsby]]. Tinapos na niya an hiya ikatulo na album na ''Ultraviolence.'' Gingawas ini han 2014. An iya halipot na salida, "Tropico" kay ginpakita ha ''website'' na VEVO han ika-5 han Disyembre 2013. Nag-modela na guihapon hi Del Rey para ha H&M. An kanta ni Del Rey na "Young and Beautiful" in na-nominar para ha 2014 [[Grammy Awards]] kanan ''Best Song Written for Visual Media.'' An ''[[Paradise (album)|Paradise]]'' in na-nominar para ''Best Pop Vocal Album.'' An iya pinaka-bago na ''album'', "[[Honeymoon]]" in gin-gawas han Setyembre 18, 2015. == Mga Sumpay ha Gawas == [[Kaarangay:Musika]] rqklhcgvjse3tbqg49ftdzvfuhsqkji 0 2879533 7784902 6249012 2026-08-09T05:27:53Z Shrekiolous 67693 +categorías 7784902 wikitext text/x-wiki An '''''The Great Mouse Detective''''' in usa 1986 nga Amerikano nga animasyon nga pelikula ginpagawas han Walt Disney Feature Animation. {{turok}} [[Kaarangay:1986 nga mga pelikula]] [[Kaarangay:Mga pelikula han Walt Disney Pictures]] [[Kaarangay:Mga pelikula han Estados Unidos]] rg8jh362767aq4tgdmetsjv8i1zge82 0 2879725 7784885 7652404 2026-08-08T19:56:17Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Panluto 7784885 wikitext text/x-wiki [[Paypay:Lechon.jpg|right|thumb|Lechón na gin ihaw ha [[Cadiz, Pilipinas|Cadiz, Negros Occidental]], Pilipinas.|259x259px]] [[Paypay:Lechon_Kawali.jpg|thumb|Lechon kawali tikang ha usa na  Filipino food truck ha [[Los Angeles|Los Angeles, California]]]] <span>It''' Lechón'''</span> na putahe hit karne hit baboy na kilala ha iba-iba na lugar hit kalibutan, it Espanya ngan it iya mga sakop colonial han una ha kalibutan kay kilala gud na nagpatikang hini na putahe. It pulong na ''lechón'' kay nagitkang ha Espanyol, nga it karuyag sidngon, baboy nga nasuso na gin iihaw. It Lechón kay usa na kilala na pagkaon ha [[Pilipinas]], [[Cuba]], [[Puerto Rico]], [[Republika Dominicana|Dominican Republic]], [[Amihanan nga Sulawesi|North Sulawesi]] Probinsya hit [[Indonesia]], iba nga dila Espanya nga mga nasud ha [[Amerika Latina|Latin America]], ngan [[Espanya]].<ref>{{Cite book|author1=Jonathan Deutsch|author2=Megan J. Elias|title=Barbecue: A Global History|url=https://books.google.com/books?id=n6sBBQAAQBAJ&pg=PP90|date=15 Abril 2014|publisher=Reaktion Books|isbn=978-1-78023-298-0|page=90}}</ref> Ini nga putahe kay nagpapakita hin usa ka bug-os na baboy na inhaw ha igbaw hin uring. It Lechon kay it Nasyonal na Putahe hit Pilipinas<ref>{{Cite news|title=Palmonas: Make 'buko' juice as national drink|author=Vicky B. Bartlet|url=http://businessmirror.com.ph/home/science/20802-palmones-make-buko-juice-as-national-drink|newspaper=Business Mirror|date=17 Disyembre 2011|accessdate=26 Enero 2012|quote=In his House Resolution 1887, Agham (Science) Party-list Rep. Angelo Palmones said the Philippines has already a number of national symbols, such as narra as national tree, sampaguita as national flower, mango as national fruit, milkfish as national fish and lechon (roast pig) as national dish.|archive-date=26 Disyembre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181226023524/http://businessmirror.com.ph/home/science/20802-palmones-make-buko-juice-as-national-drink|url-status=dead}}</ref>. Gin ngaranan hin usa na Amerikano na manluluto na hi Anthony Bourdain na an [[Sugbo|Cebu]] kay an mayda pinakamaupay na baboy panlechon<ref>{{Cite news|title=Pork Art|author=Lara Day|url=http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1893324_1893292_1893289,00.html|magazine=Time|date=23 Abril 2009|accessdate=8 Abril 2013|quote=Anthony Bourdain — whose love of all things porcine is famous — visited the Philippine island of Cebu with his show No Reservations and declared that he had found the best pig ever|archive-date=8 Abril 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130408111935/http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1893324_1893292_1893289,00.html|url-status=dead}}</ref>. It Lechon gihap kay it Nasyonal na putahe hit Puerto Rico.<ref>{{Cite book|title=Puerto Rico Off the Beaten Path, 5th: Volume 5 of OFF THE BEATEN PATH PUERTO RICO|last=Cohen|first=Tina|last2=Bernthal|first2=Ron|authorlink=|coauthors=| date = 2006|publisher=[[Globe Pequot Press]]|location=|isbn=978-0-7627-4211-0|page=xi|url=https://books.google.com/?id=3J5ec6OH0tcC&lpg=PR11&dq=Lechon%20%22National%20Dish%22%20Puerto%20Rico&pg=PR11#v=onepage&q=Lechon%20%22National%20Dish%22%20Puerto%20Rico&f=false|accessdate=26 Enero 2012|quote=Lechon asado (roasted suckling pig) is the national dish of Puerto Rico and is festively presented at holidays and family occasions.}}</ref> Kadamuan ha [[Pilipinas]], it lechón kay gin pre-prepara ha bug-os na tuig ha mga marisyo ngan espesyal na mga okasyon, mga piyesta ngan ha Pasko. ==Pagluto hit Lechon== Pagkatapos pagtimpla hit baboy, ginluluto hiya ha pamaagi hit pag-tusok hin hilaba na kawayan ha bug-os na lawas hit baboy, bago hiya igtusok, it tinae, tiyan ngan iba na parte ha iya sakob kay gin kukuha, pagkatapos igtusok gin dadara hiya ha usa na lechonan kun hain gin bubutang hiya ha igbaw hit mapaso na uring. It baboy kay gin lilibot na baga't ''rotisserie'' it iya aksyon. It baboy kay gin luluto hin pira ka oras hasta tapos na. It proseso hit pag luto ngan pag-baste kay nagreresulta hin pagkarob hit panit hit baboy, na usa nga deskripsyon hit putahe.<ref>{{Cite book|last=Reynaldo G. Alejandro|author=Reynaldo G. Alejandro|date=8 Disyembre 2015|title=Food of the Philippines|url=https://books.google.com/books?id=7eZkCwAAQBAJ&pg=PA10|page=10|publisher=Tuttle Publishing|isbn=978-1-4629-0545-4|ISBN=978-1-4629-0545-4}}</ref> Mayda mga teyorya na nagsisiring na it pagluto hit lechon ha Pilipinas kay pareha han proseso han ira mga ninuno (Pre-Colonial Filipinos) kun hain gin iihaw gihap nira it baboy na natatad'an nira ha mga isla pira nga mga tuig bago umabot an mga Espanyol. ==Kitaa Gihap== * Lechon kawali * List of barbecue dishes * Pavochon * Pig pickin' ==References== {{Mga kasarigan}} [[Kaarangay:Panluto]] trjxywtedqikrzk1e05sjbedqpvp6j3 14 2880473 7784883 6223264 2026-08-08T19:53:51Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Panluto 7784883 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Panluto]] [[Kaarangay:Lubi]] s6g4o14cbcg0omh712aucj58q5a4ogj 0 2880481 7784879 6223390 2026-08-08T19:47:14Z Unlimitedmusic7 68048 + mga sumpay, Kaarangay:Panluto 7784879 wikitext text/x-wiki [[File:Beef_caldereta.jpg|thumb]] Iton '''Caldereta''' usa nga [[pagkaon]] linuto nga [[kanding]] tikang ha [[Pilipinas]]. {{turok}} [[Kaarangay:Panluto]] dcrunnyemqt6zjj82zzud5nym7dkmmj 0 2882014 7784819 6471970 2026-08-08T13:32:16Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Makroekonomika 7784819 wikitext text/x-wiki An '''gross domestic product (GDP)''' o '''kabug-osan nga produkto han pansakob''' sukol han kwarta han balor ha merkado han ngatanan nga katapusan nga pagnegosyo han produkto ngan serbisyo nga nahihimo ha usa ka takna han oras. {{turok}} [[Kaarangay:Makroekonomika]] 4zimd91xtqhjzloc8jge1uc03jpso3o 0 2882025 7784818 6471964 2026-08-08T13:32:00Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Makroekonomika 7784818 wikitext text/x-wiki An '''gross national income (GNI)''' o '''kabug-osan han kinita han nasod''' amo an ngatanan nga kinikita han pansakob ngan langyaw han mga residente han usa ka nasod, naglalakip han [[kabug-osan han pansakob nga produkto]], dugngan hin factor income nga kinita han residente nga langyawanon, ibanan han kinita ha pansakob nga ekonomiya han mga diri-residente. {{turok}} [[Kaarangay:Makroekonomika]] p98dj48isdm3ov7d1i28w3l2z7b8pgo 0 2882037 7784899 7649031 2026-08-08T20:21:06Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Ginlulugaring 7784899 wikitext text/x-wiki [[File:MakerBot_ThingOMatic_Bre_Pettis.jpg|thumb|Usa ka makerbot three dimensional printer]] Iton '''3D printing''' o '''additive manufacturing''', natudlok ha proseso hin paghimo hin three-dimensional nga butang kun diin iton materyales (sugad hin likido nga molekula o pulbos nga grano) in gindudugtong o ginpapabug-os ha ilarom han pagkontrol han computer ha paghimo hin butang. An mga butang puydi magin bisan ano nga hitsura o heyometriya nga agsob ginhihimo gingagamit an digital model data tikang ha usa ka 3D model o iba pa nga mga electronic data source sugad han Additive Manufacturing File (AMF) file (agsob pinaagi han sagunson nga pagpatongpatong). {{turok}} [[Kaarangay:Ginlulugaring]] o8dgv059jnz1mh9f8fi16djd5pown0u 0 2882431 7784884 6234375 2026-08-08T19:55:13Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Panluto 7784884 wikitext text/x-wiki [[File:Chicken_adobo.jpg|thumb]] Iton '''adobo''' usa nga sikat nga pagkaon ngan pamaagi hin pagluto han Pilipinhon nga pagkaon nga may panginlabot han karne, pagkaon nga tikang ha dagat o utanon, nga ginpahurom ha suoy, tuyo, lasona ngan paminta, ngan ginluluto ha asyete, ngan pinapakaladkad ha hinurom nga panakot. Ini danay senesering nga diri-opisyal nga sura han Pilipinas. {{turok}} [[Kaarangay:Panluto]] seqic8v1ug5ygyt0b4p5xc1ri6kpg6t 14 2883158 7784893 7749026 2026-08-08T20:08:58Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Siyensyas Sosyales 7784893 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Siyensyas Sosyales]] mthaumd6p07gpkrz26mryqskyd7c8ab 0 2884876 7784944 7646593 2026-08-09T09:35:11Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Panluto 7784944 wikitext text/x-wiki Iton '''Binagol''' usa nga Pilipinhon nga matam-is nga karan-on nga hinimo tikang pinisa nga [[talyan]] o [[gaway]], [[kondensada]], [[asukar]], [[hatok]] ngan [[pula hin bunay]]. Ini in sinudlan dida han tinunga nga bagol ngan pinutsan hin dahon hin saging ngan higot. An ngaran may kasirigngon nga "binutang ha sulod han bagol". Ini nga karan-on nagtikang ha mga isla han Leyte ngan Samar ha Sinirangan Bisayas. {{turok}} [[Kaarangay:Panluto]] [[Kaarangay:Kalibutan Waraynon]] [[Kaarangay:Sinirangan nga Kabisay-an]] mtjdf9iy8m61k73svrs1dfecvlyo739 14 2884937 7784834 6247588 2026-08-08T14:09:04Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Meteorolohiya 7784834 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Meteorolohiya]] [[Kaarangay:Pilipinas]] h9j1qj90opr88i0au3pmiutqtxdocj0 0 2887006 7784932 6260516 2026-08-09T08:13:47Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Relihiyon 7784932 wikitext text/x-wiki [[File:Boschsevendeadlysins.jpg|thumb]] An '''kasala''' an [[relihiyon]] diri banal ha [[balaod]] han kalugaringun ha pagtamay han ibba nga pagtawo. {{turok}} [[Kaarangay:Relihiyon]] 49zb6xc94mt2r4ba7vrtke5p3dw41ze 0 2887204 7784871 6265845 2026-08-08T19:35:03Z Unlimitedmusic7 68048 + mga sumpay, Kaarangay:Mga irimnon 7784871 wikitext text/x-wiki [[File:2013-09-08_Apfelwein_im_Gerippten_0,25l.jpg|thumb]] It '''sidra''' usá nga [[irimnon]] nga ginhimo tikang hin [[mansanas]]. Agsob iní usá nga [[makahurubog nga irimnon]] nga ginhimo tikang hin [[fermentasyon]] hin mansanas. {{turok}} [[Kaarangay:Mga irimnon]] b1o1g4rhzyhw28p87sumrrlyhjq08fu 0 2887292 7784948 6281852 2026-08-09T09:50:38Z Unlimitedmusic7 68048 + mga sumpay, Kaarangay:Panluto 7784948 wikitext text/x-wiki [[File:Mayonnaise_(1).jpg|thumb]] An '''mayonesa''' ([[Ininglis]]: ''mayonnaise'') in [[Tambok|tambokon]] ha [[sarsa]] nga parte han [[bunay (pagkaon)|bunay]], [[lana]], [[suoy]] ngan [[duga]] ha [[limon]]. {{turok}} [[Kaarangay:Panluto]] bfs2882f52euyjmmvdcfi5h77lbulkq 0 2887368 7784950 6267125 2026-08-09T09:53:05Z Unlimitedmusic7 68048 + mga sumpay, Kaarangay:Panluto 7784950 wikitext text/x-wiki [[File:Lunch_sauces.jpg|thumb]] Iton '''sarsa''' in uska [[likido]] nga magalagad nga gigamit hin mga [[pagkaon]] ha sustansya nga [[pagluluto]]. {{turok}} [[Kaarangay:Panluto]] llmacfth5hz458l8nyxr0igl6jhuoab 0 2888699 7784785 6280870 2026-08-08T12:42:57Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Rehiyon hin Asya 7784785 wikitext text/x-wiki [[Paypay:Near_East_topographic_map-blank.svg|thumb]] An '''Harani nga Sinirangan''' in uska heyograpikal nga rehiyon ha [[Katundan nga Asya]]. {{turok}} [[Kaarangay:Rehiyon hin Asya]] 5amcb66zpebtd0xdrm3qoovefn232tl 0 2889601 7784958 6296657 2026-08-09T10:11:12Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Panluto 7784958 wikitext text/x-wiki [[Paypay:Senf-3.jpg|thumb]] '''Mustasa''' ([[Iningles]]: ''Mustard'') ini amo it usa nga espesya nga maharang kun ig sagul ha pagkaon ginhimo gikan nga lisu ha tanom (''[[Brassica]]'' ngan ''[[Sinapis]]''). {{turok}} [[Kaarangay:Panluto]] db3zca1y9z8jtlffobukyhy7a6otid6 0 2890969 7784959 7641911 2026-08-09T10:11:34Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Panluto 7784959 wikitext text/x-wiki [[Paypay:Bratwurst-1.jpg|thumb]] An '''soriso''' ([[Ininglis|Iningles]]: ''sausage'') amo an pagkaon ha produkto han [[karne]] gihimo han uska butang ha [[tambok]] ngan [[dugo]] pigu-ot nga karne nga baktin ngan karne ngan baka o poltri ini subay asin ngan panakot. {{turok}} [[Kaarangay:Panluto]] j7tse3tpwga8lhinglsueebq87n7gvk 0 2891008 7784809 7643264 2026-08-08T13:24:17Z Unlimitedmusic7 68048 + mga sumpay, Kaarangay:Mga karaonon 7784809 wikitext text/x-wiki [[Paypay:Standing-rib-roast.jpg|thumb]] '''Karne han baka''' (Iningles:''Beef meat'') amo an usa ka hinoptan nga [[karne]] nga [[baka]] naghahatag hin [[karaonon]] para han [[kalibutan]]. {{turok}} [[Kaarangay:Mga karaonon]] rlyujp9lvtpbivh7266gognj4zoffhq 14 2891764 7784906 7650590 2026-08-09T06:38:58Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Elektronika 7784906 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Telekomunikasyon}} [[Kaarangay:Elektronika]] gu55869smmjsp0sliq0m1a38x46ocvt 0 2891830 7784880 7651069 2026-08-08T19:49:20Z Unlimitedmusic7 68048 + Kaarangay:Mga karaonon 7784880 wikitext text/x-wiki [[File:Chickens_in_market.jpg|thumb]] An '''manok''' usa ka klase nga hinoptan nga [[manok]]. Tamsi ini nga nahatag hin [[Karaonon|pagkaon]] sugad hit ira [[Bunay (pagkaon)|bunay]] ngan [[karne]]. It iba nga manok nga sunoy ginaalagaan para [[panluto]]. {{turok}} [[Kaarangay:Mga karaonon]] iz7r5toxgehl76tilulchgo5957jcqy 14 2906487 7784855 2026-08-08T19:00:16Z Unlimitedmusic7 68048 + bag-o 7784855 wikitext text/x-wiki #redirect [[Kaarangay:Mga desyerto]] 5okp3gs18h5lrzbksz4r44zfuzp9s0x 14 2906488 7784862 2026-08-08T19:20:29Z Unlimitedmusic7 68048 + bag-o nga kaarangay 7784862 wikitext text/x-wiki [[Kaarangay:Karaonon ngan irimnon]] 9x93xf6frnenaie7q7zp8e1en2ewf3r 0 2906489 7784866 2026-08-08T19:26:58Z Unlimitedmusic7 68048 + #redirect [[Irimnon]] 7784866 wikitext text/x-wiki #redirect [[Irimnon]] 1wwp60rfdyt5dednx95cpfofs94fhn8