Wikipedia wawiki https://wa.wikipedia.org/wiki/Mwaisse_p%C3%A5dje MediaWiki 1.47.0-wmf.5 first-letter Media Sipeciås Copene Uzeu Uzeu copene Wikipedia Wikipedia copene Imådje Imådje copene MediaWiki MediaWiki copene Modele Modele copene Aidance Aidance copene Categoreye Categoreye copene TimedText TimedText talk Module Discussion module Event Event talk Sujet 0 22247 425032 421980 2026-06-03T15:22:33Z Solwève 8941 425032 wikitext text/x-wiki [[Imådje:Adjinçna del pea noûmots.jpg|thumb|Sayes di noûmots po les pårteyes del [[pea]] ([[Lucien Mahin]], 1995)]] On '''noûmot do walon''', c' est on mot k' on voet scrît e walon, u k' on-z ôt ene walon-djåzante djin ki dit, et [[noûmot|ki n' egzistéve nén dvant]]. == Sôres di noûmots == Les noûmots do walon polnut aveur sikepyî tot seu. C' est l' cas di bråmint des calcaedjes. Ces-ci provnèt å pus sovint do francès. Pacô, do [[francès d' Beldjike]]. Mins end a yeu sacwants di almand, dins l' [[Payis d' Måmdiy]]), di l' inglès (mon les [[Walons del Wisconsene]]). Emey les ehåyîs noûmots, gn a yeu deus tropes d' askepieus : * al fén do 19inme sieke, kiminçmint do 20inme sieke, des noûmots ahessants po les [[belès letes]] ont stî foirdjîs des scrijheus lidjwès. End a sacwants k' ont stî ramexhnés pa [[M. Piron]]. * al fén do 20inme sieke, kiminçmint do 21inme sieke, gn ourit ene cåkêye di noûmots ahåyants po scrire del [[prôze nén racontrece]] ki fourît atåvlés des [[rifondeus do walon|rfondeus]]. End a bråmint k' ont stî eplaidî dins li [[splitchant motî do walon]]. == Egzimpes di noûmots == === Sacwants noûmots foirdjîs pås scrijheus lidjwès diviè 1900 === * [[Wikt:tinrûle|tinrûle]], [[Wikt:tinrûlisté|tinrûlisté]] * [[Wikt:coehisté|coehisté]], [[Wikt:påjhûlisté|påjhûlisté]] * [[Wikt:revinteu|revinteu]] * [[Wikt:foû-naturel|foû-naturel]] * [[Wikt:roviance|roviance]], [[Wikt:diloujhance|diloujhance]] * [[Wikt:zuvion|zuvion]] === Sacwants noûmots foirdjîs pås rfondeus diviè 2000 === * [[Wikt:noûmot|noûmot]], [[Wikt:linwe-ehåyaedje|linwe-ehåyaedje]], [[Wikt:rifondou|rifondou walon]] * [[Wikt:eciclopedeye|eciclopedeye]], [[Wikt:estat|estat]], [[Wikt:estår|estår]], [[Wikt:woligane|woligane]] * [[Wikt:tuzance|tuzance]], [[Wikt:schålance|schålance]] * [[Wikt:copiutrece|copiutrece]], [[Wikt:emile|emile]], [[Wikt:emiler|emiler]], [[Wikt:emilreye|emilreye]] * [[Wikt:erîler|erîler]], [[Wikt:erîlêymint|erîlêymint]] * [[Wikt:motî|motî]], [[Wikt:motlî|motlî]] === Sacwants noûmots foirdjîs a pårti di bates di noûmots === * plake-tot-seu * rôlants grés * rowe-manaedje * [[mailete]] * zûna * natacha * [[guigne-djin]] * [[schayete USB]] == Bates di noûmots == Gn a yeu ene bate di noûmots [[Li Walone (gazete)|al Walone]] diviè 1998. Mins come cisse [[rivuwe]] n' eplaide ki del [[powezeye]], sovint d' ancyins scrijheus et des ptits bokets d' prôze racontrece. Les noûmots trovés s' ont racamuchî dins des ridants. Pus consecante, li [[bate di noûmots del fiesse ås lingaedjes walons]] (2015-2019). == Idêyes des soces di walon-cåzants et des linwincieus so les noûmots == Li [[Consey do Lingaedje francès, des Lingaedjes do Payis et des Politikes linwistikes|Consey des Lingaedjes et des Politikes linwistikes]] del [[Federåcion Walonreye-Brussele]] aprouve li fijhaedje di noûmots e lingaedjes do payis.<ref>Accion {{l°|47}} di s' [https://web.archive.org/web/20240416190224/https://www.culture.be/index.php?eID=tx_nawsecuredl&u=0&g=0&hash=ce164340a6f16d3dd14220389920f9634f08fdbb&file=fileadmin/sites/culture/upload/culture_super_editor/culture_editor/documents/Gouvernance_culturelle/Conseil_LF/CLPL-avis_init6_20240328.pdf plan d' accion po les lingaedjes do payis].</ref> == Vey eto == === Årtikes === * [[Jean-Luc Fauconnier]], « Les noûmots », dins [[El Bourdon (gazete)|El Bourdon]], {{l°|786}}, may 2026, p. 28-29. === Hårdêyes divintrinnes === * [[Bate di noûmots del fiesse ås lingaedjes walons]] * [[Datåcion d' on mot]] ==={{HDs}}=== * [https://livre.cfwb.be/fileadmin/sites/lali/uploads/Document/Activites/FALW/noumots_walons_15-25.pdf Motlî di noûmots] (2025) * [http://lucyin.walon.org/diccionairaedje/noumots.html Pådje moennrece so les noûmots do walon] {{Abt}} * Studias ** {{fr}} [http://lucyin.walon.org/guerni/doclinw/papii_nouumots_Francard.pdf Studia da Michel Francard] (2023) ** {{fr}} [http://berdelaedje.walon.org/viewtopic.php?p=4569#4569 Tuzaedje sol foirdjaedje di noûmots e walon] ** {{fr}} [http://lucyin.walon.org/diccionairaedje/waldim1_7.html Papî so les noûmots e walon] (da [[Lucien Mahin]], dins [[Ké walon po dmwin]], metou so les fis) {{Abt}} * Noûmots do walon dedja studyîs e [[Wiccionaire]] (sorlon leu viyesse) ** [[Wikt:Categoreye:Noûmots walons|Sacwants noûmots walons]] ** Calcaedjes : *** [[Wikt:Categoreye:Calcaedjes do francès e walon|do francès]] *** [[Wikt:Categoreye:Calcaedjes di l' inglès e walon|di l' inglès]] *** [[Wikt:Categoreye:Calcaedjes do neyerlandès e walon|do neyerlandès]] *** [[Wikt:Categoreye:Calcaedjes di l' almand e walon|di l' almand]] * Djivêyes di noûmots d' [[éndjolike]] e walon ** (1995) [http://lucyin.walon.org/diccionairaedje/R3_Mahin_motli_PC.pdf Prumî motlî po les éndjoleus] ([[Lucyin Mahin]]) ** (1998) : [https://web.archive.org/web/20200925034733/http://users.skynet.be/lorint/linux/wi.html Li prumî motî walon-inglès des copiutreces] ([[Lorint Hendschel]]) * Bate di noûmots del [[fiesse ås lingaedjes walons]] ** [http://berdelaedje.walon.org/viewtopic.php?t=1809 Fi sol bate] {{Berd}} ** [http://warao.walon.org/~lucyin/diccionairaedje/noumots/bate2015/ Atåvlas des 12 bateus 2015] ** {{fr}} [http://www.languesregionales.cfwb.be/index.php?id=15014 Les dijh meyeus e 2016] ** {{fr}} [http://www.languesregionales.cfwb.be/index.php?id=15723 Les dijh meyeus e 2017] ** {{fr}} [http://www.languesregionales.cfwb.be/index.php?id=16431 Les dijh meyeus e 2018] == Sourdants == {{Commonscat|Pronunciation of Walloon neologisms|l'&nbsp;prononçaedje di sacwants noûmots do walon}} [[Categoreye:Rifondaedje do walon]] [[Categoreye:Lingaedje walon]] r46y8v926t7b31uazgxam1p7pxn94gi 0 51484 425033 424765 2026-06-03T15:47:03Z Solwève 8941 425033 wikitext text/x-wiki Li '''Pris Émile Lempereur''', c' est on pris po les scrijheus e walon (u picård, gåmès, tchampnwès). Il est rindou tos ls ans pal veye di [[Tcheslet]] dispu l' an 2023. C' est on pris k' a stî emantchî gråce å label [[Nosse comene dit OYI (label)|Nosse comene dit OYI]] et ki rind bon dvwer a [[Émile Lempereur]], k' a vnou å monde a [[Tcheslet]]. == Mimbes do djuri == I gn a cénk djins dins l' djuri. * E 2023, c' esteut [[Joseph Bodson]], [[Jean-Luc Fauconnier]], [[Annie Rak]], [[Michel Robert]] et l' comedyin François Vilain.<ref>''« Prix Émile Lempereur - Châtelet - 2023 »'', dins ''[[El Bourdon (gazete)|El Bourdon]]'', {{l°|756}}, may 2023, p. 32.</ref> * E 2026, c' esteut [[Joseph Bodson]], [[Jean-Luc Fauconnier]], [[Rose-Marie François]], [[Bernard Thiry]] et François Vilain.<ref>''« Li Fèstival walon di Tchèss'lèt »'', dins ''[[El Bourdon (gazete)|El Bourdon]]'', {{l°|786}}, may 2026, p. 4.</ref> == Djivêye des rascodeus do pris == * 2023 : [[Joseph Dewez]] po ''« [[Dji n' sé sofler]] »'' * 2024 : [[Roland Thibeau]] po ''« Ël signeûr du catiô »''<ref>''« Le Prix Émile Lempereur 2024 attribué à Roland Thibeau »'', dins ''[[El Bourdon (gazete)|El Bourdon]]'', {{l°|766}}, may 2024, p. 31-32.</ref> * 2025 : [[Jean-Marie Kajdanski]] po ''« L’afant dés-iôs »'' (finalisses : [[Bernard Louis]] et [[Michèle Fourez]])<ref>''[https://le-carnet-et-les-instants.net/2025/05/26/prix-emile-lempereur-2025/ « Prix Émile Lempereur 2025 : le lauréat »]'', dins [[Li Cayé et les Courts Tins]], 26 di may 2025.</ref> * 2026 : [[Annie Rak]] po ''« Busiâjes ô long d’ène vîe »'' (finalisse : [[Julien Noël]])<ref>''[https://le-carnet-et-les-instants.net/2026/05/12/prix-emile-lempereur-2026-laureate/ « Prix Émile Lempereur 2026 : la lauréate »]'', dins [[Li Cayé et les Courts Tins]], 12 di may 2026.</ref><ref>[https://www.facebook.com/watch/?v=1556230545926239 Videyo do rmetaedje do pris å fiestival walon di Tcheslet, li 10 di may 2026] (so Fesse-bok).</ref> == Sourdants == [[Categoreye:pris et bates e lingaedje walon]] o17ml0bj0ouhfdw17jfv63opzttwmzk