Wikipedia wawiki https://wa.wikipedia.org/wiki/Mwaisse_p%C3%A5dje MediaWiki 1.47.0-wmf.5 first-letter Media Sipeciås Copene Uzeu Uzeu copene Wikipedia Wikipedia copene Imådje Imådje copene MediaWiki MediaWiki copene Modele Modele copene Aidance Aidance copene Categoreye Categoreye copene TimedText TimedText talk Module Discussion module Event Event talk Sujet 1 4007 425096 425052 2026-06-09T19:53:29Z Lucyin 16 425096 wikitext text/x-wiki Candjmint di rfondaedje po les nos walons des viyaedjes ki djåzèt lussimbordjwès: Messanceye => Messanci (Come Cleminci...) Selindje => Sélindje Atert => Ater. Rifondou sacwants noveas (Bouner...) [[Uzeu:Lucyin|Lucyin]] 16 d'&nbsp;avri 2004 a 02:12 (CEST) == Modele po les viyaedjes == <nowiki> [[Categoreye:Ancyins ptits bans del Walonreye]] [[Categoreye:Veyes et viyaedjes di Walonreye]] [[Categoreye:Veyes di Walonreye]] [[Categoreye:Comenes di Walonreye]] [[Categoreye:Province do Hinnot]] </nowiki> <nowiki>{{Wiccionaire|No do viyaedje}}</nowiki> '''xxx''' (la-minme e [[sistinme Feller]], ''ooo''; {{fr}} ''yyy''), c' est èn [[ancyin ptit ban del Walonreye]], * rebané avou [[zzz]], e l' [[province ssss]]. * [[xxx|divnou intité]] * <nowiki>[[Imådje:eglijhe_xxx.jpg|thumb|eglijhe]]</nowiki> == Mwaissès dnêyes == * [[Limeros del posse]] (nén candjî): ** asteure: '''nnn''' ** Di 1969 a 1977: '''mmmm''' * [[Limero diyalectolodjike]]: '''Xy 00''' (mwaisse pont di l' [[ALW]]). * [[Arondixhmint]]: [[uuu]] * Lomaedje et spotaedje des djins did la: ** [[No di dmorant|Lomaedje]]: Nolevåtî, Nolevåtresse;<nowiki><ref>[[cawete -î]] ([[Djivêye des nos di dmorants des viyaedjes del Walonreye#Noûmots atåvlés so Wikipedia|noûmot do walon, atåvlé e 2026]]).</ref> (F. ''Nollevaudois, oise'')<ref> [[Jean Germain]] ''Avis de recherche : Wallons, comment vous appelez-vous'', ''[[Vers l'Avenir]]'', 24 d' octôbe 2007.</ref></nowiki> ** [[Såvaedje no des dmorants|Sipotaedje]]: les Parints.<nowiki><ref>Documints del [[Soce des rcåzeus d' Årdene nonnrece]] [[Papî Bourguignon]] [[Live Fivet]].</ref></nowiki> == Nos d' plaece di xxx == Kékes [[Toponimeye do walon|nos d' plaece]] di xxx === Hamteas === === Ôtès plaeces === * A vey avou des tchamps, des prés et des sårts: * A vey avou des åbes et des bwès: * A vey avou des ôtès plantes et des biesses: * A vey avou des dmorances et l' ovraedje des djins: * A vey avou des aiwes: * A vey avou les tienes et les vås: * A vey avou l' istwere * A vey avou des rotches u des teres: * Les voyes et les rowes: * Ôtès sacwès et målåjhminces: <nowiki><ref>[[TG1]] p. xx.</ref></nowiki> == Djeyografeye == == Istwere == == Economeye == == Tuzance walone == == Sourdants == </nowiki> <nowiki>{{Commonscat|xxx}}</nowiki> == Modele po les comenes == <nowiki>Li grand '''zzz''' (la-minme, e [[scrijhaedje Feller]] ''xxx''; e [[francès]] F. ''yyy''), c' est ene [[rebanêye comene]] del [[Walonreye]], e l' [[province di Lidje]].   [[Imådje:iii Liège Belgium Map.png|thumb|Eplaeçmint del comene dins l' province]]   * [[Limeros del posse]] : '''4890''' * Dimorants : 5 310 djins (2004) * Sitindêye : 28,55 km². * Hôteur : 170 a 347 m. * Contrêye naturele : [[Payis d' Heve]]   == Ban d' zzz == {{Commonscat|zzz}}   == Economeye == [[Rivnou par djin]] : 17,1 a 18,7 (meye uros) e 2003, çou k' est l' cwatrinme categoreye so 5.&nbsp;<ref>Thisse et Thomas, 2007.</ref> [[Categoreye:Comenes di Walonreye]]</nowiki> 91wfvjtunnso8nwf3t5uawsuzdxs5xg 0 4138 425090 408258 2026-06-09T17:28:15Z Lucyin 16 Lucyin a displaecî l’ pådje [[Belfontinne-e-Gåme]] viè [[Belfontinne-el-Gåme]] : el (= e l') divant on femrin mot (come Måtche-el-Fåmene) 408258 wikitext text/x-wiki {{djermon viyaedje}} '''Belfontinne-e-Gåme''' (fr: ''Bellefontaine'', so plaece: ''Bèlfantêne''), c' est èn ancyin ptit ban del Walonreye, rebané avou [[Tintnî]]. * Limero del posse: '''6730''' (vî limero '''6739''') * Limero diyalectolodjike: '''Vi&nbsp;21''' * Sacwants nos d'&nbsp;plaece di Belfontinne: Li taesnire (so plaece: ''la tachnière''). <gallery> Bellefontaine 050615 (3).JPG|L'église Saint-Pierre Cimetière militaire du Radan (DSCF6799).jpg|Cimetière franco-allemand de la Première Guerre mondiale </gallery> {{Commonscat|Bellefontaine (Gaume)}} ac1ti77pekqkrksdq4g9ml0sbzswzbw 425094 425090 2026-06-09T19:36:58Z Lucyin 16 425094 wikitext text/x-wiki '''Belfontinne-el-Gåme''' (la-minme, ''Bèlfantêne''; {{fr}} ''Bellefontaine''), c' est èn [[ancyin ptit ban del Walonreye]], rebané avou [[Tintnî]], e l' [[province di Lussimbork]]. [[Imådje:Bellefontaine 050615 (3).JPG|thumb|eglijhe Sint-Pire]] [[Imådje:Cimetière militaire du Radan (DSCF6799).jpg|thumb|Aite del guere di 14]] == Mwaissès dnêyes == * [[Limeros del posse]] ** asteure: '''6730''' ** Di 1969 a 1977: '''6739''' * [[Limero diyalectolodjike]]: '''Vi 21'''. * [[Arondixhmint]]: [[Vierton]] * Lingaedje do payis : [[gåmès]] == Sacwants nos d' plaeces di Belfontinne-el-Gåme == * Li [[taesson (toponimeye)|taesnire]] (la-minme ''la tachnière''). {{Commonscat|Bellefontaine (Gaume)}} [[Categoreye:Ancyins ptits bans del Walonreye]] [[Categoreye:Veyes et viyaedjes di Walonreye]] [[Categoreye:Province do Lussimbork]] [[Categoreye:Gåme]] kjou8id17199oxp9rtyg03pjbj1nk4b 0 7016 425102 415868 2026-06-09T20:36:37Z Lucyin 16 /* Viyaedjes u plaeces del Walonreye avou l' mot "han" u on parint */ 425102 wikitext text/x-wiki [[Imådje:han_wi.jpg|thumb|Imådje d' ene ''han'']] Ene '''han''', c'&nbsp;est on pré metou li long d'&nbsp;ene aiwe, sovint dins on keude, et k'&nbsp;est dzo aiwe å [[:Wikt:rilén|rlén]]. On '''hamwè''', c' est ene plaece avou des hans (des bas prés). == Linwince do vî vî mot "han" == Dins les scrijhaedjes "francès", on l'&nbsp;pou trover come ''Han'' u ''Ham''. Dins les vîs scrijhaedjes, on-z a kécfeye ene [[sorwalonde]] ''-hain'', did la, li cawete [[:Wikt:-hinot|-hinot]]. E walon, li H pout tchaire dins l'&nbsp;prononçaedje a ''An'' (Han-so-Mouze) u a ''Han''; gn è pout aveur on disnaziålijhaedje (dji va a ''A'', copurade po Han-so-Eure et Han-so-Sambe). Li femrin si voet bén a pårti di viyaedjescome Pitite-Han, Grande-Han, Moite-Han. == Viyaedjes u plaeces del Walonreye avou l' mot "han" u on parint == [[Imådje:Han-dlé-Tintnî.jpg|thumb|dilé Tintnî]] La-minme, les djins dijhnut sovint a «Han». Les diterminants ont stî radjoutés po schåyî totes es plaeces la === Avou on diterminant padrî === * no d' aiwe ** [[Han-so-Lesse]] ** [[Han-so-Eure]] ** [[Han-so-Sambe]] ** [[Han-so-Mouze]] (el Walonreye francesse) * no d' viyaedje ** [[Han-dlé-Tintnî]] (Bårire di Han) ** [[Han-dlé-Aiwêye]] * ôtès tcherpintes ** [[Han-Nålene]] (novele rebanêye comene) ** [[Belfontinne-e-l'-Årdene]] : les hans e bos (fr. ''Hambeaux'') === Avou on diterminant padvant === Li mot si rtrouve sovint e-n èn [[aplacaedje tîxhon]] * avou on no d' djin, li prumî setleu ** [[Dôhan]] ** [[Frôhan]] ** [[Pouphan]] ** [[Briyahan]] * dirî èn addjectif. ** [[Pitite-Han]] ** [[Grande-Han]] ** [[Moite-Han]]. * ôtès tcherpintes, di minme bodje etimolodjike ** [[Hamwer]] ** [[Hamwè]] [[Categoreye:Toponimeye do walon]] 5qvdt4o1415tehalehalh72fs9a4hoq 425103 425102 2026-06-09T20:44:42Z Lucyin 16 /* Viyaedjes u plaeces del Walonreye avou l' mot "han" u on parint */ 425103 wikitext text/x-wiki [[Imådje:han_wi.jpg|thumb|Imådje d' ene ''han'']] Ene '''han''', c'&nbsp;est on pré metou li long d'&nbsp;ene aiwe, sovint dins on keude, et k'&nbsp;est dzo aiwe å [[:Wikt:rilén|rlén]]. On '''hamwè''', c' est ene plaece avou des hans (des bas prés). == Linwince do vî vî mot "han" == Dins les scrijhaedjes "francès", on l'&nbsp;pou trover come ''Han'' u ''Ham''. Dins les vîs scrijhaedjes, on-z a kécfeye ene [[sorwalonde]] ''-hain'', did la, li cawete [[:Wikt:-hinot|-hinot]]. E walon, li H pout tchaire dins l'&nbsp;prononçaedje a ''An'' (Han-so-Mouze) u a ''Han''; gn è pout aveur on disnaziålijhaedje (dji va a ''A'', copurade po Han-so-Eure et Han-so-Sambe). Li femrin si voet bén a pårti di viyaedjescome Pitite-Han, Grande-Han, Moite-Han. == Viyaedjes u plaeces del Walonreye avou l' mot "han" u on parint == [[Imådje:Han-dlé-Tintnî.jpg|thumb|dilé Tintnî]] [[Imådje:Wa plake Belfontinne Hans-è-bos.jpg]] La-minme, les djins dijhnut sovint a «Han». Les diterminants ont stî radjoutés po schåyî totes es plaeces la === Avou on diterminant padrî === * no d' aiwe ** [[Han-so-Lesse]] ** [[Han-so-Eure]] ** [[Han-so-Sambe]] ** [[Han-so-Mouze]] (el Walonreye francesse) * no d' viyaedje ** [[Han-dlé-Tintnî]] (Bårire di Han) ** [[Han-dlé-Aiwêye]] ** [[Han-dlé-Poûsseur]] ** [[Han-dlé-Biergue]] (fr. ''Ham'')<ref>[[TG4]] a «Ham»</ref> ** Han ([[Coû-Sint-Stiene (viyaedje)]]) ** Han ([[Djairin]]) ** Han ([[Nametche]])<ref>[[TG4]] a «Han»</ref> * ôtès tcherpintes ** [[Han-Nålene]] (novele rebanêye comene) ** [[Belfontinne-e-l'-Årdene]] : les hans e bos (fr. ''Hambeaux'') === Avou on diterminant padvant === Li mot si rtrouve sovint e-n èn [[aplacaedje tîxhon]] * avou on no d' djin, li prumî setleu ** [[Dôhan]] ** [[Frôhan]] ** [[Pouphan]] ** [[Briyahan]] * dirî èn addjectif. ** [[Pitite-Han]] ** [[Grande-Han]] ** [[Moite-Han]] * ôtès tcherpintes, di minme bodje etimolodjike ** [[Hamwer]] ** [[Hamwè]] [[Categoreye:Toponimeye do walon]] 1p18apxfxwmyqyfwa7kftv960o8l70i 425104 425103 2026-06-09T20:45:03Z Lucyin 16 /* Viyaedjes u plaeces del Walonreye avou l' mot "han" u on parint */ 425104 wikitext text/x-wiki [[Imådje:han_wi.jpg|thumb|Imådje d' ene ''han'']] Ene '''han''', c'&nbsp;est on pré metou li long d'&nbsp;ene aiwe, sovint dins on keude, et k'&nbsp;est dzo aiwe å [[:Wikt:rilén|rlén]]. On '''hamwè''', c' est ene plaece avou des hans (des bas prés). == Linwince do vî vî mot "han" == Dins les scrijhaedjes "francès", on l'&nbsp;pou trover come ''Han'' u ''Ham''. Dins les vîs scrijhaedjes, on-z a kécfeye ene [[sorwalonde]] ''-hain'', did la, li cawete [[:Wikt:-hinot|-hinot]]. E walon, li H pout tchaire dins l'&nbsp;prononçaedje a ''An'' (Han-so-Mouze) u a ''Han''; gn è pout aveur on disnaziålijhaedje (dji va a ''A'', copurade po Han-so-Eure et Han-so-Sambe). Li femrin si voet bén a pårti di viyaedjescome Pitite-Han, Grande-Han, Moite-Han. == Viyaedjes u plaeces del Walonreye avou l' mot "han" u on parint == [[Imådje:Han-dlé-Tintnî.jpg|thumb|dilé Tintnî]] [[Imådje:Wa plake Belfontinne Hans-è-bos.jpg|thumb]] La-minme, les djins dijhnut sovint a «Han». Les diterminants ont stî radjoutés po schåyî totes es plaeces la === Avou on diterminant padrî === * no d' aiwe ** [[Han-so-Lesse]] ** [[Han-so-Eure]] ** [[Han-so-Sambe]] ** [[Han-so-Mouze]] (el Walonreye francesse) * no d' viyaedje ** [[Han-dlé-Tintnî]] (Bårire di Han) ** [[Han-dlé-Aiwêye]] ** [[Han-dlé-Poûsseur]] ** [[Han-dlé-Biergue]] (fr. ''Ham'')<ref>[[TG4]] a «Ham»</ref> ** Han ([[Coû-Sint-Stiene (viyaedje)]]) ** Han ([[Djairin]]) ** Han ([[Nametche]])<ref>[[TG4]] a «Han»</ref> * ôtès tcherpintes ** [[Han-Nålene]] (novele rebanêye comene) ** [[Belfontinne-e-l'-Årdene]] : les hans e bos (fr. ''Hambeaux'') === Avou on diterminant padvant === Li mot si rtrouve sovint e-n èn [[aplacaedje tîxhon]] * avou on no d' djin, li prumî setleu ** [[Dôhan]] ** [[Frôhan]] ** [[Pouphan]] ** [[Briyahan]] * dirî èn addjectif. ** [[Pitite-Han]] ** [[Grande-Han]] ** [[Moite-Han]] * ôtès tcherpintes, di minme bodje etimolodjike ** [[Hamwer]] ** [[Hamwè]] [[Categoreye:Toponimeye do walon]] 17nslmn04vk9svayh0spesnfy93bf1y 425105 425104 2026-06-09T20:49:04Z Lucyin 16 425105 wikitext text/x-wiki {{Wiccionaire}} [[Imådje:han_wi.jpg|thumb|Imådje d' ene ''han'']] Ene<ref>li mot est femrin, come li mostere les aplacaedjes «Grande Han», «Pitite Han», «Moite Han» (fr. ''Mortehan'').</ref> '''han''', c' est on pré metou li long d' ene aiwe, sovint dins on keude, et k' est dzo aiwe å [[:Wikt:rilén|rlén]]. On '''hamwè''' u '''hamoe''', c' est ene plaece avou des hans (des bas prés). == Linwince do vî vî mot "han" == Dins les scrijhaedjes "francès", on l' pou trover come ''Han'' u ''Ham''. Dins les vîs scrijhaedjes, on-z a kécfeye ene [[sorwalonde]] ''-hain'', did la, li cawete [[:Wikt:-hinot|-hinot]]. E walon, li H pout tchaire dins l' prononçaedje a ''An'' (Han-so-Mouze) u a ''Han''; gn è pout aveur on disnaziålijhaedje (dji va a ''A'', copurade po Han-so-Eure et Han-so-Sambe). Li femrin si voet bén a pårti di viyaedjescome Pitite-Han, Grande-Han, Moite-Han. == Viyaedjes u plaeces del Walonreye avou l' mot "han" u on parint == [[Imådje:Han-dlé-Tintnî.jpg|thumb|dilé Tintnî]] [[Imådje:Wa plake Belfontinne Hans-è-bos.jpg|thumb]] La-minme, les djins dijhnut sovint a «Han». Les diterminants ont stî radjoutés po schåyî totes es plaeces la === Avou on diterminant padrî === * no d' aiwe ** [[Han-so-Lesse]] ** [[Han-so-Eure]] ** [[Han-so-Sambe]] ** [[Han-so-Mouze]] (el Walonreye francesse) * no d' viyaedje ** [[Han-dlé-Tintnî]] (Bårire di Han) ** [[Han-dlé-Aiwêye]] ** [[Han-dlé-Poûsseur]] ** [[Han-dlé-Biergue]] (fr. ''Ham'')<ref>[[TG4]] a «Ham»</ref> ** Han ([[Coû-Sint-Stiene (viyaedje)]]) ** Han ([[Djairin]]) ** Han ([[Nametche]])<ref>[[TG4]] a «Han»</ref> * ôtès tcherpintes ** [[Han-Nålene]] (novele rebanêye comene) ** [[Belfontinne-e-l'-Årdene]] : les hans e bos (fr. ''Hambeaux'') === Avou on diterminant padvant === Li mot si rtrouve sovint e-n èn [[aplacaedje tîxhon]] * avou on no d' djin, li prumî setleu ** [[Dôhan]] ** [[Frôhan]] ** [[Pouphan]] ** [[Briyahan]] * dirî èn addjectif. ** [[Pitite-Han]] ** [[Grande-Han]] ** [[Moite-Han]] * ôtès tcherpintes, di minme bodje etimolodjike ** [[Hamwer]] ** [[Hamwè]] == Sourdants == [[Categoreye:Toponimeye do walon]] dzio2dujqo1a41trrmac8k74pxu80e5 425106 425105 2026-06-09T20:49:41Z Lucyin 16 425106 wikitext text/x-wiki {{Wiccionaire}} [[Imådje:han_wi.jpg|thumb|Imådje d' ene ''han'']] Ene<ref>li mot est femrin, come li mostere les aplacaedjes «Grande Han», «Pitite Han», «Moite Han» (fr. ''Mortehan'').</ref> '''han''', c' est on pré metou li long d' ene aiwe, sovint dins on keude, et k' est dzo aiwe å [[:Wikt:rilén|rlén]]. On '''hamwè''' u '''hamoe''', c' est ene plaece avou des hans (des bas prés). == Linwince do vî vî mot "han" == Dins les scrijhaedjes "francès", on l' pou trover come ''Han'' u ''Ham''. Dins les vîs scrijhaedjes, on-z a kécfeye ene [[sorwalonde]] ''-hain'', did la, li cawete [[:Wikt:-hinot|-hinot]]. E walon, li H pout tchaire dins l' prononçaedje a ''An'' (Han-so-Mouze) u a ''Han''; gn è pout aveur on disnaziålijhaedje (dji va a ''A'', copurade po Han-so-Eure et Han-so-Sambe). Li femrin si voet bén a pårti di viyaedjescome Pitite-Han, Grande-Han, Moite-Han. == Viyaedjes u plaeces del Walonreye avou l' mot «han» u on parint == [[Imådje:Han-dlé-Tintnî.jpg|thumb|dilé Tintnî]] [[Imådje:Wa plake Belfontinne Hans-è-bos.jpg|thumb]] La-minme, les djins dijhnut sovint a «Han». Les diterminants ont stî radjoutés po schåyî totes es plaeces la === Avou on diterminant padrî === * no d' aiwe ** [[Han-so-Lesse]] ** [[Han-so-Eure]] ** [[Han-so-Sambe]] ** [[Han-so-Mouze]] (el Walonreye francesse) * no d' viyaedje ** [[Han-dlé-Tintnî]] (Bårire di Han) ** [[Han-dlé-Aiwêye]] ** [[Han-dlé-Poûsseur]] ** [[Han-dlé-Biergue]] (fr. ''Ham'')<ref>[[TG4]] a «Ham»</ref> ** Han ([[Coû-Sint-Stiene (viyaedje)]]) ** Han ([[Djairin]]) ** Han ([[Nametche]])<ref>[[TG4]] a «Han»</ref> * ôtès tcherpintes ** [[Han-Nålene]] (novele rebanêye comene) ** [[Belfontinne-e-l'-Årdene]] : les hans e bos (fr. ''Hambeaux'') === Avou on diterminant padvant === Li mot si rtrouve sovint e-n èn [[aplacaedje tîxhon]] * avou on no d' djin, li prumî setleu ** [[Dôhan]] ** [[Frôhan]] ** [[Pouphan]] ** [[Briyahan]] * dirî èn addjectif. ** [[Pitite-Han]] ** [[Grande-Han]] ** [[Moite-Han]] * ôtès tcherpintes, di minme bodje etimolodjike ** [[Hamwer]] ** [[Hamwè]] == Sourdants == [[Categoreye:Toponimeye do walon]] qxyn486j9kl8nkuhq81ntlr39b88wlw 0 14569 425109 424164 2026-06-10T10:39:51Z Lucyin 16 /* Foirdjaedje d' noûmots */ 425109 wikitext text/x-wiki {{Dizo-tite|''Lucien Mahin''}} {{Infoboesse}} '''Lucien Mahin''' (ki s' no est pus sovint scrît '''Lucyin'''; di s' prumî [[no d' pene]] '''[[Louline Voye]]''', li [[halene]] evoye), c' est on [[scrijheu e walon]] et on [[rcwereu sol walon]] k' a skepyî a [[Viyance]] li [[31 di decimbe]] [[1953]]. C' est eto on [[bouteu pol walon]], ey on fel eplaideu sol [[Daegntoele]] di [[waibe (Daegntoele)|waibes]] e [[waibe e walon|walon]]. == Mwaissès racsegnes == Come sicrijheu, il est pus cnoxhou come [[romantî]]. Mins sacwants corwaiteus come Maurice Georges li ritnént aprume come on [[powete]], diski dins les [[anêyes 2000]]. Come ricwereu sol walon, il a stî aprume [[diccionairî]], mins docô après [[rifondeu]]. Il a eto fwait des rcwerances sol [[croejhete (linwince)|croejhete]]. Il a stî rprins dins les [[antolodjeye]]s "[[Limes (antolodjeye)|Limes]]" (1992), "[[Paroles d' oïl (antolodjeye)|Paroles d' oïl]]", "[[antolodjeye Scrire|Scrire]]" (1992) eyet "[[Scrijheus d' Årdene (antolodjeye)|Scrijheus d' Årdene]]" (2002). Di s' mestî, il esteut [[årtisse (veterinaire)|årtisse]] (po les biesses). Si a-t i bouté tote si veye e [[Marok]]. Aprume al sicole veterinaire di [[Rabat]] come [[acsegnant]] et [[rcwereu]]. Adonpwis, come [[årtisse (veterinaire)|årtisse]] a s' boûsse dins les [[Douccala]]. <gallery> Mahin Lucyin 1983.jpg|(diviè 1983) Lucyin_Mahin_06.jpg|(diviè 2000) Lucyin tchivå avala.jpg|sognant on tchvå (2004) Lucyin Mahin avou les fåcnîs.jpg|avou les [[fåcnî]]s do Marok (2005) Mahin Lucyin scoles Transene2.jpg|dinant scole di walon (2019) Mahin Gravy.jpg|avou [[Victor Gravy]] (2024) </gallery> == Si ovraedje pol walon, cronolodjicmint == [[Imådje:mahin_sitrimaedje_bauke_1984.jpg|thumb|Spitch da Lucyin Mahin å strimaedje di "Ene båke so les bwès d' l' Årdene"]] [[Imådje:Mahin Crapådaedje papîscrît coridjî Léonard.jpg|thumb|papîscrît di s' tot prumî arimé e walon, ricoridjî pa [[Lucien Léonard]]]] [[Imådje:leonard_coridjaedje_mahin.jpg|thumb|ôte scrijhaedje, ricoridjî eto pa [[Lucien Léonard]]]] [[Imådje:Mahin Lucyin Ritrovinne 94 papii moennaedje.jpg|thumb|papî d' minaedje al ritrovinne des rcåzeus d' walon adjinçnêye a [[Transene]] e [[1994]]]] [[Imådje:In-tiesse LM askepieu.jpg|thumb|Intiesse di ses letes (diviè 2001)]] [[Imådje:Lucien Mahin untypical diaporama.jpg|thumb|Po n' nén esse a stok avou on diyaporama, a ene [[conferince]] a [[Djistou]] e 2007]] E 1981, i cmince a-z eplaidî dins l' coirnêye "[[Cwand dji n' sai rén, dji m' tai (coirnêye di gazete)|Cwand dji n' sai rén, dji m' tai]]" di l' ''[[Avenir du Luxembourg]]'', des scrijhaedjes ricoridjîs d' avance pa [[Lucyin Léonard]], ki lyi aprind, insi, a rashir l' accint d' [[Transene]] sorlon l' [[sistinme Feller]]. Docô, il enonde on live di scole, "[[Ene båke so les bwès d' l' Årdene (live)|Ene båke so les bwès d' l' Årdene]]", ki va rexhe e [[1984]] (prumî tome) ey e [[1993]] (deujhinme et troejhinme tomes). Po li strimaedje do prumî tome, i preye a [[Rdû]] [[Raymond Mouzon]] eyet Omer Marchal. Pol rexhowe des deus ôtes, E 1993, il adjinçnêye, todi a Rdû, on raploû so l' avni do walon, avou come pretcheu des rlomés waloneus come [[Lorint Hendschel]], [[Lucyin Somme]], [[Emile Pècheur]], [[Michel Francard]] et Noël Anselot. C' est a dater d' adon k' i va bouter avou [[Lorint Hendschel]] et [[Tiri Dumont]] sol [[rifondaedje do walon]]. Dispu 1993, et disk’ a 2006, i va eredjistrer 43 [[cassetes]] di cåzeus d' walon, å cmince dins l' Årdene nonnrece, pu ene miete tocosté e l' Walonreye. Inte les deus vudaedjes des "Båkes", il aveut scrît on prumî [[ptit roman]], [[Li ptite comere avou l' blanke camizole (pitit roman)|Li ptite comere avou l' blanke camizole]], ki serè eplaidî a l' [[SLLW]] e 1989. E 1994, i rashonne a [[Transene]] ene ritrovinne di rcåzeus d' walon. Dipus d' 60 djins seront berwetés pa des djonnes guides inte troes ashyinnes : ene so les viyès usteyes (minêye pa [[Arthur Schmitz]] et [[Johan Viroux]]), ene so des sacwès d' actouwalité (li [[bardouxha]] å Rwanda, espliké pa Omer Marchal et les cåzaedjes minés pa Lorint Hendschel) et l' troejhinme sol [[diyalectolodjeye]] la k' gn aveut eto [[Marcel Slangen]] et [[Thierry Dumont]]. Li rtrovinne a stî rapoirtêye å posse (Pierrot Dufaux, 900.000 Walons), ey al tévé (Jany Paquay, ''[[Wallons-nous]]''). C' est so ces etrevéns la (1993-1995) k' i scrît, e francès, ene rîlêye di 16 tecses so les [[noûmot do walon|noûmots]] et l' rifondaedje do walon: "Waldim" (po walon did dimwin). E 1995, i rabindele les waloneus co ene feye a Transene et ça va esse l' askepiaedje del "[[Soce des rcåzeus d' Årdene nonnrece|Soce des Rcåzeus d' Walon]], ki serè minêye pa [[Pierre Otjacques]], [[Yves Gourdin]] et [[Louis Baijot]] et ki va eplaidî li [[Coutcouloudjoû (gazete)|Coutcouloudjoû]]. Ele vike co å djoû d' ouy. Todi e 1995, i cmince pa studyî les mots di l' [[Årdene nonnrece]], et rashonner li [[Båze di dnêyes di l' Årdene nonnrece]], k' i n' a måy sitî tote fwaite. E 1996, i rashonne å [[Noû Lovén]] sacwants waloneus ki voeynut di l' avni pol walon : gn aveut la a costé d' [[Michel Francard]] : [[Dominique Heymans]], [[Tiri Dumont]], [[Joseph Lahaye]], [[Charles Massaux]] eyet [[Lorint Hendschel]]. Li [[Li Rantoele (soce)|soce "Li Rantoele"]] va bénrade askepyî. E [[1997]], il amonte ene [[waibe]] e walon, [[l' Aberteke (waibe)|l' Aberteke]]. E 1998, i saye d' atôtchî les politikîs a Rdû po on raploû sol rapoirt inte li walon et l' economeye. Jean-Claude Somja eyet Jean-Pierre Hiernaux seront al pirlodje. Li minme anêye, i adjinçnêye on ptit [[motî]] et l' cossemer a môde di [[sillabusse]] : "[[R4|Les 3000 mots walons ki vnèt l' pus a pont e 1998]]". Et todi dins les rfondaedjes, ataker ene saye di [[franwal]] (lete B). C' est so ç' sillabusse la k' il eplaide pol prumî côp li rîle di [[disfaflotaedje]] des longuès voyales "î", "û" eyet "oû" divant des doûcès [[cossoune]]s. I porshût tot boutant sol [[DTW]], eyet fé tote li lete Z. E [[1999]], il adjinçnêye, avou 22 ôtes vayants scrijheus, on gros spès [[live sol walon|live e francès sol walon]], [[Ké walon po dmwin ? (live)|''Qué'' walon po dmwin ?]]. A pårti di [[2000]], so ene idêye da Pablo Sarachaga, i cmince a bouter so èn [[esplicant motî do walon]], et n' pus låtchî cisse bouye la disk' å djoû d' ouy. Les dnêyes seront-st eplaideyes aprume [http://moti.walon.org so l' Aberteke]. C' est ciste anêye la ossu k' i dene ene [[conferince]] e walon å Noû Lovén po waitî kimint çk' on vike après 10 ans di [[rifondaedje do walon|rfondaedje]]. Li tite, c' est : [http://rifondou.walon.org/coferince.html Rifonde nosse walon: dijh ans d' boutaedje dissu (1991-2000)]. E 2009, i rapice si saye di 3000 mots k' a moussî foû e 1998, et l' diner a [[Yannick Bauthière]] ki boute avou [[Djan Cayron]] so on motî [[walfran]] & [[franwal]] di deus côps 4000 mots. Et rapontyî tos les foyous avou les vraiyès [[rfondowes]]. Il endè rexhrè li [[Motî Yoran Embanner walon]] ki vudrè po les [[fiesses del Walonreye]] 2009. E [[2003]], il atake les [[scoles di Bive]], po des grandès djins, walon-cåzants, aprinde a lére li rfondou avou leu accint. Li minme anêye, i ratoûne l' deujhinme [[afitcha pol Walonreye esse mwaisse di s' tuzance, di ses scoles et di ses sincieusès rcwerances]].<ref>eplaidî dins li rvuwe «Toudi» tôme 6, l° 59-60, pp. 16-18.»</ref> E [[2004]], i fwait rexhe li prumî [[roman e walon|roman]] eplaidî e rfondou walon, [[Li batreye des cwate vints (roman)|Li batreye des cwate vints]]. Li minme anêye, l' esplicant motî di i serè rcopyî, pitchote a midjote, sol [[Wikipedia e walon]] et recråxhî drola, disk' ås djoûs d' ouy. Loukîz a : [[Esplicant motî]]. E [[2005]], l' esplicant motî va esse metou so [[Wikipedia]], et coplé a ene [[eciclopedeye Wikipedia e walon|eciclopedeye do walon]]; Lucyin Mahin divént onk des manaedjeu di cist ovraedje di [[nûtons]] la. Et rprinde eto l' acviernance del [[Rantoele-gazete]]. E [[2006]], il vude ene ramexhnêye di noveles, [[Eviè Nonne (noveles)|Eviè Nonne]]. Po li strimaedje, il mete so pî, a [[Bive]], ene fiesse la k' on va prezinter troes lives e walon : [[Eviè Nonne (noveles)]], [[So l' anuti (roman)]] eyet [[El fi do schayteu (sovnances)]]. E 2007, i dene deus conferinces e francès, ene so les [https://web.archive.org/web/20070930202315/http://chanae.walon.org/~lucyin/guerni/coferince_bive.ppt mots walons ki provnèt do gayel] ey ene so l' [https://web.archive.org/web/20070930191800/http://chanae.walon.org/~lucyin/guerni/coferince_baurire.ppt istwere et l' avni do lingaedje walon]. E [[2008]], il eplaide so "Youtube" des ptitès [[videyo]]s e walon, et porshuve disk' å djoû d' ouy. C' est l' tchinne di [[tévé walon-cåzante]]. E [[2009]], il escoursixh, coplé pa ene pougneye di Wikipedyisses anonimes, li [[Wiccionaire]] walon. Come d' efet, li [[waibe (Daegntoele)|waibes]] "Wiktionary" lyi shonne li meyeuse plaece po publiyî, co bråmint pus spepieuzmint, li diccionairaedje e walon. Li minme anêye, i copele l' UTAN (Univiersité des troes côps vint di Nameur) po-z amonter on cåbaret walon a [[Bive]]. End årè co onk e 2010. E [[2011]], si gros spès roman [[Vera (roman)|Vera]], est strimé a ene pitite fiesse a [[Transene]]. E [[2012]], i s' rashît sol [[rantoele di soçnaedje]] "[[Facebook]]" po copiner sol pådje "Condroz et walon", enondêye pa [[Jean-Pierre Dumont]]. I cmince a-z eplaidî todi dpus d' mots walon sol Wiccionaire inglès ([[:en:Wikt:Uzeu:Lucyin|waitîz si pådje d' uzeu, ciddé]]). E [[2013]], i ratoûne e walon les [[bouyote (B.I.)|bouyotes]] del [[binde d' imådjes]] : [[Gama-coûte (binde d' imådjes)|Gama-coûte]]. E [[2014]], il askepeye ene novele [[copinreye]] a [[Libin]]. Li mineu del trope serè Jacques Dupuis, ki porshût les raploûs tos les moes. <center><gallery> Mahin Féaux.png|avou [[Valmy Féaux]] al fôre ås lives di Brussele, e 2013 Lucyin Mahin fotografieu 2014.jpg|come fotografieu å raploû d' Tchålerwè so les lives e walon po les djonnes (2014) Lucyin Aisse Tuzance Bive essegne.jpg|divant l' [[Aisse del Tuzance]] di Bive, e 2013 Scole eterdjermêye Lucyin Mahin son tch.jpg|Ocupaedje coinrece del [[Fiesse ås lingaedjes walons]] 2017 </gallery></center> [[Imådje:Poirtåve etikete Lucyin Mahin raploû Pwetî.jpg|thumb|Poirtåve etikete come pretcheu å raploû d' Pwetî so les mancîs lingaedjes (2018)]] [[Imådje:Raploû Lile pretchaedje Boula Rantoele.jpg|thumb|Prezintaedje d' on papî fwait avou l' [[Flipe Boula]] a on raploû d' linwincieus a [[Lîle]] (2019)]] [[Imådje:Lucyin_fôre_Etåle.jpg|thumb|al fôre ås lives a [[Etåle]] (2019)]] [[Imådje:Mahin Lucyin posteures Servotte Jacques.jpg|thumb|tins d' on rapoirtaedje mon [[Jacques Servotte]] (2020)]] [[Imådje:Wa Tchant Walons Djiblou.webm|thumb|å cåbaret walon d' Djiblou (2022)]] E [[2015]], i va ataker a bouter avou l' [[soce sins papîs]] «[[Fiesse ås lingaedjes walons]]». Aprume come djuri pol bate des [[noûmot]]s. Il adjinçnêye ossu èn ocupaedje coinrece: on raploû a [[Libin]] so l' biestof del copinreye. E [[2016]], i porshût tos ses ovraedjes (Li Rantoele-gazete, tévé walon-cåzante, Wikipedia, Wiccionaire, scoles di Bive, copinreye di Libin, Fiesse ås lingaedjes walons). I va rapougnî li bouye d' intrêye et d' arindjaedje des dnêyes sol [[DTW]], divnou eterovråve dispu ciste anêye la. E [[2017]], i ratoûne les bouyotes do deujhinme pårteye del [[B.I.]] sol [[nierocérudjeye]], «[[Gama-coûte 2]]». Po les ocupaedjes coinreces del «[[Fiesse ås lingaedjes walons]]», il adjinçnêye ene sicole eterdjermêye avou les efants des scoles di [[Bive]]. E [[2018]], i prind pårt a on raploû d' [[linwincieu]]s so les [[mancîs lingaedjes]] a [[Pwetî]], ey î prezinter l' walon. Il î va rescontrer [[Philippe Boula de Mareüil]] et lyi dner on côp di spale po-z ahessî l’ aroyaedje do walon sol [[Djåzant atlasse éndjolike des lingaedjes di France et d' avår la]] d' ene grosse vintinne ponts walons. Et minme aidî po des ponts foû [[Walonreye walon-cåzante]], ([[Picårdeye walone]], [[Flande]], [[payis d’ Årlon]], et pår e l' [[Occitaneye]]). Cist ovraedje la lyi mostere l’ impôrtance d’ eredjistrer les accints do walon, ca les dierins [[cåzeus nés-natifs]] ont ddja dipus d’ 60 ans bén sounés. Po çoula, i va aprinde a mî mwaistri li rascodaedje d' eredjistrumints odio, et cmincî a ndè mete sol [[Wiccionaire]]. (Tos ses fitchîs eplaidîs so les [[cmons d' Wikipedia]] sont rashonnés so ene [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Audio_files_recorded_by_Lucien_Mahin categoreye a pårt]). Al [[fiesse ås lingaedjes walons]] di ciste anêye la, i va prezinter li prumire [[videyete]] di croejhete walone, fwaite tot etercåzant avou s’ feye divant on [[blanc tåvlea]] avou deus troes fråzes enimådjant on pont d’ croejhete. C' est eto l' anêye d' on grand rassonraedje do [[Wiccionaire walon]] avou l' arivêye di [[Julien Casters]], k' a ene grande apriyesse so les modeles des waibes Wikipedia. E [[2019]], i va rexhe si [[ramexhnêye di noveles]], [[Moudes a rvinde]]. Li fiesse di strimaedje si va passer a [[Sint-Houbert]], avou l' coplaedje des scolîs et mwaisses di scole, et di l' [[Aisse del tuzance]] di Måtche. I prind pårt a on raploû d' linwincieus a [[Lîle]] so les atlasses des lingaedjes galo-roman, come aidant scrijheu do papî sol [[djåzant atlasse des lingaedjes di France]]. E [[2020]], i cmince a fé des pådjes sol novea [[Wikisourd]]. Et recråxhî li mape del Walonreye sol [[Djåzant Atlasse]]. Avou [[Flipe Boula]], il eplaidnut deus studias diyalectolodjikes so cist ovraedje la ; onk di zels rexhe dins ene rivuwe di l' [[univiersité]] d' [[Lîle]].<ref>Philippe Boula de Mareüil, Lucien Mahin & Frédéric Vernier, « ''Les parlers romans dans l’atlas sonore des langues et dialectes de Belgique'' » (''Bien Dire et Bien Aprandre'', n° 35, 2020, pp. 85-108).([https://aberteke.walon.org/Bijhe-Solea_32_ponts.pdf lijhåve vaici])</ref> Li minme anêye, et pår e [[2021]], i pårticipe a l' enondaedje do [[Wikisourd]], et-z î replaidî ses scrijhaedjes, aprume les cis ki n' estént nén co [[so les fis]]. Mins eto les cis di des ôtes sicrijheus, sovint dins pluzieurs sistinmes ortografikes. Dispu 2020, il aide li [[grand Bive]] a obtini et wårder li label [[Nosse comene dit oyi]], pa ses [[scoles di Bive|scolaedjes di walon]] a l' aisse del tuzance, et come «djin fene kinoxheuse» po li scrijhaedje des plakes di rowe e walon. <center><gallery> Wa plake å Moncê Rotchète.jpg Wa plake Belfontinne Hans-è-bos.jpg Wa plake Grå-Fayi vôye Cwarnîmont.jpg Plake vî molén Nayômé.jpg Wa plake Graide tchamps Praize.jpg </gallery></center> Li [[Rantoele-gazete|Rantoele]] limero 100 rexhe al fén di 2021. C' est l' 25inme anêye del gazete k' i s' end a foirt ocupé dispu li cminçmint. Å [[Noyé]] 2021, i copele [[Dimitri François]] po mete so pî ene [[messe e walon]]. L' ocupaedje serè porshuvou les anêyes d' après, avou todi dpus d' tecses e walon. Al fén di [[2021]] ey å cmince di [[2022]], i porshût l' ecråxhmint del mape del Walonreye do [[Djåzant Atlasse]], avou des noveas ponts a [[Walcoû]], [[Tchålerwè]] 3, [[Clavir]], [[Welin]], [[Lane]], [[Astire]], [[Rotchfoirt]] 2, [[Leglijhe]], [[Tcheslet]], [[Måtche-el-Fåmene]]. E 2022, i tént on stande di [[lives e walon]] å wekene do live a [[Påke]] a [[Rdû]] (avou [[Dimitri François]] et [[Jean-Luc Geoffroy]]. E moes d' setimbe, i prind pårt avou s' feye å [[cåbaret walon]] d' [[Djiblou]] adjinçné pa [[Jacques Desmet]]. Il eplaide [[so les fis]] on roman måy edité da [[Joseph Mignolet]], «[[L' amour a l' Alambra]]». Ses ratournaedjes di deus [[letes sint På]] parexhnut divins [[Li Novea Testamint e walon]]. Ciste anêye la, il est ricnoxhou come sicoleu pol novea pordjet «walon e scole» pal [[Siervice des Lingaedjes do Payis|Federåcion Walonreye-Brussele]] ([https://livre.cfwb.be/repertoire-langues-et-cultures-regionales-en-classe/lucien-mahin Vaici]). E 2023, i saye li sistinme do «walon e scole», et scrire si apriyesse ([https://lucyin.walon.org/guerni/doclinw/Experience_initiation_wallon_avril%2023.pdf cial e francès]). Et fé ene pitite inkete di [[sociolinwince]] avou 250 sicolîs d' [[Sint-Houbert]] ([https://lucyin.walon.org/guerni/doclinw/inkete_sociolinwince_Sint-Houbert.pdf lijhåve droci, e francès]). Mins si novele bouye, li pus consecante, c' est l' eredjistrumint do [[Ptit Prince]] dins l' ratournaedje e rfondou da Lorint Hendschel, avou on [[prononçaedje eterpayis]] ([https://berdelaedje.walon.org/viewtopic.php?t=2853 schoûtåve ciddé]). Did la, edåmer avou [[Philippe Boula de Mareüil]] li prumire saye di [[sinteze do pårlaedje]] e walon. Cist ovraedje la serè porshuvou e 2024, avou l' aidance da [[Pablo Sarachaga]], [[Joselyne Mostenne]] eyet di féns cnoxheus e l' [[sûtisté éndjolike]] do [[CNRS]] francès, metous esprès sol pordjet. E 2024, si ovraedje come [[noûmotisse]] est riscompinsé (come e 2019) pal tchuze di cénk di ses propôzicions dins les 12 prumîs del [[bate di noûmots del Fiesse ås lingaedjes walons]] ([https://livre.cfwb.be/fileadmin/sites/lali/uploads/Document/Activites/FALW/2024/Classement_noumots_2024.pdf loukîz ciddé]) Todi e 2024, il a dné 4 tecses pol [[Tchansons a mete e muzike (ramexhnêye 2024)|ramexhnêye di tchansons a mete e muzike]] del [[Fiesse ås lingaedjes walons]]. E 2025, il a eredjistré, avou [[Roland Neuprez]] et ristudyî tot ene rîlêye di mots avou li [[Scrijha H e sistinme Feller]] (https://lucyin.walon.org/guerni/Mots%20avou%20H%20(studia).pdf). C' est eto l' anêye k' il atake a evoyî des eredjistrumints di [[rima]]s et di ptitès tchansons e walon å [[Pordjet Mensieur]]. (https://projet-melchior.be/resources/mahin-lucien.13632). Come mwaisse di scole di walon, il a dné des cours dins ût sicoles diferinnes, et scrire si rsinta so l' ovraedje ([https://lucyin.walon.org/guerni/Conte-rindou%20waeyin-tins.pdf|ciddé]) après s' awè rsovni di si apriyesse come prof di walon (papî rindou a on raploû des scoleus d' walon do ministere). E [[2026]], il a rexhou si onzinme live, [[Cwate paskeyes d' asteure (noveles)|Cwate paskeyes d' asteure]], todi avou l' [[Muzêye do Pårlaedje e l' Årdene]]. == Literateure == === Termenes di scrijhaedje === [[Imådje:Mahin Lucien 3Båkes.JPG|thumb|les troes tômes di «[[Ene båke…]]»]] [[Imådje:Mahin Evie Nonne.jpg|thumb|[[Eviè Nonne]]]] [[Imådje:Mahin Lucyin Vera.jpg|thumb|[[Vera (roman)|Vera]]]] [[Imådje:Coviete Moudes a rvinde.jpg|thumb|Moudes a rvinde]] Ses prumîs scrijhaedjes (1981-1984), come di djusse, mostrèt l' airance des ptits viyaedjes di l' Årdene. Dins «li ptite comere avou l' blanke camizole», on-z a minme l' eplaeçmint del sinne: [[Ricogne]], [[Glaireuse]], [[Atrivå]]. C' est l' prumire termene des scrijhaedjes da Louline Voye. E 1992, cwand i ratake a scrire des belès letes après ene setche termene (1984-1991), i s' rind vite conte k' i n' a pus waire d' ahé po poujhî ses sudjets dins l' "vî payis", ca asteure, il est fén enaiwé dins l' monde des ptits cinsîs (les "''fellah''") do Marok. C' est adon k' i va rexhe des powinmes ki provnèt do vicaedje d' avår la. Et les [[roman e walon|romans]] et noveles foû payis. === Powinme === Il a scrît sacwants [[erîlés powinmes]], come des [[rondea]]s, des [[xhiltea]]s, des [[triyolet]], des [[haycou]]s. C' est ces-la k' ont stî [[compôzeu|metous e muzike]] pa [[Bruno Picård]]. I s' a-st afranki foirt yeure do [[rimaedje]], et s' mete e-n afwaire sol tipetape do boket. Dispu les anêyes 2000, ses [[arimé]]s sont purade del powezeye al libe. Mins l' inspiråcion shonne bråmint pus flåwe dispu 2005. Il a pacô [[ramexhnêye d' arimés|ramexhné sacwants d' ses arimés]], mins todi a môde di sillabusses, måy eplaidîs. Il a afeye ratourné des scrijheus di des ôtes lingaedjes, come [[Omar Xhayam]] et [[Nazik al-Mala'ika]]. Troes d' ses powinmes ont stî corwaitîs pa Elodie Mertz, ene situdiante e romane a l' [[UCL]] (2011). Dins l' antolodjeye "[[Scrijheus d' Årdene (antolodjeye)|Scrijheus d' Årdene]]", et eto bråmint dins [[Singulîs (gazete)|Singuliers]], il est aprume eplaidî come [[fijheu d' arimés]], et foirt préjhî pa René Georges. Diviè 1999, i scrijha èn arimé årmonak dins on rfondant do [[Coûtchant walon]], dizo l' no d' pene di «Djina d' l' Årdjetea» / «Djina Spirito». Ces scrîts, parexhous dins l' [[Rantoele Belès Letes]] fourît préjhîs pa [[Willy Bal]]. I fourît eto corwaitîs diyalectolodjicmint pa [[Marie-Guy Boutier]]. === Romans === I dmeure Årdinwès po plaecî les spoûles k' scrît dins les [[anêyes 1980]] (Li ptite comere..., [http://rifondou.walon.org/lv/aiwekidoime-rif.html C' est todi l' aiwe ki doime ki neye], pititès prôzes parexhowes dins les [[Cayés walons]]). Mins nerén, dispu li mitan des anêyes 1990, i candje pår di decor. Ses paskeyes vont s' passer e [[Rwanda]] («[[Li batreye des cwate vints (roman)|Li batreye des cwate vints]]»), å [[Marok]] ey e l' [[Aldjereye]] («[[Eviè Nonne (noveles)|Eviè Nonne]]»), et pår el [[Crimêye]] («[[Vera (roman)|Vera]]»). Dins «[[Moudes a rvinde]]» (2019), c' est mitan mitan: ça s' pout passer el Walonreye, po des djins vinous d' ôte pårt; ou adon, c' est des Walons di stok ki vont viker des aviretes dins les lon-payis. Sifwaitmint dins [[Cwate paskeyes d' asteure]] (2026). Ses personaedjes vont sovint [[mori]] al fén del paskeye («Li ptite comere», «C' est todi l' aiwe ki doime ki neye», «Li batreye des cwate vints», deus des noveles di «Moudes a rvinde»). Dins «Vera», gn a pont d' moirts å coron, mins ci n' est nén vormint po dire ene [[fén djoyeuse]]. === Ratournaedje eyet redjårbaedje === Amon ses boutaedjes dins les [[belès-letes]], '''Lucyin Mahin''' a-st ossu ratourné eyet, télcôp, redjårbé des scrijhaedjes e walon. Èn egzimpe, deus tchansons&nbsp;; «&nbsp;''[[Ah ! le petit vin blanc (tchanson e francès)|Ah ! le petit vin blanc&nbsp;]]''» eyet «''[[Ah ! le petit vin blanc (tchanson e francès)|&nbsp;]][[À la claire fontaine (tchanson e francès)|À la claire fontaine]][[Ah ! le petit vin blanc (tchanson e francès)|&nbsp;]]''», deus tchansons e francès, k' ont tchaeconk divnou avou lu&nbsp;: [[C' est l' bire di l' Amponete]] eyet [[Addé l' ri al claire aiwe (tchanson)|Addé l' ri al claire aiwe]].<ref>https://web.archive.org/web/20160305002950/http://walon.cultureforum.net/t198-ah-le-petit-vin-blanc#699</ref> == Linwince == === Motîs === [[File:Årdene nonnrece viyaedjes-corin.jpg|thumb|aroyaedje do «Rasgoutadje»]] Il a cmincî ciste ovraedje la tot rascodant les mots k' il eployive dins les tecses d' "[[Ene båke so les bwès d' l' Årdene (lives)|Ene båke so les bwès d' l' Årdene]]". Et ndè fé des djivêyes après tchaeke tchaptrê. Teyoricmint, i n' diveut-st eployî ki les mots cnoxhous après Transene. Mins on rtrouve dedja dins les djivêyes des "Båkes" des mots ramexhnés di håre et d' hote. Ey eto des [[noûmot]]s. Avou li «[[Båze di dnêyes di l' Årdene nonnrece]]», k' i lome "Rasgoutadje des bassårdinreces", i stind ses rcwerances so tote l' [[Årdene nonnrece]], li stindêye "naturele" pol walon d' Transene. A pårti di 1997, totes ses bouyes di diccionairaedjes si stindront a tote li [[Walonreye linwistike]]. I va insi cmincî pa fé des radjoutaedjes å [[DTW]] (i raspepeye tos les «Z»). E 2000, c' est ene novele bouye ki [[Pablo Sarachaga]] lyi atåvele: èn [[esplicant motî]] di walon. El va ataker so ene sorwaibe do dominne «walon.org» («moti.walon.org»). Adonpwis, li minme Pablo el va eberweter sol [[Wikipedia walon]]: les årtikes straegnmint linwistikes kiminçront pa ene betchete «Motî:». E 2009, avou l' aidance di Wikipedyisses anonimes k' el sitombixhît å cmince, i va diswalper li gros [[Wiccionaire walon]]. Endè va edvinter toplin des piceures, nén rcopieyes di wiccionaires di ds ôtes lingaedjes, mins puvite tuzêyes a pårti des batchrêye di mots dedja studyî so les deus ôtes pordjets. A pårti di 2018, Julien Casters et Pablo Sarachaga vénront rarindjî spus éndjolicmint li fond di dnêyes låvå rashonné. === Foirdjaedje d' noûmots === [[Imådje:LM noûmots askepiaedje.jpg|thumb|left|150px|Si prumî gros studia so les noûmots (1995-1996)]] [[Imådje:Adjinçna del pea noûmots.jpg|thumb|Prumire saye di trovaedje di mots di texholodjeye (istolodjeye)]] Li tot prumî mot k' il a scrît e walon, e 1981, c' esteut on noûmot (''crapaudadje'' po "fiançailles"). Dispu ç' tins la, il endè fwait tos les djoûs, aprume dispu l' enondaedje do [[Wikipedia e walon]] (2004). Sacwants d' ses trovas sont-st eployîs long et lådje: [[rifondou walon]] (1993), [[noûmot]] (1997), [[emile]] (1999). Di 2015 a 2018, i fourit djuri pol [[bate di noûmots del fiesse ås lingaedjes walons]]. E 2019, come simpe bateu, i va rascode li deujhinme pris avou les addjectifs «[[Wikt:avanciveus|avanciveus]]» / «[[Wikt:wårdiveus|wårdiveus]]». Et esse eto dins les 6 prumîs avou «[[Wikt:soûmintrece|soûmintrece]]». E 2020-2024, i si retrouve 3 côps dins les 10 prumîs avou [[Wikt:ansiner|ansiner]] / [[Wikt:ansinåve|ansinåve]] ([[ansene di plante]]); [[biyonaxhe]], [[pårti corti]], [[Wikt:raspitansté|raspitansté]]. E 2025, il est co rprins å tåvlea avou on noûmot so les shijh ritnous: «[[foû-vwès]]». Sifwaitmint l' an 2026, avou [[Wikt:riwalnijhî|riwalnijhî]]. === {{HDs}} === * {{fr}} [http://aberteke.walon.org/waldim03.html Noûmots rashious sol no d' fijhaedje] (Waldim 3, 1993) * {{fr}} [http://aberteke.walon.org/waldim07.html L' essegnance des sons et les noûmots] (Waldim 7, 1994) * {{fr}} [http://aberteke.walon.org/p-5noumots.php Tchaptrê so les noûmots] (divins «[[Ké walon po dmwin (live)|Ké walon po dmwin]]», 1999) * [http://lucyin.walon.org/diccionairaedje/noumots.html Sacwants tecses e walon so les noûmots] {{Abt}} * {{fr}} [http://berdelaedje.walon.org/viewtopic.php?p=4569#4569 Novea scrijhaedje so si apriyesse come noûmotî] {{Berd}} (2015) == Come rifondeu == I fwait cnoxhance del prumire ekipe di rfondeus, aprume [[Lorint Hendschel]] eyet [[Tiri Dumont]] e 1993. L' idêye lyi shonne si clapante k' i va passer les troes cwårts di s' tins po li [[rfondaedje do walon]]. Il est l' mwaisse pilé del [[Tåvlotêye rifondaedje del Rantoele]]. Pus tård, i va purade atåvler des rexhowes po les rujhes di rfondaedje sol [[djåspinreye éndjolike]] «[[Berdelaedjes (waibe)|Berdelaedje]]<nowiki/>s» {{Lka}} [http://berdelaedje.walon.org/viewforum.php?f=7 Ridant des kesses so li rfondaedje di Berdelaedje] == Come eplaideu == [[Imådje:Calindri Schoovaerts desséns Mahin Hendschel.jpg|thumb|dessiné pa [[José Schoovaerts]] e 2021; esbåtche del coviete di s' roman [[Vera (roman)|Vera]] ki va rexhe e 2011]] I va ataker a-z eplaidî des tecses dås ôtes sicrijheus so [[l' Aberteke (waibe)|l' Aberteke]] a pårti di 1997. [http://rifondou.walon.org/rif-oteurs.html Li lisse est nouzome]. Cwand i rprind li mwaisse sicrijhaedje del [[Rantoele-gazete]], e 2005, i va eto publiyî sacwants scrijheus d' [[prôze nén racontrece]] ([[Yannick Bauthière]], [[José Schoovaerts]], [[Emile Pècheur]], [[Jean Goffart]], [[André Gauditiaubois]], [[Jules Boulard]], [[Georges Sfasie]], [[Jean Cayron]], [[François Nyns]] et mo des ôtes), et minme di couyonådes (da [[Christine Tombeur]] pu Christian Thirion). C' est la k' i ratoûne eto e walon des tecses ponous e francès pol Rantoele-gazete (metans da André Demoulin, Martial Ledecq,…). C' est lu ki va aprester et bråmint ecwårler li live da [[Lorint Hendschel]] "[[So l' anuti (roman)|So l' anuti]]" (2006). Dins l' minme pitite [[coleccion Belès Letes del Rantoele]], i va arindjî e-n on [[rfondant walon]] carolo li roman da [[Jean Goffart]], [[Dji m' lome Meliye (roman)|Dji m' lome Meliye]]. E 2013, c' est l' toû di [[On Sånî a pårt (roman)|On Sånî a pårt]] da [[Jacques Desmet]], k' i rpasse li riscrijhaedje e rfondou da [[Pablo Sarachaga]], pol rimete a [[Djan Cayron]], li dierin adjinçneu do pordjet. == Djudjmints sor lu == [[Imådje:Dicåçtaedje Francard po Mahin.jpg|thumb|[[:wa:Dicåçtaedje|Dicåçtaedje]] di [[:wa:Live Francård sol walon et l' picård|s' live]] pa [[:wa:Michel Francard|Michel Francard]] mostrant k' i préjhe si ovraedje come rifondeu et linwe-ehåyeu]] === Pauline Degroot === :''Dji n’ pou nén arester m’ saye so Lucyin Mahin sins scrire ene miete e walon. I n’ mancreut pus k’ ça après les tuzaedjes k’ i nos a dit : "èn ovraedje sol walon doet esse sicrît e walon!" :''Vos savoz bén ki dji n’ so nén a mi åjhe ca mes scrijhaedjes ni seront nén e rfondou mins boutans todi, nos vierans bén après. :''Dj’ a yeu do plaijhi a rescontrer nost ome et a l’ schoûter espliker les pondants et les djondants di s’-t egadjmint dins l’ walon. Dji voe voltî l’ foice et l’ volté k’ i mete po l’ fé viker : ses lives, ses cours, l’ ovraedje so internete po l’ Wiccionaire, les videyos... Dj’ a compris k’ il a dins s’ tiesse ene machine tot enondêye ki påte do walon po trevåtchî tot çk’ i sait : les ratourneures d’ avår ci come les problinmes d’ avår la. Li walon li moenne so les voyes del linwistike, do foclore, del botanike… Les biesses, les åbes, les fleurs et les djins d’ amon nozôtes sont todi avou lu, minme å Marok, dj’ a l’ idêye ! :''Mins i n’ si reclôt nén dins si ptit corti, i drouve ses ouys a des ôtes payis come l’ Oucrinne. I n’ est nén èn ome d’ ayir ca i n’ vike nén tot rwaitant a l’ årvier : i fwait e walon çou k’ on saye dins tos les romans : miner eshonne li veye edvintêye des mwaisses personaedjes et l’ istwere do payis ou çk’ i vicnut avou l’ ton et les mots d’ on lingaedje ki s’ cåze minme cwand il est scrît. :''Saiss bén cwè ? Dj’ a stî prijhe dins l’ mouvmint del sipoûle di Vera come pa les taessons, les fleurs di tonoere et l’ leu des Ropetes d’ « Ene båke so les bwès d’ l’ Årdene ». :''A l’ fén des fén, gn a troes idêyes ki m’ shonnnut bén vnowes : :''Po fé viker on lingaedje, i l’ fåt cåzer et scrire. :''Po fé viker on lingaedje, i s’ fåt astoker l’ onk l’ ôte purade ki di s’ discopecyî po des biestreyes. :''Po fé viker on lingaedje, i fåt prinde totes les bounès idêyes k’ on pout trover et totes les bounès voltés k’ on rescontere. :''Merci a Lucyin Mahin po l’ tins passé, po les lives riçûs, po les biscûtes, po l’ shijhe ki m’ a bråmint apris.<ref>Pauline Degroot, Rencontre et retour sur la production d’un auteur wallon aujourd’hui : Lucien Mahin, ovraedje pol cours di literateure walone, [[UCL]], 2015</ref> === Ôtès djins === :''On pout dîre qui vos rotoz po l’ walon avou on baston d’ pèlérin, ô, vos !<ref>[[Joëlle Spierkel]], 2022.</ref> :''Méme si dj'néme né lu r'fondou, dju v'z'èstime bincôp, ca v'z'èstez ôn binamé ome qui s'ouveure mwért po d'féde lu walong. Vos fyèt pu's' quu çu qu'vosse houlé possébe... èt mèté qu c'èst mi qu'a twért. Qui v'vasse bèng! Nos n' sitchâns né dè méme costé, mès nos dumonâns né inactifs è nos-èstâns d'bone fwè tos lès deûs': c'èst çu qui cônte! I-n-a qu' lès cis qui n'fiyèt rèng qui n'sônt né critikés. Mèrci por vosse passiôn po l'walong.<ref>Jean Dechamps, e moes d' decimbe 2022.</ref> == Hårdêyes divintrinnes == * [[Uzeu:Lucyin|Si pådje d' uzeu]] * [[Li ptite comere avou l' blanke camizole (pitit roman)|Pådje del novele "Li ptite comere avou l' blanke camizole"]] * [[Les 3000 mots di rfondou]] * [[Båze di dnêyes di l' Årdene nonnrece|Pådje del "Båze di dnêyes di l' Årdene nonnrece"]] * [[l' Aberteke (waibe)|Pådje del waibe e walon "l' Aberteke"]] * [[Ké walon po dmwin ? (live)|Pådje do live di sinteze "''Qué'' walon po dmwin ?"]] * [[Li batreye des cwate vints (roman)|Pådje do roman "Li batreye des cwate vints"]] * [[Eviè Nonne (noveles)|Pådje del ramexhnêye di noveles "Eviè Nonne"]] * [[Motî Yoran Embanner walon]] * [[Vera (roman)|Pådje do roman "Vera"]] == Hårdêyes difoûtrinnes == * {{Wiccionaire-sicrijheus|r=1}} * {{Wikisourd-sicrijheus}} * [https://www.matele.be/choutoz-one-miete-le-wallon-a-l-international Responda sol tévé coinrece di Rotchfoirt] (emission [[schoûtez ene miete]]). * {{fr}} [http://www.languesregionales.cfwb.be/index.php?id=19100 Si foyou sol repertwere des scoleus e walon] * [http://youtube.com/@mahinlucien Si tchinne di tévé e walon] ** [http://www.youtube.com/watch?v=yYZNwQadskM Ene tchanson ene miete otobiyografike] (tchantêye pa [[Bruno Picard]]) * {{fr}} [https://web.archive.org/web/20230328160452/https://www.servicedulivre.be/Auteur/mahin-lucien Pådje sol waibe do Siervice do Live del Province di Lussimbork] * [http://lucyin.walon.org/lv/ Li waibe da sinne] ** [http://rifondou.walon.org/lv/biyografeye.html Dipus d' racsegnes so s' vicåreye] ** {{fr}} [http://lucyin.walon.org/lv/index-fr.php#biographie Notule biyobibiografike] ** [http://lucyin.walon.org/lv/scrijhaedjes.html Djivêye di ses scrijhaedjes di belès-letes] * [http://aberteke.walon.org/ Si gazete so les fis, l' Aberteke] * [[s:Responda manké da Lucyin Mahin po l’ emission Foû des rays|Responda manké da Lucyin Mahin po l’ emission Foû des rays]] * Si boutaedje sol Wikipedia ** {{fr}} [http://lucyin.walon.org/guerni/walon_so_wiki.pdf Årtike di gazete so si idêye d' askepyî on Wikipedia] ** [http://moti.walon.org/ L' esplicant motî do walon, adjinçné avou Pablo Sarachaga] ** [[Wikt:Mwaisse pådje|Li "wiccionaire" walon, ki c' est lu k' a metou so pås so fotches]] ** {{en}} [http://commons.wikimedia.org/wiki/User:Lucyin Si pådje d' uzeu so les cmons d' Wikipedia] * Sacwants scrijhaedjes nén [[eplaidî]]s : ** [http://rifondou.walon.org/lv/aiwekidoime-rif.html C' est todi l' aiwe ki doime ki neye] (novele) ** [http://lucyin.walon.org/lv/150kilou.pdf Ramexhnêye d' arimés po ls efants] (bate del Marlagne, 1999) * Papîs d' gazete ** {{fr}} [http://www.lavenir.net/article/detail.aspx?articleid=DMF20131005_00370384 Papî d' Avni, octôbe 2013] * Conferinces ** [http://lucyin.walon.org/guerni/coferince_bive.ppt So les etimolodjeyes gayeles do walon] (e francès ey e walon, prezintêye a l' Univiersité des Troes-côps-vint a [[Bive]], li 6 di måss 2007) ** [http://rifondou.walon.org/coferince.html Sol rifondaedje do walon, [[Noû-Lovén]], måss 2001] * Scolyince ** [https://rifondou.walon.org/sicole/ Scoles da Djihinne] ** [https://rifondou.walon.org/sicole/index0.html Scoles da Souzane] == Sourdants == {{Commonscat|Lucien Mahin}} [[Categoreye:Rifondeus do walon|Mahin]] [[Categoreye:Sicrijheus e walon|Mahin]] [[Categoreye:Ricwereus sol walon|Mahin]] [[Categoreye:Eplaideus e walon|Mahin]] [[Categoreye:Bouteus pol walon|Mahin]] [[Categoreye:Li Rantoele (soce et gazete)|Mahin]] [[Categoreye:Tuzance walone|Mahin]] 1dwuxjdttnf0nk79xqp69a0bmdon6rk 425110 425109 2026-06-10T10:55:38Z Lucyin 16 /* Romans */ 425110 wikitext text/x-wiki {{Dizo-tite|''Lucien Mahin''}} {{Infoboesse}} '''Lucien Mahin''' (ki s' no est pus sovint scrît '''Lucyin'''; di s' prumî [[no d' pene]] '''[[Louline Voye]]''', li [[halene]] evoye), c' est on [[scrijheu e walon]] et on [[rcwereu sol walon]] k' a skepyî a [[Viyance]] li [[31 di decimbe]] [[1953]]. C' est eto on [[bouteu pol walon]], ey on fel eplaideu sol [[Daegntoele]] di [[waibe (Daegntoele)|waibes]] e [[waibe e walon|walon]]. == Mwaissès racsegnes == Come sicrijheu, il est pus cnoxhou come [[romantî]]. Mins sacwants corwaiteus come Maurice Georges li ritnént aprume come on [[powete]], diski dins les [[anêyes 2000]]. Come ricwereu sol walon, il a stî aprume [[diccionairî]], mins docô après [[rifondeu]]. Il a eto fwait des rcwerances sol [[croejhete (linwince)|croejhete]]. Il a stî rprins dins les [[antolodjeye]]s "[[Limes (antolodjeye)|Limes]]" (1992), "[[Paroles d' oïl (antolodjeye)|Paroles d' oïl]]", "[[antolodjeye Scrire|Scrire]]" (1992) eyet "[[Scrijheus d' Årdene (antolodjeye)|Scrijheus d' Årdene]]" (2002). Di s' mestî, il esteut [[årtisse (veterinaire)|årtisse]] (po les biesses). Si a-t i bouté tote si veye e [[Marok]]. Aprume al sicole veterinaire di [[Rabat]] come [[acsegnant]] et [[rcwereu]]. Adonpwis, come [[årtisse (veterinaire)|årtisse]] a s' boûsse dins les [[Douccala]]. <gallery> Mahin Lucyin 1983.jpg|(diviè 1983) Lucyin_Mahin_06.jpg|(diviè 2000) Lucyin tchivå avala.jpg|sognant on tchvå (2004) Lucyin Mahin avou les fåcnîs.jpg|avou les [[fåcnî]]s do Marok (2005) Mahin Lucyin scoles Transene2.jpg|dinant scole di walon (2019) Mahin Gravy.jpg|avou [[Victor Gravy]] (2024) </gallery> == Si ovraedje pol walon, cronolodjicmint == [[Imådje:mahin_sitrimaedje_bauke_1984.jpg|thumb|Spitch da Lucyin Mahin å strimaedje di "Ene båke so les bwès d' l' Årdene"]] [[Imådje:Mahin Crapådaedje papîscrît coridjî Léonard.jpg|thumb|papîscrît di s' tot prumî arimé e walon, ricoridjî pa [[Lucien Léonard]]]] [[Imådje:leonard_coridjaedje_mahin.jpg|thumb|ôte scrijhaedje, ricoridjî eto pa [[Lucien Léonard]]]] [[Imådje:Mahin Lucyin Ritrovinne 94 papii moennaedje.jpg|thumb|papî d' minaedje al ritrovinne des rcåzeus d' walon adjinçnêye a [[Transene]] e [[1994]]]] [[Imådje:In-tiesse LM askepieu.jpg|thumb|Intiesse di ses letes (diviè 2001)]] [[Imådje:Lucien Mahin untypical diaporama.jpg|thumb|Po n' nén esse a stok avou on diyaporama, a ene [[conferince]] a [[Djistou]] e 2007]] E 1981, i cmince a-z eplaidî dins l' coirnêye "[[Cwand dji n' sai rén, dji m' tai (coirnêye di gazete)|Cwand dji n' sai rén, dji m' tai]]" di l' ''[[Avenir du Luxembourg]]'', des scrijhaedjes ricoridjîs d' avance pa [[Lucyin Léonard]], ki lyi aprind, insi, a rashir l' accint d' [[Transene]] sorlon l' [[sistinme Feller]]. Docô, il enonde on live di scole, "[[Ene båke so les bwès d' l' Årdene (live)|Ene båke so les bwès d' l' Årdene]]", ki va rexhe e [[1984]] (prumî tome) ey e [[1993]] (deujhinme et troejhinme tomes). Po li strimaedje do prumî tome, i preye a [[Rdû]] [[Raymond Mouzon]] eyet Omer Marchal. Pol rexhowe des deus ôtes, E 1993, il adjinçnêye, todi a Rdû, on raploû so l' avni do walon, avou come pretcheu des rlomés waloneus come [[Lorint Hendschel]], [[Lucyin Somme]], [[Emile Pècheur]], [[Michel Francard]] et Noël Anselot. C' est a dater d' adon k' i va bouter avou [[Lorint Hendschel]] et [[Tiri Dumont]] sol [[rifondaedje do walon]]. Dispu 1993, et disk’ a 2006, i va eredjistrer 43 [[cassetes]] di cåzeus d' walon, å cmince dins l' Årdene nonnrece, pu ene miete tocosté e l' Walonreye. Inte les deus vudaedjes des "Båkes", il aveut scrît on prumî [[ptit roman]], [[Li ptite comere avou l' blanke camizole (pitit roman)|Li ptite comere avou l' blanke camizole]], ki serè eplaidî a l' [[SLLW]] e 1989. E 1994, i rashonne a [[Transene]] ene ritrovinne di rcåzeus d' walon. Dipus d' 60 djins seront berwetés pa des djonnes guides inte troes ashyinnes : ene so les viyès usteyes (minêye pa [[Arthur Schmitz]] et [[Johan Viroux]]), ene so des sacwès d' actouwalité (li [[bardouxha]] å Rwanda, espliké pa Omer Marchal et les cåzaedjes minés pa Lorint Hendschel) et l' troejhinme sol [[diyalectolodjeye]] la k' gn aveut eto [[Marcel Slangen]] et [[Thierry Dumont]]. Li rtrovinne a stî rapoirtêye å posse (Pierrot Dufaux, 900.000 Walons), ey al tévé (Jany Paquay, ''[[Wallons-nous]]''). C' est so ces etrevéns la (1993-1995) k' i scrît, e francès, ene rîlêye di 16 tecses so les [[noûmot do walon|noûmots]] et l' rifondaedje do walon: "Waldim" (po walon did dimwin). E 1995, i rabindele les waloneus co ene feye a Transene et ça va esse l' askepiaedje del "[[Soce des rcåzeus d' Årdene nonnrece|Soce des Rcåzeus d' Walon]], ki serè minêye pa [[Pierre Otjacques]], [[Yves Gourdin]] et [[Louis Baijot]] et ki va eplaidî li [[Coutcouloudjoû (gazete)|Coutcouloudjoû]]. Ele vike co å djoû d' ouy. Todi e 1995, i cmince pa studyî les mots di l' [[Årdene nonnrece]], et rashonner li [[Båze di dnêyes di l' Årdene nonnrece]], k' i n' a måy sitî tote fwaite. E 1996, i rashonne å [[Noû Lovén]] sacwants waloneus ki voeynut di l' avni pol walon : gn aveut la a costé d' [[Michel Francard]] : [[Dominique Heymans]], [[Tiri Dumont]], [[Joseph Lahaye]], [[Charles Massaux]] eyet [[Lorint Hendschel]]. Li [[Li Rantoele (soce)|soce "Li Rantoele"]] va bénrade askepyî. E [[1997]], il amonte ene [[waibe]] e walon, [[l' Aberteke (waibe)|l' Aberteke]]. E 1998, i saye d' atôtchî les politikîs a Rdû po on raploû sol rapoirt inte li walon et l' economeye. Jean-Claude Somja eyet Jean-Pierre Hiernaux seront al pirlodje. Li minme anêye, i adjinçnêye on ptit [[motî]] et l' cossemer a môde di [[sillabusse]] : "[[R4|Les 3000 mots walons ki vnèt l' pus a pont e 1998]]". Et todi dins les rfondaedjes, ataker ene saye di [[franwal]] (lete B). C' est so ç' sillabusse la k' il eplaide pol prumî côp li rîle di [[disfaflotaedje]] des longuès voyales "î", "û" eyet "oû" divant des doûcès [[cossoune]]s. I porshût tot boutant sol [[DTW]], eyet fé tote li lete Z. E [[1999]], il adjinçnêye, avou 22 ôtes vayants scrijheus, on gros spès [[live sol walon|live e francès sol walon]], [[Ké walon po dmwin ? (live)|''Qué'' walon po dmwin ?]]. A pårti di [[2000]], so ene idêye da Pablo Sarachaga, i cmince a bouter so èn [[esplicant motî do walon]], et n' pus låtchî cisse bouye la disk' å djoû d' ouy. Les dnêyes seront-st eplaideyes aprume [http://moti.walon.org so l' Aberteke]. C' est ciste anêye la ossu k' i dene ene [[conferince]] e walon å Noû Lovén po waitî kimint çk' on vike après 10 ans di [[rifondaedje do walon|rfondaedje]]. Li tite, c' est : [http://rifondou.walon.org/coferince.html Rifonde nosse walon: dijh ans d' boutaedje dissu (1991-2000)]. E 2009, i rapice si saye di 3000 mots k' a moussî foû e 1998, et l' diner a [[Yannick Bauthière]] ki boute avou [[Djan Cayron]] so on motî [[walfran]] & [[franwal]] di deus côps 4000 mots. Et rapontyî tos les foyous avou les vraiyès [[rfondowes]]. Il endè rexhrè li [[Motî Yoran Embanner walon]] ki vudrè po les [[fiesses del Walonreye]] 2009. E [[2003]], il atake les [[scoles di Bive]], po des grandès djins, walon-cåzants, aprinde a lére li rfondou avou leu accint. Li minme anêye, i ratoûne l' deujhinme [[afitcha pol Walonreye esse mwaisse di s' tuzance, di ses scoles et di ses sincieusès rcwerances]].<ref>eplaidî dins li rvuwe «Toudi» tôme 6, l° 59-60, pp. 16-18.»</ref> E [[2004]], i fwait rexhe li prumî [[roman e walon|roman]] eplaidî e rfondou walon, [[Li batreye des cwate vints (roman)|Li batreye des cwate vints]]. Li minme anêye, l' esplicant motî di i serè rcopyî, pitchote a midjote, sol [[Wikipedia e walon]] et recråxhî drola, disk' ås djoûs d' ouy. Loukîz a : [[Esplicant motî]]. E [[2005]], l' esplicant motî va esse metou so [[Wikipedia]], et coplé a ene [[eciclopedeye Wikipedia e walon|eciclopedeye do walon]]; Lucyin Mahin divént onk des manaedjeu di cist ovraedje di [[nûtons]] la. Et rprinde eto l' acviernance del [[Rantoele-gazete]]. E [[2006]], il vude ene ramexhnêye di noveles, [[Eviè Nonne (noveles)|Eviè Nonne]]. Po li strimaedje, il mete so pî, a [[Bive]], ene fiesse la k' on va prezinter troes lives e walon : [[Eviè Nonne (noveles)]], [[So l' anuti (roman)]] eyet [[El fi do schayteu (sovnances)]]. E 2007, i dene deus conferinces e francès, ene so les [https://web.archive.org/web/20070930202315/http://chanae.walon.org/~lucyin/guerni/coferince_bive.ppt mots walons ki provnèt do gayel] ey ene so l' [https://web.archive.org/web/20070930191800/http://chanae.walon.org/~lucyin/guerni/coferince_baurire.ppt istwere et l' avni do lingaedje walon]. E [[2008]], il eplaide so "Youtube" des ptitès [[videyo]]s e walon, et porshuve disk' å djoû d' ouy. C' est l' tchinne di [[tévé walon-cåzante]]. E [[2009]], il escoursixh, coplé pa ene pougneye di Wikipedyisses anonimes, li [[Wiccionaire]] walon. Come d' efet, li [[waibe (Daegntoele)|waibes]] "Wiktionary" lyi shonne li meyeuse plaece po publiyî, co bråmint pus spepieuzmint, li diccionairaedje e walon. Li minme anêye, i copele l' UTAN (Univiersité des troes côps vint di Nameur) po-z amonter on cåbaret walon a [[Bive]]. End årè co onk e 2010. E [[2011]], si gros spès roman [[Vera (roman)|Vera]], est strimé a ene pitite fiesse a [[Transene]]. E [[2012]], i s' rashît sol [[rantoele di soçnaedje]] "[[Facebook]]" po copiner sol pådje "Condroz et walon", enondêye pa [[Jean-Pierre Dumont]]. I cmince a-z eplaidî todi dpus d' mots walon sol Wiccionaire inglès ([[:en:Wikt:Uzeu:Lucyin|waitîz si pådje d' uzeu, ciddé]]). E [[2013]], i ratoûne e walon les [[bouyote (B.I.)|bouyotes]] del [[binde d' imådjes]] : [[Gama-coûte (binde d' imådjes)|Gama-coûte]]. E [[2014]], il askepeye ene novele [[copinreye]] a [[Libin]]. Li mineu del trope serè Jacques Dupuis, ki porshût les raploûs tos les moes. <center><gallery> Mahin Féaux.png|avou [[Valmy Féaux]] al fôre ås lives di Brussele, e 2013 Lucyin Mahin fotografieu 2014.jpg|come fotografieu å raploû d' Tchålerwè so les lives e walon po les djonnes (2014) Lucyin Aisse Tuzance Bive essegne.jpg|divant l' [[Aisse del Tuzance]] di Bive, e 2013 Scole eterdjermêye Lucyin Mahin son tch.jpg|Ocupaedje coinrece del [[Fiesse ås lingaedjes walons]] 2017 </gallery></center> [[Imådje:Poirtåve etikete Lucyin Mahin raploû Pwetî.jpg|thumb|Poirtåve etikete come pretcheu å raploû d' Pwetî so les mancîs lingaedjes (2018)]] [[Imådje:Raploû Lile pretchaedje Boula Rantoele.jpg|thumb|Prezintaedje d' on papî fwait avou l' [[Flipe Boula]] a on raploû d' linwincieus a [[Lîle]] (2019)]] [[Imådje:Lucyin_fôre_Etåle.jpg|thumb|al fôre ås lives a [[Etåle]] (2019)]] [[Imådje:Mahin Lucyin posteures Servotte Jacques.jpg|thumb|tins d' on rapoirtaedje mon [[Jacques Servotte]] (2020)]] [[Imådje:Wa Tchant Walons Djiblou.webm|thumb|å cåbaret walon d' Djiblou (2022)]] E [[2015]], i va ataker a bouter avou l' [[soce sins papîs]] «[[Fiesse ås lingaedjes walons]]». Aprume come djuri pol bate des [[noûmot]]s. Il adjinçnêye ossu èn ocupaedje coinrece: on raploû a [[Libin]] so l' biestof del copinreye. E [[2016]], i porshût tos ses ovraedjes (Li Rantoele-gazete, tévé walon-cåzante, Wikipedia, Wiccionaire, scoles di Bive, copinreye di Libin, Fiesse ås lingaedjes walons). I va rapougnî li bouye d' intrêye et d' arindjaedje des dnêyes sol [[DTW]], divnou eterovråve dispu ciste anêye la. E [[2017]], i ratoûne les bouyotes do deujhinme pårteye del [[B.I.]] sol [[nierocérudjeye]], «[[Gama-coûte 2]]». Po les ocupaedjes coinreces del «[[Fiesse ås lingaedjes walons]]», il adjinçnêye ene sicole eterdjermêye avou les efants des scoles di [[Bive]]. E [[2018]], i prind pårt a on raploû d' [[linwincieu]]s so les [[mancîs lingaedjes]] a [[Pwetî]], ey î prezinter l' walon. Il î va rescontrer [[Philippe Boula de Mareüil]] et lyi dner on côp di spale po-z ahessî l’ aroyaedje do walon sol [[Djåzant atlasse éndjolike des lingaedjes di France et d' avår la]] d' ene grosse vintinne ponts walons. Et minme aidî po des ponts foû [[Walonreye walon-cåzante]], ([[Picårdeye walone]], [[Flande]], [[payis d’ Årlon]], et pår e l' [[Occitaneye]]). Cist ovraedje la lyi mostere l’ impôrtance d’ eredjistrer les accints do walon, ca les dierins [[cåzeus nés-natifs]] ont ddja dipus d’ 60 ans bén sounés. Po çoula, i va aprinde a mî mwaistri li rascodaedje d' eredjistrumints odio, et cmincî a ndè mete sol [[Wiccionaire]]. (Tos ses fitchîs eplaidîs so les [[cmons d' Wikipedia]] sont rashonnés so ene [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Audio_files_recorded_by_Lucien_Mahin categoreye a pårt]). Al [[fiesse ås lingaedjes walons]] di ciste anêye la, i va prezinter li prumire [[videyete]] di croejhete walone, fwaite tot etercåzant avou s’ feye divant on [[blanc tåvlea]] avou deus troes fråzes enimådjant on pont d’ croejhete. C' est eto l' anêye d' on grand rassonraedje do [[Wiccionaire walon]] avou l' arivêye di [[Julien Casters]], k' a ene grande apriyesse so les modeles des waibes Wikipedia. E [[2019]], i va rexhe si [[ramexhnêye di noveles]], [[Moudes a rvinde]]. Li fiesse di strimaedje si va passer a [[Sint-Houbert]], avou l' coplaedje des scolîs et mwaisses di scole, et di l' [[Aisse del tuzance]] di Måtche. I prind pårt a on raploû d' linwincieus a [[Lîle]] so les atlasses des lingaedjes galo-roman, come aidant scrijheu do papî sol [[djåzant atlasse des lingaedjes di France]]. E [[2020]], i cmince a fé des pådjes sol novea [[Wikisourd]]. Et recråxhî li mape del Walonreye sol [[Djåzant Atlasse]]. Avou [[Flipe Boula]], il eplaidnut deus studias diyalectolodjikes so cist ovraedje la ; onk di zels rexhe dins ene rivuwe di l' [[univiersité]] d' [[Lîle]].<ref>Philippe Boula de Mareüil, Lucien Mahin & Frédéric Vernier, « ''Les parlers romans dans l’atlas sonore des langues et dialectes de Belgique'' » (''Bien Dire et Bien Aprandre'', n° 35, 2020, pp. 85-108).([https://aberteke.walon.org/Bijhe-Solea_32_ponts.pdf lijhåve vaici])</ref> Li minme anêye, et pår e [[2021]], i pårticipe a l' enondaedje do [[Wikisourd]], et-z î replaidî ses scrijhaedjes, aprume les cis ki n' estént nén co [[so les fis]]. Mins eto les cis di des ôtes sicrijheus, sovint dins pluzieurs sistinmes ortografikes. Dispu 2020, il aide li [[grand Bive]] a obtini et wårder li label [[Nosse comene dit oyi]], pa ses [[scoles di Bive|scolaedjes di walon]] a l' aisse del tuzance, et come «djin fene kinoxheuse» po li scrijhaedje des plakes di rowe e walon. <center><gallery> Wa plake å Moncê Rotchète.jpg Wa plake Belfontinne Hans-è-bos.jpg Wa plake Grå-Fayi vôye Cwarnîmont.jpg Plake vî molén Nayômé.jpg Wa plake Graide tchamps Praize.jpg </gallery></center> Li [[Rantoele-gazete|Rantoele]] limero 100 rexhe al fén di 2021. C' est l' 25inme anêye del gazete k' i s' end a foirt ocupé dispu li cminçmint. Å [[Noyé]] 2021, i copele [[Dimitri François]] po mete so pî ene [[messe e walon]]. L' ocupaedje serè porshuvou les anêyes d' après, avou todi dpus d' tecses e walon. Al fén di [[2021]] ey å cmince di [[2022]], i porshût l' ecråxhmint del mape del Walonreye do [[Djåzant Atlasse]], avou des noveas ponts a [[Walcoû]], [[Tchålerwè]] 3, [[Clavir]], [[Welin]], [[Lane]], [[Astire]], [[Rotchfoirt]] 2, [[Leglijhe]], [[Tcheslet]], [[Måtche-el-Fåmene]]. E 2022, i tént on stande di [[lives e walon]] å wekene do live a [[Påke]] a [[Rdû]] (avou [[Dimitri François]] et [[Jean-Luc Geoffroy]]. E moes d' setimbe, i prind pårt avou s' feye å [[cåbaret walon]] d' [[Djiblou]] adjinçné pa [[Jacques Desmet]]. Il eplaide [[so les fis]] on roman måy edité da [[Joseph Mignolet]], «[[L' amour a l' Alambra]]». Ses ratournaedjes di deus [[letes sint På]] parexhnut divins [[Li Novea Testamint e walon]]. Ciste anêye la, il est ricnoxhou come sicoleu pol novea pordjet «walon e scole» pal [[Siervice des Lingaedjes do Payis|Federåcion Walonreye-Brussele]] ([https://livre.cfwb.be/repertoire-langues-et-cultures-regionales-en-classe/lucien-mahin Vaici]). E 2023, i saye li sistinme do «walon e scole», et scrire si apriyesse ([https://lucyin.walon.org/guerni/doclinw/Experience_initiation_wallon_avril%2023.pdf cial e francès]). Et fé ene pitite inkete di [[sociolinwince]] avou 250 sicolîs d' [[Sint-Houbert]] ([https://lucyin.walon.org/guerni/doclinw/inkete_sociolinwince_Sint-Houbert.pdf lijhåve droci, e francès]). Mins si novele bouye, li pus consecante, c' est l' eredjistrumint do [[Ptit Prince]] dins l' ratournaedje e rfondou da Lorint Hendschel, avou on [[prononçaedje eterpayis]] ([https://berdelaedje.walon.org/viewtopic.php?t=2853 schoûtåve ciddé]). Did la, edåmer avou [[Philippe Boula de Mareüil]] li prumire saye di [[sinteze do pårlaedje]] e walon. Cist ovraedje la serè porshuvou e 2024, avou l' aidance da [[Pablo Sarachaga]], [[Joselyne Mostenne]] eyet di féns cnoxheus e l' [[sûtisté éndjolike]] do [[CNRS]] francès, metous esprès sol pordjet. E 2024, si ovraedje come [[noûmotisse]] est riscompinsé (come e 2019) pal tchuze di cénk di ses propôzicions dins les 12 prumîs del [[bate di noûmots del Fiesse ås lingaedjes walons]] ([https://livre.cfwb.be/fileadmin/sites/lali/uploads/Document/Activites/FALW/2024/Classement_noumots_2024.pdf loukîz ciddé]) Todi e 2024, il a dné 4 tecses pol [[Tchansons a mete e muzike (ramexhnêye 2024)|ramexhnêye di tchansons a mete e muzike]] del [[Fiesse ås lingaedjes walons]]. E 2025, il a eredjistré, avou [[Roland Neuprez]] et ristudyî tot ene rîlêye di mots avou li [[Scrijha H e sistinme Feller]] (https://lucyin.walon.org/guerni/Mots%20avou%20H%20(studia).pdf). C' est eto l' anêye k' il atake a evoyî des eredjistrumints di [[rima]]s et di ptitès tchansons e walon å [[Pordjet Mensieur]]. (https://projet-melchior.be/resources/mahin-lucien.13632). Come mwaisse di scole di walon, il a dné des cours dins ût sicoles diferinnes, et scrire si rsinta so l' ovraedje ([https://lucyin.walon.org/guerni/Conte-rindou%20waeyin-tins.pdf|ciddé]) après s' awè rsovni di si apriyesse come prof di walon (papî rindou a on raploû des scoleus d' walon do ministere). E [[2026]], il a rexhou si onzinme live, [[Cwate paskeyes d' asteure (noveles)|Cwate paskeyes d' asteure]], todi avou l' [[Muzêye do Pårlaedje e l' Årdene]]. == Literateure == === Termenes di scrijhaedje === [[Imådje:Mahin Lucien 3Båkes.JPG|thumb|les troes tômes di «[[Ene båke…]]»]] [[Imådje:Mahin Evie Nonne.jpg|thumb|[[Eviè Nonne]]]] [[Imådje:Mahin Lucyin Vera.jpg|thumb|[[Vera (roman)|Vera]]]] [[Imådje:Coviete Moudes a rvinde.jpg|thumb|Moudes a rvinde]] Ses prumîs scrijhaedjes (1981-1984), come di djusse, mostrèt l' airance des ptits viyaedjes di l' Årdene. Dins «li ptite comere avou l' blanke camizole», on-z a minme l' eplaeçmint del sinne: [[Ricogne]], [[Glaireuse]], [[Atrivå]]. C' est l' prumire termene des scrijhaedjes da Louline Voye. E 1992, cwand i ratake a scrire des belès letes après ene setche termene (1984-1991), i s' rind vite conte k' i n' a pus waire d' ahé po poujhî ses sudjets dins l' "vî payis", ca asteure, il est fén enaiwé dins l' monde des ptits cinsîs (les "''fellah''") do Marok. C' est adon k' i va rexhe des powinmes ki provnèt do vicaedje d' avår la. Et les [[roman e walon|romans]] et noveles foû payis. === Powinme === Il a scrît sacwants [[erîlés powinmes]], come des [[rondea]]s, des [[xhiltea]]s, des [[triyolet]], des [[haycou]]s. C' est ces-la k' ont stî [[compôzeu|metous e muzike]] pa [[Bruno Picård]]. I s' a-st afranki foirt yeure do [[rimaedje]], et s' mete e-n afwaire sol tipetape do boket. Dispu les anêyes 2000, ses [[arimé]]s sont purade del powezeye al libe. Mins l' inspiråcion shonne bråmint pus flåwe dispu 2005. Il a pacô [[ramexhnêye d' arimés|ramexhné sacwants d' ses arimés]], mins todi a môde di sillabusses, måy eplaidîs. Il a afeye ratourné des scrijheus di des ôtes lingaedjes, come [[Omar Xhayam]] et [[Nazik al-Mala'ika]]. Troes d' ses powinmes ont stî corwaitîs pa Elodie Mertz, ene situdiante e romane a l' [[UCL]] (2011). Dins l' antolodjeye "[[Scrijheus d' Årdene (antolodjeye)|Scrijheus d' Årdene]]", et eto bråmint dins [[Singulîs (gazete)|Singuliers]], il est aprume eplaidî come [[fijheu d' arimés]], et foirt préjhî pa René Georges. Diviè 1999, i scrijha èn arimé årmonak dins on rfondant do [[Coûtchant walon]], dizo l' no d' pene di «Djina d' l' Årdjetea» / «Djina Spirito». Ces scrîts, parexhous dins l' [[Rantoele Belès Letes]] fourît préjhîs pa [[Willy Bal]]. I fourît eto corwaitîs diyalectolodjicmint pa [[Marie-Guy Boutier]]. === Romans et ramexhnêyes di noveles === I dmeure Årdinwès po plaecî les spoûles k' scrît dins les [[anêyes 1980]] (Li ptite comere..., [http://rifondou.walon.org/lv/aiwekidoime-rif.html C' est todi l' aiwe ki doime ki neye], pititès prôzes parexhowes dins les [[Cayés walons]]). Mins nerén, dispu l' mitan des anêyes 1990, i candje pår di decor. Ses paskeyes si vont passer e [[Rwanda]] («[[Li batreye des cwate vints (roman)|Li batreye des cwate vints]]»), å [[Marok]] ey e l' [[Aldjereye]] («[[Eviè Nonne (noveles)|Eviè Nonne]]»), et pår el [[Crimêye]] («[[Vera (roman)|Vera]]»). Dins «[[Moudes a rvinde]]» (2019), c' est mitan mitan: ça s' pout passer el Walonreye, po des djins vinous d' ôte pårt; ou adon, c' est des Walons di stok ki vont viker des aviretes dins les lon-payis. Sifwaitmint dins [[Cwate paskeyes d' asteure]] (2026). Ses persounaedjes vont sovint [[mori]] al fén del paskeye («Li ptite comere», «C' est todi l' aiwe ki doime ki neye», «Li batreye des cwate vints», deus des noveles di «Moudes a rvinde»). Dins «Vera», gn a pont d' moirts å coron, mins ci n' est nén vormint po dire ene [[fén djoyeuse]]. Dins «Cwate paskeyes d' asteure», les féns sont pus «côpantes» (on n' sait nén çou ki s' va passer après). === Ratournaedje eyet redjårbaedje === Amon ses boutaedjes dins les [[belès-letes]], '''Lucyin Mahin''' a-st ossu ratourné eyet, télcôp, redjårbé des scrijhaedjes e walon. Èn egzimpe, deus tchansons&nbsp;; «&nbsp;''[[Ah ! le petit vin blanc (tchanson e francès)|Ah ! le petit vin blanc&nbsp;]]''» eyet «''[[Ah ! le petit vin blanc (tchanson e francès)|&nbsp;]][[À la claire fontaine (tchanson e francès)|À la claire fontaine]][[Ah ! le petit vin blanc (tchanson e francès)|&nbsp;]]''», deus tchansons e francès, k' ont tchaeconk divnou avou lu&nbsp;: [[C' est l' bire di l' Amponete]] eyet [[Addé l' ri al claire aiwe (tchanson)|Addé l' ri al claire aiwe]].<ref>https://web.archive.org/web/20160305002950/http://walon.cultureforum.net/t198-ah-le-petit-vin-blanc#699</ref> == Linwince == === Motîs === [[File:Årdene nonnrece viyaedjes-corin.jpg|thumb|aroyaedje do «Rasgoutadje»]] Il a cmincî ciste ovraedje la tot rascodant les mots k' il eployive dins les tecses d' "[[Ene båke so les bwès d' l' Årdene (lives)|Ene båke so les bwès d' l' Årdene]]". Et ndè fé des djivêyes après tchaeke tchaptrê. Teyoricmint, i n' diveut-st eployî ki les mots cnoxhous après Transene. Mins on rtrouve dedja dins les djivêyes des "Båkes" des mots ramexhnés di håre et d' hote. Ey eto des [[noûmot]]s. Avou li «[[Båze di dnêyes di l' Årdene nonnrece]]», k' i lome "Rasgoutadje des bassårdinreces", i stind ses rcwerances so tote l' [[Årdene nonnrece]], li stindêye "naturele" pol walon d' Transene. A pårti di 1997, totes ses bouyes di diccionairaedjes si stindront a tote li [[Walonreye linwistike]]. I va insi cmincî pa fé des radjoutaedjes å [[DTW]] (i raspepeye tos les «Z»). E 2000, c' est ene novele bouye ki [[Pablo Sarachaga]] lyi atåvele: èn [[esplicant motî]] di walon. El va ataker so ene sorwaibe do dominne «walon.org» («moti.walon.org»). Adonpwis, li minme Pablo el va eberweter sol [[Wikipedia walon]]: les årtikes straegnmint linwistikes kiminçront pa ene betchete «Motî:». E 2009, avou l' aidance di Wikipedyisses anonimes k' el sitombixhît å cmince, i va diswalper li gros [[Wiccionaire walon]]. Endè va edvinter toplin des piceures, nén rcopieyes di wiccionaires di ds ôtes lingaedjes, mins puvite tuzêyes a pårti des batchrêye di mots dedja studyî so les deus ôtes pordjets. A pårti di 2018, Julien Casters et Pablo Sarachaga vénront rarindjî spus éndjolicmint li fond di dnêyes låvå rashonné. === Foirdjaedje d' noûmots === [[Imådje:LM noûmots askepiaedje.jpg|thumb|left|150px|Si prumî gros studia so les noûmots (1995-1996)]] [[Imådje:Adjinçna del pea noûmots.jpg|thumb|Prumire saye di trovaedje di mots di texholodjeye (istolodjeye)]] Li tot prumî mot k' il a scrît e walon, e 1981, c' esteut on noûmot (''crapaudadje'' po "fiançailles"). Dispu ç' tins la, il endè fwait tos les djoûs, aprume dispu l' enondaedje do [[Wikipedia e walon]] (2004). Sacwants d' ses trovas sont-st eployîs long et lådje: [[rifondou walon]] (1993), [[noûmot]] (1997), [[emile]] (1999). Di 2015 a 2018, i fourit djuri pol [[bate di noûmots del fiesse ås lingaedjes walons]]. E 2019, come simpe bateu, i va rascode li deujhinme pris avou les addjectifs «[[Wikt:avanciveus|avanciveus]]» / «[[Wikt:wårdiveus|wårdiveus]]». Et esse eto dins les 6 prumîs avou «[[Wikt:soûmintrece|soûmintrece]]». E 2020-2024, i si retrouve 3 côps dins les 10 prumîs avou [[Wikt:ansiner|ansiner]] / [[Wikt:ansinåve|ansinåve]] ([[ansene di plante]]); [[biyonaxhe]], [[pårti corti]], [[Wikt:raspitansté|raspitansté]]. E 2025, il est co rprins å tåvlea avou on noûmot so les shijh ritnous: «[[foû-vwès]]». Sifwaitmint l' an 2026, avou [[Wikt:riwalnijhî|riwalnijhî]]. === {{HDs}} === * {{fr}} [http://aberteke.walon.org/waldim03.html Noûmots rashious sol no d' fijhaedje] (Waldim 3, 1993) * {{fr}} [http://aberteke.walon.org/waldim07.html L' essegnance des sons et les noûmots] (Waldim 7, 1994) * {{fr}} [http://aberteke.walon.org/p-5noumots.php Tchaptrê so les noûmots] (divins «[[Ké walon po dmwin (live)|Ké walon po dmwin]]», 1999) * [http://lucyin.walon.org/diccionairaedje/noumots.html Sacwants tecses e walon so les noûmots] {{Abt}} * {{fr}} [http://berdelaedje.walon.org/viewtopic.php?p=4569#4569 Novea scrijhaedje so si apriyesse come noûmotî] {{Berd}} (2015) == Come rifondeu == I fwait cnoxhance del prumire ekipe di rfondeus, aprume [[Lorint Hendschel]] eyet [[Tiri Dumont]] e 1993. L' idêye lyi shonne si clapante k' i va passer les troes cwårts di s' tins po li [[rfondaedje do walon]]. Il est l' mwaisse pilé del [[Tåvlotêye rifondaedje del Rantoele]]. Pus tård, i va purade atåvler des rexhowes po les rujhes di rfondaedje sol [[djåspinreye éndjolike]] «[[Berdelaedjes (waibe)|Berdelaedje]]<nowiki/>s» {{Lka}} [http://berdelaedje.walon.org/viewforum.php?f=7 Ridant des kesses so li rfondaedje di Berdelaedje] == Come eplaideu == [[Imådje:Calindri Schoovaerts desséns Mahin Hendschel.jpg|thumb|dessiné pa [[José Schoovaerts]] e 2021; esbåtche del coviete di s' roman [[Vera (roman)|Vera]] ki va rexhe e 2011]] I va ataker a-z eplaidî des tecses dås ôtes sicrijheus so [[l' Aberteke (waibe)|l' Aberteke]] a pårti di 1997. [http://rifondou.walon.org/rif-oteurs.html Li lisse est nouzome]. Cwand i rprind li mwaisse sicrijhaedje del [[Rantoele-gazete]], e 2005, i va eto publiyî sacwants scrijheus d' [[prôze nén racontrece]] ([[Yannick Bauthière]], [[José Schoovaerts]], [[Emile Pècheur]], [[Jean Goffart]], [[André Gauditiaubois]], [[Jules Boulard]], [[Georges Sfasie]], [[Jean Cayron]], [[François Nyns]] et mo des ôtes), et minme di couyonådes (da [[Christine Tombeur]] pu Christian Thirion). C' est la k' i ratoûne eto e walon des tecses ponous e francès pol Rantoele-gazete (metans da André Demoulin, Martial Ledecq,…). C' est lu ki va aprester et bråmint ecwårler li live da [[Lorint Hendschel]] "[[So l' anuti (roman)|So l' anuti]]" (2006). Dins l' minme pitite [[coleccion Belès Letes del Rantoele]], i va arindjî e-n on [[rfondant walon]] carolo li roman da [[Jean Goffart]], [[Dji m' lome Meliye (roman)|Dji m' lome Meliye]]. E 2013, c' est l' toû di [[On Sånî a pårt (roman)|On Sånî a pårt]] da [[Jacques Desmet]], k' i rpasse li riscrijhaedje e rfondou da [[Pablo Sarachaga]], pol rimete a [[Djan Cayron]], li dierin adjinçneu do pordjet. == Djudjmints sor lu == [[Imådje:Dicåçtaedje Francard po Mahin.jpg|thumb|[[:wa:Dicåçtaedje|Dicåçtaedje]] di [[:wa:Live Francård sol walon et l' picård|s' live]] pa [[:wa:Michel Francard|Michel Francard]] mostrant k' i préjhe si ovraedje come rifondeu et linwe-ehåyeu]] === Pauline Degroot === :''Dji n’ pou nén arester m’ saye so Lucyin Mahin sins scrire ene miete e walon. I n’ mancreut pus k’ ça après les tuzaedjes k’ i nos a dit : "èn ovraedje sol walon doet esse sicrît e walon!" :''Vos savoz bén ki dji n’ so nén a mi åjhe ca mes scrijhaedjes ni seront nén e rfondou mins boutans todi, nos vierans bén après. :''Dj’ a yeu do plaijhi a rescontrer nost ome et a l’ schoûter espliker les pondants et les djondants di s’-t egadjmint dins l’ walon. Dji voe voltî l’ foice et l’ volté k’ i mete po l’ fé viker : ses lives, ses cours, l’ ovraedje so internete po l’ Wiccionaire, les videyos... Dj’ a compris k’ il a dins s’ tiesse ene machine tot enondêye ki påte do walon po trevåtchî tot çk’ i sait : les ratourneures d’ avår ci come les problinmes d’ avår la. Li walon li moenne so les voyes del linwistike, do foclore, del botanike… Les biesses, les åbes, les fleurs et les djins d’ amon nozôtes sont todi avou lu, minme å Marok, dj’ a l’ idêye ! :''Mins i n’ si reclôt nén dins si ptit corti, i drouve ses ouys a des ôtes payis come l’ Oucrinne. I n’ est nén èn ome d’ ayir ca i n’ vike nén tot rwaitant a l’ årvier : i fwait e walon çou k’ on saye dins tos les romans : miner eshonne li veye edvintêye des mwaisses personaedjes et l’ istwere do payis ou çk’ i vicnut avou l’ ton et les mots d’ on lingaedje ki s’ cåze minme cwand il est scrît. :''Saiss bén cwè ? Dj’ a stî prijhe dins l’ mouvmint del sipoûle di Vera come pa les taessons, les fleurs di tonoere et l’ leu des Ropetes d’ « Ene båke so les bwès d’ l’ Årdene ». :''A l’ fén des fén, gn a troes idêyes ki m’ shonnnut bén vnowes : :''Po fé viker on lingaedje, i l’ fåt cåzer et scrire. :''Po fé viker on lingaedje, i s’ fåt astoker l’ onk l’ ôte purade ki di s’ discopecyî po des biestreyes. :''Po fé viker on lingaedje, i fåt prinde totes les bounès idêyes k’ on pout trover et totes les bounès voltés k’ on rescontere. :''Merci a Lucyin Mahin po l’ tins passé, po les lives riçûs, po les biscûtes, po l’ shijhe ki m’ a bråmint apris.<ref>Pauline Degroot, Rencontre et retour sur la production d’un auteur wallon aujourd’hui : Lucien Mahin, ovraedje pol cours di literateure walone, [[UCL]], 2015</ref> === Ôtès djins === :''On pout dîre qui vos rotoz po l’ walon avou on baston d’ pèlérin, ô, vos !<ref>[[Joëlle Spierkel]], 2022.</ref> :''Méme si dj'néme né lu r'fondou, dju v'z'èstime bincôp, ca v'z'èstez ôn binamé ome qui s'ouveure mwért po d'féde lu walong. Vos fyèt pu's' quu çu qu'vosse houlé possébe... èt mèté qu c'èst mi qu'a twért. Qui v'vasse bèng! Nos n' sitchâns né dè méme costé, mès nos dumonâns né inactifs è nos-èstâns d'bone fwè tos lès deûs': c'èst çu qui cônte! I-n-a qu' lès cis qui n'fiyèt rèng qui n'sônt né critikés. Mèrci por vosse passiôn po l'walong.<ref>Jean Dechamps, e moes d' decimbe 2022.</ref> == Hårdêyes divintrinnes == * [[Uzeu:Lucyin|Si pådje d' uzeu]] * [[Li ptite comere avou l' blanke camizole (pitit roman)|Pådje del novele "Li ptite comere avou l' blanke camizole"]] * [[Les 3000 mots di rfondou]] * [[Båze di dnêyes di l' Årdene nonnrece|Pådje del "Båze di dnêyes di l' Årdene nonnrece"]] * [[l' Aberteke (waibe)|Pådje del waibe e walon "l' Aberteke"]] * [[Ké walon po dmwin ? (live)|Pådje do live di sinteze "''Qué'' walon po dmwin ?"]] * [[Li batreye des cwate vints (roman)|Pådje do roman "Li batreye des cwate vints"]] * [[Eviè Nonne (noveles)|Pådje del ramexhnêye di noveles "Eviè Nonne"]] * [[Motî Yoran Embanner walon]] * [[Vera (roman)|Pådje do roman "Vera"]] == Hårdêyes difoûtrinnes == * {{Wiccionaire-sicrijheus|r=1}} * {{Wikisourd-sicrijheus}} * [https://www.matele.be/choutoz-one-miete-le-wallon-a-l-international Responda sol tévé coinrece di Rotchfoirt] (emission [[schoûtez ene miete]]). * {{fr}} [http://www.languesregionales.cfwb.be/index.php?id=19100 Si foyou sol repertwere des scoleus e walon] * [http://youtube.com/@mahinlucien Si tchinne di tévé e walon] ** [http://www.youtube.com/watch?v=yYZNwQadskM Ene tchanson ene miete otobiyografike] (tchantêye pa [[Bruno Picard]]) * {{fr}} [https://web.archive.org/web/20230328160452/https://www.servicedulivre.be/Auteur/mahin-lucien Pådje sol waibe do Siervice do Live del Province di Lussimbork] * [http://lucyin.walon.org/lv/ Li waibe da sinne] ** [http://rifondou.walon.org/lv/biyografeye.html Dipus d' racsegnes so s' vicåreye] ** {{fr}} [http://lucyin.walon.org/lv/index-fr.php#biographie Notule biyobibiografike] ** [http://lucyin.walon.org/lv/scrijhaedjes.html Djivêye di ses scrijhaedjes di belès-letes] * [http://aberteke.walon.org/ Si gazete so les fis, l' Aberteke] * [[s:Responda manké da Lucyin Mahin po l’ emission Foû des rays|Responda manké da Lucyin Mahin po l’ emission Foû des rays]] * Si boutaedje sol Wikipedia ** {{fr}} [http://lucyin.walon.org/guerni/walon_so_wiki.pdf Årtike di gazete so si idêye d' askepyî on Wikipedia] ** [http://moti.walon.org/ L' esplicant motî do walon, adjinçné avou Pablo Sarachaga] ** [[Wikt:Mwaisse pådje|Li "wiccionaire" walon, ki c' est lu k' a metou so pås so fotches]] ** {{en}} [http://commons.wikimedia.org/wiki/User:Lucyin Si pådje d' uzeu so les cmons d' Wikipedia] * Sacwants scrijhaedjes nén [[eplaidî]]s : ** [http://rifondou.walon.org/lv/aiwekidoime-rif.html C' est todi l' aiwe ki doime ki neye] (novele) ** [http://lucyin.walon.org/lv/150kilou.pdf Ramexhnêye d' arimés po ls efants] (bate del Marlagne, 1999) * Papîs d' gazete ** {{fr}} [http://www.lavenir.net/article/detail.aspx?articleid=DMF20131005_00370384 Papî d' Avni, octôbe 2013] * Conferinces ** [http://lucyin.walon.org/guerni/coferince_bive.ppt So les etimolodjeyes gayeles do walon] (e francès ey e walon, prezintêye a l' Univiersité des Troes-côps-vint a [[Bive]], li 6 di måss 2007) ** [http://rifondou.walon.org/coferince.html Sol rifondaedje do walon, [[Noû-Lovén]], måss 2001] * Scolyince ** [https://rifondou.walon.org/sicole/ Scoles da Djihinne] ** [https://rifondou.walon.org/sicole/index0.html Scoles da Souzane] == Sourdants == {{Commonscat|Lucien Mahin}} [[Categoreye:Rifondeus do walon|Mahin]] [[Categoreye:Sicrijheus e walon|Mahin]] [[Categoreye:Ricwereus sol walon|Mahin]] [[Categoreye:Eplaideus e walon|Mahin]] [[Categoreye:Bouteus pol walon|Mahin]] [[Categoreye:Li Rantoele (soce et gazete)|Mahin]] [[Categoreye:Tuzance walone|Mahin]] 1uhu0xad4bo3qbefontczvxw85uaczp 425111 425110 2026-06-10T11:18:19Z Lucyin 16 /* Romans et ramexhnêyes di noveles */ 425111 wikitext text/x-wiki {{Dizo-tite|''Lucien Mahin''}} {{Infoboesse}} '''Lucien Mahin''' (ki s' no est pus sovint scrît '''Lucyin'''; di s' prumî [[no d' pene]] '''[[Louline Voye]]''', li [[halene]] evoye), c' est on [[scrijheu e walon]] et on [[rcwereu sol walon]] k' a skepyî a [[Viyance]] li [[31 di decimbe]] [[1953]]. C' est eto on [[bouteu pol walon]], ey on fel eplaideu sol [[Daegntoele]] di [[waibe (Daegntoele)|waibes]] e [[waibe e walon|walon]]. == Mwaissès racsegnes == Come sicrijheu, il est pus cnoxhou come [[romantî]]. Mins sacwants corwaiteus come Maurice Georges li ritnént aprume come on [[powete]], diski dins les [[anêyes 2000]]. Come ricwereu sol walon, il a stî aprume [[diccionairî]], mins docô après [[rifondeu]]. Il a eto fwait des rcwerances sol [[croejhete (linwince)|croejhete]]. Il a stî rprins dins les [[antolodjeye]]s "[[Limes (antolodjeye)|Limes]]" (1992), "[[Paroles d' oïl (antolodjeye)|Paroles d' oïl]]", "[[antolodjeye Scrire|Scrire]]" (1992) eyet "[[Scrijheus d' Årdene (antolodjeye)|Scrijheus d' Årdene]]" (2002). Di s' mestî, il esteut [[årtisse (veterinaire)|årtisse]] (po les biesses). Si a-t i bouté tote si veye e [[Marok]]. Aprume al sicole veterinaire di [[Rabat]] come [[acsegnant]] et [[rcwereu]]. Adonpwis, come [[årtisse (veterinaire)|årtisse]] a s' boûsse dins les [[Douccala]]. <gallery> Mahin Lucyin 1983.jpg|(diviè 1983) Lucyin_Mahin_06.jpg|(diviè 2000) Lucyin tchivå avala.jpg|sognant on tchvå (2004) Lucyin Mahin avou les fåcnîs.jpg|avou les [[fåcnî]]s do Marok (2005) Mahin Lucyin scoles Transene2.jpg|dinant scole di walon (2019) Mahin Gravy.jpg|avou [[Victor Gravy]] (2024) </gallery> == Si ovraedje pol walon, cronolodjicmint == [[Imådje:mahin_sitrimaedje_bauke_1984.jpg|thumb|Spitch da Lucyin Mahin å strimaedje di "Ene båke so les bwès d' l' Årdene"]] [[Imådje:Mahin Crapådaedje papîscrît coridjî Léonard.jpg|thumb|papîscrît di s' tot prumî arimé e walon, ricoridjî pa [[Lucien Léonard]]]] [[Imådje:leonard_coridjaedje_mahin.jpg|thumb|ôte scrijhaedje, ricoridjî eto pa [[Lucien Léonard]]]] [[Imådje:Mahin Lucyin Ritrovinne 94 papii moennaedje.jpg|thumb|papî d' minaedje al ritrovinne des rcåzeus d' walon adjinçnêye a [[Transene]] e [[1994]]]] [[Imådje:In-tiesse LM askepieu.jpg|thumb|Intiesse di ses letes (diviè 2001)]] [[Imådje:Lucien Mahin untypical diaporama.jpg|thumb|Po n' nén esse a stok avou on diyaporama, a ene [[conferince]] a [[Djistou]] e 2007]] E 1981, i cmince a-z eplaidî dins l' coirnêye "[[Cwand dji n' sai rén, dji m' tai (coirnêye di gazete)|Cwand dji n' sai rén, dji m' tai]]" di l' ''[[Avenir du Luxembourg]]'', des scrijhaedjes ricoridjîs d' avance pa [[Lucyin Léonard]], ki lyi aprind, insi, a rashir l' accint d' [[Transene]] sorlon l' [[sistinme Feller]]. Docô, il enonde on live di scole, "[[Ene båke so les bwès d' l' Årdene (live)|Ene båke so les bwès d' l' Årdene]]", ki va rexhe e [[1984]] (prumî tome) ey e [[1993]] (deujhinme et troejhinme tomes). Po li strimaedje do prumî tome, i preye a [[Rdû]] [[Raymond Mouzon]] eyet Omer Marchal. Pol rexhowe des deus ôtes, E 1993, il adjinçnêye, todi a Rdû, on raploû so l' avni do walon, avou come pretcheu des rlomés waloneus come [[Lorint Hendschel]], [[Lucyin Somme]], [[Emile Pècheur]], [[Michel Francard]] et Noël Anselot. C' est a dater d' adon k' i va bouter avou [[Lorint Hendschel]] et [[Tiri Dumont]] sol [[rifondaedje do walon]]. Dispu 1993, et disk’ a 2006, i va eredjistrer 43 [[cassetes]] di cåzeus d' walon, å cmince dins l' Årdene nonnrece, pu ene miete tocosté e l' Walonreye. Inte les deus vudaedjes des "Båkes", il aveut scrît on prumî [[ptit roman]], [[Li ptite comere avou l' blanke camizole (pitit roman)|Li ptite comere avou l' blanke camizole]], ki serè eplaidî a l' [[SLLW]] e 1989. E 1994, i rashonne a [[Transene]] ene ritrovinne di rcåzeus d' walon. Dipus d' 60 djins seront berwetés pa des djonnes guides inte troes ashyinnes : ene so les viyès usteyes (minêye pa [[Arthur Schmitz]] et [[Johan Viroux]]), ene so des sacwès d' actouwalité (li [[bardouxha]] å Rwanda, espliké pa Omer Marchal et les cåzaedjes minés pa Lorint Hendschel) et l' troejhinme sol [[diyalectolodjeye]] la k' gn aveut eto [[Marcel Slangen]] et [[Thierry Dumont]]. Li rtrovinne a stî rapoirtêye å posse (Pierrot Dufaux, 900.000 Walons), ey al tévé (Jany Paquay, ''[[Wallons-nous]]''). C' est so ces etrevéns la (1993-1995) k' i scrît, e francès, ene rîlêye di 16 tecses so les [[noûmot do walon|noûmots]] et l' rifondaedje do walon: "Waldim" (po walon did dimwin). E 1995, i rabindele les waloneus co ene feye a Transene et ça va esse l' askepiaedje del "[[Soce des rcåzeus d' Årdene nonnrece|Soce des Rcåzeus d' Walon]], ki serè minêye pa [[Pierre Otjacques]], [[Yves Gourdin]] et [[Louis Baijot]] et ki va eplaidî li [[Coutcouloudjoû (gazete)|Coutcouloudjoû]]. Ele vike co å djoû d' ouy. Todi e 1995, i cmince pa studyî les mots di l' [[Årdene nonnrece]], et rashonner li [[Båze di dnêyes di l' Årdene nonnrece]], k' i n' a måy sitî tote fwaite. E 1996, i rashonne å [[Noû Lovén]] sacwants waloneus ki voeynut di l' avni pol walon : gn aveut la a costé d' [[Michel Francard]] : [[Dominique Heymans]], [[Tiri Dumont]], [[Joseph Lahaye]], [[Charles Massaux]] eyet [[Lorint Hendschel]]. Li [[Li Rantoele (soce)|soce "Li Rantoele"]] va bénrade askepyî. E [[1997]], il amonte ene [[waibe]] e walon, [[l' Aberteke (waibe)|l' Aberteke]]. E 1998, i saye d' atôtchî les politikîs a Rdû po on raploû sol rapoirt inte li walon et l' economeye. Jean-Claude Somja eyet Jean-Pierre Hiernaux seront al pirlodje. Li minme anêye, i adjinçnêye on ptit [[motî]] et l' cossemer a môde di [[sillabusse]] : "[[R4|Les 3000 mots walons ki vnèt l' pus a pont e 1998]]". Et todi dins les rfondaedjes, ataker ene saye di [[franwal]] (lete B). C' est so ç' sillabusse la k' il eplaide pol prumî côp li rîle di [[disfaflotaedje]] des longuès voyales "î", "û" eyet "oû" divant des doûcès [[cossoune]]s. I porshût tot boutant sol [[DTW]], eyet fé tote li lete Z. E [[1999]], il adjinçnêye, avou 22 ôtes vayants scrijheus, on gros spès [[live sol walon|live e francès sol walon]], [[Ké walon po dmwin ? (live)|''Qué'' walon po dmwin ?]]. A pårti di [[2000]], so ene idêye da Pablo Sarachaga, i cmince a bouter so èn [[esplicant motî do walon]], et n' pus låtchî cisse bouye la disk' å djoû d' ouy. Les dnêyes seront-st eplaideyes aprume [http://moti.walon.org so l' Aberteke]. C' est ciste anêye la ossu k' i dene ene [[conferince]] e walon å Noû Lovén po waitî kimint çk' on vike après 10 ans di [[rifondaedje do walon|rfondaedje]]. Li tite, c' est : [http://rifondou.walon.org/coferince.html Rifonde nosse walon: dijh ans d' boutaedje dissu (1991-2000)]. E 2009, i rapice si saye di 3000 mots k' a moussî foû e 1998, et l' diner a [[Yannick Bauthière]] ki boute avou [[Djan Cayron]] so on motî [[walfran]] & [[franwal]] di deus côps 4000 mots. Et rapontyî tos les foyous avou les vraiyès [[rfondowes]]. Il endè rexhrè li [[Motî Yoran Embanner walon]] ki vudrè po les [[fiesses del Walonreye]] 2009. E [[2003]], il atake les [[scoles di Bive]], po des grandès djins, walon-cåzants, aprinde a lére li rfondou avou leu accint. Li minme anêye, i ratoûne l' deujhinme [[afitcha pol Walonreye esse mwaisse di s' tuzance, di ses scoles et di ses sincieusès rcwerances]].<ref>eplaidî dins li rvuwe «Toudi» tôme 6, l° 59-60, pp. 16-18.»</ref> E [[2004]], i fwait rexhe li prumî [[roman e walon|roman]] eplaidî e rfondou walon, [[Li batreye des cwate vints (roman)|Li batreye des cwate vints]]. Li minme anêye, l' esplicant motî di i serè rcopyî, pitchote a midjote, sol [[Wikipedia e walon]] et recråxhî drola, disk' ås djoûs d' ouy. Loukîz a : [[Esplicant motî]]. E [[2005]], l' esplicant motî va esse metou so [[Wikipedia]], et coplé a ene [[eciclopedeye Wikipedia e walon|eciclopedeye do walon]]; Lucyin Mahin divént onk des manaedjeu di cist ovraedje di [[nûtons]] la. Et rprinde eto l' acviernance del [[Rantoele-gazete]]. E [[2006]], il vude ene ramexhnêye di noveles, [[Eviè Nonne (noveles)|Eviè Nonne]]. Po li strimaedje, il mete so pî, a [[Bive]], ene fiesse la k' on va prezinter troes lives e walon : [[Eviè Nonne (noveles)]], [[So l' anuti (roman)]] eyet [[El fi do schayteu (sovnances)]]. E 2007, i dene deus conferinces e francès, ene so les [https://web.archive.org/web/20070930202315/http://chanae.walon.org/~lucyin/guerni/coferince_bive.ppt mots walons ki provnèt do gayel] ey ene so l' [https://web.archive.org/web/20070930191800/http://chanae.walon.org/~lucyin/guerni/coferince_baurire.ppt istwere et l' avni do lingaedje walon]. E [[2008]], il eplaide so "Youtube" des ptitès [[videyo]]s e walon, et porshuve disk' å djoû d' ouy. C' est l' tchinne di [[tévé walon-cåzante]]. E [[2009]], il escoursixh, coplé pa ene pougneye di Wikipedyisses anonimes, li [[Wiccionaire]] walon. Come d' efet, li [[waibe (Daegntoele)|waibes]] "Wiktionary" lyi shonne li meyeuse plaece po publiyî, co bråmint pus spepieuzmint, li diccionairaedje e walon. Li minme anêye, i copele l' UTAN (Univiersité des troes côps vint di Nameur) po-z amonter on cåbaret walon a [[Bive]]. End årè co onk e 2010. E [[2011]], si gros spès roman [[Vera (roman)|Vera]], est strimé a ene pitite fiesse a [[Transene]]. E [[2012]], i s' rashît sol [[rantoele di soçnaedje]] "[[Facebook]]" po copiner sol pådje "Condroz et walon", enondêye pa [[Jean-Pierre Dumont]]. I cmince a-z eplaidî todi dpus d' mots walon sol Wiccionaire inglès ([[:en:Wikt:Uzeu:Lucyin|waitîz si pådje d' uzeu, ciddé]]). E [[2013]], i ratoûne e walon les [[bouyote (B.I.)|bouyotes]] del [[binde d' imådjes]] : [[Gama-coûte (binde d' imådjes)|Gama-coûte]]. E [[2014]], il askepeye ene novele [[copinreye]] a [[Libin]]. Li mineu del trope serè Jacques Dupuis, ki porshût les raploûs tos les moes. <center><gallery> Mahin Féaux.png|avou [[Valmy Féaux]] al fôre ås lives di Brussele, e 2013 Lucyin Mahin fotografieu 2014.jpg|come fotografieu å raploû d' Tchålerwè so les lives e walon po les djonnes (2014) Lucyin Aisse Tuzance Bive essegne.jpg|divant l' [[Aisse del Tuzance]] di Bive, e 2013 Scole eterdjermêye Lucyin Mahin son tch.jpg|Ocupaedje coinrece del [[Fiesse ås lingaedjes walons]] 2017 </gallery></center> [[Imådje:Poirtåve etikete Lucyin Mahin raploû Pwetî.jpg|thumb|Poirtåve etikete come pretcheu å raploû d' Pwetî so les mancîs lingaedjes (2018)]] [[Imådje:Raploû Lile pretchaedje Boula Rantoele.jpg|thumb|Prezintaedje d' on papî fwait avou l' [[Flipe Boula]] a on raploû d' linwincieus a [[Lîle]] (2019)]] [[Imådje:Lucyin_fôre_Etåle.jpg|thumb|al fôre ås lives a [[Etåle]] (2019)]] [[Imådje:Mahin Lucyin posteures Servotte Jacques.jpg|thumb|tins d' on rapoirtaedje mon [[Jacques Servotte]] (2020)]] [[Imådje:Wa Tchant Walons Djiblou.webm|thumb|å cåbaret walon d' Djiblou (2022)]] E [[2015]], i va ataker a bouter avou l' [[soce sins papîs]] «[[Fiesse ås lingaedjes walons]]». Aprume come djuri pol bate des [[noûmot]]s. Il adjinçnêye ossu èn ocupaedje coinrece: on raploû a [[Libin]] so l' biestof del copinreye. E [[2016]], i porshût tos ses ovraedjes (Li Rantoele-gazete, tévé walon-cåzante, Wikipedia, Wiccionaire, scoles di Bive, copinreye di Libin, Fiesse ås lingaedjes walons). I va rapougnî li bouye d' intrêye et d' arindjaedje des dnêyes sol [[DTW]], divnou eterovråve dispu ciste anêye la. E [[2017]], i ratoûne les bouyotes do deujhinme pårteye del [[B.I.]] sol [[nierocérudjeye]], «[[Gama-coûte 2]]». Po les ocupaedjes coinreces del «[[Fiesse ås lingaedjes walons]]», il adjinçnêye ene sicole eterdjermêye avou les efants des scoles di [[Bive]]. E [[2018]], i prind pårt a on raploû d' [[linwincieu]]s so les [[mancîs lingaedjes]] a [[Pwetî]], ey î prezinter l' walon. Il î va rescontrer [[Philippe Boula de Mareüil]] et lyi dner on côp di spale po-z ahessî l’ aroyaedje do walon sol [[Djåzant atlasse éndjolike des lingaedjes di France et d' avår la]] d' ene grosse vintinne ponts walons. Et minme aidî po des ponts foû [[Walonreye walon-cåzante]], ([[Picårdeye walone]], [[Flande]], [[payis d’ Årlon]], et pår e l' [[Occitaneye]]). Cist ovraedje la lyi mostere l’ impôrtance d’ eredjistrer les accints do walon, ca les dierins [[cåzeus nés-natifs]] ont ddja dipus d’ 60 ans bén sounés. Po çoula, i va aprinde a mî mwaistri li rascodaedje d' eredjistrumints odio, et cmincî a ndè mete sol [[Wiccionaire]]. (Tos ses fitchîs eplaidîs so les [[cmons d' Wikipedia]] sont rashonnés so ene [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Audio_files_recorded_by_Lucien_Mahin categoreye a pårt]). Al [[fiesse ås lingaedjes walons]] di ciste anêye la, i va prezinter li prumire [[videyete]] di croejhete walone, fwaite tot etercåzant avou s’ feye divant on [[blanc tåvlea]] avou deus troes fråzes enimådjant on pont d’ croejhete. C' est eto l' anêye d' on grand rassonraedje do [[Wiccionaire walon]] avou l' arivêye di [[Julien Casters]], k' a ene grande apriyesse so les modeles des waibes Wikipedia. E [[2019]], i va rexhe si [[ramexhnêye di noveles]], [[Moudes a rvinde]]. Li fiesse di strimaedje si va passer a [[Sint-Houbert]], avou l' coplaedje des scolîs et mwaisses di scole, et di l' [[Aisse del tuzance]] di Måtche. I prind pårt a on raploû d' linwincieus a [[Lîle]] so les atlasses des lingaedjes galo-roman, come aidant scrijheu do papî sol [[djåzant atlasse des lingaedjes di France]]. E [[2020]], i cmince a fé des pådjes sol novea [[Wikisourd]]. Et recråxhî li mape del Walonreye sol [[Djåzant Atlasse]]. Avou [[Flipe Boula]], il eplaidnut deus studias diyalectolodjikes so cist ovraedje la ; onk di zels rexhe dins ene rivuwe di l' [[univiersité]] d' [[Lîle]].<ref>Philippe Boula de Mareüil, Lucien Mahin & Frédéric Vernier, « ''Les parlers romans dans l’atlas sonore des langues et dialectes de Belgique'' » (''Bien Dire et Bien Aprandre'', n° 35, 2020, pp. 85-108).([https://aberteke.walon.org/Bijhe-Solea_32_ponts.pdf lijhåve vaici])</ref> Li minme anêye, et pår e [[2021]], i pårticipe a l' enondaedje do [[Wikisourd]], et-z î replaidî ses scrijhaedjes, aprume les cis ki n' estént nén co [[so les fis]]. Mins eto les cis di des ôtes sicrijheus, sovint dins pluzieurs sistinmes ortografikes. Dispu 2020, il aide li [[grand Bive]] a obtini et wårder li label [[Nosse comene dit oyi]], pa ses [[scoles di Bive|scolaedjes di walon]] a l' aisse del tuzance, et come «djin fene kinoxheuse» po li scrijhaedje des plakes di rowe e walon. <center><gallery> Wa plake å Moncê Rotchète.jpg Wa plake Belfontinne Hans-è-bos.jpg Wa plake Grå-Fayi vôye Cwarnîmont.jpg Plake vî molén Nayômé.jpg Wa plake Graide tchamps Praize.jpg </gallery></center> Li [[Rantoele-gazete|Rantoele]] limero 100 rexhe al fén di 2021. C' est l' 25inme anêye del gazete k' i s' end a foirt ocupé dispu li cminçmint. Å [[Noyé]] 2021, i copele [[Dimitri François]] po mete so pî ene [[messe e walon]]. L' ocupaedje serè porshuvou les anêyes d' après, avou todi dpus d' tecses e walon. Al fén di [[2021]] ey å cmince di [[2022]], i porshût l' ecråxhmint del mape del Walonreye do [[Djåzant Atlasse]], avou des noveas ponts a [[Walcoû]], [[Tchålerwè]] 3, [[Clavir]], [[Welin]], [[Lane]], [[Astire]], [[Rotchfoirt]] 2, [[Leglijhe]], [[Tcheslet]], [[Måtche-el-Fåmene]]. E 2022, i tént on stande di [[lives e walon]] å wekene do live a [[Påke]] a [[Rdû]] (avou [[Dimitri François]] et [[Jean-Luc Geoffroy]]. E moes d' setimbe, i prind pårt avou s' feye å [[cåbaret walon]] d' [[Djiblou]] adjinçné pa [[Jacques Desmet]]. Il eplaide [[so les fis]] on roman måy edité da [[Joseph Mignolet]], «[[L' amour a l' Alambra]]». Ses ratournaedjes di deus [[letes sint På]] parexhnut divins [[Li Novea Testamint e walon]]. Ciste anêye la, il est ricnoxhou come sicoleu pol novea pordjet «walon e scole» pal [[Siervice des Lingaedjes do Payis|Federåcion Walonreye-Brussele]] ([https://livre.cfwb.be/repertoire-langues-et-cultures-regionales-en-classe/lucien-mahin Vaici]). E 2023, i saye li sistinme do «walon e scole», et scrire si apriyesse ([https://lucyin.walon.org/guerni/doclinw/Experience_initiation_wallon_avril%2023.pdf cial e francès]). Et fé ene pitite inkete di [[sociolinwince]] avou 250 sicolîs d' [[Sint-Houbert]] ([https://lucyin.walon.org/guerni/doclinw/inkete_sociolinwince_Sint-Houbert.pdf lijhåve droci, e francès]). Mins si novele bouye, li pus consecante, c' est l' eredjistrumint do [[Ptit Prince]] dins l' ratournaedje e rfondou da Lorint Hendschel, avou on [[prononçaedje eterpayis]] ([https://berdelaedje.walon.org/viewtopic.php?t=2853 schoûtåve ciddé]). Did la, edåmer avou [[Philippe Boula de Mareüil]] li prumire saye di [[sinteze do pårlaedje]] e walon. Cist ovraedje la serè porshuvou e 2024, avou l' aidance da [[Pablo Sarachaga]], [[Joselyne Mostenne]] eyet di féns cnoxheus e l' [[sûtisté éndjolike]] do [[CNRS]] francès, metous esprès sol pordjet. E 2024, si ovraedje come [[noûmotisse]] est riscompinsé (come e 2019) pal tchuze di cénk di ses propôzicions dins les 12 prumîs del [[bate di noûmots del Fiesse ås lingaedjes walons]] ([https://livre.cfwb.be/fileadmin/sites/lali/uploads/Document/Activites/FALW/2024/Classement_noumots_2024.pdf loukîz ciddé]) Todi e 2024, il a dné 4 tecses pol [[Tchansons a mete e muzike (ramexhnêye 2024)|ramexhnêye di tchansons a mete e muzike]] del [[Fiesse ås lingaedjes walons]]. E 2025, il a eredjistré, avou [[Roland Neuprez]] et ristudyî tot ene rîlêye di mots avou li [[Scrijha H e sistinme Feller]] (https://lucyin.walon.org/guerni/Mots%20avou%20H%20(studia).pdf). C' est eto l' anêye k' il atake a evoyî des eredjistrumints di [[rima]]s et di ptitès tchansons e walon å [[Pordjet Mensieur]]. (https://projet-melchior.be/resources/mahin-lucien.13632). Come mwaisse di scole di walon, il a dné des cours dins ût sicoles diferinnes, et scrire si rsinta so l' ovraedje ([https://lucyin.walon.org/guerni/Conte-rindou%20waeyin-tins.pdf|ciddé]) après s' awè rsovni di si apriyesse come prof di walon (papî rindou a on raploû des scoleus d' walon do ministere). E [[2026]], il a rexhou si onzinme live, [[Cwate paskeyes d' asteure (noveles)|Cwate paskeyes d' asteure]], todi avou l' [[Muzêye do Pårlaedje e l' Årdene]]. == Literateure == === Termenes di scrijhaedje === [[Imådje:Mahin Lucien 3Båkes.JPG|thumb|les troes tômes di «[[Ene båke…]]»]] [[Imådje:Mahin Evie Nonne.jpg|thumb|[[Eviè Nonne]]]] [[Imådje:Mahin Lucyin Vera.jpg|thumb|[[Vera (roman)|Vera]]]] [[Imådje:Coviete Moudes a rvinde.jpg|thumb|Moudes a rvinde]] Ses prumîs scrijhaedjes (1981-1984), come di djusse, mostrèt l' airance des ptits viyaedjes di l' Årdene. Dins «li ptite comere avou l' blanke camizole», on-z a minme l' eplaeçmint del sinne: [[Ricogne]], [[Glaireuse]], [[Atrivå]]. C' est l' prumire termene des scrijhaedjes da Louline Voye. E 1992, cwand i ratake a scrire des belès letes après ene setche termene (1984-1991), i s' rind vite conte k' i n' a pus waire d' ahé po poujhî ses sudjets dins l' "vî payis", ca asteure, il est fén enaiwé dins l' monde des ptits cinsîs (les "''fellah''") do Marok. C' est adon k' i va rexhe des powinmes ki provnèt do vicaedje d' avår la. Et les [[roman e walon|romans]] et noveles foû payis. === Powinme === Il a scrît sacwants [[erîlés powinmes]], come des [[rondea]]s, des [[xhiltea]]s, des [[triyolet]], des [[haycou]]s. C' est ces-la k' ont stî [[compôzeu|metous e muzike]] pa [[Bruno Picård]]. I s' a-st afranki foirt yeure do [[rimaedje]], et s' mete e-n afwaire sol tipetape do boket. Dispu les anêyes 2000, ses [[arimé]]s sont purade del powezeye al libe. Mins l' inspiråcion shonne bråmint pus flåwe dispu 2005. Il a pacô [[ramexhnêye d' arimés|ramexhné sacwants d' ses arimés]], mins todi a môde di sillabusses, måy eplaidîs. Il a afeye ratourné des scrijheus di des ôtes lingaedjes, come [[Omar Xhayam]] et [[Nazik al-Mala'ika]]. Troes d' ses powinmes ont stî corwaitîs pa Elodie Mertz, ene situdiante e romane a l' [[UCL]] (2011). Dins l' antolodjeye "[[Scrijheus d' Årdene (antolodjeye)|Scrijheus d' Årdene]]", et eto bråmint dins [[Singulîs (gazete)|Singuliers]], il est aprume eplaidî come [[fijheu d' arimés]], et foirt préjhî pa René Georges. Diviè 1999, i scrijha èn arimé årmonak dins on rfondant do [[Coûtchant walon]], dizo l' no d' pene di «Djina d' l' Årdjetea» / «Djina Spirito». Ces scrîts, parexhous dins l' [[Rantoele Belès Letes]] fourît préjhîs pa [[Willy Bal]]. I fourît eto corwaitîs diyalectolodjicmint pa [[Marie-Guy Boutier]]. === Romans et ramexhnêyes di noveles === I dmeure Årdinwès po plaecî les spoûles k' scrît dins les [[anêyes 1980]] (Li ptite comere..., [http://rifondou.walon.org/lv/aiwekidoime-rif.html C' est todi l' aiwe ki doime ki neye], pititès prôzes parexhowes dins les [[Cayés walons]]). Mins nerén, dispu l' mitan des anêyes 1990, i candje pår di decor. Ses paskeyes si vont passer e [[Rwanda]] («[[Li batreye des cwate vints (roman)|Li batreye des cwate vints]]»), å [[Marok]] ey e l' [[Aldjereye]] («[[Eviè Nonne (noveles)|Eviè Nonne]]»), et pår el [[Crimêye]] («[[Vera (roman)|Vera]]»). Dins «[[Moudes a rvinde]]» (2019), c' est mitan mitan: ça s' pout passer el Walonreye, po des djins vinous d' ôte pårt; ou adon, c' est des Walons di stok ki vont viker des aviretes dins les lon-payis. Sifwaitmint dins [[Cwate paskeyes d' asteure]] (2026). Ses persounaedjes vont sovint [[mori]] al fén del paskeye («Li ptite comere», «C' est todi l' aiwe ki doime ki neye», «Li batreye des cwate vints», deus des noveles di «Moudes a rvinde»). Dins «Vera», gn a pont d' moirts å coron, mins ci n' est nén vormint po dire ene [[fén djoyeuse]]. Dins «Cwate paskeyes d' asteure», les féns sont pus «côpantes» (on n' sait nén çou ki s' va passer après). <center><gallery> Exemple.jpg|Description 1 Coviete_Cwate_paskeyes_d'_asteure.png|Description 2 </gallery></center> === Ratournaedje eyet redjårbaedje === Amon ses boutaedjes dins les [[belès-letes]], '''Lucyin Mahin''' a-st ossu ratourné eyet, télcôp, redjårbé des scrijhaedjes e walon. Èn egzimpe, deus tchansons&nbsp;; «&nbsp;''[[Ah ! le petit vin blanc (tchanson e francès)|Ah ! le petit vin blanc&nbsp;]]''» eyet «''[[Ah ! le petit vin blanc (tchanson e francès)|&nbsp;]][[À la claire fontaine (tchanson e francès)|À la claire fontaine]][[Ah ! le petit vin blanc (tchanson e francès)|&nbsp;]]''», deus tchansons e francès, k' ont tchaeconk divnou avou lu&nbsp;: [[C' est l' bire di l' Amponete]] eyet [[Addé l' ri al claire aiwe (tchanson)|Addé l' ri al claire aiwe]].<ref>https://web.archive.org/web/20160305002950/http://walon.cultureforum.net/t198-ah-le-petit-vin-blanc#699</ref> == Linwince == === Motîs === [[File:Årdene nonnrece viyaedjes-corin.jpg|thumb|aroyaedje do «Rasgoutadje»]] Il a cmincî ciste ovraedje la tot rascodant les mots k' il eployive dins les tecses d' "[[Ene båke so les bwès d' l' Årdene (lives)|Ene båke so les bwès d' l' Årdene]]". Et ndè fé des djivêyes après tchaeke tchaptrê. Teyoricmint, i n' diveut-st eployî ki les mots cnoxhous après Transene. Mins on rtrouve dedja dins les djivêyes des "Båkes" des mots ramexhnés di håre et d' hote. Ey eto des [[noûmot]]s. Avou li «[[Båze di dnêyes di l' Årdene nonnrece]]», k' i lome "Rasgoutadje des bassårdinreces", i stind ses rcwerances so tote l' [[Årdene nonnrece]], li stindêye "naturele" pol walon d' Transene. A pårti di 1997, totes ses bouyes di diccionairaedjes si stindront a tote li [[Walonreye linwistike]]. I va insi cmincî pa fé des radjoutaedjes å [[DTW]] (i raspepeye tos les «Z»). E 2000, c' est ene novele bouye ki [[Pablo Sarachaga]] lyi atåvele: èn [[esplicant motî]] di walon. El va ataker so ene sorwaibe do dominne «walon.org» («moti.walon.org»). Adonpwis, li minme Pablo el va eberweter sol [[Wikipedia walon]]: les årtikes straegnmint linwistikes kiminçront pa ene betchete «Motî:». E 2009, avou l' aidance di Wikipedyisses anonimes k' el sitombixhît å cmince, i va diswalper li gros [[Wiccionaire walon]]. Endè va edvinter toplin des piceures, nén rcopieyes di wiccionaires di ds ôtes lingaedjes, mins puvite tuzêyes a pårti des batchrêye di mots dedja studyî so les deus ôtes pordjets. A pårti di 2018, Julien Casters et Pablo Sarachaga vénront rarindjî spus éndjolicmint li fond di dnêyes låvå rashonné. === Foirdjaedje d' noûmots === [[Imådje:LM noûmots askepiaedje.jpg|thumb|left|150px|Si prumî gros studia so les noûmots (1995-1996)]] [[Imådje:Adjinçna del pea noûmots.jpg|thumb|Prumire saye di trovaedje di mots di texholodjeye (istolodjeye)]] Li tot prumî mot k' il a scrît e walon, e 1981, c' esteut on noûmot (''crapaudadje'' po "fiançailles"). Dispu ç' tins la, il endè fwait tos les djoûs, aprume dispu l' enondaedje do [[Wikipedia e walon]] (2004). Sacwants d' ses trovas sont-st eployîs long et lådje: [[rifondou walon]] (1993), [[noûmot]] (1997), [[emile]] (1999). Di 2015 a 2018, i fourit djuri pol [[bate di noûmots del fiesse ås lingaedjes walons]]. E 2019, come simpe bateu, i va rascode li deujhinme pris avou les addjectifs «[[Wikt:avanciveus|avanciveus]]» / «[[Wikt:wårdiveus|wårdiveus]]». Et esse eto dins les 6 prumîs avou «[[Wikt:soûmintrece|soûmintrece]]». E 2020-2024, i si retrouve 3 côps dins les 10 prumîs avou [[Wikt:ansiner|ansiner]] / [[Wikt:ansinåve|ansinåve]] ([[ansene di plante]]); [[biyonaxhe]], [[pårti corti]], [[Wikt:raspitansté|raspitansté]]. E 2025, il est co rprins å tåvlea avou on noûmot so les shijh ritnous: «[[foû-vwès]]». Sifwaitmint l' an 2026, avou [[Wikt:riwalnijhî|riwalnijhî]]. === {{HDs}} === * {{fr}} [http://aberteke.walon.org/waldim03.html Noûmots rashious sol no d' fijhaedje] (Waldim 3, 1993) * {{fr}} [http://aberteke.walon.org/waldim07.html L' essegnance des sons et les noûmots] (Waldim 7, 1994) * {{fr}} [http://aberteke.walon.org/p-5noumots.php Tchaptrê so les noûmots] (divins «[[Ké walon po dmwin (live)|Ké walon po dmwin]]», 1999) * [http://lucyin.walon.org/diccionairaedje/noumots.html Sacwants tecses e walon so les noûmots] {{Abt}} * {{fr}} [http://berdelaedje.walon.org/viewtopic.php?p=4569#4569 Novea scrijhaedje so si apriyesse come noûmotî] {{Berd}} (2015) == Come rifondeu == I fwait cnoxhance del prumire ekipe di rfondeus, aprume [[Lorint Hendschel]] eyet [[Tiri Dumont]] e 1993. L' idêye lyi shonne si clapante k' i va passer les troes cwårts di s' tins po li [[rfondaedje do walon]]. Il est l' mwaisse pilé del [[Tåvlotêye rifondaedje del Rantoele]]. Pus tård, i va purade atåvler des rexhowes po les rujhes di rfondaedje sol [[djåspinreye éndjolike]] «[[Berdelaedjes (waibe)|Berdelaedje]]<nowiki/>s» {{Lka}} [http://berdelaedje.walon.org/viewforum.php?f=7 Ridant des kesses so li rfondaedje di Berdelaedje] == Come eplaideu == [[Imådje:Calindri Schoovaerts desséns Mahin Hendschel.jpg|thumb|dessiné pa [[José Schoovaerts]] e 2021; esbåtche del coviete di s' roman [[Vera (roman)|Vera]] ki va rexhe e 2011]] I va ataker a-z eplaidî des tecses dås ôtes sicrijheus so [[l' Aberteke (waibe)|l' Aberteke]] a pårti di 1997. [http://rifondou.walon.org/rif-oteurs.html Li lisse est nouzome]. Cwand i rprind li mwaisse sicrijhaedje del [[Rantoele-gazete]], e 2005, i va eto publiyî sacwants scrijheus d' [[prôze nén racontrece]] ([[Yannick Bauthière]], [[José Schoovaerts]], [[Emile Pècheur]], [[Jean Goffart]], [[André Gauditiaubois]], [[Jules Boulard]], [[Georges Sfasie]], [[Jean Cayron]], [[François Nyns]] et mo des ôtes), et minme di couyonådes (da [[Christine Tombeur]] pu Christian Thirion). C' est la k' i ratoûne eto e walon des tecses ponous e francès pol Rantoele-gazete (metans da André Demoulin, Martial Ledecq,…). C' est lu ki va aprester et bråmint ecwårler li live da [[Lorint Hendschel]] "[[So l' anuti (roman)|So l' anuti]]" (2006). Dins l' minme pitite [[coleccion Belès Letes del Rantoele]], i va arindjî e-n on [[rfondant walon]] carolo li roman da [[Jean Goffart]], [[Dji m' lome Meliye (roman)|Dji m' lome Meliye]]. E 2013, c' est l' toû di [[On Sånî a pårt (roman)|On Sånî a pårt]] da [[Jacques Desmet]], k' i rpasse li riscrijhaedje e rfondou da [[Pablo Sarachaga]], pol rimete a [[Djan Cayron]], li dierin adjinçneu do pordjet. == Djudjmints sor lu == [[Imådje:Dicåçtaedje Francard po Mahin.jpg|thumb|[[:wa:Dicåçtaedje|Dicåçtaedje]] di [[:wa:Live Francård sol walon et l' picård|s' live]] pa [[:wa:Michel Francard|Michel Francard]] mostrant k' i préjhe si ovraedje come rifondeu et linwe-ehåyeu]] === Pauline Degroot === :''Dji n’ pou nén arester m’ saye so Lucyin Mahin sins scrire ene miete e walon. I n’ mancreut pus k’ ça après les tuzaedjes k’ i nos a dit : "èn ovraedje sol walon doet esse sicrît e walon!" :''Vos savoz bén ki dji n’ so nén a mi åjhe ca mes scrijhaedjes ni seront nén e rfondou mins boutans todi, nos vierans bén après. :''Dj’ a yeu do plaijhi a rescontrer nost ome et a l’ schoûter espliker les pondants et les djondants di s’-t egadjmint dins l’ walon. Dji voe voltî l’ foice et l’ volté k’ i mete po l’ fé viker : ses lives, ses cours, l’ ovraedje so internete po l’ Wiccionaire, les videyos... Dj’ a compris k’ il a dins s’ tiesse ene machine tot enondêye ki påte do walon po trevåtchî tot çk’ i sait : les ratourneures d’ avår ci come les problinmes d’ avår la. Li walon li moenne so les voyes del linwistike, do foclore, del botanike… Les biesses, les åbes, les fleurs et les djins d’ amon nozôtes sont todi avou lu, minme å Marok, dj’ a l’ idêye ! :''Mins i n’ si reclôt nén dins si ptit corti, i drouve ses ouys a des ôtes payis come l’ Oucrinne. I n’ est nén èn ome d’ ayir ca i n’ vike nén tot rwaitant a l’ årvier : i fwait e walon çou k’ on saye dins tos les romans : miner eshonne li veye edvintêye des mwaisses personaedjes et l’ istwere do payis ou çk’ i vicnut avou l’ ton et les mots d’ on lingaedje ki s’ cåze minme cwand il est scrît. :''Saiss bén cwè ? Dj’ a stî prijhe dins l’ mouvmint del sipoûle di Vera come pa les taessons, les fleurs di tonoere et l’ leu des Ropetes d’ « Ene båke so les bwès d’ l’ Årdene ». :''A l’ fén des fén, gn a troes idêyes ki m’ shonnnut bén vnowes : :''Po fé viker on lingaedje, i l’ fåt cåzer et scrire. :''Po fé viker on lingaedje, i s’ fåt astoker l’ onk l’ ôte purade ki di s’ discopecyî po des biestreyes. :''Po fé viker on lingaedje, i fåt prinde totes les bounès idêyes k’ on pout trover et totes les bounès voltés k’ on rescontere. :''Merci a Lucyin Mahin po l’ tins passé, po les lives riçûs, po les biscûtes, po l’ shijhe ki m’ a bråmint apris.<ref>Pauline Degroot, Rencontre et retour sur la production d’un auteur wallon aujourd’hui : Lucien Mahin, ovraedje pol cours di literateure walone, [[UCL]], 2015</ref> === Ôtès djins === :''On pout dîre qui vos rotoz po l’ walon avou on baston d’ pèlérin, ô, vos !<ref>[[Joëlle Spierkel]], 2022.</ref> :''Méme si dj'néme né lu r'fondou, dju v'z'èstime bincôp, ca v'z'èstez ôn binamé ome qui s'ouveure mwért po d'féde lu walong. Vos fyèt pu's' quu çu qu'vosse houlé possébe... èt mèté qu c'èst mi qu'a twért. Qui v'vasse bèng! Nos n' sitchâns né dè méme costé, mès nos dumonâns né inactifs è nos-èstâns d'bone fwè tos lès deûs': c'èst çu qui cônte! I-n-a qu' lès cis qui n'fiyèt rèng qui n'sônt né critikés. Mèrci por vosse passiôn po l'walong.<ref>Jean Dechamps, e moes d' decimbe 2022.</ref> == Hårdêyes divintrinnes == * [[Uzeu:Lucyin|Si pådje d' uzeu]] * [[Li ptite comere avou l' blanke camizole (pitit roman)|Pådje del novele "Li ptite comere avou l' blanke camizole"]] * [[Les 3000 mots di rfondou]] * [[Båze di dnêyes di l' Årdene nonnrece|Pådje del "Båze di dnêyes di l' Årdene nonnrece"]] * [[l' Aberteke (waibe)|Pådje del waibe e walon "l' Aberteke"]] * [[Ké walon po dmwin ? (live)|Pådje do live di sinteze "''Qué'' walon po dmwin ?"]] * [[Li batreye des cwate vints (roman)|Pådje do roman "Li batreye des cwate vints"]] * [[Eviè Nonne (noveles)|Pådje del ramexhnêye di noveles "Eviè Nonne"]] * [[Motî Yoran Embanner walon]] * [[Vera (roman)|Pådje do roman "Vera"]] == Hårdêyes difoûtrinnes == * {{Wiccionaire-sicrijheus|r=1}} * {{Wikisourd-sicrijheus}} * [https://www.matele.be/choutoz-one-miete-le-wallon-a-l-international Responda sol tévé coinrece di Rotchfoirt] (emission [[schoûtez ene miete]]). * {{fr}} [http://www.languesregionales.cfwb.be/index.php?id=19100 Si foyou sol repertwere des scoleus e walon] * [http://youtube.com/@mahinlucien Si tchinne di tévé e walon] ** [http://www.youtube.com/watch?v=yYZNwQadskM Ene tchanson ene miete otobiyografike] (tchantêye pa [[Bruno Picard]]) * {{fr}} [https://web.archive.org/web/20230328160452/https://www.servicedulivre.be/Auteur/mahin-lucien Pådje sol waibe do Siervice do Live del Province di Lussimbork] * [http://lucyin.walon.org/lv/ Li waibe da sinne] ** [http://rifondou.walon.org/lv/biyografeye.html Dipus d' racsegnes so s' vicåreye] ** {{fr}} [http://lucyin.walon.org/lv/index-fr.php#biographie Notule biyobibiografike] ** [http://lucyin.walon.org/lv/scrijhaedjes.html Djivêye di ses scrijhaedjes di belès-letes] * [http://aberteke.walon.org/ Si gazete so les fis, l' Aberteke] * [[s:Responda manké da Lucyin Mahin po l’ emission Foû des rays|Responda manké da Lucyin Mahin po l’ emission Foû des rays]] * Si boutaedje sol Wikipedia ** {{fr}} [http://lucyin.walon.org/guerni/walon_so_wiki.pdf Årtike di gazete so si idêye d' askepyî on Wikipedia] ** [http://moti.walon.org/ L' esplicant motî do walon, adjinçné avou Pablo Sarachaga] ** [[Wikt:Mwaisse pådje|Li "wiccionaire" walon, ki c' est lu k' a metou so pås so fotches]] ** {{en}} [http://commons.wikimedia.org/wiki/User:Lucyin Si pådje d' uzeu so les cmons d' Wikipedia] * Sacwants scrijhaedjes nén [[eplaidî]]s : ** [http://rifondou.walon.org/lv/aiwekidoime-rif.html C' est todi l' aiwe ki doime ki neye] (novele) ** [http://lucyin.walon.org/lv/150kilou.pdf Ramexhnêye d' arimés po ls efants] (bate del Marlagne, 1999) * Papîs d' gazete ** {{fr}} [http://www.lavenir.net/article/detail.aspx?articleid=DMF20131005_00370384 Papî d' Avni, octôbe 2013] * Conferinces ** [http://lucyin.walon.org/guerni/coferince_bive.ppt So les etimolodjeyes gayeles do walon] (e francès ey e walon, prezintêye a l' Univiersité des Troes-côps-vint a [[Bive]], li 6 di måss 2007) ** [http://rifondou.walon.org/coferince.html Sol rifondaedje do walon, [[Noû-Lovén]], måss 2001] * Scolyince ** [https://rifondou.walon.org/sicole/ Scoles da Djihinne] ** [https://rifondou.walon.org/sicole/index0.html Scoles da Souzane] == Sourdants == {{Commonscat|Lucien Mahin}} [[Categoreye:Rifondeus do walon|Mahin]] [[Categoreye:Sicrijheus e walon|Mahin]] [[Categoreye:Ricwereus sol walon|Mahin]] [[Categoreye:Eplaideus e walon|Mahin]] [[Categoreye:Bouteus pol walon|Mahin]] [[Categoreye:Li Rantoele (soce et gazete)|Mahin]] [[Categoreye:Tuzance walone|Mahin]] jcgr5ykugvh2c6gr8pnxjjnyfebmqh8 425112 425111 2026-06-10T11:25:49Z Lucyin 16 /* Literateure */ 425112 wikitext text/x-wiki {{Dizo-tite|''Lucien Mahin''}} {{Infoboesse}} '''Lucien Mahin''' (ki s' no est pus sovint scrît '''Lucyin'''; di s' prumî [[no d' pene]] '''[[Louline Voye]]''', li [[halene]] evoye), c' est on [[scrijheu e walon]] et on [[rcwereu sol walon]] k' a skepyî a [[Viyance]] li [[31 di decimbe]] [[1953]]. C' est eto on [[bouteu pol walon]], ey on fel eplaideu sol [[Daegntoele]] di [[waibe (Daegntoele)|waibes]] e [[waibe e walon|walon]]. == Mwaissès racsegnes == Come sicrijheu, il est pus cnoxhou come [[romantî]]. Mins sacwants corwaiteus come Maurice Georges li ritnént aprume come on [[powete]], diski dins les [[anêyes 2000]]. Come ricwereu sol walon, il a stî aprume [[diccionairî]], mins docô après [[rifondeu]]. Il a eto fwait des rcwerances sol [[croejhete (linwince)|croejhete]]. Il a stî rprins dins les [[antolodjeye]]s "[[Limes (antolodjeye)|Limes]]" (1992), "[[Paroles d' oïl (antolodjeye)|Paroles d' oïl]]", "[[antolodjeye Scrire|Scrire]]" (1992) eyet "[[Scrijheus d' Årdene (antolodjeye)|Scrijheus d' Årdene]]" (2002). Di s' mestî, il esteut [[årtisse (veterinaire)|årtisse]] (po les biesses). Si a-t i bouté tote si veye e [[Marok]]. Aprume al sicole veterinaire di [[Rabat]] come [[acsegnant]] et [[rcwereu]]. Adonpwis, come [[årtisse (veterinaire)|årtisse]] a s' boûsse dins les [[Douccala]]. <gallery> Mahin Lucyin 1983.jpg|(diviè 1983) Lucyin_Mahin_06.jpg|(diviè 2000) Lucyin tchivå avala.jpg|sognant on tchvå (2004) Lucyin Mahin avou les fåcnîs.jpg|avou les [[fåcnî]]s do Marok (2005) Mahin Lucyin scoles Transene2.jpg|dinant scole di walon (2019) Mahin Gravy.jpg|avou [[Victor Gravy]] (2024) </gallery> == Si ovraedje pol walon, cronolodjicmint == [[Imådje:mahin_sitrimaedje_bauke_1984.jpg|thumb|Spitch da Lucyin Mahin å strimaedje di "Ene båke so les bwès d' l' Årdene"]] [[Imådje:Mahin Crapådaedje papîscrît coridjî Léonard.jpg|thumb|papîscrît di s' tot prumî arimé e walon, ricoridjî pa [[Lucien Léonard]]]] [[Imådje:leonard_coridjaedje_mahin.jpg|thumb|ôte scrijhaedje, ricoridjî eto pa [[Lucien Léonard]]]] [[Imådje:Mahin Lucyin Ritrovinne 94 papii moennaedje.jpg|thumb|papî d' minaedje al ritrovinne des rcåzeus d' walon adjinçnêye a [[Transene]] e [[1994]]]] [[Imådje:In-tiesse LM askepieu.jpg|thumb|Intiesse di ses letes (diviè 2001)]] [[Imådje:Lucien Mahin untypical diaporama.jpg|thumb|Po n' nén esse a stok avou on diyaporama, a ene [[conferince]] a [[Djistou]] e 2007]] E 1981, i cmince a-z eplaidî dins l' coirnêye "[[Cwand dji n' sai rén, dji m' tai (coirnêye di gazete)|Cwand dji n' sai rén, dji m' tai]]" di l' ''[[Avenir du Luxembourg]]'', des scrijhaedjes ricoridjîs d' avance pa [[Lucyin Léonard]], ki lyi aprind, insi, a rashir l' accint d' [[Transene]] sorlon l' [[sistinme Feller]]. Docô, il enonde on live di scole, "[[Ene båke so les bwès d' l' Årdene (live)|Ene båke so les bwès d' l' Årdene]]", ki va rexhe e [[1984]] (prumî tome) ey e [[1993]] (deujhinme et troejhinme tomes). Po li strimaedje do prumî tome, i preye a [[Rdû]] [[Raymond Mouzon]] eyet Omer Marchal. Pol rexhowe des deus ôtes, E 1993, il adjinçnêye, todi a Rdû, on raploû so l' avni do walon, avou come pretcheu des rlomés waloneus come [[Lorint Hendschel]], [[Lucyin Somme]], [[Emile Pècheur]], [[Michel Francard]] et Noël Anselot. C' est a dater d' adon k' i va bouter avou [[Lorint Hendschel]] et [[Tiri Dumont]] sol [[rifondaedje do walon]]. Dispu 1993, et disk’ a 2006, i va eredjistrer 43 [[cassetes]] di cåzeus d' walon, å cmince dins l' Årdene nonnrece, pu ene miete tocosté e l' Walonreye. Inte les deus vudaedjes des "Båkes", il aveut scrît on prumî [[ptit roman]], [[Li ptite comere avou l' blanke camizole (pitit roman)|Li ptite comere avou l' blanke camizole]], ki serè eplaidî a l' [[SLLW]] e 1989. E 1994, i rashonne a [[Transene]] ene ritrovinne di rcåzeus d' walon. Dipus d' 60 djins seront berwetés pa des djonnes guides inte troes ashyinnes : ene so les viyès usteyes (minêye pa [[Arthur Schmitz]] et [[Johan Viroux]]), ene so des sacwès d' actouwalité (li [[bardouxha]] å Rwanda, espliké pa Omer Marchal et les cåzaedjes minés pa Lorint Hendschel) et l' troejhinme sol [[diyalectolodjeye]] la k' gn aveut eto [[Marcel Slangen]] et [[Thierry Dumont]]. Li rtrovinne a stî rapoirtêye å posse (Pierrot Dufaux, 900.000 Walons), ey al tévé (Jany Paquay, ''[[Wallons-nous]]''). C' est so ces etrevéns la (1993-1995) k' i scrît, e francès, ene rîlêye di 16 tecses so les [[noûmot do walon|noûmots]] et l' rifondaedje do walon: "Waldim" (po walon did dimwin). E 1995, i rabindele les waloneus co ene feye a Transene et ça va esse l' askepiaedje del "[[Soce des rcåzeus d' Årdene nonnrece|Soce des Rcåzeus d' Walon]], ki serè minêye pa [[Pierre Otjacques]], [[Yves Gourdin]] et [[Louis Baijot]] et ki va eplaidî li [[Coutcouloudjoû (gazete)|Coutcouloudjoû]]. Ele vike co å djoû d' ouy. Todi e 1995, i cmince pa studyî les mots di l' [[Årdene nonnrece]], et rashonner li [[Båze di dnêyes di l' Årdene nonnrece]], k' i n' a måy sitî tote fwaite. E 1996, i rashonne å [[Noû Lovén]] sacwants waloneus ki voeynut di l' avni pol walon : gn aveut la a costé d' [[Michel Francard]] : [[Dominique Heymans]], [[Tiri Dumont]], [[Joseph Lahaye]], [[Charles Massaux]] eyet [[Lorint Hendschel]]. Li [[Li Rantoele (soce)|soce "Li Rantoele"]] va bénrade askepyî. E [[1997]], il amonte ene [[waibe]] e walon, [[l' Aberteke (waibe)|l' Aberteke]]. E 1998, i saye d' atôtchî les politikîs a Rdû po on raploû sol rapoirt inte li walon et l' economeye. Jean-Claude Somja eyet Jean-Pierre Hiernaux seront al pirlodje. Li minme anêye, i adjinçnêye on ptit [[motî]] et l' cossemer a môde di [[sillabusse]] : "[[R4|Les 3000 mots walons ki vnèt l' pus a pont e 1998]]". Et todi dins les rfondaedjes, ataker ene saye di [[franwal]] (lete B). C' est so ç' sillabusse la k' il eplaide pol prumî côp li rîle di [[disfaflotaedje]] des longuès voyales "î", "û" eyet "oû" divant des doûcès [[cossoune]]s. I porshût tot boutant sol [[DTW]], eyet fé tote li lete Z. E [[1999]], il adjinçnêye, avou 22 ôtes vayants scrijheus, on gros spès [[live sol walon|live e francès sol walon]], [[Ké walon po dmwin ? (live)|''Qué'' walon po dmwin ?]]. A pårti di [[2000]], so ene idêye da Pablo Sarachaga, i cmince a bouter so èn [[esplicant motî do walon]], et n' pus låtchî cisse bouye la disk' å djoû d' ouy. Les dnêyes seront-st eplaideyes aprume [http://moti.walon.org so l' Aberteke]. C' est ciste anêye la ossu k' i dene ene [[conferince]] e walon å Noû Lovén po waitî kimint çk' on vike après 10 ans di [[rifondaedje do walon|rfondaedje]]. Li tite, c' est : [http://rifondou.walon.org/coferince.html Rifonde nosse walon: dijh ans d' boutaedje dissu (1991-2000)]. E 2009, i rapice si saye di 3000 mots k' a moussî foû e 1998, et l' diner a [[Yannick Bauthière]] ki boute avou [[Djan Cayron]] so on motî [[walfran]] & [[franwal]] di deus côps 4000 mots. Et rapontyî tos les foyous avou les vraiyès [[rfondowes]]. Il endè rexhrè li [[Motî Yoran Embanner walon]] ki vudrè po les [[fiesses del Walonreye]] 2009. E [[2003]], il atake les [[scoles di Bive]], po des grandès djins, walon-cåzants, aprinde a lére li rfondou avou leu accint. Li minme anêye, i ratoûne l' deujhinme [[afitcha pol Walonreye esse mwaisse di s' tuzance, di ses scoles et di ses sincieusès rcwerances]].<ref>eplaidî dins li rvuwe «Toudi» tôme 6, l° 59-60, pp. 16-18.»</ref> E [[2004]], i fwait rexhe li prumî [[roman e walon|roman]] eplaidî e rfondou walon, [[Li batreye des cwate vints (roman)|Li batreye des cwate vints]]. Li minme anêye, l' esplicant motî di i serè rcopyî, pitchote a midjote, sol [[Wikipedia e walon]] et recråxhî drola, disk' ås djoûs d' ouy. Loukîz a : [[Esplicant motî]]. E [[2005]], l' esplicant motî va esse metou so [[Wikipedia]], et coplé a ene [[eciclopedeye Wikipedia e walon|eciclopedeye do walon]]; Lucyin Mahin divént onk des manaedjeu di cist ovraedje di [[nûtons]] la. Et rprinde eto l' acviernance del [[Rantoele-gazete]]. E [[2006]], il vude ene ramexhnêye di noveles, [[Eviè Nonne (noveles)|Eviè Nonne]]. Po li strimaedje, il mete so pî, a [[Bive]], ene fiesse la k' on va prezinter troes lives e walon : [[Eviè Nonne (noveles)]], [[So l' anuti (roman)]] eyet [[El fi do schayteu (sovnances)]]. E 2007, i dene deus conferinces e francès, ene so les [https://web.archive.org/web/20070930202315/http://chanae.walon.org/~lucyin/guerni/coferince_bive.ppt mots walons ki provnèt do gayel] ey ene so l' [https://web.archive.org/web/20070930191800/http://chanae.walon.org/~lucyin/guerni/coferince_baurire.ppt istwere et l' avni do lingaedje walon]. E [[2008]], il eplaide so "Youtube" des ptitès [[videyo]]s e walon, et porshuve disk' å djoû d' ouy. C' est l' tchinne di [[tévé walon-cåzante]]. E [[2009]], il escoursixh, coplé pa ene pougneye di Wikipedyisses anonimes, li [[Wiccionaire]] walon. Come d' efet, li [[waibe (Daegntoele)|waibes]] "Wiktionary" lyi shonne li meyeuse plaece po publiyî, co bråmint pus spepieuzmint, li diccionairaedje e walon. Li minme anêye, i copele l' UTAN (Univiersité des troes côps vint di Nameur) po-z amonter on cåbaret walon a [[Bive]]. End årè co onk e 2010. E [[2011]], si gros spès roman [[Vera (roman)|Vera]], est strimé a ene pitite fiesse a [[Transene]]. E [[2012]], i s' rashît sol [[rantoele di soçnaedje]] "[[Facebook]]" po copiner sol pådje "Condroz et walon", enondêye pa [[Jean-Pierre Dumont]]. I cmince a-z eplaidî todi dpus d' mots walon sol Wiccionaire inglès ([[:en:Wikt:Uzeu:Lucyin|waitîz si pådje d' uzeu, ciddé]]). E [[2013]], i ratoûne e walon les [[bouyote (B.I.)|bouyotes]] del [[binde d' imådjes]] : [[Gama-coûte (binde d' imådjes)|Gama-coûte]]. E [[2014]], il askepeye ene novele [[copinreye]] a [[Libin]]. Li mineu del trope serè Jacques Dupuis, ki porshût les raploûs tos les moes. <center><gallery> Mahin Féaux.png|avou [[Valmy Féaux]] al fôre ås lives di Brussele, e 2013 Lucyin Mahin fotografieu 2014.jpg|come fotografieu å raploû d' Tchålerwè so les lives e walon po les djonnes (2014) Lucyin Aisse Tuzance Bive essegne.jpg|divant l' [[Aisse del Tuzance]] di Bive, e 2013 Scole eterdjermêye Lucyin Mahin son tch.jpg|Ocupaedje coinrece del [[Fiesse ås lingaedjes walons]] 2017 </gallery></center> [[Imådje:Poirtåve etikete Lucyin Mahin raploû Pwetî.jpg|thumb|Poirtåve etikete come pretcheu å raploû d' Pwetî so les mancîs lingaedjes (2018)]] [[Imådje:Raploû Lile pretchaedje Boula Rantoele.jpg|thumb|Prezintaedje d' on papî fwait avou l' [[Flipe Boula]] a on raploû d' linwincieus a [[Lîle]] (2019)]] [[Imådje:Lucyin_fôre_Etåle.jpg|thumb|al fôre ås lives a [[Etåle]] (2019)]] [[Imådje:Mahin Lucyin posteures Servotte Jacques.jpg|thumb|tins d' on rapoirtaedje mon [[Jacques Servotte]] (2020)]] [[Imådje:Wa Tchant Walons Djiblou.webm|thumb|å cåbaret walon d' Djiblou (2022)]] E [[2015]], i va ataker a bouter avou l' [[soce sins papîs]] «[[Fiesse ås lingaedjes walons]]». Aprume come djuri pol bate des [[noûmot]]s. Il adjinçnêye ossu èn ocupaedje coinrece: on raploû a [[Libin]] so l' biestof del copinreye. E [[2016]], i porshût tos ses ovraedjes (Li Rantoele-gazete, tévé walon-cåzante, Wikipedia, Wiccionaire, scoles di Bive, copinreye di Libin, Fiesse ås lingaedjes walons). I va rapougnî li bouye d' intrêye et d' arindjaedje des dnêyes sol [[DTW]], divnou eterovråve dispu ciste anêye la. E [[2017]], i ratoûne les bouyotes do deujhinme pårteye del [[B.I.]] sol [[nierocérudjeye]], «[[Gama-coûte 2]]». Po les ocupaedjes coinreces del «[[Fiesse ås lingaedjes walons]]», il adjinçnêye ene sicole eterdjermêye avou les efants des scoles di [[Bive]]. E [[2018]], i prind pårt a on raploû d' [[linwincieu]]s so les [[mancîs lingaedjes]] a [[Pwetî]], ey î prezinter l' walon. Il î va rescontrer [[Philippe Boula de Mareüil]] et lyi dner on côp di spale po-z ahessî l’ aroyaedje do walon sol [[Djåzant atlasse éndjolike des lingaedjes di France et d' avår la]] d' ene grosse vintinne ponts walons. Et minme aidî po des ponts foû [[Walonreye walon-cåzante]], ([[Picårdeye walone]], [[Flande]], [[payis d’ Årlon]], et pår e l' [[Occitaneye]]). Cist ovraedje la lyi mostere l’ impôrtance d’ eredjistrer les accints do walon, ca les dierins [[cåzeus nés-natifs]] ont ddja dipus d’ 60 ans bén sounés. Po çoula, i va aprinde a mî mwaistri li rascodaedje d' eredjistrumints odio, et cmincî a ndè mete sol [[Wiccionaire]]. (Tos ses fitchîs eplaidîs so les [[cmons d' Wikipedia]] sont rashonnés so ene [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Audio_files_recorded_by_Lucien_Mahin categoreye a pårt]). Al [[fiesse ås lingaedjes walons]] di ciste anêye la, i va prezinter li prumire [[videyete]] di croejhete walone, fwaite tot etercåzant avou s’ feye divant on [[blanc tåvlea]] avou deus troes fråzes enimådjant on pont d’ croejhete. C' est eto l' anêye d' on grand rassonraedje do [[Wiccionaire walon]] avou l' arivêye di [[Julien Casters]], k' a ene grande apriyesse so les modeles des waibes Wikipedia. E [[2019]], i va rexhe si [[ramexhnêye di noveles]], [[Moudes a rvinde]]. Li fiesse di strimaedje si va passer a [[Sint-Houbert]], avou l' coplaedje des scolîs et mwaisses di scole, et di l' [[Aisse del tuzance]] di Måtche. I prind pårt a on raploû d' linwincieus a [[Lîle]] so les atlasses des lingaedjes galo-roman, come aidant scrijheu do papî sol [[djåzant atlasse des lingaedjes di France]]. E [[2020]], i cmince a fé des pådjes sol novea [[Wikisourd]]. Et recråxhî li mape del Walonreye sol [[Djåzant Atlasse]]. Avou [[Flipe Boula]], il eplaidnut deus studias diyalectolodjikes so cist ovraedje la ; onk di zels rexhe dins ene rivuwe di l' [[univiersité]] d' [[Lîle]].<ref>Philippe Boula de Mareüil, Lucien Mahin & Frédéric Vernier, « ''Les parlers romans dans l’atlas sonore des langues et dialectes de Belgique'' » (''Bien Dire et Bien Aprandre'', n° 35, 2020, pp. 85-108).([https://aberteke.walon.org/Bijhe-Solea_32_ponts.pdf lijhåve vaici])</ref> Li minme anêye, et pår e [[2021]], i pårticipe a l' enondaedje do [[Wikisourd]], et-z î replaidî ses scrijhaedjes, aprume les cis ki n' estént nén co [[so les fis]]. Mins eto les cis di des ôtes sicrijheus, sovint dins pluzieurs sistinmes ortografikes. Dispu 2020, il aide li [[grand Bive]] a obtini et wårder li label [[Nosse comene dit oyi]], pa ses [[scoles di Bive|scolaedjes di walon]] a l' aisse del tuzance, et come «djin fene kinoxheuse» po li scrijhaedje des plakes di rowe e walon. <center><gallery> Wa plake å Moncê Rotchète.jpg Wa plake Belfontinne Hans-è-bos.jpg Wa plake Grå-Fayi vôye Cwarnîmont.jpg Plake vî molén Nayômé.jpg Wa plake Graide tchamps Praize.jpg </gallery></center> Li [[Rantoele-gazete|Rantoele]] limero 100 rexhe al fén di 2021. C' est l' 25inme anêye del gazete k' i s' end a foirt ocupé dispu li cminçmint. Å [[Noyé]] 2021, i copele [[Dimitri François]] po mete so pî ene [[messe e walon]]. L' ocupaedje serè porshuvou les anêyes d' après, avou todi dpus d' tecses e walon. Al fén di [[2021]] ey å cmince di [[2022]], i porshût l' ecråxhmint del mape del Walonreye do [[Djåzant Atlasse]], avou des noveas ponts a [[Walcoû]], [[Tchålerwè]] 3, [[Clavir]], [[Welin]], [[Lane]], [[Astire]], [[Rotchfoirt]] 2, [[Leglijhe]], [[Tcheslet]], [[Måtche-el-Fåmene]]. E 2022, i tént on stande di [[lives e walon]] å wekene do live a [[Påke]] a [[Rdû]] (avou [[Dimitri François]] et [[Jean-Luc Geoffroy]]. E moes d' setimbe, i prind pårt avou s' feye å [[cåbaret walon]] d' [[Djiblou]] adjinçné pa [[Jacques Desmet]]. Il eplaide [[so les fis]] on roman måy edité da [[Joseph Mignolet]], «[[L' amour a l' Alambra]]». Ses ratournaedjes di deus [[letes sint På]] parexhnut divins [[Li Novea Testamint e walon]]. Ciste anêye la, il est ricnoxhou come sicoleu pol novea pordjet «walon e scole» pal [[Siervice des Lingaedjes do Payis|Federåcion Walonreye-Brussele]] ([https://livre.cfwb.be/repertoire-langues-et-cultures-regionales-en-classe/lucien-mahin Vaici]). E 2023, i saye li sistinme do «walon e scole», et scrire si apriyesse ([https://lucyin.walon.org/guerni/doclinw/Experience_initiation_wallon_avril%2023.pdf cial e francès]). Et fé ene pitite inkete di [[sociolinwince]] avou 250 sicolîs d' [[Sint-Houbert]] ([https://lucyin.walon.org/guerni/doclinw/inkete_sociolinwince_Sint-Houbert.pdf lijhåve droci, e francès]). Mins si novele bouye, li pus consecante, c' est l' eredjistrumint do [[Ptit Prince]] dins l' ratournaedje e rfondou da Lorint Hendschel, avou on [[prononçaedje eterpayis]] ([https://berdelaedje.walon.org/viewtopic.php?t=2853 schoûtåve ciddé]). Did la, edåmer avou [[Philippe Boula de Mareüil]] li prumire saye di [[sinteze do pårlaedje]] e walon. Cist ovraedje la serè porshuvou e 2024, avou l' aidance da [[Pablo Sarachaga]], [[Joselyne Mostenne]] eyet di féns cnoxheus e l' [[sûtisté éndjolike]] do [[CNRS]] francès, metous esprès sol pordjet. E 2024, si ovraedje come [[noûmotisse]] est riscompinsé (come e 2019) pal tchuze di cénk di ses propôzicions dins les 12 prumîs del [[bate di noûmots del Fiesse ås lingaedjes walons]] ([https://livre.cfwb.be/fileadmin/sites/lali/uploads/Document/Activites/FALW/2024/Classement_noumots_2024.pdf loukîz ciddé]) Todi e 2024, il a dné 4 tecses pol [[Tchansons a mete e muzike (ramexhnêye 2024)|ramexhnêye di tchansons a mete e muzike]] del [[Fiesse ås lingaedjes walons]]. E 2025, il a eredjistré, avou [[Roland Neuprez]] et ristudyî tot ene rîlêye di mots avou li [[Scrijha H e sistinme Feller]] (https://lucyin.walon.org/guerni/Mots%20avou%20H%20(studia).pdf). C' est eto l' anêye k' il atake a evoyî des eredjistrumints di [[rima]]s et di ptitès tchansons e walon å [[Pordjet Mensieur]]. (https://projet-melchior.be/resources/mahin-lucien.13632). Come mwaisse di scole di walon, il a dné des cours dins ût sicoles diferinnes, et scrire si rsinta so l' ovraedje ([https://lucyin.walon.org/guerni/Conte-rindou%20waeyin-tins.pdf|ciddé]) après s' awè rsovni di si apriyesse come prof di walon (papî rindou a on raploû des scoleus d' walon do ministere). E [[2026]], il a rexhou si onzinme live, [[Cwate paskeyes d' asteure (noveles)|Cwate paskeyes d' asteure]], todi avou l' [[Muzêye do Pårlaedje e l' Årdene]]. == Literateure == === Termenes di scrijhaedje === [[Imådje:Mahin Lucien 3Båkes.JPG|thumb|les troes tômes di «[[Ene båke…]]»]] [[Imådje:Mahin Evie Nonne.jpg|thumb|[[Eviè Nonne]]]] Ses prumîs scrijhaedjes (1981-1984), come di djusse, mostrèt l' airance des ptits viyaedjes di l' Årdene. Dins «li ptite comere avou l' blanke camizole», on-z a minme l' eplaeçmint del sinne: [[Ricogne]], [[Glaireuse]], [[Atrivå]]. C' est l' prumire termene des scrijhaedjes da Louline Voye. E 1992, cwand i ratake a scrire des belès letes après ene setche termene (1984-1991), i s' rind vite conte k' i n' a pus waire d' ahé po poujhî ses sudjets dins l' "vî payis", ca asteure, il est fén enaiwé dins l' monde des ptits cinsîs (les "''fellah''") do Marok. C' est adon k' i va rexhe des powinmes ki provnèt do vicaedje d' avår la. Et les [[roman e walon|romans]] et noveles foû payis. === Powinme === Il a scrît sacwants [[erîlés powinmes]], come des [[rondea]]s, des [[xhiltea]]s, des [[triyolet]], des [[haycou]]s. C' est ces-la k' ont stî [[compôzeu|metous e muzike]] pa [[Bruno Picård]]. I s' a-st afranki foirt yeure do [[rimaedje]], et s' mete e-n afwaire sol tipetape do boket. Dispu les anêyes 2000, ses [[arimé]]s sont purade del powezeye al libe. Mins l' inspiråcion shonne bråmint pus flåwe dispu 2005. Il a pacô [[ramexhnêye d' arimés|ramexhné sacwants d' ses arimés]], mins todi a môde di sillabusses, måy eplaidîs. Il a afeye ratourné des scrijheus di des ôtes lingaedjes, come [[Omar Xhayam]] et [[Nazik al-Mala'ika]]. Troes d' ses powinmes ont stî corwaitîs pa Elodie Mertz, ene situdiante e romane a l' [[UCL]] (2011). Dins l' antolodjeye "[[Scrijheus d' Årdene (antolodjeye)|Scrijheus d' Årdene]]", et eto bråmint dins [[Singulîs (gazete)|Singuliers]], il est aprume eplaidî come [[fijheu d' arimés]], et foirt préjhî pa René Georges. Diviè 1999, i scrijha èn arimé årmonak dins on rfondant do [[Coûtchant walon]], dizo l' no d' pene di «Djina d' l' Årdjetea» / «Djina Spirito». Ces scrîts, parexhous dins l' [[Rantoele Belès Letes]] fourît préjhîs pa [[Willy Bal]]. I fourît eto corwaitîs diyalectolodjicmint pa [[Marie-Guy Boutier]]. === Romans et ramexhnêyes di noveles === I dmeure Årdinwès po plaecî les spoûles k' scrît dins les [[anêyes 1980]] (Li ptite comere..., [http://rifondou.walon.org/lv/aiwekidoime-rif.html C' est todi l' aiwe ki doime ki neye], pititès prôzes parexhowes dins les [[Cayés walons]]). Mins nerén, dispu l' mitan des anêyes 1990, i candje pår di decor. Ses paskeyes si vont passer e [[Rwanda]] («[[Li batreye des cwate vints (roman)|Li batreye des cwate vints]]»), å [[Marok]] ey e l' [[Aldjereye]] («[[Eviè Nonne (noveles)|Eviè Nonne]]»), et pår el [[Crimêye]] («[[Vera (roman)|Vera]]»). Dins «[[Moudes a rvinde]]» (2019), c' est mitan mitan: ça s' pout passer el Walonreye, po des djins vinous d' ôte pårt; ou adon, c' est des Walons di stok ki vont viker des aviretes dins les lon-payis. Sifwaitmint dins [[Cwate paskeyes d' asteure]] (2026). Ses persounaedjes vont sovint [[mori]] al fén del paskeye («Li ptite comere», «C' est todi l' aiwe ki doime ki neye», «Li batreye des cwate vints», deus des noveles di «Moudes a rvinde»). Dins «Vera», gn a pont d' moirts å coron, mins ci n' est nén vormint po dire ene [[fén djoyeuse]]. Dins «Cwate paskeyes d' asteure», les féns sont pus «côpantes» (on n' sait nén çou ki s' va passer après). <center><gallery> Mahin Lucyin Vera.jpg|Vera Coviete Moudes a rvinde.jpg|Moudes a rvinde Coviete_Cwate_paskeyes_d'_asteure.png|Cwate_paskeyes_d'_asteure </gallery></center> === Ratournaedje eyet redjårbaedje === Amon ses boutaedjes dins les [[belès-letes]], '''Lucyin Mahin''' a-st ossu ratourné eyet, télcôp, redjårbé des scrijhaedjes e walon. Èn egzimpe, deus tchansons&nbsp;; «&nbsp;''[[Ah ! le petit vin blanc (tchanson e francès)|Ah ! le petit vin blanc&nbsp;]]''» eyet «''[[Ah ! le petit vin blanc (tchanson e francès)|&nbsp;]][[À la claire fontaine (tchanson e francès)|À la claire fontaine]][[Ah ! le petit vin blanc (tchanson e francès)|&nbsp;]]''», deus tchansons e francès, k' ont tchaeconk divnou avou lu&nbsp;: [[C' est l' bire di l' Amponete]] eyet [[Addé l' ri al claire aiwe (tchanson)|Addé l' ri al claire aiwe]].<ref>https://web.archive.org/web/20160305002950/http://walon.cultureforum.net/t198-ah-le-petit-vin-blanc#699</ref> == Linwince == === Motîs === [[File:Årdene nonnrece viyaedjes-corin.jpg|thumb|aroyaedje do «Rasgoutadje»]] Il a cmincî ciste ovraedje la tot rascodant les mots k' il eployive dins les tecses d' "[[Ene båke so les bwès d' l' Årdene (lives)|Ene båke so les bwès d' l' Årdene]]". Et ndè fé des djivêyes après tchaeke tchaptrê. Teyoricmint, i n' diveut-st eployî ki les mots cnoxhous après Transene. Mins on rtrouve dedja dins les djivêyes des "Båkes" des mots ramexhnés di håre et d' hote. Ey eto des [[noûmot]]s. Avou li «[[Båze di dnêyes di l' Årdene nonnrece]]», k' i lome "Rasgoutadje des bassårdinreces", i stind ses rcwerances so tote l' [[Årdene nonnrece]], li stindêye "naturele" pol walon d' Transene. A pårti di 1997, totes ses bouyes di diccionairaedjes si stindront a tote li [[Walonreye linwistike]]. I va insi cmincî pa fé des radjoutaedjes å [[DTW]] (i raspepeye tos les «Z»). E 2000, c' est ene novele bouye ki [[Pablo Sarachaga]] lyi atåvele: èn [[esplicant motî]] di walon. El va ataker so ene sorwaibe do dominne «walon.org» («moti.walon.org»). Adonpwis, li minme Pablo el va eberweter sol [[Wikipedia walon]]: les årtikes straegnmint linwistikes kiminçront pa ene betchete «Motî:». E 2009, avou l' aidance di Wikipedyisses anonimes k' el sitombixhît å cmince, i va diswalper li gros [[Wiccionaire walon]]. Endè va edvinter toplin des piceures, nén rcopieyes di wiccionaires di ds ôtes lingaedjes, mins puvite tuzêyes a pårti des batchrêye di mots dedja studyî so les deus ôtes pordjets. A pårti di 2018, Julien Casters et Pablo Sarachaga vénront rarindjî spus éndjolicmint li fond di dnêyes låvå rashonné. === Foirdjaedje d' noûmots === [[Imådje:LM noûmots askepiaedje.jpg|thumb|left|150px|Si prumî gros studia so les noûmots (1995-1996)]] [[Imådje:Adjinçna del pea noûmots.jpg|thumb|Prumire saye di trovaedje di mots di texholodjeye (istolodjeye)]] Li tot prumî mot k' il a scrît e walon, e 1981, c' esteut on noûmot (''crapaudadje'' po "fiançailles"). Dispu ç' tins la, il endè fwait tos les djoûs, aprume dispu l' enondaedje do [[Wikipedia e walon]] (2004). Sacwants d' ses trovas sont-st eployîs long et lådje: [[rifondou walon]] (1993), [[noûmot]] (1997), [[emile]] (1999). Di 2015 a 2018, i fourit djuri pol [[bate di noûmots del fiesse ås lingaedjes walons]]. E 2019, come simpe bateu, i va rascode li deujhinme pris avou les addjectifs «[[Wikt:avanciveus|avanciveus]]» / «[[Wikt:wårdiveus|wårdiveus]]». Et esse eto dins les 6 prumîs avou «[[Wikt:soûmintrece|soûmintrece]]». E 2020-2024, i si retrouve 3 côps dins les 10 prumîs avou [[Wikt:ansiner|ansiner]] / [[Wikt:ansinåve|ansinåve]] ([[ansene di plante]]); [[biyonaxhe]], [[pårti corti]], [[Wikt:raspitansté|raspitansté]]. E 2025, il est co rprins å tåvlea avou on noûmot so les shijh ritnous: «[[foû-vwès]]». Sifwaitmint l' an 2026, avou [[Wikt:riwalnijhî|riwalnijhî]]. === {{HDs}} === * {{fr}} [http://aberteke.walon.org/waldim03.html Noûmots rashious sol no d' fijhaedje] (Waldim 3, 1993) * {{fr}} [http://aberteke.walon.org/waldim07.html L' essegnance des sons et les noûmots] (Waldim 7, 1994) * {{fr}} [http://aberteke.walon.org/p-5noumots.php Tchaptrê so les noûmots] (divins «[[Ké walon po dmwin (live)|Ké walon po dmwin]]», 1999) * [http://lucyin.walon.org/diccionairaedje/noumots.html Sacwants tecses e walon so les noûmots] {{Abt}} * {{fr}} [http://berdelaedje.walon.org/viewtopic.php?p=4569#4569 Novea scrijhaedje so si apriyesse come noûmotî] {{Berd}} (2015) == Come rifondeu == I fwait cnoxhance del prumire ekipe di rfondeus, aprume [[Lorint Hendschel]] eyet [[Tiri Dumont]] e 1993. L' idêye lyi shonne si clapante k' i va passer les troes cwårts di s' tins po li [[rfondaedje do walon]]. Il est l' mwaisse pilé del [[Tåvlotêye rifondaedje del Rantoele]]. Pus tård, i va purade atåvler des rexhowes po les rujhes di rfondaedje sol [[djåspinreye éndjolike]] «[[Berdelaedjes (waibe)|Berdelaedje]]<nowiki/>s» {{Lka}} [http://berdelaedje.walon.org/viewforum.php?f=7 Ridant des kesses so li rfondaedje di Berdelaedje] == Come eplaideu == [[Imådje:Calindri Schoovaerts desséns Mahin Hendschel.jpg|thumb|dessiné pa [[José Schoovaerts]] e 2021; esbåtche del coviete di s' roman [[Vera (roman)|Vera]] ki va rexhe e 2011]] I va ataker a-z eplaidî des tecses dås ôtes sicrijheus so [[l' Aberteke (waibe)|l' Aberteke]] a pårti di 1997. [http://rifondou.walon.org/rif-oteurs.html Li lisse est nouzome]. Cwand i rprind li mwaisse sicrijhaedje del [[Rantoele-gazete]], e 2005, i va eto publiyî sacwants scrijheus d' [[prôze nén racontrece]] ([[Yannick Bauthière]], [[José Schoovaerts]], [[Emile Pècheur]], [[Jean Goffart]], [[André Gauditiaubois]], [[Jules Boulard]], [[Georges Sfasie]], [[Jean Cayron]], [[François Nyns]] et mo des ôtes), et minme di couyonådes (da [[Christine Tombeur]] pu Christian Thirion). C' est la k' i ratoûne eto e walon des tecses ponous e francès pol Rantoele-gazete (metans da André Demoulin, Martial Ledecq,…). C' est lu ki va aprester et bråmint ecwårler li live da [[Lorint Hendschel]] "[[So l' anuti (roman)|So l' anuti]]" (2006). Dins l' minme pitite [[coleccion Belès Letes del Rantoele]], i va arindjî e-n on [[rfondant walon]] carolo li roman da [[Jean Goffart]], [[Dji m' lome Meliye (roman)|Dji m' lome Meliye]]. E 2013, c' est l' toû di [[On Sånî a pårt (roman)|On Sånî a pårt]] da [[Jacques Desmet]], k' i rpasse li riscrijhaedje e rfondou da [[Pablo Sarachaga]], pol rimete a [[Djan Cayron]], li dierin adjinçneu do pordjet. == Djudjmints sor lu == [[Imådje:Dicåçtaedje Francard po Mahin.jpg|thumb|[[:wa:Dicåçtaedje|Dicåçtaedje]] di [[:wa:Live Francård sol walon et l' picård|s' live]] pa [[:wa:Michel Francard|Michel Francard]] mostrant k' i préjhe si ovraedje come rifondeu et linwe-ehåyeu]] === Pauline Degroot === :''Dji n’ pou nén arester m’ saye so Lucyin Mahin sins scrire ene miete e walon. I n’ mancreut pus k’ ça après les tuzaedjes k’ i nos a dit : "èn ovraedje sol walon doet esse sicrît e walon!" :''Vos savoz bén ki dji n’ so nén a mi åjhe ca mes scrijhaedjes ni seront nén e rfondou mins boutans todi, nos vierans bén après. :''Dj’ a yeu do plaijhi a rescontrer nost ome et a l’ schoûter espliker les pondants et les djondants di s’-t egadjmint dins l’ walon. Dji voe voltî l’ foice et l’ volté k’ i mete po l’ fé viker : ses lives, ses cours, l’ ovraedje so internete po l’ Wiccionaire, les videyos... Dj’ a compris k’ il a dins s’ tiesse ene machine tot enondêye ki påte do walon po trevåtchî tot çk’ i sait : les ratourneures d’ avår ci come les problinmes d’ avår la. Li walon li moenne so les voyes del linwistike, do foclore, del botanike… Les biesses, les åbes, les fleurs et les djins d’ amon nozôtes sont todi avou lu, minme å Marok, dj’ a l’ idêye ! :''Mins i n’ si reclôt nén dins si ptit corti, i drouve ses ouys a des ôtes payis come l’ Oucrinne. I n’ est nén èn ome d’ ayir ca i n’ vike nén tot rwaitant a l’ årvier : i fwait e walon çou k’ on saye dins tos les romans : miner eshonne li veye edvintêye des mwaisses personaedjes et l’ istwere do payis ou çk’ i vicnut avou l’ ton et les mots d’ on lingaedje ki s’ cåze minme cwand il est scrît. :''Saiss bén cwè ? Dj’ a stî prijhe dins l’ mouvmint del sipoûle di Vera come pa les taessons, les fleurs di tonoere et l’ leu des Ropetes d’ « Ene båke so les bwès d’ l’ Årdene ». :''A l’ fén des fén, gn a troes idêyes ki m’ shonnnut bén vnowes : :''Po fé viker on lingaedje, i l’ fåt cåzer et scrire. :''Po fé viker on lingaedje, i s’ fåt astoker l’ onk l’ ôte purade ki di s’ discopecyî po des biestreyes. :''Po fé viker on lingaedje, i fåt prinde totes les bounès idêyes k’ on pout trover et totes les bounès voltés k’ on rescontere. :''Merci a Lucyin Mahin po l’ tins passé, po les lives riçûs, po les biscûtes, po l’ shijhe ki m’ a bråmint apris.<ref>Pauline Degroot, Rencontre et retour sur la production d’un auteur wallon aujourd’hui : Lucien Mahin, ovraedje pol cours di literateure walone, [[UCL]], 2015</ref> === Ôtès djins === :''On pout dîre qui vos rotoz po l’ walon avou on baston d’ pèlérin, ô, vos !<ref>[[Joëlle Spierkel]], 2022.</ref> :''Méme si dj'néme né lu r'fondou, dju v'z'èstime bincôp, ca v'z'èstez ôn binamé ome qui s'ouveure mwért po d'féde lu walong. Vos fyèt pu's' quu çu qu'vosse houlé possébe... èt mèté qu c'èst mi qu'a twért. Qui v'vasse bèng! Nos n' sitchâns né dè méme costé, mès nos dumonâns né inactifs è nos-èstâns d'bone fwè tos lès deûs': c'èst çu qui cônte! I-n-a qu' lès cis qui n'fiyèt rèng qui n'sônt né critikés. Mèrci por vosse passiôn po l'walong.<ref>Jean Dechamps, e moes d' decimbe 2022.</ref> == Hårdêyes divintrinnes == * [[Uzeu:Lucyin|Si pådje d' uzeu]] * [[Li ptite comere avou l' blanke camizole (pitit roman)|Pådje del novele "Li ptite comere avou l' blanke camizole"]] * [[Les 3000 mots di rfondou]] * [[Båze di dnêyes di l' Årdene nonnrece|Pådje del "Båze di dnêyes di l' Årdene nonnrece"]] * [[l' Aberteke (waibe)|Pådje del waibe e walon "l' Aberteke"]] * [[Ké walon po dmwin ? (live)|Pådje do live di sinteze "''Qué'' walon po dmwin ?"]] * [[Li batreye des cwate vints (roman)|Pådje do roman "Li batreye des cwate vints"]] * [[Eviè Nonne (noveles)|Pådje del ramexhnêye di noveles "Eviè Nonne"]] * [[Motî Yoran Embanner walon]] * [[Vera (roman)|Pådje do roman "Vera"]] == Hårdêyes difoûtrinnes == * {{Wiccionaire-sicrijheus|r=1}} * {{Wikisourd-sicrijheus}} * [https://www.matele.be/choutoz-one-miete-le-wallon-a-l-international Responda sol tévé coinrece di Rotchfoirt] (emission [[schoûtez ene miete]]). * {{fr}} [http://www.languesregionales.cfwb.be/index.php?id=19100 Si foyou sol repertwere des scoleus e walon] * [http://youtube.com/@mahinlucien Si tchinne di tévé e walon] ** [http://www.youtube.com/watch?v=yYZNwQadskM Ene tchanson ene miete otobiyografike] (tchantêye pa [[Bruno Picard]]) * {{fr}} [https://web.archive.org/web/20230328160452/https://www.servicedulivre.be/Auteur/mahin-lucien Pådje sol waibe do Siervice do Live del Province di Lussimbork] * [http://lucyin.walon.org/lv/ Li waibe da sinne] ** [http://rifondou.walon.org/lv/biyografeye.html Dipus d' racsegnes so s' vicåreye] ** {{fr}} [http://lucyin.walon.org/lv/index-fr.php#biographie Notule biyobibiografike] ** [http://lucyin.walon.org/lv/scrijhaedjes.html Djivêye di ses scrijhaedjes di belès-letes] * [http://aberteke.walon.org/ Si gazete so les fis, l' Aberteke] * [[s:Responda manké da Lucyin Mahin po l’ emission Foû des rays|Responda manké da Lucyin Mahin po l’ emission Foû des rays]] * Si boutaedje sol Wikipedia ** {{fr}} [http://lucyin.walon.org/guerni/walon_so_wiki.pdf Årtike di gazete so si idêye d' askepyî on Wikipedia] ** [http://moti.walon.org/ L' esplicant motî do walon, adjinçné avou Pablo Sarachaga] ** [[Wikt:Mwaisse pådje|Li "wiccionaire" walon, ki c' est lu k' a metou so pås so fotches]] ** {{en}} [http://commons.wikimedia.org/wiki/User:Lucyin Si pådje d' uzeu so les cmons d' Wikipedia] * Sacwants scrijhaedjes nén [[eplaidî]]s : ** [http://rifondou.walon.org/lv/aiwekidoime-rif.html C' est todi l' aiwe ki doime ki neye] (novele) ** [http://lucyin.walon.org/lv/150kilou.pdf Ramexhnêye d' arimés po ls efants] (bate del Marlagne, 1999) * Papîs d' gazete ** {{fr}} [http://www.lavenir.net/article/detail.aspx?articleid=DMF20131005_00370384 Papî d' Avni, octôbe 2013] * Conferinces ** [http://lucyin.walon.org/guerni/coferince_bive.ppt So les etimolodjeyes gayeles do walon] (e francès ey e walon, prezintêye a l' Univiersité des Troes-côps-vint a [[Bive]], li 6 di måss 2007) ** [http://rifondou.walon.org/coferince.html Sol rifondaedje do walon, [[Noû-Lovén]], måss 2001] * Scolyince ** [https://rifondou.walon.org/sicole/ Scoles da Djihinne] ** [https://rifondou.walon.org/sicole/index0.html Scoles da Souzane] == Sourdants == {{Commonscat|Lucien Mahin}} [[Categoreye:Rifondeus do walon|Mahin]] [[Categoreye:Sicrijheus e walon|Mahin]] [[Categoreye:Ricwereus sol walon|Mahin]] [[Categoreye:Eplaideus e walon|Mahin]] [[Categoreye:Bouteus pol walon|Mahin]] [[Categoreye:Li Rantoele (soce et gazete)|Mahin]] [[Categoreye:Tuzance walone|Mahin]] tg181nfcbizh5qkr2w9tkwrj56j85fe 425114 425112 2026-06-10T11:42:31Z Lucyin 16 /* Hårdêyes divintrinnes */ 425114 wikitext text/x-wiki {{Dizo-tite|''Lucien Mahin''}} {{Infoboesse}} '''Lucien Mahin''' (ki s' no est pus sovint scrît '''Lucyin'''; di s' prumî [[no d' pene]] '''[[Louline Voye]]''', li [[halene]] evoye), c' est on [[scrijheu e walon]] et on [[rcwereu sol walon]] k' a skepyî a [[Viyance]] li [[31 di decimbe]] [[1953]]. C' est eto on [[bouteu pol walon]], ey on fel eplaideu sol [[Daegntoele]] di [[waibe (Daegntoele)|waibes]] e [[waibe e walon|walon]]. == Mwaissès racsegnes == Come sicrijheu, il est pus cnoxhou come [[romantî]]. Mins sacwants corwaiteus come Maurice Georges li ritnént aprume come on [[powete]], diski dins les [[anêyes 2000]]. Come ricwereu sol walon, il a stî aprume [[diccionairî]], mins docô après [[rifondeu]]. Il a eto fwait des rcwerances sol [[croejhete (linwince)|croejhete]]. Il a stî rprins dins les [[antolodjeye]]s "[[Limes (antolodjeye)|Limes]]" (1992), "[[Paroles d' oïl (antolodjeye)|Paroles d' oïl]]", "[[antolodjeye Scrire|Scrire]]" (1992) eyet "[[Scrijheus d' Årdene (antolodjeye)|Scrijheus d' Årdene]]" (2002). Di s' mestî, il esteut [[årtisse (veterinaire)|årtisse]] (po les biesses). Si a-t i bouté tote si veye e [[Marok]]. Aprume al sicole veterinaire di [[Rabat]] come [[acsegnant]] et [[rcwereu]]. Adonpwis, come [[årtisse (veterinaire)|årtisse]] a s' boûsse dins les [[Douccala]]. <gallery> Mahin Lucyin 1983.jpg|(diviè 1983) Lucyin_Mahin_06.jpg|(diviè 2000) Lucyin tchivå avala.jpg|sognant on tchvå (2004) Lucyin Mahin avou les fåcnîs.jpg|avou les [[fåcnî]]s do Marok (2005) Mahin Lucyin scoles Transene2.jpg|dinant scole di walon (2019) Mahin Gravy.jpg|avou [[Victor Gravy]] (2024) </gallery> == Si ovraedje pol walon, cronolodjicmint == [[Imådje:mahin_sitrimaedje_bauke_1984.jpg|thumb|Spitch da Lucyin Mahin å strimaedje di "Ene båke so les bwès d' l' Årdene"]] [[Imådje:Mahin Crapådaedje papîscrît coridjî Léonard.jpg|thumb|papîscrît di s' tot prumî arimé e walon, ricoridjî pa [[Lucien Léonard]]]] [[Imådje:leonard_coridjaedje_mahin.jpg|thumb|ôte scrijhaedje, ricoridjî eto pa [[Lucien Léonard]]]] [[Imådje:Mahin Lucyin Ritrovinne 94 papii moennaedje.jpg|thumb|papî d' minaedje al ritrovinne des rcåzeus d' walon adjinçnêye a [[Transene]] e [[1994]]]] [[Imådje:In-tiesse LM askepieu.jpg|thumb|Intiesse di ses letes (diviè 2001)]] [[Imådje:Lucien Mahin untypical diaporama.jpg|thumb|Po n' nén esse a stok avou on diyaporama, a ene [[conferince]] a [[Djistou]] e 2007]] E 1981, i cmince a-z eplaidî dins l' coirnêye "[[Cwand dji n' sai rén, dji m' tai (coirnêye di gazete)|Cwand dji n' sai rén, dji m' tai]]" di l' ''[[Avenir du Luxembourg]]'', des scrijhaedjes ricoridjîs d' avance pa [[Lucyin Léonard]], ki lyi aprind, insi, a rashir l' accint d' [[Transene]] sorlon l' [[sistinme Feller]]. Docô, il enonde on live di scole, "[[Ene båke so les bwès d' l' Årdene (live)|Ene båke so les bwès d' l' Årdene]]", ki va rexhe e [[1984]] (prumî tome) ey e [[1993]] (deujhinme et troejhinme tomes). Po li strimaedje do prumî tome, i preye a [[Rdû]] [[Raymond Mouzon]] eyet Omer Marchal. Pol rexhowe des deus ôtes, E 1993, il adjinçnêye, todi a Rdû, on raploû so l' avni do walon, avou come pretcheu des rlomés waloneus come [[Lorint Hendschel]], [[Lucyin Somme]], [[Emile Pècheur]], [[Michel Francard]] et Noël Anselot. C' est a dater d' adon k' i va bouter avou [[Lorint Hendschel]] et [[Tiri Dumont]] sol [[rifondaedje do walon]]. Dispu 1993, et disk’ a 2006, i va eredjistrer 43 [[cassetes]] di cåzeus d' walon, å cmince dins l' Årdene nonnrece, pu ene miete tocosté e l' Walonreye. Inte les deus vudaedjes des "Båkes", il aveut scrît on prumî [[ptit roman]], [[Li ptite comere avou l' blanke camizole (pitit roman)|Li ptite comere avou l' blanke camizole]], ki serè eplaidî a l' [[SLLW]] e 1989. E 1994, i rashonne a [[Transene]] ene ritrovinne di rcåzeus d' walon. Dipus d' 60 djins seront berwetés pa des djonnes guides inte troes ashyinnes : ene so les viyès usteyes (minêye pa [[Arthur Schmitz]] et [[Johan Viroux]]), ene so des sacwès d' actouwalité (li [[bardouxha]] å Rwanda, espliké pa Omer Marchal et les cåzaedjes minés pa Lorint Hendschel) et l' troejhinme sol [[diyalectolodjeye]] la k' gn aveut eto [[Marcel Slangen]] et [[Thierry Dumont]]. Li rtrovinne a stî rapoirtêye å posse (Pierrot Dufaux, 900.000 Walons), ey al tévé (Jany Paquay, ''[[Wallons-nous]]''). C' est so ces etrevéns la (1993-1995) k' i scrît, e francès, ene rîlêye di 16 tecses so les [[noûmot do walon|noûmots]] et l' rifondaedje do walon: "Waldim" (po walon did dimwin). E 1995, i rabindele les waloneus co ene feye a Transene et ça va esse l' askepiaedje del "[[Soce des rcåzeus d' Årdene nonnrece|Soce des Rcåzeus d' Walon]], ki serè minêye pa [[Pierre Otjacques]], [[Yves Gourdin]] et [[Louis Baijot]] et ki va eplaidî li [[Coutcouloudjoû (gazete)|Coutcouloudjoû]]. Ele vike co å djoû d' ouy. Todi e 1995, i cmince pa studyî les mots di l' [[Årdene nonnrece]], et rashonner li [[Båze di dnêyes di l' Årdene nonnrece]], k' i n' a måy sitî tote fwaite. E 1996, i rashonne å [[Noû Lovén]] sacwants waloneus ki voeynut di l' avni pol walon : gn aveut la a costé d' [[Michel Francard]] : [[Dominique Heymans]], [[Tiri Dumont]], [[Joseph Lahaye]], [[Charles Massaux]] eyet [[Lorint Hendschel]]. Li [[Li Rantoele (soce)|soce "Li Rantoele"]] va bénrade askepyî. E [[1997]], il amonte ene [[waibe]] e walon, [[l' Aberteke (waibe)|l' Aberteke]]. E 1998, i saye d' atôtchî les politikîs a Rdû po on raploû sol rapoirt inte li walon et l' economeye. Jean-Claude Somja eyet Jean-Pierre Hiernaux seront al pirlodje. Li minme anêye, i adjinçnêye on ptit [[motî]] et l' cossemer a môde di [[sillabusse]] : "[[R4|Les 3000 mots walons ki vnèt l' pus a pont e 1998]]". Et todi dins les rfondaedjes, ataker ene saye di [[franwal]] (lete B). C' est so ç' sillabusse la k' il eplaide pol prumî côp li rîle di [[disfaflotaedje]] des longuès voyales "î", "û" eyet "oû" divant des doûcès [[cossoune]]s. I porshût tot boutant sol [[DTW]], eyet fé tote li lete Z. E [[1999]], il adjinçnêye, avou 22 ôtes vayants scrijheus, on gros spès [[live sol walon|live e francès sol walon]], [[Ké walon po dmwin ? (live)|''Qué'' walon po dmwin ?]]. A pårti di [[2000]], so ene idêye da Pablo Sarachaga, i cmince a bouter so èn [[esplicant motî do walon]], et n' pus låtchî cisse bouye la disk' å djoû d' ouy. Les dnêyes seront-st eplaideyes aprume [http://moti.walon.org so l' Aberteke]. C' est ciste anêye la ossu k' i dene ene [[conferince]] e walon å Noû Lovén po waitî kimint çk' on vike après 10 ans di [[rifondaedje do walon|rfondaedje]]. Li tite, c' est : [http://rifondou.walon.org/coferince.html Rifonde nosse walon: dijh ans d' boutaedje dissu (1991-2000)]. E 2009, i rapice si saye di 3000 mots k' a moussî foû e 1998, et l' diner a [[Yannick Bauthière]] ki boute avou [[Djan Cayron]] so on motî [[walfran]] & [[franwal]] di deus côps 4000 mots. Et rapontyî tos les foyous avou les vraiyès [[rfondowes]]. Il endè rexhrè li [[Motî Yoran Embanner walon]] ki vudrè po les [[fiesses del Walonreye]] 2009. E [[2003]], il atake les [[scoles di Bive]], po des grandès djins, walon-cåzants, aprinde a lére li rfondou avou leu accint. Li minme anêye, i ratoûne l' deujhinme [[afitcha pol Walonreye esse mwaisse di s' tuzance, di ses scoles et di ses sincieusès rcwerances]].<ref>eplaidî dins li rvuwe «Toudi» tôme 6, l° 59-60, pp. 16-18.»</ref> E [[2004]], i fwait rexhe li prumî [[roman e walon|roman]] eplaidî e rfondou walon, [[Li batreye des cwate vints (roman)|Li batreye des cwate vints]]. Li minme anêye, l' esplicant motî di i serè rcopyî, pitchote a midjote, sol [[Wikipedia e walon]] et recråxhî drola, disk' ås djoûs d' ouy. Loukîz a : [[Esplicant motî]]. E [[2005]], l' esplicant motî va esse metou so [[Wikipedia]], et coplé a ene [[eciclopedeye Wikipedia e walon|eciclopedeye do walon]]; Lucyin Mahin divént onk des manaedjeu di cist ovraedje di [[nûtons]] la. Et rprinde eto l' acviernance del [[Rantoele-gazete]]. E [[2006]], il vude ene ramexhnêye di noveles, [[Eviè Nonne (noveles)|Eviè Nonne]]. Po li strimaedje, il mete so pî, a [[Bive]], ene fiesse la k' on va prezinter troes lives e walon : [[Eviè Nonne (noveles)]], [[So l' anuti (roman)]] eyet [[El fi do schayteu (sovnances)]]. E 2007, i dene deus conferinces e francès, ene so les [https://web.archive.org/web/20070930202315/http://chanae.walon.org/~lucyin/guerni/coferince_bive.ppt mots walons ki provnèt do gayel] ey ene so l' [https://web.archive.org/web/20070930191800/http://chanae.walon.org/~lucyin/guerni/coferince_baurire.ppt istwere et l' avni do lingaedje walon]. E [[2008]], il eplaide so "Youtube" des ptitès [[videyo]]s e walon, et porshuve disk' å djoû d' ouy. C' est l' tchinne di [[tévé walon-cåzante]]. E [[2009]], il escoursixh, coplé pa ene pougneye di Wikipedyisses anonimes, li [[Wiccionaire]] walon. Come d' efet, li [[waibe (Daegntoele)|waibes]] "Wiktionary" lyi shonne li meyeuse plaece po publiyî, co bråmint pus spepieuzmint, li diccionairaedje e walon. Li minme anêye, i copele l' UTAN (Univiersité des troes côps vint di Nameur) po-z amonter on cåbaret walon a [[Bive]]. End årè co onk e 2010. E [[2011]], si gros spès roman [[Vera (roman)|Vera]], est strimé a ene pitite fiesse a [[Transene]]. E [[2012]], i s' rashît sol [[rantoele di soçnaedje]] "[[Facebook]]" po copiner sol pådje "Condroz et walon", enondêye pa [[Jean-Pierre Dumont]]. I cmince a-z eplaidî todi dpus d' mots walon sol Wiccionaire inglès ([[:en:Wikt:Uzeu:Lucyin|waitîz si pådje d' uzeu, ciddé]]). E [[2013]], i ratoûne e walon les [[bouyote (B.I.)|bouyotes]] del [[binde d' imådjes]] : [[Gama-coûte (binde d' imådjes)|Gama-coûte]]. E [[2014]], il askepeye ene novele [[copinreye]] a [[Libin]]. Li mineu del trope serè Jacques Dupuis, ki porshût les raploûs tos les moes. <center><gallery> Mahin Féaux.png|avou [[Valmy Féaux]] al fôre ås lives di Brussele, e 2013 Lucyin Mahin fotografieu 2014.jpg|come fotografieu å raploû d' Tchålerwè so les lives e walon po les djonnes (2014) Lucyin Aisse Tuzance Bive essegne.jpg|divant l' [[Aisse del Tuzance]] di Bive, e 2013 Scole eterdjermêye Lucyin Mahin son tch.jpg|Ocupaedje coinrece del [[Fiesse ås lingaedjes walons]] 2017 </gallery></center> [[Imådje:Poirtåve etikete Lucyin Mahin raploû Pwetî.jpg|thumb|Poirtåve etikete come pretcheu å raploû d' Pwetî so les mancîs lingaedjes (2018)]] [[Imådje:Raploû Lile pretchaedje Boula Rantoele.jpg|thumb|Prezintaedje d' on papî fwait avou l' [[Flipe Boula]] a on raploû d' linwincieus a [[Lîle]] (2019)]] [[Imådje:Lucyin_fôre_Etåle.jpg|thumb|al fôre ås lives a [[Etåle]] (2019)]] [[Imådje:Mahin Lucyin posteures Servotte Jacques.jpg|thumb|tins d' on rapoirtaedje mon [[Jacques Servotte]] (2020)]] [[Imådje:Wa Tchant Walons Djiblou.webm|thumb|å cåbaret walon d' Djiblou (2022)]] E [[2015]], i va ataker a bouter avou l' [[soce sins papîs]] «[[Fiesse ås lingaedjes walons]]». Aprume come djuri pol bate des [[noûmot]]s. Il adjinçnêye ossu èn ocupaedje coinrece: on raploû a [[Libin]] so l' biestof del copinreye. E [[2016]], i porshût tos ses ovraedjes (Li Rantoele-gazete, tévé walon-cåzante, Wikipedia, Wiccionaire, scoles di Bive, copinreye di Libin, Fiesse ås lingaedjes walons). I va rapougnî li bouye d' intrêye et d' arindjaedje des dnêyes sol [[DTW]], divnou eterovråve dispu ciste anêye la. E [[2017]], i ratoûne les bouyotes do deujhinme pårteye del [[B.I.]] sol [[nierocérudjeye]], «[[Gama-coûte 2]]». Po les ocupaedjes coinreces del «[[Fiesse ås lingaedjes walons]]», il adjinçnêye ene sicole eterdjermêye avou les efants des scoles di [[Bive]]. E [[2018]], i prind pårt a on raploû d' [[linwincieu]]s so les [[mancîs lingaedjes]] a [[Pwetî]], ey î prezinter l' walon. Il î va rescontrer [[Philippe Boula de Mareüil]] et lyi dner on côp di spale po-z ahessî l’ aroyaedje do walon sol [[Djåzant atlasse éndjolike des lingaedjes di France et d' avår la]] d' ene grosse vintinne ponts walons. Et minme aidî po des ponts foû [[Walonreye walon-cåzante]], ([[Picårdeye walone]], [[Flande]], [[payis d’ Årlon]], et pår e l' [[Occitaneye]]). Cist ovraedje la lyi mostere l’ impôrtance d’ eredjistrer les accints do walon, ca les dierins [[cåzeus nés-natifs]] ont ddja dipus d’ 60 ans bén sounés. Po çoula, i va aprinde a mî mwaistri li rascodaedje d' eredjistrumints odio, et cmincî a ndè mete sol [[Wiccionaire]]. (Tos ses fitchîs eplaidîs so les [[cmons d' Wikipedia]] sont rashonnés so ene [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Audio_files_recorded_by_Lucien_Mahin categoreye a pårt]). Al [[fiesse ås lingaedjes walons]] di ciste anêye la, i va prezinter li prumire [[videyete]] di croejhete walone, fwaite tot etercåzant avou s’ feye divant on [[blanc tåvlea]] avou deus troes fråzes enimådjant on pont d’ croejhete. C' est eto l' anêye d' on grand rassonraedje do [[Wiccionaire walon]] avou l' arivêye di [[Julien Casters]], k' a ene grande apriyesse so les modeles des waibes Wikipedia. E [[2019]], i va rexhe si [[ramexhnêye di noveles]], [[Moudes a rvinde]]. Li fiesse di strimaedje si va passer a [[Sint-Houbert]], avou l' coplaedje des scolîs et mwaisses di scole, et di l' [[Aisse del tuzance]] di Måtche. I prind pårt a on raploû d' linwincieus a [[Lîle]] so les atlasses des lingaedjes galo-roman, come aidant scrijheu do papî sol [[djåzant atlasse des lingaedjes di France]]. E [[2020]], i cmince a fé des pådjes sol novea [[Wikisourd]]. Et recråxhî li mape del Walonreye sol [[Djåzant Atlasse]]. Avou [[Flipe Boula]], il eplaidnut deus studias diyalectolodjikes so cist ovraedje la ; onk di zels rexhe dins ene rivuwe di l' [[univiersité]] d' [[Lîle]].<ref>Philippe Boula de Mareüil, Lucien Mahin & Frédéric Vernier, « ''Les parlers romans dans l’atlas sonore des langues et dialectes de Belgique'' » (''Bien Dire et Bien Aprandre'', n° 35, 2020, pp. 85-108).([https://aberteke.walon.org/Bijhe-Solea_32_ponts.pdf lijhåve vaici])</ref> Li minme anêye, et pår e [[2021]], i pårticipe a l' enondaedje do [[Wikisourd]], et-z î replaidî ses scrijhaedjes, aprume les cis ki n' estént nén co [[so les fis]]. Mins eto les cis di des ôtes sicrijheus, sovint dins pluzieurs sistinmes ortografikes. Dispu 2020, il aide li [[grand Bive]] a obtini et wårder li label [[Nosse comene dit oyi]], pa ses [[scoles di Bive|scolaedjes di walon]] a l' aisse del tuzance, et come «djin fene kinoxheuse» po li scrijhaedje des plakes di rowe e walon. <center><gallery> Wa plake å Moncê Rotchète.jpg Wa plake Belfontinne Hans-è-bos.jpg Wa plake Grå-Fayi vôye Cwarnîmont.jpg Plake vî molén Nayômé.jpg Wa plake Graide tchamps Praize.jpg </gallery></center> Li [[Rantoele-gazete|Rantoele]] limero 100 rexhe al fén di 2021. C' est l' 25inme anêye del gazete k' i s' end a foirt ocupé dispu li cminçmint. Å [[Noyé]] 2021, i copele [[Dimitri François]] po mete so pî ene [[messe e walon]]. L' ocupaedje serè porshuvou les anêyes d' après, avou todi dpus d' tecses e walon. Al fén di [[2021]] ey å cmince di [[2022]], i porshût l' ecråxhmint del mape del Walonreye do [[Djåzant Atlasse]], avou des noveas ponts a [[Walcoû]], [[Tchålerwè]] 3, [[Clavir]], [[Welin]], [[Lane]], [[Astire]], [[Rotchfoirt]] 2, [[Leglijhe]], [[Tcheslet]], [[Måtche-el-Fåmene]]. E 2022, i tént on stande di [[lives e walon]] å wekene do live a [[Påke]] a [[Rdû]] (avou [[Dimitri François]] et [[Jean-Luc Geoffroy]]. E moes d' setimbe, i prind pårt avou s' feye å [[cåbaret walon]] d' [[Djiblou]] adjinçné pa [[Jacques Desmet]]. Il eplaide [[so les fis]] on roman måy edité da [[Joseph Mignolet]], «[[L' amour a l' Alambra]]». Ses ratournaedjes di deus [[letes sint På]] parexhnut divins [[Li Novea Testamint e walon]]. Ciste anêye la, il est ricnoxhou come sicoleu pol novea pordjet «walon e scole» pal [[Siervice des Lingaedjes do Payis|Federåcion Walonreye-Brussele]] ([https://livre.cfwb.be/repertoire-langues-et-cultures-regionales-en-classe/lucien-mahin Vaici]). E 2023, i saye li sistinme do «walon e scole», et scrire si apriyesse ([https://lucyin.walon.org/guerni/doclinw/Experience_initiation_wallon_avril%2023.pdf cial e francès]). Et fé ene pitite inkete di [[sociolinwince]] avou 250 sicolîs d' [[Sint-Houbert]] ([https://lucyin.walon.org/guerni/doclinw/inkete_sociolinwince_Sint-Houbert.pdf lijhåve droci, e francès]). Mins si novele bouye, li pus consecante, c' est l' eredjistrumint do [[Ptit Prince]] dins l' ratournaedje e rfondou da Lorint Hendschel, avou on [[prononçaedje eterpayis]] ([https://berdelaedje.walon.org/viewtopic.php?t=2853 schoûtåve ciddé]). Did la, edåmer avou [[Philippe Boula de Mareüil]] li prumire saye di [[sinteze do pårlaedje]] e walon. Cist ovraedje la serè porshuvou e 2024, avou l' aidance da [[Pablo Sarachaga]], [[Joselyne Mostenne]] eyet di féns cnoxheus e l' [[sûtisté éndjolike]] do [[CNRS]] francès, metous esprès sol pordjet. E 2024, si ovraedje come [[noûmotisse]] est riscompinsé (come e 2019) pal tchuze di cénk di ses propôzicions dins les 12 prumîs del [[bate di noûmots del Fiesse ås lingaedjes walons]] ([https://livre.cfwb.be/fileadmin/sites/lali/uploads/Document/Activites/FALW/2024/Classement_noumots_2024.pdf loukîz ciddé]) Todi e 2024, il a dné 4 tecses pol [[Tchansons a mete e muzike (ramexhnêye 2024)|ramexhnêye di tchansons a mete e muzike]] del [[Fiesse ås lingaedjes walons]]. E 2025, il a eredjistré, avou [[Roland Neuprez]] et ristudyî tot ene rîlêye di mots avou li [[Scrijha H e sistinme Feller]] (https://lucyin.walon.org/guerni/Mots%20avou%20H%20(studia).pdf). C' est eto l' anêye k' il atake a evoyî des eredjistrumints di [[rima]]s et di ptitès tchansons e walon å [[Pordjet Mensieur]]. (https://projet-melchior.be/resources/mahin-lucien.13632). Come mwaisse di scole di walon, il a dné des cours dins ût sicoles diferinnes, et scrire si rsinta so l' ovraedje ([https://lucyin.walon.org/guerni/Conte-rindou%20waeyin-tins.pdf|ciddé]) après s' awè rsovni di si apriyesse come prof di walon (papî rindou a on raploû des scoleus d' walon do ministere). E [[2026]], il a rexhou si onzinme live, [[Cwate paskeyes d' asteure (noveles)|Cwate paskeyes d' asteure]], todi avou l' [[Muzêye do Pårlaedje e l' Årdene]]. == Literateure == === Termenes di scrijhaedje === [[Imådje:Mahin Lucien 3Båkes.JPG|thumb|les troes tômes di «[[Ene båke…]]»]] [[Imådje:Mahin Evie Nonne.jpg|thumb|[[Eviè Nonne]]]] Ses prumîs scrijhaedjes (1981-1984), come di djusse, mostrèt l' airance des ptits viyaedjes di l' Årdene. Dins «li ptite comere avou l' blanke camizole», on-z a minme l' eplaeçmint del sinne: [[Ricogne]], [[Glaireuse]], [[Atrivå]]. C' est l' prumire termene des scrijhaedjes da Louline Voye. E 1992, cwand i ratake a scrire des belès letes après ene setche termene (1984-1991), i s' rind vite conte k' i n' a pus waire d' ahé po poujhî ses sudjets dins l' "vî payis", ca asteure, il est fén enaiwé dins l' monde des ptits cinsîs (les "''fellah''") do Marok. C' est adon k' i va rexhe des powinmes ki provnèt do vicaedje d' avår la. Et les [[roman e walon|romans]] et noveles foû payis. === Powinme === Il a scrît sacwants [[erîlés powinmes]], come des [[rondea]]s, des [[xhiltea]]s, des [[triyolet]], des [[haycou]]s. C' est ces-la k' ont stî [[compôzeu|metous e muzike]] pa [[Bruno Picård]]. I s' a-st afranki foirt yeure do [[rimaedje]], et s' mete e-n afwaire sol tipetape do boket. Dispu les anêyes 2000, ses [[arimé]]s sont purade del powezeye al libe. Mins l' inspiråcion shonne bråmint pus flåwe dispu 2005. Il a pacô [[ramexhnêye d' arimés|ramexhné sacwants d' ses arimés]], mins todi a môde di sillabusses, måy eplaidîs. Il a afeye ratourné des scrijheus di des ôtes lingaedjes, come [[Omar Xhayam]] et [[Nazik al-Mala'ika]]. Troes d' ses powinmes ont stî corwaitîs pa Elodie Mertz, ene situdiante e romane a l' [[UCL]] (2011). Dins l' antolodjeye "[[Scrijheus d' Årdene (antolodjeye)|Scrijheus d' Årdene]]", et eto bråmint dins [[Singulîs (gazete)|Singuliers]], il est aprume eplaidî come [[fijheu d' arimés]], et foirt préjhî pa René Georges. Diviè 1999, i scrijha èn arimé årmonak dins on rfondant do [[Coûtchant walon]], dizo l' no d' pene di «Djina d' l' Årdjetea» / «Djina Spirito». Ces scrîts, parexhous dins l' [[Rantoele Belès Letes]] fourît préjhîs pa [[Willy Bal]]. I fourît eto corwaitîs diyalectolodjicmint pa [[Marie-Guy Boutier]]. === Romans et ramexhnêyes di noveles === I dmeure Årdinwès po plaecî les spoûles k' scrît dins les [[anêyes 1980]] (Li ptite comere..., [http://rifondou.walon.org/lv/aiwekidoime-rif.html C' est todi l' aiwe ki doime ki neye], pititès prôzes parexhowes dins les [[Cayés walons]]). Mins nerén, dispu l' mitan des anêyes 1990, i candje pår di decor. Ses paskeyes si vont passer e [[Rwanda]] («[[Li batreye des cwate vints (roman)|Li batreye des cwate vints]]»), å [[Marok]] ey e l' [[Aldjereye]] («[[Eviè Nonne (noveles)|Eviè Nonne]]»), et pår el [[Crimêye]] («[[Vera (roman)|Vera]]»). Dins «[[Moudes a rvinde]]» (2019), c' est mitan mitan: ça s' pout passer el Walonreye, po des djins vinous d' ôte pårt; ou adon, c' est des Walons di stok ki vont viker des aviretes dins les lon-payis. Sifwaitmint dins [[Cwate paskeyes d' asteure]] (2026). Ses persounaedjes vont sovint [[mori]] al fén del paskeye («Li ptite comere», «C' est todi l' aiwe ki doime ki neye», «Li batreye des cwate vints», deus des noveles di «Moudes a rvinde»). Dins «Vera», gn a pont d' moirts å coron, mins ci n' est nén vormint po dire ene [[fén djoyeuse]]. Dins «Cwate paskeyes d' asteure», les féns sont pus «côpantes» (on n' sait nén çou ki s' va passer après). <center><gallery> Mahin Lucyin Vera.jpg|Vera Coviete Moudes a rvinde.jpg|Moudes a rvinde Coviete_Cwate_paskeyes_d'_asteure.png|Cwate_paskeyes_d'_asteure </gallery></center> === Ratournaedje eyet redjårbaedje === Amon ses boutaedjes dins les [[belès-letes]], '''Lucyin Mahin''' a-st ossu ratourné eyet, télcôp, redjårbé des scrijhaedjes e walon. Èn egzimpe, deus tchansons&nbsp;; «&nbsp;''[[Ah ! le petit vin blanc (tchanson e francès)|Ah ! le petit vin blanc&nbsp;]]''» eyet «''[[Ah ! le petit vin blanc (tchanson e francès)|&nbsp;]][[À la claire fontaine (tchanson e francès)|À la claire fontaine]][[Ah ! le petit vin blanc (tchanson e francès)|&nbsp;]]''», deus tchansons e francès, k' ont tchaeconk divnou avou lu&nbsp;: [[C' est l' bire di l' Amponete]] eyet [[Addé l' ri al claire aiwe (tchanson)|Addé l' ri al claire aiwe]].<ref>https://web.archive.org/web/20160305002950/http://walon.cultureforum.net/t198-ah-le-petit-vin-blanc#699</ref> == Linwince == === Motîs === [[File:Årdene nonnrece viyaedjes-corin.jpg|thumb|aroyaedje do «Rasgoutadje»]] Il a cmincî ciste ovraedje la tot rascodant les mots k' il eployive dins les tecses d' "[[Ene båke so les bwès d' l' Årdene (lives)|Ene båke so les bwès d' l' Årdene]]". Et ndè fé des djivêyes après tchaeke tchaptrê. Teyoricmint, i n' diveut-st eployî ki les mots cnoxhous après Transene. Mins on rtrouve dedja dins les djivêyes des "Båkes" des mots ramexhnés di håre et d' hote. Ey eto des [[noûmot]]s. Avou li «[[Båze di dnêyes di l' Årdene nonnrece]]», k' i lome "Rasgoutadje des bassårdinreces", i stind ses rcwerances so tote l' [[Årdene nonnrece]], li stindêye "naturele" pol walon d' Transene. A pårti di 1997, totes ses bouyes di diccionairaedjes si stindront a tote li [[Walonreye linwistike]]. I va insi cmincî pa fé des radjoutaedjes å [[DTW]] (i raspepeye tos les «Z»). E 2000, c' est ene novele bouye ki [[Pablo Sarachaga]] lyi atåvele: èn [[esplicant motî]] di walon. El va ataker so ene sorwaibe do dominne «walon.org» («moti.walon.org»). Adonpwis, li minme Pablo el va eberweter sol [[Wikipedia walon]]: les årtikes straegnmint linwistikes kiminçront pa ene betchete «Motî:». E 2009, avou l' aidance di Wikipedyisses anonimes k' el sitombixhît å cmince, i va diswalper li gros [[Wiccionaire walon]]. Endè va edvinter toplin des piceures, nén rcopieyes di wiccionaires di ds ôtes lingaedjes, mins puvite tuzêyes a pårti des batchrêye di mots dedja studyî so les deus ôtes pordjets. A pårti di 2018, Julien Casters et Pablo Sarachaga vénront rarindjî spus éndjolicmint li fond di dnêyes låvå rashonné. === Foirdjaedje d' noûmots === [[Imådje:LM noûmots askepiaedje.jpg|thumb|left|150px|Si prumî gros studia so les noûmots (1995-1996)]] [[Imådje:Adjinçna del pea noûmots.jpg|thumb|Prumire saye di trovaedje di mots di texholodjeye (istolodjeye)]] Li tot prumî mot k' il a scrît e walon, e 1981, c' esteut on noûmot (''crapaudadje'' po "fiançailles"). Dispu ç' tins la, il endè fwait tos les djoûs, aprume dispu l' enondaedje do [[Wikipedia e walon]] (2004). Sacwants d' ses trovas sont-st eployîs long et lådje: [[rifondou walon]] (1993), [[noûmot]] (1997), [[emile]] (1999). Di 2015 a 2018, i fourit djuri pol [[bate di noûmots del fiesse ås lingaedjes walons]]. E 2019, come simpe bateu, i va rascode li deujhinme pris avou les addjectifs «[[Wikt:avanciveus|avanciveus]]» / «[[Wikt:wårdiveus|wårdiveus]]». Et esse eto dins les 6 prumîs avou «[[Wikt:soûmintrece|soûmintrece]]». E 2020-2024, i si retrouve 3 côps dins les 10 prumîs avou [[Wikt:ansiner|ansiner]] / [[Wikt:ansinåve|ansinåve]] ([[ansene di plante]]); [[biyonaxhe]], [[pårti corti]], [[Wikt:raspitansté|raspitansté]]. E 2025, il est co rprins å tåvlea avou on noûmot so les shijh ritnous: «[[foû-vwès]]». Sifwaitmint l' an 2026, avou [[Wikt:riwalnijhî|riwalnijhî]]. === {{HDs}} === * {{fr}} [http://aberteke.walon.org/waldim03.html Noûmots rashious sol no d' fijhaedje] (Waldim 3, 1993) * {{fr}} [http://aberteke.walon.org/waldim07.html L' essegnance des sons et les noûmots] (Waldim 7, 1994) * {{fr}} [http://aberteke.walon.org/p-5noumots.php Tchaptrê so les noûmots] (divins «[[Ké walon po dmwin (live)|Ké walon po dmwin]]», 1999) * [http://lucyin.walon.org/diccionairaedje/noumots.html Sacwants tecses e walon so les noûmots] {{Abt}} * {{fr}} [http://berdelaedje.walon.org/viewtopic.php?p=4569#4569 Novea scrijhaedje so si apriyesse come noûmotî] {{Berd}} (2015) == Come rifondeu == I fwait cnoxhance del prumire ekipe di rfondeus, aprume [[Lorint Hendschel]] eyet [[Tiri Dumont]] e 1993. L' idêye lyi shonne si clapante k' i va passer les troes cwårts di s' tins po li [[rfondaedje do walon]]. Il est l' mwaisse pilé del [[Tåvlotêye rifondaedje del Rantoele]]. Pus tård, i va purade atåvler des rexhowes po les rujhes di rfondaedje sol [[djåspinreye éndjolike]] «[[Berdelaedjes (waibe)|Berdelaedje]]<nowiki/>s» {{Lka}} [http://berdelaedje.walon.org/viewforum.php?f=7 Ridant des kesses so li rfondaedje di Berdelaedje] == Come eplaideu == [[Imådje:Calindri Schoovaerts desséns Mahin Hendschel.jpg|thumb|dessiné pa [[José Schoovaerts]] e 2021; esbåtche del coviete di s' roman [[Vera (roman)|Vera]] ki va rexhe e 2011]] I va ataker a-z eplaidî des tecses dås ôtes sicrijheus so [[l' Aberteke (waibe)|l' Aberteke]] a pårti di 1997. [http://rifondou.walon.org/rif-oteurs.html Li lisse est nouzome]. Cwand i rprind li mwaisse sicrijhaedje del [[Rantoele-gazete]], e 2005, i va eto publiyî sacwants scrijheus d' [[prôze nén racontrece]] ([[Yannick Bauthière]], [[José Schoovaerts]], [[Emile Pècheur]], [[Jean Goffart]], [[André Gauditiaubois]], [[Jules Boulard]], [[Georges Sfasie]], [[Jean Cayron]], [[François Nyns]] et mo des ôtes), et minme di couyonådes (da [[Christine Tombeur]] pu Christian Thirion). C' est la k' i ratoûne eto e walon des tecses ponous e francès pol Rantoele-gazete (metans da André Demoulin, Martial Ledecq,…). C' est lu ki va aprester et bråmint ecwårler li live da [[Lorint Hendschel]] "[[So l' anuti (roman)|So l' anuti]]" (2006). Dins l' minme pitite [[coleccion Belès Letes del Rantoele]], i va arindjî e-n on [[rfondant walon]] carolo li roman da [[Jean Goffart]], [[Dji m' lome Meliye (roman)|Dji m' lome Meliye]]. E 2013, c' est l' toû di [[On Sånî a pårt (roman)|On Sånî a pårt]] da [[Jacques Desmet]], k' i rpasse li riscrijhaedje e rfondou da [[Pablo Sarachaga]], pol rimete a [[Djan Cayron]], li dierin adjinçneu do pordjet. == Djudjmints sor lu == [[Imådje:Dicåçtaedje Francard po Mahin.jpg|thumb|[[:wa:Dicåçtaedje|Dicåçtaedje]] di [[:wa:Live Francård sol walon et l' picård|s' live]] pa [[:wa:Michel Francard|Michel Francard]] mostrant k' i préjhe si ovraedje come rifondeu et linwe-ehåyeu]] === Pauline Degroot === :''Dji n’ pou nén arester m’ saye so Lucyin Mahin sins scrire ene miete e walon. I n’ mancreut pus k’ ça après les tuzaedjes k’ i nos a dit : "èn ovraedje sol walon doet esse sicrît e walon!" :''Vos savoz bén ki dji n’ so nén a mi åjhe ca mes scrijhaedjes ni seront nén e rfondou mins boutans todi, nos vierans bén après. :''Dj’ a yeu do plaijhi a rescontrer nost ome et a l’ schoûter espliker les pondants et les djondants di s’-t egadjmint dins l’ walon. Dji voe voltî l’ foice et l’ volté k’ i mete po l’ fé viker : ses lives, ses cours, l’ ovraedje so internete po l’ Wiccionaire, les videyos... Dj’ a compris k’ il a dins s’ tiesse ene machine tot enondêye ki påte do walon po trevåtchî tot çk’ i sait : les ratourneures d’ avår ci come les problinmes d’ avår la. Li walon li moenne so les voyes del linwistike, do foclore, del botanike… Les biesses, les åbes, les fleurs et les djins d’ amon nozôtes sont todi avou lu, minme å Marok, dj’ a l’ idêye ! :''Mins i n’ si reclôt nén dins si ptit corti, i drouve ses ouys a des ôtes payis come l’ Oucrinne. I n’ est nén èn ome d’ ayir ca i n’ vike nén tot rwaitant a l’ årvier : i fwait e walon çou k’ on saye dins tos les romans : miner eshonne li veye edvintêye des mwaisses personaedjes et l’ istwere do payis ou çk’ i vicnut avou l’ ton et les mots d’ on lingaedje ki s’ cåze minme cwand il est scrît. :''Saiss bén cwè ? Dj’ a stî prijhe dins l’ mouvmint del sipoûle di Vera come pa les taessons, les fleurs di tonoere et l’ leu des Ropetes d’ « Ene båke so les bwès d’ l’ Årdene ». :''A l’ fén des fén, gn a troes idêyes ki m’ shonnnut bén vnowes : :''Po fé viker on lingaedje, i l’ fåt cåzer et scrire. :''Po fé viker on lingaedje, i s’ fåt astoker l’ onk l’ ôte purade ki di s’ discopecyî po des biestreyes. :''Po fé viker on lingaedje, i fåt prinde totes les bounès idêyes k’ on pout trover et totes les bounès voltés k’ on rescontere. :''Merci a Lucyin Mahin po l’ tins passé, po les lives riçûs, po les biscûtes, po l’ shijhe ki m’ a bråmint apris.<ref>Pauline Degroot, Rencontre et retour sur la production d’un auteur wallon aujourd’hui : Lucien Mahin, ovraedje pol cours di literateure walone, [[UCL]], 2015</ref> === Ôtès djins === :''On pout dîre qui vos rotoz po l’ walon avou on baston d’ pèlérin, ô, vos !<ref>[[Joëlle Spierkel]], 2022.</ref> :''Méme si dj'néme né lu r'fondou, dju v'z'èstime bincôp, ca v'z'èstez ôn binamé ome qui s'ouveure mwért po d'féde lu walong. Vos fyèt pu's' quu çu qu'vosse houlé possébe... èt mèté qu c'èst mi qu'a twért. Qui v'vasse bèng! Nos n' sitchâns né dè méme costé, mès nos dumonâns né inactifs è nos-èstâns d'bone fwè tos lès deûs': c'èst çu qui cônte! I-n-a qu' lès cis qui n'fiyèt rèng qui n'sônt né critikés. Mèrci por vosse passiôn po l'walong.<ref>Jean Dechamps, e moes d' decimbe 2022.</ref> == Hårdêyes divintrinnes == * [[Uzeu:Lucyin|Si pådje d' uzeu]] * [[Li ptite comere avou l' blanke camizole (pitit roman)|Pådje del novele «Li ptite comere avou l' blanke camizole»]] * [[Les 3000 mots di rfondou]] * [[Båze di dnêyes di l' Årdene nonnrece|Pådje del «Båze di dnêyes di l' Årdene nonnrece»]] * [[l' Aberteke (waibe)|Pådje del waibe e walon «l' Aberteke»]] * [[Ké walon po dmwin ? (live)|Pådje do live di sinteze «Ké walon po dmwin ?»]] * [[Li batreye des cwate vints (roman)|Pådje do roman «Li batreye des cwate vints»]] * [[Eviè Nonne (noveles)|Pådje del ramexhnêye di noveles «Eviè Nonne»]] * [[Motî Yoran Embanner walon]] * [[Tévé walon-cåzante|Pådje del Tévé walon-cåzante]] * [[Vera (roman)|Pådje do roman «Vera»]] * [[Moudes a rvinde (noveles)|Pådje del ramexhnêye di noveles «Moudes a rvinde»]] * [[Cwate paskeyes d' asteure (noveles)|Pådje del ramexhnêye di noveles «Cwate paskeyes d' asteure»]] == Hårdêyes difoûtrinnes == * {{Wiccionaire-sicrijheus|r=1}} * {{Wikisourd-sicrijheus}} * [https://www.matele.be/choutoz-one-miete-le-wallon-a-l-international Responda sol tévé coinrece di Rotchfoirt] (emission [[schoûtez ene miete]]). * {{fr}} [http://www.languesregionales.cfwb.be/index.php?id=19100 Si foyou sol repertwere des scoleus e walon] * [http://youtube.com/@mahinlucien Si tchinne di tévé e walon] ** [http://www.youtube.com/watch?v=yYZNwQadskM Ene tchanson ene miete otobiyografike] (tchantêye pa [[Bruno Picard]]) * {{fr}} [https://web.archive.org/web/20230328160452/https://www.servicedulivre.be/Auteur/mahin-lucien Pådje sol waibe do Siervice do Live del Province di Lussimbork] * [http://lucyin.walon.org/lv/ Li waibe da sinne] ** [http://rifondou.walon.org/lv/biyografeye.html Dipus d' racsegnes so s' vicåreye] ** {{fr}} [http://lucyin.walon.org/lv/index-fr.php#biographie Notule biyobibiografike] ** [http://lucyin.walon.org/lv/scrijhaedjes.html Djivêye di ses scrijhaedjes di belès-letes] * [http://aberteke.walon.org/ Si gazete so les fis, l' Aberteke] * [[s:Responda manké da Lucyin Mahin po l’ emission Foû des rays|Responda manké da Lucyin Mahin po l’ emission Foû des rays]] * Si boutaedje sol Wikipedia ** {{fr}} [http://lucyin.walon.org/guerni/walon_so_wiki.pdf Årtike di gazete so si idêye d' askepyî on Wikipedia] ** [http://moti.walon.org/ L' esplicant motî do walon, adjinçné avou Pablo Sarachaga] ** [[Wikt:Mwaisse pådje|Li "wiccionaire" walon, ki c' est lu k' a metou so pås so fotches]] ** {{en}} [http://commons.wikimedia.org/wiki/User:Lucyin Si pådje d' uzeu so les cmons d' Wikipedia] * Sacwants scrijhaedjes nén [[eplaidî]]s : ** [http://rifondou.walon.org/lv/aiwekidoime-rif.html C' est todi l' aiwe ki doime ki neye] (novele) ** [http://lucyin.walon.org/lv/150kilou.pdf Ramexhnêye d' arimés po ls efants] (bate del Marlagne, 1999) * Papîs d' gazete ** {{fr}} [http://www.lavenir.net/article/detail.aspx?articleid=DMF20131005_00370384 Papî d' Avni, octôbe 2013] * Conferinces ** [http://lucyin.walon.org/guerni/coferince_bive.ppt So les etimolodjeyes gayeles do walon] (e francès ey e walon, prezintêye a l' Univiersité des Troes-côps-vint a [[Bive]], li 6 di måss 2007) ** [http://rifondou.walon.org/coferince.html Sol rifondaedje do walon, [[Noû-Lovén]], måss 2001] * Scolyince ** [https://rifondou.walon.org/sicole/ Scoles da Djihinne] ** [https://rifondou.walon.org/sicole/index0.html Scoles da Souzane] == Sourdants == {{Commonscat|Lucien Mahin}} [[Categoreye:Rifondeus do walon|Mahin]] [[Categoreye:Sicrijheus e walon|Mahin]] [[Categoreye:Ricwereus sol walon|Mahin]] [[Categoreye:Eplaideus e walon|Mahin]] [[Categoreye:Bouteus pol walon|Mahin]] [[Categoreye:Li Rantoele (soce et gazete)|Mahin]] [[Categoreye:Tuzance walone|Mahin]] mjlb4gf95n6cz0w64sfeks7fcl0dfec 0 14605 425088 296510 2026-06-09T13:01:26Z Lucyin 16 425088 wikitext text/x-wiki '''Djamogne''' (fr: ''Jamoigne''), c' est èn [[ancyin ptit ban del Walonreye]], rebané avou [[Tchini]], e l' [[province di Lussimbork]]. == Mwaissès dnêyes == * [[Limero del posse]]: '''6810''' (nén candjî) * [[Limero diyalectolodjike]]: '''Vi 10''' * Lingaedje do payis: [[gåmès]] {{Commonscat|Jamoigne}} [[Categoreye:Ancyins ptits bans del Walonreye]] [[Categoreye:Veyes et viyaedjes di Walonreye]] [[Categoreye:Province do Lussimbork]] [[Categoreye:Gåme]] 2n2qa8157jk1gj50y867h6vvf6utg3s 425089 425088 2026-06-09T13:02:09Z Lucyin 16 425089 wikitext text/x-wiki '''Djamogne''' (fr: ''Jamoigne''), c' est èn [[ancyin ptit ban del Walonreye]], rebané avou [[Tchini]], e l' [[province do Lussimbork]]. == Mwaissès dnêyes == * [[Limero del posse]]: '''6810''' (nén candjî) * [[Limero diyalectolodjike]]: '''Vi 10''' * Lingaedje do payis: [[gåmès]] {{Commonscat|Jamoigne}} [[Categoreye:Ancyins ptits bans del Walonreye]] [[Categoreye:Veyes et viyaedjes di Walonreye]] [[Categoreye:Province do Lussimbork]] [[Categoreye:Gåme]] ko60s3elqeo9beloc78w2q5kwm76ket 2 26324 425113 417965 2026-06-10T11:38:58Z Samiha 267 425113 wikitext text/x-wiki bondjoû tertos. [[Wikipedia:Pordjet_Mot%C3%AE#totes_les_intr.C3.AAyes|Motî]] *[[Oronde des finiesses]] *[[Clavete]] *[[Clostrideye]] *[[spale]] *[[Manikenpisse]] *[[Mardasson]] *[[Lete di beloyance]] *[[alene]] *[[strî]] * [[strî (oxhea)]] *[[oxhlets d' l' oraye]] *[[Jean Radoux]] *[[Maurice Lacroix]] *[[Yvonne Stiernet]] * [[marcou]] * [[probiyotike]] * [[priyire muzulmande]] * [[rîtåve]] * [[fresse]] 40f7spzikxzq93t230ybg7rdv6pnd8c 0 46289 425095 417403 2026-06-09T19:40:13Z Lucyin 16 425095 wikitext text/x-wiki '''Jacky Clausse''', c' est on [[scrijheu]] e [[gåmès]]. Il a vnou å monde a [[Tintnî (viyaedje)|Tintnî]] e [[1950]].<ref>''[[Reflets Wallonie-Bruxelles]]'', {{l°|84}}, avri-may-djun 2025, p. 53.</ref> Il est rprins dins l' [[antolodjeye]] ''[[Cåzant livret des patwès del Gåme (live et stroete plake)|Livret-CD des patois de Gaume (antolodjeye)]]. == Ses lives e gåmès == * ''Au travé des couteurs, du Pirwitch' à Djibépan'' (2017) * ''Au travé des couteurs D'Hibèrnaud à Vilémant'' (2022) == {{HD}} == {{mic-lorg}} [http://denee.walon.org/~lucyin/tchanson/odio/JClau_cawes_pourcea.ogg Onk di ses tecses, k' i dit lu-minme] (''queûes d' pouchés'') == Sourdants == [[Categoreye:Sicrijheus e gåmès|Clausse]] gqpmkarbpjkc347coj9v7auv3a4kaqz 0 46572 425092 417404 2026-06-09T17:33:50Z Lucyin 16 425092 wikitext text/x-wiki {| id="toc" style="border-collapse:collapse;margin:0 0 1em 1.5em; float:right; width:280px;" border="1" cellspacing="0" cellpadding="2" |+<span style="font-size:large;">'''Tintnî'''<br />'''Tintnî'''<br />'''Tintigny'''</span> | colspan="2" align="center" style="background:#efefef;" | {| class="mw-collapsible" style="text-align:center; width:100%;" border="0" cellspacing="0" cellpadding="2" |+ |[[Imådje:Tintigny Belgium.svg|alt=|124x124px]] |[[Imådje:Blason Tintigny (Belgique).svg|alt=|135x135px]] |- |([[Drapea di Tintnî|Detays]]) |([[Armwereyes di Tintnî|Detays]]) |} |- | colspan="2" align="center" style="border-bottom:3px solid gray;" |'''Eplaeçmint del comene dins l' province'''[[Imådje:Tintigny Luxembourg Belgium Map.svg|alt=|388x388px]] |- |[[Lingaedje oficir]] |[[Francès (lingaedje)|Francès]] |- |[[Lingaedje coinrece]] |[[Lorin (lingaedje)|Lorin]] - [[Gåmès]] |- |[[Borguimwaisse]] |[[Benoît Piedbœuf]] |- |[[Eplaeçmint]] | - [[Arondixhmint d' Vierton]] - [[Province do Lussimbork]] - [[Walonreye]] - [[Beldjike]] |- |[[Sitindêye]] |81,79 km²<ref>https://web.archive.org/web/20200301140154/https://www.uvcw.be/communes/infos-com-1036-commune-de-tintigny.htm</ref> |- |[[Peuplåcion]] (asteure) | +/- 4.276 dimorants<ref>https://web.archive.org/web/20200301140154/https://www.uvcw.be/communes/infos-com-1036-commune-de-tintigny.htm</ref> |- |[[Dinsité]] (asteure) |<math>4.276 \div 81,79 =</math> 52,28 dimorants/km² |- |[[Coisse d' eure|Coisse d'&nbsp;eure]] |ECG ([[Eure del Coistrece di Grinwitch|ECG]]+1) / CEST (UTC+2) |- |[[Djivêye des preficses telefonikes eternåcionås|Preficse telefonike]] |(+32) 063 |} '''Tintnî''' (''[FR] Tintigny ; [LO] Tintnî''), c' est ene [[rebanêye comene]] del [[Province do Lussimbork]]. == Ban d' Tintni == * [[Tintnî (viyaedje)]] * [[Lochno]] * [[Belfontinne-el-Gåme]] * [[Savinså]] == Tuzance gåmesse == [[Jacky Clausse]] î a vnou å monde. {{ProvinceLussimbork}} == Referinces eyet sourdants == [[Categoreye:Comenes di Walonreye]] 2dd99yonemwqmty3r54w8lmdahssoxn 425093 425092 2026-06-09T19:05:23Z Lucyin 16 425093 wikitext text/x-wiki {| id="toc" style="border-collapse:collapse;margin:0 0 1em 1.5em; float:right; width:280px;" border="1" cellspacing="0" cellpadding="2" |+<span style="font-size:large;">'''Tintnî'''<br />'''Tintnî'''<br />'''Tintigny'''</span> | colspan="2" align="center" style="background:#efefef;" | {| class="mw-collapsible" style="text-align:center; width:100%;" border="0" cellspacing="0" cellpadding="2" |+ |[[Imådje:Tintigny Belgium.svg|alt=|124x124px]] |[[Imådje:Blason Tintigny (Belgique).svg|alt=|135x135px]] |- |([[Drapea di Tintnî|Detays]]) |([[Armwereyes di Tintnî|Detays]]) |} |- | colspan="2" align="center" style="border-bottom:3px solid gray;" |'''Eplaeçmint del comene dins l' province'''[[Imådje:Tintigny Luxembourg Belgium Map.svg|alt=|388x388px]] |- |[[Lingaedje oficir]] |[[Francès (lingaedje)|Francès]] |- |[[Lingaedje coinrece]] |[[Lorin (lingaedje)|Lorin]] - [[Gåmès]] |- |[[Borguimwaisse]] |[[Benoît Piedbœuf]] |- |[[Eplaeçmint]] | - [[Arondixhmint d' Vierton]] - [[Province do Lussimbork]] - [[Walonreye]] - [[Beldjike]] |- |[[Sitindêye]] |81,79 km²<ref>https://web.archive.org/web/20200301140154/https://www.uvcw.be/communes/infos-com-1036-commune-de-tintigny.htm</ref> |- |[[Peuplåcion]] (asteure) | +/- 4.276 dimorants<ref>https://web.archive.org/web/20200301140154/https://www.uvcw.be/communes/infos-com-1036-commune-de-tintigny.htm</ref> |- |[[Dinsité]] (asteure) |<math>4.276 \div 81,79 =</math> 52,28 dimorants/km² |- |[[Coisse d' eure|Coisse d'&nbsp;eure]] |ECG ([[Eure del Coistrece di Grinwitch|ECG]]+1) / CEST (UTC+2) |- |[[Djivêye des preficses telefonikes eternåcionås|Preficse telefonike]] |(+32) 063 |} '''Tintnî''' (''[FR] Tintigny ; [LO] Tintnî''), c' est ene [[rebanêye comene]] del [[Province do Lussimbork]]. == Ban d' Tintni == * [[Tintnî (viyaedje)]] * [[Lochno]] * [[Belfontinne-el-Gåme]] * [[Savinsåt]] == Tuzance gåmesse == [[Jacky Clausse]] î a vnou å monde. {{ProvinceLussimbork}} == Referinces eyet sourdants == [[Categoreye:Comenes di Walonreye]] nrzcarh9s0crbxohdeeqmiatxfmyls6 425097 425093 2026-06-09T19:53:38Z Lucyin 16 425097 wikitext text/x-wiki {| id="toc" style="border-collapse:collapse;margin:0 0 1em 1.5em; float:right; width:280px;" border="1" cellspacing="0" cellpadding="2" |+<span style="font-size:large;">'''Tintnî'''<br />'''Tintnî'''<br />'''Tintigny'''</span> | colspan="2" align="center" style="background:#efefef;" | {| class="mw-collapsible" style="text-align:center; width:100%;" border="0" cellspacing="0" cellpadding="2" |+ |[[Imådje:Tintigny Belgium.svg|alt=|124x124px]] |[[Imådje:Blason Tintigny (Belgique).svg|alt=|135x135px]] |- |([[Drapea di Tintnî|Detays]]) |([[Armwereyes di Tintnî|Detays]]) |} |- | colspan="2" align="center" style="border-bottom:3px solid gray;" |'''Eplaeçmint del comene dins l' province'''[[Imådje:Tintigny Luxembourg Belgium Map.svg|alt=|388x388px]] |- |[[Lingaedje oficir]] |[[Francès (lingaedje)|Francès]] |- |[[Lingaedje coinrece]] |[[Lorin (lingaedje)|Lorin]] - [[Gåmès]] |- |[[Borguimwaisse]] |[[Benoît Piedbœuf]] |- |[[Eplaeçmint]] | - [[Arondixhmint d' Vierton]] - [[Province do Lussimbork]] - [[Walonreye]] - [[Beldjike]] |- |[[Sitindêye]] |81,79 km²<ref>https://web.archive.org/web/20200301140154/https://www.uvcw.be/communes/infos-com-1036-commune-de-tintigny.htm</ref> |- |[[Peuplåcion]] (asteure) | +/- 4.276 dimorants<ref>https://web.archive.org/web/20200301140154/https://www.uvcw.be/communes/infos-com-1036-commune-de-tintigny.htm</ref> |- |[[Dinsité]] (asteure) |<math>4.276 \div 81,79 =</math> 52,28 dimorants/km² |- |[[Coisse d' eure|Coisse d'&nbsp;eure]] |ECG ([[Eure del Coistrece di Grinwitch|ECG]]+1) / CEST (UTC+2) |- |[[Djivêye des preficses telefonikes eternåcionås|Preficse telefonike]] |(+32) 063 |} '''Tintnî''' (''[FR] Tintigny ; [LO] Tintnî''), c' est ene [[rebanêye comene]] del [[Province do Lussimbork]]. == Ban d' Tintni == * [[Tintnî (viyaedje)]] * [[Lochno]] * [[Belfontinne-el-Gåme]] * [[Savinsåt]] {{ProvinceLussimbork}} == Referinces eyet sourdants == [[Categoreye:Comenes di Walonreye]] 1e902xokrxk5h1ag2yiilvysc4ydro5 425101 425097 2026-06-09T20:19:26Z Lucyin 16 425101 wikitext text/x-wiki {| id="toc" style="border-collapse:collapse;margin:0 0 1em 1.5em; float:right; width:280px;" border="1" cellspacing="0" cellpadding="2" |+<span style="font-size:large;">'''Tintnî'''<br />'''Tintnî'''<br />'''Tintigny'''</span> | colspan="2" align="center" style="background:#efefef;" | {| class="mw-collapsible" style="text-align:center; width:100%;" border="0" cellspacing="0" cellpadding="2" |+ |[[Imådje:Tintigny Belgium.svg|alt=|124x124px]] |[[Imådje:Blason Tintigny (Belgique).svg|alt=|135x135px]] |- |([[Drapea di Tintnî|Detays]]) |([[Armwereyes di Tintnî|Detays]]) |} |- | colspan="2" align="center" style="border-bottom:3px solid gray;" |'''Eplaeçmint del comene dins l' province'''[[Imådje:Tintigny Luxembourg Belgium Map.svg|alt=|388x388px]] |- |[[Lingaedje oficir]] |[[Francès (lingaedje)|Francès]] |- |[[Lingaedje coinrece]] |[[Lorin (lingaedje)|Lorin]] - [[Gåmès]] |- |[[Borguimwaisse]] |[[Benoît Piedbœuf]] |- |[[Eplaeçmint]] | - [[Arondixhmint d' Vierton]] - [[Province do Lussimbork]] - [[Walonreye]] - [[Beldjike]] |- |[[Sitindêye]] |81,79 km²<ref>https://web.archive.org/web/20200301140154/https://www.uvcw.be/communes/infos-com-1036-commune-de-tintigny.htm</ref> |- |[[Peuplåcion]] (asteure) | +/- 4.276 dimorants<ref>https://web.archive.org/web/20200301140154/https://www.uvcw.be/communes/infos-com-1036-commune-de-tintigny.htm</ref> |- |[[Dinsité]] (asteure) |<math>4.276 \div 81,79 =</math> 52,28 dimorants/km² |- |[[Coisse d' eure|Coisse d'&nbsp;eure]] |ECG ([[Eure del Coistrece di Grinwitch|ECG]]+1) / CEST (UTC+2) |- |[[Djivêye des preficses telefonikes eternåcionås|Preficse telefonike]] |(+32) 063 |} '''Tintnî''' (la-minme e [[sistinme Feller]], ''Tint'nî''; {{fr}} ''Tintigny''), c' est ene [[rebanêye comene]] del [[Province do Lussimbork]]. == Ban d' Tintni == * [[Tintnî (viyaedje)]] * [[Lochno]] * [[Belfontinne-el-Gåme]] * [[Savinsåt]] {{ProvinceLussimbork}} == Referinces eyet sourdants == [[Categoreye:Comenes di Walonreye]] 9j0gs7cr1ge4vxshd7ru37vgj01s0gk 0 55056 425107 425050 2026-06-10T09:05:03Z Lucyin 16 Lucyin a displaecî l’ pådje [[Fiesse do Sint-Sacramint]] viè [[Porcession do Sint-Sacramint]] : pus corant 425050 wikitext text/x-wiki [[Imådje:Boże Ciało Vrutky na Słowacji 3.jpg|thumb|e l' Pologne]] Li '''fiesse do Sint-Sacramint''', pus cnoxhowe come '''porcession do Sint-Sacramint'''<ref>''fièsse, porcèssion do sint sacreumint'' ([[S0]] a «fièsse» et «porcèssion»); Li lomaedje '''fiesse-Diè''' ni shonne nén esse dins les motîs, mins on sierveut cobén li mot francès ''fête-Dieu'' dins ene fråze e walon.</ref>, c' est ene fiesse rilidjeuse catolike ki s' passéve li dimegne après l' [[Trinité (fiesse)|Trinité]] (adon l' deujhinme dimegne après l' [[Pintcosse]]), e l' [[Beldjike]], todi. Ele n' î est pus foirt fiesteye pol djoû d' ouy, e l' Walonreye, todi. Mins elle l' esteut co a [[Lidje]] e [[c:Category:Corpus Christi solemnity in Liège|e 2017]]. == Istwere == Elle a stî metowe so pî pa [[sinte Djulene]] eyet l' binureuse [[Eve di Lidje]]. E [[1246]], ele kiminça a esse celebrêye e l' [[Principåté d' Lidje]]. Ele a divnou fiesse catolike oficire li [[8 di setimbe]] [[1264]] pa on decidaedje do [[påpe Orban IV]]. == Disrôlmint del fiesse == [[Imådje:Wa Adam Jean-Marie fiesse Sint-Sacramint.ogg|thumb|left|dins les anêyes 1950]] Les djoûs di dvant, on plantéve des [[may (coxhes d' åbe)|mays]] so les voyes del porcession. Et monter les ptits åtés (rpôzwers). Li djoû di dvant, les ptitès båsheles alént code des fleurs, et les rashonner amon les macherseurs (end aveut dins beacôp des viyaedjes). {{dal}} <center><gallery> Boże Ciało-Pietrzykowice-2024-0001-RIKiWK-MCD.jpg Boże_Ciało-Drochlin-2022-0009-RIKiWK-MCD.jpg Boże Ciało-Kroczyce-2023-0014-RIKiWK-MCD.jpg Boże Ciało-Kroczyce-2023-0022-RIKiWK-MCD.jpg Boże Ciało-Przyrów-2023-0003-RIKiWK-MCD.jpg </gallery></center> == Alére == Jean-Marie Adam, Li porcession do Sint-Sacramint, {{Ran}} l° 118, esté 2026. == Pî-note == {{Commonscat|Corpus Christi|l' porcession do Sint-Sacramint}} [[Categoreye:Catolicisse]] [[Categoreye:Cronolodjeye]] [[Categoreye:Fiesses rilidjeuses]] ooxyb7nl2mk77g807yl1ya6xmyl2kfq 0 55059 425091 2026-06-09T17:28:15Z Lucyin 16 Lucyin a displaecî l’ pådje [[Belfontinne-e-Gåme]] viè [[Belfontinne-el-Gåme]] : el (= e l') divant on femrin mot (come Måtche-el-Fåmene) 425091 wikitext text/x-wiki #REDIRECTION [[Belfontinne-el-Gåme]] ng58dufiowqcibg9dpaop0vn2ff3wqo 0 55060 425098 2026-06-09T20:16:28Z Lucyin 16 Pådje ahivêye avou «'''Tintnî ''' (la-minme e [[sistinme Feller]], ''Tint'nî''; {{fr}} ''Tintigny''), c' est èn [[ancyin ptit ban del Walonreye]], [[Tintnî|divnou intité]]. [[Imådje:Tintnî eglijhe.jpg|thumb|eglijhe]] == Mwaissès dnêyes == * [[Limeros del posse]]; limero diyalectolodjike: []; vî limero del posse: .: ** asteure: '''6730''' ** Di 1969 a 1977: '''6728''' * [[Limero diyalectolodjike]]: '''Vi 19'''. * [[Arondixhmint]]: [[Vierton]]. == Nos d' plaece di xxx == Ké...» 425098 wikitext text/x-wiki '''Tintnî ''' (la-minme e [[sistinme Feller]], ''Tint'nî''; {{fr}} ''Tintigny''), c' est èn [[ancyin ptit ban del Walonreye]], [[Tintnî|divnou intité]]. [[Imådje:Tintnî eglijhe.jpg|thumb|eglijhe]] == Mwaissès dnêyes == * [[Limeros del posse]]; limero diyalectolodjike: []; vî limero del posse: .: ** asteure: '''6730''' ** Di 1969 a 1977: '''6728''' * [[Limero diyalectolodjike]]: '''Vi 19'''. * [[Arondixhmint]]: [[Vierton]]. == Nos d' plaece di xxx == Kékes [[Toponimeye do walon|nos d' plaece]] di Tintnî === Hamteas === * [[Ansåt]] (''Ansâ'', fr. ''Ansart'') * [[Bruwene]] (''Bruwène'', fr. ''Breuvanne'') * Cinse di [[tchenoe (toponimeye)|Tchenoe]] (''Tchanou'', ''Tchénwa'', fr. ''Chenois'' * [[Han-dlé-Tintnî|Han]] (''Hang'', fr. ''Han'') * Li [[Mayni (toponimeye)|Mayni]] (''Méni'', fr. ''Mesnil'') * [[molén (toponimeye)|Molén]] d' [[ba (toponimeye)|Ferba]] (''Moulin d' férba'', fr. ''Moulin de Ferbas'') * [[Pont (toponimeye)|Ponsea]] (''Pancé'', fr. ''Poncele'') * [[mont (toponimeye)|Viymont]] (''Vilémang'', ''Villemont'') === Ôtès plaeces === * A vey avou des tchamps, des prés et des sårts: ** [[tchamp (toponimeye)|Bacantchamp]] * A vey avou les tienes et les vås: ** ås [[dos (toponimeue)|Ados]] (''aus ado'') ** å [[tchapea (toponimeye)|tchapea]] (''au tchèpé''). * A vey avou l' istwere ** Li [[bårire (toponimeye)|Bårire des malådes]] (''barière des malades'') * Ôtès sacwès et målåjhminces: ** les Aviôs (''lès-aviô'') ** Li Mébûle (''la mébûle'')<ref>[[TG1]] p. 68.</ref> == Tuzance gåmesse == [[Jacky Clausse]] î a vnou å monde. [[Categoreye:Ancyins ptits bans del Walonreye]] [[Categoreye:Veyes et viyaedjes di Walonreye]] [[Categoreye:Province do Lussimbork]] mx4nrum76g3t4gjkv2j7ll7raqajv7s 425099 425098 2026-06-09T20:17:44Z Lucyin 16 /* Nos d' plaece di xxx */ 425099 wikitext text/x-wiki '''Tintnî ''' (la-minme e [[sistinme Feller]], ''Tint'nî''; {{fr}} ''Tintigny''), c' est èn [[ancyin ptit ban del Walonreye]], [[Tintnî|divnou intité]]. [[Imådje:Tintnî eglijhe.jpg|thumb|eglijhe]] == Mwaissès dnêyes == * [[Limeros del posse]]; limero diyalectolodjike: []; vî limero del posse: .: ** asteure: '''6730''' ** Di 1969 a 1977: '''6728''' * [[Limero diyalectolodjike]]: '''Vi 19'''. * [[Arondixhmint]]: [[Vierton]]. == Nos d' plaece di Tintnî == [[Imådje:Han-dlé-Tintnî.jpg|thumb|Plake eviè Han]] Kékes [[Toponimeye do walon|nos d' plaece]] did la === Hamteas === * [[Ansåt]] (''Ansâ'', fr. ''Ansart'') * [[Bruwene]] (''Bruwène'', fr. ''Breuvanne'') * Cinse di [[tchenoe (toponimeye)|Tchenoe]] (''Tchanou'', ''Tchénwa'', fr. ''Chenois'' * [[Han-dlé-Tintnî|Han]] (''Hang'', fr. ''Han'') * Li [[Mayni (toponimeye)|Mayni]] (''Méni'', fr. ''Mesnil'') * [[molén (toponimeye)|Molén]] d' [[ba (toponimeye)|Ferba]] (''Moulin d' férba'', fr. ''Moulin de Ferbas'') * [[Pont (toponimeye)|Ponsea]] (''Pancé'', fr. ''Poncele'') * [[mont (toponimeye)|Viymont]] (''Vilémang'', ''Villemont'') === Ôtès plaeces === * A vey avou des tchamps, des prés et des sårts: ** [[tchamp (toponimeye)|Bacantchamp]] * A vey avou les tienes et les vås: ** ås [[dos (toponimeue)|Ados]] (''aus ado'') ** å [[tchapea (toponimeye)|tchapea]] (''au tchèpé''). * A vey avou l' istwere ** Li [[bårire (toponimeye)|Bårire des malådes]] (''barière des malades'') * Ôtès sacwès et målåjhminces: ** les Aviôs (''lès-aviô'') ** Li Mébûle (''la mébûle'')<ref>[[TG1]] p. 68.</ref> == Tuzance gåmesse == [[Jacky Clausse]] î a vnou å monde. [[Categoreye:Ancyins ptits bans del Walonreye]] [[Categoreye:Veyes et viyaedjes di Walonreye]] [[Categoreye:Province do Lussimbork]] io1y46oqarm14qetuuyzsy8o9j4qkvb 425100 425099 2026-06-09T20:18:19Z Lucyin 16 /* Tuzance gåmesse */ 425100 wikitext text/x-wiki '''Tintnî ''' (la-minme e [[sistinme Feller]], ''Tint'nî''; {{fr}} ''Tintigny''), c' est èn [[ancyin ptit ban del Walonreye]], [[Tintnî|divnou intité]]. [[Imådje:Tintnî eglijhe.jpg|thumb|eglijhe]] == Mwaissès dnêyes == * [[Limeros del posse]]; limero diyalectolodjike: []; vî limero del posse: .: ** asteure: '''6730''' ** Di 1969 a 1977: '''6728''' * [[Limero diyalectolodjike]]: '''Vi 19'''. * [[Arondixhmint]]: [[Vierton]]. == Nos d' plaece di Tintnî == [[Imådje:Han-dlé-Tintnî.jpg|thumb|Plake eviè Han]] Kékes [[Toponimeye do walon|nos d' plaece]] did la === Hamteas === * [[Ansåt]] (''Ansâ'', fr. ''Ansart'') * [[Bruwene]] (''Bruwène'', fr. ''Breuvanne'') * Cinse di [[tchenoe (toponimeye)|Tchenoe]] (''Tchanou'', ''Tchénwa'', fr. ''Chenois'' * [[Han-dlé-Tintnî|Han]] (''Hang'', fr. ''Han'') * Li [[Mayni (toponimeye)|Mayni]] (''Méni'', fr. ''Mesnil'') * [[molén (toponimeye)|Molén]] d' [[ba (toponimeye)|Ferba]] (''Moulin d' férba'', fr. ''Moulin de Ferbas'') * [[Pont (toponimeye)|Ponsea]] (''Pancé'', fr. ''Poncele'') * [[mont (toponimeye)|Viymont]] (''Vilémang'', ''Villemont'') === Ôtès plaeces === * A vey avou des tchamps, des prés et des sårts: ** [[tchamp (toponimeye)|Bacantchamp]] * A vey avou les tienes et les vås: ** ås [[dos (toponimeue)|Ados]] (''aus ado'') ** å [[tchapea (toponimeye)|tchapea]] (''au tchèpé''). * A vey avou l' istwere ** Li [[bårire (toponimeye)|Bårire des malådes]] (''barière des malades'') * Ôtès sacwès et målåjhminces: ** les Aviôs (''lès-aviô'') ** Li Mébûle (''la mébûle'')<ref>[[TG1]] p. 68.</ref> == Tuzance gåmesse == [[Jacky Clausse]] î a vnou å monde. == Sourdant == [[Categoreye:Ancyins ptits bans del Walonreye]] [[Categoreye:Veyes et viyaedjes di Walonreye]] [[Categoreye:Province do Lussimbork]] khnspz5m69ttakgzvu6716nsmt0jf8a 0 55061 425108 2026-06-10T09:05:03Z Lucyin 16 Lucyin a displaecî l’ pådje [[Fiesse do Sint-Sacramint]] viè [[Porcession do Sint-Sacramint]] : pus corant 425108 wikitext text/x-wiki #REDIRECTION [[Porcession do Sint-Sacramint]] gh1o6f9j97dyw72aj8ncmo3trc9l19g 0 55062 425115 2026-06-10T11:53:44Z Samiha 267 Pådje ahivêye avou «[[Imådje:Eglijhe catolike bizantene Tchevetogne imådjes meur (fresses).jpg|thumb|fresse di l' eglijhe bizantene di [[Tchevetogne]]]] Ene '''fresse''' <ref>di l' [[itålyin]] ''frisca'' (frisse) tot djåzant d' ene pondeure</ref>, c' e-st ene grande [[pondeure]] sovint fwaite so on meur. == Sourdant == {{Commonscat|Fresca|les fresses}} [[Categoreye:Pondeure]]» 425115 wikitext text/x-wiki [[Imådje:Eglijhe catolike bizantene Tchevetogne imådjes meur (fresses).jpg|thumb|fresse di l' eglijhe bizantene di [[Tchevetogne]]]] Ene '''fresse''' <ref>di l' [[itålyin]] ''frisca'' (frisse) tot djåzant d' ene pondeure</ref>, c' e-st ene grande [[pondeure]] sovint fwaite so on meur. == Sourdant == {{Commonscat|Fresca|les fresses}} [[Categoreye:Pondeure]] 30q1e5mv9z4gkrrbk2k2urauxplwf6r