Wikipedia wawiki https://wa.wikipedia.org/wiki/Mwaisse_p%C3%A5dje MediaWiki 1.47.0-wmf.15 first-letter Media Sipeciås Copene Uzeu Uzeu copene Wikipedia Wikipedia copene Imådje Imådje copene MediaWiki MediaWiki copene Modele Modele copene Aidance Aidance copene Categoreye Categoreye copene TimedText TimedText talk Module Discussion module Event Event talk Sujet 0 26949 426344 426323 2026-08-14T11:35:34Z Lucyin 16 426344 wikitext text/x-wiki [[Imådje:Dosimont Pierre-Joseph.jpg|thumb|(diviè 1940)]] '''Pierre-Joseph Dosimont''' (ki sinéve voltî '''''Pirre Djônsef''''', rifondou '''''Pire-Djôzef Dozîmont''', c' esteut on [[scrijheu e walon]]. Il aveut skepyî li [[28 di måss]] [[1868]] a [[Årveye]]. S' î a-t i morou li [[10 di måss]] [[1954]]. Di s' mestî, il esteut [[tonlî]]. Avou ses frés, il a metou so pås so fotches li societé «Tomeca» ki fjheut des [[bourtea]]s d' bwès ([[serene]]s), ey eto des [[batwere]]s di plastike. == Ouve e walon == Il a cmincî a scrire e walon k' il aveut passé swessante ans. Des [[tchanson e walon|tchansons]] k' i fjheut so des cnoxhowès airs. Cwand i cminça a scrire e walon, i n' kinoxheut nén [[Djôzef Calozet]], portant do viyaedje astok ([[Nåwinne]]). Cwand i l' a yeu rescontré, i s' a sintou ecoraedjî, aprume k' i l' aveut metou e rlåcion avou [[Jean Haust]] et bouter avou lu so [[ALW|ses rcweraedjes]]. Adon, il a scrît des cints et des cints d' tecses, [[arimé]]s, [[teyåte e walon|teyåte]], [[prôze]]. Tos les papîscrîts da Pire-Djôzef Dosimont estént wårdés ås [[Vîs Papîs (institucion)|Vîs Papîs]] a [[Sint-Houbert (veye)|Sint-Houbert]], mins l' institucion a bagué a [[Årlon]] dins les [[anêyes 2010]]. Les «egurniyaedjes Dozîmont», c' est tot so des cayés di scole. End a 2 metes hôt. Ene pårteye a stî [[fotocopiaedje|fotocopieye]]; les papîs sont wårdés pal [[Rantoele (soce)|Rantoele]]. Portant gn a eto di ses papîscrîts ki trinnént avå l' payis, come les troes cayés ritrovés a [[Vresse]] et rcopyîs pa [[Louis Baijot]] e 2009. Gn a yeu troes [[schôtlêyes di tecses]] k' ont stî eplaideyes : «Cwir et rcwir», pu [[L' Årdene foyowe (tecses)|L' Årdene foyowe]] (1944), shuvou di di [[L' Årdene ås côpons (tecses)|L' Årdene ås côpons]]. Les troes lives, et co des ôtes pitits livrets, ont stî [[imprimé]]s pa Arthur Duchêne [[ås Libins]]. <center><gallery> Dosimont Pierre-Joseph L' Årdene foyowe.jpg|L' Årdene foyowe Dosimont Pierre-Joseph Cwir et rcwir.jpg|Cwir et rcwir Dosimont Pierre-Joseph Årdene ås côpons.jpg|L' Årdene ås côpons </gallery></center> Ses ouves sont co bén replaideyes dins les [[gazetes e walon]] "[[Coutcouloudjoû (gazete)|Coutcouloudjoû]]" eyet ''[[Singulîs (gazete)|Singuliers]]''. Sol fén di s' veye, il a volou fé on [[motî]] walon (mins sovint sins l' francès). Mins gn a sacwants papîscrîts ki n' ont måy sitî rassonrés. == Come fijheu d' arimés == Come fijheu d' arimés, il a l' dår di fé moussî ene pekêye di beas mots dins ses ouves. Li målåjhmince, c' est k' i n' respectêye waire l' avançmint del fråze walone, et fé bråmint des "rmetaedjes divant" a môde del powezeye francesse. Padecô, ça rind l' comprindaedje målåjhey. Metans <blockquote><i>Lu lessai bout o pacawe<br>Quand gn’ è des compons qu’ i vaye<br>Et qu’ les bréches lurtièt bin roit<br>S’l’air dol choflatte qui mousse foû.</i></blockquote> Fåt comprinde: :''Li laecea boût e pacawe<br>Cwand gn a des côpons k' i våye<br>Et k' les braijhes lurtièt bin roed<br>Dizo l' shoflaedje di l' air ki mousse foû del shoflete. == Come diccionairî == I cmince pa mete tos les mots k' il eploye tos les djoûs, mins gn a toplin des calcaedjes di francès avou. Li dierin rassonraedje avize aveur sitî fwait e 1948, so on calpin ås letes. Il est evoyî a Mr R. Ruttienr (?) a Biarin. == Hant avou des ôtes waloneus == I rescontréve sovint [[Djôzef Calozet]]. I lyi a fwait èn arimé eplaidî dins les [[Cayés walons]]. I fourit temoen da [[Jean Haust]] dins ses inketes di l' [[ALW]]. I vneut eto voltî a [[Rdû]], amon l' sicretaire Delaite. Si fi, Châles Delaite, onk des aidants do [[Rasgotaedje des bassårdinreces]] si sovént bén d' lu. Ostant po rescontrer Haust e Sårtea (inte [[Nåwinne]] et [[Årvaye]]), ki po vni a Rdû, i passéve pa les bwès, tot rotant droet come èn î, «come s' il åreut yeu ene bardaxhe plantêye dins l' dos».<ref>Temognaedje da Châle Delaite a [[Lucyin Mahin]], tins des inketes pol Rasgotaedje (1995-1997).</ref> == {{HDV}} == [[L' Årdene ås côpons (tecses)#Adrovaedje|Adrovaedje da Djôzef Calozet dins onk di ses lives]] == Hårdêyes difoûtrinnes == * {{Wiccionaire-sicrijheus|r=1}} * {{Wikisourd-sicrijheus}} * [http://rifondou.walon.org/dosimont-rif.php Sacwants d' ses scrijhaedjes rimetous e rfondou walon] (so [[L' Aberteke (waibe)|l' Aberteke]]). * [http://walon.cultureforum.net/scrijeuses-f8/pj-dosimont-t102.htm Des ôtes tecses] (sol [[waibe (Daegntoele)|waibe]] “Li walon d’ emon nozôtes”). == Sourdant == [[Categoreye:Sicrijheus e walon|Dosimont]] q8q85451pgis50rq0sx7dbrfho6e23e 426345 426344 2026-08-14T11:40:45Z Lucyin 16 /* Ouve e walon */ 426345 wikitext text/x-wiki [[Imådje:Dosimont Pierre-Joseph.jpg|thumb|(diviè 1940)]] '''Pierre-Joseph Dosimont''' (ki sinéve voltî '''''Pirre Djônsef''''', rifondou '''''Pire-Djôzef Dozîmont''', c' esteut on [[scrijheu e walon]]. Il aveut skepyî li [[28 di måss]] [[1868]] a [[Årveye]]. S' î a-t i morou li [[10 di måss]] [[1954]]. Di s' mestî, il esteut [[tonlî]]. Avou ses frés, il a metou so pås so fotches li societé «Tomeca» ki fjheut des [[bourtea]]s d' bwès ([[serene]]s), ey eto des [[batwere]]s di plastike. == Ouve e walon == Il a cmincî a scrire e walon k' il aveut passé swessante ans. Des [[tchanson e walon|tchansons]] k' i fjheut so des cnoxhowès airs. Cwand i cminça a scrire e walon, i n' kinoxheut nén [[Djôzef Calozet]], portant do viyaedje astok ([[Nåwinne]]). Cwand i l' a yeu rescontré, i s' a sintou ecoraedjî, aprume k' i l' aveut metou e rlåcion avou [[Jean Haust]] et bouter avou lu so [[ALW|ses rcweraedjes]]. Adon, il a scrît des cints et des cints d' tecses, [[arimé]]s, [[teyåte e walon|teyåte]], [[prôze]]. Tos les papîscrîts da Pire-Djôzef Dosimont estént wårdés ås [[Vîs Papîs (institucion)|Vîs Papîs]] a [[Sint-Houbert (veye)|Sint-Houbert]], mins l' institucion a bagué a [[Årlon]] dins les [[anêyes 2010]]. Les «egurniyaedjes Dozîmont», c' est tot so des cayés di scole. End a 2 metes hôt. Ene pårteye a stî [[fotocopiaedje|fotocopieye]]; les papîs sont wårdés pal [[Rantoele (soce)|Rantoele]]. Portant gn a eto di ses papîscrîts ki trinnént avå l' payis, come les troes cayés ritrovés a [[Vresse]] et rcopyîs pa [[Louis Baijot]] e 2009. Gn a yeu troes [[schôtlêyes di tecses]] k' ont stî eplaideyes : «Cwir et rcwir», pu [[L' Årdene foyowe (tecses)|L' Årdene foyowe]] (1944), shuvou di di [[L' Årdene ås côpons (tecses)|L' Årdene ås côpons]]. Les troes lives, et co des ôtes pitits livrets, ont stî [[imprimé]]s pa Arthur Duchêne [[ås Libins]]. <center><gallery> Dosimont Pierre-Joseph L' Årdene foyowe.jpg|L' Årdene foyowe Dosimont Pierre-Joseph Cwir et rcwir.jpg|Cwir et rcwir Dosimont Pierre-Joseph Årdene ås côpons.jpg|L' Årdene ås côpons </gallery></center> Ses ouves sont co bén replaideyes dins les [[gazetes e walon]]: «''[[Les Cahiers wallons]]''», «[[Coutcouloudjoû (gazete)|Coutcouloudjoû]]» eyet «''[[Singulîs (gazete)|Singuliers]]''». Sol fén di s' veye, il a volou fé on [[motî]] walon (mins sovint sins l' francès). Mins gn a sacwants papîscrîts ki n' ont måy sitî rassonrés. == Come fijheu d' arimés == Come fijheu d' arimés, il a l' dår di fé moussî ene pekêye di beas mots dins ses ouves. Li målåjhmince, c' est k' i n' respectêye waire l' avançmint del fråze walone, et fé bråmint des "rmetaedjes divant" a môde del powezeye francesse. Padecô, ça rind l' comprindaedje målåjhey. Metans <blockquote><i>Lu lessai bout o pacawe<br>Quand gn’ è des compons qu’ i vaye<br>Et qu’ les bréches lurtièt bin roit<br>S’l’air dol choflatte qui mousse foû.</i></blockquote> Fåt comprinde: :''Li laecea boût e pacawe<br>Cwand gn a des côpons k' i våye<br>Et k' les braijhes lurtièt bin roed<br>Dizo l' shoflaedje di l' air ki mousse foû del shoflete. == Come diccionairî == I cmince pa mete tos les mots k' il eploye tos les djoûs, mins gn a toplin des calcaedjes di francès avou. Li dierin rassonraedje avize aveur sitî fwait e 1948, so on calpin ås letes. Il est evoyî a Mr R. Ruttienr (?) a Biarin. == Hant avou des ôtes waloneus == I rescontréve sovint [[Djôzef Calozet]]. I lyi a fwait èn arimé eplaidî dins les [[Cayés walons]]. I fourit temoen da [[Jean Haust]] dins ses inketes di l' [[ALW]]. I vneut eto voltî a [[Rdû]], amon l' sicretaire Delaite. Si fi, Châles Delaite, onk des aidants do [[Rasgotaedje des bassårdinreces]] si sovént bén d' lu. Ostant po rescontrer Haust e Sårtea (inte [[Nåwinne]] et [[Årvaye]]), ki po vni a Rdû, i passéve pa les bwès, tot rotant droet come èn î, «come s' il åreut yeu ene bardaxhe plantêye dins l' dos».<ref>Temognaedje da Châle Delaite a [[Lucyin Mahin]], tins des inketes pol Rasgotaedje (1995-1997).</ref> == {{HDV}} == [[L' Årdene ås côpons (tecses)#Adrovaedje|Adrovaedje da Djôzef Calozet dins onk di ses lives]] == Hårdêyes difoûtrinnes == * {{Wiccionaire-sicrijheus|r=1}} * {{Wikisourd-sicrijheus}} * [http://rifondou.walon.org/dosimont-rif.php Sacwants d' ses scrijhaedjes rimetous e rfondou walon] (so [[L' Aberteke (waibe)|l' Aberteke]]). * [http://walon.cultureforum.net/scrijeuses-f8/pj-dosimont-t102.htm Des ôtes tecses] (sol [[waibe (Daegntoele)|waibe]] “Li walon d’ emon nozôtes”). == Sourdant == [[Categoreye:Sicrijheus e walon|Dosimont]] a90wvvhau7p5acmkx7bdjglroveq73v 0 32949 426341 184716 2026-08-13T14:13:42Z EmausBot 3793 Correction d’une double redirection depuis [[Antolodjeye des powetes e walon d' après Vervî]] vers [[Anthologie des poètes wallons verviétois (antolodjeye)]] 426341 wikitext text/x-wiki #REDIRECTION [[Anthologie des poètes wallons verviétois (antolodjeye)]] npb8hsyfup4ehojcju37tozdbudtcm7 0 32950 426342 184747 2026-08-13T14:13:52Z EmausBot 3793 Correction d’une double redirection depuis [[Antolodjeye des powetes e walon d' après Vervî]] vers [[Anthologie des poètes wallons verviétois (antolodjeye)]] 426342 wikitext text/x-wiki #REDIRECTION [[Anthologie des poètes wallons verviétois (antolodjeye)]] npb8hsyfup4ehojcju37tozdbudtcm7 0 38662 426340 305726 2026-08-13T14:13:32Z EmausBot 3793 Correction d’une double redirection depuis [[Antolodjeye des powetes e walon d' après Vervî]] vers [[Anthologie des poètes wallons verviétois (antolodjeye)]] 426340 wikitext text/x-wiki #REDIRECTION [[Anthologie des poètes wallons verviétois (antolodjeye)]] npb8hsyfup4ehojcju37tozdbudtcm7 0 44190 426338 426337 2026-08-13T12:01:02Z Lucyin 16 /* Såvadjes feus e l' Walonreye */ 426338 wikitext text/x-wiki [[Imådje:Målfeu arganire.jpg|thumb|Såvadje feu dins ene rezieve d' [[arganî]]s (come on n' î pout nén mete les biesses po leyî rcrexhe les djonnes åbes, gn a toplin d' setchès yebes).]] [[Imådje:Fogo-no-cerrado.jpg|thumb]] On '''såvadje feu'''<ref>[[noûmot do walon|noûmot]] naturel, ki l' tcherpinte est calkêye so l' inglès "wildfire", askepyî e 2015.</ref>, c' est on [[målfeu]] k' a polou prinde tot seu (ou adon k' a stî metou moudrélmint) dins des [[bwès d' åbes|bwès]] u des stindowes di setche [[yebe]]. == Cåzes == On ndè voet pus sovint la k' gn a des [[bouxhon]]s inte les [[åbe]]s. C' est l' cas cwand gn a des plouves assez tins l' l' ivier. Et k' i gn a pont d' waidiaedje di tropeas dins les bwès. Come di djusse, ça pout esse ossu des [[målfeus metous]], pa des pormineus u des [[piromane]]s. On les voet pus sovint e l' esté, les anêyes di setchresse. I sont foirt kinoxhous divins les [[payis del Mîtrinne Mer]]. I shonne ki [[reschandixhaedje del Daegne]] va rinde les såvadjes feus todi pus corant. == Såvadjes feus e l' Walonreye == Tins del [[setchresse]] 2026, gn a yeu — kécfeye pol prumî côp — des såvadjes feus e l' Walonreye. <center>'''Såvadje feu d' [[Almå]] (12 d' awousse 2026)'''</center> <gallery> Såvadje feu Almå setchresse 2026 veyou di Stegne.jpg|Di [[Stegne]]: l' aisse di hintche est ås [[Noûponts]], li cene di droete dirî Almå Såvadje feu Almå setchresse 2026 di Tchanli.jpg|Do dzeu d' [[Tchanlî]] Såvadje feu Almå setchresse 2026 spessès foumires.jpg|Resprindaedje dirî Almå (après distindaedje pås pompîs, mins après on tournaedje do vint) Såvadje feu setchresse 2026 eglijhe Almå.jpg|avou l' clotchî d' Almå Såvadje feu setchresse 2026 Almå sapéns.jpg|avou ene cinse Såvadje feu setchresse 2026 eglijhe Almå elicoptere.jpg|avou èn [[elicoptere]] dins l' foumire Såvadje feu Almå setchresse 2026 eglijhe Tchanlî elicoptere.jpg|ôte elicoptere, veyou d' l' eglijhe di Tchanlî </gallery> == Sourdant == {{Commonscat|Wildfires|les såvadjes feus}} [[Categoreye:Rascråwes natureles]] [[Categoreye:Feu]] 65hd2uqqcgd4mxe8ikb1pejtcxzhemd 426339 426338 2026-08-13T12:02:48Z Lucyin 16 /* Såvadjes feus e l' Walonreye */ 426339 wikitext text/x-wiki [[Imådje:Målfeu arganire.jpg|thumb|Såvadje feu dins ene rezieve d' [[arganî]]s (come on n' î pout nén mete les biesses po leyî rcrexhe les djonnes åbes, gn a toplin d' setchès yebes).]] [[Imådje:Fogo-no-cerrado.jpg|thumb]] On '''såvadje feu'''<ref>[[noûmot do walon|noûmot]] naturel, ki l' tcherpinte est calkêye so l' inglès "wildfire", askepyî e 2015.</ref>, c' est on [[målfeu]] k' a polou prinde tot seu (ou adon k' a stî metou moudrélmint) dins des [[bwès d' åbes|bwès]] u des stindowes di setche [[yebe]]. == Cåzes == On ndè voet pus sovint la k' gn a des [[bouxhon]]s inte les [[åbe]]s. C' est l' cas cwand gn a des plouves assez tins l' l' ivier. Et k' i gn a pont d' waidiaedje di tropeas dins les bwès. Come di djusse, ça pout esse ossu des [[målfeus metous]], pa des pormineus u des [[piromane]]s. On les voet pus sovint e l' esté, les anêyes di setchresse. I sont foirt kinoxhous divins les [[payis del Mîtrinne Mer]]. I shonne ki [[reschandixhaedje del Daegne]] va rinde les såvadjes feus todi pus corant. == Såvadjes feus e l' Walonreye == Tins del [[setchresse]] 2026, gn a yeu — kécfeye pol prumî côp — des såvadjes feus e l' Walonreye. <center>'''Såvadje feu d' [[Almå]] (12 d' awousse 2026)'''</center> <gallery> Såvadje feu Almå setchresse 2026 veyou di Stegne.jpg|Di [[Stegne]]: l' aisse di hintche est ås [[Noûponts]], li cene di droete dirî Almå Såvadje feu Almå setchresse 2026 di Tchanli.jpg|Do dzeu d' [[Tchanlî]] Såvadje feu Almå setchresse 2026 spessès foumires.jpg|Resprindaedje dirî Almå (après distindaedje pås pompîs, mins après on tournaedje do vint) Såvadje feu setchresse 2026 eglijhe Almå.jpg|avou l' clotchî d' Almå Såvadje feu setchresse 2026 Almå sapéns.jpg|avou ene cinse Såvadje feu setchresse 2026 eglijhe Almå elicoptere.jpg|avou èn [[elicoptere]] dins l' foumire Såvadje feu Almå setchresse 2026 eglijhe Tchanlî elicoptere.jpg|ôte elicoptere avou on balon d' aiwe, veyou d' l' eglijhe di Tchanlî </gallery> == Sourdant == {{Commonscat|Wildfires|les såvadjes feus}} [[Categoreye:Rascråwes natureles]] [[Categoreye:Feu]] 0i2f0qf3akdukk458gb1b5zxelo34ml 0 55244 426343 2026-08-13T16:43:36Z Svenvandel8 29085 avocåt 426343 wikitext text/x-wiki {{Djermon}} '''Hubert Dolez''', c' esta èn [[avocåt]] [[Brussele (veye)|brusselwès]], k' ava nexhou li [[1808]] eyet k' ava morou li [[1880]]<ref>https://web.archive.org/web/20171207192645/http://jaimeuccle.be/histoire%20des%20rues/avenue%20dolez.html</ref><ref>https://unionisme.be/personne/Dolez/</ref><ref>https://www.kaowarsom.be/documents/bbom/Tome_III/Dolez.Hubert.pdf</ref>. == Cårire == == Bon dvwer == == Referinces eyet sourdants == [[Categoreye:Soce des doze]] byjzixddfplc2delfq5uavzlma4c6oc 14 55245 426346 2026-08-14T11:55:32Z PK2 2704 Page vide créée 426346 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1