Anthologie de la Littérature wallonne (live)

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="wa">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>wawiki</dbname>
    <base>https://wa.wikipedia.org/wiki/Mwaisse_p%C3%A5dje</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.23</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Sipeciås</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Copene</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Uzeu</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Uzeu copene</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Wikipedia copene</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Imådje</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Imådje copene</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki copene</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Modele</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Modele copene</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Aidance</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Aidance copene</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Categoreye</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Categoreye copene</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Discussion module</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
      <namespace key="2600" case="first-letter">Sujet</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Anthologie de la Littérature wallonne (live)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7715</id>
    <revision>
      <id>427097</id>
      <parentid>409765</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T20:41:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lucyin</username>
        <id>16</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>427097</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6525" sha1="5v9wriqzmr02pgl4id9oj7a707n8tpx" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:''{{lang|fr|Anthologie de la Littérature wallonne}}'' (live)}}
{{Dizo-tite|Istwere del Waloneye, come veyowe pås Walons}}
{{Dizo-tite|''''}}
[[Imådje:antolodjeye_piron.png|thumb|sorcoviete]]
Li '''grosse antolodjeye Piron'''&lt;ref&gt;«grosse» eneviè si pus ptite «[[Powetes walons d' ouy (antolodjeye)|antolodjeye Gallimard]]».&lt;/ref&gt;, c' est on gros spès [[live (po lére)|live]] k' a rexhou e [[1979]] ås [[eplaidreye]]s Mardaga a [[Lidje]], sicrît pa [[Maurice Piron]]. 

ISBN 2-8021-0024-6

== Mwaissès dnêyes ==
Li live, c' est on fel côp d' ouy so les [[scrijheus e walon]], dispu les prumîs tins do vraiy tecse walon (diviè [[16inme sieke|1580]]), disk' a 1978. 

I n' riprind ki les tecses di [[prôze]], les [[arimés]], et les [[cåzaedjisse|cåzaedjes di tchansons]], mins pont d' boket d' [[pîces di teyåte]] (apus ki [[Tåtî l' perikî (teyåte)|Tåtî l' perikî]]. 

Les 296 tecses sont rashious e [[sistinme Feller|scrijhaedje Feller]], et l' antolodjisse saye do wårder tos les accints des 47 viyaedjes u veyes ki les scrijheus ont-st eployî, tot raveurixhant les sacwès so dotance avou l' [[ALW]]. 

== Sipårdaedje des scrijheus avå l' Walonreye ==
I rprind tos les scrijheus(es) del [[Walonreye]], ostant les cis ki scrijhnut e [[walon]] (92 oteurs), ki les cis ki scrijhèt e [[picård]] (10 djins) u e [[gåmès]] (2 scrijheus), ça fwait 104, tertos eshonne.

Les accints do walon rprezintés dins les tecses sont stramés pattavå l' Walonreye, apus ki l' [[Årdene]] (waire riprezintêye) et l' payis d' [[Flipveye]] (rén). Les scrijheus d' [[Lidje]] minme ont, come di djusse li pus grosse pårt do wastea avou 45 nos. Les ôtes veyes k' ont dipus d' on rprezintant : [[Tchålerwè]] (3), [[Djodogne]] (2), [[Mont]] (3), [[Måmdey]] (2), [[Moustî-so-Sambe]] (2), [[Nameur]] (4), [[Nivele]] (2), [[Tournai]] (4), [[Vervî]] (4).

== Djivêye des scrijheus riprins dins l' Grosse Antolodjeye da Piron ==

=== Les scrijheus e walon ===
==== A-B ====
* [[Georges Alexis|Alexis, Georges]]
* [[François Bailleux|Bailleux, François]]. 
* [[Willy Bal|Bal, Willy]]
* [[Gabrielle Bernard|Bernard, Gabrielle]]
* [[Léon Bernus|Bernus, Léon]] 
* [[Jacques Bertrand|Bertrand, Jacques]]. 
* [[Jean-Denys Boussart|Boussart, Jean-Denys]]. 
* [[Henri Bragard|Bragard, Henri]]. 
* [[Toussaint Brahy|Brahy, Toussaint]]. 
* [[Ernest Brassinne|Brassinne, Ernest]]. 
* [[Louis Brixhe|Brixhe, Louis]]. 
* [[Jean Bury|Bury, Jean]].

==== C-D ====
* [[Joseph Calozet|Calozet, Joseph]]. 
* [[Victor Carpentier|Carpentier, Victor]]. 
* [[Théodore Chapelier|Chapelier, Théodore]]. 
* [[Félix Chaumont|Chaumont, Félix]]. 
* [[Jules Claskin|Claskin, Jules]]. 
* [[Henri Collette|Collette, Henri]]. 
* [[Nicolas Defrecheux|Defrecheux, Nicolas]]. 
* [[Jean-Joseph Dehin|Dehin, Jean-Joseph]]. 
* [[Franz Dewandelaer|Dewandelaer, Franz]]. 
* [[Joseph Durbuy|Durbuy, Joseph]]. 
* [[Charles Duvivier|Duvivier, Charles]].

==== F-I ==== 
* [[Pierre Faulx|Faulx, Pierre]]. 
* [[Jules Flabat|Flabat, Jules]].
* [[Henry Forir|Forir, Henry]]. 
* [[Alexandre Fossion|Fossion, Alexandre]]. 
* [[Charles Geerts|Geerts, Charles]]. 
* [[Ben Genaux|Genaux, Ben]]. 
* [[Victor George|George, Victor]]. 
* [[Émile Gérard|Gérard, Emile]]. 
* [[Émile Gilliard|Gilliard, Emile]]. 
* [[Charles Gothier|Gothier, Charles]]. 
* [[Robert Grafé|Grafé, Robert]]. 
* [[Abé Grisar|Grisar (Abbé)]]. 
* [[Jean Guillaume|Guillaume, Jean]]. 
* [[Jean-Joseph Hanson|Hanson, Jean-Joseph]].
* [[Simon de Harlez|Harlez (De), Simon]]. 
* [[Marcel Hecq|Hecq, Marcel]]. 
* [[André Henin|Henin, André]]. 
* [[Marcel Hicter|Hicter, Marcel]].
* [[Lambert de Hollogne|Hollogne (De), Lambert]]. 
* [[Jenny d'Inverno|Inverno (D'), Jenny]].

==== L-N ====
* [[Louis Lagauche|Lagauche, Louis]]. 
* [[Auguste Laloux|Laloux, Auguste]]. 
* [[Joseph Lamaye|Lamaye, Joseph]]. 
* [[Jean de Lathuy|Lathuy (De), Jean]]. 
* [[Marcel Launay|Launay, Marcel]]. 
* [[Édouard Laurent|Laurent, Edouard]]. 
* [[Louis Lecomte|Lecomte, Louis]]. 
* [[Jean Lejeune di Djoupeye|Lejeune, Jean]]. 
* [[Martin Lejeune|Lejeune, Martin]]. 
* [[Émile Lempereur|Lempereur, Émile]]. 
* [[Louis Loiseau|Loiseau, Louis]]. 
* [[Gustave Magnée|Magnée, Gustave]]. 
* [[Albert Maquet|Maquet, Albert]]. 
* [[Marian de Saint-Antoine]]. 
* [[Anatole Marchal|Marchal, Anatole]]. 
* [[Lucien Maréchal|Maréchal, Lucien]]. 
* [[Joseph Mignolet|Mignolet, Joseph]]. 
* [[Paul Moureau|Moureau, Paul]]. 
* [[Hubert Ora|Ora, Hubert]] 
* [[René Painblanc|Painblanc, René]]. 
* [[Henri Pétrez|Pétrez, Henri]]. 
* [[Jules Pirot|Pirot, Jules]].

==== O-S ====
* [[Gilles Ramoux|Ramoux, Gilles]]
* [[Jean Rathmès|Rathmès, Jean]]
* [[Louis Remacle|Remacle, Louis]]
* [[Edouard Remouchamps|Remouchamps, Edouard]]
* [[Michel Renard|Renard, Michel]]
* [[François Renkin|Renkin, François]]
* [[Lambert de Ryckman|Ryckman (De), Lambert]]
* [[Dieudonné Salme|Salme, Dieudonné]]
* [[Henri Simon|Simon, Henri]]
* [[Charles-Nicolas Simonon|Simonon, Charles-Nicolas]] 
* [[Georges Smal|Smal, Georges]]

==== T-X ====
* [[Michel Thiry|Thiry, Michel]]. 
* [[Henri Van Cutsem|Van Cutsem, Henri]]. 
* [[Jacques-Joseph Velez|Velez, Jacques-Joseph]]. 
* [[Auguste Vermer|Vermer, Auguste]]. 
* [[Joseph Vrindts|Vrindts, Joseph]]. 
* [[Léon Warnant|Warnant, Léon]].
* [[Edmond Wartique|Wartique, Edmond]]. 
* [[Charles Wérotte|Werotte, Charles]]. 
* [[Louis Wesphal|Wesphal, Louis]]. 
* [[Émile Wiket|Wiket, Émile]]. 
* [[Georges Willame|Willame, Georges]]. 
* [[Jean Wisimus|Wisimus, Jean]]. 
* [[Arthur Xhignesse|Xhignesse, Arthur]]. 
* [[Jean-François Xhoffer|Xhoffer, Jean-François]].

=== Sicrijheus e picård ===
* Descamps, Jean-Baptiste
* [[Joseph Dufrane|Dufrane, Joseph]]
* George, Henri
* Henno, Alfred
* [[Charles Letellier|Letellier, Charles]]
* [[Géo Libbrecht|Libbrecht, Géo]]
* Moutrieux, Pierre
* Prayez, Adolphe
* [[Henry Raveline|Raveline, Henry]]
* Wathiez, Adolphe

=== Sicrijheus e gåmès ===
* [[Bonneau, Fernand|Fernand Bonneau]]
* [[Albert Yande|Yande, Albert]]

== Hårdêyes difoûtrinnes == 
* [http://aberteke.walon.org/antolodjeyes.html#piron_mard Prezintaedje et loyéns viè des waibe-pådjes di scrijheus riprins dvins] {{Aberteke}}
* [https://www.beljike.be/beljike-langues-cultures-walon-culture-creyativite-artistike-scrijadje-histwere-anthologie-de-la-litterature-wallonne-maurice-piron Eplaidaedje éndjolike]
* {{Wks|Categoreye:Antolodjeye Piron}} (Bokets rimetous divins Wikisourd)

== Sourdant ==

[[Categoreye:antolodjeyes|Piron]]</text>
      <sha1>5v9wriqzmr02pgl4id9oj7a707n8tpx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>427098</id>
      <parentid>427097</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T21:04:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lucyin</username>
        <id>16</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>427098</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6506" sha1="9pv91v84qlytpubr1p3x5v65suv314y" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:''{{lang|fr|Anthologie de la Littérature wallonne}}'' (live)}}
{{Dizo-tite|Istwere del Waloneye, come veyowe pås Walons}}
[[Imådje:antolodjeye_piron.png|thumb|sorcoviete]]
Li '''grosse antolodjeye Piron'''&lt;ref&gt;«grosse» eneviè si pus ptite «[[Powetes walons d' ouy (antolodjeye)|antolodjeye Gallimard]]».&lt;/ref&gt;, c' est on gros spès [[live (po lére)|live]] k' a rexhou e [[1979]] ås [[eplaidreye]]s Mardaga a [[Lidje]], sicrît pa [[Maurice Piron]]. 

ISBN 2-8021-0024-6

== Mwaissès dnêyes ==
Li live, c' est on fel côp d' ouy so les [[scrijheus e walon]], dispu les prumîs tins do vraiy tecse walon (diviè [[16inme sieke|1580]]), disk' a 1978. 

I n' riprind ki les tecses di [[prôze]], les [[arimés]], et les [[cåzaedjisse|cåzaedjes di tchansons]], mins pont d' boket d' [[pîces di teyåte]] (apus ki [[Tåtî l' perikî (teyåte)|Tåtî l' perikî]]. 

Les 296 tecses sont rashious e [[sistinme Feller|scrijhaedje Feller]], et l' antolodjisse saye do wårder tos les accints des 47 viyaedjes u veyes ki les scrijheus ont-st eployî, tot raveurixhant les sacwès so dotance avou l' [[ALW]]. 

== Sipårdaedje des scrijheus avå l' Walonreye ==
I rprind tos les scrijheus(es) del [[Walonreye]], ostant les cis ki scrijhnut e [[walon]] (92 oteurs), ki les cis ki scrijhèt e [[picård]] (10 djins) u e [[gåmès]] (2 scrijheus), ça fwait 104, tertos eshonne.

Les accints do walon rprezintés dins les tecses sont stramés pattavå l' Walonreye, apus ki l' [[Årdene]] (waire riprezintêye) et l' payis d' [[Flipveye]] (rén). Les scrijheus d' [[Lidje]] minme ont, come di djusse li pus grosse pårt do wastea avou 45 nos. Les ôtes veyes k' ont dipus d' on rprezintant : [[Tchålerwè]] (3), [[Djodogne]] (2), [[Mont]] (3), [[Måmdey]] (2), [[Moustî-so-Sambe]] (2), [[Nameur]] (4), [[Nivele]] (2), [[Tournai]] (4), [[Vervî]] (4).

== Djivêye des scrijheus riprins dins l' Grosse Antolodjeye da Piron ==

=== Les scrijheus e walon ===
==== A-B ====
* [[Georges Alexis|Alexis, Georges]]
* [[François Bailleux|Bailleux, François]]. 
* [[Willy Bal|Bal, Willy]]
* [[Gabrielle Bernard|Bernard, Gabrielle]]
* [[Léon Bernus|Bernus, Léon]] 
* [[Jacques Bertrand|Bertrand, Jacques]]. 
* [[Jean-Denys Boussart|Boussart, Jean-Denys]]. 
* [[Henri Bragard|Bragard, Henri]]. 
* [[Toussaint Brahy|Brahy, Toussaint]]. 
* [[Ernest Brassinne|Brassinne, Ernest]]. 
* [[Louis Brixhe|Brixhe, Louis]]. 
* [[Jean Bury|Bury, Jean]].

==== C-D ====
* [[Joseph Calozet|Calozet, Joseph]]. 
* [[Victor Carpentier|Carpentier, Victor]]. 
* [[Théodore Chapelier|Chapelier, Théodore]]. 
* [[Félix Chaumont|Chaumont, Félix]]. 
* [[Jules Claskin|Claskin, Jules]]. 
* [[Henri Collette|Collette, Henri]]. 
* [[Nicolas Defrecheux|Defrecheux, Nicolas]]. 
* [[Jean-Joseph Dehin|Dehin, Jean-Joseph]]. 
* [[Franz Dewandelaer|Dewandelaer, Franz]]. 
* [[Joseph Durbuy|Durbuy, Joseph]]. 
* [[Charles Duvivier|Duvivier, Charles]].

==== F-I ==== 
* [[Pierre Faulx|Faulx, Pierre]]. 
* [[Jules Flabat|Flabat, Jules]].
* [[Henry Forir|Forir, Henry]]. 
* [[Alexandre Fossion|Fossion, Alexandre]]. 
* [[Charles Geerts|Geerts, Charles]]. 
* [[Ben Genaux|Genaux, Ben]]. 
* [[Victor George|George, Victor]]. 
* [[Émile Gérard|Gérard, Emile]]. 
* [[Émile Gilliard|Gilliard, Emile]]. 
* [[Charles Gothier|Gothier, Charles]]. 
* [[Robert Grafé|Grafé, Robert]]. 
* [[Abé Grisar|Grisar (Abbé)]]. 
* [[Jean Guillaume|Guillaume, Jean]]. 
* [[Jean-Joseph Hanson|Hanson, Jean-Joseph]].
* [[Simon de Harlez|Harlez (De), Simon]]. 
* [[Marcel Hecq|Hecq, Marcel]]. 
* [[André Henin|Henin, André]]. 
* [[Marcel Hicter|Hicter, Marcel]].
* [[Lambert de Hollogne|Hollogne (De), Lambert]]. 
* [[Jenny d'Inverno|Inverno (D'), Jenny]].

==== L-N ====
* [[Louis Lagauche|Lagauche, Louis]]. 
* [[Auguste Laloux|Laloux, Auguste]]. 
* [[Joseph Lamaye|Lamaye, Joseph]]. 
* [[Jean de Lathuy|Lathuy (De), Jean]]. 
* [[Marcel Launay|Launay, Marcel]]. 
* [[Édouard Laurent|Laurent, Edouard]]. 
* [[Louis Lecomte|Lecomte, Louis]]. 
* [[Jean Lejeune di Djoupeye|Lejeune, Jean]]. 
* [[Martin Lejeune|Lejeune, Martin]]. 
* [[Émile Lempereur|Lempereur, Émile]]. 
* [[Louis Loiseau|Loiseau, Louis]]. 
* [[Gustave Magnée|Magnée, Gustave]]. 
* [[Albert Maquet|Maquet, Albert]]. 
* [[Marian de Saint-Antoine]]. 
* [[Anatole Marchal|Marchal, Anatole]]. 
* [[Lucien Maréchal|Maréchal, Lucien]]. 
* [[Joseph Mignolet|Mignolet, Joseph]]. 
* [[Paul Moureau|Moureau, Paul]]. 
* [[Hubert Ora|Ora, Hubert]] 
* [[René Painblanc|Painblanc, René]]. 
* [[Henri Pétrez|Pétrez, Henri]]. 
* [[Jules Pirot|Pirot, Jules]].

==== O-S ====
* [[Gilles Ramoux|Ramoux, Gilles]]
* [[Jean Rathmès|Rathmès, Jean]]
* [[Louis Remacle|Remacle, Louis]]
* [[Edouard Remouchamps|Remouchamps, Edouard]]
* [[Michel Renard|Renard, Michel]]
* [[François Renkin|Renkin, François]]
* [[Lambert de Ryckman|Ryckman (De), Lambert]]
* [[Dieudonné Salme|Salme, Dieudonné]]
* [[Henri Simon|Simon, Henri]]
* [[Charles-Nicolas Simonon|Simonon, Charles-Nicolas]] 
* [[Georges Smal|Smal, Georges]]

==== T-X ====
* [[Michel Thiry|Thiry, Michel]]. 
* [[Henri Van Cutsem|Van Cutsem, Henri]]. 
* [[Jacques-Joseph Velez|Velez, Jacques-Joseph]]. 
* [[Auguste Vermer|Vermer, Auguste]]. 
* [[Joseph Vrindts|Vrindts, Joseph]]. 
* [[Léon Warnant|Warnant, Léon]].
* [[Edmond Wartique|Wartique, Edmond]]. 
* [[Charles Wérotte|Werotte, Charles]]. 
* [[Louis Wesphal|Wesphal, Louis]]. 
* [[Émile Wiket|Wiket, Émile]]. 
* [[Georges Willame|Willame, Georges]]. 
* [[Jean Wisimus|Wisimus, Jean]]. 
* [[Arthur Xhignesse|Xhignesse, Arthur]]. 
* [[Jean-François Xhoffer|Xhoffer, Jean-François]].

=== Sicrijheus e picård ===
* Descamps, Jean-Baptiste
* [[Joseph Dufrane|Dufrane, Joseph]]
* George, Henri
* Henno, Alfred
* [[Charles Letellier|Letellier, Charles]]
* [[Géo Libbrecht|Libbrecht, Géo]]
* Moutrieux, Pierre
* Prayez, Adolphe
* [[Henry Raveline|Raveline, Henry]]
* Wathiez, Adolphe

=== Sicrijheus e gåmès ===
* [[Bonneau, Fernand|Fernand Bonneau]]
* [[Albert Yande|Yande, Albert]]

== Hårdêyes difoûtrinnes == 
* [http://aberteke.walon.org/antolodjeyes.html#piron_mard Prezintaedje et loyéns viè des waibe-pådjes di scrijheus riprins dvins] {{Aberteke}}
* [https://www.beljike.be/beljike-langues-cultures-walon-culture-creyativite-artistike-scrijadje-histwere-anthologie-de-la-litterature-wallonne-maurice-piron Eplaidaedje éndjolike]
* {{Wks|Categoreye:Antolodjeye Piron}} (Bokets rimetous divins Wikisourd)

== Sourdant ==

[[Categoreye:antolodjeyes|Piron]]</text>
      <sha1>9pv91v84qlytpubr1p3x5v65suv314y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>427099</id>
      <parentid>427098</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T21:05:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lucyin</username>
        <id>16</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Lucyin a displaecî l’ pådje [[Antolodjeye Piron]] viè [[Anthologie de la Littérature wallonne (live)]] : vraiy tite</comment>
      <origin>427098</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6506" sha1="9pv91v84qlytpubr1p3x5v65suv314y" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:''{{lang|fr|Anthologie de la Littérature wallonne}}'' (live)}}
{{Dizo-tite|Istwere del Waloneye, come veyowe pås Walons}}
[[Imådje:antolodjeye_piron.png|thumb|sorcoviete]]
Li '''grosse antolodjeye Piron'''&lt;ref&gt;«grosse» eneviè si pus ptite «[[Powetes walons d' ouy (antolodjeye)|antolodjeye Gallimard]]».&lt;/ref&gt;, c' est on gros spès [[live (po lére)|live]] k' a rexhou e [[1979]] ås [[eplaidreye]]s Mardaga a [[Lidje]], sicrît pa [[Maurice Piron]]. 

ISBN 2-8021-0024-6

== Mwaissès dnêyes ==
Li live, c' est on fel côp d' ouy so les [[scrijheus e walon]], dispu les prumîs tins do vraiy tecse walon (diviè [[16inme sieke|1580]]), disk' a 1978. 

I n' riprind ki les tecses di [[prôze]], les [[arimés]], et les [[cåzaedjisse|cåzaedjes di tchansons]], mins pont d' boket d' [[pîces di teyåte]] (apus ki [[Tåtî l' perikî (teyåte)|Tåtî l' perikî]]. 

Les 296 tecses sont rashious e [[sistinme Feller|scrijhaedje Feller]], et l' antolodjisse saye do wårder tos les accints des 47 viyaedjes u veyes ki les scrijheus ont-st eployî, tot raveurixhant les sacwès so dotance avou l' [[ALW]]. 

== Sipårdaedje des scrijheus avå l' Walonreye ==
I rprind tos les scrijheus(es) del [[Walonreye]], ostant les cis ki scrijhnut e [[walon]] (92 oteurs), ki les cis ki scrijhèt e [[picård]] (10 djins) u e [[gåmès]] (2 scrijheus), ça fwait 104, tertos eshonne.

Les accints do walon rprezintés dins les tecses sont stramés pattavå l' Walonreye, apus ki l' [[Årdene]] (waire riprezintêye) et l' payis d' [[Flipveye]] (rén). Les scrijheus d' [[Lidje]] minme ont, come di djusse li pus grosse pårt do wastea avou 45 nos. Les ôtes veyes k' ont dipus d' on rprezintant : [[Tchålerwè]] (3), [[Djodogne]] (2), [[Mont]] (3), [[Måmdey]] (2), [[Moustî-so-Sambe]] (2), [[Nameur]] (4), [[Nivele]] (2), [[Tournai]] (4), [[Vervî]] (4).

== Djivêye des scrijheus riprins dins l' Grosse Antolodjeye da Piron ==

=== Les scrijheus e walon ===
==== A-B ====
* [[Georges Alexis|Alexis, Georges]]
* [[François Bailleux|Bailleux, François]]. 
* [[Willy Bal|Bal, Willy]]
* [[Gabrielle Bernard|Bernard, Gabrielle]]
* [[Léon Bernus|Bernus, Léon]] 
* [[Jacques Bertrand|Bertrand, Jacques]]. 
* [[Jean-Denys Boussart|Boussart, Jean-Denys]]. 
* [[Henri Bragard|Bragard, Henri]]. 
* [[Toussaint Brahy|Brahy, Toussaint]]. 
* [[Ernest Brassinne|Brassinne, Ernest]]. 
* [[Louis Brixhe|Brixhe, Louis]]. 
* [[Jean Bury|Bury, Jean]].

==== C-D ====
* [[Joseph Calozet|Calozet, Joseph]]. 
* [[Victor Carpentier|Carpentier, Victor]]. 
* [[Théodore Chapelier|Chapelier, Théodore]]. 
* [[Félix Chaumont|Chaumont, Félix]]. 
* [[Jules Claskin|Claskin, Jules]]. 
* [[Henri Collette|Collette, Henri]]. 
* [[Nicolas Defrecheux|Defrecheux, Nicolas]]. 
* [[Jean-Joseph Dehin|Dehin, Jean-Joseph]]. 
* [[Franz Dewandelaer|Dewandelaer, Franz]]. 
* [[Joseph Durbuy|Durbuy, Joseph]]. 
* [[Charles Duvivier|Duvivier, Charles]].

==== F-I ==== 
* [[Pierre Faulx|Faulx, Pierre]]. 
* [[Jules Flabat|Flabat, Jules]].
* [[Henry Forir|Forir, Henry]]. 
* [[Alexandre Fossion|Fossion, Alexandre]]. 
* [[Charles Geerts|Geerts, Charles]]. 
* [[Ben Genaux|Genaux, Ben]]. 
* [[Victor George|George, Victor]]. 
* [[Émile Gérard|Gérard, Emile]]. 
* [[Émile Gilliard|Gilliard, Emile]]. 
* [[Charles Gothier|Gothier, Charles]]. 
* [[Robert Grafé|Grafé, Robert]]. 
* [[Abé Grisar|Grisar (Abbé)]]. 
* [[Jean Guillaume|Guillaume, Jean]]. 
* [[Jean-Joseph Hanson|Hanson, Jean-Joseph]].
* [[Simon de Harlez|Harlez (De), Simon]]. 
* [[Marcel Hecq|Hecq, Marcel]]. 
* [[André Henin|Henin, André]]. 
* [[Marcel Hicter|Hicter, Marcel]].
* [[Lambert de Hollogne|Hollogne (De), Lambert]]. 
* [[Jenny d'Inverno|Inverno (D'), Jenny]].

==== L-N ====
* [[Louis Lagauche|Lagauche, Louis]]. 
* [[Auguste Laloux|Laloux, Auguste]]. 
* [[Joseph Lamaye|Lamaye, Joseph]]. 
* [[Jean de Lathuy|Lathuy (De), Jean]]. 
* [[Marcel Launay|Launay, Marcel]]. 
* [[Édouard Laurent|Laurent, Edouard]]. 
* [[Louis Lecomte|Lecomte, Louis]]. 
* [[Jean Lejeune di Djoupeye|Lejeune, Jean]]. 
* [[Martin Lejeune|Lejeune, Martin]]. 
* [[Émile Lempereur|Lempereur, Émile]]. 
* [[Louis Loiseau|Loiseau, Louis]]. 
* [[Gustave Magnée|Magnée, Gustave]]. 
* [[Albert Maquet|Maquet, Albert]]. 
* [[Marian de Saint-Antoine]]. 
* [[Anatole Marchal|Marchal, Anatole]]. 
* [[Lucien Maréchal|Maréchal, Lucien]]. 
* [[Joseph Mignolet|Mignolet, Joseph]]. 
* [[Paul Moureau|Moureau, Paul]]. 
* [[Hubert Ora|Ora, Hubert]] 
* [[René Painblanc|Painblanc, René]]. 
* [[Henri Pétrez|Pétrez, Henri]]. 
* [[Jules Pirot|Pirot, Jules]].

==== O-S ====
* [[Gilles Ramoux|Ramoux, Gilles]]
* [[Jean Rathmès|Rathmès, Jean]]
* [[Louis Remacle|Remacle, Louis]]
* [[Edouard Remouchamps|Remouchamps, Edouard]]
* [[Michel Renard|Renard, Michel]]
* [[François Renkin|Renkin, François]]
* [[Lambert de Ryckman|Ryckman (De), Lambert]]
* [[Dieudonné Salme|Salme, Dieudonné]]
* [[Henri Simon|Simon, Henri]]
* [[Charles-Nicolas Simonon|Simonon, Charles-Nicolas]] 
* [[Georges Smal|Smal, Georges]]

==== T-X ====
* [[Michel Thiry|Thiry, Michel]]. 
* [[Henri Van Cutsem|Van Cutsem, Henri]]. 
* [[Jacques-Joseph Velez|Velez, Jacques-Joseph]]. 
* [[Auguste Vermer|Vermer, Auguste]]. 
* [[Joseph Vrindts|Vrindts, Joseph]]. 
* [[Léon Warnant|Warnant, Léon]].
* [[Edmond Wartique|Wartique, Edmond]]. 
* [[Charles Wérotte|Werotte, Charles]]. 
* [[Louis Wesphal|Wesphal, Louis]]. 
* [[Émile Wiket|Wiket, Émile]]. 
* [[Georges Willame|Willame, Georges]]. 
* [[Jean Wisimus|Wisimus, Jean]]. 
* [[Arthur Xhignesse|Xhignesse, Arthur]]. 
* [[Jean-François Xhoffer|Xhoffer, Jean-François]].

=== Sicrijheus e picård ===
* Descamps, Jean-Baptiste
* [[Joseph Dufrane|Dufrane, Joseph]]
* George, Henri
* Henno, Alfred
* [[Charles Letellier|Letellier, Charles]]
* [[Géo Libbrecht|Libbrecht, Géo]]
* Moutrieux, Pierre
* Prayez, Adolphe
* [[Henry Raveline|Raveline, Henry]]
* Wathiez, Adolphe

=== Sicrijheus e gåmès ===
* [[Bonneau, Fernand|Fernand Bonneau]]
* [[Albert Yande|Yande, Albert]]

== Hårdêyes difoûtrinnes == 
* [http://aberteke.walon.org/antolodjeyes.html#piron_mard Prezintaedje et loyéns viè des waibe-pådjes di scrijheus riprins dvins] {{Aberteke}}
* [https://www.beljike.be/beljike-langues-cultures-walon-culture-creyativite-artistike-scrijadje-histwere-anthologie-de-la-litterature-wallonne-maurice-piron Eplaidaedje éndjolike]
* {{Wks|Categoreye:Antolodjeye Piron}} (Bokets rimetous divins Wikisourd)

== Sourdant ==

[[Categoreye:antolodjeyes|Piron]]</text>
      <sha1>9pv91v84qlytpubr1p3x5v65suv314y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>427101</id>
      <parentid>427099</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T21:06:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lucyin</username>
        <id>16</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>427101</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6553" sha1="ezs55qv6dbd6hohr328r2ca6wnqjjzi" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:''{{lang|fr|Anthologie de la Littérature wallonne}}'' (live)}}
{{Dizo-tite|Grosse antolodjeye Piron}}
[[Imådje:antolodjeye_piron.png|thumb|sorcoviete]]
Li '''grosse antolodjeye Piron'''&lt;ref&gt;«grosse» eneviè si pus ptite «[[Powetes walons d' ouy (antolodjeye)|antolodjeye Gallimard]]».&lt;/ref&gt;, di s' vraiy tite, '''''Anthologie de la Littérature wallonne''''', c' est on gros spès [[live (po lére)|live]] k' a rexhou e [[1979]] ås [[eplaidreye]]s Mardaga a [[Lidje]], sicrît pa [[Maurice Piron]]. 

ISBN 2-8021-0024-6

== Mwaissès dnêyes ==
Li live, c' est on fel côp d' ouy so les [[scrijheus e walon]], dispu les prumîs tins do vraiy tecse walon (diviè [[16inme sieke|1580]]), disk' a 1978. 

I n' riprind ki les tecses di [[prôze]], les [[arimés]], et les [[cåzaedjisse|cåzaedjes di tchansons]], mins pont d' boket d' [[pîces di teyåte]] (apus ki [[Tåtî l' perikî (teyåte)|Tåtî l' perikî]]. 

Les 296 tecses sont rashious e [[sistinme Feller|scrijhaedje Feller]], et l' antolodjisse saye do wårder tos les accints des 47 viyaedjes u veyes ki les scrijheus ont-st eployî, tot raveurixhant les sacwès so dotance avou l' [[ALW]]. 

== Sipårdaedje des scrijheus avå l' Walonreye ==
I rprind tos les scrijheus(es) del [[Walonreye]], ostant les cis ki scrijhnut e [[walon]] (92 oteurs), ki les cis ki scrijhèt e [[picård]] (10 djins) u e [[gåmès]] (2 scrijheus), ça fwait 104, tertos eshonne.

Les accints do walon rprezintés dins les tecses sont stramés pattavå l' Walonreye, apus ki l' [[Årdene]] (waire riprezintêye) et l' payis d' [[Flipveye]] (rén). Les scrijheus d' [[Lidje]] minme ont, come di djusse li pus grosse pårt do wastea avou 45 nos. Les ôtes veyes k' ont dipus d' on rprezintant : [[Tchålerwè]] (3), [[Djodogne]] (2), [[Mont]] (3), [[Måmdey]] (2), [[Moustî-so-Sambe]] (2), [[Nameur]] (4), [[Nivele]] (2), [[Tournai]] (4), [[Vervî]] (4).

== Djivêye des scrijheus riprins dins l' Grosse Antolodjeye da Piron ==

=== Les scrijheus e walon ===
==== A-B ====
* [[Georges Alexis|Alexis, Georges]]
* [[François Bailleux|Bailleux, François]]. 
* [[Willy Bal|Bal, Willy]]
* [[Gabrielle Bernard|Bernard, Gabrielle]]
* [[Léon Bernus|Bernus, Léon]] 
* [[Jacques Bertrand|Bertrand, Jacques]]. 
* [[Jean-Denys Boussart|Boussart, Jean-Denys]]. 
* [[Henri Bragard|Bragard, Henri]]. 
* [[Toussaint Brahy|Brahy, Toussaint]]. 
* [[Ernest Brassinne|Brassinne, Ernest]]. 
* [[Louis Brixhe|Brixhe, Louis]]. 
* [[Jean Bury|Bury, Jean]].

==== C-D ====
* [[Joseph Calozet|Calozet, Joseph]]. 
* [[Victor Carpentier|Carpentier, Victor]]. 
* [[Théodore Chapelier|Chapelier, Théodore]]. 
* [[Félix Chaumont|Chaumont, Félix]]. 
* [[Jules Claskin|Claskin, Jules]]. 
* [[Henri Collette|Collette, Henri]]. 
* [[Nicolas Defrecheux|Defrecheux, Nicolas]]. 
* [[Jean-Joseph Dehin|Dehin, Jean-Joseph]]. 
* [[Franz Dewandelaer|Dewandelaer, Franz]]. 
* [[Joseph Durbuy|Durbuy, Joseph]]. 
* [[Charles Duvivier|Duvivier, Charles]].

==== F-I ==== 
* [[Pierre Faulx|Faulx, Pierre]]. 
* [[Jules Flabat|Flabat, Jules]].
* [[Henry Forir|Forir, Henry]]. 
* [[Alexandre Fossion|Fossion, Alexandre]]. 
* [[Charles Geerts|Geerts, Charles]]. 
* [[Ben Genaux|Genaux, Ben]]. 
* [[Victor George|George, Victor]]. 
* [[Émile Gérard|Gérard, Emile]]. 
* [[Émile Gilliard|Gilliard, Emile]]. 
* [[Charles Gothier|Gothier, Charles]]. 
* [[Robert Grafé|Grafé, Robert]]. 
* [[Abé Grisar|Grisar (Abbé)]]. 
* [[Jean Guillaume|Guillaume, Jean]]. 
* [[Jean-Joseph Hanson|Hanson, Jean-Joseph]].
* [[Simon de Harlez|Harlez (De), Simon]]. 
* [[Marcel Hecq|Hecq, Marcel]]. 
* [[André Henin|Henin, André]]. 
* [[Marcel Hicter|Hicter, Marcel]].
* [[Lambert de Hollogne|Hollogne (De), Lambert]]. 
* [[Jenny d'Inverno|Inverno (D'), Jenny]].

==== L-N ====
* [[Louis Lagauche|Lagauche, Louis]]. 
* [[Auguste Laloux|Laloux, Auguste]]. 
* [[Joseph Lamaye|Lamaye, Joseph]]. 
* [[Jean de Lathuy|Lathuy (De), Jean]]. 
* [[Marcel Launay|Launay, Marcel]]. 
* [[Édouard Laurent|Laurent, Edouard]]. 
* [[Louis Lecomte|Lecomte, Louis]]. 
* [[Jean Lejeune di Djoupeye|Lejeune, Jean]]. 
* [[Martin Lejeune|Lejeune, Martin]]. 
* [[Émile Lempereur|Lempereur, Émile]]. 
* [[Louis Loiseau|Loiseau, Louis]]. 
* [[Gustave Magnée|Magnée, Gustave]]. 
* [[Albert Maquet|Maquet, Albert]]. 
* [[Marian de Saint-Antoine]]. 
* [[Anatole Marchal|Marchal, Anatole]]. 
* [[Lucien Maréchal|Maréchal, Lucien]]. 
* [[Joseph Mignolet|Mignolet, Joseph]]. 
* [[Paul Moureau|Moureau, Paul]]. 
* [[Hubert Ora|Ora, Hubert]] 
* [[René Painblanc|Painblanc, René]]. 
* [[Henri Pétrez|Pétrez, Henri]]. 
* [[Jules Pirot|Pirot, Jules]].

==== O-S ====
* [[Gilles Ramoux|Ramoux, Gilles]]
* [[Jean Rathmès|Rathmès, Jean]]
* [[Louis Remacle|Remacle, Louis]]
* [[Edouard Remouchamps|Remouchamps, Edouard]]
* [[Michel Renard|Renard, Michel]]
* [[François Renkin|Renkin, François]]
* [[Lambert de Ryckman|Ryckman (De), Lambert]]
* [[Dieudonné Salme|Salme, Dieudonné]]
* [[Henri Simon|Simon, Henri]]
* [[Charles-Nicolas Simonon|Simonon, Charles-Nicolas]] 
* [[Georges Smal|Smal, Georges]]

==== T-X ====
* [[Michel Thiry|Thiry, Michel]]. 
* [[Henri Van Cutsem|Van Cutsem, Henri]]. 
* [[Jacques-Joseph Velez|Velez, Jacques-Joseph]]. 
* [[Auguste Vermer|Vermer, Auguste]]. 
* [[Joseph Vrindts|Vrindts, Joseph]]. 
* [[Léon Warnant|Warnant, Léon]].
* [[Edmond Wartique|Wartique, Edmond]]. 
* [[Charles Wérotte|Werotte, Charles]]. 
* [[Louis Wesphal|Wesphal, Louis]]. 
* [[Émile Wiket|Wiket, Émile]]. 
* [[Georges Willame|Willame, Georges]]. 
* [[Jean Wisimus|Wisimus, Jean]]. 
* [[Arthur Xhignesse|Xhignesse, Arthur]]. 
* [[Jean-François Xhoffer|Xhoffer, Jean-François]].

=== Sicrijheus e picård ===
* Descamps, Jean-Baptiste
* [[Joseph Dufrane|Dufrane, Joseph]]
* George, Henri
* Henno, Alfred
* [[Charles Letellier|Letellier, Charles]]
* [[Géo Libbrecht|Libbrecht, Géo]]
* Moutrieux, Pierre
* Prayez, Adolphe
* [[Henry Raveline|Raveline, Henry]]
* Wathiez, Adolphe

=== Sicrijheus e gåmès ===
* [[Bonneau, Fernand|Fernand Bonneau]]
* [[Albert Yande|Yande, Albert]]

== Hårdêyes difoûtrinnes == 
* [http://aberteke.walon.org/antolodjeyes.html#piron_mard Prezintaedje et loyéns viè des waibe-pådjes di scrijheus riprins dvins] {{Aberteke}}
* [https://www.beljike.be/beljike-langues-cultures-walon-culture-creyativite-artistike-scrijadje-histwere-anthologie-de-la-litterature-wallonne-maurice-piron Eplaidaedje éndjolike]
* {{Wks|Categoreye:Antolodjeye Piron}} (Bokets rimetous divins Wikisourd)

== Sourdant ==

[[Categoreye:antolodjeyes|Piron]]</text>
      <sha1>ezs55qv6dbd6hohr328r2ca6wnqjjzi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Wikinoveles</title>
    <ns>4</ns>
    <id>13692</id>
    <revision>
      <id>427103</id>
      <parentid>426895</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T10:37:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lucyin</username>
        <id>16</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Scoles di Bive erî-såjhon 2026 */</comment>
      <origin>427103</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17040" sha1="2luvz5x1a457qkwy4g5ijwt7lociup1" xml:space="preserve">== Kékes lives e walon ricopyîs so Wikisourd ==
Sacwants lives e walon ont stî pår rimetous so Wikisourd di ces tins cial. Gn a des cis k' estént cmincîs dispu bele ådje, et des noveas.
* [[Li fåve di Piron Robete]] ([[Beatrix Potter]], 1900): [[s:Li fåve di Piron Robete|redjårbaedje e rfondou walon]] (2022-2026).
* [[Virdjile a Måtche avou ses bierdjîs]] ([[Antoine-Joseph Alexandre]], 1855): [[s:Virgile_à_Mautche_avou_ses_biergîs|mwaisse modêye, sicrijha di dvant Feller]].
* [[Li pan do Bon Diu]] ([[Henri Simon]], 1924): [[s:Li pan dè bon Diu (Haust, 1924)|Mwaisse modêye, Feller-Haust]].
* [[Ene båke so les bwès d' l' Årdene]] ([[Lucyin Mahin]], 1984 &amp; 1993): [[s:Ène bauke su lès bwès d’ l’Ârdène|Mwaisse modêye, Feller-Léonard]] (kékes tchaptrês co a raspepyî).
* [[Les dierins contes]] ([[Edmond Wartique]], 1954): [[s:Les dérins contes|Mwaisse modêye, Feller-Wartique]] / [[s:Les dierins contes|riscrîts e rfondou]].
* [[Lu pèrlinadje (pîce pol radio)|Li perlinaedje]] (pîce pol radio) ([[Lucyin Mahin]], 1993, avou ene rawete di 2026): [[s:Lu pèrlinadje|Mwaisse modêye, Feller-Léonard]].
* Lectures wallonnes (etnotecses) ([[Marcel Fabry]], 1932): [[s:Lectures wallonnes|Mwaisse modêye, Feller-Haust]].
* [[L' Årdene foyowe]] ([[Pierre-Joseph Dosimont]], 1944): [[s:L’Ardenne fouyue|Mwaisse modêye, sistinme Bauvir-Dosimont]] (kékes bokets co a raspepyî).
End a co ki sont sol djontî:
* [[Bokets del nute]] ([[Franz Dewandelaer]], 1935): [[s:Boquèts dèl Nûte|Mwaisse modêye, Feller-Dewandelaer]] (tot fwait, co a raspepyî).
* [[Istwere di nouv måjhones do Grand Broû d' Roclindje]] ([[Henri Frénay]], 1927): [[s:Histwère di noûf mohones dè Grand Broû d’Roclindje|Mwaisse modêye, Feller-Frénay]] (djusse ataké).

&lt;center&gt;&lt;gallery&gt;
Alexandre Virdjile a Måtche.jpg
Mahin_Lucien_3Båkes.JPG
Wartique Edmond dierins contes.jpg
Dosimont Pierre-Joseph L' Årdene foyowe.jpg
Dewandelaer Franz Bokets del nute.jpg
Frénay nouv måjhones.jpg
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

== Antolodjeye videyo des powetes e walon ==
On gros moes avou [[Lorint Hendschel]] ki tos les djoûs, après ene [[porminêye]] a velo, vos lét ene powezeye e walon d' on rlomé oteur, pu dner esplikêyes et resplikêyes des mots do powinme avou les pareys a zels dins des ôtes [[accints do walon]].
* [[On èsté avou lès powêtes walons (videyos)|Cial so Wikipedia]]
* [https://amonlorint.wordpress.com/2026/07/04/on-novele-zine-on-novia-prodjet-ava-les-voyes/ Sol waibe «amon Lorint»]
* [https://www.youtube.com/playlist?list=PLHzmGKExtF9A So «Vobuze»]

== Ene novele soce po disfinde li walon ==
Ene novele soce a stî emantcheye po disfinde li [[walon]] et ls ôtes lingaedjes di Walonreye, aprume pa li scolaedje. C' est [[Michel Francard]] et sacwants ôtes bouteus ki l' ont metou so pî.

* [https://vikant.be/ Li waibe del soce Vikant]
* [https://vikant.be/2026/09/17/faire-vivre-les-langues-regionales-de-wallonie/ On messaedje des adjinçneus po les fiesses di Walonreye]

== Les lingaedjes do payis et les politikîs ==
=== 8 di setimbe 2026 : Li sotnaedje do walon rvént å pårlumint del Federåcion Walonreye-Brussele ===
I gn a yeu ene [[kession å Govienmint]] sol sotnaedje do walon eyet des ôtes lingaedje do payis, å pårlumint del [[Federåcion Walonreye-Brussele]].

{{fr}} [https://archive.pfwb.be/1000000020e00e3#page=22 Lére li kesse et l' response del Minisse del Tuzance] (ki dit k' e 2025, li sotnaedje do walon s' a amidré di 31 porcints (%), a l' advinant di 2024).

=== 31 di may 2026 : On politikî flamind cåze des ptits lingaedjes del Walonreye ===
Å moumint del [[Fiesse ås lingaedjes walons]] 2026, li politikî flamind Wouter Patho (mimbe del [[N-VA]] et vice-prezidint do pårti redjonalisse uropeyin «Libe Aliance uropeyinne») a fwait on long tecse (e [[neyerlandès]]) åd fwait do [[walon]] et des ôtes lingaedjes di Walonreye, so s' pådje [[Fesse-bok]].

{{nl}} [https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=pfbid02jqDQQ9dGxp5XaiS7hS64519Q41YPM8sAs2tJhZZ36dWraAPocbqdoyhCqJTvr28Yl&amp;id=61572158078903 Lére vaici]

=== 31 di decimbe 2025 : Les tåvlêyes di cåzaedje å pårlumint del Federåcion Walonreye-Brussele ===
I gn a yeu ene [[kession å Govienmint]] so les [[Copinreye|tåvlêyes di cåzaedje]] e walon eyet dins les ôtes lingaedjes do payis, å pårlumint del [[Federåcion Walonreye-Brussele]].

{{fr}} [https://archive.pfwb.be/1000000020df043#page=95 Lére li kesse et l' response del Minisse del Tuzance] (ki cåze eto do [[Decret Valmy Féaux]] et espliker douvént k' il a, å pus sovint, miné a des pordjets so les seulès belès-letes).

== Rintrêye del måjhone del tuzance di Nameur ==
I gn årè deus ocupaedjes å Delta ([[Aisse del Tuzance|måjhone del tuzance]] di [[Nameur]]), li dimegne 13 di setimbe :
* 11h et 15h : vizite do Delta e walon, avou les [[Lès Rèlîs Namurwès (soce)|Relîs Namurwès]]
* 13h30 et 15h : ocupaedje po ls efants et les familes avou [[Joëlle Spierkel]] (li minme k' al [[Fiesse ås lingaedjes walons]] 2025)

[https://www.ledelta.be/evenements/un-dimanche-a-partager-grande-ouverture-de-saison/ Racsegnes]

== Novele tchanson e walon ==
''[https://relis-namurwes.be/doc/tabareux/VoyedispenesChant.mp3 Vôye di spènes]''

Cåzaedjes di [[Roger Tabareux]], metous e muzike et tchantés pa [[Xavier Bernier]].

== Djournêye del tchanson walone a Walin ==
Li 12 di setimbe, a [[Walin (rebanêye comene)|Walin]], [[Lorint Hendschel]] et [[Xavier Bernier]] vont rfé leu cåzaedje del [[Fiesse ås lingaedjes walons]] 2025. Et pwis, i gn årè on concert da Xavier.

[https://www.quefaire.be/decouverte-de-la-musique-de-8764959.shtml Racsegnes]

== Novele videyo sol tévé waloncåzante ==
[[Imådje:Deus_pires_levêyes_Opagne.jpg|thumb]]
* {{itvwc}} [https://www.youtube.com/watch?v=tV5v9dvvCfw Les pires levêyes d' Opagne] (responda da Jean-Pol Pirson)

== Strimaedje do novea live di [[Joëlle Spierkel]] ==
I rexhrè e moes d' setimbe, ås edicions namurwesses.

On l' prezintrè l' prumî di setimbe al rweyale atenêye Dinant-Herbuchenne : [https://objectifplumes.be/agenda/roger-tabareux-chronique-de-vie-en-prose-et-en-poesie-presente-par-joelle-spierkel racsegnes]

== Årtchives di Singulîs sol waibe do Muzêye do Pårlaedje e l' Årdene ==
Cåzu tos les vîs limeros del gazete [[Singulîs (gazete)|Singulîs]] ont stî metous sol waibe do [[Muzêye do Pårlaedje e l' Årdene]].

[https://www.museedelaparole.be/documents/singuliers Totes les anêyes dispu 1996]

== Boûsses di scrijhaedje po des pordjets literaires ==
Li [[Siervice des Lingaedjes do Payis]] del Federåcion Walonreye-Brussele a metou so pî, vola ddja sacwants anêyes, des boûsses di dmorance po les scrijhresses et scrijheus e walon poleur ovrer coeymint dins on muzêye. Asteure, c' est l' [[SLLW]] ki fwait l' djuri po relire les wangnants.

I fåt evoyî s' candidateure divant l' 10 di setimbe.

[https://sllwallonnes.com/bourses-de-residence-de-jour-pour-autrice-et-auteur-de-langue-regionale/ Racsegnes]

== Copinreye do Tchårnoe (dilé Harsin) ==
Vola dedja leu programe po 2025-2026 del copinreye do [[Tchårnoe-dlé-Harsin]] (li mårdi a 8 eures å bontins, al dimeye di ût (7 e.30).
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Tinme des copinreyes 26-27
|-
! Moes !! Djoû !! Sudjet
|-
| Moes d' setimbe || li 15 || nos [[oujhea]]s
|-
| Moes d' octôbe || li 20 || [[Facteur]]s et factoresses
|-
| Moes d' nôvimbe || li 17 || Bate al machene
|-
| Moes d' decimbe || li 15 || Do tins del [[guere di 40|guere]]
|-
| Moes d' djanvî || li 19 || Aprestadje do spectåke di Bande
|-
| Moes d' fevrî || li 16 || Sudjets libes
|-
| Moes d' måss || li 16 || Mi [[pasmint d' tins|ptit molon]] [''hobby'']
|-
| Moes d' avri || li 20 || li mestî d' [[curé]]
|-
| Moes d' may || li 18 || les [[moxhes al låme]]
|-
| Moes d' djun || li 15 || li [[fenåjhe|fenåmoes]]
|}

== Letes toûnreces del [[Federåcion Walonreye-Brussele]] ==
=== 2026 ===
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=3822dd9235 Lete do 8 di djun 2026]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=cb78458fa2 Lete do 13 di may 2026] (sol [[Fiesse ås lingaedjes walons]])

[https://objectifplumes.be/form/newsletter-registration Po rçure ces letes la pa emile]

=== Årtchives des anêyes di dvant ===
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=6b97213825 Lete do 3 d' may 2022]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=a99c8ac059 Lete do 1î d' djulete 2022]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=adcf4a87e4 Lete do 5 di setimbe 2022]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=ba36bb0ecc Lete do 6 di decimbe 2022]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=ea15e9aa30 Lete do 17 di fevrî 2023]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=c8f88d6646 Lete do 3 d' may 2023]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=6e2c3141b4 Lete do 6 di djulete 2023]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=7c6a446b6e Lete do 11 d' octôbe 2023]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=d2b2012733 Lete do 20 d' decimbe 2023]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=4c7c850252 Lete do 15 di måss 2024]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=1087b88c58 Lete do 10 di djun 2024]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=5406e004fc Lete do 13 di nôvimbe 2024]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=f19b1e6fb7 Lete do 16 di decimbe 2024]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=d0a6a47984 Lete do 27 di fevrî 2025]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=d9d29e81ae Lete do 29 d' avri 2025]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=8ab890b9c9 Lete do 13 di djun 2025]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=9554bb879a Lete do 21 di decimbe 2025]

== Fiesse ås lingaedjes walons 2026 ==
Li programe del [[Fiesse ås lingaedjes walons]] 2026 est metou so les fis : [https://falw.be/index.php?page=2026/accueil vaici]

C' esteut li 30 di may a Lidje (å B3, li bibioteke del province, 1 plaece des årts, a [[Djudla Mouze]]).

[https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=cb78458fa2 Totes les racsegnes]

=== Bate di noûmots ===
Pol [[bate di noûmots del fiesse ås lingaedjes walons]], li tinme e [[2026]] esteut: «les årts vicants» (dj' ô bén, les årts k' on fwait so li scanfår, u ôte pårt mins padvant on publik).

[https://livre.cfwb.be/fileadmin/sites/lali/uploads/Document/Activites/FALW/2026/Classement_noumots_2026.pdf Rizultats oficirs]

== Novea studia del Federåcion Walonreye-Brussele so les lingaedjes do payis ==
* {{fr}} [https://livre.cfwb.be/actualites/actualite/une-etude-sur-la-vitalite-et-le-role-social-des-langues-regionales-de-wallonie Sacwants racsegnes]
* {{fr}} [https://statistiques.cfwb.be/fileadmin/sites/ccfwb/uploads/documents/Zoom_Langues_endogenes_vdef.pdf Lére li modêye éndjolike do studia]

== Studia sol sardignwès et l' walon ==
[[Ovraedje ås Longuès Apresses]] ([[TLP]], fén di sgondaire) rimetant li [[walon]] å [[sardignwès]], interessant aprume pa les [[responda]]s di deus djins ki disfindèt tchaeke onk des lingaedjes ([[Laurent Dabe]] et Cristian Urru). Et pår pa l' inkete sociolinwistike avou 711 responses pol sarde et 378 pol walon, mins dins totes les classes d' ådje (çou k' est co foirt råle po les studias d' sociolinwince). 

L' ovraedje est metou so l' [[Aberteke]] avou l' åjhmince del sicrijheuse, ey [https://lucyin.walon.org/guerni/doclinw/Gattermayer_sarde_walon.pdf esse  aberwetåve ciddé]

&lt;center&gt;&lt;gallery&gt;
Gattermayer sardignwès walon inkete.jpg
Gattermayer sardignwès walon respondas.jpg
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

== Cåbaret walon d' Limerlé ==
[[Imådje:Plake e walon cåbaret Limerlé pourcea coshet.jpg|thumb|c' est dizo ç' plantchî la]]
Li [[cåbaret walon]] d' [[Limerlé]] si ténrè li semdi 16 di may a 7 eures al nute a «Voyaedjåjhe e lodjisse» [''Périple en la demeure''] (gros bastimints e mitan do viyaedje).

[https://lucyin.walon.org/tchanson/Caubaret_Limerlee_2026.pdf Sacwants tecses di tchansons k' î seront tchantêyes] (avou des [[hårdêye (Daegntoele)|hårdêyes]] po-z awè l' air).

Racsegnes : &lt;u&gt;info@peripleenlademeure.com&lt;/u&gt;

[https://www.youtube.com/watch?v=SlGMFrwJt7A&amp;feature=youtu.be Sovnance do cåbaret 2024]

== Fé rispiter l’ walon avou les Relîs Namurwès ==
Ene après-nonne å Delta ([[Aisse del Tuzance|måjhone del tuzance]] di [[Nameur]]), li mierkidi 27 di may.

Programe :
* Ocupaedje po ls efants et les familes avou [[Joëlle Spierkel]] (li minme k' al [[Fiesse ås lingaedjes walons]] 2025)
* Fåves, mintes et paskeyes avou [[Anne-Marie François]], [[Alain Baume]], [[Gérard Beaumont]], [[Jean-Louis Gérard]], [[Joseph Dewez]], [[Bernard Van Vynckt]]…
* Conferince di Joseph Dewez sol walon dins l' lingaedje francès e l' Beldjike.

[https://www.ledelta.be/evenements/fe-rispiter-lwalon-avou-les-relis-namurwes/ Racsegnes]

== Scoles di walon d' Bive, ashyinnes do bontins 2026 ==
[[Imådje:Scole di Bive do 21 d' avri 2026.jpg|thumb|scole do 21 d' avri 2026]]
* [https://rifondou.walon.org/sicole/sicoles_di_Bive/2026-04-07_Sicole_di_Bive.pdf Scole do 7 d' avri]
* [https://rifondou.walon.org/sicole/sicoles_di_Bive/2026-04-14_Sicole_di_Bive.pdf Scole do 14 d' avri]
* [https://rifondou.walon.org/sicole/sicoles_di_Bive/2026-04-21_Sicole_di_Bive.pdf Scole do 21 d' avri]
* [https://rifondou.walon.org/sicole/sicoles_di_Bive/2026-04-28_Sicole_di_Bive.pdf Scole do 28 d' avri]
* [https://rifondou.walon.org/sicole/sicoles_di_Bive/2026-05-05_Sicole_di_Bive.pdf Scole do 5 di may (scole pås scolîs)]

* [[Scoles di Bive|Racsegnes so les scoles di Bive]]

== Strimaedje di «Cwate paskeyes d' asteure» ==
Li strimaedje del [[ramexhnêye di noveles]] «[[Cwate paskeyes d' asteure (noveles)|Cwate paskeyes d' asteure]]» sicrît pa [[Lucyin Mahin]], s' a passé al bibioteke di [[Djedene]] li '''18 d' avri 2026 a 2 eures di l' après-nonne'''.

* {{fr}} [http://aberteke.walon.org/riclame_Muzeye.jpg Po-z atchter l' live]

* [https://www.youtube.com/watch?v=OIjEZ3MjoZo&amp;t=1942s Tos les spitchs do strimaedje]

* Lijhaedje d' on boket do live (å strimaedje): [[Imådje:Wa lijhaedje di L' efuyeye.ogg]]

== Bate &quot;[[On scrijheu, on djheu (bate)|on scrijheu, on djheu]]&quot; 2026 ==
Evoyîz vosse tecse divant l' 31 di djulete a Annie Rak – Roulotte théâtrale, rue de la Paix 18, 7370 Dour-Elouges.

[https://objectifplumes.be/actualites/concours-un-auteur-une-voix-edition-2026 Pus d' infôrmåcion (e francès).]

== Cåzaedje so les lives e lingaedje do payis dins li scolaedje ==
Li 28 di måss, [[Romain Berger]] frè on cåzaedje sol fôre do live di Brussele. Li tinme, c' est &quot;les lives e lingaedje do payis, ene atote po-z ewoeyî les efants al varyisté des lingaedjes&quot;.

[https://flb.be/wp-content/uploads/2026/01/FLB26_ProJeunesse_OK.pdf Racsegnes (pådje 16)]

== Spectåke e walon a Bande ==
Pol deujhinme anêye, gn årè on spectåke e walon «''Copinans Tortos esson.ne''» a [[Binde (viyaedje)|Bande]] li '''12 di fevrî a deus eures et dmey di l' après-nonne''' (14e.30). Racsegnes: elodie@ccnassogne.be / 084/214908 ([[aisse del tuzance]] di [[Nassogne]]).

== Novea catalogue di lives e walon po les livreyes et les bibiotekes ==
Les edicions Altura (tinowes pa Primaëlle Vertenoeil, k' a eto bouté so les prumîs lives e walon des edicions [[Tétras Lyre (eplaideu)|Tétras Lyre]] et so les dierins lives des edicions del province di Lidje) ont fwait on novea catalogue po mete a l' oneur les ovraedjes di 10 soces u eplaideus d' lives e walon. Li catalogue egzistêye so papî po les livreyes et les bibiotekes, et on l' pout eto aberweter e PDF. C' est on pordjet moenné tot shuvant l' « contrat-câde del filire do live » (po sotni l' live come ene industreye del tuzance) del [[Federåcion Walonreye-Brussele]].

* [https://www.alturaedition.com/soutien-aux-langues-regionales Pus d' infôrmåcions sol waibe d' Altura]
* [https://drive.google.com/file/d/1J0_7sx1qtPHJ7RViWBY-5i4xlaojzu52/view?pli=1 Aberweter l' catalogue]

== Ene sicole a pårt so li scrijhaedje e Feller li 24 di fevrî ==
[https://berdelaedje.walon.org/viewtopic.php?p=9200 Racsegnes so Berdelaedjes]

== Walon e scole : conte-rindou d' on scoleu ==
Vocial on conte-rindou des scolaedjes d' on scoleu avou l' programe «[[walon e scole]]» del «[[FWB]]» e [[waeyén-tins]] 2025.

{{fr}} [https://lucyin.walon.org/guerni/Conte-rindou%20waeyin-tins.pdf Aberwetåve vaici (modêye do 22 d' djanvî 2026)]

== {{HDVs}} ==
*[[Wikipedia:Wikinoveles/Egurniyaedjes 2025|Egurniyaedjes 2025]]
*[[Wikipedia:Wikinoveles/Egurniyaedjes|Tos les egurniyaedjes]]</text>
      <sha1>2luvz5x1a457qkwy4g5ijwt7lociup1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>427104</id>
      <parentid>427103</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T10:38:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lucyin</username>
        <id>16</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>427104</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17384" sha1="cursp4ivxbctubmo6pzn2gvw1qims54" xml:space="preserve">== Scoles di Bive erî-såjhon 2026 ==
[[Imådje:Scole di Bive do 21 d' avri 2026.jpg|thumb|left|scole do 21 d' avri 2026]]

* [https://rifondou.walon.org/sicole/sicoles_di_Bive/2026-10-13_Sicole_di_Bive.pdf cours do 13 d' octôbe 2026]
* 20 d' octôbe 2026
* 27 d' octôbe 2026
* 3 d' nôvimbe 2026
* 10 di nôvimbe 2026 (scole pås scolîs)

== Kékes lives e walon ricopyîs so Wikisourd ==
Sacwants lives e walon ont stî pår rimetous so Wikisourd di ces tins cial. Gn a des cis k' estént cmincîs dispu bele ådje, et des noveas.
* [[Li fåve di Piron Robete]] ([[Beatrix Potter]], 1900): [[s:Li fåve di Piron Robete|redjårbaedje e rfondou walon]] (2022-2026).
* [[Virdjile a Måtche avou ses bierdjîs]] ([[Antoine-Joseph Alexandre]], 1855): [[s:Virgile_à_Mautche_avou_ses_biergîs|mwaisse modêye, sicrijha di dvant Feller]].
* [[Li pan do Bon Diu]] ([[Henri Simon]], 1924): [[s:Li pan dè bon Diu (Haust, 1924)|Mwaisse modêye, Feller-Haust]].
* [[Ene båke so les bwès d' l' Årdene]] ([[Lucyin Mahin]], 1984 &amp; 1993): [[s:Ène bauke su lès bwès d’ l’Ârdène|Mwaisse modêye, Feller-Léonard]] (kékes tchaptrês co a raspepyî).
* [[Les dierins contes]] ([[Edmond Wartique]], 1954): [[s:Les dérins contes|Mwaisse modêye, Feller-Wartique]] / [[s:Les dierins contes|riscrîts e rfondou]].
* [[Lu pèrlinadje (pîce pol radio)|Li perlinaedje]] (pîce pol radio) ([[Lucyin Mahin]], 1993, avou ene rawete di 2026): [[s:Lu pèrlinadje|Mwaisse modêye, Feller-Léonard]].
* Lectures wallonnes (etnotecses) ([[Marcel Fabry]], 1932): [[s:Lectures wallonnes|Mwaisse modêye, Feller-Haust]].
* [[L' Årdene foyowe]] ([[Pierre-Joseph Dosimont]], 1944): [[s:L’Ardenne fouyue|Mwaisse modêye, sistinme Bauvir-Dosimont]] (kékes bokets co a raspepyî).
End a co ki sont sol djontî:
* [[Bokets del nute]] ([[Franz Dewandelaer]], 1935): [[s:Boquèts dèl Nûte|Mwaisse modêye, Feller-Dewandelaer]] (tot fwait, co a raspepyî).
* [[Istwere di nouv måjhones do Grand Broû d' Roclindje]] ([[Henri Frénay]], 1927): [[s:Histwère di noûf mohones dè Grand Broû d’Roclindje|Mwaisse modêye, Feller-Frénay]] (djusse ataké).

&lt;center&gt;&lt;gallery&gt;
Alexandre Virdjile a Måtche.jpg
Mahin_Lucien_3Båkes.JPG
Wartique Edmond dierins contes.jpg
Dosimont Pierre-Joseph L' Årdene foyowe.jpg
Dewandelaer Franz Bokets del nute.jpg
Frénay nouv måjhones.jpg
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

== Antolodjeye videyo des powetes e walon ==
On gros moes avou [[Lorint Hendschel]] ki tos les djoûs, après ene [[porminêye]] a velo, vos lét ene powezeye e walon d' on rlomé oteur, pu dner esplikêyes et resplikêyes des mots do powinme avou les pareys a zels dins des ôtes [[accints do walon]].
* [[On èsté avou lès powêtes walons (videyos)|Cial so Wikipedia]]
* [https://amonlorint.wordpress.com/2026/07/04/on-novele-zine-on-novia-prodjet-ava-les-voyes/ Sol waibe «amon Lorint»]
* [https://www.youtube.com/playlist?list=PLHzmGKExtF9A So «Vobuze»]

== Ene novele soce po disfinde li walon ==
Ene novele soce a stî emantcheye po disfinde li [[walon]] et ls ôtes lingaedjes di Walonreye, aprume pa li scolaedje. C' est [[Michel Francard]] et sacwants ôtes bouteus ki l' ont metou so pî.

* [https://vikant.be/ Li waibe del soce Vikant]
* [https://vikant.be/2026/09/17/faire-vivre-les-langues-regionales-de-wallonie/ On messaedje des adjinçneus po les fiesses di Walonreye]

== Les lingaedjes do payis et les politikîs ==
=== 8 di setimbe 2026 : Li sotnaedje do walon rvént å pårlumint del Federåcion Walonreye-Brussele ===
I gn a yeu ene [[kession å Govienmint]] sol sotnaedje do walon eyet des ôtes lingaedje do payis, å pårlumint del [[Federåcion Walonreye-Brussele]].

{{fr}} [https://archive.pfwb.be/1000000020e00e3#page=22 Lére li kesse et l' response del Minisse del Tuzance] (ki dit k' e 2025, li sotnaedje do walon s' a amidré di 31 porcints (%), a l' advinant di 2024).

=== 31 di may 2026 : On politikî flamind cåze des ptits lingaedjes del Walonreye ===
Å moumint del [[Fiesse ås lingaedjes walons]] 2026, li politikî flamind Wouter Patho (mimbe del [[N-VA]] et vice-prezidint do pårti redjonalisse uropeyin «Libe Aliance uropeyinne») a fwait on long tecse (e [[neyerlandès]]) åd fwait do [[walon]] et des ôtes lingaedjes di Walonreye, so s' pådje [[Fesse-bok]].

{{nl}} [https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=pfbid02jqDQQ9dGxp5XaiS7hS64519Q41YPM8sAs2tJhZZ36dWraAPocbqdoyhCqJTvr28Yl&amp;id=61572158078903 Lére vaici]

=== 31 di decimbe 2025 : Les tåvlêyes di cåzaedje å pårlumint del Federåcion Walonreye-Brussele ===
I gn a yeu ene [[kession å Govienmint]] so les [[Copinreye|tåvlêyes di cåzaedje]] e walon eyet dins les ôtes lingaedjes do payis, å pårlumint del [[Federåcion Walonreye-Brussele]].

{{fr}} [https://archive.pfwb.be/1000000020df043#page=95 Lére li kesse et l' response del Minisse del Tuzance] (ki cåze eto do [[Decret Valmy Féaux]] et espliker douvént k' il a, å pus sovint, miné a des pordjets so les seulès belès-letes).

== Rintrêye del måjhone del tuzance di Nameur ==
I gn årè deus ocupaedjes å Delta ([[Aisse del Tuzance|måjhone del tuzance]] di [[Nameur]]), li dimegne 13 di setimbe :
* 11h et 15h : vizite do Delta e walon, avou les [[Lès Rèlîs Namurwès (soce)|Relîs Namurwès]]
* 13h30 et 15h : ocupaedje po ls efants et les familes avou [[Joëlle Spierkel]] (li minme k' al [[Fiesse ås lingaedjes walons]] 2025)

[https://www.ledelta.be/evenements/un-dimanche-a-partager-grande-ouverture-de-saison/ Racsegnes]

== Novele tchanson e walon ==
''[https://relis-namurwes.be/doc/tabareux/VoyedispenesChant.mp3 Vôye di spènes]''

Cåzaedjes di [[Roger Tabareux]], metous e muzike et tchantés pa [[Xavier Bernier]].

== Djournêye del tchanson walone a Walin ==
Li 12 di setimbe, a [[Walin (rebanêye comene)|Walin]], [[Lorint Hendschel]] et [[Xavier Bernier]] vont rfé leu cåzaedje del [[Fiesse ås lingaedjes walons]] 2025. Et pwis, i gn årè on concert da Xavier.

[https://www.quefaire.be/decouverte-de-la-musique-de-8764959.shtml Racsegnes]

== Novele videyo sol tévé waloncåzante ==
[[Imådje:Deus_pires_levêyes_Opagne.jpg|thumb]]
* {{itvwc}} [https://www.youtube.com/watch?v=tV5v9dvvCfw Les pires levêyes d' Opagne] (responda da Jean-Pol Pirson)

== Strimaedje do novea live di [[Joëlle Spierkel]] ==
I rexhrè e moes d' setimbe, ås edicions namurwesses.

On l' prezintrè l' prumî di setimbe al rweyale atenêye Dinant-Herbuchenne : [https://objectifplumes.be/agenda/roger-tabareux-chronique-de-vie-en-prose-et-en-poesie-presente-par-joelle-spierkel racsegnes]

== Årtchives di Singulîs sol waibe do Muzêye do Pårlaedje e l' Årdene ==
Cåzu tos les vîs limeros del gazete [[Singulîs (gazete)|Singulîs]] ont stî metous sol waibe do [[Muzêye do Pårlaedje e l' Årdene]].

[https://www.museedelaparole.be/documents/singuliers Totes les anêyes dispu 1996]

== Boûsses di scrijhaedje po des pordjets literaires ==
Li [[Siervice des Lingaedjes do Payis]] del Federåcion Walonreye-Brussele a metou so pî, vola ddja sacwants anêyes, des boûsses di dmorance po les scrijhresses et scrijheus e walon poleur ovrer coeymint dins on muzêye. Asteure, c' est l' [[SLLW]] ki fwait l' djuri po relire les wangnants.

I fåt evoyî s' candidateure divant l' 10 di setimbe.

[https://sllwallonnes.com/bourses-de-residence-de-jour-pour-autrice-et-auteur-de-langue-regionale/ Racsegnes]

== Copinreye do Tchårnoe (dilé Harsin) ==
Vola dedja leu programe po 2025-2026 del copinreye do [[Tchårnoe-dlé-Harsin]] (li mårdi a 8 eures å bontins, al dimeye di ût (7 e.30).
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Tinme des copinreyes 26-27
|-
! Moes !! Djoû !! Sudjet
|-
| Moes d' setimbe || li 15 || nos [[oujhea]]s
|-
| Moes d' octôbe || li 20 || [[Facteur]]s et factoresses
|-
| Moes d' nôvimbe || li 17 || Bate al machene
|-
| Moes d' decimbe || li 15 || Do tins del [[guere di 40|guere]]
|-
| Moes d' djanvî || li 19 || Aprestadje do spectåke di Bande
|-
| Moes d' fevrî || li 16 || Sudjets libes
|-
| Moes d' måss || li 16 || Mi [[pasmint d' tins|ptit molon]] [''hobby'']
|-
| Moes d' avri || li 20 || li mestî d' [[curé]]
|-
| Moes d' may || li 18 || les [[moxhes al låme]]
|-
| Moes d' djun || li 15 || li [[fenåjhe|fenåmoes]]
|}

== Letes toûnreces del [[Federåcion Walonreye-Brussele]] ==
=== 2026 ===
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=3822dd9235 Lete do 8 di djun 2026]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=cb78458fa2 Lete do 13 di may 2026] (sol [[Fiesse ås lingaedjes walons]])

[https://objectifplumes.be/form/newsletter-registration Po rçure ces letes la pa emile]

=== Årtchives des anêyes di dvant ===
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=6b97213825 Lete do 3 d' may 2022]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=a99c8ac059 Lete do 1î d' djulete 2022]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=adcf4a87e4 Lete do 5 di setimbe 2022]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=ba36bb0ecc Lete do 6 di decimbe 2022]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=ea15e9aa30 Lete do 17 di fevrî 2023]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=c8f88d6646 Lete do 3 d' may 2023]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=6e2c3141b4 Lete do 6 di djulete 2023]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=7c6a446b6e Lete do 11 d' octôbe 2023]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=d2b2012733 Lete do 20 d' decimbe 2023]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=4c7c850252 Lete do 15 di måss 2024]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=1087b88c58 Lete do 10 di djun 2024]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=5406e004fc Lete do 13 di nôvimbe 2024]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=f19b1e6fb7 Lete do 16 di decimbe 2024]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=d0a6a47984 Lete do 27 di fevrî 2025]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=d9d29e81ae Lete do 29 d' avri 2025]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=8ab890b9c9 Lete do 13 di djun 2025]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=9554bb879a Lete do 21 di decimbe 2025]

== Fiesse ås lingaedjes walons 2026 ==
Li programe del [[Fiesse ås lingaedjes walons]] 2026 est metou so les fis : [https://falw.be/index.php?page=2026/accueil vaici]

C' esteut li 30 di may a Lidje (å B3, li bibioteke del province, 1 plaece des årts, a [[Djudla Mouze]]).

[https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=cb78458fa2 Totes les racsegnes]

=== Bate di noûmots ===
Pol [[bate di noûmots del fiesse ås lingaedjes walons]], li tinme e [[2026]] esteut: «les årts vicants» (dj' ô bén, les årts k' on fwait so li scanfår, u ôte pårt mins padvant on publik).

[https://livre.cfwb.be/fileadmin/sites/lali/uploads/Document/Activites/FALW/2026/Classement_noumots_2026.pdf Rizultats oficirs]

== Novea studia del Federåcion Walonreye-Brussele so les lingaedjes do payis ==
* {{fr}} [https://livre.cfwb.be/actualites/actualite/une-etude-sur-la-vitalite-et-le-role-social-des-langues-regionales-de-wallonie Sacwants racsegnes]
* {{fr}} [https://statistiques.cfwb.be/fileadmin/sites/ccfwb/uploads/documents/Zoom_Langues_endogenes_vdef.pdf Lére li modêye éndjolike do studia]

== Studia sol sardignwès et l' walon ==
[[Ovraedje ås Longuès Apresses]] ([[TLP]], fén di sgondaire) rimetant li [[walon]] å [[sardignwès]], interessant aprume pa les [[responda]]s di deus djins ki disfindèt tchaeke onk des lingaedjes ([[Laurent Dabe]] et Cristian Urru). Et pår pa l' inkete sociolinwistike avou 711 responses pol sarde et 378 pol walon, mins dins totes les classes d' ådje (çou k' est co foirt råle po les studias d' sociolinwince). 

L' ovraedje est metou so l' [[Aberteke]] avou l' åjhmince del sicrijheuse, ey [https://lucyin.walon.org/guerni/doclinw/Gattermayer_sarde_walon.pdf esse  aberwetåve ciddé]

&lt;center&gt;&lt;gallery&gt;
Gattermayer sardignwès walon inkete.jpg
Gattermayer sardignwès walon respondas.jpg
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

== Cåbaret walon d' Limerlé ==
[[Imådje:Plake e walon cåbaret Limerlé pourcea coshet.jpg|thumb|c' est dizo ç' plantchî la]]
Li [[cåbaret walon]] d' [[Limerlé]] si ténrè li semdi 16 di may a 7 eures al nute a «Voyaedjåjhe e lodjisse» [''Périple en la demeure''] (gros bastimints e mitan do viyaedje).

[https://lucyin.walon.org/tchanson/Caubaret_Limerlee_2026.pdf Sacwants tecses di tchansons k' î seront tchantêyes] (avou des [[hårdêye (Daegntoele)|hårdêyes]] po-z awè l' air).

Racsegnes : &lt;u&gt;info@peripleenlademeure.com&lt;/u&gt;

[https://www.youtube.com/watch?v=SlGMFrwJt7A&amp;feature=youtu.be Sovnance do cåbaret 2024]

== Fé rispiter l’ walon avou les Relîs Namurwès ==
Ene après-nonne å Delta ([[Aisse del Tuzance|måjhone del tuzance]] di [[Nameur]]), li mierkidi 27 di may.

Programe :
* Ocupaedje po ls efants et les familes avou [[Joëlle Spierkel]] (li minme k' al [[Fiesse ås lingaedjes walons]] 2025)
* Fåves, mintes et paskeyes avou [[Anne-Marie François]], [[Alain Baume]], [[Gérard Beaumont]], [[Jean-Louis Gérard]], [[Joseph Dewez]], [[Bernard Van Vynckt]]…
* Conferince di Joseph Dewez sol walon dins l' lingaedje francès e l' Beldjike.

[https://www.ledelta.be/evenements/fe-rispiter-lwalon-avou-les-relis-namurwes/ Racsegnes]

== Scoles di walon d' Bive, ashyinnes do bontins 2026 ==
[[Imådje:Scole di Bive do 21 d' avri 2026.jpg|thumb|scole do 21 d' avri 2026]]
* [https://rifondou.walon.org/sicole/sicoles_di_Bive/2026-04-07_Sicole_di_Bive.pdf Scole do 7 d' avri]
* [https://rifondou.walon.org/sicole/sicoles_di_Bive/2026-04-14_Sicole_di_Bive.pdf Scole do 14 d' avri]
* [https://rifondou.walon.org/sicole/sicoles_di_Bive/2026-04-21_Sicole_di_Bive.pdf Scole do 21 d' avri]
* [https://rifondou.walon.org/sicole/sicoles_di_Bive/2026-04-28_Sicole_di_Bive.pdf Scole do 28 d' avri]
* [https://rifondou.walon.org/sicole/sicoles_di_Bive/2026-05-05_Sicole_di_Bive.pdf Scole do 5 di may (scole pås scolîs)]

* [[Scoles di Bive|Racsegnes so les scoles di Bive]]

== Strimaedje di «Cwate paskeyes d' asteure» ==
Li strimaedje del [[ramexhnêye di noveles]] «[[Cwate paskeyes d' asteure (noveles)|Cwate paskeyes d' asteure]]» sicrît pa [[Lucyin Mahin]], s' a passé al bibioteke di [[Djedene]] li '''18 d' avri 2026 a 2 eures di l' après-nonne'''.

* {{fr}} [http://aberteke.walon.org/riclame_Muzeye.jpg Po-z atchter l' live]

* [https://www.youtube.com/watch?v=OIjEZ3MjoZo&amp;t=1942s Tos les spitchs do strimaedje]

* Lijhaedje d' on boket do live (å strimaedje): [[Imådje:Wa lijhaedje di L' efuyeye.ogg]]

== Bate &quot;[[On scrijheu, on djheu (bate)|on scrijheu, on djheu]]&quot; 2026 ==
Evoyîz vosse tecse divant l' 31 di djulete a Annie Rak – Roulotte théâtrale, rue de la Paix 18, 7370 Dour-Elouges.

[https://objectifplumes.be/actualites/concours-un-auteur-une-voix-edition-2026 Pus d' infôrmåcion (e francès).]

== Cåzaedje so les lives e lingaedje do payis dins li scolaedje ==
Li 28 di måss, [[Romain Berger]] frè on cåzaedje sol fôre do live di Brussele. Li tinme, c' est &quot;les lives e lingaedje do payis, ene atote po-z ewoeyî les efants al varyisté des lingaedjes&quot;.

[https://flb.be/wp-content/uploads/2026/01/FLB26_ProJeunesse_OK.pdf Racsegnes (pådje 16)]

== Spectåke e walon a Bande ==
Pol deujhinme anêye, gn årè on spectåke e walon «''Copinans Tortos esson.ne''» a [[Binde (viyaedje)|Bande]] li '''12 di fevrî a deus eures et dmey di l' après-nonne''' (14e.30). Racsegnes: elodie@ccnassogne.be / 084/214908 ([[aisse del tuzance]] di [[Nassogne]]).

== Novea catalogue di lives e walon po les livreyes et les bibiotekes ==
Les edicions Altura (tinowes pa Primaëlle Vertenoeil, k' a eto bouté so les prumîs lives e walon des edicions [[Tétras Lyre (eplaideu)|Tétras Lyre]] et so les dierins lives des edicions del province di Lidje) ont fwait on novea catalogue po mete a l' oneur les ovraedjes di 10 soces u eplaideus d' lives e walon. Li catalogue egzistêye so papî po les livreyes et les bibiotekes, et on l' pout eto aberweter e PDF. C' est on pordjet moenné tot shuvant l' « contrat-câde del filire do live » (po sotni l' live come ene industreye del tuzance) del [[Federåcion Walonreye-Brussele]].

* [https://www.alturaedition.com/soutien-aux-langues-regionales Pus d' infôrmåcions sol waibe d' Altura]
* [https://drive.google.com/file/d/1J0_7sx1qtPHJ7RViWBY-5i4xlaojzu52/view?pli=1 Aberweter l' catalogue]

== Ene sicole a pårt so li scrijhaedje e Feller li 24 di fevrî ==
[https://berdelaedje.walon.org/viewtopic.php?p=9200 Racsegnes so Berdelaedjes]

== Walon e scole : conte-rindou d' on scoleu ==
Vocial on conte-rindou des scolaedjes d' on scoleu avou l' programe «[[walon e scole]]» del «[[FWB]]» e [[waeyén-tins]] 2025.

{{fr}} [https://lucyin.walon.org/guerni/Conte-rindou%20waeyin-tins.pdf Aberwetåve vaici (modêye do 22 d' djanvî 2026)]

== {{HDVs}} ==
*[[Wikipedia:Wikinoveles/Egurniyaedjes 2025|Egurniyaedjes 2025]]
*[[Wikipedia:Wikinoveles/Egurniyaedjes|Tos les egurniyaedjes]]</text>
      <sha1>cursp4ivxbctubmo6pzn2gvw1qims54</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>427105</id>
      <parentid>427104</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T10:38:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lucyin</username>
        <id>16</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>427105</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17379" sha1="7obpwxzjnwj6jucgear52vlw7y7afy3" xml:space="preserve">== Scoles di Bive erî-såjhon 2026 ==
[[Imådje:Scole di Bive do 21 d' avri 2026.jpg|thumb|scole do 21 d' avri 2026]]

* [https://rifondou.walon.org/sicole/sicoles_di_Bive/2026-10-13_Sicole_di_Bive.pdf cours do 13 d' octôbe 2026]
* 20 d' octôbe 2026
* 27 d' octôbe 2026
* 3 d' nôvimbe 2026
* 10 di nôvimbe 2026 (scole pås scolîs)

== Kékes lives e walon ricopyîs so Wikisourd ==
Sacwants lives e walon ont stî pår rimetous so Wikisourd di ces tins cial. Gn a des cis k' estént cmincîs dispu bele ådje, et des noveas.
* [[Li fåve di Piron Robete]] ([[Beatrix Potter]], 1900): [[s:Li fåve di Piron Robete|redjårbaedje e rfondou walon]] (2022-2026).
* [[Virdjile a Måtche avou ses bierdjîs]] ([[Antoine-Joseph Alexandre]], 1855): [[s:Virgile_à_Mautche_avou_ses_biergîs|mwaisse modêye, sicrijha di dvant Feller]].
* [[Li pan do Bon Diu]] ([[Henri Simon]], 1924): [[s:Li pan dè bon Diu (Haust, 1924)|Mwaisse modêye, Feller-Haust]].
* [[Ene båke so les bwès d' l' Årdene]] ([[Lucyin Mahin]], 1984 &amp; 1993): [[s:Ène bauke su lès bwès d’ l’Ârdène|Mwaisse modêye, Feller-Léonard]] (kékes tchaptrês co a raspepyî).
* [[Les dierins contes]] ([[Edmond Wartique]], 1954): [[s:Les dérins contes|Mwaisse modêye, Feller-Wartique]] / [[s:Les dierins contes|riscrîts e rfondou]].
* [[Lu pèrlinadje (pîce pol radio)|Li perlinaedje]] (pîce pol radio) ([[Lucyin Mahin]], 1993, avou ene rawete di 2026): [[s:Lu pèrlinadje|Mwaisse modêye, Feller-Léonard]].
* Lectures wallonnes (etnotecses) ([[Marcel Fabry]], 1932): [[s:Lectures wallonnes|Mwaisse modêye, Feller-Haust]].
* [[L' Årdene foyowe]] ([[Pierre-Joseph Dosimont]], 1944): [[s:L’Ardenne fouyue|Mwaisse modêye, sistinme Bauvir-Dosimont]] (kékes bokets co a raspepyî).
End a co ki sont sol djontî:
* [[Bokets del nute]] ([[Franz Dewandelaer]], 1935): [[s:Boquèts dèl Nûte|Mwaisse modêye, Feller-Dewandelaer]] (tot fwait, co a raspepyî).
* [[Istwere di nouv måjhones do Grand Broû d' Roclindje]] ([[Henri Frénay]], 1927): [[s:Histwère di noûf mohones dè Grand Broû d’Roclindje|Mwaisse modêye, Feller-Frénay]] (djusse ataké).

&lt;center&gt;&lt;gallery&gt;
Alexandre Virdjile a Måtche.jpg
Mahin_Lucien_3Båkes.JPG
Wartique Edmond dierins contes.jpg
Dosimont Pierre-Joseph L' Årdene foyowe.jpg
Dewandelaer Franz Bokets del nute.jpg
Frénay nouv måjhones.jpg
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

== Antolodjeye videyo des powetes e walon ==
On gros moes avou [[Lorint Hendschel]] ki tos les djoûs, après ene [[porminêye]] a velo, vos lét ene powezeye e walon d' on rlomé oteur, pu dner esplikêyes et resplikêyes des mots do powinme avou les pareys a zels dins des ôtes [[accints do walon]].
* [[On èsté avou lès powêtes walons (videyos)|Cial so Wikipedia]]
* [https://amonlorint.wordpress.com/2026/07/04/on-novele-zine-on-novia-prodjet-ava-les-voyes/ Sol waibe «amon Lorint»]
* [https://www.youtube.com/playlist?list=PLHzmGKExtF9A So «Vobuze»]

== Ene novele soce po disfinde li walon ==
Ene novele soce a stî emantcheye po disfinde li [[walon]] et ls ôtes lingaedjes di Walonreye, aprume pa li scolaedje. C' est [[Michel Francard]] et sacwants ôtes bouteus ki l' ont metou so pî.

* [https://vikant.be/ Li waibe del soce Vikant]
* [https://vikant.be/2026/09/17/faire-vivre-les-langues-regionales-de-wallonie/ On messaedje des adjinçneus po les fiesses di Walonreye]

== Les lingaedjes do payis et les politikîs ==
=== 8 di setimbe 2026 : Li sotnaedje do walon rvént å pårlumint del Federåcion Walonreye-Brussele ===
I gn a yeu ene [[kession å Govienmint]] sol sotnaedje do walon eyet des ôtes lingaedje do payis, å pårlumint del [[Federåcion Walonreye-Brussele]].

{{fr}} [https://archive.pfwb.be/1000000020e00e3#page=22 Lére li kesse et l' response del Minisse del Tuzance] (ki dit k' e 2025, li sotnaedje do walon s' a amidré di 31 porcints (%), a l' advinant di 2024).

=== 31 di may 2026 : On politikî flamind cåze des ptits lingaedjes del Walonreye ===
Å moumint del [[Fiesse ås lingaedjes walons]] 2026, li politikî flamind Wouter Patho (mimbe del [[N-VA]] et vice-prezidint do pårti redjonalisse uropeyin «Libe Aliance uropeyinne») a fwait on long tecse (e [[neyerlandès]]) åd fwait do [[walon]] et des ôtes lingaedjes di Walonreye, so s' pådje [[Fesse-bok]].

{{nl}} [https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=pfbid02jqDQQ9dGxp5XaiS7hS64519Q41YPM8sAs2tJhZZ36dWraAPocbqdoyhCqJTvr28Yl&amp;id=61572158078903 Lére vaici]

=== 31 di decimbe 2025 : Les tåvlêyes di cåzaedje å pårlumint del Federåcion Walonreye-Brussele ===
I gn a yeu ene [[kession å Govienmint]] so les [[Copinreye|tåvlêyes di cåzaedje]] e walon eyet dins les ôtes lingaedjes do payis, å pårlumint del [[Federåcion Walonreye-Brussele]].

{{fr}} [https://archive.pfwb.be/1000000020df043#page=95 Lére li kesse et l' response del Minisse del Tuzance] (ki cåze eto do [[Decret Valmy Féaux]] et espliker douvént k' il a, å pus sovint, miné a des pordjets so les seulès belès-letes).

== Rintrêye del måjhone del tuzance di Nameur ==
I gn årè deus ocupaedjes å Delta ([[Aisse del Tuzance|måjhone del tuzance]] di [[Nameur]]), li dimegne 13 di setimbe :
* 11h et 15h : vizite do Delta e walon, avou les [[Lès Rèlîs Namurwès (soce)|Relîs Namurwès]]
* 13h30 et 15h : ocupaedje po ls efants et les familes avou [[Joëlle Spierkel]] (li minme k' al [[Fiesse ås lingaedjes walons]] 2025)

[https://www.ledelta.be/evenements/un-dimanche-a-partager-grande-ouverture-de-saison/ Racsegnes]

== Novele tchanson e walon ==
''[https://relis-namurwes.be/doc/tabareux/VoyedispenesChant.mp3 Vôye di spènes]''

Cåzaedjes di [[Roger Tabareux]], metous e muzike et tchantés pa [[Xavier Bernier]].

== Djournêye del tchanson walone a Walin ==
Li 12 di setimbe, a [[Walin (rebanêye comene)|Walin]], [[Lorint Hendschel]] et [[Xavier Bernier]] vont rfé leu cåzaedje del [[Fiesse ås lingaedjes walons]] 2025. Et pwis, i gn årè on concert da Xavier.

[https://www.quefaire.be/decouverte-de-la-musique-de-8764959.shtml Racsegnes]

== Novele videyo sol tévé waloncåzante ==
[[Imådje:Deus_pires_levêyes_Opagne.jpg|thumb]]
* {{itvwc}} [https://www.youtube.com/watch?v=tV5v9dvvCfw Les pires levêyes d' Opagne] (responda da Jean-Pol Pirson)

== Strimaedje do novea live di [[Joëlle Spierkel]] ==
I rexhrè e moes d' setimbe, ås edicions namurwesses.

On l' prezintrè l' prumî di setimbe al rweyale atenêye Dinant-Herbuchenne : [https://objectifplumes.be/agenda/roger-tabareux-chronique-de-vie-en-prose-et-en-poesie-presente-par-joelle-spierkel racsegnes]

== Årtchives di Singulîs sol waibe do Muzêye do Pårlaedje e l' Årdene ==
Cåzu tos les vîs limeros del gazete [[Singulîs (gazete)|Singulîs]] ont stî metous sol waibe do [[Muzêye do Pårlaedje e l' Årdene]].

[https://www.museedelaparole.be/documents/singuliers Totes les anêyes dispu 1996]

== Boûsses di scrijhaedje po des pordjets literaires ==
Li [[Siervice des Lingaedjes do Payis]] del Federåcion Walonreye-Brussele a metou so pî, vola ddja sacwants anêyes, des boûsses di dmorance po les scrijhresses et scrijheus e walon poleur ovrer coeymint dins on muzêye. Asteure, c' est l' [[SLLW]] ki fwait l' djuri po relire les wangnants.

I fåt evoyî s' candidateure divant l' 10 di setimbe.

[https://sllwallonnes.com/bourses-de-residence-de-jour-pour-autrice-et-auteur-de-langue-regionale/ Racsegnes]

== Copinreye do Tchårnoe (dilé Harsin) ==
Vola dedja leu programe po 2025-2026 del copinreye do [[Tchårnoe-dlé-Harsin]] (li mårdi a 8 eures å bontins, al dimeye di ût (7 e.30).
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Tinme des copinreyes 26-27
|-
! Moes !! Djoû !! Sudjet
|-
| Moes d' setimbe || li 15 || nos [[oujhea]]s
|-
| Moes d' octôbe || li 20 || [[Facteur]]s et factoresses
|-
| Moes d' nôvimbe || li 17 || Bate al machene
|-
| Moes d' decimbe || li 15 || Do tins del [[guere di 40|guere]]
|-
| Moes d' djanvî || li 19 || Aprestadje do spectåke di Bande
|-
| Moes d' fevrî || li 16 || Sudjets libes
|-
| Moes d' måss || li 16 || Mi [[pasmint d' tins|ptit molon]] [''hobby'']
|-
| Moes d' avri || li 20 || li mestî d' [[curé]]
|-
| Moes d' may || li 18 || les [[moxhes al låme]]
|-
| Moes d' djun || li 15 || li [[fenåjhe|fenåmoes]]
|}

== Letes toûnreces del [[Federåcion Walonreye-Brussele]] ==
=== 2026 ===
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=3822dd9235 Lete do 8 di djun 2026]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=cb78458fa2 Lete do 13 di may 2026] (sol [[Fiesse ås lingaedjes walons]])

[https://objectifplumes.be/form/newsletter-registration Po rçure ces letes la pa emile]

=== Årtchives des anêyes di dvant ===
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=6b97213825 Lete do 3 d' may 2022]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=a99c8ac059 Lete do 1î d' djulete 2022]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=adcf4a87e4 Lete do 5 di setimbe 2022]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=ba36bb0ecc Lete do 6 di decimbe 2022]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=ea15e9aa30 Lete do 17 di fevrî 2023]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=c8f88d6646 Lete do 3 d' may 2023]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=6e2c3141b4 Lete do 6 di djulete 2023]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=7c6a446b6e Lete do 11 d' octôbe 2023]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=d2b2012733 Lete do 20 d' decimbe 2023]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=4c7c850252 Lete do 15 di måss 2024]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=1087b88c58 Lete do 10 di djun 2024]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=5406e004fc Lete do 13 di nôvimbe 2024]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=f19b1e6fb7 Lete do 16 di decimbe 2024]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=d0a6a47984 Lete do 27 di fevrî 2025]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=d9d29e81ae Lete do 29 d' avri 2025]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=8ab890b9c9 Lete do 13 di djun 2025]
# [https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=9554bb879a Lete do 21 di decimbe 2025]

== Fiesse ås lingaedjes walons 2026 ==
Li programe del [[Fiesse ås lingaedjes walons]] 2026 est metou so les fis : [https://falw.be/index.php?page=2026/accueil vaici]

C' esteut li 30 di may a Lidje (å B3, li bibioteke del province, 1 plaece des årts, a [[Djudla Mouze]]).

[https://us4.campaign-archive.com/?u=d3ceee67d9f2cf39906280ab2&amp;id=cb78458fa2 Totes les racsegnes]

=== Bate di noûmots ===
Pol [[bate di noûmots del fiesse ås lingaedjes walons]], li tinme e [[2026]] esteut: «les årts vicants» (dj' ô bén, les årts k' on fwait so li scanfår, u ôte pårt mins padvant on publik).

[https://livre.cfwb.be/fileadmin/sites/lali/uploads/Document/Activites/FALW/2026/Classement_noumots_2026.pdf Rizultats oficirs]

== Novea studia del Federåcion Walonreye-Brussele so les lingaedjes do payis ==
* {{fr}} [https://livre.cfwb.be/actualites/actualite/une-etude-sur-la-vitalite-et-le-role-social-des-langues-regionales-de-wallonie Sacwants racsegnes]
* {{fr}} [https://statistiques.cfwb.be/fileadmin/sites/ccfwb/uploads/documents/Zoom_Langues_endogenes_vdef.pdf Lére li modêye éndjolike do studia]

== Studia sol sardignwès et l' walon ==
[[Ovraedje ås Longuès Apresses]] ([[TLP]], fén di sgondaire) rimetant li [[walon]] å [[sardignwès]], interessant aprume pa les [[responda]]s di deus djins ki disfindèt tchaeke onk des lingaedjes ([[Laurent Dabe]] et Cristian Urru). Et pår pa l' inkete sociolinwistike avou 711 responses pol sarde et 378 pol walon, mins dins totes les classes d' ådje (çou k' est co foirt råle po les studias d' sociolinwince). 

L' ovraedje est metou so l' [[Aberteke]] avou l' åjhmince del sicrijheuse, ey [https://lucyin.walon.org/guerni/doclinw/Gattermayer_sarde_walon.pdf esse  aberwetåve ciddé]

&lt;center&gt;&lt;gallery&gt;
Gattermayer sardignwès walon inkete.jpg
Gattermayer sardignwès walon respondas.jpg
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

== Cåbaret walon d' Limerlé ==
[[Imådje:Plake e walon cåbaret Limerlé pourcea coshet.jpg|thumb|c' est dizo ç' plantchî la]]
Li [[cåbaret walon]] d' [[Limerlé]] si ténrè li semdi 16 di may a 7 eures al nute a «Voyaedjåjhe e lodjisse» [''Périple en la demeure''] (gros bastimints e mitan do viyaedje).

[https://lucyin.walon.org/tchanson/Caubaret_Limerlee_2026.pdf Sacwants tecses di tchansons k' î seront tchantêyes] (avou des [[hårdêye (Daegntoele)|hårdêyes]] po-z awè l' air).

Racsegnes : &lt;u&gt;info@peripleenlademeure.com&lt;/u&gt;

[https://www.youtube.com/watch?v=SlGMFrwJt7A&amp;feature=youtu.be Sovnance do cåbaret 2024]

== Fé rispiter l’ walon avou les Relîs Namurwès ==
Ene après-nonne å Delta ([[Aisse del Tuzance|måjhone del tuzance]] di [[Nameur]]), li mierkidi 27 di may.

Programe :
* Ocupaedje po ls efants et les familes avou [[Joëlle Spierkel]] (li minme k' al [[Fiesse ås lingaedjes walons]] 2025)
* Fåves, mintes et paskeyes avou [[Anne-Marie François]], [[Alain Baume]], [[Gérard Beaumont]], [[Jean-Louis Gérard]], [[Joseph Dewez]], [[Bernard Van Vynckt]]…
* Conferince di Joseph Dewez sol walon dins l' lingaedje francès e l' Beldjike.

[https://www.ledelta.be/evenements/fe-rispiter-lwalon-avou-les-relis-namurwes/ Racsegnes]

== Scoles di walon d' Bive, ashyinnes do bontins 2026 ==
[[Imådje:Scole di Bive do 21 d' avri 2026.jpg|thumb|scole do 21 d' avri 2026]]
* [https://rifondou.walon.org/sicole/sicoles_di_Bive/2026-04-07_Sicole_di_Bive.pdf Scole do 7 d' avri]
* [https://rifondou.walon.org/sicole/sicoles_di_Bive/2026-04-14_Sicole_di_Bive.pdf Scole do 14 d' avri]
* [https://rifondou.walon.org/sicole/sicoles_di_Bive/2026-04-21_Sicole_di_Bive.pdf Scole do 21 d' avri]
* [https://rifondou.walon.org/sicole/sicoles_di_Bive/2026-04-28_Sicole_di_Bive.pdf Scole do 28 d' avri]
* [https://rifondou.walon.org/sicole/sicoles_di_Bive/2026-05-05_Sicole_di_Bive.pdf Scole do 5 di may (scole pås scolîs)]

* [[Scoles di Bive|Racsegnes so les scoles di Bive]]

== Strimaedje di «Cwate paskeyes d' asteure» ==
Li strimaedje del [[ramexhnêye di noveles]] «[[Cwate paskeyes d' asteure (noveles)|Cwate paskeyes d' asteure]]» sicrît pa [[Lucyin Mahin]], s' a passé al bibioteke di [[Djedene]] li '''18 d' avri 2026 a 2 eures di l' après-nonne'''.

* {{fr}} [http://aberteke.walon.org/riclame_Muzeye.jpg Po-z atchter l' live]

* [https://www.youtube.com/watch?v=OIjEZ3MjoZo&amp;t=1942s Tos les spitchs do strimaedje]

* Lijhaedje d' on boket do live (å strimaedje): [[Imådje:Wa lijhaedje di L' efuyeye.ogg]]

== Bate &quot;[[On scrijheu, on djheu (bate)|on scrijheu, on djheu]]&quot; 2026 ==
Evoyîz vosse tecse divant l' 31 di djulete a Annie Rak – Roulotte théâtrale, rue de la Paix 18, 7370 Dour-Elouges.

[https://objectifplumes.be/actualites/concours-un-auteur-une-voix-edition-2026 Pus d' infôrmåcion (e francès).]

== Cåzaedje so les lives e lingaedje do payis dins li scolaedje ==
Li 28 di måss, [[Romain Berger]] frè on cåzaedje sol fôre do live di Brussele. Li tinme, c' est &quot;les lives e lingaedje do payis, ene atote po-z ewoeyî les efants al varyisté des lingaedjes&quot;.

[https://flb.be/wp-content/uploads/2026/01/FLB26_ProJeunesse_OK.pdf Racsegnes (pådje 16)]

== Spectåke e walon a Bande ==
Pol deujhinme anêye, gn årè on spectåke e walon «''Copinans Tortos esson.ne''» a [[Binde (viyaedje)|Bande]] li '''12 di fevrî a deus eures et dmey di l' après-nonne''' (14e.30). Racsegnes: elodie@ccnassogne.be / 084/214908 ([[aisse del tuzance]] di [[Nassogne]]).

== Novea catalogue di lives e walon po les livreyes et les bibiotekes ==
Les edicions Altura (tinowes pa Primaëlle Vertenoeil, k' a eto bouté so les prumîs lives e walon des edicions [[Tétras Lyre (eplaideu)|Tétras Lyre]] et so les dierins lives des edicions del province di Lidje) ont fwait on novea catalogue po mete a l' oneur les ovraedjes di 10 soces u eplaideus d' lives e walon. Li catalogue egzistêye so papî po les livreyes et les bibiotekes, et on l' pout eto aberweter e PDF. C' est on pordjet moenné tot shuvant l' « contrat-câde del filire do live » (po sotni l' live come ene industreye del tuzance) del [[Federåcion Walonreye-Brussele]].

* [https://www.alturaedition.com/soutien-aux-langues-regionales Pus d' infôrmåcions sol waibe d' Altura]
* [https://drive.google.com/file/d/1J0_7sx1qtPHJ7RViWBY-5i4xlaojzu52/view?pli=1 Aberweter l' catalogue]

== Ene sicole a pårt so li scrijhaedje e Feller li 24 di fevrî ==
[https://berdelaedje.walon.org/viewtopic.php?p=9200 Racsegnes so Berdelaedjes]

== Walon e scole : conte-rindou d' on scoleu ==
Vocial on conte-rindou des scolaedjes d' on scoleu avou l' programe «[[walon e scole]]» del «[[FWB]]» e [[waeyén-tins]] 2025.

{{fr}} [https://lucyin.walon.org/guerni/Conte-rindou%20waeyin-tins.pdf Aberwetåve vaici (modêye do 22 d' djanvî 2026)]

== {{HDVs}} ==
*[[Wikipedia:Wikinoveles/Egurniyaedjes 2025|Egurniyaedjes 2025]]
*[[Wikipedia:Wikinoveles/Egurniyaedjes|Tos les egurniyaedjes]]</text>
      <sha1>7obpwxzjnwj6jucgear52vlw7y7afy3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fiesse del Tchanson e walon ey e picård</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18002</id>
    <revision>
      <id>427091</id>
      <parentid>415613</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T16:56:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lucyin</username>
        <id>16</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Hårdêyes difoûtrinnes */</comment>
      <origin>427091</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10950" sha1="hv7opan44ztbgi9irm9vshb66xnzvui" xml:space="preserve">[[Imådje:tchanson_walone2005_afitche.jpg|thumb|afitche del fiesse del tchanson walone 2005 (e francès)]] 

Li '''Fiesse del Tchanson  e walon ey e picård''' (F. ''Festival de la Chanson wallonne et picarde''), c' est ene bate di tchanson k' est emantcheye pa l' [[UCW]] eyet li [[Radio bedje francès-cåzante]] &quot;VivaCité&quot; dispu [[1999]].

Li Fiesse del tchanson walone a replaecî li [[Grand Pris del Tchanson e walon]].

== Li bate di ==
* Michel Lefèvre, do groupe ''Lariguete'' d' [[Ate]] wangna l' grand pris eyet l' pris do publik.
* Marc Keiser di [[Tchålerwè]] li pris del meyeuse tchanson oridjinnåle

== Li bate 2000 ==
* France Monty di [[Tchålerwè]] wangna l grand pris eyet l' pris des schoûteus (al radio) di Frecwince Walonreye.
* [[Vincent Delire]] (kinoxhou eto come ''Mimile'') do [[Couvén (veye)|Couvén]], li pris del meyeuse tchanson oridjinnåle.
* Michel Belly d' [[Soûmagne]], li pris do publik.

== Li bate 2001 ==
* Rudy Castro d' [[Tîleu]] wangna l' grand pris
* Daniel Foron, do groupe ''Foron &amp; Co'' di [[Marveye]], li pris del meyeuse tchanson oridjinnåle
* Raymond Missoten d' [[Antene]], li pris do publik eyet des schoûteus

== Li bate 2002 ==
* ''Jesebel'' ([[Brigitte Hallet]]) di [[Lodlinsåt]], wangna l' grand pris eyet l' pris do publik
* li groupe ''Foron eko'' di [[Marveye]], li pris del meyeuse tchanson oridjinnåle
* Vincent Delire (''Mimile'') di [[Couvén (veye)|Couvén]], li pris des schoûteus di Frecwince Walonreye

== Li bate 2003 ==
* Daniel Droixhe d' [[Oûpêye]] wangna l' grand pris. 
* Jean-Pierre Darras di [[Soûmagne]], li pris do publik
* Julie Dubar di [[Reve]], li pris del meyeuse tchanson oridjinnåle
* li duwo Dominique Colson eyet Raymond Missotten di [[Comblin-å-Pont]] et d' [[Antene]], li pris des schoûteus

== Li bate 2004 ==
* Francis Vander Maelen di [[Ptite-Tchapele]] wangna l' grand pris, li pris speciå «Studio» del s.n.r. Climax eyet l' pris del s.n.r. Concours Jean Darlier
* Myriam Crismer di [[Ståvleu]], li pris do publik eyet des schoûteus al radio
* Michel Lefèvre (do groupe ''Lariguete'') d' [[Ate]], li pris del meyeuse tchanson oridjinnåle.

== Li bate 2005 ==
* C' est Eric El Rosse di [[Marveye]] k' a yeu l' [[:Wikt:plouma|plouma]], avou deus tchansons ki les cåzaedjes, c' esteut da [[André Gauditiaubois]] et l' muzike da Vincent Loss : &quot;Feyes do Cir&quot; (&lt;SMALL&gt;&quot;''Fîyes du cièl''&quot;&lt;/SMALL&gt;) &amp; &quot;El monde n' est nén tot noer&quot; (&lt;SMALL&gt;&quot;''Èl monde n'èst né tout nwêr''&quot;&lt;/SMALL&gt;).
 
* Li Marc Keiser, di [[Tchålerwè]] a stî lomé deujhinme.
 
* Les Doraymi di [[Comblin-å-Pont]] ont rascodou l' Pris des djins, pu co li Pris des schoûteus (les djins k' respondît å telefone å rpassaedje di l' emîssion å posse).
 
* Li Zavir (''Xavier'') Bernier di [[Crupet]] a yeu l' Pris del pus tchanson li pus foû-ôrdinaire. 

* Les &quot;Tchipote a m' Blues&quot; di [[Måmdey]] ont hapé li Pris Jean Darlier del tchanson li pus plaijhante.

== Li bate 2006 ==
C' est [[Jesebel]] k' a rascodou l' grand Pris avou ene tchanson ki les cåzaedjes estént da [[André Gauditiaubois]] eyet l' muzike da Marc Keiser.

[[Mimile]] a rçû l' pris Darlier.

Li &quot;Pris Climax&quot; (ene djournêye d’ eredjistrumint) a stî a Rosa Carnier.

Alain Simonis a yeu l' pris do publik.

== Li bate 2007 ==
=== Bateus ===
So li scanfår, 6 bateus, des noveas vnous, et des pus vîs rôleus : 
# Rosa Carnier
# Sartiaux et Caudron
# Michel Belly
# « Woûres dès rayes »
# « Tchipot m’blues » 
# « Les droles di lodjeus ».

=== Wangnants ===
Li prumî pris va al pwaire di tchanteus e picård Sartiaux et Caudron : deus vwès d’ årtisse et on xhiltant djeu d’ sinne, tot tchantant « L’Biette elle a scappé » (El biesse a schapé) et « Kiski toka luch’ » (Kî çki toke a l’ ouxh ?)

Li pris del tchinne VivaCité a stî rascodou pa Rosa Carnier avou ses tchansons &quot;Lî&quot; («lî,  léjhou » ? ou « lu » [lui]) et &quot;Les mots&quot;, kel cåzaedjisse, c’ esteut Jany Paquay ene prezinteuse … di VivaCité.

Li pris des rwaitants a stî dné a Michel Belly ki tchantéve « Li Mohone dè boneûr » (Li måjhone di bouneur) et « L’amoûr por vos » des tchansons di « As de chœur ». Mins noste ome a fwait dobe et radobe : il a eto rascodou l’ pris « Speciål Estudio », dj’ ô bén, ene djournêye d’ eredjistrumint po rén dins les studios del SNR « Climax ». Eyet l’ londmwin, i hapéve ossu li pris des schoûteus å posse.

Li pris del meyeuse tchanson « oridjinåle » a stî havté pa les « Droles di lodjeus » avou « Cacafougna » et « L’ otel des cours a bokets ».&lt;ref&gt;[[André Gauditiaubois]], {{Ran}} 44, ivier 2007-2008&lt;/ref&gt;

== Li bate 2008 ==
=== Bateus ===
Gn aveut 6 bateus : 
* 4 del Province di Lidje : (1) Eva Jane, l’ Annie Cordy d’ Flemåle; (2) Alain Simonis, li Balavoine del Principåté (3) Les Droles di Lodjeus, li binde da Jean-Pierre Vervier, di Soûmagne et (4) &quot;Tchipot’ a m’ blues&quot; di Måmdey.
* 2 del Province di Nameur: Angezya di Flipveye &amp; Loù Ange des Ptitès Fagnes.

=== Djuri ===
Li djuri esteut miné pa Eugène Galère di UCW. Li penleuse et prezinteuze, c’ esteut Annie Rak. Dins les mimbes, on ricnoxheut Albert Delchambre del Sabam, Brigitte Hallet (li tchanteuse Jesebel k’ aveut wangnî l’ pris la deus ans), Georges Vetters di l’ RTBF, Jean-Marie Troisfontaine, on compôzeu et arindjeu d’ muzike, René Chaumont, on tchanteu « come dinltins », et Robert Carabin del Province di Lidje. 

=== Wangnants ===
Après aveur pinsé et rapinsé, tuzé et ratuzé, on dna l’ Grand Pris di 1000 € a Loù Ange. Il aveut prusti di s’ vwès deus tchansons da André Gauditiaubois, &quot;Gn a pont d’ avance&quot; &amp; &quot;Noere Madjeye&quot;. 

Li deujhinme pris a stî rmetou foirt å foirt inte « Les droles di lodjeus » et « Tchipote èm blouze » (tchaeke binde erva avou 250 uros).

Li Pris des Rwaitants ala a Eva Jane ki hera e s’ taxhe les 500 liårds corespondants. 

Li Prix Climax rivna a Angezya k’ årè droet a on djoû d’ eredjistrumint dins li studio des dineus do pris.

Li pris des meyeuzès paroles, c’ est [[André Gauditiaubois]] k’ el rascoda, avou « Dji barlaure » (dji berôle) tchanté pa Angezya. Cénk cints uros ki front do bén a nosse copleu.&lt;ref&gt;[[André Gauditiaubois]] {{Ran}} 48, ivier 2008-2009&lt;/ref&gt;

== Li bate 2009 ==
=== Bateus ===
So les ståtigne-boks, ci côp cial, n aveut 8 bateus :
# Li binde &quot;Wôr des rays&quot; da Dominique Heymans, d' après l' Lovire, avou : &quot;Ene brike dins l' viole&quot; &amp;  &quot;Marandire&quot; 
# Bernard Baumans, do payis picård, avou &quot;L' escole des bos&quot; et &quot;Djan-Batisse&quot;
# Alain Simonis, di Måmdey, avou &quot;Pitit piele&quot; &amp; &quot;Awè, çoula finixh todi&quot;
# Li binde &quot;Les droles di lodjeûs da  Jean-Pierre Vervier, di Hesta, avou &quot;Li rôbaleu&quot; eyet &quot;Po l' rapåjhter&quot;
#  Mimile (Vincent Delire) di Couvén avou &quot;Marie-Jeanne&quot; eyet &quot;Nén ene åme&quot;. 
# Li binde &quot;Dietrich&quot; di Tournai, avou &quot;Gaviot&quot; &amp; &quot;Si t' såreus&quot;.
# Li binde &quot;Enwell&quot;, co todi do payis picård, avou &quot;Ayu dalez, m' bele ?&quot; eyet &quot;Ene saké d' bieau&quot; (ene sacwè d' bea). 
# Dino Forlane, di Fårcene [Farciennes] avou &quot;Taijhe tu ene miete &quot; &amp; &quot;Prétins&quot;.

=== Wangnants ===
Li prumî pris a stî rindou al binde &quot;Dietrich&quot;. 

Li pris des rwaitants ala-st a &quot;Wour des rays&quot;: 

Li pris des meyeusès paroles rivna a Bernard Baumans.

Mimile a stî bistoké d' on pris d' consolåcion, come  li grope Enwell.&lt;ref&gt;[[André Gauditiaubois]] {{Ran}} 52, ivier 2009-2010&lt;/ref&gt;

== Li bate 2012 ==
=== Bateus ===
# William Warnier : Les paroles di [[Djåke Wårnî]] estént vormint e walon. Et po l’ tchant et l’ muzike, c’ esteut Thomas Dutronc avou ene miete di salsa.
# Michel Azaïs (Michel Pire)
# Mimile (Vincent Delire)
# Veronique Kappler : deus tchansons so des bounès muzikes arindjeyes pa Jacques Ivan Duchêne : on boket djazi et on boket pårlé-tchanté ki rshon­­­­­néve a « Dirty old town » des Dubliners
# « Le Barde » : del coun­­­­­­­­tri picåde avou des keuves. Pu s’ balåde fok avou flûte et pipsak.
#« Deep Canyon »
# Deep Canyon
# Amel 

=== Wangnants ===
C est [[William Warnier]] k’ a wan­­­­gnî, [[Michel Azaïs]] (Michel Pire) est 2inme et Mimile ([[Vincent Delire]]) 3inme, Veronique Kappler 4inme.&lt;ref&gt;[[André Gauditiaubois]] {{Ran}} 62, esté 2012&lt;/ref&gt;

== Li bate 2014 ==
=== Réglumint ===
Li réglumint aveut stî candjî. C’ esteut come e l’ France, des eleccions ås deus toûs. Les dijh candidats divént tchanter seulmint leu prumire tchanson et l’ djuri diner les ponts (5 macsimom pa djin) tot do long do concours.

=== Djuri ===
Guy Dirick, Albert Delchambre, Guillaume Ancion, Christiane Stefanski et Eric Poivre, li prezidint

=== Les dijh bateus ===
# Lutik Transopera - Båshele; 1 djonne tchantresse avou 3 clapants muzicyins (sinté, guitåre et clarinete).
# Marc Malempré - L’ oraedje (d’ après Brassens) avou 2 muzicyins (muzike al boke, guitåre).
# Echène - Eshonne so sinne - Duwo d' on pa avou s’ gamene di 12 ans, Jean-Pierre et Julie Vandevelde, paroles da Djan Goffart avou l’ orkesse di l’ RTBF.
# Jesebel - Les ouys di m’ mame, avou l’ orkesse RTBF.
# Zému - Come on ponè - William Warnier, tchant et guitåre avou s’ binde: batreye, basse, guitåre, piano.
# Les droles di lodjeus - Les ouys coleur d’ efant - 14 djins sol sinne.
# Michel Azaïs - Ene, deus, troes - avou s’ binde : batreye, basse, guitåre, corisse et årmonica.
# Lariguette - Movesse foi - Michel Lefevre avou batreye, basse, guitåre et corisse.
# Mimile - Gurnî d’ sovnances - Vincent Delire avou l’ orkesse RTBF.
# Pascal Lecrenier - Por vos - avou l’ orkesse  RTBF.

=== Prumî clasmint ===
Li clasmint do prumî toû esteut : Lutik Transopera 21, Echène 20, Zému &amp; Jesebel 19, Michel Azaïs &amp; Mimile 18.
Come i nd aveut onk di trop, el djuri a tchoezi Michel Azaïs.

=== Li deujhinme tchanson ===
Po l’ deujhinme tchanson, après tiraedje dins l’ tchapea, on a veyou :
# Zému - Li candjlete
# Echène - Djåzans walon
# Jesebel - Kinsha Schavêye avou Marc Keiser
# Lutik Transopera - L’ infier mi strind
# Michel Azaïs - Li måjhone des cwårdjeus

=== Rizultat finå ===
Avou on totå di 44 ponts, Lutik Transopera rascod l’ grand pris del walone tchanson 2014. Echène (40) est deujhinme.&lt;ref&gt;[[André Gauditiaubois]] {{Ran}} 70, esté 2014&lt;/ref&gt;

== Hårdêyes difoûtrinnes ==
* {{fr}} [http://ucwallonnie.over-blog.com/ Waibe di l' UCW et Vivacité sol Fiesse del tchanson e walon] (e francès)

* [http://www.youtube.com/watch?v=UxKiRFR15m4&amp;feature=related Jean-Pierre Thibaud e 2001]
* [https://www.youtube.com/watch?v=lnhidDYeatw ôte boket Rapoirtaedje avou l' wangnante 2014]

== Sourdants ==
&lt;references/&gt;

[[Categoreye:pris et bates e lingaedje walon]]
[[Categoreye:Etrevéns avou do walon]]</text>
      <sha1>hv7opan44ztbgi9irm9vshb66xnzvui</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>427092</id>
      <parentid>427091</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T16:57:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lucyin</username>
        <id>16</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Hårdêyes difoûtrinnes */</comment>
      <origin>427092</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10939" sha1="4ya741flq32deg51ajx5yx5ci6c2ka1" xml:space="preserve">[[Imådje:tchanson_walone2005_afitche.jpg|thumb|afitche del fiesse del tchanson walone 2005 (e francès)]] 

Li '''Fiesse del Tchanson  e walon ey e picård''' (F. ''Festival de la Chanson wallonne et picarde''), c' est ene bate di tchanson k' est emantcheye pa l' [[UCW]] eyet li [[Radio bedje francès-cåzante]] &quot;VivaCité&quot; dispu [[1999]].

Li Fiesse del tchanson walone a replaecî li [[Grand Pris del Tchanson e walon]].

== Li bate di ==
* Michel Lefèvre, do groupe ''Lariguete'' d' [[Ate]] wangna l' grand pris eyet l' pris do publik.
* Marc Keiser di [[Tchålerwè]] li pris del meyeuse tchanson oridjinnåle

== Li bate 2000 ==
* France Monty di [[Tchålerwè]] wangna l grand pris eyet l' pris des schoûteus (al radio) di Frecwince Walonreye.
* [[Vincent Delire]] (kinoxhou eto come ''Mimile'') do [[Couvén (veye)|Couvén]], li pris del meyeuse tchanson oridjinnåle.
* Michel Belly d' [[Soûmagne]], li pris do publik.

== Li bate 2001 ==
* Rudy Castro d' [[Tîleu]] wangna l' grand pris
* Daniel Foron, do groupe ''Foron &amp; Co'' di [[Marveye]], li pris del meyeuse tchanson oridjinnåle
* Raymond Missoten d' [[Antene]], li pris do publik eyet des schoûteus

== Li bate 2002 ==
* ''Jesebel'' ([[Brigitte Hallet]]) di [[Lodlinsåt]], wangna l' grand pris eyet l' pris do publik
* li groupe ''Foron eko'' di [[Marveye]], li pris del meyeuse tchanson oridjinnåle
* Vincent Delire (''Mimile'') di [[Couvén (veye)|Couvén]], li pris des schoûteus di Frecwince Walonreye

== Li bate 2003 ==
* Daniel Droixhe d' [[Oûpêye]] wangna l' grand pris. 
* Jean-Pierre Darras di [[Soûmagne]], li pris do publik
* Julie Dubar di [[Reve]], li pris del meyeuse tchanson oridjinnåle
* li duwo Dominique Colson eyet Raymond Missotten di [[Comblin-å-Pont]] et d' [[Antene]], li pris des schoûteus

== Li bate 2004 ==
* Francis Vander Maelen di [[Ptite-Tchapele]] wangna l' grand pris, li pris speciå «Studio» del s.n.r. Climax eyet l' pris del s.n.r. Concours Jean Darlier
* Myriam Crismer di [[Ståvleu]], li pris do publik eyet des schoûteus al radio
* Michel Lefèvre (do groupe ''Lariguete'') d' [[Ate]], li pris del meyeuse tchanson oridjinnåle.

== Li bate 2005 ==
* C' est Eric El Rosse di [[Marveye]] k' a yeu l' [[:Wikt:plouma|plouma]], avou deus tchansons ki les cåzaedjes, c' esteut da [[André Gauditiaubois]] et l' muzike da Vincent Loss : &quot;Feyes do Cir&quot; (&lt;SMALL&gt;&quot;''Fîyes du cièl''&quot;&lt;/SMALL&gt;) &amp; &quot;El monde n' est nén tot noer&quot; (&lt;SMALL&gt;&quot;''Èl monde n'èst né tout nwêr''&quot;&lt;/SMALL&gt;).
 
* Li Marc Keiser, di [[Tchålerwè]] a stî lomé deujhinme.
 
* Les Doraymi di [[Comblin-å-Pont]] ont rascodou l' Pris des djins, pu co li Pris des schoûteus (les djins k' respondît å telefone å rpassaedje di l' emîssion å posse).
 
* Li Zavir (''Xavier'') Bernier di [[Crupet]] a yeu l' Pris del pus tchanson li pus foû-ôrdinaire. 

* Les &quot;Tchipote a m' Blues&quot; di [[Måmdey]] ont hapé li Pris Jean Darlier del tchanson li pus plaijhante.

== Li bate 2006 ==
C' est [[Jesebel]] k' a rascodou l' grand Pris avou ene tchanson ki les cåzaedjes estént da [[André Gauditiaubois]] eyet l' muzike da Marc Keiser.

[[Mimile]] a rçû l' pris Darlier.

Li &quot;Pris Climax&quot; (ene djournêye d’ eredjistrumint) a stî a Rosa Carnier.

Alain Simonis a yeu l' pris do publik.

== Li bate 2007 ==
=== Bateus ===
So li scanfår, 6 bateus, des noveas vnous, et des pus vîs rôleus : 
# Rosa Carnier
# Sartiaux et Caudron
# Michel Belly
# « Woûres dès rayes »
# « Tchipot m’blues » 
# « Les droles di lodjeus ».

=== Wangnants ===
Li prumî pris va al pwaire di tchanteus e picård Sartiaux et Caudron : deus vwès d’ årtisse et on xhiltant djeu d’ sinne, tot tchantant « L’Biette elle a scappé » (El biesse a schapé) et « Kiski toka luch’ » (Kî çki toke a l’ ouxh ?)

Li pris del tchinne VivaCité a stî rascodou pa Rosa Carnier avou ses tchansons &quot;Lî&quot; («lî,  léjhou » ? ou « lu » [lui]) et &quot;Les mots&quot;, kel cåzaedjisse, c’ esteut Jany Paquay ene prezinteuse … di VivaCité.

Li pris des rwaitants a stî dné a Michel Belly ki tchantéve « Li Mohone dè boneûr » (Li måjhone di bouneur) et « L’amoûr por vos » des tchansons di « As de chœur ». Mins noste ome a fwait dobe et radobe : il a eto rascodou l’ pris « Speciål Estudio », dj’ ô bén, ene djournêye d’ eredjistrumint po rén dins les studios del SNR « Climax ». Eyet l’ londmwin, i hapéve ossu li pris des schoûteus å posse.

Li pris del meyeuse tchanson « oridjinåle » a stî havté pa les « Droles di lodjeus » avou « Cacafougna » et « L’ otel des cours a bokets ».&lt;ref&gt;[[André Gauditiaubois]], {{Ran}} 44, ivier 2007-2008&lt;/ref&gt;

== Li bate 2008 ==
=== Bateus ===
Gn aveut 6 bateus : 
* 4 del Province di Lidje : (1) Eva Jane, l’ Annie Cordy d’ Flemåle; (2) Alain Simonis, li Balavoine del Principåté (3) Les Droles di Lodjeus, li binde da Jean-Pierre Vervier, di Soûmagne et (4) &quot;Tchipot’ a m’ blues&quot; di Måmdey.
* 2 del Province di Nameur: Angezya di Flipveye &amp; Loù Ange des Ptitès Fagnes.

=== Djuri ===
Li djuri esteut miné pa Eugène Galère di UCW. Li penleuse et prezinteuze, c’ esteut Annie Rak. Dins les mimbes, on ricnoxheut Albert Delchambre del Sabam, Brigitte Hallet (li tchanteuse Jesebel k’ aveut wangnî l’ pris la deus ans), Georges Vetters di l’ RTBF, Jean-Marie Troisfontaine, on compôzeu et arindjeu d’ muzike, René Chaumont, on tchanteu « come dinltins », et Robert Carabin del Province di Lidje. 

=== Wangnants ===
Après aveur pinsé et rapinsé, tuzé et ratuzé, on dna l’ Grand Pris di 1000 € a Loù Ange. Il aveut prusti di s’ vwès deus tchansons da André Gauditiaubois, &quot;Gn a pont d’ avance&quot; &amp; &quot;Noere Madjeye&quot;. 

Li deujhinme pris a stî rmetou foirt å foirt inte « Les droles di lodjeus » et « Tchipote èm blouze » (tchaeke binde erva avou 250 uros).

Li Pris des Rwaitants ala a Eva Jane ki hera e s’ taxhe les 500 liårds corespondants. 

Li Prix Climax rivna a Angezya k’ årè droet a on djoû d’ eredjistrumint dins li studio des dineus do pris.

Li pris des meyeuzès paroles, c’ est [[André Gauditiaubois]] k’ el rascoda, avou « Dji barlaure » (dji berôle) tchanté pa Angezya. Cénk cints uros ki front do bén a nosse copleu.&lt;ref&gt;[[André Gauditiaubois]] {{Ran}} 48, ivier 2008-2009&lt;/ref&gt;

== Li bate 2009 ==
=== Bateus ===
So les ståtigne-boks, ci côp cial, n aveut 8 bateus :
# Li binde &quot;Wôr des rays&quot; da Dominique Heymans, d' après l' Lovire, avou : &quot;Ene brike dins l' viole&quot; &amp;  &quot;Marandire&quot; 
# Bernard Baumans, do payis picård, avou &quot;L' escole des bos&quot; et &quot;Djan-Batisse&quot;
# Alain Simonis, di Måmdey, avou &quot;Pitit piele&quot; &amp; &quot;Awè, çoula finixh todi&quot;
# Li binde &quot;Les droles di lodjeûs da  Jean-Pierre Vervier, di Hesta, avou &quot;Li rôbaleu&quot; eyet &quot;Po l' rapåjhter&quot;
#  Mimile (Vincent Delire) di Couvén avou &quot;Marie-Jeanne&quot; eyet &quot;Nén ene åme&quot;. 
# Li binde &quot;Dietrich&quot; di Tournai, avou &quot;Gaviot&quot; &amp; &quot;Si t' såreus&quot;.
# Li binde &quot;Enwell&quot;, co todi do payis picård, avou &quot;Ayu dalez, m' bele ?&quot; eyet &quot;Ene saké d' bieau&quot; (ene sacwè d' bea). 
# Dino Forlane, di Fårcene [Farciennes] avou &quot;Taijhe tu ene miete &quot; &amp; &quot;Prétins&quot;.

=== Wangnants ===
Li prumî pris a stî rindou al binde &quot;Dietrich&quot;. 

Li pris des rwaitants ala-st a &quot;Wour des rays&quot;: 

Li pris des meyeusès paroles rivna a Bernard Baumans.

Mimile a stî bistoké d' on pris d' consolåcion, come  li grope Enwell.&lt;ref&gt;[[André Gauditiaubois]] {{Ran}} 52, ivier 2009-2010&lt;/ref&gt;

== Li bate 2012 ==
=== Bateus ===
# William Warnier : Les paroles di [[Djåke Wårnî]] estént vormint e walon. Et po l’ tchant et l’ muzike, c’ esteut Thomas Dutronc avou ene miete di salsa.
# Michel Azaïs (Michel Pire)
# Mimile (Vincent Delire)
# Veronique Kappler : deus tchansons so des bounès muzikes arindjeyes pa Jacques Ivan Duchêne : on boket djazi et on boket pårlé-tchanté ki rshon­­­­­néve a « Dirty old town » des Dubliners
# « Le Barde » : del coun­­­­­­­­tri picåde avou des keuves. Pu s’ balåde fok avou flûte et pipsak.
#« Deep Canyon »
# Deep Canyon
# Amel 

=== Wangnants ===
C est [[William Warnier]] k’ a wan­­­­gnî, [[Michel Azaïs]] (Michel Pire) est 2inme et Mimile ([[Vincent Delire]]) 3inme, Veronique Kappler 4inme.&lt;ref&gt;[[André Gauditiaubois]] {{Ran}} 62, esté 2012&lt;/ref&gt;

== Li bate 2014 ==
=== Réglumint ===
Li réglumint aveut stî candjî. C’ esteut come e l’ France, des eleccions ås deus toûs. Les dijh candidats divént tchanter seulmint leu prumire tchanson et l’ djuri diner les ponts (5 macsimom pa djin) tot do long do concours.

=== Djuri ===
Guy Dirick, Albert Delchambre, Guillaume Ancion, Christiane Stefanski et Eric Poivre, li prezidint

=== Les dijh bateus ===
# Lutik Transopera - Båshele; 1 djonne tchantresse avou 3 clapants muzicyins (sinté, guitåre et clarinete).
# Marc Malempré - L’ oraedje (d’ après Brassens) avou 2 muzicyins (muzike al boke, guitåre).
# Echène - Eshonne so sinne - Duwo d' on pa avou s’ gamene di 12 ans, Jean-Pierre et Julie Vandevelde, paroles da Djan Goffart avou l’ orkesse di l’ RTBF.
# Jesebel - Les ouys di m’ mame, avou l’ orkesse RTBF.
# Zému - Come on ponè - William Warnier, tchant et guitåre avou s’ binde: batreye, basse, guitåre, piano.
# Les droles di lodjeus - Les ouys coleur d’ efant - 14 djins sol sinne.
# Michel Azaïs - Ene, deus, troes - avou s’ binde : batreye, basse, guitåre, corisse et årmonica.
# Lariguette - Movesse foi - Michel Lefevre avou batreye, basse, guitåre et corisse.
# Mimile - Gurnî d’ sovnances - Vincent Delire avou l’ orkesse RTBF.
# Pascal Lecrenier - Por vos - avou l’ orkesse  RTBF.

=== Prumî clasmint ===
Li clasmint do prumî toû esteut : Lutik Transopera 21, Echène 20, Zému &amp; Jesebel 19, Michel Azaïs &amp; Mimile 18.
Come i nd aveut onk di trop, el djuri a tchoezi Michel Azaïs.

=== Li deujhinme tchanson ===
Po l’ deujhinme tchanson, après tiraedje dins l’ tchapea, on a veyou :
# Zému - Li candjlete
# Echène - Djåzans walon
# Jesebel - Kinsha Schavêye avou Marc Keiser
# Lutik Transopera - L’ infier mi strind
# Michel Azaïs - Li måjhone des cwårdjeus

=== Rizultat finå ===
Avou on totå di 44 ponts, Lutik Transopera rascod l’ grand pris del walone tchanson 2014. Echène (40) est deujhinme.&lt;ref&gt;[[André Gauditiaubois]] {{Ran}} 70, esté 2014&lt;/ref&gt;

== Hårdêyes difoûtrinnes ==
* {{fr}} [http://ucwallonnie.over-blog.com/ Waibe di l' UCW et Vivacité sol Fiesse del tchanson e walon] (e francès)

* [http://www.youtube.com/watch?v=UxKiRFR15m4&amp;feature=related Jean-Pierre Thibaud e 2001]
* [https://www.youtube.com/watch?v=lnhidDYeatw Rapoirtaedje avou l' wangnante 2014]

== Sourdants ==
&lt;references/&gt;

[[Categoreye:pris et bates e lingaedje walon]]
[[Categoreye:Etrevéns avou do walon]]</text>
      <sha1>4ya741flq32deg51ajx5yx5ci6c2ka1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Le bout de la langue (fime)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40436</id>
    <revision>
      <id>427088</id>
      <parentid>414874</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T16:41:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lucyin</username>
        <id>16</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Sourdants */</comment>
      <origin>427088</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14001" sha1="5p6oq6c2rsfsr6xjy8x0arvm1jxl8zs" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:''{{lang|fr|Le bout de la langue}}'' (fime)}}
{{Dizo-tite|Li langue åd dibout del linwe}}
[[Imådje:Pormoennåde troufreye Djowele filmêye3.jpg|thumb|Sinne do filmaedje]]
[[Imådje:Pormoennåde_troufreye_Djåke_filmé.jpg|thumb|Ôte sinne do filmaedje]]
«'''''Le bout de la langue'''''» (k' a stî ratourné e walon «'''Li langue åd dibout del linwe'''»&lt;ref&gt;cial sol Wikipedia walon.&lt;/ref&gt;, c' est on [[fime di racsegne]] da [[Xavier Istasse]] k' a rexhou e [[2015]].

== Sudjets ==
Li filmaedje s' a fwait dispu fén 2013 disk' a fén 2014.

=== Teyåte e walon ===
Pol [[teyåte e walon]], li cineyasse a shuvou, inte des ôtès sacwès, «[[Les vwès del nute (teyåte)|Les vwès del nute]]». Gn a eto des djonnes acteurs del [[dramatike (soce)|dramatike]] ki sont filmés dins les coulisses, so sinne, et eto dins leu veye di tos les djoûs. Aprume Jean-Claude Dermont et Adrien Decloux. C' est zels k' edåmèt et ki cloynut l' fime.

=== Tchanson e walon ===
Pol [[tchanson e walon]], il a stî filmé li [[Fiesse del tchanson e walon]]. Il î a fwait responde [[Michel Azais]]. Adon, il a shuvou e leu måjhone li binde «Luttig Transopera» et Jean-Pierre Vandel et s' feye. Mins gn a ds ôtes tchansons e walon tot åd dilong do fime, des cenes da [[William Dunker]], [[Elmore D]], [[Guy Cabay]]. [[Julos Beaucarne]] est lu ossu dins l' fime, mins ki dit si rlomêye fråze «Li walon, c' est l' latén vinou a pî do fond des ådjes».

=== Gazetes e walon ===
Tant k' ås [[gazetes e walon]], li fime cåze do [[Li Chwès (gazete)|Chwès]] tot mostrant [[Châle Massaux]] ki fwait del riclame po si rvuwe. I mostere eto on forbataedje inte les mimbes des [[Rantoele-soce|Rantoele]] so l' enimådjaedje del coviete di [[Li Rantoele (gazete)|leu gazete]].

&lt;gallery&gt;
File:Chwes_2005.jpg|Li Chwès
|Coviete del Rantoele-gazete : come ça…
|… u come ça ?
&lt;/gallery&gt;

=== Sincieusès dvizes ===
Po les cåzaedjes sincieus, aprume sol [[sociolinwince]], gn a les féns cnoxheus shuvant k' ont vnou dire li leur, e francès :

[[Esther Baiwir]] acertene ki, la 100 ans, les nouv dijhinmes des cåzaedjes di tos les djoûs si fjhént e walon. Lon do bôraedje di cråne d’ on Félix Rousseau ki nos bassinéve ki « les Walons avént adopté l’ francès dispu l’ 13inme sieke ».

[[Michel Francard]] endè radjoute sol grandiveusté di sacwants Walons ki vos petèt l’ francès sins saveur ki leus grands-parints ‒ ou leus erî-grands-parints, todi ‒ cåzént tofer walon. Pu espliker li sitouwåcion des grandès djins ki n' pårlént cåzu ki l' walon, cwand on lzî djha di nel pus cåzer ni ås efants, ni dvant zels : i divnît adon «mouweas dins les deus langues».

[[Jean-Luc Fauconnier]] rivént so l’ indiferince des politikîs eneviè l’ moraedje des langues. Cwand on distrût on monumint istorike, gn a do herleme dins les gazetes. Cwand l’ dierin cåzeu d’ on ptit lingaedje mourt, c’ est l’ silince !

[[Joseph Dewez]] cåze do « bôreataedje simbolike » subi pal djermêye k’ on lzî a dit ki leu langue ni valeut rén, et k’ il è faleut dvizer ene ôte avou leus efants. Do pirlodjaedje vinant des scoles. Adon, c’ est des scoles eto ki l’ ravicaedje do walon, a grande eschåle, divreut vni. Ôtrumint ci serè « foû målåjhey ».

=== Rassonraedje del langue ===
[[Emile Gilliard]], al fén d’ on raploû di l’ [[SLLW]], vént rhåyner li teze oficire vî-waloneuse come cwè on n’ pout nén bodjî ene faflote a nosse langue. 

E [[foû-vuzaedje]], li produjheu cominte tot rotant so des oûs come cwè ci pont la est «dispitiveus». Mins i dene li craetchoe docô après a [[Djan Cayron]], k’ esplike foirt binamêymint l’ ovraedje des rfondeus. Pu shuve troes noû-waloneus el Burtaegne, la k’ i rescontrèt [[Yoran Embanner|Yoran]] ‒ l’ eplaideu do [[Gaston e walon]] ‒ dins ses monceas d’ lives so les [[noûmot]]s e [[burton]]. Pu fé responde des djonnetes e burton, ki ene dit k' ele ni tchantreut ddja li «[[Marseyesse (ime)|Marseyesse]]».

=== Djåzer avou ses efants ===
Li filmeu a saizi [[Jean-Pierre Vandevandel]] k’ asprove di fé passer ene miete di mots walons a s’ feye.

On voet eto [[Lucyin Mahin]] et [[Djan Cayron]] divizer walon avou tchaeke si ptite feye. L’ efant a l’ air di esse contin di saveur ene ôte [[langue]], et l’ dire a [[scole]], sapinse a Djan. Lucyin, prezinté cial  come èn egzilé linwistike ‒ i dmeure å Marok ‒ a sogne di rivni el Walonreye avou s’ feye. I dit k’ bråmint des Walons si cdujhnut come ene police linwistike disconte do lingaedje di leus tåyes. Et poleur dizôrner les aprindants efants, tot lzî fjhant sinti, motoit nén ddja voltrûlmint, ki ci n’ est nén bén d’ cåzer walon.

== Bastixhaedje ==
Li fime maxhe tofer des djins ki djåzèt co [[walon]] po des sudjets d' tos les djoûs — inte di zels, des djonnes — avou des sincieus k' esplicnut bråmint des sûteyès afwaires sol disparexhaedje di ç' [[lingaedje]] la.

:''Li Zavî, i lyi faleut trover des walon-cåzants  « vraiys ». Dj' ô bén des cis ki vicnut leu walon djoû après djoû. Et nén les cis ki pretchèt pol walon, mins n' sont nén capåbes di rexhe troes fråzes e walon divant on micro. Schoûtans [[Michel Azayisse]] dins l' fime : 
:''On lét d' l' angouxhe dins les ouys des politikîs ki  nos vnèt vey tchanter. Pask' i si djhèt :  « Mi ki s' prezinte come li disfindeu do peupe walon, s' i mi dmandèt di dire on ptit mot e walon, dji n' såreu ddja. » Adon, nozôtes, les tchanteus e walon, on est ene miete des « nén-criticåves ». Mins s' i vlèt mete so pî ene politike culturele, i n' nos houkèt nén nerén. »
:''Li fime kimince et fini pa des berdelaedjes so l' veye di tos les djoûs di deus grands djonneas, Adrien Declouz et Jean-Claude Dermont. So l' adjinçnaedje tecnike di leu velo ki n' va pus. Pus totshûte après, so les feyes et les frecantaedjes. Sbarant (a bon) d' ôre ces djonnes Walons la, skepyî å aireurs do 21inme sieke, poleur cåzer di tot et d' rén dins l' lingaedje di Defrexheu.''&lt;ref&gt;[[Lucien Mahin]], {{Ran}} l° 74, esté 2015&lt;/ref&gt;

== Sovnances filmêyes ==
=== Sinnes di filmaedje ===
&lt;gallery&gt;
File:Pormoennåde troufreye Djowele filmêye1.jpg|Filmaedjes ås troufreyes di Libin
File:Zavî filmeu Mina Souzane.jpg|Filmaedje å Marok
File:Zavî filmeu3.jpg|item est i
&lt;/gallery&gt;

=== Prezintaedje ===
Li fime fourit prezinté a l' [[Aisse del Tuzance]] di [[Nameur]] e moes d' måss 2015, e [[dvant-prumire]].

I serè rmostré a Nameur, todi al [[Måjhon del Culteure]] et a [[Lidje]], ås Grignous, å cmince do moes d' djun 2015

Cossemaedje

Passé a l’ RTBF prumire tchinne li 23 d’ setimbe 2015, avou ene riwaitance avirêye di 45000 tévéloukeus (li mitan di « The Voice », ene bate po les djonnes apurdisses tchanteus).

&lt;gallery&gt;
File:Prezintaedje dibout del linwe djouweus Zavî scabene.jpg|å prezintaedje a Nameur
File:Prezintaedje dibout del linwe djouweus Perwé.jpg|djonnes acteurs di Perwé : Estelle Beynaerts, Jean-Claude Dermont, Adrien Decloux
&lt;/gallery&gt;

== Corwaitaedjes do fime ==
:''Xavier Istasse a fwait on fime so l' walon, e francès bén seur, po l' poleur vinde a l' RTBF. Mins…, dji n' so minme nén dvins, mi, li [[retchårnaedje]] (riyetchårnåcion) da Jacques Bertrand. Mins rwaitîz l' cwanlminme, la, tizôtes!'' ([[André Gauditiaubois]], emile ado 13 di djun 2015).

:''C' esteut målåjhey di fé avou tertos. Pus ki li cineyasse filméve des waloneus, pus k’ i s’ abaitixheut ki l’ walon esteut co pratiké pa ene cåkêye di djins, mins tchaeke d’ ene manire diferinne. Gn a nén nerén les cis d' [[Måmdey]] ni, [[del Lovire]]. C' est l' veur ki les critikes anti-RTBF n' ont nén &quot;passé&quot;. Cwand on est dins l' comiece, li verité est boune a dire, mins mwints côps, i våt co mia s' taire. [[Vincent Delire|Mimile]] eto, aveut stî eterviouwé, et enonder li kesse del lete toûnrece Philippot k’ espaitche di passer des tchansons e walon dins les emissions ordinaires a l’ RTBF. Mins ci dvize la n’ a nén polou passer. Pinsez don : l’ RTBF serè seur èn atchteuse do fime. Et minme les ptits oujheas n’ coschitèt nén leu ni ! ''([[Lucien Mahin]], {{Ran}} 74, esté 2015.)

:''Li fime da Istasse mostere çou ki lyi plait d' mostrer, et n' dit waire çou k' est nosse walon. Rén so l' istwere des langue, si [[literateure]] et totes les cenes et les cis ki fjhèt viker l' walon ådjourdu. Mins i n' roveye nén les cis ki rfondèt l' walon ''([[Bernard Louis]], [[Cotcorico (gazete)|Cotcorico]], l° 34, 2/2015).

:''Dj' a veyou passer so [[Fesse-Bok]] bråmint des messaedjes di binåjhté, ey eto des criticaedjes, mins todi pa onk k' est dandjreus mwais di n' nén esse dins l' fime. Et todi måsgrognî sol plaece leyeye ås [[rfondeu]]s ''([[Vincent Delire]]).

:''Li fime est vormint bén fwait ; on voet bén ki c’ est l’ ouve d’ èn ome di mestî ''(toplin des djins, après l’ passaedje al prumire tchinne RTBF).

:''L' Adriyin Decloux djåze vormint bén, po on djonne. On ôt bén k' i n' doet nén cweri après ses mots ''(Djôzef Mahin).

:''Dji n' saveu nén ki l' walon aveut stou tant ctapé pa les mwaisses di scole et les parints. Si on vout fé raprinde li walon dins les scoles, c' est clair come di l' aiwe di rotche k' i fåt aveur ene seule ortografeye ''(Djihinne Mahin, li 3 d' octôbe 2015).

:''Les cis ki critikèt li rfondaedje do walon, i sont payîs (ou, pol moens, ecoraedjîs pår) pa les francès-cåzants po semer l' margaye inte les Walons. Les Francès ont-st eployî cisse tecnike la tocosté et di tos tins, metans po mete li bisbrouye inte les Marokins et les Aldjeryins. Pu s' vini prezinter grandiveuzmint divant les margayeus avou des « nos estans la po vs fé rexhe foû do broûlî ; vola çou k’ i fåt fé... » (nén dit : cial, cåzer tertos francès) ''(on djonne Walafrikin, li 2 d’ nôvimbe 2015).

:''On fwait on paralele avou l' burton, mins ci n' est nén l' minme sacwè ki po l' walon ''([[Bernard Louis]], Nameur, li 3 d' octôbe 2015)

:''Li pus sûteye des idêyes, c' est d' aveur fwait l' raprotchmint avou l' burton, ki c’ est totafwaitmint l’ minme kesmessaedje ''(Brigitte Mahin, li 23 d' setimbe 2015).

:''Li fime n' est nén vormint on fime di racsegnes neute. Nos n' acceptans di cossemer ki les reyalijhaedjes la ki l' cineyasse fwait passer sûteymint ene idêye da sinne ''(Zamputti, produjheu,  Nameur, li 3 d' octôbe 2015).

:''N a des cis ki djhèt ki tot l’ fime prind l’ pårti do rfondou. Mins on n’ etind ç’ no la k' on côp ou deus so les 58 munutes ! ''([[Pablo Sarachaga]]).

== Sacwants fråzes do djåzaedje e walon ==
* Non, dji n’ sai nén, dji nel sin nén bén (01.18)
* Dj’ a corou assez après (01.23)
* Di nos djoûs, ele rawaitèt bråmint purade ki dinltins (01.46)
* Dji pinséve vey ene coujhene (?) po m’ ashir vaici (02.27)
* Ti pous aler t’ ashir cou sol banc (02.29)
*  Voci, cwand on arivéve el pasteure, gn aveut bén sovint pus k’ el mitan dins les toneas; i faleut-z î aler on deujhinme côp; a l’ ivier, co dpus di complicåcions. Gn aveut a Lutrubwès deus abuvrires (06.30-41)
* C’ est l’ eritaedje di nos parints; I l’ ont façoné di leus mwins (07.39)
* Måssîs crevés efants ! (09.25)
* Ti m’ fwais potchî foû d’ mes coyons (09.20)
* Alez, mes djins, vos vs plaijhoz bén, don; catorade ! (10.06)
* C’ est nén asteure li cafè; c’ est l’ sope asteure (10.25)
* Ciddé, vos n’ avoz nén les djins ki tuzèt ki l' walon est laid; C’ ene ene sacwè tipicmint walone, çoula (10.41-46)
* Gn a dpus d’ ågneus ciddé k’ a Lidje (11.43). (c’ est on djeu d' mot : Ågneu = 1. mineu d’ ågne 2. Årdinwès)
* Dji so todi e ribote :: dji pinséve ki ti m’ rovyives (18.50)
* Mi, mi prôpe lingaedje di m’ mame, on n' m' end a nén cåzé tot å long d' mes scoles. On n’ m’ a nén dit k’ il egzistéve, k’ il aveut des rcwereus (23.05-11)
* Tén, fåt k’ dj’ emantche ça; emantche lu cwand il est dsu m’ dos (24.10-29)
* Ça fwait come les feyes cwand ele metèt on sotént-goidje (24.33)
* Et ça vént s’ agritchî tot do long di m’ coir (…) et pa fini po vni s’ agritchî ttåtoû di m’ tiesse (26.23-26)
* C’ esteut torade sol côp d’ ût eures et dmey (27.05)
* Paski ti rneteyes tes trotwers al nute, paret, twè... divant 10e. å matén (27.10)
* Et avou zels, vos iroz vey les pititès crapådes (28.23)
* Dji dåre sol feye; dji lyi råye si filet foû di s’ pate (28.34-36)
* Cwè çki vos shonne ? (31.25)
* Il a cwité po rivni; il a tchai dins ene corote; il a dschiré tote si coulote (32.17-20)
* Gn a pont d’ si bele gazete ki mostere des belès båsheles (33.14)
* On cåze nén di djins dismousseyes dins nosse gazete (33.23)
* On boute por nos (33.35) (djeu d' mots avou «On boute porno»)
* C’ est l’ motî (38.36)
* On magnrè des cécoreyes pal raecinêye (38.08)
* Ké novele, vî cadet (44.06)
* Bonswer a vozôtes tertos, les djins (44.33)
* èm Waloneye ki t’ es djoleye, cwand on s’ dene el poenne di t’ waitî (44.55-59)
* Ti n’ vas djamåy wangnî (45.14)
* Dji va lyi plomber l’ cou, al blanc (45.37)
* Scrijhoz Zeliye la, Zeliye (48.09)
* Èn oujhea so les håyes (48.54)
* C’ est trop målåjhey por vos (54.51)
* Ti n’ as nén co ene copene :: Non, dj' a des rva-et-rvén :: t’ end a veyou ene ? (…)  o ! mins ça c’ est pus åjhey, saiss, cwand elle a bevou (55.58-56.16)

== {{HD}} ==
* [https://www.youtube.com/watch?v=xl5t7t_a_UQ boket do fime] (avou [[Romain Berger]])

== Sourdants ==

{{Commonscat|Le bout de la langue (film)|ç' fime la}}

[[Categoreye:Fimes avou des cåzaedjes e walon|Bout de la langue, Le]]
[[Categoreye:Fimes tournés e l' Walonreye|Bout de la langue, Le]]
[[Categoreye:Fimes di racsegnes|Bout de la langue, Le]]
[[Categoreye:Fimes|Bout de la langue, Le]]</text>
      <sha1>5p6oq6c2rsfsr6xjy8x0arvm1jxl8zs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>427089</id>
      <parentid>427088</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T16:48:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lucyin</username>
        <id>16</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* {{HD}} */</comment>
      <origin>427089</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14060" sha1="hq3gkfwblmuhy3i61rtan6yt10g3cu1" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:''{{lang|fr|Le bout de la langue}}'' (fime)}}
{{Dizo-tite|Li langue åd dibout del linwe}}
[[Imådje:Pormoennåde troufreye Djowele filmêye3.jpg|thumb|Sinne do filmaedje]]
[[Imådje:Pormoennåde_troufreye_Djåke_filmé.jpg|thumb|Ôte sinne do filmaedje]]
«'''''Le bout de la langue'''''» (k' a stî ratourné e walon «'''Li langue åd dibout del linwe'''»&lt;ref&gt;cial sol Wikipedia walon.&lt;/ref&gt;, c' est on [[fime di racsegne]] da [[Xavier Istasse]] k' a rexhou e [[2015]].

== Sudjets ==
Li filmaedje s' a fwait dispu fén 2013 disk' a fén 2014.

=== Teyåte e walon ===
Pol [[teyåte e walon]], li cineyasse a shuvou, inte des ôtès sacwès, «[[Les vwès del nute (teyåte)|Les vwès del nute]]». Gn a eto des djonnes acteurs del [[dramatike (soce)|dramatike]] ki sont filmés dins les coulisses, so sinne, et eto dins leu veye di tos les djoûs. Aprume Jean-Claude Dermont et Adrien Decloux. C' est zels k' edåmèt et ki cloynut l' fime.

=== Tchanson e walon ===
Pol [[tchanson e walon]], il a stî filmé li [[Fiesse del tchanson e walon]]. Il î a fwait responde [[Michel Azais]]. Adon, il a shuvou e leu måjhone li binde «Luttig Transopera» et Jean-Pierre Vandel et s' feye. Mins gn a ds ôtes tchansons e walon tot åd dilong do fime, des cenes da [[William Dunker]], [[Elmore D]], [[Guy Cabay]]. [[Julos Beaucarne]] est lu ossu dins l' fime, mins ki dit si rlomêye fråze «Li walon, c' est l' latén vinou a pî do fond des ådjes».

=== Gazetes e walon ===
Tant k' ås [[gazetes e walon]], li fime cåze do [[Li Chwès (gazete)|Chwès]] tot mostrant [[Châle Massaux]] ki fwait del riclame po si rvuwe. I mostere eto on forbataedje inte les mimbes des [[Rantoele-soce|Rantoele]] so l' enimådjaedje del coviete di [[Li Rantoele (gazete)|leu gazete]].

&lt;gallery&gt;
File:Chwes_2005.jpg|Li Chwès
|Coviete del Rantoele-gazete : come ça…
|… u come ça ?
&lt;/gallery&gt;

=== Sincieusès dvizes ===
Po les cåzaedjes sincieus, aprume sol [[sociolinwince]], gn a les féns cnoxheus shuvant k' ont vnou dire li leur, e francès :

[[Esther Baiwir]] acertene ki, la 100 ans, les nouv dijhinmes des cåzaedjes di tos les djoûs si fjhént e walon. Lon do bôraedje di cråne d’ on Félix Rousseau ki nos bassinéve ki « les Walons avént adopté l’ francès dispu l’ 13inme sieke ».

[[Michel Francard]] endè radjoute sol grandiveusté di sacwants Walons ki vos petèt l’ francès sins saveur ki leus grands-parints ‒ ou leus erî-grands-parints, todi ‒ cåzént tofer walon. Pu espliker li sitouwåcion des grandès djins ki n' pårlént cåzu ki l' walon, cwand on lzî djha di nel pus cåzer ni ås efants, ni dvant zels : i divnît adon «mouweas dins les deus langues».

[[Jean-Luc Fauconnier]] rivént so l’ indiferince des politikîs eneviè l’ moraedje des langues. Cwand on distrût on monumint istorike, gn a do herleme dins les gazetes. Cwand l’ dierin cåzeu d’ on ptit lingaedje mourt, c’ est l’ silince !

[[Joseph Dewez]] cåze do « bôreataedje simbolike » subi pal djermêye k’ on lzî a dit ki leu langue ni valeut rén, et k’ il è faleut dvizer ene ôte avou leus efants. Do pirlodjaedje vinant des scoles. Adon, c’ est des scoles eto ki l’ ravicaedje do walon, a grande eschåle, divreut vni. Ôtrumint ci serè « foû målåjhey ».

=== Rassonraedje del langue ===
[[Emile Gilliard]], al fén d’ on raploû di l’ [[SLLW]], vént rhåyner li teze oficire vî-waloneuse come cwè on n’ pout nén bodjî ene faflote a nosse langue. 

E [[foû-vuzaedje]], li produjheu cominte tot rotant so des oûs come cwè ci pont la est «dispitiveus». Mins i dene li craetchoe docô après a [[Djan Cayron]], k’ esplike foirt binamêymint l’ ovraedje des rfondeus. Pu shuve troes noû-waloneus el Burtaegne, la k’ i rescontrèt [[Yoran Embanner|Yoran]] ‒ l’ eplaideu do [[Gaston e walon]] ‒ dins ses monceas d’ lives so les [[noûmot]]s e [[burton]]. Pu fé responde des djonnetes e burton, ki ene dit k' ele ni tchantreut ddja li «[[Marseyesse (ime)|Marseyesse]]».

=== Djåzer avou ses efants ===
Li filmeu a saizi [[Jean-Pierre Vandevandel]] k’ asprove di fé passer ene miete di mots walons a s’ feye.

On voet eto [[Lucyin Mahin]] et [[Djan Cayron]] divizer walon avou tchaeke si ptite feye. L’ efant a l’ air di esse contin di saveur ene ôte [[langue]], et l’ dire a [[scole]], sapinse a Djan. Lucyin, prezinté cial  come èn egzilé linwistike ‒ i dmeure å Marok ‒ a sogne di rivni el Walonreye avou s’ feye. I dit k’ bråmint des Walons si cdujhnut come ene police linwistike disconte do lingaedje di leus tåyes. Et poleur dizôrner les aprindants efants, tot lzî fjhant sinti, motoit nén ddja voltrûlmint, ki ci n’ est nén bén d’ cåzer walon.

== Bastixhaedje ==
Li fime maxhe tofer des djins ki djåzèt co [[walon]] po des sudjets d' tos les djoûs — inte di zels, des djonnes — avou des sincieus k' esplicnut bråmint des sûteyès afwaires sol disparexhaedje di ç' [[lingaedje]] la.

:''Li Zavî, i lyi faleut trover des walon-cåzants  « vraiys ». Dj' ô bén des cis ki vicnut leu walon djoû après djoû. Et nén les cis ki pretchèt pol walon, mins n' sont nén capåbes di rexhe troes fråzes e walon divant on micro. Schoûtans [[Michel Azayisse]] dins l' fime : 
:''On lét d' l' angouxhe dins les ouys des politikîs ki  nos vnèt vey tchanter. Pask' i si djhèt :  « Mi ki s' prezinte come li disfindeu do peupe walon, s' i mi dmandèt di dire on ptit mot e walon, dji n' såreu ddja. » Adon, nozôtes, les tchanteus e walon, on est ene miete des « nén-criticåves ». Mins s' i vlèt mete so pî ene politike culturele, i n' nos houkèt nén nerén. »
:''Li fime kimince et fini pa des berdelaedjes so l' veye di tos les djoûs di deus grands djonneas, Adrien Declouz et Jean-Claude Dermont. So l' adjinçnaedje tecnike di leu velo ki n' va pus. Pus totshûte après, so les feyes et les frecantaedjes. Sbarant (a bon) d' ôre ces djonnes Walons la, skepyî å aireurs do 21inme sieke, poleur cåzer di tot et d' rén dins l' lingaedje di Defrexheu.''&lt;ref&gt;[[Lucien Mahin]], {{Ran}} l° 74, esté 2015&lt;/ref&gt;

== Sovnances filmêyes ==
=== Sinnes di filmaedje ===
&lt;gallery&gt;
File:Pormoennåde troufreye Djowele filmêye1.jpg|Filmaedjes ås troufreyes di Libin
File:Zavî filmeu Mina Souzane.jpg|Filmaedje å Marok
File:Zavî filmeu3.jpg|item est i
&lt;/gallery&gt;

=== Prezintaedje ===
Li fime fourit prezinté a l' [[Aisse del Tuzance]] di [[Nameur]] e moes d' måss 2015, e [[dvant-prumire]].

I serè rmostré a Nameur, todi al [[Måjhon del Culteure]] et a [[Lidje]], ås Grignous, å cmince do moes d' djun 2015

Cossemaedje

Passé a l’ RTBF prumire tchinne li 23 d’ setimbe 2015, avou ene riwaitance avirêye di 45000 tévéloukeus (li mitan di « The Voice », ene bate po les djonnes apurdisses tchanteus).

&lt;gallery&gt;
File:Prezintaedje dibout del linwe djouweus Zavî scabene.jpg|å prezintaedje a Nameur
File:Prezintaedje dibout del linwe djouweus Perwé.jpg|djonnes acteurs di Perwé : Estelle Beynaerts, Jean-Claude Dermont, Adrien Decloux
&lt;/gallery&gt;

== Corwaitaedjes do fime ==
:''Xavier Istasse a fwait on fime so l' walon, e francès bén seur, po l' poleur vinde a l' RTBF. Mins…, dji n' so minme nén dvins, mi, li [[retchårnaedje]] (riyetchårnåcion) da Jacques Bertrand. Mins rwaitîz l' cwanlminme, la, tizôtes!'' ([[André Gauditiaubois]], emile ado 13 di djun 2015).

:''C' esteut målåjhey di fé avou tertos. Pus ki li cineyasse filméve des waloneus, pus k’ i s’ abaitixheut ki l’ walon esteut co pratiké pa ene cåkêye di djins, mins tchaeke d’ ene manire diferinne. Gn a nén nerén les cis d' [[Måmdey]] ni, [[del Lovire]]. C' est l' veur ki les critikes anti-RTBF n' ont nén &quot;passé&quot;. Cwand on est dins l' comiece, li verité est boune a dire, mins mwints côps, i våt co mia s' taire. [[Vincent Delire|Mimile]] eto, aveut stî eterviouwé, et enonder li kesse del lete toûnrece Philippot k’ espaitche di passer des tchansons e walon dins les emissions ordinaires a l’ RTBF. Mins ci dvize la n’ a nén polou passer. Pinsez don : l’ RTBF serè seur èn atchteuse do fime. Et minme les ptits oujheas n’ coschitèt nén leu ni ! ''([[Lucien Mahin]], {{Ran}} 74, esté 2015.)

:''Li fime da Istasse mostere çou ki lyi plait d' mostrer, et n' dit waire çou k' est nosse walon. Rén so l' istwere des langue, si [[literateure]] et totes les cenes et les cis ki fjhèt viker l' walon ådjourdu. Mins i n' roveye nén les cis ki rfondèt l' walon ''([[Bernard Louis]], [[Cotcorico (gazete)|Cotcorico]], l° 34, 2/2015).

:''Dj' a veyou passer so [[Fesse-Bok]] bråmint des messaedjes di binåjhté, ey eto des criticaedjes, mins todi pa onk k' est dandjreus mwais di n' nén esse dins l' fime. Et todi måsgrognî sol plaece leyeye ås [[rfondeu]]s ''([[Vincent Delire]]).

:''Li fime est vormint bén fwait ; on voet bén ki c’ est l’ ouve d’ èn ome di mestî ''(toplin des djins, après l’ passaedje al prumire tchinne RTBF).

:''L' Adriyin Decloux djåze vormint bén, po on djonne. On ôt bén k' i n' doet nén cweri après ses mots ''(Djôzef Mahin).

:''Dji n' saveu nén ki l' walon aveut stou tant ctapé pa les mwaisses di scole et les parints. Si on vout fé raprinde li walon dins les scoles, c' est clair come di l' aiwe di rotche k' i fåt aveur ene seule ortografeye ''(Djihinne Mahin, li 3 d' octôbe 2015).

:''Les cis ki critikèt li rfondaedje do walon, i sont payîs (ou, pol moens, ecoraedjîs pår) pa les francès-cåzants po semer l' margaye inte les Walons. Les Francès ont-st eployî cisse tecnike la tocosté et di tos tins, metans po mete li bisbrouye inte les Marokins et les Aldjeryins. Pu s' vini prezinter grandiveuzmint divant les margayeus avou des « nos estans la po vs fé rexhe foû do broûlî ; vola çou k’ i fåt fé... » (nén dit : cial, cåzer tertos francès) ''(on djonne Walafrikin, li 2 d’ nôvimbe 2015).

:''On fwait on paralele avou l' burton, mins ci n' est nén l' minme sacwè ki po l' walon ''([[Bernard Louis]], Nameur, li 3 d' octôbe 2015)

:''Li pus sûteye des idêyes, c' est d' aveur fwait l' raprotchmint avou l' burton, ki c’ est totafwaitmint l’ minme kesmessaedje ''(Brigitte Mahin, li 23 d' setimbe 2015).

:''Li fime n' est nén vormint on fime di racsegnes neute. Nos n' acceptans di cossemer ki les reyalijhaedjes la ki l' cineyasse fwait passer sûteymint ene idêye da sinne ''(Zamputti, produjheu,  Nameur, li 3 d' octôbe 2015).

:''N a des cis ki djhèt ki tot l’ fime prind l’ pårti do rfondou. Mins on n’ etind ç’ no la k' on côp ou deus so les 58 munutes ! ''([[Pablo Sarachaga]]).

== Sacwants fråzes do djåzaedje e walon ==
* Non, dji n’ sai nén, dji nel sin nén bén (01.18)
* Dj’ a corou assez après (01.23)
* Di nos djoûs, ele rawaitèt bråmint purade ki dinltins (01.46)
* Dji pinséve vey ene coujhene (?) po m’ ashir vaici (02.27)
* Ti pous aler t’ ashir cou sol banc (02.29)
*  Voci, cwand on arivéve el pasteure, gn aveut bén sovint pus k’ el mitan dins les toneas; i faleut-z î aler on deujhinme côp; a l’ ivier, co dpus di complicåcions. Gn aveut a Lutrubwès deus abuvrires (06.30-41)
* C’ est l’ eritaedje di nos parints; I l’ ont façoné di leus mwins (07.39)
* Måssîs crevés efants ! (09.25)
* Ti m’ fwais potchî foû d’ mes coyons (09.20)
* Alez, mes djins, vos vs plaijhoz bén, don; catorade ! (10.06)
* C’ est nén asteure li cafè; c’ est l’ sope asteure (10.25)
* Ciddé, vos n’ avoz nén les djins ki tuzèt ki l' walon est laid; C’ ene ene sacwè tipicmint walone, çoula (10.41-46)
* Gn a dpus d’ ågneus ciddé k’ a Lidje (11.43). (c’ est on djeu d' mot : Ågneu = 1. mineu d’ ågne 2. Årdinwès)
* Dji so todi e ribote :: dji pinséve ki ti m’ rovyives (18.50)
* Mi, mi prôpe lingaedje di m’ mame, on n' m' end a nén cåzé tot å long d' mes scoles. On n’ m’ a nén dit k’ il egzistéve, k’ il aveut des rcwereus (23.05-11)
* Tén, fåt k’ dj’ emantche ça; emantche lu cwand il est dsu m’ dos (24.10-29)
* Ça fwait come les feyes cwand ele metèt on sotént-goidje (24.33)
* Et ça vént s’ agritchî tot do long di m’ coir (…) et pa fini po vni s’ agritchî ttåtoû di m’ tiesse (26.23-26)
* C’ esteut torade sol côp d’ ût eures et dmey (27.05)
* Paski ti rneteyes tes trotwers al nute, paret, twè... divant 10e. å matén (27.10)
* Et avou zels, vos iroz vey les pititès crapådes (28.23)
* Dji dåre sol feye; dji lyi råye si filet foû di s’ pate (28.34-36)
* Cwè çki vos shonne ? (31.25)
* Il a cwité po rivni; il a tchai dins ene corote; il a dschiré tote si coulote (32.17-20)
* Gn a pont d’ si bele gazete ki mostere des belès båsheles (33.14)
* On cåze nén di djins dismousseyes dins nosse gazete (33.23)
* On boute por nos (33.35) (djeu d' mots avou «On boute porno»)
* C’ est l’ motî (38.36)
* On magnrè des cécoreyes pal raecinêye (38.08)
* Ké novele, vî cadet (44.06)
* Bonswer a vozôtes tertos, les djins (44.33)
* èm Waloneye ki t’ es djoleye, cwand on s’ dene el poenne di t’ waitî (44.55-59)
* Ti n’ vas djamåy wangnî (45.14)
* Dji va lyi plomber l’ cou, al blanc (45.37)
* Scrijhoz Zeliye la, Zeliye (48.09)
* Èn oujhea so les håyes (48.54)
* C’ est trop målåjhey por vos (54.51)
* Ti n’ as nén co ene copene :: Non, dj' a des rva-et-rvén :: t’ end a veyou ene ? (…)  o ! mins ça c’ est pus åjhey, saiss, cwand elle a bevou (55.58-56.16)

== {{HD}} ==
* [https://www.youtube.com/watch?v=xl5t7t_a_UQ boket do fime] (avou [[Romain Berger]])
* [https://www.youtube.com/watch?v=lnhidDYeatw ôte boket]

== Sourdants ==

{{Commonscat|Le bout de la langue (film)|ç' fime la}}

[[Categoreye:Fimes avou des cåzaedjes e walon|Bout de la langue, Le]]
[[Categoreye:Fimes tournés e l' Walonreye|Bout de la langue, Le]]
[[Categoreye:Fimes di racsegnes|Bout de la langue, Le]]
[[Categoreye:Fimes|Bout de la langue, Le]]</text>
      <sha1>hq3gkfwblmuhy3i61rtan6yt10g3cu1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>427090</id>
      <parentid>427089</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T16:54:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lucyin</username>
        <id>16</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* {{HD}} */</comment>
      <origin>427090</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14116" sha1="gqopsxkt66pdxe7yethmru7nx2wlyoo" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:''{{lang|fr|Le bout de la langue}}'' (fime)}}
{{Dizo-tite|Li langue åd dibout del linwe}}
[[Imådje:Pormoennåde troufreye Djowele filmêye3.jpg|thumb|Sinne do filmaedje]]
[[Imådje:Pormoennåde_troufreye_Djåke_filmé.jpg|thumb|Ôte sinne do filmaedje]]
«'''''Le bout de la langue'''''» (k' a stî ratourné e walon «'''Li langue åd dibout del linwe'''»&lt;ref&gt;cial sol Wikipedia walon.&lt;/ref&gt;, c' est on [[fime di racsegne]] da [[Xavier Istasse]] k' a rexhou e [[2015]].

== Sudjets ==
Li filmaedje s' a fwait dispu fén 2013 disk' a fén 2014.

=== Teyåte e walon ===
Pol [[teyåte e walon]], li cineyasse a shuvou, inte des ôtès sacwès, «[[Les vwès del nute (teyåte)|Les vwès del nute]]». Gn a eto des djonnes acteurs del [[dramatike (soce)|dramatike]] ki sont filmés dins les coulisses, so sinne, et eto dins leu veye di tos les djoûs. Aprume Jean-Claude Dermont et Adrien Decloux. C' est zels k' edåmèt et ki cloynut l' fime.

=== Tchanson e walon ===
Pol [[tchanson e walon]], il a stî filmé li [[Fiesse del tchanson e walon]]. Il î a fwait responde [[Michel Azais]]. Adon, il a shuvou e leu måjhone li binde «Luttig Transopera» et Jean-Pierre Vandel et s' feye. Mins gn a ds ôtes tchansons e walon tot åd dilong do fime, des cenes da [[William Dunker]], [[Elmore D]], [[Guy Cabay]]. [[Julos Beaucarne]] est lu ossu dins l' fime, mins ki dit si rlomêye fråze «Li walon, c' est l' latén vinou a pî do fond des ådjes».

=== Gazetes e walon ===
Tant k' ås [[gazetes e walon]], li fime cåze do [[Li Chwès (gazete)|Chwès]] tot mostrant [[Châle Massaux]] ki fwait del riclame po si rvuwe. I mostere eto on forbataedje inte les mimbes des [[Rantoele-soce|Rantoele]] so l' enimådjaedje del coviete di [[Li Rantoele (gazete)|leu gazete]].

&lt;gallery&gt;
File:Chwes_2005.jpg|Li Chwès
|Coviete del Rantoele-gazete : come ça…
|… u come ça ?
&lt;/gallery&gt;

=== Sincieusès dvizes ===
Po les cåzaedjes sincieus, aprume sol [[sociolinwince]], gn a les féns cnoxheus shuvant k' ont vnou dire li leur, e francès :

[[Esther Baiwir]] acertene ki, la 100 ans, les nouv dijhinmes des cåzaedjes di tos les djoûs si fjhént e walon. Lon do bôraedje di cråne d’ on Félix Rousseau ki nos bassinéve ki « les Walons avént adopté l’ francès dispu l’ 13inme sieke ».

[[Michel Francard]] endè radjoute sol grandiveusté di sacwants Walons ki vos petèt l’ francès sins saveur ki leus grands-parints ‒ ou leus erî-grands-parints, todi ‒ cåzént tofer walon. Pu espliker li sitouwåcion des grandès djins ki n' pårlént cåzu ki l' walon, cwand on lzî djha di nel pus cåzer ni ås efants, ni dvant zels : i divnît adon «mouweas dins les deus langues».

[[Jean-Luc Fauconnier]] rivént so l’ indiferince des politikîs eneviè l’ moraedje des langues. Cwand on distrût on monumint istorike, gn a do herleme dins les gazetes. Cwand l’ dierin cåzeu d’ on ptit lingaedje mourt, c’ est l’ silince !

[[Joseph Dewez]] cåze do « bôreataedje simbolike » subi pal djermêye k’ on lzî a dit ki leu langue ni valeut rén, et k’ il è faleut dvizer ene ôte avou leus efants. Do pirlodjaedje vinant des scoles. Adon, c’ est des scoles eto ki l’ ravicaedje do walon, a grande eschåle, divreut vni. Ôtrumint ci serè « foû målåjhey ».

=== Rassonraedje del langue ===
[[Emile Gilliard]], al fén d’ on raploû di l’ [[SLLW]], vént rhåyner li teze oficire vî-waloneuse come cwè on n’ pout nén bodjî ene faflote a nosse langue. 

E [[foû-vuzaedje]], li produjheu cominte tot rotant so des oûs come cwè ci pont la est «dispitiveus». Mins i dene li craetchoe docô après a [[Djan Cayron]], k’ esplike foirt binamêymint l’ ovraedje des rfondeus. Pu shuve troes noû-waloneus el Burtaegne, la k’ i rescontrèt [[Yoran Embanner|Yoran]] ‒ l’ eplaideu do [[Gaston e walon]] ‒ dins ses monceas d’ lives so les [[noûmot]]s e [[burton]]. Pu fé responde des djonnetes e burton, ki ene dit k' ele ni tchantreut ddja li «[[Marseyesse (ime)|Marseyesse]]».

=== Djåzer avou ses efants ===
Li filmeu a saizi [[Jean-Pierre Vandevandel]] k’ asprove di fé passer ene miete di mots walons a s’ feye.

On voet eto [[Lucyin Mahin]] et [[Djan Cayron]] divizer walon avou tchaeke si ptite feye. L’ efant a l’ air di esse contin di saveur ene ôte [[langue]], et l’ dire a [[scole]], sapinse a Djan. Lucyin, prezinté cial  come èn egzilé linwistike ‒ i dmeure å Marok ‒ a sogne di rivni el Walonreye avou s’ feye. I dit k’ bråmint des Walons si cdujhnut come ene police linwistike disconte do lingaedje di leus tåyes. Et poleur dizôrner les aprindants efants, tot lzî fjhant sinti, motoit nén ddja voltrûlmint, ki ci n’ est nén bén d’ cåzer walon.

== Bastixhaedje ==
Li fime maxhe tofer des djins ki djåzèt co [[walon]] po des sudjets d' tos les djoûs — inte di zels, des djonnes — avou des sincieus k' esplicnut bråmint des sûteyès afwaires sol disparexhaedje di ç' [[lingaedje]] la.

:''Li Zavî, i lyi faleut trover des walon-cåzants  « vraiys ». Dj' ô bén des cis ki vicnut leu walon djoû après djoû. Et nén les cis ki pretchèt pol walon, mins n' sont nén capåbes di rexhe troes fråzes e walon divant on micro. Schoûtans [[Michel Azayisse]] dins l' fime : 
:''On lét d' l' angouxhe dins les ouys des politikîs ki  nos vnèt vey tchanter. Pask' i si djhèt :  « Mi ki s' prezinte come li disfindeu do peupe walon, s' i mi dmandèt di dire on ptit mot e walon, dji n' såreu ddja. » Adon, nozôtes, les tchanteus e walon, on est ene miete des « nén-criticåves ». Mins s' i vlèt mete so pî ene politike culturele, i n' nos houkèt nén nerén. »
:''Li fime kimince et fini pa des berdelaedjes so l' veye di tos les djoûs di deus grands djonneas, Adrien Declouz et Jean-Claude Dermont. So l' adjinçnaedje tecnike di leu velo ki n' va pus. Pus totshûte après, so les feyes et les frecantaedjes. Sbarant (a bon) d' ôre ces djonnes Walons la, skepyî å aireurs do 21inme sieke, poleur cåzer di tot et d' rén dins l' lingaedje di Defrexheu.''&lt;ref&gt;[[Lucien Mahin]], {{Ran}} l° 74, esté 2015&lt;/ref&gt;

== Sovnances filmêyes ==
=== Sinnes di filmaedje ===
&lt;gallery&gt;
File:Pormoennåde troufreye Djowele filmêye1.jpg|Filmaedjes ås troufreyes di Libin
File:Zavî filmeu Mina Souzane.jpg|Filmaedje å Marok
File:Zavî filmeu3.jpg|item est i
&lt;/gallery&gt;

=== Prezintaedje ===
Li fime fourit prezinté a l' [[Aisse del Tuzance]] di [[Nameur]] e moes d' måss 2015, e [[dvant-prumire]].

I serè rmostré a Nameur, todi al [[Måjhon del Culteure]] et a [[Lidje]], ås Grignous, å cmince do moes d' djun 2015

Cossemaedje

Passé a l’ RTBF prumire tchinne li 23 d’ setimbe 2015, avou ene riwaitance avirêye di 45000 tévéloukeus (li mitan di « The Voice », ene bate po les djonnes apurdisses tchanteus).

&lt;gallery&gt;
File:Prezintaedje dibout del linwe djouweus Zavî scabene.jpg|å prezintaedje a Nameur
File:Prezintaedje dibout del linwe djouweus Perwé.jpg|djonnes acteurs di Perwé : Estelle Beynaerts, Jean-Claude Dermont, Adrien Decloux
&lt;/gallery&gt;

== Corwaitaedjes do fime ==
:''Xavier Istasse a fwait on fime so l' walon, e francès bén seur, po l' poleur vinde a l' RTBF. Mins…, dji n' so minme nén dvins, mi, li [[retchårnaedje]] (riyetchårnåcion) da Jacques Bertrand. Mins rwaitîz l' cwanlminme, la, tizôtes!'' ([[André Gauditiaubois]], emile ado 13 di djun 2015).

:''C' esteut målåjhey di fé avou tertos. Pus ki li cineyasse filméve des waloneus, pus k’ i s’ abaitixheut ki l’ walon esteut co pratiké pa ene cåkêye di djins, mins tchaeke d’ ene manire diferinne. Gn a nén nerén les cis d' [[Måmdey]] ni, [[del Lovire]]. C' est l' veur ki les critikes anti-RTBF n' ont nén &quot;passé&quot;. Cwand on est dins l' comiece, li verité est boune a dire, mins mwints côps, i våt co mia s' taire. [[Vincent Delire|Mimile]] eto, aveut stî eterviouwé, et enonder li kesse del lete toûnrece Philippot k’ espaitche di passer des tchansons e walon dins les emissions ordinaires a l’ RTBF. Mins ci dvize la n’ a nén polou passer. Pinsez don : l’ RTBF serè seur èn atchteuse do fime. Et minme les ptits oujheas n’ coschitèt nén leu ni ! ''([[Lucien Mahin]], {{Ran}} 74, esté 2015.)

:''Li fime da Istasse mostere çou ki lyi plait d' mostrer, et n' dit waire çou k' est nosse walon. Rén so l' istwere des langue, si [[literateure]] et totes les cenes et les cis ki fjhèt viker l' walon ådjourdu. Mins i n' roveye nén les cis ki rfondèt l' walon ''([[Bernard Louis]], [[Cotcorico (gazete)|Cotcorico]], l° 34, 2/2015).

:''Dj' a veyou passer so [[Fesse-Bok]] bråmint des messaedjes di binåjhté, ey eto des criticaedjes, mins todi pa onk k' est dandjreus mwais di n' nén esse dins l' fime. Et todi måsgrognî sol plaece leyeye ås [[rfondeu]]s ''([[Vincent Delire]]).

:''Li fime est vormint bén fwait ; on voet bén ki c’ est l’ ouve d’ èn ome di mestî ''(toplin des djins, après l’ passaedje al prumire tchinne RTBF).

:''L' Adriyin Decloux djåze vormint bén, po on djonne. On ôt bén k' i n' doet nén cweri après ses mots ''(Djôzef Mahin).

:''Dji n' saveu nén ki l' walon aveut stou tant ctapé pa les mwaisses di scole et les parints. Si on vout fé raprinde li walon dins les scoles, c' est clair come di l' aiwe di rotche k' i fåt aveur ene seule ortografeye ''(Djihinne Mahin, li 3 d' octôbe 2015).

:''Les cis ki critikèt li rfondaedje do walon, i sont payîs (ou, pol moens, ecoraedjîs pår) pa les francès-cåzants po semer l' margaye inte les Walons. Les Francès ont-st eployî cisse tecnike la tocosté et di tos tins, metans po mete li bisbrouye inte les Marokins et les Aldjeryins. Pu s' vini prezinter grandiveuzmint divant les margayeus avou des « nos estans la po vs fé rexhe foû do broûlî ; vola çou k’ i fåt fé... » (nén dit : cial, cåzer tertos francès) ''(on djonne Walafrikin, li 2 d’ nôvimbe 2015).

:''On fwait on paralele avou l' burton, mins ci n' est nén l' minme sacwè ki po l' walon ''([[Bernard Louis]], Nameur, li 3 d' octôbe 2015)

:''Li pus sûteye des idêyes, c' est d' aveur fwait l' raprotchmint avou l' burton, ki c’ est totafwaitmint l’ minme kesmessaedje ''(Brigitte Mahin, li 23 d' setimbe 2015).

:''Li fime n' est nén vormint on fime di racsegnes neute. Nos n' acceptans di cossemer ki les reyalijhaedjes la ki l' cineyasse fwait passer sûteymint ene idêye da sinne ''(Zamputti, produjheu,  Nameur, li 3 d' octôbe 2015).

:''N a des cis ki djhèt ki tot l’ fime prind l’ pårti do rfondou. Mins on n’ etind ç’ no la k' on côp ou deus so les 58 munutes ! ''([[Pablo Sarachaga]]).

== Sacwants fråzes do djåzaedje e walon ==
* Non, dji n’ sai nén, dji nel sin nén bén (01.18)
* Dj’ a corou assez après (01.23)
* Di nos djoûs, ele rawaitèt bråmint purade ki dinltins (01.46)
* Dji pinséve vey ene coujhene (?) po m’ ashir vaici (02.27)
* Ti pous aler t’ ashir cou sol banc (02.29)
*  Voci, cwand on arivéve el pasteure, gn aveut bén sovint pus k’ el mitan dins les toneas; i faleut-z î aler on deujhinme côp; a l’ ivier, co dpus di complicåcions. Gn aveut a Lutrubwès deus abuvrires (06.30-41)
* C’ est l’ eritaedje di nos parints; I l’ ont façoné di leus mwins (07.39)
* Måssîs crevés efants ! (09.25)
* Ti m’ fwais potchî foû d’ mes coyons (09.20)
* Alez, mes djins, vos vs plaijhoz bén, don; catorade ! (10.06)
* C’ est nén asteure li cafè; c’ est l’ sope asteure (10.25)
* Ciddé, vos n’ avoz nén les djins ki tuzèt ki l' walon est laid; C’ ene ene sacwè tipicmint walone, çoula (10.41-46)
* Gn a dpus d’ ågneus ciddé k’ a Lidje (11.43). (c’ est on djeu d' mot : Ågneu = 1. mineu d’ ågne 2. Årdinwès)
* Dji so todi e ribote :: dji pinséve ki ti m’ rovyives (18.50)
* Mi, mi prôpe lingaedje di m’ mame, on n' m' end a nén cåzé tot å long d' mes scoles. On n’ m’ a nén dit k’ il egzistéve, k’ il aveut des rcwereus (23.05-11)
* Tén, fåt k’ dj’ emantche ça; emantche lu cwand il est dsu m’ dos (24.10-29)
* Ça fwait come les feyes cwand ele metèt on sotént-goidje (24.33)
* Et ça vént s’ agritchî tot do long di m’ coir (…) et pa fini po vni s’ agritchî ttåtoû di m’ tiesse (26.23-26)
* C’ esteut torade sol côp d’ ût eures et dmey (27.05)
* Paski ti rneteyes tes trotwers al nute, paret, twè... divant 10e. å matén (27.10)
* Et avou zels, vos iroz vey les pititès crapådes (28.23)
* Dji dåre sol feye; dji lyi råye si filet foû di s’ pate (28.34-36)
* Cwè çki vos shonne ? (31.25)
* Il a cwité po rivni; il a tchai dins ene corote; il a dschiré tote si coulote (32.17-20)
* Gn a pont d’ si bele gazete ki mostere des belès båsheles (33.14)
* On cåze nén di djins dismousseyes dins nosse gazete (33.23)
* On boute por nos (33.35) (djeu d' mots avou «On boute porno»)
* C’ est l’ motî (38.36)
* On magnrè des cécoreyes pal raecinêye (38.08)
* Ké novele, vî cadet (44.06)
* Bonswer a vozôtes tertos, les djins (44.33)
* èm Waloneye ki t’ es djoleye, cwand on s’ dene el poenne di t’ waitî (44.55-59)
* Ti n’ vas djamåy wangnî (45.14)
* Dji va lyi plomber l’ cou, al blanc (45.37)
* Scrijhoz Zeliye la, Zeliye (48.09)
* Èn oujhea so les håyes (48.54)
* C’ est trop målåjhey por vos (54.51)
* Ti n’ as nén co ene copene :: Non, dj' a des rva-et-rvén :: t’ end a veyou ene ? (…)  o ! mins ça c’ est pus åjhey, saiss, cwand elle a bevou (55.58-56.16)

== {{HD}} ==
* [https://www.youtube.com/watch?v=xl5t7t_a_UQ boket do fime] (avou [[Romain Berger]])
* [https://www.youtube.com/watch?v=lnhidDYeatw ôte boket] (sol [[Fiesse del Tchanson e walon ey e picård]] 2014)

== Sourdants ==

{{Commonscat|Le bout de la langue (film)|ç' fime la}}

[[Categoreye:Fimes avou des cåzaedjes e walon|Bout de la langue, Le]]
[[Categoreye:Fimes tournés e l' Walonreye|Bout de la langue, Le]]
[[Categoreye:Fimes di racsegnes|Bout de la langue, Le]]
[[Categoreye:Fimes|Bout de la langue, Le]]</text>
      <sha1>gqopsxkt66pdxe7yethmru7nx2wlyoo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dragan Đokanović</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41784</id>
    <revision>
      <id>427102</id>
      <parentid>414460</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T22:51:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Esa Virossa</username>
        <id>29370</id>
      </contributor>
      <origin>427102</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="578" sha1="g6x94v0miwezu0ekavljbohlp5zzcjw" xml:space="preserve">[[Imådje:Dr Dragan Đokanović.JPG|vignette|Foto d' lu (2008).]]

'''Dragan Đokanović''' a skepyî a [[Sarajevo]], li 20 d'[[avri]] [[1958]]. C' est on [[Medcén|docteur]] ey on [[politikî]] siebe eyet bosnyin.&lt;ref&gt;[http://derstandard.at/?url=/?id=3129496 ''Der Standard'']&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://pantheon.media.mit.edu/rankings/people/BA/all/-4000/2010/H15/ Pantheon project from the Macro Connections group at The Massachusetts Institute of Technology Media Lab]&lt;/ref&gt; 

Il est prezidint do [[Pårti democratike des federalisses]]. 

{{==S}}

[[Categoreye:Politikîs bosnyins]]</text>
      <sha1>g6x94v0miwezu0ekavljbohlp5zzcjw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>The Odyssey (fime, 2026)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55279</id>
    <revision>
      <id>427093</id>
      <parentid>426587</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T18:37:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lucyin</username>
        <id>16</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>427093</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1327" sha1="mab9mk6rm11gzf4souujwwrt1fbjdlh" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:''{{lang|en|The Odyssey}}'' (fime, 2026)}}
{{Dizo-tite|L' Odissêye}}
{{po|Odissêye|Odissêye (discramiaedje)}}
'''L' Odissêye''' ('''''The Odyssey'''''), c' est on [[fime]] di [[Christopher Nolan]] k' a rexhou e [[2006]].

C' est on racontaedje del «vraiye [[Odissêye]]» a môde di çou k' est tecnicmint fijhåve et comierçålmint dujhåve e [[cinema]].

== Rimetaedje do fime å powinme grek ==
Li fime est basti avou toplin des alié-rtoûs dins l' tins.

Avou ça ki les etapes dins l' fime ni sont nén les minmes ki dins l' live.

Li fén n' est nén foirt råjhnåve. Ele rishonne a on fime di [[Rambo]]. Li vî Ulisse, k' a trinné d' mizere 10 ans å lon, et ki dvreut esse flåwe come on vî pôve, si bate lu tot seu conte ene nûte di galants k' årént volou rmaryî s' feme. Come di djusse, c' est lu k' est l' pus foirt. Mins l' fén, c' est come çoula dins l' powinme grek. Gn a djusse li passaedje mon des Feyacyins (iye di Corfou d' asteure), la k' i va aboirder al fén di s' voyaedje, ki n' est nén rprins dins l' fime. 

Li fén des féns, la k' i dene li trône a s' fi, et k' il eva a l' avinteure e batea avou s' feme, ça shonne ossu esse edvinté. C' est l' shûte d' ene idêye da Penelope, tot å cminçmint, dijhant a Ulisse di n' nén aler al guere.  

[[Categoreye:Fimes]]</text>
      <sha1>mab9mk6rm11gzf4souujwwrt1fbjdlh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>427094</id>
      <parentid>427093</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T19:44:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lucyin</username>
        <id>16</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Rimetaedje do fime å powinme grek */</comment>
      <origin>427094</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3259" sha1="kapzqb9yfaoiiq0f2uwx3hnj4ayym6h" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:''{{lang|en|The Odyssey}}'' (fime, 2026)}}
{{Dizo-tite|L' Odissêye}}
{{po|Odissêye|Odissêye (discramiaedje)}}
'''L' Odissêye''' ('''''The Odyssey'''''), c' est on [[fime]] di [[Christopher Nolan]] k' a rexhou e [[2006]].

C' est on racontaedje del «vraiye [[Odissêye]]» a môde di çou k' est tecnicmint fijhåve et comierçålmint dujhåve e [[cinema]].

== Rimetaedje do fime å powinme grek ==
Li fime est basti avou toplin des alié-rtoûs dins l' tins.

Avou ça ki les etapes dins l' fime ni sont nén les minmes ki dins l' live.

Li fén n' est nén foirt råjhnåve. Ele rishonne a on fime di [[Rambo]]. Li vî Ulisse, k' a trinné d' mizere 10 ans å lon, et ki dvreut esse flåwe come on vî pôve, si bate lu tot seu conte ene nûte di galants k' årént volou rmaryî s' feme. Come di djusse, c' est lu k' est l' pus foirt. Mins l' fén, c' est come çoula dins l' powinme grek. Gn a djusse li passaedje mon des Feyacyins (iye di Corfou d' asteure), la k' i va aboirder al fén di s' voyaedje, ki n' est nén rprins dins l' fime. 

Li fén des féns, la k' i dene li trône a s' fi, et k' il eva a l' avinteure e batea avou s' feme, ça shonne ossu esse edvinté. C' est l' shûte d' ene idêye da Penelope, tot å cminçmint, dijhant a Ulisse di n' nén aler al guere.

Mins gn a sacwants bokets d' l' Odissêye ki n' sont nén rprezintés dins l' fime:
* L' arivêye d' Ulisse mon les Feyacyins, so ene naivlicote, et sol pladje, si resconte avou Nozicaha k' el va moenner å palå di s' pa. Et l' shûte la k' les Feyacyins vont remoenner Ulisse a Itak.
* Li prumire disbarcumint mon les Kicônes, et l' touwaedje des sôdårds, et l' leyaedje do priyesse-vignuron ki dene doze anfôres di vén k' i va sôler l' ciclope avou.
* Li passaedje dé Eyole, et l' paskêye del djusse avou les airs contråves.
* Li passaedje mon les magneus d' lotusse. 

Gn a des etapes di l' Odissêye ki sont rprinjhes dins l' fime, mins ki sont pår ricandjeyes:
* C' est Calipso ki fwait magnî do lotusse a Ulisse po k' i n' si rapele di rén. Mins al fén, adon k' i voet on boket di s' batea, rahertchî sol pladje,  et k' i cmince a s' rissovni, Calipso leye-minme lyi espaitche d' endè magnî et acceptêye d' el leyî libe, et l' mete so on boket d' bwès k' el va remoenner a Itak. 
* Tos les cåzaedjes d' Ulisse avou l' ciclope, et l' rujhe d' Ulisse di dire å ciclope k' i s' lome «Nolu».
* Li resconte avou l' grimancyinne Circé ni mostere nén k' Ulisse va coûtchî avou leye, et k' i dmorèt eshonne èn an.

Li powinme grek ni cåze waire del guere di Trwè. Li fime, bén. Li persounaedje di Sinon, k' atoûne les Trweyins a fé intrer li tchvå d' Trwè dins l' veye, i n' egzistêye nén dins l' powinme d' Homere. Il est cité pus tård pa [[Virdjile]].

Li fime mostere bén li spoûle do vî tchén d' Ulisse ki l' a ratindou et ki li ricnoxhe, après 20 ans. I refoircixh ci passaedje la tot mostrant Ulisse ki candôze ci tchén la, ki n' est co k' on tchinot, divant d' endaler al guere.&lt;ref&gt;[[:fr:L'Odyssée (film, 2026)#Principales différences avec l'intrigue de l'Odyssée|Corwaitaedje do Wikipedia e francès]]&lt;/ref&gt;

== Sourdant ==

{{Commonscat|The Odyssey (2026 film)|ci fime la}}

[[Categoreye:Fimes]]</text>
      <sha1>kapzqb9yfaoiiq0f2uwx3hnj4ayym6h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>427095</id>
      <parentid>427094</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T19:47:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lucyin</username>
        <id>16</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Rimetaedje do fime å powinme grek */</comment>
      <origin>427095</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3414" sha1="o0x95ue7kre5em7r8skuaj6w83fs91z" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:''{{lang|en|The Odyssey}}'' (fime, 2026)}}
{{Dizo-tite|L' Odissêye}}
{{po|Odissêye|Odissêye (discramiaedje)}}
'''L' Odissêye''' ('''''The Odyssey'''''), c' est on [[fime]] di [[Christopher Nolan]] k' a rexhou e [[2006]].

C' est on racontaedje del «vraiye [[Odissêye]]» a môde di çou k' est tecnicmint fijhåve et comierçålmint dujhåve e [[cinema]].

== Rimetaedje do fime å powinme grek ==
Li fime est basti avou toplin des alié-rtoûs dins l' tins.

Avou ça ki les etapes dins l' fime ni sont nén les minmes ki dins l' live.

Li fén n' est nén foirt råjhnåve. Ele rishonne a on fime di [[Rambo]]. Li vî Ulisse, k' a trinné d' mizere 10 ans å lon, et ki dvreut esse flåwe come on vî pôve, si bate lu tot seu conte ene nûte di galants k' årént volou rmaryî s' feme. Come di djusse, c' est lu k' est l' pus foirt. Mins cisse fén, c' est come çoula dins l' powinme grek. Gn a djusse li passaedje mon des Feyacyins (iye di Corfou d' asteure), la k' i va aboirder al fén di s' voyaedje, ki n' est nén rprins dins l' fime. Mins non pus, c' est la k' Ulisse åreut lodjicmint rprins des foices, å palå do rwè des Feyacyins. 

Li fén des féns, la k' i dene li trône a s' fi, et k' il eva a l' avinteure e batea avou s' feme, ça shonne ossu esse edvinté. C' est l' shûte d' ene idêye da Penelope, tot å cminçmint do fime, dijhant a Ulisse di n' nén aler al guere, et di naivyî evoye viè [[Solea-djus]].

Mins gn a sacwants bokets d' l' Odissêye ki n' sont nén rprezintés dins l' fime:
* L' arivêye d' Ulisse mon les Feyacyins, so ene naivlicote, et sol pladje, si resconte avou Nozicaha k' el va moenner å palå di s' pa. Et l' shûte la k' les Feyacyins vont remoenner Ulisse a Itak.
* Li prumire disbarcumint mon les Kicônes, et l' touwaedje des sôdårds, et l' leyaedje do priyesse-vignuron ki dene doze anfôres di vén k' i va sôler l' ciclope avou.
* Li passaedje dé Eyole, et l' paskêye del djusse avou les airs contråves.
* Li passaedje mon les magneus d' lotusse. 

Gn a des etapes di l' Odissêye ki sont rprinjhes dins l' fime, mins ki sont pår ricandjeyes:
* C' est Calipso ki fwait magnî do lotusse a Ulisse po k' i n' si rapele di rén. Mins al fén, adon k' i voet on boket di s' batea, rahertchî sol pladje,  et k' i cmince a s' rissovni, Calipso leye-minme lyi espaitche d' endè magnî et acceptêye d' el leyî libe, et l' mete so on boket d' bwès k' el va remoenner a Itak. 
* Tos les cåzaedjes d' Ulisse avou l' ciclope, et l' rujhe d' Ulisse di dire å ciclope k' i s' lome «Nolu».
* Li resconte avou l' grimancyinne Circé ni mostere nén k' Ulisse va coûtchî avou leye, et k' i dmorèt eshonne èn an.

Li powinme grek ni cåze waire del guere di Trwè. Li fime, bén. Li persounaedje di Sinon, k' atoûne les Trweyins a fé intrer li tchvå d' Trwè dins l' veye, i n' egzistêye nén dins l' powinme d' Homere. Il est cité pus tård pa [[Virdjile]].

Li fime mostere bén li spoûle do vî tchén d' Ulisse ki l' a ratindou et ki li ricnoxhe, après 20 ans. I refoircixh ci passaedje la tot mostrant Ulisse ki candôze ci tchén la, ki n' est co k' on tchinot, divant d' endaler al guere.&lt;ref&gt;[[:fr:L'Odyssée (film, 2026)#Principales différences avec l'intrigue de l'Odyssée|Corwaitaedje do Wikipedia e francès]]&lt;/ref&gt;

== Sourdant ==

{{Commonscat|The Odyssey (2026 film)|ci fime la}}

[[Categoreye:Fimes]]</text>
      <sha1>o0x95ue7kre5em7r8skuaj6w83fs91z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>427096</id>
      <parentid>427095</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T19:48:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lucyin</username>
        <id>16</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Rimetaedje do fime å powinme grek */</comment>
      <origin>427096</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3436" sha1="cmpg43mrav0xth28lm5nyqpwwef5n3l" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:''{{lang|en|The Odyssey}}'' (fime, 2026)}}
{{Dizo-tite|L' Odissêye}}
{{po|Odissêye|Odissêye (discramiaedje)}}
'''L' Odissêye''' ('''''The Odyssey'''''), c' est on [[fime]] di [[Christopher Nolan]] k' a rexhou e [[2006]].

C' est on racontaedje del «vraiye [[Odissêye]]» a môde di çou k' est tecnicmint fijhåve et comierçålmint dujhåve e [[cinema]].

== Rimetaedje do fime å powinme grek ==
Li fime est basti avou toplin des alié-rtoûs dins l' tins.

Avou ça ki les etapes dins l' fime ni sont nén totes les minmes ki dins l' mwaisse sicrijhaedje.

Li fén n' est nén foirt råjhnåve. Ele rishonne a on fime di [[Rambo]]. Li vî Ulisse, k' a trinné d' mizere 10 ans å lon, et ki dvreut esse flåwe come on vî pôve, si bate lu tot seu conte ene nûte di galants k' årént volou rmaryî s' feme. Come di djusse, c' est lu k' est l' pus foirt. Mins cisse fén, c' est come çoula dins l' powinme grek. Gn a djusse li passaedje mon des Feyacyins (iye di Corfou d' asteure), la k' i va aboirder al fén di s' voyaedje, ki n' est nén rprins dins l' fime. Mins non pus, c' est la k' Ulisse åreut lodjicmint rprins des foices, å palå do rwè des Feyacyins. 

Li fén des féns, la k' i dene li trône a s' fi, et k' il eva a l' avinteure e batea avou s' feme, ça shonne ossu esse edvinté. C' est l' shûte d' ene idêye da Penelope, tot å cminçmint do fime, dijhant a Ulisse di n' nén aler al guere, et di naivyî evoye viè [[Solea-djus]].

Mins gn a sacwants bokets d' l' Odissêye ki n' sont nén rprezintés dins l' fime:
* L' arivêye d' Ulisse mon les Feyacyins, so ene naivlicote, et sol pladje, si resconte avou Nozicaha k' el va moenner å palå di s' pa. Et l' shûte la k' les Feyacyins vont remoenner Ulisse a Itak.
* Li prumire disbarcumint mon les Kicônes, et l' touwaedje des sôdårds, et l' leyaedje do priyesse-vignuron ki dene doze anfôres di vén k' i va sôler l' ciclope avou.
* Li passaedje dé Eyole, et l' paskêye del djusse avou les airs contråves.
* Li passaedje mon les magneus d' lotusse. 

Gn a des etapes di l' Odissêye ki sont rprinjhes dins l' fime, mins ki sont pår ricandjeyes:
* C' est Calipso ki fwait magnî do lotusse a Ulisse po k' i n' si rapele di rén. Mins al fén, adon k' i voet on boket di s' batea, rahertchî sol pladje,  et k' i cmince a s' rissovni, Calipso leye-minme lyi espaitche d' endè magnî et acceptêye d' el leyî libe, et l' mete so on boket d' bwès k' el va remoenner a Itak. 
* Tos les cåzaedjes d' Ulisse avou l' ciclope, et l' rujhe d' Ulisse di dire å ciclope k' i s' lome «Nolu».
* Li resconte avou l' grimancyinne Circé ni mostere nén k' Ulisse va coûtchî avou leye, et k' i dmorèt eshonne èn an.

Li powinme grek ni cåze waire del guere di Trwè. Li fime, bén. Li persounaedje di Sinon, k' atoûne les Trweyins a fé intrer li tchvå d' Trwè dins l' veye, i n' egzistêye nén dins l' powinme d' Homere. Il est cité pus tård pa [[Virdjile]].

Li fime mostere bén li spoûle do vî tchén d' Ulisse ki l' a ratindou et ki li ricnoxhe, après 20 ans. I refoircixh ci passaedje la tot mostrant Ulisse ki candôze ci tchén la, ki n' est co k' on tchinot, divant d' endaler al guere.&lt;ref&gt;[[:fr:L'Odyssée (film, 2026)#Principales différences avec l'intrigue de l'Odyssée|Corwaitaedje do Wikipedia e francès]]&lt;/ref&gt;

== Sourdant ==

{{Commonscat|The Odyssey (2026 film)|ci fime la}}

[[Categoreye:Fimes]]</text>
      <sha1>cmpg43mrav0xth28lm5nyqpwwef5n3l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Antolodjeye Piron</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55336</id>
    <redirect title="Anthologie de la Littérature wallonne (live)" />
    <revision>
      <id>427100</id>
      <timestamp>2026-10-12T21:05:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lucyin</username>
        <id>16</id>
      </contributor>
      <comment>Lucyin a displaecî l’ pådje [[Antolodjeye Piron]] viè [[Anthologie de la Littérature wallonne (live)]] : vraiy tite</comment>
      <origin>427100</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62" sha1="fqtxandjiqpswhdhpjbq7auvr5egyoy" xml:space="preserve">#REDIRECTION [[Anthologie de la Littérature wallonne (live)]]</text>
      <sha1>fqtxandjiqpswhdhpjbq7auvr5egyoy</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>