braire

Wiccionaire wawiktionary https://wa.wiktionary.org/wiki/Wiccionaire:Mwaisse_p%C3%A5dje MediaWiki 1.47.0-wmf.16 case-sensitive Media Sipeciås Copene Uzeu Uzeu copene Wiccionaire Wiccionaire copene Imådje Imådje copene MediaWiki MediaWiki copene Modele Modele copene Aidance Aidance copene Categoreye Categoreye copene Rawete Rawete copene Sourdant Sourdant copene Motyince Motyince copene TimedText TimedText talk Module Discussion module Event Event talk Sujet braire 0 5667 435184 434424 2026-08-21T12:39:24Z Scribus electronicus 3672 Sinse et egzimpe 435184 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{Bdj|sourd=la-vul|*bragere}}, d' on {{bdj|sourd=cel}}, {{çdom}} {{caw|re|v|wa}}. === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|bʀɛːʀ|bʀeʀ}} {{BS|ai}} {{c1pr}} ** {{pzc}} {{AFE|bʀɛːʀ}} * {{Ric}} === {{H|viebe|wa}} === {{~}} {{vsc}} {{-codjow-|troke=5|A=brey|B=brai|C=braiy|PE=brai|come=braire}} # ''(Lidje)'' [[criyî]] foirt. #* Cwè çk' i m' {{~|brait}} la ? On n' l' ôt nén bén. #* Divins les rouwales, I veyèt si sovint s’ måvler, Si houkî foû, {{~}}, s’ ateler, K’ al longue i divnèt pés k’ des diåles. {{s-rif|JVvl|(1901), p.79, “Li p’tit Pît’lé”}} #* Les tchoûlåds polèt pretchî, {{~|Breyans}} foirt po n’ nén ls oyî : {{s-rif|JCmp|« C’è-st-ine couyonåde», 1922, p.130}} #* I monta s' toetea etur Bétel å Levant et Ay å Coûtchant; vaila i bastixha èn åté pol Signeur et {{~}} si no {{s|LHdjn}} # ''(Lidje)'' (avou « [[ki]] ») [[riclamer]]. #* Vos årîz bén mî fwait do {{~|braire Ki}} l’ diåle les hertchaxhe e-n infier, K’ avou ses grifes e trô d’ leu cou I fjhaxhe moussî do plonk fondou ! {{s-rif|MSApjs|1795, tecse lijhåve e Feller [[s:O ! vos loûrds tchins di pâtriyotes|vocial]] et schoutåve [[w:Paskeye di Djhan Såpire, poirteu ås saetchs|vola]]}} # ''(Lidje)'' tot djåzant d' ene vatche. #* Awè, fré, nos magnans-st å minme batch. Saiss bén cwè ? Ti radotes, t' as-st oyou {{~}} ene vatche Et ti n' sais dvins ké ståve ! {{s-rif|ERtp|1884, Ake II, sinne I, v. 429-431}} # ''(Lidje)'' {{vc}} & {{vcnd|a}} fé l' riclame di. #* Ele a ene si grosse vwès, Po {{~}} ses boreas d' bwès, K' ele va vinde avå l' veye, Ki por leye, Come a s' cours, Tot l' monde acourt. {{s-rif|JBjr|(1899), "Po plaire à Nanèsse"}} #* Esse costire, çoula n’ våt i nén mî ki d’ cori les voyes atot {{~|breyant ås}} clicotes. {{s-rif|AXbg|1912, p.26}} # ''(Lidje)'' {{mocr|wa}} forbate ene sacwè. #* Dairson, n’ est nén si vî ki vos l’ {{~|breyoz}}. {{s-rif|HSnp|1889, p.67}} # ''(Lidje)'' {{vcnd|après}} criyî tot riclamant ene sakî. #* Onk k’ a l’ pougn djus {{~|brait après}} s’ mame… En ôte ki broûle di five, riclame li Mwaisse do cir … A clicotes, sins aidants, sins cpagnons, sins cnoxhances, li ci ki n’ mourt nén cial ca seur mori pus lon. {{s-rif|JMabf|1924, p.6}} # ''(Nameur, Tchålerwè, Basse Årdene)'' fé rexhe ses [[låme#Etimolodjeye 1|låmes]]. #* Aschoûtez on n' direut k' i gn a èn efant ki {{~|brait}} ''(L. Jardez). #* I våt mia d' rire ki d' {{~}}. ==== {{H|ratourneures}} ==== # {{r|[[braire avou s’ tûtûte e s’ mwin]]}} # {{r|[[braire come ene Madlinne]]}} # {{r|[[braire come on vea]]}} # {{r|[[braire guinåde]]}} # {{r|[[i våt mî rire ki d’ braire]]}} {{r|braire so totes les poites}}: {{raba|wa}} gueuyî ene sakî patavå come èn araedjî #* Mins l' ovrî ki fwait ene fåte, on l' '''brait so totes les poites''' Et si c' est ene grosse tiesse, a poenne on fwait 'ne clignete {{s-rif|BSLLW|oteur= Ep. Martial|Bulletin de 1858, ‘’Li savtî des recoletes’’, 69-73}} # {{r|[[stronner l’ poye sins l’ fé braire]]}}  ==== {{H|parintaedje}} ==== * [[breyeu]], [[breyeuse]], [[brairesse]] * [[breyåd]], [[breyåde]] * [[breyaedje]], [[breya]], [[breyant]] * [[braireye]], [[breyreye]], [[breyåjhe]] * [[ribraire]] * [[breyoter]] ==== {{H|sinonimeye}} ==== * (criyî foirt) : [[gueuyî]], [[boerler]] * (fé rexhe ses låmes) : [[tchoûler]], [[plorer]] ==== {{H|FA}} ==== Li francès "braire" n' a nén pår les minmes sinses. ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | brair = E89,E203 | braîr = E177a | braire = C8, E34,O2, R9,R10,R13 | braîre = C1,C13 | brêre = E1,E2,E21,E34,E165 | brére = O0,O3,O4 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|criyî foirt |fr= {{t+|fr|braire}}, {{t+|fr|gueuler}}, {{t+|fr|proclamer}}, {{t+|fr|crier}} |en= to {{t+|en|shout}} |nl= {{t+|nl|schreeuwen}} |ary= {{t+|ary|غوّت|ral=ghewwet}} }} {{ratour|fé l' riclame di |fr= {{t+|fr|faire vendre}}, {{t+|fr|promouvoir}} }} {{ratour|forbate ene sacwè avou foice |fr= {{t+|fr|marteler}}, {{t+|fr|soutenir}}, {{t+|fr|prétendre}} }} {{ratour|criyî tot riclamant ene sakî |fr= {{t+|fr|réclamer}} en criyant, {{t+|fr|implorer}} instamment }} {{ratour|fé rexhe ses låmes {{Lka-ra|plorer}} }} {{ratour|braire ene sakî so totes les poites |fr= {{t+|fr|passer un savon}}, {{t+|fr|engueuler}} }} == {{L|fr}} == === {{H|Pr}} === {{AFE|bʁɛːʁ}} === {{H|viebe|fr}} === {{~}} {{vsc}} {{fr=wa-ssin}} # [[hiyanler]] (criyî, po èn ågne). ==== {{H|ratourneures}} ==== [[il a entendu braire un âne]] 5laxof3z1g5tt0vd7nyoiqks987ex0g deus 0 7213 435195 433363 2026-08-21T14:17:12Z Scribus electronicus 3672 Sinse et egzimpe 435195 wikitext text/x-wiki {{MR|deûs}} == {{L|wa}} == ==={{H|etimolodjeye|wa}}=== {{Bdj|dŭos|duos|sourd=la}}, lu-minme do {{bdj|*dwóh₁|sourd=ine}}. === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} *** {{AFE|døː|odio=Lang-wa-fel Lidje deûs.ogg|linɡ=wa}} *** {{AFE|døːs}} (come chife, alofôme råle, sortot dvins l' ratourneure deus/troes) {{c1pr}} ** {{pzc}} *** {{AFE|døː}} *** (come prezintoe divant voyale) {{AFE|døːz}} === {{H|nombe|wa}} === {{~}} # [[chife]] inte [[onk]] et [[troes]], mostré på sene "2" dins l’ sistinme des chifes arabes. # [[nombe]] come ostant k’ i gn a d’ ponts inte les åtchetes ki shuvèt (••). #* {{~|Deus}} et {{~}}, ça fwait cwate. ==== {{H|ratourneures}} ==== # {{r|[[awè deus]]}} # {{r|[[c’ est deus]]}} # {{r|deus troes}} : deus ou troes. #* Les araedjîs, avou leu påye, K’ i loumèt d’ Fexhe et ki l’ diåle åye, Cisse påye ki, dispoy {{~|deus troes}} ans, Fwait setchi les ptits et les grands, Cisse påye ki dji lome on tchinisse, Di tchagrin m’ a fwait vni l’ djaenisse ! {{s-rif|MSApjs|1795, tecse lijhåve e Feller [[s:O ! vos loûrds tchins di pâtriyotes|vocial]] et schoutåve [[w:Paskeye di Djhan Såpire, poirteu ås saetchs|vola]]}} #* A foice del kibrôdyî et l' kitourner, li pôve biesse leya goter sol tåve {{~|deus troes}} låmes, dji n' dirè nén d' cwè. {{s-rif|JLatb|p. 89}} #* Elle alént sbate li bouwêye å bî, et pu li spåmer et rispåmer {{~|deus troes côps}}. {{s-rif|ASch}} ==== {{H|parintaedje}} ==== * [[deujhinme]], [[deujhinmmint]] * [[deujhinne]] ==== {{H|mots vijhéns}} ==== * [[dobe]], [[dobler]], [[dobleure]], [[radobler]], [[ridobler]] * [[doze]], [[dozinne]] * [[djermale]], [[edjermeler]]; [[djama]] * [[cope]], [[copler]], [[copleu]], [[acopler]], [[acopleure]], [[discopler]] * [[pwaire]], [[apwairyî]], [[dispwairyî]] * [[sigondaire]] {{t-nombes}} ==== {{H|mots d’ aplacaedje}} ==== * [[vint-deus]], [[trinte-deus]] ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | deû = E203 | deus = C9a, R10,R13 | deûs = C1,C9, E1,E21, O0,O2,O3,CO4 p. 46, O4:orèye (a « orèye »\, evnd), S0,S117 | deuze = E212 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour |ar= ithnân {{=ral}} {{t+|ar|إثنان}} |ary= [[joj]] {{=ral}} [[جوج]] |de= {{t+|de|zwei}} |en= {{t+|en|two}} |es= {{t+|es|dos}} |fr= {{t+|fr|deux}} |it= {{t+|it|due}} |nl= {{t+|nl|twee}} |no= {{t+|no|to}} |pl= {{t+|pl|dwa}} |scn= {{t+|scn|dui}} |zgh= (techelheyt) [[sin]] = [[ⵙⵉⵏ]] }} === {{H|PrNb}} === {{~}} {{o&f-pr}} #[[nombe]] di djins, di sacwès mostré pa ç’ chife la. #* Po on côp k’ i n’ estént k’ zels {{~}}. #* Leus {{~}} dizo l’ minme paraplu. {{s|JFra}} #* Fåt esse a {{~}} po fé cisse bouye la. ==== {{H|mots d’ aplacaedje}} ==== * [[inte-deus]] === {{H|sustantif|wa}} === {{-suwa-=}} {{~}} {{o}} # imådje avou ç’ chife la. #* Dj’ a saetchî on {{~}}. #* Dj’ a les cwate {{~}} e m’ djeu. # ôre ki respond a ç’ chife la. ## po les djoûs do moes (li « [[di]] » ki shût est todi spotchî (« [[d’]] »). ##* Li cwante estans dj’ ? Li {{~}} d’ may. ## po ôte tchoi (cwåtes, limero d’ måjhon…) ##* Dj’ a saetchî l’ {{~}} d’ cour. ==== {{H|ratourneures}} ==== # {{r|a deus}} #* Po mwaistri les hikets del veye,I våt bén mî k’ on soeye {{~|a deus}}. {{s-rif|LLbwe|1948, p.9}} # {{r|tos deus}} #* Mins al prumire betcheye ki nos metans-st e nosse boke Nos nos rloucans {{~|tos deus}} et nos dmorans astok ; Vos årîz dit des foyes k' on vneut d' aler côper. {{s-rif|TBowp|''Li Frût d'ine mâle Kpaneie'', 1886, p.47}} [[File:Toussaint Brahy Frût mâle Kpaneie 17 Mins al prumire.wav]] # {{r|tos les deus}} #* Ns esténs e l' cåve {{~|tos les deus}} Ki nos rcweréns l' fouwêye, Vocial li vî tot houpieus, Ki n' è poleut pus hay, Ki vént dire : « Botresse, I fåt k' dji vs rabresse. » {{s-rif|FrBcj|''Li botresse'', 1852, p.29}} #* I gn aveut ene feye des djonnes hanteus Ki s’ inmént télmint {{~|tos les deus}} K’ i contént k’ gn aveut k’ zels sol tere Mins l’ moirt djalote di leu bouneur Foirdja l’ pus grand d’ tos les måleurs Po bénvite fé mori li cmere. {{s-rif|LLagan|(1908-1912), «Dièrinne vûsion» p.99}} === {{H|Prznb|wa}} === {{~}} {{o&f-prz}} #mostere k’ i gn a 2 sacwès u 2 sakîs. #* {{~|Deus}} omes et {{~}} comeres. # [[sacwants]], mins nén [[bråmint]]. #* Ratind {{~}} munutes ! ==== {{H|ratourneures}} ==== # {{r|[[deus côps rén]]}} # {{r|[[deus pelés et troes tondous]]}} # {{r|[[nén deus côps trop]]}} ==== {{H|mots d’ aplacaedje}} ==== * [[deus-pates]] * [[deus-aiwes]] * [[deus-aiyes]] t9902wiwrxrfdb4pkcsv0t40mntn8m3 faxhe 0 9074 435188 420331 2026-08-21T12:54:15Z Scribus electronicus 3672 Egzimpe 435188 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye|wa|1}} === {{Sv|faxhî}} ===={{H|prononçaedje}}==== * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|faç|fah|faɦ|faχ|faʃ}} {{BS|xh}} ** {{pzc}} {{AFE|faç}} * {{Ric}} ==== {{H|sustantif|wa}} ==== {{-su-}} {{~}} {{f}} # {{mous|wa}} sitofe ki retoure on påpåd, aprume so s' dirî. #*Rimetoz ene {{~}} å påpåd. #* Fåt rbouwer les {{~s}} de l' efant. {{s-rif|E203}} #*Neni ! Cwand dj’ passa djondant d’ leye,Ele ahopéve e-n ene schôtlêyeEne {{~}} d’ efant, des ptits lignrês{{s-rif|MLej|"L’amour vint dè passer", dins « L’année des poètes » (1892), p. 230}} #* Li mamé rôle so s' cou, so s' tiesse,I n' kinoxhe ni {{~}}, ni lignrê. {{s-rif|JVri|« Pâhûles rîmês » (1897), "Les lign’rais dè Bon Diu", p.45}} ===== {{H|ratourneures}} ===== # {{r|[[al faxhe]]}} #* Cisse coulêye n' esteut nén walone Wice k' on n' veyeut li Criss nole pårt. A l' {{~}}, nos l' avans ddja veyou; E nosse gadot, ns l' avans cnoxhou {{s-rif|AGer}} # {{r|[[boere les faxhes et les lignreas]]}} ===== {{H|parintaedje}} ===== * [[faxhete]], [[faxhåd]] * {{Lka-pa|faxhî}} ===== {{H|mots d’ aplacaedje}} ===== * [[faxhe-coulote]] ===== {{H|sinonimeye}} ===== {{Boesse|tite=pîce po refaxhî| * [[faxhåd]], [[faxhoe]], [[faxhete]], [[faxhaedje]], [[faxheye]] * [[pixhroû]], [[pixhroûle]], [[pixhlote]] * [[lagne]] * [[lignrê]] * [[bråye]] }} ===== {{H|dizotrins mots}} ===== * [[covteure]], [[covturete]] * [[drapea]] ===== {{H|ortografeyes}} ===== {{Orto | fache = C1,C8, O4, S117, G205 p. 251 | fah = E203 | fahe = E1,E89,E170, E212b, G205 p. 251 | fashe = E165 | fahye = G205 p. 251 | faxhe = E212,R10,R13 }} ===== {{H|ratournaedjes}} ===== {{ratour| sitofe ki retoure on påpåd |fr= {{t+|fr|lange}} }} ==== {{H|Co|wa}} ==== {{~}} # {{IP13s|faxhî}} # {{SP13s|faxhî}} # {{Kim2s|faxhî}} #*{{~|Faxhe}} mu c' gamén la comifåt.}} === {{H|etimolodjeye|wa|2}} === {{V|fé}}, racuzinåve avou l' {{p|fasse|fr}}. ===={{H|prononçaedje}}==== * {{WAFE}} ** {{prcoi}} *** {{AFE|faç|fah|faχ|fas|faʃ|fʒaʃ}} {{BS|xh}} *** (avou ene ôte cawete) {{AFE|fih|fis|fzis|fʒiʃ}} ** {{pzc}} {{AFE|faç}} * {{Ric}} ==== {{H|Co|wa}} ==== {{~}} # {{SP13s|fé}} #* Vos årîz bén mî fwait do braire Ki l’ diåle les hertchaxhe e-n infier, K’ avou ses grifes e trô d’ leu cou I {{~}} moussî do plonk fondou ! {{s-rif|MSApjs|1795, tecse lijhåve e Feller [[s:O ! vos loûrds tchins di pâtriyotes|vocial]] et schoutåve [[w:Paskeye di Djhan Såpire, poirteu ås saetchs|vola]]}} ===== {{H|ortografeye}} ===== {{Orto | fasse = E170 p. 632 | fihe = MSApjs (1795) }} ===== {{H|ratournaedjes}} ===== {{ratour| cåzant |fr= {{t+|fr|fisse}} |es= {{t+|es|hiciera}} }} {{ratour| riwaitant |fr= {{t+|fr|fît}} |es= {{t+|es|hiciera}} }} ll3r7tdr5hk6vqwdy9ahbvz7co2m21i hertchî 0 9805 435186 424613 2026-08-21T12:43:12Z Scribus electronicus 3672 Egzimpe 435186 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{Bdjti}} « herke» (grand [[rustea]]), {{caw|î|v|wa}}. === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|hɛʀʧiː|hjɛʀʧiː|ɛʀʧiː|ɛʀʧi|ɛʀʧɛ|ɛʀʧe}} ** {{pzc}} {{AFE|hɛʀʧiː}} === {{H|viebe|wa}} === {{-codjow-|troke=2|A=hertch|B=hetch|B.2=hertchey|come=hertchî}} {{~}} # {{vc}} trinner (ene sakî, ene sacwè) al tere, tot fjhant ene foice. #* Les adjints {{~|hertchèt}} l' sôlêye el pote {{s-rif|E34}} #* Pa pîs ou pa mwins, On m' {{~|hetche}} å violon påjhûlmint. {{s-rif|FrBcj|1852, ''Li Sans-çouci Lîgeois ou l’Krenkinî d’Lîge'', p.105}} #* Pocwè nd a t i tant ki n' ont Polou {{~}} sol levêye Li fårdea del destinêye Etchinné a leu talon? {{s-rif|EWik|"Fruzions d' cour", "Mins poqwè"}} #* Mådi l' djannesse ki trompe, afîsse do fé s' gômåd, Tot kî fwait ene keure pareye, a court di coide pol pinde, I fåreut k' on l' {{~|hertchaxhe}} viè l' tiesse al cawe d' on tchvå ! {{s-rif|JDcoh|1939, p.48, ''Pauves pitits oûhês'' (1910)}} #* Il ont rescontré nosse hiedresse L' ôte feye, ki rwaitive a ses biesses. I vos l' ont apougnî pal tiesse Et s' l' {{~|ont hertchî}} dins ene djiniesse {{s-rif|JCB}} #* Cologne, Bassindje et Djhan l' Banslî ! Vos årîz bén mî fwait do braire Ki l' diåle les {{~|hertchaxhe}} e l' infier {{s-rif~|MSA|dins [[:s:Paskeye di Djhan Såpire, poirteu ås saetchs|Paskeye di Djhan Såpire]]}} #* Pocwè don {{~|avént}} i {{~}} des adjeyantès pires des kilometes å lon afîsse di dressî leus menirs et leus dolmens ? {{s-rif|JPD}} #* Afeye, li coshet dmoréve so s' cou et s' mwaisse el diveut {{~}} {{s-rif|JPD}} # {{vc}} eminer, epoirter di foice ene sawice. #* Vos årîz bén mî fwait do braire Ki l’ diåle les {{~|hertchaxhe}} e-n infier, K’ avou ses grifes e trô d’ leu cou I fjhaxhe moussî do plonk fondou ! {{s-rif|MSApjs|1795, tecse lijhåve e Feller [[s:O ! vos loûrds tchins di pâtriyotes|vocial]] et schoutåve [[w:Paskeye di Djhan Såpire, poirteu ås saetchs|vola]]}} # {{vc}} saetchî målåjheymint ene sacwè d' foirt pezant, ki rôle, u ki flote. #* Li tcherete k' ele {{~|hertchive}} esteut ossu rapîçtêye ki s' harnaxhaedje ranucté d' coides {{s-rif|LLag}} #* Les ôtes dicipes arivént avou l' batea, etot {{~|hertchant}} l' filet d' pexhons {{s-rif|SDjratJML}} # {{vc}} assaetchî (ene sacwè) tot l' fijhant trinner on moumint (avou ene fortchete, on rustea). #* Avou ene fortchete, i {{~|hertchive}} les deus djaenes d' oû et les gros trukes, et i spotchive ttafwait dins si assîte. #* Ene rôbe di soye K’ on {{~|hetche}} londjinnmint so s’ pus long ! {{s-rif|JCmp|« Nôvimbe », 1922-23, p.38}} # {{vc}} (imådjreçmint) prinde toltins avou lu, prinde avou lu ene sacwè ki vos ehale. #* Nos {{~|hertchans}} tertos nos ptitès mizeres. #* Matante, si vos vloz do vinaigue di peme, dji vs è rmetrè on cantea :: Nonna, dji n' vou rén {{~}} avou mi ! {{s-rif|RDed}} # {{vndc}} {{houy|wa}} saetchî, u poûssî on vagonet avou del hoye u des edjåjhes, del taeye disk' al cadje pol miner evoye. # {{vsc}} haetchî å rustea, u al fotche. #* Dji n' fjha k' on sôt dissu m' rustea Po {{~}} dins ses boyeas {{s-rif|JCB}} # {{vsc}} pinde disca tere, po on mousmint. #* Vosse rôbe {{~|hertcheye}} al tere. #* Li grosse beguene poirtéve des bleuwès cotes ey on bleu dvantrin ki {{~|hertchive}} disca tere {{s-rif|JHou}} # {{vsc}} trinner al tere. #* Ké becson ! li rowe di dvant si disgonfele; li tchinne a dedja potchî djus troes côps, et dins les dischindêyes, i m' fåt leyî {{~}} mes pîs al tere, paski les frins n' vont nén {{s-rif|YPaq}} {{dal}} # {{vsc}} aveur ene rowe ki frote, èn nén bén rôler, tot djåzant d' èn ekipaedje. #* Vos avoz vosse rimorke ki hertcheye. #: {{lang|fr|F. frotter, freiner.}} ## trinner on djoû di dpus ki çou k' gn a dins les årmonaks, tot djåzant del viye lune (adon, li moes d' lune a 30 djoûs estô d' 29). ''Li lune hertcheye, les Muzulmans front co cwareme dimwin. ## aler d' cresse, tot djåzant d' on meur, d' ene paroeze. #* Vosse måjhire hertcheye. #* Ene fouwire ki hertcheye. #: rl a: [[clintchî]], [[haetchî]]. #: {{lang|fr|F. pencher, s'incliner, devenir oblique, s'infléchir.}} ## (ås måyes) bodjî ene miete foû di plaece, et k' on n' pout nén, divant d' djouwer (po esse pus près, u po distourner ene aroke). #: {{lang|fr|F. se déplacer.}} ## [[hawter]]. #* On hertchive come çoula, royon après royon, sorlon les manires des sårteus. {{s-rif|SFon}} #: On dit eto: [[crocter]]. #: {{lang|fr|F. houer, labourer, gratter le sol, scarifier, herser.}} # {{np-vprC}} ## si trinner. #* Ni leyîz nén li ptit s' hertchî al tere. #* Alez on djoû lyi tni cpagneye, Si vs voloz cnoxhe l' ovrî houyeu ! Vos l' voeroz, wice k' i {{~|s' hetche}} å deye Et ki s' pôve sicrene schave å toet ! {{s-rif|JDcoh|1939, p.73, ''Dizos lès molètes'' (1935)}} #* Gn aveut des plaeces k' i s' divént hertchî so leu vinte télmint k' el passaedje divneut stroet. {{s-rif|AMar}} #: {{lang|fr|F. ramper, se traîner.}} ## ariver målåjheymint. #* Les rinnes kimincént pa rlever l' tiesse foû des sankes, pu ele sitindént leus grandès pates po s' hertchî å boird di l' aiwe. {{s-rif|GPech}} #* Li vî ome tot moussant dins li ptite oto: on va waitî di s' hertchî ladvins. #: {{lang|fr|F. se hisser.}} ==== {{H|ratourneures}} ==== # {{r|hertchî ses pîs}} : trinner ses pîs, tot rotant (télfeye po-z aler tot doûçmint, esprès). #* Il esteut måvlé et, come Lorint esteut dvant lu, i s' leya aler et hertcha ses grands pîs bin lon padrî. {{s-rif|ALen}} #: {{lang|fr|F. traîner les pieds.}}. # {{r|hertchî a råye-cou}} : trinner (ene sakî) so s' dirî. #* I l' aveut prin pås deus pîs et i l' aveut hertchî a råye-cou dins les sticots d' djinesses. # {{r|hertchî on [[bwès|bwès°]].}} : # {{r|hertchî ene berlinne}} : saetchî on vagonet al mwin, el hoyire. # {{r|hertchî a s' cou}} : aveur toltins drî lu (des sakîs, des sacwès k' on freut bén sins. #* I hertcheye tos costés ses efants a s' cou. #* Come les ôtes, dji hertcheye a m' cou on vî mehin k' on lome li lwè do talion, ki mes niers ravikèt a fwait ki m' cervea el pîtlêye. {{s-rif|RBri}} # {{r|hertchî al voenne}} : saetchî evoye li hoye. # {{r|hertchî al pire}} : saetchî les pires evoye. # {{r|hertchî al berlinne, å batch, å gayot}} : a l' asulon del sôre d' indjén po tcheryî. # {{r|aveur ene djambe ki hertcheye}} : [[xhaler]] ene miete. #: On dit eto: [[haetchî|haetchî l' djambe]]. # {{r|aveur on [[bwès|bwès°]] ki hertcheye foû di s' faxhene.}} : ==== {{H|parintaedje}} ==== {{Boesse|c=2| * [[hertchaedje]] * [[hertcheu]] * [[hertcheuse]] * [[ahertchî]] * [[ehertchî]] * [[rahertchî]] * [[rihertchî]] }} ==== {{H|sinonimeye}} ==== * (saetchî tot ripant): [[råvler]], [[aråvler]]. * (haetchî å restea): [[råvler]], [[rusteler]] ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | hertchî = R9,R13 | èrtchî = C9,C13,O0 | hértchî = E212b | xherchi = E212 | xhérchi = E212 | hièrtchî = E1,E170 | hèrtchî = E1,E34,E170 | hèrtchi = E2 | hèrtcher = S117 | hertchè = S117 | yèrtchi = C8 | hierchî = E203 | hierdî = E203 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|trinner (ene sacwè) al tere (v. å complemint) |fr= {{t+|fr|traîner}}, {{t+|fr|emmener}} ''(contre son gré)'', {{t+|fr|tirer}}, {{t+|fr|haler}} }} {{ratour|haetchî ene pezante sacwè |fr= {{t+|fr|remorquer}}, {{t+|fr|tracter}} }} {{ratour|saetchî tot ripant |fr= {{t+|fr|racler}}, {{t+|fr|enlever}} ''(en raclant)'' }} {{ratour|awè tofer avou lu ene ehalante sacwè |fr= {{t+|fr|traîner}}, {{t+|fr|trimbaler}} }} {{ratour|haetchî u tchôkî ene berlinne dins ene houyire |fr= {{t+|fr|hercher}}, {{t+|fr|herscher}} }} {{ratour|haetchî å restea |fr= {{t+|fr|ratisser}}, {{t+|fr|râteler}}, {{t+|fr|cureter}} }} {{ratour|pinde foirt bas, po on mousmint |fr= {{t+|fr|pendre}} ''(jusqu'à terre)'', {{t+|fr|toucher}} ''(le sol)'' }} {{ratour|trinner al tere (v. sins complemint) |fr= {{t+|fr|traîner}}, {{t+|fr|racler}}, {{t+|fr|frotter}} ''(par terre)'', {{t+|fr|toucher}} ''(le sol)'' }} i184hvej70d6heci8jxogwg76n98z5n påye 0 12140 435193 429797 2026-08-21T14:11:14Z Scribus electronicus 3672 Egzimpe 435193 wikitext text/x-wiki {{MR|Påye|paye|pâye}} == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{Bdj|pax|sourd=la}} (« påye, coeyisté, ripoizaedje »). === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} *** {{AFE|pɔːj|paːj}} {{BS|å}} *** {{frcjh}} {{AFE|pɛː|pe}} ** {{pzc}} {{AFE|pɔːj|odio=Lang-wa-fel Lidje påye.ogg|ling=wa}} * {{Ric}} === {{H|sustantif|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{f}} # [[termene]] k’ on n’ si bate nén, inte payis. #* C’ est Noyé On vôreut k’ çoula fouxhe vré Avou l’ {{~}} so l’ tere Et des omes di boune volté. {{s|AGau}} # acoird po mete ene [[ahote]] a on conflit. #* Les araedjîs, avou leu påye, K’ i loumèt d’ Fexhe et ki l’ diåle åye, Cisse {{~}} ki, dispoy deus troes ans, Fwait setchi les ptits et les grands, Cisse påye ki dji lome on tchinisse, Di tchagrin m’ a fwait vni l’ djaenisse ! {{s-rif|MSApjs|1795, tecse lijhåve e Feller [[s:O ! vos loûrds tchins di pâtriyotes|vocial]] et schoutåve [[w:Paskeye di Djhan Såpire, poirteu ås saetchs|vola]]}} # airance la k’ on est trankile, sins brut, sins mehins. #* So leu voye, i trovèt Decan Ki mete li {{~}} avou ene botaye. {{s-rif|HFbl|Po beûr on kô al fiess, 1843, p.22}} # [[cossina]] fwait inte deus pårteyes k’ estént e guere u e margaye. #* Li {{~}} di Cargnon, riscrîte e walon. #* Li {{~}} uropeyinne po les mancîs lingaedjes. #* Il aveut minme fwait eplaidî des papîs, — nén si må scrîts k’ ça, åré — po splitchî li {{~|Påye}} d’ Aroucha, inte li govienmint houtou eyet les revinteus toutsis. {{s|LM}} ==== {{H|ratourneures}} ==== # {{r|[[fé påye et cwite]]}} # {{r|[[lai m’ e påye]]}} # {{r|[[våt mî l’ påye ki l’ guere]]}} ==== {{H|parintaedje}} ==== * avou l’ bodje « påjh- » ** [[påjhûle]] / [[pajhire]] ** [[rapåjhî]], [[rapåjhant]], [[rapåjhaedje]] ** [[rapåjhter]], [[rapåjhtant]], [[rapåjhtaedje]], [[rapåjhteu]] * avou l’ bodje « pwai- » * [[rapwairi]] ==== {{H|mots d’ aplacaedje}} ==== * [[lai-m’-e-påye]] * [[Påye di Fexhe]], [[w:Påye d’ Angleur|Påye d’ Angleur]] (mots istorikes, po çou ki rwaite l’ eployaedje di « påye ») * [[w:Påye di Cargnon|Påye di Cargnon]], [[w:Påye di Versaye|Påye di Versaye]] (noûmots, po çou ki rwaite l’ eployaedje di « påye ») ==== {{H|sinonimeye}} ==== * (airance la k’ on est trankile) : [[påjhûlisté]], [[påjhirté]], [[coeyisté]] ==== {{H|contråve}} ==== * (termene k’ on n’ si bate nén, inte payis) : [[guere]] ==== {{H|Of}} ==== * [[Påye]] (viyaedje) ==== {{H|pwaire minimom}} ==== * {{AFE|paːj}} ** [[paye#Walon 1|paye]] (f.n.; strin) ** [[paye#Walon 2|paye]] (f.n.; salåre, çou k’ est payî) * {{AFE|pɔːj}} ** [[poye]] (f.n., oujhea, frumele do cok) ** [[poy#Walon 1|poy]] (o.n.; pwel) ** [[poy#Walon 2|poy]] (adv.; après) * {{AFE|pe}} ** [[pé]] (adv. pus må) ** [[pés]] (tetes d’ ene vatche) ==== {{H|mots vijhéns}} ==== * [[påwe]] (pawon, oujhea) * [[påwion]] (o.n., inseke) * [[på]] (o.n., piket) ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|termene k’ on n’ si bate nén, inte payis |fr= {{t+|fr|paix}} |en= {{t+|en|peace}} |nl= {{t+|nl|vrede}} |es= {{t+|es|paz}} |pl= {{t+|pl|pokój}} |it= {{t+|it|pace}} }} {{ratour|rairance la k’ on est trankile |fr= {{t+|fr|paix}}, {{t+|fr|tranquilité}}, {{t+|fr|quiétude}}, {{t+|fr|sérénité}} }} {{ratour|acoird inte deus pårteyes k’ estént e l’ guere |fr= {{t+|fr|paix}}, {{t+|fr|traité}}, {{t+|fr|charte}}, {{t+|fr|accord}} }} 6xxjbbtnyxyh7dxgavpoadjqibtee45 tchinisse 0 14875 435197 424249 2026-08-21T14:19:51Z Scribus electronicus 3672 Egzimpe 435197 wikitext text/x-wiki {{RA|wa}} == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{Bdj|tchén}} {{acv}}, {{caw|isse 1|s|wa|rit=0}}; sacwè djusse boune po les tchéns. === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|ʧi.'nis|ʧœ.'nœs}} {{c1pr}} ** {{pzc}} {{AFE|ʧi.'nis}} * {{Ric|tchi·nisse}} === {{H|sustantif|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{o}} # viye sacwè ki n' sieve pus a rén. #* Après, i sont capåbes di nos tchôkî des tchirlikes k' on lome pairmetes po nos fé payî tos les noveas {{~s}} k' il åront metous so les voyes {{s-rif|CMas}} #* Djel doe co aveur dins on ridant ås {{~s}}; dji l' a wårdé po l' sovnance {{s-rif|JSch}} #* Ses djins rindît å Djåcob tos les diès des etrindjîs k' il avént, et co les aneas k' il avént d' pindous a leus orayes; li Djåcob etera tos les {{~s}} å pî do tchinne dilé Sichem {{s|LHdjn}}. # dijhaedje ki n' sieve a rén. #* Les araedjîs, avou leu påye, K’ i loumèt d’ Fexhe et ki l’ diåle åye, Cisse påye ki, dispoy deus troes ans, Fwait setchi les ptits et les grands, Cisse påye ki dji lome on {{~}}, Di tchagrin m’ a fwait vni l’ djaenisse ! {{s-rif|MSApjs|1795, tecse lijhåve e Feller [[s:O ! vos loûrds tchins di pâtriyotes|vocial]] et schoutåve [[w:Paskeye di Djhan Såpire, poirteu ås saetchs|vola]]}} #* C' esteut l' mwaisse di scole ki porminéve les efants; elzî esplikéve des {{~s}} k' i roveyrént {{s-rif|RDed}} # usteye ki n' va nén. #* Sacré nodidju d' {{~}} ! # [[sacwè]] ki n' est nén bon, ki fwait do toirt. #* E mitan del rowe, c' est l' plaece des Waerixhets, i gn a ostant d' {{~s}} ki d' hopeas ; {{s-rif|FrBcj|1852, ''L’antermagique'', p.74-75}} #* Les araedjîs avou leu påye, K' i lomèt d' Fexhe et ki l' diåle åye, Cisse påye ki dji lome on {{~}} Di tchagrin m' a fwait vni l' djaenisse ! {{s-rif|MSA|[[s:O ! vos, lourds tchéns di patriyotes|lijhåve so Wikisourd]]}} #* Eco on {{~}} ki les grands coboys ås coûtès idêyes rispårdèt totavå l' daegn, avou leus Macdos et leu noere abwesson d' apoticåre ! {{s-rif|JPD}} #* Dj' a dvou sinte mi tchmin, e fjhant bén atincion di n' mi nén ramoyî en arocant so on {{~}}; pinsez bén, l' brut k' ça freut padzeu l' martchî ! {{s-rif|JFB}} # sitouwåcion sins ôre, k' on n' s' î rtrouve nén. #* Et nos piede, nos dispårpiyî, sins cwåtes ni ôres; ké {{~}} ! {{s-rif|WBal}} # sitouwåcion ki tertos criynut Barabasse #* Li « xh » a fwait on {{~}} emey les waloneus, co pé k' on rnåd å mitan d' ene poytreye {{s|LM}} # tote pitite sacwè. #* Vos les cial rivnous, les condjîs ! nén des {{~s}} come les cis k' on-z a-st avou cial et la d' tinzintins. Nonna ! Des condjîs podbon ! {{s-rif|PHT}} #* On-z esteut-st ashious so des ptits {{~s}} di bancs, k' estént tot bas, et les djnos vos rmontént disk' å stoumak {{s-rif|HFor|[[s:Notule so les bassès scoles do vî tins|lijhåve so Wikisourd]]}} #* I n' leyént ki les ramis: ptitès coxhetes et [[~s}} ki dvént siervi pus tård {{s-rif|SFon}} ==== {{H|parintaedje}} ==== * [[tchinisreye]], [[tchinistreye]] * [[tchinistrer]] ==== {{H|mots d' aplacaedje}} ==== * [[vî tchinisse]] ==== {{H|sinonimeye}} ==== {{Boesse|c=2|tite=sacwè ki n' sieve pus| * [[viyreye]] * [[raxhisse]] * [[rikete]] * [[trigu]] * [[rebut]] }} {{Boesse|c=2|tite=usteye ki n' va nén bén| * [[troyreye]] * [[agayon]] * usteye di [[Sint-Nicolai]] * [[cacaye]] }} {{Boesse|c=2|tite=sacwè ki fwait do toirt| * [[troyreye]] * [[salopreye]] * [[mannesté]] * [[nichté]] }} {{Boesse|tite=sitouwåcion k' on n' sait cwè fé| * [[disdut]] }} {{Boesse|sitouwåcion ki tertos criynut Barabasse * [[herleme]] * [[herlim herlam]] }} {{Boesse|pitite sacwè * [[tchikete]] * [[brimborion]] }} ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | tchinisse = C8, E34, O4, S117, R10,R13 | chinisse = E212 | chiniss = E177a | tchinis′ = C106, S17, S36, S109 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|åk ki n' sieve a rén |fr= {{t+|fr|bibelot}}, {{t+|fr|vieillerie}}, {{t+|fr|pacotille}} }} {{ratour|dijhaedje ki n' sieve a rén |fr= {{t+|fr|notion}} compliquée }} {{ratour|usteye ki n' va nén bén |fr= foutu {{t+|fr|engin}} }} {{ratour|sacwè ki fwait do toirt |fr= {{t+|fr|saleté}}, {{t+|fr|saloperie}}, {{t+|fr|nuisance}}, {{t+|fr|merde}}, {{t+|fr|poisse}}, {{t+|fr|calamité}} }} {{ratour|sitouwåcion k' on n' î rtrouve nén |fr= {{t+|fr|désordre}}, {{t+|fr|anarchie}}, {{t+|fr|chaos}}, {{t+|fr|foutoir}} }} {{ratour|sitouwåcion ki tertos criynut Barabasse |fr= {{t+|fr|raffut}}, {{t+|fr|potin}}, {{t+|fr|tapage}}, {{t+|fr|vacarme}}, {{t+|fr|scandale}} }} {{ratour|pitite sacwè |fr= {{t+|fr|débris}}, {{t+|fr|miete}}, {{t+|fr|avorton}}, {{t+|fr|bribe}}, {{t+|fr|fragment}} }} idk3yb0kp9h60hmxcbm1w5f69op4loz grawe 0 34668 435190 369342 2026-08-21T13:19:23Z Scribus electronicus 3672 Amidraedjes 435190 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye}} === {{Bdj|krawa|sourd=frk}}, ey adon racuzinåve avou l’ {{p|Klaue|de|wa}}, l’ {{p|claw|en|wa}}, l’ {{p|graue|fro|wa}}, « {{loyén|groe|fro}} », etch ; {{FEW|16|378|b}}. === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|gʀaw|gʀa:w}} {{c1pr}} ** {{pzc}} {{AFE|gʀaw}} * {{Ric}} === {{H|sustantif|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{f}} # {{zolo|wa}} [[ongue]] d’ on [[magneu d’ tchå]], k’ i pout rserer so s’ [[proye]]. # [[guitåre]]. <gallery> Djan-l'-blanc grawes.jpg|''(Sinse 1)'' Les grawes d’ on [[laire ås poyes]]. </gallery> ==== {{H|ratourneures}} ==== * [[tchaire dins les grawes]] (d’ ene sakî) ==== {{H|parintaedje}} ==== * [[grawyî]], [[grawiaedje]], [[grawia]] * [[grawter]], [[grawtaedje]], [[grawta]], [[grawteu]] * [[graweye]], [[grawiete]], [[grawtea]], [[grawion]] * [[agrawter]] * si [[ragrawyî]] * [[ragrawter]], [[ragrawtaedje]] ==== {{H|mots d' aplacaedje}} ==== * [[patagrawe]] * [[pistagrawe]] ==== {{H|sinonimeye}} ==== * [[grete]] * [[grife]] ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | grawe = C1, C8, C9, R10, R13 | grâwe = O4 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|ongue des magneus d’ tchå |fr= {{t+|fr|griffe}}, {{t+|fr|serre}} ''(oujheas d’ proye)'' }} == {{L|wa-fel}} == === {{H|sustantif|wa-fel}} === {{~}} {{f}} # [[growe]] (oujhea). 8gc3idh520dj2hjubpvxhiliiw92lgj mî 0 36970 435185 430783 2026-08-21T12:41:23Z Scribus electronicus 3672 Sinse et egzimpe 435185 wikitext text/x-wiki {{MR|mi}} == {{L|wa}} == {{-drif-|mia}} === {{H|etimolodjeye}} === {{Etim?}} === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|miː|mjœ}}  ** {{pzc}} {{AFE|miː}} * {{Ric}} === {{H|adviebe|wa}} === {{~}} {{n-c|wa}} # pus bén. #* Li lapén, c’ est {{~}} k’ do tchet. {{s|FLor}} #* {{lang|wa-fel|À pus qu’on n’ pinse -mins c’èst dès mintesQui l’ trin qu’ va sûre convêrè '''mia'''.}} {{s|ABac}} # [[pus]]. #* Lai tuzer les beguenes, ele ont {{~}} l’ tins k’ nozôtes. {{s-rif|JMign| « Li tchèsturlinne dèl Bèle Rotche, 1922, p.15}} #* Come aveut ploû tote li samwinne, Dji vôreu k' vos l' årîz veyouCwand c' est k' ourit fwait cisse pertinne ! C' esteut {{~}} l' diåle k' on leu-waerou ! {{s-rif|JDcoh|1939, p.141, ''Mon’dêye'' (1926)}} ==== {{H|ratourneures}} ==== # {{r|aveur mî fwait}}, {{r|aveur bén mî fwait}} : si dit, a môde di rprotche, k' ene ôte sacwè åreut dvou esse fwaite. #* Vos {{~|årîz bén mî fwait}} do braire Ki l’ diåle les hertchaxhe e-n infier, K’ avou ses grifes e trô d’ leu cou I fjhaxhe moussî do plonk fondou ! {{s-rif|MSApjs|1795, tecse lijhåve e Feller [[s:O ! vos loûrds tchins di pâtriyotes|vocial]] et schoutåve [[w:Paskeye di Djhan Såpire, poirteu ås saetchs|vola]]}} # {{r|di s’ mî}}. #* Djôdjet, djel va fé {{~|di m' mî}} ; [E]le ni serè nén trop spesse ; Dj' so seur k' ele ti va t aidî Cwand [e]le ti placrè ås fesses. {{s-rif|FrBcj|1852, ''Li cataplame'', p.111}} # {{r|di tot s’ mî}}. #* {{lang|wa-fel|Vos f'rez '''di tot vosse mîs''' po bin l'atîtoter ! C'èst todi l' dièrinne fèye qu'on l' pôrè gåy'loter.}} {{s|JVpr|(1897), "A l'pwète dès incurâbes" (avri 1878), p.54}} # {{r|[[do mî]]}}. # {{r|[[tant mî våt]]}}. # {{r|[[tant våt mî]]}}. # {{r|Sapinse a Chôze, c’ est tolminme mî ki si ça sereut pé|cat=lap}} : [[lapalissåde]]. # {{r|[[våt co mî]]}}. # {{r|[[våt mî]]}}. ==== {{H|sinonimeye}} ==== * [[meyeu]] ==== {{H|ortografeyes}} ==== (mî et mia) {{Orto|croejh=Adv  | mî = E1:mî_2,E177,E203, R10,R13, S25,S117 | mîs = E1 | mîx = ABLdma, TBlgr  | mia = C8, R10 | mieu = O4 }} ==== {{H|ratourneures}} ==== {{ratour|pus bén |fr= {{t+|fr|mieux}} |en= {{t+|en|better}} |es= {{t+|es|mejor}} |ary= {{t+|es|حسن}} }} {{ratour|fé di s' mî |fr= {{t+|fr|faire de son mieux}} |nl= {{t+|nl|zijn best doen}} }} === {{H|sustantif|wa}} === {{~}} {{n-c}} {{tsg}} ==== {{H|ratourneures}} ==== # {{r|[[cweri s’ mî]]}} # {{r|fé di s’ mî}}. #* {{lang|wa-fel|Evôye, mu dis-dje ! Et, sins crankî, Dju v's ènn' a fait 'ne fameûse salåde Vo-'nnè-la todis 'ne bone hôtelêye : Dju n' a nin loukî a 'ne pougnêye Et dj' a sayî du '''fé du m' mîs'''.}} {{s|MLol}} # {{r|[[li mî est l’ innmi do bén]]}} pp9j9h7n7gyfiy9wjn6uzjies3qncyd pitit 0 39759 435196 417036 2026-08-21T14:18:59Z Scribus electronicus 3672 Egzimpe 435196 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == {{-spodiv-|[[pitit]]|[[ptit]]}} === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{Bdjga}} {{*|pitittos}} {{m-s}}. === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|pi.ˈti|pɪ.ˈtɪ|pœ.ˈtœ|py.ˈti|pɛ.ˈti|pœ.ˈti}} ** {{pzc}} {{AFE|pi.ˈti}} * {{Ric|pi·tit}} === {{H|addjectif|wa}} === {{-addjwa-}} {{~}} {{o}} # nén grand, nén hôt. #* C’ esteut ene {{~e}} feme, mins c’ est leye ki poirtéve li marone. # nén rlomé, nén ritche. #* Nos n’ estans k’ des {{~|ptitès}} djins. # djonne. #* C’ est vosse {{~}} frere ? #* I n’ a k’ troes ans, il est co {{~|ptit}}. # eployî po moster a ene sakî si ataetchmint. #* A ! vla nosse {{~}} camaråde ! #* Dji n’ freut måy di må a m’ {{~e}} feme. ==== {{H|ratourneures}} ==== # {{r|[[si fé tot ptit]]}}, {{r|[[si fé li pus ptit possibe]]}} ==== {{H|parintaedje}} ==== * [[pititesse]], [[pititmint]] * [[pitiveus]], [[pitiveuzmint]] * [[raptiti]], [[raptitixhaedje]], [[raptitixhant]] ==== {{H|mots d’ aplacaedje}} ==== * [[pitit no]] * [[pitit pilé]], [[pitit cok di brouwire]] * [[pitit grani]] * [[pitit schî]], [[pitit fier]] * [[Pitit Djezus]] ** [[fleur do Ptit Djezus]] * [[Pitite Notru-Dame]] * [[Pitit Lé]], [[Pitit Mayni]], [[Pitit Rtchin]] (viyaedjes) * [[Pitidjan]], [[Pitipas]] (nos d’ famile) * {{Lka-a|pitite}} ==== {{H|sinonimeye}} ==== * [[minou]] ==== {{H|dizotrins mots}} ==== * [[crikion]], [[rawete]], [[rawtea]] * [[racoulot]] ; {{Lka-si|racoulot}} ==== {{H|RM}} ==== {{Tit}} * [[w:Li Ptit Bert (roman)|Li ptit Bert]] : roman da [[w:Auguste Laloux|Auguste Laloux]] ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | pitit, pitite / ptit, ptite = R10,R13 | pitit, pitite / p’tit, p’tite = E34 | pètit, pètite / p’tit, p’tite = C8, O4 | pëtët = JDes | pitit / ptit = C8 | pti = E203 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|ki n' a nén ene grande taeye |fr= {{t+|fr|petit}} |en= {{t+|en|small}} |nl= {{t+|nl|klein}} |es= {{t+|es|pequeño}} |de= {{t+|de|klein}} |ary= {{t+|ary|صغير|ral=çghir|ar-fafl=صْغير}} |zgh= {{t+|zgh|ⴰⵎⵥⵢⴰⵏ|ral=amẓyan}} ''(Mîtrin Atlasse)'', {{t+|zgh|ⴰⵎⵥⵉ|ral=amẓi}} ''(chleu)'' }} === {{H|sustantif|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{o}} # onk ki n’ est nén grand. #* Les {{~|ptits}} valèt bén les grands. # djonne efant. #* Mi feme ratele d' aboird li {{~|ptit}}Ki, tot foû d' lu, piede li tiesse. {{s-rif|MLol|p.147, « Nos ‘nn’ alans »}} #* Monsieu Nanård dimanda al feme kimint k' il aléve å {{~|ptit}} k' aveut manké do neyî dierinnmint. {{s-rif|JVpa|(1896), p.76}} #* Li {{~|ptit}}, ci n’ est pus Boule-di-Gôme … c’ e-st on fjheu d’ rimeas ! {{s-rif|AXbg|1912, p.27}} # djonne di biesse. #* E-n on bounî d' dorêyès påtes Ki l' solo d' djulete vént mawri, L' ålouwete vole d' ene betcheye a ses {{~|ptits}}. {{s-rif|JDcoh|1939, p.29, ''Amon lès oûhês'' (1934)}} # pitite djin. #* Les araedjîs, avou leu påye, K’ i loumèt d’ Fexhe et ki l’ diåle åye, Cisse påye ki, dispoy deus troes ans, Fwait setchi les {{~|ptits}} et les grands, Cisse påye ki dji lome on tchinisse, Di tchagrin m’ a fwait vni l’ djaenisse ! {{s-rif|MSApjs|1795, tecse lijhåve e Feller [[s:O ! vos loûrds tchins di pâtriyotes|vocial]] et schoutåve [[w:Paskeye di Djhan Såpire, poirteu ås saetchs|vola]]}} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== # {{r|[[c’ est todi les ptits k’ on spotche]]}} # {{r|[[c’ est todi l’ gros pexhon ki magne li ptit]]}} 9tq1fj8xifburip423i75spum95bnly plonk 0 45093 435183 431015 2026-08-21T12:37:38Z Scribus electronicus 3672 Egzimpe 435183 wikitext text/x-wiki {{Lka}} «[[plomb]]» == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye}} === {{Bdj|plumbum|sourd=la}} {{m-s}}. === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|plɔ̃|plɔ̃ːk}} ** {{pzc}} {{AFE|plɔːk}} * {{Ric}} === {{H|sustantif|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{o}} # {{n-ct|wa}} {{tchim|wa}} {{elemint|wa}} Elemint do tåvlea d' Mendeleyev, del troke des solides nén metås, kinoxhou dizo l' essegne atomike Pb, li nombe atomike 82, et l' pwès atomike 207,2. #* Vos årîz bén mî fwait do braire Ki l’ diåle les hertchaxhe e-n infier, K’ avou ses grifes e trô d’ leu cou I fjhaxhe moussî do {{~}} fondou ! {{s-rif|MSApjs|1795, tecse lijhåve e Feller [[s:O ! vos loûrds tchins di pâtriyotes|vocial]] et schoutåve [[w:Paskeye di Djhan Såpire, poirteu ås saetchs|vola]]}} #* Li solo, c' est do {{~}} fondou, et les troes cwårts di nozôtes î atrapît l' corince. Mågré çoula, tant k' on n' ourit a fé k' a l' trope, on l' ava vite mwaistri. Totes les feyes k' ele si trova båbe a båbe ayou les Francès, ele ava ene diloujhe a. n' nén s' endè fé ene idêye. {{s-rif|DSal|[[w:Li houlot (roman)|Li houlot]]}} #* {{lang|wa-fel|— Lès côps d’halbådes di sès sôdårs tchèrpintés d’'''plonk''', Lès rôl’mints dèl tonîre qui hatchît sès rampårs — C’èst l’coûr plin d’djalos’rèye qui l’djâle potche so nosse monde…}} {{s|JMtdc|1932, p. 17}} # {{tchesse|wa}} pitit grin di sacwants cartoxhes. ==== {{H|ratourneures}} ==== #[[pezant come do plonk]], [[pezant come come on waxhea d' plonk]]: foirt pezant # {{r|pîce di manoye di plonk}} : fåsse pîce. ==== {{H|parintaedje}} ==== * [[ploncreye]], [[ploncrê]] (oujhea) * [[ploncasse]] * [[plonket]] * [[plonkî#Sustantif|plonkî]] * [[plonkî#viebe|plonkî]], [[ploncaedje]] (''[[plonkèdje]]''), [[plonkeu]] ** [[aplonkî]] ** [[eplonkî]], [[displonkî]] ** [[riplonkî]] {{dal}} "Coula c'èst l'ovrèdje d'on plonkeû" (cela est le travail d'un plombeur), "ci n'èst nin l'minme qu'il ci d'on plonkî" (qui n'est pas le même que celui d'un plombier), "lu c'èst l' plonkerèye" (lui c'est la plomberie). ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | plonk = E203, R7,R10 | plonk’ = E1,E170 | plon = C106 | plomb = C106 | {{=wis|pluh|plonk}} = C74  | plomb = E1 | plon = E1 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|pezant metå |en= {{t+|en|lead}} |fr= {{t+|fr|plomb}} |nl= {{t+|nl|lood}} |ru= {{t+|ru|свинец|ral=sviniéts}} }} okvmcjjka381acm9l3i0ifgg93v9zkm araedjî 0 55124 435194 431872 2026-08-21T14:12:06Z Scribus electronicus 3672 Egzimpe 435194 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == ==={{H|etimolodjeye|wa}}=== {{Bdj|raedje}} {{bet|a|v|wa}} (metowe el plaece del betchete e- d' ecloyaedje) ey {{caw|î|v+a+p+s|wa}}, adon racuzinåve avou l' {{p|aragier|fro}}. ==={{H|prononçaedje}}=== * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|a.ʀɛ.'ʤiː|a.ʀa.'ʤiː|a.ʀa.'ʤi|a.ʀa.'ʤɛ|a.ʀa.'ʤe|ɛ̃.ʀa.'ʤiː}} {{BS|ae}} ** {{pzc}} {{AFE|a.ʀɛ.'ʤiː|odio=Arèdjî.wav}} * {{Ric|a(·)rae·djî}} ==={{H|viebe|wa}}=== {{-cowait-|araedj}} {{~}} # {{vsc}} esse acsût do må d' araedje. #* Dj' {{~|araedje}} di n' nén poleur aler å teyåte a Wibrin. #* {{~|Araedjî}} d' fwin et d' soe. {{s-rif|E203}} # {{stin|wa}} esse divins ene estance d' araedje. #* {{~|Araedjî}} dvins ses cliclotes. {{s-rif|E1}} # '''fé araedjî)'' rinde foû d' lu-minme. #* Pa, ti m' fwais-st araedjî. {{s-rif|E203}} #* Djel plind : i gn a s' feme ki l' {{~|fwait araedjî}}. {{s-rif|E203}} #* Si long k' on djoû soeye, Il a l' pupe el gueuye, Dji n' sai si l' diåle les a tchî, Po nos {{~|fé araedjî}}. {{s-rif|JJV|"Sav' bin çou qu' c' èst qu'on Prussien ?" (1817)}} # {{vm}} {{vc}} mete cou dzeu cou dzo. #* Les poyes {{~|araedjront}} tot m' djårdén. {{s-rif|E203}} # {{vcnd|di}} fé foirt voltî ene sacwè avou tote si exhowe. #* Il {{~|araedje do}} bourder. {{s-rif|E1}} #* Djan {{~|araedjive}} di tchanter e walon. {{s|JThi}} # {{vcnd|après}} [[djeryî]] foitmint après ene sacwè. #* I fåt saveur k’ i gn a del brouwire, del trimblene, des melêyes, des tiyoûs, des noejhîs, totes sôres d’ åbes et d’ fleurs ki les moxhes al låme {{~|araedjèt après}}. {{s-rif|ALen}} ==== {{H|ratourneures}} ==== # {{r|[[diåle k’ araedje]]}} # {{r|[[diåle m’ araedje]]}} # {{r|[[ki dj’ araedje]]}} # {{r|[[fåt-st araedjî]]}} # {{r|li diåle m’ araedje}} #* Dijhoz m', ki vôrîz vs co fé ? Ca, dji croe, {{~|li diåle m' araedje}} ! {{s-rif|FrBcj|''Li botresse'', 1852, p.30}} #* On sereut, {{~|l' diåle m' araedje}}, houwés, si bén enocinnmint on leyive ene djonnesse s' amuzer. {{s-rif|TBowp|''Ine Copenne so Beaufils'', 1887, p.43}} [[File:Toussaint Brahy Ine Copenne so Beaufils 14 On sereut.wav]] # {{r|[[vass ti fé araedjî]]}} ==== {{H|parintaedje}} ==== * [[araedje]], [[araedjant]] * [[araedja]] * {{Lka-pa|raedje}} * {{mse}} * [[arawer]] ==== {{H|sinonimeye}} ==== {{Boesse|c=2|tite=esse divins ene estance d' araedje| * [[assoti]] * [[bisker]] * [[esse foû waibes]] }} {{Boesse|c=2|tite=araedjî après| * [[djeryî]] après * [[gleter]] après * [[linwter]] après }} ==== {{H|mots d’ aplacaedje}} ==== [[fé araedjî]], [[si fé cori araedjî]] ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | aradger = E165 | aradjè = S3 | aradjî = O0,O4 | araedjî = R10:2026 | arèdjî = E1,E21,E34 | arèdji = C1,C13,E2,S3 | aregi = E177a | aregî = E89 | arègî = E203 | areji = E212 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|esse måva ådla |fr= {{t+|fr|enrager}}, {{t+|fr|tempester}}, être {{t+|fr|excédé}}, {{t+|fr|excédée}} }} {{ratour|araedjî après |fr= être {{t+|fr|obsédé}} par, {{t+|fr|rafoler}} de, être {{t+|fr|excédé}}, {{t+|fr|excédée}} }} === {{H|PE|wa}} === {{PE=sc}} #* Dj' a-st {{~}} tote li samwinne ki t' n' esteus nén atôtchåve {{s|LM}} ==== {{H|ratourneures}} ==== # {{r|[[li ci k’ vout touwer s’ tchén dit k’ il est araedjî]]}} ==={{H|addjectif|wa}}=== {{-addjwa-î|araedj}} {{~}} {{o}} {{a-pdvpdr}} # k' a l' må d' araedje. #* Dj' a magnî del vatche {{~|araedjeye}}. {{s-rif|E203}} #* Dji voe deus troes vatches {{~|araedjeyes}} tos ls ans {{s|LM}} # {{im|wa}} k' est come acsût d' araedje, foirt ebalé. #* Divant ene pinte di boune bire, kékes {{~s}} gayårs Avou « ene troejhinme å nouv » fjhèt dedja l’ avant-gåre ! {{s-rif|JCmp|« Pasquèye », 1922, p.108}} # foirt grand, [[fameus]]. #* I m' a rindou èn {{~}} siervice. {{s-rif|E1}} # spawtant, hisdeus. #* C' e-st ene sacwè d' {{~}}. {{s-rif|E203}} #* Pacyince, si vosse bote aveut magnî l' rat, C' e-st aprume èn {{~}} miråke. {{s-rif|HFbl|Râskin (traduit du français), 1843, p.31}} #* In n' cwåctèt måy ki po dmander Ca il ont des {{~s}} betchs, Si on les voleut schoûter, I suçrént tot Lidje a setch. {{s-rif|FrBa|''Les Coirbâs d'foû Chestais'', divins [[w:Li camaeråde del djoye (arimés)|''Li camarad′ dè l'joie]]'', 1852, p.20}} # rafoircixh li sinse di l' addjectif ki shût. #* Vola èn {{~}} bea sacramint. {{s-rif|E203}} #* Li crapåd e-st ene araedjeye laide biesse. {{s-rif|E203}} # k' inme ene sacwè k' po-z assoti. #* Colebeus d' canaris et d' pénsons, tindeus, marcatchous, {{~s}} bricoleus, grands fjheus d' barakes di plantches, il ont tertos leus makets et co pår ene balowe e cervea : les colons ! {{s-rif|PHT|"Li vî bleu", 1980}} ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | araedjî, araedjeye = R10,R13 | arèdjî, arèdjèye = E1 | aregi, aregeie = E177a  | aradji = C8,C9,O0,O2,S5 | arèdjî = C13,E21,E34 | arèdji = C1,C13 | areji = E212 | èradjî = C9 | inradjî = O4 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|k' a l' må d' araedje |fr= {{t+|fr|enragé}}, {{t+|fr|excédée}} }} {{ratour|k' inme ene sacwè k' po-z assoti |fr= {{t+|fr|invétéré}}, {{t+|fr|passionné}}, {{t+|fr|infatigable}} }} ==={{H|sustantif|wa}}=== {{-su-}} {{~}} {{o}} # onk k' a l' air d' aveur li må d' araedje. #* Aveur l' air d' èn {{~}}. {{s-rif|E203}} #* C' e-st ene {{~|araedjeye}} cisse feme la. {{s-rif|E203}} #* C' e-st on veritåbe {{~}}. {{s-rif|E1}} #* Les {{~s}}, avou leu påye, K’ i loumèt d’ Fexhe et ki l’ diåle åye, Cisse påye ki, dispoy deus troes ans, Fwait setchi les ptits et les grands, Cisse påye ki dji lome on tchinisse, Di tchagrin m’ a fwait vni l’ djaenisse ! {{s-rif|MSApjs|1795, tecse lijhåve e Feller [[s:O ! vos loûrds tchins di pâtriyotes|vocial]] et schoutåve [[w:Paskeye di Djhan Såpire, poirteu ås saetchs|vola]]}} #* Deus {{~s}}, tot s' dispitant Po s' côper l' gueuye vont a l' Bovreye ; {{s-rif|HFbl|Po beûr on kô al fiess, 1843, p.22}} #* Il ont djouwé l' air : « Binamé Lambert » I l' ont shoflé et soyî Tot come des {{~s}}. {{s-rif|FrBcj|1852, ''Pasqueie dediaie à ’n’potalle'', p.59}} #* C’ e-st a cåze del rossete. Ele a pîté del nute tot come ene {{~|araedjeye}} ! (i va å feu) Ele aveut ene pate di dvant prijhe al tchinne di s’ loye-cô, et tot hinant do cou, ele a spiyî l’ paroeze ki dj’ aveu clawé ir å ståve del gade. {{s-rif|JMabf|1924, p.22-23}} #* Li tins court come èn {{~}}; dj' a stî foirt ocupé et dji n' a nén yeu l' tins di vos emiler {{s|LM}} ==== {{H|ratourneures}} ==== # {{r|aveur ene fwin d’ araedjî}}. # {{r|on tchén araedjî}} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|onk k' a l' må d' araedje |fr= {{t+|fr|enragé}} }} {{ratour|onk k' a l' air d' aveur li må d' araedje |fr= {{t+|fr|enragé}}, {{t+|fr|écervelé}} }} {{ratour|onk k' inme ene sacwè k' po-z assoti |fr= {{t+|fr|invétéré}}, {{t+|fr|passionné}}, {{t+|fr|infatigable}}, {{t+|fr|fanatique}} }} === {{H|waitîz eto}} === {{wp|må d' araedje}} p22sxwfqwhaieaknk6db3r4w827dhyb djaenisse 0 68899 435198 423439 2026-08-21T14:21:42Z Scribus electronicus 3672 Egzimpe 435198 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{Bdj|djaene}} {{acv}}, {{caw|isse 1|s|wa|rit=0}} === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|ʤɛ.nis|}} {{c1pr}} ** {{pzc}} {{AFE|ʤɛ.nis}} * {{Ric|djae·nisse}} === {{H|sustantif|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{f}} # {{med|wa}} malådêye ki dene on vizaedje djaeniåsse. #* Les araedjîs, avou leu påye, K’ i loumèt d’ Fexhe et ki l’ diåle åye, Cisse påye ki, dispoy deus troes ans, Fwait setchi les ptits et les grands, Cisse påye ki dji lome on tchinisse, Di tchagrin m’ a fwait vni l’ {{~}} ! {{s-rif|MSApjs|1795, tecse lijhåve e Feller [[s:O ! vos loûrds tchins di pâtriyotes|vocial]] et schoutåve [[w:Paskeye di Djhan Såpire, poirteu ås saetchs|vola]]}} #* Li rméde des ptitès djins pol {{~}}, c' e-st ene tintche tote vicante k' i s' plakèt al pwetrene. {{s-rif|E203}} #* End a bén des cis k’ end atrapèt l’ {{~}}. {{s-rif|HSnp|1889, p.90}} #* {{lang|wa-fel|Li djoû d'vant, dj'ala prindeLu batê po 'nn' allerMins dj' ouri des mâs d'vinteTot l' timps d'vant d' dèbarker.Dju crindéve lu '''djènisse'''Èt s'aveû-dj' on broûle-cour !}} {{s|CGas}} [[File:Jaundice08.jpg|thumb|upright|Djaive d' on malåde del djaenisse]] ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | djaenisse = R10,R13 | djènisse = E1,S0 | djènîsse = E21 | djènîse = E34 | djanisse = C8 | djaunisse= O4 | gennisse = E89 | jèniss = E203 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|malådêye |fr= {{t+|fr|jaunisse}} }} kjxktwx76jo3x9li8az9sa8yrnq9umq andoûleu 0 72752 435187 406944 2026-08-21T12:45:30Z Scribus electronicus 3672 435187 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{Feu|andoûler}} ==={{H|prononçaedje}}=== *{{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|ɑ̃.duː.ˈløː}} ** {{pzc}} {{AFE|ɑ̃.duː.ˈløː}} * {{Ric|an·doû·leu}} === {{H|sustantif|wa}} === {{-suwa-F2|andoûl|andoûl}} {{~}} {{o}} # {{ofn-d}} [[andoûler|andoûle]]. #* Wice e-st ele li feme ki såreut tni on cwand ele si trouve divins les grifes d' èn {{~}} ? … {{s-rif|JVpa|(1896), p.44}} ==== {{H|sinonimeye}} ==== * [[adawieu]] * [[asblawixheu]] * [[atrapeu]] ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | andoûleu / andoûleuse = R10 | andoûleû / andoûleûse = E1 | andoûleûr = E21 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour| |fr= {{t+|fr|séducteur}}, {{t+|fr|enjôleur}}, {{t+|fr|flatteur}} }} 8r662abkl0si14budv2gmbllirb0x0j fondou 0 74093 435182 416081 2026-08-21T12:36:57Z Scribus electronicus 3672 Egzimpe 435182 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|fɔ̃.'du|fɔ̃.'dyfɔ̃.'dyfɔ̃.'dœ}} {{OU/U}} ** {{pzc}} {{AFE|ling=wa}} * {{Ric|fon·dou}} === {{H|pårticipe erirece|wa}} === {{-perwa-OU|rifond}} {{~}} {{o}} #{{PE5-ou}} «[[fonde]]». #*Les djonnes d' ouy sont pus foirt po l' årtike : les disfindances ont {{~}} come do boure å solea {{s-rif|PHT}} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour |fr= {{t+|fr|fondu}} |nl= {{t+|fr|gesmolten}} }} === {{H|addjectif|wa}} === {{-addjwa-OU|fond}} {{~}} {{o}} {{a-pdvpdr}} # {{fizike|wa}} divnou likide. #* Li sayén, c' est del {{~}} fondowe. {{s-rif|E1}} #* Vos årîz bén mî fwait do braire Ki l’ diåle les hertchaxhe e-n infier, K’ avou ses grifes e trô d’ leu cou I fjhaxhe moussî do plonk {{~}}! {{s-rif|MSApjs|1795, tecse lijhåve e Feller [[s:O ! vos loûrds tchins di pâtriyotes|vocial]] et schoutåve [[w:Paskeye di Djhan Såpire, poirteu ås saetchs|vola]]}} # {{foidj|wa}} coulé dvins [[ôte tchoi]]. #* Al fén, totafwait tome, Estat, monumints, omes, Al fén, tot doet mori, L’ antike cloke est {{~|fondowe}}, Li tour e-st abatoweEt ses rwenes ont peri. {{s-rif|E176|(1846)}} ==== {{H|parintaedje}} ==== * [[fonde]] * [[rifonde]], [[rifondou]] ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|divnou likide |fr= {{t+|fr|fondu}} }} {{ratour|coulé dvins ôte tchoi |fr= {{t+|fr|fondu}} }} dy14b6zhslkjay0v5iotlkm263dvca8 trô do cou 0 75587 435192 424622 2026-08-21T14:01:40Z Scribus electronicus 3672 Egzimpe 435192 wikitext text/x-wiki == {{L|wa|bl}} == ==={{H|etimolodjeye|wa}}=== {{Sh-m|trô|do|cou}}, lu-minme {{calc|trou du cul|fr|wa}}. === {{H|sustantif|wa}} === {{~}} {{o}} # {{anto|wa}} trô e mitan do cou la ki rexhe li [[schite]]. #* Vos årîz bén mî fwait do braire Ki l’ diåle les hertchaxhe e-n infier, K’ avou ses grifes e {{~|trô d’ leu cou}} I faxhe moussî do plonk fondou ! {{s-rif|MSApjs|1795, tecse lijhåve e Feller [[s:O ! vos loûrds tchins di pâtriyotes|vocial]] et schoutåve [[w:Paskeye di Djhan Såpire, poirteu ås saetchs|vola]]}} #* Caniche ou loulou, Dji les raeze disk' å {{~}}. {{s-rif|FrBcj|1852, ''Li Sans-çouci Lîgeois ou l’Krenkinî d’Lîge'', p.105}} ==== {{H|sinonimeye}} ==== * [[anusse]] ==== {{H|variantes}} ==== * [[trô d’ cou]] ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | trô dè cou = FrBcj }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|trô e mitan do cou la ki rexhe li schite |fr= {{t+|fr|trou du cul}}, {{t+|fr|anus}} }} csv60h3hr4fqrpb9c8za3106lnusulv divins les grifes di 0 77145 435189 2026-08-21T13:00:33Z Scribus electronicus 3672 Ahivaedje 435189 wikitext text/x-wiki =={{L|wa|bl}}== {{-spodiv-'|divins les grifes d}} === {{H|divancetire|wa}} === {{~}} # dizo l' pouvwer di. #* Wice e-st ele li feme ki såreut tni on cwand ele si trouve {{~|divins les grifes d'}} èn andoûleu ? … {{s-rif|JVpa|(1896), p.44}} ==== {{H|mots vijhéns}} ==== * [[dizo l’ bote di]] * [[dizo l’ ferome di]] ==== {{H|contråve}} ==== * [[foû des grifes di]] ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|dizo l' pouvwer di |fr= {{t+|fr|sous l'emprise de}}, {{t+|fr|entre les mains de}}, {{t+|fr|entre les griffes de}}, {{t+|fr|sous la mainmise de}} }} 2irmfq4ppfy66uw1mqzz3ngr43aokex grife 0 77146 435191 2026-08-21T13:58:03Z Scribus electronicus 3672 Ahivaedje 435191 wikitext text/x-wiki =={{L|wa}}== === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{Bdj|grif|sourd=goh|saizixhaedje}}, foiravant pal voye do {{p|grife|fr}}. === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|gʀɪf}} {{c1pr}} ** {{pzc}} {{AFE|gʀif}} * {{Ric}} <gallery> Torvosaurus claw NHM.jpg|Grife di biesse GoldenEagleFootLyd4.png|Grife d' aigue </gallery> === {{H|sustantif|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{f}} # {{anto-b|wa}} betchou ongue di sacwantès biesses. #* Haper avou s' {{~}}. {{s-rif|E203}} #* Vos årîz bén mî fwait do braire Ki l’ diåle les hertchaxhe e-n infier, K’ avou ses grifes e trô d’ leu cou I faxhe moussî do plonk fondou ! {{s-rif|MSApjs|1795, tecse lijhåve e Feller [[s:O ! vos loûrds tchins di pâtriyotes|vocial]] et schoutåve [[w:Paskeye di Djhan Såpire, poirteu ås saetchs|vola]]}} # {{str|wa}} d' on oujhea d' proye. #* {{~|Grife}} d' on moxhet. {{s-rif|E203}} # ''({{WC}}, {{WM}})'' [[grete]]. #* On voet co ses {{~s}}. {{s-rif|C8}} #* Il a ene {{~}} a s' vizaedje. {{s-rif|O4}} # {{plu}} {{im|wa}} [[dôminåcion]]. #* Li Bon Diu nos wåde des {{~s}} do diåle. {{s-rif|E203}} ==== {{H|ratourneures}} ==== # {{r|aveur des grifes a s’ linwe}} #* Beacôp d' djins {{~|ont des grifes a leu linwe}}. {{s-rif|E203}} # {{r|[[divins les grifes di]]}} # {{r|[[foû des grifes di]]}} # {{r|[[si saetchî foû des grifes di]]}} ==== {{H|parintaedje}} ==== {{Boesse|c=2| * [[grifieu]] * [[grifioe]] * [[grifion]] * [[grifon]] * [[grifyî]] * [[agrifyî]] * [[agrifter]] * [[agriftaedje]] * [[agrifteu]] * [[grifoner]] * [[grifonaedje]] * [[grifoneu]] }} ==== {{H|mots d’ aplacaedje}} ==== * [[côp d’ grife]] ==== {{H|sinonimeye}} ==== * [[grawe]] ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | grife = C8, E1, O4, R10 | grif = E89,E203 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|betchou ongue di sacwantès biesses |en= {{t+|en|claw}} |fr= {{t+|fr|griffe}} |nl= {{t+|nl|klauw}} |ru= {{t+|ru|коготь|ral=kogot'}} }} {{ratour|betchous ongues d' èn aigue, d' on moxhet |fr= {{t+|fr|serres}} }} {{ratour|grette |fr= {{t+|fr|griffure}}, {{t+|fr|égratinure}} }} 2pfis7osdju19zdf4pk9evkiu6x3pd9