Wiccionaire wawiktionary https://wa.wiktionary.org/wiki/Wiccionaire:Mwaisse_p%C3%A5dje MediaWiki 1.47.0-wmf.16 case-sensitive Media Sipeciås Copene Uzeu Uzeu copene Wiccionaire Wiccionaire copene Imådje Imådje copene MediaWiki MediaWiki copene Modele Modele copene Aidance Aidance copene Categoreye Categoreye copene Rawete Rawete copene Sourdant Sourdant copene Motyince Motyince copene TimedText TimedText talk Module Discussion module Event Event talk Sujet 0 15797 435262 435257 2026-08-24T12:49:55Z Scribus electronicus 3672 Amidraedjes 435262 wikitext text/x-wiki {{!Rif}} {{MR|schene}} == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{e?}} motoit ki les deus mots si sont acmaxhîs avou l' tins. * {{Bdj|kīnan*|sourd=frk}}, did la, avou l' betchete ''es'', li {{p|eschignier|fro}} et l' viebe « [[xhiner]] » avou svierba do viebe {{FEW|9|324}}, sotnowe pa Haust avou. * {{Bdj|handjan*|sourd=frk}} adon racuzinåve avou « [[hagnî]] », pal voye do {{p|haignier|fro}} (brognî, gruziner), did la li sustantif {{p|haigne|fro}} <ref>https://micmap.org/dicfro/search/dictionnaire-godefroy/haigner</ref> (laide trogne). Ou pus schayetmint, disfondowe ''hègnî'' di « [[hagnî]] » rilevêye a Hu. ''Hègnî'' (grimacer) et ''hègnan'' (grimaçant) do motî Forir vinèt sotni ciste abayeye, mins pôreut ossu esse li minme candjmint d' voyale ki signer/segnî. Esplicreut k' i n' avaxhe nol ôte ridaedje -NER/-GNÎ e walon minme si ''chiner'' vént do {{p|eschignier|fro}}. === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|hɛɲ|ʃin|ʃɛɲ}} ** {{pzc}} {{AFE|ʃɛn}} * {{Ric}} === {{H|sustantif|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{f}} # çou k' mostere li vizaedje do ci, del cene ki l' kitoid. #* Ké {{~}}, cwand on n' lyi a dné k' deus biyokes ! #* Come i s' tournéve après leye, tot estené, ele lyi fjha-st ene clignete et ene dimeye {{~}} k' on åreut polou prinde po on sorire {{s-rif|JPD}} #* (I boutèt leus veres foû. Hinri fwait ene {{~}} et tosse, Crespin å contraire si raletche) {{s-rif|BSLLW|oteur=ERem|Bulletin de 1858, «[[w:Li savtî]]», 77-143}} #* Mins on n’ aprind nén a on vî mårticot a fé des {{~s}}, dai, potince ! Dji vs l’ a yeu d’ ene alinne. {{s-rif|HSbb|1886, p.15}} #* I fjheut des mawes et des {{~s}} eco pé k' onk dås Lolåds. {{s-rif|ABbdj|1900, sinne I, p.4}} #* Et l’ pexheu ki vént passer s’ tins,<br>Sol boird del Mouze, tos les dimegnes,<br>Al longue s’ a-st afaiti des {{~s}}<br>Ki l’ ome doet fé cwand i s’ sitind<br>El gofe ki lyi sievrè d’ bedreye. {{s-rif|JVvl|(1901), p.16, “Li Pèheu à l’Vège”}} # vizaedje ki s' kitoid, po mostrer k' el djin voet voltî ene sacwè, ene parole. #*I tire ene drole di {{~}}. # {{focl|wa}} [[masse#Walon 2|masse]] di [[cwarmea]]. ==== {{H|ratourneures}} ==== # {{r|[[fé des xhenes ås stoeles]]}} # {{r|[[fé l’ xhene]]}} # {{r|fé ene xhene}} #* Dispoy tofer, il î crexhe ene bele vegne<br>Ki dj' dôrlote come li boune mere si ptit<br>Et si ene halene mi '''fwait''' kécfeye '''ene xhene''',<br>On bea påwion vént sol côp m' redjouwi. {{s-rif|LLagan|(1908-1912), «L'éritèdje» p.72}} # {{r|[[fé l’ xhene so tot]]}} mostrer avou s' vizaedje k' on n' inme nén. #* Sins esse on halcotî, i fwait l' {{~}} so tot !{{s-rif|Thomas Gaspar|{{Ran}} l° 102 p. 11}} {{lang|fr|F. grimacer, rechigner, faire la moue.}} ==== {{H|mots d’ aplacaedje}} ==== # [[xhene d’ apoticåre]] ## essegne k' i gn aveut ås [[apoteke|apotekes]]. {{lang|fr|F. enseigne.}} ## [[mene#Walon 1|seure mene]]. {{lang|fr|F. mine renfrognée.}} ==== {{H|sinonimeye}} ==== {{Boesse|tite=vizaedje ki s' kitoid, måcontin (dins les ratourneures: drole di ~, fé ~)| * [[pote]] * [[mawe]] * [[figueure]] * [[tiesse]] * [[gueuye]] * [[mene#Walon 2|mene]] }} ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto|croejh=Su | chine = C1,C100 | hegn = E203 | hègne = E1,E34,E170 | higne = E212b | xhene = R9,R10,R13 | xhigne = E212 | - = E89 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|dessén do vizaedje ki s' kitoid |fr= {{t+|fr|grimace}}, {{t+|fr|singerie}} }} {{ratour|vizaedje d' on måcontin (dins les ratourneures: drole di ~, fé ~) |fr= {{t+|fr|tête}}, {{t+|fr|gueule}}, {{t+|fr|bouille}}, {{t+|fr|moue}} }} {{ratour|masse di cwarmea |fr= {{t+|fr|masque}} }} === {{H|Cos|wa}} === {{~}} # {{IP13s|xhiner}}. # {{SP13s|xhiner}}. # {{Kim2s|xhiner}}. == {{H|VE}} == * {{BRIF|9335}} icy9824sx15afje4vai8vmny99o0jlu 0 15813 435263 431985 2026-08-24T13:01:03Z Scribus electronicus 3672 Etimolodjeye 435263 wikitext text/x-wiki =={{L|wa}}== === {{H|etimolodjeye}} === {{e?}} Soeye t i l' minme tayon-bodje po les cognes do Levant et l' restant del Walonreye. * {{Bdj|kīnan*|sourd=frk}}, did la, avou l' betchete ''es'', li {{p|eschignier|fro}} et l' viebe « [[xhiner]] » {{FEW|9|324}}, sotnowe pa Haust avou. Soeye t i deus oridjenes diferinnes po deus mot diferins : * {{Bdj|simius|sourd=la}} (séndje), {{ridaedje|M|N}} ey {{caw|er|v|wa}}. {{e?}} motoit ki les deus mots si sont acmaxhîs avou l' tins. * {{Bdj|handjan*|sourd=frk}} adon racuzinåve avou « [[hagnî]] », pal voye do {{p|haignier|fro}} (brognî, gruziner)<ref>https://micmap.org/dicfro/search/dictionnaire-godefroy/haigner</ref>. Ou pus schayetmint, disfondowe ''hègnî'' di « [[hagnî]] » rilevêye a Hu. ''Hègnî'' (grimacer) et ''hègnan'' (grimaçant) do motî Forir vinèt sotni ciste abayeye, mins pôreut ossu esse li minme candjmint d' voyale ki signer/segnî. Esplicreut k' i n' avaxhe nol ôte ridaedje -NER/-GNÎ e walon minme si ''chiner'' vént do {{p|eschignier|fro}}. === {{H|viebe|wa}} === {{-codjow-|troke=1|A=xhin|C=xhen|come=copiner}} {{~}} {{loyén prono}} # {{vsc}} fé des crons mouvmints avou s' vizaedje, sovint po s' fote d' èn ôte. #* Il aveut des mwins come des trouwales, avou des gros nuks a ses doets; i vs fijheut {{~}} tot vs dinant l' mwin. {{s-rif|MHic}} #* Cwand i ploût, les tourisses {{~|xhinèt}}. {{s|JBil}} # {{vc}} rifé les djesses da kéconk, po rire di lu. #* Ni {{~|xhinez}} nén vosse fré ! === {{H|Reu}} === # {{r| xhiner des dints}} mostrer les dints po fé sogne (peu). #* Si on s' metreut tertos Nozôtes, les djins did ci A lyi {{~}} des dints ? K' elle ervåye dins s' payis. {{s-rif|PFou}} ==== {{H|parintaedje}} ==== {{Boesse|c=2| * [[raxhiner]] * [[rixhiner]] * [[xhene]] * [[xhinåd]] * [[xhinaedje]] * [[xhinant]] * [[xhinårder]] * [[xhinêye]] * [[xhinreye]] * [[xhineu]] * [[xhinter]] {{mse}} * [[Lixhime]] (no d' famile); [[xhimagrawe]] }} ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | chinè = C1,C8,C13 | chiner = O0,O2 | hègnî = E203 | hignî = E203 | xhiner = R9,R10 | xhigni = E212 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|fé des crons mouvmints do vizaedje |fr= {{t+|fr|grimacer}} }} {{ratour|rire d' ene sakî tot ctoirdant s' vizaedje |fr= {{t+|fr|singer}} }} == {{H|VE}} == * {{BRIF|9335}} 8nzj2uy01zmblkaz52ovc96x3f9ka2w 435264 435263 2026-08-24T13:02:17Z Scribus electronicus 3672 Etimolodjeye 435264 wikitext text/x-wiki =={{L|wa}}== === {{H|etimolodjeye}} === {{e?}} Soeye t i l' minme tayon-bodje po les cognes do Levant et l' restant del Walonreye. * {{Bdj|kīnan*|sourd=frk}}, did la, avou l' betchete ''es'', li {{p|eschignier|fro}} et l' viebe « [[xhiner]] » {{FEW|9|324}}, sotnowe pa Haust avou. Soeye t i deus oridjenes diferinnes po deus mot diferins : * {{Bdj|simius|sourd=la}} (séndje), {{ridaedje|M|N}} ey {{caw|er|v|wa}}. * {{Bdj|handjan*|sourd=frk}} adon racuzinåve avou « [[hagnî]] », pal voye do {{p|haignier|fro}} (brognî, gruziner)<ref>https://micmap.org/dicfro/search/dictionnaire-godefroy/haigner</ref>. Ou pus schayetmint, disfondowe ''hègnî'' di « [[hagnî]] » rilevêye a Hu. ''Hègnî'' (grimacer) et ''hègnan'' (grimaçant) do motî Forir vinèt sotni ciste abayeye, mins pôreut ossu esse li minme candjmint d' voyale ki signer/segnî. Esplicreut k' i n' avaxhe nol ôte ridaedje -NER/-GNÎ e walon minme si ''chiner'' vént do {{p|eschignier|fro}}. Motoit ki les deus dierins mots si sont acmaxhîs avou l' tins. === {{H|viebe|wa}} === {{-codjow-|troke=1|A=xhin|C=xhen|come=copiner}} {{~}} {{loyén prono}} # {{vsc}} fé des crons mouvmints avou s' vizaedje, sovint po s' fote d' èn ôte. #* Il aveut des mwins come des trouwales, avou des gros nuks a ses doets; i vs fijheut {{~}} tot vs dinant l' mwin. {{s-rif|MHic}} #* Cwand i ploût, les tourisses {{~|xhinèt}}. {{s|JBil}} # {{vc}} rifé les djesses da kéconk, po rire di lu. #* Ni {{~|xhinez}} nén vosse fré ! === {{H|Reu}} === # {{r| xhiner des dints}} mostrer les dints po fé sogne (peu). #* Si on s' metreut tertos Nozôtes, les djins did ci A lyi {{~}} des dints ? K' elle ervåye dins s' payis. {{s-rif|PFou}} ==== {{H|parintaedje}} ==== {{Boesse|c=2| * [[raxhiner]] * [[rixhiner]] * [[xhene]] * [[xhinåd]] * [[xhinaedje]] * [[xhinant]] * [[xhinårder]] * [[xhinêye]] * [[xhinreye]] * [[xhineu]] * [[xhinter]] {{mse}} * [[Lixhime]] (no d' famile); [[xhimagrawe]] }} ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | chinè = C1,C8,C13 | chiner = O0,O2 | hègnî = E203 | hignî = E203 | xhiner = R9,R10 | xhigni = E212 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|fé des crons mouvmints do vizaedje |fr= {{t+|fr|grimacer}} }} {{ratour|rire d' ene sakî tot ctoirdant s' vizaedje |fr= {{t+|fr|singer}} }} == {{H|VE}} == * {{BRIF|9335}} 3hpksw0pbw1ancre7xospo84t4hreva 0 34964 435265 420537 2026-08-25T05:15:52Z Alexander Mikhalenko 1338 /* {{H|ratournaedjes}} */ 435265 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{V|trimler}}, {{caw|aedje|s|wa}}. === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|trim.'lɛʧ|trɛm.'lɛʧ|trim.'laʧ|trim.'laːʧ}} {{BS|ae}} ** {{pzc}} {{AFE|trim.'lɛʧ}} * {{Ric|trim.laedje}} === {{H|sustantif|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{o}} #{{Fijh}} "[[trimler]]". #* Li {{~}}, c' est ene måle acostumance {{s-rif~|E203}} #* Après kékes bea clapaedjes,</br>Djannesse ni s' pout pus tni,</br>Et, dvins l' feu do ,</br>I brait : « Vint pîce li gris » {{s-rif|JDcoh|1939, p.151, ''Al bate di coqs'' (1923)}} <gallery> Gambling games 3.jpg|Trimlaedje e cazino </gallery> ==== {{H|sinonimeye}} ==== * [[biytaedje]] * [[trimlåjhe]], [[trimlêyreye]] ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | trèmelèdje = E34 | trèm'ladje = E200 | trèmlèdje = E170 | trèm'lèdje = E1 | trimlaedje = R10 | trimlech = E203 | trim'lèdje = E1,E170 |- = E212, R13 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|djouwaedje araedjî a des djeus d' azår |fr= {{t+|fr|jeu}} |nl= {{t+|nl|gokken}} |en= to {{t+|en|gambling}} |ru= {{t+|ru|азартная игра}} }} {{ratour|djouwaedje, wadjeure po des cwårs |ar= {{t+|ar|ral=qimâr|قمار|ar-fafl=قِمار}} |fr= {{t+|fr|jeu}}, {{t+|fr|pari}} |en= to {{t+|en|gambling}} |nl= {{t+|nl|gokken}} |ru= {{t+|ru|азартная игра}} }} ==={{H|VE}}=== {{wp}} it4a8a34j2dtv958lyjvlf69a9ifgft 0 77152 435261 435260 2026-08-24T12:10:20Z Scribus electronicus 3672 435261 wikitext text/x-wiki =={{L|wa|bl}}== === {{H|etimolodjeye}} === {{Sh-m|fé|l’|xhene}} === {{H|vierbire|wa}} === {{~}} # mostrer k' on-z est mwais (copurade po èn efant). #* Dispoy tofer, il î crexhe ene bele vegne<br>Ki dj' dôrlote come li boune mere si ptit<br>Et si ene halene mi '''fwait''' kécfeye '''ene xhene''',<br>On bea påwion vént sol côp m' redjouwi. {{s-rif|LLagan|(1908-1912), «L'éritèdje» p.72}} #* {{lang|wa-fel|Li tins qui coûrt a v'nou rafacer lès coleûrs èt lès sinteûrs di nos-at'nances. Nos tâyes '''f'rit''' sûr '''ine''' bèle '''hègne''', a veûy çou qu'on-z-a fêt di çou qu'i nos-avît leyî!}} {{s|PHT}} ==== {{H|sinonimeye}} ==== * [[brognî]] * [[fé ene laide mene]] * [[fé s’ mawe]] * [[fé måle mene]] * [[fé s’ lepe]], [[fé l’ grosse lepe]] ==== {{H|ortografeyes}}} ==== {{Orto | fé l’ chine = C1 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|mostrer k' on est mwais |fr= {{t+|fr|bouder}}, {{t+|fr|faire la tête}} }} l76tqzda3fz9vmbe3np0cwmkit5h8t8