schayon

Wiccionaire wawiktionary https://wa.wiktionary.org/wiki/Wiccionaire:Mwaisse_p%C3%A5dje MediaWiki 1.47.0-wmf.22 case-sensitive Media Sipeciås Copene Uzeu Uzeu copene Wiccionaire Wiccionaire copene Imådje Imådje copene MediaWiki MediaWiki copene Modele Modele copene Aidance Aidance copene Categoreye Categoreye copene Rawete Rawete copene Sourdant Sourdant copene Motyince Motyince copene TimedText TimedText talk Module Discussion module Event Event talk Sujet schayon 0 2725 437619 416164 2026-10-03T00:24:14Z Scribus electronicus 3672 Ortografeye 437619 wikitext text/x-wiki {{MR|schalon|schålon}} == {{L|wa}} == {{-SCH-}} === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{Bdj|schåle}} {{acv}}, {{dcaw|ion|s|wa}}, avou rmagnaedje /lj/ => /j/; {{FEW|11|272}} === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|ha.jɔ̃|hɛ.jɔ̃|ça.jɔ̃|çɛ.jɔ̃|ʃajɔ̃|skajɔ̃}}, {{miers|4|98}}; {{BS|sch}}; {{36pr}}. ** {{pzc}} {{AFE|ska.jɔ̃}} {{pzc0}} * {{Ric|scha·yon}} === {{H|sustantif|wa}} === {{acoird-s}} {{~}} {{o}} # {{munu|wa}} [[bwès]] metou triviè d' ene [[schåle]], d' ene [[tcheyire]]. #* Gn a on {{~}} del schåle k' est cassé. #* Monter deus {{~s}} d' on côp. {{s-rif|E203}} #* On {{~}} del schåle est cassé. {{s-rif|E1}} #* Ni metoz nén les pîs so les {{~s}} d' mes tcheyires. {{s-rif|E1}} #* Dj' esteu vijhene, dit-st ele li viye rowe di begnon, avou ene schåle k' aveut pierdou tos ses {{~s}} {{s-rif|EWen}} #* Ni metoz nén les pîs so les schalons d' mes tcheyires. #{{stin-nm}} {{djus|wa}} [[livea]] d' on [[tribunå]]. #* Li djudjmint do tribunå d' deujhinme {{~}} d' Brussele tchait come on maca li 22 d' djun 1982 {{s|LM}} #[[gré]] dins l' avançmint d' ene sacwè. #* Oyî l’ sovnance ki nos tchante a l’ oraye Totes leus istweres disk’ å dierin {{~}}. {{s-rif|LLagan|(1908-1912), «Rin n’èst mèyeû !» p.56}} #* Mins les evenmints s’ ahoplèt. Après l’ florixhåjhe di ç’ hopea d’ tchansons ki fjhèt griper onk après l’ ôte a nosse walon, on {{~}} del schåle literaire, li 27 decimbe 1856, li société d’ literateure walone k’ est po nozôtes noste Academeye voet l’ djoû. . {{s-rif|JMwpl|(1938), p.43-44}} #* Li cloyaedje d' Egunkaria a stî on {{~}} pus hôt dins cisse politike la {{s|PSar}} #* Adon dj’ a l’ ådjeu d’ griper, {{~}} pa {{~}}, disk’ a l’ miercopete {{s-rif|JSch}} #* Li wespiante ålouwete Tot gripant viè l' solea A tchaeke novea {{~}} Racmince si tchansonete {{s-rif~|CC1|p. 12}} ==== {{H|ratourneures}} ==== #boûsson ## {{r|plat {{~}}}} : [[asplati]] boûsson. ##* On meteut on plat {{~}} tos les cénk {{~s}}. #livea d' on tribunå. ## {{r|tribunå di dierin {{~}}}} : [[tribunå]] k' i gn a pus rén ådzeu. ==== {{H|mots d’ aplacaedje}} ==== * [[schayon d’ tcheyire]] ==== {{H|sinonimeye}} ==== * (bwès d' ene schåle, d' ene tcheyire) : [[boûsson]], [[bodjon]], [[sploton]] ==== {{H|Of}} ==== * /ha.jɔ̃/ : [[hayon]] (pitite håye po s' mete al coete) ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | schayon = R10 | hayon = E1, G204 p. 203 | hyayon = G204 p. 203 | chayon = C13, G204 p. 203 | (è)scayon = O4, G204 p. 203 | schalon = R9, R11 {{rif?}} | haïon = E89,E203 |- = R13 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|bwès metou triviè d' ene schåle |fr= {{t+|fr|échelon}}, {{t+|fr|barreau}} |en= {{t+|en|rung}} |nl= {{t+|nl|sport}}, {{t+|nl|trede}} }} {{ratour|livea des tribunås |fr= {{t+|fr|instance}} }} {{ratour|gré d' avançmint d' ene sacwè |fr= {{t+|fr|étape}}, {{t+|fr|degré}}, {{t+|fr|niveau}}, {{t+|fr|stade}} |en= {{t+|en|step}} |nl= {{t+|nl|stap}} }} Co a rindjî : ''tribunå di dierin schayon'': {{t+|fr|cour}} de {{t+|fr|cassation}}, cour suprème 9ufttcmid3i3evkwnnbw3xwa5zp9qkm hagnî 0 9704 437612 417586 2026-10-02T23:44:57Z Scribus electronicus 3672 Ortografeye 437612 wikitext text/x-wiki {{MR|hågnî}} == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{Bdj|*handjan|sourd=frk}} {{m-s}}. <gallery> Michelangelo, giudizio universale, dettagli 50.jpg|Sierpint ki hagne les pårteyes d' èn ome Aedes albopictus on human skin.jpg|Picrion ki hagne ene djin </gallery> === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|ha.ɲiː|hɛ.ɲiː|ha.ɲi|ha.ɲe|ha.ɲɛ|a.ɲiː|a.ɲi|a.ɲe|a.ɲɛ}} ** {{pzc}} {{AFE|ha.ɲiː}} * {{Ric|ha·gnî}} === {{H|viebe|wa}} === {{-cowait-|hagn}} {{~}} # {{vc}} trawer avou les dints. # trawer l' pea, po stitchî on velin, ou sucî l' sonk, tot djåzant d' èn inseke, d' on sierpint. #* Il a falou k’ dji nos dismoussénxhe po [[råyî]] les [[copixhe|copixhes]] ki nos '''hagnént''' {{s-rif|ASafp|2., p. 115}} # {{vc}} [[acsure]] li pea tot djåzant do froed. #* On crition qu’aveût tchanté tot l’osté Si trova fwért dihèssî Qwand l’ bîhe èl vina '''hagnî''' {{s|CDuv|(rimetou e Feller)}} # {{vc}} {{pexheu|wa}} {{str|wa}} hagnî å [[hanzin]] tot djåzant d' pexhons. #{{vc}} {{tchim|wa}} [[ataker]] on [[materiå]] tot djåzant d' on likide [[hagnûle]]. #* Li grosse metche '''hagne''' dins l' acî et groumjheye des ptitès rlujhantès crole {{s-rif|LLec}} # {{vc}} {{im|wa}} fé ene parfonde [[roye]]. #* El schî ey el coutea, binåjhes, '''hagnnut''', fijhant tchaire sol riyisse, a cawêyes, del tere ledjire, veule, disnukêye {{s-rif|ELem}} # {{vpr}} si coixhî avou ses dints. #* {{~|Si hagnî}} e l' linwe. {{s-rif|E203}} # {{vsdj}} aveur des [[schôpieure|schôpieures]]. #* S' i vs {{~|hagne}}, gretez vs. {{s-rif|E203}} # {{vsdj}} si hagnî l' onk l' ôte. #* Li bagåre divna djeneråle; kéne rouflåde (…) ça bouxhive, ça hagnive, ça soukéve, ça s' pingnive. {{s-rif|JPD}} # {{vsdj}} {{pexheu|wa}} [[apicî]] des pexhons {{Lka|betchî}}. #: {{djermon-egzimpe|wa}} ==== {{H|ratourneures}} ==== # {{r|[[dji hagnreu on clå e deus]]}} # {{r|dji hagnreu dvins}}, {{r|djel hagnreu}} : el trover si nozer k' on sreut presse a l' magnî. #* Rén k' å l' vey {{~|vos hagnrîz dvins}}. {{s-rif|JDcoh|1939, p.58, ''Mi fis'' (1902)}} # {{r|[[gn a si bon tchén ki n' a hagnî s' mwaisse]]}} # {{r|hagnî l' betchete di s' linwe}} #*Å plin mitan d’ on fel betch, ses orayes ont chîlé; po k’ ça s’ djoke, il a hagnî l' betchete di s' linwe {{s-rif|JSch}} # {{r|[[hagnî so ses lepes]]}} #* Li bele pope {{~|hagna so ses lepes}} di bwès po n' nén responde. {{s-rif|JVri|« Li pope d'Anvers » (1896), p.42}} # {{r|çou ki vént d’ tchén hagne}} # {{r|tchén ki hawe ni hagne nén}} # {{r|li tchén ki baweye ni hagne nén}} # {{r|çou ki vént d’ tchén hagne ; çou ki vént d’ poye grete}} ==== {{H|parintaedje}} ==== * [[hagne]] ([[higne et hagne]]) * [[hagnaedje]], [[hagneu]], [[hagneure]] * [[hagnant]], [[hagnûle]] * [[hagnon]] * [[kihagnî]] ** [[kihagne]] ([[kihigne kihagne]], [[cohigne-cohagne]]) ** [[kihagnaedje]], [[kihagneu]], [[kihagnreye]], [[kihagnåjhe]] * [[kihagnter]], [[kihagntaedje]], [[kihagnåjhe]] * [[rihagnî]] ==== {{H|sinonimeye}} ==== * (avou les dints) : [[moide]] (aschates walon-picård, et Simwès) * (inseke) : [[piker]] * (pexhon) : [[betchter]] ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | agnè = C1 | agni = C1,C8,C13, O2 | agnî = C9,C62,C99, O0,O4,O51,O90 | hagnè = S36,S117 | hagner = S117 | hagni = S0 | hagnî = E1,E89,E170,E203, R9,R10,R11,R13, S109,S117 | hègnî = E34 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|trawer di ses dints |fr= {{t+|fr|mordre}} |en= to {{t+|en|bite}} }} {{ratour|trawer l' pea po stitchî on velin ou sucî l' sonk |fr= {{t+|fr|mordre}}, {{t+|fr|piquer}} |en= to {{t+|en|bite}}, to {{t+|en|sting}} }} lec761zez4nyi9p0si7hck1tulla30e haitî 0 9711 437620 430394 2026-10-03T00:31:50Z Scribus electronicus 3672 Amidraedjes 437620 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{Bdj|heit|sourd=da}} (sohait), {{caw|î|a|wa}}, adon racuzinåve avou l' {{p|haitier|fro}}. === {{H|addjectif|wa}} === {{-addjwa-î|hait}} {{~}} {{o}} {{a-pdvpdr}} # foirt, e boune santé. #* On nid wespiyant di ptits cårpeas, Frisses et {{~s}} come pere et mere. {{s-rif|MLol|p. 124, "Come dju comprind l’famile"}} #* On grand {{~}} gayård come vos ! n’ estoz vs nén måhonteus ? vos frîz bråmint mî d’ aler ovrer. {{s-rif|JPD}} #* Les tchvås ki s’ schoyèt sont {{~s}}. {{s-rif|LRswg}} #* Mi binamé fi, ké bouneur di vos rvey {{~}} et rozlant. {{s|LH}} #* Li tchet si rtapa vite, estant djonne et {{~}}. {{s-rif|M. David {{s?}}}} #* Les libertés florixhèt djourmåy e payis d’ Lidje, come des {{~|haiteyès}} fleurs. {{s-rif|LLag}} # k’ apoite ene boune santé. #* On {{~}} tins. {{s-rif|E203}}, {{s-rif|E1}} #* {{~|Haiteye}} aboere. {{s-rif|E203}} #* Del {{~|haiteye}} aiwe. {{s-rif|E1}} #* Houmez deus troes bons hûfions D’ on bon vî {{~}} borgogne Li seuve vis montrè-st å front. {{s-rif|JLam|(1805-1884)}} #* TONTON. - Endè rvoloz vs co ene ? MOTROGNÅRD (tot tchôcant s' vere). - Dji n' rifuze måy bateme. Del bwesson come çoula, ça freut rlever on moirt ! I gn a rén d' pus {{~}}. A ! Li monde a bén toirt Do braire sol ci k' boet ene gote et d' lyi taper l' hate ! {{s-rif|ERtp|1884, Ake I, Sinne XI, v. 194-197}} #* {{lang|wa-fel|I-n-a è l'air ine saqwè d' doûs èt d' '''hêtî''' qui sint bon èt qui fêt dè bin.}} {{s|JFR|dins ''[[s:Li vîye bûse|Li vîye bûse]]''}} #* Les façons d’ fé des bårbîs do vî tins n’ parexhèt pus foirt {{~|haiteyes}} di nos djoûs. {{s-rif|PGil}} #* Li mådjinåcion del båshele aveut corou, et ses {{~|haiteyès}} pinsêyes avént rôbalé so les pî-sintes des amours foû mezeures. {{s-rif|JPD}} #* Mônî, dj’ inméve bén ; mins ci n’ esteut nén si {{~}} k’ ça, paret ; c’ est les brontches, don, ki sofrixhèt. {{s-rif|ramexhné pa J. Adam {{s?}}}} # {{fois|wa}} nén soké, tot djåzant do bwès. #* Li pôve vî pont n’ a pus ene aspagne Di {{~}} bwès. {{s-rif|JVvl|(1901), p.160, “Li Vîx Molin”}} # [[sifwait]]. #* I m’ a la saetchî ene {{~|haiteye}} sipene foû do pî. # bea, tot djåzant do tins. #* Çou k’ i fwait {{~}}, ouy ! ==== {{H|ratournaedjes}} ==== # {{r|pus haitî k’ ene trûte}}, {{r|[[haitî come ene trûte]]}} : foirt haitî. # {{r|[[haitî come on pexhon]]}} ==== {{H|parintaedje}} ==== * [[haiteymint]], [[haitisté]] * [[måhaitî]] {{mse}} * [[sohaitî]] ==== {{H|mots d’ aplacaedje}} ==== * [[haitî govion]] * [[haitî piele]] ==== {{H|sinonimeye}} ==== * (e boune santé) [[santiveus]] * (foirt) [[vayåve]] ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | aityi, aityîye = C8 | êtyi, êtyîye = C8 | haitî, haitèie = E203:Haitî\,_Haitèie | haitî, haiteye = R10,R11:haitî,R13 | xhaiti = E212 ({{o&f}})  | aitî = C9a | aîti = C1,C13 | éti = O0 | étî = C9 | haitî = E89 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|e boune santé | fr = {{t+|fr|sain}}, {{t+|fr|vigoureux}}, {{t+|fr|robuste}} }} {{ratour|k’ apoite ene boune santé | fr = {{t+|fr|salubre}}, {{t+|fr|hygiénique}}, {{t+|fr|sain}} }} {{ratour|sifwait | fr = {{t+|fr|fameux}} }} {{ratour|bea, tot djåzant do tins | fr = {{t+|fr|bon}} }} === {{H|sustantif|wa}} === {{-su-}} # sôre di [[gote]] {{?}}. #* Cwand padzo mwin, l’ cåbartî Tot fjhant camaeråde, Astitche ene gote di {{~}}, Nel fjhans nén rawåde, Dire ki l’ peket n’ fwait do bén K’ å fén matchot k’ endè vind, C’ e-st ene couyonåde, {{s-rif|JCmp|« C’è-st-ine couyonåde», 1922, p.129}} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour| | {{nourat}} }} === {{H|adviebe|wa}} === {{~}} {{n-c|wa}} # d’ ene manire k’ apoite li santé. #* Fåreut purade ki les alouweus candjénxhe pår leus abitudes, et bén vleur magnî pus tchir mins meyeu et pus {{~}}. {{s|LM}} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour | fr = {{t+|fr|sainement}} }} f1vq6d8bh7okimf3nrbkccrp4tnd64r håyner 0 9962 437610 428241 2026-10-02T23:37:28Z Scribus electronicus 3672 Ortografeye 437610 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye|wa|1}} === {{Bdj|hayon}} {{spo-caw-on}}, {{caw|er|v|wa}}, fé des hayons po vinde des martchandijhes, ou {{bdj|håye}} {{dcaw|ner|v|wa}}, si tinde come ene håye. ==== {{H|prononçaedje}} ==== * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|hɔːj.'ne|hɔːɲ.'ne|oː.wi.ne}} {{Lka-h-or}} {{Hp}} ** {{pzc}} {{AFE|hɔːj.'ne}} * {{Ric|håy·ner}} ==== {{H|viebe|wa}} ==== {{-codjow-|troke=1|A=håyn|B=håynêy|come=tchicter}} {{~}} # {{vc}} [[stårer]] (al tere, so ene tåve) po bén mostrer (ene martchandijhe). #* Li rôleu {{~|håynéve}} todi ses cayets sol soû d' l' ouxh. #* Ene lådje finiesse wice k' on-z {{~|a håyné}} des solés. {{s-rif|JMmiy|1934, p.2}} #* Melaneye vént {{~}} ses martchandijhe dissu l' candlete {{s-rif|GHav}} #* Çoula n' est bon k' po {{~}} {{s-rif|E203}} # {{vc}} bén mostrer (dins ene werene) po poleur vinde. #* Les botikes {{~|avént håyné}} leus pus belès afwaires {{s-rif|LRem}} #* E s' botike, i {{~|håynéve}} totes sôres di vîs rahisses {{s-rif|E213}} # {{vc}} bén mostrer (ene sacwè d' bea, k' on ndè fir). #* Ås airs do djoû, hozlés d' rozêye,Les violtîs {{~|håynèt}} leus botons ki sievront sol tchôd del djournêyeA flori Colai et Mayon. {{s-rif|JDcoh|1939, p.15, ''Avri'' (1897)}} #* Gn aveut shijh assîtes di stin, {{~|håynêyes}} ås deus costés do vî bondiu {{s-rif|LJLL}} #* Dins l' prumire tchambe, les fuziks sont {{~s}}: c' est l' lodjmint des sintineles {{s-rif|EWET}} #* {{lang|wa-fel|Li mèlêye, tot hoûtant l’ zûvion Djåser d’ mohe-à-l’ låme èt d' påvion, '''Hågne''' è l’ prairèye si noûve mousseûre…}} {{s|JMign}} # {{str|wa}} {{mili|wa}} stinde ene åre. #* L' an trinte, veyoz vs, ç' a stî nos peres, K' {{~|ont håyné}} leu poyou stoumak, Ås côps d' bayonete des calfakes. {{s-rif|JVrr|1920, p.159; "Li walon s’dispiète"}} # # {{vc}} dire, mostrer a tertos. #* Ni vén nén co {{~}} çoula avå les voyes {{s-rif|LRem}} # {{éndj|wa}} afitchî so [[waitroûle]]. #* Li noû sistinme di manaedjmint des fontes "fontconfig" est on foirt bon sistinme, ki saye di trover å mî les fontes k' i fåt po {{~}} on tecse, sorlon li lingaedje do tecse {{s|PSar}} {{dal}} # [[sitramer]]. #* Vos håynez do fôraedje tot l' long d' vosse voye. #: rl a: [[cossåyî]], [[cossemer]], [[sitårer]]. #: {{lang|fr|F. disperser, éparpiller, mettre en désordre.}} # sitramer et piede (des usteyes). #* I håynêye todi ses ostis. #: {{lang|fr|F. égarer.}} # [[furler]] (des cwårs). #* Il a håyné tos les liårds di ses parints. Il ont håyné leu patrimoenne. #: {{lang|fr|F. gaspiller.}} # {{np-vprC}} ===== {{H|ratourneures}} ===== # {{r|t' irès håyner des bloukes}} : dijhêye a onk (ene) ki n' vout nén bouter ni studyî (tot ratuzant les pôvès femes ki rifjhént les bloukes sol plaece sint Lambiet a Lidje). # {{r|håyner s' tiesse po vinde si cou}}: si gåyoter po-z assaetchî les omes. ===== {{H|parintaedje}} ===== * [[håynêye]] * [[håyneu]], [[håynaedje]], [[håynåjhe]] * [[håynåd]], [[håynåve]], [[håyinreye]], [[håyneure]] * [[håyinmint]], [[håynûle]] * [[dihåyner]], [[rihåyner]] ===== {{H|ortografeyes}} ===== {{Orto | agn’ler = O0,O90 | augner = C9 | augni = C13 | augnler = C9 | auyenè = C1 | auyener = C9 | ay’ner = O0,O2 | hâgné = E89 | hågnî = ASou, MLej, JVri | hâgnné = E203 | hågn’ner = E170 | hâner = E145 | han.ner = E165 | håyner = R9,R10:334 |- = C8, R13 }} ===== {{H|ratournaedjes}} ===== {{ratour|mete al tere des martchandijhes |fr= {{t+|fr|étaler}}, {{t+|fr|exhiber}}, faire étalage (de) |en= to {{t+|en|lay out}} |nl= {{t+|nl|uitstallen}} |de= {{t+|de|ausstellen}} }} {{ratour|bén mostrer po poleur vinde |fr= {{t+|fr|exposer}}, mettre en évidence, mettre en étalage }} {{ratour|bén mostrer ene sacwè k' on ndè fir |fr= {{t+|fr|arborer}}, montrer avec {{t+|fr|ostentation}}, faire {{t+|fr|parade}} de; {{t+|fr|parader}}, {{t+|fr|se pavaner}} }} {{ratour|stinde ene åre | fr = {{t+|fr|brandir}} }} {{ratour|dire a tertos |fr= {{t+|fr|révéler}}, {{t+|fr|dévoiler}}, {{t+|fr|divulguer}}, {{t+|fr|étaler}} ''(sur la place publique)'' }} {{ratour|fé parexhe so ene waitroûle |fr= {{t+|fr|afficher}} |en= to {{t+|en|display}} }} === {{H|etimolodjeye|wa|2}} === ==== {{H|viebe|wa}} ==== {{~}} {{codj|wa|come=tchicter}} I. [v.c.] # mete ene håye (ene bårire, des coxhes) po bårer on passaedje. #* Il ont håyné leu passaedje; les vatches n' irént pus ddja eviè (ramexhné pa [[L. Remacle]]). #: On dit eto : [[ehåyî]]. #: {{lang|fr|F. obstruer, barrer, fermer, barricader.}} #: {{r|håyner ene moussete}} : {{vm|wa}}, {{tind|wa}} "alårdji" ene ployrete tot metans des coxhetes sol costés po-z espaitchî l' tchampinne di passer l' tiesse på dfoû. #* Ci moussete la n' est nén bén håynêye (ramexhné pa L. Remacle). # [[sitinde]]. #* Li så håynêye ses brantches disk' å vivî. Voci vola, on crawieus noejhî håynêye ses brantches dou çki les noejhes pindèt e trokes {{s-rif|JCal}} #: {{lang|fr|F. étendre, étaler, déployer.}} II. [v.s.c.] # esse lådje, gros, bén parexhe. #* I håynêye co todi, ci vea la, mågré k' il a stî malåde (ramexhné pa L. Remacle). #: {{r|I n' håynêye nén pus k' on wandion so ene boûkete}} : c' est onk k' est mwinre, on maigurlin. #: {{lang|fr|F. quantité négligeable.}} # parexhe. #* Gn a des djins ki volèt håyner pus k' i n' sont ([[J.B. Bastin]]). #* Insi dj' aprindrè çou k' les båsheles si metèt so l' coir pol fé mî håyner (J.B. Bastin). #* Nosse noû recteur håynêye moens k' les sierveus (J. Bastin). #: rl a: [[ôner]]. p5ejt27rczfv9atx55vbdeho882g6t9 poere di cwin 0 11771 437621 334326 2026-10-03T11:27:16Z Lucyin 218 437621 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == ==={{H|etimolodjeye}}=== {{Apl|wa}} «[[poere]]» + «[[di]]» + «[[cwin]]». ==={{H|prononçaedje}}=== * {{AFEW}} ** {{prcoi}} {{AFE|pwɛːʀ.di.'kwɛ̃|pøːʀ.di.'kwɛ̃|pwɛːʀ.dɛ.'kwɛ̃|pwɑːʀ.dy.'kwɛ̃}} {{BS|oe}} ** {{pzc}} {{AFE|pwɛːʀ.di.'kwɛ̃}} ==={{H|sustantivire|wa}}=== {{-su-|pl=poeres di cwin}} {{~}} {{f}} {{spl|wa}} # {{frut|wa}} frut ki rshonne a ene poere, mins pus deur, et k' on n' pout magnî k' estant cût. #* Les {{~|poeres di cwin}} ont leyî leus pwels didins mes mwins: il a ddja bén relé. {{s-rif|M. Debar}} #* Dj' a fwait del confiteure avou des {{~|poeres di cwin}}. {{s-rif|FO105|a « coing »}} ==== {{H|parintaedje}} ==== * [[poerî d’ cwin]] * [[djalêye di cwins]] * [[confiteure di cwins]] ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|sôre di deure poere |fr= {{t+|fr|coing}} |ary= {{t+|ary|شفرجل|ral=chferjel|ar-fafl=شْفرْجل}}, {{t+|ary|سفرجل|ral=sferjel|ar-fafl=سْفرْجل}} }} ==== {{H|ortografeye}} ==== {{Orto | pwâre di cwin = C106 | pwâre di cwing = C1 p. 483 | pwâre du cwin = S117 | peûre di cwin = E1 | pwêre dè cwin = FO4, FO105 a « coing » |- = S0 (k' a « cwin ») }} === {{H|waitîz eto}} === *{{wp}} 0lte8gl1xnsgfzd6wff03bal7nuvhl4 437622 437621 2026-10-03T11:32:39Z Lucyin 218 437622 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == ==={{H|etimolodjeye}}=== {{Apl|wa}} «[[poere]]» + «[[di]]» + «[[cwin]]». ==={{H|prononçaedje}}=== * {{AFEW}} ** {{prcoi}} {{AFE|pwɛːʀ.di.'kwɛ̃|pøːʀ.di.'kwɛ̃|pwɛːʀ.dɛ.'kwɛ̃|pwɑːʀ.dy.'kwɛ̃}} {{BS|oe}} ** {{pzc}} {{AFE|pwɛːʀ.di.'kwɛ̃}} ==={{H|sustantivire|wa}}=== {{-su-|pl=poeres di cwin}} {{~}} {{f}} {{spl|wa}} # {{frut|wa}} frut ki rshonne a ene poere, mins pus deur, et k' on n' pout magnî k' estant cût. #* Les {{~|poeres di cwin}} ont leyî leus pwels didins mes mwins: il a ddja bén relé. {{s-rif|M. Debar}} #* Dj' a fwait del confiteure avou des {{~|poeres di cwin}}. {{s-rif|FO105|a « coing »}} ==== {{H|parintaedje}} ==== * [[poerî d’ cwin]] ==== {{H|mots vijhéns}} ==== * [[djalêye di cwins]] * [[confiteure di cwins]] ==== {{H|ortografeye}} ==== {{Orto | pwâre di cwin = C106 | pwâre di cwing = C1 p. 483 | pwâre du cwin = S117 | peûre di cwin = E1 | pwêre dè cwin = FO4, FO105 a « coing » |- = S0 (k' a « cwin ») }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|sôre di deure poere |fr= {{t+|fr|coing}} |ary= {{t+|ary|شفرجل|ral=chferjel|ar-fafl=شْفرْجل}}, {{t+|ary|سفرجل|ral=sferjel|ar-fafl=سْفرْجل}} }} === {{H|waitîz eto}} === *{{wp}} 7rrn0febig17m4k68tgcscuzsjunw0o poerî d’ cwin 0 11774 437623 331286 2026-10-03T11:38:39Z Lucyin 218 Redjiblaedje disfacé viè [[poere di cwin]] 437623 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == ==={{H|etimolodjeye}}=== {{Apl|wa}} «[[poerî]]» + «[[d’]]» + «[[cwin]]». ==={{H|prononçaedje}}=== * {{AFEW}} ** {{prcoi}} {{AFE|pwɛːʀ.di.'kwɛ̃|pøːʀ.di.'kwɛ̃|pwɛːʀ.dɛ.'kwɛ̃|pwɑːʀ.dy.'kwɛ̃}} {{BS|oe}} ** {{pzc}} {{AFE|pwɛː.ʀiːt.'kwɛ̃}} {{assim|dk/tk}} ==={{H|sustantivire|wa}}=== {{-su-|pl=poerîs d’ cwin}} {{~}} {{f}} {{spl|wa}} # {{åbe|wa}} åbe ki poite les [[poeres di cwin]], {{sla|Cydonia spp.}}. #* Li vî {{~|poerî d' cwin}} a drovou ses blankès fleurs. {{s-rif|M. Debar}} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|åbe ås poeres di cwin |fr= {{t+|fr|cognassier}} }} === {{H|waitîz eto}} === *{{wp}} ab22i4fo34ydo2l4f90ywr8rqih5mfy schaye 0 13462 437617 432485 2026-10-03T00:16:57Z Scribus electronicus 3672 Amidraedjes 437617 wikitext text/x-wiki {{MR|schåye}} == {{L|wa}} == {{-SCH-}} === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{Bdj|*skalja|sourd=frk}} {{m-s}}. === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|skaj|ʃaj|ʃɛj|haj|hɛj|çaj|çɛj}} {{36pr}} ** {{pzc}} {{AFE|skaj|odio=Wa schaye wa-fel scaye.ogg|ling=wa}} * {{Ric}} === {{H|sustantif|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{f}} # {{bast|wa}} boket d’ bleuwe plate pire, foirt tene, côpé a mzeure, k’ on mete po fé les toets. #* Des fenès {{~s}}, des grossès {{~s}}. {{s-rif|E203}} {{s-rif|E1}} #* On-z a replaecî pa d' l' eternite les {{~s}} do tins passé do toet del tchapele {{s-rif|EuGi}} #* Li vint hoûle si bén foirt ki les panes et les {{~s}} è triyannut {{s|H. Petrez}} #* Sol crestea do toet, les {{~s}} î sont ele co totes ? {{s|[[w:Odon Fabry|Odon Fabry]]}} #* Dinltins, on fjheut les toets don, avou del foite tere ; on meteut ene coûtche di foite tere, pu on stitchive les {{~s}} divins {{s|LM}} # {{stin|wa}} cisse pire la. #*Les pîlåds, avou leu goidje coleur di sonk et leu dos coleur di {{~}}, xhuflèt come des omes {{s-rif|JCbra|p. 25}} # {{scol|wa}} pitit tåvlea des scolîs. #* Scrire so ene {{~}}. {{s-rif|E1}} # {{zolo|wa}} pititès platès plakes ki rascovrèt l’ pea des pexhons et des reptiles. #* {{~|Schaye}} di såmon, di grevesse. {{s-rif|E203}} # {{med|wa}} pitit boket d’ pelete del pea ki s’ dismantche dins des maladeyes k’ i gn a. # pitit boket ki s’ distaetche d’ on pondaedje. <gallery> 2008-06-26 Stacked roofing slate 1.jpg|(Sinse 1) Pile di schayes. Schayes toet.jpg|toet d' eschayes Scale_Common_Roach.JPG|(Sinse 2) Schayes d’ ene rossete. 4384418001 0ca6a48584 bIchthyosis.jpg|(Sinse 3) Maladeye del pea ki fôme des schayes. Desquamation (1).jpg|(Sinse 3) Pitits bokets d’ pea, rshonnant a des schayes, ki s’ distaetchèt. Peinture blc.jpg|(Sinse 4) Schayes di pondeure. </gallery> ==== {{H|ratourneures}} ==== # {{r|[[mete al schaye]]}} ==== {{H|parintaedje}} ==== * [[schayire]], [[schayteu]], [[schayton]], [[schayeye]] * [[schayî]] * [[schayter]] * [[dischayî]], [[dischayter]] * [[kischayter]] ==== {{H|mots d’ aplacaedje}} ==== * [[toet d’ schayes]] ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto|croejh=Su | chaye = G206, S0 | chèye = S0 | ècaye = S0 | (è)scaye = FO94, G206, O4 | (è)scâye = O90 (pl.) | haïe = E89,E177a,E203 | haye = E1 | heie = E177a (1823) | hèye = E34 | hyahy = [!s20es] ALen | hyaye = G206 | scaïe = C9a | scaye = C13, S117 | sca.ye = S109 | schaye = R10,R13 | shaye = E165 | s(i)câye = C8 | xhaie = E212 | a-haïe = (a schayes) E203 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|fén boket d’ bleuwe plate pire |fr= {{t+|fr|ardoise}} |en= (fine) {{t+|fr|slate}} }} {{ratour|pititès platès plakes ki rascovrèt l’ pea des pexhons, evnd |fr= {{t+|fr|écaille}} }} {{ratour|pitit boket d’ pea dins des maladeyes |fr= {{t+|fr|pellicule}} }} {{ratour|pitit boket ki s’ distaetche d’ on pondaedje |fr= {{t+|fr|écaille}} (de peinture) }} t4qndtyo2rcrpcjpjvs6opn9d6bm3c5 schayteu 0 13467 437618 406937 2026-10-03T00:19:12Z Scribus electronicus 3672 Ortografeye 437618 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == {{-SCH-|schayteu}} === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{Feu|schayter}}; {{çdom}} {{dcaw|teu|s|wa}}. === {{H|sustantif|wa}} === {{-su-|o=schayteu|f=schayteuse|f2=schaytêyresse}} {{~}} {{o}} # {{mestî|wa}} ome ki monte so les toets po mete des [[schaye]]s. #* Li ptit valet mi l' a grawyî foû del tiesse avou l' betchete d' on clå d' {{~}}, mins dji voe co clair assez po n' nén fé des biestreyes. {{s-rif|JVpa|1896, p.42}} #*Li plombî so l' atchenå, aguigne li {{~}} {{s-rif|PJD}} #*- Kî k' c' est ki s' pa est l' pus hôt-plaecî d' nozôtes? - C' est mi dit-st i l' fi do {{~}}. #*Cwand l' moirt n' aveut pont d' famile, c' est li {{~}} — nosse pere, dabôrd — et kékes vijhéns ki l' alént woeyî {{s-rif~|MGeo}} ==== {{H|mots d’ aplacaedje}} ==== * [[mårtea d’ schayteu]] ==== {{H|sinonimeye}} ==== * [[racayon]] * [[covreu]] ==== {{H|rilomêye do mot}} ==== {{Tit}} * [[El fi do schayteu (sovnances)|El fi do schayteu]]: live di sovnances da [[w:Maurice Georges|Maurice Georges]] ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | schayteu = R10, R13 | hayeteû = E1 | haïeteu = E89 | haïeteû = E203 | chayteû = S0 | shay’teûr = E165 p. 190 | scayeteu / sicayeteu = C8 | scayeteû = S36 | scayteû / sucayteû = S117 |- = E200,S109,O2 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour| ome di mestî ki fwait les toets |fr= {{t+|fr|couvreur}} ''(en ardoises)'' |en= {{t+|en|slater}}; {{t+|en|roofer}} }} m7fgmh9s5ouug22fw7vysmde5okqkji tchivea 0 14897 437588 437044 2026-10-02T14:05:59Z Scribus electronicus 3672 437588 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == {{-spodiv-TCHIV|ea|ja}} === {{H|etimolodjeye}} === {{Bdj|capillus|sourd=la}} {{m-s}}, {{caw|ea|s|wa}}. === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} *** après cossoune (''tchivea''): {{AFE|ʧi.'vja|ʧɛ.'vja|ʧœ.'vja|ʧi.'vɛ|ʧy.'vɛ}} *** après voyale (''tchvea''): {{AFE|ʧfja|ʤvɛ|ʧfɛ}} ** {{pzc}} {{AFE|ʧi.'vja}} ; {{AFE|ʧfja}} * {{Ric|tchi·vea}} === {{H|sustantif|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{o}} {{spl|wa}} # {{tchivea|wa}} [[poyaedje]] k' ene [[djin]] a sol dizeu di s' tiesse. ==== {{H|ratourneures}} ==== # {{r|aveur des tchveas come des rinmes di ramon}} # {{r|[[aveur les tchveas foirt près del tiesse]]}} # {{r|[[aveur li tiesse toprès des tchveas]]}} # {{r|[[aveur on tchvea sol lepe]]}} # {{r|[[aveur on tchvea sol linwe]]}} # {{r|[[awè les tchveas toprès del tiesse]]}} # {{r|[[kî n’ a k’ troes tchveas est bén vite pingnî]]}} # {{r|[[li ci ki n' a k' deus tchveas, il a åjhey di les pingnî]]}} # {{r|[[ni tini ki pa on tchvea]]}} : tini a poenne #* Et, cwand l’ måleur mi pind dzeu l’ tiesse, Come on coutea ki n’ tént k’ pa on {{~|tchvea}}, E l' plaece di m’ plinde ou d’ fé l’ caegnaesse, Mi, dj' inme bin mî d’ xhufler m’ coplet. {{s-rif|MLol|On såye sès éles, 1895}} # {{r|[[ostant pingnî on diåle ki n' a pont di tchveas]]}} # {{r|[[prinde on tchvea djus del tiesse]]}}, {{r|[[crankyî on tchvea djus del tiesse]]}} #* On n' såreut lyi crankyî on tchvea djus del tiesse. {{s-rif|E1}} #* Pol kidujhance, i n’ a nouk a lyi {{~|prinde on tchvea djus del tiesse}}, dji pinse. {{s-rif|JMtbr|1922, p.10}} ==== {{H|parintaedje}} ==== * [[tchivleure]] * [[tchivlou]] * [[tchivler]], [[distchivler]] ==== {{H|mots d’ aplacaedje}} ==== [[blancs tchveas]] ==== {{H|mots vijhéns}} ==== [[pwel]] / {{loyén|croejh=Su|poy}}, [[poyaedje]] ==== {{H|dizotrins mots}} ==== * [[cåme]], [[heure]] * [[crole]] * [[tchenou]], [[tchåve]] ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | chivet / jvet = E203 | tchèveu / djveu = E165 | tchèveû / tch’feû = O4 | tchivè / dj’vè = E1 | tchivea / tchvea = R10,R13 | tchivia / tchvia = C8 | tchuvè / djvè = E34 | tchuvè / tchfè = S0 | tchuvè / tchvè = S117  | {{=wis|chfia|tchvea}} = Wi1 | dj'vè = E21 | tchfé = G152 | tchfè = S109 | {{=fon|tšfœ̣|tchfeû}} = S38 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|poyaedje k' i gn a sol dizeu del tiesse des djins |ary= {{t+|ary|شعرة|ral=ch3era|ar-fafl=شْعرة}} |de= {{t+|de|Haar}} |en= {{t+|en|hair}} |es= {{t+|es|cabello}}, {{t+|es|pelo}} |fr= {{t+|fr|cheveu}} |nl= {{t+|nl|haar}} }} ==={{H|VE}}=== {{wp|tchivea}} glrczmy90z9lwbu044e0ats201bs0hq 437592 437588 2026-10-02T14:13:04Z Scribus electronicus 3672 437592 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == {{-spodiv-TCHIV|ea|ja}} === {{H|etimolodjeye}} === {{Bdj|capillus|sourd=la}} {{m-s}}, {{caw|ea|s|wa}}. === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} *** après cossoune (''tchivea''): {{AFE|ʧi.'vja|ʧɛ.'vja|ʧœ.'vja|ʧi.'vɛ|ʧy.'vɛ}} *** après voyale (''tchvea''): {{AFE|ʧfja|ʤvɛ|ʧfɛ}} ** {{pzc}} {{AFE|ʧi.'vja}} ; {{AFE|ʧfja}} * {{Ric|tchi·vea}} === {{H|sustantif|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{o}} {{spl|wa}} # {{tchivea|wa}} [[poyaedje]] k' ene [[djin]] a sol dizeu di s' tiesse. ==== {{H|ratourneures}} ==== # {{r|aveur des tchveas come des rinmes di ramon}} # {{r|[[aveur les tchveas foirt près del tiesse]]}} # {{r|[[aveur li tiesse toprès des tchveas]]}} # {{r|[[aveur on tchvea sol lepe]]}} # {{r|[[aveur on tchvea sol linwe]]}} # {{r|[[awè les tchveas toprès del tiesse]]}} # {{r|[[kî n’ a k’ troes tchveas est bén vite pingnî]]}} # {{r|[[li ci ki n' a k' deus tchveas, il a åjhey di les pingnî]]}} # {{r|[[ni tini ki pa on tchvea]]}} : tini a poenne #* Et, cwand l’ måleur mi pind dzeu l’ tiesse, Come on coutea ki n’ tént k’ pa on {{~|tchvea}}, E l' plaece di m’ plinde ou d’ fé l’ caegnaesse, Mi, dj' inme bin mî d’ xhufler m’ coplet. {{s-rif|MLol|On såye sès éles, 1895}} # {{r|[[ostant pingnî on diåle ki n' a pont di tchveas]]}} # {{r|[[prinde on tchvea djus del tiesse]]}}, {{r|[[crankyî on tchvea djus del tiesse]]}} #* On n' såreut lyi crankyî on tchvea djus del tiesse. {{s-rif|E1}} #* Pol kidujhance, i n’ a nouk a lyi {{~|prinde on tchvea djus del tiesse}}, dji pinse. {{s-rif|JMtbr|1922, p.10}} ==== {{H|parintaedje}} ==== * [[tchivleure]] * [[tchivlou]] * [[tchivler]], [[distchivler]] ==== {{H|mots d’ aplacaedje}} ==== [[blancs tchveas]] ==== {{H|mots vijhéns}} ==== [[pwel]] / {{loyén|croejh=Su|poy}}, [[poyaedje]] ==== {{H|dizotrins mots}} ==== * [[cåme]], [[heure]] * [[crole]] * [[tchenou]], [[tchåve]] ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | chivet / jvet = E203 | tchèveu / djveu = E165 | tchèveû / tch’feû = O4 | tchivè / dj’vè = E1 | tchivea / tchvea = R10,R13 | tchivia / tchvia = C8 | tchuvè / djvè = E34 | tchuvè / tchfè = S0 | tchuvè / tchvè = S117  | {{=wis|chfia|tchvea}} = Wi1 | dj'vè = E21 | g’vet = E89 | tchfé = G152 | tchfè = S109 | {{=fon|tšfœ̣|tchfeû}} = S38 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|poyaedje k' i gn a sol dizeu del tiesse des djins |ary= {{t+|ary|شعرة|ral=ch3era|ar-fafl=شْعرة}} |de= {{t+|de|Haar}} |en= {{t+|en|hair}} |es= {{t+|es|cabello}}, {{t+|es|pelo}} |fr= {{t+|fr|cheveu}} |nl= {{t+|nl|haar}} }} ==={{H|VE}}=== {{wp|tchivea}} s7fpk3hhutd4432xj3bbmeau9ye3ueq tchivene 0 14898 437591 418240 2026-10-02T14:11:59Z Scribus electronicus 3672 437591 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == {{-spodiv-TCHIV|ene|ɛn}} === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{Bdj|caput|sourd=la}} ([[tiesse]]), {{caw|ene|s|wa}}. === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|ʧi.'vɛn|ʧy.'vɛn|ʧy.'van}} ** {{pzc}} {{AFE|ʧi.'vɛn}} * {{Ric|tchi·vene}} === {{H|sustantif|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{o}} # {{pexhon|wa}} pexhon des doûcès aiwes, avou on brun dos, et on blanc vinte, {{sla|Leuciscus cephalus}}. #* Clemint a cassé troes côps avou des grossès brames, et mi, dj' a raminé on {{~|tchvene}} di dpus d' on kilo dilé m' poujhete {{s-rif|FBar}} #* Mi role, c’ esteut d’ dire : vola : c' est ene åblete ; c' est ene trûte ou c' est on {{~|tchvene}} {{s-rif|SFon}} #* Li {{~|tchvene}}, c' est on pexhons k' a pus d' dijh nos {{s-rif|LM}} #* Gn aveut totes sôres di pexhons ki vnént vener : des åbletes, des {{~|tchvenes}}, des trûtes. {{s-rif|EWar|[[s:Les dierins contes/IV|lijhåve so Wikisourd]]}} <gallery> Squalius cephalus Prague Vltava 1.jpg Squalius cephalus Prague Vltava 2.jpg </gallery> ==== {{H|parintaedje}} ==== * [[tchivinea]] (''[[djvènin]]'') ==== {{H|sinonimeye}} ==== * [[mônî]], [[pourcea d' aiwe]], [[blanc]], [[winne]], [[makete]] ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | chivenn / jvenn = E203 | tchivène / dj'vène = E1 | tchivène / tch'fène = C1,C99 | tchivene / tchvene = R10,R13 | tchuvène / dj'vène = LRem | tchuvène / tchfène = S0,S117  | g’venne = E89 | tch’fène = O4 |- = G208 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|pexhon des doûcès aiwes |fr= {{t+|fr|chevesne}}, {{t+|fr|chevaine}}, {{t+|fr|chevenne}}, {{t+|fr|chevanne}}, {{t+|fr|meunier}} | }} ==={{H|VE}}=== {{wp}} qhra6ksv76xd6h2f8oxwbxwkq6m2lky tchiveye 0 14900 437581 425873 2026-10-02T13:19:06Z Scribus electronicus 3672 Amidraedjes 437581 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == {{-spodiv-TCHIV|eye|ɛj}} === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{Bdj|clavĭcŭla|sourd=la|pitite clé}}, dj' ô bén li minme tcherpinte ki «[[clavete]]». === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|ʧi.'vɛj|ʧy.'vɛj|ʧy.'viːj|ʧɛ.'viːj|ʧy.'viː}} {{BS|ey}} ** {{pzc}} {{AFE|ʧi.'vɛj}} * {{Ric|tchi·veye}} === {{H|sustantif|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{f}} # pitite ronde bårete di bwès, u d' fier metowe po fé tni eshonne deus pîces. #* Clawer ene {{~}} e meur. {{s-rif|E203}} #* Djonde avou ene {{~}}. {{s-rif|E203}} #* Dissu l' pas d' ouxh di s' foidje, li tcheron dit ås troes galants: «Pusk' i paret k' mi feye vos a toumé ddins l' ouy, on n' frè pont d' egzamin e scrijhant dsu ene foye; Li ci d' vozôtes ki m' sårè li {{~|tchveye}} li pus bele wangnrè l' procès docôp po courtizer Adele.» #* Tot l’ monde vout vey Li ptit dint, blanc come do laecea, Ki stitche come ene pitite {{~}} Foû del grosse djoixhe di nosse gurzea. {{s-rif|MLol|p.140, « Li prumî dint »}} # {{antomeye|wa}} oxhea do dzeu do pî ki brike [[difoûtrinnmint]]. Li pårteye do coir etur li pî eyet l' djambe. #* Wayî dvins les broûlîs disca li {{~|tchveye}}. {{s-rif|E203}} #* Å minme moumint, ses pîs et ses {{~|tchveyes}} so rafoircixhît. I potcha so ses pîs et ataca a roter. {{s-rif|OAratJML}} #* Elle estént plinnes di bleus, di l' awinne del djambe disk' al {{~}}. {{s-rif|LMver}} #* Nouv moes k' ça deure, li balon: (…) çou k' ele poite e s' vinte ki lyi infele ses {{~|tchveyes}} {{s-rif|JBmv|p. 37}} ==== {{H|ratourneures}} ==== # {{r|[[aveur ene tchiveye po stoper tos les trôs]]}} # {{r|[[èn pus tni ni a tchveyes ni a clås]]}} : toumer e bokets, tot cåzant d' ene usteye. # {{r|[[èn pus tni ni a tchveyes ni a broke]]}} : esse tot [[discatibulé]], fizicmint u morålmint, tot cåzant d' ene djin. # {{r|[[ostant d’ trôs, ostant d’ tchiveyes]]}} ==== {{H|parintaedje}} ==== * [[tchiviyete]] * [[tchiviyî]] * [[distchiviyî]] ==== {{H|sinonimeye}} ==== * (pitite ronde bårete di bwès): [[broke]], ([[tirante broke]]), [[bosson]] ==== {{H|dizotrins mots}} ==== [[wesse#Walon 2|wesse]], [[brokete]], [[tchiviyete]], [[lambert]], [[govion]] / [[godjon]], [[sclimbea]], [[clipea]], [[sera]], [[stitchete]], [[stitchea]], [[doetoe]], [[fåsset]], [[boute-foû]] / [[tchesse-foû]] / [[tchesse-clå]], [[clé]], [[coûtroe]] ==== {{H|ortografeyes}} ==== <section begin="orto"/> {{Orto | chiveie / g’veie = E89, E177a:chiveie | chivèie / jvèie = E203 | tchèvèye / djvèye = E165 | tchiveye / tchveye = R10 | tchivèye / dj'vèye = E1,E170 | tchiviye / tchviye = C8 | tchuvêye / djvêye = E34 | tchuvîe / tchfîe = S0 | tchuviye / tchviye = S117  | chuveie = E212 | tchèvîye = O4 | tchuvî.ye = S109  | tch' fîye = S36 |- = C13 }}<section end="orto"/> ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|pitite ronde båre di bwès po rdjonde deus pîces |fr= {{t+|fr|cheville}} }} {{ratour|oxhea do dzeu do pî |es= {{t+|es|tobillo}} |fr= {{t+|fr|cheville}} }} ==={{H|VE}}=== {{wp|tchiveye (discramiaedje)}} 48734pnm402e62dh38z4fba8etfzyy9 437585 437581 2026-10-02T14:02:40Z Scribus electronicus 3672 437585 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == {{-spodiv-TCHIV|eye|ɛj}} === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{Bdj|clavĭcŭla|sourd=la|pitite clé}}, dj' ô bén li minme tcherpinte ki «[[clavete]]». === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|ʧi.'vɛj|ʧy.'vɛj|ʧy.'viːj|ʧɛ.'viːj|ʧy.'viː}} {{BS|ey}} ** {{pzc}} {{AFE|ʧi.'vɛj}} * {{Ric|tchi·veye}} === {{H|sustantif|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{f}} # pitite ronde bårete di bwès, u d' fier metowe po fé tni eshonne deus pîces. #* Clawer ene {{~}} e meur. {{s-rif|E203}} #* Djonde avou ene {{~}}. {{s-rif|E203}} #* Dissu l' pas d' ouxh di s' foidje, li tcheron dit ås troes galants: «Pusk' i paret k' mi feye vos a toumé ddins l' ouy, on n' frè pont d' egzamin e scrijhant dsu ene foye; Li ci d' vozôtes ki m' sårè li {{~|tchveye}} li pus bele wangnrè l' procès docôp po courtizer Adele.» #* Tot l’ monde vout vey Li ptit dint, blanc come do laecea, Ki stitche come ene pitite {{~}} Foû del grosse djoixhe di nosse gurzea. {{s-rif|MLol|p.140, « Li prumî dint »}} # {{antomeye|wa}} oxhea do dzeu do pî ki brike [[difoûtrinnmint]]. Li pårteye do coir etur li pî eyet l' djambe. #* Wayî dvins les broûlîs disca li {{~|tchveye}}. {{s-rif|E203}} #* Å minme moumint, ses pîs et ses {{~|tchveyes}} so rafoircixhît. I potcha so ses pîs et ataca a roter. {{s-rif|OAratJML}} #* Elle estént plinnes di bleus, di l' awinne del djambe disk' al {{~}}. {{s-rif|LMver}} #* Nouv moes k' ça deure, li balon: (…) çou k' ele poite e s' vinte ki lyi infele ses {{~|tchveyes}} {{s-rif|JBmv|p. 37}} ==== {{H|ratourneures}} ==== # {{r|[[aveur ene tchiveye po stoper tos les trôs]]}} # {{r|[[èn pus tni ni a tchveyes ni a clås]]}} : toumer e bokets, tot cåzant d' ene usteye. # {{r|[[èn pus tni ni a tchveyes ni a broke]]}} : esse tot [[discatibulé]], fizicmint u morålmint, tot cåzant d' ene djin. # {{r|[[kî n’ a k’ troes tchveas est bén vite pingnî]]}} # {{r|[[ostant d’ trôs, ostant d’ tchiveyes]]}} ==== {{H|parintaedje}} ==== * [[tchiviyete]] * [[tchiviyî]] * [[distchiviyî]] ==== {{H|sinonimeye}} ==== * (pitite ronde bårete di bwès): [[broke]], ([[tirante broke]]), [[bosson]] ==== {{H|dizotrins mots}} ==== [[wesse#Walon 2|wesse]], [[brokete]], [[tchiviyete]], [[lambert]], [[govion]] / [[godjon]], [[sclimbea]], [[clipea]], [[sera]], [[stitchete]], [[stitchea]], [[doetoe]], [[fåsset]], [[boute-foû]] / [[tchesse-foû]] / [[tchesse-clå]], [[clé]], [[coûtroe]] ==== {{H|ortografeyes}} ==== <section begin="orto"/> {{Orto | chiveie / g’veie = E89, E177a:chiveie | chivèie / jvèie = E203 | tchèvèye / djvèye = E165 | tchiveye / tchveye = R10 | tchivèye / dj'vèye = E1,E170 | tchiviye / tchviye = C8 | tchuvêye / djvêye = E34 | tchuvîe / tchfîe = S0 | tchuviye / tchviye = S117  | chuveie = E212 | tchèvîye = O4 | tchuvî.ye = S109  | tch' fîye = S36 |- = C13 }}<section end="orto"/> ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|pitite ronde båre di bwès po rdjonde deus pîces |fr= {{t+|fr|cheville}} }} {{ratour|oxhea do dzeu do pî |es= {{t+|es|tobillo}} |fr= {{t+|fr|cheville}} }} ==={{H|VE}}=== {{wp|tchiveye (discramiaedje)}} 7c5eppq66n985oix5nx9scva38yrn9b 437587 437585 2026-10-02T14:04:07Z Scribus electronicus 3672 437587 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == {{-spodiv-TCHIV|eye|ɛj}} === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{Bdj|clavĭcŭla|sourd=la|pitite clé}}, dj' ô bén li minme tcherpinte ki «[[clavete]]». === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|ʧi.'vɛj|ʧy.'vɛj|ʧy.'viːj|ʧɛ.'viːj|ʧy.'viː}} {{BS|ey}} ** {{pzc}} {{AFE|ʧi.'vɛj}} * {{Ric|tchi·veye}} === {{H|sustantif|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{f}} # pitite ronde bårete di bwès, u d' fier metowe po fé tni eshonne deus pîces. #* Clawer ene {{~}} e meur. {{s-rif|E203}} #* Djonde avou ene {{~}}. {{s-rif|E203}} #* Dissu l' pas d' ouxh di s' foidje, li tcheron dit ås troes galants: «Pusk' i paret k' mi feye vos a toumé ddins l' ouy, on n' frè pont d' egzamin e scrijhant dsu ene foye; Li ci d' vozôtes ki m' sårè li {{~|tchveye}} li pus bele wangnrè l' procès docôp po courtizer Adele.» #* Tot l’ monde vout vey Li ptit dint, blanc come do laecea, Ki stitche come ene pitite {{~}} Foû del grosse djoixhe di nosse gurzea. {{s-rif|MLol|p.140, « Li prumî dint »}} # {{antomeye|wa}} oxhea do dzeu do pî ki brike [[difoûtrinnmint]]. Li pårteye do coir etur li pî eyet l' djambe. #* Wayî dvins les broûlîs disca li {{~|tchveye}}. {{s-rif|E203}} #* Å minme moumint, ses pîs et ses {{~|tchveyes}} so rafoircixhît. I potcha so ses pîs et ataca a roter. {{s-rif|OAratJML}} #* Elle estént plinnes di bleus, di l' awinne del djambe disk' al {{~}}. {{s-rif|LMver}} #* Nouv moes k' ça deure, li balon: (…) çou k' ele poite e s' vinte ki lyi infele ses {{~|tchveyes}} {{s-rif|JBmv|p. 37}} ==== {{H|ratourneures}} ==== # {{r|[[aveur ene tchiveye po stoper tos les trôs]]}} # {{r|[[èn pus tni ni a tchveyes ni a clås]]}} : toumer e bokets, tot cåzant d' ene usteye. # {{r|[[èn pus tni ni a tchveyes ni a broke]]}} : esse tot [[discatibulé]], fizicmint u morålmint, tot cåzant d' ene djin. # {{r|[[ostant d’ trôs, ostant d’ tchiveyes]]}} ==== {{H|parintaedje}} ==== * [[tchiviyete]] * [[tchiviyî]] * [[distchiviyî]] ==== {{H|sinonimeye}} ==== * (pitite ronde bårete di bwès): [[broke]], ([[tirante broke]]), [[bosson]] ==== {{H|dizotrins mots}} ==== [[wesse#Walon 2|wesse]], [[brokete]], [[tchiviyete]], [[lambert]], [[govion]] / [[godjon]], [[sclimbea]], [[clipea]], [[sera]], [[stitchete]], [[stitchea]], [[doetoe]], [[fåsset]], [[boute-foû]] / [[tchesse-foû]] / [[tchesse-clå]], [[clé]], [[coûtroe]] ==== {{H|ortografeyes}} ==== <section begin="orto"/> {{Orto | chiveie / g’veie = E89, E177a:chiveie | chivèie / jvèie = E203 | tchèvèye / djvèye = E165 | tchiveye / tchveye = R10 | tchivèye / dj'vèye = E1,E170 | tchiviye / tchviye = C8 | tchuvêye / djvêye = E34 | tchuvîe / tchfîe = S0 | tchuviye / tchviye = S117  | chuveie = E212 | tchèvîye = O4 | tchuvî.ye = S109  | tch' fîye = S36 |- = C13 }}<section end="orto"/> ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|pitite ronde båre di bwès po rdjonde deus pîces |fr= {{t+|fr|cheville}} }} {{ratour|oxhea do dzeu do pî |es= {{t+|es|tobillo}} |fr= {{t+|fr|cheville}} }} ==={{H|VE}}=== {{wp|tchiveye (discramiaedje)}} 48734pnm402e62dh38z4fba8etfzyy9 tchôkî 0 14989 437582 431006 2026-10-02T13:19:59Z Scribus electronicus 3672 437582 wikitext text/x-wiki {{MR|tchoker}} == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{Bdj|calcare|sourd=la|foler}}, pal voye do {{p|chauquier|fro}} (Haust), racuzinåve avou l' {{p|côcher|fr}}, {{caw|î|v|wa}}, {{FEW|2|63}}. === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|ʧõ.'kiː|ʧoː.'kiː|ʧyː.'kiː|ʧɔ̃.'kiː|ʧɔ̃.'ki|ʧɔ̃.'ke|ʧɔ̃.'kɛ|ʧuː.'kiː}} {{BS|ô}} ** {{pzc}} {{AFE|ʧõ.'kiː}} * {{Ric|tchô·kî}} === {{H|viebe|wa}} === {{-colouk-|tchô}} {{~}} #{{vc}} fé [[moussî]] (ene grosse sacwè dins on [[trô]]). #* {{~|Tchôkî}} l' broke e trô divant del tchessî a côps d' ma. {{s-rif|E1}} #* {{~|Tchôkîz}} on bwès dins l' feu ! #* Li Veye est la, come ene brouweur. On n’ î voet gote. Il î fwait grand. On nos î {{~|tchôke}} cwand l’ prumire eure Sone tot a poenne a nosse cadran. {{s-rif|JCmp|« Quî sét ?», 1909, p.134}} #{{vc}} fé [[bodjî]] dvant tot fjhant ene foice dissu. #* {{~|Tchôke}} ça pus lon ! #* Li hertcheu {{~|tchôke}} si berlinne divant lu. {{s-rif|E1}} #* I s' kihoudrixheut avå l' tchambe, {{~|Tchôcant}} les tcheyires dvant lu. {{s-rif|MLol|p.144, « Lès prumîs pas »}} #* -Wice estoz vs ? Dji vs vén {{~}}. -Cial, sol balançwere. {{s-rif|PHT|ratourtnant ''Tchantchès, c'èst po rîre'', 2023, p.42}} # {{vc}} [[stinde]]. #* TONTON. - Endè rvoloz vs co ene ? MOTROGNÅRD (tot {{~|tchôcant}} s' vere). - Dji n' rifuze måy bateme. Del bwesson come çoula, ça freut rlever on moirt ! {{s-rif|ERtp|1884, Ake I, Sinne XI, v. 194-195}} #{{vc}} dimander cint côps li minme sacwè a (ene sakî). #* I m' a co vnou {{~}} po k' dji lyi dene di l' ovraedje. {{s-rif|O0}} #{{vc}} [[bôrer]] (rimpli astok). #* Vola vosse banse plinne et {{~|tchôkeye}}. # [[herer]], [[mete]]. #* Dji {{~|tchôke}} tot çoula dzo m' bresse, Tot d' on côp, vla k' on m' mostere Kimint k' on faleut aspoyî Po schover dins les creveures Et n' nén leyî do broûlî. {{s-rif|FrBcj|1852}} #* Après aveur corou tot come on djonne polén, Potchî, foutrumassé avå l' waide, [...]Li gamén, fornåjhi, pind l' aiye, et s' lait {{~}} Dvins l' grand lét ki sint bon. Bén vite, i s' essoctêye. {{s-rif|MLol|p.146, « Bébé nâhî »}} #* C' est la k' nosse mere, po ls acoujhnaedjes, Nos {{~|tchôca}} cint feyes e gadot, Et k' nosse pere, tot rintrant d' l' ovraedje, Nos båjhive tot disfijhant s' sårot. {{s-rif|JDcoh|1939, p.99, ''Amoûr di payisan'' (1934)}} #* {{lang|wa-fel|Monmon, li, ni saureut dîre come èlle èst faîte, si-t-Agnès. En rotant èchone, èle '''tchôke''' si mwin o l' sène,… come il-ont dromedinè zias deûs, raupin èt maraye, en 'nn'alant è scole.}} {{s|ALal|Li ptit Bert}} # {{vc}} siervi (ene poye, ene frumele d' oujhea), tot djåzant d' on [[cok]], d' on måye di moxhon. #* Si vos vloz mete vos oûs a-z acover, i vs fåt èn ôte cok po {{~}} vos poyes. # {{vsc}} ''(Wisconsene)'' fé l' ake di môpliyaedje. # {{vc}} [[emacraler]]. #* L' efant ki vént å monde inte onze eures et meynute serè {{~}}. {{s-rif|O0}} # {{vcnd|so}} bouter, poûssî foirt (so ene sacwè). #* Il esteut tins d' {{~}} so l' ovraedje. #* I n' fåt nén låtchî, c' est a {{~}} dsu a moirt ! # {{vsc}} {{houy|wa}} vini foû, tot djåzant d' on meur di [[taeye]] di [[houyire]], avou risse di [[ralaedje-plin]]. #* Les måjhires {{~|tchôkèt}}. #* Li taeye {{~|tchôke}}. # {{np-vprC}} # {{vsdj}} {{houy|wa}} risker d' aveur on [[ralaedje-plin]]. #* I tchôke el taeye: i fåt lever l' daxhe. ==== {{H|ratourneures}} ==== # {{r|[[tchôkî e l’ tiesse]]}} ## {{r|[[si tchôkî e l’ tiesse]]}} # fé bodjî : ## {{r|i n' va nén pus lon k' on nel '''tchôke'''}} : c' est on [[nawe]]. ## {{r|{{~}} (ene sakî) å cou}} : ### el [[poûssî]] pa padrî. ### el fé [[ovrer]]. # bouter so : ## {{r|{{~}} al rowe}} : bouter al tcherete (aidî reyussi ene sacwè). # moussî : ## {{r|si {{~}} el påter mågré l' Bon Diu}} : moussî di tote foice dins on raploû, dins ene fiesse wice k' on n' vos vout nén. # {{r|tchôkî do cou}} #* Por mi, dj' a candjî d' mestî. Di vzel dire i gn a nole honte ; Dj' a rpris onk ki m' dût bén mî : Dji {{~|tchôke do cou}}, dji saetche li ponte. {{s-rif|FrBcj|1852, ''Li châss’ di sôïe'', p.121}} # {{r|[[tchôkî l’ tcherete divant les boûs]]}} # {{r|[[tchôkî so l’ ovraedje]]}} ==== {{H|parintaedje}} ==== * [[tchôke]] * [[tchôca]] * [[tchôcaedje]], [[tchôcmint]], [[tchôcåjhe]] * [[tchôcant]] (''tchôcants ouys'') * [[tchôkeu]], [[tchôkeuse]], [[tchôcresse]] * [[tchôkeure]] * [[ritchôkî]] * [[fortchôkî]] * [[kitchôkî]] ==== {{H|mots d’ aplacaedje}} ==== * [[tchôkî evoye]] ==== {{H|sinonimeye}} ==== * (fé moussî sacwè) [[fôrer#Etimolodjeye 2|fôrer]], [[herer]], [[tchiker]], [[stitchî]]. * (fé bodjî) [[tchôkî evoye]], [[bouter]], [[poûssî]], [[bôrer]]. * (v.s.c., [[travayî]] foirt) : [[ovrer]], [[bouter]], [[bôrer]] ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | chôkî = E89,E203 | chôki = E177a,E212 | {{=wis|chu kee|tchôkî}} (sex) = C74 | tchaukî = O4 | tchôkè = C8 | tchôkî = R10,R13 | tchoûkî = C8 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|fé moussî |fr= {{t+|fr|enfoncer}}, faire {{t+|fr|pénétrer}}, {{t+|fr|introduire}}, {{t+|fr|mettre}}, {{t+|fr|fourrer}}; ''{{np2}} el tiesse'' : {{t+|fr|bourrer}} dans le crâne. |ary= {{t+|ary|دخّل|ral=dekhkhel}} }} {{ratour|fé bodjî |fr= {{t+|fr|pousser}}, {{t+|fr|déplacer}}; ''i n' va nén pus lon k' on nel tchôke'' : il n'a aucune [[initiative]], c'est un [[paresseux]]; ''tchôkî å cou'' [[remuer]], [[stimuler]] }} {{ratour|dimander cint côps li minme sacwè a (ene sakî) |fr= {{t+|fr|importuner}}, {{t+|fr|harceler}}, {{t+|fr|solliciter}} }} {{ratour|siervi (ene poye, ene frumele d' oujhea) |fr= {{t+|fr|côcher}}, {{t+|fr|couvrir}} }} {{ratour|emacraler {{Lka-ra|emacraler}} }} {{ratour|v.s.c., ± bouter {{Lka-ra|ovrer}} }} === {{H|pårticipe erirece|wa}} === {{PE=}} # [[emacralé]]. #* L' efant ki vént å monde inte onze eures et meynute serè {{~}}. {{s-rif|O0}} # k' a yeu ou [[tchôcmoir]] #* Dj' a co stî {{~}} cisse nute ci; c' est dandjreus d' aveur bevou do foirt cafè. ==== {{H|Reu}} ==== # {{r|esse {{~}} del marke}} : aveur ene [[tchôde marke]] (on tchôcmwår). 59wluxguin7vuplqoqdag3g30tc7fp8 hatchî 0 30776 437595 428236 2026-10-02T14:42:34Z Scribus electronicus 3672 Amidraedjes 437595 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye}} === {{Bdj|hatche}} {{caw|î|v}}. === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|ha.'ʧiː|hɛ.'ʧiː|a.'ʧiː|a.'ʧi}} {{Hp}} ** {{pzc}} {{AFE|ha.'ʧiː}} * {{Ric|ha·tchî}} === {{H|viebe|wa}} === {{~}} {{vc}} {{codj|wa|come=waitî}} # {{coujh|wa}} côper e ptits bokets (tot djåzant d' tchåt). #* {{~|Hatchî}} a meye bokets. {{s-rif|E203}} #* {{~|Hatchî}} del tchår. {{s-rif|E1}} # [[spiyî]] avou ene hatche. #* Il î corèt abeymint Avou leus hatches et leus coides Po {{~}} wice k' i gn a rén I gn a nén des pus adroets. {{s-rif|FrBcj|1852}} # distrure, touwer tot s' batant. #* {{~|Hatchî}} on redjumint. {{s-rif|E203}} #* A vosse mwin gåtche, c' est les Vervîtwès, et a mwin droete, c' est les Lidjwès, et droet dvant vos, c' est les Holandès, loukîz les bén come i {{~|hatchèt}}. {{s-rif|FrBcj|1852, ''L’antermagique'', p.74}} #* {{lang|wa-fel|— Lès côps d’halbådes di sès sôdårs tchèrpintés d’plonk, Lès rôl’mints dèl tonîre qui {{~|hatchît}} sès rampårs — C’èst l’coûr plin d’djalos’rèye qui l’djâle potche so nosse monde…}} {{s|JMtdc|1932, p. 17}} # må djåzer on lingaedje. #* {{~|Hatchî}} l' flamind. {{s-rif|E203}} ==== {{H|ratourneures}} ==== # {{r|on n’ såreut {{~}} sins fé des schetes}} ==== {{H|parintaedje}} ==== * [[hatchisse]], [[hatchêye]], [[hatcheure]] * [[hatchrece]], [[hatchwere]], [[hatchåd]] * [[hatchaedje]], [[hatcheu]], [[hatchreye]] * [[hatchrote]] * [[cohatchî]], [[discohatchî]], [[rihatchî]] * [[hatchoter]] ==== {{H|mots vijhéns}} ==== {{Boesse|c=2|tite=côper a ptits bokets| * [[cotaeyî]] * [[discotaeyî]] }} ==== {{H|ortografeye}} ==== {{Orto | hatchî = E1,R9,R10 | atchî = C9,C106,O0,O3,O4,O51 | atchi = C1,C13 | hètchî = E1 | hachi = E89 | hachî = E203 | xhechi = E212 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour |fr= {{t+|fr|hacher}} }} {{ratour| |fr= détruire à la hache, {{t+|fr|écharper}} }} {{ratour|distrure, touwer tot s' batant |fr= {{t+|fr|pourfendre}}, {{t+|fr|terrasser}} }} === {{H|pårticipe erirece|wa}} === {{-perwa-î|hatch}} {{~}} {{o}} # {{PE|hatchî}}. === {{H|addjectif|wa}} === {{-addjwa-î|hatch}} {{~}} {{o}} # må fwait, sins nole sogne. #* On ovraedje k’ est {{~}}. {{s-rif|E1}} mbubmo2e2dxpj61q4cqi0wbdl852izc 437596 437595 2026-10-02T14:43:33Z Scribus electronicus 3672 437596 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye}} === {{Bdj|hatche}} {{caw|î|v}}. === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|ha.'ʧiː|hɛ.'ʧiː|a.'ʧiː|a.'ʧi}} {{Hp}} ** {{pzc}} {{AFE|ha.'ʧiː}} * {{Ric|ha·tchî}} === {{H|viebe|wa}} === {{~}} {{vc}} {{codj|wa|come=waitî}} # {{coujh|wa}} côper e ptits bokets (tot djåzant d' tchåt). #* {{~|Hatchî}} a meye bokets. {{s-rif|E203}} #* {{~|Hatchî}} del tchår. {{s-rif|E1}} # [[spiyî]] avou ene hatche. #* Il î corèt abeymint Avou leus hatches et leus coides Po {{~}} wice k' i gn a rén I gn a nén des pus adroets. {{s-rif|FrBcj|1852}} # distrure, touwer tot s' batant. #* {{~|Hatchî}} on redjumint. {{s-rif|E203}} #* A vosse mwin gåtche, c' est les Vervîtwès, et a mwin droete, c' est les Lidjwès, et droet dvant vos, c' est les Holandès, loukîz les bén come i {{~|hatchèt}}. {{s-rif|FrBcj|1852, ''L’antermagique'', p.74}} #* {{lang|wa-fel|— Lès côps d’halbådes di sès sôdårs tchèrpintés d’plonk, Lès rôl’mints dèl tonîre qui {{~|hatchît}} sès rampårs — C’èst l’coûr plin d’djalos’rèye qui l’djâle potche so nosse monde…}} {{s|JMtdc|1932, p. 17}} # må djåzer on lingaedje. #* {{~|Hatchî}} l' flamind. {{s-rif|E203}} ==== {{H|ratourneures}} ==== # {{r|on n’ såreut {{~}} sins fé des schetes}} ==== {{H|parintaedje}} ==== * [[hatchisse]], [[hatchêye]], [[hatcheure]] * [[hatchrece]], [[hatchwere]], [[hatchåd]] * [[hatchaedje]], [[hatcheu]], [[hatchreye]] * [[hatchrote]] * [[cohatchî]], [[discohatchî]], [[rihatchî]] * [[hatchoter]] ==== {{H|mots vijhéns}} ==== {{Boesse|c=2|tite=côper a ptits bokets| * [[cotaeyî]] * [[discotaeyî]] }} ==== {{H|ortografeye}} ==== {{Orto | hatchî = E1,R9,R10 | atchî = C9,C106,O0,O3,O4,O51 | atchi = C1,C13 | hètchî = E1 | hachi = E89 | hachî = E203 | xhechi = E212 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour |fr= {{t+|fr|hacher}} }} {{ratour| |fr= détruire à la hache, {{t+|fr|écharper}} }} {{ratour|distrure, touwer tot s' batant |fr= {{t+|fr|pourfendre}}, {{t+|fr|terrasser}} }} === {{H|pårticipe erirece|wa}} === {{-perwa-î|hatch}} {{~}} {{o}} # {{PE|hatchî}}. === {{H|addjectif|wa}} === {{-addjwa-î|hatch}} {{~}} {{o}} # må fwait, sins nole sogne. #* Come si ovraedje est {{~}} ! {{s-rif|E203}} #* On ovraedje k’ est {{~}}. {{s-rif|E1}} ==== {{H|ratourneures}} ==== # {{r|[[hatchî al cougneye]]}} jktf4c6m3h0vax44v840u5iu2h2i015 hagneure 0 36717 437611 412079 2026-10-02T23:40:06Z Scribus electronicus 3672 Egzimpe 437611 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{BdjV|A|hagn|hagnî}} {{caw|eure|s|wa}}. === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}}{{AFE|ha.'ɲøːʀ|ha.'ɲɔʀ|a.'ɲuːʀ|a.'ɲuʀ}} {{Hp}} ** {{pzc}} {{AFE|ha.'ɲøːʀ}} * {{Ric|ha.gneure}} === {{H|sustantif|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{o}} # {{med|wa}} plaece do coir k' a stî hagneye (pa des dints). #* {{~|Hagneure}} d' on malåde tchén. {{s-rif|E203}} # plaece do coir k' a stî pikêye (d' èn inseke, d' on sierpint). #* {{~|Hagneure}} di pouce. {{s-rif|E203}} # [[froedeur]]. #* Li tere, veve di tote si verdeure, Disk' å prétins, Va djemi dzo l' trop foite {{~}}, Do måva tins. {{s-rif|JVpr|1897, "Les qwate saisons", p.66}} # tinrûle hagnaedje sol pea d' on [[gnognot]]. #* Ele kitournéve si ptite divins ses bresses et lyi fjheut des dôsses so ses tchifes k' estént pus beles ki des pemes d' amour, a foice d' î mete des båjhes et des {{~s}}. {{s-rif|JVpa|1896}} ==== {{H|sinonimeye}} ==== {{Lka-si|hagnaedje}} ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | agnur' = O4 | agnure = C8, O0,O3,O90 | agnûre = C1,C9,C13, O2 | hagneûr = E203 | hagneure = R10 | hagneurre = E89 | hègnâre = E34 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{Lka-ra|hagnaedje}} === {{H|VE}} === *{{wp|hagneure}} *{{wp|hagneure di tchén}} on69p6fzdbsxjbv16hdr16i81mjkmrj haeyåve 0 38159 437615 429121 2026-10-03T00:04:47Z Scribus electronicus 3672 Egzimpe 437615 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye}} === {{BdjV|A|haey|haire}}, {{caw|åve|a+s|wa}}; ki pout esse haeyou. === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|hɛ.'jɔːf|ha.'jɔːf|hɛ.'jaːf}} {{BS|ae|-}} {{BS|å}} ** {{pzc}} {{AFE|hɛ.'jɔːf}} * {{Ric|hae.yåve}} === {{H|addjectif}} === {{-addjwa-|o=haeyåve|f=haeyåve}} {{~}} {{o&f-a}} {{a-pdvpdr}} # k' on voet, k' on n' fwait nén voltî. #* Ké {{~}} tins ! #* C' est ene sacwè d' {{~}} cwand i fåt rawårder si lontins {{s-rif|E200}} #* Dji hai cist ome la : c' e-st on {{~}} pindård. {{s-rif|E203}} #* C' est on {{~}} ovraedje a fé {{s-rif|E34}} #* Rén d' pus {{~}} ki d' aveur des pouces e s' lét {{s-rif|E1}} #* « Dj’ årè m’ manoye cwand dj’ rinterrè, Djôzef e-st on si {{~}} rowe.» {{s-rif|JVbtf|« Pitite pâquète », 1893, p.71}} #* Ké pouri Chtroumf, ci la ! On {{~}} tchén, awè ! {{s-rif|PHTchb|2021, {{p.|32}}}} # copurade, k' est todi grigneus, tot djåzant d' ene djin k' a on mannet caractere ki fwait k' on l' haeyixh. #* C'est ene {{~}} feme. #* On {{~}} efant. #* Mi maråsse e-st ene laide {{~}} feme. {{s-rif|E203}} #* Ki t' es pår ouy {{~}} {{s-rif|E34}} #* On {{~}} pindård {{s-rif|E1}} #* Tot divnant vî, i dvént {{~}} {{s-rif|E213}} #* I lyi vént des rujhes; c' est po ça k' il est si {{~}} {{s-rif|E200}} #* I sont totsu {{~}} onk ki l' ôte {{s-rif|E200}} #* Ele est {{~}}, ele tosse, et ses beas ouys plorèt. {{s-rif|JVpr|(1897), "Bèneie ange", p.75}} #* Bon Diu, don, vs estoz bén {{~}}, Vos n' acontez rén d' çou k' dji vs di, Ca vos vs mostrez vormint contråve A tos mes dzirs, tot vs schouwant d' mi. {{s-rif|JDcoh|1939, p.118, ''Li brave Nanète'' (1910)}} #* Si dji n' î prind nén asteme, dji va divni haire, dji va tourner a viye {{~}} feme {{s-rif|GBel}}. # foirt soyant. #* Rén d' pus {{~}} ki d' aveur des pouces e s' lét. {{s-rif|E203}} # foirt målåjhey (tot djåzant d' èn efant). #* Avou tot çoula, dj' so l' pere Do pus {{~}} des efants. {{s-rif|TBowp|''Ji d'véve ine dette â bon Diu'', 1886, p.16}}[[File:Toussaint Brahy œuvres wallonnes posthumes 1892 odio 24.wav]] ==== {{H|ratourneures}} ==== # {{r|haeyåve tchén}} : [[traitaedje]] po on [[grigneus]]. #* I n' sait çk' i vout; c' est on {{~|haeyåve tchén}} {{s-rif|E34}} ==== {{H|parintaedje}} ==== [[haeyåvmint]] ==== {{H|sinonimeye}} ==== * (k' on voet, k' on n' fwait nén voltî) : [[haemåve]], [[pelant]], [[soyant]] * (k' a on mannet caractere) : [[grigneus]], [[haire]] ==== {{H|sipårdaedje}} ==== {{WL}} ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | haeyåve = R9,R10 | haïâf = E203 | haïâve = E89 | hayåv′ = E213 | hayåve = E1 | hèyanve = E165 | hèyåve = E34 | hèyâve = E145,E200,E212b, S0 | xheave = E212 |- = C8, R13 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|k' on voet, k' on n' fwait nén voltî |fr= {{t+|fr|détestable}}, {{t+|fr|haïssable}}, {{t+|fr|odieux}}, {{t+|fr|désagréable}}, {{t+|fr|ennuyeux}}, , {{t+|fr|maussade}} }} {{ratour|k' a on mannet caractere |fr= {{t+|fr|grincheux}}, {{t+|fr|acariâtre}}, {{t+|fr|hargneux}}, {{t+|fr|insupportable}}, {{t+|fr|associal}}, {{t+|fr|intraitable}}, {{t+|fr|d’humeur chagrine}}, {{t+|fr|exigent}} }} === {{H|sustantif|1}} === {{-su-}} {{~}} {{o}} # onk k' est haeyåve. #* On n' voet nouk k' i fwaiye li {{~}}Po ndè goster. {{s-rif|JKlc|1889, ''On régal'', p.17}} === {{H|sustantif|2}} === {{-su-}} {{~}} {{o}} # {{bota|wa}} [[cou-d'-tchén]] ([[grete-cou]]). ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|{{Lka-ra|grete-cou}} }} fbirtp9qgh737msmfp2xqcf6uywglvn aler å bwès sins cougnet 0 40983 437602 282761 2026-10-02T15:28:23Z Scribus electronicus 3672 437602 wikitext text/x-wiki =={{L|wa|bl}}== === {{H|etimolodjeye|}} === {{Sh-m|aler|å|bwès|sins|cougnet}} === {{H|vierbire|wa}} === {{~}} # [[eterprinde]] [[ene sacwè]] sins les [[usteye]]s, les [[cwårs]] k' i [[fåt]]. ==== {{H|sinonimeye}} ==== * [[aler a tchvå so ene ecnêye]] ==== {{H|variantes}} ==== * [[aler å bwès sins cougnêye]] ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour |fr= {{t+|fr|ne pas avoir les moyens de ses ambitions}} | }} o94qb8s2qv9mhzw4ksqcgkf4usdoyd1 437603 437602 2026-10-02T15:28:39Z Scribus electronicus 3672 437603 wikitext text/x-wiki =={{L|wa|bl}}== === {{H|etimolodjeye|}} === {{Sh-m|aler|å|bwès|sins|cougnet}} === {{H|vierbire|wa}} === {{~}} # [[eterprinde]] [[ene sacwè]] sins les [[usteye]]s, les [[cwårs]] k' i [[fåt]]. ==== {{H|sinonimeye}} ==== * [[aler a tchvå so ene ecnêye]] ==== {{H|variantes}} ==== * [[aler å bwès sins cougneye]] ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour |fr= {{t+|fr|ne pas avoir les moyens de ses ambitions}} | }} f0a0uoynkz7pz24jzrd4bn1a4m4ixsv hatcha 0 43423 437594 408389 2026-10-02T14:33:23Z Scribus electronicus 3672 Amidraedjes 437594 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{Ddm|wa}} {{bdjMB}} «tcha» (brut d' cåzaedje sins rlaye), avou ridaedje TCH = H å prumî pî. === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|ha.ʧa}} {{c1pr}} {{Hp}} ** {{pzc}} {{AFE|ha.ʧa}} * {{Ric|ha·tcha}} === {{H|sustantif|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{o}} # djonne feye (mine eto djonne ome) ki djåze beacôp et n' est waire serieus. #* Elle a stou dire a cfesse k' elle aveut loumé s' vijhene {{~}}. {{s-rif|E203}} #* On ptit {{~}} ki mete li pufkene tocosté. {{s-rif|E1}} # djonne feme k' on hante avou leye. #* Efant, n’ f(jh)oz måy plorer vosse mame; (…) Fiestixhoz l’ come tins d’ vosse djonnesse; Pus tård si vs avoz kéke {{~}}, Ele respecteyrè vosse blanke tiesse, Tot s’ rapinsant s’ boune viye mama {{s-rif|JMign|dins l' tchanson «[[w:Mame (tchanson da Mignolet)|Mame}]]»}} # {{tinr|wa}} pitite feye. #* Et tot avå nosse rowe, ci n’ est k’ sirès tcheretes ; On n’ voereut nén moussî dizo l’ rôle mi haguete. Mon Diu, wice sereut i dåré, mi ptit {{~}} ? {{s-rif|JVpr|1897, «Ses prumîs pas», p.114}} ==== {{H|ratourneures}} ==== # {{r|Rowa Hatcha|cat=npl}} : no d' ene plaece di [[Serè]] ==== {{H|sinonimeye}} ==== * (grandiveuse djonne feye) : [[tchalmarete]] * (djonne feme k' on hante avou) : [[mayon]] * (djonne ome) : [[tchirliket]] ==== {{H|sipårdaedje}} ==== {{WL}} ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | hacha = E203, G0 | hatcha = E1 | hatchat = E89 |- = R13 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|djonne feye waire serieuse |fr= {{t+|fr|péronnelle}} }} {{ratour|djonne ome ki djåze po n' rén dire |fr= {{t+|fr|freluquet}}, {{t+|fr|babillard}} }} === {{H|addjectif|wa}} === {{~}} {{n-c}} # ki djåze bråmint et n' nén esse serieus. #* Dji nel croe nén, elle est trop {{~}}. {{s-rif|E203}} {{s-rif|E1}} lln942ameeg1x9lv7rahgt7peijdn9s tchivålet 0 44802 437593 421645 2026-10-02T14:26:13Z Scribus electronicus 3672 Egzimpe 437593 wikitext text/x-wiki [[File:Hårpe ås toutches tchivalet.jpg|thumb|Tchivålet d' violon]] == {{L|wa}} == {{-spodiv-TCHIV|ålet|alɛ}} === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{BdjB|tchivål|tchivå}}, {{{{caw|et|s|wa}}}} === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|ʧi.va.lɛ|ʧi.vɔ.lɛ|ʧy.va.lɛ|ʧɛ.va.lɛ}} ** {{pzc}} {{AFE|ʧi.va.lɛ}} * {{Ric|tchi.vå.let}} === {{H|sustantif|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{o}} # pitite [[gade]] ki l' [[pondeu]](se) mete si toele dissu, po [[ponde]]. #* Metoz vost ovraedje so li {{~|tchvålet}}, vs åroz pus åjhey. {{s-rif|E203}} # {{muzi|wa}} pîce do [[violon]] ki les coides sont-st [[a tchvå]] dsu, et ki [[permete]] leu [[reglaedje]]. ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | chivolet / jvolet = E203 | tchivolèt / dj’volèt = E1,E170 | tchuvalet, tchvalet = S117 | tchivalè, tchvalè = C8 | dj’volèt = G205 | tchfalèt = S109 | gvolet = E89 |- = R13 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|gade di pondeu |fr= {{t+|fr|chevalet}} }} {{ratour|pîce do violon |fr= {{t+|fr|chevalet}} }} cnuwmslyzezgtssj3c5fhgowkwmnbez schågne 0 46134 437609 425920 2026-10-02T23:35:57Z Scribus electronicus 3672 437609 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == <gallery> Feve schågne drovowe1.jpg|Schågnes di feve. </gallery> {{-SCH-}} === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{Bdj|sourd=la|*excarnea}}, do latén « {{loyén|carnem|la}} » (« tchå »), racuzinåve avou l’ {{p|escargne|fro|wa}} et « {{loyén|escarne|la}} » (« çou ki resse cwand on-z a rsaetchî l’ tchå », ey adon nén bon a magnî). === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|hɔːɲ|ʃoːɲ|skoːɲ|skʀoːj}} {{BS|sch}}, {{BS|å}} ** {{pzc}} {{AFE|skɔːɲ}} {{pzc0}} * {{Ric}} === {{H|sustantif|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{f}} # {{bota|wa}} [[ewalpeure]] do frut d’ ene påwionacêye (pitit poes, feve). #* {{lang|wa-fel|A dj’ vèyu ? Nos stindéyes di vèt’, au mwès d’ maîy, Nos pachis cafloris, avou l’ bon timps, Nos stindéyes di '''scaugnes''' d’oûs d’ l’èsté. Nos pawas dins lès chavéyes.}} {{s|JDes|''Dêrènes bates'', ''Mélin'', 2014}} # {{bota|wa}} {{stin}} [[ewalpeure]] d’ on setch frut (djaeye, amande, noejhe). #* On dene sovint des djaeyes a kî n' les sait croxhî ; Mins mi, si dj' end aveu, alez, les {{~s}} rôlrént ! {{s-rif|ERtp|1884, Ake I, Sinne I, v. 15-16}} # {{zolo|wa}} ewalpeure d’ èn [[oû]]. #* I tchaftêye come onk k' e-st al fiesse ; Si frumele potche tot åtoû d' lu, Come po lyi dire k' on Ptit Djezus Foû del {{~}} torade boutrè l' tiesse. {{s-rif|JVpr|(1897), "On noié d'vins n'gaioule", p.58}} # {{zolo|wa}} {{stin}} deure boket d’ ene mole biesse (caracole, moule), la k’ ele s’ î mete a houte. #* Dji rinte dins m’ foyer come ene caracole dins s’-n {{~|eschågne}}. {{s-rif|Franz Michaux, ''Quand i r’véra'', 1943, p. 21}} # {{mocr|wa}} [[clicote|clicotes]], [[håde|hådes]]. #* I n’ voet nén, l’ pôve laid mascråwé, Cou k’ i ravize divins ses {{~s}} : I croet tot bounmint k’ il ahåye Ås djins ki riyèt del vey passer. {{s-rif|JVpr|(1897), «On bai prince», p.107}} ==== {{H|sinonimeye}} ==== * (ewalpeure des fruts des påwionacêyes) [[hotche]] ; {{Lka-si|schåfe}} * (ewalpeure d’ èn oû) [[schåfe]], [[schafiote]] ; {{Lka-si|schåfe}} ==== {{H|sipårdaedje}} ==== {{WL}}, {{WM}} ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto|croejh=Su | hâgn = E203 | hâgne = E89 | hågne = E1 | {{=fon|ɦâne|hyâne}} = E145 | schågne = R10 | scaugne / sicaugne = C8,C62 | scrauye / sucrauye = S117 | scråye / sucråye = S117 | scrôgne = S109 | iscaugne = [!s20es] Franz Michaux | sucrågne = S117 | sucraugne = S117 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|ewalpeure do frut d’ ene påwionacêye {{Lka-ra|hotche}} |fr= {{t+|fr|gousse}} |en= {{t+|en|pod}} }} {{ratour|ewalpeure d’ èn oû {{Lka-ra|schåfe}} |fr= {{t+|fr|coquille}} }} {{ratour|deure boket d’ ene caracole |fr= {{t+|fr|coquille}}, {{t+|fr|carapace}} }} peu5ziwzu2z7l8jyhz73pgoc18crlpm hatchrece 0 49620 437608 407840 2026-10-02T23:32:46Z Scribus electronicus 3672 Amidraedjes 437608 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{V|hatchî}} {{caw|rece|a+s|wa}}. === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|haʧ.'ʀɛs|aʧ.'ʀɛs}} {{c1pr}} {{Hp}} ** {{pzc}} {{AFE|haʧ.'ʀɛs}} * {{Ric|hatch·rece}} === {{H|addjectif|wa}} === {{-addjwa-}} {{~}} {{o}} {{a-tpdr|wa}} # a vey avou l' hatchaedje. ==== {{H|mots d’ aplacaedje}} ==== [[plantche hatchrece]] === {{H|sustantif|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{f}} # {{mangonreye|wa}} plantche po ctaeyî l' tchå. # usteye do botchî po ctaeyî l' tchå. #* Kitaeyî on mantche di vea avou l' {{~}}. {{s-rif|E203}} # sôre di hepe. #* E vî hôt blok k’ est tot cpeté,Si noûve {{~}} e-st efoncêye ;Et li ctaeyeu, divins s’ pinsêye,A tot l’ air di sacraminter. {{s-rif|JVpr|1897, «Li k’tèieu d’bwès», p.95}} ==== {{H|sinonimeye}} ==== * (usteye po ctaeyî): [[hatchåd]]; {{Lka-si|hatchåd}} ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | hachress (hachoir) = E203 | hachresse (couperet) = E89 | hatcherèce = E1 | atcherèsse = C1,C106 | hatchrece = R10 |- = R13 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|plantche po ctaeyî |fr= {{t+|fr|hachoir}} }} {{ratour|useye po ctaeyî; {{Lka-ra|hatchåd}} |fr= {{t+|fr|hachoir}}, {t+|fr|couperet}} }} ==={{H|VE}}=== {{wp|hatchrece (discramiaedje)}} mwbhe88bzd42weudn4gzk8jara82p3d xhaxhler 0 51306 437614 431535 2026-10-02T23:59:25Z Scribus electronicus 3672 Egzimpe 437614 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{BdjMB}} «[[xhaxha]]» (brut d' riyaedje) {{dcaw|ler|v|wa}}. ==={{H|prononçaedje}}=== * {{AFEW}} ** {{prcoi}} {{AFE|ʃaʃ.le|ʃaʃ.lɛ|aʃ.le|aʃ.lɛ|haç.le|haχ.le|çaç.le|ʧaç.le}} {{36pr}} ** {{pzc}} {{AFE|ʃaʃ.le|odio=Wa xhaxhler xhaxhlé wa-fel chacheler.oga|ling=wa}} * {{Ric|xhaxh·ler}} === {{H|viebe|wa}} === {{-codjow-|troke=1|A=xhaxhl|B=xhaxhel|come=shofler}} {{~}} {{vsc}} # rire foirt. #* I {{~|xhaxhlént}} tertos å pus foirt. {{s-rif|E200}} #* Dj' a t avou bon d' les oyî {{~}}. {{s-rif|E203}} #* Ele {{~|xhaxhlêye}} po des réns. {{s-rif|E1}} #* Ele {{~|xhaxhele}} todi k' on l' etind dins tot l' vijhnåve. {{s-rif|C106}} #* Il åreut falou k' nos {{~|xhaxhlénxhe}} po lyi fé plaijhi. {{s-rif|C106}} #* Les deus ôtes ki, dji so seure, si tnént l' vinte po {{~}}, Fjhît ôre côp so côp tos les deus leus xhaxhlådes. {{s-rif|BSLLW|oteur =ERem|Bulletin de 1858, «[[w:Li savtî]]», 77-143}} #* Les låmes ki dj' råyrè foû d' leus ouys Åront l' agrès di m' fé {{~}}. {{s-rif|JVpr|1897, "Li vile mam'selle", p.22}} #* C’ est l’ franc riya des djoûs d’ prétins, Cwand l’ sourdaedje s’ abohnêye Et k’ afeye, po s’ moker do vint, On gros tchinne clintche si scheuve et {{~|xhaxhlêye}}. {{s-rif|JCmp|« Prima vera », p.95-96}} #* Ele rintere el cinse tot s’ evoyant ene båjhe å djonnea. Cwand ele est rintrêye, Pire endè va tot {{~|xhaxhlant}} come on pierdou. {{s-rif|JMvc|1926, p.15}} #* I m’ shonnéve bén, dê, mi ! responda l’ blanc bribeu. – Pacyince… nos î vénrans ! mamouya l’ neur. – Nén ouy, todi, fré ! xhaxhla l’ feme tot nd alant. {{s-rif|AXhi}} #* On les oyeut {{~}} disk' a d' l' ôte costé do viyaedje. {{s-rif|S117}} #* Elle esteut télmint gaiye; cwand ele xhaxhléve, c' esteut {{~}}. # {{criy|wa}} criyî, po ene agaesse. #* Les |agaesses {{~|xhaxhlèt}} {{s-rif|E200}} #* Et, tot {{~|xhaxhlant}}, li ribambele, Prinda si enondêye foû des clawsons. {{s-rif|MLol|p. 103, "Çou k' ratchaftént les vîs pénssons"}} ==== {{H|ratourneures}} ==== # {{r|si xhaxhler roed moirt}} #* Li prouve, c' est k' on repete tofer, Après {{~|s' aveur xhaxhlé roed moirt}} : Fåt k' on s' plaijhe ! {{s-rif|JDcoh|1939, p.112, ''Fåt qu’on s’ plaise'' (1922)}} ==== {{H|parintaedje}} ==== * [[xhaxhlêye]], [[xhaxha]] * [[xhaxhleu]], [[xhaxhlaedje]]; [[xhaxhla]]; [[xhaxhlåde]] * [[rixhaxhler]] ==== {{H|sinonimeye}} ==== [[djiper]], [[sclafyî]]; {{Lka-si|rire a sketer ses botnires}} ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | achelè = C1,C13 | acheler = C106 | achler = C9 | chachelè = C1 | chachler = S117 | chacheler = C106 | chach'ler = E1 | hahlé = E203 | hah’lé = E89 | hah'ler = E170 | har’ler = JMign | hyahyeler = E200 | shashler = E165 | tchah'ler = E1,E170 | xhaxhler = R10,R13 |- = S109 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|rire foirt {{Lka-ra|rire a s' disfåfiler l' botroûle}} |fr= {{t+|fr|rire aux éclats}}, rire bruyamment, rire à gorge déployée |en= to {{t+|en|burst out laughing}} |nl= {{t+|nl|schaterlachen}} |es= {{t+|es|reirse a carcajadas}} }} jrm05j7kqd50sub2zbnio5prdcbllp6 golêye 0 51808 437579 362035 2026-10-02T12:02:19Z Scribus electronicus 3672 Egzimpe 437579 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye|wa}} === Sorlon les disfondowes : * {{V|goler}}, {{caw|êye|s|wa}}. * {{Bdj|gueuye}}, {{caw|êye|s|wa}}. === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|gu.'lɛːj|gu.'leːj|gu.'leː}} ** {{pzc}} {{AFE|gɔ.'lɛːj}} * {{Ric|go·lêye}} === {{H|sustantif|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{f}} # grosse cwantité avalêye. #* (Il a vitmint) bevou ene {{~}} al botaye {{s-rif|C13}} #* Li leu n' è frè k' ene {{~}}. #* Les vatches å moes d' may magnèt-st a plinnès {{~s}}. {{s-rif|E1}} #* I n' est nén l' ome a leyî la ene boune {{~}}. {{s-rif|E1}} #* Li pôve diåle va haper ene {{~}} wice k' i pout. {{s-rif|E1}} ==== {{H|sinonimeye}} ==== * (cwantité d' likide k' on avale d' on côp): [[goirdjeye]] {{Lka-si|goirdjeye}} ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | gouléye = C8 | goulêye = S117 | goulée = S109 | golêye = R10  | gheulaie = E89 | geulaie = E89 | gueûlaie = E203 | gueûléye = C8 | gueûlêye = E1 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|cwantité d' likide k' on avale d' on côp {{Lka-ra|goirdjeye}} |fr= {{t+|fr|gorgée}}, {{t+|fr|goulée}} ''(grosse cwantité)'', {{t+|fr|lampée}} ''(grosse cwantité)'' }} c309j5r5nr1b1rd7qdg0s25jnfk0bjc aler a tchvå so ene ecnêye 0 56498 437598 385452 2026-10-02T15:03:33Z Scribus electronicus 3672 Amidraedjes 437598 wikitext text/x-wiki =={{L|wa|bl}}== === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{Sh-m|aler|a|tchvå|so|ene|ecnêye}} ==== {{H|vierbire|wa}}==== {{~}} # voleur fé ene sacwè mins sins î mete les cwårs, les moyéns k' i fåt. #* Cwate aidants c' est on patår; L' årdjint est fwait po rôler; L' ci k' {{~|va-st a tchvå so ene ecnêye}}; S' fwait pus nåjhi k' a roter {{s-rif|vî rime-rame, ramexhné pa [[w:Nicolas Lequarré|Nicolas Lequarré]]}} ==== {{H|sinonimeye}} ==== * [[aler å bwès sins cougneye]] ==== {{H|dizotrins mots}}==== * [[on n’ va nén a l’ aiwe avou ene banse]], [[c' est come do poujhî di l' aiwe divins ene banse]] ==== {{H|ratournaedjes}}==== {{ratour|voleur fé ene sacwè mins sins î mete les cwårs, les moyéns k' i fåt |fr= entreprendre quelque chose sans mesure, ne pas avoir les moyens de ses ambitions }} t9k5jy3fod42vd9bkbji9vdx3djdmpg ⴰⴱⴰⴷⵓ 0 58203 437606 288631 2026-10-02T20:59:50Z Àncilu 3632 fix 437606 wikitext text/x-wiki {{RA|zgh}} == {{L|zgh}} == * {{=ral}} [[abado]] * {{=ral}} [[ابَادو]] ===={{H|Or}}==== {{Orto|lang=zgh | ⴰⴱⴰⴷⵓ= TFN0 l° 11 | abadu = TFN0 l° 11 }} 93y7h34m3rep2tv85jse233qohqbxde 437607 437606 2026-10-02T21:00:59Z Àncilu 3632 437607 wikitext text/x-wiki {{RA|zgh}} == {{L|zgh}} == * {{=ral}} [[abadu]] * {{=ral}} [[ابَادو]] ===={{H|Or}}==== {{Orto|lang=zgh | ⴰⴱⴰⴷⵓ= TFN0 l° 11 | abadu = TFN0 l° 11 }} 59c796siy6s1bd7jyjg98iud7zjt64x xhaxhlåde 0 59501 437613 402853 2026-10-02T23:55:29Z Scribus electronicus 3672 Amidraedjes 437613 wikitext text/x-wiki =={{L|wa}}== ==={{H|etimolodjeye}}=== {{V|xhaxhler}} {{caw|åde|s|wa}}; {{çdom}} vinant do {{bdjMB}} «haha» (brut do rire) {{dcaw|låde|s|wa}}. === {{H|sustantif|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{f}} # [[riya]] ki resdondixh foirt. #* Ci n' a stou k' ene {{~}} divins les djins. {{s-rif|E1}} #* Les deus ôtes ki, dji so seure, si tnént l' vint po xhaxhler, Fjhît ôre côp so côp tos les deus leus {{~s}}. {{s-rif|BSLLW|oteur =ERem|Bulletin de 1858, «[[w:Li savtî]]», 77-143}} ==== {{H|ratourneures}} ==== # {{r|taper ene xhaxhlåde}} #* {{~|Taper des xhaxhlådes}}. {{s-rif|E1}} #* Adon, {{~|tapant ene xhaxhlåde}}, i lyi breya bén hôt : «Årè-t i bon, vosse mwaisse, cwand vs l' åroz dvins vos bresses ?» {{s-rif|HSpbd|"Li rvindje di l' åbe}} #* Po fé xhilter les clabots Nos årans l’ cocåde, S’ i fåt rire avou les sots, {{~|Tapans}} co {{~|ene xhaxhlåde}} ! {{s-rif|JCmp|« C’è-st-ine couyonåde», 1922, p.130}} {{djermon|wa}} ==== {{H|parintaedje}} ==== * [[xhaxhla]] * [[xhaxhlåd]] * [[xhaxhlaedje]] * [[xhaxhler]] * [[xhaxhleu]] * [[xhaxhlêye]] ==== {{H|sipårdaedje}} ==== {{WL}} ==== {{H|ortografeye}} ==== {{Orto | hahlâtt = E203 | hah’lâde = E89 | hah'låde = E1,E170 | xhaxhlåde = R10 |- = R13 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour| |fr= {{t+|fr|éclat de rire}} }} fp9vmniq21ee5r8vf18vha0oncwjqhr cougneye 0 60609 437600 426992 2026-10-02T15:07:44Z Scribus electronicus 3672 Amidraedjes 437600 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{V|cougnî}} {{caw|eye|s|wa}}. === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|ku.'ɲɛj|ku.'ɲɛ:j|ku.'ɲi:}} ** {{pzc}} {{AFE|ku.'ɲɛj}} * {{Ric|cou·gneye}} === {{H|sustantif|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{f}} # tiesse di grosse [[hepe]]. #* Emantchî et dismantchî ene {{~}}. {{s-rif|E203}} #* I fåt k’ on l’ åye al tere ! C’ e-st å toû des {{~s}} : Eles l’ atakèt på pî. Li bwès, deur come do fier, Tént bon conte les acseures des hagnantès usteyes. {{s-rif|HSpbd|1909, lijhåve e Feller et schoûtåve '''[[s:Li mwért di l’åbe (Haust, 1924)|cial]]'''}} # {{bo-pa|wa}} sôre di plat [[cougnet]] po côper l’ påsse. # {{im|wa}} biesse djin, ki n' sait rén fé pa leye-minme (come l' usteye, la k' on boket d' fier ni sait nén tuzer). ==== {{H|ratourneures}} ==== # {{r|[[aler å bwès sins cougneye]]}} # {{r|[[djeter l’ hatche après l’ cougneye]]}} # {{r|[[hatchî al cougneye]]}} ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | cougneie = E177a | cougneye = R10 | cougnèye = E1 | cougnêye = E1, S0 | cougnéye = O4 {{^|2}} | cougni = E212 | cougnîe = S0 | cougnîye = C1, O0 | kougnaie = E178 | kougneie = E89 | kougnèie = E203 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour |fr= {{t+|fr|cognée}} }} {{ratour|e boledjreye, påstedjreye |fr= {{t+|fr|coupe-pâte}} }} sl46nln7o0qm5x90aliwsu3hgf6m68m 437601 437600 2026-10-02T15:26:30Z Scribus electronicus 3672 437601 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{V|cougnî}} {{caw|eye|s|wa}}. === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|ku.'ɲɛj|ku.'ɲɛ:j|ku.'ɲi:}} ** {{pzc}} {{AFE|ku.'ɲɛj}} * {{Ric|cou·gneye}} === {{H|sustantif|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{f}} # tiesse di grosse [[hepe]]. #* Emantchî et dismantchî ene {{~}}. {{s-rif|E203}} #* I fåt k’ on l’ åye al tere ! C’ e-st å toû des {{~s}} : Eles l’ atakèt på pî. Li bwès, deur come do fier, Tént bon conte les acseures des hagnantès usteyes. {{s-rif|HSpbd|1909, lijhåve e Feller et schoûtåve '''[[s:Li mwért di l’åbe (Haust, 1924)|cial]]'''}} # {{bo-pa|wa}} sôre di plat [[cougnet]] po côper l’ påsse. # {{im|wa}} biesse djin, ki n' sait rén fé pa leye-minme (come l' usteye, la k' on boket d' fier ni sait nén tuzer). ==== {{H|ratourneures}} ==== # {{r|[[aler å bwès sins cougneye]]}} # {{r|[[djeter l’ mantche après l’ cougneye]]}} # {{r|[[hatchî al cougneye]]}} ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | cougneie = E177a | cougneye = R10 | cougnèye = E1 | cougnêye = E1, S0 | cougnéye = O4 {{^|2}} | cougni = E212 | cougnîe = S0 | cougnîye = C1, O0 | kougnaie = E178 | kougneie = E89 | kougnèie = E203 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour |fr= {{t+|fr|cognée}} }} {{ratour|e boledjreye, påstedjreye |fr= {{t+|fr|coupe-pâte}} }} m1qi5tq63n8ypoi8p0fcggbatscdka0 pîlåd 0 62071 437616 401047 2026-10-03T00:15:14Z Scribus electronicus 3672 Ortografeye 437616 wikitext text/x-wiki =={{L|wa}}== <gallery> Hedwig Edle von Malheim Friedländer Trost im Unglück.jpg|pîlåde Zimovka, mužjak (Pyrrhula pyrrhula) Eurasian Bullfinch, male.jpg|pîlåd </gallery> === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{BdjV|A|pîl|pîler}}, {{caw|åd|s|wa}}. === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|piː.'lɔː|piː.'laːi|piː.'loː}} {{BS|å}} ** {{pzc}} {{AFE|piː.'lɔː}} * {{Ric|pî·låd}} === {{H|sustantif|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{o}} # onk ki [[pîle]] toltins. #*Ké {{~}}, vosse Djozef ! i gnåwe tot d' djoû come on tchet d' traveure. #*Nozôtes, dji diréns k' c' est nén les '''pîlåds''' k' endalèt les prumîs {{s-rif|LMbba|p. 17}} #* Li ptite istwere ki dji m’ rapinse, E-st ene prouve k’ on n’ dene k’ ås {{~s}} Et ces la ki n’ savèt fé l’ fås Sont bén pus målureus k’ on n’ pinse. {{s-rif|JVvl|1901, p.70, “L’Onai d’ôr”}} # {{oujh|wa}} sôre d' oujhea avou ene rodje pwetrene, {{sla|Pyrrhula pyrrhula}} #* Les {{~s}}, avou leu goidje coleur di sonk et leu dos coleur di schaye, xhuflèt come des omes {{s-rif|JCbra|p. 25}} ==== {{H|sinonimeye}} ==== {{Boesse|tite=onk ki pîle sins rlaye| * [[gnåweu]] * [[tchoûlåd]] * [[pronnant]] }} {{Boesse|tite=oujhea| * [[pîmåye]] * [[bouvroû]] }} ==== {{H|ortografeye}} ==== {{Orto | pîlåd, pîlåde = R10,R13,S117 | pîlau, pîlaute = O4  | pîlanrd = E165 {{p.|30}} | pîlau = C13 | pilau = C8 | pîlaud = S36 {{^|1}} | pîlô = S36 {{^|2}} |- = C62 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour| onk ki pîle tofer |fr= {{t+|fr|geignard}} }} {{ratour| oujhea xhufleu |fr= {{t+|fr|bouvreuil}} }} dx4mf30a4yjbmgxfpegp653dx4f0j4u gurner 0 69432 437580 385968 2026-10-02T12:11:00Z Scribus electronicus 3672 Amidraedjes 437580 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{Bdj|grin}} avou l' [[ribetchfessaedje]] {{caw|î|v|wa}}. === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|gɛʀ.ne|gɛʀ.nɛ|gyʀ.ne|}} ** {{pzc}} {{AFE|gyʀ.ne}} * {{Ric|gur·ner}} ==== {{H|viebe|wa}} ==== {{-cotchi-|gurn}} {{~}} {{vsc}} # {{cins|wa}} [[mawri]] tot djåzant d' on grin, aprume d' ene [[dinrêye]]. #* Li waessén {{~|gurnêye}} bén ciste anêye. {{s-rif|E1}} # [[kibroyî]] a ptits grins. #* {{~|Gurner}} do sé, del poure. {{s-rif|E203}} ==== {{H|parintaedje}} ==== * [[gurné]] * [[gurnåjhon]] * [[gurnî]] * [[grin]] ==== {{H|mots vijhéns}} ==== * [[påter]] ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | gurné = E89,E203 | guèrnè = C8 | guèrner = O90 | gurner = E1, S117 | }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour| |fr= {{t+|fr|grener}}, produire de la graine }} {{ratour|kibroyî a ptits grins |fr= {{t+|fr|grener}} }} gl8o2rv2itx7733410sbbdotstchws0 tchôkî so l’ ovraedje 0 77526 437583 2026-10-02T13:57:06Z Scribus electronicus 3672 Ahivaedje 437583 wikitext text/x-wiki =={{L|wa|bl}}== === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{Sh-m|tchôkî|so|l’|ovraedje}} === {{H|vierbire|wa}} === {{~}} # ovrer timpesse. #: {{djermon-egzimpe|wa}} ==== {{H|sinonimeye}} ==== {{Boesse|c=2| * [[ovrer come on foyon]] * [[ovrer d’ pîs et d’ mwins]] }} ==== {{H|sipårdaedje}} ==== {{WL}} ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | tchôkî so l’ovrèdje = E1 | tchoûkî so l’ovrèdje = E1 | - = E203 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|ovrer timpesse |fr= travailler {{t+|fr|d’arrache-pied}} }} c5fl4idesamtc7m4g6l0akk22sxbzw6 ostant d’ trôs, ostant d’ tchiveyes 0 77527 437584 2026-10-02T14:00:01Z Scribus electronicus 3672 Ahivaedje 437584 wikitext text/x-wiki =={{L|wa|bl}}== === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{Sh-m|ostant|d’|[[trô|trôs]]|ostant|d’|[[tchiveye|tchiveyes]]}} === {{H|dijhêye|wa}} === {{~}} # ostant d’ riprotches, ostant d’ escuzes. #: {{djermon-egzimpe|wa}} # ostant d’ djoyes, ostant d’ poennes. #: {{djermon-egzimpe|wa}} ==== {{H|sipårdaedje}} ==== {{WL}} ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | ot’tant d’ trôs, ot’tant d’ tchivèyes = E1 | - = E203 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|ostant d’ riprotches, ostant d’ escuzes |fr= autant de reproches, autant d’excuses }} {{ratour|ostant d’ djoyes, ostant d’ poennes |fr= autant de joies, autant de peines }} ts4vymzuo6ceyfi9mqqbi2hwpvotmcf aveur ene tchiveye po stoper tos les trôs 0 77528 437586 2026-10-02T14:02:59Z Scribus electronicus 3672 Ahivaedje 437586 wikitext text/x-wiki =={{L|wa|bl}}== === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{Sh-m|aveur|ene|tchiveye|po|stoper|tos|les|[[trô|trôs]]}} === {{H|vierbire|wa}} === {{~}} # poleur diner ene response a tot. #* Il {{~|a ene tchiveye po stoper tos les trôs}}. {{s-rif|E203}}, {{s-rif|E1}} ==== {{H|sipårdaedje}} ==== {{WL}} ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|poleur diner ene response a tot |fr= avoir la réponse à tout }} 0ux914xehkmu274i05p6rgu3ngf1huf kî n’ a k’ troes tchveas est bén vite pingnî 0 77529 437589 2026-10-02T14:07:27Z Scribus electronicus 3672 Ahivaedje 437589 wikitext text/x-wiki =={{L|wa|bl}}== === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{Sh-m|kî|n’|a|k’|troes|[[tchivea|tchveas]]|est|bén|vite|pingnî}} === {{H|dijhêye|wa}} === {{~}} # onk k’ a pô di tchveas a-st åjhey do s’ pingnî. #: {{djermon-egzimpe|wa}} ==== {{H|variantes}} ==== * [[li ci ki n' a k' deus tchveas, il a åjhey di les pingnî]] ==== {{H|sipårdaedje}} ==== {{WL}} ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | kî n’a k’treû jvet l’z-a bin vitt pégnî = E203 | quî n’a qu’ treûs tch’vès èst bin vite pingnî = E1 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|onk k’ a pô di tchveas a-st åjhey do s’ pingnî |fr= celui qui a peu de cheveux se coiffe facilement }} av1e53cuvvamf9ns9puhz0sxzluh3m9 437590 437589 2026-10-02T14:09:00Z Scribus electronicus 3672 Amidraedjes 437590 wikitext text/x-wiki =={{L|wa|bl}}== === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{Sh-m|kî|n’|a|k’|troes|[[tchivea|tchveas]]|est|bén|vite|pingnî}} === {{H|dijhêye|wa}} === {{~}} # li ci ki n' est nén ritche ni sogne nén çou k' est da sénk. #: {{djermon-egzimpe|wa}} ==== {{H|variantes}} ==== * [[li ci ki n' a k' deus tchveas, il a åjhey di les pingnî]] ==== {{H|sipårdaedje}} ==== {{WL}} ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | kî n’a k’treû jvet l’z-a bin vitt pégnî = E203 | quî n’a qu’ treûs tch’vès èst bin vite pingnî = E1 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|li ci ki n' est nén ritche ni sogne nén çou k' est da sénk |fr= qui a peu de biens a peu de soins }} 4rve69fofjl26uznaipk1i3t2oqz88r hatchî al cougneye 0 77530 437597 2026-10-02T14:51:21Z Scribus electronicus 3672 Ahivaedje 437597 wikitext text/x-wiki =={{L|wa|bl}}== === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{Sh-m|hatchî|al|cougneye}} === {{H|addjectivire|wa}} === {{~}} # emantchî, fwait al vole. #: {{djermon-egzimpe|wa}} # ki n’ a nén on coir bén fwait. #: {{djermon-egzimpe|wa}} ==== {{H|sinonimeye}} ==== {{Boesse|c=2|tite=emantchî, fwait al vole| * [[måtoirtchî]] * [[måfotou]] }} ==== {{H|sipårdaedje}} ==== {{WL}} ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | hatchi al kougneie = E89 | - = E1,E203 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|emantchî, fwait al vole |fr= fait à la hâte }} {{ratour|ki n’ a nén on coir bén fwait |fr= mal bâti }} gz8i607548pn3a0lm2mvebwyh9dooo9 aler å bwès sins cougneye 0 77531 437599 2026-10-02T15:06:06Z Scribus electronicus 3672 Ahivaedje 437599 wikitext text/x-wiki =={{L|wa|bl}}== === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{Sh-m|aler|å|bwès|sins|cougneye}} ==== {{H|vierbire|wa}}==== {{~}} # voleur fé ene sacwè mins sins î mete les cwårs, les moyéns k' i fåt. #: {{djermon-egzimpe|wa}} ==== {{H|sinonimeye}} ==== * [[aler tchvå so ene ecnêye]] ==== {{H|sipårdaedje}} ==== {{WL}} ==== {{H|ortografeyes}}==== {{Orto | alé â boi sin kougnèie = E203 | aler å bwès sins cougnèye = E1 }} ==== {{H|ratournaedjes}}==== {{ratour|voleur fé ene sacwè mins sins î mete les cwårs, les moyéns k' i fåt |fr= entreprendre quelque chose sans mesure, ne pas avoir les moyens de ses ambitions }} 64qvjd1n3s761ooijl2y6p313ypxbye 437604 437599 2026-10-02T15:29:17Z Scribus electronicus 3672 437604 wikitext text/x-wiki =={{L|wa|bl}}== === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{Sh-m|aler|å|bwès|sins|cougneye}} ==== {{H|vierbire|wa}}==== {{~}} # voleur fé ene sacwè mins sins î mete les cwårs, les moyéns k' i fåt. #: {{djermon-egzimpe|wa}} ==== {{H|sinonimeye}} ==== * [[aler a tchvå so ene ecnêye]] ==== {{H|variantes}} ==== * [[aler å bwès sins cougnet]] ==== {{H|sipårdaedje}} ==== {{WL}} ==== {{H|ortografeyes}}==== {{Orto | alé â boi sin kougnèie = E203 | aler å bwès sins cougnèye = E1 }} ==== {{H|ratournaedjes}}==== {{ratour|voleur fé ene sacwè mins sins î mete les cwårs, les moyéns k' i fåt |fr= entreprendre quelque chose sans mesure, ne pas avoir les moyens de ses ambitions }} ld8oa4u94o1oy56bsnhiqhir6nw1lge djeter l’ mantche après l’ cougneye 0 77532 437605 2026-10-02T15:34:50Z Scribus electronicus 3672 Ahivaedje 437605 wikitext text/x-wiki =={{L|wa|bl}}== === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{Sh-m|djeter|l’|mantche|après|l’|cougneye}} ==== {{H|vierbire|wa}}==== {{~}} # [[taper djus]] dvins ene [[måle voye]] e l' plaece di s' saetchî foû poenne. #: {{djermon-egzimpe|wa}} ==== {{H|sipårdaedje}} ==== {{WL}} ==== {{H|ortografeyes}}==== {{Orto | jèté l’manch aprè l’kougneie = E203 | djèter l’ mantche après l’ cougnèye = E1 }} ==== {{H|ratournaedjes}}==== {{ratour|taper djus dvins ene måle voye e l' plaece di s' saetchî foû poenne |fr= abandonner tout dans un malheur au lieu de rechercher un remède à ses maux +- {{t+|fr|creuser sa propre tombe}} }} 58geq1lkfk81h3yfcfbpeqfscz4hvsi