a hope

Wiccionaire wawiktionary https://wa.wiktionary.org/wiki/Wiccionaire:Mwaisse_p%C3%A5dje MediaWiki 1.47.0-wmf.22 case-sensitive Media Sipeciås Copene Uzeu Uzeu copene Wiccionaire Wiccionaire copene Imådje Imådje copene MediaWiki MediaWiki copene Modele Modele copene Aidance Aidance copene Categoreye Categoreye copene Rawete Rawete copene Sourdant Sourdant copene Motyince Motyince copene TimedText TimedText talk Module Discussion module Event Event talk Sujet a hope 0 4265 437726 392423 2026-10-06T11:28:18Z Scribus electronicus 3672 Amidraedjes 437726 wikitext text/x-wiki {{Lka}} «[[a hopes]]» == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{Apl|a|[[hope#walon 2|hope]]}} === {{H|advierbire|wa}} === {{~}} {{n-c|wa}} # rimpli ki ça fwait ene hope; plin disk' al copete (come do grin dins on [[melea]]) et [[vini foû|vni foû]]. #* Muzrer {{~}}. {{s-rif|E1}} #* Gn aveut des canadas plin {{~}} dins s' tchena. #* Bondjoû les noejhes, vla l' Sint-Rmey {{~|A hope}} les clitchet rintrèt Et les crompires rilujhèt. #* Après cénk, shijh côps, ele årè rimpli {{~}} ene taxhlete di 700 mililites {{s|Ran|oteur=DBla|l° 106 p. 7}} ==== {{H|sinonimeye}} ==== * [[a make]] * [[a stritche]] ==== {{H|mots vijhéns}} ==== [[bôgyî]] ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|plin disca l' copete |fr= ''(plus qu’)''{{t+|fr|à ras bord}} }} === {{H|addjectivire|wa}} === {{~}} # [[a make]]. #* Vinte {{~|al hope}}. {{s-rif|E203}} #* Ene banse {{~}}. {{s-rif|E1}} ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Lka-or|[[hope#walon 2|hope]]}} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|a make |fr= {{t+|fr|à ras bord}} }} 81o25d6y2vz5kwc3i0iflt2t0i9dbma hol 0 9837 437723 394206 2026-10-06T11:09:51Z Scribus electronicus 3672 Egzimpe 437723 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye|}} === {{Bdj|*hulan|sourd=gem|trô), et adon, parint avou l' {{p|hole|en}}, li {{p|hool|nl}}, l' {{p|Höhle|de}}; {{FEW|16|220|b}}. === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|hɔl|hal|ɔl}} {{c1pr}} ** {{pzc}} {{AFE|hɔl}} * {{Ric}} === {{H|addjectif|wa}} === {{-addjwa-tpdv-4p|hol}} {{~}} {{o}} {{a-tpdv}} # {{coujh|wa}} [[ledjir]], nén deur, po èn amagnî. #* Vola del tchå k' est si {{~e}} {{s-rif|E203}} #* Des bounès {{~ès}} molès wåfes. #* Li pwin d' boledjî est trop {{~}} {{s-rif|E1}} # {{cins|wa}} : ## nén balé po do four ##* Li tchertêye di four est trop {{~e}} {{s-rif|E1}} ## po del [[tere]] ki s' dismantche åjheymint. ##* Tere k' est {{~e}}. {{s-rif|E203}} ##* Li tere est {{~e}}, i gn a nén des groumiotes, i gn årè nén mezåjhe di l' ahener. ##* {{lang|wa-fel|Mins, come i d’meûre co dès groubiotesqui l’îpe roûvèye, li pèsante wèlepasse tot wîgnant sol tére tote '''hole'''èt v’s-èl sipate tot come on dègn}} {{s|HSpbd|''Li sèmèdje''}} # nén seré (metans po des bwès metous po fé do feu). #* Vos voloz fé on fouwåd, mins vosse hopea est trop {{~}}; i n' prindrè nén {{s-rif|E34}} # [[wateus]], [[spès]] tot djåzant d' [[wapeur]]. #* A mes ouys estchantés, la ki l' piket do djoû Mi fwait rvey li hourêye k' esteut torade bén noere, Ene wapeur blanke et {{~e}}, loyminoymint s' mostere, Adon s' eleve del vå come on frawiant lénçoû. {{s-rif|LLaginm|''Å piket do djoû'', (1947), p. 86}} ==== {{H|mots d’ aplacaedje}} ==== [[holî-holete]] ==== {{H|sinonimeye}} ==== * (po l' amagnî) : [[mol]], [[halcrosse]] * (pol four) : [[houf]] * (pol tere) : [[veule#Walon 2|veule]] ==== {{H|contråve}} ==== [[macasse]], [[balé]], [[damé]], [[deur]], [[seré]] ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto|croejh=Addj | hol, hole = R10 | [[hole]] {{o&f}} = R9 {{rif?}} | hal = E34 | hol = E1,E89,E203,E212b | ol = C9a | xhol = E212 |- = C8, R13 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|ledjir, pol tere |fr= {{t+|fr|meuble}}, {{t+|fr|veule}} }} {{ratour|ledjir, nén deur |fr= {{t+|fr|léger}}, {{t+|fr|lâche}}, {{t+|fr|mou}}, {{t+|fr|flasque}} }} === {{H|adviebe|wa}} === {{~}} {{n-c|wa}} # sins serer. #* Vos tricotez trop {{~}} {{s-rif|E1}} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|sins serer |fr= {{t+|fr|lâchement}} }} p3cx7n2f5xu28k2qieyk27i2c8dxy8w hope 0 9840 437727 432882 2026-10-06T11:52:38Z Scribus electronicus 3672 Amidraedjes 437727 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye|wa|1}} === {{BdjMB|hupp-}} {{FEW|4|466}} === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|hɔp|ɔp|up}} ** {{pzc}} {{AFE|hɔp}} * {{Ric}} === {{H|sustantif|wa|1}} === {{-su-}} {{~}} {{f}} # [[potchaedje]]. #* Fé des '''hopes'''. #* Il aveut passé on bresse åtoû di m’ hanete et i såtléve so s’ boune djambe e grignant, télmint k’ i sofreut a tchaeke {{~}}. {{s|LH}} #* {{lang|wa-fel|èt, d’zos l’ustèye qui faît dès '''hopes''' tot k’tèyant lès rôyes dè tchèrwé, lès cwårts èt lès roukes si fondèt, li tére si brîhe, si strûle èt håle.}} {{s|HSpbd|''Li pan dè Bon Diu'', ''Li sèmèdje''}} #* On voet k’ ele a fwait […] ene {{~}} e-n erî. {{s-rif|AXbm|(1905), p.7}} # grande [[asdjamblêye]], grande [[ascoxheye]]. #* Roter a grandès '''hopes'''. # grande [[tape]], longowe sitindêye di tins ou d' espåce #* I gn a co ene bele {{~}} divant d' ariver. #* I nd a co pår ene fameuse {{~}} divant d' awè tot fwait. # grand nombe di. #* Et cwè, vos n' mi respondoz nén ? Ça fwait ene {{~}} di feyes ki dji vs houke …{{s-rif|PHTwtl|1998, {{p.|28}}}}  ==== {{H|ratourneures}} ==== # {{r|d’ ene hope}} #* Djeryive dju so ene coxhe di håmustea, come on spirou, {{~|d’ ene hope}}, i gripéve al fén copete des pus hôts tchinnes… {{s-rif|JMign| « Li tchèsturlinne dèl Bèle Rotche, 1922, p.32}} # {{r|[[ni fé k’ ene hope]]}} # {{r|[[fé l’ dierinne hope]]}}: mori # {{r|[[fé l’ hope]]}} ==== {{H|parintaedje}} ==== * [[hop]] {{mse}} * [[zoup]], [[zoupler]], [[zouplaedje]], [[zoupleu]] ==== {{H|mots d’ aplacaedje}} ==== * [[a hopes]] * [[èn pus saveur hope]] ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | hop = E203 | hope = R9,R10:12794,R13, S117 | ope = C13 |- = C8 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|potchaedje |fr= {{t+|fr|saut}}, {{t+|fr|bond}} }} === {{H|etimolodjeye|wa|2}} === {{Bdj|hoop|sourd=dum|hopea, moncea}}, {{FEW|4|466}}. === {{H|addjectif|wa}} === {{~}} # plin, [[a make]]. #* Metoz l' banse bén {{~}}. {{s-rif|E1}} ==== {{H|ratourneures}} ==== # {{r|[[a hope]]}} ==== {{H|parintaedje}} ==== * [[hopea]], [[hopion]], [[hopiron]] * [[hopler]] * [[ahopler]], [[ahoplaedje]] * [[rahopter]] * [[rahopler]], [[rahoplaedje]] ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | hop = E89,E203 | hope = E1, R10:39221 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|potchaedje |fr= {{t+|fr|comble}}, {{t+|fr|plein}} }} == {{L|en}} == === {{H|prononçaedje}} === * [[AFE]] : {{AFE|həʊp}} === {{H|sustantif|en}} === {{~}} {{n-ct|en}} # [[espwer]]. # {{rili|en}} [[rafiya]], [[rafiyance]]. 4vwd2o84uqbhtamw2e8hnbbko1pytkl hoye 0 9904 437720 425392 2026-10-06T09:49:40Z Scribus electronicus 3672 Amidraedjes 437720 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye|wa}} === Di [[hougne]] (a cåze k' on l' meteut e longous taesseas), hoye est ene sorwalonde di l' [[oyon O/OU]]. Li mot a passé e francès. === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|hɔj|huj|uj}} ** {{pzc}} {{AFE|hɔj}} * {{Ric}} === {{H|sustantif|wa}} === {{~}} {{f}} {{n-ct|wa}} {{ssg}} # {{houy|wa}} {{djeyol|wa}} noere pire, k' on saetche di tere et k' on broûle dins les stouves. #* Li tcheron apoirtéve li porvuzion d' {{~}} ki nos tapént, å pus abeye, a grands côps d' trouvale pal lårmire del cåve. {{s-rif|GMot}} #* Li gayole els aléve insi miner å fond do beur po-z abate des tones di {{~}} ubén hertchî ås batchs u ås berlinnes. {{s-rif|GMot}} #* Rapinses tu cwand ns aléns al minire po chtroumfer del {{~}} ? […] Tant pis, dji m' va schaver cial. {{s-rif|PHTchb|2021, {{p.|40}}}} ==== {{H|ratourneures}} ==== # {{r|[[hiner del hoye]]}} #[[Tiesse di hoye]] / [[Tiesses di hoye]] : [[no metou]] ås Lidjwès. #* Si l' cote ni fwait nén l' priyesse, ebén, mafrike li sårot fwait co l' Tiesse di hoye, paret {{s|JDB}} ==== {{H|parintaedje}} ==== * [[houyeu]], [[houyreye]], [[houyire]] * [[houyî]], [[houyrece]] {{mse}} * [[hougne]], [[hougnete]], [[rahougnî]], [[rahougneuse]] ==== {{H|mots d’ aplacaedje}} ==== * [[batch di hoye]] * [[cråsse hoye]] * [[grosse hoye]] * [[maigue hoye]] * [[martchand d’ hoye]] * [[tiesse di hoye]] * [[voye di hoye]] ==== {{H|mots vijhéns}} ==== [[tcherbon]] ==== {{H|dizotrins mots}} ==== * [[gayete]], [[chlam]] * [[cotchter]] ==== {{H|dischindance}} ==== {{Dischindance |fr= {{loyén|houille|ling=fr}} }} ==== {{H|Of}} ==== [[Houye]] (aiwe) ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | hoïe = E89,E203 | houye = FE1 a "houille", E21 | hoye = E1, R9,R10,R11,R13 | ouye = O1 |- = }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|noere pire ki broûle |fr= {{t+|fr|houille}}, {{t+|fr|charbon}} |en= {{t+|en|coal}} |nl= {{t+|nl|steenkool}} |de= {{t+|de|Kohle}} |es= {{t+|es|carbón}} |ar= {{t+|ar|فحم|ral=faHm|ar-fafl=فَحْم}} |pcd= {{t+|pcd|kerbon}} }} ==={{H|VE}}=== {{wp}} k61oizq115zykuerfpqlv5ytrzefuod schite 0 13498 437715 435326 2026-10-06T09:17:48Z Scribus electronicus 3672 Ortografeye 437715 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == {{-SCH-}} === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{Sv|schiter}} === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|hit|hɪt||çit|ʃit|ʃœt|skit}} {{BS|sch}} ** {{pzc}} {{AFE|skit}} * {{Ric}} === {{H|sustantif|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{f}} # {{med|wa}} {{mauh|wa}} [[distcheyaedje]] foirt likide d' ene djin. #* Les djins bén aclevés ni dvizèt måy ni di stron ni d' {{~}}. {{s-rif|E203}} #* Dji moussa å pus rade e four, li låme ås ouys et li {{~}} ås fesses. {{s-rif|[[w:Li Salazår lidjwès (vî scrijhaedje)]], ''Quatre dialogues de paysans'' (1631-1636)}} # {{aurt|wa}} [[distcheyaedje]] foirt likide d' ene biesse ås tetes, d' èn oujhea d' aclevaedje. #* Gn a del {{~}} plakêye å meur: vosse vea doet esse sognî. # maladeye ki dene ces distcheyaedjes la. #* Dj' a atrapé ene {{~}} carabinêye. #* On-z a beacôp d' bezogne Cwand c' est k' gn a l' colera Les troes cwårt ont l' {{~}} di sogne {{s-rif|FrBcj|1852}} # {{zolo|wa}} distcheyaedje normå des insekes, des oujheas. #* Gn a toplin des {{~s}} di moxhe å plafond. #* Dj' a trové des {{~s}} d' oujhea plin l' pare-brijhe. # {{im}} [[peu]] (aprume {{d-rat}} «awè l' schite». #* Mins dj' a l' {{~}} po tchanter, sortot divant les djonnès feyes. {{s-rif|FLor}} <gallery> Schite poyon mancant d' vitamene B2.JPG </gallery> ==== {{H|ratourneures}} ==== # {{r|[[l’ amour, ça prind come el schite]]}} # {{r|[[l' amour, ça prind come li schite ås veas]]}} # {{r|[[on n’ est måy dischité ki d’ ene schite]]}} # {{r|[[schite ås dijh-ût trôs]]}} # {{r|[[tinre come del schite]]}} ==== {{H|parintaedje}} ==== * [[schitroûle]], [[schita]] * {{Lka-pa|schiter}} ==== {{H|mots d’ aplacaedje}} ==== [[schite-d’-agaesse]] ==== {{H|sinonimeye}} ==== {{Boesse|c=2|tite=boket d’ a| * [[corante]] * [[diarêye]] (sorpolimint) * [[disvoymint]] * [[drîdinne]] * [[gripe]] ås boyeas * [[trûtche]] * [[varade]] * [[vavite]] * [[vazevite]] * [[vûdmint]] }} ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | chëte = ? | chite = C1,C8,C13,C62, O0,O2,O4, S0,S44,S117 | hite = E1,E34,E170 | hitt = E203 | hitte = E89 | hyite = E200 | shite = E165 | schite = R10, R13 | skite / èskite = O4 | xhitte = E212 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|distcheyaedje foirt likide (mot do lingaedje corant) |fr= {{t+|fr|chiasse}}, {{t+|fr|foire}} ''(vî mot)'', {{t+|fr|diarrhée}} |en= {{t+|en|diarrhea}} | }} {{ratour|maladeye ki dene çoula |fr= {{t+|fr|diarrhée}}, {{t+|fr|dysenterie}}, {{t+|fr|gastro-entérite}}, {{t+|fr|gastro}} |en= {{t+|en|diarrhea}} |nl= {{t+|nl|diarree}} |de= {{t+|de|Durchfall}} | }} === {{H|Cos|wa}} === {{~}} # {{IP13s|schiter}}. # {{SP13s|schiter}}. # {{Kim2s|schiter}}. ==={{H|VE}}=== {{wp}} 7dh9di6jlayatz51du2xe6dkasxxypv schoice 0 13499 437722 410751 2026-10-06T11:01:05Z Scribus electronicus 3672 Amidraedjes 437722 wikitext text/x-wiki {{MR|Schoice}} == {{L|wa}} == {{-SCH-}} === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{Bdj|scortum|sourd=pea}}. === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|skwas|skwaːs|hwɛs|çwas|ʃwas|ʃwɛs|ʃwaʃ|skɔ̃ʀs|skoːs|skoːʀs|skuːʀs}} {{BS|sch}} {{BS|oi}} {{36pr}} ** {{pzc}} {{AFE|skwas}} * {{Ric}} === {{H|sustantif|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{f}} # [[pelete]] k’ i gn a ådfoû do bodje des åbes, et ki tchereye les seuves. #* Mins on côp k' ti touméves so on laid crawieus åbe, onk k' aveut crexhou d' mizere d' aveur poûssî l' long d' l' aiwe, u co a des plaeces k' i gn a ki n' edurèt nén l' tchinne, adon ti n' aveus k' deus metes di {{~}}, et co del sakêye {{s-rif|LMbba|p. 37}} #* Dins l' sope, il a rtrové li rodje cote des carotes, li djaene pelake des agnons, et l' blanke {{~}} do celeri {{s-rif|LSom}} #* Des côps, li {{~}} si dismantchive come ene pea d' robete et l' tchenea esteut dismoussî so pont d' tins. Mins des ôtes côps, i gn aveut des mantches a mete et a l' nute, valet, on s' è rsinteut ås djonteures des pougnets, saiss {{s-rif|LMbba}} ?). #* Gn a vosse coyene ki toûne a {{~}} et vos tuzaedjes a foyes d' ivier {{s-rif|LHen}} #* Les deurs iviers toirdèt les coxhes do tchinne et fé des creveures a si {{~}} {{s-rif|RDed}} # {{str|wa}} [[pelake]] di tchinne molowe. #* Peler des djonnès tchågnes po fé des {{~s}}. {{s-rif|E203}} #* Peler ås {{~s}}. {{s-rif|E1}} #* On fwait des {{~s}} avou del pelote di tchinne. {{s-rif|E1}} <gallery> Écorces_collage.jpg|Diferinnès schoices. </gallery> ==== {{H|ratourneures}} ==== # {{r|molén a (ås) schoice(s)}} : molén ki cbroyive les schoices di tchinne, po ndè fé do tan ; (imådjreçmint) [[berdelåd]] # {{r|peler ås schoices}} # {{r|fé des schoices}} : fé des cingues di schoice # {{r|fé les manêyes po les schoices}} : ovrer dins des pårts di bwès conte les schoices # {{r|fagot d’ schoices}} ==== {{H|parintaedje}} ==== * [[schoircî]], [[schoirçaedje]], [[schoirceu]], [[schoirçoe]] * [[Schoice]] ==== {{H|sinonimeye}} ==== * [[pelake]] ==== {{H|dizotrins mots}} ==== * [[abone]] * [[bohtea]] * [[clepere]] * [[crepea]] * [[déve]] * [[lidje]] * [[screpea]] * [[xhåvlaedje]] ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | (è)scôce = O2,O90 | (è)scoûrce = O4 | choiche = C9 | chwace = S0 | chwache = C1 | hoise = G0 (a « hoirsî ») | hoiss = E177,E178,E203 | hoisse = E89 | hwèce = E1 | schoice = R10:31620,R13 | scwace = C8 | xhoise = [!vscr] G0 (a « hoirsî ») | xhorche = [!vscr] G0 (a « hoirsî ») | xhuasse = E212 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|coûtche difoûtrinne d’ èn åbe |fr= {{t+|fr|écorce}} |en= {{t+|en|bark}} |nl= {{t+|nl|schors}}, {{t+|nl|bast}} |de= {{t+|de|Borke}}, {{t+|de|Rinde}} |es= {{t+|es|corteza}} |ary= {{t+|ary|قشرة|ral=qechra|ar-fafl=قشْرة}} |ru= {{t+|ru|кора|ral=kora}} }} === {{H|VE}} === {{wp}} 8pe9czc7twi89apsdxhpixl22stjca2 schoircî 0 13503 437721 410275 2026-10-06T10:06:16Z Scribus electronicus 3672 Amidraedjes 437721 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == {{-SCH-}} === {{H|etimolodjeye|wa|1}} === {{Bdj|scortea|sourd=la}} (schoice), {{caw|î|v|wa}}. ==== {{H|viebe|wa}} ==== {{-codjow-|troke=2|A=schoirc|B=schoircey|come=schoircî}} {{~}} {{vc}} # {{bosk|wa}} [[peler]] (on tchenea) po-z awè li [[schoice]]. #* Il ont {{~}} on gros tchinne pol fé souwer so pî. #* Cwand c' est Schoice-vint, on n' såreut {{~}} ås pelozeas {{s-rif|C1}} ===== {{H|ratournaedjes}} ===== {{ratour| peler (èn åbe) |fr= {{t+|fr|écorcer}} }} === {{H|etimolodjeye|wa|2}} === {{Bdj|excorticare|sourd=la}} do {{bdj|cortex|sourd=la}} (ewalpeure, schoice) avou come betchete li {{bdj|ex|sourd=la}} (foû); {{çdom}} {{caw|î|v|wa}}. ==== {{H|viebe|wa}} ==== {{-codjow-|troke=2|A=schoirc|B=schoircey|come=schoircî}} {{~}} # {{vc}} {{mang|wa}} rissaetchî li pea d' ene biesse di botchreye. #* Nosse mangon {{~|a schoircî}} on vea. #* Nos avans on lapén a {{~}}. #*Dji su '''chwarchîye''' come on lapin{{s|EHes}} #: rl a: [[peler]], [[dischoircî]], [[dismoussî]], [[dispeater]], [[kischoircî]]. #: {{r|I ravize on schoircî tchet; u: vos n' dirîz ene schoirceye rinne}} : il est maigue k' i trawe; i n' est nén bea a vey. #: {{lang|fr|F. squelettique, décharné.}} #: {{lang|fr|F. casser les oreilles.}} #: {{r|C' est todi l' cawe li pus målåjheye a schoircî}} : #* a)'' paski l' pea tént fer ås oxheas. ''b) (imådjreçmint) C' est todi l' fén d' èn ovraedje, li bouxhaedje djus d' on martchî, li dierin decidaedje k' est l' pus målåjhey. #: {{r|i schoiçreut on pû po-z aveur li pea}} : c' est on [[pice-crosse]]. #: {{lang|fr|F. avare.}} # må djåzer on lingaedje. #* {{~|Schoircî}} l' francès. #: On dit eto: [[kipiter]]. # [[dischaver]]. #* Dj' a schoircî m' doet. #: {{lang|fr|F. égratigner.}} # [[emantchî]] (sicroter des cwårs). #* C' est on voleu: i m' a schoircî d' on franc å kilo {{s-rif|O4}} #* I m' a schoircî sol pris d' mes petotes {{s-rif|O3}} #* Li front rebrôkî, les grands ouys plins d’ låmes L’ efant ctripele li fleur k’ ele vént d’ {{~}}. {{s-rif|MLOL|"L’orake dèl magriyète"}} #: {{lang|fr|F. voler, rouler, escroquer.}} # bate setchmint a on djeu d' sôs. rl a: [[ploumer#Walon 1|ploumer]]. {{lang|fr|F. dépouiller.}} # discotaeyî [[broxhûlmint]] (må) (do pwin, do djambon, del tchå, del sitofe, ene djin k' on-z opere). #* Come on-z {{~|a schoircî}} l' pan. {{s-rif|E203}} #* {{~|Schoircî}} l' tchå. {{s-rif|E203}} #* Il a schoircî ça come on pourcea. #: {{lang|fr|F. charcuter.}} # prinde on gros boket foû di. #* Wai, la, come on-z a schoircî l' pwin! {{s-rif|S0}} #: {{lang|fr|F. entailler.}} '''II.''' [v.c.n.d.] prinde on trop gros boket. ''Kî çk' a co schoircî dins l' djambon insi?'' {{lang|fr|F. taillader.}} '''III.''' [v.s.c.] aveur do må. ''Il a bén schoircî po råyî m' dint.'' {{lang|fr|F. peiner, suer, besogner.}} # {{np-vprC}} # si [[coixhî]], tot toumant, et ki l' pea est ene miete evoye et k' ça sonne. ''I s' a schoircî l' bodene on bea côp.'' ''Li costeure di m' botkene m' a schoircî l' talon'' {{s-rif|C8}} ''Dji m' a schoircî l' pea do djno. Dj' a schoircî l' pea di m' djino. Elle a schoircî s' mwin. Ele s' a schoircî l' mwin.'' On dit eto: [[dischaver]]. {{lang|fr|F. s'écorcher, s'égratigner, s'érafler.}} Etimolodjeye: sitindaedje do sinse di [[schoircî#Walon 1|schoircî 1]] (rissaetchî l' pea, come on rsaetche ene schoice). ==== {{H|ratourneures}} ==== #: {{r|cwand on schoirceye èn ome, on n' a kel pea}} : (djeu d' mot inte les sinses 1 & 3) li ci k' emantche les ôtes, i n' frè nén long feu. #: {{r|I brait dvant d' esse schoircî}} : I fwait come les [[tchén|tchéns]], i brait dvant l' côp. # {{r|[[i schoirceyreut on piou po nd aveur li pea]]}} #: {{r|Li ci ki tént l' djambe våt ostant k' el ci ki schoirceye}} : l' ovraedje d' èn aidant våt ostant kel cene do mwaisse. #: {{r|i fåt todi schoircî l' [[anweye]] pa s' cawe.}} : # {{r|i m' schoirceye les orayes}} : i m' les pele avou ses [[babuze|babuzes]]. #* Les havteus ont l' agrè do vs {{~|schoircî les orayes}}. {{s-rif|E203}} #* I m' {{~|schoirceye les orayes}}. {{s-rif|E1}} ===== {{H|parintaedje}} ===== * [[Schoice]] * [[schoirçaedje]], [[schoirceu]], [[schoirçåd]], [[schoirçoe]], [[schoirceure]] * [[dischoircî]] * [[kischoircî]] ===== {{H|mots d’ aplacaedje}} ===== * [[Schoice-vint]] ===== {{H|sinonimeye}} ===== {{Boesse|tite=rissaetchî l' pea| * [[peler]] * [[dischoircî]] * [[dismoussî]] * [[dispeater]] * [[kischoircî]] }} ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | chwarchi = C8, C13 | hoircî = E89 | hoirsî = E203 | hwèrcî = E1 | schoircî = R10,R13 | scoûrcî, èscoûrcî = O4 | scwarchi = C8 }} ===== {{H|ratournaedjes}} ===== {{ratour| rissaetchî l' pea (d' ene biesse touwêye po s' tchå) |fr= {{t+|fr|écorcher}}, {{t+|fr|dépecer}}, {{t+|fr|dépiauter}} |en= to {{t+|en|skin}} |ary= {{t+|ary|سلخ|ral=slekh|ar-fafl=سْلخ}} }} ==== {{H|pårticipe erirece|wa}} ==== {{-perwa-î|schoirc}} {{PE=}} #*Dj' a {{~}} l' robete mi-minme. ==== {{H|addjectif|wa}} ==== {{-addjwa-î|schoirc}} {{~}} {{o}} # dischavé (êye), d' aveur sitî [[cafroyî]]. #* Dj' a l' pî schoircî'' {{s-rif|C8}} ===== {{H|ratourneures}} ===== # {{r|ravizer on schoircî tchet}} #* I {{~|ravize on schoircî tchet}}. {{s-rif|E1}} #[[schoircî evike]] ===== {{H|ratournaedjes}} ===== {{ratour| dischavé |fr= {{t+|fr|écorché}} }} === {{H|etimolodjeye|wa|3}} === ==== {{H|viebe|wa}} ==== '''schoircî''' u '''eschoircî 3''' ([[codjowaedje schoircî|codjowaedje]]) [v.s.c.] # raler viè [[Schoice]] (å Nôr-Ouwess), tot cåzant d' l' air. #* Li vint a schoircî, i va co fé laid ! #: rl a: [[Schoice-vint]]. === {{H|ortografeyes}} === {{Orto | chwarchi = C8,C13 | hoirsî = E203 | hwèrcî = E1 | schoircî = R10,R13 | scoûrcî / èscoûrcî = O4 | scwarchi = C8 }} 1g7hrt7jty587y7dc4yzzkyvk0nzcbq hintche 0 32125 437716 426596 2026-10-06T09:22:15Z Scribus electronicus 3672 437716 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == {{-drif-|schlintche}} === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{Bdjti}} «[[link]]» {{m-s}}, avou ridaedje k => tch, et riscôpaedje a lintche => a l' intche, ey avou on H di forcoridjaedje; {{e?}}. === {{H|prononçaedje}} === {{Lka-pr|schlintche}} * {{WAFE}} ** {{pzc}} {{AFE|hɛ̃ːʧ|hlɛ̃ːʧ}} ** {{pzc}} {{AFE|hɛ̃ːʧ}} * {{Ric}} === {{H|sustantif|wa}} === {{~}} {{f}} # costé la k’ est l’ cour d’ ene djin, cwand ele riwaite divant leye. #* C’ est on martchî do dimegne sol {{~}} di Mouze a Lidje. #* I t’ ont trayi, Djezus ! (…) S’ on vs bouxhreut sol droete tchife, Si håynez l’ cene di {{~}}. {{s|LM}} # troke di pårti politike ki disfindnut l’ peupe. ==== {{H|ratourneures}} ==== # {{r|[[a hintche]]}} / {{r|[[al hintche]]}} #* A droete, on grand meur sere li waide djondant. {{~|Al hintche}}, des wåmires ont l’ air di s’ sitrinde Come s’ ele avént sogne ki l’ rouflåde des ans Ni råye leus toets d’ wå ki mancèt d’ adschinde. {{s-rif|JCmp|« Riv’nou », 1911, p.84}} #* Si cour {{~|a hintche}}, cwand i tuze a s’ vî tins, Si cour {{~|a hintche}} lyi fwait do bén. {{s|JPV}} nl= [[linksom]] #* Vos prindoz {{~|a schlintche}}. {{s-rif|E200}} # {{r|a droete a hintche}} #* I hosse si tiesse {{~|a droete a schlintche}} po dire nonna, mins n’ cwite t i nén des ouys li ptite båshele, et ses beas ctapés tchveas, et ses noers ouys, et s’ rislet. {{s-rif|AXhi| « Boule-di-Gôme », 1912, p.20}} ==== {{H|parintaedje}} ==== * [[schlintchir]] {{mse}} * [[gåtche]], [[gåtchir]] ==== {{H|mots d’ aplacaedje}} ==== * [[hinkeplink]] * [[foite hintche]] ==== {{H|sinonimeye}} ==== * [[gåtche]], [[pawene]] ==== {{H|mots vijhéns}} ==== * [[håre]] * [[babôrd]] ==== {{H|contråve}} ==== [[droete]] ==== {{H|sipårdaedje}} ==== {{WL}} ==== {{H|ortografeyes}} ==== (hintche et schlintche) {{Orto | hintche = E1,E170,R13 | clintche = E21 | hleng = E89 | hlinch = E203 | hlintche = E1, E21, E212b | hylin = E200 ({{o}}) | hylintche = E165 ({{f}}) | shlin = E165 ({{o}}) | shlintche = E165 ({{o}}) | schlintche = R10 | sclindje / suclindje = S117 | xhlinje = E212 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|costé do cour d’ ene djin |ar= {{t+|ar|يسار|ral=yasâr|ar-fafl=يَسار}} |ary= {{t+|ary|لسر|ral=leser}}; {{t+|ary|ral=chmal|شمال|ar-fafl=شْمال}} |de= {{t+|de|Linke}} |en= {{t+|en|left}} |es= {{t+|es|izquierda}} |fr= {{t+|fr|gauche}} |nl= {{t+|nl|links}} }} === {{H|addjectif|wa}} === {{-addjwa-E|hintch}} {{~}} {{o&f-a}} {{a-tpdv}} # metou do costé ki l’ cour est a ene djin. #* Ni dnez nén l’ {{~}} mwin. #* C’ est so li '''schlin''' costé. {{s-rif|E200}} #* C’ est a {{~}} mwin. {{s-rif|E200}} #* Li misse est metowe do {{~|schlintche}} costé. {{s-rif|E203}} #* Cwand dji m' segnive al {{~|schlintche}} mwin, dj' atrapéve ene boufe di m' mame. {{s-rif|E203}} #* Li batch å tchåfaedje a costé, do {{~}} costé, ene poite ki va so les grés, å prumî plan ene finiesse, do minme costé li tåve avou deus tcheyires les ahesses po keuze sol tåve, deus troes tcheyires avå l' sinne. {{s-rif|ABbdj|1900, p.3}} #* Alez, dji n’ a måy cové l’ oû d’ ene noere poye dizo m’ {{~}} bresse po-z aveur li påcolet. {{s-rif|JMtbr|1922, p.23-24}} #* Elle a so si ptite binete pol moens troes taetches di beaté : Li prumire, on pô poyowe, est so s' tchife do {{~|schlintche}} costé, Li deujhinme k' est so s' minton est d' on rodje ene gote foncé, Li troejhinme dizo s' påpire, c' e-st ene frambåjhe boune a côper. {{s-rif|JDcoh|1939, p.167, ''L’afaîre èst faîte'' (1928)}} #* Dji fiestixheu ou tchet ki soctéve so m’ {{~}} bresse A l’ ombe des cascagnîs k’ estént floris tot blanc. {{s|HCol}} ==== {{H|parintaedje}} ==== * [[hintche-et-droet]] ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|costé do cour d’ ene djin |fr= {{t+|fr|gauche}} |en= {{t+|en|left}} |nl= {{t+|nl|links}} |de= {{t+|de|linker}} }} === {{H|waitîz eto}} === {{wp|hintche (discramiaedje)}} if7hgc4fei5760yxyd7zx3sdx073yt3 hotchet 0 41493 437719 413171 2026-10-06T09:37:01Z Scribus electronicus 3672 Ortografeye 437719 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{Bdj|hotche}} {{caw|et|s|wa}}. === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{pzc}} {{AFE|hɔ.ʧɛ}} {{1pr}} * {{Ric|ho·tchet}} === {{H|sustantif|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{o}} # {{houy|wa}} pitite [[bole]] di [[hoye]]. # bole di [[troufe]] fwaite avou les bokets ki toumèt des briketes; li brikete leye-minme. #* Et si l’ mame si voleut discramyî ene boune feye, ele endè rtorvreut po fé ene pitite banse di {{~s}}. {{s-rif|AXbg|1912, p.12}} #* Avou l' cwatrinme côp d' påle, on ramasse les cwate {{~s}} sol påle, et les mete padrî li so çou k' on lome li noer lowin. {{s-rif|ManL}} # [[bole]] di [[nive]]. # [[bolete]] di [[boure]]. ==== {{H|ratourneures}} ==== # {{r|fôme ås hotchets|cat=es}} : : fôme po fé des briketes di hoye ==== {{H|sinonimeye}} ==== * (bole di hoye) : {{Lka-si|houyot}} * (bole di nive) : {{Lka-si|houyot}} ==== {{H|FA}} ==== Li francès « hochet » n' a nén l' minme sinse. ==== {{H|sipårdaedje}} ==== {{WL}} ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | xhochet = E212 | hochet = E89,E203 | hotchèt = E1,E2,E170,E212b | hotchet = E203,R10,R11:houyot (a « houyot ») |- = C8,R13 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|bole |fr= {{t+|fr|boule}}, {{t+|fr|boulette}}, {{t+|fr|boulet}}, {{t+|fr|pelotte}} }} {{ratour|brikete di hoye |fr= {{t+|fr|briquette}} }} {{ratour|brikete di troufe |fr= {{t+|fr|briquette}} |de= {{t+|de|Torfbrikett}} }} ==={{H|VE}}=== {{wp|hotchet (discramiaedje)}} dyodttnjykq6s5icvozswh6s2ps9vsn hontyî 0 44826 437724 410774 2026-10-06T11:12:22Z Scribus electronicus 3672 Ortografeye 437724 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{Bdj|honte}} {{caw|yî|v|wa}}. === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|hɔ̃ː.ti:|hɔ̃ː.tiɛ}} ** {{pzc}} {{AFE|hɔ̃ː.tji:}} * {{Ric|hon·tyî}} === {{H|viebe|wa}} === {{-codjow-|troke=3|A=hont}} {{np-vprC}} ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | hontchè = S0 | hontî = E1,E89,E203, NDef | hontiè = S0 | hontyî = R10 }} === {{H|PE|wa}} === {{PE=sc}} ovc18bg5071wd29trdd9hevfz23duyt si hontyî 0 47443 437725 426242 2026-10-06T11:14:22Z Scribus electronicus 3672 Amidraedjes 437725 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == {{-vprwa-|hontyî}} === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{Apl-vprC}} «[[hontyî]]» === {{H|viebe|wa}} === {{~}} {{vprmur}} # esse [[djinné]] di fé ene sacwè, èn nén oizeur. #* Ni {{~|vs hontyîz}} måy po fé l' bén. {{s-rif|E203}} #* I {{~|s' honteye}} po les djins. {{s-rif|E1}} #* Magnîz, magnîz, ni {{~|vs hontyîz}} nén. {{s-rif|E1}} #* Cwand il est e cpagneye, il est djinné, i {{~|s' honteye}}. {{s-rif|NDef}} #* Va-z è, va ! T' e-st èn ågne ! Ti n' {{~|ti honteyes}} po rén ! {{s-rif|ERtp|1884, Ake I, Sinne XI, v. 184}} #* L' alaedje est dné : sins '''s' '''pus '''hontyî''', tot l' monde s' eploye, Et les tchansons s' enairixhèt come des fizêyes. {{s-rif|HSim}} #* Les gåres civikes savèt bén Ki dji n' {{~|mi honteye}} nén Cwand i cmandèt Li ptit tchiket. {{s-rif|JBjr|(1899), "Cantiniére di gârd-civique"}} ==== {{H|parintaedje}} ==== * [[ahonti]], [[ahontixhaedje]] * [[honte]], [[honteus]] / [[hontieus]]; {{Lka-pa|honte}} ==== {{H|sinonimeye}} ==== * [[si djinner]] * [[s’ ahonti]] ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|esse djinné |fr= {{t+|fr|avoir honte}}, {{t+|fr|se gêner}}, avoir des scrupules |ary= {{t+|ary|ral=[[7echem]] (Hechem)|حشم}} }} 1m5189dwm2te2mxkjzeo539s8pil2li schite-e-Mouze 0 76462 437718 430059 2026-10-06T09:33:12Z Scribus electronicus 3672 Ortografeye 437718 wikitext text/x-wiki =={{L|wa}}== === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{Apl|[[schiter|schite]]|e|Mouze}} === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|hɪt ɛ muːs}} {{BS|sch}} ** {{pzc}} {{AFE|hɪt ɛ muːs}} * {{Ric|schite-·e-·Mouze}} === {{H|sustantif|wa}} === {{-su-|pl=schite-e-Mouze}} {{~}} {{o}} # {{cama|wa}}, {{raba|wa}} djin ki vike al dilongue des erives di Mouze. #* Ti n' est k' on {{~}}, po pårler come çoula. Ritén ki dj' so del race do måye noer da Colas. {{s-rif|TBowp|''Li songe da Babilone'', 1887, p.35}} [[File:51 lang wa Lidje Toussaint Brahy œuvres posthumes.wav]] ==== {{H|sinonimeye}} ==== * [[rivadjwès]] * [[tcheye-e-Mouze]] ==== {{H|sipårdaedje}} ==== {{WL}} ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | hite-è-Moûse = E1 | hitt-è-Moûss = E203 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|djin ki vike al dilongue des erives di Mouze |fr= riverain de la Meuse }} nw3e0pdqo5vu1cuh4asvct1n155x51i hintche-et-droet 0 77539 437717 2026-10-06T09:27:45Z Scribus electronicus 3672 Ahivaedje 437717 wikitext text/x-wiki =={{L|wa|bl}}== === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{Apl|hintche|et|droet}} === {{H|addjectif|wa}} === {{-addjwa-}} {{~}} {{a-tpdr}} # ki s' sieve ossu voltî di s' [[hintche]] mwin ki di s' droete. #* Li ci k' est {{~}} a on grand avantaedje. {{s-rif|E203}} #* Esse {{~}}. {{s-rif|E1}} ==== {{H|sipårdaedje}} ==== {{WL}} ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | hintche èt dreût = E1 | hlinch-è-dreû, hlinch-è-dreûtt = E203 | - = E89 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|ki s' sieve ossu voltî di s' hintche mwin ki di s' droete |fr= {{t+|fr|ambidextre}} }} k8lo9zll5u8ttezksq6pae1aoqts84o