Wiccionaire
wawiktionary
https://wa.wiktionary.org/wiki/Wiccionaire:Mwaisse_p%C3%A5dje
MediaWiki 1.47.0-wmf.23
case-sensitive
Media
Sipeciås
Copene
Uzeu
Uzeu copene
Wiccionaire
Wiccionaire copene
Imådje
Imådje copene
MediaWiki
MediaWiki copene
Modele
Modele copene
Aidance
Aidance copene
Categoreye
Categoreye copene
Rawete
Rawete copene
Sourdant
Sourdant copene
Motyince
Motyince copene
TimedText
TimedText talk
Module
Discussion module
Event
Event talk
Sujet
berôdî
0
5326
437895
422383
2026-10-09T18:17:08Z
Lucyin
218
437895
wikitext
text/x-wiki
== {{L|wa}} ==
=== {{H|etimolodjeye}} ===
So dotance inte:
* {{V|berôder}} {{caw|î|s|wa}} (li berôdî est metou ådzeu del poite di gregne, foirt hôt; il î faleut « berôder » — fé « rôler » e-n erî — les djåbes do dzeu del tcherêye); d' on possibe {{bdj|bihordon|sourd=frk}}, racuzinåve avou l’ {{p|behorder|fro|wa}} {{FEW|15/1|107|b}}.
* on {{bdj|hurd|sourd=frk}} (hourdi) {{bet|be|s|wa}} (deujhinme hourdi; li prumî hourdi esteut å fond del gregne, bråmint pus bas, po djusse les tchvås poleur moussî padzo).
Dins les deus cas, dandjreus pal voye d' on vî walon « {{*}} bèrhôdî » pa {{rib-R}} pu {{fondaedje|H}}. {{Dat|1268}}.
=== {{H|prononçaedje}} ===
* {{WAFE}}
** {{prcoi}} {{AFE|bɛ.ʀõ:.'di:|bɛ.ʀo:.'di:|bi.ʀo:.'di:}} {{c1pr}} {{BS|ô}}
** {{pzc}} {{AFE|bɛ.ʀõ.'di:|odio=Wa berôdî wa-fel bèrôdî.ogg|ling=wa}}
* {{Ric|be.rô.dî}}
=== {{H|sustantif|wa}} ===
{{-su-}}
{{~}} {{o}}
# plantchî fwait avou des pîces di bwès metowes ene dilé l’ ôte ki fwaiynut èn astaedje adzeu del poite di gregne ; c' est l' plaece k’ on î berôde les prumirès djåbes d’ ene tcherêye.
#* Li schåle esteut aspoyeye après l’ gros sômî d’ tchinne k’ aléve d’ on meur a l’ ôte tot sotnant l’ {{~}}. {{s-rif|RDed}}
#* Les grands tchårs ont rpassé<br>Epoirtant l’ esté.<br>I gn a pus k’ des steules<br>Mierseules come des aveules<br>Mafes et {{~s}}<br>Sont plins a brotchî. {{s-rif|JGui}}.
<gallery>
Gregne divins.jpg
</gallery>
==== {{H|ortografeyes}} ====
{{Orto
| berôdî = R9,R10,R11
| bèrôdî = C1,C8,C9,C13, E1,E34, O0,O2, S0
| biraudî = C9
| birôdi = E13,E212
| birôdî = E21,E145
| beroudie = [!vscr] (1268) G110
| berrodier = [!vscr] (1273) G110
| berodier = [!vscr] (1275) G110
}}
==== {{H|ratournaedjes}} ====
{{ratour|plantchî ådzeu del poite di gregne
|fr= (faux) {{t+|fr|plancher}} (d’une grange, d’une remise), {{t+|fr|pailler}}, {{t+|fr|comble}}, {{t+|fr|galetas}}
}}
==
4qvqddubz2mtdopcldhsw3gu440yukq
etaite
0
8914
437896
343312
2026-10-10T07:16:02Z
Scribus electronicus
3672
Amidraedjes
437896
wikitext
text/x-wiki
== {{L|wa}} ==
=== {{H|addjectif|wa}} ===
{{-addjwa-|etait}}
{{~}} {{f}} {{a-pdvpdr}}
# {{Fem-a}} «[[etait]]».
#* Do moens esteut ele {{~}} di copiner avou ene sakî k' el comprindeut {{s-rif|JBah|p. 127}}
==== {{H|sinonimeye}} ====
* [[binåjhe]], [[ureuse]] / [[awreuse]], [[continne]], [[djoyeuse]], [[gaiye]]
* [[bén lunêye]], [[aveur bon|k' a bon]], [[aveur tchatch|k' a tchatch]]
==== {{H|ratournaedjes}} ====
{{ratour|k' a bråmint do plaijhi {{Lka-ra[etait}}
|fr= {{t+|fr|heureuse}}, {{t+|fr|contente}}, {{t+|fr|sereine}}, {{t+|fr|bien disposée}}, {{t+|fr|ravie}}, {{t+|fr|joyeuse}}, {{t+|fr|allègre}}, {{t+|fr|satisfaite}}, {{t+|fr|enchantée}}
}}
ajqkva7juu76sqc7s9izjoljajjy416
fotbalisse
0
9316
437890
373584
2026-10-09T15:23:55Z
Scribus electronicus
3672
Ortografeye
437890
wikitext
text/x-wiki
== {{L|wa}} ==
=== {{H|etimolodjeye|wa}} ===
{{Bdj|fotbale}}, {{caw|isse|s|wa|rit=0|lim=3}}, {{nm|1900}}.
=== {{H|prononçaedje}} ===
* {{WAFE}}
** {{prcoi}} {{AFE|fɔt.ba.'lis|fut.ba.'lis|fut.ba.'lœs}} {{c1pr}}
** {{pzc}} {{AFE|fɔt.ba.'lis}}
* {{Ric|fot·ba·lisse}}
=== {{H|sustantif|wa}} ===
{{-su-|o=fotbalisse|f=fotbalisse}}
{{~}} {{of}}
# {{spôrt|wa}} {{mestî|wa}} djouweu(se) di [[fotbale]].
#* L’ UNESCO, po tchoezi des sportifs "ambassadeurs siconte li pôvurté", il ont relî lanawaire on ptit djonne Braezilî di 22 ans, k’ a crexhou dins les coulots d’ barakes di Porto Alegre ; on bon {{~}}, djans, mins nén dpus k’ èn ôte {{s|LM}}
#* Li scrijhaedje n’ est pus k’ ene aidance, èn astoca pol cåzaedje et nén l’ gôl la k’ i fåt choter ddins, sapinse li {{~}} {{s|LM}}
<gallery>
Gôlresse.jpg|Djonnes fotbalisses
</gallery>
==== {{H|sinonimeye}} ====
* [[fotbaleu]], [[fotbaleuse]] / [[fotbalresse]]
==== {{H|ortografeyes}} ====
{{Orto
| fotbalisse = R9,R10
| fout’balisse = O4
}}
==== {{H|ratournaedjes}} ====
{{ratour|onk, ene ki djowe å fotbal
|fr= {{t+|fr|footballeur}} {{o}} {{t+|fr|footballeuse}} {{f}}
|en= {{t+|en|footballer}}
|nl= {{t+|nl|voetballer}}
|de= {{t+|de|Fussballer}} {{o}}, {{t+|de|Fussballerin}} {{f}}, {{t+|de|Fußballspieler}} {{o}}, {{t+|de|Fußballspielerin}} {{f}}
|es= {{t+|es|futbolista}} {{o}} & {{f}}
|ary= {{t+|ary|كويري|ral=kwiri|ar-fafl=كْويري}} {{o}}
}}
=== {{H|waitîz eto}} ===
{{wp}}
6lv1rmgyeqjbkdcyxdm2p4bt6x031nd
lodjeu
0
10271
437900
336098
2026-10-10T10:06:16Z
Scribus electronicus
3672
Amidraedjes
437900
wikitext
text/x-wiki
== {{L|wa}} ==
=== {{H|etimolodjeye|wa}} ===
{{Feu|lodjî}}
=== {{H|prononçaedje}} ===
* {{WAFE}}
** {{prcoi}} {{AFE|lɔ.'ʤøː|lɔ.'ʤøːʀ}} {{c1pr}}
** {{pzc}} {{AFE|lɔ.'ʤøː}}
* {{Ric|lo·djeu}}
=== {{H|sustantif|wa}} ===
{{-suwa-F2|lodj}}
{{~}} {{o}}
#{{ofn-d}} [[lodje#Codjowa|lodje]] amon des djins.
#* Pitit-z a ptit, on-z a fwait copiner l' {{~}} {{s-rif|JCal}}
{{dal}}
# li ci ki cwirt a-z esse lodjî.
#* I bergoléve avårla: c' esteut on {{~}} (ramexhné pa [[J.M. Pierret]]). {{lang|fr|F. (candjmint di stîle) rechercher l'hospitalité.}}
# {{str|wa}} djonne ovrî d' fosse ki lodjive dins ene måjhon d' on [[coron]], la ki l' mwaisse-lodjeu, on houyeu eto, boutéve årvier di lu (onk fijheut l' djoû, l' ôte li nute).
# {{econ|wa}} unité di mzura del cliyintele d' èn otel, ki corespond a ene djin et ene nute.
#* Sol moes d' may, - a l' avirance, hin - dj' avans yeu cåzu l' dobe di {{~s}} par djoû ki l' anêye passêye.
==== {{H|ratourneures}} ====
{{r|li bon boket, c’ est todi pol lodjeu}} li feme del måjhon av
097k3l3s93pbwmfyq50dzlvx6qilxns
roemyî
0
39856
437898
424500
2026-10-10T09:35:02Z
Lucyin
218
437898
wikitext
text/x-wiki
{{MR|rouminer}}
== {{L|wa}} ==
=== {{H|etimolodjeye|wa}} ===
{{Bdjla|rumen}} ([[panse]]), {{dcaw|yî|v|wa}}
=== {{H|prononçaedje}} ===
* {{WAFE}}
** {{prcoi}}
*** {{AFE|ʀøː.'mjiː|ʀøː.'mji|ʀoː.'mi|ʀuː.'mi|ʀɛ.'miː|ʀwɛ.'miː|ʀɛ.'me|ʀwɛ.'mɛ|ʀwɛ.'me|ʀwa.'mɛ|ʀwa.'me|ʀwaː.'me}} {{BS|oe}}
*** (avou ristitcheye voyale) {{AFE|ʀi.wɛ.'mɛ|ʀi.wa.'mɛ|ʀi.wa.'miː|ʀi.wɛ.'miː|ʀy.waː.'me|ʀœ.waː.'me|ʀɛ.wa.'mɛ|ʀɛ.wɛ.'mɛ}} {{36pr}}
** {{pzc}} {{AFE|ʀwɛ.'mjiː}}
* {{Ric|roe.myî}}
=== {{H|viebe|wa}} ===
{{-cotcher-|roem}}
{{~}}
# {{vsc}} {{zolo|wa}} {{cins|wa}} fé rmonter l' [[amagnî]] del [[panse]] al boke, po l' [[rimawyî]], tot djåzant d' ene vatche, d' ene berbis.
#* Nosse vatche {{~|roemeye}}; ça lyi va mî {{s-rif|S0}}
#* Les biesses {{~|roemièt}} påjhûlmint e l’ ombe. {{s-rif|HSim|"Mès cwate moumints" (1907)}}
#* Les vatches et les berbis si coûtchèt sol verdeure</br>Po {{~}} leu payele k' ele trovèt sins displi ! {{s-rif|LLag|"L' inmant", (1947), ''A ‘n-ancyin payîsan'', p. 153}}
#* Dins l' Åtche di Noyé, Xham esteut ki rwaitive li vatche {{~}}; el riwaitive flater {{s|LMb4v}}
# {{fizio|wa}} {{cama}} fé passer (èn amagnî) houte do stoumak.
#* Dj' a mindjî ene dimeye live di rinne-glôdes, mins ça n’ a nén stî rén po les {{~}} {{s-rif|S117}}
#* K’ i fwait seur viker ! … Come dijheut li sôlêye ki {{~|roemyive}} si vintinme gote. {{s-rif|AXhi| « Bwègnes mèssèdjes & pititès gotes » (1905), p.14}}
# {{im}} {{vsc}} tuzer et ratuzer a des noerès idêyes.
#* Il est la ki {{~|roemeye}} dins s' coine.
# {{vc}} tuzer et ratuzer a (des noerès idêyes).
#* Cwè çki m' {{~|roemeye}} co la ?
#* ANDRÎ. […] Asteure, c’ est vos k’ a l’ air do tuzer. Leyîz tuzer les beguenes.</br>DJAN-LOUWIS. – Ni xhinårdez nén, m’ fi.</br>ANDRÎ. – Ki {{~|roemyîz}} vs la tot seu ? {{s-rif|JMign| « Li tchèsturlinne dèl Bèle Rotche, 1922, p.17-18}}
<gallery>
Wa roemiaedje vatche.webm|ene vatche ki roemeye
Roemyî.webm|a ene berbis|ene berbis ki roemeye
Haltern - Naturwildpark Granat - Dama dama dama 11 (1) ies.webm|on din ki roemeye
</gallery>
==== {{H|parintaedje}} ====
* [[roeme]]
* [[roemiaedje]], [[roemia]], [[roemieure]]
* [[roemiant]]
{{mse}}
* [[rouminer]]
==== {{H|sinonimeye}} ====
* (biesse) : [[rimawyî]], [[groumyî]], [[rimaxhî]]
* (camaraedreçmint, didjerer): [[didjerer]]
* (djin) : [[rouminer]], [[racatuzer]]
==== {{H|ortografeyes}} ====
{{Orto
| reûmyî = C99
| reûmyi = FC99
| roumyer = E165
| roumyî = E1
| reûmî = FC99
| raumi = O4
| reûmi = O4
| reûmî = C106
| roumî = E1
| rèmî = FE1,E34
| rwèmî = E1, AXhi
| {{=fon|?|rwèmer}} = G152
| reuwâmer = S104
| rèwamè = S0
| rèwèmè = S0
| rwamer = S117
| rèmer = E1,E165 p. 200,S0
| remez = E212
| roemyî = R10,R13
| rwèmè / riwèmè = C8
| rwamè / riwamè = C8,S0
| rwâmer / ruwâmer = S117
| r'wâmer = S109
| riwamî = C99
| riwèmî = C99
| - = C13, O0, O4
}}
==== {{H|ratournaedjes}} ====
{{ratour|fé rmonter l' amagnî del panse al boke
|fr= {{t+|fr|ruminer}}
|en= to {{t+|en|ruminate}}, to {{t+|en|chew cud}}
|nl= {{t+|nl|herkauwen}}
|de= {{t+|de|wiederkäuen}}
|es= {{t+|es|rumiar}}
|ar= {{t+|ar|اجترّ|ral=ijtarra|ar-fafl=اجْتَرَّ}}
|ary= {{t+|ary|جرّ|ral=jerr}}
|zgh= {{t+|zgh|ⴼⴰⵥⵥ}} {{=ral}} [[faẓẓ]]; {{t+|zgh|ⵙⵙⵍⵓⵢ}} {{=ral}} [[ssloy]]
}}
{{ratour|fé passer èn alimint {{Lka-ra|didjerer}}
|fr= {{t+|fr|digérer}}
}}
{{ratour|tuzer et ratuzer a des noerès idêyes
|fr= {{t+|fr|ruminer}}, {{t+|fr|ressasser}}
|en= to {{t+|en|ruminate}}
}}
=== {{H|PE|wa}} ===
{{PE=}}
=== {{H|waitîz eto}} ===
{{wp|roemiaedje}}
aup1l0q7hztec9xzcpdxp1j4qx6zpem
corner
0
44007
437883
362391
2026-10-09T14:26:14Z
Scribus electronicus
3672
Egzimpe
437883
wikitext
text/x-wiki
== {{L|wa}} ==
=== {{H|etimolodjeye|}} ===
{{Epr|corner|fr|wa}}, lu-minme {{epr|corner|fr|en}} dins l’ sinse fotbalrece ; {{nm|1900}}.
=== {{H|prononçaedje}} ===
* {{WAFE}}
** {{prcoi}} {{AFE|kɔʀ.nɛːʀ|kɔʀ.næʀ|kɔʀn}}
** {{pzc}} {{AFE|kɔʀ.nɛːʀ}}
* {{Ric|cor·ner}}
=== {{H|sustantif|wa}} ===
{{-su-}}
{{~}} {{o}}
# {{fotb|wa}} pûne cwand on djouweu a-st evoyî l’ balon dirî s’ prôpe lene di [[but]].
#* Smolders, c' est nosse revelåcion,<br>I dvént tos les djoûs pus mwaisse divins les passes.<br>Et po choter l’ {{~}} d' aplomb<br>I ndè rmosterreut ouy a co traze {{s-rif|EStr|''Vivent nos footballeux !'', scrît dvins les anêyes 1920-1940, [[s:Vivent nos footballeux !|lijhåve so Wikisourd]]}}
== {{L|en}} ==
=== {{H|Su|en}} ===
{{-su-|ling=en}}
{{~}}
# [[cwén]], [[coine]].
# {{fotb|en}} {{=wa|en}}.
g3d07qrap5jtk7actuiu5p6rye5h0g8
dayeur
0
64975
437881
431189
2026-10-09T13:43:30Z
Scribus electronicus
3672
Amidraedjes
437881
wikitext
text/x-wiki
=={{L|wa}}==
=== {{H|etimolodjeye|wa}} ===
{{Epr|d’ailleurs|fr|wa}}
==={{H|adviebe|wa}} ===
{{~}} {{n-c|wa}}
# refoircixh li sacwè k' a stî dite dins l' fråze di dvant, tot radjoutant ene idêye.
#* {{~|Dayeur}}, schoûtez, vocial kékes mots<br>Di tos nos djouweus ki pitèt-st e l' prumire :<br>Vos voeroz k' i s' valèt tertos ;<br>Li meyeu d' zels, vos nel sårîz dire. {{s-rif|EStr|''Vivent nos footballeux !'', scrît dvins les anêyes 1920-1940, [[s:Vivent nos footballeux !|lijhåve so Wikisourd]]}}
#*On aveut do meyeu angrais k’ so li Smwès. Et il estént mwais, {{~}}, so li Smwès {{s-rif|Yvon Barbazon}}
==== {{H|sinonimeye}} ====
[[å raeze]]
==== {{H|mots vijhéns}} ====
* [[pol rawete]]
==== {{H|ortografeyes}} ====
{{Orto
| d’ailleurs = EStr
}}
==== {{H|ratournaedjes}} ====
{{ratour|adviebe di rafoircixhaedje
|fr= {{t+|fr|d’ailleurs}}, {{t+|fr|par ailleurs}}
}}
10onxrto5kdjakyhjatuomp2en3lrjr
aveur di l’ aplomb
0
71773
437885
401946
2026-10-09T14:46:33Z
Scribus electronicus
3672
Egzimpe
437885
wikitext
text/x-wiki
== {{L|wa|bl}} ==
=== {{H|etimolodjeye|wa}} ===
{{Sh-m|aveur|di|l’|aplonb}}
=== {{H|vierbire|wa}} ===
{{~}}
# nén aveur sogne do fé ene sacwè.
#* Èn ome k' {{~|a d' l' aplomb}}. {{s-rif|E1}}
#* Bén {{~|vos avoz d’ l’ aplomb}}<br>Do vni dvins nos brouwires cwand l’ brune kimince a dschinde,<br>Ki les oujheas d’ måleur, londjinnmint fjhèt-st etinde,<br>Des longous airs di moirt. {{s-rif|JVvl|1901, p.188, “Li Brac’neu”}}
==== {{H|mots vijhéns}} ====
* [[si tini d’ aplomb]]
==== {{H|ratournaedjes}} ====
{{ratour|nén aveur sogne do fé ene sacwè
|fr= {{t+|fr|avoir du cran}}, {{t+|fr|ne pas avoir froid aux yeux}}, {{t+|fr|garder son sang-froid}}
}}
sv3d9aulgvscf2zy0mw4r10v99e1k22
co traze
0
71869
437882
435078
2026-10-09T14:24:58Z
Scribus electronicus
3672
Egzimpe
437882
wikitext
text/x-wiki
== {{L|wa}} ==
=== {{H|etimolodjeye|wa}} ===
{{Sh-m|co|traze}}
=== {{H|advierbire|wa}} ===
{{~}} {{n-c|wa}}
# [[bråmint]].
#* MATROGNÅRD. (a Tåtî) - Assez, djans !<br>BABILÔNE. (a Bietmé) - Vén, Bietmé !<br>TÅTÎ (a Bietmé) Harlake !<br>BIETMÉ (a Tåtî). - Alez, vîs sot !<br>Nd a {{~}} ås Lolåds ki sont pus sûtis k' vos ! {{s-rif|ERtp|1884, Ake I, Sinne VII, v. 127-128}}
#* Les femes, veyoz vs, Fifine, ont {{~|co trazès}} piçeures<br>Po-z adawyî les omes. Å galant elle vis fjhèt croere<br>Ki l' poye pond so les sås. Tot fén parey k’ å ståve<br>Ele jouwèt-st avou zeles ; i sont pår si båbôs. {{s-rif|HSco|1888, Ake I, Sinne II. ''Mwaisse modele lijhåve'' '''[[s:Cour d’ognon/I|cial]]'''}}
#* La ki l’ grande flouxhe si trouve,<br>Ki l’ ignorance fwait fé {{~}} råtchåds,<br>Li maladeye texhe påjhûlmint si ovraedje. {{s-rif|JVvl|(1901), p.115, “Li Cholèrâ”}}
#* Smolders, c' est nosse revelåcion,<br>I dvént tos les djoûs pus mwaisse divins les passes.<br>Et po choter l’ corner d' aplomb<br>I ndè rmosterreut ouy a {{~}}. {{s-rif|EStr|''Vivent nos footballeux !'', scrît dvins les anêyes 1920-1940, [[s:Vivent nos footballeux !|lijhåve so Wikisourd]]}}
==== {{H|ratourneures}} ====
# {{r|[[co traze et traze]]}}
==== {{H|sinonimeye}} ====
* [[beacôp]]
* [[bråmint]]
* [[mwints]]
==== {{H|mots d’ aplacaedje}} ====
* [[co traze côps]]
* [[co traze feyes]]
* {{Lka|[[Motyince:grande cwantité/walon]]}}
==== {{H|sipårdaedje}} ====
{{WL}}
==== {{H|ratournaedjes}} ====
{{ratour|
|fr= {{t+|fr|beaucoup}} de, {{t+|fr|énormément}} de, {{t+|fr|plin}} de
}}
6rnp9osplncyhertpszb0amtv0wqjjt
esse d’ aplomb
0
73748
437884
424562
2026-10-09T14:43:30Z
Scribus electronicus
3672
Amidraedjes
437884
wikitext
text/x-wiki
=={{L|wa|bl}}==
=== {{H|etimolodjeye|wa}} ===
{{Sh-m|esse|d’ aplomb}}, lu-minme {{calc|être d’aplomb|fr|wa}}.
=== {{H|vierbire|wa}} ===
{{~}}
# esse droet, [[roed]].
#* On meur ki {{~|n' est nén d' aplomb}}. {{s-rif|E1}}
# esse foirt et [[haitî]].
#* I {{~|n’ est måy d' aplomb}}. {{s-rif|E1}}
#* Fåt k' çoula rôle å cåbaret ;<br>Mi k' inme li grand plaijhi,<br>A tchanter et a rire<br>S' on-z {{~|est tertos d' aplomb}},<br>Dji cmince vite ene tchanson. {{s-rif|FrBcj|1852, ''Li Sans-çouci Lîgeois ou l’Krenkinî d’Lîge'', p.102}}
#* ÎDÅ. – Avoz vs pris vosse briket ?<br>HAMÅL. – Il est cial el muzete. Ene trintche di bon djambon, on bon gros loxhî d’ pan, et po bén {{~}}, ene frisse låme di spitant. {{s-rif|JMabf|1924, p.24}}
==== {{H|ratournaedjes}} ====
{{ratour|esse foirt et haitî
|fr= {{t+|fr|être d’aplomb}}, {{t+|fr|être d’attaque}}, {{t+|fr|être en forme}}
}}
ithbuk37l911ueus6fjhu9h3bw3zz4m
rimete sol ton
0
75676
437888
424977
2026-10-09T15:13:35Z
Scribus electronicus
3672
Amidraedjes
437888
wikitext
text/x-wiki
=={{L|wa|bl}}==
=== {{H|etimolodjeye|wa}} ===
{{Sh-m|rimete|so|li|ton}}
=== {{H|vierbire|wa}} ===
{{~}}
# [[rimete so pî]].
#* Mins cwand vs bevoz kékes goirdjons<br>D’ on vî croté borgogne,<br>Li tcholeur vis {{~|rmete sol ton}}<br>Et fwait gleter vosse minton. {{s-rif|JLam|(1805-1884)}}
# rimete ene sacwè [[dadrame]], fé cnoxhe on novea côp.
#* Oneur a nosse fameus powete,<br>Ki fwait si bén rimer l' walon !<br>Sins lu, les paskeyes s' alént piede ;<br>C' est lu k' els {{~|a rmetou sol ton}}. {{s-rif|FrBcj|''Po bin s’amûser, fât chanter'', 1852, p.16}}
==== {{H|sinonimeye}} ====
{{Boesse|c=2|tite=rimete d’ aplomb|
* [[rimete d’ aplomb]]
* [[rimete sol houpdiguet]]
* [[riplaker l’ åme e coir]]
}}
{{Boesse|c=2|tite=rimete ene sacwè dadrame, fé cnoxhe on novea côp|
* [[rimete å djoû]]
* [[rimete a l’ oneur]]
}}
==== {{H|ortografeyes}} ====
{{Orto
| - = E1,E203
}}
==== {{H|ratournaedjes}} ====
{{ratour|rimete d' aplomb
|fr= {{t+|fr|remettre d’aplomb}}, {{t+|fr|revigorer}}
}}
{{ratour|rimete ene sacwè dadrame, fé cnoxhe on novea côp
|fr= {{t+|fr|remettre au goût du jour}}, {{t+|fr|remettre à l’honneur}}
}}
7vfzgju9a3yccmzq73p81zjijj6hd93
cwand on vout bate on tchén, on trouve todi bén on baston
0
77554
437894
437844
2026-10-09T16:18:58Z
~2026-54330-54
5070
437894
wikitext
text/x-wiki
=={{L|wa|bl}}==
=== {{H|etimolodjeye|wa}} ===
{{Sh-m|cwand|on|vout|bate|on|tchén|on|trouve|todi|bén|on|baston}}
=== {{H|spot|wa}} ===
{{~}}
# on-z a todi åjhey do trover des escuzes.
#* MATROGNÅRD. - On m' a dit, platkizak, ki dj' esteu-st ene sôlêye.<br>TÅTÎ. - On dit tot çou k' on vout.<br>MATROGNÅRD. - Minme çou ki n' est nén vraiy !<br>TÅTÎ. - {{~|On vite on baston cwand on vout bate on tchén}}. {{s-rif|ERtp|1884, Ake I, Sinne IX, v. 157-159}}
==== {{H|sinonimeye}} ====
* [[li ci k’ vout touwer s’ tchén dit k’ il est araedjî]]
==== {{H|variantes}} ====
* [[on trouve vite on baston cwand on vout bate on tchén]]
==== {{H|ortografeyes}} ====
{{Orto
| kwan on vou batt on chin, on troûf todi bin on baston = E203
}}
==== {{H|ratournaedjes}} ====
{{ratour|on-z a todi åjhey do trover des escuzes
|fr= on trouve toujours des excuses
}}
1vr189wwhbzlnlnix5ttrzzdx0bye5f
d’ aplomb
0
77560
437886
2026-10-09T15:08:33Z
Scribus electronicus
3672
Ahivaedje
437886
wikitext
text/x-wiki
=={{L|wa|bl}}==
=== {{H|etimolodjeye|wa}} ===
{{Apl|d’|aplomb}}
=== {{H|prononçaedje}} ===
* {{WAFE}}
** {{prcoi}} {{AFE|d‿a.ˈplɔ̃}}
** {{pzc}} {{AFE|d‿a.ˈplɔ̃}}
=== {{H|advierbire|wa}} ===
{{~}}
# [[droet]] a 90 digrés.
#* Sitaetche plantêye {{~}}. {{s-rif|E203}}
# bén come on l' doet fé.
#* I fårè atni li stofe po-z ariver djusse a fé vos costeures {{~}}. {{s-rif|E1|a "at’ni"}}
#* Smolders, c' est nosse revelåcion,<br>I dvént tos les djoûs pus mwaisse divins les passes.<br>Et po choter l’ corner {{~}}<br>I ndè rmosterreut ouy a co traze {{s-rif|EStr|''Vivent nos footballeux !'', scrît dvins les anêyes 1920-1940, [[s:Vivent nos footballeux !|lijhåve so Wikisourd]]}}
==== {{H|ratourneures}} ====
# {{r|[[aveur di l’ aplomb]]}}
# {{r|[[esse d’ aplomb]]}}
# {{r|[[rimete d’ aplomb]]}}
# {{r|[[si tini d’ aplomb]]}}
==== {{H|sinonimeye}} ====
{{Boesse|c=2|tite=droet a 90°|
* [[di scwere]]
}}
{{Boesse|c=2|tite=bén come on l' doet fé|
* [[al leccion]]
* [[comifåt]]
* [[dadrame]] / [[d’ adrame]]
* [[dadroet]] / [[d’ adroet]]
}}
==== {{H|ortografeyes}} ====
{{Orto
| d’aplomb = E1
| d’aplon = E1,E203
}}
==== {{H|ratournaedjes}} ====
{{ratour|droet a 90 digrés
|fr= {{t+|fr|perpendiculairement}}
}}
{{ratour|bén come on l' doet fé
|fr= {{t+|fr|correctement}}, {{t+|fr|parfaitement}}
}}
=== {{H|addjectivire|wa}} ===
{{~}}
# [[droet come èn î]], [[roed come on på]], [[stampé]].
#* A costé des botresses, des tripleuses di tcherbon,<br>On voet nosse vî teyåte di marionetes {{~|d' aplomb}}. {{s-rif|JDcoh|1939, p.160, ''A l’åbion d’ nosse Pèron'' (1931)}}
<!--
# [[rimpli]] {{?}}.
#* Houkîz m' don,<br>Vs savoz m' no<br>Mi bidon<br>Est {{~}}<br>Mes hûfions<br>Sont si bons ! {{s-rif|JBjr|(1899), "Cantiniére di gârd-civique"}}
-->
==== {{H|ratournaedjes}} ====
{{ratour|
|fr= {{t+|fr|debout}}, {{t+|fr|perpendiculaire}},
}}
57cxgq7tyyxky3cy94evqhgwk971856
437887
437886
2026-10-09T15:10:18Z
Scribus electronicus
3672
437887
wikitext
text/x-wiki
=={{L|wa|bl}}==
=== {{H|etimolodjeye|wa}} ===
{{Apl|d’|aplomb}}
=== {{H|prononçaedje}} ===
* {{WAFE}}
** {{prcoi}} {{AFE|d‿a.ˈplɔ̃}}
** {{pzc}} {{AFE|d‿a.ˈplɔ̃}}
=== {{H|advierbire|wa}} ===
{{~}}
# [[droet]] a 90 digrés.
#* Sitaetche plantêye {{~}}. {{s-rif|E203}}
# bén come on l' doet fé.
#* I fårè atni li stofe po-z ariver djusse a fé vos costeures {{~}}. {{s-rif|E1|a "at’ni"}}
#* Smolders, c' est nosse revelåcion,<br>I dvént tos les djoûs pus mwaisse divins les passes.<br>Et po choter l’ corner {{~}}<br>I ndè rmosterreut ouy a co traze {{s-rif|EStr|''Vivent nos footballeux !'', scrît dvins les anêyes 1920-1940, [[s:Vivent nos footballeux !|lijhåve so Wikisourd]]}}
==== {{H|ratourneures}} ====
# {{r|[[aveur di l’ aplomb]]}}
# {{r|[[esse d’ aplomb]]}}
# {{r|[[rimete d’ aplomb]]}}
# {{r|[[si tini d’ aplomb]]}}
==== {{H|sinonimeye}} ====
{{Boesse|c=2|tite=droet a 90°|
* [[di scwere]]
}}
{{Boesse|c=2|tite=bén come on l' doet fé|
* [[al leccion]]
* [[comifåt]]
* [[dadrame]] / [[d’ adrame]]
* [[dadroet]] / [[d’ adroet]]
}}
==== {{H|ortografeyes}} ====
{{Orto
| d’aplomb = E1
| d’aplon = E1,E203
}}
==== {{H|ratournaedjes}} ====
{{ratour|droet a 90 digrés
|fr= {{t+|fr|perpendiculairement}}
}}
{{ratour|bén come on l' doet fé
|fr= {{t+|fr|correctement}}, {{t+|fr|parfaitement}}
}}
=== {{H|addjectivire|wa}} ===
{{~}}
# [[droet come èn î]], [[roed come on på]], [[stampé]].
#* Metoz vs {{~}}. {{s-rif|E1}}
#* A costé des botresses, des tripleuses di tcherbon,<br>On voet nosse vî teyåte di marionetes {{~|d' aplomb}}. {{s-rif|JDcoh|1939, p.160, ''A l’åbion d’ nosse Pèron'' (1931)}}
<!--
# [[rimpli]] {{?}}.
#* Houkîz m' don,<br>Vs savoz m' no<br>Mi bidon<br>Est {{~}}<br>Mes hûfions<br>Sont si bons ! {{s-rif|JBjr|(1899), "Cantiniére di gârd-civique"}}
-->
==== {{H|ratournaedjes}} ====
{{ratour|
|fr= {{t+|fr|debout}}, {{t+|fr|perpendiculaire}},
}}
0iigzlijnnakxar7j948u4lrg2uqhwy
rimete d’ aplomb
0
77561
437889
2026-10-09T15:19:49Z
Scribus electronicus
3672
Ahivaedje
437889
wikitext
text/x-wiki
=={{L|wa|bl}}==
=== {{H|etimolodjeye|wa}} ===
{{Sh-m|rimete|d’ aplomb}}
=== {{H|vierbire|wa}} ===
{{~}}
# rinde on novea côp vigreus, [[spitant]].
#* Li pere do ptit mamé Djezus,<br>Si dxhombra do cori ene sawice<br>Pruster l' côp d' mwin k' tchaekene si doet<br>Po vs {{~}} so l' erote. {{s-rif|JVpr|(1897), "Li nivaie", p.80}}
==== {{H|sinonimeye}} ====
{{Boesse|c=2|tite=rimete d’ aplomb|
* [[ravigurer]]
* [[rimete sol houpdiguet]]
* [[rimete sol ton]]
* [[riplaker l’ åme e coir]]
}}
==== {{H|ortografeyes}} ====
{{Orto
| - = E1,E203
}}
==== {{H|ratournaedjes}} ====
{{ratour|rinde on novea côp vigreus, spitant
|fr= {{t+|fr|remettre d’aplomb}}, {{t+|fr|revigorer}}
}}
jo58hhnghmjgtong7719lp0h2qzcz3t
choter
0
77562
437891
2026-10-09T15:46:17Z
Scribus electronicus
3672
Ahivaedje
437891
wikitext
text/x-wiki
== {{L|wa}} ==
=== {{H|etimolodjeye|wa}} ===
{{Epr|shotter|fr|wa}} {{m-s}}, lu-minme {{epr|shot|en|fr}}, {{caw|er|v|wa}}.
=== {{H|prononçaedje}} ===
* {{WAFE}}
** {{prcoi}} {{AFE|ʃɔ.ˈte|ʃɔ.ˈtɛ}}
** {{pzc}} {{AFE|ʃɔ.ˈte}}
* {{Ric|cho·ter}}
=== {{H|viebe|wa}} ===
{{-codjow-|troke=1|A=chot|come=bouter}}
{{~}} {{vc}} & {{vsc}}
# {{fotb|wa}} [[piter]] dvins on balon.
#* Smolders, c' est nosse revelåcion,<br>I dvént tos les djoûs pus mwaisse divins les passes.<br>Et po {{~}} l’ corner d' aplomb<br>I ndè rmosterreut ouy a co traze {{s-rif|EStr|''Vivent nos footballeux !'', scrît dvins les anêyes 1920-1940, [[s:Vivent nos footballeux !|lijhåve so Wikisourd]]}}
#* Li scrijhaedje n’ est pus k’ ene aidance, èn astoca pol cåzaedje et nén l’ gôl la k’ i fåt {{~}} ddins, sapinse li fotbalisse. {{s|LM}}
==== {{H|parintaedje}} ====
{{Boesse|c=2|
* [[chote]]
}}
==== {{H|mots vijhéns}} ====
* [[piter]]
==== {{H|ortografeyes}} ====
{{Orto
| choter = S0
| shotter = EStr
| - = E1
}}
==== {{H|ratournaedjes}} ====
{{ratour|piter dvins on balon
|en= to {{t+|en|shot}}
|fr= {{t+|fr|shotter}}
}}
iqwbc32u9qays5goqjx9sbn857rd9a5
rimostrer
0
77563
437892
2026-10-09T16:00:56Z
Scribus electronicus
3672
Ahivaedje
437892
wikitext
text/x-wiki
=={{L|wa}}==
{{-spodiv-RI|mostrer}}
=== {{H|etimolodjeye|wa}} ===
{{V|mostrer}}, {{bet|ri|v|wa}}, {{caw|er|v|wa}}.
=== {{H|prononçaedje}} ===
* {{WAFE}}
** {{prcoi}} {{AFE|ʀɪ.mɔs.ˈtʀe|ɛʀ.mus.ˈtʀe|ʀɪ.mus.ˈtʀɛ|ʀy.moː.ˈtʀe|}}
** {{pzc}} {{AFE|ʀɪ.mɔs.ˈtʀe}}
* {{Ric|ri·mos·trer}}
=== {{H|viebe|wa}} ===
{{-codjow-|troke=1|A=r(i)mostr|B=r(i)moster|come=mostrer}}
{{~}} {{vc}}
# mostrer eco ene feye.
#* Dji vou rloukî vosse martchandeye : {{~|rimostrez}} mel. {{s-rif|E203}}
# fé vey a ene sakî ene sacwè ki n' va nén.
#* {{~|Rimostrer}} a ene sakî les fåtes k' il a fwait. {{s-rif|E203}}
# diner des lçons ene sakî ki n' a nén fwait ene sacwè comifåt.
#* On nd a s' sô di les dveur tofer {{~}}. {{s-rif|C106|a "tofër"}}
# {{np-vprC}}
==== {{H|ratourneures}} ====
# {{r|endè rmostrer}} : diner des luçons.
#* Smolders, c' est nosse revelåcion,<br>I dvént tos les djoûs pus mwaisse divins les passes.<br>Et po choter l’ corner d' aplomb<br>I {{~|ndè rmosterreut}} ouy a co traze {{s-rif|EStr|''Vivent nos footballeux !'', scrît dvins les anêyes 1920-1940, [[s:Vivent nos footballeux !|lijhåve so Wikisourd]]}}
# {{r|[[mwaisse Djan ki rmostere si curé]]}}
# {{r|[[voleur rimostrer onk k’ endè sait pus ki lu]]}}
#* I {{~|vout rimostrer onk k' èndè sait pus ki lu}}. {{s-rif|E203}} {{s-rif|E1}}
==== {{H|parintaedje}} ====
* [[rimostraedje]]
* [[rimostrance]]
* [[rimostreu]]
==== {{H|ortografeyes}} ====
{{Orto
| rimostrer u ermostrer / rmostrer = R10
| rimostré, rmostré = E203
| rimostrer, r’mostrer = E1
| rimoustrè, r’moustrè = C8
| èrmoustrer, rmoustrer = O4
| rumôstrer, r’ môstrer = E34
| rimostrer = R12
}}
==== {{H|ratournaedjes}} ====
{{ratour|mostrer eco ene feye
|fr= {{t+|fr|remontrer}}
}}
{{ratour|fé vey a ene sakî ene sacwè ki n' va nén
|fr= {{t+|fr|reprocher}}, {{t+|fr|épingler}}
}}
{{ratour|diner des lçons ene sakî ki n' a nén fwait ene sacwè comifåt
|fr= {{t+|fr|rabrouer}}, {{t+|fr|sermonner}}, {{t+|fr|réprimander}}, {{t+|fr|avertir}}
}}
duq224jsy5j2dn9lef4l7ajtzzo7zqp
si rimostrer
0
77564
437893
2026-10-09T16:04:28Z
Scribus electronicus
3672
Ahivaedje
437893
wikitext
text/x-wiki
=={{L|wa}}==
{{-spodiv-SIRI|mostrer}}
=== {{H|etimolodjeye|wa}} ===
{{Apl-vprC}} «[[rimostrer]]».
=== {{H|viebe|wa}} ===
{{~}} {{vprmur}}
# si mostrer eco ene feye.
#* Li solo {{~|si rmostere}}. {{s-rif|E1}}
#* Kimint oize t i {{~|si rmostrer}}, l' måhonteus ? {{s-rif|E203}}
==== {{H|sinonimeye}} ====
* [[riparexhe]]
==== {{H|ratournaedjes}} ====
{{ratour|si mostrer eco ene feye
| fr = {{t+|fr|se remontrer}}, {{t+|fr|reparaître}}
}}
aecdw6y91tvj3241b254lb5rtofsdmn
rouminer
0
77565
437897
2026-10-10T09:33:37Z
Lucyin
218
Pådje ahivêye avou «{{MR|roemyî}} =={{L|wa}}== ==={{H|viebe|wa}}=== {{-codjow-|troke=1|A=roumin|C=roumen|come=copiner}} {{~}} {{vc}} # tuzer tofer ene laide sôre. #* Dj' {{~|a rouminé}} ciste afwaire la tote li nute. {{s-rif|C8}} {{nourat}}»
437897
wikitext
text/x-wiki
{{MR|roemyî}}
=={{L|wa}}==
==={{H|viebe|wa}}===
{{-codjow-|troke=1|A=roumin|C=roumen|come=copiner}}
{{~}} {{vc}}
# tuzer tofer ene laide sôre.
#* Dj' {{~|a rouminé}} ciste afwaire la tote li nute. {{s-rif|C8}}
{{nourat}}
jjo9x9yiicov3atrmn9ojtl0uecvn3p
437899
437897
2026-10-10T09:35:20Z
Lucyin
218
437899
wikitext
text/x-wiki
{{MR|roemyî}}
=={{L|wa}}==
==={{H|etimolodjeye}}===
{{Epr|ruminer|fr|wa}} (mins djusse li sinse imådjrece).
==={{H|viebe|wa}}===
{{-codjow-|troke=1|A=roumin|C=roumen|come=copiner}}
{{~}} {{vc}}
# tuzer tofer ene laide sôre.
#* Dj' {{~|a rouminé}} ciste afwaire la tote li nute. {{s-rif|C8}}
{{nourat}}
d95tnwzcor52o2p9j0m5i32e9or2l1j