Wikipedia xhwiki https://xh.wikipedia.org/wiki/Iphepha_Elingundoqo MediaWiki 1.47.0-wmf.18 first-letter iMedia Mahluko Ingxoxo Ilungu Ingxoxo nelungu Wikipedia Ingxoxo ngeWikipedia Ngokweenkcukacha Ingxoxo ngokweenkcukacha iMediaWiki Ingxoxo ngeMediaWiki iThemplethi Ingxoxo yethemplethi Uncedo Ingxoxo ngoncedo Uluhlu Ingxoxo ngoluhlu TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk I-Lovedale Press 0 9284 41780 41676 2026-09-08T12:32:30Z Zintshaba 16533 41780 wikitext text/x-wiki '''I-Lovedale Press''' yinkampani encinane yaseMzantsi Afrika epapasha iincwadi, enemvelaphi yayo eyafika ngo-1823 kwiMishini<ref name="auto2">{{Cite journal|last=Peires|first=Jeffrey|date=1980|title=Lovedale Press: Literature for the Bantu Revisited|url=https://www.jstor.org/stable/40399005|journal=English in Africa|volume=7|issue=1|pages=71–85|issn=0376-8902|jstor=40399005}}</ref> yakwaGwali (Chumie okanye iTyumie),<ref>{{Cite web|title=Gwali Mission {{!}} South African History Online|url=https://www.sahistory.org.za/place/gwali-mission|accessdate=2025-04-15|website=www.sahistory.org.za}}</ref> eyayisentlango yaseTyume e-Alice (ngoku eyaziwa [[Alice, eMzantsi Afrika|ngokuba yiDikeni]]) eMpuma Koloni.<ref name="auto1">{{Cite web|date=16 August 2020|title=Lovedale: A printing press that tells the stories of black writers, literature, history and so much more|url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2020-08-17-lovedale-a-printing-press-that-tells-the-stories-of-black-writers-literature-history-and-so-much-more/}}</ref> UJohn Bennie, owayeyingcali ebalaseleyo kulwimi kwaye ephuma kwiGlasgow Mission Society (GMS) wajoyinwa ngu-John Ross ngo-1823. U-John Ross weza ne-Ruthven Printing Press, waza ngonyaka wama-1823 kweyoMnga, washicilela amagama okuqala amaXhosa.<ref>{{Cite journal|last=McGregor|first=Andrew Murray|date=1976|title=Notes on missionary establishments and sites Visited by members of the historical society|url=https://historicalsocietype.co.za/wp-content/uploads/2023/04/Looking_Back_1976_Vol_16_3.pdf|journal=Looking Back|volume=16|issue=3|pages=69|via=Historical Society of Port Elizabeth}}</ref> Icawa yasebenzisa lo matshini wokushicilela ukupapasha imisebenzi eyayibonakalisa amaxabiso neembono zabavangeli baseScotland, kwangenjongo zokuphuhlisa izakhono namandla abantu ngokusebenzisa imfundo nokusasazwa kweVangeli.<ref>{{Cite book|last=MacKenzie|first=John M.|url=http://www.manchesterhive.com/view/9781847794468/9781847794468.xml|title=The Scots in South Africa|last2=Dalziel|first2=Nigel R.|date=2013-07-19|publisher=Manchester University Press|isbn=978-1-84779-446-8|doi=10.7765/9781847794468.00009}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Duncan|first=Graham A.|date=May 2013|title=The origins and early development of Scottish Presbyterian mission in South Africa (1824-1865)|url=https://scielo.org.za/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S1017-04992013000100006|journal=Studia Historiae Ecclesiasticae|volume=39|issue=1|pages=0|issn=1017-0499}}</ref> == Imbali == UBennie noRoss baseka esinye isikhululo sobufundisi kumlambo iNcera kweyeNkanga kunyaka ka-1824. Esi sikhululo sobufundisi ekugqibeleni saba yiLovedale Mission. Umatshini wokuqala wokushicilela watshatyalaliswa ngexesha leMfazwe yaseMdeni (Frontier War) yowe-1834-1835. Kwamiswa omnye umatshini wokushicilela ngo-1839. == Imithombo yolwazi == {{Reflist}} lv994jkzpf8yz68xluy9rkffo31ju9t 41799 41780 2026-09-08T13:03:54Z Zintshaba 16533 Edited references 41799 wikitext text/x-wiki '''I-Lovedale Press''' yinkampani encinane yaseMzantsi Afrika epapasha iincwadi, enemvelaphi yayo eyafika ngo-1823 kwiMishini<ref name="auto2">{{Cite journal|last=Peires|first=Jeffrey|date=1980|title=Lovedale Press: Literature for the Bantu Revisited|url=https://www.jstor.org/stable/40399005|journal=English in Africa|volume=7|issue=1|pages=71–85|issn=0376-8902|jstor=40399005}}</ref> yakwaGwali (Chumie okanye iTyumie),<ref>{{Cite web|title=Gwali Mission {{!}} South African History Online|url=https://www.sahistory.org.za/place/gwali-mission|accessdate=2025-04-15|website=www.sahistory.org.za}}</ref> eyayisentlango yaseTyume e-Alice (ngoku eyaziwa [[Alice, eMzantsi Afrika|ngokuba yiDikeni]]) eMpuma Koloni.<ref name="auto1">{{Cite web|date=16 August 2020|title=Lovedale: A printing press that tells the stories of black writers, literature, history and so much more|url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2020-08-17-lovedale-a-printing-press-that-tells-the-stories-of-black-writers-literature-history-and-so-much-more/}}</ref> UJohn Bennie, owayeyingcali ebalaseleyo kulwimi kwaye ephuma kwiGlasgow Mission Society (GMS) wajoyinwa ngu-John Ross ngo-1823. U-John Ross weza ne-Ruthven Printing Press, waza ngonyaka wama-1823 kweyoMnga, washicilela amagama okuqala amaXhosa.<ref>{{Cite journal|last=McGregor|first=Andrew Murray|date=1976|title=Notes on missionary establishments and sites Visited by members of the historical society|url=https://historicalsocietype.co.za/wp-content/uploads/2023/04/Looking_Back_1976_Vol_16_3.pdf|journal=Looking Back|volume=16|issue=3|pages=69|via=Historical Society of Port Elizabeth}}</ref> Icawa yasebenzisa lo matshini wokushicilela ukupapasha imisebenzi eyayibonakalisa amaxabiso neembono zabavangeli baseScotland, kwangenjongo zokuphuhlisa izakhono namandla abantu ngokusebenzisa imfundo nokusasazwa kweVangeli.<ref>{{Cite book|last=MacKenzie|first=John M.|url=http://www.manchesterhive.com/view/9781847794468/9781847794468.xml|title=The Scots in South Africa|last2=Dalziel|first2=Nigel R.|date=2013-07-19|publisher=Manchester University Press|isbn=978-1-84779-446-8|doi=10.7765/9781847794468.00009}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Duncan|first=Graham A.|date=May 2013|title=The origins and early development of Scottish Presbyterian mission in South Africa (1824-1865)|url=https://scielo.org.za/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S1017-04992013000100006|journal=Studia Historiae Ecclesiasticae|volume=39|issue=1|pages=0|issn=1017-0499}}</ref> == Imbali == UBennie noRoss baseka esinye isikhululo sobufundisi kumlambo iNcera kweyeNkanga kunyaka ka-1824. Esi sikhululo sobufundisi ekugqibeleni saba yiLovedale Mission. Umatshini wokuqala wokushicilela watshatyalaliswa ngexesha leMfazwe yaseMdeni (Frontier War) yowe-1834-1835. Kwamiswa omnye umatshini wokushicilela ngo-1839. Ngowe-1841, kwavulwa iLovedale Missionary Institute, eyayisisikolo soqeqesho lwabefundisi. Lo matshini wokushicilela waphinda watshatyalaliswa ngexesha leMfazwe yeZembe yowe-1846-1847. I-Lovedale Press ekhoyo ngoku yaqala ukusebenza ngowe-1861.<ref>{{Cite web|date=2017-06-22|title=Lovedale Collection|url=https://www.ru.ac.za/corylibrary/collections/internal/lovedalecollection/|website=www.ru.ac.za|language=en-US|access-date=2025-04-08}}</ref> Xa iZiko lavula isebe laza lathatha uxanduva lokushicelela imibhalo yesiXhosa, kwaqalisa umsebenzi obalulekileyo wokupapasha incwadi ngesiXhosa.<ref>{{cite web|title=Preserving Lovedale Press, a historical compass : New Frame|url=https://www.newframe.com/preserving-lovedale-press-a-historical-compass/|archive-url=https://web.archive.org/web/20200718165512/https://www.newframe.com/preserving-lovedale-press-a-historical-compass/|archive-date=18 July 2020}}</ref> Ekuqaleni, i-Lovedale Press yayigxile ekuboneleleni ngeencwadi kunye neencwadana awayesetyenziselwa iinjongo zemfundo nokusasazwa kwevangeli.<ref name="auto22">{{Cite journal|last=Peires|first=Jeffrey|date=1980|title=Lovedale Press: Literature for the Bantu Revisited|url=https://www.jstor.org/stable/40399005|journal=English in Africa|volume=7|issue=1|pages=71–85|issn=0376-8902|jstor=40399005}}</ref> Umsebenzi wokuqala kaBennie owapapashwa ngesiXhosa wawunesihloko esithi, "Zonke iinkomo zezi ka-Thixo. Ekuqaleni, ukupapashwa koncwadi zomthonyama kwakugxile kakhulu kwinkolo yobuKristu, yaye iBhayibhile neencwadi zamaculo zaziguqulelwa kwillimi zomomthonyama.<ref name="auto23">{{Cite journal|last=Peires|first=Jeffrey|date=1980|title=Lovedale Press: Literature for the Bantu Revisited|url=https://www.jstor.org/stable/40399005|journal=English in Africa|volume=7|issue=1|pages=71–85|issn=0376-8902|jstor=40399005}}</ref> Kamva, lo matshini wokushicilela waba ngomnye woovulindlela ekushicileleni uncwadi lwaseAfrika, ngaloo ndlela wathwala ngaphakathi kwawo imbali nelifa lenkcubeko.<ref name="auto24">{{Cite journal|last=Peires|first=Jeffrey|date=1980|title=Lovedale Press: Literature for the Bantu Revisited|url=https://www.jstor.org/stable/40399005|journal=English in Africa|volume=7|issue=1|pages=71–85|issn=0376-8902|jstor=40399005}}</ref> == Imithombo yolwazi == {{Reflist}} rlqyr36oo32z8nao1hf4heofepw2v67 Intshukumo yoBugcisa neMisebenzi yezandla 0 9285 41822 41689 2026-09-08T20:04:37Z Abulele Jebese 14703 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1369461241|Arts and Crafts movement]]" 41822 wikitext text/x-wiki '''Intshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa''' yayiyimbonakaliso yamazwe ngamazwe kubugcisa bokuhombisa nobobugcisa obuhle obaphuhliswa kwasekuqaleni nakwiZiqithi zaseBritane <ref name="grove">{{Cite book|last=Campbell|first=Gordon|title=The Grove Encyclopedia of Decorative Arts, Volume 1|publisher=Oxford University Press|year=2006|isbn=978-0-19-518948-3}}</ref> baza emva koko basasazeka kulo lonke [[UbuKumkani bamaBritane|uBukhosi baseBritane]] nakwezinye iindawo zaseYurophu naseMntla Melika. Ngokubanzi, ukuqala kwale ntshukumo kunokuthiwa kuqale ngeminyaka yoo-1880, kwaye eli gama ngokwalo laqala ukusetyenziswa ngo-1887, kwaye malunga nowe-1920 linokuthathwa njengeliphelileyo e-UK, nangona eli gama laqhubeka lisetyenziswa ngokungeyonyani kwizinto ezahlukeneyo ezidumileyo kuyilo. Iqalwe ngenxa yokusabela ngokuchasene nokuhlupheka okubonwa njengokwezinto zobugcisa bokuhombisa kunye neemeko eziveliswe kuzo, <ref name="king">{{Cite book|last=King|first=Brenda M.|title=Silk and Empire|date=2005|publisher=Manchester University Press|isbn=978-0-7190-6700-6}}</ref> le ntshukumo yachuma eYurophu naseMntla Melika phakathi kowe-1880 nowe-1920. Abanye bacinga ukuba sisiseko seModern Style, indlela yaseBritane yokubonakalisa oko kamva kwabizwa ngokuba yiArt Nouveau movement. <ref>{{Cite web|date=4 August 2023|title=Arts and Crafts movement &#124; British and international movement|url=https://www.britannica.com/art/Arts-and-Crafts-movement|website=Encyclopedia Britannica}}</ref> Abanye bayijonga njengomfanekiso we-Art Nouveau eNgilane. <ref>{{Cite web|last=Maingon|first=Claire|date=2018|title=L'Art Nouveau en trois minutes|url=https://www.beauxarts.com/grand-format/lart-nouveau-en-3-minutes/|website=Beaux Arts Magazine}}</ref> Abanye bacinga ukuba uBugcisa kunye neMisebenzi yezandla zichasene ne-Art Nouveau. <ref>{{Cite web|last=Férré|first=Benjamin|date=2015|title=L'inspiration Arts & Crafts|url=https://www.colineblot.fr/2015/05/benjamin-ferre-et-linspiration-arts-crafts/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20240917195709/http://www.colineblot.fr/2015/05/benjamin-ferre-et-linspiration-arts-crafts/|archive-date=17 September 2024|accessdate=6 March 2024|website=Coline Blot - Espace Saint-Cyprien, Toulouse}}</ref> I-Arts and Crafts ngokwenene yayigxeka i-Art Nouveau ngokusebenzisa kwayo izinto zoshishino ezifana nentsimbi. Izindlu zokuqala zayilwa nguBarry Parker noRaymond Unwin ngendlela yolwimi lwesintu eyayithandwa kakhulu yintshukumo kwaye idolophu yaziwa ngendlela yokuxhasa iingcinga eziphakameyo kunye nendlela yokuphila elula. Iworkshop yokwenza iimbadada yasekwa nguEdward Carpenter yasuka eYorkshire yaya eLetchworth Garden City kwaye intetho kaGeorge Orwell malunga "nabani na osela ijusi yeziqhamo, abathanda ukuhamba ze, onxiba iimbadada, abanomdla ogqithisileyo kwezesondo, oQuaker, othanda i-'Nyango lwendalo', abachasene nemfazwe kunye namalungu wentshukumo zamalungelo wabasetyhini base Ngilane" Ababehamba besiya kwindawo yama- Socialist kwisixeko sase Letchworth ayadume kakhulu. <ref>George Orwell, ''The Road to Wigan Pier''</ref> 6fd4m269yz6uh344fkoeocinqlt2kwn 41823 41822 2026-09-08T20:35:37Z Abulele Jebese 14703 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1369461241|Arts and Crafts movement]]" 41823 wikitext text/x-wiki '''Intshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa''' yayiyimbonakaliso yamazwe ngamazwe kubugcisa bokuhombisa nobobugcisa obuhle obaphuhliswa kwasekuqaleni nakwiZiqithi zaseBritane <ref name="grove">{{Cite book|last=Campbell|first=Gordon|title=The Grove Encyclopedia of Decorative Arts, Volume 1|publisher=Oxford University Press|year=2006|isbn=978-0-19-518948-3}}</ref> baza emva koko basasazeka kulo lonke [[UbuKumkani bamaBritane|uBukhosi baseBritane]] nakwezinye iindawo zaseYurophu naseMntla Melika. Ngokubanzi, ukuqala kwale ntshukumo kunokuthiwa kuqale ngeminyaka yoo-1880, kwaye eli gama ngokwalo laqala ukusetyenziswa ngo-1887, kwaye malunga nowe-1920 linokuthathwa njengeliphelileyo e-UK, nangona eli gama laqhubeka lisetyenziswa ngokungeyonyani kwizinto ezahlukeneyo ezidumileyo kuyilo. Lo mbutho, wasungulwa ngenxa yokunganeliseki kokwehla komgangatho wobugcisa bokuhombisa kunye neemeko ezenziwa phantsi kwazo ezo zinto,<ref name="king">{{Cite book|last=King|first=Brenda M.|title=Silk and Empire|date=2005|publisher=Manchester University Press|isbn=978-0-7190-6700-6}}</ref> le ntshukumo yachuma eYurophu naseMntla Melika phakathi kweminyaka yoo-1880 nowe-1920. Abanye bawubona njengengcambu ye-Modern Style, uhlobo lwaseBritane labonakalisa elo kamva laze labizwa ngokuba yiArt Nouveau movement. <ref>{{Cite web|date=4 August 2023|title=Arts and Crafts movement &#124; British and international movement|url=https://www.britannica.com/art/Arts-and-Crafts-movement|url-status=live|website=Encyclopedia Britannica}}</ref> Abanye bawuthatha njengomfanekiso we-Art Nouveau eNgilane. <ref>{{Cite web|last=Maingon|first=Claire|date=2018|title=L'Art Nouveau en trois minutes|url=https://www.beauxarts.com/grand-format/lart-nouveau-en-3-minutes/|website=Beaux Arts Magazine}}</ref> Kwakukho nabanye abacinga ukuba uBugcisa kunye neMisebenzi yezandla zichasene ne-Art Nouveau. <ref>{{Cite web|last=Férré|first=Benjamin|date=2015|title=L'inspiration Arts & Crafts|url=https://www.colineblot.fr/2015/05/benjamin-ferre-et-linspiration-arts-crafts/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20240917195709/http://www.colineblot.fr/2015/05/benjamin-ferre-et-linspiration-arts-crafts/|archive-date=17 September 2024|accessdate=6 March 2024|website=Coline Blot - Espace Saint-Cyprien, Toulouse}}</ref> I-Arts and Crafts ngokwenene yayigxeka i-Art Nouveau ngokusebenzisa kwayo izinto zoshishino ezifana nentsimbi. EJapan, yavela ngeminyaka yoo-1920 njengentshukumo yeMingei, ikhuthaza ubugcisa bemveli. Izindlu zokuqala zayilwa nguBarry Parker noRaymond Unwin ngendlela yolwimi lwesintu eyayithandwa kakhulu yintshukumo kwaye idolophu yaziwa ngendlela yokuxhasa iingcinga eziphakameyo kunye nendlela yokuphila elula. Iworkshop yokwenza iimbadada yasekwa nguEdward Carpenter yasuka eYorkshire yaya eLetchworth Garden City kwaye intetho kaGeorge Orwell malunga "nabani na osela ijusi yeziqhamo, abathanda ukuhamba ze, onxiba iimbadada, abanomdla ogqithisileyo kwezesondo, oQuaker, othanda i-'Nyango lwendalo', abachasene nemfazwe kunye namalungu wentshukumo zamalungelo wabasetyhini base Ngilane" Ababehamba besiya kwindawo yama- Socialist kwisixeko sase Letchworth ayadume kakhulu. <ref>George Orwell, ''The Road to Wigan Pier''</ref> 5jmvqymghrxmq6n18vyqniwkcvd3wnx 41824 41823 2026-09-08T20:40:29Z Abulele Jebese 14703 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1369461241|Arts and Crafts movement]]" 41824 wikitext text/x-wiki '''Intshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa''' yayiyimbonakaliso yamazwe ngamazwe kubugcisa bokuhombisa nobobugcisa obuhle obaphuhliswa kwasekuqaleni nakwiZiqithi zaseBritane <ref name="grove">{{Cite book|last=Campbell|first=Gordon|title=The Grove Encyclopedia of Decorative Arts, Volume 1|publisher=Oxford University Press|year=2006|isbn=978-0-19-518948-3}}</ref> baza emva koko basasazeka kulo lonke [[UbuKumkani bamaBritane|uBukhosi baseBritane]] nakwezinye iindawo zaseYurophu naseMntla Melika. Ngokubanzi, ukuqala kwale ntshukumo kunokuthiwa kuqale ngeminyaka yoo-1880, kwaye eli gama ngokwalo laqala ukusetyenziswa ngo-1887, kwaye malunga nowe-1920 linokuthathwa njengeliphelileyo e-UK, nangona eli gama laqhubeka lisetyenziswa ngokungeyonyani kwizinto ezahlukeneyo ezidumileyo kuyilo. Lo mbutho, wasungulwa ngenxa yokunganeliseki kokwehla komgangatho wobugcisa bokuhombisa kunye neemeko ezenziwa phantsi kwazo ezo zinto,<ref name="king">{{Cite book|last=King|first=Brenda M.|title=Silk and Empire|date=2005|publisher=Manchester University Press|isbn=978-0-7190-6700-6}}</ref> le ntshukumo yachuma eYurophu naseMntla Melika phakathi kweminyaka yoo-1880 nowe-1920. Abanye bawubona njengengcambu ye-Modern Style, uhlobo lwaseBritane labonakalisa elo kamva laze labizwa ngokuba yiArt Nouveau movement. <ref>{{Cite web|date=4 August 2023|title=Arts and Crafts movement &#124; British and international movement|url=https://www.britannica.com/art/Arts-and-Crafts-movement|url-status=live|website=Encyclopedia Britannica}}</ref> Abanye bawuthatha njengomfanekiso we-Art Nouveau eNgilane. <ref>{{Cite web|last=Maingon|first=Claire|date=2018|title=L'Art Nouveau en trois minutes|url=https://www.beauxarts.com/grand-format/lart-nouveau-en-3-minutes/|website=Beaux Arts Magazine}}</ref> Kwakukho nabanye abacinga ukuba uBugcisa kunye neMisebenzi yezandla zichasene ne-Art Nouveau. <ref>{{Cite web|last=Férré|first=Benjamin|date=2015|title=L'inspiration Arts & Crafts|url=https://www.colineblot.fr/2015/05/benjamin-ferre-et-linspiration-arts-crafts/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20240917195709/http://www.colineblot.fr/2015/05/benjamin-ferre-et-linspiration-arts-crafts/|archive-date=17 September 2024|accessdate=6 March 2024|website=Coline Blot - Espace Saint-Cyprien, Toulouse}}</ref> I-Arts and Crafts ngokwenene yayigxeka i-Art Nouveau ngokusebenzisa kwayo izinto zoshishino ezifana nentsimbi. EJapan, yavela ngonyaka ka-1920 njengentshukumo yeMingei, ikhuthaza ubugcisa bemveli bokwenza izinto zezandla. Izindlu zokuqala zayilwa nguBarry Parker noRaymond Unwin ngendlela yolwimi lwesintu eyayithandwa kakhulu yintshukumo kwaye idolophu yaziwa ngendlela yokuxhasa iingcinga eziphakameyo kunye nendlela yokuphila elula. Iworkshop yokwenza iimbadada yasekwa nguEdward Carpenter yasuka eYorkshire yaya eLetchworth Garden City kwaye intetho kaGeorge Orwell malunga "nabani na osela ijusi yeziqhamo, abathanda ukuhamba ze, onxiba iimbadada, abanomdla ogqithisileyo kwezesondo, oQuaker, othanda i-'Nyango lwendalo', abachasene nemfazwe kunye namalungu wentshukumo zamalungelo wabasetyhini base Ngilane" Ababehamba besiya kwindawo yama- Socialist kwisixeko sase Letchworth ayadume kakhulu. <ref>George Orwell, ''The Road to Wigan Pier''</ref> 3ety7dlv6urjcizog9p93vl3qw9vtaz 41825 41824 2026-09-08T20:46:08Z Abulele Jebese 14703 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1369461241|Arts and Crafts movement]]" 41825 wikitext text/x-wiki '''Intshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa''' yayiyimbonakaliso yamazwe ngamazwe kubugcisa bokuhombisa nobobugcisa obuhle obaphuhliswa kwasekuqaleni nakwiZiqithi zaseBritane <ref name="grove">{{Cite book|last=Campbell|first=Gordon|title=The Grove Encyclopedia of Decorative Arts, Volume 1|publisher=Oxford University Press|year=2006|isbn=978-0-19-518948-3}}</ref> baza emva koko basasazeka kulo lonke [[UbuKumkani bamaBritane|uBukhosi baseBritane]] nakwezinye iindawo zaseYurophu naseMntla Melika. Ngokubanzi, ukuqala kwale ntshukumo kunokuthiwa kuqale ngeminyaka yoo-1880, kwaye eli gama ngokwalo laqala ukusetyenziswa ngo-1887, kwaye malunga nowe-1920 linokuthathwa njengeliphelileyo e-UK, nangona eli gama laqhubeka lisetyenziswa ngokungeyonyani kwizinto ezahlukeneyo ezidumileyo kuyilo. Lo mbutho, wasungulwa ngenxa yokunganeliseki kokwehla komgangatho wobugcisa bokuhombisa kunye neemeko ezenziwa phantsi kwazo ezo zinto,<ref name="king">{{Cite book|last=King|first=Brenda M.|title=Silk and Empire|date=2005|publisher=Manchester University Press|isbn=978-0-7190-6700-6}}</ref> le ntshukumo yachuma eYurophu naseMntla Melika phakathi kweminyaka yoo-1880 nowe-1920. Abanye bawubona njengengcambu ye-Modern Style, uhlobo lwaseBritane labonakalisa elo kamva laze labizwa ngokuba yiArt Nouveau movement. <ref>{{Cite web|date=4 August 2023|title=Arts and Crafts movement &#124; British and international movement|url=https://www.britannica.com/art/Arts-and-Crafts-movement|url-status=live|website=Encyclopedia Britannica}}</ref> Abanye bawuthatha njengomfanekiso we-Art Nouveau eNgilane. <ref>{{Cite web|last=Maingon|first=Claire|date=2018|title=L'Art Nouveau en trois minutes|url=https://www.beauxarts.com/grand-format/lart-nouveau-en-3-minutes/|website=Beaux Arts Magazine}}</ref> Kwakukho nabanye abacinga ukuba uBugcisa kunye neMisebenzi yezandla zichasene ne-Art Nouveau. <ref>{{Cite web|last=Férré|first=Benjamin|date=2015|title=L'inspiration Arts & Crafts|url=https://www.colineblot.fr/2015/05/benjamin-ferre-et-linspiration-arts-crafts/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20240917195709/http://www.colineblot.fr/2015/05/benjamin-ferre-et-linspiration-arts-crafts/|archive-date=17 September 2024|accessdate=6 March 2024|website=Coline Blot - Espace Saint-Cyprien, Toulouse}}</ref> I-Arts and Crafts ngokwenene yayigxeka i-Art Nouveau ngokusebenzisa kwayo izinto zoshishino ezifana nentsimbi. EJapan, yavela ngonyaka ka-1920 njengentshukumo yeMingei, ikhuthaza ubugcisa bemveli bokwenza izinto zezandla. Eli gama laqala ukusetyenziswa nguTJ Cobden-Sanderson kwintlanganiso ye- Arts and Crafts Exhibition Society ngonyaka ka-1887, <ref name="crawford">Alan Crawford, ''C. R. Ashbee: Architect, Designer & Romantic Socialist'', Yale University Press, 2005. {{ISBN|0-300-10939-3}}</ref> nangona imigaqo kunye nendlela eyalisekelwe kuyo yayisele iphuhliswa eNgilani ubuncinane bamashumi amabini eminyaka. Yaphefumlelwa ziingcinga zombhali-mbali uThomas Carlyle, umhlalutyi wezobugcisa uJohn Ruskin, kunye nomyili uWilliam Morris . <ref name="triggs">{{Cite book|last=Triggs|first=Oscar Lovell|url=https://archive.org/details/chaptersinhistor00trig|title=Chapters in the History of the Arts and Crafts Movement|publisher=Bohemia Guild of the Industrial Art League|year=1902}}</ref> EScotland, inxulunyaniswa nabantu ababalulekileyo abafana noCharles Rennie Mackintosh . <ref>{{Cite book|last=Sumpner|first=Dave|url=https://books.google.com/books?id=5cCMDwAAQBAJ&q=key+Rennie|title=My Revision Notes: Pearson Edexcel A Level Design and Technology (Product Design)|last2=Morrison|first2=Julia|date=28 February 2020|publisher=Hodder Education|isbn=978-1-5104-7422-2|language=en}}</ref> Iincwadi zikaViollet-le-Duc ezimalunga nendalo kunye nobugcisa beGothic nazo zidlala indima ebalulekileyo ubuhle bentshukumo yezoBugcisa kunye neMisebenzi yezandla. Izindlu zokuqala zayilwa nguBarry Parker noRaymond Unwin ngendlela yolwimi lwesintu eyayithandwa kakhulu yintshukumo kwaye idolophu yaziwa ngendlela yokuxhasa iingcinga eziphakameyo kunye nendlela yokuphila elula. Iworkshop yokwenza iimbadada yasekwa nguEdward Carpenter yasuka eYorkshire yaya eLetchworth Garden City kwaye intetho kaGeorge Orwell malunga "nabani na osela ijusi yeziqhamo, abathanda ukuhamba ze, onxiba iimbadada, abanomdla ogqithisileyo kwezesondo, oQuaker, othanda i-'Nyango lwendalo', abachasene nemfazwe kunye namalungu wentshukumo zamalungelo wabasetyhini base Ngilane" Ababehamba besiya kwindawo yama- Socialist kwisixeko sase Letchworth ayadume kakhulu. <ref>George Orwell, ''The Road to Wigan Pier''</ref> k56gdset0c4634qygbelnwiogktzazi 41826 41825 2026-09-08T20:52:14Z Abulele Jebese 14703 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1369461241|Arts and Crafts movement]]" 41826 wikitext text/x-wiki '''Intshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa''' yayiyimbonakaliso yamazwe ngamazwe kubugcisa bokuhombisa nobobugcisa obuhle obaphuhliswa kwasekuqaleni nakwiZiqithi zaseBritane <ref name="grove">{{Cite book|last=Campbell|first=Gordon|title=The Grove Encyclopedia of Decorative Arts, Volume 1|publisher=Oxford University Press|year=2006|isbn=978-0-19-518948-3}}</ref> baza emva koko basasazeka kulo lonke [[UbuKumkani bamaBritane|uBukhosi baseBritane]] nakwezinye iindawo zaseYurophu naseMntla Melika. Ngokubanzi, ukuqala kwale ntshukumo kunokuthiwa kuqale ngeminyaka yoo-1880, kwaye eli gama ngokwalo laqala ukusetyenziswa ngo-1887, kwaye malunga nowe-1920 linokuthathwa njengeliphelileyo e-UK, nangona eli gama laqhubeka lisetyenziswa ngokungeyonyani kwizinto ezahlukeneyo ezidumileyo kuyilo. Lo mbutho, wasungulwa ngenxa yokunganeliseki kokwehla komgangatho wobugcisa bokuhombisa kunye neemeko ezenziwa phantsi kwazo ezo zinto,<ref name="king">{{Cite book|last=King|first=Brenda M.|title=Silk and Empire|date=2005|publisher=Manchester University Press|isbn=978-0-7190-6700-6}}</ref> le ntshukumo yachuma eYurophu naseMntla Melika phakathi kweminyaka yoo-1880 nowe-1920. Abanye bawubona njengengcambu ye-Modern Style, uhlobo lwaseBritane labonakalisa elo kamva laze labizwa ngokuba yiArt Nouveau movement. <ref>{{Cite web|date=4 August 2023|title=Arts and Crafts movement &#124; British and international movement|url=https://www.britannica.com/art/Arts-and-Crafts-movement|url-status=live|website=Encyclopedia Britannica}}</ref> Abanye bawuthatha njengomfanekiso we-Art Nouveau eNgilane. <ref>{{Cite web|last=Maingon|first=Claire|date=2018|title=L'Art Nouveau en trois minutes|url=https://www.beauxarts.com/grand-format/lart-nouveau-en-3-minutes/|website=Beaux Arts Magazine}}</ref> Kwakukho nabanye abacinga ukuba uBugcisa kunye neMisebenzi yezandla zichasene ne-Art Nouveau. <ref>{{Cite web|last=Férré|first=Benjamin|date=2015|title=L'inspiration Arts & Crafts|url=https://www.colineblot.fr/2015/05/benjamin-ferre-et-linspiration-arts-crafts/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20240917195709/http://www.colineblot.fr/2015/05/benjamin-ferre-et-linspiration-arts-crafts/|archive-date=17 September 2024|accessdate=6 March 2024|website=Coline Blot - Espace Saint-Cyprien, Toulouse}}</ref> I-Arts and Crafts ngokwenene yayigxeka i-Art Nouveau ngokusebenzisa kwayo izinto zoshishino ezifana nentsimbi. EJapan, yavela ngonyaka ka-1920 njengentshukumo yeMingei, ikhuthaza ubugcisa bemveli bokwenza izinto zezandla. Eli gama laqala ukusetyenziswa nguTJ Cobden-Sanderson kwintlanganiso ye- Arts and Crafts Exhibition Society ngonyaka ka-1887, <ref name="crawford">Alan Crawford, ''C. R. Ashbee: Architect, Designer & Romantic Socialist'', Yale University Press, 2005. {{ISBN|0-300-10939-3}}</ref> nangona imigaqo kunye nendlela eyalisekelwe kuyo yayisele iphuhliswa eNgilani ubuncinane bamashumi amabini eminyaka. Yaphefumlelwa ziingcinga zombhali-mbali uThomas Carlyle, umhlalutyi wezobugcisa uJohn Ruskin, kunye nomyili uWilliam Morris . <ref name="triggs">{{Cite book|last=Triggs|first=Oscar Lovell|url=https://archive.org/details/chaptersinhistor00trig|title=Chapters in the History of the Arts and Crafts Movement|publisher=Bohemia Guild of the Industrial Art League|year=1902}}</ref> EScotland, inxulunyaniswa nabantu ababalulekileyo abafana noCharles Rennie Mackintosh . <ref>{{Cite book|last=Sumpner|first=Dave|url=https://books.google.com/books?id=5cCMDwAAQBAJ&q=key+Rennie|title=My Revision Notes: Pearson Edexcel A Level Design and Technology (Product Design)|last2=Morrison|first2=Julia|date=28 February 2020|publisher=Hodder Education|isbn=978-1-5104-7422-2|language=en}}</ref> Iincwadi zikaViollet-le-Duc ezimalunga nendalo kunye nobugcisa beGothic nazo zidlala indima ebalulekileyo ubuhle bentshukumo yezoBugcisa kunye neMisebenzi yezandla. == Imvelaphi kunye neempembelelo == Intshukumo yezoBugcisa kunye Misebenzi yoBugcisa yavela kwimizamo yokuguqula uyilo kunye nemihombiso eBritane phakathi kwinkulungwane ye-19. Yayiyindlela yokusabela ngokuchasene nokuhla kwemigangatho okubonwayo ngabahlaziyi ababenxulumanisa noomatshini kunye nemveliso yefektri. Ukugxekwa klwabo lwaqiniswa zizinto abazibonayo kwiGreat Exhibition ka-1851, ababezijonga [[wiktionary:ornate|njengezihonjiswe]] kakhulu, ezenziwe ngumntu, kwaye zingazi kakuhle iimpawu zezinto ezisetyenzisiweyo. Isazi-mbali yobugcisa uNikolaus Pevsner ubhala ukuba imiboniso ibonise "ukungazi loo mfuneko isisiseko ekudaleni iipateni, ukuthembeka komphezulu", kunye nokubonisa "ubumdaka ngokweenkcukacha". <ref name="pevsner">Nikolaus Pevsner, ''Pioneers of Modern Design'', Yale University Press, 2005, {{ISBN|0-300-10571-1}}</ref> Izindlu zokuqala zayilwa nguBarry Parker noRaymond Unwin ngendlela yolwimi lwesintu eyayithandwa kakhulu yintshukumo kwaye idolophu yaziwa ngendlela yokuxhasa iingcinga eziphakameyo kunye nendlela yokuphila elula. Iworkshop yokwenza iimbadada yasekwa nguEdward Carpenter yasuka eYorkshire yaya eLetchworth Garden City kwaye intetho kaGeorge Orwell malunga "nabani na osela ijusi yeziqhamo, abathanda ukuhamba ze, onxiba iimbadada, abanomdla ogqithisileyo kwezesondo, oQuaker, othanda i-'Nyango lwendalo', abachasene nemfazwe kunye namalungu wentshukumo zamalungelo wabasetyhini base Ngilane" Ababehamba besiya kwindawo yama- Socialist kwisixeko sase Letchworth ayadume kakhulu. <ref>George Orwell, ''The Road to Wigan Pier''</ref> 5cbyrl8vnexacsbpewmdaqsw2zkwufx 41827 41826 2026-09-09T06:36:53Z Abulele Jebese 14703 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1369461241|Arts and Crafts movement]]" 41827 wikitext text/x-wiki '''Intshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa''' yayiyimbonakaliso yamazwe ngamazwe kubugcisa bokuhombisa nobobugcisa obuhle obaphuhliswa kwasekuqaleni nakwiZiqithi zaseBritane <ref name="grove">{{Cite book|last=Campbell|first=Gordon|title=The Grove Encyclopedia of Decorative Arts, Volume 1|publisher=Oxford University Press|year=2006|isbn=978-0-19-518948-3}}</ref> baza emva koko basasazeka kulo lonke [[UbuKumkani bamaBritane|uBukhosi baseBritane]] nakwezinye iindawo zaseYurophu naseMntla Melika. Ngokubanzi, ukuqala kwale ntshukumo kunokuthiwa kuqale ngeminyaka yoo-1880, kwaye eli gama ngokwalo laqala ukusetyenziswa ngo-1887, kwaye malunga nowe-1920 linokuthathwa njengeliphelileyo e-UK, nangona eli gama laqhubeka lisetyenziswa ngokungeyonyani kwizinto ezahlukeneyo ezidumileyo kuyilo. Lo mbutho, wasungulwa ngenxa yokunganeliseki kokwehla komgangatho wobugcisa bokuhombisa kunye neemeko ezenziwa phantsi kwazo ezo zinto,<ref name="king">{{Cite book|last=King|first=Brenda M.|title=Silk and Empire|date=2005|publisher=Manchester University Press|isbn=978-0-7190-6700-6}}</ref> le ntshukumo yachuma eYurophu naseMntla Melika phakathi kweminyaka yoo-1880 nowe-1920. Abanye bawubona njengengcambu ye-Modern Style, uhlobo lwaseBritane labonakalisa elo kamva laze labizwa ngokuba yiArt Nouveau movement. <ref>{{Cite web|date=4 August 2023|title=Arts and Crafts movement &#124; British and international movement|url=https://www.britannica.com/art/Arts-and-Crafts-movement|url-status=live|website=Encyclopedia Britannica}}</ref> Abanye bawuthatha njengomfanekiso we-Art Nouveau eNgilane. <ref>{{Cite web|last=Maingon|first=Claire|date=2018|title=L'Art Nouveau en trois minutes|url=https://www.beauxarts.com/grand-format/lart-nouveau-en-3-minutes/|website=Beaux Arts Magazine}}</ref> Kwakukho nabanye abacinga ukuba uBugcisa kunye neMisebenzi yezandla zichasene ne-Art Nouveau. <ref>{{Cite web|last=Férré|first=Benjamin|date=2015|title=L'inspiration Arts & Crafts|url=https://www.colineblot.fr/2015/05/benjamin-ferre-et-linspiration-arts-crafts/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20240917195709/http://www.colineblot.fr/2015/05/benjamin-ferre-et-linspiration-arts-crafts/|archive-date=17 September 2024|accessdate=6 March 2024|website=Coline Blot - Espace Saint-Cyprien, Toulouse}}</ref> I-Arts and Crafts ngokwenene yayigxeka i-Art Nouveau ngokusebenzisa kwayo izinto zoshishino ezifana nentsimbi. EJapan, yavela ngonyaka ka-1920 njengentshukumo yeMingei, ikhuthaza ubugcisa bemveli bokwenza izinto zezandla. Eli gama laqala ukusetyenziswa nguTJ Cobden-Sanderson kwintlanganiso ye- Arts and Crafts Exhibition Society ngonyaka ka-1887, <ref name="crawford">Alan Crawford, ''C. R. Ashbee: Architect, Designer & Romantic Socialist'', Yale University Press, 2005. {{ISBN|0-300-10939-3}}</ref> nangona imigaqo kunye nendlela eyalisekelwe kuyo yayisele iphuhliswa eNgilani ubuncinane bamashumi amabini eminyaka. Yaphefumlelwa ziingcinga zombhali-mbali uThomas Carlyle, umhlalutyi wezobugcisa uJohn Ruskin, kunye nomyili uWilliam Morris . <ref name="triggs">{{Cite book|last=Triggs|first=Oscar Lovell|url=https://archive.org/details/chaptersinhistor00trig|title=Chapters in the History of the Arts and Crafts Movement|publisher=Bohemia Guild of the Industrial Art League|year=1902}}</ref> EScotland, inxulunyaniswa nabantu ababalulekileyo abafana noCharles Rennie Mackintosh . <ref>{{Cite book|last=Sumpner|first=Dave|url=https://books.google.com/books?id=5cCMDwAAQBAJ&q=key+Rennie|title=My Revision Notes: Pearson Edexcel A Level Design and Technology (Product Design)|last2=Morrison|first2=Julia|date=28 February 2020|publisher=Hodder Education|isbn=978-1-5104-7422-2|language=en}}</ref> Iincwadi zikaViollet-le-Duc ezimalunga nendalo kunye nobugcisa beGothic nazo zidlala indima ebalulekileyo ubuhle bentshukumo yezoBugcisa kunye neMisebenzi yezandla. == Imvelaphi kunye neempembelelo == Intshukumo yezoBugcisa kunye Misebenzi yoBugcisa yavela kwimizamo yokuguqula uyilo kunye nemihombiso eBritane phakathi kwinkulungwane ye-19. Yayiyindlela yokusabela ngokuchasene nokuhla kwemigangatho okubonwayo ngabahlaziyi ababenxulumanisa noomatshini kunye nemveliso yefektri. Ukugxekwa klwabo lwaqiniswa zizinto abazibonayo kwiGreat Exhibition ka-1851, ababezijonga [[wiktionary:ornate|njengezihonjiswe]] kakhulu, ezenziwe ngumntu, kwaye zingazi kakuhle iimpawu zezinto ezisetyenzisiweyo. Isazi-mbali yobugcisa uNikolaus Pevsner ubhala ukuba imiboniso ibonise "ukungazi loo mfuneko isisiseko ekudaleni iipateni, ukuthembeka komphezulu", kunye nokubonisa "ubumdaka ngokweenkcukacha". <ref name="pevsner">Nikolaus Pevsner, ''Pioneers of Modern Design'', Yale University Press, 2005, {{ISBN|0-300-10571-1}}</ref> Uhlaziyo loyilo lwaqalisa ngabaququzeleli bomboniso uHenry Cole ngonyaka ka (1808–1882), uOwen Jones (1809–1874), uMatthew Digby Wyatt (1820–1877), kunye noRichard Redgrave (1804–1888), <ref>{{Cite web|title=V&A, "Wallpaper Design Reform"|url=https://www.vam.ac.uk/content/articles/w/wallpaper-design-reform/|url-status=live}}</ref> bonke abangazange basebenzise imihombiso egqithisileyo kunye nezinto ezingasebenziyo okanye ezenziwe kakubi. [ 12 ] Abaququzeleli "babengavumelani ekugxekeni imiboniso." [ 13 ] Umzekelo, u-Owen Jones wakhalaza ngelithi "umyili wezakhiwo, umlungisi wezinto zokuhombisa, umchasi wephepha, umluki, umshicileli we-calico, kunye nombumbi" bavelise "izinto ezintsha ngaphandle kobuhle, okanye ubuhle ngaphandle kobukrelekrele." [ 13 ] Kolu gxeko lweempahla ezenziweyo kwavela iimpapasho ezininzi ezazichaza oko ababhali babekugqala njengemigaqo echanekileyo yoyilo. ''Ingxelo eyongezelelekileyo kaRichard Redgrave malunga noYilo'' (1852) yahlalutya imigaqo yoyilo kunye nokuhombisa yaza yacela "ingqiqo engakumbi ekusebenziseni ukuhombisa." [ 12 ] Kwalendelwa ezinye iincwadi ezikoluhlobo, ezifana ne ''Industrial Arts of the Nineteenth Century'' kaWyatt (1853), i-Wissenschaft kaGottfried Semper '', i-Industrie und Kunst'' ("inzululwazi, Ishishini kunye noBugcisa") (1852), ''i-Analysis of Ornament'' kaRalph Wornum (1856), ''i-Manual of Design'' kaRedgrave (1876), kunye ''ne-Grammar of Ornament'' kaJones (1856). [ 12 ] Incwadi ethi ''Grammar of Ornament'' yabanefuthe elikhulu, yaze yasasazwa ngokubanzi njengembasa yabafundi kwaye yaphinda yashicilelwa ngokutsha izihlandlo ezilithoba ngaphambili ngonyaka ka -1910. [ 12 ] Izindlu zokuqala zayilwa nguBarry Parker noRaymond Unwin ngendlela yolwimi lwesintu eyayithandwa kakhulu yintshukumo kwaye idolophu yaziwa ngendlela yokuxhasa iingcinga eziphakameyo kunye nendlela yokuphila elula. Iworkshop yokwenza iimbadada yasekwa nguEdward Carpenter yasuka eYorkshire yaya eLetchworth Garden City kwaye intetho kaGeorge Orwell malunga "nabani na osela ijusi yeziqhamo, abathanda ukuhamba ze, onxiba iimbadada, abanomdla ogqithisileyo kwezesondo, oQuaker, othanda i-'Nyango lwendalo', abachasene nemfazwe kunye namalungu wentshukumo zamalungelo wabasetyhini base Ngilane" Ababehamba besiya kwindawo yama- Socialist kwisixeko sase Letchworth ayadume kakhulu. <ref>George Orwell, ''The Road to Wigan Pier''</ref> d1bj2r4mgx89a6tz1t5mwh5bvppardv 41828 41827 2026-09-09T06:44:41Z Abulele Jebese 14703 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1369461241|Arts and Crafts movement]]" 41828 wikitext text/x-wiki '''Intshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa''' yayiyimbonakaliso yamazwe ngamazwe kubugcisa bokuhombisa nobobugcisa obuhle obaphuhliswa kwasekuqaleni nakwiZiqithi zaseBritane <ref name="grove">{{Cite book|last=Campbell|first=Gordon|title=The Grove Encyclopedia of Decorative Arts, Volume 1|publisher=Oxford University Press|year=2006|isbn=978-0-19-518948-3}}</ref> baza emva koko basasazeka kulo lonke [[UbuKumkani bamaBritane|uBukhosi baseBritane]] nakwezinye iindawo zaseYurophu naseMntla Melika. Ngokubanzi, ukuqala kwale ntshukumo kunokuthiwa kuqale ngeminyaka yoo-1880, kwaye eli gama ngokwalo laqala ukusetyenziswa ngo-1887, kwaye malunga nowe-1920 linokuthathwa njengeliphelileyo e-UK, nangona eli gama laqhubeka lisetyenziswa ngokungeyonyani kwizinto ezahlukeneyo ezidumileyo kuyilo. Lo mbutho, wasungulwa ngenxa yokunganeliseki kokwehla komgangatho wobugcisa bokuhombisa kunye neemeko ezenziwa phantsi kwazo ezo zinto,<ref name="king">{{Cite book|last=King|first=Brenda M.|title=Silk and Empire|date=2005|publisher=Manchester University Press|isbn=978-0-7190-6700-6}}</ref> le ntshukumo yachuma eYurophu naseMntla Melika phakathi kweminyaka yoo-1880 nowe-1920. Abanye bawubona njengengcambu ye-Modern Style, uhlobo lwaseBritane labonakalisa elo kamva laze labizwa ngokuba yiArt Nouveau movement. <ref>{{Cite web|date=4 August 2023|title=Arts and Crafts movement &#124; British and international movement|url=https://www.britannica.com/art/Arts-and-Crafts-movement|url-status=live|website=Encyclopedia Britannica}}</ref> Abanye bawuthatha njengomfanekiso we-Art Nouveau eNgilane. <ref>{{Cite web|last=Maingon|first=Claire|date=2018|title=L'Art Nouveau en trois minutes|url=https://www.beauxarts.com/grand-format/lart-nouveau-en-3-minutes/|website=Beaux Arts Magazine}}</ref> Kwakukho nabanye abacinga ukuba uBugcisa kunye neMisebenzi yezandla zichasene ne-Art Nouveau. <ref>{{Cite web|last=Férré|first=Benjamin|date=2015|title=L'inspiration Arts & Crafts|url=https://www.colineblot.fr/2015/05/benjamin-ferre-et-linspiration-arts-crafts/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20240917195709/http://www.colineblot.fr/2015/05/benjamin-ferre-et-linspiration-arts-crafts/|archive-date=17 September 2024|accessdate=6 March 2024|website=Coline Blot - Espace Saint-Cyprien, Toulouse}}</ref> I-Arts and Crafts ngokwenene yayigxeka i-Art Nouveau ngokusebenzisa kwayo izinto zoshishino ezifana nentsimbi. EJapan, yavela ngonyaka ka-1920 njengentshukumo yeMingei, ikhuthaza ubugcisa bemveli bokwenza izinto zezandla. Eli gama laqala ukusetyenziswa nguTJ Cobden-Sanderson kwintlanganiso ye- Arts and Crafts Exhibition Society ngonyaka ka-1887, <ref name="crawford">Alan Crawford, ''C. R. Ashbee: Architect, Designer & Romantic Socialist'', Yale University Press, 2005. {{ISBN|0-300-10939-3}}</ref> nangona imigaqo kunye nendlela eyalisekelwe kuyo yayisele iphuhliswa eNgilani ubuncinane bamashumi amabini eminyaka. Yaphefumlelwa ziingcinga zombhali-mbali uThomas Carlyle, umhlalutyi wezobugcisa uJohn Ruskin, kunye nomyili uWilliam Morris . <ref name="triggs">{{Cite book|last=Triggs|first=Oscar Lovell|url=https://archive.org/details/chaptersinhistor00trig|title=Chapters in the History of the Arts and Crafts Movement|publisher=Bohemia Guild of the Industrial Art League|year=1902}}</ref> EScotland, inxulunyaniswa nabantu ababalulekileyo abafana noCharles Rennie Mackintosh . <ref>{{Cite book|last=Sumpner|first=Dave|url=https://books.google.com/books?id=5cCMDwAAQBAJ&q=key+Rennie|title=My Revision Notes: Pearson Edexcel A Level Design and Technology (Product Design)|last2=Morrison|first2=Julia|date=28 February 2020|publisher=Hodder Education|isbn=978-1-5104-7422-2|language=en}}</ref> Iincwadi zikaViollet-le-Duc ezimalunga nendalo kunye nobugcisa beGothic nazo zidlala indima ebalulekileyo ubuhle bentshukumo yezoBugcisa kunye neMisebenzi yezandla. == Imvelaphi kunye neempembelelo == Intshukumo yezoBugcisa kunye Misebenzi yoBugcisa yavela kwimizamo yokuguqula uyilo kunye nemihombiso eBritane phakathi kwinkulungwane ye-19. Yayiyindlela yokusabela ngokuchasene nokuhla kwemigangatho okubonwayo ngabahlaziyi ababenxulumanisa noomatshini kunye nemveliso yefektri. Ukugxekwa klwabo lwaqiniswa zizinto abazibonayo kwiGreat Exhibition ka-1851, ababezijonga [[wiktionary:ornate|njengezihonjiswe]] kakhulu, ezenziwe ngumntu, kwaye zingazi kakuhle iimpawu zezinto ezisetyenzisiweyo. Isazi-mbali yobugcisa uNikolaus Pevsner ubhala ukuba imiboniso ibonise "ukungazi loo mfuneko isisiseko ekudaleni iipateni, ukuthembeka komphezulu", kunye nokubonisa "ubumdaka ngokweenkcukacha". <ref name="pevsner">Nikolaus Pevsner, ''Pioneers of Modern Design'', Yale University Press, 2005, {{ISBN|0-300-10571-1}}</ref> Uhlaziyo loyilo lwaqalisa ngabaququzeleli bomboniso uHenry Cole ngonyaka ka (1808–1882), uOwen Jones (1809–1874), uMatthew Digby Wyatt (1820–1877), kunye noRichard Redgrave (1804–1888), <ref>{{Cite web|title=V&A, "Wallpaper Design Reform"|url=https://www.vam.ac.uk/content/articles/w/wallpaper-design-reform/|url-status=live}}</ref> bonke abangazange basebenzise imihombiso egqithisileyo kunye nezinto ezingasebenziyo okanye ezenziwe kakubi. [ 12 ] Abaququzeleli "babengavumelani ekugxekeni imiboniso." [ 13 ] Umzekelo, u-Owen Jones wakhalaza ngelithi "umyili wezakhiwo, umlungisi wezinto zokuhombisa, umchasi wephepha, umluki, umshicileli we-calico, kunye nombumbi" bavelise "izinto ezintsha ngaphandle kobuhle, okanye ubuhle ngaphandle kobukrelekrele." [ 13 ] Kolu gxeko lweempahla ezenziweyo kwavela iimpapasho ezininzi ezazichaza oko ababhali babekugqala njengemigaqo echanekileyo yoyilo. ''Ingxelo eyongezelelekileyo kaRichard Redgrave malunga noYilo'' (1852) yahlalutya imigaqo yoyilo kunye nokuhombisa yaza yacela "ingqiqo engakumbi ekusebenziseni ukuhombisa." [ 12 ] Kwalendelwa ezinye iincwadi ezikoluhlobo, ezifana ne ''Industrial Arts of the Nineteenth Century'' kaWyatt (1853), i-Wissenschaft kaGottfried Semper '', i-Industrie und Kunst'' ("inzululwazi, Ishishini kunye noBugcisa") (1852), ''i-Analysis of Ornament'' kaRalph Wornum (1856), ''i-Manual of Design'' kaRedgrave (1876), kunye ''ne-Grammar of Ornament'' kaJones (1856). [ 12 ] Incwadi ethi ''Grammar of Ornament'' yabanefuthe elikhulu, yaze yasasazwa ngokubanzi njengembasa yabafundi kwaye yaphinda yashicilelwa ngokutsha izihlandlo ezilithoba ngaphambili ngonyaka ka -1910. [ 12 ] UJones wathi umhombiso "kufuneka ube semva kwento ehonjisiweyo", ukuba kufuneka kubekho "ukufaneleka komhombiso kwinto ehonjisiweyo", kwaye amaphepha odonga kunye neekhaphethi akufuneki zibe neepateni "ezibonisa nantoni na ngaphandle komgangatho okanye ulula". <ref>Quoted in Nikolaus Pevsner, ''Pioneers of Modern Design''</ref> Ilaphu okanye iphepha lodonga kwiMboniso eNkulu linokuhonjiswa ngemotif yendalo eyenziwe ukuba ibonakale iyinyani kangangoko. Ngelixa ababhali bekhuthaza imihombiso yendalo ethe tyaba nelula. URedgrave wagxininisa ukuba "isitayile" sifuna ukwakhiwa kwesandi ngaphambi kokuhombisa, kunye nokuqonda ngokufanelekileyo umgangatho wezinto ezisetyenzisiweyo. " ''Isixhobo esiluncedo'' kufuneka sibe phambili kunesihombiso." [ 15 ] Izindlu zokuqala zayilwa nguBarry Parker noRaymond Unwin ngendlela yolwimi lwesintu eyayithandwa kakhulu yintshukumo kwaye idolophu yaziwa ngendlela yokuxhasa iingcinga eziphakameyo kunye nendlela yokuphila elula. Iworkshop yokwenza iimbadada yasekwa nguEdward Carpenter yasuka eYorkshire yaya eLetchworth Garden City kwaye intetho kaGeorge Orwell malunga "nabani na osela ijusi yeziqhamo, abathanda ukuhamba ze, onxiba iimbadada, abanomdla ogqithisileyo kwezesondo, oQuaker, othanda i-'Nyango lwendalo', abachasene nemfazwe kunye namalungu wentshukumo zamalungelo wabasetyhini base Ngilane" Ababehamba besiya kwindawo yama- Socialist kwisixeko sase Letchworth ayadume kakhulu. <ref>George Orwell, ''The Road to Wigan Pier''</ref> ljrlx462agsogn0qmpq4lyum9w6bm69 41829 41828 2026-09-09T06:50:43Z Abulele Jebese 14703 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1369461241|Arts and Crafts movement]]" 41829 wikitext text/x-wiki '''Intshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa''' yayiyimbonakaliso yamazwe ngamazwe kubugcisa bokuhombisa nobobugcisa obuhle obaphuhliswa kwasekuqaleni nakwiZiqithi zaseBritane <ref name="grove">{{Cite book|last=Campbell|first=Gordon|title=The Grove Encyclopedia of Decorative Arts, Volume 1|publisher=Oxford University Press|year=2006|isbn=978-0-19-518948-3}}</ref> baza emva koko basasazeka kulo lonke [[UbuKumkani bamaBritane|uBukhosi baseBritane]] nakwezinye iindawo zaseYurophu naseMntla Melika. Ngokubanzi, ukuqala kwale ntshukumo kunokuthiwa kuqale ngeminyaka yoo-1880, kwaye eli gama ngokwalo laqala ukusetyenziswa ngo-1887, kwaye malunga nowe-1920 linokuthathwa njengeliphelileyo e-UK, nangona eli gama laqhubeka lisetyenziswa ngokungeyonyani kwizinto ezahlukeneyo ezidumileyo kuyilo. Lo mbutho, wasungulwa ngenxa yokunganeliseki kokwehla komgangatho wobugcisa bokuhombisa kunye neemeko ezenziwa phantsi kwazo ezo zinto,<ref name="king">{{Cite book|last=King|first=Brenda M.|title=Silk and Empire|date=2005|publisher=Manchester University Press|isbn=978-0-7190-6700-6}}</ref> le ntshukumo yachuma eYurophu naseMntla Melika phakathi kweminyaka yoo-1880 nowe-1920. Abanye bawubona njengengcambu ye-Modern Style, uhlobo lwaseBritane labonakalisa elo kamva laze labizwa ngokuba yiArt Nouveau movement. <ref>{{Cite web|date=4 August 2023|title=Arts and Crafts movement &#124; British and international movement|url=https://www.britannica.com/art/Arts-and-Crafts-movement|url-status=live|website=Encyclopedia Britannica}}</ref> Abanye bawuthatha njengomfanekiso we-Art Nouveau eNgilane. <ref>{{Cite web|last=Maingon|first=Claire|date=2018|title=L'Art Nouveau en trois minutes|url=https://www.beauxarts.com/grand-format/lart-nouveau-en-3-minutes/|website=Beaux Arts Magazine}}</ref> Kwakukho nabanye abacinga ukuba uBugcisa kunye neMisebenzi yezandla zichasene ne-Art Nouveau. <ref>{{Cite web|last=Férré|first=Benjamin|date=2015|title=L'inspiration Arts & Crafts|url=https://www.colineblot.fr/2015/05/benjamin-ferre-et-linspiration-arts-crafts/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20240917195709/http://www.colineblot.fr/2015/05/benjamin-ferre-et-linspiration-arts-crafts/|archive-date=17 September 2024|accessdate=6 March 2024|website=Coline Blot - Espace Saint-Cyprien, Toulouse}}</ref> I-Arts and Crafts ngokwenene yayigxeka i-Art Nouveau ngokusebenzisa kwayo izinto zoshishino ezifana nentsimbi. EJapan, yavela ngonyaka ka-1920 njengentshukumo yeMingei, ikhuthaza ubugcisa bemveli bokwenza izinto zezandla. Eli gama laqala ukusetyenziswa nguTJ Cobden-Sanderson kwintlanganiso ye- Arts and Crafts Exhibition Society ngonyaka ka-1887, <ref name="crawford">Alan Crawford, ''C. R. Ashbee: Architect, Designer & Romantic Socialist'', Yale University Press, 2005. {{ISBN|0-300-10939-3}}</ref> nangona imigaqo kunye nendlela eyalisekelwe kuyo yayisele iphuhliswa eNgilani ubuncinane bamashumi amabini eminyaka. Yaphefumlelwa ziingcinga zombhali-mbali uThomas Carlyle, umhlalutyi wezobugcisa uJohn Ruskin, kunye nomyili uWilliam Morris . <ref name="triggs">{{Cite book|last=Triggs|first=Oscar Lovell|url=https://archive.org/details/chaptersinhistor00trig|title=Chapters in the History of the Arts and Crafts Movement|publisher=Bohemia Guild of the Industrial Art League|year=1902}}</ref> EScotland, inxulunyaniswa nabantu ababalulekileyo abafana noCharles Rennie Mackintosh . <ref>{{Cite book|last=Sumpner|first=Dave|url=https://books.google.com/books?id=5cCMDwAAQBAJ&q=key+Rennie|title=My Revision Notes: Pearson Edexcel A Level Design and Technology (Product Design)|last2=Morrison|first2=Julia|date=28 February 2020|publisher=Hodder Education|isbn=978-1-5104-7422-2|language=en}}</ref> Iincwadi zikaViollet-le-Duc ezimalunga nendalo kunye nobugcisa beGothic nazo zidlala indima ebalulekileyo ubuhle bentshukumo yezoBugcisa kunye neMisebenzi yezandla. == Imvelaphi kunye neempembelelo == Intshukumo yezoBugcisa kunye Misebenzi yoBugcisa yavela kwimizamo yokuguqula uyilo kunye nemihombiso eBritane phakathi kwinkulungwane ye-19. Yayiyindlela yokusabela ngokuchasene nokuhla kwemigangatho okubonwayo ngabahlaziyi ababenxulumanisa noomatshini kunye nemveliso yefektri. Ukugxekwa klwabo lwaqiniswa zizinto abazibonayo kwiGreat Exhibition ka-1851, ababezijonga [[wiktionary:ornate|njengezihonjiswe]] kakhulu, ezenziwe ngumntu, kwaye zingazi kakuhle iimpawu zezinto ezisetyenzisiweyo. Isazi-mbali yobugcisa uNikolaus Pevsner ubhala ukuba imiboniso ibonise "ukungazi loo mfuneko isisiseko ekudaleni iipateni, ukuthembeka komphezulu", kunye nokubonisa "ubumdaka ngokweenkcukacha". <ref name="pevsner">Nikolaus Pevsner, ''Pioneers of Modern Design'', Yale University Press, 2005, {{ISBN|0-300-10571-1}}</ref> Uhlaziyo loyilo lwaqalisa ngabaququzeleli bomboniso uHenry Cole ngonyaka ka (1808–1882), uOwen Jones (1809–1874), uMatthew Digby Wyatt (1820–1877), kunye noRichard Redgrave (1804–1888), <ref>{{Cite web|title=V&A, "Wallpaper Design Reform"|url=https://www.vam.ac.uk/content/articles/w/wallpaper-design-reform/|url-status=live}}</ref> bonke abangazange basebenzise imihombiso egqithisileyo kunye nezinto ezingasebenziyo okanye ezenziwe kakubi. [ 12 ] Abaququzeleli "babengavumelani ekugxekeni imiboniso." [ 13 ] Umzekelo, u-Owen Jones wakhalaza ngelithi "umyili wezakhiwo, umlungisi wezinto zokuhombisa, umchasi wephepha, umluki, umshicileli we-calico, kunye nombumbi" bavelise "izinto ezintsha ngaphandle kobuhle, okanye ubuhle ngaphandle kobukrelekrele." [ 13 ] Kolu gxeko lweempahla ezenziweyo kwavela iimpapasho ezininzi ezazichaza oko ababhali babekugqala njengemigaqo echanekileyo yoyilo. ''Ingxelo eyongezelelekileyo kaRichard Redgrave malunga noYilo'' (1852) yahlalutya imigaqo yoyilo kunye nokuhombisa yaza yacela "ingqiqo engakumbi ekusebenziseni ukuhombisa." [ 12 ] Kwalendelwa ezinye iincwadi ezikoluhlobo, ezifana ne ''Industrial Arts of the Nineteenth Century'' kaWyatt (1853), i-Wissenschaft kaGottfried Semper '', i-Industrie und Kunst'' ("inzululwazi, Ishishini kunye noBugcisa") (1852), ''i-Analysis of Ornament'' kaRalph Wornum (1856), ''i-Manual of Design'' kaRedgrave (1876), kunye ''ne-Grammar of Ornament'' kaJones (1856). [ 12 ] Incwadi ethi ''Grammar of Ornament'' yabanefuthe elikhulu, yaze yasasazwa ngokubanzi njengembasa yabafundi kwaye yaphinda yashicilelwa ngokutsha izihlandlo ezilithoba ngaphambili ngonyaka ka -1910. [ 12 ] UJones wathi umhombiso "kufuneka ube semva kwento ehonjisiweyo", ukuba kufuneka kubekho "ukufaneleka komhombiso kwinto ehonjisiweyo", kwaye amaphepha odonga kunye neekhaphethi akufuneki zibe neepateni "ezibonisa nantoni na ngaphandle komgangatho okanye ulula". <ref>Quoted in Nikolaus Pevsner, ''Pioneers of Modern Design''</ref> Ilaphu okanye iphepha lodonga kwiMboniso eNkulu linokuhonjiswa ngemotif yendalo eyenziwe ukuba ibonakale iyinyani kangangoko. Ngelixa ababhali bekhuthaza imihombiso yendalo ethe tyaba nelula. URedgrave wagxininisa ukuba "isitayile" sifuna ukwakhiwa kwesandi ngaphambi kokuhombisa, kunye nokuqonda ngokufanelekileyo umgangatho wezinto ezisetyenzisiweyo. " ''Isixhobo esiluncedo'' kufuneka sibe phambili kunesihombiso." [ 15 ] Nangona kunjalo, abaguquli boyilo benkulungwane ye-19 abazange bafikelele kwinqanaba elifanayo nabo babeyinxalenye yentshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yezandla. Babegxile kakhulu ekuhombisa kunasekwakhiweni, babengenalo ulwazi oluphangaleleyo ngeendlela zokuvelisa,[15 ] kwaye abazange bagxeke iindlela zoshishino. Ngokwahlukileyo koko, intshukumo yoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa yayiyintshukumo yohlaziyo lwentlalo kanye njengoko yayiyeyohlaziyo loyilo, kwaye iinkokheli zayo eziphambili azizange zihlukanise ezi zinto zimbini. Izindlu zokuqala zayilwa nguBarry Parker noRaymond Unwin ngendlela yolwimi lwesintu eyayithandwa kakhulu yintshukumo kwaye idolophu yaziwa ngendlela yokuxhasa iingcinga eziphakameyo kunye nendlela yokuphila elula. Iworkshop yokwenza iimbadada yasekwa nguEdward Carpenter yasuka eYorkshire yaya eLetchworth Garden City kwaye intetho kaGeorge Orwell malunga "nabani na osela ijusi yeziqhamo, abathanda ukuhamba ze, onxiba iimbadada, abanomdla ogqithisileyo kwezesondo, oQuaker, othanda i-'Nyango lwendalo', abachasene nemfazwe kunye namalungu wentshukumo zamalungelo wabasetyhini base Ngilane" Ababehamba besiya kwindawo yama- Socialist kwisixeko sase Letchworth ayadume kakhulu. <ref>George Orwell, ''The Road to Wigan Pier''</ref> 30ymeecoy2do9they8b4j82wdowl2pg 41830 41829 2026-09-09T07:04:36Z Abulele Jebese 14703 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1369461241|Arts and Crafts movement]]" 41830 wikitext text/x-wiki '''Intshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa''' yayiyimbonakaliso yamazwe ngamazwe kubugcisa bokuhombisa nobobugcisa obuhle obaphuhliswa kwasekuqaleni nakwiZiqithi zaseBritane <ref name="grove">{{Cite book|last=Campbell|first=Gordon|title=The Grove Encyclopedia of Decorative Arts, Volume 1|publisher=Oxford University Press|year=2006|isbn=978-0-19-518948-3}}</ref> baza emva koko basasazeka kulo lonke [[UbuKumkani bamaBritane|uBukhosi baseBritane]] nakwezinye iindawo zaseYurophu naseMntla Melika. Ngokubanzi, ukuqala kwale ntshukumo kunokuthiwa kuqale ngeminyaka yoo-1880, kwaye eli gama ngokwalo laqala ukusetyenziswa ngo-1887, kwaye malunga nowe-1920 linokuthathwa njengeliphelileyo e-UK, nangona eli gama laqhubeka lisetyenziswa ngokungeyonyani kwizinto ezahlukeneyo ezidumileyo kuyilo. Lo mbutho, wasungulwa ngenxa yokunganeliseki kokwehla komgangatho wobugcisa bokuhombisa kunye neemeko ezenziwa phantsi kwazo ezo zinto,<ref name="king">{{Cite book|last=King|first=Brenda M.|title=Silk and Empire|date=2005|publisher=Manchester University Press|isbn=978-0-7190-6700-6}}</ref> le ntshukumo yachuma eYurophu naseMntla Melika phakathi kweminyaka yoo-1880 nowe-1920. Abanye bawubona njengengcambu ye-Modern Style, uhlobo lwaseBritane labonakalisa elo kamva laze labizwa ngokuba yiArt Nouveau movement. <ref>{{Cite web|date=4 August 2023|title=Arts and Crafts movement &#124; British and international movement|url=https://www.britannica.com/art/Arts-and-Crafts-movement|url-status=live|website=Encyclopedia Britannica}}</ref> Abanye bawuthatha njengomfanekiso we-Art Nouveau eNgilane. <ref>{{Cite web|last=Maingon|first=Claire|date=2018|title=L'Art Nouveau en trois minutes|url=https://www.beauxarts.com/grand-format/lart-nouveau-en-3-minutes/|website=Beaux Arts Magazine}}</ref> Kwakukho nabanye abacinga ukuba uBugcisa kunye neMisebenzi yezandla zichasene ne-Art Nouveau. <ref>{{Cite web|last=Férré|first=Benjamin|date=2015|title=L'inspiration Arts & Crafts|url=https://www.colineblot.fr/2015/05/benjamin-ferre-et-linspiration-arts-crafts/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20240917195709/http://www.colineblot.fr/2015/05/benjamin-ferre-et-linspiration-arts-crafts/|archive-date=17 September 2024|accessdate=6 March 2024|website=Coline Blot - Espace Saint-Cyprien, Toulouse}}</ref> I-Arts and Crafts ngokwenene yayigxeka i-Art Nouveau ngokusebenzisa kwayo izinto zoshishino ezifana nentsimbi. EJapan, yavela ngonyaka ka-1920 njengentshukumo yeMingei, ikhuthaza ubugcisa bemveli bokwenza izinto zezandla. Eli gama laqala ukusetyenziswa nguTJ Cobden-Sanderson kwintlanganiso ye- Arts and Crafts Exhibition Society ngonyaka ka-1887, <ref name="crawford">Alan Crawford, ''C. R. Ashbee: Architect, Designer & Romantic Socialist'', Yale University Press, 2005. {{ISBN|0-300-10939-3}}</ref> nangona imigaqo kunye nendlela eyalisekelwe kuyo yayisele iphuhliswa eNgilani ubuncinane bamashumi amabini eminyaka. Yaphefumlelwa ziingcinga zombhali-mbali uThomas Carlyle, umhlalutyi wezobugcisa uJohn Ruskin, kunye nomyili uWilliam Morris . <ref name="triggs">{{Cite book|last=Triggs|first=Oscar Lovell|url=https://archive.org/details/chaptersinhistor00trig|title=Chapters in the History of the Arts and Crafts Movement|publisher=Bohemia Guild of the Industrial Art League|year=1902}}</ref> EScotland, inxulunyaniswa nabantu ababalulekileyo abafana noCharles Rennie Mackintosh . <ref>{{Cite book|last=Sumpner|first=Dave|url=https://books.google.com/books?id=5cCMDwAAQBAJ&q=key+Rennie|title=My Revision Notes: Pearson Edexcel A Level Design and Technology (Product Design)|last2=Morrison|first2=Julia|date=28 February 2020|publisher=Hodder Education|isbn=978-1-5104-7422-2|language=en}}</ref> Iincwadi zikaViollet-le-Duc ezimalunga nendalo kunye nobugcisa beGothic nazo zidlala indima ebalulekileyo ubuhle bentshukumo yezoBugcisa kunye neMisebenzi yezandla. == Imvelaphi kunye neempembelelo == Intshukumo yezoBugcisa kunye Misebenzi yoBugcisa yavela kwimizamo yokuguqula uyilo kunye nemihombiso eBritane phakathi kwinkulungwane ye-19. Yayiyindlela yokusabela ngokuchasene nokuhla kwemigangatho okubonwayo ngabahlaziyi ababenxulumanisa noomatshini kunye nemveliso yefektri. Ukugxekwa klwabo lwaqiniswa zizinto abazibonayo kwiGreat Exhibition ka-1851, ababezijonga [[wiktionary:ornate|njengezihonjiswe]] kakhulu, ezenziwe ngumntu, kwaye zingazi kakuhle iimpawu zezinto ezisetyenzisiweyo. Isazi-mbali yobugcisa uNikolaus Pevsner ubhala ukuba imiboniso ibonise "ukungazi loo mfuneko isisiseko ekudaleni iipateni, ukuthembeka komphezulu", kunye nokubonisa "ubumdaka ngokweenkcukacha". <ref name="pevsner">Nikolaus Pevsner, ''Pioneers of Modern Design'', Yale University Press, 2005, {{ISBN|0-300-10571-1}}</ref> Uhlaziyo loyilo lwaqalisa ngabaququzeleli bomboniso uHenry Cole ngonyaka ka (1808–1882), uOwen Jones (1809–1874), uMatthew Digby Wyatt (1820–1877), kunye noRichard Redgrave (1804–1888), <ref>{{Cite web|title=V&A, "Wallpaper Design Reform"|url=https://www.vam.ac.uk/content/articles/w/wallpaper-design-reform/|url-status=live}}</ref> bonke abangazange basebenzise imihombiso egqithisileyo kunye nezinto ezingasebenziyo okanye ezenziwe kakubi. [ 12 ] Abaququzeleli "babengavumelani ekugxekeni imiboniso." [ 13 ] Umzekelo, u-Owen Jones wakhalaza ngelithi "umyili wezakhiwo, umlungisi wezinto zokuhombisa, umchasi wephepha, umluki, umshicileli we-calico, kunye nombumbi" bavelise "izinto ezintsha ngaphandle kobuhle, okanye ubuhle ngaphandle kobukrelekrele." [ 13 ] Kolu gxeko lweempahla ezenziweyo kwavela iimpapasho ezininzi ezazichaza oko ababhali babekugqala njengemigaqo echanekileyo yoyilo. ''Ingxelo eyongezelelekileyo kaRichard Redgrave malunga noYilo'' (1852) yahlalutya imigaqo yoyilo kunye nokuhombisa yaza yacela "ingqiqo engakumbi ekusebenziseni ukuhombisa." [ 12 ] Kwalendelwa ezinye iincwadi ezikoluhlobo, ezifana ne ''Industrial Arts of the Nineteenth Century'' kaWyatt (1853), i-Wissenschaft kaGottfried Semper '', i-Industrie und Kunst'' ("inzululwazi, Ishishini kunye noBugcisa") (1852), ''i-Analysis of Ornament'' kaRalph Wornum (1856), ''i-Manual of Design'' kaRedgrave (1876), kunye ''ne-Grammar of Ornament'' kaJones (1856). [ 12 ] Incwadi ethi ''Grammar of Ornament'' yabanefuthe elikhulu, yaze yasasazwa ngokubanzi njengembasa yabafundi kwaye yaphinda yashicilelwa ngokutsha izihlandlo ezilithoba ngaphambili ngonyaka ka -1910. [ 12 ] UJones wathi umhombiso "kufuneka ube semva kwento ehonjisiweyo", ukuba kufuneka kubekho "ukufaneleka komhombiso kwinto ehonjisiweyo", kwaye amaphepha odonga kunye neekhaphethi akufuneki zibe neepateni "ezibonisa nantoni na ngaphandle komgangatho okanye ulula". <ref>Quoted in Nikolaus Pevsner, ''Pioneers of Modern Design''</ref> Ilaphu okanye iphepha lodonga kwiMboniso eNkulu linokuhonjiswa ngemotif yendalo eyenziwe ukuba ibonakale iyinyani kangangoko. Ngelixa ababhali bekhuthaza imihombiso yendalo ethe tyaba nelula. URedgrave wagxininisa ukuba "isitayile" sifuna ukwakhiwa kwesandi ngaphambi kokuhombisa, kunye nokuqonda ngokufanelekileyo umgangatho wezinto ezisetyenzisiweyo. " ''Isixhobo esiluncedo'' kufuneka sibe phambili kunesihombiso." [ 15 ] Nangona kunjalo, abaguquli boyilo benkulungwane ye-19 abazange bafikelele kwinqanaba elifanayo nabo babeyinxalenye yentshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yezandla. Babegxile kakhulu ekuhombisa kunasekwakhiweni, babengenalo ulwazi oluphangaleleyo ngeendlela zokuvelisa,[15 ] kwaye abazange bagxeke iindlela zoshishino. Ngokwahlukileyo koko, intshukumo yoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa yayiyintshukumo yohlaziyo lwentlalo kanye njengoko yayiyeyohlaziyo loyilo, kwaye iinkokheli zayo eziphambili azizange zihlukanise ezi zinto zimbini. Ezinye zeengcinga zale ntshukumo zazilindelwe ngu- Augustus Pugin (1812–1852), inkokeli kwi- Gothic Revival kwi-architecture . Umzekelo, wayekhuthaza inyaniso kwizinto eziphathekayo. Umzekelo, wayekhuthaza inyaniso kwizinto eziphathekayo, isakhiwo kunye nomsebenzi, njengoko benzayo abaculi bezobuGcisa kunye nezakhiwo <ref name="V&A">{{Cite web|title=Victoria and Albert Museum|url=http://www.vam.ac.uk/vastatic/microsites/british_galleries/bg_styles/Style09a/index.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120802095131/http://www.vam.ac.uk/vastatic/microsites/british_galleries/bg_styles/Style09a/index.html|archive-date=2 August 2012|accessdate=28 August 2010|publisher=Vam.ac.uk}}</ref> UPugin wachaza umkhwa wabagxeki bezentlalo wokuthelekisa iimpazamo zoluntu lwanamhlanje kunye namaXesha Aphakathi, <ref name="hill">Rosemary Hill, ''God's Architect: Pugin and the Building of Romantic Britain'', London: Allen Lane, 2007</ref> njengokukhula okukhulu kwezixeko kunye nokuphathwa kwamaxhwitha-ntamo, umkhwa owaba yinto eqhelekileyo kuRuskin, uMorris, kunye nentshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa. Incwadi yakhe ''ethi Contrasts'' (1836) idwebe imizekelo yezakhiwo zanamhlanje ezimbi kunye nocwangciso lwedolophu ngokuchaseneyo nemizekelo emihle yamaxesha aphakathi, kwaye umbhali-mbali wakhe uRosemary Hill uphawula ukuba "wafikelela kwizigqibo, phantse kancinci, malunga nokubaluleka kobugcisa kunye nesithethe kwizakhiwo zokwakha ukuba kuya kuthatha inkulungwane yonke kunye nemizamo edibeneyo kaRuskin noMorris ukuba basebenze ngokweenkcukacha." Uchaza ifenitshala eseleyo awayichazayo yesakhiwo ngo-1841, "izitulo ze-rush, iitafile ze-oki", "njengengaphakathi lezoBugcisa nezoBugcisa ebuntwaneni." <ref name="hill" /> Izindlu zokuqala zayilwa nguBarry Parker noRaymond Unwin ngendlela yolwimi lwesintu eyayithandwa kakhulu yintshukumo kwaye idolophu yaziwa ngendlela yokuxhasa iingcinga eziphakameyo kunye nendlela yokuphila elula. Iworkshop yokwenza iimbadada yasekwa nguEdward Carpenter yasuka eYorkshire yaya eLetchworth Garden City kwaye intetho kaGeorge Orwell malunga "nabani na osela ijusi yeziqhamo, abathanda ukuhamba ze, onxiba iimbadada, abanomdla ogqithisileyo kwezesondo, oQuaker, othanda i-'Nyango lwendalo', abachasene nemfazwe kunye namalungu wentshukumo zamalungelo wabasetyhini base Ngilane" Ababehamba besiya kwindawo yama- Socialist kwisixeko sase Letchworth ayadume kakhulu. <ref>George Orwell, ''The Road to Wigan Pier''</ref> 98dvlzxtrelo18y8j3zmdmtjqwjge10 41831 41830 2026-09-09T09:26:02Z Abulele Jebese 14703 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1369461241|Arts and Crafts movement]]" 41831 wikitext text/x-wiki '''Intshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa''' yayiyimbonakaliso yamazwe ngamazwe kubugcisa bokuhombisa nobobugcisa obuhle obaphuhliswa kwasekuqaleni nakwiZiqithi zaseBritane <ref name="grove">{{Cite book|last=Campbell|first=Gordon|title=The Grove Encyclopedia of Decorative Arts, Volume 1|publisher=Oxford University Press|year=2006|isbn=978-0-19-518948-3}}</ref> baza emva koko basasazeka kulo lonke [[UbuKumkani bamaBritane|uBukhosi baseBritane]] nakwezinye iindawo zaseYurophu naseMntla Melika. Ngokubanzi, ukuqala kwale ntshukumo kunokuthiwa kuqale ngeminyaka yoo-1880, kwaye eli gama ngokwalo laqala ukusetyenziswa ngo-1887, kwaye malunga nowe-1920 linokuthathwa njengeliphelileyo e-UK, nangona eli gama laqhubeka lisetyenziswa ngokungeyonyani kwizinto ezahlukeneyo ezidumileyo kuyilo. Lo mbutho, wasungulwa ngenxa yokunganeliseki kokwehla komgangatho wobugcisa bokuhombisa kunye neemeko ezenziwa phantsi kwazo ezo zinto,<ref name="king">{{Cite book|last=King|first=Brenda M.|title=Silk and Empire|date=2005|publisher=Manchester University Press|isbn=978-0-7190-6700-6}}</ref> le ntshukumo yachuma eYurophu naseMntla Melika phakathi kweminyaka yoo-1880 nowe-1920. Abanye bawubona njengengcambu ye-Modern Style, uhlobo lwaseBritane labonakalisa elo kamva laze labizwa ngokuba yiArt Nouveau movement. <ref>{{Cite web|date=4 August 2023|title=Arts and Crafts movement &#124; British and international movement|url=https://www.britannica.com/art/Arts-and-Crafts-movement|url-status=live|website=Encyclopedia Britannica}}</ref> Abanye bawuthatha njengomfanekiso we-Art Nouveau eNgilane. <ref>{{Cite web|last=Maingon|first=Claire|date=2018|title=L'Art Nouveau en trois minutes|url=https://www.beauxarts.com/grand-format/lart-nouveau-en-3-minutes/|website=Beaux Arts Magazine}}</ref> Kwakukho nabanye abacinga ukuba uBugcisa kunye neMisebenzi yezandla zichasene ne-Art Nouveau. <ref>{{Cite web|last=Férré|first=Benjamin|date=2015|title=L'inspiration Arts & Crafts|url=https://www.colineblot.fr/2015/05/benjamin-ferre-et-linspiration-arts-crafts/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20240917195709/http://www.colineblot.fr/2015/05/benjamin-ferre-et-linspiration-arts-crafts/|archive-date=17 September 2024|accessdate=6 March 2024|website=Coline Blot - Espace Saint-Cyprien, Toulouse}}</ref> I-Arts and Crafts ngokwenene yayigxeka i-Art Nouveau ngokusebenzisa kwayo izinto zoshishino ezifana nentsimbi. EJapan, yavela ngonyaka ka-1920 njengentshukumo yeMingei, ikhuthaza ubugcisa bemveli bokwenza izinto zezandla. Eli gama laqala ukusetyenziswa nguTJ Cobden-Sanderson kwintlanganiso ye- Arts and Crafts Exhibition Society ngonyaka ka-1887, <ref name="crawford">Alan Crawford, ''C. R. Ashbee: Architect, Designer & Romantic Socialist'', Yale University Press, 2005. {{ISBN|0-300-10939-3}}</ref> nangona imigaqo kunye nendlela eyalisekelwe kuyo yayisele iphuhliswa eNgilani ubuncinane bamashumi amabini eminyaka. Yaphefumlelwa ziingcinga zombhali-mbali uThomas Carlyle, umhlalutyi wezobugcisa uJohn Ruskin, kunye nomyili uWilliam Morris . <ref name="triggs">{{Cite book|last=Triggs|first=Oscar Lovell|url=https://archive.org/details/chaptersinhistor00trig|title=Chapters in the History of the Arts and Crafts Movement|publisher=Bohemia Guild of the Industrial Art League|year=1902}}</ref> EScotland, inxulunyaniswa nabantu ababalulekileyo abafana noCharles Rennie Mackintosh . <ref>{{Cite book|last=Sumpner|first=Dave|url=https://books.google.com/books?id=5cCMDwAAQBAJ&q=key+Rennie|title=My Revision Notes: Pearson Edexcel A Level Design and Technology (Product Design)|last2=Morrison|first2=Julia|date=28 February 2020|publisher=Hodder Education|isbn=978-1-5104-7422-2|language=en}}</ref> Iincwadi zikaViollet-le-Duc ezimalunga nendalo kunye nobugcisa beGothic nazo zidlala indima ebalulekileyo ubuhle bentshukumo yezoBugcisa kunye neMisebenzi yezandla. == Imvelaphi kunye neempembelelo == Intshukumo yezoBugcisa kunye Misebenzi yoBugcisa yavela kwimizamo yokuguqula uyilo kunye nemihombiso eBritane phakathi kwinkulungwane ye-19. Yayiyindlela yokusabela ngokuchasene nokuhla kwemigangatho okubonwayo ngabahlaziyi ababenxulumanisa noomatshini kunye nemveliso yefektri. Ukugxekwa klwabo lwaqiniswa zizinto abazibonayo kwiGreat Exhibition ka-1851, ababezijonga [[wiktionary:ornate|njengezihonjiswe]] kakhulu, ezenziwe ngumntu, kwaye zingazi kakuhle iimpawu zezinto ezisetyenzisiweyo. Isazi-mbali yobugcisa uNikolaus Pevsner ubhala ukuba imiboniso ibonise "ukungazi loo mfuneko isisiseko ekudaleni iipateni, ukuthembeka komphezulu", kunye nokubonisa "ubumdaka ngokweenkcukacha". <ref name="pevsner">Nikolaus Pevsner, ''Pioneers of Modern Design'', Yale University Press, 2005, {{ISBN|0-300-10571-1}}</ref> Uhlaziyo loyilo lwaqalisa ngabaququzeleli bomboniso uHenry Cole ngonyaka ka (1808–1882), uOwen Jones (1809–1874), uMatthew Digby Wyatt (1820–1877), kunye noRichard Redgrave (1804–1888), <ref>{{Cite web|title=V&A, "Wallpaper Design Reform"|url=https://www.vam.ac.uk/content/articles/w/wallpaper-design-reform/|url-status=live}}</ref> bonke abangazange basebenzise imihombiso egqithisileyo kunye nezinto ezingasebenziyo okanye ezenziwe kakubi. [ 12 ] Abaququzeleli "babengavumelani ekugxekeni imiboniso." [ 13 ] Umzekelo, u-Owen Jones wakhalaza ngelithi "umyili wezakhiwo, umlungisi wezinto zokuhombisa, umchasi wephepha, umluki, umshicileli we-calico, kunye nombumbi" bavelise "izinto ezintsha ngaphandle kobuhle, okanye ubuhle ngaphandle kobukrelekrele." [ 13 ] Kolu gxeko lweempahla ezenziweyo kwavela iimpapasho ezininzi ezazichaza oko ababhali babekugqala njengemigaqo echanekileyo yoyilo. ''Ingxelo eyongezelelekileyo kaRichard Redgrave malunga noYilo'' (1852) yahlalutya imigaqo yoyilo kunye nokuhombisa yaza yacela "ingqiqo engakumbi ekusebenziseni ukuhombisa." [ 12 ] Kwalendelwa ezinye iincwadi ezikoluhlobo, ezifana ne ''Industrial Arts of the Nineteenth Century'' kaWyatt (1853), i-Wissenschaft kaGottfried Semper '', i-Industrie und Kunst'' ("inzululwazi, Ishishini kunye noBugcisa") (1852), ''i-Analysis of Ornament'' kaRalph Wornum (1856), ''i-Manual of Design'' kaRedgrave (1876), kunye ''ne-Grammar of Ornament'' kaJones (1856). [ 12 ] Incwadi ethi ''Grammar of Ornament'' yabanefuthe elikhulu, yaze yasasazwa ngokubanzi njengembasa yabafundi kwaye yaphinda yashicilelwa ngokutsha izihlandlo ezilithoba ngaphambili ngonyaka ka -1910. [ 12 ] UJones wathi umhombiso "kufuneka ube semva kwento ehonjisiweyo", ukuba kufuneka kubekho "ukufaneleka komhombiso kwinto ehonjisiweyo", kwaye amaphepha odonga kunye neekhaphethi akufuneki zibe neepateni "ezibonisa nantoni na ngaphandle komgangatho okanye ulula". <ref>Quoted in Nikolaus Pevsner, ''Pioneers of Modern Design''</ref> Ilaphu okanye iphepha lodonga kwiMboniso eNkulu linokuhonjiswa ngemotif yendalo eyenziwe ukuba ibonakale iyinyani kangangoko. Ngelixa ababhali bekhuthaza imihombiso yendalo ethe tyaba nelula. URedgrave wagxininisa ukuba "isitayile" sifuna ukwakhiwa kwesandi ngaphambi kokuhombisa, kunye nokuqonda ngokufanelekileyo umgangatho wezinto ezisetyenzisiweyo. " ''Isixhobo esiluncedo'' kufuneka sibe phambili kunesihombiso." [ 15 ] Nangona kunjalo, abaguquli boyilo benkulungwane ye-19 abazange bafikelele kwinqanaba elifanayo nabo babeyinxalenye yentshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yezandla. Babegxile kakhulu ekuhombisa kunasekwakhiweni, babengenalo ulwazi oluphangaleleyo ngeendlela zokuvelisa,[15 ] kwaye abazange bagxeke iindlela zoshishino. Ngokwahlukileyo koko, intshukumo yoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa yayiyintshukumo yohlaziyo lwentlalo kanye njengoko yayiyeyohlaziyo loyilo, kwaye iinkokheli zayo eziphambili azizange zihlukanise ezi zinto zimbini. Ezinye zeengcinga zale ntshukumo zazilindelwe ngu- Augustus Pugin (1812–1852), inkokeli kwi- Gothic Revival kwi-architecture . Umzekelo, wayekhuthaza inyaniso kwizinto eziphathekayo. Umzekelo, wayekhuthaza inyaniso kwizinto eziphathekayo, isakhiwo kunye nomsebenzi, njengoko benzayo abaculi bezobuGcisa kunye nezakhiwo <ref name="V&A">{{Cite web|title=Victoria and Albert Museum|url=http://www.vam.ac.uk/vastatic/microsites/british_galleries/bg_styles/Style09a/index.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120802095131/http://www.vam.ac.uk/vastatic/microsites/british_galleries/bg_styles/Style09a/index.html|archive-date=2 August 2012|accessdate=28 August 2010|publisher=Vam.ac.uk}}</ref> UPugin wachaza umkhwa wabagxeki bezentlalo wokuthelekisa iimpazamo zoluntu lwanamhlanje kunye namaXesha Aphakathi, <ref name="hill">Rosemary Hill, ''God's Architect: Pugin and the Building of Romantic Britain'', London: Allen Lane, 2007</ref> njengokukhula okukhulu kwezixeko kunye nokuphathwa kwamaxhwitha-ntamo, umkhwa owaba yinto eqhelekileyo kuRuskin, uMorris, kunye nentshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa. Incwadi yakhe ''ethi Contrasts'' (1836) idwebe imizekelo yezakhiwo zanamhlanje ezimbi kunye nocwangciso lwedolophu ngokuchaseneyo nemizekelo emihle yamaxesha aphakathi, kwaye umbhali-mbali wakhe uRosemary Hill uphawula ukuba "wafikelela kwizigqibo, phantse kancinci, malunga nokubaluleka kobugcisa kunye nesithethe kwizakhiwo zokwakha ukuba kuya kuthatha inkulungwane yonke kunye nemizamo edibeneyo kaRuskin noMorris ukuba basebenze ngokweenkcukacha." Uchaza ifenitshala eseleyo awayichazayo yesakhiwo ngo-1841, "izitulo ze-rush, iitafile ze-oki", "njengengaphakathi lezoBugcisa nezoBugcisa ebuntwaneni." <ref name="hill" /> Ifilosofi yezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa yafunyanwa kakhulu kuhlalutyo lukaJohn Ruskin lwentlalo, okwaphenjelelwe kakhulu ngumsebenzi kaThomas Carlyle . <ref>{{Cite book|last=Blakesley|first=Rosalind P.|url=https://archive.org/details/artscraftsmoveme0000blak|title=The arts and crafts movement|date=2006|publisher=Phaidon|isbn=978-0-7148-3849-6|publication-place=London|oclc=1147708297|url-access=registration}}</ref> URuskin wanxulumanisa impilo yokuziphatha neyentlalo yesizwe neempawu zoyilo lwaso kunye nohlobo lomsebenzi waso. URuskin wayecinga ukuba uhlobo lwemveliso eyenziwe ngoomatshini kunye nolwahlulo lwabasebenzi olwadalwa kwiNguquko yezeMizi-mveliso "luyimisebenzi yobukhoboka", kwaye wayecinga ukuba uluntu olusempilweni nolunesimilo lufuna abasebenzi abazimeleyo abayila izinto abazenzileyo. Wayekholelwa ukuba imisebenzi eyenziwe kwifektri "ayinyanisekanga," kwaye loo msebenzi wezandla kunye nobugcisa kudibanisa isidima nomsebenzi. <ref>{{Cite web|title=John Ruskin – Artist Philosopher Writer – Arts & Crafts Leader|url=http://www.arts-crafts.com/archive/jruskin.shtml|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20191218182444/http://www.arts-crafts.com/archive/jruskin.shtml|archive-date=18 December 2019|accessdate=16 March 2019|website=www.arts-crafts.com}}</ref> Izindlu zokuqala zayilwa nguBarry Parker noRaymond Unwin ngendlela yolwimi lwesintu eyayithandwa kakhulu yintshukumo kwaye idolophu yaziwa ngendlela yokuxhasa iingcinga eziphakameyo kunye nendlela yokuphila elula. Iworkshop yokwenza iimbadada yasekwa nguEdward Carpenter yasuka eYorkshire yaya eLetchworth Garden City kwaye intetho kaGeorge Orwell malunga "nabani na osela ijusi yeziqhamo, abathanda ukuhamba ze, onxiba iimbadada, abanomdla ogqithisileyo kwezesondo, oQuaker, othanda i-'Nyango lwendalo', abachasene nemfazwe kunye namalungu wentshukumo zamalungelo wabasetyhini base Ngilane" Ababehamba besiya kwindawo yama- Socialist kwisixeko sase Letchworth ayadume kakhulu. <ref>George Orwell, ''The Road to Wigan Pier''</ref> triv5pjzfl90irei066usc47tyg434l 41832 41831 2026-09-09T09:31:59Z Abulele Jebese 14703 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1369461241|Arts and Crafts movement]]" 41832 wikitext text/x-wiki '''Intshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa''' yayiyimbonakaliso yamazwe ngamazwe kubugcisa bokuhombisa nobobugcisa obuhle obaphuhliswa kwasekuqaleni nakwiZiqithi zaseBritane <ref name="grove">{{Cite book|last=Campbell|first=Gordon|title=The Grove Encyclopedia of Decorative Arts, Volume 1|publisher=Oxford University Press|year=2006|isbn=978-0-19-518948-3}}</ref> baza emva koko basasazeka kulo lonke [[UbuKumkani bamaBritane|uBukhosi baseBritane]] nakwezinye iindawo zaseYurophu naseMntla Melika. Ngokubanzi, ukuqala kwale ntshukumo kunokuthiwa kuqale ngeminyaka yoo-1880, kwaye eli gama ngokwalo laqala ukusetyenziswa ngo-1887, kwaye malunga nowe-1920 linokuthathwa njengeliphelileyo e-UK, nangona eli gama laqhubeka lisetyenziswa ngokungeyonyani kwizinto ezahlukeneyo ezidumileyo kuyilo. Lo mbutho, wasungulwa ngenxa yokunganeliseki kokwehla komgangatho wobugcisa bokuhombisa kunye neemeko ezenziwa phantsi kwazo ezo zinto,<ref name="king">{{Cite book|last=King|first=Brenda M.|title=Silk and Empire|date=2005|publisher=Manchester University Press|isbn=978-0-7190-6700-6}}</ref> le ntshukumo yachuma eYurophu naseMntla Melika phakathi kweminyaka yoo-1880 nowe-1920. Abanye bawubona njengengcambu ye-Modern Style, uhlobo lwaseBritane labonakalisa elo kamva laze labizwa ngokuba yiArt Nouveau movement. <ref>{{Cite web|date=4 August 2023|title=Arts and Crafts movement &#124; British and international movement|url=https://www.britannica.com/art/Arts-and-Crafts-movement|url-status=live|website=Encyclopedia Britannica}}</ref> Abanye bawuthatha njengomfanekiso we-Art Nouveau eNgilane. <ref>{{Cite web|last=Maingon|first=Claire|date=2018|title=L'Art Nouveau en trois minutes|url=https://www.beauxarts.com/grand-format/lart-nouveau-en-3-minutes/|website=Beaux Arts Magazine}}</ref> Kwakukho nabanye abacinga ukuba uBugcisa kunye neMisebenzi yezandla zichasene ne-Art Nouveau. <ref>{{Cite web|last=Férré|first=Benjamin|date=2015|title=L'inspiration Arts & Crafts|url=https://www.colineblot.fr/2015/05/benjamin-ferre-et-linspiration-arts-crafts/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20240917195709/http://www.colineblot.fr/2015/05/benjamin-ferre-et-linspiration-arts-crafts/|archive-date=17 September 2024|accessdate=6 March 2024|website=Coline Blot - Espace Saint-Cyprien, Toulouse}}</ref> I-Arts and Crafts ngokwenene yayigxeka i-Art Nouveau ngokusebenzisa kwayo izinto zoshishino ezifana nentsimbi. EJapan, yavela ngonyaka ka-1920 njengentshukumo yeMingei, ikhuthaza ubugcisa bemveli bokwenza izinto zezandla. Eli gama laqala ukusetyenziswa nguTJ Cobden-Sanderson kwintlanganiso ye- Arts and Crafts Exhibition Society ngonyaka ka-1887, <ref name="crawford">Alan Crawford, ''C. R. Ashbee: Architect, Designer & Romantic Socialist'', Yale University Press, 2005. {{ISBN|0-300-10939-3}}</ref> nangona imigaqo kunye nendlela eyalisekelwe kuyo yayisele iphuhliswa eNgilani ubuncinane bamashumi amabini eminyaka. Yaphefumlelwa ziingcinga zombhali-mbali uThomas Carlyle, umhlalutyi wezobugcisa uJohn Ruskin, kunye nomyili uWilliam Morris . <ref name="triggs">{{Cite book|last=Triggs|first=Oscar Lovell|url=https://archive.org/details/chaptersinhistor00trig|title=Chapters in the History of the Arts and Crafts Movement|publisher=Bohemia Guild of the Industrial Art League|year=1902}}</ref> EScotland, inxulunyaniswa nabantu ababalulekileyo abafana noCharles Rennie Mackintosh . <ref>{{Cite book|last=Sumpner|first=Dave|url=https://books.google.com/books?id=5cCMDwAAQBAJ&q=key+Rennie|title=My Revision Notes: Pearson Edexcel A Level Design and Technology (Product Design)|last2=Morrison|first2=Julia|date=28 February 2020|publisher=Hodder Education|isbn=978-1-5104-7422-2|language=en}}</ref> Iincwadi zikaViollet-le-Duc ezimalunga nendalo kunye nobugcisa beGothic nazo zidlala indima ebalulekileyo ubuhle bentshukumo yezoBugcisa kunye neMisebenzi yezandla. == Imvelaphi kunye neempembelelo == Intshukumo yezoBugcisa kunye Misebenzi yoBugcisa yavela kwimizamo yokuguqula uyilo kunye nemihombiso eBritane phakathi kwinkulungwane ye-19. Yayiyindlela yokusabela ngokuchasene nokuhla kwemigangatho okubonwayo ngabahlaziyi ababenxulumanisa noomatshini kunye nemveliso yefektri. Ukugxekwa klwabo lwaqiniswa zizinto abazibonayo kwiGreat Exhibition ka-1851, ababezijonga [[wiktionary:ornate|njengezihonjiswe]] kakhulu, ezenziwe ngumntu, kwaye zingazi kakuhle iimpawu zezinto ezisetyenzisiweyo. Isazi-mbali yobugcisa uNikolaus Pevsner ubhala ukuba imiboniso ibonise "ukungazi loo mfuneko isisiseko ekudaleni iipateni, ukuthembeka komphezulu", kunye nokubonisa "ubumdaka ngokweenkcukacha". <ref name="pevsner">Nikolaus Pevsner, ''Pioneers of Modern Design'', Yale University Press, 2005, {{ISBN|0-300-10571-1}}</ref> Uhlaziyo loyilo lwaqalisa ngabaququzeleli bomboniso uHenry Cole ngonyaka ka (1808–1882), uOwen Jones (1809–1874), uMatthew Digby Wyatt (1820–1877), kunye noRichard Redgrave (1804–1888), <ref>{{Cite web|title=V&A, "Wallpaper Design Reform"|url=https://www.vam.ac.uk/content/articles/w/wallpaper-design-reform/|url-status=live}}</ref> bonke abangazange basebenzise imihombiso egqithisileyo kunye nezinto ezingasebenziyo okanye ezenziwe kakubi. [ 12 ] Abaququzeleli "babengavumelani ekugxekeni imiboniso." [ 13 ] Umzekelo, u-Owen Jones wakhalaza ngelithi "umyili wezakhiwo, umlungisi wezinto zokuhombisa, umchasi wephepha, umluki, umshicileli we-calico, kunye nombumbi" bavelise "izinto ezintsha ngaphandle kobuhle, okanye ubuhle ngaphandle kobukrelekrele." [ 13 ] Kolu gxeko lweempahla ezenziweyo kwavela iimpapasho ezininzi ezazichaza oko ababhali babekugqala njengemigaqo echanekileyo yoyilo. ''Ingxelo eyongezelelekileyo kaRichard Redgrave malunga noYilo'' (1852) yahlalutya imigaqo yoyilo kunye nokuhombisa yaza yacela "ingqiqo engakumbi ekusebenziseni ukuhombisa." [ 12 ] Kwalendelwa ezinye iincwadi ezikoluhlobo, ezifana ne ''Industrial Arts of the Nineteenth Century'' kaWyatt (1853), i-Wissenschaft kaGottfried Semper '', i-Industrie und Kunst'' ("inzululwazi, Ishishini kunye noBugcisa") (1852), ''i-Analysis of Ornament'' kaRalph Wornum (1856), ''i-Manual of Design'' kaRedgrave (1876), kunye ''ne-Grammar of Ornament'' kaJones (1856). [ 12 ] Incwadi ethi ''Grammar of Ornament'' yabanefuthe elikhulu, yaze yasasazwa ngokubanzi njengembasa yabafundi kwaye yaphinda yashicilelwa ngokutsha izihlandlo ezilithoba ngaphambili ngonyaka ka -1910. [ 12 ] UJones wathi umhombiso "kufuneka ube semva kwento ehonjisiweyo", ukuba kufuneka kubekho "ukufaneleka komhombiso kwinto ehonjisiweyo", kwaye amaphepha odonga kunye neekhaphethi akufuneki zibe neepateni "ezibonisa nantoni na ngaphandle komgangatho okanye ulula". <ref>Quoted in Nikolaus Pevsner, ''Pioneers of Modern Design''</ref> Ilaphu okanye iphepha lodonga kwiMboniso eNkulu linokuhonjiswa ngemotif yendalo eyenziwe ukuba ibonakale iyinyani kangangoko. Ngelixa ababhali bekhuthaza imihombiso yendalo ethe tyaba nelula. URedgrave wagxininisa ukuba "isitayile" sifuna ukwakhiwa kwesandi ngaphambi kokuhombisa, kunye nokuqonda ngokufanelekileyo umgangatho wezinto ezisetyenzisiweyo. " ''Isixhobo esiluncedo'' kufuneka sibe phambili kunesihombiso." [ 15 ] Nangona kunjalo, abaguquli boyilo benkulungwane ye-19 abazange bafikelele kwinqanaba elifanayo nabo babeyinxalenye yentshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yezandla. Babegxile kakhulu ekuhombisa kunasekwakhiweni, babengenalo ulwazi oluphangaleleyo ngeendlela zokuvelisa,[15 ] kwaye abazange bagxeke iindlela zoshishino. Ngokwahlukileyo koko, intshukumo yoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa yayiyintshukumo yohlaziyo lwentlalo kanye njengoko yayiyeyohlaziyo loyilo, kwaye iinkokheli zayo eziphambili azizange zihlukanise ezi zinto zimbini. Ezinye zeengcinga zale ntshukumo zazilindelwe ngu- Augustus Pugin (1812–1852), inkokeli kwi- Gothic Revival kwi-architecture . Umzekelo, wayekhuthaza inyaniso kwizinto eziphathekayo. Umzekelo, wayekhuthaza inyaniso kwizinto eziphathekayo, isakhiwo kunye nomsebenzi, njengoko benzayo abaculi bezobuGcisa kunye nezakhiwo <ref name="V&A">{{Cite web|title=Victoria and Albert Museum|url=http://www.vam.ac.uk/vastatic/microsites/british_galleries/bg_styles/Style09a/index.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120802095131/http://www.vam.ac.uk/vastatic/microsites/british_galleries/bg_styles/Style09a/index.html|archive-date=2 August 2012|accessdate=28 August 2010|publisher=Vam.ac.uk}}</ref> UPugin wachaza umkhwa wabagxeki bezentlalo wokuthelekisa iimpazamo zoluntu lwanamhlanje kunye namaXesha Aphakathi, <ref name="hill">Rosemary Hill, ''God's Architect: Pugin and the Building of Romantic Britain'', London: Allen Lane, 2007</ref> njengokukhula okukhulu kwezixeko kunye nokuphathwa kwamaxhwitha-ntamo, umkhwa owaba yinto eqhelekileyo kuRuskin, uMorris, kunye nentshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa. Incwadi yakhe ''ethi Contrasts'' (1836) idwebe imizekelo yezakhiwo zanamhlanje ezimbi kunye nocwangciso lwedolophu ngokuchaseneyo nemizekelo emihle yamaxesha aphakathi, kwaye umbhali-mbali wakhe uRosemary Hill uphawula ukuba "wafikelela kwizigqibo, phantse kancinci, malunga nokubaluleka kobugcisa kunye nesithethe kwizakhiwo zokwakha ukuba kuya kuthatha inkulungwane yonke kunye nemizamo edibeneyo kaRuskin noMorris ukuba basebenze ngokweenkcukacha." Uchaza ifenitshala eseleyo awayichazayo yesakhiwo ngo-1841, "izitulo ze-rush, iitafile ze-oki", "njengengaphakathi lezoBugcisa nezoBugcisa ebuntwaneni." <ref name="hill" /> Ifilosofi yezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa yafunyanwa kakhulu kuhlalutyo lukaJohn Ruskin lwentlalo, okwaphenjelelwe kakhulu ngumsebenzi kaThomas Carlyle . <ref>{{Cite book|last=Blakesley|first=Rosalind P.|url=https://archive.org/details/artscraftsmoveme0000blak|title=The arts and crafts movement|date=2006|publisher=Phaidon|isbn=978-0-7148-3849-6|publication-place=London|oclc=1147708297|url-access=registration}}</ref> URuskin wanxulumanisa impilo yokuziphatha neyentlalo yesizwe neempawu zoyilo lwaso kunye nohlobo lomsebenzi waso. URuskin wayecinga ukuba uhlobo lwemveliso eyenziwe ngoomatshini kunye nolwahlulo lwabasebenzi olwadalwa kwiNguquko yezeMizi-mveliso "luyimisebenzi yobukhoboka", kwaye wayecinga ukuba uluntu olusempilweni nolunesimilo lufuna abasebenzi abazimeleyo abayila izinto abazenzileyo. Wayekholelwa ukuba imisebenzi eyenziwe kwifektri "ayinyanisekanga," kwaye loo msebenzi wezandla kunye nobugcisa kudibanisa isidima nomsebenzi. <ref>{{Cite web|title=John Ruskin – Artist Philosopher Writer – Arts & Crafts Leader|url=http://www.arts-crafts.com/archive/jruskin.shtml|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20191218182444/http://www.arts-crafts.com/archive/jruskin.shtml|archive-date=18 December 2019|accessdate=16 March 2019|website=www.arts-crafts.com}}</ref> Kwicala lobugcisa, uRuskin waphenjelelwa ngumntu ababephila ngexesha elinye uViollet-le-Duc lowo wayefundisa izimvo zakhe kubo bonke abafundi bakhe. Kwincwadi eya kwenye kubafundi bakhe uRuskin ubhala athi: "Kukho incwadi enye kuphela yoyilo lwezakhiwo exabisekileyo kwaye equlethe yonke into ngokuchanekileyo, isichazi-magama sikaMonsieur Viollet-le-Duc. Wonke umyili wezakhiwo kufuneka afunde isiFrentshi". <ref>{{Cite web|last=Choay|first=Françoise|title=The Relations between Ruskin and Viollet-le-Duc or the Longevity of the Taken-for-Granted Ideas/ Frangoise CHOAY|url=https://arhitectura-1906.ro/en/2018/07/the-relations-between-ruskin-and-viollet-le-duc-or-the-longevity-of-the-taken-for-granted-ideas-frangoise-choay/|url-status=live|accessdate=2026-01-20|website=arhitectura-1906.ro|language=en}}</ref> Ngokutsho kwabanye, impembelelo kaRuskin kwizobuGcisa neMisebenzi yoBugcisa yathatyathelw’ indawo yileyo kaViollet-le-Duc ngo-1860. <ref>{{Cite book|last=Brock Kennedy|first=Travis|title=The great flaw in the man|date=2018|publisher=Columbia University NY.}}</ref> Izindlu zokuqala zayilwa nguBarry Parker noRaymond Unwin ngendlela yolwimi lwesintu eyayithandwa kakhulu yintshukumo kwaye idolophu yaziwa ngendlela yokuxhasa iingcinga eziphakameyo kunye nendlela yokuphila elula. Iworkshop yokwenza iimbadada yasekwa nguEdward Carpenter yasuka eYorkshire yaya eLetchworth Garden City kwaye intetho kaGeorge Orwell malunga "nabani na osela ijusi yeziqhamo, abathanda ukuhamba ze, onxiba iimbadada, abanomdla ogqithisileyo kwezesondo, oQuaker, othanda i-'Nyango lwendalo', abachasene nemfazwe kunye namalungu wentshukumo zamalungelo wabasetyhini base Ngilane" Ababehamba besiya kwindawo yama- Socialist kwisixeko sase Letchworth ayadume kakhulu. <ref>George Orwell, ''The Road to Wigan Pier''</ref> 3pl12ku47o4q4q72ajswawonnqdm0hf 41833 41832 2026-09-09T09:35:19Z Abulele Jebese 14703 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1369461241|Arts and Crafts movement]]" 41833 wikitext text/x-wiki '''Intshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa''' yayiyimbonakaliso yamazwe ngamazwe kubugcisa bokuhombisa nobobugcisa obuhle obaphuhliswa kwasekuqaleni nakwiZiqithi zaseBritane <ref name="grove">{{Cite book|last=Campbell|first=Gordon|title=The Grove Encyclopedia of Decorative Arts, Volume 1|publisher=Oxford University Press|year=2006|isbn=978-0-19-518948-3}}</ref> baza emva koko basasazeka kulo lonke [[UbuKumkani bamaBritane|uBukhosi baseBritane]] nakwezinye iindawo zaseYurophu naseMntla Melika. Ngokubanzi, ukuqala kwale ntshukumo kunokuthiwa kuqale ngeminyaka yoo-1880, kwaye eli gama ngokwalo laqala ukusetyenziswa ngo-1887, kwaye malunga nowe-1920 linokuthathwa njengeliphelileyo e-UK, nangona eli gama laqhubeka lisetyenziswa ngokungeyonyani kwizinto ezahlukeneyo ezidumileyo kuyilo. Lo mbutho, wasungulwa ngenxa yokunganeliseki kokwehla komgangatho wobugcisa bokuhombisa kunye neemeko ezenziwa phantsi kwazo ezo zinto,<ref name="king">{{Cite book|last=King|first=Brenda M.|title=Silk and Empire|date=2005|publisher=Manchester University Press|isbn=978-0-7190-6700-6}}</ref> le ntshukumo yachuma eYurophu naseMntla Melika phakathi kweminyaka yoo-1880 nowe-1920. Abanye bawubona njengengcambu ye-Modern Style, uhlobo lwaseBritane labonakalisa elo kamva laze labizwa ngokuba yiArt Nouveau movement. <ref>{{Cite web|date=4 August 2023|title=Arts and Crafts movement &#124; British and international movement|url=https://www.britannica.com/art/Arts-and-Crafts-movement|url-status=live|website=Encyclopedia Britannica}}</ref> Abanye bawuthatha njengomfanekiso we-Art Nouveau eNgilane. <ref>{{Cite web|last=Maingon|first=Claire|date=2018|title=L'Art Nouveau en trois minutes|url=https://www.beauxarts.com/grand-format/lart-nouveau-en-3-minutes/|website=Beaux Arts Magazine}}</ref> Kwakukho nabanye abacinga ukuba uBugcisa kunye neMisebenzi yezandla zichasene ne-Art Nouveau. <ref>{{Cite web|last=Férré|first=Benjamin|date=2015|title=L'inspiration Arts & Crafts|url=https://www.colineblot.fr/2015/05/benjamin-ferre-et-linspiration-arts-crafts/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20240917195709/http://www.colineblot.fr/2015/05/benjamin-ferre-et-linspiration-arts-crafts/|archive-date=17 September 2024|accessdate=6 March 2024|website=Coline Blot - Espace Saint-Cyprien, Toulouse}}</ref> I-Arts and Crafts ngokwenene yayigxeka i-Art Nouveau ngokusebenzisa kwayo izinto zoshishino ezifana nentsimbi. EJapan, yavela ngonyaka ka-1920 njengentshukumo yeMingei, ikhuthaza ubugcisa bemveli bokwenza izinto zezandla. Eli gama laqala ukusetyenziswa nguTJ Cobden-Sanderson kwintlanganiso ye- Arts and Crafts Exhibition Society ngonyaka ka-1887, <ref name="crawford">Alan Crawford, ''C. R. Ashbee: Architect, Designer & Romantic Socialist'', Yale University Press, 2005. {{ISBN|0-300-10939-3}}</ref> nangona imigaqo kunye nendlela eyalisekelwe kuyo yayisele iphuhliswa eNgilani ubuncinane bamashumi amabini eminyaka. Yaphefumlelwa ziingcinga zombhali-mbali uThomas Carlyle, umhlalutyi wezobugcisa uJohn Ruskin, kunye nomyili uWilliam Morris . <ref name="triggs">{{Cite book|last=Triggs|first=Oscar Lovell|url=https://archive.org/details/chaptersinhistor00trig|title=Chapters in the History of the Arts and Crafts Movement|publisher=Bohemia Guild of the Industrial Art League|year=1902}}</ref> EScotland, inxulunyaniswa nabantu ababalulekileyo abafana noCharles Rennie Mackintosh . <ref>{{Cite book|last=Sumpner|first=Dave|url=https://books.google.com/books?id=5cCMDwAAQBAJ&q=key+Rennie|title=My Revision Notes: Pearson Edexcel A Level Design and Technology (Product Design)|last2=Morrison|first2=Julia|date=28 February 2020|publisher=Hodder Education|isbn=978-1-5104-7422-2|language=en}}</ref> Iincwadi zikaViollet-le-Duc ezimalunga nendalo kunye nobugcisa beGothic nazo zidlala indima ebalulekileyo ubuhle bentshukumo yezoBugcisa kunye neMisebenzi yezandla. == Imvelaphi kunye neempembelelo == Intshukumo yezoBugcisa kunye Misebenzi yoBugcisa yavela kwimizamo yokuguqula uyilo kunye nemihombiso eBritane phakathi kwinkulungwane ye-19. Yayiyindlela yokusabela ngokuchasene nokuhla kwemigangatho okubonwayo ngabahlaziyi ababenxulumanisa noomatshini kunye nemveliso yefektri. Ukugxekwa klwabo lwaqiniswa zizinto abazibonayo kwiGreat Exhibition ka-1851, ababezijonga [[wiktionary:ornate|njengezihonjiswe]] kakhulu, ezenziwe ngumntu, kwaye zingazi kakuhle iimpawu zezinto ezisetyenzisiweyo. Isazi-mbali yobugcisa uNikolaus Pevsner ubhala ukuba imiboniso ibonise "ukungazi loo mfuneko isisiseko ekudaleni iipateni, ukuthembeka komphezulu", kunye nokubonisa "ubumdaka ngokweenkcukacha". <ref name="pevsner">Nikolaus Pevsner, ''Pioneers of Modern Design'', Yale University Press, 2005, {{ISBN|0-300-10571-1}}</ref> Uhlaziyo loyilo lwaqalisa ngabaququzeleli bomboniso uHenry Cole ngonyaka ka (1808–1882), uOwen Jones (1809–1874), uMatthew Digby Wyatt (1820–1877), kunye noRichard Redgrave (1804–1888), <ref>{{Cite web|title=V&A, "Wallpaper Design Reform"|url=https://www.vam.ac.uk/content/articles/w/wallpaper-design-reform/|url-status=live}}</ref> bonke abangazange basebenzise imihombiso egqithisileyo kunye nezinto ezingasebenziyo okanye ezenziwe kakubi. [ 12 ] Abaququzeleli "babengavumelani ekugxekeni imiboniso." [ 13 ] Umzekelo, u-Owen Jones wakhalaza ngelithi "umyili wezakhiwo, umlungisi wezinto zokuhombisa, umchasi wephepha, umluki, umshicileli we-calico, kunye nombumbi" bavelise "izinto ezintsha ngaphandle kobuhle, okanye ubuhle ngaphandle kobukrelekrele." [ 13 ] Kolu gxeko lweempahla ezenziweyo kwavela iimpapasho ezininzi ezazichaza oko ababhali babekugqala njengemigaqo echanekileyo yoyilo. ''Ingxelo eyongezelelekileyo kaRichard Redgrave malunga noYilo'' (1852) yahlalutya imigaqo yoyilo kunye nokuhombisa yaza yacela "ingqiqo engakumbi ekusebenziseni ukuhombisa." [ 12 ] Kwalendelwa ezinye iincwadi ezikoluhlobo, ezifana ne ''Industrial Arts of the Nineteenth Century'' kaWyatt (1853), i-Wissenschaft kaGottfried Semper '', i-Industrie und Kunst'' ("inzululwazi, Ishishini kunye noBugcisa") (1852), ''i-Analysis of Ornament'' kaRalph Wornum (1856), ''i-Manual of Design'' kaRedgrave (1876), kunye ''ne-Grammar of Ornament'' kaJones (1856). [ 12 ] Incwadi ethi ''Grammar of Ornament'' yabanefuthe elikhulu, yaze yasasazwa ngokubanzi njengembasa yabafundi kwaye yaphinda yashicilelwa ngokutsha izihlandlo ezilithoba ngaphambili ngonyaka ka -1910. [ 12 ] UJones wathi umhombiso "kufuneka ube semva kwento ehonjisiweyo", ukuba kufuneka kubekho "ukufaneleka komhombiso kwinto ehonjisiweyo", kwaye amaphepha odonga kunye neekhaphethi akufuneki zibe neepateni "ezibonisa nantoni na ngaphandle komgangatho okanye ulula". <ref>Quoted in Nikolaus Pevsner, ''Pioneers of Modern Design''</ref> Ilaphu okanye iphepha lodonga kwiMboniso eNkulu linokuhonjiswa ngemotif yendalo eyenziwe ukuba ibonakale iyinyani kangangoko. Ngelixa ababhali bekhuthaza imihombiso yendalo ethe tyaba nelula. URedgrave wagxininisa ukuba "isitayile" sifuna ukwakhiwa kwesandi ngaphambi kokuhombisa, kunye nokuqonda ngokufanelekileyo umgangatho wezinto ezisetyenzisiweyo. " ''Isixhobo esiluncedo'' kufuneka sibe phambili kunesihombiso." [ 15 ] Nangona kunjalo, abaguquli boyilo benkulungwane ye-19 abazange bafikelele kwinqanaba elifanayo nabo babeyinxalenye yentshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yezandla. Babegxile kakhulu ekuhombisa kunasekwakhiweni, babengenalo ulwazi oluphangaleleyo ngeendlela zokuvelisa,[15 ] kwaye abazange bagxeke iindlela zoshishino. Ngokwahlukileyo koko, intshukumo yoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa yayiyintshukumo yohlaziyo lwentlalo kanye njengoko yayiyeyohlaziyo loyilo, kwaye iinkokheli zayo eziphambili azizange zihlukanise ezi zinto zimbini. Ezinye zeengcinga zale ntshukumo zazilindelwe ngu- Augustus Pugin (1812–1852), inkokeli kwi- Gothic Revival kwi-architecture . Umzekelo, wayekhuthaza inyaniso kwizinto eziphathekayo. Umzekelo, wayekhuthaza inyaniso kwizinto eziphathekayo, isakhiwo kunye nomsebenzi, njengoko benzayo abaculi bezobuGcisa kunye nezakhiwo <ref name="V&A">{{Cite web|title=Victoria and Albert Museum|url=http://www.vam.ac.uk/vastatic/microsites/british_galleries/bg_styles/Style09a/index.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120802095131/http://www.vam.ac.uk/vastatic/microsites/british_galleries/bg_styles/Style09a/index.html|archive-date=2 August 2012|accessdate=28 August 2010|publisher=Vam.ac.uk}}</ref> UPugin wachaza umkhwa wabagxeki bezentlalo wokuthelekisa iimpazamo zoluntu lwanamhlanje kunye namaXesha Aphakathi, <ref name="hill">Rosemary Hill, ''God's Architect: Pugin and the Building of Romantic Britain'', London: Allen Lane, 2007</ref> njengokukhula okukhulu kwezixeko kunye nokuphathwa kwamaxhwitha-ntamo, umkhwa owaba yinto eqhelekileyo kuRuskin, uMorris, kunye nentshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa. Incwadi yakhe ''ethi Contrasts'' (1836) idwebe imizekelo yezakhiwo zanamhlanje ezimbi kunye nocwangciso lwedolophu ngokuchaseneyo nemizekelo emihle yamaxesha aphakathi, kwaye umbhali-mbali wakhe uRosemary Hill uphawula ukuba "wafikelela kwizigqibo, phantse kancinci, malunga nokubaluleka kobugcisa kunye nesithethe kwizakhiwo zokwakha ukuba kuya kuthatha inkulungwane yonke kunye nemizamo edibeneyo kaRuskin noMorris ukuba basebenze ngokweenkcukacha." Uchaza ifenitshala eseleyo awayichazayo yesakhiwo ngo-1841, "izitulo ze-rush, iitafile ze-oki", "njengengaphakathi lezoBugcisa nezoBugcisa ebuntwaneni." <ref name="hill" /> Ifilosofi yezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa yafunyanwa kakhulu kuhlalutyo lukaJohn Ruskin lwentlalo, okwaphenjelelwe kakhulu ngumsebenzi kaThomas Carlyle . <ref>{{Cite book|last=Blakesley|first=Rosalind P.|url=https://archive.org/details/artscraftsmoveme0000blak|title=The arts and crafts movement|date=2006|publisher=Phaidon|isbn=978-0-7148-3849-6|publication-place=London|oclc=1147708297|url-access=registration}}</ref> URuskin wanxulumanisa impilo yokuziphatha neyentlalo yesizwe neempawu zoyilo lwaso kunye nohlobo lomsebenzi waso. URuskin wayecinga ukuba uhlobo lwemveliso eyenziwe ngoomatshini kunye nolwahlulo lwabasebenzi olwadalwa kwiNguquko yezeMizi-mveliso "luyimisebenzi yobukhoboka", kwaye wayecinga ukuba uluntu olusempilweni nolunesimilo lufuna abasebenzi abazimeleyo abayila izinto abazenzileyo. Wayekholelwa ukuba imisebenzi eyenziwe kwifektri "ayinyanisekanga," kwaye loo msebenzi wezandla kunye nobugcisa kudibanisa isidima nomsebenzi. <ref>{{Cite web|title=John Ruskin – Artist Philosopher Writer – Arts & Crafts Leader|url=http://www.arts-crafts.com/archive/jruskin.shtml|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20191218182444/http://www.arts-crafts.com/archive/jruskin.shtml|archive-date=18 December 2019|accessdate=16 March 2019|website=www.arts-crafts.com}}</ref> Kwicala lobugcisa, uRuskin waphenjelelwa ngumntu ababephila ngexesha elinye uViollet-le-Duc lowo wayefundisa izimvo zakhe kubo bonke abafundi bakhe. Kwincwadi eya kwenye kubafundi bakhe uRuskin ubhala athi: "Kukho incwadi enye kuphela yoyilo lwezakhiwo exabisekileyo kwaye equlethe yonke into ngokuchanekileyo, isichazi-magama sikaMonsieur Viollet-le-Duc. Wonke umyili wezakhiwo kufuneka afunde isiFrentshi". <ref>{{Cite web|last=Choay|first=Françoise|title=The Relations between Ruskin and Viollet-le-Duc or the Longevity of the Taken-for-Granted Ideas/ Frangoise CHOAY|url=https://arhitectura-1906.ro/en/2018/07/the-relations-between-ruskin-and-viollet-le-duc-or-the-longevity-of-the-taken-for-granted-ideas-frangoise-choay/|url-status=live|accessdate=2026-01-20|website=arhitectura-1906.ro|language=en}}</ref> Ngokutsho kwabanye, impembelelo kaRuskin kwizobuGcisa neMisebenzi yoBugcisa yathatyathelw’ indawo yileyo kaViollet-le-Duc ngo-1860. <ref>{{Cite book|last=Brock Kennedy|first=Travis|title=The great flaw in the man|date=2018|publisher=Columbia University NY.}}</ref> Abalandeli bakhe babekhetha indlela yokwenza izinto ngobuchule bezandla kunemveliso yemizi-mveliso kwaye babexhalabile ngokulahlekelwa zizakhono zemveli, kodwa babekhathazwa kakhulu yimiphumo yenkqubo yefektri kunangoomatshini ngokwabo. <ref name="sarsby">Jacqueline Sarsby" Alfred Powell: Idealism and Realism in the Cotswolds", ''Journal of Design History'', Vol. 10, No. 4, pp. 375–397.</ref> Iingcinga zika William Morris "yemisebenzi yezandla" yayikukusebenza ngaphandle kokwahlulwa kwabasebenzi kunokuba kusebenze ngaphandle koomatshini. UMorris wayeyithanda incwadi kaRuskin ethi ''The Seven Lamps of Architecture'' kunye ''nethi The Stones of Venice'' kwaye wayefunde ''iincwadi zikaModern Painters'', kodwa wayengayithandi indlela uRuskin awayeyincoma ngayo uJMW Turner kwaye imibhalo yakhe yobugcisa ibonisa ukungabi namdla kumzobo we-easel. Kwicala lakhe, uRuskin akazange avumelane ngokupheleleyo nengcamango eyaba yi-orthodoxy ye-Arts-and-Crafts, yokuba imihombiso mayibe tyaba kwaye ingamelanga iimo ezinemilinganiselo emithathu. Izindlu zokuqala zayilwa nguBarry Parker noRaymond Unwin ngendlela yolwimi lwesintu eyayithandwa kakhulu yintshukumo kwaye idolophu yaziwa ngendlela yokuxhasa iingcinga eziphakameyo kunye nendlela yokuphila elula. Iworkshop yokwenza iimbadada yasekwa nguEdward Carpenter yasuka eYorkshire yaya eLetchworth Garden City kwaye intetho kaGeorge Orwell malunga "nabani na osela ijusi yeziqhamo, abathanda ukuhamba ze, onxiba iimbadada, abanomdla ogqithisileyo kwezesondo, oQuaker, othanda i-'Nyango lwendalo', abachasene nemfazwe kunye namalungu wentshukumo zamalungelo wabasetyhini base Ngilane" Ababehamba besiya kwindawo yama- Socialist kwisixeko sase Letchworth ayadume kakhulu. <ref>George Orwell, ''The Road to Wigan Pier''</ref> 71wijubw1irm3aby053gyr2g4oukqie 41834 41833 2026-09-09T09:50:44Z Abulele Jebese 14703 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1369461241|Arts and Crafts movement]]" 41834 wikitext text/x-wiki '''Intshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa''' yayiyimbonakaliso yamazwe ngamazwe kubugcisa bokuhombisa nobobugcisa obuhle obaphuhliswa kwasekuqaleni nakwiZiqithi zaseBritane <ref name="grove">{{Cite book|last=Campbell|first=Gordon|title=The Grove Encyclopedia of Decorative Arts, Volume 1|publisher=Oxford University Press|year=2006|isbn=978-0-19-518948-3}}</ref> baza emva koko basasazeka kulo lonke [[UbuKumkani bamaBritane|uBukhosi baseBritane]] nakwezinye iindawo zaseYurophu naseMntla Melika. Ngokubanzi, ukuqala kwale ntshukumo kunokuthiwa kuqale ngeminyaka yoo-1880, kwaye eli gama ngokwalo laqala ukusetyenziswa ngo-1887, kwaye malunga nowe-1920 linokuthathwa njengeliphelileyo e-UK, nangona eli gama laqhubeka lisetyenziswa ngokungeyonyani kwizinto ezahlukeneyo ezidumileyo kuyilo. Lo mbutho, wasungulwa ngenxa yokunganeliseki kokwehla komgangatho wobugcisa bokuhombisa kunye neemeko ezenziwa phantsi kwazo ezo zinto,<ref name="king">{{Cite book|last=King|first=Brenda M.|title=Silk and Empire|date=2005|publisher=Manchester University Press|isbn=978-0-7190-6700-6}}</ref> le ntshukumo yachuma eYurophu naseMntla Melika phakathi kweminyaka yoo-1880 nowe-1920. Abanye bawubona njengengcambu ye-Modern Style, uhlobo lwaseBritane labonakalisa elo kamva laze labizwa ngokuba yiArt Nouveau movement. <ref>{{Cite web|date=4 August 2023|title=Arts and Crafts movement &#124; British and international movement|url=https://www.britannica.com/art/Arts-and-Crafts-movement|url-status=live|website=Encyclopedia Britannica}}</ref> Abanye bawuthatha njengomfanekiso we-Art Nouveau eNgilane. <ref>{{Cite web|last=Maingon|first=Claire|date=2018|title=L'Art Nouveau en trois minutes|url=https://www.beauxarts.com/grand-format/lart-nouveau-en-3-minutes/|website=Beaux Arts Magazine}}</ref> Kwakukho nabanye abacinga ukuba uBugcisa kunye neMisebenzi yezandla zichasene ne-Art Nouveau. <ref>{{Cite web|last=Férré|first=Benjamin|date=2015|title=L'inspiration Arts & Crafts|url=https://www.colineblot.fr/2015/05/benjamin-ferre-et-linspiration-arts-crafts/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20240917195709/http://www.colineblot.fr/2015/05/benjamin-ferre-et-linspiration-arts-crafts/|archive-date=17 September 2024|accessdate=6 March 2024|website=Coline Blot - Espace Saint-Cyprien, Toulouse}}</ref> I-Arts and Crafts ngokwenene yayigxeka i-Art Nouveau ngokusebenzisa kwayo izinto zoshishino ezifana nentsimbi. EJapan, yavela ngonyaka ka-1920 njengentshukumo yeMingei, ikhuthaza ubugcisa bemveli bokwenza izinto zezandla. Eli gama laqala ukusetyenziswa nguTJ Cobden-Sanderson kwintlanganiso ye- Arts and Crafts Exhibition Society ngonyaka ka-1887, <ref name="crawford">Alan Crawford, ''C. R. Ashbee: Architect, Designer & Romantic Socialist'', Yale University Press, 2005. {{ISBN|0-300-10939-3}}</ref> nangona imigaqo kunye nendlela eyalisekelwe kuyo yayisele iphuhliswa eNgilani ubuncinane bamashumi amabini eminyaka. Yaphefumlelwa ziingcinga zombhali-mbali uThomas Carlyle, umhlalutyi wezobugcisa uJohn Ruskin, kunye nomyili uWilliam Morris . <ref name="triggs">{{Cite book|last=Triggs|first=Oscar Lovell|url=https://archive.org/details/chaptersinhistor00trig|title=Chapters in the History of the Arts and Crafts Movement|publisher=Bohemia Guild of the Industrial Art League|year=1902}}</ref> EScotland, inxulunyaniswa nabantu ababalulekileyo abafana noCharles Rennie Mackintosh . <ref>{{Cite book|last=Sumpner|first=Dave|url=https://books.google.com/books?id=5cCMDwAAQBAJ&q=key+Rennie|title=My Revision Notes: Pearson Edexcel A Level Design and Technology (Product Design)|last2=Morrison|first2=Julia|date=28 February 2020|publisher=Hodder Education|isbn=978-1-5104-7422-2|language=en}}</ref> Iincwadi zikaViollet-le-Duc ezimalunga nendalo kunye nobugcisa beGothic nazo zidlala indima ebalulekileyo ubuhle bentshukumo yezoBugcisa kunye neMisebenzi yezandla. == Imvelaphi kunye neempembelelo == Intshukumo yezoBugcisa kunye Misebenzi yoBugcisa yavela kwimizamo yokuguqula uyilo kunye nemihombiso eBritane phakathi kwinkulungwane ye-19. Yayiyindlela yokusabela ngokuchasene nokuhla kwemigangatho okubonwayo ngabahlaziyi ababenxulumanisa noomatshini kunye nemveliso yefektri. Ukugxekwa klwabo lwaqiniswa zizinto abazibonayo kwiGreat Exhibition ka-1851, ababezijonga [[wiktionary:ornate|njengezihonjiswe]] kakhulu, ezenziwe ngumntu, kwaye zingazi kakuhle iimpawu zezinto ezisetyenzisiweyo. Isazi-mbali yobugcisa uNikolaus Pevsner ubhala ukuba imiboniso ibonise "ukungazi loo mfuneko isisiseko ekudaleni iipateni, ukuthembeka komphezulu", kunye nokubonisa "ubumdaka ngokweenkcukacha". <ref name="pevsner">Nikolaus Pevsner, ''Pioneers of Modern Design'', Yale University Press, 2005, {{ISBN|0-300-10571-1}}</ref> Uhlaziyo loyilo lwaqalisa ngabaququzeleli bomboniso uHenry Cole ngonyaka ka (1808–1882), uOwen Jones (1809–1874), uMatthew Digby Wyatt (1820–1877), kunye noRichard Redgrave (1804–1888), <ref>{{Cite web|title=V&A, "Wallpaper Design Reform"|url=https://www.vam.ac.uk/content/articles/w/wallpaper-design-reform/|url-status=live}}</ref> bonke abangazange basebenzise imihombiso egqithisileyo kunye nezinto ezingasebenziyo okanye ezenziwe kakubi. [ 12 ] Abaququzeleli "babengavumelani ekugxekeni imiboniso." [ 13 ] Umzekelo, u-Owen Jones wakhalaza ngelithi "umyili wezakhiwo, umlungisi wezinto zokuhombisa, umchasi wephepha, umluki, umshicileli we-calico, kunye nombumbi" bavelise "izinto ezintsha ngaphandle kobuhle, okanye ubuhle ngaphandle kobukrelekrele." [ 13 ] Kolu gxeko lweempahla ezenziweyo kwavela iimpapasho ezininzi ezazichaza oko ababhali babekugqala njengemigaqo echanekileyo yoyilo. ''Ingxelo eyongezelelekileyo kaRichard Redgrave malunga noYilo'' (1852) yahlalutya imigaqo yoyilo kunye nokuhombisa yaza yacela "ingqiqo engakumbi ekusebenziseni ukuhombisa." [ 12 ] Kwalendelwa ezinye iincwadi ezikoluhlobo, ezifana ne ''Industrial Arts of the Nineteenth Century'' kaWyatt (1853), i-Wissenschaft kaGottfried Semper '', i-Industrie und Kunst'' ("inzululwazi, Ishishini kunye noBugcisa") (1852), ''i-Analysis of Ornament'' kaRalph Wornum (1856), ''i-Manual of Design'' kaRedgrave (1876), kunye ''ne-Grammar of Ornament'' kaJones (1856). [ 12 ] Incwadi ethi ''Grammar of Ornament'' yabanefuthe elikhulu, yaze yasasazwa ngokubanzi njengembasa yabafundi kwaye yaphinda yashicilelwa ngokutsha izihlandlo ezilithoba ngaphambili ngonyaka ka -1910. [ 12 ] UJones wathi umhombiso "kufuneka ube semva kwento ehonjisiweyo", ukuba kufuneka kubekho "ukufaneleka komhombiso kwinto ehonjisiweyo", kwaye amaphepha odonga kunye neekhaphethi akufuneki zibe neepateni "ezibonisa nantoni na ngaphandle komgangatho okanye ulula". <ref>Quoted in Nikolaus Pevsner, ''Pioneers of Modern Design''</ref> Ilaphu okanye iphepha lodonga kwiMboniso eNkulu linokuhonjiswa ngemotif yendalo eyenziwe ukuba ibonakale iyinyani kangangoko. Ngelixa ababhali bekhuthaza imihombiso yendalo ethe tyaba nelula. URedgrave wagxininisa ukuba "isitayile" sifuna ukwakhiwa kwesandi ngaphambi kokuhombisa, kunye nokuqonda ngokufanelekileyo umgangatho wezinto ezisetyenzisiweyo. " ''Isixhobo esiluncedo'' kufuneka sibe phambili kunesihombiso." [ 15 ] Nangona kunjalo, abaguquli boyilo benkulungwane ye-19 abazange bafikelele kwinqanaba elifanayo nabo babeyinxalenye yentshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yezandla. Babegxile kakhulu ekuhombisa kunasekwakhiweni, babengenalo ulwazi oluphangaleleyo ngeendlela zokuvelisa,[15 ] kwaye abazange bagxeke iindlela zoshishino. Ngokwahlukileyo koko, intshukumo yoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa yayiyintshukumo yohlaziyo lwentlalo kanye njengoko yayiyeyohlaziyo loyilo, kwaye iinkokheli zayo eziphambili azizange zihlukanise ezi zinto zimbini. Ezinye zeengcinga zale ntshukumo zazilindelwe ngu- Augustus Pugin (1812–1852), inkokeli kwi- Gothic Revival kwi-architecture . Umzekelo, wayekhuthaza inyaniso kwizinto eziphathekayo. Umzekelo, wayekhuthaza inyaniso kwizinto eziphathekayo, isakhiwo kunye nomsebenzi, njengoko benzayo abaculi bezobuGcisa kunye nezakhiwo <ref name="V&A">{{Cite web|title=Victoria and Albert Museum|url=http://www.vam.ac.uk/vastatic/microsites/british_galleries/bg_styles/Style09a/index.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120802095131/http://www.vam.ac.uk/vastatic/microsites/british_galleries/bg_styles/Style09a/index.html|archive-date=2 August 2012|accessdate=28 August 2010|publisher=Vam.ac.uk}}</ref> UPugin wachaza umkhwa wabagxeki bezentlalo wokuthelekisa iimpazamo zoluntu lwanamhlanje kunye namaXesha Aphakathi, <ref name="hill">Rosemary Hill, ''God's Architect: Pugin and the Building of Romantic Britain'', London: Allen Lane, 2007</ref> njengokukhula okukhulu kwezixeko kunye nokuphathwa kwamaxhwitha-ntamo, umkhwa owaba yinto eqhelekileyo kuRuskin, uMorris, kunye nentshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa. Incwadi yakhe ''ethi Contrasts'' (1836) idwebe imizekelo yezakhiwo zanamhlanje ezimbi kunye nocwangciso lwedolophu ngokuchaseneyo nemizekelo emihle yamaxesha aphakathi, kwaye umbhali-mbali wakhe uRosemary Hill uphawula ukuba "wafikelela kwizigqibo, phantse kancinci, malunga nokubaluleka kobugcisa kunye nesithethe kwizakhiwo zokwakha ukuba kuya kuthatha inkulungwane yonke kunye nemizamo edibeneyo kaRuskin noMorris ukuba basebenze ngokweenkcukacha." Uchaza ifenitshala eseleyo awayichazayo yesakhiwo ngo-1841, "izitulo ze-rush, iitafile ze-oki", "njengengaphakathi lezoBugcisa nezoBugcisa ebuntwaneni." <ref name="hill" /> Ifilosofi yezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa yafunyanwa kakhulu kuhlalutyo lukaJohn Ruskin lwentlalo, okwaphenjelelwe kakhulu ngumsebenzi kaThomas Carlyle . <ref>{{Cite book|last=Blakesley|first=Rosalind P.|url=https://archive.org/details/artscraftsmoveme0000blak|title=The arts and crafts movement|date=2006|publisher=Phaidon|isbn=978-0-7148-3849-6|publication-place=London|oclc=1147708297|url-access=registration}}</ref> URuskin wanxulumanisa impilo yokuziphatha neyentlalo yesizwe neempawu zoyilo lwaso kunye nohlobo lomsebenzi waso. URuskin wayecinga ukuba uhlobo lwemveliso eyenziwe ngoomatshini kunye nolwahlulo lwabasebenzi olwadalwa kwiNguquko yezeMizi-mveliso "luyimisebenzi yobukhoboka", kwaye wayecinga ukuba uluntu olusempilweni nolunesimilo lufuna abasebenzi abazimeleyo abayila izinto abazenzileyo. Wayekholelwa ukuba imisebenzi eyenziwe kwifektri "ayinyanisekanga," kwaye loo msebenzi wezandla kunye nobugcisa kudibanisa isidima nomsebenzi. <ref>{{Cite web|title=John Ruskin – Artist Philosopher Writer – Arts & Crafts Leader|url=http://www.arts-crafts.com/archive/jruskin.shtml|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20191218182444/http://www.arts-crafts.com/archive/jruskin.shtml|archive-date=18 December 2019|accessdate=16 March 2019|website=www.arts-crafts.com}}</ref> Kwicala lobugcisa, uRuskin waphenjelelwa ngumntu ababephila ngexesha elinye uViollet-le-Duc lowo wayefundisa izimvo zakhe kubo bonke abafundi bakhe. Kwincwadi eya kwenye kubafundi bakhe uRuskin ubhala athi: "Kukho incwadi enye kuphela yoyilo lwezakhiwo exabisekileyo kwaye equlethe yonke into ngokuchanekileyo, isichazi-magama sikaMonsieur Viollet-le-Duc. Wonke umyili wezakhiwo kufuneka afunde isiFrentshi". <ref>{{Cite web|last=Choay|first=Françoise|title=The Relations between Ruskin and Viollet-le-Duc or the Longevity of the Taken-for-Granted Ideas/ Frangoise CHOAY|url=https://arhitectura-1906.ro/en/2018/07/the-relations-between-ruskin-and-viollet-le-duc-or-the-longevity-of-the-taken-for-granted-ideas-frangoise-choay/|url-status=live|accessdate=2026-01-20|website=arhitectura-1906.ro|language=en}}</ref> Ngokutsho kwabanye, impembelelo kaRuskin kwizobuGcisa neMisebenzi yoBugcisa yathatyathelw’ indawo yileyo kaViollet-le-Duc ngo-1860. <ref>{{Cite book|last=Brock Kennedy|first=Travis|title=The great flaw in the man|date=2018|publisher=Columbia University NY.}}</ref> Abalandeli bakhe babekhetha indlela yokwenza izinto ngobuchule bezandla kunemveliso yemizi-mveliso kwaye babexhalabile ngokulahlekelwa zizakhono zemveli, kodwa babekhathazwa kakhulu yimiphumo yenkqubo yefektri kunangoomatshini ngokwabo. <ref name="sarsby">Jacqueline Sarsby" Alfred Powell: Idealism and Realism in the Cotswolds", ''Journal of Design History'', Vol. 10, No. 4, pp. 375–397.</ref> Iingcinga zika William Morris "yemisebenzi yezandla" yayikukusebenza ngaphandle kokwahlulwa kwabasebenzi kunokuba kusebenze ngaphandle koomatshini. UMorris wayeyithanda incwadi kaRuskin ethi ''The Seven Lamps of Architecture'' kunye ''nethi The Stones of Venice'' kwaye wayefunde ''iincwadi zikaModern Painters'', kodwa wayengayithandi indlela uRuskin awayeyincoma ngayo uJMW Turner kwaye imibhalo yakhe yobugcisa ibonisa ukungabi namdla kumzobo we-easel. Kwicala lakhe, uRuskin akazange avumelane ngokupheleleyo nengcamango eyaba yi-orthodoxy ye-Arts-and-Crafts, yokuba imihombiso mayibe tyaba kwaye ingamelanga iimo ezinemilinganiselo emithathu. Idolophu yaseBedford Park eseLondon, eyakhiwe kakhulu ngeminyaka yoo-1880 ukuya kunyaka ka-1890, inezindlu ezingamakhulu amathathu anamashumi amathandathu zesitayile soBugcisa noBugcisa kwaye yayikade idumile ngabahlali bayo be-Aesthetic . Izindlu ezininzi zokunceda abantu zakhiwe ngendlela yoBugcisa kunye neMisebenzi yoBugcisa, umzekelo, iWhiteley Village, eSurrey, eyakhiwe phakathi konyaka ka-1914 ukuyotsho kunyaka ka-1917, inezakhiwo ezingaphezu kwama-280, kunye neDyers Almshouses, eSussex, eyakhiwe phakathi kowe-1939 nowe-1971. ILetchworth Garden City, isixeko sokuqala segadi, yaphefumlelwa ziingcamango zobuGcisa neMisebenzi yoBugcisa. <ref name="maccarthy2014">Fiona MacCarthy, ''Anarchy and Beauty: William Morris and his Legacy 1860–1960'', London: National Portrait Gallery, 2014 {{ISBN|978 185514 484 2}}</ref> Izindlu zokuqala zayilwa nguBarry Parker noRaymond Unwin ngendlela yolwimi lwesintu eyayithandwa kakhulu yintshukumo kwaye idolophu yaziwa ngendlela yokuxhasa iingcinga eziphakameyo kunye nendlela yokuphila elula. Iworkshop yokwenza iimbadada yasekwa nguEdward Carpenter yasuka eYorkshire yaya eLetchworth Garden City kwaye intetho kaGeorge Orwell malunga "nabani na osela ijusi yeziqhamo, abathanda ukuhamba ze, onxiba iimbadada, abanomdla ogqithisileyo kwezesondo, oQuaker, othanda i-'Nyango lwendalo', abachasene nemfazwe kunye namalungu wentshukumo zamalungelo wabasetyhini base Ngilane" Ababehamba besiya kwindawo yama- Socialist kwisixeko sase Letchworth ayadume kakhulu. <ref>George Orwell, ''The Road to Wigan Pier''</ref> 3j49vx6scu5i627vvx71fa1tipffiba 41835 41834 2026-09-09T09:54:58Z Abulele Jebese 14703 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1369461241|Arts and Crafts movement]]" 41835 wikitext text/x-wiki '''Intshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa''' yayiyimbonakaliso yamazwe ngamazwe kubugcisa bokuhombisa nobobugcisa obuhle obaphuhliswa kwasekuqaleni nakwiZiqithi zaseBritane <ref name="grove">{{Cite book|last=Campbell|first=Gordon|title=The Grove Encyclopedia of Decorative Arts, Volume 1|publisher=Oxford University Press|year=2006|isbn=978-0-19-518948-3}}</ref> baza emva koko basasazeka kulo lonke [[UbuKumkani bamaBritane|uBukhosi baseBritane]] nakwezinye iindawo zaseYurophu naseMntla Melika. Ngokubanzi, ukuqala kwale ntshukumo kunokuthiwa kuqale ngeminyaka yoo-1880, kwaye eli gama ngokwalo laqala ukusetyenziswa ngo-1887, kwaye malunga nowe-1920 linokuthathwa njengeliphelileyo e-UK, nangona eli gama laqhubeka lisetyenziswa ngokungeyonyani kwizinto ezahlukeneyo ezidumileyo kuyilo. Lo mbutho, wasungulwa ngenxa yokunganeliseki kokwehla komgangatho wobugcisa bokuhombisa kunye neemeko ezenziwa phantsi kwazo ezo zinto,<ref name="king">{{Cite book|last=King|first=Brenda M.|title=Silk and Empire|date=2005|publisher=Manchester University Press|isbn=978-0-7190-6700-6}}</ref> le ntshukumo yachuma eYurophu naseMntla Melika phakathi kweminyaka yoo-1880 nowe-1920. Abanye bawubona njengengcambu ye-Modern Style, uhlobo lwaseBritane labonakalisa elo kamva laze labizwa ngokuba yiArt Nouveau movement. <ref>{{Cite web|date=4 August 2023|title=Arts and Crafts movement &#124; British and international movement|url=https://www.britannica.com/art/Arts-and-Crafts-movement|url-status=live|website=Encyclopedia Britannica}}</ref> Abanye bawuthatha njengomfanekiso we-Art Nouveau eNgilane. <ref>{{Cite web|last=Maingon|first=Claire|date=2018|title=L'Art Nouveau en trois minutes|url=https://www.beauxarts.com/grand-format/lart-nouveau-en-3-minutes/|website=Beaux Arts Magazine}}</ref> Kwakukho nabanye abacinga ukuba uBugcisa kunye neMisebenzi yezandla zichasene ne-Art Nouveau. <ref>{{Cite web|last=Férré|first=Benjamin|date=2015|title=L'inspiration Arts & Crafts|url=https://www.colineblot.fr/2015/05/benjamin-ferre-et-linspiration-arts-crafts/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20240917195709/http://www.colineblot.fr/2015/05/benjamin-ferre-et-linspiration-arts-crafts/|archive-date=17 September 2024|accessdate=6 March 2024|website=Coline Blot - Espace Saint-Cyprien, Toulouse}}</ref> I-Arts and Crafts ngokwenene yayigxeka i-Art Nouveau ngokusebenzisa kwayo izinto zoshishino ezifana nentsimbi. EJapan, yavela ngonyaka ka-1920 njengentshukumo yeMingei, ikhuthaza ubugcisa bemveli bokwenza izinto zezandla. Eli gama laqala ukusetyenziswa nguTJ Cobden-Sanderson kwintlanganiso ye- Arts and Crafts Exhibition Society ngonyaka ka-1887, <ref name="crawford">Alan Crawford, ''C. R. Ashbee: Architect, Designer & Romantic Socialist'', Yale University Press, 2005. {{ISBN|0-300-10939-3}}</ref> nangona imigaqo kunye nendlela eyalisekelwe kuyo yayisele iphuhliswa eNgilani ubuncinane bamashumi amabini eminyaka. Yaphefumlelwa ziingcinga zombhali-mbali uThomas Carlyle, umhlalutyi wezobugcisa uJohn Ruskin, kunye nomyili uWilliam Morris . <ref name="triggs">{{Cite book|last=Triggs|first=Oscar Lovell|url=https://archive.org/details/chaptersinhistor00trig|title=Chapters in the History of the Arts and Crafts Movement|publisher=Bohemia Guild of the Industrial Art League|year=1902}}</ref> EScotland, inxulunyaniswa nabantu ababalulekileyo abafana noCharles Rennie Mackintosh . <ref>{{Cite book|last=Sumpner|first=Dave|url=https://books.google.com/books?id=5cCMDwAAQBAJ&q=key+Rennie|title=My Revision Notes: Pearson Edexcel A Level Design and Technology (Product Design)|last2=Morrison|first2=Julia|date=28 February 2020|publisher=Hodder Education|isbn=978-1-5104-7422-2|language=en}}</ref> Iincwadi zikaViollet-le-Duc ezimalunga nendalo kunye nobugcisa beGothic nazo zidlala indima ebalulekileyo ubuhle bentshukumo yezoBugcisa kunye neMisebenzi yezandla. == Imvelaphi kunye neempembelelo == Intshukumo yezoBugcisa kunye Misebenzi yoBugcisa yavela kwimizamo yokuguqula uyilo kunye nemihombiso eBritane phakathi kwinkulungwane ye-19. Yayiyindlela yokusabela ngokuchasene nokuhla kwemigangatho okubonwayo ngabahlaziyi ababenxulumanisa noomatshini kunye nemveliso yefektri. Ukugxekwa klwabo lwaqiniswa zizinto abazibonayo kwiGreat Exhibition ka-1851, ababezijonga [[wiktionary:ornate|njengezihonjiswe]] kakhulu, ezenziwe ngumntu, kwaye zingazi kakuhle iimpawu zezinto ezisetyenzisiweyo. Isazi-mbali yobugcisa uNikolaus Pevsner ubhala ukuba imiboniso ibonise "ukungazi loo mfuneko isisiseko ekudaleni iipateni, ukuthembeka komphezulu", kunye nokubonisa "ubumdaka ngokweenkcukacha". <ref name="pevsner">Nikolaus Pevsner, ''Pioneers of Modern Design'', Yale University Press, 2005, {{ISBN|0-300-10571-1}}</ref> [[File:Kelmscott_Press_-_The_Nature_of_Gothic_by_John_Ruskin_(first_page).jpg|thumb| ''Isihloko sencwadi*The Nature of Gothic*'' umbhali nguJohn Ruskin, ze yashicilelwa nguWilliam Morris kwiKelmscott Press ngonyaka ka-1892 kwisetyenziswe uhlobo loonobumba Golden Type eyayiphefumlelwe ngumshicileli wenkulungwane ye-15 uNicolas Jenson . Esi sahluko sivela ''kwiThe Stones of Venice'' sasiluhlobo lwemanifesto yentshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yezandla.]] Uhlaziyo loyilo lwaqalisa ngabaququzeleli bomboniso uHenry Cole ngonyaka ka (1808–1882), uOwen Jones (1809–1874), uMatthew Digby Wyatt (1820–1877), kunye noRichard Redgrave (1804–1888), <ref>{{Cite web|title=V&A, "Wallpaper Design Reform"|url=https://www.vam.ac.uk/content/articles/w/wallpaper-design-reform/|url-status=live}}</ref> bonke abangazange basebenzise imihombiso egqithisileyo kunye nezinto ezingasebenziyo okanye ezenziwe kakubi. [ 12 ] Abaququzeleli "babengavumelani ekugxekeni imiboniso." [ 13 ] Umzekelo, u-Owen Jones wakhalaza ngelithi "umyili wezakhiwo, umlungisi wezinto zokuhombisa, umchasi wephepha, umluki, umshicileli we-calico, kunye nombumbi" bavelise "izinto ezintsha ngaphandle kobuhle, okanye ubuhle ngaphandle kobukrelekrele." [ 13 ] Kolu gxeko lweempahla ezenziweyo kwavela iimpapasho ezininzi ezazichaza oko ababhali babekugqala njengemigaqo echanekileyo yoyilo. ''Ingxelo eyongezelelekileyo kaRichard Redgrave malunga noYilo'' (1852) yahlalutya imigaqo yoyilo kunye nokuhombisa yaza yacela "ingqiqo engakumbi ekusebenziseni ukuhombisa." [ 12 ] Kwalendelwa ezinye iincwadi ezikoluhlobo, ezifana ne ''Industrial Arts of the Nineteenth Century'' kaWyatt (1853), i-Wissenschaft kaGottfried Semper '', i-Industrie und Kunst'' ("inzululwazi, Ishishini kunye noBugcisa") (1852), ''i-Analysis of Ornament'' kaRalph Wornum (1856), ''i-Manual of Design'' kaRedgrave (1876), kunye ''ne-Grammar of Ornament'' kaJones (1856). [ 12 ] Incwadi ethi ''Grammar of Ornament'' yabanefuthe elikhulu, yaze yasasazwa ngokubanzi njengembasa yabafundi kwaye yaphinda yashicilelwa ngokutsha izihlandlo ezilithoba ngaphambili ngonyaka ka -1910. [ 12 ] UJones wathi umhombiso "kufuneka ube semva kwento ehonjisiweyo", ukuba kufuneka kubekho "ukufaneleka komhombiso kwinto ehonjisiweyo", kwaye amaphepha odonga kunye neekhaphethi akufuneki zibe neepateni "ezibonisa nantoni na ngaphandle komgangatho okanye ulula". <ref>Quoted in Nikolaus Pevsner, ''Pioneers of Modern Design''</ref> Ilaphu okanye iphepha lodonga kwiMboniso eNkulu linokuhonjiswa ngemotif yendalo eyenziwe ukuba ibonakale iyinyani kangangoko. Ngelixa ababhali bekhuthaza imihombiso yendalo ethe tyaba nelula. URedgrave wagxininisa ukuba "isitayile" sifuna ukwakhiwa kwesandi ngaphambi kokuhombisa, kunye nokuqonda ngokufanelekileyo umgangatho wezinto ezisetyenzisiweyo. " ''Isixhobo esiluncedo'' kufuneka sibe phambili kunesihombiso." [ 15 ] Nangona kunjalo, abaguquli boyilo benkulungwane ye-19 abazange bafikelele kwinqanaba elifanayo nabo babeyinxalenye yentshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yezandla. Babegxile kakhulu ekuhombisa kunasekwakhiweni, babengenalo ulwazi oluphangaleleyo ngeendlela zokuvelisa,[15 ] kwaye abazange bagxeke iindlela zoshishino. Ngokwahlukileyo koko, intshukumo yoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa yayiyintshukumo yohlaziyo lwentlalo kanye njengoko yayiyeyohlaziyo loyilo, kwaye iinkokheli zayo eziphambili azizange zihlukanise ezi zinto zimbini. Ezinye zeengcinga zale ntshukumo zazilindelwe ngu- Augustus Pugin (1812–1852), inkokeli kwi- Gothic Revival kwi-architecture . Umzekelo, wayekhuthaza inyaniso kwizinto eziphathekayo. Umzekelo, wayekhuthaza inyaniso kwizinto eziphathekayo, isakhiwo kunye nomsebenzi, njengoko benzayo abaculi bezobuGcisa kunye nezakhiwo <ref name="V&A">{{Cite web|title=Victoria and Albert Museum|url=http://www.vam.ac.uk/vastatic/microsites/british_galleries/bg_styles/Style09a/index.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120802095131/http://www.vam.ac.uk/vastatic/microsites/british_galleries/bg_styles/Style09a/index.html|archive-date=2 August 2012|accessdate=28 August 2010|publisher=Vam.ac.uk}}</ref> UPugin wachaza umkhwa wabagxeki bezentlalo wokuthelekisa iimpazamo zoluntu lwanamhlanje kunye namaXesha Aphakathi, <ref name="hill">Rosemary Hill, ''God's Architect: Pugin and the Building of Romantic Britain'', London: Allen Lane, 2007</ref> njengokukhula okukhulu kwezixeko kunye nokuphathwa kwamaxhwitha-ntamo, umkhwa owaba yinto eqhelekileyo kuRuskin, uMorris, kunye nentshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa. Incwadi yakhe ''ethi Contrasts'' (1836) idwebe imizekelo yezakhiwo zanamhlanje ezimbi kunye nocwangciso lwedolophu ngokuchaseneyo nemizekelo emihle yamaxesha aphakathi, kwaye umbhali-mbali wakhe uRosemary Hill uphawula ukuba "wafikelela kwizigqibo, phantse kancinci, malunga nokubaluleka kobugcisa kunye nesithethe kwizakhiwo zokwakha ukuba kuya kuthatha inkulungwane yonke kunye nemizamo edibeneyo kaRuskin noMorris ukuba basebenze ngokweenkcukacha." Uchaza ifenitshala eseleyo awayichazayo yesakhiwo ngo-1841, "izitulo ze-rush, iitafile ze-oki", "njengengaphakathi lezoBugcisa nezoBugcisa ebuntwaneni." <ref name="hill" /> Ifilosofi yezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa yafunyanwa kakhulu kuhlalutyo lukaJohn Ruskin lwentlalo, okwaphenjelelwe kakhulu ngumsebenzi kaThomas Carlyle . <ref>{{Cite book|last=Blakesley|first=Rosalind P.|url=https://archive.org/details/artscraftsmoveme0000blak|title=The arts and crafts movement|date=2006|publisher=Phaidon|isbn=978-0-7148-3849-6|publication-place=London|oclc=1147708297|url-access=registration}}</ref> URuskin wanxulumanisa impilo yokuziphatha neyentlalo yesizwe neempawu zoyilo lwaso kunye nohlobo lomsebenzi waso. URuskin wayecinga ukuba uhlobo lwemveliso eyenziwe ngoomatshini kunye nolwahlulo lwabasebenzi olwadalwa kwiNguquko yezeMizi-mveliso "luyimisebenzi yobukhoboka", kwaye wayecinga ukuba uluntu olusempilweni nolunesimilo lufuna abasebenzi abazimeleyo abayila izinto abazenzileyo. Wayekholelwa ukuba imisebenzi eyenziwe kwifektri "ayinyanisekanga," kwaye loo msebenzi wezandla kunye nobugcisa kudibanisa isidima nomsebenzi. <ref>{{Cite web|title=John Ruskin – Artist Philosopher Writer – Arts & Crafts Leader|url=http://www.arts-crafts.com/archive/jruskin.shtml|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20191218182444/http://www.arts-crafts.com/archive/jruskin.shtml|archive-date=18 December 2019|accessdate=16 March 2019|website=www.arts-crafts.com}}</ref> Kwicala lobugcisa, uRuskin waphenjelelwa ngumntu ababephila ngexesha elinye uViollet-le-Duc lowo wayefundisa izimvo zakhe kubo bonke abafundi bakhe. Kwincwadi eya kwenye kubafundi bakhe uRuskin ubhala athi: "Kukho incwadi enye kuphela yoyilo lwezakhiwo exabisekileyo kwaye equlethe yonke into ngokuchanekileyo, isichazi-magama sikaMonsieur Viollet-le-Duc. Wonke umyili wezakhiwo kufuneka afunde isiFrentshi". <ref>{{Cite web|last=Choay|first=Françoise|title=The Relations between Ruskin and Viollet-le-Duc or the Longevity of the Taken-for-Granted Ideas/ Frangoise CHOAY|url=https://arhitectura-1906.ro/en/2018/07/the-relations-between-ruskin-and-viollet-le-duc-or-the-longevity-of-the-taken-for-granted-ideas-frangoise-choay/|url-status=live|accessdate=2026-01-20|website=arhitectura-1906.ro|language=en}}</ref> Ngokutsho kwabanye, impembelelo kaRuskin kwizobuGcisa neMisebenzi yoBugcisa yathatyathelw’ indawo yileyo kaViollet-le-Duc ngo-1860. <ref>{{Cite book|last=Brock Kennedy|first=Travis|title=The great flaw in the man|date=2018|publisher=Columbia University NY.}}</ref> Abalandeli bakhe babekhetha indlela yokwenza izinto ngobuchule bezandla kunemveliso yemizi-mveliso kwaye babexhalabile ngokulahlekelwa zizakhono zemveli, kodwa babekhathazwa kakhulu yimiphumo yenkqubo yefektri kunangoomatshini ngokwabo. <ref name="sarsby">Jacqueline Sarsby" Alfred Powell: Idealism and Realism in the Cotswolds", ''Journal of Design History'', Vol. 10, No. 4, pp. 375–397.</ref> Iingcinga zika William Morris "yemisebenzi yezandla" yayikukusebenza ngaphandle kokwahlulwa kwabasebenzi kunokuba kusebenze ngaphandle koomatshini. UMorris wayeyithanda incwadi kaRuskin ethi ''The Seven Lamps of Architecture'' kunye ''nethi The Stones of Venice'' kwaye wayefunde ''iincwadi zikaModern Painters'', kodwa wayengayithandi indlela uRuskin awayeyincoma ngayo uJMW Turner kwaye imibhalo yakhe yobugcisa ibonisa ukungabi namdla kumzobo we-easel. Kwicala lakhe, uRuskin akazange avumelane ngokupheleleyo nengcamango eyaba yi-orthodoxy ye-Arts-and-Crafts, yokuba imihombiso mayibe tyaba kwaye ingamelanga iimo ezinemilinganiselo emithathu. Idolophu yaseBedford Park eseLondon, eyakhiwe kakhulu ngeminyaka yoo-1880 ukuya kunyaka ka-1890, inezindlu ezingamakhulu amathathu anamashumi amathandathu zesitayile soBugcisa noBugcisa kwaye yayikade idumile ngabahlali bayo be-Aesthetic . Izindlu ezininzi zokunceda abantu zakhiwe ngendlela yoBugcisa kunye neMisebenzi yoBugcisa, umzekelo, iWhiteley Village, eSurrey, eyakhiwe phakathi konyaka ka-1914 ukuyotsho kunyaka ka-1917, inezakhiwo ezingaphezu kwama-280, kunye neDyers Almshouses, eSussex, eyakhiwe phakathi kowe-1939 nowe-1971. ILetchworth Garden City, isixeko sokuqala segadi, yaphefumlelwa ziingcamango zobuGcisa neMisebenzi yoBugcisa. <ref name="maccarthy2014">Fiona MacCarthy, ''Anarchy and Beauty: William Morris and his Legacy 1860–1960'', London: National Portrait Gallery, 2014 {{ISBN|978 185514 484 2}}</ref> Izindlu zokuqala zayilwa nguBarry Parker noRaymond Unwin ngendlela yolwimi lwesintu eyayithandwa kakhulu yintshukumo kwaye idolophu yaziwa ngendlela yokuxhasa iingcinga eziphakameyo kunye nendlela yokuphila elula. Iworkshop yokwenza iimbadada yasekwa nguEdward Carpenter yasuka eYorkshire yaya eLetchworth Garden City kwaye intetho kaGeorge Orwell malunga "nabani na osela ijusi yeziqhamo, abathanda ukuhamba ze, onxiba iimbadada, abanomdla ogqithisileyo kwezesondo, oQuaker, othanda i-'Nyango lwendalo', abachasene nemfazwe kunye namalungu wentshukumo zamalungelo wabasetyhini base Ngilane" Ababehamba besiya kwindawo yama- Socialist kwisixeko sase Letchworth ayadume kakhulu. <ref>George Orwell, ''The Road to Wigan Pier''</ref> l8mvqhs2uo0fimlev49evvtfg2sl3cd 41836 41835 2026-09-09T09:57:20Z Abulele Jebese 14703 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1369461241|Arts and Crafts movement]]" 41836 wikitext text/x-wiki '''Intshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa''' yayiyimbonakaliso yamazwe ngamazwe kubugcisa bokuhombisa nobobugcisa obuhle obaphuhliswa kwasekuqaleni nakwiZiqithi zaseBritane <ref name="grove">{{Cite book|last=Campbell|first=Gordon|title=The Grove Encyclopedia of Decorative Arts, Volume 1|publisher=Oxford University Press|year=2006|isbn=978-0-19-518948-3}}</ref> baza emva koko basasazeka kulo lonke [[UbuKumkani bamaBritane|uBukhosi baseBritane]] nakwezinye iindawo zaseYurophu naseMntla Melika. Ngokubanzi, ukuqala kwale ntshukumo kunokuthiwa kuqale ngeminyaka yoo-1880, kwaye eli gama ngokwalo laqala ukusetyenziswa ngo-1887, kwaye malunga nowe-1920 linokuthathwa njengeliphelileyo e-UK, nangona eli gama laqhubeka lisetyenziswa ngokungeyonyani kwizinto ezahlukeneyo ezidumileyo kuyilo. Lo mbutho, wasungulwa ngenxa yokunganeliseki kokwehla komgangatho wobugcisa bokuhombisa kunye neemeko ezenziwa phantsi kwazo ezo zinto,<ref name="king">{{Cite book|last=King|first=Brenda M.|title=Silk and Empire|date=2005|publisher=Manchester University Press|isbn=978-0-7190-6700-6}}</ref> le ntshukumo yachuma eYurophu naseMntla Melika phakathi kweminyaka yoo-1880 nowe-1920. Abanye bawubona njengengcambu ye-Modern Style, uhlobo lwaseBritane labonakalisa elo kamva laze labizwa ngokuba yiArt Nouveau movement. <ref>{{Cite web|date=4 August 2023|title=Arts and Crafts movement &#124; British and international movement|url=https://www.britannica.com/art/Arts-and-Crafts-movement|url-status=live|website=Encyclopedia Britannica}}</ref> Abanye bawuthatha njengomfanekiso we-Art Nouveau eNgilane. <ref>{{Cite web|last=Maingon|first=Claire|date=2018|title=L'Art Nouveau en trois minutes|url=https://www.beauxarts.com/grand-format/lart-nouveau-en-3-minutes/|website=Beaux Arts Magazine}}</ref> Kwakukho nabanye abacinga ukuba uBugcisa kunye neMisebenzi yezandla zichasene ne-Art Nouveau. <ref>{{Cite web|last=Férré|first=Benjamin|date=2015|title=L'inspiration Arts & Crafts|url=https://www.colineblot.fr/2015/05/benjamin-ferre-et-linspiration-arts-crafts/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20240917195709/http://www.colineblot.fr/2015/05/benjamin-ferre-et-linspiration-arts-crafts/|archive-date=17 September 2024|accessdate=6 March 2024|website=Coline Blot - Espace Saint-Cyprien, Toulouse}}</ref> I-Arts and Crafts ngokwenene yayigxeka i-Art Nouveau ngokusebenzisa kwayo izinto zoshishino ezifana nentsimbi. EJapan, yavela ngonyaka ka-1920 njengentshukumo yeMingei, ikhuthaza ubugcisa bemveli bokwenza izinto zezandla. Eli gama laqala ukusetyenziswa nguTJ Cobden-Sanderson kwintlanganiso ye- Arts and Crafts Exhibition Society ngonyaka ka-1887, <ref name="crawford">Alan Crawford, ''C. R. Ashbee: Architect, Designer & Romantic Socialist'', Yale University Press, 2005. {{ISBN|0-300-10939-3}}</ref> nangona imigaqo kunye nendlela eyalisekelwe kuyo yayisele iphuhliswa eNgilani ubuncinane bamashumi amabini eminyaka. Yaphefumlelwa ziingcinga zombhali-mbali uThomas Carlyle, umhlalutyi wezobugcisa uJohn Ruskin, kunye nomyili uWilliam Morris . <ref name="triggs">{{Cite book|last=Triggs|first=Oscar Lovell|url=https://archive.org/details/chaptersinhistor00trig|title=Chapters in the History of the Arts and Crafts Movement|publisher=Bohemia Guild of the Industrial Art League|year=1902}}</ref> EScotland, inxulunyaniswa nabantu ababalulekileyo abafana noCharles Rennie Mackintosh . <ref>{{Cite book|last=Sumpner|first=Dave|url=https://books.google.com/books?id=5cCMDwAAQBAJ&q=key+Rennie|title=My Revision Notes: Pearson Edexcel A Level Design and Technology (Product Design)|last2=Morrison|first2=Julia|date=28 February 2020|publisher=Hodder Education|isbn=978-1-5104-7422-2|language=en}}</ref> Iincwadi zikaViollet-le-Duc ezimalunga nendalo kunye nobugcisa beGothic nazo zidlala indima ebalulekileyo ubuhle bentshukumo yezoBugcisa kunye neMisebenzi yezandla. == Imvelaphi kunye neempembelelo == Intshukumo yezoBugcisa kunye Misebenzi yoBugcisa yavela kwimizamo yokuguqula uyilo kunye nemihombiso eBritane phakathi kwinkulungwane ye-19. Yayiyindlela yokusabela ngokuchasene nokuhla kwemigangatho okubonwayo ngabahlaziyi ababenxulumanisa noomatshini kunye nemveliso yefektri. Ukugxekwa klwabo lwaqiniswa zizinto abazibonayo kwiGreat Exhibition ka-1851, ababezijonga [[wiktionary:ornate|njengezihonjiswe]] kakhulu, ezenziwe ngumntu, kwaye zingazi kakuhle iimpawu zezinto ezisetyenzisiweyo. Isazi-mbali yobugcisa uNikolaus Pevsner ubhala ukuba imiboniso ibonise "ukungazi loo mfuneko isisiseko ekudaleni iipateni, ukuthembeka komphezulu", kunye nokubonisa "ubumdaka ngokweenkcukacha". <ref name="pevsner">Nikolaus Pevsner, ''Pioneers of Modern Design'', Yale University Press, 2005, {{ISBN|0-300-10571-1}}</ref> [[File:Kelmscott_Press_-_The_Nature_of_Gothic_by_John_Ruskin_(first_page).jpg|thumb| ''Isihloko sencwadi*The Nature of Gothic*'' umbhali nguJohn Ruskin, ze yashicilelwa nguWilliam Morris kwiKelmscott Press ngonyaka ka-1892 kwisetyenziswe uhlobo loonobumba Golden Type eyayiphefumlelwe ngumshicileli wenkulungwane ye-15 uNicolas Jenson . Esi sahluko sivela ''kwiThe Stones of Venice'' sasiluhlobo lwemanifesto yentshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yezandla.]] Uhlaziyo loyilo lwaqalisa ngabaququzeleli bomboniso uHenry Cole ngonyaka ka (1808–1882), uOwen Jones (1809–1874), uMatthew Digby Wyatt (1820–1877), kunye noRichard Redgrave (1804–1888), <ref>{{Cite web|title=V&A, "Wallpaper Design Reform"|url=https://www.vam.ac.uk/content/articles/w/wallpaper-design-reform/|url-status=live}}</ref> bonke abangazange basebenzise imihombiso egqithisileyo kunye nezinto ezingasebenziyo okanye ezenziwe kakubi. [ 12 ] Abaququzeleli "babengavumelani ekugxekeni imiboniso." [ 13 ] Umzekelo, u-Owen Jones wakhalaza ngelithi "umyili wezakhiwo, umlungisi wezinto zokuhombisa, umchasi wephepha, umluki, umshicileli we-calico, kunye nombumbi" bavelise "izinto ezintsha ngaphandle kobuhle, okanye ubuhle ngaphandle kobukrelekrele." [ 13 ] Kolu gxeko lweempahla ezenziweyo kwavela iimpapasho ezininzi ezazichaza oko ababhali babekugqala njengemigaqo echanekileyo yoyilo. ''Ingxelo eyongezelelekileyo kaRichard Redgrave malunga noYilo'' (1852) yahlalutya imigaqo yoyilo kunye nokuhombisa yaza yacela "ingqiqo engakumbi ekusebenziseni ukuhombisa." [ 12 ] Kwalendelwa ezinye iincwadi ezikoluhlobo, ezifana ne ''Industrial Arts of the Nineteenth Century'' kaWyatt (1853), i-Wissenschaft kaGottfried Semper '', i-Industrie und Kunst'' ("inzululwazi, Ishishini kunye noBugcisa") (1852), ''i-Analysis of Ornament'' kaRalph Wornum (1856), ''i-Manual of Design'' kaRedgrave (1876), kunye ''ne-Grammar of Ornament'' kaJones (1856). [ 12 ] Incwadi ethi ''Grammar of Ornament'' yabanefuthe elikhulu, yaze yasasazwa ngokubanzi njengembasa yabafundi kwaye yaphinda yashicilelwa ngokutsha izihlandlo ezilithoba ngaphambili ngonyaka ka -1910. [ 12 ] UJones wathi umhombiso "kufuneka ube semva kwento ehonjisiweyo", ukuba kufuneka kubekho "ukufaneleka komhombiso kwinto ehonjisiweyo", kwaye amaphepha odonga kunye neekhaphethi akufuneki zibe neepateni "ezibonisa nantoni na ngaphandle komgangatho okanye ulula". <ref>Quoted in Nikolaus Pevsner, ''Pioneers of Modern Design''</ref> Ilaphu okanye iphepha lodonga kwiMboniso eNkulu linokuhonjiswa ngemotif yendalo eyenziwe ukuba ibonakale iyinyani kangangoko. Ngelixa ababhali bekhuthaza imihombiso yendalo ethe tyaba nelula. URedgrave wagxininisa ukuba "isitayile" sifuna ukwakhiwa kwesandi ngaphambi kokuhombisa, kunye nokuqonda ngokufanelekileyo umgangatho wezinto ezisetyenzisiweyo. " ''Isixhobo esiluncedo'' kufuneka sibe phambili kunesihombiso." [ 15 ] Nangona kunjalo, abaguquli boyilo benkulungwane ye-19 abazange bafikelele kwinqanaba elifanayo nabo babeyinxalenye yentshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yezandla. Babegxile kakhulu ekuhombisa kunasekwakhiweni, babengenalo ulwazi oluphangaleleyo ngeendlela zokuvelisa,[15 ] kwaye abazange bagxeke iindlela zoshishino. Ngokwahlukileyo koko, intshukumo yoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa yayiyintshukumo yohlaziyo lwentlalo kanye njengoko yayiyeyohlaziyo loyilo, kwaye iinkokheli zayo eziphambili azizange zihlukanise ezi zinto zimbini. [[File:The_Grange,_Ramsgate_1.jpg|right|thumb| Indlu kaPugin ebizwa ngokuba yi- "The Grange" eRamsgate, uyakhiwe ngonyaka ka-1843. Isitayile sayo sokuvuselelwa kweGothic esilula, esilungelelaniswe nesakhiwo sasekhaya, sanceda ekwakheni uyilo lwentshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yezandla.]] Ezinye zeengcinga zale ntshukumo zazilindelwe ngu- Augustus Pugin (1812–1852), inkokeli kwi- Gothic Revival kwi-architecture . Umzekelo, wayekhuthaza inyaniso kwizinto eziphathekayo. Umzekelo, wayekhuthaza inyaniso kwizinto eziphathekayo, isakhiwo kunye nomsebenzi, njengoko benzayo abaculi bezobuGcisa kunye nezakhiwo <ref name="V&A">{{Cite web|title=Victoria and Albert Museum|url=http://www.vam.ac.uk/vastatic/microsites/british_galleries/bg_styles/Style09a/index.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120802095131/http://www.vam.ac.uk/vastatic/microsites/british_galleries/bg_styles/Style09a/index.html|archive-date=2 August 2012|accessdate=28 August 2010|publisher=Vam.ac.uk}}</ref> UPugin wachaza umkhwa wabagxeki bezentlalo wokuthelekisa iimpazamo zoluntu lwanamhlanje kunye namaXesha Aphakathi, <ref name="hill">Rosemary Hill, ''God's Architect: Pugin and the Building of Romantic Britain'', London: Allen Lane, 2007</ref> njengokukhula okukhulu kwezixeko kunye nokuphathwa kwamaxhwitha-ntamo, umkhwa owaba yinto eqhelekileyo kuRuskin, uMorris, kunye nentshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa. Incwadi yakhe ''ethi Contrasts'' (1836) idwebe imizekelo yezakhiwo zanamhlanje ezimbi kunye nocwangciso lwedolophu ngokuchaseneyo nemizekelo emihle yamaxesha aphakathi, kwaye umbhali-mbali wakhe uRosemary Hill uphawula ukuba "wafikelela kwizigqibo, phantse kancinci, malunga nokubaluleka kobugcisa kunye nesithethe kwizakhiwo zokwakha ukuba kuya kuthatha inkulungwane yonke kunye nemizamo edibeneyo kaRuskin noMorris ukuba basebenze ngokweenkcukacha." Uchaza ifenitshala eseleyo awayichazayo yesakhiwo ngo-1841, "izitulo ze-rush, iitafile ze-oki", "njengengaphakathi lezoBugcisa nezoBugcisa ebuntwaneni." <ref name="hill" /> Ifilosofi yezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa yafunyanwa kakhulu kuhlalutyo lukaJohn Ruskin lwentlalo, okwaphenjelelwe kakhulu ngumsebenzi kaThomas Carlyle . <ref>{{Cite book|last=Blakesley|first=Rosalind P.|url=https://archive.org/details/artscraftsmoveme0000blak|title=The arts and crafts movement|date=2006|publisher=Phaidon|isbn=978-0-7148-3849-6|publication-place=London|oclc=1147708297|url-access=registration}}</ref> URuskin wanxulumanisa impilo yokuziphatha neyentlalo yesizwe neempawu zoyilo lwaso kunye nohlobo lomsebenzi waso. URuskin wayecinga ukuba uhlobo lwemveliso eyenziwe ngoomatshini kunye nolwahlulo lwabasebenzi olwadalwa kwiNguquko yezeMizi-mveliso "luyimisebenzi yobukhoboka", kwaye wayecinga ukuba uluntu olusempilweni nolunesimilo lufuna abasebenzi abazimeleyo abayila izinto abazenzileyo. Wayekholelwa ukuba imisebenzi eyenziwe kwifektri "ayinyanisekanga," kwaye loo msebenzi wezandla kunye nobugcisa kudibanisa isidima nomsebenzi. <ref>{{Cite web|title=John Ruskin – Artist Philosopher Writer – Arts & Crafts Leader|url=http://www.arts-crafts.com/archive/jruskin.shtml|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20191218182444/http://www.arts-crafts.com/archive/jruskin.shtml|archive-date=18 December 2019|accessdate=16 March 2019|website=www.arts-crafts.com}}</ref> Kwicala lobugcisa, uRuskin waphenjelelwa ngumntu ababephila ngexesha elinye uViollet-le-Duc lowo wayefundisa izimvo zakhe kubo bonke abafundi bakhe. Kwincwadi eya kwenye kubafundi bakhe uRuskin ubhala athi: "Kukho incwadi enye kuphela yoyilo lwezakhiwo exabisekileyo kwaye equlethe yonke into ngokuchanekileyo, isichazi-magama sikaMonsieur Viollet-le-Duc. Wonke umyili wezakhiwo kufuneka afunde isiFrentshi". <ref>{{Cite web|last=Choay|first=Françoise|title=The Relations between Ruskin and Viollet-le-Duc or the Longevity of the Taken-for-Granted Ideas/ Frangoise CHOAY|url=https://arhitectura-1906.ro/en/2018/07/the-relations-between-ruskin-and-viollet-le-duc-or-the-longevity-of-the-taken-for-granted-ideas-frangoise-choay/|url-status=live|accessdate=2026-01-20|website=arhitectura-1906.ro|language=en}}</ref> Ngokutsho kwabanye, impembelelo kaRuskin kwizobuGcisa neMisebenzi yoBugcisa yathatyathelw’ indawo yileyo kaViollet-le-Duc ngo-1860. <ref>{{Cite book|last=Brock Kennedy|first=Travis|title=The great flaw in the man|date=2018|publisher=Columbia University NY.}}</ref> Abalandeli bakhe babekhetha indlela yokwenza izinto ngobuchule bezandla kunemveliso yemizi-mveliso kwaye babexhalabile ngokulahlekelwa zizakhono zemveli, kodwa babekhathazwa kakhulu yimiphumo yenkqubo yefektri kunangoomatshini ngokwabo. <ref name="sarsby">Jacqueline Sarsby" Alfred Powell: Idealism and Realism in the Cotswolds", ''Journal of Design History'', Vol. 10, No. 4, pp. 375–397.</ref> Iingcinga zika William Morris "yemisebenzi yezandla" yayikukusebenza ngaphandle kokwahlulwa kwabasebenzi kunokuba kusebenze ngaphandle koomatshini. UMorris wayeyithanda incwadi kaRuskin ethi ''The Seven Lamps of Architecture'' kunye ''nethi The Stones of Venice'' kwaye wayefunde ''iincwadi zikaModern Painters'', kodwa wayengayithandi indlela uRuskin awayeyincoma ngayo uJMW Turner kwaye imibhalo yakhe yobugcisa ibonisa ukungabi namdla kumzobo we-easel. Kwicala lakhe, uRuskin akazange avumelane ngokupheleleyo nengcamango eyaba yi-orthodoxy ye-Arts-and-Crafts, yokuba imihombiso mayibe tyaba kwaye ingamelanga iimo ezinemilinganiselo emithathu. Idolophu yaseBedford Park eseLondon, eyakhiwe kakhulu ngeminyaka yoo-1880 ukuya kunyaka ka-1890, inezindlu ezingamakhulu amathathu anamashumi amathandathu zesitayile soBugcisa noBugcisa kwaye yayikade idumile ngabahlali bayo be-Aesthetic . Izindlu ezininzi zokunceda abantu zakhiwe ngendlela yoBugcisa kunye neMisebenzi yoBugcisa, umzekelo, iWhiteley Village, eSurrey, eyakhiwe phakathi konyaka ka-1914 ukuyotsho kunyaka ka-1917, inezakhiwo ezingaphezu kwama-280, kunye neDyers Almshouses, eSussex, eyakhiwe phakathi kowe-1939 nowe-1971. ILetchworth Garden City, isixeko sokuqala segadi, yaphefumlelwa ziingcamango zobuGcisa neMisebenzi yoBugcisa. <ref name="maccarthy2014">Fiona MacCarthy, ''Anarchy and Beauty: William Morris and his Legacy 1860–1960'', London: National Portrait Gallery, 2014 {{ISBN|978 185514 484 2}}</ref> Izindlu zokuqala zayilwa nguBarry Parker noRaymond Unwin ngendlela yolwimi lwesintu eyayithandwa kakhulu yintshukumo kwaye idolophu yaziwa ngendlela yokuxhasa iingcinga eziphakameyo kunye nendlela yokuphila elula. Iworkshop yokwenza iimbadada yasekwa nguEdward Carpenter yasuka eYorkshire yaya eLetchworth Garden City kwaye intetho kaGeorge Orwell malunga "nabani na osela ijusi yeziqhamo, abathanda ukuhamba ze, onxiba iimbadada, abanomdla ogqithisileyo kwezesondo, oQuaker, othanda i-'Nyango lwendalo', abachasene nemfazwe kunye namalungu wentshukumo zamalungelo wabasetyhini base Ngilane" Ababehamba besiya kwindawo yama- Socialist kwisixeko sase Letchworth ayadume kakhulu. <ref>George Orwell, ''The Road to Wigan Pier''</ref> 0iyplkqk51eq3ffatowpsacfxgux8vm 41837 41836 2026-09-09T09:58:09Z Abulele Jebese 14703 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1369461241|Arts and Crafts movement]]" 41837 wikitext text/x-wiki [[File:William_Morris_design_for_Trellis_wallpaper_1862.jpg|right|thumb| Uyilo lukaWilliam Morris lwephepha lodonga leTrellis, ngonyaka ka-1862]] '''Intshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa''' yayiyimbonakaliso yamazwe ngamazwe kubugcisa bokuhombisa nobobugcisa obuhle obaphuhliswa kwasekuqaleni nakwiZiqithi zaseBritane <ref name="grove">{{Cite book|last=Campbell|first=Gordon|title=The Grove Encyclopedia of Decorative Arts, Volume 1|publisher=Oxford University Press|year=2006|isbn=978-0-19-518948-3}}</ref> baza emva koko basasazeka kulo lonke [[UbuKumkani bamaBritane|uBukhosi baseBritane]] nakwezinye iindawo zaseYurophu naseMntla Melika. Ngokubanzi, ukuqala kwale ntshukumo kunokuthiwa kuqale ngeminyaka yoo-1880, kwaye eli gama ngokwalo laqala ukusetyenziswa ngo-1887, kwaye malunga nowe-1920 linokuthathwa njengeliphelileyo e-UK, nangona eli gama laqhubeka lisetyenziswa ngokungeyonyani kwizinto ezahlukeneyo ezidumileyo kuyilo. Lo mbutho, wasungulwa ngenxa yokunganeliseki kokwehla komgangatho wobugcisa bokuhombisa kunye neemeko ezenziwa phantsi kwazo ezo zinto,<ref name="king">{{Cite book|last=King|first=Brenda M.|title=Silk and Empire|date=2005|publisher=Manchester University Press|isbn=978-0-7190-6700-6}}</ref> le ntshukumo yachuma eYurophu naseMntla Melika phakathi kweminyaka yoo-1880 nowe-1920. Abanye bawubona njengengcambu ye-Modern Style, uhlobo lwaseBritane labonakalisa elo kamva laze labizwa ngokuba yiArt Nouveau movement. <ref>{{Cite web|date=4 August 2023|title=Arts and Crafts movement &#124; British and international movement|url=https://www.britannica.com/art/Arts-and-Crafts-movement|url-status=live|website=Encyclopedia Britannica}}</ref> Abanye bawuthatha njengomfanekiso we-Art Nouveau eNgilane. <ref>{{Cite web|last=Maingon|first=Claire|date=2018|title=L'Art Nouveau en trois minutes|url=https://www.beauxarts.com/grand-format/lart-nouveau-en-3-minutes/|website=Beaux Arts Magazine}}</ref> Kwakukho nabanye abacinga ukuba uBugcisa kunye neMisebenzi yezandla zichasene ne-Art Nouveau. <ref>{{Cite web|last=Férré|first=Benjamin|date=2015|title=L'inspiration Arts & Crafts|url=https://www.colineblot.fr/2015/05/benjamin-ferre-et-linspiration-arts-crafts/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20240917195709/http://www.colineblot.fr/2015/05/benjamin-ferre-et-linspiration-arts-crafts/|archive-date=17 September 2024|accessdate=6 March 2024|website=Coline Blot - Espace Saint-Cyprien, Toulouse}}</ref> I-Arts and Crafts ngokwenene yayigxeka i-Art Nouveau ngokusebenzisa kwayo izinto zoshishino ezifana nentsimbi. EJapan, yavela ngonyaka ka-1920 njengentshukumo yeMingei, ikhuthaza ubugcisa bemveli bokwenza izinto zezandla. Eli gama laqala ukusetyenziswa nguTJ Cobden-Sanderson kwintlanganiso ye- Arts and Crafts Exhibition Society ngonyaka ka-1887, <ref name="crawford">Alan Crawford, ''C. R. Ashbee: Architect, Designer & Romantic Socialist'', Yale University Press, 2005. {{ISBN|0-300-10939-3}}</ref> nangona imigaqo kunye nendlela eyalisekelwe kuyo yayisele iphuhliswa eNgilani ubuncinane bamashumi amabini eminyaka. Yaphefumlelwa ziingcinga zombhali-mbali uThomas Carlyle, umhlalutyi wezobugcisa uJohn Ruskin, kunye nomyili uWilliam Morris . <ref name="triggs">{{Cite book|last=Triggs|first=Oscar Lovell|url=https://archive.org/details/chaptersinhistor00trig|title=Chapters in the History of the Arts and Crafts Movement|publisher=Bohemia Guild of the Industrial Art League|year=1902}}</ref> EScotland, inxulunyaniswa nabantu ababalulekileyo abafana noCharles Rennie Mackintosh . <ref>{{Cite book|last=Sumpner|first=Dave|url=https://books.google.com/books?id=5cCMDwAAQBAJ&q=key+Rennie|title=My Revision Notes: Pearson Edexcel A Level Design and Technology (Product Design)|last2=Morrison|first2=Julia|date=28 February 2020|publisher=Hodder Education|isbn=978-1-5104-7422-2|language=en}}</ref> Iincwadi zikaViollet-le-Duc ezimalunga nendalo kunye nobugcisa beGothic nazo zidlala indima ebalulekileyo ubuhle bentshukumo yezoBugcisa kunye neMisebenzi yezandla. == Imvelaphi kunye neempembelelo == Intshukumo yezoBugcisa kunye Misebenzi yoBugcisa yavela kwimizamo yokuguqula uyilo kunye nemihombiso eBritane phakathi kwinkulungwane ye-19. Yayiyindlela yokusabela ngokuchasene nokuhla kwemigangatho okubonwayo ngabahlaziyi ababenxulumanisa noomatshini kunye nemveliso yefektri. Ukugxekwa klwabo lwaqiniswa zizinto abazibonayo kwiGreat Exhibition ka-1851, ababezijonga [[wiktionary:ornate|njengezihonjiswe]] kakhulu, ezenziwe ngumntu, kwaye zingazi kakuhle iimpawu zezinto ezisetyenzisiweyo. Isazi-mbali yobugcisa uNikolaus Pevsner ubhala ukuba imiboniso ibonise "ukungazi loo mfuneko isisiseko ekudaleni iipateni, ukuthembeka komphezulu", kunye nokubonisa "ubumdaka ngokweenkcukacha". <ref name="pevsner">Nikolaus Pevsner, ''Pioneers of Modern Design'', Yale University Press, 2005, {{ISBN|0-300-10571-1}}</ref> [[File:Kelmscott_Press_-_The_Nature_of_Gothic_by_John_Ruskin_(first_page).jpg|thumb| ''Isihloko sencwadi*The Nature of Gothic*'' umbhali nguJohn Ruskin, ze yashicilelwa nguWilliam Morris kwiKelmscott Press ngonyaka ka-1892 kwisetyenziswe uhlobo loonobumba Golden Type eyayiphefumlelwe ngumshicileli wenkulungwane ye-15 uNicolas Jenson . Esi sahluko sivela ''kwiThe Stones of Venice'' sasiluhlobo lwemanifesto yentshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yezandla.]] Uhlaziyo loyilo lwaqalisa ngabaququzeleli bomboniso uHenry Cole ngonyaka ka (1808–1882), uOwen Jones (1809–1874), uMatthew Digby Wyatt (1820–1877), kunye noRichard Redgrave (1804–1888), <ref>{{Cite web|title=V&A, "Wallpaper Design Reform"|url=https://www.vam.ac.uk/content/articles/w/wallpaper-design-reform/|url-status=live}}</ref> bonke abangazange basebenzise imihombiso egqithisileyo kunye nezinto ezingasebenziyo okanye ezenziwe kakubi. [ 12 ] Abaququzeleli "babengavumelani ekugxekeni imiboniso." [ 13 ] Umzekelo, u-Owen Jones wakhalaza ngelithi "umyili wezakhiwo, umlungisi wezinto zokuhombisa, umchasi wephepha, umluki, umshicileli we-calico, kunye nombumbi" bavelise "izinto ezintsha ngaphandle kobuhle, okanye ubuhle ngaphandle kobukrelekrele." [ 13 ] Kolu gxeko lweempahla ezenziweyo kwavela iimpapasho ezininzi ezazichaza oko ababhali babekugqala njengemigaqo echanekileyo yoyilo. ''Ingxelo eyongezelelekileyo kaRichard Redgrave malunga noYilo'' (1852) yahlalutya imigaqo yoyilo kunye nokuhombisa yaza yacela "ingqiqo engakumbi ekusebenziseni ukuhombisa." [ 12 ] Kwalendelwa ezinye iincwadi ezikoluhlobo, ezifana ne ''Industrial Arts of the Nineteenth Century'' kaWyatt (1853), i-Wissenschaft kaGottfried Semper '', i-Industrie und Kunst'' ("inzululwazi, Ishishini kunye noBugcisa") (1852), ''i-Analysis of Ornament'' kaRalph Wornum (1856), ''i-Manual of Design'' kaRedgrave (1876), kunye ''ne-Grammar of Ornament'' kaJones (1856). [ 12 ] Incwadi ethi ''Grammar of Ornament'' yabanefuthe elikhulu, yaze yasasazwa ngokubanzi njengembasa yabafundi kwaye yaphinda yashicilelwa ngokutsha izihlandlo ezilithoba ngaphambili ngonyaka ka -1910. [ 12 ] UJones wathi umhombiso "kufuneka ube semva kwento ehonjisiweyo", ukuba kufuneka kubekho "ukufaneleka komhombiso kwinto ehonjisiweyo", kwaye amaphepha odonga kunye neekhaphethi akufuneki zibe neepateni "ezibonisa nantoni na ngaphandle komgangatho okanye ulula". <ref>Quoted in Nikolaus Pevsner, ''Pioneers of Modern Design''</ref> Ilaphu okanye iphepha lodonga kwiMboniso eNkulu linokuhonjiswa ngemotif yendalo eyenziwe ukuba ibonakale iyinyani kangangoko. Ngelixa ababhali bekhuthaza imihombiso yendalo ethe tyaba nelula. URedgrave wagxininisa ukuba "isitayile" sifuna ukwakhiwa kwesandi ngaphambi kokuhombisa, kunye nokuqonda ngokufanelekileyo umgangatho wezinto ezisetyenzisiweyo. " ''Isixhobo esiluncedo'' kufuneka sibe phambili kunesihombiso." [ 15 ] Nangona kunjalo, abaguquli boyilo benkulungwane ye-19 abazange bafikelele kwinqanaba elifanayo nabo babeyinxalenye yentshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yezandla. Babegxile kakhulu ekuhombisa kunasekwakhiweni, babengenalo ulwazi oluphangaleleyo ngeendlela zokuvelisa,[15 ] kwaye abazange bagxeke iindlela zoshishino. Ngokwahlukileyo koko, intshukumo yoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa yayiyintshukumo yohlaziyo lwentlalo kanye njengoko yayiyeyohlaziyo loyilo, kwaye iinkokheli zayo eziphambili azizange zihlukanise ezi zinto zimbini. [[File:The_Grange,_Ramsgate_1.jpg|right|thumb| Indlu kaPugin ebizwa ngokuba yi- "The Grange" eRamsgate, uyakhiwe ngonyaka ka-1843. Isitayile sayo sokuvuselelwa kweGothic esilula, esilungelelaniswe nesakhiwo sasekhaya, sanceda ekwakheni uyilo lwentshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yezandla.]] Ezinye zeengcinga zale ntshukumo zazilindelwe ngu- Augustus Pugin (1812–1852), inkokeli kwi- Gothic Revival kwi-architecture . Umzekelo, wayekhuthaza inyaniso kwizinto eziphathekayo. Umzekelo, wayekhuthaza inyaniso kwizinto eziphathekayo, isakhiwo kunye nomsebenzi, njengoko benzayo abaculi bezobuGcisa kunye nezakhiwo <ref name="V&A">{{Cite web|title=Victoria and Albert Museum|url=http://www.vam.ac.uk/vastatic/microsites/british_galleries/bg_styles/Style09a/index.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120802095131/http://www.vam.ac.uk/vastatic/microsites/british_galleries/bg_styles/Style09a/index.html|archive-date=2 August 2012|accessdate=28 August 2010|publisher=Vam.ac.uk}}</ref> UPugin wachaza umkhwa wabagxeki bezentlalo wokuthelekisa iimpazamo zoluntu lwanamhlanje kunye namaXesha Aphakathi, <ref name="hill">Rosemary Hill, ''God's Architect: Pugin and the Building of Romantic Britain'', London: Allen Lane, 2007</ref> njengokukhula okukhulu kwezixeko kunye nokuphathwa kwamaxhwitha-ntamo, umkhwa owaba yinto eqhelekileyo kuRuskin, uMorris, kunye nentshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa. Incwadi yakhe ''ethi Contrasts'' (1836) idwebe imizekelo yezakhiwo zanamhlanje ezimbi kunye nocwangciso lwedolophu ngokuchaseneyo nemizekelo emihle yamaxesha aphakathi, kwaye umbhali-mbali wakhe uRosemary Hill uphawula ukuba "wafikelela kwizigqibo, phantse kancinci, malunga nokubaluleka kobugcisa kunye nesithethe kwizakhiwo zokwakha ukuba kuya kuthatha inkulungwane yonke kunye nemizamo edibeneyo kaRuskin noMorris ukuba basebenze ngokweenkcukacha." Uchaza ifenitshala eseleyo awayichazayo yesakhiwo ngo-1841, "izitulo ze-rush, iitafile ze-oki", "njengengaphakathi lezoBugcisa nezoBugcisa ebuntwaneni." <ref name="hill" /> Ifilosofi yezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa yafunyanwa kakhulu kuhlalutyo lukaJohn Ruskin lwentlalo, okwaphenjelelwe kakhulu ngumsebenzi kaThomas Carlyle . <ref>{{Cite book|last=Blakesley|first=Rosalind P.|url=https://archive.org/details/artscraftsmoveme0000blak|title=The arts and crafts movement|date=2006|publisher=Phaidon|isbn=978-0-7148-3849-6|publication-place=London|oclc=1147708297|url-access=registration}}</ref> URuskin wanxulumanisa impilo yokuziphatha neyentlalo yesizwe neempawu zoyilo lwaso kunye nohlobo lomsebenzi waso. URuskin wayecinga ukuba uhlobo lwemveliso eyenziwe ngoomatshini kunye nolwahlulo lwabasebenzi olwadalwa kwiNguquko yezeMizi-mveliso "luyimisebenzi yobukhoboka", kwaye wayecinga ukuba uluntu olusempilweni nolunesimilo lufuna abasebenzi abazimeleyo abayila izinto abazenzileyo. Wayekholelwa ukuba imisebenzi eyenziwe kwifektri "ayinyanisekanga," kwaye loo msebenzi wezandla kunye nobugcisa kudibanisa isidima nomsebenzi. <ref>{{Cite web|title=John Ruskin – Artist Philosopher Writer – Arts & Crafts Leader|url=http://www.arts-crafts.com/archive/jruskin.shtml|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20191218182444/http://www.arts-crafts.com/archive/jruskin.shtml|archive-date=18 December 2019|accessdate=16 March 2019|website=www.arts-crafts.com}}</ref> Kwicala lobugcisa, uRuskin waphenjelelwa ngumntu ababephila ngexesha elinye uViollet-le-Duc lowo wayefundisa izimvo zakhe kubo bonke abafundi bakhe. Kwincwadi eya kwenye kubafundi bakhe uRuskin ubhala athi: "Kukho incwadi enye kuphela yoyilo lwezakhiwo exabisekileyo kwaye equlethe yonke into ngokuchanekileyo, isichazi-magama sikaMonsieur Viollet-le-Duc. Wonke umyili wezakhiwo kufuneka afunde isiFrentshi". <ref>{{Cite web|last=Choay|first=Françoise|title=The Relations between Ruskin and Viollet-le-Duc or the Longevity of the Taken-for-Granted Ideas/ Frangoise CHOAY|url=https://arhitectura-1906.ro/en/2018/07/the-relations-between-ruskin-and-viollet-le-duc-or-the-longevity-of-the-taken-for-granted-ideas-frangoise-choay/|url-status=live|accessdate=2026-01-20|website=arhitectura-1906.ro|language=en}}</ref> Ngokutsho kwabanye, impembelelo kaRuskin kwizobuGcisa neMisebenzi yoBugcisa yathatyathelw’ indawo yileyo kaViollet-le-Duc ngo-1860. <ref>{{Cite book|last=Brock Kennedy|first=Travis|title=The great flaw in the man|date=2018|publisher=Columbia University NY.}}</ref> Abalandeli bakhe babekhetha indlela yokwenza izinto ngobuchule bezandla kunemveliso yemizi-mveliso kwaye babexhalabile ngokulahlekelwa zizakhono zemveli, kodwa babekhathazwa kakhulu yimiphumo yenkqubo yefektri kunangoomatshini ngokwabo. <ref name="sarsby">Jacqueline Sarsby" Alfred Powell: Idealism and Realism in the Cotswolds", ''Journal of Design History'', Vol. 10, No. 4, pp. 375–397.</ref> Iingcinga zika William Morris "yemisebenzi yezandla" yayikukusebenza ngaphandle kokwahlulwa kwabasebenzi kunokuba kusebenze ngaphandle koomatshini. UMorris wayeyithanda incwadi kaRuskin ethi ''The Seven Lamps of Architecture'' kunye ''nethi The Stones of Venice'' kwaye wayefunde ''iincwadi zikaModern Painters'', kodwa wayengayithandi indlela uRuskin awayeyincoma ngayo uJMW Turner kwaye imibhalo yakhe yobugcisa ibonisa ukungabi namdla kumzobo we-easel. Kwicala lakhe, uRuskin akazange avumelane ngokupheleleyo nengcamango eyaba yi-orthodoxy ye-Arts-and-Crafts, yokuba imihombiso mayibe tyaba kwaye ingamelanga iimo ezinemilinganiselo emithathu. Idolophu yaseBedford Park eseLondon, eyakhiwe kakhulu ngeminyaka yoo-1880 ukuya kunyaka ka-1890, inezindlu ezingamakhulu amathathu anamashumi amathandathu zesitayile soBugcisa noBugcisa kwaye yayikade idumile ngabahlali bayo be-Aesthetic . Izindlu ezininzi zokunceda abantu zakhiwe ngendlela yoBugcisa kunye neMisebenzi yoBugcisa, umzekelo, iWhiteley Village, eSurrey, eyakhiwe phakathi konyaka ka-1914 ukuyotsho kunyaka ka-1917, inezakhiwo ezingaphezu kwama-280, kunye neDyers Almshouses, eSussex, eyakhiwe phakathi kowe-1939 nowe-1971. ILetchworth Garden City, isixeko sokuqala segadi, yaphefumlelwa ziingcamango zobuGcisa neMisebenzi yoBugcisa. <ref name="maccarthy2014">Fiona MacCarthy, ''Anarchy and Beauty: William Morris and his Legacy 1860–1960'', London: National Portrait Gallery, 2014 {{ISBN|978 185514 484 2}}</ref> Izindlu zokuqala zayilwa nguBarry Parker noRaymond Unwin ngendlela yolwimi lwesintu eyayithandwa kakhulu yintshukumo kwaye idolophu yaziwa ngendlela yokuxhasa iingcinga eziphakameyo kunye nendlela yokuphila elula. Iworkshop yokwenza iimbadada yasekwa nguEdward Carpenter yasuka eYorkshire yaya eLetchworth Garden City kwaye intetho kaGeorge Orwell malunga "nabani na osela ijusi yeziqhamo, abathanda ukuhamba ze, onxiba iimbadada, abanomdla ogqithisileyo kwezesondo, oQuaker, othanda i-'Nyango lwendalo', abachasene nemfazwe kunye namalungu wentshukumo zamalungelo wabasetyhini base Ngilane" Ababehamba besiya kwindawo yama- Socialist kwisixeko sase Letchworth ayadume kakhulu. <ref>George Orwell, ''The Road to Wigan Pier''</ref> 6fsa1lg7wzc9ugnj3h8gl6svn5wfo7z 41838 41837 2026-09-09T10:00:24Z Abulele Jebese 14703 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1369461241|Arts and Crafts movement]]" 41838 wikitext text/x-wiki [[File:William_Morris_design_for_Trellis_wallpaper_1862.jpg|right|thumb| Uyilo lukaWilliam Morris lwephepha lodonga leTrellis, ngonyaka ka-1862]] '''Intshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa''' yayiyimbonakaliso yamazwe ngamazwe kubugcisa bokuhombisa nobobugcisa obuhle obaphuhliswa kwasekuqaleni nakwiZiqithi zaseBritane <ref name="grove">{{Cite book|last=Campbell|first=Gordon|title=The Grove Encyclopedia of Decorative Arts, Volume 1|publisher=Oxford University Press|year=2006|isbn=978-0-19-518948-3}}</ref> baza emva koko basasazeka kulo lonke [[UbuKumkani bamaBritane|uBukhosi baseBritane]] nakwezinye iindawo zaseYurophu naseMntla Melika. Ngokubanzi, ukuqala kwale ntshukumo kunokuthiwa kuqale ngeminyaka yoo-1880, kwaye eli gama ngokwalo laqala ukusetyenziswa ngo-1887, kwaye malunga nowe-1920 linokuthathwa njengeliphelileyo e-UK, nangona eli gama laqhubeka lisetyenziswa ngokungeyonyani kwizinto ezahlukeneyo ezidumileyo kuyilo. Lo mbutho, wasungulwa ngenxa yokunganeliseki kokwehla komgangatho wobugcisa bokuhombisa kunye neemeko ezenziwa phantsi kwazo ezo zinto,<ref name="king">{{Cite book|last=King|first=Brenda M.|title=Silk and Empire|date=2005|publisher=Manchester University Press|isbn=978-0-7190-6700-6}}</ref> le ntshukumo yachuma eYurophu naseMntla Melika phakathi kweminyaka yoo-1880 nowe-1920. Abanye bawubona njengengcambu ye-Modern Style, uhlobo lwaseBritane labonakalisa elo kamva laze labizwa ngokuba yiArt Nouveau movement. <ref>{{Cite web|date=4 August 2023|title=Arts and Crafts movement &#124; British and international movement|url=https://www.britannica.com/art/Arts-and-Crafts-movement|url-status=live|website=Encyclopedia Britannica}}</ref> Abanye bawuthatha njengomfanekiso we-Art Nouveau eNgilane. <ref>{{Cite web|last=Maingon|first=Claire|date=2018|title=L'Art Nouveau en trois minutes|url=https://www.beauxarts.com/grand-format/lart-nouveau-en-3-minutes/|website=Beaux Arts Magazine}}</ref> Kwakukho nabanye abacinga ukuba uBugcisa kunye neMisebenzi yezandla zichasene ne-Art Nouveau. <ref>{{Cite web|last=Férré|first=Benjamin|date=2015|title=L'inspiration Arts & Crafts|url=https://www.colineblot.fr/2015/05/benjamin-ferre-et-linspiration-arts-crafts/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20240917195709/http://www.colineblot.fr/2015/05/benjamin-ferre-et-linspiration-arts-crafts/|archive-date=17 September 2024|accessdate=6 March 2024|website=Coline Blot - Espace Saint-Cyprien, Toulouse}}</ref> I-Arts and Crafts ngokwenene yayigxeka i-Art Nouveau ngokusebenzisa kwayo izinto zoshishino ezifana nentsimbi. EJapan, yavela ngonyaka ka-1920 njengentshukumo yeMingei, ikhuthaza ubugcisa bemveli bokwenza izinto zezandla. Eli gama laqala ukusetyenziswa nguTJ Cobden-Sanderson kwintlanganiso ye- Arts and Crafts Exhibition Society ngonyaka ka-1887, <ref name="crawford">Alan Crawford, ''C. R. Ashbee: Architect, Designer & Romantic Socialist'', Yale University Press, 2005. {{ISBN|0-300-10939-3}}</ref> nangona imigaqo kunye nendlela eyalisekelwe kuyo yayisele iphuhliswa eNgilani ubuncinane bamashumi amabini eminyaka. Yaphefumlelwa ziingcinga zombhali-mbali uThomas Carlyle, umhlalutyi wezobugcisa uJohn Ruskin, kunye nomyili uWilliam Morris . <ref name="triggs">{{Cite book|last=Triggs|first=Oscar Lovell|url=https://archive.org/details/chaptersinhistor00trig|title=Chapters in the History of the Arts and Crafts Movement|publisher=Bohemia Guild of the Industrial Art League|year=1902}}</ref> EScotland, inxulunyaniswa nabantu ababalulekileyo abafana noCharles Rennie Mackintosh . <ref>{{Cite book|last=Sumpner|first=Dave|url=https://books.google.com/books?id=5cCMDwAAQBAJ&q=key+Rennie|title=My Revision Notes: Pearson Edexcel A Level Design and Technology (Product Design)|last2=Morrison|first2=Julia|date=28 February 2020|publisher=Hodder Education|isbn=978-1-5104-7422-2|language=en}}</ref> Iincwadi zikaViollet-le-Duc ezimalunga nendalo kunye nobugcisa beGothic nazo zidlala indima ebalulekileyo ubuhle bentshukumo yezoBugcisa kunye neMisebenzi yezandla. == Imvelaphi kunye neempembelelo == Intshukumo yezoBugcisa kunye Misebenzi yoBugcisa yavela kwimizamo yokuguqula uyilo kunye nemihombiso eBritane phakathi kwinkulungwane ye-19. Yayiyindlela yokusabela ngokuchasene nokuhla kwemigangatho okubonwayo ngabahlaziyi ababenxulumanisa noomatshini kunye nemveliso yefektri. Ukugxekwa klwabo lwaqiniswa zizinto abazibonayo kwiGreat Exhibition ka-1851, ababezijonga [[wiktionary:ornate|njengezihonjiswe]] kakhulu, ezenziwe ngumntu, kwaye zingazi kakuhle iimpawu zezinto ezisetyenzisiweyo. Isazi-mbali yobugcisa uNikolaus Pevsner ubhala ukuba imiboniso ibonise "ukungazi loo mfuneko isisiseko ekudaleni iipateni, ukuthembeka komphezulu", kunye nokubonisa "ubumdaka ngokweenkcukacha". <ref name="pevsner">Nikolaus Pevsner, ''Pioneers of Modern Design'', Yale University Press, 2005, {{ISBN|0-300-10571-1}}</ref> [[File:Kelmscott_Press_-_The_Nature_of_Gothic_by_John_Ruskin_(first_page).jpg|thumb| ''Isihloko sencwadi*The Nature of Gothic*'' umbhali nguJohn Ruskin, ze yashicilelwa nguWilliam Morris kwiKelmscott Press ngonyaka ka-1892 kwisetyenziswe uhlobo loonobumba Golden Type eyayiphefumlelwe ngumshicileli wenkulungwane ye-15 uNicolas Jenson . Esi sahluko sivela ''kwiThe Stones of Venice'' sasiluhlobo lwemanifesto yentshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yezandla.]] Uhlaziyo loyilo lwaqalisa ngabaququzeleli bomboniso uHenry Cole ngonyaka ka (1808–1882), uOwen Jones (1809–1874), uMatthew Digby Wyatt (1820–1877), kunye noRichard Redgrave (1804–1888), <ref>{{Cite web|title=V&A, "Wallpaper Design Reform"|url=https://www.vam.ac.uk/content/articles/w/wallpaper-design-reform/|url-status=live}}</ref> bonke abangazange basebenzise imihombiso egqithisileyo kunye nezinto ezingasebenziyo okanye ezenziwe kakubi. [ 12 ] Abaququzeleli "babengavumelani ekugxekeni imiboniso." [ 13 ] Umzekelo, u-Owen Jones wakhalaza ngelithi "umyili wezakhiwo, umlungisi wezinto zokuhombisa, umchasi wephepha, umluki, umshicileli we-calico, kunye nombumbi" bavelise "izinto ezintsha ngaphandle kobuhle, okanye ubuhle ngaphandle kobukrelekrele." [ 13 ] Kolu gxeko lweempahla ezenziweyo kwavela iimpapasho ezininzi ezazichaza oko ababhali babekugqala njengemigaqo echanekileyo yoyilo. ''Ingxelo eyongezelelekileyo kaRichard Redgrave malunga noYilo'' (1852) yahlalutya imigaqo yoyilo kunye nokuhombisa yaza yacela "ingqiqo engakumbi ekusebenziseni ukuhombisa." [ 12 ] Kwalendelwa ezinye iincwadi ezikoluhlobo, ezifana ne ''Industrial Arts of the Nineteenth Century'' kaWyatt (1853), i-Wissenschaft kaGottfried Semper '', i-Industrie und Kunst'' ("inzululwazi, Ishishini kunye noBugcisa") (1852), ''i-Analysis of Ornament'' kaRalph Wornum (1856), ''i-Manual of Design'' kaRedgrave (1876), kunye ''ne-Grammar of Ornament'' kaJones (1856). [ 12 ] Incwadi ethi ''Grammar of Ornament'' yabanefuthe elikhulu, yaze yasasazwa ngokubanzi njengembasa yabafundi kwaye yaphinda yashicilelwa ngokutsha izihlandlo ezilithoba ngaphambili ngonyaka ka -1910. [ 12 ] UJones wathi umhombiso "kufuneka ube semva kwento ehonjisiweyo", ukuba kufuneka kubekho "ukufaneleka komhombiso kwinto ehonjisiweyo", kwaye amaphepha odonga kunye neekhaphethi akufuneki zibe neepateni "ezibonisa nantoni na ngaphandle komgangatho okanye ulula". <ref>Quoted in Nikolaus Pevsner, ''Pioneers of Modern Design''</ref> Ilaphu okanye iphepha lodonga kwiMboniso eNkulu linokuhonjiswa ngemotif yendalo eyenziwe ukuba ibonakale iyinyani kangangoko. Ngelixa ababhali bekhuthaza imihombiso yendalo ethe tyaba nelula. URedgrave wagxininisa ukuba "isitayile" sifuna ukwakhiwa kwesandi ngaphambi kokuhombisa, kunye nokuqonda ngokufanelekileyo umgangatho wezinto ezisetyenzisiweyo. " ''Isixhobo esiluncedo'' kufuneka sibe phambili kunesihombiso." [ 15 ] Nangona kunjalo, abaguquli boyilo benkulungwane ye-19 abazange bafikelele kwinqanaba elifanayo nabo babeyinxalenye yentshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yezandla. Babegxile kakhulu ekuhombisa kunasekwakhiweni, babengenalo ulwazi oluphangaleleyo ngeendlela zokuvelisa,[15 ] kwaye abazange bagxeke iindlela zoshishino. Ngokwahlukileyo koko, intshukumo yoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa yayiyintshukumo yohlaziyo lwentlalo kanye njengoko yayiyeyohlaziyo loyilo, kwaye iinkokheli zayo eziphambili azizange zihlukanise ezi zinto zimbini. [[File:The_Grange,_Ramsgate_1.jpg|right|thumb| Indlu kaPugin ebizwa ngokuba yi- "The Grange" eRamsgate, uyakhiwe ngonyaka ka-1843. Isitayile sayo sokuvuselelwa kweGothic esilula, esilungelelaniswe nesakhiwo sasekhaya, sanceda ekwakheni uyilo lwentshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yezandla.]] Ezinye zeengcinga zale ntshukumo zazilindelwe ngu- Augustus Pugin (1812–1852), inkokeli kwi- Gothic Revival kwi-architecture . Umzekelo, wayekhuthaza inyaniso kwizinto eziphathekayo. Umzekelo, wayekhuthaza inyaniso kwizinto eziphathekayo, isakhiwo kunye nomsebenzi, njengoko benzayo abaculi bezobuGcisa kunye nezakhiwo <ref name="V&A">{{Cite web|title=Victoria and Albert Museum|url=http://www.vam.ac.uk/vastatic/microsites/british_galleries/bg_styles/Style09a/index.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120802095131/http://www.vam.ac.uk/vastatic/microsites/british_galleries/bg_styles/Style09a/index.html|archive-date=2 August 2012|accessdate=28 August 2010|publisher=Vam.ac.uk}}</ref> UPugin wachaza umkhwa wabagxeki bezentlalo wokuthelekisa iimpazamo zoluntu lwanamhlanje kunye namaXesha Aphakathi, <ref name="hill">Rosemary Hill, ''God's Architect: Pugin and the Building of Romantic Britain'', London: Allen Lane, 2007</ref> njengokukhula okukhulu kwezixeko kunye nokuphathwa kwamaxhwitha-ntamo, umkhwa owaba yinto eqhelekileyo kuRuskin, uMorris, kunye nentshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa. Incwadi yakhe ''ethi Contrasts'' (1836) idwebe imizekelo yezakhiwo zanamhlanje ezimbi kunye nocwangciso lwedolophu ngokuchaseneyo nemizekelo emihle yamaxesha aphakathi, kwaye umbhali-mbali wakhe uRosemary Hill uphawula ukuba "wafikelela kwizigqibo, phantse kancinci, malunga nokubaluleka kobugcisa kunye nesithethe kwizakhiwo zokwakha ukuba kuya kuthatha inkulungwane yonke kunye nemizamo edibeneyo kaRuskin noMorris ukuba basebenze ngokweenkcukacha." Uchaza ifenitshala eseleyo awayichazayo yesakhiwo ngo-1841, "izitulo ze-rush, iitafile ze-oki", "njengengaphakathi lezoBugcisa nezoBugcisa ebuntwaneni." <ref name="hill" /> Ifilosofi yezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa yafunyanwa kakhulu kuhlalutyo lukaJohn Ruskin lwentlalo, okwaphenjelelwe kakhulu ngumsebenzi kaThomas Carlyle . <ref>{{Cite book|last=Blakesley|first=Rosalind P.|url=https://archive.org/details/artscraftsmoveme0000blak|title=The arts and crafts movement|date=2006|publisher=Phaidon|isbn=978-0-7148-3849-6|publication-place=London|oclc=1147708297|url-access=registration}}</ref> URuskin wanxulumanisa impilo yokuziphatha neyentlalo yesizwe neempawu zoyilo lwaso kunye nohlobo lomsebenzi waso. URuskin wayecinga ukuba uhlobo lwemveliso eyenziwe ngoomatshini kunye nolwahlulo lwabasebenzi olwadalwa kwiNguquko yezeMizi-mveliso "luyimisebenzi yobukhoboka", kwaye wayecinga ukuba uluntu olusempilweni nolunesimilo lufuna abasebenzi abazimeleyo abayila izinto abazenzileyo. Wayekholelwa ukuba imisebenzi eyenziwe kwifektri "ayinyanisekanga," kwaye loo msebenzi wezandla kunye nobugcisa kudibanisa isidima nomsebenzi. <ref>{{Cite web|title=John Ruskin – Artist Philosopher Writer – Arts & Crafts Leader|url=http://www.arts-crafts.com/archive/jruskin.shtml|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20191218182444/http://www.arts-crafts.com/archive/jruskin.shtml|archive-date=18 December 2019|accessdate=16 March 2019|website=www.arts-crafts.com}}</ref> Kwicala lobugcisa, uRuskin waphenjelelwa ngumntu ababephila ngexesha elinye uViollet-le-Duc lowo wayefundisa izimvo zakhe kubo bonke abafundi bakhe. Kwincwadi eya kwenye kubafundi bakhe uRuskin ubhala athi: "Kukho incwadi enye kuphela yoyilo lwezakhiwo exabisekileyo kwaye equlethe yonke into ngokuchanekileyo, isichazi-magama sikaMonsieur Viollet-le-Duc. Wonke umyili wezakhiwo kufuneka afunde isiFrentshi". <ref>{{Cite web|last=Choay|first=Françoise|title=The Relations between Ruskin and Viollet-le-Duc or the Longevity of the Taken-for-Granted Ideas/ Frangoise CHOAY|url=https://arhitectura-1906.ro/en/2018/07/the-relations-between-ruskin-and-viollet-le-duc-or-the-longevity-of-the-taken-for-granted-ideas-frangoise-choay/|url-status=live|accessdate=2026-01-20|website=arhitectura-1906.ro|language=en}}</ref> Ngokutsho kwabanye, impembelelo kaRuskin kwizobuGcisa neMisebenzi yoBugcisa yathatyathelw’ indawo yileyo kaViollet-le-Duc ngo-1860. <ref>{{Cite book|last=Brock Kennedy|first=Travis|title=The great flaw in the man|date=2018|publisher=Columbia University NY.}}</ref> Abalandeli bakhe babekhetha indlela yokwenza izinto ngobuchule bezandla kunemveliso yemizi-mveliso kwaye babexhalabile ngokulahlekelwa zizakhono zemveli, kodwa babekhathazwa kakhulu yimiphumo yenkqubo yefektri kunangoomatshini ngokwabo. <ref name="sarsby">Jacqueline Sarsby" Alfred Powell: Idealism and Realism in the Cotswolds", ''Journal of Design History'', Vol. 10, No. 4, pp. 375–397.</ref> Iingcinga zika William Morris "yemisebenzi yezandla" yayikukusebenza ngaphandle kokwahlulwa kwabasebenzi kunokuba kusebenze ngaphandle koomatshini. UMorris wayeyithanda incwadi kaRuskin ethi ''The Seven Lamps of Architecture'' kunye ''nethi The Stones of Venice'' kwaye wayefunde ''iincwadi zikaModern Painters'', kodwa wayengayithandi indlela uRuskin awayeyincoma ngayo uJMW Turner kwaye imibhalo yakhe yobugcisa ibonisa ukungabi namdla kumzobo we-easel. Kwicala lakhe, uRuskin akazange avumelane ngokupheleleyo nengcamango eyaba yi-orthodoxy ye-Arts-and-Crafts, yokuba imihombiso mayibe tyaba kwaye ingamelanga iimo ezinemilinganiselo emithathu. [[File:William_Morris_age_53.jpg|thumb| UWilliam Morris, umyili kunye nengcali yengcinga eyaba nempembelelo enkulu kwintshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa yezandla.]] Idolophu yaseBedford Park eseLondon, eyakhiwe kakhulu ngeminyaka yoo-1880 ukuya kunyaka ka-1890, inezindlu ezingamakhulu amathathu anamashumi amathandathu zesitayile soBugcisa noBugcisa kwaye yayikade idumile ngabahlali bayo be-Aesthetic . Izindlu ezininzi zokunceda abantu zakhiwe ngendlela yoBugcisa kunye neMisebenzi yoBugcisa, umzekelo, iWhiteley Village, eSurrey, eyakhiwe phakathi konyaka ka-1914 ukuyotsho kunyaka ka-1917, inezakhiwo ezingaphezu kwama-280, kunye neDyers Almshouses, eSussex, eyakhiwe phakathi kowe-1939 nowe-1971. ILetchworth Garden City, isixeko sokuqala segadi, yaphefumlelwa ziingcamango zobuGcisa neMisebenzi yoBugcisa. <ref name="maccarthy2014">Fiona MacCarthy, ''Anarchy and Beauty: William Morris and his Legacy 1860–1960'', London: National Portrait Gallery, 2014 {{ISBN|978 185514 484 2}}</ref> Izindlu zokuqala zayilwa nguBarry Parker noRaymond Unwin ngendlela yolwimi lwesintu eyayithandwa kakhulu yintshukumo kwaye idolophu yaziwa ngendlela yokuxhasa iingcinga eziphakameyo kunye nendlela yokuphila elula. Iworkshop yokwenza iimbadada yasekwa nguEdward Carpenter yasuka eYorkshire yaya eLetchworth Garden City kwaye intetho kaGeorge Orwell malunga "nabani na osela ijusi yeziqhamo, abathanda ukuhamba ze, onxiba iimbadada, abanomdla ogqithisileyo kwezesondo, oQuaker, othanda i-'Nyango lwendalo', abachasene nemfazwe kunye namalungu wentshukumo zamalungelo wabasetyhini base Ngilane" Ababehamba besiya kwindawo yama- Socialist kwisixeko sase Letchworth ayadume kakhulu. <ref>George Orwell, ''The Road to Wigan Pier''</ref> d01usv4726stqcy6mem359o42gxht4v 41839 41838 2026-09-09T10:01:49Z Abulele Jebese 14703 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1369461241|Arts and Crafts movement]]" 41839 wikitext text/x-wiki [[File:William_Morris_design_for_Trellis_wallpaper_1862.jpg|right|thumb| Uyilo lukaWilliam Morris lwephepha lodonga leTrellis, ngonyaka ka-1862]] '''Intshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa''' yayiyimbonakaliso yamazwe ngamazwe kubugcisa bokuhombisa nobobugcisa obuhle obaphuhliswa kwasekuqaleni nakwiZiqithi zaseBritane <ref name="grove">{{Cite book|last=Campbell|first=Gordon|title=The Grove Encyclopedia of Decorative Arts, Volume 1|publisher=Oxford University Press|year=2006|isbn=978-0-19-518948-3}}</ref> baza emva koko basasazeka kulo lonke [[UbuKumkani bamaBritane|uBukhosi baseBritane]] nakwezinye iindawo zaseYurophu naseMntla Melika. Ngokubanzi, ukuqala kwale ntshukumo kunokuthiwa kuqale ngeminyaka yoo-1880, kwaye eli gama ngokwalo laqala ukusetyenziswa ngo-1887, kwaye malunga nowe-1920 linokuthathwa njengeliphelileyo e-UK, nangona eli gama laqhubeka lisetyenziswa ngokungeyonyani kwizinto ezahlukeneyo ezidumileyo kuyilo. Lo mbutho, wasungulwa ngenxa yokunganeliseki kokwehla komgangatho wobugcisa bokuhombisa kunye neemeko ezenziwa phantsi kwazo ezo zinto,<ref name="king">{{Cite book|last=King|first=Brenda M.|title=Silk and Empire|date=2005|publisher=Manchester University Press|isbn=978-0-7190-6700-6}}</ref> le ntshukumo yachuma eYurophu naseMntla Melika phakathi kweminyaka yoo-1880 nowe-1920. Abanye bawubona njengengcambu ye-Modern Style, uhlobo lwaseBritane labonakalisa elo kamva laze labizwa ngokuba yiArt Nouveau movement. <ref>{{Cite web|date=4 August 2023|title=Arts and Crafts movement &#124; British and international movement|url=https://www.britannica.com/art/Arts-and-Crafts-movement|url-status=live|website=Encyclopedia Britannica}}</ref> Abanye bawuthatha njengomfanekiso we-Art Nouveau eNgilane. <ref>{{Cite web|last=Maingon|first=Claire|date=2018|title=L'Art Nouveau en trois minutes|url=https://www.beauxarts.com/grand-format/lart-nouveau-en-3-minutes/|website=Beaux Arts Magazine}}</ref> Kwakukho nabanye abacinga ukuba uBugcisa kunye neMisebenzi yezandla zichasene ne-Art Nouveau. <ref>{{Cite web|last=Férré|first=Benjamin|date=2015|title=L'inspiration Arts & Crafts|url=https://www.colineblot.fr/2015/05/benjamin-ferre-et-linspiration-arts-crafts/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20240917195709/http://www.colineblot.fr/2015/05/benjamin-ferre-et-linspiration-arts-crafts/|archive-date=17 September 2024|accessdate=6 March 2024|website=Coline Blot - Espace Saint-Cyprien, Toulouse}}</ref> I-Arts and Crafts ngokwenene yayigxeka i-Art Nouveau ngokusebenzisa kwayo izinto zoshishino ezifana nentsimbi. EJapan, yavela ngonyaka ka-1920 njengentshukumo yeMingei, ikhuthaza ubugcisa bemveli bokwenza izinto zezandla. Eli gama laqala ukusetyenziswa nguTJ Cobden-Sanderson kwintlanganiso ye- Arts and Crafts Exhibition Society ngonyaka ka-1887, <ref name="crawford">Alan Crawford, ''C. R. Ashbee: Architect, Designer & Romantic Socialist'', Yale University Press, 2005. {{ISBN|0-300-10939-3}}</ref> nangona imigaqo kunye nendlela eyalisekelwe kuyo yayisele iphuhliswa eNgilani ubuncinane bamashumi amabini eminyaka. Yaphefumlelwa ziingcinga zombhali-mbali uThomas Carlyle, umhlalutyi wezobugcisa uJohn Ruskin, kunye nomyili uWilliam Morris . <ref name="triggs">{{Cite book|last=Triggs|first=Oscar Lovell|url=https://archive.org/details/chaptersinhistor00trig|title=Chapters in the History of the Arts and Crafts Movement|publisher=Bohemia Guild of the Industrial Art League|year=1902}}</ref> EScotland, inxulunyaniswa nabantu ababalulekileyo abafana noCharles Rennie Mackintosh . <ref>{{Cite book|last=Sumpner|first=Dave|url=https://books.google.com/books?id=5cCMDwAAQBAJ&q=key+Rennie|title=My Revision Notes: Pearson Edexcel A Level Design and Technology (Product Design)|last2=Morrison|first2=Julia|date=28 February 2020|publisher=Hodder Education|isbn=978-1-5104-7422-2|language=en}}</ref> Iincwadi zikaViollet-le-Duc ezimalunga nendalo kunye nobugcisa beGothic nazo zidlala indima ebalulekileyo ubuhle bentshukumo yezoBugcisa kunye neMisebenzi yezandla. == Imvelaphi kunye neempembelelo == Intshukumo yezoBugcisa kunye Misebenzi yoBugcisa yavela kwimizamo yokuguqula uyilo kunye nemihombiso eBritane phakathi kwinkulungwane ye-19. Yayiyindlela yokusabela ngokuchasene nokuhla kwemigangatho okubonwayo ngabahlaziyi ababenxulumanisa noomatshini kunye nemveliso yefektri. Ukugxekwa klwabo lwaqiniswa zizinto abazibonayo kwiGreat Exhibition ka-1851, ababezijonga [[wiktionary:ornate|njengezihonjiswe]] kakhulu, ezenziwe ngumntu, kwaye zingazi kakuhle iimpawu zezinto ezisetyenzisiweyo. Isazi-mbali yobugcisa uNikolaus Pevsner ubhala ukuba imiboniso ibonise "ukungazi loo mfuneko isisiseko ekudaleni iipateni, ukuthembeka komphezulu", kunye nokubonisa "ubumdaka ngokweenkcukacha". <ref name="pevsner">Nikolaus Pevsner, ''Pioneers of Modern Design'', Yale University Press, 2005, {{ISBN|0-300-10571-1}}</ref> [[File:Kelmscott_Press_-_The_Nature_of_Gothic_by_John_Ruskin_(first_page).jpg|thumb| ''Isihloko sencwadi*The Nature of Gothic*'' umbhali nguJohn Ruskin, ze yashicilelwa nguWilliam Morris kwiKelmscott Press ngonyaka ka-1892 kwisetyenziswe uhlobo loonobumba Golden Type eyayiphefumlelwe ngumshicileli wenkulungwane ye-15 uNicolas Jenson . Esi sahluko sivela ''kwiThe Stones of Venice'' sasiluhlobo lwemanifesto yentshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yezandla.]] Uhlaziyo loyilo lwaqalisa ngabaququzeleli bomboniso uHenry Cole ngonyaka ka (1808–1882), uOwen Jones (1809–1874), uMatthew Digby Wyatt (1820–1877), kunye noRichard Redgrave (1804–1888), <ref>{{Cite web|title=V&A, "Wallpaper Design Reform"|url=https://www.vam.ac.uk/content/articles/w/wallpaper-design-reform/|url-status=live}}</ref> bonke abangazange basebenzise imihombiso egqithisileyo kunye nezinto ezingasebenziyo okanye ezenziwe kakubi. [ 12 ] Abaququzeleli "babengavumelani ekugxekeni imiboniso." [ 13 ] Umzekelo, u-Owen Jones wakhalaza ngelithi "umyili wezakhiwo, umlungisi wezinto zokuhombisa, umchasi wephepha, umluki, umshicileli we-calico, kunye nombumbi" bavelise "izinto ezintsha ngaphandle kobuhle, okanye ubuhle ngaphandle kobukrelekrele." [ 13 ] Kolu gxeko lweempahla ezenziweyo kwavela iimpapasho ezininzi ezazichaza oko ababhali babekugqala njengemigaqo echanekileyo yoyilo. ''Ingxelo eyongezelelekileyo kaRichard Redgrave malunga noYilo'' (1852) yahlalutya imigaqo yoyilo kunye nokuhombisa yaza yacela "ingqiqo engakumbi ekusebenziseni ukuhombisa." [ 12 ] Kwalendelwa ezinye iincwadi ezikoluhlobo, ezifana ne ''Industrial Arts of the Nineteenth Century'' kaWyatt (1853), i-Wissenschaft kaGottfried Semper '', i-Industrie und Kunst'' ("inzululwazi, Ishishini kunye noBugcisa") (1852), ''i-Analysis of Ornament'' kaRalph Wornum (1856), ''i-Manual of Design'' kaRedgrave (1876), kunye ''ne-Grammar of Ornament'' kaJones (1856). [ 12 ] Incwadi ethi ''Grammar of Ornament'' yabanefuthe elikhulu, yaze yasasazwa ngokubanzi njengembasa yabafundi kwaye yaphinda yashicilelwa ngokutsha izihlandlo ezilithoba ngaphambili ngonyaka ka -1910. [ 12 ] UJones wathi umhombiso "kufuneka ube semva kwento ehonjisiweyo", ukuba kufuneka kubekho "ukufaneleka komhombiso kwinto ehonjisiweyo", kwaye amaphepha odonga kunye neekhaphethi akufuneki zibe neepateni "ezibonisa nantoni na ngaphandle komgangatho okanye ulula". <ref>Quoted in Nikolaus Pevsner, ''Pioneers of Modern Design''</ref> Ilaphu okanye iphepha lodonga kwiMboniso eNkulu linokuhonjiswa ngemotif yendalo eyenziwe ukuba ibonakale iyinyani kangangoko. Ngelixa ababhali bekhuthaza imihombiso yendalo ethe tyaba nelula. URedgrave wagxininisa ukuba "isitayile" sifuna ukwakhiwa kwesandi ngaphambi kokuhombisa, kunye nokuqonda ngokufanelekileyo umgangatho wezinto ezisetyenzisiweyo. " ''Isixhobo esiluncedo'' kufuneka sibe phambili kunesihombiso." [ 15 ] Nangona kunjalo, abaguquli boyilo benkulungwane ye-19 abazange bafikelele kwinqanaba elifanayo nabo babeyinxalenye yentshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yezandla. Babegxile kakhulu ekuhombisa kunasekwakhiweni, babengenalo ulwazi oluphangaleleyo ngeendlela zokuvelisa,[15 ] kwaye abazange bagxeke iindlela zoshishino. Ngokwahlukileyo koko, intshukumo yoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa yayiyintshukumo yohlaziyo lwentlalo kanye njengoko yayiyeyohlaziyo loyilo, kwaye iinkokheli zayo eziphambili azizange zihlukanise ezi zinto zimbini. [[File:The_Grange,_Ramsgate_1.jpg|right|thumb| Indlu kaPugin ebizwa ngokuba yi- "The Grange" eRamsgate, uyakhiwe ngonyaka ka-1843. Isitayile sayo sokuvuselelwa kweGothic esilula, esilungelelaniswe nesakhiwo sasekhaya, sanceda ekwakheni uyilo lwentshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yezandla.]] Ezinye zeengcinga zale ntshukumo zazilindelwe ngu- Augustus Pugin (1812–1852), inkokeli kwi- Gothic Revival kwi-architecture . Umzekelo, wayekhuthaza inyaniso kwizinto eziphathekayo. Umzekelo, wayekhuthaza inyaniso kwizinto eziphathekayo, isakhiwo kunye nomsebenzi, njengoko benzayo abaculi bezobuGcisa kunye nezakhiwo <ref name="V&A">{{Cite web|title=Victoria and Albert Museum|url=http://www.vam.ac.uk/vastatic/microsites/british_galleries/bg_styles/Style09a/index.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120802095131/http://www.vam.ac.uk/vastatic/microsites/british_galleries/bg_styles/Style09a/index.html|archive-date=2 August 2012|accessdate=28 August 2010|publisher=Vam.ac.uk}}</ref> UPugin wachaza umkhwa wabagxeki bezentlalo wokuthelekisa iimpazamo zoluntu lwanamhlanje kunye namaXesha Aphakathi, <ref name="hill">Rosemary Hill, ''God's Architect: Pugin and the Building of Romantic Britain'', London: Allen Lane, 2007</ref> njengokukhula okukhulu kwezixeko kunye nokuphathwa kwamaxhwitha-ntamo, umkhwa owaba yinto eqhelekileyo kuRuskin, uMorris, kunye nentshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa. Incwadi yakhe ''ethi Contrasts'' (1836) idwebe imizekelo yezakhiwo zanamhlanje ezimbi kunye nocwangciso lwedolophu ngokuchaseneyo nemizekelo emihle yamaxesha aphakathi, kwaye umbhali-mbali wakhe uRosemary Hill uphawula ukuba "wafikelela kwizigqibo, phantse kancinci, malunga nokubaluleka kobugcisa kunye nesithethe kwizakhiwo zokwakha ukuba kuya kuthatha inkulungwane yonke kunye nemizamo edibeneyo kaRuskin noMorris ukuba basebenze ngokweenkcukacha." Uchaza ifenitshala eseleyo awayichazayo yesakhiwo ngo-1841, "izitulo ze-rush, iitafile ze-oki", "njengengaphakathi lezoBugcisa nezoBugcisa ebuntwaneni." <ref name="hill" /> Ifilosofi yezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa yafunyanwa kakhulu kuhlalutyo lukaJohn Ruskin lwentlalo, okwaphenjelelwe kakhulu ngumsebenzi kaThomas Carlyle . <ref>{{Cite book|last=Blakesley|first=Rosalind P.|url=https://archive.org/details/artscraftsmoveme0000blak|title=The arts and crafts movement|date=2006|publisher=Phaidon|isbn=978-0-7148-3849-6|publication-place=London|oclc=1147708297|url-access=registration}}</ref> URuskin wanxulumanisa impilo yokuziphatha neyentlalo yesizwe neempawu zoyilo lwaso kunye nohlobo lomsebenzi waso. URuskin wayecinga ukuba uhlobo lwemveliso eyenziwe ngoomatshini kunye nolwahlulo lwabasebenzi olwadalwa kwiNguquko yezeMizi-mveliso "luyimisebenzi yobukhoboka", kwaye wayecinga ukuba uluntu olusempilweni nolunesimilo lufuna abasebenzi abazimeleyo abayila izinto abazenzileyo. Wayekholelwa ukuba imisebenzi eyenziwe kwifektri "ayinyanisekanga," kwaye loo msebenzi wezandla kunye nobugcisa kudibanisa isidima nomsebenzi. <ref>{{Cite web|title=John Ruskin – Artist Philosopher Writer – Arts & Crafts Leader|url=http://www.arts-crafts.com/archive/jruskin.shtml|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20191218182444/http://www.arts-crafts.com/archive/jruskin.shtml|archive-date=18 December 2019|accessdate=16 March 2019|website=www.arts-crafts.com}}</ref> Kwicala lobugcisa, uRuskin waphenjelelwa ngumntu ababephila ngexesha elinye uViollet-le-Duc lowo wayefundisa izimvo zakhe kubo bonke abafundi bakhe. Kwincwadi eya kwenye kubafundi bakhe uRuskin ubhala athi: "Kukho incwadi enye kuphela yoyilo lwezakhiwo exabisekileyo kwaye equlethe yonke into ngokuchanekileyo, isichazi-magama sikaMonsieur Viollet-le-Duc. Wonke umyili wezakhiwo kufuneka afunde isiFrentshi". <ref>{{Cite web|last=Choay|first=Françoise|title=The Relations between Ruskin and Viollet-le-Duc or the Longevity of the Taken-for-Granted Ideas/ Frangoise CHOAY|url=https://arhitectura-1906.ro/en/2018/07/the-relations-between-ruskin-and-viollet-le-duc-or-the-longevity-of-the-taken-for-granted-ideas-frangoise-choay/|url-status=live|accessdate=2026-01-20|website=arhitectura-1906.ro|language=en}}</ref> Ngokutsho kwabanye, impembelelo kaRuskin kwizobuGcisa neMisebenzi yoBugcisa yathatyathelw’ indawo yileyo kaViollet-le-Duc ngo-1860. <ref>{{Cite book|last=Brock Kennedy|first=Travis|title=The great flaw in the man|date=2018|publisher=Columbia University NY.}}</ref> Abalandeli bakhe babekhetha indlela yokwenza izinto ngobuchule bezandla kunemveliso yemizi-mveliso kwaye babexhalabile ngokulahlekelwa zizakhono zemveli, kodwa babekhathazwa kakhulu yimiphumo yenkqubo yefektri kunangoomatshini ngokwabo. <ref name="sarsby">Jacqueline Sarsby" Alfred Powell: Idealism and Realism in the Cotswolds", ''Journal of Design History'', Vol. 10, No. 4, pp. 375–397.</ref> Iingcinga zika William Morris "yemisebenzi yezandla" yayikukusebenza ngaphandle kokwahlulwa kwabasebenzi kunokuba kusebenze ngaphandle koomatshini. UMorris wayeyithanda incwadi kaRuskin ethi ''The Seven Lamps of Architecture'' kunye ''nethi The Stones of Venice'' kwaye wayefunde ''iincwadi zikaModern Painters'', kodwa wayengayithandi indlela uRuskin awayeyincoma ngayo uJMW Turner kwaye imibhalo yakhe yobugcisa ibonisa ukungabi namdla kumzobo we-easel. Kwicala lakhe, uRuskin akazange avumelane ngokupheleleyo nengcamango eyaba yi-orthodoxy ye-Arts-and-Crafts, yokuba imihombiso mayibe tyaba kwaye ingamelanga iimo ezinemilinganiselo emithathu. [[File:William_Morris_age_53.jpg|thumb| UWilliam Morris, umyili kunye nengcali yengcinga eyaba nempembelelo enkulu kwintshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa yezandla.]] [[File:Philip_Webb's_Red_House_in_Upton.jpg|thumb| Indlu ebomvu kaWilliam Morris eBexleyheath, eyilwe nguPhilip Webb yaza yagqitywa ngonyaka ka-1860; yenye yezona zakhiwo zibalulekileyo zombutho wezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa <ref>{{Cite web|title=National Trust, Iconic Arts and Crafts home of William Morris|url=https://www.nationaltrust.org.uk/red-house#Overview|url-status=live}}</ref>]] Idolophu yaseBedford Park eseLondon, eyakhiwe kakhulu ngeminyaka yoo-1880 ukuya kunyaka ka-1890, inezindlu ezingamakhulu amathathu anamashumi amathandathu zesitayile soBugcisa noBugcisa kwaye yayikade idumile ngabahlali bayo be-Aesthetic . Izindlu ezininzi zokunceda abantu zakhiwe ngendlela yoBugcisa kunye neMisebenzi yoBugcisa, umzekelo, iWhiteley Village, eSurrey, eyakhiwe phakathi konyaka ka-1914 ukuyotsho kunyaka ka-1917, inezakhiwo ezingaphezu kwama-280, kunye neDyers Almshouses, eSussex, eyakhiwe phakathi kowe-1939 nowe-1971. ILetchworth Garden City, isixeko sokuqala segadi, yaphefumlelwa ziingcamango zobuGcisa neMisebenzi yoBugcisa. <ref name="maccarthy2014">Fiona MacCarthy, ''Anarchy and Beauty: William Morris and his Legacy 1860–1960'', London: National Portrait Gallery, 2014 {{ISBN|978 185514 484 2}}</ref> Izindlu zokuqala zayilwa nguBarry Parker noRaymond Unwin ngendlela yolwimi lwesintu eyayithandwa kakhulu yintshukumo kwaye idolophu yaziwa ngendlela yokuxhasa iingcinga eziphakameyo kunye nendlela yokuphila elula. Iworkshop yokwenza iimbadada yasekwa nguEdward Carpenter yasuka eYorkshire yaya eLetchworth Garden City kwaye intetho kaGeorge Orwell malunga "nabani na osela ijusi yeziqhamo, abathanda ukuhamba ze, onxiba iimbadada, abanomdla ogqithisileyo kwezesondo, oQuaker, othanda i-'Nyango lwendalo', abachasene nemfazwe kunye namalungu wentshukumo zamalungelo wabasetyhini base Ngilane" Ababehamba besiya kwindawo yama- Socialist kwisixeko sase Letchworth ayadume kakhulu. <ref>George Orwell, ''The Road to Wigan Pier''</ref> h1ejw35lhexrph0brcw3pequj32i3o4 41840 41839 2026-09-09T10:15:24Z Abulele Jebese 14703 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1369461241|Arts and Crafts movement]]" 41840 wikitext text/x-wiki [[File:William_Morris_design_for_Trellis_wallpaper_1862.jpg|right|thumb| Uyilo lukaWilliam Morris lwephepha lodonga leTrellis, ngonyaka ka-1862]] '''Intshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa''' yayiyimbonakaliso yamazwe ngamazwe kubugcisa bokuhombisa nobobugcisa obuhle obaphuhliswa kwasekuqaleni nakwiZiqithi zaseBritane <ref name="grove">{{Cite book|last=Campbell|first=Gordon|title=The Grove Encyclopedia of Decorative Arts, Volume 1|publisher=Oxford University Press|year=2006|isbn=978-0-19-518948-3}}</ref> baza emva koko basasazeka kulo lonke [[UbuKumkani bamaBritane|uBukhosi baseBritane]] nakwezinye iindawo zaseYurophu naseMntla Melika. Ngokubanzi, ukuqala kwale ntshukumo kunokuthiwa kuqale ngeminyaka yoo-1880, kwaye eli gama ngokwalo laqala ukusetyenziswa ngo-1887, kwaye malunga nowe-1920 linokuthathwa njengeliphelileyo e-UK, nangona eli gama laqhubeka lisetyenziswa ngokungeyonyani kwizinto ezahlukeneyo ezidumileyo kuyilo. Lo mbutho, wasungulwa ngenxa yokunganeliseki kokwehla komgangatho wobugcisa bokuhombisa kunye neemeko ezenziwa phantsi kwazo ezo zinto,<ref name="king">{{Cite book|last=King|first=Brenda M.|title=Silk and Empire|date=2005|publisher=Manchester University Press|isbn=978-0-7190-6700-6}}</ref> le ntshukumo yachuma eYurophu naseMntla Melika phakathi kweminyaka yoo-1880 nowe-1920. Abanye bawubona njengengcambu ye-Modern Style, uhlobo lwaseBritane labonakalisa elo kamva laze labizwa ngokuba yiArt Nouveau movement. <ref>{{Cite web|date=4 August 2023|title=Arts and Crafts movement &#124; British and international movement|url=https://www.britannica.com/art/Arts-and-Crafts-movement|url-status=live|website=Encyclopedia Britannica}}</ref> Abanye bawuthatha njengomfanekiso we-Art Nouveau eNgilane. <ref>{{Cite web|last=Maingon|first=Claire|date=2018|title=L'Art Nouveau en trois minutes|url=https://www.beauxarts.com/grand-format/lart-nouveau-en-3-minutes/|website=Beaux Arts Magazine}}</ref> Kwakukho nabanye abacinga ukuba uBugcisa kunye neMisebenzi yezandla zichasene ne-Art Nouveau. <ref>{{Cite web|last=Férré|first=Benjamin|date=2015|title=L'inspiration Arts & Crafts|url=https://www.colineblot.fr/2015/05/benjamin-ferre-et-linspiration-arts-crafts/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20240917195709/http://www.colineblot.fr/2015/05/benjamin-ferre-et-linspiration-arts-crafts/|archive-date=17 September 2024|accessdate=6 March 2024|website=Coline Blot - Espace Saint-Cyprien, Toulouse}}</ref> I-Arts and Crafts ngokwenene yayigxeka i-Art Nouveau ngokusebenzisa kwayo izinto zoshishino ezifana nentsimbi. EJapan, yavela ngonyaka ka-1920 njengentshukumo yeMingei, ikhuthaza ubugcisa bemveli bokwenza izinto zezandla. Eli gama laqala ukusetyenziswa nguTJ Cobden-Sanderson kwintlanganiso ye- Arts and Crafts Exhibition Society ngonyaka ka-1887, <ref name="crawford">Alan Crawford, ''C. R. Ashbee: Architect, Designer & Romantic Socialist'', Yale University Press, 2005. {{ISBN|0-300-10939-3}}</ref> nangona imigaqo kunye nendlela eyalisekelwe kuyo yayisele iphuhliswa eNgilani ubuncinane bamashumi amabini eminyaka. Yaphefumlelwa ziingcinga zombhali-mbali uThomas Carlyle, umhlalutyi wezobugcisa uJohn Ruskin, kunye nomyili uWilliam Morris . <ref name="triggs">{{Cite book|last=Triggs|first=Oscar Lovell|url=https://archive.org/details/chaptersinhistor00trig|title=Chapters in the History of the Arts and Crafts Movement|publisher=Bohemia Guild of the Industrial Art League|year=1902}}</ref> EScotland, inxulunyaniswa nabantu ababalulekileyo abafana noCharles Rennie Mackintosh . <ref>{{Cite book|last=Sumpner|first=Dave|url=https://books.google.com/books?id=5cCMDwAAQBAJ&q=key+Rennie|title=My Revision Notes: Pearson Edexcel A Level Design and Technology (Product Design)|last2=Morrison|first2=Julia|date=28 February 2020|publisher=Hodder Education|isbn=978-1-5104-7422-2|language=en}}</ref> Iincwadi zikaViollet-le-Duc ezimalunga nendalo kunye nobugcisa beGothic nazo zidlala indima ebalulekileyo ubuhle bentshukumo yezoBugcisa kunye neMisebenzi yezandla. == Imvelaphi kunye neempembelelo == Intshukumo yezoBugcisa kunye Misebenzi yoBugcisa yavela kwimizamo yokuguqula uyilo kunye nemihombiso eBritane phakathi kwinkulungwane ye-19. Yayiyindlela yokusabela ngokuchasene nokuhla kwemigangatho okubonwayo ngabahlaziyi ababenxulumanisa noomatshini kunye nemveliso yefektri. Ukugxekwa klwabo lwaqiniswa zizinto abazibonayo kwiGreat Exhibition ka-1851, ababezijonga [[wiktionary:ornate|njengezihonjiswe]] kakhulu, ezenziwe ngumntu, kwaye zingazi kakuhle iimpawu zezinto ezisetyenzisiweyo. Isazi-mbali yobugcisa uNikolaus Pevsner ubhala ukuba imiboniso ibonise "ukungazi loo mfuneko isisiseko ekudaleni iipateni, ukuthembeka komphezulu", kunye nokubonisa "ubumdaka ngokweenkcukacha". <ref name="pevsner">Nikolaus Pevsner, ''Pioneers of Modern Design'', Yale University Press, 2005, {{ISBN|0-300-10571-1}}</ref> [[File:Kelmscott_Press_-_The_Nature_of_Gothic_by_John_Ruskin_(first_page).jpg|thumb| ''Isihloko sencwadi*The Nature of Gothic*'' umbhali nguJohn Ruskin, ze yashicilelwa nguWilliam Morris kwiKelmscott Press ngonyaka ka-1892 kwisetyenziswe uhlobo loonobumba Golden Type eyayiphefumlelwe ngumshicileli wenkulungwane ye-15 uNicolas Jenson . Esi sahluko sivela ''kwiThe Stones of Venice'' sasiluhlobo lwemanifesto yentshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yezandla.]] Uhlaziyo loyilo lwaqalisa ngabaququzeleli bomboniso uHenry Cole ngonyaka ka (1808–1882), uOwen Jones (1809–1874), uMatthew Digby Wyatt (1820–1877), kunye noRichard Redgrave (1804–1888), <ref>{{Cite web|title=V&A, "Wallpaper Design Reform"|url=https://www.vam.ac.uk/content/articles/w/wallpaper-design-reform/|url-status=live}}</ref> bonke abangazange basebenzise imihombiso egqithisileyo kunye nezinto ezingasebenziyo okanye ezenziwe kakubi. [ 12 ] Abaququzeleli "babengavumelani ekugxekeni imiboniso." [ 13 ] Umzekelo, u-Owen Jones wakhalaza ngelithi "umyili wezakhiwo, umlungisi wezinto zokuhombisa, umchasi wephepha, umluki, umshicileli we-calico, kunye nombumbi" bavelise "izinto ezintsha ngaphandle kobuhle, okanye ubuhle ngaphandle kobukrelekrele." [ 13 ] Kolu gxeko lweempahla ezenziweyo kwavela iimpapasho ezininzi ezazichaza oko ababhali babekugqala njengemigaqo echanekileyo yoyilo. ''Ingxelo eyongezelelekileyo kaRichard Redgrave malunga noYilo'' (1852) yahlalutya imigaqo yoyilo kunye nokuhombisa yaza yacela "ingqiqo engakumbi ekusebenziseni ukuhombisa." [ 12 ] Kwalendelwa ezinye iincwadi ezikoluhlobo, ezifana ne ''Industrial Arts of the Nineteenth Century'' kaWyatt (1853), i-Wissenschaft kaGottfried Semper '', i-Industrie und Kunst'' ("inzululwazi, Ishishini kunye noBugcisa") (1852), ''i-Analysis of Ornament'' kaRalph Wornum (1856), ''i-Manual of Design'' kaRedgrave (1876), kunye ''ne-Grammar of Ornament'' kaJones (1856). [ 12 ] Incwadi ethi ''Grammar of Ornament'' yabanefuthe elikhulu, yaze yasasazwa ngokubanzi njengembasa yabafundi kwaye yaphinda yashicilelwa ngokutsha izihlandlo ezilithoba ngaphambili ngonyaka ka -1910. [ 12 ] UJones wathi umhombiso "kufuneka ube semva kwento ehonjisiweyo", ukuba kufuneka kubekho "ukufaneleka komhombiso kwinto ehonjisiweyo", kwaye amaphepha odonga kunye neekhaphethi akufuneki zibe neepateni "ezibonisa nantoni na ngaphandle komgangatho okanye ulula". <ref>Quoted in Nikolaus Pevsner, ''Pioneers of Modern Design''</ref> Ilaphu okanye iphepha lodonga kwiMboniso eNkulu linokuhonjiswa ngemotif yendalo eyenziwe ukuba ibonakale iyinyani kangangoko. Ngelixa ababhali bekhuthaza imihombiso yendalo ethe tyaba nelula. URedgrave wagxininisa ukuba "isitayile" sifuna ukwakhiwa kwesandi ngaphambi kokuhombisa, kunye nokuqonda ngokufanelekileyo umgangatho wezinto ezisetyenzisiweyo. " ''Isixhobo esiluncedo'' kufuneka sibe phambili kunesihombiso." [ 15 ] Nangona kunjalo, abaguquli boyilo benkulungwane ye-19 abazange bafikelele kwinqanaba elifanayo nabo babeyinxalenye yentshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yezandla. Babegxile kakhulu ekuhombisa kunasekwakhiweni, babengenalo ulwazi oluphangaleleyo ngeendlela zokuvelisa,[15 ] kwaye abazange bagxeke iindlela zoshishino. Ngokwahlukileyo koko, intshukumo yoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa yayiyintshukumo yohlaziyo lwentlalo kanye njengoko yayiyeyohlaziyo loyilo, kwaye iinkokheli zayo eziphambili azizange zihlukanise ezi zinto zimbini. [[File:The_Grange,_Ramsgate_1.jpg|right|thumb| Indlu kaPugin ebizwa ngokuba yi- "The Grange" eRamsgate, uyakhiwe ngonyaka ka-1843. Isitayile sayo sokuvuselelwa kweGothic esilula, esilungelelaniswe nesakhiwo sasekhaya, sanceda ekwakheni uyilo lwentshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yezandla.]] Ezinye zeengcinga zale ntshukumo zazilindelwe ngu- Augustus Pugin (1812–1852), inkokeli kwi- Gothic Revival kwi-architecture . Umzekelo, wayekhuthaza inyaniso kwizinto eziphathekayo. Umzekelo, wayekhuthaza inyaniso kwizinto eziphathekayo, isakhiwo kunye nomsebenzi, njengoko benzayo abaculi bezobuGcisa kunye nezakhiwo <ref name="V&A">{{Cite web|title=Victoria and Albert Museum|url=http://www.vam.ac.uk/vastatic/microsites/british_galleries/bg_styles/Style09a/index.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120802095131/http://www.vam.ac.uk/vastatic/microsites/british_galleries/bg_styles/Style09a/index.html|archive-date=2 August 2012|accessdate=28 August 2010|publisher=Vam.ac.uk}}</ref> UPugin wachaza umkhwa wabagxeki bezentlalo wokuthelekisa iimpazamo zoluntu lwanamhlanje kunye namaXesha Aphakathi, <ref name="hill">Rosemary Hill, ''God's Architect: Pugin and the Building of Romantic Britain'', London: Allen Lane, 2007</ref> njengokukhula okukhulu kwezixeko kunye nokuphathwa kwamaxhwitha-ntamo, umkhwa owaba yinto eqhelekileyo kuRuskin, uMorris, kunye nentshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa. Incwadi yakhe ''ethi Contrasts'' (1836) idwebe imizekelo yezakhiwo zanamhlanje ezimbi kunye nocwangciso lwedolophu ngokuchaseneyo nemizekelo emihle yamaxesha aphakathi, kwaye umbhali-mbali wakhe uRosemary Hill uphawula ukuba "wafikelela kwizigqibo, phantse kancinci, malunga nokubaluleka kobugcisa kunye nesithethe kwizakhiwo zokwakha ukuba kuya kuthatha inkulungwane yonke kunye nemizamo edibeneyo kaRuskin noMorris ukuba basebenze ngokweenkcukacha." Uchaza ifenitshala eseleyo awayichazayo yesakhiwo ngo-1841, "izitulo ze-rush, iitafile ze-oki", "njengengaphakathi lezoBugcisa nezoBugcisa ebuntwaneni." <ref name="hill" /> Ifilosofi yezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa yafunyanwa kakhulu kuhlalutyo lukaJohn Ruskin lwentlalo, okwaphenjelelwe kakhulu ngumsebenzi kaThomas Carlyle . <ref>{{Cite book|last=Blakesley|first=Rosalind P.|url=https://archive.org/details/artscraftsmoveme0000blak|title=The arts and crafts movement|date=2006|publisher=Phaidon|isbn=978-0-7148-3849-6|publication-place=London|oclc=1147708297|url-access=registration}}</ref> URuskin wanxulumanisa impilo yokuziphatha neyentlalo yesizwe neempawu zoyilo lwaso kunye nohlobo lomsebenzi waso. URuskin wayecinga ukuba uhlobo lwemveliso eyenziwe ngoomatshini kunye nolwahlulo lwabasebenzi olwadalwa kwiNguquko yezeMizi-mveliso "luyimisebenzi yobukhoboka", kwaye wayecinga ukuba uluntu olusempilweni nolunesimilo lufuna abasebenzi abazimeleyo abayila izinto abazenzileyo. Wayekholelwa ukuba imisebenzi eyenziwe kwifektri "ayinyanisekanga," kwaye loo msebenzi wezandla kunye nobugcisa kudibanisa isidima nomsebenzi. <ref>{{Cite web|title=John Ruskin – Artist Philosopher Writer – Arts & Crafts Leader|url=http://www.arts-crafts.com/archive/jruskin.shtml|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20191218182444/http://www.arts-crafts.com/archive/jruskin.shtml|archive-date=18 December 2019|accessdate=16 March 2019|website=www.arts-crafts.com}}</ref> Kwicala lobugcisa, uRuskin waphenjelelwa ngumntu ababephila ngexesha elinye uViollet-le-Duc lowo wayefundisa izimvo zakhe kubo bonke abafundi bakhe. Kwincwadi eya kwenye kubafundi bakhe uRuskin ubhala athi: "Kukho incwadi enye kuphela yoyilo lwezakhiwo exabisekileyo kwaye equlethe yonke into ngokuchanekileyo, isichazi-magama sikaMonsieur Viollet-le-Duc. Wonke umyili wezakhiwo kufuneka afunde isiFrentshi". <ref>{{Cite web|last=Choay|first=Françoise|title=The Relations between Ruskin and Viollet-le-Duc or the Longevity of the Taken-for-Granted Ideas/ Frangoise CHOAY|url=https://arhitectura-1906.ro/en/2018/07/the-relations-between-ruskin-and-viollet-le-duc-or-the-longevity-of-the-taken-for-granted-ideas-frangoise-choay/|url-status=live|accessdate=2026-01-20|website=arhitectura-1906.ro|language=en}}</ref> Ngokutsho kwabanye, impembelelo kaRuskin kwizobuGcisa neMisebenzi yoBugcisa yathatyathelw’ indawo yileyo kaViollet-le-Duc ngo-1860. <ref>{{Cite book|last=Brock Kennedy|first=Travis|title=The great flaw in the man|date=2018|publisher=Columbia University NY.}}</ref> Abalandeli bakhe babekhetha indlela yokwenza izinto ngobuchule bezandla kunemveliso yemizi-mveliso kwaye babexhalabile ngokulahlekelwa zizakhono zemveli, kodwa babekhathazwa kakhulu yimiphumo yenkqubo yefektri kunangoomatshini ngokwabo. <ref name="sarsby">Jacqueline Sarsby" Alfred Powell: Idealism and Realism in the Cotswolds", ''Journal of Design History'', Vol. 10, No. 4, pp. 375–397.</ref> Iingcinga zika William Morris "yemisebenzi yezandla" yayikukusebenza ngaphandle kokwahlulwa kwabasebenzi kunokuba kusebenze ngaphandle koomatshini. UMorris wayeyithanda incwadi kaRuskin ethi ''The Seven Lamps of Architecture'' kunye ''nethi The Stones of Venice'' kwaye wayefunde ''iincwadi zikaModern Painters'', kodwa wayengayithandi indlela uRuskin awayeyincoma ngayo uJMW Turner kwaye imibhalo yakhe yobugcisa ibonisa ukungabi namdla kumzobo we-easel. Kwicala lakhe, uRuskin akazange avumelane ngokupheleleyo nengcamango eyaba yi-orthodoxy ye-Arts-and-Crafts, yokuba imihombiso mayibe tyaba kwaye ingamelanga iimo ezinemilinganiselo emithathu. [[File:William_Morris_age_53.jpg|thumb| UWilliam Morris, umyili kunye nengcali yengcinga eyaba nempembelelo enkulu kwintshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa yezandla.]] UWilliam Morris (1834–1896) wayengumntu ogqwesileyo kwicandelo loyilo lwenkulungwane ye-19 kwaye wayenempembelelo enkulu kwintshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa. Imbono yale ntshukumo malunga nobuhle nentlalo yavela kwiingcinga awayeziqulunqe kwiminyaka yoo-1850 kunye neBirmingham Set – iqela labafundi kwiYunivesithi yaseOxford kuquka uEdward Burne-Jones, abadibanisa uthando loncwadi lweRomantic kunye nokuzinikela ekuguquleni uluntu. [ 26 ] UJohn William Mackail uphawula ukuba, kwiSeti, " ''Ixesha elidlulileyo nelangoku'' likaCarlyle lalime ecaleni ''kwabaPainters banamhlanje'' [bakaRuskin] njengenyaniso ephefumlelweyo nepheleleyo." <ref>Mackail, J. W. (2011). ''The Life of William Morris''. New York: Dover Publications. p. 38. {{ISBN|978-0-486-28793-5}}.</ref> Imfundiso yexesha eliphakathi ''kaMorte d'Arthur'' kaMalory yamisela umgangatho wesitayile sabo sokuqala. [ 28 ] Ngokwamazwi kaBurne-Jones, babenenjongo "yokulwa imfazwe engcwele nxamnye neli xesha". [ 29 ] [[File:Philip_Webb's_Red_House_in_Upton.jpg|thumb| Indlu ebomvu kaWilliam Morris eBexleyheath, eyilwe nguPhilip Webb yaza yagqitywa ngonyaka ka-1860; yenye yezona zakhiwo zibalulekileyo zombutho wezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa <ref>{{Cite web|title=National Trust, Iconic Arts and Crafts home of William Morris|url=https://www.nationaltrust.org.uk/red-house#Overview|url-status=live}}</ref>]] Idolophu yaseBedford Park eseLondon, eyakhiwe kakhulu ngeminyaka yoo-1880 ukuya kunyaka ka-1890, inezindlu ezingamakhulu amathathu anamashumi amathandathu zesitayile soBugcisa noBugcisa kwaye yayikade idumile ngabahlali bayo be-Aesthetic . Izindlu ezininzi zokunceda abantu zakhiwe ngendlela yoBugcisa kunye neMisebenzi yoBugcisa, umzekelo, iWhiteley Village, eSurrey, eyakhiwe phakathi konyaka ka-1914 ukuyotsho kunyaka ka-1917, inezakhiwo ezingaphezu kwama-280, kunye neDyers Almshouses, eSussex, eyakhiwe phakathi kowe-1939 nowe-1971. ILetchworth Garden City, isixeko sokuqala segadi, yaphefumlelwa ziingcamango zobuGcisa neMisebenzi yoBugcisa. <ref name="maccarthy2014">Fiona MacCarthy, ''Anarchy and Beauty: William Morris and his Legacy 1860–1960'', London: National Portrait Gallery, 2014 {{ISBN|978 185514 484 2}}</ref> Izindlu zokuqala zayilwa nguBarry Parker noRaymond Unwin ngendlela yolwimi lwesintu eyayithandwa kakhulu yintshukumo kwaye idolophu yaziwa ngendlela yokuxhasa iingcinga eziphakameyo kunye nendlela yokuphila elula. Iworkshop yokwenza iimbadada yasekwa nguEdward Carpenter yasuka eYorkshire yaya eLetchworth Garden City kwaye intetho kaGeorge Orwell malunga "nabani na osela ijusi yeziqhamo, abathanda ukuhamba ze, onxiba iimbadada, abanomdla ogqithisileyo kwezesondo, oQuaker, othanda i-'Nyango lwendalo', abachasene nemfazwe kunye namalungu wentshukumo zamalungelo wabasetyhini base Ngilane" Ababehamba besiya kwindawo yama- Socialist kwisixeko sase Letchworth ayadume kakhulu. <ref>George Orwell, ''The Road to Wigan Pier''</ref> [[Uluhlu:Pages with unreviewed translations]] 3ifqen9cb2su9tr9dc25030rgouzuk1 41841 41840 2026-09-09T10:18:19Z Abulele Jebese 14703 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1369461241|Arts and Crafts movement]]" 41841 wikitext text/x-wiki [[File:William_Morris_design_for_Trellis_wallpaper_1862.jpg|right|thumb| Uyilo lukaWilliam Morris lwephepha lodonga leTrellis, ngonyaka ka-1862]] '''Intshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa''' yayiyimbonakaliso yamazwe ngamazwe kubugcisa bokuhombisa nobobugcisa obuhle obaphuhliswa kwasekuqaleni nakwiZiqithi zaseBritane <ref name="grove">{{Cite book|last=Campbell|first=Gordon|title=The Grove Encyclopedia of Decorative Arts, Volume 1|publisher=Oxford University Press|year=2006|isbn=978-0-19-518948-3}}</ref> baza emva koko basasazeka kulo lonke [[UbuKumkani bamaBritane|uBukhosi baseBritane]] nakwezinye iindawo zaseYurophu naseMntla Melika. Ngokubanzi, ukuqala kwale ntshukumo kunokuthiwa kuqale ngeminyaka yoo-1880, kwaye eli gama ngokwalo laqala ukusetyenziswa ngo-1887, kwaye malunga nowe-1920 linokuthathwa njengeliphelileyo e-UK, nangona eli gama laqhubeka lisetyenziswa ngokungeyonyani kwizinto ezahlukeneyo ezidumileyo kuyilo. Lo mbutho, wasungulwa ngenxa yokunganeliseki kokwehla komgangatho wobugcisa bokuhombisa kunye neemeko ezenziwa phantsi kwazo ezo zinto,<ref name="king">{{Cite book|last=King|first=Brenda M.|title=Silk and Empire|date=2005|publisher=Manchester University Press|isbn=978-0-7190-6700-6}}</ref> le ntshukumo yachuma eYurophu naseMntla Melika phakathi kweminyaka yoo-1880 nowe-1920. Abanye bawubona njengengcambu ye-Modern Style, uhlobo lwaseBritane labonakalisa elo kamva laze labizwa ngokuba yiArt Nouveau movement. <ref>{{Cite web|date=4 August 2023|title=Arts and Crafts movement &#124; British and international movement|url=https://www.britannica.com/art/Arts-and-Crafts-movement|url-status=live|website=Encyclopedia Britannica}}</ref> Abanye bawuthatha njengomfanekiso we-Art Nouveau eNgilane. <ref>{{Cite web|last=Maingon|first=Claire|date=2018|title=L'Art Nouveau en trois minutes|url=https://www.beauxarts.com/grand-format/lart-nouveau-en-3-minutes/|website=Beaux Arts Magazine}}</ref> Kwakukho nabanye abacinga ukuba uBugcisa kunye neMisebenzi yezandla zichasene ne-Art Nouveau. <ref>{{Cite web|last=Férré|first=Benjamin|date=2015|title=L'inspiration Arts & Crafts|url=https://www.colineblot.fr/2015/05/benjamin-ferre-et-linspiration-arts-crafts/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20240917195709/http://www.colineblot.fr/2015/05/benjamin-ferre-et-linspiration-arts-crafts/|archive-date=17 September 2024|accessdate=6 March 2024|website=Coline Blot - Espace Saint-Cyprien, Toulouse}}</ref> I-Arts and Crafts ngokwenene yayigxeka i-Art Nouveau ngokusebenzisa kwayo izinto zoshishino ezifana nentsimbi. EJapan, yavela ngonyaka ka-1920 njengentshukumo yeMingei, ikhuthaza ubugcisa bemveli bokwenza izinto zezandla. Eli gama laqala ukusetyenziswa nguTJ Cobden-Sanderson kwintlanganiso ye- Arts and Crafts Exhibition Society ngonyaka ka-1887, <ref name="crawford">Alan Crawford, ''C. R. Ashbee: Architect, Designer & Romantic Socialist'', Yale University Press, 2005. {{ISBN|0-300-10939-3}}</ref> nangona imigaqo kunye nendlela eyalisekelwe kuyo yayisele iphuhliswa eNgilani ubuncinane bamashumi amabini eminyaka. Yaphefumlelwa ziingcinga zombhali-mbali uThomas Carlyle, umhlalutyi wezobugcisa uJohn Ruskin, kunye nomyili uWilliam Morris . <ref name="triggs">{{Cite book|last=Triggs|first=Oscar Lovell|url=https://archive.org/details/chaptersinhistor00trig|title=Chapters in the History of the Arts and Crafts Movement|publisher=Bohemia Guild of the Industrial Art League|year=1902}}</ref> EScotland, inxulunyaniswa nabantu ababalulekileyo abafana noCharles Rennie Mackintosh . <ref>{{Cite book|last=Sumpner|first=Dave|url=https://books.google.com/books?id=5cCMDwAAQBAJ&q=key+Rennie|title=My Revision Notes: Pearson Edexcel A Level Design and Technology (Product Design)|last2=Morrison|first2=Julia|date=28 February 2020|publisher=Hodder Education|isbn=978-1-5104-7422-2|language=en}}</ref> Iincwadi zikaViollet-le-Duc ezimalunga nendalo kunye nobugcisa beGothic nazo zidlala indima ebalulekileyo ubuhle bentshukumo yezoBugcisa kunye neMisebenzi yezandla. == Imvelaphi kunye neempembelelo == Intshukumo yezoBugcisa kunye Misebenzi yoBugcisa yavela kwimizamo yokuguqula uyilo kunye nemihombiso eBritane phakathi kwinkulungwane ye-19. Yayiyindlela yokusabela ngokuchasene nokuhla kwemigangatho okubonwayo ngabahlaziyi ababenxulumanisa noomatshini kunye nemveliso yefektri. Ukugxekwa klwabo lwaqiniswa zizinto abazibonayo kwiGreat Exhibition ka-1851, ababezijonga [[wiktionary:ornate|njengezihonjiswe]] kakhulu, ezenziwe ngumntu, kwaye zingazi kakuhle iimpawu zezinto ezisetyenzisiweyo. Isazi-mbali yobugcisa uNikolaus Pevsner ubhala ukuba imiboniso ibonise "ukungazi loo mfuneko isisiseko ekudaleni iipateni, ukuthembeka komphezulu", kunye nokubonisa "ubumdaka ngokweenkcukacha". <ref name="pevsner">Nikolaus Pevsner, ''Pioneers of Modern Design'', Yale University Press, 2005, {{ISBN|0-300-10571-1}}</ref> [[File:Kelmscott_Press_-_The_Nature_of_Gothic_by_John_Ruskin_(first_page).jpg|thumb| ''Isihloko sencwadi*The Nature of Gothic*'' umbhali nguJohn Ruskin, ze yashicilelwa nguWilliam Morris kwiKelmscott Press ngonyaka ka-1892 kwisetyenziswe uhlobo loonobumba Golden Type eyayiphefumlelwe ngumshicileli wenkulungwane ye-15 uNicolas Jenson . Esi sahluko sivela ''kwiThe Stones of Venice'' sasiluhlobo lwemanifesto yentshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yezandla.]] Uhlaziyo loyilo lwaqalisa ngabaququzeleli bomboniso uHenry Cole ngonyaka ka (1808–1882), uOwen Jones (1809–1874), uMatthew Digby Wyatt (1820–1877), kunye noRichard Redgrave (1804–1888), <ref>{{Cite web|title=V&A, "Wallpaper Design Reform"|url=https://www.vam.ac.uk/content/articles/w/wallpaper-design-reform/|url-status=live}}</ref> bonke abangazange basebenzise imihombiso egqithisileyo kunye nezinto ezingasebenziyo okanye ezenziwe kakubi. [ 12 ] Abaququzeleli "babengavumelani ekugxekeni imiboniso." [ 13 ] Umzekelo, u-Owen Jones wakhalaza ngelithi "umyili wezakhiwo, umlungisi wezinto zokuhombisa, umchasi wephepha, umluki, umshicileli we-calico, kunye nombumbi" bavelise "izinto ezintsha ngaphandle kobuhle, okanye ubuhle ngaphandle kobukrelekrele." [ 13 ] Kolu gxeko lweempahla ezenziweyo kwavela iimpapasho ezininzi ezazichaza oko ababhali babekugqala njengemigaqo echanekileyo yoyilo. ''Ingxelo eyongezelelekileyo kaRichard Redgrave malunga noYilo'' (1852) yahlalutya imigaqo yoyilo kunye nokuhombisa yaza yacela "ingqiqo engakumbi ekusebenziseni ukuhombisa." [ 12 ] Kwalendelwa ezinye iincwadi ezikoluhlobo, ezifana ne ''Industrial Arts of the Nineteenth Century'' kaWyatt (1853), i-Wissenschaft kaGottfried Semper '', i-Industrie und Kunst'' ("inzululwazi, Ishishini kunye noBugcisa") (1852), ''i-Analysis of Ornament'' kaRalph Wornum (1856), ''i-Manual of Design'' kaRedgrave (1876), kunye ''ne-Grammar of Ornament'' kaJones (1856). [ 12 ] Incwadi ethi ''Grammar of Ornament'' yabanefuthe elikhulu, yaze yasasazwa ngokubanzi njengembasa yabafundi kwaye yaphinda yashicilelwa ngokutsha izihlandlo ezilithoba ngaphambili ngonyaka ka -1910. [ 12 ] UJones wathi umhombiso "kufuneka ube semva kwento ehonjisiweyo", ukuba kufuneka kubekho "ukufaneleka komhombiso kwinto ehonjisiweyo", kwaye amaphepha odonga kunye neekhaphethi akufuneki zibe neepateni "ezibonisa nantoni na ngaphandle komgangatho okanye ulula". <ref>Quoted in Nikolaus Pevsner, ''Pioneers of Modern Design''</ref> Ilaphu okanye iphepha lodonga kwiMboniso eNkulu linokuhonjiswa ngemotif yendalo eyenziwe ukuba ibonakale iyinyani kangangoko. Ngelixa ababhali bekhuthaza imihombiso yendalo ethe tyaba nelula. URedgrave wagxininisa ukuba "isitayile" sifuna ukwakhiwa kwesandi ngaphambi kokuhombisa, kunye nokuqonda ngokufanelekileyo umgangatho wezinto ezisetyenzisiweyo. " ''Isixhobo esiluncedo'' kufuneka sibe phambili kunesihombiso." [ 15 ] Nangona kunjalo, abaguquli boyilo benkulungwane ye-19 abazange bafikelele kwinqanaba elifanayo nabo babeyinxalenye yentshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yezandla. Babegxile kakhulu ekuhombisa kunasekwakhiweni, babengenalo ulwazi oluphangaleleyo ngeendlela zokuvelisa,[15 ] kwaye abazange bagxeke iindlela zoshishino. Ngokwahlukileyo koko, intshukumo yoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa yayiyintshukumo yohlaziyo lwentlalo kanye njengoko yayiyeyohlaziyo loyilo, kwaye iinkokheli zayo eziphambili azizange zihlukanise ezi zinto zimbini. [[File:The_Grange,_Ramsgate_1.jpg|right|thumb| Indlu kaPugin ebizwa ngokuba yi- "The Grange" eRamsgate, uyakhiwe ngonyaka ka-1843. Isitayile sayo sokuvuselelwa kweGothic esilula, esilungelelaniswe nesakhiwo sasekhaya, sanceda ekwakheni uyilo lwentshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yezandla.]] Ezinye zeengcinga zale ntshukumo zazilindelwe ngu- Augustus Pugin (1812–1852), inkokeli kwi- Gothic Revival kwi-architecture . Umzekelo, wayekhuthaza inyaniso kwizinto eziphathekayo. Umzekelo, wayekhuthaza inyaniso kwizinto eziphathekayo, isakhiwo kunye nomsebenzi, njengoko benzayo abaculi bezobuGcisa kunye nezakhiwo <ref name="V&A">{{Cite web|title=Victoria and Albert Museum|url=http://www.vam.ac.uk/vastatic/microsites/british_galleries/bg_styles/Style09a/index.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120802095131/http://www.vam.ac.uk/vastatic/microsites/british_galleries/bg_styles/Style09a/index.html|archive-date=2 August 2012|accessdate=28 August 2010|publisher=Vam.ac.uk}}</ref> UPugin wachaza umkhwa wabagxeki bezentlalo wokuthelekisa iimpazamo zoluntu lwanamhlanje kunye namaXesha Aphakathi, <ref name="hill">Rosemary Hill, ''God's Architect: Pugin and the Building of Romantic Britain'', London: Allen Lane, 2007</ref> njengokukhula okukhulu kwezixeko kunye nokuphathwa kwamaxhwitha-ntamo, umkhwa owaba yinto eqhelekileyo kuRuskin, uMorris, kunye nentshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa. Incwadi yakhe ''ethi Contrasts'' (1836) idwebe imizekelo yezakhiwo zanamhlanje ezimbi kunye nocwangciso lwedolophu ngokuchaseneyo nemizekelo emihle yamaxesha aphakathi, kwaye umbhali-mbali wakhe uRosemary Hill uphawula ukuba "wafikelela kwizigqibo, phantse kancinci, malunga nokubaluleka kobugcisa kunye nesithethe kwizakhiwo zokwakha ukuba kuya kuthatha inkulungwane yonke kunye nemizamo edibeneyo kaRuskin noMorris ukuba basebenze ngokweenkcukacha." Uchaza ifenitshala eseleyo awayichazayo yesakhiwo ngo-1841, "izitulo ze-rush, iitafile ze-oki", "njengengaphakathi lezoBugcisa nezoBugcisa ebuntwaneni." <ref name="hill" /> Ifilosofi yezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa yafunyanwa kakhulu kuhlalutyo lukaJohn Ruskin lwentlalo, okwaphenjelelwe kakhulu ngumsebenzi kaThomas Carlyle . <ref>{{Cite book|last=Blakesley|first=Rosalind P.|url=https://archive.org/details/artscraftsmoveme0000blak|title=The arts and crafts movement|date=2006|publisher=Phaidon|isbn=978-0-7148-3849-6|publication-place=London|oclc=1147708297|url-access=registration}}</ref> URuskin wanxulumanisa impilo yokuziphatha neyentlalo yesizwe neempawu zoyilo lwaso kunye nohlobo lomsebenzi waso. URuskin wayecinga ukuba uhlobo lwemveliso eyenziwe ngoomatshini kunye nolwahlulo lwabasebenzi olwadalwa kwiNguquko yezeMizi-mveliso "luyimisebenzi yobukhoboka", kwaye wayecinga ukuba uluntu olusempilweni nolunesimilo lufuna abasebenzi abazimeleyo abayila izinto abazenzileyo. Wayekholelwa ukuba imisebenzi eyenziwe kwifektri "ayinyanisekanga," kwaye loo msebenzi wezandla kunye nobugcisa kudibanisa isidima nomsebenzi. <ref>{{Cite web|title=John Ruskin – Artist Philosopher Writer – Arts & Crafts Leader|url=http://www.arts-crafts.com/archive/jruskin.shtml|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20191218182444/http://www.arts-crafts.com/archive/jruskin.shtml|archive-date=18 December 2019|accessdate=16 March 2019|website=www.arts-crafts.com}}</ref> Kwicala lobugcisa, uRuskin waphenjelelwa ngumntu ababephila ngexesha elinye uViollet-le-Duc lowo wayefundisa izimvo zakhe kubo bonke abafundi bakhe. Kwincwadi eya kwenye kubafundi bakhe uRuskin ubhala athi: "Kukho incwadi enye kuphela yoyilo lwezakhiwo exabisekileyo kwaye equlethe yonke into ngokuchanekileyo, isichazi-magama sikaMonsieur Viollet-le-Duc. Wonke umyili wezakhiwo kufuneka afunde isiFrentshi". <ref>{{Cite web|last=Choay|first=Françoise|title=The Relations between Ruskin and Viollet-le-Duc or the Longevity of the Taken-for-Granted Ideas/ Frangoise CHOAY|url=https://arhitectura-1906.ro/en/2018/07/the-relations-between-ruskin-and-viollet-le-duc-or-the-longevity-of-the-taken-for-granted-ideas-frangoise-choay/|url-status=live|accessdate=2026-01-20|website=arhitectura-1906.ro|language=en}}</ref> Ngokutsho kwabanye, impembelelo kaRuskin kwizobuGcisa neMisebenzi yoBugcisa yathatyathelw’ indawo yileyo kaViollet-le-Duc ngo-1860. <ref>{{Cite book|last=Brock Kennedy|first=Travis|title=The great flaw in the man|date=2018|publisher=Columbia University NY.}}</ref> Abalandeli bakhe babekhetha indlela yokwenza izinto ngobuchule bezandla kunemveliso yemizi-mveliso kwaye babexhalabile ngokulahlekelwa zizakhono zemveli, kodwa babekhathazwa kakhulu yimiphumo yenkqubo yefektri kunangoomatshini ngokwabo. <ref name="sarsby">Jacqueline Sarsby" Alfred Powell: Idealism and Realism in the Cotswolds", ''Journal of Design History'', Vol. 10, No. 4, pp. 375–397.</ref> Iingcinga zika William Morris "yemisebenzi yezandla" yayikukusebenza ngaphandle kokwahlulwa kwabasebenzi kunokuba kusebenze ngaphandle koomatshini. UMorris wayeyithanda incwadi kaRuskin ethi ''The Seven Lamps of Architecture'' kunye ''nethi The Stones of Venice'' kwaye wayefunde ''iincwadi zikaModern Painters'', kodwa wayengayithandi indlela uRuskin awayeyincoma ngayo uJMW Turner kwaye imibhalo yakhe yobugcisa ibonisa ukungabi namdla kumzobo we-easel. Kwicala lakhe, uRuskin akazange avumelane ngokupheleleyo nengcamango eyaba yi-orthodoxy ye-Arts-and-Crafts, yokuba imihombiso mayibe tyaba kwaye ingamelanga iimo ezinemilinganiselo emithathu. [[File:William_Morris_age_53.jpg|thumb| UWilliam Morris, umyili kunye nengcali yengcinga eyaba nempembelelo enkulu kwintshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa yezandla.]] UWilliam Morris (1834–1896) wayengumntu ogqwesileyo kwicandelo loyilo lwenkulungwane ye-19 kwaye wayenempembelelo enkulu kwintshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa. Imbono yale ntshukumo malunga nobuhle nentlalo yavela kwiingcinga awayeziqulunqe kwiminyaka yoo-1850 kunye neBirmingham Set – iqela labafundi kwiYunivesithi yaseOxford kuquka uEdward Burne-Jones, abadibanisa uthando loncwadi lweRomantic kunye nokuzinikela ekuguquleni uluntu. [ 26 ] UJohn William Mackail uphawula ukuba, kwiSeti, " ''Ixesha elidlulileyo nelangoku'' likaCarlyle lalime ecaleni ''kwabaPainters banamhlanje'' [bakaRuskin] njengenyaniso ephefumlelweyo nepheleleyo." <ref>Mackail, J. W. (2011). ''The Life of William Morris''. New York: Dover Publications. p. 38. {{ISBN|978-0-486-28793-5}}.</ref> Imfundiso yexesha eliphakathi ''kaMorte d'Arthur'' kaMalory yamisela umgangatho wesitayile sabo sokuqala. [ 28 ] Ngokwamazwi kaBurne-Jones, babenenjongo "yokulwa imfazwe engcwele nxamnye neli xesha". [ 29 ] [[File:Philip_Webb's_Red_House_in_Upton.jpg|thumb| Indlu ebomvu kaWilliam Morris eBexleyheath, eyilwe nguPhilip Webb yaza yagqitywa ngonyaka ka-1860; yenye yezona zakhiwo zibalulekileyo zombutho wezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa <ref>{{Cite web|title=National Trust, Iconic Arts and Crafts home of William Morris|url=https://www.nationaltrust.org.uk/red-house#Overview|url-status=live}}</ref>]] UMorris waqala ukuzama izinto ezahlukeneyo zobugcisa ngokuyila ifenitshala kunye nezinto zangaphakathi. [ 31 ] Wayebandakanyeka ngokwakhe kwimveliso kunye noyilo, [ 31 ] eyayiluphawu lombutho wezobuGcisa kunye neMisebenzi yezandla. URuskin wayephikisa ngelithi ukwahlulwa kwesenzo soyilo lwengqondo kwisenzo sendalo esisetyenziswa ngesandla kwakuyonakalisa intlalo kunye nobuhle. UMorris waqhubeka nokuphuhlisa ingcinga, egxininisa ukuba akukho msebenzi ufanele wenziwe kwiindawo zakhe zokusebenzela ngaphambi kokuba azi kakuhle iindlela ezifanelekileyo kunye nezixhobo, esithi "ngaphandle komsebenzi womntu onesidima nowokudala abantu bayahlukana nobomi". [ 31 ] Idolophu yaseBedford Park eseLondon, eyakhiwe kakhulu ngeminyaka yoo-1880 ukuya kunyaka ka-1890, inezindlu ezingamakhulu amathathu anamashumi amathandathu zesitayile soBugcisa noBugcisa kwaye yayikade idumile ngabahlali bayo be-Aesthetic . Izindlu ezininzi zokunceda abantu zakhiwe ngendlela yoBugcisa kunye neMisebenzi yoBugcisa, umzekelo, iWhiteley Village, eSurrey, eyakhiwe phakathi konyaka ka-1914 ukuyotsho kunyaka ka-1917, inezakhiwo ezingaphezu kwama-280, kunye neDyers Almshouses, eSussex, eyakhiwe phakathi kowe-1939 nowe-1971. ILetchworth Garden City, isixeko sokuqala segadi, yaphefumlelwa ziingcamango zobuGcisa neMisebenzi yoBugcisa. <ref name="maccarthy2014">Fiona MacCarthy, ''Anarchy and Beauty: William Morris and his Legacy 1860–1960'', London: National Portrait Gallery, 2014 {{ISBN|978 185514 484 2}}</ref> Izindlu zokuqala zayilwa nguBarry Parker noRaymond Unwin ngendlela yolwimi lwesintu eyayithandwa kakhulu yintshukumo kwaye idolophu yaziwa ngendlela yokuxhasa iingcinga eziphakameyo kunye nendlela yokuphila elula. Iworkshop yokwenza iimbadada yasekwa nguEdward Carpenter yasuka eYorkshire yaya eLetchworth Garden City kwaye intetho kaGeorge Orwell malunga "nabani na osela ijusi yeziqhamo, abathanda ukuhamba ze, onxiba iimbadada, abanomdla ogqithisileyo kwezesondo, oQuaker, othanda i-'Nyango lwendalo', abachasene nemfazwe kunye namalungu wentshukumo zamalungelo wabasetyhini base Ngilane" Ababehamba besiya kwindawo yama- Socialist kwisixeko sase Letchworth ayadume kakhulu. <ref>George Orwell, ''The Road to Wigan Pier''</ref> [[Uluhlu:Pages with unreviewed translations]] 1300j0qug4k2dmbhmovhgv71gaz6kkl 41842 41841 2026-09-09T10:19:13Z Abulele Jebese 14703 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1369461241|Arts and Crafts movement]]" 41842 wikitext text/x-wiki [[File:William_Morris_design_for_Trellis_wallpaper_1862.jpg|right|thumb| Uyilo lukaWilliam Morris lwephepha lodonga leTrellis, ngonyaka ka-1862]] '''Intshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa''' yayiyimbonakaliso yamazwe ngamazwe kubugcisa bokuhombisa nobobugcisa obuhle obaphuhliswa kwasekuqaleni nakwiZiqithi zaseBritane <ref name="grove">{{Cite book|last=Campbell|first=Gordon|title=The Grove Encyclopedia of Decorative Arts, Volume 1|publisher=Oxford University Press|year=2006|isbn=978-0-19-518948-3}}</ref> baza emva koko basasazeka kulo lonke [[UbuKumkani bamaBritane|uBukhosi baseBritane]] nakwezinye iindawo zaseYurophu naseMntla Melika. Ngokubanzi, ukuqala kwale ntshukumo kunokuthiwa kuqale ngeminyaka yoo-1880, kwaye eli gama ngokwalo laqala ukusetyenziswa ngo-1887, kwaye malunga nowe-1920 linokuthathwa njengeliphelileyo e-UK, nangona eli gama laqhubeka lisetyenziswa ngokungeyonyani kwizinto ezahlukeneyo ezidumileyo kuyilo. Lo mbutho, wasungulwa ngenxa yokunganeliseki kokwehla komgangatho wobugcisa bokuhombisa kunye neemeko ezenziwa phantsi kwazo ezo zinto,<ref name="king">{{Cite book|last=King|first=Brenda M.|title=Silk and Empire|date=2005|publisher=Manchester University Press|isbn=978-0-7190-6700-6}}</ref> le ntshukumo yachuma eYurophu naseMntla Melika phakathi kweminyaka yoo-1880 nowe-1920. Abanye bawubona njengengcambu ye-Modern Style, uhlobo lwaseBritane labonakalisa elo kamva laze labizwa ngokuba yiArt Nouveau movement. <ref>{{Cite web|date=4 August 2023|title=Arts and Crafts movement &#124; British and international movement|url=https://www.britannica.com/art/Arts-and-Crafts-movement|url-status=live|website=Encyclopedia Britannica}}</ref> Abanye bawuthatha njengomfanekiso we-Art Nouveau eNgilane. <ref>{{Cite web|last=Maingon|first=Claire|date=2018|title=L'Art Nouveau en trois minutes|url=https://www.beauxarts.com/grand-format/lart-nouveau-en-3-minutes/|website=Beaux Arts Magazine}}</ref> Kwakukho nabanye abacinga ukuba uBugcisa kunye neMisebenzi yezandla zichasene ne-Art Nouveau. <ref>{{Cite web|last=Férré|first=Benjamin|date=2015|title=L'inspiration Arts & Crafts|url=https://www.colineblot.fr/2015/05/benjamin-ferre-et-linspiration-arts-crafts/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20240917195709/http://www.colineblot.fr/2015/05/benjamin-ferre-et-linspiration-arts-crafts/|archive-date=17 September 2024|accessdate=6 March 2024|website=Coline Blot - Espace Saint-Cyprien, Toulouse}}</ref> I-Arts and Crafts ngokwenene yayigxeka i-Art Nouveau ngokusebenzisa kwayo izinto zoshishino ezifana nentsimbi. EJapan, yavela ngonyaka ka-1920 njengentshukumo yeMingei, ikhuthaza ubugcisa bemveli bokwenza izinto zezandla. Eli gama laqala ukusetyenziswa nguTJ Cobden-Sanderson kwintlanganiso ye- Arts and Crafts Exhibition Society ngonyaka ka-1887, <ref name="crawford">Alan Crawford, ''C. R. Ashbee: Architect, Designer & Romantic Socialist'', Yale University Press, 2005. {{ISBN|0-300-10939-3}}</ref> nangona imigaqo kunye nendlela eyalisekelwe kuyo yayisele iphuhliswa eNgilani ubuncinane bamashumi amabini eminyaka. Yaphefumlelwa ziingcinga zombhali-mbali uThomas Carlyle, umhlalutyi wezobugcisa uJohn Ruskin, kunye nomyili uWilliam Morris . <ref name="triggs">{{Cite book|last=Triggs|first=Oscar Lovell|url=https://archive.org/details/chaptersinhistor00trig|title=Chapters in the History of the Arts and Crafts Movement|publisher=Bohemia Guild of the Industrial Art League|year=1902}}</ref> EScotland, inxulunyaniswa nabantu ababalulekileyo abafana noCharles Rennie Mackintosh . <ref>{{Cite book|last=Sumpner|first=Dave|url=https://books.google.com/books?id=5cCMDwAAQBAJ&q=key+Rennie|title=My Revision Notes: Pearson Edexcel A Level Design and Technology (Product Design)|last2=Morrison|first2=Julia|date=28 February 2020|publisher=Hodder Education|isbn=978-1-5104-7422-2|language=en}}</ref> Iincwadi zikaViollet-le-Duc ezimalunga nendalo kunye nobugcisa beGothic nazo zidlala indima ebalulekileyo ubuhle bentshukumo yezoBugcisa kunye neMisebenzi yezandla. == Imvelaphi kunye neempembelelo == Intshukumo yezoBugcisa kunye Misebenzi yoBugcisa yavela kwimizamo yokuguqula uyilo kunye nemihombiso eBritane phakathi kwinkulungwane ye-19. Yayiyindlela yokusabela ngokuchasene nokuhla kwemigangatho okubonwayo ngabahlaziyi ababenxulumanisa noomatshini kunye nemveliso yefektri. Ukugxekwa klwabo lwaqiniswa zizinto abazibonayo kwiGreat Exhibition ka-1851, ababezijonga [[wiktionary:ornate|njengezihonjiswe]] kakhulu, ezenziwe ngumntu, kwaye zingazi kakuhle iimpawu zezinto ezisetyenzisiweyo. Isazi-mbali yobugcisa uNikolaus Pevsner ubhala ukuba imiboniso ibonise "ukungazi loo mfuneko isisiseko ekudaleni iipateni, ukuthembeka komphezulu", kunye nokubonisa "ubumdaka ngokweenkcukacha". <ref name="pevsner">Nikolaus Pevsner, ''Pioneers of Modern Design'', Yale University Press, 2005, {{ISBN|0-300-10571-1}}</ref> [[File:Kelmscott_Press_-_The_Nature_of_Gothic_by_John_Ruskin_(first_page).jpg|thumb| ''Isihloko sencwadi*The Nature of Gothic*'' umbhali nguJohn Ruskin, ze yashicilelwa nguWilliam Morris kwiKelmscott Press ngonyaka ka-1892 kwisetyenziswe uhlobo loonobumba Golden Type eyayiphefumlelwe ngumshicileli wenkulungwane ye-15 uNicolas Jenson . Esi sahluko sivela ''kwiThe Stones of Venice'' sasiluhlobo lwemanifesto yentshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yezandla.]] Uhlaziyo loyilo lwaqalisa ngabaququzeleli bomboniso uHenry Cole ngonyaka ka (1808–1882), uOwen Jones (1809–1874), uMatthew Digby Wyatt (1820–1877), kunye noRichard Redgrave (1804–1888), <ref>{{Cite web|title=V&A, "Wallpaper Design Reform"|url=https://www.vam.ac.uk/content/articles/w/wallpaper-design-reform/|url-status=live}}</ref> bonke abangazange basebenzise imihombiso egqithisileyo kunye nezinto ezingasebenziyo okanye ezenziwe kakubi. [ 12 ] Abaququzeleli "babengavumelani ekugxekeni imiboniso." [ 13 ] Umzekelo, u-Owen Jones wakhalaza ngelithi "umyili wezakhiwo, umlungisi wezinto zokuhombisa, umchasi wephepha, umluki, umshicileli we-calico, kunye nombumbi" bavelise "izinto ezintsha ngaphandle kobuhle, okanye ubuhle ngaphandle kobukrelekrele." [ 13 ] Kolu gxeko lweempahla ezenziweyo kwavela iimpapasho ezininzi ezazichaza oko ababhali babekugqala njengemigaqo echanekileyo yoyilo. ''Ingxelo eyongezelelekileyo kaRichard Redgrave malunga noYilo'' (1852) yahlalutya imigaqo yoyilo kunye nokuhombisa yaza yacela "ingqiqo engakumbi ekusebenziseni ukuhombisa." [ 12 ] Kwalendelwa ezinye iincwadi ezikoluhlobo, ezifana ne ''Industrial Arts of the Nineteenth Century'' kaWyatt (1853), i-Wissenschaft kaGottfried Semper '', i-Industrie und Kunst'' ("inzululwazi, Ishishini kunye noBugcisa") (1852), ''i-Analysis of Ornament'' kaRalph Wornum (1856), ''i-Manual of Design'' kaRedgrave (1876), kunye ''ne-Grammar of Ornament'' kaJones (1856). [ 12 ] Incwadi ethi ''Grammar of Ornament'' yabanefuthe elikhulu, yaze yasasazwa ngokubanzi njengembasa yabafundi kwaye yaphinda yashicilelwa ngokutsha izihlandlo ezilithoba ngaphambili ngonyaka ka -1910. [ 12 ] UJones wathi umhombiso "kufuneka ube semva kwento ehonjisiweyo", ukuba kufuneka kubekho "ukufaneleka komhombiso kwinto ehonjisiweyo", kwaye amaphepha odonga kunye neekhaphethi akufuneki zibe neepateni "ezibonisa nantoni na ngaphandle komgangatho okanye ulula". <ref>Quoted in Nikolaus Pevsner, ''Pioneers of Modern Design''</ref> Ilaphu okanye iphepha lodonga kwiMboniso eNkulu linokuhonjiswa ngemotif yendalo eyenziwe ukuba ibonakale iyinyani kangangoko. Ngelixa ababhali bekhuthaza imihombiso yendalo ethe tyaba nelula. URedgrave wagxininisa ukuba "isitayile" sifuna ukwakhiwa kwesandi ngaphambi kokuhombisa, kunye nokuqonda ngokufanelekileyo umgangatho wezinto ezisetyenzisiweyo. " ''Isixhobo esiluncedo'' kufuneka sibe phambili kunesihombiso." [ 15 ] Nangona kunjalo, abaguquli boyilo benkulungwane ye-19 abazange bafikelele kwinqanaba elifanayo nabo babeyinxalenye yentshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yezandla. Babegxile kakhulu ekuhombisa kunasekwakhiweni, babengenalo ulwazi oluphangaleleyo ngeendlela zokuvelisa,[15 ] kwaye abazange bagxeke iindlela zoshishino. Ngokwahlukileyo koko, intshukumo yoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa yayiyintshukumo yohlaziyo lwentlalo kanye njengoko yayiyeyohlaziyo loyilo, kwaye iinkokheli zayo eziphambili azizange zihlukanise ezi zinto zimbini. [[File:The_Grange,_Ramsgate_1.jpg|right|thumb| Indlu kaPugin ebizwa ngokuba yi- "The Grange" eRamsgate, uyakhiwe ngonyaka ka-1843. Isitayile sayo sokuvuselelwa kweGothic esilula, esilungelelaniswe nesakhiwo sasekhaya, sanceda ekwakheni uyilo lwentshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yezandla.]] Ezinye zeengcinga zale ntshukumo zazilindelwe ngu- Augustus Pugin (1812–1852), inkokeli kwi- Gothic Revival kwi-architecture . Umzekelo, wayekhuthaza inyaniso kwizinto eziphathekayo. Umzekelo, wayekhuthaza inyaniso kwizinto eziphathekayo, isakhiwo kunye nomsebenzi, njengoko benzayo abaculi bezobuGcisa kunye nezakhiwo <ref name="V&A">{{Cite web|title=Victoria and Albert Museum|url=http://www.vam.ac.uk/vastatic/microsites/british_galleries/bg_styles/Style09a/index.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120802095131/http://www.vam.ac.uk/vastatic/microsites/british_galleries/bg_styles/Style09a/index.html|archive-date=2 August 2012|accessdate=28 August 2010|publisher=Vam.ac.uk}}</ref> UPugin wachaza umkhwa wabagxeki bezentlalo wokuthelekisa iimpazamo zoluntu lwanamhlanje kunye namaXesha Aphakathi, <ref name="hill">Rosemary Hill, ''God's Architect: Pugin and the Building of Romantic Britain'', London: Allen Lane, 2007</ref> njengokukhula okukhulu kwezixeko kunye nokuphathwa kwamaxhwitha-ntamo, umkhwa owaba yinto eqhelekileyo kuRuskin, uMorris, kunye nentshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa. Incwadi yakhe ''ethi Contrasts'' (1836) idwebe imizekelo yezakhiwo zanamhlanje ezimbi kunye nocwangciso lwedolophu ngokuchaseneyo nemizekelo emihle yamaxesha aphakathi, kwaye umbhali-mbali wakhe uRosemary Hill uphawula ukuba "wafikelela kwizigqibo, phantse kancinci, malunga nokubaluleka kobugcisa kunye nesithethe kwizakhiwo zokwakha ukuba kuya kuthatha inkulungwane yonke kunye nemizamo edibeneyo kaRuskin noMorris ukuba basebenze ngokweenkcukacha." Uchaza ifenitshala eseleyo awayichazayo yesakhiwo ngo-1841, "izitulo ze-rush, iitafile ze-oki", "njengengaphakathi lezoBugcisa nezoBugcisa ebuntwaneni." <ref name="hill" /> Ifilosofi yezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa yafunyanwa kakhulu kuhlalutyo lukaJohn Ruskin lwentlalo, okwaphenjelelwe kakhulu ngumsebenzi kaThomas Carlyle . <ref>{{Cite book|last=Blakesley|first=Rosalind P.|url=https://archive.org/details/artscraftsmoveme0000blak|title=The arts and crafts movement|date=2006|publisher=Phaidon|isbn=978-0-7148-3849-6|publication-place=London|oclc=1147708297|url-access=registration}}</ref> URuskin wanxulumanisa impilo yokuziphatha neyentlalo yesizwe neempawu zoyilo lwaso kunye nohlobo lomsebenzi waso. URuskin wayecinga ukuba uhlobo lwemveliso eyenziwe ngoomatshini kunye nolwahlulo lwabasebenzi olwadalwa kwiNguquko yezeMizi-mveliso "luyimisebenzi yobukhoboka", kwaye wayecinga ukuba uluntu olusempilweni nolunesimilo lufuna abasebenzi abazimeleyo abayila izinto abazenzileyo. Wayekholelwa ukuba imisebenzi eyenziwe kwifektri "ayinyanisekanga," kwaye loo msebenzi wezandla kunye nobugcisa kudibanisa isidima nomsebenzi. <ref>{{Cite web|title=John Ruskin – Artist Philosopher Writer – Arts & Crafts Leader|url=http://www.arts-crafts.com/archive/jruskin.shtml|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20191218182444/http://www.arts-crafts.com/archive/jruskin.shtml|archive-date=18 December 2019|accessdate=16 March 2019|website=www.arts-crafts.com}}</ref> Kwicala lobugcisa, uRuskin waphenjelelwa ngumntu ababephila ngexesha elinye uViollet-le-Duc lowo wayefundisa izimvo zakhe kubo bonke abafundi bakhe. Kwincwadi eya kwenye kubafundi bakhe uRuskin ubhala athi: "Kukho incwadi enye kuphela yoyilo lwezakhiwo exabisekileyo kwaye equlethe yonke into ngokuchanekileyo, isichazi-magama sikaMonsieur Viollet-le-Duc. Wonke umyili wezakhiwo kufuneka afunde isiFrentshi". <ref>{{Cite web|last=Choay|first=Françoise|title=The Relations between Ruskin and Viollet-le-Duc or the Longevity of the Taken-for-Granted Ideas/ Frangoise CHOAY|url=https://arhitectura-1906.ro/en/2018/07/the-relations-between-ruskin-and-viollet-le-duc-or-the-longevity-of-the-taken-for-granted-ideas-frangoise-choay/|url-status=live|accessdate=2026-01-20|website=arhitectura-1906.ro|language=en}}</ref> Ngokutsho kwabanye, impembelelo kaRuskin kwizobuGcisa neMisebenzi yoBugcisa yathatyathelw’ indawo yileyo kaViollet-le-Duc ngo-1860. <ref>{{Cite book|last=Brock Kennedy|first=Travis|title=The great flaw in the man|date=2018|publisher=Columbia University NY.}}</ref> Abalandeli bakhe babekhetha indlela yokwenza izinto ngobuchule bezandla kunemveliso yemizi-mveliso kwaye babexhalabile ngokulahlekelwa zizakhono zemveli, kodwa babekhathazwa kakhulu yimiphumo yenkqubo yefektri kunangoomatshini ngokwabo. <ref name="sarsby">Jacqueline Sarsby" Alfred Powell: Idealism and Realism in the Cotswolds", ''Journal of Design History'', Vol. 10, No. 4, pp. 375–397.</ref> Iingcinga zika William Morris "yemisebenzi yezandla" yayikukusebenza ngaphandle kokwahlulwa kwabasebenzi kunokuba kusebenze ngaphandle koomatshini. UMorris wayeyithanda incwadi kaRuskin ethi ''The Seven Lamps of Architecture'' kunye ''nethi The Stones of Venice'' kwaye wayefunde ''iincwadi zikaModern Painters'', kodwa wayengayithandi indlela uRuskin awayeyincoma ngayo uJMW Turner kwaye imibhalo yakhe yobugcisa ibonisa ukungabi namdla kumzobo we-easel. Kwicala lakhe, uRuskin akazange avumelane ngokupheleleyo nengcamango eyaba yi-orthodoxy ye-Arts-and-Crafts, yokuba imihombiso mayibe tyaba kwaye ingamelanga iimo ezinemilinganiselo emithathu. [[File:William_Morris_age_53.jpg|thumb| UWilliam Morris, umyili kunye nengcali yengcinga eyaba nempembelelo enkulu kwintshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa yezandla.]] UWilliam Morris (1834–1896) wayengumntu ogqwesileyo kwicandelo loyilo lwenkulungwane ye-19 kwaye wayenempembelelo enkulu kwintshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa. Imbono yale ntshukumo malunga nobuhle nentlalo yavela kwiingcinga awayeziqulunqe kwiminyaka yoo-1850 kunye neBirmingham Set – iqela labafundi kwiYunivesithi yaseOxford kuquka uEdward Burne-Jones, abadibanisa uthando loncwadi lweRomantic kunye nokuzinikela ekuguquleni uluntu. [ 26 ] UJohn William Mackail uphawula ukuba, kwiSeti, " ''Ixesha elidlulileyo nelangoku'' likaCarlyle lalime ecaleni ''kwabaPainters banamhlanje'' [bakaRuskin] njengenyaniso ephefumlelweyo nepheleleyo." <ref>Mackail, J. W. (2011). ''The Life of William Morris''. New York: Dover Publications. p. 38. {{ISBN|978-0-486-28793-5}}.</ref> Imfundiso yexesha eliphakathi ''kaMorte d'Arthur'' kaMalory yamisela umgangatho wesitayile sabo sokuqala. [ 28 ] Ngokwamazwi kaBurne-Jones, babenenjongo "yokulwa imfazwe engcwele nxamnye neli xesha". [ 29 ] [[File:Philip_Webb's_Red_House_in_Upton.jpg|thumb| Indlu ebomvu kaWilliam Morris eBexleyheath, eyilwe nguPhilip Webb yaza yagqitywa ngonyaka ka-1860; yenye yezona zakhiwo zibalulekileyo zombutho wezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa <ref>{{Cite web|title=National Trust, Iconic Arts and Crafts home of William Morris|url=https://www.nationaltrust.org.uk/red-house#Overview|url-status=live}}</ref>]] UMorris waqala ukuzama izinto ezahlukeneyo zobugcisa ngokuyila ifenitshala kunye nezinto zangaphakathi. [ 31 ] Wayebandakanyeka ngokwakhe kwimveliso kunye noyilo, [ 31 ] eyayiluphawu lombutho wezobuGcisa kunye neMisebenzi yezandla. URuskin wayephikisa ngelithi ukwahlulwa kwesenzo soyilo lwengqondo kwisenzo sendalo esisetyenziswa ngesandla kwakuyonakalisa intlalo kunye nobuhle. UMorris waqhubeka nokuphuhlisa ingcinga, egxininisa ukuba akukho msebenzi ufanele wenziwe kwiindawo zakhe zokusebenzela ngaphambi kokuba azi kakuhle iindlela ezifanelekileyo kunye nezixhobo, esithi "ngaphandle komsebenzi womntu onesidima nowokudala abantu bayahlukana nobomi". [ 31 ] [[File:Morris_and_Company_Weaving_at_Merton_Abbey.jpg|thumb| Ishedi yokuluka efektri kaMorris & Co, iMerton Abbey Works, eyavulwa ngonyaka ka-1880.]] Idolophu yaseBedford Park eseLondon, eyakhiwe kakhulu ngeminyaka yoo-1880 ukuya kunyaka ka-1890, inezindlu ezingamakhulu amathathu anamashumi amathandathu zesitayile soBugcisa noBugcisa kwaye yayikade idumile ngabahlali bayo be-Aesthetic . Izindlu ezininzi zokunceda abantu zakhiwe ngendlela yoBugcisa kunye neMisebenzi yoBugcisa, umzekelo, iWhiteley Village, eSurrey, eyakhiwe phakathi konyaka ka-1914 ukuyotsho kunyaka ka-1917, inezakhiwo ezingaphezu kwama-280, kunye neDyers Almshouses, eSussex, eyakhiwe phakathi kowe-1939 nowe-1971. ILetchworth Garden City, isixeko sokuqala segadi, yaphefumlelwa ziingcamango zobuGcisa neMisebenzi yoBugcisa. <ref name="maccarthy2014">Fiona MacCarthy, ''Anarchy and Beauty: William Morris and his Legacy 1860–1960'', London: National Portrait Gallery, 2014 {{ISBN|978 185514 484 2}}</ref> Izindlu zokuqala zayilwa nguBarry Parker noRaymond Unwin ngendlela yolwimi lwesintu eyayithandwa kakhulu yintshukumo kwaye idolophu yaziwa ngendlela yokuxhasa iingcinga eziphakameyo kunye nendlela yokuphila elula. Iworkshop yokwenza iimbadada yasekwa nguEdward Carpenter yasuka eYorkshire yaya eLetchworth Garden City kwaye intetho kaGeorge Orwell malunga "nabani na osela ijusi yeziqhamo, abathanda ukuhamba ze, onxiba iimbadada, abanomdla ogqithisileyo kwezesondo, oQuaker, othanda i-'Nyango lwendalo', abachasene nemfazwe kunye namalungu wentshukumo zamalungelo wabasetyhini base Ngilane" Ababehamba besiya kwindawo yama- Socialist kwisixeko sase Letchworth ayadume kakhulu. <ref>George Orwell, ''The Road to Wigan Pier''</ref> [[Uluhlu:Pages with unreviewed translations]] 585edj34lp1dfje7rlyhucmphnm2iqr 41843 41842 2026-09-09T10:23:41Z Abulele Jebese 14703 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1369461241|Arts and Crafts movement]]" 41843 wikitext text/x-wiki [[File:William_Morris_design_for_Trellis_wallpaper_1862.jpg|right|thumb| Uyilo lukaWilliam Morris lwephepha lodonga leTrellis, ngonyaka ka-1862]] '''Intshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa''' yayiyimbonakaliso yamazwe ngamazwe kubugcisa bokuhombisa nobobugcisa obuhle obaphuhliswa kwasekuqaleni nakwiZiqithi zaseBritane <ref name="grove">{{Cite book|last=Campbell|first=Gordon|title=The Grove Encyclopedia of Decorative Arts, Volume 1|publisher=Oxford University Press|year=2006|isbn=978-0-19-518948-3}}</ref> baza emva koko basasazeka kulo lonke [[UbuKumkani bamaBritane|uBukhosi baseBritane]] nakwezinye iindawo zaseYurophu naseMntla Melika. Ngokubanzi, ukuqala kwale ntshukumo kunokuthiwa kuqale ngeminyaka yoo-1880, kwaye eli gama ngokwalo laqala ukusetyenziswa ngo-1887, kwaye malunga nowe-1920 linokuthathwa njengeliphelileyo e-UK, nangona eli gama laqhubeka lisetyenziswa ngokungeyonyani kwizinto ezahlukeneyo ezidumileyo kuyilo. Lo mbutho, wasungulwa ngenxa yokunganeliseki kokwehla komgangatho wobugcisa bokuhombisa kunye neemeko ezenziwa phantsi kwazo ezo zinto,<ref name="king">{{Cite book|last=King|first=Brenda M.|title=Silk and Empire|date=2005|publisher=Manchester University Press|isbn=978-0-7190-6700-6}}</ref> le ntshukumo yachuma eYurophu naseMntla Melika phakathi kweminyaka yoo-1880 nowe-1920. Abanye bawubona njengengcambu ye-Modern Style, uhlobo lwaseBritane labonakalisa elo kamva laze labizwa ngokuba yiArt Nouveau movement. <ref>{{Cite web|date=4 August 2023|title=Arts and Crafts movement &#124; British and international movement|url=https://www.britannica.com/art/Arts-and-Crafts-movement|url-status=live|website=Encyclopedia Britannica}}</ref> Abanye bawuthatha njengomfanekiso we-Art Nouveau eNgilane. <ref>{{Cite web|last=Maingon|first=Claire|date=2018|title=L'Art Nouveau en trois minutes|url=https://www.beauxarts.com/grand-format/lart-nouveau-en-3-minutes/|website=Beaux Arts Magazine}}</ref> Kwakukho nabanye abacinga ukuba uBugcisa kunye neMisebenzi yezandla zichasene ne-Art Nouveau. <ref>{{Cite web|last=Férré|first=Benjamin|date=2015|title=L'inspiration Arts & Crafts|url=https://www.colineblot.fr/2015/05/benjamin-ferre-et-linspiration-arts-crafts/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20240917195709/http://www.colineblot.fr/2015/05/benjamin-ferre-et-linspiration-arts-crafts/|archive-date=17 September 2024|accessdate=6 March 2024|website=Coline Blot - Espace Saint-Cyprien, Toulouse}}</ref> I-Arts and Crafts ngokwenene yayigxeka i-Art Nouveau ngokusebenzisa kwayo izinto zoshishino ezifana nentsimbi. EJapan, yavela ngonyaka ka-1920 njengentshukumo yeMingei, ikhuthaza ubugcisa bemveli bokwenza izinto zezandla. Eli gama laqala ukusetyenziswa nguTJ Cobden-Sanderson kwintlanganiso ye- Arts and Crafts Exhibition Society ngonyaka ka-1887, <ref name="crawford">Alan Crawford, ''C. R. Ashbee: Architect, Designer & Romantic Socialist'', Yale University Press, 2005. {{ISBN|0-300-10939-3}}</ref> nangona imigaqo kunye nendlela eyalisekelwe kuyo yayisele iphuhliswa eNgilani ubuncinane bamashumi amabini eminyaka. Yaphefumlelwa ziingcinga zombhali-mbali uThomas Carlyle, umhlalutyi wezobugcisa uJohn Ruskin, kunye nomyili uWilliam Morris . <ref name="triggs">{{Cite book|last=Triggs|first=Oscar Lovell|url=https://archive.org/details/chaptersinhistor00trig|title=Chapters in the History of the Arts and Crafts Movement|publisher=Bohemia Guild of the Industrial Art League|year=1902}}</ref> EScotland, inxulunyaniswa nabantu ababalulekileyo abafana noCharles Rennie Mackintosh . <ref>{{Cite book|last=Sumpner|first=Dave|url=https://books.google.com/books?id=5cCMDwAAQBAJ&q=key+Rennie|title=My Revision Notes: Pearson Edexcel A Level Design and Technology (Product Design)|last2=Morrison|first2=Julia|date=28 February 2020|publisher=Hodder Education|isbn=978-1-5104-7422-2|language=en}}</ref> Iincwadi zikaViollet-le-Duc ezimalunga nendalo kunye nobugcisa beGothic nazo zidlala indima ebalulekileyo ubuhle bentshukumo yezoBugcisa kunye neMisebenzi yezandla. == Imvelaphi kunye neempembelelo == Intshukumo yezoBugcisa kunye Misebenzi yoBugcisa yavela kwimizamo yokuguqula uyilo kunye nemihombiso eBritane phakathi kwinkulungwane ye-19. Yayiyindlela yokusabela ngokuchasene nokuhla kwemigangatho okubonwayo ngabahlaziyi ababenxulumanisa noomatshini kunye nemveliso yefektri. Ukugxekwa klwabo lwaqiniswa zizinto abazibonayo kwiGreat Exhibition ka-1851, ababezijonga [[wiktionary:ornate|njengezihonjiswe]] kakhulu, ezenziwe ngumntu, kwaye zingazi kakuhle iimpawu zezinto ezisetyenzisiweyo. Isazi-mbali yobugcisa uNikolaus Pevsner ubhala ukuba imiboniso ibonise "ukungazi loo mfuneko isisiseko ekudaleni iipateni, ukuthembeka komphezulu", kunye nokubonisa "ubumdaka ngokweenkcukacha". <ref name="pevsner">Nikolaus Pevsner, ''Pioneers of Modern Design'', Yale University Press, 2005, {{ISBN|0-300-10571-1}}</ref> [[File:Kelmscott_Press_-_The_Nature_of_Gothic_by_John_Ruskin_(first_page).jpg|thumb| ''Isihloko sencwadi*The Nature of Gothic*'' umbhali nguJohn Ruskin, ze yashicilelwa nguWilliam Morris kwiKelmscott Press ngonyaka ka-1892 kwisetyenziswe uhlobo loonobumba Golden Type eyayiphefumlelwe ngumshicileli wenkulungwane ye-15 uNicolas Jenson . Esi sahluko sivela ''kwiThe Stones of Venice'' sasiluhlobo lwemanifesto yentshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yezandla.]] Uhlaziyo loyilo lwaqalisa ngabaququzeleli bomboniso uHenry Cole ngonyaka ka (1808–1882), uOwen Jones (1809–1874), uMatthew Digby Wyatt (1820–1877), kunye noRichard Redgrave (1804–1888), <ref>{{Cite web|title=V&A, "Wallpaper Design Reform"|url=https://www.vam.ac.uk/content/articles/w/wallpaper-design-reform/|url-status=live}}</ref> bonke abangazange basebenzise imihombiso egqithisileyo kunye nezinto ezingasebenziyo okanye ezenziwe kakubi. [ 12 ] Abaququzeleli "babengavumelani ekugxekeni imiboniso." [ 13 ] Umzekelo, u-Owen Jones wakhalaza ngelithi "umyili wezakhiwo, umlungisi wezinto zokuhombisa, umchasi wephepha, umluki, umshicileli we-calico, kunye nombumbi" bavelise "izinto ezintsha ngaphandle kobuhle, okanye ubuhle ngaphandle kobukrelekrele." [ 13 ] Kolu gxeko lweempahla ezenziweyo kwavela iimpapasho ezininzi ezazichaza oko ababhali babekugqala njengemigaqo echanekileyo yoyilo. ''Ingxelo eyongezelelekileyo kaRichard Redgrave malunga noYilo'' (1852) yahlalutya imigaqo yoyilo kunye nokuhombisa yaza yacela "ingqiqo engakumbi ekusebenziseni ukuhombisa." [ 12 ] Kwalendelwa ezinye iincwadi ezikoluhlobo, ezifana ne ''Industrial Arts of the Nineteenth Century'' kaWyatt (1853), i-Wissenschaft kaGottfried Semper '', i-Industrie und Kunst'' ("inzululwazi, Ishishini kunye noBugcisa") (1852), ''i-Analysis of Ornament'' kaRalph Wornum (1856), ''i-Manual of Design'' kaRedgrave (1876), kunye ''ne-Grammar of Ornament'' kaJones (1856). [ 12 ] Incwadi ethi ''Grammar of Ornament'' yabanefuthe elikhulu, yaze yasasazwa ngokubanzi njengembasa yabafundi kwaye yaphinda yashicilelwa ngokutsha izihlandlo ezilithoba ngaphambili ngonyaka ka -1910. [ 12 ] UJones wathi umhombiso "kufuneka ube semva kwento ehonjisiweyo", ukuba kufuneka kubekho "ukufaneleka komhombiso kwinto ehonjisiweyo", kwaye amaphepha odonga kunye neekhaphethi akufuneki zibe neepateni "ezibonisa nantoni na ngaphandle komgangatho okanye ulula". <ref>Quoted in Nikolaus Pevsner, ''Pioneers of Modern Design''</ref> Ilaphu okanye iphepha lodonga kwiMboniso eNkulu linokuhonjiswa ngemotif yendalo eyenziwe ukuba ibonakale iyinyani kangangoko. Ngelixa ababhali bekhuthaza imihombiso yendalo ethe tyaba nelula. URedgrave wagxininisa ukuba "isitayile" sifuna ukwakhiwa kwesandi ngaphambi kokuhombisa, kunye nokuqonda ngokufanelekileyo umgangatho wezinto ezisetyenzisiweyo. " ''Isixhobo esiluncedo'' kufuneka sibe phambili kunesihombiso." [ 15 ] Nangona kunjalo, abaguquli boyilo benkulungwane ye-19 abazange bafikelele kwinqanaba elifanayo nabo babeyinxalenye yentshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yezandla. Babegxile kakhulu ekuhombisa kunasekwakhiweni, babengenalo ulwazi oluphangaleleyo ngeendlela zokuvelisa,[15 ] kwaye abazange bagxeke iindlela zoshishino. Ngokwahlukileyo koko, intshukumo yoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa yayiyintshukumo yohlaziyo lwentlalo kanye njengoko yayiyeyohlaziyo loyilo, kwaye iinkokheli zayo eziphambili azizange zihlukanise ezi zinto zimbini. [[File:The_Grange,_Ramsgate_1.jpg|right|thumb| Indlu kaPugin ebizwa ngokuba yi- "The Grange" eRamsgate, uyakhiwe ngonyaka ka-1843. Isitayile sayo sokuvuselelwa kweGothic esilula, esilungelelaniswe nesakhiwo sasekhaya, sanceda ekwakheni uyilo lwentshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yezandla.]] Ezinye zeengcinga zale ntshukumo zazilindelwe ngu- Augustus Pugin (1812–1852), inkokeli kwi- Gothic Revival kwi-architecture . Umzekelo, wayekhuthaza inyaniso kwizinto eziphathekayo. Umzekelo, wayekhuthaza inyaniso kwizinto eziphathekayo, isakhiwo kunye nomsebenzi, njengoko benzayo abaculi bezobuGcisa kunye nezakhiwo <ref name="V&A">{{Cite web|title=Victoria and Albert Museum|url=http://www.vam.ac.uk/vastatic/microsites/british_galleries/bg_styles/Style09a/index.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120802095131/http://www.vam.ac.uk/vastatic/microsites/british_galleries/bg_styles/Style09a/index.html|archive-date=2 August 2012|accessdate=28 August 2010|publisher=Vam.ac.uk}}</ref> UPugin wachaza umkhwa wabagxeki bezentlalo wokuthelekisa iimpazamo zoluntu lwanamhlanje kunye namaXesha Aphakathi, <ref name="hill">Rosemary Hill, ''God's Architect: Pugin and the Building of Romantic Britain'', London: Allen Lane, 2007</ref> njengokukhula okukhulu kwezixeko kunye nokuphathwa kwamaxhwitha-ntamo, umkhwa owaba yinto eqhelekileyo kuRuskin, uMorris, kunye nentshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa. Incwadi yakhe ''ethi Contrasts'' (1836) idwebe imizekelo yezakhiwo zanamhlanje ezimbi kunye nocwangciso lwedolophu ngokuchaseneyo nemizekelo emihle yamaxesha aphakathi, kwaye umbhali-mbali wakhe uRosemary Hill uphawula ukuba "wafikelela kwizigqibo, phantse kancinci, malunga nokubaluleka kobugcisa kunye nesithethe kwizakhiwo zokwakha ukuba kuya kuthatha inkulungwane yonke kunye nemizamo edibeneyo kaRuskin noMorris ukuba basebenze ngokweenkcukacha." Uchaza ifenitshala eseleyo awayichazayo yesakhiwo ngo-1841, "izitulo ze-rush, iitafile ze-oki", "njengengaphakathi lezoBugcisa nezoBugcisa ebuntwaneni." <ref name="hill" /> Ifilosofi yezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa yafunyanwa kakhulu kuhlalutyo lukaJohn Ruskin lwentlalo, okwaphenjelelwe kakhulu ngumsebenzi kaThomas Carlyle . <ref>{{Cite book|last=Blakesley|first=Rosalind P.|url=https://archive.org/details/artscraftsmoveme0000blak|title=The arts and crafts movement|date=2006|publisher=Phaidon|isbn=978-0-7148-3849-6|publication-place=London|oclc=1147708297|url-access=registration}}</ref> URuskin wanxulumanisa impilo yokuziphatha neyentlalo yesizwe neempawu zoyilo lwaso kunye nohlobo lomsebenzi waso. URuskin wayecinga ukuba uhlobo lwemveliso eyenziwe ngoomatshini kunye nolwahlulo lwabasebenzi olwadalwa kwiNguquko yezeMizi-mveliso "luyimisebenzi yobukhoboka", kwaye wayecinga ukuba uluntu olusempilweni nolunesimilo lufuna abasebenzi abazimeleyo abayila izinto abazenzileyo. Wayekholelwa ukuba imisebenzi eyenziwe kwifektri "ayinyanisekanga," kwaye loo msebenzi wezandla kunye nobugcisa kudibanisa isidima nomsebenzi. <ref>{{Cite web|title=John Ruskin – Artist Philosopher Writer – Arts & Crafts Leader|url=http://www.arts-crafts.com/archive/jruskin.shtml|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20191218182444/http://www.arts-crafts.com/archive/jruskin.shtml|archive-date=18 December 2019|accessdate=16 March 2019|website=www.arts-crafts.com}}</ref> Kwicala lobugcisa, uRuskin waphenjelelwa ngumntu ababephila ngexesha elinye uViollet-le-Duc lowo wayefundisa izimvo zakhe kubo bonke abafundi bakhe. Kwincwadi eya kwenye kubafundi bakhe uRuskin ubhala athi: "Kukho incwadi enye kuphela yoyilo lwezakhiwo exabisekileyo kwaye equlethe yonke into ngokuchanekileyo, isichazi-magama sikaMonsieur Viollet-le-Duc. Wonke umyili wezakhiwo kufuneka afunde isiFrentshi". <ref>{{Cite web|last=Choay|first=Françoise|title=The Relations between Ruskin and Viollet-le-Duc or the Longevity of the Taken-for-Granted Ideas/ Frangoise CHOAY|url=https://arhitectura-1906.ro/en/2018/07/the-relations-between-ruskin-and-viollet-le-duc-or-the-longevity-of-the-taken-for-granted-ideas-frangoise-choay/|url-status=live|accessdate=2026-01-20|website=arhitectura-1906.ro|language=en}}</ref> Ngokutsho kwabanye, impembelelo kaRuskin kwizobuGcisa neMisebenzi yoBugcisa yathatyathelw’ indawo yileyo kaViollet-le-Duc ngo-1860. <ref>{{Cite book|last=Brock Kennedy|first=Travis|title=The great flaw in the man|date=2018|publisher=Columbia University NY.}}</ref> Abalandeli bakhe babekhetha indlela yokwenza izinto ngobuchule bezandla kunemveliso yemizi-mveliso kwaye babexhalabile ngokulahlekelwa zizakhono zemveli, kodwa babekhathazwa kakhulu yimiphumo yenkqubo yefektri kunangoomatshini ngokwabo. <ref name="sarsby">Jacqueline Sarsby" Alfred Powell: Idealism and Realism in the Cotswolds", ''Journal of Design History'', Vol. 10, No. 4, pp. 375–397.</ref> Iingcinga zika William Morris "yemisebenzi yezandla" yayikukusebenza ngaphandle kokwahlulwa kwabasebenzi kunokuba kusebenze ngaphandle koomatshini. UMorris wayeyithanda incwadi kaRuskin ethi ''The Seven Lamps of Architecture'' kunye ''nethi The Stones of Venice'' kwaye wayefunde ''iincwadi zikaModern Painters'', kodwa wayengayithandi indlela uRuskin awayeyincoma ngayo uJMW Turner kwaye imibhalo yakhe yobugcisa ibonisa ukungabi namdla kumzobo we-easel. Kwicala lakhe, uRuskin akazange avumelane ngokupheleleyo nengcamango eyaba yi-orthodoxy ye-Arts-and-Crafts, yokuba imihombiso mayibe tyaba kwaye ingamelanga iimo ezinemilinganiselo emithathu. [[File:William_Morris_age_53.jpg|thumb| UWilliam Morris, umyili kunye nengcali yengcinga eyaba nempembelelo enkulu kwintshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa yezandla.]] UWilliam Morris (1834–1896) wayengumntu ogqwesileyo kwicandelo loyilo lwenkulungwane ye-19 kwaye wayenempembelelo enkulu kwintshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa. Imbono yale ntshukumo malunga nobuhle nentlalo yavela kwiingcinga awayeziqulunqe kwiminyaka yoo-1850 kunye neBirmingham Set – iqela labafundi kwiYunivesithi yaseOxford kuquka uEdward Burne-Jones, abadibanisa uthando loncwadi lweRomantic kunye nokuzinikela ekuguquleni uluntu. [ 26 ] UJohn William Mackail uphawula ukuba, kwiSeti, " ''Ixesha elidlulileyo nelangoku'' likaCarlyle lalime ecaleni ''kwabaPainters banamhlanje'' [bakaRuskin] njengenyaniso ephefumlelweyo nepheleleyo." <ref>Mackail, J. W. (2011). ''The Life of William Morris''. New York: Dover Publications. p. 38. {{ISBN|978-0-486-28793-5}}.</ref> Imfundiso yexesha eliphakathi ''kaMorte d'Arthur'' kaMalory yamisela umgangatho wesitayile sabo sokuqala. [ 28 ] Ngokwamazwi kaBurne-Jones, babenenjongo "yokulwa imfazwe engcwele nxamnye neli xesha". [ 29 ] [[File:Philip_Webb's_Red_House_in_Upton.jpg|thumb| Indlu ebomvu kaWilliam Morris eBexleyheath, eyilwe nguPhilip Webb yaza yagqitywa ngonyaka ka-1860; yenye yezona zakhiwo zibalulekileyo zombutho wezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa <ref>{{Cite web|title=National Trust, Iconic Arts and Crafts home of William Morris|url=https://www.nationaltrust.org.uk/red-house#Overview|url-status=live}}</ref>]] UMorris waqala ukuzama izinto ezahlukeneyo zobugcisa ngokuyila ifenitshala kunye nezinto zangaphakathi. [ 31 ] Wayebandakanyeka ngokwakhe kwimveliso kunye noyilo, [ 31 ] eyayiluphawu lombutho wezobuGcisa kunye neMisebenzi yezandla. URuskin wayephikisa ngelithi ukwahlulwa kwesenzo soyilo lwengqondo kwisenzo sendalo esisetyenziswa ngesandla kwakuyonakalisa intlalo kunye nobuhle. UMorris waqhubeka nokuphuhlisa ingcinga, egxininisa ukuba akukho msebenzi ufanele wenziwe kwiindawo zakhe zokusebenzela ngaphambi kokuba azi kakuhle iindlela ezifanelekileyo kunye nezixhobo, esithi "ngaphandle komsebenzi womntu onesidima nowokudala abantu bayahlukana nobomi". [ 31 ] [[File:Morris_and_Company_Weaving_at_Merton_Abbey.jpg|thumb| Ishedi yokuluka efektri kaMorris & Co, iMerton Abbey Works, eyavulwa ngonyaka ka-1880.]] Ngonyaka ka-1861, uMorris waqala ukwenza ifenitshala kunye nezinto zokuhombisa ngorhwebo, elinganisa uyilo lwakhe kwiindlela zamandulo kwaye esebenzisa iifom eziqinileyo kunye nemibala eqinileyo. Iipateni zakhe zazisekelwe kwizityalo nezilwanyana, kwaye iimveliso zakhe zaziphefumlelwe zizithethe zomthonyama okanye zasekhaya zaseBritane. Ezinye zashiywa ngabom zingagqitywanga ukuze kuboniswe ubuhle bezinto zokwakha kunye nomsebenzi wegcisa, ngaloo ndlela kwakheka inkangeleko yasemaphandleni. UMorris wazama ukudibanisa zonke izinto zobugcisa ngaphakathi kokuhombisa ikhaya, egxininisa indalo kunye nokulula kwendlela yokwenza izinto. <ref>{{Cite web|date=2019|title=The Arts and Crafts Movement in America|url=https://www.metmuseum.org/toah/hd/acam/hd_acam.htm|url-status=live|accessdate=16 March 2019|website=The Metropolitan Museum of Art}}</ref> Idolophu yaseBedford Park eseLondon, eyakhiwe kakhulu ngeminyaka yoo-1880 ukuya kunyaka ka-1890, inezindlu ezingamakhulu amathathu anamashumi amathandathu zesitayile soBugcisa noBugcisa kwaye yayikade idumile ngabahlali bayo be-Aesthetic . Izindlu ezininzi zokunceda abantu zakhiwe ngendlela yoBugcisa kunye neMisebenzi yoBugcisa, umzekelo, iWhiteley Village, eSurrey, eyakhiwe phakathi konyaka ka-1914 ukuyotsho kunyaka ka-1917, inezakhiwo ezingaphezu kwama-280, kunye neDyers Almshouses, eSussex, eyakhiwe phakathi kowe-1939 nowe-1971. ILetchworth Garden City, isixeko sokuqala segadi, yaphefumlelwa ziingcamango zobuGcisa neMisebenzi yoBugcisa. <ref name="maccarthy2014">Fiona MacCarthy, ''Anarchy and Beauty: William Morris and his Legacy 1860–1960'', London: National Portrait Gallery, 2014 {{ISBN|978 185514 484 2}}</ref> Izindlu zokuqala zayilwa nguBarry Parker noRaymond Unwin ngendlela yolwimi lwesintu eyayithandwa kakhulu yintshukumo kwaye idolophu yaziwa ngendlela yokuxhasa iingcinga eziphakameyo kunye nendlela yokuphila elula. Iworkshop yokwenza iimbadada yasekwa nguEdward Carpenter yasuka eYorkshire yaya eLetchworth Garden City kwaye intetho kaGeorge Orwell malunga "nabani na osela ijusi yeziqhamo, abathanda ukuhamba ze, onxiba iimbadada, abanomdla ogqithisileyo kwezesondo, oQuaker, othanda i-'Nyango lwendalo', abachasene nemfazwe kunye namalungu wentshukumo zamalungelo wabasetyhini base Ngilane" Ababehamba besiya kwindawo yama- Socialist kwisixeko sase Letchworth ayadume kakhulu. <ref>George Orwell, ''The Road to Wigan Pier''</ref> [[Uluhlu:Pages with unreviewed translations]] 7vjqq8yrul73eeedpod3e2tha29ofpj 41844 41843 2026-09-09T10:25:39Z Abulele Jebese 14703 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1369461241|Arts and Crafts movement]]" 41844 wikitext text/x-wiki [[File:William_Morris_design_for_Trellis_wallpaper_1862.jpg|right|thumb| Uyilo lukaWilliam Morris lwephepha lodonga leTrellis, ngonyaka ka-1862]] '''Intshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa''' yayiyimbonakaliso yamazwe ngamazwe kubugcisa bokuhombisa nobobugcisa obuhle obaphuhliswa kwasekuqaleni nakwiZiqithi zaseBritane <ref name="grove">{{Cite book|last=Campbell|first=Gordon|title=The Grove Encyclopedia of Decorative Arts, Volume 1|publisher=Oxford University Press|year=2006|isbn=978-0-19-518948-3}}</ref> baza emva koko basasazeka kulo lonke [[UbuKumkani bamaBritane|uBukhosi baseBritane]] nakwezinye iindawo zaseYurophu naseMntla Melika. Ngokubanzi, ukuqala kwale ntshukumo kunokuthiwa kuqale ngeminyaka yoo-1880, kwaye eli gama ngokwalo laqala ukusetyenziswa ngo-1887, kwaye malunga nowe-1920 linokuthathwa njengeliphelileyo e-UK, nangona eli gama laqhubeka lisetyenziswa ngokungeyonyani kwizinto ezahlukeneyo ezidumileyo kuyilo. Lo mbutho, wasungulwa ngenxa yokunganeliseki kokwehla komgangatho wobugcisa bokuhombisa kunye neemeko ezenziwa phantsi kwazo ezo zinto,<ref name="king">{{Cite book|last=King|first=Brenda M.|title=Silk and Empire|date=2005|publisher=Manchester University Press|isbn=978-0-7190-6700-6}}</ref> le ntshukumo yachuma eYurophu naseMntla Melika phakathi kweminyaka yoo-1880 nowe-1920. Abanye bawubona njengengcambu ye-Modern Style, uhlobo lwaseBritane labonakalisa elo kamva laze labizwa ngokuba yiArt Nouveau movement. <ref>{{Cite web|date=4 August 2023|title=Arts and Crafts movement &#124; British and international movement|url=https://www.britannica.com/art/Arts-and-Crafts-movement|url-status=live|website=Encyclopedia Britannica}}</ref> Abanye bawuthatha njengomfanekiso we-Art Nouveau eNgilane. <ref>{{Cite web|last=Maingon|first=Claire|date=2018|title=L'Art Nouveau en trois minutes|url=https://www.beauxarts.com/grand-format/lart-nouveau-en-3-minutes/|website=Beaux Arts Magazine}}</ref> Kwakukho nabanye abacinga ukuba uBugcisa kunye neMisebenzi yezandla zichasene ne-Art Nouveau. <ref>{{Cite web|last=Férré|first=Benjamin|date=2015|title=L'inspiration Arts & Crafts|url=https://www.colineblot.fr/2015/05/benjamin-ferre-et-linspiration-arts-crafts/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20240917195709/http://www.colineblot.fr/2015/05/benjamin-ferre-et-linspiration-arts-crafts/|archive-date=17 September 2024|accessdate=6 March 2024|website=Coline Blot - Espace Saint-Cyprien, Toulouse}}</ref> I-Arts and Crafts ngokwenene yayigxeka i-Art Nouveau ngokusebenzisa kwayo izinto zoshishino ezifana nentsimbi. EJapan, yavela ngonyaka ka-1920 njengentshukumo yeMingei, ikhuthaza ubugcisa bemveli bokwenza izinto zezandla. Eli gama laqala ukusetyenziswa nguTJ Cobden-Sanderson kwintlanganiso ye- Arts and Crafts Exhibition Society ngonyaka ka-1887, <ref name="crawford">Alan Crawford, ''C. R. Ashbee: Architect, Designer & Romantic Socialist'', Yale University Press, 2005. {{ISBN|0-300-10939-3}}</ref> nangona imigaqo kunye nendlela eyalisekelwe kuyo yayisele iphuhliswa eNgilani ubuncinane bamashumi amabini eminyaka. Yaphefumlelwa ziingcinga zombhali-mbali uThomas Carlyle, umhlalutyi wezobugcisa uJohn Ruskin, kunye nomyili uWilliam Morris . <ref name="triggs">{{Cite book|last=Triggs|first=Oscar Lovell|url=https://archive.org/details/chaptersinhistor00trig|title=Chapters in the History of the Arts and Crafts Movement|publisher=Bohemia Guild of the Industrial Art League|year=1902}}</ref> EScotland, inxulunyaniswa nabantu ababalulekileyo abafana noCharles Rennie Mackintosh . <ref>{{Cite book|last=Sumpner|first=Dave|url=https://books.google.com/books?id=5cCMDwAAQBAJ&q=key+Rennie|title=My Revision Notes: Pearson Edexcel A Level Design and Technology (Product Design)|last2=Morrison|first2=Julia|date=28 February 2020|publisher=Hodder Education|isbn=978-1-5104-7422-2|language=en}}</ref> Iincwadi zikaViollet-le-Duc ezimalunga nendalo kunye nobugcisa beGothic nazo zidlala indima ebalulekileyo ubuhle bentshukumo yezoBugcisa kunye neMisebenzi yezandla. == Imvelaphi kunye neempembelelo == Intshukumo yezoBugcisa kunye Misebenzi yoBugcisa yavela kwimizamo yokuguqula uyilo kunye nemihombiso eBritane phakathi kwinkulungwane ye-19. Yayiyindlela yokusabela ngokuchasene nokuhla kwemigangatho okubonwayo ngabahlaziyi ababenxulumanisa noomatshini kunye nemveliso yefektri. Ukugxekwa klwabo lwaqiniswa zizinto abazibonayo kwiGreat Exhibition ka-1851, ababezijonga [[wiktionary:ornate|njengezihonjiswe]] kakhulu, ezenziwe ngumntu, kwaye zingazi kakuhle iimpawu zezinto ezisetyenzisiweyo. Isazi-mbali yobugcisa uNikolaus Pevsner ubhala ukuba imiboniso ibonise "ukungazi loo mfuneko isisiseko ekudaleni iipateni, ukuthembeka komphezulu", kunye nokubonisa "ubumdaka ngokweenkcukacha". <ref name="pevsner">Nikolaus Pevsner, ''Pioneers of Modern Design'', Yale University Press, 2005, {{ISBN|0-300-10571-1}}</ref> [[File:Kelmscott_Press_-_The_Nature_of_Gothic_by_John_Ruskin_(first_page).jpg|thumb| ''Isihloko sencwadi*The Nature of Gothic*'' umbhali nguJohn Ruskin, ze yashicilelwa nguWilliam Morris kwiKelmscott Press ngonyaka ka-1892 kwisetyenziswe uhlobo loonobumba Golden Type eyayiphefumlelwe ngumshicileli wenkulungwane ye-15 uNicolas Jenson . Esi sahluko sivela ''kwiThe Stones of Venice'' sasiluhlobo lwemanifesto yentshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yezandla.]] Uhlaziyo loyilo lwaqalisa ngabaququzeleli bomboniso uHenry Cole ngonyaka ka (1808–1882), uOwen Jones (1809–1874), uMatthew Digby Wyatt (1820–1877), kunye noRichard Redgrave (1804–1888), <ref>{{Cite web|title=V&A, "Wallpaper Design Reform"|url=https://www.vam.ac.uk/content/articles/w/wallpaper-design-reform/|url-status=live}}</ref> bonke abangazange basebenzise imihombiso egqithisileyo kunye nezinto ezingasebenziyo okanye ezenziwe kakubi. [ 12 ] Abaququzeleli "babengavumelani ekugxekeni imiboniso." [ 13 ] Umzekelo, u-Owen Jones wakhalaza ngelithi "umyili wezakhiwo, umlungisi wezinto zokuhombisa, umchasi wephepha, umluki, umshicileli we-calico, kunye nombumbi" bavelise "izinto ezintsha ngaphandle kobuhle, okanye ubuhle ngaphandle kobukrelekrele." [ 13 ] Kolu gxeko lweempahla ezenziweyo kwavela iimpapasho ezininzi ezazichaza oko ababhali babekugqala njengemigaqo echanekileyo yoyilo. ''Ingxelo eyongezelelekileyo kaRichard Redgrave malunga noYilo'' (1852) yahlalutya imigaqo yoyilo kunye nokuhombisa yaza yacela "ingqiqo engakumbi ekusebenziseni ukuhombisa." [ 12 ] Kwalendelwa ezinye iincwadi ezikoluhlobo, ezifana ne ''Industrial Arts of the Nineteenth Century'' kaWyatt (1853), i-Wissenschaft kaGottfried Semper '', i-Industrie und Kunst'' ("inzululwazi, Ishishini kunye noBugcisa") (1852), ''i-Analysis of Ornament'' kaRalph Wornum (1856), ''i-Manual of Design'' kaRedgrave (1876), kunye ''ne-Grammar of Ornament'' kaJones (1856). [ 12 ] Incwadi ethi ''Grammar of Ornament'' yabanefuthe elikhulu, yaze yasasazwa ngokubanzi njengembasa yabafundi kwaye yaphinda yashicilelwa ngokutsha izihlandlo ezilithoba ngaphambili ngonyaka ka -1910. [ 12 ] UJones wathi umhombiso "kufuneka ube semva kwento ehonjisiweyo", ukuba kufuneka kubekho "ukufaneleka komhombiso kwinto ehonjisiweyo", kwaye amaphepha odonga kunye neekhaphethi akufuneki zibe neepateni "ezibonisa nantoni na ngaphandle komgangatho okanye ulula". <ref>Quoted in Nikolaus Pevsner, ''Pioneers of Modern Design''</ref> Ilaphu okanye iphepha lodonga kwiMboniso eNkulu linokuhonjiswa ngemotif yendalo eyenziwe ukuba ibonakale iyinyani kangangoko. Ngelixa ababhali bekhuthaza imihombiso yendalo ethe tyaba nelula. URedgrave wagxininisa ukuba "isitayile" sifuna ukwakhiwa kwesandi ngaphambi kokuhombisa, kunye nokuqonda ngokufanelekileyo umgangatho wezinto ezisetyenzisiweyo. " ''Isixhobo esiluncedo'' kufuneka sibe phambili kunesihombiso." [ 15 ] Nangona kunjalo, abaguquli boyilo benkulungwane ye-19 abazange bafikelele kwinqanaba elifanayo nabo babeyinxalenye yentshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yezandla. Babegxile kakhulu ekuhombisa kunasekwakhiweni, babengenalo ulwazi oluphangaleleyo ngeendlela zokuvelisa,[15 ] kwaye abazange bagxeke iindlela zoshishino. Ngokwahlukileyo koko, intshukumo yoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa yayiyintshukumo yohlaziyo lwentlalo kanye njengoko yayiyeyohlaziyo loyilo, kwaye iinkokheli zayo eziphambili azizange zihlukanise ezi zinto zimbini. [[File:The_Grange,_Ramsgate_1.jpg|right|thumb| Indlu kaPugin ebizwa ngokuba yi- "The Grange" eRamsgate, uyakhiwe ngonyaka ka-1843. Isitayile sayo sokuvuselelwa kweGothic esilula, esilungelelaniswe nesakhiwo sasekhaya, sanceda ekwakheni uyilo lwentshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yezandla.]] Ezinye zeengcinga zale ntshukumo zazilindelwe ngu- Augustus Pugin (1812–1852), inkokeli kwi- Gothic Revival kwi-architecture . Umzekelo, wayekhuthaza inyaniso kwizinto eziphathekayo. Umzekelo, wayekhuthaza inyaniso kwizinto eziphathekayo, isakhiwo kunye nomsebenzi, njengoko benzayo abaculi bezobuGcisa kunye nezakhiwo <ref name="V&A">{{Cite web|title=Victoria and Albert Museum|url=http://www.vam.ac.uk/vastatic/microsites/british_galleries/bg_styles/Style09a/index.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120802095131/http://www.vam.ac.uk/vastatic/microsites/british_galleries/bg_styles/Style09a/index.html|archive-date=2 August 2012|accessdate=28 August 2010|publisher=Vam.ac.uk}}</ref> UPugin wachaza umkhwa wabagxeki bezentlalo wokuthelekisa iimpazamo zoluntu lwanamhlanje kunye namaXesha Aphakathi, <ref name="hill">Rosemary Hill, ''God's Architect: Pugin and the Building of Romantic Britain'', London: Allen Lane, 2007</ref> njengokukhula okukhulu kwezixeko kunye nokuphathwa kwamaxhwitha-ntamo, umkhwa owaba yinto eqhelekileyo kuRuskin, uMorris, kunye nentshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa. Incwadi yakhe ''ethi Contrasts'' (1836) idwebe imizekelo yezakhiwo zanamhlanje ezimbi kunye nocwangciso lwedolophu ngokuchaseneyo nemizekelo emihle yamaxesha aphakathi, kwaye umbhali-mbali wakhe uRosemary Hill uphawula ukuba "wafikelela kwizigqibo, phantse kancinci, malunga nokubaluleka kobugcisa kunye nesithethe kwizakhiwo zokwakha ukuba kuya kuthatha inkulungwane yonke kunye nemizamo edibeneyo kaRuskin noMorris ukuba basebenze ngokweenkcukacha." Uchaza ifenitshala eseleyo awayichazayo yesakhiwo ngo-1841, "izitulo ze-rush, iitafile ze-oki", "njengengaphakathi lezoBugcisa nezoBugcisa ebuntwaneni." <ref name="hill" /> Ifilosofi yezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa yafunyanwa kakhulu kuhlalutyo lukaJohn Ruskin lwentlalo, okwaphenjelelwe kakhulu ngumsebenzi kaThomas Carlyle . <ref>{{Cite book|last=Blakesley|first=Rosalind P.|url=https://archive.org/details/artscraftsmoveme0000blak|title=The arts and crafts movement|date=2006|publisher=Phaidon|isbn=978-0-7148-3849-6|publication-place=London|oclc=1147708297|url-access=registration}}</ref> URuskin wanxulumanisa impilo yokuziphatha neyentlalo yesizwe neempawu zoyilo lwaso kunye nohlobo lomsebenzi waso. URuskin wayecinga ukuba uhlobo lwemveliso eyenziwe ngoomatshini kunye nolwahlulo lwabasebenzi olwadalwa kwiNguquko yezeMizi-mveliso "luyimisebenzi yobukhoboka", kwaye wayecinga ukuba uluntu olusempilweni nolunesimilo lufuna abasebenzi abazimeleyo abayila izinto abazenzileyo. Wayekholelwa ukuba imisebenzi eyenziwe kwifektri "ayinyanisekanga," kwaye loo msebenzi wezandla kunye nobugcisa kudibanisa isidima nomsebenzi. <ref>{{Cite web|title=John Ruskin – Artist Philosopher Writer – Arts & Crafts Leader|url=http://www.arts-crafts.com/archive/jruskin.shtml|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20191218182444/http://www.arts-crafts.com/archive/jruskin.shtml|archive-date=18 December 2019|accessdate=16 March 2019|website=www.arts-crafts.com}}</ref> Kwicala lobugcisa, uRuskin waphenjelelwa ngumntu ababephila ngexesha elinye uViollet-le-Duc lowo wayefundisa izimvo zakhe kubo bonke abafundi bakhe. Kwincwadi eya kwenye kubafundi bakhe uRuskin ubhala athi: "Kukho incwadi enye kuphela yoyilo lwezakhiwo exabisekileyo kwaye equlethe yonke into ngokuchanekileyo, isichazi-magama sikaMonsieur Viollet-le-Duc. Wonke umyili wezakhiwo kufuneka afunde isiFrentshi". <ref>{{Cite web|last=Choay|first=Françoise|title=The Relations between Ruskin and Viollet-le-Duc or the Longevity of the Taken-for-Granted Ideas/ Frangoise CHOAY|url=https://arhitectura-1906.ro/en/2018/07/the-relations-between-ruskin-and-viollet-le-duc-or-the-longevity-of-the-taken-for-granted-ideas-frangoise-choay/|url-status=live|accessdate=2026-01-20|website=arhitectura-1906.ro|language=en}}</ref> Ngokutsho kwabanye, impembelelo kaRuskin kwizobuGcisa neMisebenzi yoBugcisa yathatyathelw’ indawo yileyo kaViollet-le-Duc ngo-1860. <ref>{{Cite book|last=Brock Kennedy|first=Travis|title=The great flaw in the man|date=2018|publisher=Columbia University NY.}}</ref> Abalandeli bakhe babekhetha indlela yokwenza izinto ngobuchule bezandla kunemveliso yemizi-mveliso kwaye babexhalabile ngokulahlekelwa zizakhono zemveli, kodwa babekhathazwa kakhulu yimiphumo yenkqubo yefektri kunangoomatshini ngokwabo. <ref name="sarsby">Jacqueline Sarsby" Alfred Powell: Idealism and Realism in the Cotswolds", ''Journal of Design History'', Vol. 10, No. 4, pp. 375–397.</ref> Iingcinga zika William Morris "yemisebenzi yezandla" yayikukusebenza ngaphandle kokwahlulwa kwabasebenzi kunokuba kusebenze ngaphandle koomatshini. UMorris wayeyithanda incwadi kaRuskin ethi ''The Seven Lamps of Architecture'' kunye ''nethi The Stones of Venice'' kwaye wayefunde ''iincwadi zikaModern Painters'', kodwa wayengayithandi indlela uRuskin awayeyincoma ngayo uJMW Turner kwaye imibhalo yakhe yobugcisa ibonisa ukungabi namdla kumzobo we-easel. Kwicala lakhe, uRuskin akazange avumelane ngokupheleleyo nengcamango eyaba yi-orthodoxy ye-Arts-and-Crafts, yokuba imihombiso mayibe tyaba kwaye ingamelanga iimo ezinemilinganiselo emithathu. [[File:William_Morris_age_53.jpg|thumb| UWilliam Morris, umyili kunye nengcali yengcinga eyaba nempembelelo enkulu kwintshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa yezandla.]] UWilliam Morris (1834–1896) wayengumntu ogqwesileyo kwicandelo loyilo lwenkulungwane ye-19 kwaye wayenempembelelo enkulu kwintshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa. Imbono yale ntshukumo malunga nobuhle nentlalo yavela kwiingcinga awayeziqulunqe kwiminyaka yoo-1850 kunye neBirmingham Set – iqela labafundi kwiYunivesithi yaseOxford kuquka uEdward Burne-Jones, abadibanisa uthando loncwadi lweRomantic kunye nokuzinikela ekuguquleni uluntu. [ 26 ] UJohn William Mackail uphawula ukuba, kwiSeti, " ''Ixesha elidlulileyo nelangoku'' likaCarlyle lalime ecaleni ''kwabaPainters banamhlanje'' [bakaRuskin] njengenyaniso ephefumlelweyo nepheleleyo." <ref>Mackail, J. W. (2011). ''The Life of William Morris''. New York: Dover Publications. p. 38. {{ISBN|978-0-486-28793-5}}.</ref> Imfundiso yexesha eliphakathi ''kaMorte d'Arthur'' kaMalory yamisela umgangatho wesitayile sabo sokuqala. [ 28 ] Ngokwamazwi kaBurne-Jones, babenenjongo "yokulwa imfazwe engcwele nxamnye neli xesha". [ 29 ] [[File:Philip_Webb's_Red_House_in_Upton.jpg|thumb| Indlu ebomvu kaWilliam Morris eBexleyheath, eyilwe nguPhilip Webb yaza yagqitywa ngonyaka ka-1860; yenye yezona zakhiwo zibalulekileyo zombutho wezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa <ref>{{Cite web|title=National Trust, Iconic Arts and Crafts home of William Morris|url=https://www.nationaltrust.org.uk/red-house#Overview|url-status=live}}</ref>]] UMorris waqala ukuzama izinto ezahlukeneyo zobugcisa ngokuyila ifenitshala kunye nezinto zangaphakathi. [ 31 ] Wayebandakanyeka ngokwakhe kwimveliso kunye noyilo, [ 31 ] eyayiluphawu lombutho wezobuGcisa kunye neMisebenzi yezandla. URuskin wayephikisa ngelithi ukwahlulwa kwesenzo soyilo lwengqondo kwisenzo sendalo esisetyenziswa ngesandla kwakuyonakalisa intlalo kunye nobuhle. UMorris waqhubeka nokuphuhlisa ingcinga, egxininisa ukuba akukho msebenzi ufanele wenziwe kwiindawo zakhe zokusebenzela ngaphambi kokuba azi kakuhle iindlela ezifanelekileyo kunye nezixhobo, esithi "ngaphandle komsebenzi womntu onesidima nowokudala abantu bayahlukana nobomi". [ 31 ] [[File:Morris_and_Company_Weaving_at_Merton_Abbey.jpg|thumb| Ishedi yokuluka efektri kaMorris & Co, iMerton Abbey Works, eyavulwa ngonyaka ka-1880.]] Ngonyaka ka-1861, uMorris waqala ukwenza ifenitshala kunye nezinto zokuhombisa ngorhwebo, elinganisa uyilo lwakhe kwiindlela zamandulo kwaye esebenzisa iifom eziqinileyo kunye nemibala eqinileyo. Iipateni zakhe zazisekelwe kwizityalo nezilwanyana, kwaye iimveliso zakhe zaziphefumlelwe zizithethe zomthonyama okanye zasekhaya zaseBritane. Ezinye zashiywa ngabom zingagqitywanga ukuze kuboniswe ubuhle bezinto zokwakha kunye nomsebenzi wegcisa, ngaloo ndlela kwakheka inkangeleko yasemaphandleni. UMorris wazama ukudibanisa zonke izinto zobugcisa ngaphakathi kokuhombisa ikhaya, egxininisa indalo kunye nokulula kwendlela yokwenza izinto. <ref>{{Cite web|date=2019|title=The Arts and Crafts Movement in America|url=https://www.metmuseum.org/toah/hd/acam/hd_acam.htm|url-status=live|accessdate=16 March 2019|website=The Metropolitan Museum of Art}}</ref> == Imigaqo yentlalo kunye noyilo. ==   Idolophu yaseBedford Park eseLondon, eyakhiwe kakhulu ngeminyaka yoo-1880 ukuya kunyaka ka-1890, inezindlu ezingamakhulu amathathu anamashumi amathandathu zesitayile soBugcisa noBugcisa kwaye yayikade idumile ngabahlali bayo be-Aesthetic . Izindlu ezininzi zokunceda abantu zakhiwe ngendlela yoBugcisa kunye neMisebenzi yoBugcisa, umzekelo, iWhiteley Village, eSurrey, eyakhiwe phakathi konyaka ka-1914 ukuyotsho kunyaka ka-1917, inezakhiwo ezingaphezu kwama-280, kunye neDyers Almshouses, eSussex, eyakhiwe phakathi kowe-1939 nowe-1971. ILetchworth Garden City, isixeko sokuqala segadi, yaphefumlelwa ziingcamango zobuGcisa neMisebenzi yoBugcisa. <ref name="maccarthy2014">Fiona MacCarthy, ''Anarchy and Beauty: William Morris and his Legacy 1860–1960'', London: National Portrait Gallery, 2014 {{ISBN|978 185514 484 2}}</ref> Izindlu zokuqala zayilwa nguBarry Parker noRaymond Unwin ngendlela yolwimi lwesintu eyayithandwa kakhulu yintshukumo kwaye idolophu yaziwa ngendlela yokuxhasa iingcinga eziphakameyo kunye nendlela yokuphila elula. Iworkshop yokwenza iimbadada yasekwa nguEdward Carpenter yasuka eYorkshire yaya eLetchworth Garden City kwaye intetho kaGeorge Orwell malunga "nabani na osela ijusi yeziqhamo, abathanda ukuhamba ze, onxiba iimbadada, abanomdla ogqithisileyo kwezesondo, oQuaker, othanda i-'Nyango lwendalo', abachasene nemfazwe kunye namalungu wentshukumo zamalungelo wabasetyhini base Ngilane" Ababehamba besiya kwindawo yama- Socialist kwisixeko sase Letchworth ayadume kakhulu. <ref>George Orwell, ''The Road to Wigan Pier''</ref> [[Uluhlu:Pages with unreviewed translations]] 1qfmjlxn6u92ken5q9hrg8ey9uemrgk 41845 41844 2026-09-09T11:20:57Z Abulele Jebese 14703 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1369461241|Arts and Crafts movement]]" 41845 wikitext text/x-wiki [[File:William_Morris_design_for_Trellis_wallpaper_1862.jpg|right|thumb| Uyilo lukaWilliam Morris lwephepha lodonga leTrellis, ngonyaka ka-1862]] '''Intshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa''' yayiyimbonakaliso yamazwe ngamazwe kubugcisa bokuhombisa nobobugcisa obuhle obaphuhliswa kwasekuqaleni nakwiZiqithi zaseBritane <ref name="grove">{{Cite book|last=Campbell|first=Gordon|title=The Grove Encyclopedia of Decorative Arts, Volume 1|publisher=Oxford University Press|year=2006|isbn=978-0-19-518948-3}}</ref> baza emva koko basasazeka kulo lonke [[UbuKumkani bamaBritane|uBukhosi baseBritane]] nakwezinye iindawo zaseYurophu naseMntla Melika. Ngokubanzi, ukuqala kwale ntshukumo kunokuthiwa kuqale ngeminyaka yoo-1880, kwaye eli gama ngokwalo laqala ukusetyenziswa ngo-1887, kwaye malunga nowe-1920 linokuthathwa njengeliphelileyo e-UK, nangona eli gama laqhubeka lisetyenziswa ngokungeyonyani kwizinto ezahlukeneyo ezidumileyo kuyilo. Lo mbutho, wasungulwa ngenxa yokunganeliseki kokwehla komgangatho wobugcisa bokuhombisa kunye neemeko ezenziwa phantsi kwazo ezo zinto,<ref name="king">{{Cite book|last=King|first=Brenda M.|title=Silk and Empire|date=2005|publisher=Manchester University Press|isbn=978-0-7190-6700-6}}</ref> le ntshukumo yachuma eYurophu naseMntla Melika phakathi kweminyaka yoo-1880 nowe-1920. Abanye bawubona njengengcambu ye-Modern Style, uhlobo lwaseBritane labonakalisa elo kamva laze labizwa ngokuba yiArt Nouveau movement. <ref>{{Cite web|date=4 August 2023|title=Arts and Crafts movement &#124; British and international movement|url=https://www.britannica.com/art/Arts-and-Crafts-movement|url-status=live|website=Encyclopedia Britannica}}</ref> Abanye bawuthatha njengomfanekiso we-Art Nouveau eNgilane. <ref>{{Cite web|last=Maingon|first=Claire|date=2018|title=L'Art Nouveau en trois minutes|url=https://www.beauxarts.com/grand-format/lart-nouveau-en-3-minutes/|website=Beaux Arts Magazine}}</ref> Kwakukho nabanye abacinga ukuba uBugcisa kunye neMisebenzi yezandla zichasene ne-Art Nouveau. <ref>{{Cite web|last=Férré|first=Benjamin|date=2015|title=L'inspiration Arts & Crafts|url=https://www.colineblot.fr/2015/05/benjamin-ferre-et-linspiration-arts-crafts/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20240917195709/http://www.colineblot.fr/2015/05/benjamin-ferre-et-linspiration-arts-crafts/|archive-date=17 September 2024|accessdate=6 March 2024|website=Coline Blot - Espace Saint-Cyprien, Toulouse}}</ref> I-Arts and Crafts ngokwenene yayigxeka i-Art Nouveau ngokusebenzisa kwayo izinto zoshishino ezifana nentsimbi. EJapan, yavela ngonyaka ka-1920 njengentshukumo yeMingei, ikhuthaza ubugcisa bemveli bokwenza izinto zezandla. Eli gama laqala ukusetyenziswa nguTJ Cobden-Sanderson kwintlanganiso ye- Arts and Crafts Exhibition Society ngonyaka ka-1887, <ref name="crawford">Alan Crawford, ''C. R. Ashbee: Architect, Designer & Romantic Socialist'', Yale University Press, 2005. {{ISBN|0-300-10939-3}}</ref> nangona imigaqo kunye nendlela eyalisekelwe kuyo yayisele iphuhliswa eNgilani ubuncinane bamashumi amabini eminyaka. Yaphefumlelwa ziingcinga zombhali-mbali uThomas Carlyle, umhlalutyi wezobugcisa uJohn Ruskin, kunye nomyili uWilliam Morris . <ref name="triggs">{{Cite book|last=Triggs|first=Oscar Lovell|url=https://archive.org/details/chaptersinhistor00trig|title=Chapters in the History of the Arts and Crafts Movement|publisher=Bohemia Guild of the Industrial Art League|year=1902}}</ref> EScotland, inxulunyaniswa nabantu ababalulekileyo abafana noCharles Rennie Mackintosh . <ref>{{Cite book|last=Sumpner|first=Dave|url=https://books.google.com/books?id=5cCMDwAAQBAJ&q=key+Rennie|title=My Revision Notes: Pearson Edexcel A Level Design and Technology (Product Design)|last2=Morrison|first2=Julia|date=28 February 2020|publisher=Hodder Education|isbn=978-1-5104-7422-2|language=en}}</ref> Iincwadi zikaViollet-le-Duc ezimalunga nendalo kunye nobugcisa beGothic nazo zidlala indima ebalulekileyo ubuhle bentshukumo yezoBugcisa kunye neMisebenzi yezandla. == Imvelaphi kunye neempembelelo == Intshukumo yezoBugcisa kunye Misebenzi yoBugcisa yavela kwimizamo yokuguqula uyilo kunye nemihombiso eBritane phakathi kwinkulungwane ye-19. Yayiyindlela yokusabela ngokuchasene nokuhla kwemigangatho okubonwayo ngabahlaziyi ababenxulumanisa noomatshini kunye nemveliso yefektri. Ukugxekwa klwabo lwaqiniswa zizinto abazibonayo kwiGreat Exhibition ka-1851, ababezijonga [[wiktionary:ornate|njengezihonjiswe]] kakhulu, ezenziwe ngumntu, kwaye zingazi kakuhle iimpawu zezinto ezisetyenzisiweyo. Isazi-mbali yobugcisa uNikolaus Pevsner ubhala ukuba imiboniso ibonise "ukungazi loo mfuneko isisiseko ekudaleni iipateni, ukuthembeka komphezulu", kunye nokubonisa "ubumdaka ngokweenkcukacha". <ref name="pevsner">Nikolaus Pevsner, ''Pioneers of Modern Design'', Yale University Press, 2005. {{ISBN|0-300-10571-1}}</ref> [[File:Kelmscott_Press_-_The_Nature_of_Gothic_by_John_Ruskin_(first_page).jpg|thumb| ''Isihloko sencwadi*The Nature of Gothic*'' umbhali nguJohn Ruskin, ze yashicilelwa nguWilliam Morris kwiKelmscott Press ngonyaka ka-1892 kwisetyenziswe uhlobo loonobumba Golden Type eyayiphefumlelwe ngumshicileli wenkulungwane ye-15 uNicolas Jenson . Esi sahluko sivela ''kwiThe Stones of Venice'' sasiluhlobo lwemanifesto yentshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yezandla.]] Uhlaziyo loyilo lwaqalisa ngabaququzeleli bomboniso uHenry Cole ngonyaka ka (1808–1882), uOwen Jones (1809–1874), uMatthew Digby Wyatt (1820–1877), kunye noRichard Redgrave (1804–1888), <ref>{{Cite web|title=V&A, "Wallpaper Design Reform"|url=https://www.vam.ac.uk/content/articles/w/wallpaper-design-reform/|url-status=live}}</ref> bonke abangazange basebenzise imihombiso egqithisileyo kunye nezinto ezingasebenziyo okanye ezenziwe kakubi. [ 12 ] Abaququzeleli "babengavumelani ekugxekeni imiboniso." [ 13 ] Umzekelo, u-Owen Jones wakhalaza ngelithi "umyili wezakhiwo, umlungisi wezinto zokuhombisa, umchasi wephepha, umluki, umshicileli we-calico, kunye nombumbi" bavelise "izinto ezintsha ngaphandle kobuhle, okanye ubuhle ngaphandle kobukrelekrele." [ 13 ] Kolu gxeko lweempahla ezenziweyo kwavela iimpapasho ezininzi ezazichaza oko ababhali babekugqala njengemigaqo echanekileyo yoyilo. ''Ingxelo eyongezelelekileyo kaRichard Redgrave malunga noYilo'' (1852) yahlalutya imigaqo yoyilo kunye nokuhombisa yaza yacela "ingqiqo engakumbi ekusebenziseni ukuhombisa." [ 12 ] Kwalendelwa ezinye iincwadi ezikoluhlobo, ezifana ne ''Industrial Arts of the Nineteenth Century'' kaWyatt (1853), i-Wissenschaft kaGottfried Semper '', i-Industrie und Kunst'' ("inzululwazi, Ishishini kunye noBugcisa") (1852), ''i-Analysis of Ornament'' kaRalph Wornum (1856), ''i-Manual of Design'' kaRedgrave (1876), kunye ''ne-Grammar of Ornament'' kaJones (1856). [ 12 ] Incwadi ethi ''Grammar of Ornament'' yabanefuthe elikhulu, yaze yasasazwa ngokubanzi njengembasa yabafundi kwaye yaphinda yashicilelwa ngokutsha izihlandlo ezilithoba ngaphambili ngonyaka ka -1910. [ 12 ] UJones wathi umhombiso "kufuneka ube semva kwento ehonjisiweyo", ukuba kufuneka kubekho "ukufaneleka komhombiso kwinto ehonjisiweyo", kwaye amaphepha odonga kunye neekhaphethi akufuneki zibe neepateni "ezibonisa nantoni na ngaphandle komgangatho okanye ulula". <ref>Quoted in Nikolaus Pevsner, ''Pioneers of Modern Design''</ref> Ilaphu okanye iphepha lodonga kwiMboniso eNkulu linokuhonjiswa ngemotif yendalo eyenziwe ukuba ibonakale iyinyani kangangoko. Ngelixa ababhali bekhuthaza imihombiso yendalo ethe tyaba nelula. URedgrave wagxininisa ukuba "isitayile" sifuna ukwakhiwa kwesandi ngaphambi kokuhombisa, kunye nokuqonda ngokufanelekileyo umgangatho wezinto ezisetyenzisiweyo. " ''Isixhobo esiluncedo'' kufuneka sibe phambili kunesihombiso." [ 15 ] Nangona kunjalo, abaguquli boyilo benkulungwane ye-19 abazange bafikelele kwinqanaba elifanayo nabo babeyinxalenye yentshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yezandla. Babegxile kakhulu ekuhombisa kunasekwakhiweni, babengenalo ulwazi oluphangaleleyo ngeendlela zokuvelisa,[15 ] kwaye abazange bagxeke iindlela zoshishino. Ngokwahlukileyo koko, intshukumo yoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa yayiyintshukumo yohlaziyo lwentlalo kanye njengoko yayiyeyohlaziyo loyilo, kwaye iinkokheli zayo eziphambili azizange zihlukanise ezi zinto zimbini. [[File:The_Grange,_Ramsgate_1.jpg|right|thumb| Indlu kaPugin ebizwa ngokuba yi- "The Grange" eRamsgate, uyakhiwe ngonyaka ka-1843. Isitayile sayo sokuvuselelwa kweGothic esilula, esilungelelaniswe nesakhiwo sasekhaya, sanceda ekwakheni uyilo lwentshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yezandla.]] Ezinye zeengcinga zale ntshukumo zazilindelwe ngu- Augustus Pugin (1812–1852), inkokeli kwi- Gothic Revival kwi-architecture . Umzekelo, wayekhuthaza inyaniso kwizinto eziphathekayo. Umzekelo, wayekhuthaza inyaniso kwizinto eziphathekayo, isakhiwo kunye nomsebenzi, njengoko benzayo abaculi bezobuGcisa kunye nezakhiwo <ref name="V&A">{{Cite web|title=Victoria and Albert Museum|url=http://www.vam.ac.uk/vastatic/microsites/british_galleries/bg_styles/Style09a/index.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120802095131/http://www.vam.ac.uk/vastatic/microsites/british_galleries/bg_styles/Style09a/index.html|archive-date=2 August 2012|accessdate=28 August 2010|publisher=Vam.ac.uk}}</ref> UPugin wachaza umkhwa wabagxeki bezentlalo wokuthelekisa iimpazamo zoluntu lwanamhlanje kunye namaXesha Aphakathi, <ref name="hill">Rosemary Hill, ''God's Architect: Pugin and the Building of Romantic Britain'', London: Allen Lane, 2007</ref> njengokukhula okukhulu kwezixeko kunye nokuphathwa kwamaxhwitha-ntamo, umkhwa owaba yinto eqhelekileyo kuRuskin, uMorris, kunye nentshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa. Incwadi yakhe ''ethi Contrasts'' (1836) idwebe imizekelo yezakhiwo zanamhlanje ezimbi kunye nocwangciso lwedolophu ngokuchaseneyo nemizekelo emihle yamaxesha aphakathi, kwaye umbhali-mbali wakhe uRosemary Hill uphawula ukuba "wafikelela kwizigqibo, phantse kancinci, malunga nokubaluleka kobugcisa kunye nesithethe kwizakhiwo zokwakha ukuba kuya kuthatha inkulungwane yonke kunye nemizamo edibeneyo kaRuskin noMorris ukuba basebenze ngokweenkcukacha." Uchaza ifenitshala eseleyo awayichazayo yesakhiwo ngo-1841, "izitulo ze-rush, iitafile ze-oki", "njengengaphakathi lezoBugcisa nezoBugcisa ebuntwaneni." <ref name="hill" /> Ifilosofi yezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa yafunyanwa kakhulu kuhlalutyo lukaJohn Ruskin lwentlalo, okwaphenjelelwe kakhulu ngumsebenzi kaThomas Carlyle . <ref>{{Cite book|last=Blakesley|first=Rosalind P.|url=https://archive.org/details/artscraftsmoveme0000blak|title=The arts and crafts movement|date=2006|publisher=Phaidon|isbn=978-0-7148-3849-6|publication-place=London|oclc=1147708297|url-access=registration}}</ref> URuskin wanxulumanisa impilo yokuziphatha neyentlalo yesizwe neempawu zoyilo lwaso kunye nohlobo lomsebenzi waso. URuskin wayecinga ukuba uhlobo lwemveliso eyenziwe ngoomatshini kunye nolwahlulo lwabasebenzi olwadalwa kwiNguquko yezeMizi-mveliso "luyimisebenzi yobukhoboka", kwaye wayecinga ukuba uluntu olusempilweni nolunesimilo lufuna abasebenzi abazimeleyo abayila izinto abazenzileyo. Wayekholelwa ukuba imisebenzi eyenziwe kwifektri "ayinyanisekanga," kwaye loo msebenzi wezandla kunye nobugcisa kudibanisa isidima nomsebenzi. <ref>{{Cite web|title=John Ruskin – Artist Philosopher Writer – Arts & Crafts Leader|url=http://www.arts-crafts.com/archive/jruskin.shtml|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20191218182444/http://www.arts-crafts.com/archive/jruskin.shtml|archive-date=18 December 2019|accessdate=16 March 2019|website=www.arts-crafts.com}}</ref> Kwicala lobugcisa, uRuskin waphenjelelwa ngumntu ababephila ngexesha elinye uViollet-le-Duc lowo wayefundisa izimvo zakhe kubo bonke abafundi bakhe. Kwincwadi eya kwenye kubafundi bakhe uRuskin ubhala athi: "Kukho incwadi enye kuphela yoyilo lwezakhiwo exabisekileyo kwaye equlethe yonke into ngokuchanekileyo, isichazi-magama sikaMonsieur Viollet-le-Duc. Wonke umyili wezakhiwo kufuneka afunde isiFrentshi". <ref>{{Cite web|last=Choay|first=Françoise|title=The Relations between Ruskin and Viollet-le-Duc or the Longevity of the Taken-for-Granted Ideas/ Frangoise CHOAY|url=https://arhitectura-1906.ro/en/2018/07/the-relations-between-ruskin-and-viollet-le-duc-or-the-longevity-of-the-taken-for-granted-ideas-frangoise-choay/|url-status=live|accessdate=2026-01-20|website=arhitectura-1906.ro|language=en}}</ref> Ngokutsho kwabanye, impembelelo kaRuskin kwizobuGcisa neMisebenzi yoBugcisa yathatyathelw’ indawo yileyo kaViollet-le-Duc ngo-1860. <ref>{{Cite book|last=Brock Kennedy|first=Travis|title=The great flaw in the man|date=2018|publisher=Columbia University NY.}}</ref> Abalandeli bakhe babekhetha indlela yokwenza izinto ngobuchule bezandla kunemveliso yemizi-mveliso kwaye babexhalabile ngokulahlekelwa zizakhono zemveli, kodwa babekhathazwa kakhulu yimiphumo yenkqubo yefektri kunangoomatshini ngokwabo. <ref name="sarsby">Jacqueline Sarsby" Alfred Powell: Idealism and Realism in the Cotswolds", ''Journal of Design History'', Vol. 10, No. 4, pp. 375–397.</ref> Iingcinga zika William Morris "yemisebenzi yezandla" yayikukusebenza ngaphandle kokwahlulwa kwabasebenzi kunokuba kusebenze ngaphandle koomatshini. UMorris wayeyithanda incwadi kaRuskin ethi ''The Seven Lamps of Architecture'' kunye ''nethi The Stones of Venice'' kwaye wayefunde ''iincwadi zikaModern Painters'', kodwa wayengayithandi indlela uRuskin awayeyincoma ngayo uJMW Turner kwaye imibhalo yakhe yobugcisa ibonisa ukungabi namdla kumzobo we-easel. Kwicala lakhe, uRuskin akazange avumelane ngokupheleleyo nengcamango eyaba yi-orthodoxy ye-Arts-and-Crafts, yokuba imihombiso mayibe tyaba kwaye ingamelanga iimo ezinemilinganiselo emithathu. [[File:William_Morris_age_53.jpg|thumb| UWilliam Morris, umyili kunye nengcali yengcinga eyaba nempembelelo enkulu kwintshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa yezandla.]] UWilliam Morris (1834–1896) wayengumntu ogqwesileyo kwicandelo loyilo lwenkulungwane ye-19 kwaye wayenempembelelo enkulu kwintshukumo yezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa. Imbono yale ntshukumo malunga nobuhle nentlalo yavela kwiingcinga awayeziqulunqe kwiminyaka yoo-1850 kunye neBirmingham Set – iqela labafundi kwiYunivesithi yaseOxford kuquka uEdward Burne-Jones, abadibanisa uthando loncwadi lweRomantic kunye nokuzinikela ekuguquleni uluntu. [ 26 ] UJohn William Mackail uphawula ukuba, kwiSeti, " ''Ixesha elidlulileyo nelangoku'' likaCarlyle lalime ecaleni ''kwabaPainters banamhlanje'' [bakaRuskin] njengenyaniso ephefumlelweyo nepheleleyo." <ref>Mackail, J. W. (2011). ''The Life of William Morris''. New York: Dover Publications. p. 38. {{ISBN|978-0-486-28793-5}}.</ref> Imfundiso yexesha eliphakathi ''kaMorte d'Arthur'' kaMalory yamisela umgangatho wesitayile sabo sokuqala. [ 28 ] Ngokwamazwi kaBurne-Jones, babenenjongo "yokulwa imfazwe engcwele nxamnye neli xesha". [ 29 ] [[File:Philip_Webb's_Red_House_in_Upton.jpg|thumb| Indlu ebomvu kaWilliam Morris eBexleyheath, eyilwe nguPhilip Webb yaza yagqitywa ngonyaka ka-1860; yenye yezona zakhiwo zibalulekileyo zombutho wezoBugcisa neMisebenzi yoBugcisa <ref>{{Cite web|title=National Trust, Iconic Arts and Crafts home of William Morris|url=https://www.nationaltrust.org.uk/red-house#Overview|url-status=live}}</ref>]] UMorris waqala ukuzama izinto ezahlukeneyo zobugcisa ngokuyila ifenitshala kunye nezinto zangaphakathi. [ 31 ] Wayebandakanyeka ngokwakhe kwimveliso kunye noyilo, [ 31 ] eyayiluphawu lombutho wezobuGcisa kunye neMisebenzi yezandla. URuskin wayephikisa ngelithi ukwahlulwa kwesenzo soyilo lwengqondo kwisenzo sendalo esisetyenziswa ngesandla kwakuyonakalisa intlalo kunye nobuhle. UMorris waqhubeka nokuphuhlisa ingcinga, egxininisa ukuba akukho msebenzi ufanele wenziwe kwiindawo zakhe zokusebenzela ngaphambi kokuba azi kakuhle iindlela ezifanelekileyo kunye nezixhobo, esithi "ngaphandle komsebenzi womntu onesidima nowokudala abantu bayahlukana nobomi". [ 31 ] [[File:Morris_and_Company_Weaving_at_Merton_Abbey.jpg|thumb| Ishedi yokuluka efektri kaMorris & Co, iMerton Abbey Works, eyavulwa ngonyaka ka-1880.]] Ngonyaka ka-1861, uMorris waqala ukwenza ifenitshala kunye nezinto zokuhombisa ngorhwebo, elinganisa uyilo lwakhe kwiindlela zamandulo kwaye esebenzisa iifom eziqinileyo kunye nemibala eqinileyo. Iipateni zakhe zazisekelwe kwizityalo nezilwanyana, kwaye iimveliso zakhe zaziphefumlelwe zizithethe zomthonyama okanye zasekhaya zaseBritane. Ezinye zashiywa ngabom zingagqitywanga ukuze kuboniswe ubuhle bezinto zokwakha kunye nomsebenzi wegcisa, ngaloo ndlela kwakheka inkangeleko yasemaphandleni. UMorris wazama ukudibanisa zonke izinto zobugcisa ngaphakathi kokuhombisa ikhaya, egxininisa indalo kunye nokulula kwendlela yokwenza izinto. <ref>{{Cite web|date=2019|title=The Arts and Crafts Movement in America|url=https://www.metmuseum.org/toah/hd/acam/hd_acam.htm|url-status=live|accessdate=16 March 2019|website=The Metropolitan Museum of Art}}</ref> == Imigaqo yentlalo kunye noyilo. ==   UWilliam Morris uchubelane ngengcaciso kaRuskin ngoluntu lwemizi-mveliso kwaye ngaxa lithile wahlasela umzi-mveliso wanamhlanje, ukusetyenziswa koomatshini, ukwahlulwahlulwa kwabasebenzi, ubungxowankulu kunye nokulahleka kweendlela zobugcisa zemveli. Kodwa indlela awayejonga ngayo oomatshini yayingaguquguquki. Wathi ngaminazana ithile ukuveliswa koomatshini “kwakukubi ngokupheleleyo”, <ref name="pevsner" /> kodwa ngamanye amaxesha, wayezimisele ukunika umsebenzi kubavelisi ababekwazi ukuhlangabezana nemigangatho yakhe ngoncedo loomatshini. <ref>Graeme Shankland, "William Morris – Designer", in Asa Briggs (ed.) ''William Morris: Selected Writings and Designs'', Harmondsworth: Penguin, 1980 {{ISBN|0-14-020521-7}}</ref> UMorris uthe "kuluntu lokwenyani", apho kungenziwanga izinto zodidi okanye inkunkuma engabizi kakhulu, oomatshini banokuphuculwa kwaye basetyenziswe ukunciphisa iiyure zomsebenzi. <ref>William Morris, "Useful Work versus Useless Toil", in Asa Briggs (ed.) ''William Morris: Selected Writings and Designs'', Harmondsworth: Penguin, 1980 {{ISBN|0-14-020521-7}}</ref> Isazi-mbali yenkcubeko uFiona McCarthy uthe ngoMorris "ngokungafaniyo nabantu ababelandela emva kwexesha njengoGandhi, UWilliam Morris wayengenazo izizathu ezivakalayo zokusetyenziswa koomatshini logama nje oomatshini bevelisa umgangatho awufunayo." [ 36 ] UMorris wagxininisa ukuba lo mzobi kufuneka abe ngumzobi-umyili osebenza ngezandla <ref name="pevsner" /> kwaye wayekhuthaza uluntu lwabantu abanobuchule abakhululekileyo, njengoko wayekholelwa ukuba belukho ngexesha leMinyaka Ephakathi. "Ngenxa yokuba iingcibi zaziyonwabela umsebenzi wazo", wabhala, "iXesha Eliphakathi yayilixesha lobukhulu kubugcisa babantu abaqhelekileyo. ... Ubuncwane obukwiimyuziyam zethu ngoku zizixhobo eziqhelekileyo ezisetyenziswa kwiintsapho zelo xesha, xa amakhulu eecawa zamandulo&nbsp;- nganye nganye ngumsebenzi wobugcisa, zakhiwe ngabalimi abangenalwazi. <ref name="mingei">Elisabeth Frolet, Nick Pearce, Soetsu Yanagi and Sori Yanagi, ''Mingei: The Living Tradition in Japanese Arts'', Japan Folk Crafts Museum/Glasgow Museums, Japan: Kodashani International, 1991.</ref> Ubugcisa bamandulo babungumzekelo woyilo oluninzi lwezobuGcisa neMisebenzi yoBugcisa, kwaye ubomi bamandulo, uncwadi kunye nezakhiwo zaphuculwa yintshukumo. Idolophu yaseBedford Park eseLondon, eyakhiwe kakhulu ngeminyaka yoo-1880 ukuya kunyaka ka-1890, inezindlu ezingamakhulu amathathu anamashumi amathandathu zesitayile soBugcisa noBugcisa kwaye yayikade idumile ngabahlali bayo be-Aesthetic . Izindlu ezininzi zokunceda abantu zakhiwe ngendlela yoBugcisa kunye neMisebenzi yoBugcisa, umzekelo, iWhiteley Village, eSurrey, eyakhiwe phakathi konyaka ka-1914 ukuyotsho kunyaka ka-1917, inezakhiwo ezingaphezu kwama-280, kunye neDyers Almshouses, eSussex, eyakhiwe phakathi kowe-1939 nowe-1971. ILetchworth Garden City, isixeko sokuqala segadi, yaphefumlelwa ziingcamango zobuGcisa neMisebenzi yoBugcisa. <ref name="maccarthy2014">Fiona MacCarthy, ''Anarchy and Beauty: William Morris and his Legacy 1860–1960'', London: National Portrait Gallery, 2014 {{ISBN|978 185514 484 2}}</ref> Izindlu zokuqala zayilwa nguBarry Parker noRaymond Unwin ngendlela yolwimi lwesintu eyayithandwa kakhulu yintshukumo kwaye idolophu yaziwa ngendlela yokuxhasa iingcinga eziphakameyo kunye nendlela yokuphila elula. Iworkshop yokwenza iimbadada yasekwa nguEdward Carpenter yasuka eYorkshire yaya eLetchworth Garden City kwaye intetho kaGeorge Orwell malunga "nabani na osela ijusi yeziqhamo, abathanda ukuhamba ze, onxiba iimbadada, abanomdla ogqithisileyo kwezesondo, oQuaker, othanda i-'Nyango lwendalo', abachasene nemfazwe kunye namalungu wentshukumo zamalungelo wabasetyhini base Ngilane" Ababehamba besiya kwindawo yama- Socialist kwisixeko sase Letchworth ayadume kakhulu. <ref>George Orwell, ''The Road to Wigan Pier''</ref> [[Uluhlu:Pages with unreviewed translations]] kk2vl3ho7fderdnlg0noz3461r2satg Inzila 0 9286 41779 41764 2026-09-08T12:27:52Z 88Simthe 16531 Ndangeze umhlathi. 41779 wikitext text/x-wiki '''Inzila''' yinkqubo ebalulekileyo ekumele ilandelwe kusakuba kukho umntu oswelekileyo kwikhaya okanye ilali leyo ahlala kuyo. Xa kuthe kwawa umhlali kwingigqi leyo, kuyazilwa, kuthiwe cwaka. Abo bebehlakula babeka amagaba abo, baphume egadini, nabo bebephethu imihlakulo bayibeka phantsi baze bathozame, banike imbeko. Eli lixesha elibalulekile nelihlonitshwa kakhulu, kude kufike umhla lowo, kuya kutyalwa ngawo lowo uthe wandulela<ref>{{Cite web|date=2023-02-09|title=Isiko Lokuzila: the custom of mourning - Amathole Museum|url=https://museum.za.net/isiko-lokuzila-the-custom-of-mourning/|language=en-US|access-date=2026-09-08}}</ref>. Inzila ke ayipheli apho iyaqhubeka naxa sele kutyalwe lowo ungasekhoyo. Ngaphambili amabhinqa ebephendulela iimpahla zawo, ukubonisa ukuba akwixesha lenzila. Ekuhambeni kweminya nokutshintsha kwamaxasha amabhinqa anxiba [[imibhaco]]. Iimpahla ziyashiyana kwaye ngenxa yenkolo ybuKrestu kunsitywa iimpahla ezahlukeneyo, kwaye oko kwenziwa ngamabhinqa<ref>{{Cite web|last=African|first=Being|title=Death and Funerals in Xhosa Culture|url=https://beingafrican.org/culture-panel/death-and-funerals-in-xhosa-culture/|accessdate=2026-09-08|website=BeingAfrican|language=en}}</ref>. Ukunti amadoda nawo anazo izinto tkumele ukuba ayazenza okanye angazenzi ukubonisa nokuthobela eli xesha lenzila. Oko kukuba bachebe entloko, okanye bangabi naqhosha oku kusenzelwa ukuba babe ngabantu abakhethekileyo<ref>{{Cite web|date=2021-10-21|title=Zulu and Xhosa Funeral Traditions in South Africa|url=https://myend.com/country/south-africa/|accessdate=2026-09-08|website=Myend|language=en-US}}</ref>, nabanesikhumbuzo semeko leyo baphantsi kwayo. '''Injongo''' Xa kuzilwa kukho izinto ezithi zicwezelwe ngabo bazilileyo. Ncakasana, utywala, icuba, ubisi nokutsib' iziko phakathi kwezinye izinto<ref>{{Cite web|date=2023-02-09|title=Isiko Lokuzila: the custom of mourning - Amathole Museum|url=https://museum.za.net/isiko-lokuzila-the-custom-of-mourning/|accessdate=2026-09-08|language=en-US}}</ref>. Zikwaninzi izinto ezizilelwayo kwaNtu, ezo zifana nemisebenzi yesiNtu ekungabalwa kuyo imfukamo, intwaso, ulwaluko, intonjane<ref>{{Cite web|date=2023-02-09|title=Isiko Lokuzila: the custom of mourning - Amathole Museum|url=https://museum.za.net/isiko-lokuzila-the-custom-of-mourning/|accessdate=2026-09-08|language=en-US}}</ref> njalo njalo. Le nzila iceda kakhulu ukukhumbuza lowo ushiyweyo ukuba akhumbule, imeko aphantsi kwayo. kukucwezela izinto ebekumele uyazenza ngokushiyana kweengigqi utywala nezinye izinto ziyacwezelwa == Imithombo esetyenzisiweyo == <references /> [[Uluhlu:Inkolo]] [[Uluhlu:Abantu bakwaXhosa]] ka5aiq6tsh3k2k4l7d05vjrvkf02s2m 41781 41779 2026-09-08T12:33:44Z 88Simthe 16531 isihlokwana 41781 wikitext text/x-wiki '''Inzila''' yinkqubo ebalulekileyo ekumele ilandelwe kusakuba kukho umntu oswelekileyo kwikhaya okanye ilali leyo ahlala kuyo. Xa kuthe kwawa umhlali kwingigqi leyo, kuyazilwa, kuthiwe cwaka. Abo bebehlakula babeka amagaba abo, baphume egadini, nabo bebephethu imihlakulo bayibeka phantsi baze bathozame, banike imbeko. Eli lixesha elibalulekile nelihlonitshwa kakhulu, kude kufike umhla lowo, kuya kutyalwa ngawo lowo uthe wandulela<ref>{{Cite web|date=2023-02-09|title=Isiko Lokuzila: the custom of mourning - Amathole Museum|url=https://museum.za.net/isiko-lokuzila-the-custom-of-mourning/|language=en-US|access-date=2026-09-08}}</ref>. Inzila ke ayipheli apho iyaqhubeka naxa sele kutyalwe lowo ungasekhoyo. Ngaphambili amabhinqa ebephendulela iimpahla zawo, ukubonisa ukuba akwixesha lenzila. Ekuhambeni kweminya nokutshintsha kwamaxasha amabhinqa anxiba [[imibhaco]]. Iimpahla ziyashiyana kwaye ngenxa yenkolo ybuKrestu kunsitywa iimpahla ezahlukeneyo, kwaye oko kwenziwa ngamabhinqa<ref>{{Cite web|last=African|first=Being|title=Death and Funerals in Xhosa Culture|url=https://beingafrican.org/culture-panel/death-and-funerals-in-xhosa-culture/|accessdate=2026-09-08|website=BeingAfrican|language=en}}</ref>. Ukunti amadoda nawo anazo izinto tkumele ukuba ayazenza okanye angazenzi ukubonisa nokuthobela eli xesha lenzila. Oko kukuba bachebe entloko, okanye bangabi naqhosha oku kusenzelwa ukuba babe ngabantu abakhethekileyo<ref>{{Cite web|date=2021-10-21|title=Zulu and Xhosa Funeral Traditions in South Africa|url=https://myend.com/country/south-africa/|accessdate=2026-09-08|website=Myend|language=en-US}}</ref>, nabanesikhumbuzo semeko leyo baphantsi kwayo. == '''Injongo''' == Xa kuzilwa kukho izinto ezithi zicwezelwe ngabo bazilileyo. Ncakasana, utywala, icuba, ubisi nokutsib' iziko phakathi kwezinye izinto<ref>{{Cite web|date=2023-02-09|title=Isiko Lokuzila: the custom of mourning - Amathole Museum|url=https://museum.za.net/isiko-lokuzila-the-custom-of-mourning/|accessdate=2026-09-08|language=en-US}}</ref>. Zikwaninzi izinto ezizilelwayo kwaNtu, ezo zifana nemisebenzi yesiNtu ekungabalwa kuyo imfukamo, intwaso, ulwaluko, intonjane<ref>{{Cite web|date=2023-02-09|title=Isiko Lokuzila: the custom of mourning - Amathole Museum|url=https://museum.za.net/isiko-lokuzila-the-custom-of-mourning/|accessdate=2026-09-08|language=en-US}}</ref> njalo njalo. Le nzila iceda kakhulu ukukhumbuza lowo ushiyweyo ukuba akhumbule, imeko aphantsi kwayo. kukucwezela izinto ebekumele uyazenza ngokushiyana kweengigqi utywala nezinye izinto ziyacwezelwa == Imithombo esetyenzisiweyo == <references /> [[Uluhlu:Inkolo]] [[Uluhlu:Abantu bakwaXhosa]] k2h82txhxrrpkf23d9qbnatjgm66mu8 Isidudu sama xhosa 0 9287 41797 41751 2026-09-08T13:03:04Z Okwikho 16530 41797 wikitext text/x-wiki [[Ngokweenkcukacha:Meilie Meal.jpg|thumb|Isidudu samaXhosa]] = Isidudu = '''Isidudu''' sakwaXhosa sisidlo sakusasa esiphekwa eziko esinesondlo kakhulu.<ref>{{Cite web|last=|title=White Star Super Maize Meal|url=https://whitestar.africa/products/white-star-super-maize-meal/|archive-url=https://web.archive.org/web/20250717000942/https://whitestar.africa/products/white-star-super-maize-meal/|archive-date=17 July 2025|website=White Star|language=|access-date=14 February 2026}}</ref>Isidudu yipapa eyenziwe ngomgubo osuka emboneni owomiswa phandle waze wangqushwa.<ref name="Herbst">Herbst, Sharon, ''Food Lover's Companion'', Third Edition, Pg. 165, Barrons Educational Series Inc, 2001</ref> KwaXhosa isidudu siyadutyelwa size sigalelwe kunopotyi onamanzi ashushu, ujiya kwaso siyophulwa siphakwe kwizitya zenemele.Ndizotyatyadula nzulu ngokubaluleka negalelo lesidudu kubantu bakwaXhosa. == Yintoni Isidudu? == Isidudu yipapa eyenziwa ngombhona olinywe egadini owomisisiweyo waze wangqushwa.<ref name="Sellick 2010 p. 330">{{cite book|last=Sellick|first=W.|url=https://books.google.com/books?id=seX5e48GbpoC&pg=PA330|title=The Imperial African Cookery Book: Recipes from English-speaking Africa|publisher=Jeppestown Press|year=2010|isbn=978-0-9553936-8-6|page=330}}</ref>Kudutyelwa [[umgubo]] aze agalelwe kunopotyi onamanzi ashushu siphekwa ixesha elingangemizuzu engamashumi amathathu.<ref name="Mwakikagile 2008 p. 186">{{cite book|last=Mwakikagile|first=G.|url=https://books.google.com/books?id=7kn7S2O2vRMC&pg=PA186|title=South Africa and Its People|publisher=New Africa Press|year=2008|isbn=978-0-9814258-3-2|page=186}}</ref> Ujiya kwaso siyophulwa siphakwe kwizitya zenemele.Ukusenza mnandi ke ufake iswekile nebhotolo okanye kufakwe [[amanzi]] elamuni.UngasiQholanga isidudu wawukwazi usenza ngomlumiso osuka emakrewini athe abekwa aze asetyeniswa ngosuku olulandelayo, umlumiso akadingi uqholwa ubamuncu ngokwawo lonto yenza isidudu sibemnandi.Wonke umntu kwaXhosa mandulo wayengaphumi endlini engatyanga isidudu njengesidlo esinezakha mzimba nesondlo kakhulu.Ixesha lotya isidudu kwaXhosa ayiloxesha lotya kuphela kodwa lelothetha wonke umntu achaze ulele njani uphuphe ntoni yonke lento yenzeka ekuseni. == Enye indima edlalwa sisidudu == Isidudu sisidlo esibalulekileyo kwaXhosa ngoba mandulo abantwana abancinci babekhuliswa ngaso kwaye kukholeleka uba sesona sidlo sigcina amajoni omzimba esemandleni, isidudu sasidityaniswa nebisi lebele siyeke uqina zesi galelwe kwibhotile yosana lincance,oku kwenzeke ade umtwana akwazi ukutya izinto eziqinileyo ezifana netapile ezicujiweyo.Siyakwazi nophekwa silungiselelwa uba umtwana asincance ngaphandle kofaka ubisi lwebele.Isidudu sisidlo esingaboliyo othi ukwazi usipheka zesi hlale intsuku ezintathu umane usifudumeza lonto yayithintela ukungamoshi ngokutya nogcina umbona kangangexesha elidana. Isidudu sasinceda nasekutyiseni abantwana amayeza afana nezicakathi ngoba abazali babefaka isicakathi kuso aze umtana atye ngalondlela wayencedakala engakhala alile okanye ave incasa embi yesicakathi. Naxa abantwana nabantu begula bengakwazi [[ukutya]] isidudu sasidlala indima yamakrewu kwaye sasiseleka ungahlafunanga aze lowo ugulayo abenamandla Isidudu awusityi njenge papa yakusasa kuphela kwaXhosa, kodwa uyakwazi ukwenza amakrewu ngaso aselwe emva kwedinara, oku ukwenza ngokuthi upheke isidudu usipholise ugalele icephe leNgqolowa ecoliweyo neswekile usigcubhe singabinezigaqa usigalele kwipheyile sibile, kusasa sizobe silungele uselwa.Isidudu esishekileyo sibizwa ngomlumiso othi ukwazi ukumsebenzisa xa ufuna ukwenza esinye isidudu sibesininzi. Mandulo umkhukhu wawugqunywa ngebhokisi ezincanyathiselwa kwangesidudu ingakumbi eseNgqolowa ecoliweyo, oku ukwenza ngokupheka isidudu siphole sithi sisemanzi siqatywe emva incamathele ibhokisi kubekuhle. Oku kuveza ukuba isIdudu awisityi ngokuthi usenze ngombona kuphela . == Imithombo esetyenzisiweyo == <references /> [[Uluhlu:Ipapa yakwaXhosa]] e00scy6bjruuzs7ym9n2xni6urp38bt Ikhala 0 9288 41772 41762 2026-09-08T12:13:52Z Ano Miller 16528 41772 wikitext text/x-wiki [[Ngokweenkcukacha:Aloe arborescens 01.JPG|thumb|196x196px|Ikhala edotyeni]] '''Ikhala''' sisityalo esikhula emaweni okanye emadotyeni, ingakumbi kwiindawo ezishushu ne zomileyo zase[[Mpuma-Koloni|Mpuma Koloni]] naseNtshona Koloni. Linamagqabi ashinyeneyo aluhlaza, anameva ecaleni kwaye ajonge phezulu kwaye linegquba elide eligqunywe ngamagqabi omileyo.<ref name="Yates">Yates A. (2002) ''Yates Garden Guide''. Harper Collins Australia</ref> Lidume kakhulu ngencindi yalo ekrakrayo esetyenziswa ngengeyeza lokunyanga isisu kwakunye nokunyanga amantshonsho xa egulayo (enentshulube). Liyafana nomaweni kuba lithanda ukukhula ematyeni. Ikhala xa ulijongile indawo efana nomhlaba, kwaye abantu abaninzi bavamise ukusibhidanisa esisibini ngengamawele. Umhlaba wona usetyenziswa ngabantu xa befuna ukwenza igwada(snif) okanye intsu. Umhlaba unamagqabii abomvu kwaye naye unameva ahlabayo kanje ngekhala. Uyakuthi akoma umhlaba ubase ngawo umlilo uza kuvutha njengenkuni. Bayakwazi nokusebenzisa ikhala xa bebiya iyadi kuba ebusuka incidi isokolo ikhona, lonto inceda ukuba umlilo wasebusika anganwenwi angene eziyadini zabantu. Abantu bexesha lakudala balixabisile kakhulu ikhala ngoba linceda ngento yonke. Lithomalalisa intlungu xa enenxeba elincinci. Ikhala likhula kakhulu kwinyanga uJulayi, kwaye lonyanga ibizwa ngokuba yeyekhala ngoba ikhala lixhaphakile kakhulu. Ngo-Julayi kushushu kwaye akukho mvula, komile ikhala liyayithanda indawo eyomileyo neshushu. [[Ngokweenkcukacha:Ikhala 1.jpg|thumb|157x157px|Umhlaba uzimele]] == Umsebenzi walo == * Ukhathalelo lolusu: Abantu bathatha incindi ecacileyo ephuma ngaphakthi emagqabini ukuthambisa ukutsha lilanga, amanxeba amancinci, kunye nolusu olomileyo (amashubaba). * Uncedo lwesisu: Amayeza athile akwaNtu asebenzisa lencindi ityheli ephuma kwikhala njengeyeza lokukhulula ukuqhinwa khona ukuze umntu atyatyaze. * Iimveliso: Inkampani zongeza isicatshulwa sekhala kwiimveliso zokuthambisa, iiloshini, iisepha, kunye neziselo ezithile.<ref name="Reynolds">Reynolds, Tom (Ed.) (2004) ''Aloes: The genus Aloe (Medicinal and Aromatic Plants - Industrial Profiles''. CRC Press. {{ISBN|978-0415306720}}</ref> * Uncedo kwizilwanyane: Liyathathwa linqunqwe, lifakwe esityeni ligalelwe amanzi iinkukhu kunye namantshantsho zisele. == Ukhathalelo lwesityalo == Uyakwazi nokusikhulisa endlini okanye eyadini yakho esisityalo xa ungumntu ofuna ukuzikhulisela. Kufunela wenze ngoluhlobo: * Ukukhanya: Beka isityalo sakho elangeni eliqaqambileyo kodwa lingathi ntsho esityalweni sakho, khona ukuze amagqabi angatshi okanye oluleke kakhulu. * [[Amanzi]]: Sincancise kakuhle, kodwa yeka umhlaba wome ngokupheleleyo phambi kokuba uphinde usincancise ukunqanda ukubola iingcambu. *Ukhuseleko: Sigcine kude neekati nezinja kuba ikhala elikrwada likwayiyo netyhefu. Kufuneka ulisebenzise ngobunono ungaliseli kakhulu ngoba lizakuphuma kakubi lingabiloncedo. == '''Imithombo esetyenzisiweyo''' == <references /> [[Uluhlu:Plant]] [[Uluhlu:Isityalo]] [[Uluhlu:Wild plant]] magvlydhahx7ql8k6waaaexxhmm0dba 41795 41772 2026-09-08T13:00:57Z Ano Miller 16528 41795 wikitext text/x-wiki [[Ngokweenkcukacha:Aloe arborescens 01.JPG|thumb|196x196px|Ikhala edotyeni]] '''Ikhala''' sisityalo esikhula emaweni okanye emadotyeni, ingakumbi kwiindawo ezishushu ne zomileyo zase[[Mpuma-Koloni|Mpuma Koloni]] naseNtshona Koloni. Linamagqabi ashinyeneyo aluhlaza, anameva ecaleni kwaye ajonge phezulu kwaye linegquba elide eligqunywe ngamagqabi omileyo.<ref name="Yates">Yates A. (2002) ''Yates Garden Guide''. Harper Collins Australia</ref> Lidume kakhulu ngencindi yalo ekrakrayo esetyenziswa ngengeyeza lokunyanga isisu kwakunye nokunyanga amantshonsho xa egulayo (enentshulube). Liyafana nomaweni kuba lithanda ukukhula ematyeni. Ikhala xa ulijongile indawo efana nomhlaba, kwaye abantu abaninzi bavamise ukusibhidanisa esisibini ngengamawele. Umhlaba wona usetyenziswa ngabantu xa befuna ukwenza igwada(snif) okanye intsu. Umhlaba unamagqabii abomvu kwaye naye unameva ahlabayo kanje ngekhala. Uyakuthi akoma umhlaba ubase ngawo umlilo uza kuvutha njengenkuni. Bayakwazi nokusebenzisa ikhala xa bebiya iyadi kuba ebusuka incidi isokolo ikhona, lonto inceda ukuba umlilo wasebusika anganwenwi angene eziyadini zabantu. Abantu bexesha lakudala balixabisile kakhulu ikhala ngoba linceda ngento yonke. Lithomalalisa intlungu xa enenxeba elincinci. Ikhala likhula kakhulu kwinyanga uJulayi, kwaye lonyanga ibizwa ngokuba yeyekhala ngoba ikhala lixhaphakile kakhulu. Ngo-Julayi kushushu kwaye akukho mvula, komile ikhala liyayithanda indawo eyomileyo neshushu. [[Ngokweenkcukacha:Ikhala 1.jpg|thumb|157x157px|Umhlaba uzimele]] == Umsebenzi walo == * Ukhathalelo lolusu: Abantu bathatha incindi ecacileyo ephuma ngaphakthi emagqabini ukuthambisa ukutsha lilanga, amanxeba amancinci, kunye nolusu olomileyo (amashubaba). * Uncedo lwesisu: Amayeza athile akwaNtu asebenzisa lencindi ityheli ephuma kwikhala njengeyeza lokukhulula ukuqhinwa khona ukuze umntu atyatyaze. * Iimveliso: Inkampani zongeza isicatshulwa sekhala kwiimveliso zokuthambisa, iiloshini, iisepha, kunye neziselo ezithile.<ref name="Reynolds">Reynolds, Tom (Ed.) (2004) ''Aloes: The genus Aloe (Medicinal and Aromatic Plants - Industrial Profiles''. CRC Press. {{ISBN|978-0415306720}}</ref> * Uncedo kwizilwanyane: Liyathathwa linqunqwe, lifakwe esityeni ligalelwe amanzi iinkukhu kunye namantshantsho zisele. == Ukhathalelo lwesityalo == Uyakwazi nokusikhulisa endlini okanye eyadini yakho esisityalo xa ungumntu ofuna ukuzikhulisela. Kufunela wenze ngoluhlobo: * Ukukhanya: Beka isityalo sakho elangeni eliqaqambileyo kodwa lingathi ntsho esityalweni sakho, khona ukuze amagqabi angatshi okanye oluleke kakhulu. * [[Amanzi]]: Sincancise kakuhle, kodwa yeka umhlaba wome ngokupheleleyo phambi kokuba uphinde usincancise. Oku ukunqanda ukubola kweengcambu. *Ukhuseleko: Sigcine kude neekati nezinja kuba ikhala elikrwada likwayityhefu kwizilwanyana. Kufuneka ulisebenzise ngobunono ungaliseli kakhulu ngoba lizakuphuma kakubi lingabiloncedo. == '''Imithombo esetyenzisiweyo''' == <references /> [[Uluhlu:Plant]] [[Uluhlu:Isityalo]] [[Uluhlu:Wild plant]] fdribwotvtguiofd8l6sodtytmr7b8v 41804 41795 2026-09-08T13:05:27Z Ano Miller 16528 41804 wikitext text/x-wiki [[Ngokweenkcukacha:Aloe arborescens 01.JPG|thumb|196x196px|Ikhala edotyeni]] '''Ikhala''' sisityalo esikhula emaweni okanye emadotyeni, ingakumbi kwiindawo ezishushu ne zomileyo zase[[Mpuma-Koloni|Mpuma Koloni]] naseNtshona Koloni. Linamagqabi ashinyeneyo aluhlaza, anameva ecaleni kwaye ajonge phezulu kwaye linegquba elide eligqunywe ngamagqabi omileyo.<ref name="Yates">Yates A. (2002) ''Yates Garden Guide''. Harper Collins Australia</ref> Lidume kakhulu ngencindi yalo ekrakrayo esetyenziswa ngengeyeza lokunyanga isisu kwakunye nokunyanga amantshonsho xa egulayo (enentshulube). Liyafana nomaweni kuba lithanda ukukhula ematyeni. Ikhala xa ulijongile indawo efana nomhlaba, kwaye abantu abaninzi bavamise ukusibhidanisa esisibini ngengamawele. Umhlaba wona usetyenziswa ngabantu xa befuna ukwenza igwada(snif) okanye intsu. Umhlaba unamagqabii abomvu kwaye naye unameva ahlabayo kanje ngekhala. Uyakuthi akoma umhlaba ubase ngawo umlilo uza kuvutha njengenkuni. Bayakwazi nokusebenzisa ikhala xa bebiya iyadi kuba ebusuka incidi isokolo ikhona, lonto inceda ukuba umlilo wasebusika anganwenwi angene eziyadini zabantu. Abantu bexesha lakudala balixabisile kakhulu ikhala ngoba linceda ngento yonke. Lithomalalisa intlungu xa enenxeba elincinci. Ikhala likhula kakhulu kwinyanga uJulayi, kwaye lonyanga ibizwa ngokuba yeyekhala ngoba ikhala lixhaphakile kakhulu. Ngo-Julayi kushushu kwaye akukho mvula, komile ikhala liyayithanda indawo eyomileyo neshushu. [[Ngokweenkcukacha:Ikhala 1.jpg|thumb|157x157px|Umhlaba uzimele]] == Umsebenzi walo == * Ukhathalelo lolusu: Abantu bathatha incindi ecacileyo ephuma ngaphakthi emagqabini ukuthambisa ukutsha lilanga, amanxeba amancinci, kunye nolusu olomileyo (amashubaba).<ref>{{Cite web|date=2014-11-07|title=7 Amazing Uses for Aloe Vera|url=https://www.healthline.com/health/7-amazing-uses-aloe-vera|accessdate=2026-09-08|website=Healthline|language=en}}</ref> * Uncedo lwesisu: Amayeza athile akwaNtu asebenzisa lencindi ityheli ephuma kwikhala njengeyeza lokukhulula ukuqhinwa khona ukuze umntu atyatyaze. * Iimveliso: Inkampani zongeza isicatshulwa sekhala kwiimveliso zokuthambisa, iiloshini, iisepha, kunye neziselo ezithile.<ref name="Reynolds">Reynolds, Tom (Ed.) (2004) ''Aloes: The genus Aloe (Medicinal and Aromatic Plants - Industrial Profiles''. CRC Press. {{ISBN|978-0415306720}}</ref> * Uncedo kwizilwanyane: Liyathathwa linqunqwe, lifakwe esityeni ligalelwe amanzi iinkukhu kunye namantshantsho zisele. == Ukhathalelo lwesityalo == Uyakwazi nokusikhulisa endlini okanye eyadini yakho esisityalo xa ungumntu ofuna ukuzikhulisela. Kufunela wenze ngoluhlobo: * Ukukhanya: Beka isityalo sakho elangeni eliqaqambileyo kodwa lingathi ntsho esityalweni sakho, khona ukuze amagqabi angatshi okanye oluleke kakhulu. * [[Amanzi]]: Sincancise kakuhle, kodwa yeka umhlaba wome ngokupheleleyo phambi kokuba uphinde usincancise. Oku ukunqanda ukubola kweengcambu. *Ukhuseleko: Sigcine kude neekati nezinja kuba ikhala elikrwada likwayityhefu kwizilwanyana. Kufuneka ulisebenzise ngobunono ungaliseli kakhulu ngoba lizakuphuma kakubi lingabiloncedo. == '''Imithombo esetyenzisiweyo''' == <references /> [[Uluhlu:Plant]] [[Uluhlu:Isityalo]] [[Uluhlu:Wild plant]] iw1vzcjvn4dyeiblvo01fpzm1pfsnjw 41805 41804 2026-09-08T13:06:25Z Ano Miller 16528 41805 wikitext text/x-wiki [[Ngokweenkcukacha:Aloe arborescens 01.JPG|thumb|196x196px|Ikhala edotyeni]] '''Ikhala''' sisityalo esikhula emaweni okanye emadotyeni, ingakumbi kwiindawo ezishushu ne zomileyo zase[[Mpuma-Koloni|Mpuma Koloni]] naseNtshona Koloni. Linamagqabi ashinyeneyo aluhlaza, anameva ecaleni kwaye ajonge phezulu kwaye linegquba elide eligqunywe ngamagqabi omileyo.<ref name="Yates">Yates A. (2002) ''Yates Garden Guide''. Harper Collins Australia</ref> Lidume kakhulu ngencindi yalo ekrakrayo esetyenziswa ngengeyeza lokunyanga isisu kwakunye nokunyanga amantshonsho xa egulayo (enentshulube). Liyafana nomaweni kuba lithanda ukukhula ematyeni. Ikhala xa ulijongile indawo efana nomhlaba, kwaye abantu abaninzi bavamise ukusibhidanisa esisibini ngengamawele. Umhlaba wona usetyenziswa ngabantu xa befuna ukwenza igwada(snif) okanye intsu. Umhlaba unamagqabii abomvu kwaye naye unameva ahlabayo kanje ngekhala. Uyakuthi akoma umhlaba ubase ngawo umlilo uza kuvutha njengenkuni. Bayakwazi nokusebenzisa ikhala xa bebiya iyadi kuba ebusuka incidi isokolo ikhona, lonto inceda ukuba umlilo wasebusika anganwenwi angene eziyadini zabantu. Abantu bexesha lakudala balixabisile kakhulu ikhala ngoba linceda ngento yonke. Lithomalalisa intlungu xa enenxeba elincinci. Ikhala likhula kakhulu kwinyanga uJulayi, kwaye lonyanga ibizwa ngokuba yeyekhala ngoba ikhala lixhaphakile kakhulu. Ngo-Julayi kushushu kwaye akukho mvula, komile ikhala liyayithanda indawo eyomileyo neshushu. [[Ngokweenkcukacha:Ikhala 1.jpg|thumb|157x157px|Umhlaba uzimele]] == Umsebenzi walo == * Ukhathalelo lolusu: Abantu bathatha incindi ecacileyo ephuma ngaphakthi emagqabini ukuthambisa ukutsha lilanga, amanxeba amancinci, kunye nolusu olomileyo (amashubaba).<ref>{{Cite web|date=2014-11-07|title=7 Amazing Uses for Aloe Vera|url=https://www.healthline.com/health/7-amazing-uses-aloe-vera|accessdate=2026-09-08|website=Healthline|language=en}}</ref> * Uncedo lwesisu: Amayeza athile akwaNtu asebenzisa lencindi ityheli ephuma kwikhala njengeyeza lokukhulula ukuqhinwa khona ukuze umntu atyatyaze. * Iimveliso: Inkampani zongeza isicatshulwa sekhala kwiimveliso zokuthambisa, iiloshini, iisepha, kunye neziselo ezithile.<ref name="Reynolds">Reynolds, Tom (Ed.) (2004) ''Aloes: The genus Aloe (Medicinal and Aromatic Plants - Industrial Profiles''. CRC Press.</ref> * Uncedo kwizilwanyane: Liyathathwa linqunqwe, lifakwe esityeni ligalelwe amanzi iinkukhu kunye namantshantsho zisele. == Ukhathalelo lwesityalo == Uyakwazi nokusikhulisa endlini okanye eyadini yakho esisityalo xa ungumntu ofuna ukuzikhulisela. Kufunela wenze ngoluhlobo: * Ukukhanya: Beka isityalo sakho elangeni eliqaqambileyo kodwa lingathi ntsho esityalweni sakho, khona ukuze amagqabi angatshi okanye oluleke kakhulu. * [[Amanzi]]: Sincancise kakuhle, kodwa yeka umhlaba wome ngokupheleleyo phambi kokuba uphinde usincancise. Oku ukunqanda ukubola kweengcambu. *Ukhuseleko: Sigcine kude neekati nezinja kuba ikhala elikrwada likwayityhefu kwizilwanyana. Kufuneka ulisebenzise ngobunono ungaliseli kakhulu ngoba lizakuphuma kakubi lingabiloncedo. == '''Imithombo esetyenzisiweyo''' == <references /> [[Uluhlu:Plant]] [[Uluhlu:Isityalo]] [[Uluhlu:Wild plant]] doreywva59tgk6malzom49uei1vn5u6 41809 41805 2026-09-08T13:08:26Z Ano Miller 16528 41809 wikitext text/x-wiki [[Ngokweenkcukacha:Aloe arborescens 01.JPG|thumb|196x196px|Ikhala edotyeni]] '''Ikhala''' sisityalo esikhula emaweni okanye emadotyeni, ingakumbi kwiindawo ezishushu ne zomileyo zase[[Mpuma-Koloni|Mpuma Koloni]] naseNtshona Koloni. Linamagqabi ashinyeneyo aluhlaza, anameva ecaleni kwaye ajonge phezulu kwaye linegquba elide eligqunywe ngamagqabi omileyo.<ref name="Yates">Yates A. (2002) ''Yates Garden Guide''. Harper Collins Australia</ref> Lidume kakhulu ngencindi yalo ekrakrayo esetyenziswa ngengeyeza lokunyanga isisu kwakunye nokunyanga amantshonsho xa egulayo (enentshulube). Liyafana nomaweni kuba lithanda ukukhula ematyeni. Ikhala xa ulijongile indawo efana nomhlaba, kwaye abantu abaninzi bavamise ukusibhidanisa esisibini ngengamawele.<ref>{{Cite web|title=Vitality® Aloe Vera Gel 100ml|url=https://avidbrands.co.za/product/vitality-aloe-vera-gel-100ml/|accessdate=2026-09-08|website=Avid Brands|language=en-ZA}}</ref> Umhlaba wona usetyenziswa ngabantu xa befuna ukwenza igwada(snif) okanye intsu. Umhlaba unamagqabii abomvu kwaye naye unameva ahlabayo kanje ngekhala. Uyakuthi akoma umhlaba ubase ngawo umlilo uza kuvutha njengenkuni. Bayakwazi nokusebenzisa ikhala xa bebiya iyadi kuba ebusuka incidi isokolo ikhona, lonto inceda ukuba umlilo wasebusika anganwenwi angene eziyadini zabantu. Abantu bexesha lakudala balixabisile kakhulu ikhala ngoba linceda ngento yonke. Lithomalalisa intlungu xa enenxeba elincinci. Ikhala likhula kakhulu kwinyanga uJulayi, kwaye lonyanga ibizwa ngokuba yeyekhala ngoba ikhala lixhaphakile kakhulu. Ngo-Julayi kushushu kwaye akukho mvula, komile ikhala liyayithanda indawo eyomileyo neshushu. [[Ngokweenkcukacha:Ikhala 1.jpg|thumb|157x157px|Umhlaba uzimele]] == Umsebenzi walo == * Ukhathalelo lolusu: Abantu bathatha incindi ecacileyo ephuma ngaphakthi emagqabini ukuthambisa ukutsha lilanga, amanxeba amancinci, kunye nolusu olomileyo (amashubaba).<ref>{{Cite web|date=2014-11-07|title=7 Amazing Uses for Aloe Vera|url=https://www.healthline.com/health/7-amazing-uses-aloe-vera|accessdate=2026-09-08|website=Healthline|language=en}}</ref> * Uncedo lwesisu: Amayeza athile akwaNtu asebenzisa lencindi ityheli ephuma kwikhala njengeyeza lokukhulula ukuqhinwa khona ukuze umntu atyatyaze. * Iimveliso: Inkampani zongeza isicatshulwa sekhala kwiimveliso zokuthambisa, iiloshini, iisepha, kunye neziselo ezithile.<ref name="Reynolds">Reynolds, Tom (Ed.) (2004) ''Aloes: The genus Aloe (Medicinal and Aromatic Plants - Industrial Profiles''. CRC Press.</ref> * Uncedo kwizilwanyane: Liyathathwa linqunqwe, lifakwe esityeni ligalelwe amanzi iinkukhu kunye namantshantsho zisele. == Ukhathalelo lwesityalo == Uyakwazi nokusikhulisa endlini okanye eyadini yakho esisityalo xa ungumntu ofuna ukuzikhulisela. Kufunela wenze ngoluhlobo: * Ukukhanya: Beka isityalo sakho elangeni eliqaqambileyo kodwa lingathi ntsho esityalweni sakho, khona ukuze amagqabi angatshi okanye oluleke kakhulu. * [[Amanzi]]: Sincancise kakuhle, kodwa yeka umhlaba wome ngokupheleleyo phambi kokuba uphinde usincancise. Oku ukunqanda ukubola kweengcambu. *Ukhuseleko: Sigcine kude neekati nezinja kuba ikhala elikrwada likwayityhefu kwizilwanyana. Kufuneka ulisebenzise ngobunono ungaliseli kakhulu ngoba lizakuphuma kakubi lingabiloncedo. == '''Imithombo esetyenzisiweyo''' == <references /> [[Uluhlu:Plant]] [[Uluhlu:Isityalo]] [[Uluhlu:Wild plant]] bquzbxl5x6rsb7ut968jv182pg3s0pr 41819 41809 2026-09-08T17:32:17Z Ano Miller 16528 /* */ 41819 wikitext text/x-wiki [[Ngokweenkcukacha:Aloe arborescens 01.JPG|thumb|196x196px|Ikhala edotyeni]] '''Ikhala''' sisityalo esikhula emaweni okanye emadotyeni, ingakumbi kwiindawo ezishushu ne zomileyo zase[[Mpuma-Koloni|Mpuma Koloni]] naseNtshona Koloni. Linamagqabi ashinyeneyo aluhlaza, anameva ecaleni kwaye ajonge phezulu kwaye linegquba elide eligqunywe ngamagqabi omileyo.<ref name="Yates">Yates A. (2002) ''Yates Garden Guide''. Harper Collins Australia</ref> Lidume kakhulu ngencindi yalo ekrakrayo esetyenziswa ngengeyeza lokunyanga isisu kwakunye nokunyanga amantshonsho xa egulayo (enentshulube). Liyafana nomaweni kuba lithanda ukukhula ematyeni. Ikhala xa ulijongile indawo efana nomhlaba, kwaye abantu abaninzi bavamise ukusibhidanisa esisibini njengamawele.<ref>{{Cite web|title=Vitality® Aloe Vera Gel 100ml|url=https://avidbrands.co.za/product/vitality-aloe-vera-gel-100ml/|accessdate=2026-09-08|website=Avid Brands|language=en-ZA}}</ref> Umhlaba wona usetyenziswa ngabantu xa befuna ukwenza igwada(snif) okanye intsu. Umhlaba unamagqabii abomvu kwaye naye unameva ahlabayo kanje ngekhala. Uyakuthi akoma umhlaba ubase ngawo umlilo uza kuvutha njengenkuni. Bayakwazi nokusebenzisa ikhala xa bebiya iyadi kuba ebusuka incidi isokolo ikhona, lonto inceda ukuba umlilo wasebusika anganwenwi angene eziyadini zabantu. Abantu bexesha lakudala balixabisile kakhulu ikhala ngoba linceda ngento yonke. Lithomalalisa intlungu xa enenxeba elincinci. Ikhala likhula kakhulu kwinyanga uJulayi, kwaye lonyanga ibizwa ngokuba yeyekhala ngoba ikhala lixhaphakile kakhulu. Ngo-Julayi kushushu kwaye akukho mvula, komile ikhala liyayithanda indawo eyomileyo neshushu. [[Ngokweenkcukacha:Ikhala 1.jpg|thumb|157x157px|Umhlaba uzimele]] == Umsebenzi walo == * Ukhathalelo lolusu: Abantu bathatha incindi ecacileyo ephuma ngaphakthi emagqabini ukuthambisa ukutsha lilanga, amanxeba amancinci, kunye nolusu olomileyo (amashubaba).<ref>{{Cite web|date=2014-11-07|title=7 Amazing Uses for Aloe Vera|url=https://www.healthline.com/health/7-amazing-uses-aloe-vera|accessdate=2026-09-08|website=Healthline|language=en}}</ref> * Uncedo lwesisu: Amayeza athile akwaNtu asebenzisa lencindi ityheli ephuma kwikhala njengeyeza lokukhulula ukuqhinwa khona ukuze umntu atyatyaze. * Iimveliso: Inkampani zongeza isicatshulwa sekhala kwiimveliso zokuthambisa, iiloshini, iisepha, kunye neziselo ezithile.<ref name="Reynolds">Reynolds, Tom (Ed.) (2004) ''Aloes: The genus Aloe (Medicinal and Aromatic Plants - Industrial Profiles''. CRC Press.</ref> * Uncedo kwizilwanyane: Liyathathwa linqunqwe, lifakwe esityeni ligalelwe amanzi iinkukhu kunye namantshantsho zisele. == Ukhathalelo lwesityalo == Uyakwazi nokusikhulisa endlini okanye eyadini yakho esisityalo xa ungumntu ofuna ukuzikhulisela. Kufunela wenze ngoluhlobo: * Ukukhanya: Beka isityalo sakho elangeni eliqaqambileyo kodwa lingathi ntsho esityalweni sakho, khona ukuze amagqabi angatshi okanye oluleke kakhulu. * [[Amanzi]]: Sincancise kakuhle, kodwa yeka umhlaba wome ngokupheleleyo phambi kokuba uphinde usincancise. Oku ukunqanda ukubola kweengcambu. *Ukhuseleko: Sigcine kude neekati nezinja kuba ikhala elikrwada likwayityhefu kwizilwanyana. Kufuneka ulisebenzise ngobunono ungaliseli kakhulu ngoba lizakuphuma kakubi lingabiloncedo. == '''Imithombo esetyenzisiweyo''' == <references /> [[Uluhlu:Plant]] [[Uluhlu:Isityalo]] [[Uluhlu:Wild plant]] 5kp4344zgjkmaiaavb73oxfsgv4v4jf 41820 41819 2026-09-08T17:34:33Z Ano Miller 16528 /* */ 41820 wikitext text/x-wiki [[Ngokweenkcukacha:Aloe arborescens 01.JPG|thumb|196x196px|Ikhala edotyeni]] '''Ikhala''' sisityalo esikhula emaweni okanye emadotyeni, ingakumbi kwiindawo ezishushu ne zomileyo zase[[Mpuma-Koloni|Mpuma Koloni]] naseNtshona Koloni. Linamagqabi ashinyeneyo aluhlaza, anameva ecaleni kwaye ajonge phezulu kwaye linegquba elide eligqunywe ngamagqabi omileyo.<ref name="Yates">Yates A. (2002) ''Yates Garden Guide''. Harper Collins Australia</ref> Lidume kakhulu ngencindi yalo ekrakrayo esetyenziswa njengeyeza lokunyanga isisu kwakunye nokunyanga amantshonsho xa egulayo (enentshulube). Liyafana nomaweni kuba lithanda ukukhula ematyeni. Ikhala xa ulijongile indawo efana nomhlaba, kwaye abantu abaninzi bavamise ukusibhidanisa esisibini njengamawele.<ref>{{Cite web|title=Vitality® Aloe Vera Gel 100ml|url=https://avidbrands.co.za/product/vitality-aloe-vera-gel-100ml/|accessdate=2026-09-08|website=Avid Brands|language=en-ZA}}</ref> Umhlaba wona usetyenziswa ngabantu xa befuna ukwenza igwada(snif) okanye intsu. Umhlaba unamagqabii abomvu kwaye naye unameva ahlabayo kanje ngekhala. Uyakuthi akoma umhlaba ubase ngawo umlilo uza kuvutha njengenkuni. Bayakwazi nokusebenzisa ikhala xa bebiya iyadi kuba ebusuka incidi isokolo ikhona, lonto inceda ukuba umlilo wasebusika anganwenwi angene eziyadini zabantu. Abantu bexesha lakudala balixabisile kakhulu ikhala ngoba linceda ngento yonke. Lithomalalisa intlungu xa enenxeba elincinci. Ikhala likhula kakhulu kwinyanga uJulayi, kwaye lonyanga ibizwa ngokuba yeyekhala ngoba ikhala lixhaphakile kakhulu. Ngo-Julayi kushushu kwaye akukho mvula, komile ikhala liyayithanda indawo eyomileyo neshushu. [[Ngokweenkcukacha:Ikhala 1.jpg|thumb|157x157px|Umhlaba uzimele]] == Umsebenzi walo == * Ukhathalelo lolusu: Abantu bathatha incindi ecacileyo ephuma ngaphakthi emagqabini ukuthambisa ukutsha lilanga, amanxeba amancinci, kunye nolusu olomileyo (amashubaba).<ref>{{Cite web|date=2014-11-07|title=7 Amazing Uses for Aloe Vera|url=https://www.healthline.com/health/7-amazing-uses-aloe-vera|accessdate=2026-09-08|website=Healthline|language=en}}</ref> * Uncedo lwesisu: Amayeza athile akwaNtu asebenzisa lencindi ityheli ephuma kwikhala njengeyeza lokukhulula ukuqhinwa khona ukuze umntu atyatyaze. * Iimveliso: Inkampani zongeza isicatshulwa sekhala kwiimveliso zokuthambisa, iiloshini, iisepha, kunye neziselo ezithile.<ref name="Reynolds">Reynolds, Tom (Ed.) (2004) ''Aloes: The genus Aloe (Medicinal and Aromatic Plants - Industrial Profiles''. CRC Press.</ref> * Uncedo kwizilwanyane: Liyathathwa linqunqwe, lifakwe esityeni ligalelwe amanzi iinkukhu kunye namantshantsho zisele. == Ukhathalelo lwesityalo == Uyakwazi nokusikhulisa endlini okanye eyadini yakho esisityalo xa ungumntu ofuna ukuzikhulisela. Kufunela wenze ngoluhlobo: * Ukukhanya: Beka isityalo sakho elangeni eliqaqambileyo kodwa lingathi ntsho esityalweni sakho, khona ukuze amagqabi angatshi okanye oluleke kakhulu. * [[Amanzi]]: Sincancise kakuhle, kodwa yeka umhlaba wome ngokupheleleyo phambi kokuba uphinde usincancise. Oku ukunqanda ukubola kweengcambu. *Ukhuseleko: Sigcine kude neekati nezinja kuba ikhala elikrwada likwayityhefu kwizilwanyana. Kufuneka ulisebenzise ngobunono ungaliseli kakhulu ngoba lizakuphuma kakubi lingabiloncedo. == '''Imithombo esetyenzisiweyo''' == <references /> [[Uluhlu:Plant]] [[Uluhlu:Isityalo]] [[Uluhlu:Wild plant]] b64brn9br2u71nmbbffod7wf4dvtq0e 41821 41820 2026-09-08T17:40:36Z Ano Miller 16528 /* */ 41821 wikitext text/x-wiki [[Ngokweenkcukacha:Aloe arborescens 01.JPG|thumb|196x196px|Ikhala edotyeni]] '''Ikhala''' sisityalo esikhula ethafeni okanye emadotyeni, ingakumbi kwiindawo ezishushu ne zomileyo zase[[Mpuma-Koloni|Mpuma Koloni]] naseNtshona Koloni. Linamagqabi ashinyeneyo aluhlaza, anameva ecaleni kwaye ajonge phezulu kwaye linegquba elide eligqunywe ngamagqabi omileyo.<ref name="Yates">Yates A. (2002) ''Yates Garden Guide''. Harper Collins Australia</ref> Lidume kakhulu ngencindi yalo ekrakrayo esetyenziswa njengeyeza lokunyanga isisu kwakunye nokunyanga amantshonsho xa egulayo (enentshulube). Liyafana nomaweni kuba lithanda ukukhula ematyeni. Ikhala xa ulijongile indawo efana nomhlaba, kwaye abantu abaninzi bavamise ukusibhidanisa esisibini njengamawele.<ref>{{Cite web|title=Vitality® Aloe Vera Gel 100ml|url=https://avidbrands.co.za/product/vitality-aloe-vera-gel-100ml/|accessdate=2026-09-08|website=Avid Brands|language=en-ZA}}</ref> Umhlaba wona usetyenziswa ngabantu xa befuna ukwenza igwada(snif) okanye intsu. Umhlaba unamagqabii abomvu kwaye naye unameva ahlabayo kanje ngekhala. Uyakuthi akoma umhlaba ubase ngawo umlilo uza kuvutha njengenkuni. Bayakwazi nokusebenzisa ikhala xa bebiya iyadi kuba ebusuka incidi isokolo ikhona, lonto inceda ukuba umlilo wasebusika anganwenwi angene eziyadini zabantu. Abantu bexesha lakudala balixabisile kakhulu ikhala ngoba linceda ngento yonke. Lithomalalisa intlungu xa enenxeba elincinci. Ikhala likhula kakhulu kwinyanga uJulayi, kwaye lonyanga ibizwa ngokuba yeyekhala ngoba ikhala lixhaphakile kakhulu. Ngo-Julayi kushushu kwaye akukho mvula, komile ikhala liyayithanda indawo eyomileyo neshushu. [[Ngokweenkcukacha:Ikhala 1.jpg|thumb|157x157px|Umhlaba uzimele]] == Umsebenzi walo == * Ukhathalelo lolusu: Abantu bathatha incindi ecacileyo ephuma ngaphakthi emagqabini ukuthambisa ukutsha lilanga, amanxeba amancinci, kunye nolusu olomileyo (amashubaba).<ref>{{Cite web|date=2014-11-07|title=7 Amazing Uses for Aloe Vera|url=https://www.healthline.com/health/7-amazing-uses-aloe-vera|accessdate=2026-09-08|website=Healthline|language=en}}</ref> * Uncedo lwesisu: Amayeza athile akwaNtu asebenzisa lencindi ityheli ephuma kwikhala njengeyeza lokukhulula ukuqhinwa khona ukuze umntu atyatyaze. * Iimveliso: Inkampani zongeza isicatshulwa sekhala kwiimveliso zokuthambisa, iiloshini, iisepha, kunye neziselo ezithile.<ref name="Reynolds">Reynolds, Tom (Ed.) (2004) ''Aloes: The genus Aloe (Medicinal and Aromatic Plants - Industrial Profiles''. CRC Press.</ref> * Uncedo kwizilwanyane: Liyathathwa linqunqwe, lifakwe esityeni ligalelwe amanzi iinkukhu kunye namantshantsho zisele. == Ukhathalelo lwesityalo == Uyakwazi nokusikhulisa endlini okanye eyadini yakho esisityalo xa ungumntu ofuna ukuzikhulisela. Kufunela wenze ngoluhlobo: * Ukukhanya: Beka isityalo sakho elangeni eliqaqambileyo kodwa lingathi ntsho esityalweni sakho, khona ukuze amagqabi angatshi okanye oluleke kakhulu. * [[Amanzi]]: Sincancise kakuhle, kodwa yeka umhlaba wome ngokupheleleyo phambi kokuba uphinde usincancise. Oku ukunqanda ukubola kweengcambu. *Ukhuseleko: Sigcine kude neekati nezinja kuba ikhala elikrwada likwayityhefu kwizilwanyana. Kufuneka ulisebenzise ngobunono ungaliseli kakhulu ngoba lizakuphuma kakubi lingabiloncedo. == '''Imithombo esetyenzisiweyo''' == <references /> [[Uluhlu:Plant]] [[Uluhlu:Isityalo]] [[Uluhlu:Wild plant]] f7pw7sdwqfh89iywlqexn4oi8j1qvub Ukubaluleka kolwimi lweenkobe ukufundisa zonke izifundo 0 9289 41811 41758 2026-09-08T13:08:46Z Zanenkanyamba 16545 41811 wikitext text/x-wiki [[Ngokweenkcukacha:Ukusetyenziswa kolwimi lwenkobe ukufundisa zonke izifundo.jpg|thumb|Ukubaluleka kolwimi lwenkobe ukufundisa zonke izifundo]] '''[[Ulwimi]] [[lwenkobe]]''' lulwimi lwasekhaya. Olu lulwimi umntwana athi afumane ngalo ulwazi olusisiseko ekhaya, ukutsho oko lulwimi afunda ngalo ukuthetha. Amaciko athi olu lulwimi umntwana aluncanca ebeleni kunina noluyinxalenye yembali, [[Amasiko akwaXhosa|amasiko]], [[Amasiko nezithethe zakwaNtu|izithethe]], [[inkcubeko]], kwakunye noqhagamshelwano lwendalo<ref name="Love and Ansaldo 2010">{{Cite journal|last1=Love|first1=Nigel|last2=Ansaldo|first2=Umberto|date=2010|title=The native speaker and the mother tongue|journal=Language Sciences|volume=32|issue=6|pages=589–593|doi=10.1016/j.langsci.2010.09.003}}</ref>.Ulwimi lwenkobe lulwimi olungenafuthe nampembelelo yolwazi olufunyanwanwa esikolweni, luvumela umntu ukuba acinge kwaye adandalazise amabali, ngokuzithemba, ngokwenjenjalo uthi anxulumane ngokugqibeleleyo noluNtu lwakowabo<ref name=":0">{{Cite web|last1=Bandyopadhyay|first1=Debaprasad|title="(M)Other Tongue Syndrome: From Breast To Bottle."|url=https://www.academia.edu/411071|website=academia.edu|access-date=2024-05-20}}</ref>. ukutsho oko ulwimi lwenkobe lulwimi azalelwa kulo [[umntwana]], afunde ngalo ukunxebelelana ekhaya, kwaye lutyala ulwazi olusisiseko ngendalo nezinto ezimngqongileyo. Ukusetyenziswa kolu lwimi ukuxhamla ulwazi kuzo zonke izifundo kungayinzuzo njengoko abafundi bazakube besebenzisa ulwimi abaluqondayo nabanxebelelana ngalo rhoqo. '''Ukubaluleka kokufunda ngolwimi lwenkobe''' Ulwimi lwenkobe lusetyenziswa rhoqo kunxebelelwano kwaye luvulela abafundi amathuba okuzakhela imifanekiso ngqondweni nokuqonda ulwazi oluthululwayo<ref>{{Cite journal|date=2003-08-29|title=Drama as a Creative Teaching and Learning Medium|url=https://doi.org/10.4324/9780203166987-9|journal=Teaching Literacy through Drama|publisher=Routledge|pages=23–26|isbn=978-0-203-16698-7}}</ref>,luyinzuzo kwimfundo yabo ngokuba kunganceda ukuphucula iingxoxo, iziphumo kunye nokuqonda kwabo izifundo ekukholeleka ukuba zinobunzima xa zifundiswa ngezinye iilwimi<ref>{{Cite journal|last=J. Moloi|first=Tshepang|last2=Mankayi|first2=Mthobeli|date=2024-09-16|title=Reinforcing IsiXhosa as a Medium of Instruction to Enhance English Second Language Acquisition: Decolonising Curriculum through Translanguaging|url=https://doi.org/10.5772/intechopen.1005022|journal=Multilingualism in Its Multiple Dimensions|publisher=IntechOpen|isbn=978-0-85466-632-4}}</ref>. Iziphumo zabafundi zinaphucuka xa kunokusetyenziswa ulwimi lwabo lwenkobe kuzo zonke izifundo. '''Injongo yokufundisa ngolwimi lwenkobe''' * Ukuqinisekisa ukuba abafundi baxhamla ulwazi ngolwimi lwenkobe. * Ukwenza ukufunda kubelula. * Ukuphucula iziphumo zabafundi kwizifundo ezinzima kubo. * Ukuvelisa ulwazi ngolwimi oluqondwa ngabafundi. == '''Imithombo esetyenzisiweyo''' == <references /> [[Uluhlu:Languages]] [[Uluhlu:Ulwimi]] [[Uluhlu:Ukufunda nokufundisa]] nnedguf8c2u0yehu0yo81z24e2xr9u1 41816 41811 2026-09-08T13:24:33Z Zanenkanyamba 16545 41816 wikitext text/x-wiki [[Ngokweenkcukacha:Ukusetyenziswa kolwimi lwenkobe ukufundisa zonke izifundo.jpg|thumb|Ukubaluleka kolwimi lwenkobe ukufundisa zonke izifundo]] '''[[Ulwimi]] [[lwenkobe]]''' lulwimi lwasekhaya. Olu lulwimi umntwana athi afumane ngalo ulwazi olusisiseko ekhaya, ukutsho oko lulwimi afunda ngalo ukuthetha. Amaciko athi olu lulwimi umntwana aluncanca ebeleni kunina noluyinxalenye yembali, [[Amasiko akwaXhosa|amasiko]], [[Amasiko nezithethe zakwaNtu|izithethe]], [[inkcubeko]], kwakunye noqhagamshelwano lwendalo<ref name="Love and Ansaldo 2010">{{Cite journal|last1=Love|first1=Nigel|last2=Ansaldo|first2=Umberto|date=2010|title=The native speaker and the mother tongue|journal=Language Sciences|volume=32|issue=6|pages=589–593|doi=10.1016/j.langsci.2010.09.003}}</ref>.Ulwimi lwenkobe lulwimi olungenafuthe nampembelelo yolwazi olufunyanwanwa esikolweni, luvumela umntu ukuba acinge kwaye adandalazise amabali, ngokuzithemba, ngokwenjenjalo uthi anxulumane ngokugqibeleleyo noluNtu lwakowabo<ref name=":0">{{Cite web|last1=Bandyopadhyay|first1=Debaprasad|title="(M)Other Tongue Syndrome: From Breast To Bottle."|url=https://www.academia.edu/411071|website=academia.edu|access-date=2024-05-20}}</ref>. ukutsho oko ulwimi lwenkobe lulwimi azalelwa kulo [[umntwana]], afunde ngalo ukunxebelelana ekhaya, kwaye lutyala ulwazi olusisiseko ngendalo nezinto ezimngqongileyo. Ukusetyenziswa kolu lwimi ukuxhamla ulwazi kuzo zonke izifundo kungayinzuzo njengoko abafundi bazakube besebenzisa ulwimi abaluqondayo nabanxebelelana ngalo rhoqo. == '''Ukubaluleka kokufunda ngolwimi lwenkobe''' == Ulwimi lwenkobe lusetyenziswa rhoqo kunxebelelwano kwaye luvulela abafundi amathuba okuzakhela imifanekiso ngqondweni nokuqonda ulwazi oluthululwayo<ref>{{Cite journal|date=2003-08-29|title=Drama as a Creative Teaching and Learning Medium|url=https://doi.org/10.4324/9780203166987-9|journal=Teaching Literacy through Drama|publisher=Routledge|pages=23–26|isbn=978-0-203-16698-7}}</ref>,luyinzuzo kwimfundo yabo ngokuba kunganceda ukuphucula iingxoxo, iziphumo kunye nokuqonda kwabo izifundo ekukholeleka ukuba zinobunzima xa zifundiswa ngezinye iilwimi<ref>{{Cite journal|last=J. Moloi|first=Tshepang|last2=Mankayi|first2=Mthobeli|date=2024-09-16|title=Reinforcing IsiXhosa as a Medium of Instruction to Enhance English Second Language Acquisition: Decolonising Curriculum through Translanguaging|url=https://doi.org/10.5772/intechopen.1005022|journal=Multilingualism in Its Multiple Dimensions|publisher=IntechOpen|isbn=978-0-85466-632-4}}</ref>. Iziphumo zabafundi zinaphucuka xa kunokusetyenziswa ulwimi lwabo lwenkobe kuzo zonke izifundo. == '''Injongo yokufundisa ngolwimi lwenkobe''' == * Ukuqinisekisa ukuba abafundi baxhamla ulwazi ngolwimi lwenkobe. * Ukwenza ukufunda kubelula. * Ukuphucula iziphumo zabafundi kwizifundo ezinzima kubo. * Ukuvelisa ulwazi ngolwimi oluqondwa ngabafundi. == '''Imithombo esetyenzisiweyo''' == <references /> [[Uluhlu:Languages]] [[Uluhlu:Ulwimi]] [[Uluhlu:Ukufunda nokufundisa]] elicuogm4qsxc2ewpwv4i59rc7isvdf 41818 41816 2026-09-08T15:12:51Z Zanenkanyamba 16545 41818 wikitext text/x-wiki [[Ngokweenkcukacha:Ukusetyenziswa kolwimi lwenkobe ukufundisa zonke izifundo.jpg|thumb|Ukubaluleka kolwimi lwenkobe ukufundisa zonke izifundo]] '''[[Ulwimi]] [[lwenkobe]]''' lulwimi lwasekhaya. Olu lulwimi umntwana afumana ngalo ulwazi olusisiseko ekhaya, ukutsho oko lulwimi afunda ngalo ukuthetha. Amaciko athi ulwimi lwenkobe luncanwa ngumntwana ebeleni kunina kwaye luyinxalenye yembali, [[Amasiko akwaXhosa|amasiko]], [[Amasiko nezithethe zakwaNtu|izithethe]], [[inkcubeko]], kwakunye noqhagamshelwano lwendalo<ref name="Love and Ansaldo 2010">{{Cite journal|last1=Love|first1=Nigel|last2=Ansaldo|first2=Umberto|date=2010|title=The native speaker and the mother tongue|journal=Language Sciences|volume=32|issue=6|pages=589–593|doi=10.1016/j.langsci.2010.09.003}}</ref>. Ngenxa yoku ulwimi lwenkobe alungenafuthe nampembelelo yolwazi olufunyanwanwa esikolweni, olu lwimi luvumela umntu ukuba acinge kwaye adandalazise amabali, ngokuzithemba, ngokwenjenjalo uthi anxulumane ngokugqibeleleyo noluNtu lwakowabo<ref name=":0">{{Cite web|last1=Bandyopadhyay|first1=Debaprasad|title="(M)Other Tongue Syndrome: From Breast To Bottle."|url=https://www.academia.edu/411071|website=academia.edu|access-date=2024-05-20}}</ref>. ukutsho oko ulwimi lwenkobe lulwimi azalelwa kulo [[umntwana]], afunde ngalo ukunxebelelana ekhaya, kwaye lutyala ulwazi olusisiseko ngendalo nezinto ezimngqongileyo. Ukusetyenziswa kolu lwimi ukuxhamla ulwazi kuzo zonke izifundo kungayinzuzo njengoko abafundi bazakube besebenzisa ulwimi abaluqondayo nabanxebelelana ngalo rhoqo emakhaya. == '''Ukubaluleka kokufunda ngolwimi lwenkobe''' == Ulwimi lwenkobe lusetyenziswa rhoqo kunxebelelwano kwaye luvulela abafundi amathuba okuzakhela imifanekiso ngqondweni nokuqonda ulwazi oluthululwayo<ref>{{Cite journal|date=2003-08-29|title=Drama as a Creative Teaching and Learning Medium|url=https://doi.org/10.4324/9780203166987-9|journal=Teaching Literacy through Drama|publisher=Routledge|pages=23–26|isbn=978-0-203-16698-7}}</ref>,luyinzuzo kwimfundo yabo ngokuba kunganceda ukuphucula iingxoxo, iziphumo kunye nokuqonda kwabo izifundo ekukholeleka ukuba zinobunzima xa zifundiswa ngezinye iilwimi<ref>{{Cite journal|last=J. Moloi|first=Tshepang|last2=Mankayi|first2=Mthobeli|date=2024-09-16|title=Reinforcing IsiXhosa as a Medium of Instruction to Enhance English Second Language Acquisition: Decolonising Curriculum through Translanguaging|url=https://doi.org/10.5772/intechopen.1005022|journal=Multilingualism in Its Multiple Dimensions|publisher=IntechOpen|isbn=978-0-85466-632-4}}</ref>. Iziphumo zabafundi zinaphucuka xa kunokusetyenziswa ulwimi lwabo lwenkobe kuzo zonke izifundo. == '''Injongo yokufundisa ngolwimi lwenkobe''' == * Ukuqinisekisa ukuba abafundi baxhamla ulwazi ngolwimi lwenkobe. * Ukwenza ukufunda kubelula. * Ukuphucula iziphumo zabafundi kwizifundo ezinzima kubo. * Ukuvelisa ulwazi ngolwimi oluqondwa ngabafundi. == '''Imithombo esetyenzisiweyo''' == <references /> [[Uluhlu:Languages]] [[Uluhlu:Ulwimi]] [[Uluhlu:Ukufunda nokufundisa]] p96nxhojusrn47slz3aznnz9mjucpde Ijerumane 0 9290 41783 41765 2026-09-08T12:42:44Z Uthandiwe 16529 creatd page 41783 wikitext text/x-wiki [[Ngokweenkcukacha:Ijerumane02.jpg|thumb|Umfanekiso kamama wam enxibe iJerumane lakhe neempahla zakhe zobufazi ( Makoti Attire) ]] [[Ngokweenkcukacha:Ijerumane01.jpg|thumb|Umfanekiso obunisa olunye uhlobo kwanye nepateni yejerumane ]] '''Ijerumane''' lilaphu elinemibhalo ethungelweyo elibaluleke kakhulu emzini wakwaNtu, kwilizwe laseMzantsi Afrika. Linxitywa kakhulu ngabafazi abasandula ukutshata ( ababizwa njengoomakoti ) kwiinkcubeko zamanguni ingakumbi umzi wakwaXhosa.Ngaphandle kwezizwe zabeNguni , nakwinkcubeko yabeSotho ijerumane linomsebenzi nentsingiselo. Elilaphu likwabizwa ngokuba lijerimani, isejeremane okanye [[:en:Seshoeshoe|isishweshwe]])<ref>{{cite web|last=Oxford University Press.|date=March 10, 2026|title=Oxford University Press. (n.d.). Seshweshwe, n.|url=https://www.oed.com/dictionary/seshweshwe_n?tl=true&tab=pronunciation|url-access=registration|url-status=live|archive-url=https://doi.org/10.1093/OED/8432256931|archive-date=March 10, 2026|work=Oxford English dictionary|access-date=March 10, 2026}}</ref> ngokwelwimi lwabeSotho. == Imvelaphi nembali yelaphu == Igama elithi jerumane xaliguqulelwa esingesini yi <nowiki>''</nowiki>German print" , le nguqulo iyodwa ibonisa imvelaphi yelilaphu. Imvelaphi nembali yalo libali elinikisa omkhulu umdla mayelana nokujika kwaye nokuziqhelanisa neenkcubeko zabanye.<ref>{{cite news|last=Marshall|first=Rhodé|date=18 February 2018|title=All hail shweshwe: The history and rebirth of an iconic fabric|work=News24|location=South Africa|url=https://www.news24.com/w24/style/fashion/style/all-hail-shweshwe-the-history-and-rebirth-of-an-iconic-fabric-20180218}}</ref> === Ukufika nokukwamkelwa kwenkcubeko === Ukusukela ngonyaka ka-1858 ukuya kunyaka ka-1859 , abemi base Jamani nabasebukhosini bafika kumandla wase[[IPhondo laseMpuma-Koloni|Mpuma Koloni,]]<nowiki/>eMzantsi Afrika. Abafazi babemi bafika nelaphu elikhethekileyo eliqinileyo, elalilidaywe okanye liqatywe ngombala we Indigo kwaye elinemibhalo neepateni ezingaqhelekanga zejometri. Abafazi bakwaXhosa baqalisa ukuthengisa eli laphu le-Indigo, kwaya kwaya ekuhambeni kwexesha abafazi batshintsha iimpahla zesintu (ulusu lwezilwanyana ebebelunxiba) banxiba iimpahla ezenziwe ngelilaphu laseJamani. === Indaleko Yanamhlanje === Nangona amajerumane enembali nemvelaphi enzima esekwe kurhwebo lwamakoloniyali kunye nokwamkelwa kwabafazi emtshatweni, iye yaguquka yaluphawu lokuzingca,ubuhle kunye nobuzwe base Afrika.Namhlanje abantu bayawanxiba amajerumane njengehombo kwaye anxitywa kwindawo ngendawo , emitshatweni ,kwamatheko othwala isidanga, emigidini nakwimibhiyozo yokwenza inkcubeko okanye isiko. == Ukubaluleka kwalempahla kwiNkcubeko == Ngokwesiko lamaXhosa, xa umfazi etshata ungena kwixesha lokuba ngu " Makoti " (umolokazana omtsha). Ukunxiba le mfaniselwano yamajerumane kuyinxalenye ebalulekileyo yolutshintsho lokungena ebufazini kwaye ibonisa nesimo sika molokazana esitsha.Iqela lemveli lamajerumane lidla ngokuba nezizinto zilandelayo :iqhiya , ifaskoti,itshikiza okanye ilokhwe yejerumane leyo. == Ilifa lenkampani yeKati ezintathu ( Three Cats) == Ekuqaleni eli laphu lafika livela eYurophu nase Asia kodwa ke imvelaphi yeli laphu ingalandwa kwindawo ngendawo ngaphandle kwezi zimbini.Namhlanje lenkampani yelilaphu iyafumaneka eMzantsi Afrika njenge Dagama phantsi kophawu oludumileyo lweThree Cats. Nangona yaqala njengelaphu elinepateni ebhlowu,liye landa laqalisa ubanenye imibala,njengo mdaka, ubomvu, neminye imibala eqaqambileyo.Umntu uyakwazi nokuzithungela impahla yeJerumane ngelaphu lika Three Cats, athunge iilokhwe okanye iibhulukhwe njengoba kubonisiwe kumfanekiso wesithathu oxhonyiweyo. [[Ngokweenkcukacha:Three cats01.jpg|thumb|ibhulukhwe yase Dagama yelaphu lekati ezintathu]] == '''Imithombo esetyinzisiweyo''' == <references /> [[Uluhlu:Traditional clothing]] [[Uluhlu:Iimpahla zesintu]] fau4jbrtn29ne5cqymnx9ffl3c9zfcb 41787 41783 2026-09-08T12:54:28Z Uthandiwe 16529 41787 wikitext text/x-wiki [[Ngokweenkcukacha:Ijerumane02.jpg|thumb|Umfanekiso kamama wam enxibe iJerumane lakhe neempahla zakhe zobufazi ( Makoti Attire) ]] [[Ngokweenkcukacha:Ijerumane01.jpg|thumb|Umfanekiso obunisa olunye uhlobo kwanye nepateni yejerumane ]] '''Ijerumane''' lilaphu elinemibhalo ethungelweyo elibaluleke kakhulu emzini wakwaNtu, kwilizwe laseMzantsi Afrika. Linxitywa kakhulu ngabafazi abasandula ukutshata ( ababizwa njengoomakoti ) kwiinkcubeko zamanguni ingakumbi umzi wakwaXhosa.Ngaphandle kwezizwe zabeNguni , nakwinkcubeko yabeSotho ijerumane linomsebenzi nentsingiselo. Elilaphu likwabizwa ngokuba lijerimani, isejeremane okanye [[:en:Seshoeshoe|isishweshwe]])<ref>{{Citation|edition=3|title=seshweshwe, n.|url=https://oed.com/dictionary/seshweshwe_n|publisher=Oxford University Press|work=Oxford English Dictionary|date=2025-04-10|access-date=2026-09-08|doi=10.1093/OED/8432256931|language=en}}</ref> ngokwelwimi lwabeSotho. == Imvelaphi nembali yelaphu == Igama elithi jerumane xaliguqulelwa esingesini yi <nowiki>''</nowiki>German print" , le nguqulo iyodwa ibonisa imvelaphi yelilaphu. Imvelaphi nembali yalo libali elinikisa omkhulu umdla mayelana nokujika kwaye nokuziqhelanisa neenkcubeko zabanye.<ref>{{cite news|last=Marshall|first=Rhodé|date=18 February 2018|title=All hail shweshwe: The history and rebirth of an iconic fabric|work=News24|location=South Africa|url=https://www.news24.com/w24/style/fashion/style/all-hail-shweshwe-the-history-and-rebirth-of-an-iconic-fabric-20180218}}</ref> === Ukufika nokukwamkelwa kwenkcubeko === Ukusukela ngonyaka ka-1858 ukuya kunyaka ka-1859 , abemi base Jamani nabasebukhosini bafika kumandla wase[[IPhondo laseMpuma-Koloni|Mpuma Koloni,]]<nowiki/>eMzantsi Afrika. Abafazi babemi bafika nelaphu elikhethekileyo eliqinileyo, elalilidaywe okanye liqatywe ngombala we Indigo kwaye elinemibhalo neepateni ezingaqhelekanga zejometri. Abafazi bakwaXhosa baqalisa ukuthengisa eli laphu le-Indigo, kwaya kwaya ekuhambeni kwexesha abafazi batshintsha iimpahla zesintu (ulusu lwezilwanyana ebebelunxiba) banxiba iimpahla ezenziwe ngelilaphu laseJamani. === Indaleko Yanamhlanje === Nangona amajerumane enembali nemvelaphi enzima esekwe kurhwebo lwamakoloniyali kunye nokwamkelwa kwabafazi emtshatweni, iye yaguquka yaluphawu lokuzingca,ubuhle kunye nobuzwe base Afrika.Namhlanje abantu bayawanxiba amajerumane njengehombo kwaye anxitywa kwindawo ngendawo , emitshatweni ,kwamatheko othwala isidanga, emigidini nakwimibhiyozo yokwenza inkcubeko okanye isiko. == Ukubaluleka kwalempahla kwiNkcubeko == Ngokwesiko lamaXhosa, xa umfazi etshata ungena kwixesha lokuba ngu " Makoti " (umolokazana omtsha). Ukunxiba le mfaniselwano yamajerumane kuyinxalenye ebalulekileyo yolutshintsho lokungena ebufazini kwaye ibonisa nesimo sika molokazana esitsha.Iqela lemveli lamajerumane lidla ngokuba nezizinto zilandelayo :iqhiya , ifaskoti,itshikiza okanye ilokhwe yejerumane leyo. == Ilifa lenkampani yeKati ezintathu ( Three Cats) == Ekuqaleni eli laphu lafika livela eYurophu nase Asia kodwa ke imvelaphi yeli laphu ingalandwa kwindawo ngendawo ngaphandle kwezi zimbini.Namhlanje lenkampani yelilaphu iyafumaneka eMzantsi Afrika njenge Dagama phantsi kophawu oludumileyo lweThree Cats. Nangona yaqala njengelaphu elinepateni ebhlowu,liye landa laqalisa ubanenye imibala,njengo mdaka, ubomvu, neminye imibala eqaqambileyo.Umntu uyakwazi nokuzithungela impahla yeJerumane ngelaphu lika Three Cats, athunge iilokhwe okanye iibhulukhwe njengoba kubonisiwe kumfanekiso wesithathu oxhonyiweyo. [[Ngokweenkcukacha:Three cats01.jpg|thumb|ibhulukhwe yase Dagama yelaphu lekati ezintathu]] == '''Imithombo esetyinzisiweyo''' == <references /> [[Uluhlu:Traditional clothing]] [[Uluhlu:Iimpahla zesintu]] 32ysvgcazt55cboyvodv1xuifncs6ft 41788 41787 2026-09-08T12:55:43Z Uthandiwe 16529 41788 wikitext text/x-wiki [[Ngokweenkcukacha:Ijerumane02.jpg|thumb|Umfanekiso kamama wam enxibe iJerumane lakhe neempahla zakhe zobufazi ( Makoti Attire) ]] [[Ngokweenkcukacha:Ijerumane01.jpg|thumb|Umfanekiso obunisa olunye uhlobo kwanye nepateni yejerumane ]] '''Ijerumane''' lilaphu elinemibhalo ethungelweyo elibaluleke kakhulu emzini wakwaNtu, kwilizwe laseMzantsi Afrika. Linxitywa kakhulu ngabafazi abasandula ukutshata ( ababizwa njengoomakoti ) kwiinkcubeko zamanguni ingakumbi umzi wakwaXhosa.Ngaphandle kwezizwe zabeNguni , nakwinkcubeko yabeSotho ijerumane linomsebenzi nentsingiselo. Elilaphu likwabizwa ngokuba lijerimani, isejeremane okanye [[:en:Seshoeshoe|isishweshwe]]) ngokwelwimi lwabeSotho. == Imvelaphi nembali yelaphu == Igama elithi jerumane xaliguqulelwa esingesini yi <nowiki>''</nowiki>German print" , le nguqulo iyodwa ibonisa imvelaphi yelilaphu. Imvelaphi nembali yalo libali elinikisa omkhulu umdla mayelana nokujika kwaye nokuziqhelanisa neenkcubeko zabanye.<ref>{{cite news|last=Marshall|first=Rhodé|date=18 February 2018|title=All hail shweshwe: The history and rebirth of an iconic fabric|work=News24|location=South Africa|url=https://www.news24.com/w24/style/fashion/style/all-hail-shweshwe-the-history-and-rebirth-of-an-iconic-fabric-20180218}}</ref> === Ukufika nokukwamkelwa kwenkcubeko === Ukusukela ngonyaka ka-1858 ukuya kunyaka ka-1859 , abemi base Jamani nabasebukhosini bafika kumandla wase[[IPhondo laseMpuma-Koloni|Mpuma Koloni,]]<nowiki/>eMzantsi Afrika. Abafazi babemi bafika nelaphu elikhethekileyo eliqinileyo, elalilidaywe okanye liqatywe ngombala we Indigo kwaye elinemibhalo neepateni ezingaqhelekanga zejometri. Abafazi bakwaXhosa baqalisa ukuthengisa eli laphu le-Indigo, kwaya kwaya ekuhambeni kwexesha abafazi batshintsha iimpahla zesintu (ulusu lwezilwanyana ebebelunxiba) banxiba iimpahla ezenziwe ngelilaphu laseJamani. === Indaleko Yanamhlanje === Nangona amajerumane enembali nemvelaphi enzima esekwe kurhwebo lwamakoloniyali kunye nokwamkelwa kwabafazi emtshatweni, iye yaguquka yaluphawu lokuzingca,ubuhle kunye nobuzwe base Afrika.Namhlanje abantu bayawanxiba amajerumane njengehombo kwaye anxitywa kwindawo ngendawo , emitshatweni ,kwamatheko othwala isidanga, emigidini nakwimibhiyozo yokwenza inkcubeko okanye isiko. == Ukubaluleka kwalempahla kwiNkcubeko == Ngokwesiko lamaXhosa, xa umfazi etshata ungena kwixesha lokuba ngu " Makoti " (umolokazana omtsha). Ukunxiba le mfaniselwano yamajerumane kuyinxalenye ebalulekileyo yolutshintsho lokungena ebufazini kwaye ibonisa nesimo sika molokazana esitsha.Iqela lemveli lamajerumane lidla ngokuba nezizinto zilandelayo :iqhiya , ifaskoti,itshikiza okanye ilokhwe yejerumane leyo. == Ilifa lenkampani yeKati ezintathu ( Three Cats) == Ekuqaleni eli laphu lafika livela eYurophu nase Asia kodwa ke imvelaphi yeli laphu ingalandwa kwindawo ngendawo ngaphandle kwezi zimbini.Namhlanje lenkampani yelilaphu iyafumaneka eMzantsi Afrika njenge Dagama phantsi kophawu oludumileyo lweThree Cats. Nangona yaqala njengelaphu elinepateni ebhlowu,liye landa laqalisa ubanenye imibala,njengo mdaka, ubomvu, neminye imibala eqaqambileyo.Umntu uyakwazi nokuzithungela impahla yeJerumane ngelaphu lika Three Cats, athunge iilokhwe okanye iibhulukhwe njengoba kubonisiwe kumfanekiso wesithathu oxhonyiweyo. [[Ngokweenkcukacha:Three cats01.jpg|thumb|ibhulukhwe yase Dagama yelaphu lekati ezintathu]] == '''Imithombo esetyinzisiweyo''' == <references /> [[Uluhlu:Traditional clothing]] [[Uluhlu:Iimpahla zesintu]] 212lva0ouqitvn6c9zws63dognrt5zo 41789 41788 2026-09-08T12:56:30Z Uthandiwe 16529 41789 wikitext text/x-wiki [[Ngokweenkcukacha:Ijerumane02.jpg|thumb|Umfanekiso kamama wam enxibe iJerumane lakhe neempahla zakhe zobufazi ( Makoti Attire) ]] [[Ngokweenkcukacha:Ijerumane01.jpg|thumb|Umfanekiso obunisa olunye uhlobo kwanye nepateni yejerumane ]] '''Ijerumane''' lilaphu elinemibhalo ethungelweyo elibaluleke kakhulu emzini wakwaNtu, kwilizwe laseMzantsi Afrika. Linxitywa kakhulu ngabafazi abasandula ukutshata ( ababizwa njengoomakoti ) kwiinkcubeko zamanguni ingakumbi umzi wakwaXhosa.Ngaphandle kwezizwe zabeNguni , nakwinkcubeko yabeSotho ijerumane linomsebenzi nentsingiselo. Elilaphu likwabizwa ngokuba lijerimani, isejeremane okanye [[:en:Seshoeshoe|isishweshwe]])<ref>{{Citation|edition=3|title=seshweshwe, n.|url=https://oed.com/dictionary/seshweshwe_n|publisher=Oxford University Press|work=Oxford English Dictionary|date=2025-04-10|access-date=2026-09-08|doi=10.1093/OED/8432256931|language=en}}</ref> ngokwelwimi lwabeSotho. == Imvelaphi nembali yelaphu == Igama elithi jerumane xaliguqulelwa esingesini yi <nowiki>''</nowiki>German print" , le nguqulo iyodwa ibonisa imvelaphi yelilaphu. Imvelaphi nembali yalo libali elinikisa omkhulu umdla mayelana nokujika kwaye nokuziqhelanisa neenkcubeko zabanye.<ref>{{cite news|last=Marshall|first=Rhodé|date=18 February 2018|title=All hail shweshwe: The history and rebirth of an iconic fabric|work=News24|location=South Africa|url=https://www.news24.com/w24/style/fashion/style/all-hail-shweshwe-the-history-and-rebirth-of-an-iconic-fabric-20180218}}</ref> === Ukufika nokukwamkelwa kwenkcubeko === Ukusukela ngonyaka ka-1858 ukuya kunyaka ka-1859 , abemi base Jamani nabasebukhosini bafika kumandla wase[[IPhondo laseMpuma-Koloni|Mpuma Koloni,]]<nowiki/>eMzantsi Afrika. Abafazi babemi bafika nelaphu elikhethekileyo eliqinileyo, elalilidaywe okanye liqatywe ngombala we Indigo kwaye elinemibhalo neepateni ezingaqhelekanga zejometri. Abafazi bakwaXhosa baqalisa ukuthengisa eli laphu le-Indigo, kwaya kwaya ekuhambeni kwexesha abafazi batshintsha iimpahla zesintu (ulusu lwezilwanyana ebebelunxiba) banxiba iimpahla ezenziwe ngelilaphu laseJamani. === Indaleko Yanamhlanje === Nangona amajerumane enembali nemvelaphi enzima esekwe kurhwebo lwamakoloniyali kunye nokwamkelwa kwabafazi emtshatweni, iye yaguquka yaluphawu lokuzingca,ubuhle kunye nobuzwe base Afrika.Namhlanje abantu bayawanxiba amajerumane njengehombo kwaye anxitywa kwindawo ngendawo , emitshatweni ,kwamatheko othwala isidanga, emigidini nakwimibhiyozo yokwenza inkcubeko okanye isiko. == Ukubaluleka kwalempahla kwiNkcubeko == Ngokwesiko lamaXhosa, xa umfazi etshata ungena kwixesha lokuba ngu " Makoti " (umolokazana omtsha). Ukunxiba le mfaniselwano yamajerumane kuyinxalenye ebalulekileyo yolutshintsho lokungena ebufazini kwaye ibonisa nesimo sika molokazana esitsha.Iqela lemveli lamajerumane lidla ngokuba nezizinto zilandelayo :iqhiya , ifaskoti,itshikiza okanye ilokhwe yejerumane leyo. == Ilifa lenkampani yeKati ezintathu ( Three Cats) == Ekuqaleni eli laphu lafika livela eYurophu nase Asia kodwa ke imvelaphi yeli laphu ingalandwa kwindawo ngendawo ngaphandle kwezi zimbini.Namhlanje lenkampani yelilaphu iyafumaneka eMzantsi Afrika njenge Dagama phantsi kophawu oludumileyo lweThree Cats. Nangona yaqala njengelaphu elinepateni ebhlowu,liye landa laqalisa ubanenye imibala,njengo mdaka, ubomvu, neminye imibala eqaqambileyo.Umntu uyakwazi nokuzithungela impahla yeJerumane ngelaphu lika Three Cats, athunge iilokhwe okanye iibhulukhwe njengoba kubonisiwe kumfanekiso wesithathu oxhonyiweyo. [[Ngokweenkcukacha:Three cats01.jpg|thumb|ibhulukhwe yase Dagama yelaphu lekati ezintathu]] == '''Imithombo esetyinzisiweyo''' == <references /> [[Uluhlu:Traditional clothing]] [[Uluhlu:Iimpahla zesintu]] 32ysvgcazt55cboyvodv1xuifncs6ft 41792 41789 2026-09-08T12:57:38Z Uthandiwe 16529 41792 wikitext text/x-wiki [[Ngokweenkcukacha:Ijerumane02.jpg|thumb|Umfanekiso kamama wam enxibe iJerumane lakhe neempahla zakhe zobufazi ( Makoti Attire) ]] [[Ngokweenkcukacha:Ijerumane01.jpg|thumb|Umfanekiso obunisa olunye uhlobo kwanye nepateni yejerumane ]] '''Ijerumane''' lilaphu elinemibhalo ethungelweyo elibaluleke kakhulu emzini wakwaNtu, kwilizwe laseMzantsi Afrika. Linxitywa kakhulu ngabafazi abasandula ukutshata ( ababizwa njengoomakoti ) kwiinkcubeko zamanguni ingakumbi umzi wakwaXhosa.Ngaphandle kwezizwe zabeNguni , nakwinkcubeko yabeSotho ijerumane linomsebenzi nentsingiselo. Elilaphu likwabizwa ngokuba lijerimani, isejeremane okanye [[:en:Seshoeshoe|isishweshwe]])<ref>Briscoe, Forrest; Gupta, Abhinav (2016-01). "Social Activism in and Around Organizations". ''Academy of Management Annals''. '''10''' (1). Academy of Management: 671–727. doi:10.5465/19416520.2016.1153261. ISSN&#x20;1941-6520.</ref> ngokwelwimi lwabeSotho. == Imvelaphi nembali yelaphu == Igama elithi jerumane xaliguqulelwa esingesini yi <nowiki>''</nowiki>German print" , le nguqulo iyodwa ibonisa imvelaphi yelilaphu. Imvelaphi nembali yalo libali elinikisa omkhulu umdla mayelana nokujika kwaye nokuziqhelanisa neenkcubeko zabanye.<ref>{{cite news|last=Marshall|first=Rhodé|date=18 February 2018|title=All hail shweshwe: The history and rebirth of an iconic fabric|work=News24|location=South Africa|url=https://www.news24.com/w24/style/fashion/style/all-hail-shweshwe-the-history-and-rebirth-of-an-iconic-fabric-20180218}}</ref> === Ukufika nokukwamkelwa kwenkcubeko === Ukusukela ngonyaka ka-1858 ukuya kunyaka ka-1859 , abemi base Jamani nabasebukhosini bafika kumandla wase[[IPhondo laseMpuma-Koloni|Mpuma Koloni,]]<nowiki/>eMzantsi Afrika. Abafazi babemi bafika nelaphu elikhethekileyo eliqinileyo, elalilidaywe okanye liqatywe ngombala we Indigo kwaye elinemibhalo neepateni ezingaqhelekanga zejometri. Abafazi bakwaXhosa baqalisa ukuthengisa eli laphu le-Indigo, kwaya kwaya ekuhambeni kwexesha abafazi batshintsha iimpahla zesintu (ulusu lwezilwanyana ebebelunxiba) banxiba iimpahla ezenziwe ngelilaphu laseJamani. === Indaleko Yanamhlanje === Nangona amajerumane enembali nemvelaphi enzima esekwe kurhwebo lwamakoloniyali kunye nokwamkelwa kwabafazi emtshatweni, iye yaguquka yaluphawu lokuzingca,ubuhle kunye nobuzwe base Afrika.Namhlanje abantu bayawanxiba amajerumane njengehombo kwaye anxitywa kwindawo ngendawo , emitshatweni ,kwamatheko othwala isidanga, emigidini nakwimibhiyozo yokwenza inkcubeko okanye isiko. == Ukubaluleka kwalempahla kwiNkcubeko == Ngokwesiko lamaXhosa, xa umfazi etshata ungena kwixesha lokuba ngu " Makoti " (umolokazana omtsha). Ukunxiba le mfaniselwano yamajerumane kuyinxalenye ebalulekileyo yolutshintsho lokungena ebufazini kwaye ibonisa nesimo sika molokazana esitsha.Iqela lemveli lamajerumane lidla ngokuba nezizinto zilandelayo :iqhiya , ifaskoti,itshikiza okanye ilokhwe yejerumane leyo. == Ilifa lenkampani yeKati ezintathu ( Three Cats) == Ekuqaleni eli laphu lafika livela eYurophu nase Asia kodwa ke imvelaphi yeli laphu ingalandwa kwindawo ngendawo ngaphandle kwezi zimbini.Namhlanje lenkampani yelilaphu iyafumaneka eMzantsi Afrika njenge Dagama phantsi kophawu oludumileyo lweThree Cats. Nangona yaqala njengelaphu elinepateni ebhlowu,liye landa laqalisa ubanenye imibala,njengo mdaka, ubomvu, neminye imibala eqaqambileyo.Umntu uyakwazi nokuzithungela impahla yeJerumane ngelaphu lika Three Cats, athunge iilokhwe okanye iibhulukhwe njengoba kubonisiwe kumfanekiso wesithathu oxhonyiweyo. [[Ngokweenkcukacha:Three cats01.jpg|thumb|ibhulukhwe yase Dagama yelaphu lekati ezintathu]] == '''Imithombo esetyinzisiweyo''' == <references /> [[Uluhlu:Traditional clothing]] [[Uluhlu:Iimpahla zesintu]] 6gwcx9qsi0v8w28qd5qj0d9c9zwc4w0 41794 41792 2026-09-08T13:00:56Z Uthandiwe 16529 41794 wikitext text/x-wiki [[Ngokweenkcukacha:Ijerumane02.jpg|thumb|Umfanekiso kamama wam enxibe iJerumane lakhe neempahla zakhe zobufazi ( Makoti Attire) ]] [[Ngokweenkcukacha:Ijerumane01.jpg|thumb|Umfanekiso obunisa olunye uhlobo kwanye nepateni yejerumane ]] '''Ijerumane''' lilaphu elinemibhalo ethungelweyo elibaluleke kakhulu emzini wakwaNtu, kwilizwe laseMzantsi Afrika. Linxitywa kakhulu ngabafazi abasandula ukutshata ( ababizwa njengoomakoti ) kwiinkcubeko zamanguni ingakumbi umzi wakwaXhosa.Ngaphandle kwezizwe zabeNguni , nakwinkcubeko yabeSotho ijerumane linomsebenzi nentsingiselo. Elilaphu likwabizwa ngokuba lijerimani, isejeremane okanye [[:en:Seshoeshoe|isishweshwe]])<ref>{{Cite journal|last=Briscoe|first=Forrest|date=2016-01|title="Social Activism in and Around Organizations"|url=doi:10.5465/19416520.2016.1153261|journal=Academy of Management Annals|volume=10 (1)}}</ref> ngokwelwimi lwabeSotho. == Imvelaphi nembali yelaphu == Igama elithi jerumane xaliguqulelwa esingesini yi <nowiki>''</nowiki>German print" , le nguqulo iyodwa ibonisa imvelaphi yelilaphu. Imvelaphi nembali yalo libali elinikisa omkhulu umdla mayelana nokujika kwaye nokuziqhelanisa neenkcubeko zabanye.<ref>{{cite news|last=Marshall|first=Rhodé|date=18 February 2018|title=All hail shweshwe: The history and rebirth of an iconic fabric|work=News24|location=South Africa|url=https://www.news24.com/w24/style/fashion/style/all-hail-shweshwe-the-history-and-rebirth-of-an-iconic-fabric-20180218}}</ref> === Ukufika nokukwamkelwa kwenkcubeko === Ukusukela ngonyaka ka-1858 ukuya kunyaka ka-1859 , abemi base Jamani nabasebukhosini bafika kumandla wase[[IPhondo laseMpuma-Koloni|Mpuma Koloni,]]<nowiki/>eMzantsi Afrika. Abafazi babemi bafika nelaphu elikhethekileyo eliqinileyo, elalilidaywe okanye liqatywe ngombala we Indigo kwaye elinemibhalo neepateni ezingaqhelekanga zejometri. Abafazi bakwaXhosa baqalisa ukuthengisa eli laphu le-Indigo, kwaya kwaya ekuhambeni kwexesha abafazi batshintsha iimpahla zesintu (ulusu lwezilwanyana ebebelunxiba) banxiba iimpahla ezenziwe ngelilaphu laseJamani. === Indaleko Yanamhlanje === Nangona amajerumane enembali nemvelaphi enzima esekwe kurhwebo lwamakoloniyali kunye nokwamkelwa kwabafazi emtshatweni, iye yaguquka yaluphawu lokuzingca,ubuhle kunye nobuzwe base Afrika.Namhlanje abantu bayawanxiba amajerumane njengehombo kwaye anxitywa kwindawo ngendawo , emitshatweni ,kwamatheko othwala isidanga, emigidini nakwimibhiyozo yokwenza inkcubeko okanye isiko. == Ukubaluleka kwalempahla kwiNkcubeko == Ngokwesiko lamaXhosa, xa umfazi etshata ungena kwixesha lokuba ngu " Makoti " (umolokazana omtsha). Ukunxiba le mfaniselwano yamajerumane kuyinxalenye ebalulekileyo yolutshintsho lokungena ebufazini kwaye ibonisa nesimo sika molokazana esitsha.Iqela lemveli lamajerumane lidla ngokuba nezizinto zilandelayo :iqhiya , ifaskoti,itshikiza okanye ilokhwe yejerumane leyo. == Ilifa lenkampani yeKati ezintathu ( Three Cats) == Ekuqaleni eli laphu lafika livela eYurophu nase Asia kodwa ke imvelaphi yeli laphu ingalandwa kwindawo ngendawo ngaphandle kwezi zimbini.Namhlanje lenkampani yelilaphu iyafumaneka eMzantsi Afrika njenge Dagama phantsi kophawu oludumileyo lweThree Cats. Nangona yaqala njengelaphu elinepateni ebhlowu,liye landa laqalisa ubanenye imibala,njengo mdaka, ubomvu, neminye imibala eqaqambileyo.Umntu uyakwazi nokuzithungela impahla yeJerumane ngelaphu lika Three Cats, athunge iilokhwe okanye iibhulukhwe njengoba kubonisiwe kumfanekiso wesithathu oxhonyiweyo. [[Ngokweenkcukacha:Three cats01.jpg|thumb|ibhulukhwe yase Dagama yelaphu lekati ezintathu]] == '''Imithombo esetyinzisiweyo''' == <references /> [[Uluhlu:Traditional clothing]] [[Uluhlu:Iimpahla zesintu]] 5a4igp8ur4roqtlptzco674llleu72x 41796 41794 2026-09-08T13:02:21Z Uthandiwe 16529 41796 wikitext text/x-wiki [[Ngokweenkcukacha:Ijerumane02.jpg|thumb|Umfanekiso kamama wam enxibe iJerumane lakhe neempahla zakhe zobufazi ( Makoti Attire) ]] [[Ngokweenkcukacha:Ijerumane01.jpg|thumb|Umfanekiso obunisa olunye uhlobo kwanye nepateni yejerumane ]] '''Ijerumane''' lilaphu elinemibhalo ethungelweyo elibaluleke kakhulu emzini wakwaNtu, kwilizwe laseMzantsi Afrika. Linxitywa kakhulu ngabafazi abasandula ukutshata ( ababizwa njengoomakoti ) kwiinkcubeko zamanguni ingakumbi umzi wakwaXhosa.Ngaphandle kwezizwe zabeNguni , nakwinkcubeko yabeSotho ijerumane linomsebenzi nentsingiselo. Elilaphu likwabizwa ngokuba lijerimani, isejeremane okanye [[:en:Seshoeshoe|isishweshwe]])<ref>{{Cite journal|last=Briscoe|first=Forrest|date=2016-01|title="Social Activism in and Around Organizations"|url=doi:10.5465/19416520.2016.1153261|journal=Academy of Management Annals|volume=10 (1)}}</ref> ngokwelwimi lwabeSotho. == Imvelaphi nembali yelaphu == Igama elithi jerumane xaliguqulelwa esingesini yi <nowiki>''</nowiki>German print" , le nguqulo iyodwa ibonisa imvelaphi yelilaphu. Imvelaphi nembali yalo libali elinikisa omkhulu umdla mayelana nokujika kwaye nokuziqhelanisa neenkcubeko zabanye.<ref>{{cite news|last=Marshall|first=Rhodé|date=18 February 2018|title=All hail shweshwe: The history and rebirth of an iconic fabric|work=News24|location=South Africa|url=https://www.news24.com/w24/style/fashion/style/all-hail-shweshwe-the-history-and-rebirth-of-an-iconic-fabric-20180218}}</ref> === Ukufika nokukwamkelwa kwenkcubeko === Ukusukela ngonyaka ka-1858 ukuya kunyaka ka-1859 , abemi base Jamani nabasebukhosini bafika kumandla wase[[IPhondo laseMpuma-Koloni|Mpuma Koloni,]]<nowiki/>eMzantsi Afrika. Abafazi babemi bafika nelaphu elikhethekileyo eliqinileyo, elalilidaywe okanye liqatywe ngombala we Indigo kwaye elinemibhalo neepateni ezingaqhelekanga zejometri. Abafazi bakwaXhosa baqalisa ukuthengisa eli laphu le-Indigo, kwaya kwaya ekuhambeni kwexesha abafazi batshintsha iimpahla zesintu (ulusu lwezilwanyana ebebelunxiba) banxiba iimpahla ezenziwe ngelilaphu laseJamani. === Indaleko Yanamhlanje === Nangona amajerumane enembali nemvelaphi enzima esekwe kurhwebo lwamakoloniyali kunye nokwamkelwa kwabafazi emtshatweni, iye yaguquka yaluphawu lokuzingca,ubuhle kunye nobuzwe base Afrika.Namhlanje abantu bayawanxiba amajerumane njengehombo kwaye anxitywa kwindawo ngendawo , emitshatweni ,kwamatheko othwala isidanga, emigidini nakwimibhiyozo yokwenza inkcubeko okanye isiko.<ref name="MamaAfrika">{{cite news|date=27 September 2011|title=A stylish ode to Mama Afrika|newspaper=The Star|url=http://www.iol.co.za/lifestyle/style/fashion/a-stylish-ode-to-mama-afrika-1.1145657#.Ut6SjdL8Ls0|url-status=live|access-date=21 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20111230183238/http://www.iol.co.za/lifestyle/style/fashion/a-stylish-ode-to-mama-afrika-1.1145657|archive-date=30 December 2011}}</ref> == Ukubaluleka kwalempahla kwiNkcubeko == Ngokwesiko lamaXhosa, xa umfazi etshata ungena kwixesha lokuba ngu " Makoti " (umolokazana omtsha). Ukunxiba le mfaniselwano yamajerumane kuyinxalenye ebalulekileyo yolutshintsho lokungena ebufazini kwaye ibonisa nesimo sika molokazana esitsha.Iqela lemveli lamajerumane lidla ngokuba nezizinto zilandelayo :iqhiya , ifaskoti,itshikiza okanye ilokhwe yejerumane leyo. == Ilifa lenkampani yeKati ezintathu ( Three Cats) == Ekuqaleni eli laphu lafika livela eYurophu nase Asia kodwa ke imvelaphi yeli laphu ingalandwa kwindawo ngendawo ngaphandle kwezi zimbini.Namhlanje lenkampani yelilaphu iyafumaneka eMzantsi Afrika njenge Dagama phantsi kophawu oludumileyo lweThree Cats. Nangona yaqala njengelaphu elinepateni ebhlowu,liye landa laqalisa ubanenye imibala,njengo mdaka, ubomvu, neminye imibala eqaqambileyo.Umntu uyakwazi nokuzithungela impahla yeJerumane ngelaphu lika Three Cats, athunge iilokhwe okanye iibhulukhwe njengoba kubonisiwe kumfanekiso wesithathu oxhonyiweyo. [[Ngokweenkcukacha:Three cats01.jpg|thumb|ibhulukhwe yase Dagama yelaphu lekati ezintathu]] == '''Imithombo esetyinzisiweyo''' == <references /> [[Uluhlu:Traditional clothing]] [[Uluhlu:Iimpahla zesintu]] teri2zptq0z63agmwqxzzludym3u4vg 41798 41796 2026-09-08T13:03:15Z Uthandiwe 16529 41798 wikitext text/x-wiki [[Ngokweenkcukacha:Ijerumane02.jpg|thumb|Umfanekiso kamama wam enxibe iJerumane lakhe neempahla zakhe zobufazi ( Makoti Attire) ]] [[Ngokweenkcukacha:Ijerumane01.jpg|thumb|Umfanekiso obunisa olunye uhlobo kwanye nepateni yejerumane ]] '''Ijerumane''' lilaphu elinemibhalo ethungelweyo elibaluleke kakhulu emzini wakwaNtu, kwilizwe laseMzantsi Afrika. Linxitywa kakhulu ngabafazi abasandula ukutshata ( ababizwa njengoomakoti ) kwiinkcubeko zamanguni ingakumbi umzi wakwaXhosa.Ngaphandle kwezizwe zabeNguni , nakwinkcubeko yabeSotho ijerumane linomsebenzi nentsingiselo. Elilaphu likwabizwa ngokuba lijerimani, isejeremane okanye [[:en:Seshoeshoe|isishweshwe]])<ref>{{Cite journal |last=Briscoe|first=Forrest|last2=Gupta|first2=Abhinav|date=2016-01|title=Social Activism in and Around Organizations|url=https://journals.aom.org/doi/10.5465/19416520.2016.1153261|journal=Academy of Management Annals|publisher=Academy of Management|volume=10|issue=1|pages=671–727|doi=10.5465/19416520.2016.1153261|issn=1941-6520}}</ref> ngokwelwimi lwabeSotho. == Imvelaphi nembali yelaphu == Igama elithi jerumane xaliguqulelwa esingesini yi <nowiki>''</nowiki>German print" , le nguqulo iyodwa ibonisa imvelaphi yelilaphu. Imvelaphi nembali yalo libali elinikisa omkhulu umdla mayelana nokujika kwaye nokuziqhelanisa neenkcubeko zabanye.<ref>{{cite news|last=Marshall|first=Rhodé|date=18 February 2018|title=All hail shweshwe: The history and rebirth of an iconic fabric|work=News24|location=South Africa|url=https://www.news24.com/w24/style/fashion/style/all-hail-shweshwe-the-history-and-rebirth-of-an-iconic-fabric-20180218}}</ref> === Ukufika nokukwamkelwa kwenkcubeko === Ukusukela ngonyaka ka-1858 ukuya kunyaka ka-1859 , abemi base Jamani nabasebukhosini bafika kumandla wase[[IPhondo laseMpuma-Koloni|Mpuma Koloni,]]<nowiki/>eMzantsi Afrika. Abafazi babemi bafika nelaphu elikhethekileyo eliqinileyo, elalilidaywe okanye liqatywe ngombala we Indigo kwaye elinemibhalo neepateni ezingaqhelekanga zejometri. Abafazi bakwaXhosa baqalisa ukuthengisa eli laphu le-Indigo, kwaya kwaya ekuhambeni kwexesha abafazi batshintsha iimpahla zesintu (ulusu lwezilwanyana ebebelunxiba) banxiba iimpahla ezenziwe ngelilaphu laseJamani. === Indaleko Yanamhlanje === Nangona amajerumane enembali nemvelaphi enzima esekwe kurhwebo lwamakoloniyali kunye nokwamkelwa kwabafazi emtshatweni, iye yaguquka yaluphawu lokuzingca,ubuhle kunye nobuzwe base Afrika.Namhlanje abantu bayawanxiba amajerumane njengehombo kwaye anxitywa kwindawo ngendawo , emitshatweni ,kwamatheko othwala isidanga, emigidini nakwimibhiyozo yokwenza inkcubeko okanye isiko.<ref name="MamaAfrika">{{cite news|date=27 September 2011|title=A stylish ode to Mama Afrika|newspaper=The Star|url=http://www.iol.co.za/lifestyle/style/fashion/a-stylish-ode-to-mama-afrika-1.1145657#.Ut6SjdL8Ls0|url-status=live|access-date=21 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20111230183238/http://www.iol.co.za/lifestyle/style/fashion/a-stylish-ode-to-mama-afrika-1.1145657|archive-date=30 December 2011}}</ref> == Ukubaluleka kwalempahla kwiNkcubeko == Ngokwesiko lamaXhosa, xa umfazi etshata ungena kwixesha lokuba ngu " Makoti " (umolokazana omtsha). Ukunxiba le mfaniselwano yamajerumane kuyinxalenye ebalulekileyo yolutshintsho lokungena ebufazini kwaye ibonisa nesimo sika molokazana esitsha.Iqela lemveli lamajerumane lidla ngokuba nezizinto zilandelayo :iqhiya , ifaskoti,itshikiza okanye ilokhwe yejerumane leyo. == Ilifa lenkampani yeKati ezintathu ( Three Cats) == Ekuqaleni eli laphu lafika livela eYurophu nase Asia kodwa ke imvelaphi yeli laphu ingalandwa kwindawo ngendawo ngaphandle kwezi zimbini.Namhlanje lenkampani yelilaphu iyafumaneka eMzantsi Afrika njenge Dagama phantsi kophawu oludumileyo lweThree Cats. Nangona yaqala njengelaphu elinepateni ebhlowu,liye landa laqalisa ubanenye imibala,njengo mdaka, ubomvu, neminye imibala eqaqambileyo.Umntu uyakwazi nokuzithungela impahla yeJerumane ngelaphu lika Three Cats, athunge iilokhwe okanye iibhulukhwe njengoba kubonisiwe kumfanekiso wesithathu oxhonyiweyo. [[Ngokweenkcukacha:Three cats01.jpg|thumb|ibhulukhwe yase Dagama yelaphu lekati ezintathu]] == '''Imithombo esetyinzisiweyo''' == <references /> [[Uluhlu:Traditional clothing]] [[Uluhlu:Iimpahla zesintu]] 6owuvx5os7315zgipshvumegj1aqxof 41802 41798 2026-09-08T13:05:01Z Uthandiwe 16529 41802 wikitext text/x-wiki [[Ngokweenkcukacha:Ijerumane02.jpg|thumb|Umfanekiso kamama wam enxibe iJerumane lakhe neempahla zakhe zobufazi ( Makoti Attire) ]] [[Ngokweenkcukacha:Ijerumane01.jpg|thumb|Umfanekiso obunisa olunye uhlobo kwanye nepateni yejerumane ]] '''Ijerumane''' lilaphu elinemibhalo ethungelweyo elibaluleke kakhulu emzini wakwaNtu, kwilizwe laseMzantsi Afrika. Linxitywa kakhulu ngabafazi abasandula ukutshata ( ababizwa njengoomakoti ) kwiinkcubeko zamanguni ingakumbi umzi wakwaXhosa.Ngaphandle kwezizwe zabeNguni , nakwinkcubeko yabeSotho ijerumane linomsebenzi nentsingiselo. Elilaphu likwabizwa ngokuba lijerimani, isejeremane okanye [[:en:Seshoeshoe|isishweshwe]])<ref>{{Cite journal |last=Briscoe|first=Forrest|last2=Gupta|first2=Abhinav|date=2016-01|title=Social Activism in and Around Organizations|url=https://journals.aom.org/doi/10.5465/19416520.2016.1153261|journal=Academy of Management Annals|publisher=Academy of Management|volume=10|issue=1|pages=671–727|doi=10.5465/19416520.2016.1153261|issn=1941-6520}}</ref> ngokwelwimi lwabeSotho. == Imvelaphi nembali yelaphu == Igama elithi jerumane xaliguqulelwa esingesini yi <nowiki>''</nowiki>German print" , le nguqulo iyodwa ibonisa imvelaphi yelilaphu. Imvelaphi nembali yalo libali elinikisa omkhulu umdla mayelana nokujika kwaye nokuziqhelanisa neenkcubeko zabanye.<ref>{{cite news|last=Marshall|first=Rhodé|date=18 February 2018|title=All hail shweshwe: The history and rebirth of an iconic fabric|work=News24|location=South Africa|url=https://www.news24.com/w24/style/fashion/style/all-hail-shweshwe-the-history-and-rebirth-of-an-iconic-fabric-20180218}}</ref> === Ukufika nokukwamkelwa kwenkcubeko === Ukusukela ngonyaka ka-1858 ukuya kunyaka ka-1859 , abemi base Jamani nabasebukhosini bafika kumandla wase[[IPhondo laseMpuma-Koloni|Mpuma Koloni,]]<nowiki/>eMzantsi Afrika. Abafazi babemi bafika nelaphu elikhethekileyo eliqinileyo, elalilidaywe okanye liqatywe ngombala we Indigo kwaye elinemibhalo neepateni ezingaqhelekanga zejometri. Abafazi bakwaXhosa baqalisa ukuthengisa eli laphu le-Indigo, kwaya kwaya ekuhambeni kwexesha abafazi batshintsha iimpahla zesintu (ulusu lwezilwanyana ebebelunxiba) banxiba iimpahla ezenziwe ngelilaphu laseJamani.<ref name="Davie">{{cite web|last=Davie|first=Lucille|date=18 November 2013|title=Shweshwe, the denim of South Africa|url=http://www.mediaclubsouthafrica.com/land-and-people/3556-shweshwe-the-denim-of-south-africa|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140120212524/http://www.mediaclubsouthafrica.com/land-and-people/3556-shweshwe-the-denim-of-south-africa|archive-date=20 January 2014|work=Media Club South Africa|access-date=20 January 2014}}</ref> === Indaleko Yanamhlanje === Nangona amajerumane enembali nemvelaphi enzima esekwe kurhwebo lwamakoloniyali kunye nokwamkelwa kwabafazi emtshatweni, iye yaguquka yaluphawu lokuzingca,ubuhle kunye nobuzwe base Afrika.Namhlanje abantu bayawanxiba amajerumane njengehombo kwaye anxitywa kwindawo ngendawo , emitshatweni ,kwamatheko othwala isidanga, emigidini nakwimibhiyozo yokwenza inkcubeko okanye isiko.<ref name="MamaAfrika">{{cite news|date=27 September 2011|title=A stylish ode to Mama Afrika|newspaper=The Star|url=http://www.iol.co.za/lifestyle/style/fashion/a-stylish-ode-to-mama-afrika-1.1145657#.Ut6SjdL8Ls0|url-status=live|access-date=21 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20111230183238/http://www.iol.co.za/lifestyle/style/fashion/a-stylish-ode-to-mama-afrika-1.1145657|archive-date=30 December 2011}}</ref> == Ukubaluleka kwalempahla kwiNkcubeko == Ngokwesiko lamaXhosa, xa umfazi etshata ungena kwixesha lokuba ngu " Makoti " (umolokazana omtsha). Ukunxiba le mfaniselwano yamajerumane kuyinxalenye ebalulekileyo yolutshintsho lokungena ebufazini kwaye ibonisa nesimo sika molokazana esitsha.Iqela lemveli lamajerumane lidla ngokuba nezizinto zilandelayo :iqhiya , ifaskoti,itshikiza okanye ilokhwe yejerumane leyo. == Ilifa lenkampani yeKati ezintathu ( Three Cats) == Ekuqaleni eli laphu lafika livela eYurophu nase Asia kodwa ke imvelaphi yeli laphu ingalandwa kwindawo ngendawo ngaphandle kwezi zimbini.Namhlanje lenkampani yelilaphu iyafumaneka eMzantsi Afrika njenge Dagama phantsi kophawu oludumileyo lweThree Cats. Nangona yaqala njengelaphu elinepateni ebhlowu,liye landa laqalisa ubanenye imibala,njengo mdaka, ubomvu, neminye imibala eqaqambileyo.Umntu uyakwazi nokuzithungela impahla yeJerumane ngelaphu lika Three Cats, athunge iilokhwe okanye iibhulukhwe njengoba kubonisiwe kumfanekiso wesithathu oxhonyiweyo. [[Ngokweenkcukacha:Three cats01.jpg|thumb|ibhulukhwe yase Dagama yelaphu lekati ezintathu]] == '''Imithombo esetyinzisiweyo''' == <references /> [[Uluhlu:Traditional clothing]] [[Uluhlu:Iimpahla zesintu]] ij7hxtgo7bpu3jmlrrqmhk7l28zvs0k 41806 41802 2026-09-08T13:07:47Z Uthandiwe 16529 41806 wikitext text/x-wiki [[Ngokweenkcukacha:Ijerumane02.jpg|thumb|Umfanekiso kamama wam enxibe iJerumane lakhe neempahla zakhe zobufazi ( Makoti Attire) ]] [[Ngokweenkcukacha:Ijerumane01.jpg|thumb|Umfanekiso obunisa olunye uhlobo kwanye nepateni yejerumane ]] '''Ijerumane''' lilaphu elinemibhalo ethungelweyo elibaluleke kakhulu emzini wakwaNtu, kwilizwe laseMzantsi Afrika. Linxitywa kakhulu ngabafazi abasandula ukutshata ( ababizwa njengoomakoti ) kwiinkcubeko zamanguni ingakumbi umzi wakwaXhosa.Ngaphandle kwezizwe zabeNguni , nakwinkcubeko yabeSotho ijerumane linomsebenzi nentsingiselo. Elilaphu likwabizwa ngokuba lijerimani, isejeremane okanye [[:en:Seshoeshoe|isishweshwe]])<ref>{{Cite journal |last=Briscoe|first=Forrest|last2=Gupta|first2=Abhinav|date=2016-01|title=Social Activism in and Around Organizations|url=https://journals.aom.org/doi/10.5465/19416520.2016.1153261|journal=Academy of Management Annals|publisher=Academy of Management|volume=10|issue=1|pages=671–727|doi=10.5465/19416520.2016.1153261|issn=1941-6520}}</ref> ngokwelwimi lwabeSotho. == Imvelaphi nembali yelaphu == Igama elithi jerumane xaliguqulelwa esingesini yi <nowiki>''</nowiki>German print" , le nguqulo iyodwa ibonisa imvelaphi yelilaphu. Imvelaphi nembali yalo libali elinikisa omkhulu umdla mayelana nokujika kwaye nokuziqhelanisa neenkcubeko zabanye.<ref>{{cite news|last=Marshall|first=Rhodé|date=18 February 2018|title=All hail shweshwe: The history and rebirth of an iconic fabric|work=News24|location=South Africa|url=https://www.news24.com/w24/style/fashion/style/all-hail-shweshwe-the-history-and-rebirth-of-an-iconic-fabric-20180218}}</ref> === Ukufika nokukwamkelwa kwenkcubeko === Ukusukela ngonyaka ka-1858 ukuya kunyaka ka-1859 , abemi base Jamani nabasebukhosini bafika kumandla wase[[IPhondo laseMpuma-Koloni|Mpuma Koloni,]]<nowiki/>eMzantsi Afrika. Abafazi babemi bafika nelaphu elikhethekileyo eliqinileyo, elalilidaywe okanye liqatywe ngombala we Indigo kwaye elinemibhalo neepateni ezingaqhelekanga zejometri. Abafazi bakwaXhosa baqalisa ukuthengisa eli laphu le-Indigo, kwaya kwaya ekuhambeni kwexesha abafazi batshintsha iimpahla zesintu (ulusu lwezilwanyana ebebelunxiba) banxiba iimpahla ezenziwe ngelilaphu laseJamani.<ref name="Davie">{{cite web|last=Davie|first=Lucille|date=18 November 2013|title=Shweshwe, the denim of South Africa|url=http://www.mediaclubsouthafrica.com/land-and-people/3556-shweshwe-the-denim-of-south-africa|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140120212524/http://www.mediaclubsouthafrica.com/land-and-people/3556-shweshwe-the-denim-of-south-africa|archive-date=20 January 2014|work=Media Club South Africa|access-date=20 January 2014}}</ref> === Indaleko Yanamhlanje === Nangona amajerumane enembali nemvelaphi enzima esekwe kurhwebo lwamakoloniyali kunye nokwamkelwa kwabafazi emtshatweni, iye yaguquka yaluphawu lokuzingca,ubuhle kunye nobuzwe base Afrika.Namhlanje abantu bayawanxiba amajerumane njengehombo kwaye anxitywa kwindawo ngendawo , emitshatweni ,kwamatheko othwala isidanga, emigidini nakwimibhiyozo yokwenza inkcubeko okanye isiko.<ref name="MamaAfrika">{{cite news|date=27 September 2011|title=A stylish ode to Mama Afrika|newspaper=The Star|url=http://www.iol.co.za/lifestyle/style/fashion/a-stylish-ode-to-mama-afrika-1.1145657#.Ut6SjdL8Ls0|url-status=live|access-date=21 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20111230183238/http://www.iol.co.za/lifestyle/style/fashion/a-stylish-ode-to-mama-afrika-1.1145657|archive-date=30 December 2011}}</ref> == Ukubaluleka kwalempahla kwiNkcubeko == Ngokwesiko lamaXhosa, xa umfazi etshata ungena kwixesha lokuba ngu " Makoti " (umolokazana omtsha). Ukunxiba le mfaniselwano yamajerumane kuyinxalenye ebalulekileyo yolutshintsho lokungena ebufazini kwaye ibonisa nesimo sika molokazana esitsha.Iqela lemveli lamajerumane lidla ngokuba nezizinto zilandelayo :iqhiya , ifaskoti,itshikiza okanye ilokhwe yejerumane leyo. == Ilifa lenkampani yeKati ezintathu ( Three Cats) == Ekuqaleni eli laphu lafika livela eYurophu nase Asia kodwa ke imvelaphi yeli laphu ingalandwa kwindawo ngendawo ngaphandle kwezi zimbini.Namhlanje lenkampani yelilaphu iyafumaneka eMzantsi Afrika njenge Dagama phantsi kophawu oludumileyo lweThree Cats. Nangona yaqala njengelaphu elinepateni ebhlowu,liye landa laqalisa ubanenye imibala,njengo mdaka, ubomvu, neminye imibala eqaqambileyo.<ref name="deVillemarette">{{cite journal|last=deVillemarette|first=Cynthia|date=July–August 2010|title=Seshoeshoe: A True Blue Passion|journal=The Country Register of Tennessee & Kentucky|quote=The designs are created using a discharge process, unlike modern printed fabrics where color is added to the surface. With shweshwe, the cotton cloth is first entirely dyed, thoroughly penetrating the fiber. Then, the cloth is passed through copper design rollers, which emit a mild acid solution, removing color with pinpoint accuracy. One of the characteristics of shweshwe is the intense use of picotage, tiny pin dots that create not only the designs, but also texture and depth. It is because of the difficulty and expense in creating these designs that they fell out of favor with American and European manufacturers, who chose instead to move to printing processes. Da Gama Textiles of South Africa is the only known manufacturer of fabrics still using the discharge process ... The reverse side of the fabric will be a solid color because it was dyed. Da Gama also prints its seal on the back to help you identify it.}}</ref>.Umntu uyakwazi nokuzithungela impahla yeJerumane ngelaphu lika Three Cats, athunge iilokhwe okanye iibhulukhwe njengoba kubonisiwe kumfanekiso wesithathu oxhonyiweyo. [[Ngokweenkcukacha:Three cats01.jpg|thumb|ibhulukhwe yase Dagama yelaphu lekati ezintathu]] == '''Imithombo esetyinzisiweyo''' == <references /> [[Uluhlu:Traditional clothing]] [[Uluhlu:Iimpahla zesintu]] 3v4kd2ngw829n2zovox1kerv8jooq0m 41807 41806 2026-09-08T13:08:14Z Uthandiwe 16529 41807 wikitext text/x-wiki [[Ngokweenkcukacha:Ijerumane02.jpg|thumb|Umfanekiso kamama wam enxibe iJerumane lakhe neempahla zakhe zobufazi ( Makoti Attire) ]] [[Ngokweenkcukacha:Ijerumane01.jpg|thumb|Umfanekiso obunisa olunye uhlobo kwanye nepateni yejerumane ]] '''Ijerumane''' lilaphu elinemibhalo ethungelweyo elibaluleke kakhulu emzini wakwaNtu, kwilizwe laseMzantsi Afrika. Linxitywa kakhulu ngabafazi abasandula ukutshata ( ababizwa njengoomakoti ) kwiinkcubeko zamanguni ingakumbi umzi wakwaXhosa.Ngaphandle kwezizwe zabeNguni , nakwinkcubeko yabeSotho ijerumane linomsebenzi nentsingiselo. Elilaphu likwabizwa ngokuba lijerimani, isejeremane okanye [[:en:Seshoeshoe|isishweshwe]])<ref>{{Cite journal |last=Briscoe|first=Forrest|last2=Gupta|first2=Abhinav|date=2016-01|title=Social Activism in and Around Organizations|url=https://journals.aom.org/doi/10.5465/19416520.2016.1153261|journal=Academy of Management Annals|publisher=Academy of Management|volume=10|issue=1|pages=671–727|doi=10.5465/19416520.2016.1153261|issn=1941-6520}}</ref> ngokwelwimi lwabeSotho. == Imvelaphi nembali yelaphu == Igama elithi jerumane xaliguqulelwa esingesini yi <nowiki>''</nowiki>German print" , le nguqulo iyodwa ibonisa imvelaphi yelilaphu. Imvelaphi nembali yalo libali elinikisa omkhulu umdla mayelana nokujika kwaye nokuziqhelanisa neenkcubeko zabanye.<ref>{{cite news|last=Marshall|first=Rhodé|date=18 February 2018|title=All hail shweshwe: The history and rebirth of an iconic fabric|work=News24|location=South Africa|url=https://www.news24.com/w24/style/fashion/style/all-hail-shweshwe-the-history-and-rebirth-of-an-iconic-fabric-20180218}}</ref> === Ukufika nokukwamkelwa kwenkcubeko === Ukusukela ngonyaka ka-1858 ukuya kunyaka ka-1859 , abemi base Jamani nabasebukhosini bafika kumandla wase[[IPhondo laseMpuma-Koloni|Mpuma Koloni,]]<nowiki/>eMzantsi Afrika. Abafazi babemi bafika nelaphu elikhethekileyo eliqinileyo, elalilidaywe okanye liqatywe ngombala we Indigo kwaye elinemibhalo neepateni ezingaqhelekanga zejometri. Abafazi bakwaXhosa baqalisa ukuthengisa eli laphu le-Indigo, kwaya kwaya ekuhambeni kwexesha abafazi batshintsha iimpahla zesintu (ulusu lwezilwanyana ebebelunxiba) banxiba iimpahla ezenziwe ngelilaphu laseJamani.<ref name="Davie">{{cite web|last=Davie|first=Lucille|date=18 November 2013|title=Shweshwe, the denim of South Africa|url=http://www.mediaclubsouthafrica.com/land-and-people/3556-shweshwe-the-denim-of-south-africa|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140120212524/http://www.mediaclubsouthafrica.com/land-and-people/3556-shweshwe-the-denim-of-south-africa|archive-date=20 January 2014|work=Media Club South Africa|access-date=20 January 2014}}</ref> === Indaleko Yanamhlanje === Nangona amajerumane enembali nemvelaphi enzima esekwe kurhwebo lwamakoloniyali kunye nokwamkelwa kwabafazi emtshatweni, iye yaguquka yaluphawu lokuzingca,ubuhle kunye nobuzwe base Afrika.Namhlanje abantu bayawanxiba amajerumane njengehombo kwaye anxitywa kwindawo ngendawo , emitshatweni ,kwamatheko othwala isidanga, emigidini nakwimibhiyozo yokwenza inkcubeko okanye isiko.<ref name="MamaAfrika">{{cite news|date=27 September 2011|title=A stylish ode to Mama Afrika|newspaper=The Star|url=http://www.iol.co.za/lifestyle/style/fashion/a-stylish-ode-to-mama-afrika-1.1145657#.Ut6SjdL8Ls0|url-status=live|access-date=21 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20111230183238/http://www.iol.co.za/lifestyle/style/fashion/a-stylish-ode-to-mama-afrika-1.1145657|archive-date=30 December 2011}}</ref> == Ukubaluleka kwalempahla kwiNkcubeko == Ngokwesiko lamaXhosa, xa umfazi etshata ungena kwixesha lokuba ngu " Makoti " (umolokazana omtsha). Ukunxiba le mfaniselwano yamajerumane kuyinxalenye ebalulekileyo yolutshintsho lokungena ebufazini kwaye ibonisa nesimo sika molokazana esitsha.Iqela lemveli lamajerumane lidla ngokuba nezizinto zilandelayo :iqhiya , ifaskoti,itshikiza okanye ilokhwe yejerumane leyo. == Ilifa lenkampani yeKati ezintathu ( Three Cats) == Ekuqaleni eli laphu lafika livela eYurophu nase Asia kodwa ke imvelaphi yeli laphu ingalandwa kwindawo ngendawo ngaphandle kwezi zimbini.Namhlanje lenkampani yelilaphu iyafumaneka eMzantsi Afrika njenge Dagama phantsi kophawu oludumileyo lweThree Cats. Nangona yaqala njengelaphu elinepateni ebhlowu,liye landa laqalisa ubanenye imibala,njengo mdaka, ubomvu, neminye imibala eqaqambileyo.Umntu uyakwazi nokuzithungela impahla yeJerumane ngelaphu lika Three Cats, athunge iilokhwe okanye iibhulukhwe njengoba kubonisiwe kumfanekiso wesithathu oxhonyiweyo. [[Ngokweenkcukacha:Three cats01.jpg|thumb|ibhulukhwe yase Dagama yelaphu lekati ezintathu]] == '''Imithombo esetyinzisiweyo''' == <references /> [[Uluhlu:Traditional clothing]] [[Uluhlu:Iimpahla zesintu]] ij7hxtgo7bpu3jmlrrqmhk7l28zvs0k Ingqithi yesiko lwamaGcina 0 9291 41790 41745 2026-09-08T12:56:40Z Zamlanga 16534 I have added heading and few sentences 41790 wikitext text/x-wiki [[Ngokweenkcukacha:Ingqithi yesiko lwamaGcina.jpg|thumb|Ingqithi yesiko lwamaGcina]] '''Ingqithi lisiko lakwaGcina''' lokusikwa kwelungu lomnwe wesibini ukusuka kucikicane kwisandla sasekhohlo kubantu basetyhini, ze emadodeni kusikwe ilungu kucikicane. Akhona amanye [[amaGcina]] angalenziyo eli isiko ngenxa yefuthe lase[[Ntshona]]. Eli siko lalivame ukwenziwa xa umntwana ezalwa ngenxa ye[[nkolelo]] yokuba amathambo awakaqini ngoko kulula ukuba liqhutywe kunokuba lenziwe xa umntu emdala. Ukuba lithe laphazanywa ukwenziwa ebusaneni liye lenziwe xa sele umntu emdala. Kukho inkolelo eyanyaniswa nezimbo othi ubenazo xa ungalenzelwanga eli [[siko]] ezifana nokuchama xa ulele, ukungahanjelwa kakuhle zizinto [[ebomini]] kwaye abanye abantu bakholelwa ukuba xa usophula izinto eziqhekekayo unobangela woko kukuba isiko liyakukhalela.<ref>{{Cite journal|last=Jansen|first=G.|date=1966-01|title=Some observations about ritual mutilation in a Transkei mission hospital, with special reference to the ingqithi ‐custom|url=http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/00020186608707231|journal=African Studies|language=en|volume=25|issue=2|pages=73–79|doi=10.1080/00020186608707231|issn=0002-0184}}</ref> == Inkqubo yesiko == Ngomhla wokwenziwa kweli siko umntwana ufakwa kurontabile aze abotshwe ngononophelo kwisihlala. Oko kwenzelwa ukuba igazi lingaphumi kakhulu. Emva koko ugqunywa ngelaphu ebusweni ukuvala amehlo akhe ukuze angayiboni le nto yenziwayo kuba limasikizi eli siko. Ingcibi iza nemela ebukhali kakhulu ize inqumle umnwe. Emva koko kuthathwa umhlaba kwinduli yentuku ubekwe enxebeni.<ref>{{Cite journal|last=Tse|first=Tiffany|last2=Wang|first2=Annie|last3=Antflek|first3=Daniel|last4=Novak|first4=Christine|last5=Baltzer|first5=Heather|date=2025-09|title=Culturally Sensitive Care in Amputations: Recognition and Strategies|url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0363502325001947|journal=The Journal of Hand Surgery|language=en|volume=50|issue=9|pages=1118–1122|doi=10.1016/j.jhsa.2025.04.007}}</ref> Ezinye [[iintsapho]] zibeka ubulongwe benkomo enxebeni kwaye kufuneka iphole kwisithuba seeveki [[ezintathu]] ukuya kwezintlanu. Xa wenzelwe eli siko kukho izinto ezininzi ekulindeleke uzizile ukuze uphole ngokukhawuleza. == Ilungu lomnwe onqunyulweyo? == Ngokwesiko ela lungu lomnwe unqunyuliweyo uyathathwa ufakwe ebulongweni, uphoswe eludongeni lukarontabile phezulu ukuze uncamathele.Loo nto yenzelwa ukuze kubekho unxulumano kumntwana nezinyanya zekhaya. == Inzuzo yesiko lwengqithi lakwaGcina == Inkolelo yeli siko ithi xa wenziwe ingqithi uye ukhuseleke kwimimoya engalunganga, uye ungazifumani lula izigulo kwaye ubanonxulumano nezinyanya. == Imithombo yolwazi == <references /> [[Uluhlu:Ilungu lomzimba]] [[Uluhlu:Body parts]] [[Uluhlu:Amputated finger]] nlkknc9u2cmc08i1yald0f9j17532cr 41800 41790 2026-09-08T13:04:09Z Zamlanga 16534 41800 wikitext text/x-wiki [[Ngokweenkcukacha:Ingqithi yesiko lwamaGcina.jpg|thumb|Ingqithi yesiko lwamaGcina]] '''Ingqithi lisiko lakwaGcina''' lokusikwa kwelungu lomnwe wesibini ukusuka kucikicane kwisandla sasekhohlo kubantu basetyhini, ze emadodeni kusikwe ilungu kucikicane. Akhona amanye [[amaGcina]] angalenziyo eli siko ngenxa yefuthe lase[[Ntshona]]. Eli siko lalivame ukwenziwa xa umntwana ezalwa ngenxa ye[[nkolelo]] yokuba amathambo awakaqini ngoko kulula ukuba liqhutywe kunokuba lenziwe xa umntu emdala. Ukuba lithe laphazanywa ukwenziwa ebusaneni liye lenziwe xa sele umntu emdala. Kukho inkolelo eyanyaniswa nezimbo othi ubenazo xa ungalenzelwanga eli [[siko]] ezifana nokuchama xa ulele, ukungahanjelwa kakuhle zizinto [[ebomini]] kwaye abanye abantu bakholelwa ukuba xa usophula izinto eziqhekekayo unobangela woko kukuba isiko liyakukhalela.<ref>{{Cite journal|last=Jansen|first=G.|date=1966-01|title=Some observations about ritual mutilation in a Transkei mission hospital, with special reference to the ingqithi ‐custom|url=http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/00020186608707231|journal=African Studies|language=en|volume=25|issue=2|pages=73–79|doi=10.1080/00020186608707231|issn=0002-0184}}</ref> == Inkqubo yesiko == Ngomhla wokwenziwa kweli siko umntwana ufakwa kurontabile aze abotshwe ngononophelo kwisihlala. Oko kwenzelwa ukuba igazi lingaphumi kakhulu. Emva koko ugqunywa ngelaphu ebusweni ukuvala amehlo akhe ukuze angayiboni le nto yenziwayo kuba limasikizi eli siko. Ingcibi iza nemela ebukhali kakhulu ize inqumle umnwe. Emva koko kuthathwa umhlaba kwinduli yentuku ubekwe enxebeni.<ref>{{Cite journal|last=Tse|first=Tiffany|last2=Wang|first2=Annie|last3=Antflek|first3=Daniel|last4=Novak|first4=Christine|last5=Baltzer|first5=Heather|date=2025-09|title=Culturally Sensitive Care in Amputations: Recognition and Strategies|url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0363502325001947|journal=The Journal of Hand Surgery|language=en|volume=50|issue=9|pages=1118–1122|doi=10.1016/j.jhsa.2025.04.007}}</ref> Ezinye [[iintsapho]] zibeka ubulongwe benkomo enxebeni kwaye kufuneka iphole kwisithuba seeveki [[ezintathu]] ukuya kwezintlanu. Xa wenzelwe eli siko kukho izinto ezininzi ekulindeleke uzizile ukuze uphole ngokukhawuleza. == Ilungu lomnwe onqunyulweyo? == Ngokwesiko ela lungu lomnwe unqunyuliweyo uyathathwa ufakwe ebulongweni, uphoswe eludongeni lukarontabile phezulu ukuze uncamathele.Loo nto yenzelwa ukuze kubekho unxulumano kumntwana nezinyanya zekhaya. == Inzuzo yesiko lwengqithi lakwaGcina == Inkolelo yeli siko ithi xa wenziwe ingqithi uye ukhuseleke kwimimoya engalunganga, uye ungazifumani lula izigulo kwaye ubanonxulumano nezinyanya. == Imithombo yolwazi == <references /> [[Uluhlu:Ilungu lomzimba]] [[Uluhlu:Body parts]] [[Uluhlu:Amputated finger]] 7xjtnrwvnqmfpwcoxz2ojwv14y5zete Yintoni imbeleko 0 9292 41808 41767 2026-09-08T13:08:23Z Maburcado 16546 ukufaka imbeleko 41808 wikitext text/x-wiki [[Ngokweenkcukacha:Imbeleko.jpg|thumb|230x230px|Inkabi yegusha yembeleko]] '''Imbeleko''' sisithethe sakwaXhosa esasifudula sisenzelwa umdlezana xa ezakubeleka. Esi sithethe sasisenziwa ngegusha okanye ibhokhwe kwaye oku kuxhomekeka kwisilwanyana esisetyenziswa likhaya ukuqhuba esi sithethe<ref name="SouthAfricaNet">{{Cite web|title=Xhosa culture: the clans and customs|url=https://www.southafrica.net/za/en/travel/article/xhosa-culture-the-clans-and-customs|website=SouthAfrica.net|access-date=15 May 2026}}</ref>. Xa kuthe kwasetyenziswa ibhokhwe kuye kuchongwe emhlophe engenasiphaku ukubonisa ukuba umntwana lo wenzelwayo akanasono. Injongo yokwenziwa kwembeleko kukuba umdlezane afumane ufele olo lwegusha okanye ibhokhwe khona ukuze alusebenzise ukubeleke ngalo usana lwakhe xa sele lukhona. Kukho inkolelo yokuba mandulo phambi kokufika kwamakoloniyali kweli [[amaXhosa]] ayesebenzisa izikhumba zezilwanyana ukugquma umzimba nokuhlala efudumele ngexesha leengqele, oku kwakukhokelela ekuthini umntwana enzelwe esi sithethe ukuze abenolwakhe ufele. Inyama yesilwanyane esixheliweyo ithi iphekwe enye yojiwe yandule ukutyiwa likhaya isakube ilandelwe yonke imithananango yokwenziwa kwesi sithethe. '''Inkqubo yembeleko''' Utata womntwana uye axhele impahla emfutshane xa sele umntwana wakhe eza kubelekwa okanye kwiveki yokuqala ebelekiwe. Le nkqubo ayonqubo ekulindeleke ukuba izinyaswe yinginginya yabantu kuba ngumcimbi nje omncinci wekhaya ongabandakanyi tywala nazipheko zitheni. '''Isizathu sokwenza imbeleko''' Imbeleko lufele lwebhokhwe okanye igusha ethi ixhelwe xa kuthe kwazalwa usana kwelosapho luthile. Olufele lwalulungiselela ukuba usana olu luzelweyo lube nengubo yokombatha okanye ibhayi lokuba unina akwazi ukulubeleka. Isizathu sokukwenza imbeleko mandulo pha yayikukuba kwakungekho zingubo kungekho mabhayi okubeleka umntwana, yiyo loo nto olufele lwalubizwa ngokuba yimbeleko, ukubhekisela kwinto okanye kwindlela oluthi lusetyenziswe ngayo. Imbeleko xa yenziwe ikhona ukuba umzali ukhawuleze walekelisa asikho isidingo sokuba aphinde enze enye imbeleko esenzela usana. Kwakhona xa umntwana obesenzelwa imbeleko ngelishwa wasweleka ngesaquphe imbeleko leyo ebeyenzelwe iyagcinwa ingakumbi ukuba abazali bakhe basebatsha ngethemba lokuba baza kuphinde bafumane omnye umntwana abazokuthi basebenzise kuye imbeleko leyo yilonto kukho apha esiXhoseni intetho ethi akulahlwa mbeleko ngakufelwa. Le ntetho ibonakalisa ukuba imbeleko enye ingasetyenziswa kwabantwana abezanayo. == Imithombo esetyenziweyo == 4vxnovjwwfq2jqi4b6vqfhbzg730c83 Itolofiya 0 9293 41810 41755 2026-09-08T13:08:38Z Emtee04 16527 41810 wikitext text/x-wiki [[Ngokweenkcukacha:Umthi wetolofiya.jpg|thumb|Itolofiya]] '''Itolofiya''' sisiqhamo esincinci nesityiwayo esithi sikhule kumthi oye afumaneke kakhulu ehlathini. Imithi yetolofiya ikhula kwiindawo ezomileyo kwaye nezinamathuba amancinci okufumana imvula. Imimandla eyomileyo kwindawo ephakathi yaseMexico inezona ntlobo zahlukeneyo zemfuza yeetolofiya ehlabathini, kunye nommandla omkhulu kunayo yonke otyalwe itolofiya<ref>{{Cite journal|last=Pimienta-Barrios|first=E.|date=1994-09|title=Prickly pear (Opuntia spp.): A valuable fruit crop for the semi-arid lands of Mexico|url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0140196305800163|journal=Journal of Arid Environments|language=en|volume=28|issue=1|pages=1–11|doi=10.1016/S0140-1963(05)80016-3}}</ref>. Nanjengoko ezinye izityalo zingenako ukumelana nokuhlala emanzini, umthi wetolofiya ukhula kwindawo enomhlaba onakho ukukhupha amanzi uwase ngaphezu komhlaba. == '''Imvelaphi''' == Itolofiya eyaziwa njenge Opuntia ficu-indica (L.) Mill ivela eMexico, kodwa ngoku seyisasazekele kakhulu kweezinye iindawo ezifana ne Afrika, i-Australia, kunye nommandla weMeditera ngenxa yeempawu zayo ezimnandi ezifana nevumba kunye nencasa. Isuka kusapho lweCactacease oluquka iintlobo ezingaphezu kwe 1500 ze-cactus<ref>{{Cite journal|last=Albuquerque|first=Tânia Gonçalves|last2=Pereira|first2=Paula|last3=Silva|first3=Mafalda Alexandra|last4=Vicente|first4=Filipa|last5=Ramalho|first5=Renata|last6=Costa|first6=Helena S.|date=2020|title=Prickly pear|url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/B9780128127803000441|journal=Nutritional Composition and Antioxidant Properties of Fruits and Vegetables|language=en|publisher=Elsevier|pages=709–728|doi=10.1016/B978-0-12-812780-3.00044-1|isbn=978-0-12-812780-3}}</ref>. == '''Inkcazelo''' == Umthi wetolofiya unamacwecwe asicaba athi ikhule isiqhamo esimile ngathi liqanda. Ngenxa yezibonelo zayo zesondlo; ayisetyenzisewa njengokutya kuphela, ukusetyenziswa kwayo kumayeza ahlukeneyo kuluncedo ekulweni nezifo azahlukeneyo <ref>{{Cite journal|last=Mahmood|first=Shahid |date=2021-01-20|title=A Narrative Review on the Phytochemistry, Nutritional Profile and Properties of Prickly Pear Fruit|url=https://web.archive.org/web/2020/https://biogenericpublishers.com/jbgsr.ms.id.00164.text/|journal=Open Access Journal of Biogeneric Science and Research|volume=7|issue=2|doi=10.46718/JBGSR.2021.07.000164}}</ref>. == '''Inkcazo gabalala''' == [[Itolofiya|Umthi wetolofiya]] unayo nentsingiselo enzulu esikelwe kwindlela othi ukhule ngayo. Le ntsingiselo imalunga nokukwazi ukumelana nobunzima kunye namandla.Ukongeza, inakho ukuchuma yaye iqhubeke ikhule nangona ingafane ifumane amanzi yaye iphila phantsi kweemeko ezishushu kakhulu. == <u>'''Imithombo esetyinzisiweyo'''</u> == <references /> [[Uluhlu:Isityalo]] [[Uluhlu:Umthi wetolofiya]] kl1i2029zh7iktpxamq490ez80fc8rw Isikhukukazi esinamantshontsho 0 9294 41784 41769 2026-09-08T12:45:38Z Zokudie 16526 added some vowels 41784 wikitext text/x-wiki [[Ngokweenkcukacha:Inkukhu.jpg|thumb|isikhukukazi namntshontsho]] '''[[Isikhukukazi]] esinamantshontsho''', umhoyi nomkhathaleli wamantshontsho wamantshotsho. Ukuba umyeni usekhona kwa impahla le yakhe iyamonqena, iintsuku/iinyanga ziyagqitha impahla le ingakhange ijikeleziswe pha ezayoni nditsho umatshini loo wohlamba impahla. Umzi usuka uphatshe abantwana balomzi basuke babe zizabhunge, bangahoyani bangahoyi kwa umzi lo kungabikho mvano kuba kaloku, [[Umamazala onothando|umama]] wekhaya akekho isikhukukazi samantshontsho asisekho. == Injongo == Isimo sentlalo esidalwe luxabiso ebelunikwa amabhinqa nokwembali kwinxaxheba ayidlalayo eluntwini yenze oomama/amabhinqa umsebenzi wabo ugxile ekhayeni enze imisebenzi yekhaya bayohe abantwana.<ref>{{Cite journal|last=Goodwin|first=Paula|last2=Garrett|first2=Dean|last3=Galal|first3=Osman|date=2005-01-01|title=Women and Family Health: The Role of Mothers in Promoting Family and Child Health|url=https://scholarworks.uni.edu/ijghhd/vol4/iss1/4|journal=International Journal of Global Health and Health Disparities|volume=4|issue=1|pages=30–42|issn=1556-4428}}</ref> Ukanti, bona ootata basuke bahoye imisebenzi enamandla apha enyameni esindayo ngokuphandle.Kwaye, ixesha elininzi abekho sendlini ngoko ke unxibelelwano kwiintsana zabo alukho mqilima ngaphezulu komama/ibhinqa. Xa ubani enomfanekiso ngqondweni wenkukhu le inamantshontsho 'isikhukukazi'. Ithi yakuqandusela isuke ibeliliwa lokusithela kwamantshontsho alo. Uthi wakufika ukhetshe isitsho isikhalo lenkukhu ze emva koko iwathathe onke lamantshontsho ifawake phantsi kwawo iwafihle kolutshaba.<ref>{{Cite journal|last=Edgar|first=Joanne|last2=Held|first2=Suzanne|last3=Jones|first3=Charlotte|last4=Troisi|first4=Camille|date=2016-01-05|title=Influences of Maternal Care on Chicken Welfare|url=https://doi.org/10.3390/ani6010002|journal=Animals|volume=6|issue=1|pages=2|doi=10.3390/ani6010002|issn=2076-2615}}</ref> Khangela olu nxulumano: nanko umama ekhupha umgrayo esipha amantshontsho, naso isikhukukazi siqale siyoxhola pha de isandi esi sibe buntswiniza namantshontsho aleqe ebaleka kuba ava isandi sonina. Nalapha eluntwini, uthando luka mama lufanekiswa neso sikhukukazi, uphando nzulu lweengcali luveza ukuba oomama ngokwendalo kuba umntwana evundla sibelekweni sikanina kubakho olo lunxulumano lwakhekayo da athi ezalwa kube kwakheke unxulumano olumqilimba. Nemvakalelo ezikumama nomntwana zisuka zibe ngamandla ukufumanisa ukuba uthi wona unyana okanye intombi asuke umama lo ukungxolisa kwake kube njengempuku etyi vuthela; ngoko ke angagqali emswaneni kodwa ukungxolisa kwake kuvele kube nokukhathalela ukuba lo ungxoliswayo angakhathezi ncam.<ref>{{Cite journal|last=Cumberland-Li|first=Amanda|last2=Eisenberg|first2=Nancy|last3=Champion|first3=Claire|last4=Gershoff|first4=Elizabeth|last5=Fabes|first5=Richard A.|date=2003-03|title=The Relation of Parental Emotionality and Related Dispositional Traits to Parental Expression of Emotion and Children's Social Functioning|url=https://doi.org/10.1023/a:1023674308969|journal=Motivation and Emotion|volume=27|issue=1|pages=27–56|doi=10.1023/a:1023674308969|issn=0146-7239}}</ref> Nangoko ke umama inguye kumaxesha amaninzi inguye ohlala nabantwana kuthi nakxa kufika utshaba enze ngantoyonke ukukhusela abantwana bakhe, aphathe kukhala ukufuna uncedo. Xa unyana ebuya esuthwini, nalo izibazana limakhala ukubona unyana walo ethwe bhijwe ngalo tyali ibe yimimililizelo, amamyeyeye kubekho izandi ezifana nokuba 'ndalunywa'. Ngoko ke olanxulumano lwezaa nyanga unyana evundla esibelekweni lusuke luqaqambe kakhuku kumama angazi noba athini nalamini isuka ibuye kwiincinga, ufumanise ukuba uyise yena kwalamhla wawulibalwa ngokuya umama lo wayesefukwini okanye esibhedlela isika inimba. == Imithombo yolwazi esetyenzisiweyo == <references /> [[Uluhlu:Uluntu]] [[Uluhlu:Amabhinqa]] [[Uluhlu:Umzali]] 37bp1i0r2cukh28wtt4gzijjdp7230w Iinwele zam 0 9295 41814 41756 2026-09-08T13:17:43Z Sinesihle1 16543 41814 wikitext text/x-wiki [[Ngokweenkcukacha:Natural Afro - hair type 4c- model Gwyneth Ellis.jpg|thumb|Iinwele zam bubuntu bam ]] '''[[Iinwele]] zam''' sisazisi sam njengomntu omnyama kunye nenkcubeko. Zimnyama, zimdaka, zimfutshane, zinde, zishinyene kwaye zingeendidi ezahlukileyo. Iinwele zabantsundu ziluphawo lokubonakalisa ukuzidla kunye neqhayiya, zityebile kwaye zomelele. Iinwele zibalisa ibali eliqhubekayo, imbali yomntu ontsundu kunye nongathathi ntweni othe wahlukumezeka ze [[iinwele]] zasetyenziswa njengesixhobo sokumelana neemeko ezinganyamezelekiyo. Iinwele, ubuhle, umfanekiso ngqondweni kunye nobuwena zidibene ngokungenakuhlukaniswa kwaye ziyachaphazelana. == Inkcazelo == Imbali yenweele ibanzi kwaye ityebile njengokuba kwixesha lamandulo abantu abantsundu kunye namakhoboka ababephantsi koxinzelelo babeye basebenzise iinwele njengesixhobo sokulibazisa intlungu kwaye ze badibane babelane ngezakhono zabo ngokwenzana imiqhino kwiinwele zabo. Apha eAfrika iinwele ziluphawu lwenkcubeko yempucuko kwaye zisetyenziselwa ukubonisa ubutyebi, isikhundla kunye nolwalamano lwesizwe.<ref>{{Cite journal|last=Nkimbeng|first=Manka|last2=Malaika Rumala|first2=Bernice B.|last3=Richardson|first3=Crystal M.|last4=Stewart-Isaacs|first4=Shemekka Ebony|last5=Taylor|first5=Janiece L.|date=2023|title=The Person Beneath the Hair: Hair Discrimination, Health, and Well-Being|url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10457631/|journal=Health Equity|volume=7|issue=1|pages=406–410|doi=10.1089/heq.2022.0118|issn=2473-1242|pmc=10457631|pmid=37638116}}</ref> Isenzo sokuqhina sibaluleke ngokufanayo ekudlulisela amaxabiso enkcubeko phakathi kwezizukulwana, siveza ubudlelwane phakathi kwabahlobo, kwaye simisela indima yomntu oqeqeshiweyo.<ref>{{Cite web|title=History of Cornrow Braiding|url=http://www.csdt.rpi.edu:80/african/CORNROW_CURVES/culture/african.origins.1.a.htm|accessdate=2026-09-08|website=csdt.rpi.edu}}</ref> == Imithombo esetyenzisiweyo == <references /> [[Uluhlu:Inwele]] j9d0yynakfmgfqup3t3as71hcmh5co4 Ukuqatywa kwamaGcina 0 9296 41771 41768 2026-09-08T12:13:26Z Amagcina2003 16532 41771 wikitext text/x-wiki '''Ukuqatywa kwamaGcina''' lisiko elithi lenzelwe umntwana osele ekhulile ngokweminyaka ngenjongo zokumazisa kwizihlwele zakowabo<ref>{{Cite web|title=Xhosa culture: the clans and customs {{!}} Culture {{!}} History {{!}} Port Elizabeth {{!}} Cape Town {{!}} Eastern Cape {{!}} Western Cape {{!}} Vibrant culture (ZA)|url=https://www.southafrica.net/za/en/travel/article/xhosa-culture-the-clans-and-customs|accessdate=2026-09-08|website=www.southafrica.net}}</ref>. Eli siko linomahluko kakhulu kweli laziwa ngokuba yiMbeleko, ngokuba lona livame ukwenziwa umntu sele ekhulile kwaye kuthi xa sele umntu enyanzelekile ukuba alenze, aligulele. Ezinye zempawu umntu athi azibonakalise kukuhlutshwa ngamaphupho maxawambi ubonakale uzichamela ebudaleni. Kuthi xa umntu eveza ezimpawu ikhaya lihlale phantsi ligqibe ekubeni aqatywe lo mntwana ukuze aziwe ngamawabo, kutsho kwehle ukuhlutshwa kukugula. == Inkqubo yokuQatywa == Kwelikhaya lakwaGcina, eli siko liye lithathe intsuku ezine liqhuba. Kuthi ngomhla wokuqala ngenjika langa kuwiswe inkomo abe umntwana lowo wenzelwa umsebenzi ehleli emva kocango efukanyelwe ngumntu osele esikozelwe kwaye ongenatyala lokwenzela umntwana ukuba sele ezele. Phambi kokuba kuyiwe ebuhlanti ngamaxhego eli khaya, umntwana uye aqatywe imbola ebomvu kunye nonina wakhe lowo umfukameleyo, kuthethwe naye acengwe ukuba aphile, ekwaxelelwa igama lenkomo leyo izakuwiswa kuba ngesiXhosa sele iyeyakhe. Emva koku ayaphuma amaxhego, abafana bekhaya kunye nalowo uchongwe njengentlabi yekhaya. Oomama bona bamela qelele kunobuhlanti ze xa inkomo ibhonga kubonakala ukuvuma kwecamagu bayiyizele. <ref>{{Cite web|title=Xhosa culture: the clans and customs {{!}} Culture {{!}} History {{!}} Port Elizabeth {{!}} Cape Town {{!}} Eastern Cape {{!}} Western Cape {{!}} Vibrant culture (ZA)|url=https://www.southafrica.net/za/en/travel/article/xhosa-culture-the-clans-and-customs|accessdate=2026-09-08|website=www.southafrica.net}}</ref> [[Ngokweenkcukacha:Umntwana onxibe amakhubalo.jpg|thumb|Umntwana onxibe amakhubalo]] Emva kokuba iwile inkomo, abafana baye bayihlinze ze kuthathwe umkhono wasekunene wohlulwe kabini. Kubaswa umlilo kwindlu enkulu leyo umntwana afukanyelwe kuyo ze kojiwe kuqala, lo mojo atyiwe aphele ngumntwana. Kuthi ke icala lomkhono elishekileyo liphekwe ibe leli umntwana azoku litya iintsuku zone zomsebenzi. Lo mkhono awuphumi kulo ndlu inkulu yeli khaya. Kuthi xa sele umntwana etyile kubengona wonke omnye umntu afumana ithuba lokutya.Inkomo ifakwa endlwini enkulu yondlalelwe ngamahlamvu. Usuku lwesibini kuye kuthwe lusuku lwezipheko. Ngolu suku, umntwana uye anxityiswe intambo enamakhubalo, kugalelwe intsimbi ezimhlophe kwisosari. Ezo ntsimbi ziye zijikeleze indlu enkulu zisuswa kwenye isosari zisiya kwenye kumane kusithiwe camagu. Kuye kuphekwe umngqusho omhlophe uphakwe, ze inyama ilandele ngokwezithebe. Nangolu suku abantu bekhaya batya xa sele umntwana nemfukami betyile<ref>{{Cite web|title=Blogger: User Profile: kwekudee|url=https://www.blogger.com/profile/14469929357196320372|accessdate=2026-09-08|website=www.blogger.com}}</ref>. Ngosuku lwesithathu, kuye kuthwe lusuku lwemiqolo. Kwakuvame ukuba kuphekwe imiqolo kuphela kodwa ngenxa yokutshintsha kwezinto kuye kubekhona ukutya okuthi kuphekwe. Umntwana ngolusuku uye anxityiswe intsimbi ehlohlwe kusinga oluthe lomiswa. Usinga lusuka kumsipha osemqolweni wenkomo. Xa efakwa lentsimbi kuzeke namakhubalo esekhona emqaleni wakhe.<ref>[https://www.blogger.com/profile/14469929357196320372 Kwekudee] (2013). [http://kwekudee-tripdownmemorylane.blogspot.com/2013/02/xhosa-peoplesouth-africas-ancient.html Xhosa people: South Africa's ancient people with unique traditional and cultural heritage]. Blogspot.com. Retrieved 28 March 2014.</ref> Kuthi ke ngosuku lwesine kuphekwe amanqina enkomo, umntwana atye inqina. Xa sele kugqityiwe kuthathwa onke amathambo asiwe ebuhlanti ayokutshiswa. Amakhubalo nawo aye athathwe ajulwe kuloo mlilo usebuhlanti, yena umntwana ame emsini womlilo acele impilo. Kuthi emva koku, umntwana afumane ithuba lokuhlamba uphele umsebenzi. == Imithombo yolwazi == "Xhosa culture: the clans and customs". ''SouthAfrica.net''. Retrieved 15 May 2026. <references /> [[Uluhlu:Cultural]] hunpccipq02nyp8lepc8i45jn2cs4oq 41785 41771 2026-09-08T12:45:42Z Amagcina2003 16532 ndi linke igama komnye umbhalo 41785 wikitext text/x-wiki '''Ukuqatywa kwamaGcina''' lisiko elithi lenzelwe umntwana osele ekhulile ngokweminyaka ngenjongo zokumazisa kwizihlwele zakowabo<ref>{{Cite web|title=Xhosa culture: the clans and customs {{!}} Culture {{!}} History {{!}} Port Elizabeth {{!}} Cape Town {{!}} Eastern Cape {{!}} Western Cape {{!}} Vibrant culture (ZA)|url=https://www.southafrica.net/za/en/travel/article/xhosa-culture-the-clans-and-customs|accessdate=2026-09-08|website=www.southafrica.net}}</ref>. Eli siko linomahluko kakhulu kweli laziwa ngokuba y[[Imbeleko|iMbeleko]], ngokuba lona livame ukwenziwa umntu sele ekhulile kwaye kuthi xa sele umntu enyanzelekile ukuba alenze, aligulele. Ezinye zempawu umntu athi azibonakalise kukuhlutshwa ngamaphupho maxawambi ubonakale uzichamela ebudaleni. Kuthi xa umntu eveza ezimpawu ikhaya lihlale phantsi ligqibe ekubeni aqatywe lo mntwana ukuze aziwe ngamawabo, kutsho kwehle ukuhlutshwa kukugula. == Inkqubo yokuQatywa == Kwelikhaya lakwaGcina, eli siko liye lithathe intsuku ezine liqhuba. Kuthi ngomhla wokuqala ngenjika langa kuwiswe inkomo abe umntwana lowo wenzelwa umsebenzi ehleli emva kocango efukanyelwe ngumntu osele esikozelwe kwaye ongenatyala lokwenzela umntwana ukuba sele ezele. Phambi kokuba kuyiwe ebuhlanti ngamaxhego eli khaya, umntwana uye aqatywe imbola ebomvu kunye nonina wakhe lowo umfukameleyo, kuthethwe naye acengwe ukuba aphile, ekwaxelelwa igama lenkomo leyo izakuwiswa kuba ngesiXhosa sele iyeyakhe. Emva koku ayaphuma amaxhego, abafana bekhaya kunye nalowo uchongwe njengentlabi yekhaya. Oomama bona bamela qelele kunobuhlanti ze xa inkomo ibhonga kubonakala ukuvuma kwecamagu bayiyizele. <ref>{{Cite web|title=Xhosa culture: the clans and customs {{!}} Culture {{!}} History {{!}} Port Elizabeth {{!}} Cape Town {{!}} Eastern Cape {{!}} Western Cape {{!}} Vibrant culture (ZA)|url=https://www.southafrica.net/za/en/travel/article/xhosa-culture-the-clans-and-customs|accessdate=2026-09-08|website=www.southafrica.net}}</ref> [[Ngokweenkcukacha:Umntwana onxibe amakhubalo.jpg|thumb|Umntwana onxibe amakhubalo]] Emva kokuba iwile inkomo, abafana baye bayihlinze ze kuthathwe umkhono wasekunene wohlulwe kabini. Kubaswa umlilo kwindlu enkulu leyo umntwana afukanyelwe kuyo ze kojiwe kuqala, lo mojo atyiwe aphele ngumntwana. Kuthi ke icala lomkhono elishekileyo liphekwe ibe leli umntwana azoku litya iintsuku zone zomsebenzi. Lo mkhono awuphumi kulo ndlu inkulu yeli khaya. Kuthi xa sele umntwana etyile kubengona wonke omnye umntu afumana ithuba lokutya.Inkomo ifakwa endlwini enkulu yondlalelwe ngamahlamvu. Usuku lwesibini kuye kuthwe lusuku lwezipheko. Ngolu suku, umntwana uye anxityiswe intambo enamakhubalo, kugalelwe intsimbi ezimhlophe kwisosari. Ezo ntsimbi ziye zijikeleze indlu enkulu zisuswa kwenye isosari zisiya kwenye kumane kusithiwe camagu. Kuye kuphekwe umngqusho omhlophe uphakwe, ze inyama ilandele ngokwezithebe. Nangolu suku abantu bekhaya batya xa sele umntwana nemfukami betyile<ref>{{Cite web|title=Blogger: User Profile: kwekudee|url=https://www.blogger.com/profile/14469929357196320372|accessdate=2026-09-08|website=www.blogger.com}}</ref>. Ngosuku lwesithathu, kuye kuthwe lusuku lwemiqolo. Kwakuvame ukuba kuphekwe imiqolo kuphela kodwa ngenxa yokutshintsha kwezinto kuye kubekhona ukutya okuthi kuphekwe. Umntwana ngolusuku uye anxityiswe intsimbi ehlohlwe kusinga oluthe lomiswa. Usinga lusuka kumsipha osemqolweni wenkomo. Xa efakwa lentsimbi kuzeke namakhubalo esekhona emqaleni wakhe.<ref>[https://www.blogger.com/profile/14469929357196320372 Kwekudee] (2013). [http://kwekudee-tripdownmemorylane.blogspot.com/2013/02/xhosa-peoplesouth-africas-ancient.html Xhosa people: South Africa's ancient people with unique traditional and cultural heritage]. Blogspot.com. Retrieved 28 March 2014.</ref> Kuthi ke ngosuku lwesine kuphekwe amanqina enkomo, umntwana atye inqina. Xa sele kugqityiwe kuthathwa onke amathambo asiwe ebuhlanti ayokutshiswa. Amakhubalo nawo aye athathwe ajulwe kuloo mlilo usebuhlanti, yena umntwana ame emsini womlilo acele impilo. Kuthi emva koku, umntwana afumane ithuba lokuhlamba uphele umsebenzi. == Imithombo yolwazi == "Xhosa culture: the clans and customs". ''SouthAfrica.net''. Retrieved 15 May 2026. <references /> [[Uluhlu:Cultural]] 8f6c9xobe4txxsx5k9ewc6ewdh03tav 41793 41785 2026-09-08T13:00:05Z Amagcina2003 16532 41793 wikitext text/x-wiki '''Ukuqatywa kwamaGcina''' lisiko elithi lenzelwe umntwana osele ekhulile ngokweminyaka ngenjongo zokumazisa kwizihlwele zakowabo<ref>{{Cite web|title=Xhosa culture: the clans and customs {{!}} Culture {{!}} History {{!}} Port Elizabeth {{!}} Cape Town {{!}} Eastern Cape {{!}} Western Cape {{!}} Vibrant culture (ZA)|url=https://www.southafrica.net/za/en/travel/article/xhosa-culture-the-clans-and-customs|accessdate=2026-09-08|website=www.southafrica.net}}</ref>. Eli siko linomahluko kakhulu kweli laziwa ngokuba y[[Imbeleko|iMbeleko]], ngokuba lona livame ukwenziwa umntu sele ekhulile kwaye kuthi xa sele umntu enyanzelekile ukuba alenze, aligulele. Ezinye zempawu umntu athi azibonakalise kukuhlutshwa ngamaphupho maxawambi ubonakale uzichamela ebudaleni. Kuthi xa umntu eveza ezimpawu ikhaya lihlale phantsi ligqibe ekubeni aqatywe lo mntwana ukuze aziwe ngamawabo, kutsho kwehle ukuhlutshwa kukugula. == Inkqubo yokuQatywa == Kwelikhaya lakwaGcina, eli siko liye lithathe intsuku ezine liqhuba apho umntwana aye angaphumi ngapha komda obekiweyo. Kuthi ngomhla wokuqala ngenjika langa kuwiswe inkomo abe umntwana lowo wenzelwa umsebenzi ehleli emva kocango efukanyelwe ngumntu osele esikozelwe kwaye ongenatyala lokwenzela umntwana ukuba sele ezele. Phambi kokuba kuyiwe ebuhlanti ngamaxhego eli khaya, umntwana uye aqatywe imbola ebomvu kunye nonina wakhe lowo umfukameleyo, kuthethwe naye acengwe ukuba aphile, ekwaxelelwa igama lenkomo leyo izakuwiswa kuba ngesiXhosa sele iyeyakhe. Emva koku ayaphuma amaxhego, abafana bekhaya kunye nalowo uchongwe njengentlabi yekhaya. Oomama bona bamela qelele kunobuhlanti ze xa inkomo ibhonga kubonakala ukuvuma kwecamagu bayiyizele. <ref>{{Cite web|title=Xhosa culture: the clans and customs {{!}} Culture {{!}} History {{!}} Port Elizabeth {{!}} Cape Town {{!}} Eastern Cape {{!}} Western Cape {{!}} Vibrant culture (ZA)|url=https://www.southafrica.net/za/en/travel/article/xhosa-culture-the-clans-and-customs|accessdate=2026-09-08|website=www.southafrica.net}}</ref> [[Ngokweenkcukacha:Umntwana onxibe amakhubalo.jpg|thumb|Umntwana onxibe amakhubalo]] Emva kokuba iwile inkomo, abafana baye bayihlinze ze kuthathwe umkhono wasekunene wohlulwe kabini. Kubaswa umlilo kwindlu enkulu leyo umntwana afukanyelwe kuyo ze kojiwe kuqala, lo mojo atyiwe aphele ngumntwana. Kuthi ke icala lomkhono elishekileyo liphekwe ibe leli umntwana azoku litya iintsuku zone zomsebenzi. Lo mkhono awuphumi kulo ndlu inkulu yeli khaya. Kuthi xa sele umntwana etyile kubengona wonke omnye umntu afumana ithuba lokutya.Inkomo ifakwa endlwini, enkulu ibekwe phezu kofele lwayo olondlalwe ngamahlamvu. Usuku lwesibini kuye kuthwe lusuku lwezipheko. Ngolu suku, umntwana uye anxityiswe intambo enamakhubalo, kugalelwe intsimbi ezimhlophe kwisosari. Ezo ntsimbi ziye zijikeleze indlu enkulu zisuswa kwenye isosari zisiya kwenye kumane kusithiwe camagu. Kuye kuphekwe umngqusho omhlophe uphakwe, ze inyama ilandele ngokwezithebe. Nangolu suku abantu bekhaya batya xa sele umntwana nemfukami betyile<ref>{{Cite web|title=Blogger: User Profile: kwekudee|url=https://www.blogger.com/profile/14469929357196320372|accessdate=2026-09-08|website=www.blogger.com}}</ref>. Ngosuku lwesithathu, kuye kuthwe lusuku lwemiqolo. Kwakuvame ukuba kuphekwe imiqolo kuphela kodwa ngenxa yokutshintsha kwezinto kuye kubekhona ukutya okuthi kuphekwe. Umntwana ngolusuku uye anxityiswe intsimbi ehlohlwe kusinga oluthe lomiswa. Usinga lusuka kumsipha osemqolweni wenkomo. Xa efakwa lentsimbi kuzeke namakhubalo esekhona emqaleni wakhe.<ref>[https://www.blogger.com/profile/14469929357196320372 Kwekudee] (2013). [http://kwekudee-tripdownmemorylane.blogspot.com/2013/02/xhosa-peoplesouth-africas-ancient.html Xhosa people: South Africa's ancient people with unique traditional and cultural heritage]. Blogspot.com. Retrieved 28 March 2014.</ref> Kuthi ke ngosuku lwesine kuphekwe amanqina enkomo, umntwana atye inqina. Xa sele kugqityiwe kuthathwa onke amathambo asiwe ebuhlanti ayokutshiswa. Amakhubalo nawo aye athathwe ajulwe kuloo mlilo usebuhlanti, yena umntwana ame emsini womlilo acele impilo. Kuthi emva koku, umntwana afumane ithuba lokuhlamba uphele umsebenzi. == Imithombo yolwazi == "Xhosa culture: the clans and customs". ''SouthAfrica.net''. Retrieved 15 May 2026. <references /> [[Uluhlu:Cultural]] 5zfd0jueoeiljwu7mjuonfa8fj3wypa Ukunxityiswa komakoti 0 9297 41777 41749 2026-09-08T12:24:53Z Zenizole2004 16547 i added a few touch ups 41777 wikitext text/x-wiki [[Ngokweenkcukacha:Makoti.png|thumb|Ukunxityiswa kukamakoti]] '''Ukunxityiswa komakoti''' lisiko elithi lenziwe [[kwaXhosa]] njengendlela yokwamkela umakoti kwikhaya lakhe elitsha. Umakoti uye anxityiswe isinxibo sakhe esitsha, apho anxiba ikhetshemiya, ixakatho, umbhinqo kunye nesikhafu.<ref>{{Cite book|last=Bongela|first=Knobel Sakhiwo|url=https://www.proquest.com/openview/bc9de51bc02d50957a673b779c1ccbaf/1?pq-origsite=gscholar&cbl=2026366&diss=y|title=Isihlonipho Among Amaxhosa|publisher= University of South Africa (South Africa) ProQuest Dissertations & Theses|year=2001}}</ref> Ikhetshemiya yiqhiya emnyama eyenzelwa ukugquma iinwele njengendlela yokuhlonipha usapho lwakhe olutsha, ixakatho libekwa emagxeni ebonakalisa utshintsho olusuka ebuntombini ukuya ebufazini. Isikhafu sona siye sibhinqelwe esinqeni abanye basifaka phantsi kwefasikoti abanye besifaka ngaphezulu kushiyana amakhaya. Isikhafu senzelwa ukukhusela isibeleko sikamakoti ukuze akwazi ukuzala, nosapho lwakhe olutsha lwande. Ngalamini umakoti omtsha anxityiswa ngayo, unxityiswa ngudabawo womyeni okanye nguninazala. Xa sele begqibile [[Udadobawo|udabawo]] uphatha ukhuko aze umakoti alandele emva kwakhe besiya endlwini enkulu. Umakoti xa esiya endlwini enkulu uye ajonge phantsi nekhetshemiya ibengathi imgquma amehlo ukubonisa intlonipho. Ufike ahlala kolokhuko emva kocango, axhelelwe [[ibhokhwe]]. Kufuneka atye injeke yalobhokhwe ayitye yedwa asele n[[amasi]].<ref>{{Cite web|last=African|first=Being|title=Xhosa Marriage Practices|url=https://beingafrican.org/culture-panel/xhosa-marriage-practices/|accessdate=2026-09-08|website=BeingAfrican|language=en}}</ref> Uye anikwe igama elitsha yindodakazi yakhe elibanentsingiselo ebalulekile kusapho andele kulo. Ugqiba unikwa igama uninazala, amadodakazi, utatazala kunye nomama belali baye bamnike iziyalo zokuziphatha emtshatweni, ukuhlonipha kunye nonyamazela. Kubalulekile xa egqiba ukuyalwa ngabantu abadala ayokwenzela wonke umntu osendlini iti nesonka sombhako. == Imithombo yababhali == <references /> [[Uluhlu:Ulwamkelo lomtshakazi]] [[Uluhlu:Traditional ceremony in South Africa]] [[Uluhlu:Utsiki]] f1ucspu6o5pei0mqqgspuokz9wrogvy 41803 41777 2026-09-08T13:05:25Z Zenizole2004 16547 41803 wikitext text/x-wiki [[Ngokweenkcukacha:Makoti.png|thumb|Ukunxityiswa kukamakoti]] '''Ukunxityiswa komakoti''' lisiko elithi lenziwe [[kwaXhosa]] njengendlela yokwamkela umakoti kwikhaya lakhe elitsha. Umakoti uye anxityiswe isinxibo sakhe esitsha, apho anxiba ikhetshemiya, ixakatho, umbhinqo kunye nesikhafu.<ref>{{Cite book|last=Bongela|first=Knobel Sakhiwo|url=https://www.proquest.com/openview/bc9de51bc02d50957a673b779c1ccbaf/1?pq-origsite=gscholar&cbl=2026366&diss=y|title=Isihlonipho Among Amaxhosa|publisher= University of South Africa (South Africa) ProQuest Dissertations & Theses|year=2001}}</ref> Ikhetshemiya yiqhiya emnyama eyenzelwa ukugquma iinwele njengendlela yokuhlonipha abakhwekazi bakhe, ixakatho libekwa emagxeni ebonakalisa utshintsho olusuka ebuntombini ukuya ebufazini. Isikhafu sona siye sibhinqelwe esinqeni abanye basifaka phantsi kwefasikoti abanye besifaka ngaphezulu kushiyana amakhaya. Isikhafu senzelwa ukukhusela isibeleko sikamakoti ukuze akwazi ukuzala, nosapho lwakhe olutsha lwande. Ngalamini umakoti omtsha anxityiswa ngayo, unxityiswa ngudabawo womyeni okanye nguninazala. Xa sele begqibile [[Udadobawo|udabawo]] uphatha ukhuko aze umakoti alandele emva kwakhe besiya endlwini enkulu. Umakoti xa esiya endlwini enkulu uye ajonge phantsi nekhetshemiya ibengathi imgquma amehlo ukubonisa intlonipho. Ufike ahlala kolokhuko emva kocango, axhelelwe [[ibhokhwe]]. Kufuneka atye injeke yalobhokhwe ayitye yedwa asele n[[amasi]].<ref>{{Cite web|last=African|first=Being|title=Xhosa Marriage Practices|url=https://beingafrican.org/culture-panel/xhosa-marriage-practices/|accessdate=2026-09-08|website=BeingAfrican|language=en}}</ref> Uye anikwe igama elitsha yindodakazi yakhe elibanentsingiselo ebalulekile kusapho andele kulo. Ugqiba unikwa igama uninazala, amadodakazi, utatazala kunye nomama belali baye bamnike iziyalo zokuziphatha emtshatweni, ukuhlonipha kunye nonyamazela. Kubalulekile xa egqiba ukuyalwa ngabantu abadala ayokwenzela wonke umntu osendlini iti nesonka sombhako. == Imithombo yababhali == <references /> [[Uluhlu:Ulwamkelo lomtshakazi]] [[Uluhlu:Traditional ceremony in South Africa]] [[Uluhlu:Utsiki]] s6hx3u7cz7p53wwutt9pp5akw762fx1 Isidanga seMveli 0 9298 41773 41766 2026-09-08T12:18:26Z Zintshaba 16533 Edit references 41773 wikitext text/x-wiki [[Ngokweenkcukacha:Original-B948BF6A-8F3A-4BCA-AC8E-39BAF7E2F4AE.jpg|alt=Kwisintu sethu, isidanga asiyofashoni nje isitalatala|thumb|Isidanga: Umlambo weentsimbi othwele isidima nesithethe samaXhosa]] '''[[:en:Waist_beads|Isidanga seMveli]]''' sisikhaka okanye umbhinqo weentsimbi zesiXhosa owenziwe ngemicu emininzi exananazileyo, njengesiqhelo yeentsimbi ezizuba (light blue),<ref>{{Cite journal|last=Stine|first=Linda France|last2=Cabak|first2=Melanie A.|last3=Groover|first3=Mark D.|date=1996|title=Blue Beads as African-American Cultural Symbols|url=https://www.jstor.org/stable/25616476|journal=Historical Archaeology|volume=30|issue=3|pages=49–75|issn=0440-9213}}</ref> ezinxitywa entanyeni zehlele esifubeni okanye phezu kwegxalaba. Esi sidanga siyinxalenye ebalulekileyo kakhulu yesinxibo semveli nesithethe sethu njengamaXhosa kwaye siphatha isidima, imbali kunye nentlonipho eluntwini. == Injongo == Injongo yokunxitywa kwesidanga isuka kwiinkolelo ezinzulu zemveli, ezamasiko kunye nezobuqu bomntu osinxibileyo eluntwini. Ngokwesiko lwakwaXhosa, isidanga asisetyenziswa nje njengesihombo somzimba sethutyana okanye into yefashoni kodwa luphawu olungathethwayo oluchaza ukukhula, uzinzo kunye nesikhundla somntu kwikhaya nakuluntu jikelele. Indoda okanye umfazi owambethe isidanga ubonwa njengomntu ogqibeleleyo ngengqondo nangezenzo kwaye unikwa imbeko ehambelana nesi sikhundla nanjengoko ibonisa ukuba ukwesinye isigaba.<ref>{{Cite web|date=2022-01-04|title=CT illuminates ancient Egyptian mummy of Amenhotep I|url=https://www.auntminnieeurope.com/clinical-news/article/15656242/ct-illuminates-ancient-egyptian-mummy-of-amenhotep-i|website=AuntMinnieEurope|language=en-us|access-date=2026-05-16}}</ref><ref>{{Cite news|last=Olagunju|first=David|date=2017-01-24|title=Yoruba traditional beads: A rich blend of royalty, history, aesthetics|language=en-GB|newspaper=[[Nigerian Tribune]]|url=https://tribuneonlineng.com/yoruba-traditional-beads-rich-blend-royalty-history-aesthetics/|access-date=2026-01-12}}</ref> Ukongeza koku, inani lemingqa okanye ubukhulu beentsimbi ezenza isidanga bucacisa lula uxanduva okanye amava omntu anabo empilweni.<ref>{{Cite journal|last=Labelle|first=Marie-Louise|date=2005|title=Beads of Life: Eastern and Southern African Adornments|url=https://www.jstor.org/stable/3338065|journal=African Arts|volume=38|issue=1|pages=12–93|issn=0001-9933}}</ref> Kwikhaya lwakwamoya, sisebenza njengekhonco elibonakalayo nelingathethekiyo lokudibanisa umnxibi kunye nezihlwele (amanyange) ngamaxesha emicimbi nemikhosi yasekhaya, sikholisa ukufakwa ngabantu abazinzileyo nabaziwayo ngokuziphatha kwabo kakuhle eluntwini. == Ukusetyenziswa == Isidanga sinendima engaphiswanga nganto kwimithendeleko emikhulu yesintu efana neMigidi (imibhiyozo yolwaluko)<ref>{{Cite web|last=Offen|first=Ebenezer Kobinah|date=2025-01-16|title=Waist beads: History, Cultural Symbolism and the Meanings Behind the Tradition|url=https://ghanalingo.com/waist-beads-history-cultural-symbolism-and-the-meanings-behind-the-tradition/|website=ghanalingo.com|language=en-US|access-date=2026-05-09}}</ref><ref>{{Cite web|title=Xhosa - Red Blanket People - Tribe, South Africa|url=https://www.krugerpark.co.za/africa_xhosa.html|website=www.krugerpark.co.za|access-date=2022-03-27}}</ref>, umdudo okanye imisebenzi yasekhaya apho kuxhelwayo naxa sele kuthethwayo nezihlwele. Xa kukho imisebenzi yekhaya, intlabi (umntu owongamele ukhwelo nemithandazo yomzi) idla ngokunxiba isidanga entanyeni yayo. Oku kwenzelwa ukuba izihlwele zimbone lo mntu uthethayo egameni lo mzi njengophawu lokuba lo msebenzi unabo obo bukhosi bupheleleyo besintu. Kufuneka kuqatshelwe ukuba nangona isidanga isesona sinxibo saziwa kakhulu ngamadoda amakhulu atshatileyo naziinkulu, abafazi nabo nabo banaso isidanga sabo esikhethekileyo abasinxibayo. Umfazi usinxiba ngamaxesha omdudo wakhe njengophawu lokwamkelwa, ukuwongwa kunye nokuthweswa isithsaba sokuba ngumfazi omkhulu onekhaya lakhe negama elihloniphekileyo emzini. Kule mihla, isidanga sikwasetyenziswa ngokubanzi njengophawu lokuzingca ngenkcubeko (cultural pride) kwimisitho yezemfundo ephakamileyo nasemisebenzini karhulumente.<ref>{{Cite web|date=2020-05-05|title=GHANA'S INCREDIBLE BEAD CULTURE|url=https://www.dwellgh.com/ghanas-incredible-bead-culture/|website=Dwell|language=en|access-date=2022-04-24}}</ref> == Imvelaphi nemibala == [[Ngokweenkcukacha:Original-BB1A0D65-0DA1-4BF5-98FA-B115411050E1.jpg|thumb|Ubunewunewu beMveli: Singantoni na isiXhosa ngaphandle kwesidanga?]] Imvelaphi yesidanga isuka kude emakhoncweni ezithethe zaseMpuma Koloni phakathi kwezizwe ezahlukeneyo ezenza usapho olukhulu lwamaXhosa.<ref>{{Cite book|last=Peires|first=Jeffrey|title=The House of Phalo: A History of the Xhosa People in the Days of Their Independence|date=1981|publisher=Ravan Press (Pty) Ltd|isbn=1868421597|edition=1st|location=Johannesburg|publication-date=1981|pages=13–20|language=en|trans-title=The House of Phalo: A History of the Xhosa People in the Days of Their Independence}}</ref><ref>{{Cite news|last1=Nigeria|first1=Guardian|date=2 February 2022|title=The Traditional Significance Of Waist Beads|newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|location=Lagos, Nigeria|url=https://guardian.ng/life/the-traditional-significance-of-waist-beads/#:~:text=Traditionally%2C%20waist%20beads%20are%20considered,irresistible%20to%20the%20open%20sex}}</ref> Phambi kokuba kufike ifuthe laseNtshona ekwenzeni iintsimbi ngabarhwebi baseYurophu, isidanga sethu sasenziwa ngamaso.<ref>{{cite web|last1=Pagel|first1=Mark|date=24 June 2015|title=Why We Speak|url=https://www.theatlantic.com/business/archive/2015/06/why-humans-speak-language-origins/396635/|website=The Atlantic|access-date=11 September 2015}}</ref> Ukuchaza banzi, kwakumiwa ngezinto ezifana namathambo ezilwanyana, amaqokobhe eentlanzi. Emva kokufika kolu rhwebo lwaseNtshona, la maso atshintshwa. aze aziwa kakhulu njeengeentsimbi zaseMfingo nezamaMpondo, phambi kokuba zamkelwe kwisizwe sakwaXhosa njengophawu olumanyeneyo.<ref name=":2">Cummings, Mike, ''[https://news.yale.edu/2022/09/15/beads-show-european-trade-african-interior-used-indigenous-routes Beads show European trade in African interior used Indigenous routes]'', Yale News. September 15, 2022</ref><ref name="vaam">{{cite web|date=13 January 2011|title=Trade Beads|url=http://www.vam.ac.uk/content/articles/t/trade-beads/|publisher=Victoria and Albert Museum, London|access-date=15 January 2017}}</ref> Umbala ophehliweyo ozuba okanye osibhakabhaka-okanyayo ngowona mbala ubalulekileyo nophambili kwisidanga semveli. Lo mbala uneentsingiselo ezininzi ezisuka kwinkolelo zamandulo, apho sifuzisela ukuzola noxolo ekhayeni nakuluntu luphela, ubunyulu nemvelo ehambelana nendalo esingqongileyo<ref>{{Cite journal|last=Stine|first=Linda France|last2=Cabak|first2=Melanie A.|last3=Groover|first3=Mark D.|date=1996|title=Blue Beads as African-American Cultural Symbols|url=https://www.jstor.org/stable/25616476|journal=Historical Archaeology|volume=30|issue=3|pages=49–75|issn=0440-9213}}</ref> kunye nohambelwano nezinto zomoya namanyange ekhaya. Ngamanye amaxesha kudityaniswa imizila embalwa emhlophe ukuze kuphunyezwe uyilo oluhambelana nesidima salowo usinxibileyo. == Ukwakhiwa kwayo == Ngokwesiko, ukwenziwa kwesidanga ngumsebenzi wezandla othatha iintsuku neeyure ezininzi ngenxa yokuba kusebenziswa amakhulu ngamakhulu okanye amawaka eentsimbi ezincinane.<ref>Beck, R. (1989). Bibles and Beads: Missionaries as Traders in Southern Africa in the Early Nineteenth Century. The Journal of African History, 30(2), 211-225. doi:10.1017/S0021853700024105 Accessed 22 April 2018</ref> Inyathelo lokuqala kukukhetha iintsimbi zombala ozuba ezikumgangatho ophezulu ukwenzela xa sele zitsaliwe ngomcu, ziqine kakhulu ukuqinisekisa ukuba isidanga asiqhawuki. Le micu imininzi, esenokuba phakathi kweshumi elinesibini ukuya kutsho kwengamashumi amabini ukuya phezulu, idityaniswa phezulu nasemazantsi kusetyenziswa amalaphu aqinileyo. Oku kwenza ukuba isidanga sibe ngumbhinqo owodwa onzima, oxhathisayo nothwele uzinzo entanyeni nasemagxalabeni. == Imithombo esetyenzisiweyo == ki01dwyfrenxsbnu246orzs01djr11v 41774 41773 2026-09-08T12:20:21Z Zintshaba 16533 41774 wikitext text/x-wiki [[Ngokweenkcukacha:Original-B948BF6A-8F3A-4BCA-AC8E-39BAF7E2F4AE.jpg|alt=Kwisintu sethu, isidanga asiyofashoni nje isitalatala|thumb|Isidanga: Umlambo weentsimbi othwele isidima nesithethe samaXhosa]] '''[[:en:Waist_beads|Isidanga seMveli]]''' sisikhaka okanye umbhinqo weentsimbi zesiXhosa owenziwe ngemicu emininzi exananazileyo, njengesiqhelo yeentsimbi ezizuba (light blue),<ref>{{Cite journal|last=Stine|first=Linda France|last2=Cabak|first2=Melanie A.|last3=Groover|first3=Mark D.|date=1996|title=Blue Beads as African-American Cultural Symbols|url=https://www.jstor.org/stable/25616476|journal=Historical Archaeology|volume=30|issue=3|pages=49–75|issn=0440-9213}}</ref> ezinxitywa entanyeni zehlele esifubeni okanye phezu kwegxalaba. Esi sidanga siyinxalenye ebalulekileyo kakhulu yesinxibo semveli nesithethe sethu njengamaXhosa kwaye siphatha isidima, imbali kunye nentlonipho eluntwini. == Injongo == Injongo yokunxitywa kwesidanga isuka kwiinkolelo ezinzulu zemveli, ezamasiko kunye nezobuqu bomntu osinxibileyo eluntwini. Ngokwesiko lwakwaXhosa, isidanga asisetyenziswa nje njengesihombo somzimba sethutyana okanye into yefashoni kodwa luphawu olungathethwayo oluchaza ukukhula, uzinzo kunye nesikhundla somntu kwikhaya nakuluntu jikelele. Indoda okanye umfazi owambethe isidanga ubonwa njengomntu ogqibeleleyo ngengqondo nangezenzo kwaye unikwa imbeko ehambelana nesi sikhundla nanjengoko ibonisa ukuba ukwesinye isigaba.<ref>{{Cite web|date=2022-01-04|title=CT illuminates ancient Egyptian mummy of Amenhotep I|url=https://www.auntminnieeurope.com/clinical-news/article/15656242/ct-illuminates-ancient-egyptian-mummy-of-amenhotep-i|website=AuntMinnieEurope|language=en-us|access-date=2026-05-16}}</ref><ref>{{Cite news|last=Olagunju|first=David|date=2017-01-24|title=Yoruba traditional beads: A rich blend of royalty, history, aesthetics|language=en-GB|newspaper=[[Nigerian Tribune]]|url=https://tribuneonlineng.com/yoruba-traditional-beads-rich-blend-royalty-history-aesthetics/|access-date=2026-01-12}}</ref> Ukongeza koku, inani lemingqa okanye ubukhulu beentsimbi ezenza isidanga bucacisa lula uxanduva okanye amava omntu anabo empilweni.<ref>{{Cite journal|last=Labelle|first=Marie-Louise|date=2005|title=Beads of Life: Eastern and Southern African Adornments|url=https://www.jstor.org/stable/3338065|journal=African Arts|volume=38|issue=1|pages=12–93|issn=0001-9933}}</ref> Kwikhaya lwakwamoya, sisebenza njengekhonco elibonakalayo nelingathethekiyo lokudibanisa umnxibi kunye nezihlwele (amanyange) ngamaxesha emicimbi nemikhosi yasekhaya, sikholisa ukufakwa ngabantu abazinzileyo nabaziwayo ngokuziphatha kwabo kakuhle eluntwini. == Ukusetyenziswa == Isidanga sinendima engaphiswanga nganto kwimithendeleko emikhulu yesintu efana neMigidi (imibhiyozo yolwaluko)<ref>{{Cite web|last=Offen|first=Ebenezer Kobinah|date=2025-01-16|title=Waist beads: History, Cultural Symbolism and the Meanings Behind the Tradition|url=https://ghanalingo.com/waist-beads-history-cultural-symbolism-and-the-meanings-behind-the-tradition/|website=ghanalingo.com|language=en-US|access-date=2026-05-09}}</ref><ref>{{Cite web|title=Xhosa - Red Blanket People - Tribe, South Africa|url=https://www.krugerpark.co.za/africa_xhosa.html|website=www.krugerpark.co.za|access-date=2022-03-27}}</ref>, umdudo okanye imisebenzi yasekhaya apho kuxhelwayo naxa sele kuthethwayo nezihlwele. Xa kukho imisebenzi yekhaya, intlabi (umntu owongamele ukhwelo nemithandazo yomzi) idla ngokunxiba isidanga entanyeni yayo. Oku kwenzelwa ukuba izihlwele zimbone lo mntu uthethayo egameni lo mzi njengophawu lokuba lo msebenzi unabo obo bukhosi bupheleleyo besintu. Kufuneka kuqatshelwe ukuba nangona isidanga isesona sinxibo saziwa kakhulu ngamadoda amakhulu atshatileyo naziinkulu, abafazi nabo nabo banaso isidanga sabo esikhethekileyo abasinxibayo. Umfazi usinxiba ngamaxesha omdudo wakhe njengophawu lokwamkelwa, ukuwongwa kunye nokuthweswa isithsaba sokuba ngumfazi omkhulu onekhaya lakhe negama elihloniphekileyo emzini. Kule mihla, isidanga sikwasetyenziswa ngokubanzi njengophawu lokuzingca ngenkcubeko (cultural pride) kwimisitho yezemfundo ephakamileyo nasemisebenzini karhulumente.<ref>{{Cite web|date=2020-05-05|title=GHANA'S INCREDIBLE BEAD CULTURE|url=https://www.dwellgh.com/ghanas-incredible-bead-culture/|website=Dwell|language=en|access-date=2022-04-24}}</ref> == Imvelaphi nemibala == [[Ngokweenkcukacha:Original-BB1A0D65-0DA1-4BF5-98FA-B115411050E1.jpg|thumb|Ubunewunewu beMveli: Singantoni na isiXhosa ngaphandle kwesidanga?]] Imvelaphi yesidanga isuka kude emakhoncweni ezithethe zaseMpuma Koloni phakathi kwezizwe ezahlukeneyo ezenza usapho olukhulu lwamaXhosa.<ref>{{Cite book|last=Peires|first=Jeffrey|title=The House of Phalo: A History of the Xhosa People in the Days of Their Independence|date=1981|publisher=Ravan Press (Pty) Ltd|isbn=1868421597|edition=1st|location=Johannesburg|publication-date=1981|pages=13–20|language=en|trans-title=The House of Phalo: A History of the Xhosa People in the Days of Their Independence}}</ref><ref>{{Cite news|last1=Nigeria|first1=Guardian|date=2 February 2022|title=The Traditional Significance Of Waist Beads|newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|location=Lagos, Nigeria|url=https://guardian.ng/life/the-traditional-significance-of-waist-beads/#:~:text=Traditionally%2C%20waist%20beads%20are%20considered,irresistible%20to%20the%20open%20sex}}</ref> Phambi kokuba kufike ifuthe laseNtshona ekwenzeni iintsimbi ngabarhwebi baseYurophu, isidanga sethu sasenziwa ngamaso.<ref>{{cite web|last1=Pagel|first1=Mark|date=24 June 2015|title=Why We Speak|url=https://www.theatlantic.com/business/archive/2015/06/why-humans-speak-language-origins/396635/|website=The Atlantic|access-date=11 September 2015}}</ref> Ukuchaza banzi, kwakumiwa ngezinto ezifana namathambo ezilwanyana, amaqokobhe eentlanzi. Emva kokufika kolu rhwebo lwaseNtshona, la maso atshintshwa. aze aziwa kakhulu njeengeentsimbi zaseMfingo nezamaMpondo, phambi kokuba zamkelwe kwisizwe sakwaXhosa njengophawu olumanyeneyo.<ref name=":2">Cummings, Mike, ''[https://news.yale.edu/2022/09/15/beads-show-european-trade-african-interior-used-indigenous-routes Beads show European trade in African interior used Indigenous routes]'', Yale News. September 15, 2022</ref><ref name="vaam">{{cite web|date=13 January 2011|title=Trade Beads|url=http://www.vam.ac.uk/content/articles/t/trade-beads/|publisher=Victoria and Albert Museum, London|access-date=15 January 2017}}</ref> Umbala ophehliweyo ozuba okanye osibhakabhaka-okanyayo ngowona mbala ubalulekileyo nophambili kwisidanga semveli. Lo mbala uneentsingiselo ezininzi ezisuka kwinkolelo zamandulo, apho sifuzisela ukuzola noxolo ekhayeni nakuluntu luphela, ubunyulu nemvelo ehambelana nendalo esingqongileyo<ref>{{Cite journal|last=Stine|first=Linda France|last2=Cabak|first2=Melanie A.|last3=Groover|first3=Mark D.|date=1996|title=Blue Beads as African-American Cultural Symbols|url=https://www.jstor.org/stable/25616476|journal=Historical Archaeology|volume=30|issue=3|pages=49–75|issn=0440-9213}}</ref> kunye nohambelwano nezinto zomoya namanyange ekhaya. Ngamanye amaxesha kudityaniswa imizila embalwa emhlophe ukuze kuphunyezwe uyilo oluhambelana nesidima salowo usinxibileyo.<ref>{{Cite book|last=Van Roode|first=Sigrid|title=Silver of the Possessed}}</ref> == Ukwakhiwa kwayo == Ngokwesiko, ukwenziwa kwesidanga ngumsebenzi wezandla othatha iintsuku neeyure ezininzi ngenxa yokuba kusebenziswa amakhulu ngamakhulu okanye amawaka eentsimbi ezincinane.<ref>Beck, R. (1989). Bibles and Beads: Missionaries as Traders in Southern Africa in the Early Nineteenth Century. The Journal of African History, 30(2), 211-225. doi:10.1017/S0021853700024105 Accessed 22 April 2018</ref> Inyathelo lokuqala kukukhetha iintsimbi zombala ozuba ezikumgangatho ophezulu ukwenzela xa sele zitsaliwe ngomcu, ziqine kakhulu ukuqinisekisa ukuba isidanga asiqhawuki. Le micu imininzi, esenokuba phakathi kweshumi elinesibini ukuya kutsho kwengamashumi amabini ukuya phezulu, idityaniswa phezulu nasemazantsi kusetyenziswa amalaphu aqinileyo. Oku kwenza ukuba isidanga sibe ngumbhinqo owodwa onzima, oxhathisayo nothwele uzinzo entanyeni nasemagxalabeni.<ref>{{Cite book|last=Van Roode|first=Sigrid|title=Silver of the Possessed}}</ref> == Imithombo esetyenzisiweyo == pqvw58mv0pey03aed3lybk0lkeylqwy 41817 41774 2026-09-08T13:30:56Z Zintshaba 16533 Added categories 41817 wikitext text/x-wiki [[Ngokweenkcukacha:Original-B948BF6A-8F3A-4BCA-AC8E-39BAF7E2F4AE.jpg|alt=Kwisintu sethu, isidanga asiyofashoni nje isitalatala|thumb|Isidanga: Umlambo weentsimbi othwele isidima nesithethe samaXhosa]] '''[[:en:Waist_beads|Isidanga seMveli]]''' sisikhaka okanye umbhinqo weentsimbi zesiXhosa owenziwe ngemicu emininzi exananazileyo, njengesiqhelo yeentsimbi ezizuba (light blue),<ref>{{Cite journal|last=Stine|first=Linda France|last2=Cabak|first2=Melanie A.|last3=Groover|first3=Mark D.|date=1996|title=Blue Beads as African-American Cultural Symbols|url=https://www.jstor.org/stable/25616476|journal=Historical Archaeology|volume=30|issue=3|pages=49–75|issn=0440-9213}}</ref> ezinxitywa entanyeni zehlele esifubeni okanye phezu kwegxalaba. Esi sidanga siyinxalenye ebalulekileyo kakhulu yesinxibo semveli nesithethe sethu njengamaXhosa kwaye siphatha isidima, imbali kunye nentlonipho eluntwini. == Injongo == Injongo yokunxitywa kwesidanga isuka kwiinkolelo ezinzulu zemveli, ezamasiko kunye nezobuqu bomntu osinxibileyo eluntwini. Ngokwesiko lwakwaXhosa, isidanga asisetyenziswa nje njengesihombo somzimba sethutyana okanye into yefashoni kodwa luphawu olungathethwayo oluchaza ukukhula, uzinzo kunye nesikhundla somntu kwikhaya nakuluntu jikelele. Indoda okanye umfazi owambethe isidanga ubonwa njengomntu ogqibeleleyo ngengqondo nangezenzo kwaye unikwa imbeko ehambelana nesi sikhundla nanjengoko ibonisa ukuba ukwesinye isigaba.<ref>{{Cite web|date=2022-01-04|title=CT illuminates ancient Egyptian mummy of Amenhotep I|url=https://www.auntminnieeurope.com/clinical-news/article/15656242/ct-illuminates-ancient-egyptian-mummy-of-amenhotep-i|website=AuntMinnieEurope|language=en-us|access-date=2026-05-16}}</ref><ref>{{Cite news|last=Olagunju|first=David|date=2017-01-24|title=Yoruba traditional beads: A rich blend of royalty, history, aesthetics|language=en-GB|newspaper=[[Nigerian Tribune]]|url=https://tribuneonlineng.com/yoruba-traditional-beads-rich-blend-royalty-history-aesthetics/|access-date=2026-01-12}}</ref> Ukongeza koku, inani lemingqa okanye ubukhulu beentsimbi ezenza isidanga bucacisa lula uxanduva okanye amava omntu anabo empilweni.<ref>{{Cite journal|last=Labelle|first=Marie-Louise|date=2005|title=Beads of Life: Eastern and Southern African Adornments|url=https://www.jstor.org/stable/3338065|journal=African Arts|volume=38|issue=1|pages=12–93|issn=0001-9933}}</ref> Kwikhaya lwakwamoya, sisebenza njengekhonco elibonakalayo nelingathethekiyo lokudibanisa umnxibi kunye nezihlwele (amanyange) ngamaxesha emicimbi nemikhosi yasekhaya, sikholisa ukufakwa ngabantu abazinzileyo nabaziwayo ngokuziphatha kwabo kakuhle eluntwini. == Ukusetyenziswa == Isidanga sinendima engaphiswanga nganto kwimithendeleko emikhulu yesintu efana neMigidi (imibhiyozo yolwaluko)<ref>{{Cite web|last=Offen|first=Ebenezer Kobinah|date=2025-01-16|title=Waist beads: History, Cultural Symbolism and the Meanings Behind the Tradition|url=https://ghanalingo.com/waist-beads-history-cultural-symbolism-and-the-meanings-behind-the-tradition/|website=ghanalingo.com|language=en-US|access-date=2026-05-09}}</ref><ref>{{Cite web|title=Xhosa - Red Blanket People - Tribe, South Africa|url=https://www.krugerpark.co.za/africa_xhosa.html|website=www.krugerpark.co.za|access-date=2022-03-27}}</ref>, umdudo okanye imisebenzi yasekhaya apho kuxhelwayo naxa sele kuthethwayo nezihlwele. Xa kukho imisebenzi yekhaya, intlabi (umntu owongamele ukhwelo nemithandazo yomzi) idla ngokunxiba isidanga entanyeni yayo. Oku kwenzelwa ukuba izihlwele zimbone lo mntu uthethayo egameni lo mzi njengophawu lokuba lo msebenzi unabo obo bukhosi bupheleleyo besintu. Kufuneka kuqatshelwe ukuba nangona isidanga isesona sinxibo saziwa kakhulu ngamadoda amakhulu atshatileyo naziinkulu, abafazi nabo nabo banaso isidanga sabo esikhethekileyo abasinxibayo. Umfazi usinxiba ngamaxesha omdudo wakhe njengophawu lokwamkelwa, ukuwongwa kunye nokuthweswa isithsaba sokuba ngumfazi omkhulu onekhaya lakhe negama elihloniphekileyo emzini. Kule mihla, isidanga sikwasetyenziswa ngokubanzi njengophawu lokuzingca ngenkcubeko (cultural pride) kwimisitho yezemfundo ephakamileyo nasemisebenzini karhulumente.<ref>{{Cite web|date=2020-05-05|title=GHANA'S INCREDIBLE BEAD CULTURE|url=https://www.dwellgh.com/ghanas-incredible-bead-culture/|website=Dwell|language=en|access-date=2022-04-24}}</ref> == Imvelaphi nemibala == [[Ngokweenkcukacha:Original-BB1A0D65-0DA1-4BF5-98FA-B115411050E1.jpg|thumb|Ubunewunewu beMveli: Singantoni na isiXhosa ngaphandle kwesidanga?]] Imvelaphi yesidanga isuka kude emakhoncweni ezithethe zaseMpuma Koloni phakathi kwezizwe ezahlukeneyo ezenza usapho olukhulu lwamaXhosa.<ref>{{Cite book|last=Peires|first=Jeffrey|title=The House of Phalo: A History of the Xhosa People in the Days of Their Independence|date=1981|publisher=Ravan Press (Pty) Ltd|isbn=1868421597|edition=1st|location=Johannesburg|publication-date=1981|pages=13–20|language=en|trans-title=The House of Phalo: A History of the Xhosa People in the Days of Their Independence}}</ref><ref>{{Cite news|last1=Nigeria|first1=Guardian|date=2 February 2022|title=The Traditional Significance Of Waist Beads|newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|location=Lagos, Nigeria|url=https://guardian.ng/life/the-traditional-significance-of-waist-beads/#:~:text=Traditionally%2C%20waist%20beads%20are%20considered,irresistible%20to%20the%20open%20sex}}</ref> Phambi kokuba kufike ifuthe laseNtshona ekwenzeni iintsimbi ngabarhwebi baseYurophu, isidanga sethu sasenziwa ngamaso.<ref>{{cite web|last1=Pagel|first1=Mark|date=24 June 2015|title=Why We Speak|url=https://www.theatlantic.com/business/archive/2015/06/why-humans-speak-language-origins/396635/|website=The Atlantic|access-date=11 September 2015}}</ref> Ukuchaza banzi, kwakumiwa ngezinto ezifana namathambo ezilwanyana, amaqokobhe eentlanzi. Emva kokufika kolu rhwebo lwaseNtshona, la maso atshintshwa. aze aziwa kakhulu njeengeentsimbi zaseMfingo nezamaMpondo, phambi kokuba zamkelwe kwisizwe sakwaXhosa njengophawu olumanyeneyo.<ref name=":2">Cummings, Mike, ''[https://news.yale.edu/2022/09/15/beads-show-european-trade-african-interior-used-indigenous-routes Beads show European trade in African interior used Indigenous routes]'', Yale News. September 15, 2022</ref><ref name="vaam">{{cite web|date=13 January 2011|title=Trade Beads|url=http://www.vam.ac.uk/content/articles/t/trade-beads/|publisher=Victoria and Albert Museum, London|access-date=15 January 2017}}</ref> Umbala ophehliweyo ozuba okanye osibhakabhaka-okanyayo ngowona mbala ubalulekileyo nophambili kwisidanga semveli. Lo mbala uneentsingiselo ezininzi ezisuka kwinkolelo zamandulo, apho sifuzisela ukuzola noxolo ekhayeni nakuluntu luphela, ubunyulu nemvelo ehambelana nendalo esingqongileyo<ref>{{Cite journal|last=Stine|first=Linda France|last2=Cabak|first2=Melanie A.|last3=Groover|first3=Mark D.|date=1996|title=Blue Beads as African-American Cultural Symbols|url=https://www.jstor.org/stable/25616476|journal=Historical Archaeology|volume=30|issue=3|pages=49–75|issn=0440-9213}}</ref> kunye nohambelwano nezinto zomoya namanyange ekhaya. Ngamanye amaxesha kudityaniswa imizila embalwa emhlophe ukuze kuphunyezwe uyilo oluhambelana nesidima salowo usinxibileyo.<ref>{{Cite book|last=Van Roode|first=Sigrid|title=Silver of the Possessed}}</ref> == Ukwakhiwa kwayo == Ngokwesiko, ukwenziwa kwesidanga ngumsebenzi wezandla othatha iintsuku neeyure ezininzi ngenxa yokuba kusebenziswa amakhulu ngamakhulu okanye amawaka eentsimbi ezincinane.<ref>Beck, R. (1989). Bibles and Beads: Missionaries as Traders in Southern Africa in the Early Nineteenth Century. The Journal of African History, 30(2), 211-225. doi:10.1017/S0021853700024105 Accessed 22 April 2018</ref> Inyathelo lokuqala kukukhetha iintsimbi zombala ozuba ezikumgangatho ophezulu ukwenzela xa sele zitsaliwe ngomcu, ziqine kakhulu ukuqinisekisa ukuba isidanga asiqhawuki. Le micu imininzi, esenokuba phakathi kweshumi elinesibini ukuya kutsho kwengamashumi amabini ukuya phezulu, idityaniswa phezulu nasemazantsi kusetyenziswa amalaphu aqinileyo. Oku kwenza ukuba isidanga sibe ngumbhinqo owodwa onzima, oxhathisayo nothwele uzinzo entanyeni nasemagxalabeni.<ref>{{Cite book|last=Van Roode|first=Sigrid|title=Silver of the Possessed}}</ref> == Imithombo esetyenzisiweyo == <references /> [[Uluhlu:Xhosa Clothing]] [[Uluhlu:African Beadwork]] [[Uluhlu:Xhosa Culture]] [[Uluhlu:Necklaces]] [[Uluhlu:Indigenous ceremonial clothing]] 9t6a76ux1i8dos19cueba5jnhyzx8dv Bongeziwe mabandla 0 9300 41770 41759 2026-09-08T12:09:08Z PERSON015 16544 41770 wikitext text/x-wiki '''Bongeziwe Mabandla''' yimvumi yase Mzantsi Afrika ehlala eGoli , odlala kakhulu umculo we- folk onengoma ezibhalwe ngesiXhosa, ohamba nesandi sesiginci == Ubomi bokuqala == UMabandla ukhulele kwipondo laseMpuma Koloni, kwidolophu encincane ebizwa ngokuba kuTsolo. Wakhula ecaweni, kwaye umculo wawuyinxalenye yobomi bakhe basekhaya kunye nasesikolweni. Wafudukela eGoli ukuze aqhubeke nezifundo zakhe e-AFDA , isikolo soQoqosho lwezoBugcisa noYilo. Apho, wahlola indlela yokubalisa amabali ngomculo. <ref>{{Cite web|title=South African Bongeziwe Mabandla Releases Fourth Studio Album, amaXesha|url=https://staging.afropop.org/articles/amaxesha-new-studio-album-by-south-african-bongeziwe-mabandla|accessdate=2026-09-08|website=Afropop Worldwide|language=en}}</ref> == Umsebenzi wakhe == Icwecwe lokuqala likaMabandla , Umlilo watsala umdla kwiRadio France Internationale Discoveries Award,apho wayekhethwa njengomnye wabantu abalishumi abafikele kwinqanaba lokugqibela ngonyaka wama - 2011. Icwecwe lakhe lesibini, uMangaliso yakhutshwa ngonyaka wama-2017 kwaye yandisa uhlobo lomculo we-Afro folk owayesaziwa ngawo uMabandla. Ngenxa yokufikeleleka kubantu abaninzi ngakumbi, eli cwecwe lamenza wafumana ukutyunjwa kwinbasa yeSAMA ( South African Music Awards) ngo = 2018 kudidi lwe- Best Alternative album. Emva kokukhutshwa lamacwecwe mabini, uMabandla uye wacula kumaqonga nakwimisithi yomculo kwihlabathi jikelele. Oku kuquka iReeperbahn Festival , i-WOMEX kunye ne Lake of Stars. Festival<ref>{{Cite web|last=Coetzer|first=Diane|date=2019-11-14|title=Introducing... Bongeziwe Mabandla|url=https://www.songlines.co.uk/content/features/introducing-bongeziwe-mabandla|accessdate=2026-09-08|website=Songlines|language=en}}</ref> Icwecwe lakhe lesithathu, iiMini lakhutshwa ngomhla wama- 27 kweyoKwindla ngo2020.Eli cwecwe lalixhaswe ziingoma ezimbini, u"Zange" kunye no"Jikeleza". Ngomhla wesithathu kuTshazimpuzi ka- 2023, uMabandla ukhuphe ingoma ethi "Ukuthanda wena ". Kuthe ekupheleni kuka- Epreli , uMabandla wabhengeza icwecwe lalkhe lesine 'Amaxesha'. Eli cwecwe lakhutshwa ngomhla wesihlanu kuCanzibe ngo-2023. <ref>{{Cite web|title=New album amaXesha confirms South Africa’s Bongeziwe Mabandla as uniquely gifted artist • Black Major|url=https://blackmajor.co.za/news/new-album-amaxesha-confirms-south-africas-bongeziwe-mabandla-as-uniquely-gifted-artist/|accessdate=2026-09-08|website=Black Major|language=en-ZA}}</ref> == Isilathiso == [[Uluhlu:Imvumi]] 6x0dcbq4y6vipdin5liirt1bovq1htm 41786 41770 2026-09-08T12:54:23Z PERSON015 16544 added picture 41786 wikitext text/x-wiki '''Bongeziwe Mabandla''' yimvumi yase Mzantsi Afrika ehlala eGoli , odlala kakhulu umculo we- folk onengoma ezibhalwe ngesiXhosa, ohamba nesandi sesiginci == Ubomi bokuqala == UMabandla ukhulele kwipondo laseMpuma Koloni, kwidolophu encincane ebizwa ngokuba kuTsolo. Wakhula ecaweni, kwaye umculo wawuyinxalenye yobomi bakhe basekhaya kunye nasesikolweni. Wafudukela eGoli ukuze aqhubeke nezifundo zakhe e-AFDA , isikolo soQoqosho lwezoBugcisa noYilo. Apho, wahlola indlela yokubalisa amabali ngomculo. <ref>{{Cite web|title=South African Bongeziwe Mabandla Releases Fourth Studio Album, amaXesha|url=https://staging.afropop.org/articles/amaxesha-new-studio-album-by-south-african-bongeziwe-mabandla|accessdate=2026-09-08|website=Afropop Worldwide|language=en}}</ref> == Umsebenzi wakhe == [[Ngokweenkcukacha:Bongeziwe Mabandla WOMEX 2019 by Elisa Ahokas.jpg|thumb|315x315px|Mabandla]] Icwecwe lokuqala likaMabandla , Umlilo watsala umdla kwiRadio France Internationale Discoveries Award,apho wayekhethwa njengomnye wabantu abalishumi abafikele kwinqanaba lokugqibela ngonyaka wama - 2011. Icwecwe lakhe lesibini, uMangaliso yakhutshwa ngonyaka wama-2017 kwaye yandisa uhlobo lomculo we-Afro folk owayesaziwa ngawo uMabandla. Ngenxa yokufikeleleka kubantu abaninzi ngakumbi, eli cwecwe lamenza wafumana ukutyunjwa kwinbasa yeSAMA ( South African Music Awards) ngo = 2018 kudidi lwe- Best Alternative album. Emva kokukhutshwa lamacwecwe mabini, uMabandla uye wacula kumaqonga nakwimisithi yomculo kwihlabathi jikelele. Oku kuquka iReeperbahn Festival , i-WOMEX kunye ne Lake of Stars. Festival<ref>{{Cite web|last=Coetzer|first=Diane|date=2019-11-14|title=Introducing... Bongeziwe Mabandla|url=https://www.songlines.co.uk/content/features/introducing-bongeziwe-mabandla|accessdate=2026-09-08|website=Songlines|language=en}}</ref> Icwecwe lakhe lesithathu, iiMini lakhutshwa ngomhla wama- 27 kweyoKwindla ngo2020.Eli cwecwe lalixhaswe ziingoma ezimbini, u"Zange" kunye no"Jikeleza". Ngomhla wesithathu kuTshazimpuzi ka- 2023, uMabandla ukhuphe ingoma ethi "Ukuthanda wena ". Kuthe ekupheleni kuka- Epreli , uMabandla wabhengeza icwecwe lalkhe lesine 'Amaxesha'. Eli cwecwe lakhutshwa ngomhla wesihlanu kuCanzibe ngo-2023. <ref>{{Cite web|title=New album amaXesha confirms South Africa’s Bongeziwe Mabandla as uniquely gifted artist • Black Major|url=https://blackmajor.co.za/news/new-album-amaxesha-confirms-south-africas-bongeziwe-mabandla-as-uniquely-gifted-artist/|accessdate=2026-09-08|website=Black Major|language=en-ZA}}</ref> == Isilathiso == [[Uluhlu:Imvumi]] kk30wgmhnx5z6nmdm16h98w1w9liiem 41791 41786 2026-09-08T12:57:24Z PERSON015 16544 added pictures 41791 wikitext text/x-wiki '''Bongeziwe Mabandla''' yimvumi yase Mzantsi Afrika ehlala eGoli , odlala kakhulu umculo we- folk onengoma ezibhalwe ngesiXhosa, ohamba nesandi sesiginci == Ubomi bokuqala == UMabandla ukhulele kwipondo laseMpuma Koloni, kwidolophu encincane ebizwa ngokuba kuTsolo. Wakhula ecaweni, kwaye umculo wawuyinxalenye yobomi bakhe basekhaya kunye nasesikolweni. Wafudukela eGoli ukuze aqhubeke nezifundo zakhe e-AFDA , isikolo soQoqosho lwezoBugcisa noYilo. Apho, wahlola indlela yokubalisa amabali ngomculo. <ref>{{Cite web|title=South African Bongeziwe Mabandla Releases Fourth Studio Album, amaXesha|url=https://staging.afropop.org/articles/amaxesha-new-studio-album-by-south-african-bongeziwe-mabandla|accessdate=2026-09-08|website=Afropop Worldwide|language=en}}</ref> == Umsebenzi wakhe == [[Ngokweenkcukacha:Bongeziwe Mabandla WOMEX 2019 by Elisa Ahokas.jpg|thumb|315x315px|Mabandla]] Icwecwe lokuqala likaMabandla , Umlilo watsala umdla kwiRadio France Internationale Discoveries Award,apho wayekhethwa njengomnye wabantu abalishumi abafikele kwinqanaba lokugqibela ngonyaka wama - 2011. Icwecwe lakhe lesibini, uMangaliso yakhutshwa ngonyaka wama-2017 kwaye yandisa uhlobo lomculo we-Afro folk owayesaziwa ngawo uMabandla. Ngenxa yokufikeleleka kubantu abaninzi ngakumbi, eli cwecwe lamenza wafumana ukutyunjwa kwinbasa yeSAMA ( South African Music Awards) ngo = 2018 kudidi lwe- Best Alternative album. Emva kokukhutshwa lamacwecwe mabini, uMabandla uye wacula kumaqonga nakwimisithi yomculo kwihlabathi jikelele. Oku kuquka iReeperbahn Festival , i-WOMEX kunye ne Lake of Stars. Festival<ref>{{Cite web|last=Coetzer|first=Diane|date=2019-11-14|title=Introducing... Bongeziwe Mabandla|url=https://www.songlines.co.uk/content/features/introducing-bongeziwe-mabandla|accessdate=2026-09-08|website=Songlines|language=en}}</ref> [[Ngokweenkcukacha:Bongeziwe Mabandla WOMEX 2019 by Laura Jetten.jpg|thumb|123x123px]] Icwecwe lakhe lesithathu, iiMini lakhutshwa ngomhla wama- 27 kweyoKwindla ngo2020.Eli cwecwe lalixhaswe ziingoma ezimbini, u"Zange" kunye no"Jikeleza". Ngomhla wesithathu kuTshazimpuzi ka- 2023, uMabandla ukhuphe ingoma ethi "Ukuthanda wena ". Kuthe ekupheleni kuka- Epreli , uMabandla wabhengeza icwecwe lalkhe lesine 'Amaxesha'. Eli cwecwe lakhutshwa ngomhla wesihlanu kuCanzibe ngo-2023. <ref>{{Cite web|title=New album amaXesha confirms South Africa’s Bongeziwe Mabandla as uniquely gifted artist • Black Major|url=https://blackmajor.co.za/news/new-album-amaxesha-confirms-south-africas-bongeziwe-mabandla-as-uniquely-gifted-artist/|accessdate=2026-09-08|website=Black Major|language=en-ZA}}</ref> == Isilathiso == [[Uluhlu:Imvumi]] idi05shpz1vy5erfv1rznx65avmdoad Imibhaco 0 9301 41775 41763 2026-09-08T12:20:58Z Brownskiiiin 16525 Inserted a reference 41775 wikitext text/x-wiki '''Imibhaco''' sisinxibo sesiNtu sabantu bakwa[[Xhosa]]. Ngentsuku zamandulo, esisinxibo sasinxitywa rhoqo ngabantu belisiko kwaye, wonke umntu ukusukela emntaneni oyintombi noyinkwenkwe ukuyotsho kubantu abadala babesebenzisa esisinxibo njengempahla yabo yemihle ngemihla. Ngokuhamba kwexesha kunye nokutshintsha kwezinto, sekukho izinxibo ezintsha ezifike njenge siphumo senkqubo yobukoloniyali, ngoko ke, abantu bakwaXhosa abasayinxibi ntsuku zonke imibhaco. Aliqela amanqaku esele ebhaliwe axela esisinxibo ngokubanzi, eli lona inqaku lijolise ekujongeni ukuba kutheni imibhaco ingasanxitywa rhoqo kwaXhosa kunye nokuba ingaba eli gama lithi imibhaco liquka sonke isinxibo sabo bonke abantu bakwaXhosa okanye lijolise kubantu abathile na? == Kutheni ingasanxitywa rhoqo imibhaco? == [[Ngokweenkcukacha:Typical Xhosa woman attire.jpg|thumb]] == Unxitywa ngobani esiXhoseni umbaco == Kukho ke lo mbuzo uye uthande ukuxaka esiye sizifumane sizibuza wona njengabantu bakwaXhosa, wokuba, "ingaba kanti eligama lithi ''imibhaco'' libhekisa kuso sonke isinxibo sesiNtu samaXhosa okanye libhekisa nje kwisinxibo sabasetyhini belisiko kuphela?". Baninzi ke abantu abakhe bazama ukuyicacisa lendaba ngendlela abayiqonda ngayo bona. Abanye bathi, "imibhaco/umbhaco ligama lesinxibo sabantu bakwaXhosa"<ref>{{Cite web|date=2025-09-11|title=Umbhaco Xhosa Attire {{!}} Order Worldwide|url=https://umbhaco.co.za/|accessdate=2026-09-08|language=en-US}}</ref> ze abanye bathi sisinxibo sabasetyhini == Imithombo yolwazi esetyenzisiweyo == [[Uluhlu:Isinxibo sesiNtu]] [[Uluhlu:Xhosa culture]] [[Uluhlu:Eastern cape]] 0om8gxlyvqhpzdr17dk75esj1ryhr5e 41801 41775 2026-09-08T13:04:17Z Brownskiiiin 16525 Ndifakele umthombo wolwazi 41801 wikitext text/x-wiki '''Imibhaco''' sisinxibo sesiNtu sabantu bakwa[[Xhosa]]. Ngentsuku zamandulo, esisinxibo sasinxitywa rhoqo ngabantu belisiko kwaye, wonke umntu ukusukela emntaneni oyintombi noyinkwenkwe ukuyotsho kubantu abadala babesebenzisa esisinxibo njengempahla yabo yemihle ngemihla. Ngokuhamba kwexesha kunye nokutshintsha kwezinto, sekukho izinxibo ezintsha ezifike njenge siphumo senkqubo yobukoloniyali, ngoko ke, abantu bakwaXhosa abasayinxibi rhoqo imibhaco. Aliqela [[amanqaku]] esele ebhaliwe axela esisinxibo ngokubanzi, eli lona inqaku lijolise ekujongeni ukuba kutheni imibhaco ingasanxitywa rhoqo kwaXhosa kunye nokuba ingaba eli gama lithi imibhaco liquka sonke isinxibo sabo bonke abantu bakwaXhosa okanye lijolise kubantu abathile na? == Kutheni ingasanxitywa rhoqo imibhaco? == [[Ngokweenkcukacha:Typical Xhosa woman attire.jpg|thumb]] == Unxitywa ngobani esiXhoseni umbaco == Kukho ke lo mbuzo uye uthande ukuxaka esiye sizifumane sizibuza wona njengabantu bakwaXhosa, wokuba, "ingaba kanti eligama lithi ''imibhaco'' libhekisa kuso sonke isinxibo sesiNtu samaXhosa okanye libhekisa nje kwisinxibo sabasetyhini belisiko kuphela?". Baninzi ke abantu abakhe bazama ukuyicacisa lendaba ngendlela abayiqonda ngayo bona. Abanye bathi, "imibhaco/umbhaco ligama lesinxibo sabantu bakwaXhosa"<ref>{{Cite web|date=2025-09-11|title=Umbhaco Xhosa Attire {{!}} Order Worldwide|url=https://umbhaco.co.za/|accessdate=2026-09-08|language=en-US}}</ref> ze abanye bathi sisinxibo sabasetyhini belisiko lakwaXhosa.<ref>{{Cite web|date=2023-04-01|title=What is Umbhaco? – Makotis Africa|url=https://makotis.com/umbhaco/|accessdate=2026-09-08|language=en-US}}</ref> == Imithombo yolwazi esetyenzisiweyo == [[Uluhlu:Isinxibo sesiNtu]] [[Uluhlu:Xhosa culture]] [[Uluhlu:Eastern cape]] oxadqfeil1gxlsp0q900a03cjsljej8 Ulwimi lweNkobe (ijenali) 0 9302 41776 2026-09-08T12:23:12Z Maburcado 16546 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1325295145|Mother Tongue (journal)]]" 41776 wikitext text/x-wiki '''''Ulwimi Lweenkobe''''' yijenali yezemfundo ethi ipapashwe rhoqo ngonyaka yi-Association for the Study of Language in Prehistory (ASLIP) ipapashwe ukususela ngo-1995. Injongo yayo kukukhuthaza ukwabelana ngolwazi ngamazwe ngamazwe kunye nolwahlukeneyo, ingxoxo kunye nengxoxo phakathi kwengcali zemfuza, I-paleoanthropologists, i-archaeologists, kunye ne-linguists yembali malunga nemibuzo enxulumene imvelaphi yolwimi kunye neelwimi ezithethwayo zabantu. Oku kubandakanya, kodwa kungaphelelanga apho, ukuxoxa ngeengcamango zolwimi zosapho olukhulu. izhy4647y0v1zvfmp0zu28me98cofk7 Ukufundisa isiNgesi njengolwimi lwesibini okanye ulwimi lwasemzini 0 9303 41778 2026-09-08T12:27:27Z Zanenkanyamba 16545 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1361727845|Teaching English as a second or foreign language]]" 41778 wikitext text/x-wiki '''Ukufundisa isiNgesi njengolwimi lwesibini''' ( '''TESL''' ) '''okanye''' '''ulwimi lwasemzini''' ( '''TEFL''' ) kunye '''nokufundisa isiNgesi kubantu abathetha ezinye iilwimi''' ( '''TESOL''' ) ngamagama abhekisa kwinkqubo yokufundisa [[isiNgesi]] kubafundi abangathethi isiNgesi njengolwimi lwenkobe. Amagama athi TEFL, TESL, kunye neTESOL ahlula phakathi kwegumbi lokufunda kunye nenginginya yabafundi, <ref name="University of Toronto Woodsworth College">{{Cite web|title=TEFL, TESL and TESOL: What's the Difference?|url=http://tesol.wdw.utoronto.ca/tefl-tesl-and-tesol-whats-the-difference/|archive-url=https://web.archive.org/web/20220204170246/http://tesol.wdw.utoronto.ca/tefl-tesl-and-tesol-whats-the-difference/|archive-date=4 February 2022|accessdate=13 July 2021|website=University of Toronto Woodsworth College}}</ref> kwaye abayingxaki ngenxa yokungacaci kwawo. <ref>{{Cite journal|last=Bernstein|first=Joshua D.|date=2021|title=Gobbledygook: The proliferation of jargon in English language teaching|journal=TESOL Journal|volume=12|doi=10.1002/tesj.541}}</ref> I-TEFL ibhekisa kwiinkqubo zolwimi lwesiNgesi ezenziwa kumazwe apho isiNgesi singelolwimi oluphambili, kwaye sinokufundiswa kwisikolo solwimi okanye ngutitshala . Kweminye imisebenzi, imfuneko encinci ye-TEFL yikhosi yeeyure ezili-100; nangona kunjalo, ikhosi yeeyure ezili-120 iyacetyiswa kuba inokukhokelela kwizikhundla zokufundisa ezihlawulwa kakhulu. <ref name="Teach Away-2021">{{Cite web|date=2021-08-25|title=What's the difference between TEFL, TESL, TESOL and CELTA?|url=https://www.teachaway.com/blog/differences-between-tefl-tesl-tesol-celta|accessdate=2021-11-30|website=Teach Away|language=en}}</ref>  Ootitshala be-TEFL basenokuba ngabantu bomthonyama okanye abangengabo abo bathetha isiNgesi. 1vhm0dxgv1bjns5trhyghvv3h2u29ct 41812 41778 2026-09-08T13:09:59Z Zanenkanyamba 16545 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1361727845|Teaching English as a second or foreign language]]" 41812 wikitext text/x-wiki '''Ukufundisa isiNgesi njengolwimi lwesibini''' ( '''TESL''' ) '''okanye''' '''ulwimi lwasemzini''' ( '''TEFL''' ) kunye '''nokufundisa isiNgesi kubantu abathetha ezinye iilwimi''' ( '''TESOL''' ) ngamagama abhekisa kwinkqubo yokufundisa [[isiNgesi]] kubafundi abangathethi isiNgesi njengolwimi lwenkobe. Amagama athi TEFL, TESL, kunye neTESOL ahlula phakathi kwegumbi lokufunda kunye nenginginya yabafundi, <ref name="University of Toronto Woodsworth College">{{Cite web|title=TEFL, TESL and TESOL: What's the Difference?|url=http://tesol.wdw.utoronto.ca/tefl-tesl-and-tesol-whats-the-difference/|archive-url=https://web.archive.org/web/20220204170246/http://tesol.wdw.utoronto.ca/tefl-tesl-and-tesol-whats-the-difference/|archive-date=4 February 2022|accessdate=13 July 2021|website=University of Toronto Woodsworth College}}</ref> kwaye abayingxaki ngenxa yokungacaci kwawo. <ref>{{Cite journal|last=Bernstein|first=Joshua D.|date=2021|title=Gobbledygook: The proliferation of jargon in English language teaching|journal=TESOL Journal|volume=12|doi=10.1002/tesj.541}}</ref> I-TEFL ibhekisa kwiinkqubo zolwimi lwesiNgesi ezenziwa kumazwe apho isiNgesi singelolwimi oluphambili, kwaye sinokufundiswa kwisikolo solwimi okanye ngutitshala . Kweminye imisebenzi, imfuneko encinci ye-TEFL yikhosi yeeyure ezili-100; nangona kunjalo, ikhosi yeeyure ezili-120 iyacetyiswa kuba inokukhokelela kwizikhundla zokufundisa ezihlawulwa kakhulu. <ref name="Teach Away-2021">{{Cite web|date=2021-08-25|title=What's the difference between TEFL, TESL, TESOL and CELTA?|url=https://www.teachaway.com/blog/differences-between-tefl-tesl-tesol-celta|accessdate=2021-11-30|website=Teach Away|language=en}}</ref>  Ootitshala be-TEFL basenokuba ngabantu bomthonyama okanye abangengabo abo bathetha isiNgesi. I-TESL kunye ne-TESOL ziquka iinkqubo zolwimi lwesiNgesi eziqhutywa kumazwe athetha isiNgesi njengolwimi lwasemzini. Ezi klasi zihlala zinceda abantu abafudukele kwamanye amazwe, okwethutyana okanye ngokusisigxina, okanye iintsapho zabo zithetha olunye ulwimi ekhaya. I-TESL ithathwa njengegama eliphelelwe lixesha, kuba abafundi banokuthetha iilwimi ezingaphezu kwesinye ngaphambi kokuba bafunde isiNgesi. <ref name="Globally Taught-2021">{{Cite web|date=13 July 2021|title=Abbreviations and Acronyms in the Field of English Education|url=https://globallytaught.com/2021/07/abbreviations-and-acronyms-in-the-field-of-english-education/|accessdate=13 July 2021|website=Globally Taught}}</ref> I-TESOL ligama eliquka iinkqubo ze-TEFL kunye ne-TESL, kwaye yamkelwe ngokubanzi kwicandelo lokufundisa ngolwimi lwesiNgesi. 3bbte3zsqjsrooovg9r6p9njipxvs8k 41813 41812 2026-09-08T13:13:09Z Zanenkanyamba 16545 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1361727845|Teaching English as a second or foreign language]]" 41813 wikitext text/x-wiki '''Ukufundisa isiNgesi njengolwimi lwesibini''' ( '''TESL''' ) '''okanye''' '''ulwimi lwasemzini''' ( '''TEFL''' ) kunye '''nokufundisa isiNgesi kubantu abathetha ezinye iilwimi''' ( '''TESOL''' ) ngamagama abhekisa kwinkqubo yokufundisa [[isiNgesi]] kubafundi abangathethi isiNgesi njengolwimi lwenkobe. Amagama athi TEFL, TESL, kunye neTESOL ahlula phakathi kwegumbi lokufunda kunye nenginginya yabafundi, <ref name="University of Toronto Woodsworth College">{{Cite web|title=TEFL, TESL and TESOL: What's the Difference?|url=http://tesol.wdw.utoronto.ca/tefl-tesl-and-tesol-whats-the-difference/|archive-url=https://web.archive.org/web/20220204170246/http://tesol.wdw.utoronto.ca/tefl-tesl-and-tesol-whats-the-difference/|archive-date=4 February 2022|accessdate=13 July 2021|website=University of Toronto Woodsworth College}}</ref> kwaye abayingxaki ngenxa yokungacaci kwawo. <ref>{{Cite journal|last=Bernstein|first=Joshua D.|date=2021|title=Gobbledygook: The proliferation of jargon in English language teaching|journal=TESOL Journal|volume=12|doi=10.1002/tesj.541}}</ref> I-TEFL ibhekisa kwiinkqubo zolwimi lwesiNgesi ezenziwa kumazwe apho isiNgesi singelolwimi oluphambili, kwaye sinokufundiswa kwisikolo solwimi okanye ngutitshala . Kweminye imisebenzi, imfuneko encinci ye-TEFL yikhosi yeeyure ezili-100; nangona kunjalo, ikhosi yeeyure ezili-120 iyacetyiswa kuba inokukhokelela kwizikhundla zokufundisa ezihlawulwa kakhulu. <ref name="Teach Away-2021">{{Cite web|date=2021-08-25|title=What's the difference between TEFL, TESL, TESOL and CELTA?|url=https://www.teachaway.com/blog/differences-between-tefl-tesl-tesol-celta|accessdate=2021-11-30|website=Teach Away|language=en}}</ref>  Ootitshala be-TEFL basenokuba ngabantu bomthonyama okanye abangengabo abo bathetha isiNgesi. I-TESL kunye ne-TESOL ziquka iinkqubo zolwimi lwesiNgesi eziqhutywa kumazwe athetha isiNgesi njengolwimi lwasemzini. Ezi klasi zihlala zinceda abantu abafudukele kwamanye amazwe, okwethutyana okanye ngokusisigxina, okanye iintsapho zabo zithetha olunye ulwimi ekhaya. I-TESL ithathwa njengegama eliphelelwe lixesha, kuba abafundi banokuthetha iilwimi ezingaphezu kwesinye ngaphambi kokuba bafunde isiNgesi. <ref name="Globally Taught-2021">{{Cite web|date=13 July 2021|title=Abbreviations and Acronyms in the Field of English Education|url=https://globallytaught.com/2021/07/abbreviations-and-acronyms-in-the-field-of-english-education/|accessdate=13 July 2021|website=Globally Taught}}</ref> I-TESOL ligama eliquka iinkqubo ze-TEFL kunye ne-TESL, kwaye yamkelwe ngokubanzi kwicandelo lokufundisa ngolwimi lwesiNgesi. Ukufundisa isiNgesi njengolwimi lwesibini (TESL) kubhekisa ekufundiseni isiNgesi kubafundi abathetha ezinye iilwimi njengeelwimi zabo zenkobe. Umsebenzi wokufundisa usebenzisa amagama ahlukeneyo e-TEFL kunye ne-TESL; igama eliqhelekileyo elithi "ukufundisa isiNgesi kubantu abathetha ezinye iilwimi" (TESOL) lisetyenziswa kakhulu, eliquka i-TESL kunye ne-TEFL njengegama elibanzi. Bobabini abantu bomthonyama nabangengabo abomthonyama baqeqeshwa ukuba ngabafundisi bolwimi isiNgesi. Ukufundisa isiNgesi njengolwimi lwesibini kubafundi abathetha isiNgesi (ELLs), ukuphumelela uvavanyo olubhaliweyo nolomlomo ngesiNgesi ukubonisa ubuchule kuyacetyiswa kodwa akusoloko kuyimfuneko. <ref>{{Cite news|last=REF|first=Team|date=2020-09-14|title=Do ESL Teachers Need an English Proficiency Test?|language=en-US|work=Rapid English Fluency|url=https://rapidenglishfluency.com/do-esl-teachers-need-an-english-proficiency-test/|access-date=2023-02-24}}</ref> ECalifornia, kukho umsantsa phakathi kwabantu abathetha isiNgesi bomthonyama nabathetha isiNgesi abangengabo abomthonyama. <ref name="Spycher-2007">{{Cite journal|last=Spycher|first=Pamela|date=2007-09-11|title=Academic writing of adolescent English learners: Learning to use "although"|journal=Journal of Second Language Writing|volume=16|issue=4|pages=238–254|doi=10.1016/j.jslw.2007.07.001|issn=1060-3743}}</ref> Abafundi abafunda ulwimi lwesiNgesi kwizikolo zamabanga aphakamileyo badla ngokufumana amanqaku aphantsi kwiimvavanyo zesiNgesi ezisemgangathweni kwi-English Language Arts xa kuthelekiswa noontanga babo abanolwazi oluthe kratya kwisiNgesi. <ref name="Spycher-2007" /> Ukudibanisa ukufundisa nokuhambahamba kubizwa ngokuba yi -TEFL tourism . <ref>{{Cite book|last=Stainton|first=Hayley|url=|title=TEFL Tourism: Principles, Commodification and the Sustainability of Teaching English as a Foreign Language|date=2019-07-22|publisher=CABI|isbn=978-1-78639-322-7|language=en}}</ref> nxratt5b9kczyqwweqd5zjstel2q9v8 41815 41813 2026-09-08T13:19:09Z Zanenkanyamba 16545 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1361727845|Teaching English as a second or foreign language]]" 41815 wikitext text/x-wiki '''Ukufundisa isiNgesi njengolwimi lwesibini''' ( '''TESL''' ) '''okanye''' '''ulwimi lwasemzini''' ( '''TEFL''' ) kunye '''nokufundisa isiNgesi kubantu abathetha ezinye iilwimi''' ( '''TESOL''' ) ngamagama abhekisa kwinkqubo yokufundisa [[isiNgesi]] kubafundi abangathethi isiNgesi njengolwimi lwenkobe. Amagama athi TEFL, TESL, kunye neTESOL ahlula phakathi kwegumbi lokufunda kunye nenginginya yabafundi, <ref name="University of Toronto Woodsworth College">{{Cite web|title=TEFL, TESL and TESOL: What's the Difference?|url=http://tesol.wdw.utoronto.ca/tefl-tesl-and-tesol-whats-the-difference/|archive-url=https://web.archive.org/web/20220204170246/http://tesol.wdw.utoronto.ca/tefl-tesl-and-tesol-whats-the-difference/|archive-date=4 February 2022|accessdate=13 July 2021|website=University of Toronto Woodsworth College}}</ref> kwaye abayingxaki ngenxa yokungacaci kwawo. <ref>{{Cite journal|last=Bernstein|first=Joshua D.|date=2021|title=Gobbledygook: The proliferation of jargon in English language teaching|journal=TESOL Journal|volume=12|doi=10.1002/tesj.541}}</ref> I-TEFL ibhekisa kwiinkqubo zolwimi lwesiNgesi ezenziwa kumazwe apho isiNgesi singelolwimi oluphambili, kwaye sinokufundiswa kwisikolo solwimi okanye ngutitshala . Kweminye imisebenzi, imfuneko encinci ye-TEFL yikhosi yeeyure ezili-100; nangona kunjalo, ikhosi yeeyure ezili-120 iyacetyiswa kuba inokukhokelela kwizikhundla zokufundisa ezihlawulwa kakhulu. <ref name="Teach Away-2021">{{Cite web|date=2021-08-25|title=What's the difference between TEFL, TESL, TESOL and CELTA?|url=https://www.teachaway.com/blog/differences-between-tefl-tesl-tesol-celta|accessdate=2021-11-30|website=Teach Away|language=en}}</ref>  Ootitshala be-TEFL basenokuba ngabantu bomthonyama okanye abangengabo abo bathetha isiNgesi. I-TESL kunye ne-TESOL ziquka iinkqubo zolwimi lwesiNgesi eziqhutywa kumazwe athetha isiNgesi njengolwimi lwasemzini. Ezi klasi zihlala zinceda abantu abafudukele kwamanye amazwe, okwethutyana okanye ngokusisigxina, okanye iintsapho zabo zithetha olunye ulwimi ekhaya. I-TESL ithathwa njengegama eliphelelwe lixesha, kuba abafundi banokuthetha iilwimi ezingaphezu kwesinye ngaphambi kokuba bafunde isiNgesi. <ref name="Globally Taught-2021">{{Cite web|date=13 July 2021|title=Abbreviations and Acronyms in the Field of English Education|url=https://globallytaught.com/2021/07/abbreviations-and-acronyms-in-the-field-of-english-education/|accessdate=13 July 2021|website=Globally Taught}}</ref> I-TESOL ligama eliquka iinkqubo ze-TEFL kunye ne-TESL, kwaye yamkelwe ngokubanzi kwicandelo lokufundisa ngolwimi lwesiNgesi. == Ukufundisa isiNgesi njengolwimi lwesibini == Ukufundisa isiNgesi njengolwimi lwesibini (TESL) kubhekisa ekufundiseni isiNgesi kubafundi abathetha ezinye iilwimi njengeelwimi zabo zenkobe. Umsebenzi wokufundisa usebenzisa amagama ahlukeneyo e-TEFL kunye ne-TESL; igama eliqhelekileyo elithi "ukufundisa isiNgesi kubantu abathetha ezinye iilwimi" (TESOL) lisetyenziswa kakhulu, eliquka i-TESL kunye ne-TEFL njengegama elibanzi. Bobabini abantu bomthonyama nabangengabo abomthonyama baqeqeshwa ukuba ngabafundisi bolwimi isiNgesi. Ukufundisa isiNgesi njengolwimi lwesibini kubafundi abathetha isiNgesi (ELLs), ukuphumelela uvavanyo olubhaliweyo nolomlomo ngesiNgesi ukubonisa ubuchule kuyacetyiswa kodwa akusoloko kuyimfuneko. <ref>{{Cite news|last=REF|first=Team|date=2020-09-14|title=Do ESL Teachers Need an English Proficiency Test?|language=en-US|work=Rapid English Fluency|url=https://rapidenglishfluency.com/do-esl-teachers-need-an-english-proficiency-test/|access-date=2023-02-24}}</ref> ECalifornia, kukho umsantsa phakathi kwabantu abathetha isiNgesi bomthonyama nabathetha isiNgesi abangengabo abomthonyama. <ref name="Spycher-2007">{{Cite journal|last=Spycher|first=Pamela|date=2007-09-11|title=Academic writing of adolescent English learners: Learning to use "although"|journal=Journal of Second Language Writing|volume=16|issue=4|pages=238–254|doi=10.1016/j.jslw.2007.07.001|issn=1060-3743}}</ref> Abafundi abafunda ulwimi lwesiNgesi kwizikolo zamabanga aphakamileyo badla ngokufumana amanqaku aphantsi kwiimvavanyo zesiNgesi ezisemgangathweni kwi-English Language Arts xa kuthelekiswa noontanga babo abanolwazi oluthe kratya kwisiNgesi. <ref name="Spycher-2007" /> Ukudibanisa ukufundisa nokuhambahamba kubizwa ngokuba yi -TEFL tourism . <ref>{{Cite book|last=Stainton|first=Hayley|url=|title=TEFL Tourism: Principles, Commodification and the Sustainability of Teaching English as a Foreign Language|date=2019-07-22|publisher=CABI|isbn=978-1-78639-322-7|language=en}}</ref> == Iindlela zokufundisa ulwimi == === Ukufundisa ulwimi lonxibelelwano === Ukufundisa ulwimi ngonxibelelwano (i-CLT) kugxininisa ukusebenzisana njengendlela kunye nenjongo yokufunda ulwimi. Nangona igxekwa, <ref>{{Cite web|last=Van Hattum, Ton|year=2006|title=Communicative Approach Rethought|url=http://tonvanhattum.com.br/comreth.html|website=tonvanhattum.com.br}}</ref> isaqhubeka ithandwa [[IJapani|eJapan]], [[Taiwan|eTaiwan]], <ref>{{Cite journal|last=Liu|first=Gi-Zen|date=2005|title=The Trend and Challenge for Teaching EFL at Taiwanese Universities|url=http://rel.sagepub.com/cgi/content/abstract/36/2/211|volume=36|issue=2|pages=211–221|doi=10.1177/0033688205055575|url-access=subscription}}</ref> naseYurophu. IBhodi Ephakathi Yemfundo Yamabanga Aphakamileyo (i-CBSE) yaseIndiya nayo ikwamkele le ndlela kwizikolo zayo ezisebenzisana nayo kweli lizwe. ednm7l5fjs6zkst8nfru3dmrp03okjh UMnyhadala weFingo 0 9304 41782 2026-09-08T12:36:48Z PERSON015 16544 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1337348684|Fingo Festival]]" 41782 wikitext text/x-wiki I-Fingo Festival ngumnyhadala wobugcisa owenziwa ekuhlaleni, obanjwa kwiFingo Village Square eFingo Village. Lo mnyhadala ukquba kwidolophu ekumgama weekhilomitha ezintathu ngaphandle kweRhini, eMpuma Koloni. Le nkomfa ithatha iintsuku ezintlanu ukuya kwezisixhenxe, kuxhomekeke kwiimali esekiweyo kwaye ibakhona rhoqo kweyeSilimela okanye eyeKhala ngexesha leNational Arts Festival. Le nkomfa yasekwa ngo-2011, ngenjongo zosebenzisa ubugcisa njengesixhobo sokukhuthaza ukudibana kwezentlalo, ukuthetha kunye notshintsho lwentlalo ngaphakathi kwedolophu yaseFingo Village kunye noluntu olukhulu lwaseGrahamstown. Ibonakalisa izenzo zasekuhlaleni nezamazwe ngamazwe, inkqubo yomnyhadala iquka iinkqubo zabantwana, ubugcisa obubonakalayo, i-drama, umculo, iindibano zocweyo kunye neentetho zolutsha. <ref name="FingoFestival">{{Cite web|title=About Fingo Festival|url=http://fingofestival.co.za|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170702005226/http://fingofestival.co.za/|archive-date=2 July 2017|accessdate=9 June 2017|publisher=Fingo Festival}}</ref> 95leui0p8w4069sifi65qpaeolq45ko