Wikipedia
xhwiki
https://xh.wikipedia.org/wiki/Iphepha_Elingundoqo
MediaWiki 1.47.0-wmf.22
first-letter
iMedia
Mahluko
Ingxoxo
Ilungu
Ingxoxo nelungu
Wikipedia
Ingxoxo ngeWikipedia
Ngokweenkcukacha
Ingxoxo ngokweenkcukacha
iMediaWiki
Ingxoxo ngeMediaWiki
iThemplethi
Ingxoxo yethemplethi
Uncedo
Ingxoxo ngoncedo
Uluhlu
Ingxoxo ngoluhlu
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Amagqirha emveli aseMzantsi Afrika
0
9381
42188
2026-09-30T12:03:41Z
Abulele Jebese
14703
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1348549582|Traditional healers of Southern Africa]]"
42188
wikitext
text/x-wiki
[[File:Five-sangomas.jpg|thumb|300x300px| Izangoma ezintlanu zakwa [[IPhondo yaKwaZulu-Natala|Zulu-Natal]]]]
918ejjalnnoxyz4nqp0r6vshkv4268d
42189
42188
2026-09-30T12:05:42Z
Abulele Jebese
14703
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1348549582|Traditional healers of Southern Africa]]"
42189
wikitext
text/x-wiki
[[File:Five-sangomas.jpg|thumb|300x300px| Izangoma ezintlanu zakwa [[IPhondo yaKwaZulu-Natala|Zulu-Natal]]]]
'''Amagqirha emveli akuMzantsi Afrika''' ngabo basebenza ngamayeza emveli ase-Afrika kulo mmandla. Adlala indima eyahlukeneyo kwezentlalo nakwezopolitiko eluntwini, njengokuxela ikamva, ukunyanga izifo zomzimba, ezingokweemvakalelo nezingokomoya, ukukhokela amasiko okuzalwa okanye okungcwaba, ukukhangela iinkomo ezilahlekileyo, ukukhusela amajoni, ukuchasa ubugqwirha, kunye nokubalisa imbali, iinkolelo ngendalo kunye neengcinga zesithethe sawo.
q4av4if6m36s7rtg1cqylydomvq2c10
Inkcubeko yabantu abaNtsundu baseMelika
0
9382
42190
2026-09-30T12:13:00Z
Abulele Jebese
14703
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1376535516|African-American culture]]"
42190
wikitext
text/x-wiki
'''Inkcubeko yamaMelika anemvelaphi yase-Afrika''',(African American culture) <ref>{{Cite web|title=Black is Beautiful: The Emergence of Black Culture and Identity in the 60s and 70s|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031022/https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-03-07|website=National Museum of African American History and Culture|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Black History and Culture|url=https://artsandculture.google.com/project/black-history-and-culture|accessdate=2023-03-07|website=Google Arts & Culture|language=en}}</ref> ekwaziwa njenge '''nkcubeko yama-Afrika aseMelika''' okanye '''inkcubeko yama-Afrika''' kwisiNgesi saseMelika, <ref>{{Cite web|title=The Montgomery Advertiser 20 Feb 2020, page D6|url=https://www.newspapers.com/image/639943983/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230308121716/https://www.newspapers.com/image/639943983/|archive-date=March 8, 2023|accessdate=2023-03-08|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Brown|first=Angela|date=October 2013|title=Cultural Perspective on African American Culture|url=https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1149766.pdf|url-status=live|journal=The International Journal of Education and Literacy Studies|volume=1|issue=2|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031021/https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1149766.pdf|archive-date=September 7, 2024|access-date=March 8, 2023|via=AIAC}}</ref> <ref>{{Cite web|title=The News and Observer 22 Jan 1997, page 12|url=https://www.newspapers.com/image/657241015/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230310144818/https://www.newspapers.com/image/657241015/|archive-date=March 10, 2023|accessdate=2023-03-10|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Journal and Courier 21 Sep 2008, page 13|url=https://www.newspapers.com/image/265480397/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031024/https://www.newspapers.com/image/265480397/|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-08-14|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Black is Beautiful: The Emergence of Black Culture and Identity in the 60s and 70s|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230307045942/https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|archive-date=March 7, 2023|accessdate=2023-08-14|website=National Museum of African American History and Culture|language=en}}</ref> ibhekisa kwiindlela abantu abamnyama baseMelika abathetha ngazo, nokuba yinxalenye okanye yahlukile kwinkcubeko yaseMelika eqhelekileyo. Ichazwa yimbali yomzabalazo odibeneyo wamalungelo oluntu nawezopolitiko, kwaye isekelwe kwimikhwa efanayo, ubuwena, kunye noluntu.
l5s7apn2i07bf24x2tj24l3h9u04o2t
42191
42190
2026-09-30T12:17:20Z
Abulele Jebese
14703
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1376535516|African-American culture]]"
42191
wikitext
text/x-wiki
'''Inkcubeko yamaMelika anemvelaphi yase-Afrika''',(African American culture) <ref>{{Cite web|title=Black is Beautiful: The Emergence of Black Culture and Identity in the 60s and 70s|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031022/https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-03-07|website=National Museum of African American History and Culture|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Black History and Culture|url=https://artsandculture.google.com/project/black-history-and-culture|accessdate=2023-03-07|website=Google Arts & Culture|language=en}}</ref> ekwaziwa njenge '''nkcubeko yama-Afrika aseMelika''' okanye '''inkcubeko yama-Afrika''' kwisiNgesi saseMelika, <ref>{{Cite web|title=The Montgomery Advertiser 20 Feb 2020, page D6|url=https://www.newspapers.com/image/639943983/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230308121716/https://www.newspapers.com/image/639943983/|archive-date=March 8, 2023|accessdate=2023-03-08|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Brown|first=Angela|date=October 2013|title=Cultural Perspective on African American Culture|url=https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1149766.pdf|url-status=live|journal=The International Journal of Education and Literacy Studies|volume=1|issue=2|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031021/https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1149766.pdf|archive-date=September 7, 2024|access-date=March 8, 2023|via=AIAC}}</ref> <ref>{{Cite web|title=The News and Observer 22 Jan 1997, page 12|url=https://www.newspapers.com/image/657241015/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230310144818/https://www.newspapers.com/image/657241015/|archive-date=March 10, 2023|accessdate=2023-03-10|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Journal and Courier 21 Sep 2008, page 13|url=https://www.newspapers.com/image/265480397/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031024/https://www.newspapers.com/image/265480397/|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-08-14|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Black is Beautiful: The Emergence of Black Culture and Identity in the 60s and 70s|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230307045942/https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|archive-date=March 7, 2023|accessdate=2023-08-14|website=National Museum of African American History and Culture|language=en}}</ref> ibhekisa kwiindlela abantu abamnyama baseMelika abathetha ngazo, nokuba yinxalenye okanye yahlukile kwinkcubeko yaseMelika eqhelekileyo. Ichazwa yimbali yomzabalazo odibeneyo wamalungelo oluntu nawezopolitiko, kwaye isekelwe kwimikhwa efanayo, ubuwena, kunye noluntu.
Inkcubeko yamaMelika anemvelaphi yase-Afrika ibe nefuthe elikhulu kwinkcubeko yaseMelika nakwinkcubeko yehlabathi. <ref>{{Cite news|last=Mcmanus|first=Melanie|date=2021|title=Dancing at the new National Museum of African American Music in Nashville|work=Chicago Tribune|url=https://www.chicagotribune.com/travel/ct-trav-national-museum-african-american-music-nashville-0606-20210527-63ajqa7lazdcffwa27mlpdpg4e-story.html|url-status=live|access-date=December 21, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221171904/https://www.chicagotribune.com/travel/ct-trav-national-museum-african-american-music-nashville-0606-20210527-63ajqa7lazdcffwa27mlpdpg4e-story.html|archive-date=December 21, 2021}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Reynolds|first=Marcellas|url=https://books.google.com/books?id=DUWJDwAAQBAJ&q=How+to+Slay:+Inspiration+from+the+Queens+and+Kings+of+Black+Style|title=Supreme Models Iconic Black Women Who Revolutionized Fashion|date=2019|publisher=ABRAMS|isbn=9781683356622|access-date=March 18, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230423054016/https://books.google.com/books?id=DUWJDwAAQBAJ&q=How+to+Slay:+Inspiration+from+the+Queens+and+Kings+of+Black+Style|archive-date=April 23, 2023|url-status=live}}</ref> AmaMelika anemvelaphi yase-Afrika enze igalelo elikhulu kwiincwadi, umculo, ubugcisa obubonakalayo, amajelo eendaba, ezopolitiko, inzululwazi, ishishini kunye nokupheka kwaseMelika. <ref>{{Cite journal|date=2022-09-30|title=High on the Hog: A Culinary Journey from Africa to America|url=http://dx.doi.org/10.1126/science.ade8448|url-status=live|journal=Science|volume=377|issue=6614|pages=1497|bibcode=2022Sci...377.1497.|doi=10.1126/science.ade8448|issn=0036-8075|pmid=36173834|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031116/https://www.science.org/doi/10.1126/science.ade8448|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Tipton-Martin|first=Toni|date=September 2014|title=Breaking the Jemima Code: The Legacy of African American Cookbooks|url=http://dx.doi.org/10.1353/ect.2014.0042|journal=Ecotone|volume=10|issue=1|pages=116–120|doi=10.1353/ect.2014.0042|issn=2165-2651|url-access=subscription}}</ref> Okubalulekileyo kukuba, iintlobo zomculo wamaMelika anemvelaphi yase-Afrika ezifana ne-jazz, i-rock and roll, kunye ne-hip-hop ziphakathi kwezinto zenkcubeko eziphumelele kakhulu ezithunyelwa yi-United States kwamanye amazwe. <ref>{{Cite journal|last=Morgan|first=Marcyliena|last2=Bennett|first2=Dionne|date=2011|title=Hip-Hop & the Global Imprint of a Black Cultural Form|url=https://direct.mit.edu/daed/article/140/2/176/26892/Hip-Hop-amp-the-Global-Imprint-of-a-Black-Cultural|journal=Daedalus|volume=140|issue=2|pages=176–196|doi=10.1162/DAED_a_00086|doi-access=free}}</ref>
pujd625iy6dwxlal5wv8g4keslmlm3w
42192
42191
2026-09-30T12:22:26Z
Abulele Jebese
14703
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1376535516|African-American culture]]"
42192
wikitext
text/x-wiki
'''Inkcubeko yamaMelika anemvelaphi yase-Afrika''',(African American culture) <ref>{{Cite web|title=Black is Beautiful: The Emergence of Black Culture and Identity in the 60s and 70s|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031022/https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-03-07|website=National Museum of African American History and Culture|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Black History and Culture|url=https://artsandculture.google.com/project/black-history-and-culture|accessdate=2023-03-07|website=Google Arts & Culture|language=en}}</ref> ekwaziwa njenge '''nkcubeko yama-Afrika aseMelika''' okanye '''inkcubeko yama-Afrika''' kwisiNgesi saseMelika, <ref>{{Cite web|title=The Montgomery Advertiser 20 Feb 2020, page D6|url=https://www.newspapers.com/image/639943983/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230308121716/https://www.newspapers.com/image/639943983/|archive-date=March 8, 2023|accessdate=2023-03-08|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Brown|first=Angela|date=October 2013|title=Cultural Perspective on African American Culture|url=https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1149766.pdf|url-status=live|journal=The International Journal of Education and Literacy Studies|volume=1|issue=2|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031021/https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1149766.pdf|archive-date=September 7, 2024|access-date=March 8, 2023|via=AIAC}}</ref> <ref>{{Cite web|title=The News and Observer 22 Jan 1997, page 12|url=https://www.newspapers.com/image/657241015/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230310144818/https://www.newspapers.com/image/657241015/|archive-date=March 10, 2023|accessdate=2023-03-10|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Journal and Courier 21 Sep 2008, page 13|url=https://www.newspapers.com/image/265480397/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031024/https://www.newspapers.com/image/265480397/|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-08-14|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Black is Beautiful: The Emergence of Black Culture and Identity in the 60s and 70s|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230307045942/https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|archive-date=March 7, 2023|accessdate=2023-08-14|website=National Museum of African American History and Culture|language=en}}</ref> ibhekisa kwiindlela abantu abamnyama baseMelika abathetha ngazo, nokuba yinxalenye okanye yahlukile kwinkcubeko yaseMelika eqhelekileyo. Ichazwa yimbali yomzabalazo odibeneyo wamalungelo oluntu nawezopolitiko, kwaye isekelwe kwimikhwa efanayo, ubuwena, kunye noluntu.
Inkcubeko yamaMelika anemvelaphi yase-Afrika ibe nefuthe elikhulu kwinkcubeko yaseMelika nakwinkcubeko yehlabathi. <ref>{{Cite news|last=Mcmanus|first=Melanie|date=2021|title=Dancing at the new National Museum of African American Music in Nashville|work=Chicago Tribune|url=https://www.chicagotribune.com/travel/ct-trav-national-museum-african-american-music-nashville-0606-20210527-63ajqa7lazdcffwa27mlpdpg4e-story.html|url-status=live|access-date=December 21, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221171904/https://www.chicagotribune.com/travel/ct-trav-national-museum-african-american-music-nashville-0606-20210527-63ajqa7lazdcffwa27mlpdpg4e-story.html|archive-date=December 21, 2021}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Reynolds|first=Marcellas|url=https://books.google.com/books?id=DUWJDwAAQBAJ&q=How+to+Slay:+Inspiration+from+the+Queens+and+Kings+of+Black+Style|title=Supreme Models Iconic Black Women Who Revolutionized Fashion|date=2019|publisher=ABRAMS|isbn=9781683356622|access-date=March 18, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230423054016/https://books.google.com/books?id=DUWJDwAAQBAJ&q=How+to+Slay:+Inspiration+from+the+Queens+and+Kings+of+Black+Style|archive-date=April 23, 2023|url-status=live}}</ref> AmaMelika anemvelaphi yase-Afrika enze igalelo elikhulu kwiincwadi, umculo, ubugcisa obubonakalayo, amajelo eendaba, ezopolitiko, inzululwazi, ishishini kunye nokupheka kwaseMelika. <ref>{{Cite journal|date=2022-09-30|title=High on the Hog: A Culinary Journey from Africa to America|url=http://dx.doi.org/10.1126/science.ade8448|url-status=live|journal=Science|volume=377|issue=6614|pages=1497|bibcode=2022Sci...377.1497.|doi=10.1126/science.ade8448|issn=0036-8075|pmid=36173834|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031116/https://www.science.org/doi/10.1126/science.ade8448|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Tipton-Martin|first=Toni|date=September 2014|title=Breaking the Jemima Code: The Legacy of African American Cookbooks|url=http://dx.doi.org/10.1353/ect.2014.0042|journal=Ecotone|volume=10|issue=1|pages=116–120|doi=10.1353/ect.2014.0042|issn=2165-2651|url-access=subscription}}</ref> Okubalulekileyo kukuba, iintlobo zomculo wamaMelika anemvelaphi yase-Afrika ezifana ne-jazz, i-rock and roll, kunye ne-hip-hop ziphakathi kwezinto zenkcubeko eziphumelele kakhulu ezithunyelwa yi-United States kwamanye amazwe. <ref>{{Cite journal|last=Morgan|first=Marcyliena|last2=Bennett|first2=Dionne|date=2011|title=Hip-Hop & the Global Imprint of a Black Cultural Form|url=https://direct.mit.edu/daed/article/140/2/176/26892/Hip-Hop-amp-the-Global-Imprint-of-a-Black-Cultural|journal=Daedalus|volume=140|issue=2|pages=176–196|doi=10.1162/DAED_a_00086|doi-access=free}}</ref>
Inkcubeko yabaMnyama baseMelika ibisoloko ichazwa, ngokuyinxenye, ngumzabalazo wokuchasa nokoyisa imithetho nezenzo zocalucalulo ngokobuhlanga,kuquka ubukhoboka, imithetho ecinezelayo enjengemithetho yocalucalulo kaJim Crow, ukwahlulwa kwabantu eluntwini, kunye nokukhatywa ngokucacileyo kwamalungelo asisiseko oluntu. Ucalucalulo ngokobuhlanga luye lwabangela ukuba abaMnyama baseMelika bangabandakanywa kwimiba emininzi yobomi baseMelika kuyo yonke imbali yeli lizwe; la mava aye ayiphembelela kakhulu inkcubeko yabaMnyama baseMelika,<ref name="Gomez2">{{Cite book|last=Gomez|first=Michael Angelo|url=https://archive.org/details/exchangingourcou0000gome/page/12|title=Exchanging Our Country Marks: The Transformation of African Identities in the Colonial and Antebellum South: The Transformation of African Identities in the Colonial and Antebellum South|publisher=University of North Carolina Press|year=1998|isbn=0-8078-6171-5|page=[https://archive.org/details/exchangingourcou0000gome/page/12 12]}}</ref> <ref>{{Cite web|date=2022-10-07|title=The Explosion of Culture and Arts During the Harlem Renaissance|url=https://www.thecollector.com/harlem-renaissance-arts-and-culture/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031622/https://www.thecollector.com/harlem-renaissance-arts-and-culture/|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-03-08|website=TheCollector|language=en}}</ref> kwaye azisa indlela ama-Afrika aseMelika akhetha ngayo ukusebenzisana noluntu olubanzi lwaseMelika. <ref>{{Cite journal|date=July 2009|title=Slavery by Another Name: The Re-Enslavement of Black Americans from the Civil War to World War II (review)|url=http://dx.doi.org/10.1353/ala.2009.0020|journal=Alabama Review|volume=62|issue=3|pages=212–213|doi=10.1353/ala.2009.0020|issn=2166-9961|url-access=subscription}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Du Bois|first=W. E. B.|url=http://dx.doi.org/10.1093/owc/9780199555833.001.0001|title=The Souls of Black Folk|date=2009|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-955583-3|editor-last=Edwards|editor-first=Brent Hayes|doi=10.1093/owc/9780199555833.001.0001|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024917/https://oxfordworldsclassics.com/display/10.1093/owc/9780199555833.001.0001/isbn-9780199555833|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref>
e968brraumidnbokbrqjktsl8e4za0c
42193
42192
2026-09-30T12:28:15Z
Abulele Jebese
14703
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1376535516|African-American culture]]"
42193
wikitext
text/x-wiki
'''Inkcubeko yamaMelika anemvelaphi yase-Afrika''',(African American culture) <ref>{{Cite web|title=Black is Beautiful: The Emergence of Black Culture and Identity in the 60s and 70s|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031022/https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-03-07|website=National Museum of African American History and Culture|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Black History and Culture|url=https://artsandculture.google.com/project/black-history-and-culture|accessdate=2023-03-07|website=Google Arts & Culture|language=en}}</ref> ekwaziwa njenge '''nkcubeko yama-Afrika aseMelika''' okanye '''inkcubeko yama-Afrika''' kwisiNgesi saseMelika, <ref>{{Cite web|title=The Montgomery Advertiser 20 Feb 2020, page D6|url=https://www.newspapers.com/image/639943983/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230308121716/https://www.newspapers.com/image/639943983/|archive-date=March 8, 2023|accessdate=2023-03-08|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Brown|first=Angela|date=October 2013|title=Cultural Perspective on African American Culture|url=https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1149766.pdf|url-status=live|journal=The International Journal of Education and Literacy Studies|volume=1|issue=2|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031021/https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1149766.pdf|archive-date=September 7, 2024|access-date=March 8, 2023|via=AIAC}}</ref> <ref>{{Cite web|title=The News and Observer 22 Jan 1997, page 12|url=https://www.newspapers.com/image/657241015/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230310144818/https://www.newspapers.com/image/657241015/|archive-date=March 10, 2023|accessdate=2023-03-10|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Journal and Courier 21 Sep 2008, page 13|url=https://www.newspapers.com/image/265480397/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031024/https://www.newspapers.com/image/265480397/|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-08-14|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Black is Beautiful: The Emergence of Black Culture and Identity in the 60s and 70s|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230307045942/https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|archive-date=March 7, 2023|accessdate=2023-08-14|website=National Museum of African American History and Culture|language=en}}</ref> ibhekisa kwiindlela abantu abamnyama baseMelika abathetha ngazo, nokuba yinxalenye okanye yahlukile kwinkcubeko yaseMelika eqhelekileyo. Ichazwa yimbali yomzabalazo odibeneyo wamalungelo oluntu nawezopolitiko, kwaye isekelwe kwimikhwa efanayo, ubuwena, kunye noluntu.
Inkcubeko yamaMelika anemvelaphi yase-Afrika ibe nefuthe elikhulu kwinkcubeko yaseMelika nakwinkcubeko yehlabathi. <ref>{{Cite news|last=Mcmanus|first=Melanie|date=2021|title=Dancing at the new National Museum of African American Music in Nashville|work=Chicago Tribune|url=https://www.chicagotribune.com/travel/ct-trav-national-museum-african-american-music-nashville-0606-20210527-63ajqa7lazdcffwa27mlpdpg4e-story.html|url-status=live|access-date=December 21, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221171904/https://www.chicagotribune.com/travel/ct-trav-national-museum-african-american-music-nashville-0606-20210527-63ajqa7lazdcffwa27mlpdpg4e-story.html|archive-date=December 21, 2021}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Reynolds|first=Marcellas|url=https://books.google.com/books?id=DUWJDwAAQBAJ&q=How+to+Slay:+Inspiration+from+the+Queens+and+Kings+of+Black+Style|title=Supreme Models Iconic Black Women Who Revolutionized Fashion|date=2019|publisher=ABRAMS|isbn=9781683356622|access-date=March 18, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230423054016/https://books.google.com/books?id=DUWJDwAAQBAJ&q=How+to+Slay:+Inspiration+from+the+Queens+and+Kings+of+Black+Style|archive-date=April 23, 2023|url-status=live}}</ref> AmaMelika anemvelaphi yase-Afrika enze igalelo elikhulu kwiincwadi, umculo, ubugcisa obubonakalayo, amajelo eendaba, ezopolitiko, inzululwazi, ishishini kunye nokupheka kwaseMelika. <ref>{{Cite journal|date=2022-09-30|title=High on the Hog: A Culinary Journey from Africa to America|url=http://dx.doi.org/10.1126/science.ade8448|url-status=live|journal=Science|volume=377|issue=6614|pages=1497|bibcode=2022Sci...377.1497.|doi=10.1126/science.ade8448|issn=0036-8075|pmid=36173834|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031116/https://www.science.org/doi/10.1126/science.ade8448|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Tipton-Martin|first=Toni|date=September 2014|title=Breaking the Jemima Code: The Legacy of African American Cookbooks|url=http://dx.doi.org/10.1353/ect.2014.0042|journal=Ecotone|volume=10|issue=1|pages=116–120|doi=10.1353/ect.2014.0042|issn=2165-2651|url-access=subscription}}</ref> Okubalulekileyo kukuba, iintlobo zomculo wamaMelika anemvelaphi yase-Afrika ezifana ne-jazz, i-rock and roll, kunye ne-hip-hop ziphakathi kwezinto zenkcubeko eziphumelele kakhulu ezithunyelwa yi-United States kwamanye amazwe. <ref>{{Cite journal|last=Morgan|first=Marcyliena|last2=Bennett|first2=Dionne|date=2011|title=Hip-Hop & the Global Imprint of a Black Cultural Form|url=https://direct.mit.edu/daed/article/140/2/176/26892/Hip-Hop-amp-the-Global-Imprint-of-a-Black-Cultural|journal=Daedalus|volume=140|issue=2|pages=176–196|doi=10.1162/DAED_a_00086|doi-access=free}}</ref>
Inkcubeko yabaMnyama baseMelika ibisoloko ichazwa, ngokuyinxenye, ngumzabalazo wokuchasa nokoyisa imithetho nezenzo zocalucalulo ngokobuhlanga,kuquka ubukhoboka, imithetho ecinezelayo enjengemithetho yocalucalulo kaJim Crow, ukwahlulwa kwabantu eluntwini, kunye nokukhatywa ngokucacileyo kwamalungelo asisiseko oluntu. Ucalucalulo ngokobuhlanga luye lwabangela ukuba abaMnyama baseMelika bangabandakanywa kwimiba emininzi yobomi baseMelika kuyo yonke imbali yeli lizwe; la mava aye ayiphembelela kakhulu inkcubeko yabaMnyama baseMelika,<ref name="Gomez2">{{Cite book|last=Gomez|first=Michael Angelo|url=https://archive.org/details/exchangingourcou0000gome/page/12|title=Exchanging Our Country Marks: The Transformation of African Identities in the Colonial and Antebellum South: The Transformation of African Identities in the Colonial and Antebellum South|publisher=University of North Carolina Press|year=1998|isbn=0-8078-6171-5|page=[https://archive.org/details/exchangingourcou0000gome/page/12 12]}}</ref> <ref>{{Cite web|date=2022-10-07|title=The Explosion of Culture and Arts During the Harlem Renaissance|url=https://www.thecollector.com/harlem-renaissance-arts-and-culture/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031622/https://www.thecollector.com/harlem-renaissance-arts-and-culture/|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-03-08|website=TheCollector|language=en}}</ref> kwaye azisa indlela ama-Afrika aseMelika akhetha ngayo ukusebenzisana noluntu olubanzi lwaseMelika. <ref>{{Cite journal|date=July 2009|title=Slavery by Another Name: The Re-Enslavement of Black Americans from the Civil War to World War II (review)|url=http://dx.doi.org/10.1353/ala.2009.0020|journal=Alabama Review|volume=62|issue=3|pages=212–213|doi=10.1353/ala.2009.0020|issn=2166-9961|url-access=subscription}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Du Bois|first=W. E. B.|url=http://dx.doi.org/10.1093/owc/9780199555833.001.0001|title=The Souls of Black Folk|date=2009|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-955583-3|editor-last=Edwards|editor-first=Brent Hayes|doi=10.1093/owc/9780199555833.001.0001|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024917/https://oxfordworldsclassics.com/display/10.1093/owc/9780199555833.001.0001/isbn-9780199555833|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref>
Ilifa lamabali, amaqhalo, ukudlala ngamagama, kunye namabali emveli avela kuMntla-ntshona nakumbindi we-Afrika liye labumba inkcubeko yama-Afrika-aseMelika ukususela kwixesha lobukhoboka .<ref>{{Cite web|title=Slave culture|url=https://www.digitalhistory.uh.edu/disp_textbook.cfm?smtid=2&psid=3043}}</ref>Ubomi benkolo nobokomoya buye baba nempembelelo kwimiba emininzi yenkcubeko yama-Afrika-aseMelika, kuquka neNtshukumo yaMalungelo oLuntu. <ref>{{Cite book|url=http://dx.doi.org/10.2307/j.ctv11smnkh|title=African American Religious History|date=2000|publisher=Duke University Press|isbn=978-0-8223-9603-1|editor-last=SERNETT|editor-first=MILTON C.|doi=10.2307/j.ctv11smnkh|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024443/https://chooser.crossref.org/?doi=10.2307%2Fj.ctv11smnkh|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref> <ref>{{Cite web|last=Morris|first=A.|date=2021|title=From Civil Rights to Black Lives Matter|url=https://www.scientificamerican.com/article/from-civil-rights-to-black-lives-matter1/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230308050929/https://www.scientificamerican.com/article/from-civil-rights-to-black-lives-matter1/|archive-date=March 8, 2023|accessdate=2023-03-08|website=Scientific American|language=en}}</ref>
gv4oe7ogppw4fv2m6df9xwb8sz6xikl
42194
42193
2026-09-30T12:32:48Z
Abulele Jebese
14703
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1376535516|African-American culture]]"
42194
wikitext
text/x-wiki
'''Inkcubeko yamaMelika anemvelaphi yase-Afrika''',(African American culture) <ref>{{Cite web|title=Black is Beautiful: The Emergence of Black Culture and Identity in the 60s and 70s|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031022/https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-03-07|website=National Museum of African American History and Culture|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Black History and Culture|url=https://artsandculture.google.com/project/black-history-and-culture|accessdate=2023-03-07|website=Google Arts & Culture|language=en}}</ref> ekwaziwa njenge '''nkcubeko yama-Afrika aseMelika''' okanye '''inkcubeko yama-Afrika''' kwisiNgesi saseMelika, <ref>{{Cite web|title=The Montgomery Advertiser 20 Feb 2020, page D6|url=https://www.newspapers.com/image/639943983/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230308121716/https://www.newspapers.com/image/639943983/|archive-date=March 8, 2023|accessdate=2023-03-08|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Brown|first=Angela|date=October 2013|title=Cultural Perspective on African American Culture|url=https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1149766.pdf|url-status=live|journal=The International Journal of Education and Literacy Studies|volume=1|issue=2|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031021/https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1149766.pdf|archive-date=September 7, 2024|access-date=March 8, 2023|via=AIAC}}</ref> <ref>{{Cite web|title=The News and Observer 22 Jan 1997, page 12|url=https://www.newspapers.com/image/657241015/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230310144818/https://www.newspapers.com/image/657241015/|archive-date=March 10, 2023|accessdate=2023-03-10|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Journal and Courier 21 Sep 2008, page 13|url=https://www.newspapers.com/image/265480397/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031024/https://www.newspapers.com/image/265480397/|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-08-14|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Black is Beautiful: The Emergence of Black Culture and Identity in the 60s and 70s|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230307045942/https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|archive-date=March 7, 2023|accessdate=2023-08-14|website=National Museum of African American History and Culture|language=en}}</ref> ibhekisa kwiindlela abantu abamnyama baseMelika abathetha ngazo, nokuba yinxalenye okanye yahlukile kwinkcubeko yaseMelika eqhelekileyo. Ichazwa yimbali yomzabalazo odibeneyo wamalungelo oluntu nawezopolitiko, kwaye isekelwe kwimikhwa efanayo, ubuwena, kunye noluntu.
Inkcubeko yamaMelika anemvelaphi yase-Afrika ibe nefuthe elikhulu kwinkcubeko yaseMelika nakwinkcubeko yehlabathi. <ref>{{Cite news|last=Mcmanus|first=Melanie|date=2021|title=Dancing at the new National Museum of African American Music in Nashville|work=Chicago Tribune|url=https://www.chicagotribune.com/travel/ct-trav-national-museum-african-american-music-nashville-0606-20210527-63ajqa7lazdcffwa27mlpdpg4e-story.html|url-status=live|access-date=December 21, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221171904/https://www.chicagotribune.com/travel/ct-trav-national-museum-african-american-music-nashville-0606-20210527-63ajqa7lazdcffwa27mlpdpg4e-story.html|archive-date=December 21, 2021}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Reynolds|first=Marcellas|url=https://books.google.com/books?id=DUWJDwAAQBAJ&q=How+to+Slay:+Inspiration+from+the+Queens+and+Kings+of+Black+Style|title=Supreme Models Iconic Black Women Who Revolutionized Fashion|date=2019|publisher=ABRAMS|isbn=9781683356622|access-date=March 18, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230423054016/https://books.google.com/books?id=DUWJDwAAQBAJ&q=How+to+Slay:+Inspiration+from+the+Queens+and+Kings+of+Black+Style|archive-date=April 23, 2023|url-status=live}}</ref> AmaMelika anemvelaphi yase-Afrika enze igalelo elikhulu kwiincwadi, umculo, ubugcisa obubonakalayo, amajelo eendaba, ezopolitiko, inzululwazi, ishishini kunye nokupheka kwaseMelika. <ref>{{Cite journal|date=2022-09-30|title=High on the Hog: A Culinary Journey from Africa to America|url=http://dx.doi.org/10.1126/science.ade8448|url-status=live|journal=Science|volume=377|issue=6614|pages=1497|bibcode=2022Sci...377.1497.|doi=10.1126/science.ade8448|issn=0036-8075|pmid=36173834|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031116/https://www.science.org/doi/10.1126/science.ade8448|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Tipton-Martin|first=Toni|date=September 2014|title=Breaking the Jemima Code: The Legacy of African American Cookbooks|url=http://dx.doi.org/10.1353/ect.2014.0042|journal=Ecotone|volume=10|issue=1|pages=116–120|doi=10.1353/ect.2014.0042|issn=2165-2651|url-access=subscription}}</ref> Okubalulekileyo kukuba, iintlobo zomculo wamaMelika anemvelaphi yase-Afrika ezifana ne-jazz, i-rock and roll, kunye ne-hip-hop ziphakathi kwezinto zenkcubeko eziphumelele kakhulu ezithunyelwa yi-United States kwamanye amazwe. <ref>{{Cite journal|last=Morgan|first=Marcyliena|last2=Bennett|first2=Dionne|date=2011|title=Hip-Hop & the Global Imprint of a Black Cultural Form|url=https://direct.mit.edu/daed/article/140/2/176/26892/Hip-Hop-amp-the-Global-Imprint-of-a-Black-Cultural|journal=Daedalus|volume=140|issue=2|pages=176–196|doi=10.1162/DAED_a_00086|doi-access=free}}</ref>
Inkcubeko yabaMnyama baseMelika ibisoloko ichazwa, ngokuyinxenye, ngumzabalazo wokuchasa nokoyisa imithetho nezenzo zocalucalulo ngokobuhlanga,kuquka ubukhoboka, imithetho ecinezelayo enjengemithetho yocalucalulo kaJim Crow, ukwahlulwa kwabantu eluntwini, kunye nokukhatywa ngokucacileyo kwamalungelo asisiseko oluntu. Ucalucalulo ngokobuhlanga luye lwabangela ukuba abaMnyama baseMelika bangabandakanywa kwimiba emininzi yobomi baseMelika kuyo yonke imbali yeli lizwe; la mava aye ayiphembelela kakhulu inkcubeko yabaMnyama baseMelika,<ref name="Gomez2">{{Cite book|last=Gomez|first=Michael Angelo|url=https://archive.org/details/exchangingourcou0000gome/page/12|title=Exchanging Our Country Marks: The Transformation of African Identities in the Colonial and Antebellum South: The Transformation of African Identities in the Colonial and Antebellum South|publisher=University of North Carolina Press|year=1998|isbn=0-8078-6171-5|page=[https://archive.org/details/exchangingourcou0000gome/page/12 12]}}</ref> <ref>{{Cite web|date=2022-10-07|title=The Explosion of Culture and Arts During the Harlem Renaissance|url=https://www.thecollector.com/harlem-renaissance-arts-and-culture/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031622/https://www.thecollector.com/harlem-renaissance-arts-and-culture/|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-03-08|website=TheCollector|language=en}}</ref> kwaye azisa indlela ama-Afrika aseMelika akhetha ngayo ukusebenzisana noluntu olubanzi lwaseMelika. <ref>{{Cite journal|date=July 2009|title=Slavery by Another Name: The Re-Enslavement of Black Americans from the Civil War to World War II (review)|url=http://dx.doi.org/10.1353/ala.2009.0020|journal=Alabama Review|volume=62|issue=3|pages=212–213|doi=10.1353/ala.2009.0020|issn=2166-9961|url-access=subscription}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Du Bois|first=W. E. B.|url=http://dx.doi.org/10.1093/owc/9780199555833.001.0001|title=The Souls of Black Folk|date=2009|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-955583-3|editor-last=Edwards|editor-first=Brent Hayes|doi=10.1093/owc/9780199555833.001.0001|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024917/https://oxfordworldsclassics.com/display/10.1093/owc/9780199555833.001.0001/isbn-9780199555833|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref>
Ilifa lamabali, amaqhalo, ukudlala ngamagama, kunye namabali emveli avela kuMntla-ntshona nakumbindi we-Afrika liye labumba inkcubeko yama-Afrika-aseMelika ukususela kwixesha lobukhoboka .<ref>{{Cite web|title=Slave culture|url=https://www.digitalhistory.uh.edu/disp_textbook.cfm?smtid=2&psid=3043}}</ref>Ubomi benkolo nobokomoya buye baba nempembelelo kwimiba emininzi yenkcubeko yama-Afrika-aseMelika, kuquka neNtshukumo yaMalungelo oLuntu. <ref>{{Cite book|url=http://dx.doi.org/10.2307/j.ctv11smnkh|title=African American Religious History|date=2000|publisher=Duke University Press|isbn=978-0-8223-9603-1|editor-last=SERNETT|editor-first=MILTON C.|doi=10.2307/j.ctv11smnkh|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024443/https://chooser.crossref.org/?doi=10.2307%2Fj.ctv11smnkh|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref> <ref>{{Cite web|last=Morris|first=A.|date=2021|title=From Civil Rights to Black Lives Matter|url=https://www.scientificamerican.com/article/from-civil-rights-to-black-lives-matter1/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230308050929/https://www.scientificamerican.com/article/from-civil-rights-to-black-lives-matter1/|archive-date=March 8, 2023|accessdate=2023-03-08|website=Scientific American|language=en}}</ref>
Kuwo wonke unyaka, ama-Afrika aseMelika abhiyozela iiholide ezahlukeneyo. E-United States, iNyanga yeMbali yabaNtsundu ibhiyozelwa rhoqo kwinyanga yoMdumbi ukuhlonipha imbali etyebileyo kunye negalelo lama-Afrika aseMelika. I-Juneteenth, ebhiyozelwa ngoJuni 19, ikhumbula ukuphela kobukhoboka e-US. Ukongeza, ama-Afrika aseMelika amaninzi abhiyozela iKwanzaa ukusuka nge-26 kweyiMnga ukuya kwisuku lokuqala kwinyanga yoMqungu. <ref>{{Cite web|title=Exploring African American Culture|url=https://www.michigan.gov/mdhhs/-/media/Project/Websites/mdhhs/Assistance-Programs/WIC-Media/African-American-Culture.pdf?rev=2046b12f73f94199b86fe4eebe334bcc&hash=ACE009B632CB63ED29663574E6882B25}}</ref>
t9syjb4dkggdhqh3lo8e523ombu23va
42195
42194
2026-09-30T12:34:59Z
Abulele Jebese
14703
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1376535516|African-American culture]]"
42195
wikitext
text/x-wiki
'''Inkcubeko yamaMelika anemvelaphi yase-Afrika''',(African American culture) <ref>{{Cite web|title=Black is Beautiful: The Emergence of Black Culture and Identity in the 60s and 70s|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031022/https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-03-07|website=National Museum of African American History and Culture|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Black History and Culture|url=https://artsandculture.google.com/project/black-history-and-culture|accessdate=2023-03-07|website=Google Arts & Culture|language=en}}</ref> ekwaziwa njenge '''nkcubeko yama-Afrika aseMelika''' okanye '''inkcubeko yama-Afrika''' kwisiNgesi saseMelika, <ref>{{Cite web|title=The Montgomery Advertiser 20 Feb 2020, page D6|url=https://www.newspapers.com/image/639943983/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230308121716/https://www.newspapers.com/image/639943983/|archive-date=March 8, 2023|accessdate=2023-03-08|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Brown|first=Angela|date=October 2013|title=Cultural Perspective on African American Culture|url=https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1149766.pdf|url-status=live|journal=The International Journal of Education and Literacy Studies|volume=1|issue=2|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031021/https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1149766.pdf|archive-date=September 7, 2024|access-date=March 8, 2023|via=AIAC}}</ref> <ref>{{Cite web|title=The News and Observer 22 Jan 1997, page 12|url=https://www.newspapers.com/image/657241015/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230310144818/https://www.newspapers.com/image/657241015/|archive-date=March 10, 2023|accessdate=2023-03-10|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Journal and Courier 21 Sep 2008, page 13|url=https://www.newspapers.com/image/265480397/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031024/https://www.newspapers.com/image/265480397/|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-08-14|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Black is Beautiful: The Emergence of Black Culture and Identity in the 60s and 70s|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230307045942/https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|archive-date=March 7, 2023|accessdate=2023-08-14|website=National Museum of African American History and Culture|language=en}}</ref> ibhekisa kwiindlela abantu abamnyama baseMelika abathetha ngazo, nokuba yinxalenye okanye yahlukile kwinkcubeko yaseMelika eqhelekileyo. Ichazwa yimbali yomzabalazo odibeneyo wamalungelo oluntu nawezopolitiko, kwaye isekelwe kwimikhwa efanayo, ubuwena, kunye noluntu.
Inkcubeko yamaMelika anemvelaphi yase-Afrika ibe nefuthe elikhulu kwinkcubeko yaseMelika nakwinkcubeko yehlabathi. <ref>{{Cite news|last=Mcmanus|first=Melanie|date=2021|title=Dancing at the new National Museum of African American Music in Nashville|work=Chicago Tribune|url=https://www.chicagotribune.com/travel/ct-trav-national-museum-african-american-music-nashville-0606-20210527-63ajqa7lazdcffwa27mlpdpg4e-story.html|url-status=live|access-date=December 21, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221171904/https://www.chicagotribune.com/travel/ct-trav-national-museum-african-american-music-nashville-0606-20210527-63ajqa7lazdcffwa27mlpdpg4e-story.html|archive-date=December 21, 2021}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Reynolds|first=Marcellas|url=https://books.google.com/books?id=DUWJDwAAQBAJ&q=How+to+Slay:+Inspiration+from+the+Queens+and+Kings+of+Black+Style|title=Supreme Models Iconic Black Women Who Revolutionized Fashion|date=2019|publisher=ABRAMS|isbn=9781683356622|access-date=March 18, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230423054016/https://books.google.com/books?id=DUWJDwAAQBAJ&q=How+to+Slay:+Inspiration+from+the+Queens+and+Kings+of+Black+Style|archive-date=April 23, 2023|url-status=live}}</ref> AmaMelika anemvelaphi yase-Afrika enze igalelo elikhulu kwiincwadi, umculo, ubugcisa obubonakalayo, amajelo eendaba, ezopolitiko, inzululwazi, ishishini kunye nokupheka kwaseMelika. <ref>{{Cite journal|date=2022-09-30|title=High on the Hog: A Culinary Journey from Africa to America|url=http://dx.doi.org/10.1126/science.ade8448|url-status=live|journal=Science|volume=377|issue=6614|pages=1497|bibcode=2022Sci...377.1497.|doi=10.1126/science.ade8448|issn=0036-8075|pmid=36173834|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031116/https://www.science.org/doi/10.1126/science.ade8448|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Tipton-Martin|first=Toni|date=September 2014|title=Breaking the Jemima Code: The Legacy of African American Cookbooks|url=http://dx.doi.org/10.1353/ect.2014.0042|journal=Ecotone|volume=10|issue=1|pages=116–120|doi=10.1353/ect.2014.0042|issn=2165-2651|url-access=subscription}}</ref> Okubalulekileyo kukuba, iintlobo zomculo wamaMelika anemvelaphi yase-Afrika ezifana ne-jazz, i-rock and roll, kunye ne-hip-hop ziphakathi kwezinto zenkcubeko eziphumelele kakhulu ezithunyelwa yi-United States kwamanye amazwe. <ref>{{Cite journal|last=Morgan|first=Marcyliena|last2=Bennett|first2=Dionne|date=2011|title=Hip-Hop & the Global Imprint of a Black Cultural Form|url=https://direct.mit.edu/daed/article/140/2/176/26892/Hip-Hop-amp-the-Global-Imprint-of-a-Black-Cultural|journal=Daedalus|volume=140|issue=2|pages=176–196|doi=10.1162/DAED_a_00086|doi-access=free}}</ref>
Inkcubeko yabaMnyama baseMelika ibisoloko ichazwa, ngokuyinxenye, ngumzabalazo wokuchasa nokoyisa imithetho nezenzo zocalucalulo ngokobuhlanga,kuquka ubukhoboka, imithetho ecinezelayo enjengemithetho yocalucalulo kaJim Crow, ukwahlulwa kwabantu eluntwini, kunye nokukhatywa ngokucacileyo kwamalungelo asisiseko oluntu. Ucalucalulo ngokobuhlanga luye lwabangela ukuba abaMnyama baseMelika bangabandakanywa kwimiba emininzi yobomi baseMelika kuyo yonke imbali yeli lizwe; la mava aye ayiphembelela kakhulu inkcubeko yabaMnyama baseMelika,<ref name="Gomez2">{{Cite book|last=Gomez|first=Michael Angelo|url=https://archive.org/details/exchangingourcou0000gome/page/12|title=Exchanging Our Country Marks: The Transformation of African Identities in the Colonial and Antebellum South: The Transformation of African Identities in the Colonial and Antebellum South|publisher=University of North Carolina Press|year=1998|isbn=0-8078-6171-5|page=[https://archive.org/details/exchangingourcou0000gome/page/12 12]}}</ref> <ref>{{Cite web|date=2022-10-07|title=The Explosion of Culture and Arts During the Harlem Renaissance|url=https://www.thecollector.com/harlem-renaissance-arts-and-culture/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031622/https://www.thecollector.com/harlem-renaissance-arts-and-culture/|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-03-08|website=TheCollector|language=en}}</ref> kwaye azisa indlela ama-Afrika aseMelika akhetha ngayo ukusebenzisana noluntu olubanzi lwaseMelika. <ref>{{Cite journal|date=July 2009|title=Slavery by Another Name: The Re-Enslavement of Black Americans from the Civil War to World War II (review)|url=http://dx.doi.org/10.1353/ala.2009.0020|journal=Alabama Review|volume=62|issue=3|pages=212–213|doi=10.1353/ala.2009.0020|issn=2166-9961|url-access=subscription}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Du Bois|first=W. E. B.|url=http://dx.doi.org/10.1093/owc/9780199555833.001.0001|title=The Souls of Black Folk|date=2009|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-955583-3|editor-last=Edwards|editor-first=Brent Hayes|doi=10.1093/owc/9780199555833.001.0001|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024917/https://oxfordworldsclassics.com/display/10.1093/owc/9780199555833.001.0001/isbn-9780199555833|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref>
Ilifa lamabali, amaqhalo, ukudlala ngamagama, kunye namabali emveli avela kuMntla-ntshona nakumbindi we-Afrika liye labumba inkcubeko yama-Afrika-aseMelika ukususela kwixesha lobukhoboka .<ref>{{Cite web|title=Slave culture|url=https://www.digitalhistory.uh.edu/disp_textbook.cfm?smtid=2&psid=3043}}</ref>Ubomi benkolo nobokomoya buye baba nempembelelo kwimiba emininzi yenkcubeko yama-Afrika-aseMelika, kuquka neNtshukumo yaMalungelo oLuntu. <ref>{{Cite book|url=http://dx.doi.org/10.2307/j.ctv11smnkh|title=African American Religious History|date=2000|publisher=Duke University Press|isbn=978-0-8223-9603-1|editor-last=SERNETT|editor-first=MILTON C.|doi=10.2307/j.ctv11smnkh|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024443/https://chooser.crossref.org/?doi=10.2307%2Fj.ctv11smnkh|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref> <ref>{{Cite web|last=Morris|first=A.|date=2021|title=From Civil Rights to Black Lives Matter|url=https://www.scientificamerican.com/article/from-civil-rights-to-black-lives-matter1/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230308050929/https://www.scientificamerican.com/article/from-civil-rights-to-black-lives-matter1/|archive-date=March 8, 2023|accessdate=2023-03-08|website=Scientific American|language=en}}</ref>
Kuwo wonke unyaka, ama-Afrika aseMelika abhiyozela iiholide ezahlukeneyo. E-United States, iNyanga yeMbali yabaNtsundu ibhiyozelwa rhoqo kwinyanga yoMdumbi ukuhlonipha imbali etyebileyo kunye negalelo lama-Afrika aseMelika. I-Juneteenth, ebhiyozelwa ngoJuni 19, ikhumbula ukuphela kobukhoboka e-US. Ukongeza, ama-Afrika aseMelika amaninzi abhiyozela iKwanzaa ukusuka nge-26 kweyiMnga ukuya kwisuku lokuqala kwinyanga yoMqungu. <ref>{{Cite web|title=Exploring African American Culture|url=https://www.michigan.gov/mdhhs/-/media/Project/Websites/mdhhs/Assistance-Programs/WIC-Media/African-American-Culture.pdf?rev=2046b12f73f94199b86fe4eebe334bcc&hash=ACE009B632CB63ED29663574E6882B25}}</ref>
.Inkcubeko yabaMnyama baseMelika ayichazwa nje ngokobuhlanga okanye ngembali yomzabalazo, kodwa inengcambu ezinzulu kwizithethe ekwabelwana ngazo, kwisazisi nakuluntu. <ref>{{Cite book|last=Washington|first=Harriet A.|title=Medical apartheid: the dark history of medical experimentation on Black Americans from colonial times to the present|date=2008|publisher=Anchor books|isbn=978-0-7679-1547-2|location=New York, NY}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Rediker|first=Marcus|title=The slave ship: a human history|date=2008|publisher=Penguin Books|isbn=978-0-14-311425-3|series=A Penguin book History African-American studies|location=New York, NY}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Woodward|first=C. Vann|title=The strange career of Jim Crow|date=2002|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-514689-9|edition=Commemorative|location=Oxford; New York}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Anderson|first=James D.|title=The education of Blacks in the South, 1860 - 1935|date=1995|publisher=Univ. of North Carolina Press|isbn=978-0-8078-4221-8|edition=Nachdr.|location=Chapel Hill, NC}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Lowery|first=Wesley|url=https://www.worldcat.org/title/968310784|title=They can't kill us all: the story of the struggle for Black lives|date=2016|publisher=Back Bay Books : Little, Brown and Company|isbn=978-0-316-31249-3|edition=First Back Bay paperback|location=New York, NY|oclc=968310784|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031152/https://search.worldcat.org/title/968310784|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Baradaran|first=Mehrsa|title=The color of money: black banks and the racial wealth gap|date=2019|publisher=The Belknap Press of Harvard University Press|isbn=978-0-674-23747-6|edition=First Harvard University Press paperback|location=Cambridge London}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Alexander|first=Michelle|title=The new Jim Crow: mass incarceration in the age of colorblindness|date=2012|publisher=New Press|isbn=978-1-59558-643-8|edition=Revised paperback|location=New York}}</ref>
3s2ska54h1p8qyobpag9jw2zuompc3w
42196
42195
2026-09-30T12:36:27Z
Abulele Jebese
14703
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1376535516|African-American culture]]"
42196
wikitext
text/x-wiki
'''Inkcubeko yamaMelika anemvelaphi yase-Afrika''',(African American culture) <ref>{{Cite web|title=Black is Beautiful: The Emergence of Black Culture and Identity in the 60s and 70s|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031022/https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-03-07|website=National Museum of African American History and Culture|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Black History and Culture|url=https://artsandculture.google.com/project/black-history-and-culture|accessdate=2023-03-07|website=Google Arts & Culture|language=en}}</ref> ekwaziwa njenge '''nkcubeko yama-Afrika aseMelika''' okanye '''inkcubeko yama-Afrika''' kwisiNgesi saseMelika, <ref>{{Cite web|title=The Montgomery Advertiser 20 Feb 2020, page D6|url=https://www.newspapers.com/image/639943983/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230308121716/https://www.newspapers.com/image/639943983/|archive-date=March 8, 2023|accessdate=2023-03-08|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Brown|first=Angela|date=October 2013|title=Cultural Perspective on African American Culture|url=https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1149766.pdf|url-status=live|journal=The International Journal of Education and Literacy Studies|volume=1|issue=2|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031021/https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1149766.pdf|archive-date=September 7, 2024|access-date=March 8, 2023|via=AIAC}}</ref> <ref>{{Cite web|title=The News and Observer 22 Jan 1997, page 12|url=https://www.newspapers.com/image/657241015/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230310144818/https://www.newspapers.com/image/657241015/|archive-date=March 10, 2023|accessdate=2023-03-10|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Journal and Courier 21 Sep 2008, page 13|url=https://www.newspapers.com/image/265480397/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031024/https://www.newspapers.com/image/265480397/|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-08-14|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Black is Beautiful: The Emergence of Black Culture and Identity in the 60s and 70s|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230307045942/https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|archive-date=March 7, 2023|accessdate=2023-08-14|website=National Museum of African American History and Culture|language=en}}</ref> ibhekisa kwiindlela abantu abamnyama baseMelika abathetha ngazo, nokuba yinxalenye okanye yahlukile kwinkcubeko yaseMelika eqhelekileyo. Ichazwa yimbali yomzabalazo odibeneyo wamalungelo oluntu nawezopolitiko, kwaye isekelwe kwimikhwa efanayo, ubuwena, kunye noluntu.
Inkcubeko yamaMelika anemvelaphi yase-Afrika ibe nefuthe elikhulu kwinkcubeko yaseMelika nakwinkcubeko yehlabathi. <ref>{{Cite news|last=Mcmanus|first=Melanie|date=2021|title=Dancing at the new National Museum of African American Music in Nashville|work=Chicago Tribune|url=https://www.chicagotribune.com/travel/ct-trav-national-museum-african-american-music-nashville-0606-20210527-63ajqa7lazdcffwa27mlpdpg4e-story.html|url-status=live|access-date=December 21, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221171904/https://www.chicagotribune.com/travel/ct-trav-national-museum-african-american-music-nashville-0606-20210527-63ajqa7lazdcffwa27mlpdpg4e-story.html|archive-date=December 21, 2021}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Reynolds|first=Marcellas|url=https://books.google.com/books?id=DUWJDwAAQBAJ&q=How+to+Slay:+Inspiration+from+the+Queens+and+Kings+of+Black+Style|title=Supreme Models Iconic Black Women Who Revolutionized Fashion|date=2019|publisher=ABRAMS|isbn=9781683356622|access-date=March 18, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230423054016/https://books.google.com/books?id=DUWJDwAAQBAJ&q=How+to+Slay:+Inspiration+from+the+Queens+and+Kings+of+Black+Style|archive-date=April 23, 2023|url-status=live}}</ref> AmaMelika anemvelaphi yase-Afrika enze igalelo elikhulu kwiincwadi, umculo, ubugcisa obubonakalayo, amajelo eendaba, ezopolitiko, inzululwazi, ishishini kunye nokupheka kwaseMelika. <ref>{{Cite journal|date=2022-09-30|title=High on the Hog: A Culinary Journey from Africa to America|url=http://dx.doi.org/10.1126/science.ade8448|url-status=live|journal=Science|volume=377|issue=6614|pages=1497|bibcode=2022Sci...377.1497.|doi=10.1126/science.ade8448|issn=0036-8075|pmid=36173834|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031116/https://www.science.org/doi/10.1126/science.ade8448|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Tipton-Martin|first=Toni|date=September 2014|title=Breaking the Jemima Code: The Legacy of African American Cookbooks|url=http://dx.doi.org/10.1353/ect.2014.0042|journal=Ecotone|volume=10|issue=1|pages=116–120|doi=10.1353/ect.2014.0042|issn=2165-2651|url-access=subscription}}</ref> Okubalulekileyo kukuba, iintlobo zomculo wamaMelika anemvelaphi yase-Afrika ezifana ne-jazz, i-rock and roll, kunye ne-hip-hop ziphakathi kwezinto zenkcubeko eziphumelele kakhulu ezithunyelwa yi-United States kwamanye amazwe. <ref>{{Cite journal|last=Morgan|first=Marcyliena|last2=Bennett|first2=Dionne|date=2011|title=Hip-Hop & the Global Imprint of a Black Cultural Form|url=https://direct.mit.edu/daed/article/140/2/176/26892/Hip-Hop-amp-the-Global-Imprint-of-a-Black-Cultural|journal=Daedalus|volume=140|issue=2|pages=176–196|doi=10.1162/DAED_a_00086|doi-access=free}}</ref>
Inkcubeko yabaMnyama baseMelika ibisoloko ichazwa, ngokuyinxenye, ngumzabalazo wokuchasa nokoyisa imithetho nezenzo zocalucalulo ngokobuhlanga,kuquka ubukhoboka, imithetho ecinezelayo enjengemithetho yocalucalulo kaJim Crow, ukwahlulwa kwabantu eluntwini, kunye nokukhatywa ngokucacileyo kwamalungelo asisiseko oluntu. Ucalucalulo ngokobuhlanga luye lwabangela ukuba abaMnyama baseMelika bangabandakanywa kwimiba emininzi yobomi baseMelika kuyo yonke imbali yeli lizwe; la mava aye ayiphembelela kakhulu inkcubeko yabaMnyama baseMelika,<ref name="Gomez2">{{Cite book|last=Gomez|first=Michael Angelo|url=https://archive.org/details/exchangingourcou0000gome/page/12|title=Exchanging Our Country Marks: The Transformation of African Identities in the Colonial and Antebellum South: The Transformation of African Identities in the Colonial and Antebellum South|publisher=University of North Carolina Press|year=1998|isbn=0-8078-6171-5|page=[https://archive.org/details/exchangingourcou0000gome/page/12 12]}}</ref> <ref>{{Cite web|date=2022-10-07|title=The Explosion of Culture and Arts During the Harlem Renaissance|url=https://www.thecollector.com/harlem-renaissance-arts-and-culture/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031622/https://www.thecollector.com/harlem-renaissance-arts-and-culture/|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-03-08|website=TheCollector|language=en}}</ref> kwaye azisa indlela ama-Afrika aseMelika akhetha ngayo ukusebenzisana noluntu olubanzi lwaseMelika. <ref>{{Cite journal|date=July 2009|title=Slavery by Another Name: The Re-Enslavement of Black Americans from the Civil War to World War II (review)|url=http://dx.doi.org/10.1353/ala.2009.0020|journal=Alabama Review|volume=62|issue=3|pages=212–213|doi=10.1353/ala.2009.0020|issn=2166-9961|url-access=subscription}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Du Bois|first=W. E. B.|url=http://dx.doi.org/10.1093/owc/9780199555833.001.0001|title=The Souls of Black Folk|date=2009|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-955583-3|editor-last=Edwards|editor-first=Brent Hayes|doi=10.1093/owc/9780199555833.001.0001|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024917/https://oxfordworldsclassics.com/display/10.1093/owc/9780199555833.001.0001/isbn-9780199555833|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref>
Ilifa lamabali, amaqhalo, ukudlala ngamagama, kunye namabali emveli avela kuMntla-ntshona nakumbindi we-Afrika liye labumba inkcubeko yama-Afrika-aseMelika ukususela kwixesha lobukhoboka .<ref>{{Cite web|title=Slave culture|url=https://www.digitalhistory.uh.edu/disp_textbook.cfm?smtid=2&psid=3043}}</ref>Ubomi benkolo nobokomoya buye baba nempembelelo kwimiba emininzi yenkcubeko yama-Afrika-aseMelika, kuquka neNtshukumo yaMalungelo oLuntu. <ref>{{Cite book|url=http://dx.doi.org/10.2307/j.ctv11smnkh|title=African American Religious History|date=2000|publisher=Duke University Press|isbn=978-0-8223-9603-1|editor-last=SERNETT|editor-first=MILTON C.|doi=10.2307/j.ctv11smnkh|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024443/https://chooser.crossref.org/?doi=10.2307%2Fj.ctv11smnkh|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref> <ref>{{Cite web|last=Morris|first=A.|date=2021|title=From Civil Rights to Black Lives Matter|url=https://www.scientificamerican.com/article/from-civil-rights-to-black-lives-matter1/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230308050929/https://www.scientificamerican.com/article/from-civil-rights-to-black-lives-matter1/|archive-date=March 8, 2023|accessdate=2023-03-08|website=Scientific American|language=en}}</ref>
Kuwo wonke unyaka, ama-Afrika aseMelika abhiyozela iiholide ezahlukeneyo. E-United States, iNyanga yeMbali yabaNtsundu ibhiyozelwa rhoqo kwinyanga yoMdumbi ukuhlonipha imbali etyebileyo kunye negalelo lama-Afrika aseMelika. I-Juneteenth, ebhiyozelwa ngoJuni 19, ikhumbula ukuphela kobukhoboka e-US. Ukongeza, ama-Afrika aseMelika amaninzi abhiyozela iKwanzaa ukusuka nge-26 kweyiMnga ukuya kwisuku lokuqala kwinyanga yoMqungu. <ref>{{Cite web|title=Exploring African American Culture|url=https://www.michigan.gov/mdhhs/-/media/Project/Websites/mdhhs/Assistance-Programs/WIC-Media/African-American-Culture.pdf?rev=2046b12f73f94199b86fe4eebe334bcc&hash=ACE009B632CB63ED29663574E6882B25}}</ref>
.Inkcubeko yabaMnyama baseMelika ayichazwa nje ngokobuhlanga okanye ngembali yomzabalazo, kodwa inengcambu ezinzulu kwizithethe ekwabelwana ngazo, kwisazisi nakuluntu. <ref>{{Cite book|last=Washington|first=Harriet A.|title=Medical apartheid: the dark history of medical experimentation on Black Americans from colonial times to the present|date=2008|publisher=Anchor books|isbn=978-0-7679-1547-2|location=New York, NY}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Rediker|first=Marcus|title=The slave ship: a human history|date=2008|publisher=Penguin Books|isbn=978-0-14-311425-3|series=A Penguin book History African-American studies|location=New York, NY}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Woodward|first=C. Vann|title=The strange career of Jim Crow|date=2002|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-514689-9|edition=Commemorative|location=Oxford; New York}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Anderson|first=James D.|title=The education of Blacks in the South, 1860 - 1935|date=1995|publisher=Univ. of North Carolina Press|isbn=978-0-8078-4221-8|edition=Nachdr.|location=Chapel Hill, NC}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Lowery|first=Wesley|url=https://www.worldcat.org/title/968310784|title=They can't kill us all: the story of the struggle for Black lives|date=2016|publisher=Back Bay Books : Little, Brown and Company|isbn=978-0-316-31249-3|edition=First Back Bay paperback|location=New York, NY|oclc=968310784|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031152/https://search.worldcat.org/title/968310784|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Baradaran|first=Mehrsa|title=The color of money: black banks and the racial wealth gap|date=2019|publisher=The Belknap Press of Harvard University Press|isbn=978-0-674-23747-6|edition=First Harvard University Press paperback|location=Cambridge London}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Alexander|first=Michelle|title=The new Jim Crow: mass incarceration in the age of colorblindness|date=2012|publisher=New Press|isbn=978-1-59558-643-8|edition=Revised paperback|location=New York}}</ref>
== Imbali. ==
qj0oh4ui4jd27jvtzm96ab9suxyx0mc
42197
42196
2026-09-30T12:37:40Z
Abulele Jebese
14703
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1376535516|African-American culture]]"
42197
wikitext
text/x-wiki
'''Inkcubeko yamaMelika anemvelaphi yase-Afrika''',(African American culture) <ref>{{Cite web|title=Black is Beautiful: The Emergence of Black Culture and Identity in the 60s and 70s|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031022/https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-03-07|website=National Museum of African American History and Culture|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Black History and Culture|url=https://artsandculture.google.com/project/black-history-and-culture|accessdate=2023-03-07|website=Google Arts & Culture|language=en}}</ref> ekwaziwa njenge '''nkcubeko yama-Afrika aseMelika''' okanye '''inkcubeko yama-Afrika''' kwisiNgesi saseMelika, <ref>{{Cite web|title=The Montgomery Advertiser 20 Feb 2020, page D6|url=https://www.newspapers.com/image/639943983/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230308121716/https://www.newspapers.com/image/639943983/|archive-date=March 8, 2023|accessdate=2023-03-08|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Brown|first=Angela|date=October 2013|title=Cultural Perspective on African American Culture|url=https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1149766.pdf|url-status=live|journal=The International Journal of Education and Literacy Studies|volume=1|issue=2|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031021/https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1149766.pdf|archive-date=September 7, 2024|access-date=March 8, 2023|via=AIAC}}</ref> <ref>{{Cite web|title=The News and Observer 22 Jan 1997, page 12|url=https://www.newspapers.com/image/657241015/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230310144818/https://www.newspapers.com/image/657241015/|archive-date=March 10, 2023|accessdate=2023-03-10|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Journal and Courier 21 Sep 2008, page 13|url=https://www.newspapers.com/image/265480397/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031024/https://www.newspapers.com/image/265480397/|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-08-14|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Black is Beautiful: The Emergence of Black Culture and Identity in the 60s and 70s|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230307045942/https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|archive-date=March 7, 2023|accessdate=2023-08-14|website=National Museum of African American History and Culture|language=en}}</ref> ibhekisa kwiindlela abantu abamnyama baseMelika abathetha ngazo, nokuba yinxalenye okanye yahlukile kwinkcubeko yaseMelika eqhelekileyo. Ichazwa yimbali yomzabalazo odibeneyo wamalungelo oluntu nawezopolitiko, kwaye isekelwe kwimikhwa efanayo, ubuwena, kunye noluntu.
Inkcubeko yamaMelika anemvelaphi yase-Afrika ibe nefuthe elikhulu kwinkcubeko yaseMelika nakwinkcubeko yehlabathi. <ref>{{Cite news|last=Mcmanus|first=Melanie|date=2021|title=Dancing at the new National Museum of African American Music in Nashville|work=Chicago Tribune|url=https://www.chicagotribune.com/travel/ct-trav-national-museum-african-american-music-nashville-0606-20210527-63ajqa7lazdcffwa27mlpdpg4e-story.html|url-status=live|access-date=December 21, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221171904/https://www.chicagotribune.com/travel/ct-trav-national-museum-african-american-music-nashville-0606-20210527-63ajqa7lazdcffwa27mlpdpg4e-story.html|archive-date=December 21, 2021}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Reynolds|first=Marcellas|url=https://books.google.com/books?id=DUWJDwAAQBAJ&q=How+to+Slay:+Inspiration+from+the+Queens+and+Kings+of+Black+Style|title=Supreme Models Iconic Black Women Who Revolutionized Fashion|date=2019|publisher=ABRAMS|isbn=9781683356622|access-date=March 18, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230423054016/https://books.google.com/books?id=DUWJDwAAQBAJ&q=How+to+Slay:+Inspiration+from+the+Queens+and+Kings+of+Black+Style|archive-date=April 23, 2023|url-status=live}}</ref> AmaMelika anemvelaphi yase-Afrika enze igalelo elikhulu kwiincwadi, umculo, ubugcisa obubonakalayo, amajelo eendaba, ezopolitiko, inzululwazi, ishishini kunye nokupheka kwaseMelika. <ref>{{Cite journal|date=2022-09-30|title=High on the Hog: A Culinary Journey from Africa to America|url=http://dx.doi.org/10.1126/science.ade8448|url-status=live|journal=Science|volume=377|issue=6614|pages=1497|bibcode=2022Sci...377.1497.|doi=10.1126/science.ade8448|issn=0036-8075|pmid=36173834|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031116/https://www.science.org/doi/10.1126/science.ade8448|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Tipton-Martin|first=Toni|date=September 2014|title=Breaking the Jemima Code: The Legacy of African American Cookbooks|url=http://dx.doi.org/10.1353/ect.2014.0042|journal=Ecotone|volume=10|issue=1|pages=116–120|doi=10.1353/ect.2014.0042|issn=2165-2651|url-access=subscription}}</ref> Okubalulekileyo kukuba, iintlobo zomculo wamaMelika anemvelaphi yase-Afrika ezifana ne-jazz, i-rock and roll, kunye ne-hip-hop ziphakathi kwezinto zenkcubeko eziphumelele kakhulu ezithunyelwa yi-United States kwamanye amazwe. <ref>{{Cite journal|last=Morgan|first=Marcyliena|last2=Bennett|first2=Dionne|date=2011|title=Hip-Hop & the Global Imprint of a Black Cultural Form|url=https://direct.mit.edu/daed/article/140/2/176/26892/Hip-Hop-amp-the-Global-Imprint-of-a-Black-Cultural|journal=Daedalus|volume=140|issue=2|pages=176–196|doi=10.1162/DAED_a_00086|doi-access=free}}</ref>
Inkcubeko yabaMnyama baseMelika ibisoloko ichazwa, ngokuyinxenye, ngumzabalazo wokuchasa nokoyisa imithetho nezenzo zocalucalulo ngokobuhlanga,kuquka ubukhoboka, imithetho ecinezelayo enjengemithetho yocalucalulo kaJim Crow, ukwahlulwa kwabantu eluntwini, kunye nokukhatywa ngokucacileyo kwamalungelo asisiseko oluntu. Ucalucalulo ngokobuhlanga luye lwabangela ukuba abaMnyama baseMelika bangabandakanywa kwimiba emininzi yobomi baseMelika kuyo yonke imbali yeli lizwe; la mava aye ayiphembelela kakhulu inkcubeko yabaMnyama baseMelika,<ref name="Gomez2">{{Cite book|last=Gomez|first=Michael Angelo|url=https://archive.org/details/exchangingourcou0000gome/page/12|title=Exchanging Our Country Marks: The Transformation of African Identities in the Colonial and Antebellum South: The Transformation of African Identities in the Colonial and Antebellum South|publisher=University of North Carolina Press|year=1998|isbn=0-8078-6171-5|page=[https://archive.org/details/exchangingourcou0000gome/page/12 12]}}</ref> <ref>{{Cite web|date=2022-10-07|title=The Explosion of Culture and Arts During the Harlem Renaissance|url=https://www.thecollector.com/harlem-renaissance-arts-and-culture/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031622/https://www.thecollector.com/harlem-renaissance-arts-and-culture/|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-03-08|website=TheCollector|language=en}}</ref> kwaye azisa indlela ama-Afrika aseMelika akhetha ngayo ukusebenzisana noluntu olubanzi lwaseMelika. <ref>{{Cite journal|date=July 2009|title=Slavery by Another Name: The Re-Enslavement of Black Americans from the Civil War to World War II (review)|url=http://dx.doi.org/10.1353/ala.2009.0020|journal=Alabama Review|volume=62|issue=3|pages=212–213|doi=10.1353/ala.2009.0020|issn=2166-9961|url-access=subscription}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Du Bois|first=W. E. B.|url=http://dx.doi.org/10.1093/owc/9780199555833.001.0001|title=The Souls of Black Folk|date=2009|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-955583-3|editor-last=Edwards|editor-first=Brent Hayes|doi=10.1093/owc/9780199555833.001.0001|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024917/https://oxfordworldsclassics.com/display/10.1093/owc/9780199555833.001.0001/isbn-9780199555833|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref>
Ilifa lamabali, amaqhalo, ukudlala ngamagama, kunye namabali emveli avela kuMntla-ntshona nakumbindi we-Afrika liye labumba inkcubeko yama-Afrika-aseMelika ukususela kwixesha lobukhoboka .<ref>{{Cite web|title=Slave culture|url=https://www.digitalhistory.uh.edu/disp_textbook.cfm?smtid=2&psid=3043}}</ref>Ubomi benkolo nobokomoya buye baba nempembelelo kwimiba emininzi yenkcubeko yama-Afrika-aseMelika, kuquka neNtshukumo yaMalungelo oLuntu. <ref>{{Cite book|url=http://dx.doi.org/10.2307/j.ctv11smnkh|title=African American Religious History|date=2000|publisher=Duke University Press|isbn=978-0-8223-9603-1|editor-last=SERNETT|editor-first=MILTON C.|doi=10.2307/j.ctv11smnkh|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024443/https://chooser.crossref.org/?doi=10.2307%2Fj.ctv11smnkh|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref> <ref>{{Cite web|last=Morris|first=A.|date=2021|title=From Civil Rights to Black Lives Matter|url=https://www.scientificamerican.com/article/from-civil-rights-to-black-lives-matter1/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230308050929/https://www.scientificamerican.com/article/from-civil-rights-to-black-lives-matter1/|archive-date=March 8, 2023|accessdate=2023-03-08|website=Scientific American|language=en}}</ref>
Kuwo wonke unyaka, ama-Afrika aseMelika abhiyozela iiholide ezahlukeneyo. E-United States, iNyanga yeMbali yabaNtsundu ibhiyozelwa rhoqo kwinyanga yoMdumbi ukuhlonipha imbali etyebileyo kunye negalelo lama-Afrika aseMelika. I-Juneteenth, ebhiyozelwa ngoJuni 19, ikhumbula ukuphela kobukhoboka e-US. Ukongeza, ama-Afrika aseMelika amaninzi abhiyozela iKwanzaa ukusuka nge-26 kweyiMnga ukuya kwisuku lokuqala kwinyanga yoMqungu. <ref>{{Cite web|title=Exploring African American Culture|url=https://www.michigan.gov/mdhhs/-/media/Project/Websites/mdhhs/Assistance-Programs/WIC-Media/African-American-Culture.pdf?rev=2046b12f73f94199b86fe4eebe334bcc&hash=ACE009B632CB63ED29663574E6882B25}}</ref>
.Inkcubeko yabaMnyama baseMelika ayichazwa nje ngokobuhlanga okanye ngembali yomzabalazo, kodwa inengcambu ezinzulu kwizithethe ekwabelwana ngazo, kwisazisi nakuluntu. <ref>{{Cite book|last=Washington|first=Harriet A.|title=Medical apartheid: the dark history of medical experimentation on Black Americans from colonial times to the present|date=2008|publisher=Anchor books|isbn=978-0-7679-1547-2|location=New York, NY}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Rediker|first=Marcus|title=The slave ship: a human history|date=2008|publisher=Penguin Books|isbn=978-0-14-311425-3|series=A Penguin book History African-American studies|location=New York, NY}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Woodward|first=C. Vann|title=The strange career of Jim Crow|date=2002|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-514689-9|edition=Commemorative|location=Oxford; New York}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Anderson|first=James D.|title=The education of Blacks in the South, 1860 - 1935|date=1995|publisher=Univ. of North Carolina Press|isbn=978-0-8078-4221-8|edition=Nachdr.|location=Chapel Hill, NC}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Lowery|first=Wesley|url=https://www.worldcat.org/title/968310784|title=They can't kill us all: the story of the struggle for Black lives|date=2016|publisher=Back Bay Books : Little, Brown and Company|isbn=978-0-316-31249-3|edition=First Back Bay paperback|location=New York, NY|oclc=968310784|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031152/https://search.worldcat.org/title/968310784|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Baradaran|first=Mehrsa|title=The color of money: black banks and the racial wealth gap|date=2019|publisher=The Belknap Press of Harvard University Press|isbn=978-0-674-23747-6|edition=First Harvard University Press paperback|location=Cambridge London}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Alexander|first=Michelle|title=The new Jim Crow: mass incarceration in the age of colorblindness|date=2012|publisher=New Press|isbn=978-1-59558-643-8|edition=Revised paperback|location=New York}}</ref>
== Imbali. ==
[[File:Family_of_African_American_picking_cotton_in_Georgia,_circa_1880.jpg|left|thumb| Amakhoboka aseMelika aNtsundu eGeorgia, ngonyaka ka 1850]]
3h0qthkwdwyi2mykfz464t7cy9et97u
42198
42197
2026-09-30T12:47:05Z
Abulele Jebese
14703
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1376535516|African-American culture]]"
42198
wikitext
text/x-wiki
'''Inkcubeko yamaMelika anemvelaphi yase-Afrika''',(African American culture) <ref>{{Cite web|title=Black is Beautiful: The Emergence of Black Culture and Identity in the 60s and 70s|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031022/https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-03-07|website=National Museum of African American History and Culture|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Black History and Culture|url=https://artsandculture.google.com/project/black-history-and-culture|accessdate=2023-03-07|website=Google Arts & Culture|language=en}}</ref> ekwaziwa njenge '''nkcubeko yama-Afrika aseMelika''' okanye '''inkcubeko yama-Afrika''' kwisiNgesi saseMelika, <ref>{{Cite web|title=The Montgomery Advertiser 20 Feb 2020, page D6|url=https://www.newspapers.com/image/639943983/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230308121716/https://www.newspapers.com/image/639943983/|archive-date=March 8, 2023|accessdate=2023-03-08|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Brown|first=Angela|date=October 2013|title=Cultural Perspective on African American Culture|url=https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1149766.pdf|url-status=live|journal=The International Journal of Education and Literacy Studies|volume=1|issue=2|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031021/https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1149766.pdf|archive-date=September 7, 2024|access-date=March 8, 2023|via=AIAC}}</ref> <ref>{{Cite web|title=The News and Observer 22 Jan 1997, page 12|url=https://www.newspapers.com/image/657241015/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230310144818/https://www.newspapers.com/image/657241015/|archive-date=March 10, 2023|accessdate=2023-03-10|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Journal and Courier 21 Sep 2008, page 13|url=https://www.newspapers.com/image/265480397/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031024/https://www.newspapers.com/image/265480397/|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-08-14|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Black is Beautiful: The Emergence of Black Culture and Identity in the 60s and 70s|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230307045942/https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|archive-date=March 7, 2023|accessdate=2023-08-14|website=National Museum of African American History and Culture|language=en}}</ref> ibhekisa kwiindlela abantu abamnyama baseMelika abathetha ngazo, nokuba yinxalenye okanye yahlukile kwinkcubeko yaseMelika eqhelekileyo. Ichazwa yimbali yomzabalazo odibeneyo wamalungelo oluntu nawezopolitiko, kwaye isekelwe kwimikhwa efanayo, ubuwena, kunye noluntu.
Inkcubeko yamaMelika anemvelaphi yase-Afrika ibe nefuthe elikhulu kwinkcubeko yaseMelika nakwinkcubeko yehlabathi. <ref>{{Cite news|last=Mcmanus|first=Melanie|date=2021|title=Dancing at the new National Museum of African American Music in Nashville|work=Chicago Tribune|url=https://www.chicagotribune.com/travel/ct-trav-national-museum-african-american-music-nashville-0606-20210527-63ajqa7lazdcffwa27mlpdpg4e-story.html|url-status=live|access-date=December 21, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221171904/https://www.chicagotribune.com/travel/ct-trav-national-museum-african-american-music-nashville-0606-20210527-63ajqa7lazdcffwa27mlpdpg4e-story.html|archive-date=December 21, 2021}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Reynolds|first=Marcellas|url=https://books.google.com/books?id=DUWJDwAAQBAJ&q=How+to+Slay:+Inspiration+from+the+Queens+and+Kings+of+Black+Style|title=Supreme Models Iconic Black Women Who Revolutionized Fashion|date=2019|publisher=ABRAMS|isbn=9781683356622|access-date=March 18, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230423054016/https://books.google.com/books?id=DUWJDwAAQBAJ&q=How+to+Slay:+Inspiration+from+the+Queens+and+Kings+of+Black+Style|archive-date=April 23, 2023|url-status=live}}</ref> AmaMelika anemvelaphi yase-Afrika enze igalelo elikhulu kwiincwadi, umculo, ubugcisa obubonakalayo, amajelo eendaba, ezopolitiko, inzululwazi, ishishini kunye nokupheka kwaseMelika. <ref>{{Cite journal|date=2022-09-30|title=High on the Hog: A Culinary Journey from Africa to America|url=http://dx.doi.org/10.1126/science.ade8448|url-status=live|journal=Science|volume=377|issue=6614|pages=1497|bibcode=2022Sci...377.1497.|doi=10.1126/science.ade8448|issn=0036-8075|pmid=36173834|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031116/https://www.science.org/doi/10.1126/science.ade8448|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Tipton-Martin|first=Toni|date=September 2014|title=Breaking the Jemima Code: The Legacy of African American Cookbooks|url=http://dx.doi.org/10.1353/ect.2014.0042|journal=Ecotone|volume=10|issue=1|pages=116–120|doi=10.1353/ect.2014.0042|issn=2165-2651|url-access=subscription}}</ref> Okubalulekileyo kukuba, iintlobo zomculo wamaMelika anemvelaphi yase-Afrika ezifana ne-jazz, i-rock and roll, kunye ne-hip-hop ziphakathi kwezinto zenkcubeko eziphumelele kakhulu ezithunyelwa yi-United States kwamanye amazwe. <ref>{{Cite journal|last=Morgan|first=Marcyliena|last2=Bennett|first2=Dionne|date=2011|title=Hip-Hop & the Global Imprint of a Black Cultural Form|url=https://direct.mit.edu/daed/article/140/2/176/26892/Hip-Hop-amp-the-Global-Imprint-of-a-Black-Cultural|journal=Daedalus|volume=140|issue=2|pages=176–196|doi=10.1162/DAED_a_00086|doi-access=free}}</ref>
Inkcubeko yabaMnyama baseMelika ibisoloko ichazwa, ngokuyinxenye, ngumzabalazo wokuchasa nokoyisa imithetho nezenzo zocalucalulo ngokobuhlanga,kuquka ubukhoboka, imithetho ecinezelayo enjengemithetho yocalucalulo kaJim Crow, ukwahlulwa kwabantu eluntwini, kunye nokukhatywa ngokucacileyo kwamalungelo asisiseko oluntu. Ucalucalulo ngokobuhlanga luye lwabangela ukuba abaMnyama baseMelika bangabandakanywa kwimiba emininzi yobomi baseMelika kuyo yonke imbali yeli lizwe; la mava aye ayiphembelela kakhulu inkcubeko yabaMnyama baseMelika,<ref name="Gomez2">{{Cite book|last=Gomez|first=Michael Angelo|url=https://archive.org/details/exchangingourcou0000gome/page/12|title=Exchanging Our Country Marks: The Transformation of African Identities in the Colonial and Antebellum South: The Transformation of African Identities in the Colonial and Antebellum South|publisher=University of North Carolina Press|year=1998|isbn=0-8078-6171-5|page=[https://archive.org/details/exchangingourcou0000gome/page/12 12]}}</ref> <ref>{{Cite web|date=2022-10-07|title=The Explosion of Culture and Arts During the Harlem Renaissance|url=https://www.thecollector.com/harlem-renaissance-arts-and-culture/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031622/https://www.thecollector.com/harlem-renaissance-arts-and-culture/|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-03-08|website=TheCollector|language=en}}</ref> kwaye azisa indlela ama-Afrika aseMelika akhetha ngayo ukusebenzisana noluntu olubanzi lwaseMelika. <ref>{{Cite journal|date=July 2009|title=Slavery by Another Name: The Re-Enslavement of Black Americans from the Civil War to World War II (review)|url=http://dx.doi.org/10.1353/ala.2009.0020|journal=Alabama Review|volume=62|issue=3|pages=212–213|doi=10.1353/ala.2009.0020|issn=2166-9961|url-access=subscription}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Du Bois|first=W. E. B.|url=http://dx.doi.org/10.1093/owc/9780199555833.001.0001|title=The Souls of Black Folk|date=2009|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-955583-3|editor-last=Edwards|editor-first=Brent Hayes|doi=10.1093/owc/9780199555833.001.0001|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024917/https://oxfordworldsclassics.com/display/10.1093/owc/9780199555833.001.0001/isbn-9780199555833|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref>
Ilifa lamabali, amaqhalo, ukudlala ngamagama, kunye namabali emveli avela kuMntla-ntshona nakumbindi we-Afrika liye labumba inkcubeko yama-Afrika-aseMelika ukususela kwixesha lobukhoboka .<ref>{{Cite web|title=Slave culture|url=https://www.digitalhistory.uh.edu/disp_textbook.cfm?smtid=2&psid=3043}}</ref>Ubomi benkolo nobokomoya buye baba nempembelelo kwimiba emininzi yenkcubeko yama-Afrika-aseMelika, kuquka neNtshukumo yaMalungelo oLuntu. <ref>{{Cite book|url=http://dx.doi.org/10.2307/j.ctv11smnkh|title=African American Religious History|date=2000|publisher=Duke University Press|isbn=978-0-8223-9603-1|editor-last=SERNETT|editor-first=MILTON C.|doi=10.2307/j.ctv11smnkh|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024443/https://chooser.crossref.org/?doi=10.2307%2Fj.ctv11smnkh|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref> <ref>{{Cite web|last=Morris|first=A.|date=2021|title=From Civil Rights to Black Lives Matter|url=https://www.scientificamerican.com/article/from-civil-rights-to-black-lives-matter1/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230308050929/https://www.scientificamerican.com/article/from-civil-rights-to-black-lives-matter1/|archive-date=March 8, 2023|accessdate=2023-03-08|website=Scientific American|language=en}}</ref>
Kuwo wonke unyaka, ama-Afrika aseMelika abhiyozela iiholide ezahlukeneyo. E-United States, iNyanga yeMbali yabaNtsundu ibhiyozelwa rhoqo kwinyanga yoMdumbi ukuhlonipha imbali etyebileyo kunye negalelo lama-Afrika aseMelika. I-Juneteenth, ebhiyozelwa ngoJuni 19, ikhumbula ukuphela kobukhoboka e-US. Ukongeza, ama-Afrika aseMelika amaninzi abhiyozela iKwanzaa ukusuka nge-26 kweyiMnga ukuya kwisuku lokuqala kwinyanga yoMqungu. <ref>{{Cite web|title=Exploring African American Culture|url=https://www.michigan.gov/mdhhs/-/media/Project/Websites/mdhhs/Assistance-Programs/WIC-Media/African-American-Culture.pdf?rev=2046b12f73f94199b86fe4eebe334bcc&hash=ACE009B632CB63ED29663574E6882B25}}</ref>
.Inkcubeko yabaMnyama baseMelika ayichazwa nje ngokobuhlanga okanye ngembali yomzabalazo, kodwa inengcambu ezinzulu kwizithethe ekwabelwana ngazo, kwisazisi nakuluntu. <ref>{{Cite book|last=Washington|first=Harriet A.|title=Medical apartheid: the dark history of medical experimentation on Black Americans from colonial times to the present|date=2008|publisher=Anchor books|isbn=978-0-7679-1547-2|location=New York, NY}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Rediker|first=Marcus|title=The slave ship: a human history|date=2008|publisher=Penguin Books|isbn=978-0-14-311425-3|series=A Penguin book History African-American studies|location=New York, NY}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Woodward|first=C. Vann|title=The strange career of Jim Crow|date=2002|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-514689-9|edition=Commemorative|location=Oxford; New York}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Anderson|first=James D.|title=The education of Blacks in the South, 1860 - 1935|date=1995|publisher=Univ. of North Carolina Press|isbn=978-0-8078-4221-8|edition=Nachdr.|location=Chapel Hill, NC}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Lowery|first=Wesley|url=https://www.worldcat.org/title/968310784|title=They can't kill us all: the story of the struggle for Black lives|date=2016|publisher=Back Bay Books : Little, Brown and Company|isbn=978-0-316-31249-3|edition=First Back Bay paperback|location=New York, NY|oclc=968310784|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031152/https://search.worldcat.org/title/968310784|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Baradaran|first=Mehrsa|title=The color of money: black banks and the racial wealth gap|date=2019|publisher=The Belknap Press of Harvard University Press|isbn=978-0-674-23747-6|edition=First Harvard University Press paperback|location=Cambridge London}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Alexander|first=Michelle|title=The new Jim Crow: mass incarceration in the age of colorblindness|date=2012|publisher=New Press|isbn=978-1-59558-643-8|edition=Revised paperback|location=New York}}</ref>
== Imbali. ==
[[File:Family_of_African_American_picking_cotton_in_Georgia,_circa_1880.jpg|left|thumb| Amakhoboka aseMelika aNtsundu eGeorgia, ngonyaka ka 1850]]
Ama-Afrika aseMelika ayimiphumo yokudibana kwamazwe amaninzi ahlukeneyo, <ref>{{Cite journal|last=Seigel|first=Micol|date=2011|title=Patrick Manning . The African Diaspora: A History through Culture . (Columbia Studies in International and Global History.) New York : Columbia University Press . 2009 . Pp. xxii, 394. $29.95.|url=http://dx.doi.org/10.1086/ahr.116.1.251|url-status=live|journal=The American Historical Review|volume=116|issue=1|pages=251–252|doi=10.1086/ahr.116.1.251|issn=0002-8762|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024916/https://academic.oup.com/ahr/article-abstract/116/1/251/2063219?redirectedFrom=fulltext|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> inkcubeko, izizwe kunye neenkolo ngenkulungwane ye-16 neye-17,<ref>{{Cite journal|last=Harris|first=Robert L.|last2=Huggins|first2=Nathan Irvin|date=1978|title=Black Odyssey: The Afro-American Ordeal in Slavery|url=http://dx.doi.org/10.2307/1867827|url-status=live|journal=The American Historical Review|volume=83|issue=4|pages=1095|doi=10.2307/1867827|issn=0002-8762|jstor=1867827|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024917/https://www.jstor.org/stable/1867827?origin=crossref|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> aqhekeka, <ref>{{Cite journal|last=Avila|first=E.|date=2018|title=American Cultural History: A Very Short Introduction|url=http://dx.doi.org/10.1093/actrade/9780190200589.001.0001|journal=Very Short Introductions|doi=10.1093/actrade/9780190200589.001.0001|isbn=978-0-19-020058-9|url-access=subscription}}</ref> kwaye akhiwa kwakhona ngamava adibeneyo kwaye adityaniswa abe liqela elinye kwilizwekazi [[UmNtla Melika|laseMntla Melika]] ngexesha lorhwebo lwamakhoboka olunqumla iAtlantiki kwaye ngoku abizwa ngokuba ngama-Afrika aseMelika.
swgv8cnnbntgkprr2myiuty2ytscz8f
42199
42198
2026-09-30T17:12:01Z
Abulele Jebese
14703
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1376535516|African-American culture]]"
42199
wikitext
text/x-wiki
'''Inkcubeko yamaMelika anemvelaphi yase-Afrika''',(African American culture) <ref>{{Cite web|title=Black is Beautiful: The Emergence of Black Culture and Identity in the 60s and 70s|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031022/https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-03-07|website=National Museum of African American History and Culture|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Black History and Culture|url=https://artsandculture.google.com/project/black-history-and-culture|accessdate=2023-03-07|website=Google Arts & Culture|language=en}}</ref> ekwaziwa njenge '''nkcubeko yama-Afrika aseMelika''' okanye '''inkcubeko yama-Afrika''' kwisiNgesi saseMelika, <ref>{{Cite web|title=The Montgomery Advertiser 20 Feb 2020, page D6|url=https://www.newspapers.com/image/639943983/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230308121716/https://www.newspapers.com/image/639943983/|archive-date=March 8, 2023|accessdate=2023-03-08|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Brown|first=Angela|date=October 2013|title=Cultural Perspective on African American Culture|url=https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1149766.pdf|url-status=live|journal=The International Journal of Education and Literacy Studies|volume=1|issue=2|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031021/https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1149766.pdf|archive-date=September 7, 2024|access-date=March 8, 2023|via=AIAC}}</ref> <ref>{{Cite web|title=The News and Observer 22 Jan 1997, page 12|url=https://www.newspapers.com/image/657241015/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230310144818/https://www.newspapers.com/image/657241015/|archive-date=March 10, 2023|accessdate=2023-03-10|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Journal and Courier 21 Sep 2008, page 13|url=https://www.newspapers.com/image/265480397/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031024/https://www.newspapers.com/image/265480397/|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-08-14|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Black is Beautiful: The Emergence of Black Culture and Identity in the 60s and 70s|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230307045942/https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|archive-date=March 7, 2023|accessdate=2023-08-14|website=National Museum of African American History and Culture|language=en}}</ref> ibhekisa kwiindlela abantu abamnyama baseMelika abathetha ngazo, nokuba yinxalenye okanye yahlukile kwinkcubeko yaseMelika eqhelekileyo. Ichazwa yimbali yomzabalazo odibeneyo wamalungelo oluntu nawezopolitiko, kwaye isekelwe kwimikhwa efanayo, ubuwena, kunye noluntu.
Inkcubeko yamaMelika anemvelaphi yase-Afrika ibe nefuthe elikhulu kwinkcubeko yaseMelika nakwinkcubeko yehlabathi. <ref>{{Cite news|last=Mcmanus|first=Melanie|date=2021|title=Dancing at the new National Museum of African American Music in Nashville|work=Chicago Tribune|url=https://www.chicagotribune.com/travel/ct-trav-national-museum-african-american-music-nashville-0606-20210527-63ajqa7lazdcffwa27mlpdpg4e-story.html|url-status=live|access-date=December 21, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221171904/https://www.chicagotribune.com/travel/ct-trav-national-museum-african-american-music-nashville-0606-20210527-63ajqa7lazdcffwa27mlpdpg4e-story.html|archive-date=December 21, 2021}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Reynolds|first=Marcellas|url=https://books.google.com/books?id=DUWJDwAAQBAJ&q=How+to+Slay:+Inspiration+from+the+Queens+and+Kings+of+Black+Style|title=Supreme Models Iconic Black Women Who Revolutionized Fashion|date=2019|publisher=ABRAMS|isbn=9781683356622|access-date=March 18, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230423054016/https://books.google.com/books?id=DUWJDwAAQBAJ&q=How+to+Slay:+Inspiration+from+the+Queens+and+Kings+of+Black+Style|archive-date=April 23, 2023|url-status=live}}</ref> AmaMelika anemvelaphi yase-Afrika enze igalelo elikhulu kwiincwadi, umculo, ubugcisa obubonakalayo, amajelo eendaba, ezopolitiko, inzululwazi, ishishini kunye nokupheka kwaseMelika. <ref>{{Cite journal|date=2022-09-30|title=High on the Hog: A Culinary Journey from Africa to America|url=http://dx.doi.org/10.1126/science.ade8448|url-status=live|journal=Science|volume=377|issue=6614|pages=1497|bibcode=2022Sci...377.1497.|doi=10.1126/science.ade8448|issn=0036-8075|pmid=36173834|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031116/https://www.science.org/doi/10.1126/science.ade8448|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Tipton-Martin|first=Toni|date=September 2014|title=Breaking the Jemima Code: The Legacy of African American Cookbooks|url=http://dx.doi.org/10.1353/ect.2014.0042|journal=Ecotone|volume=10|issue=1|pages=116–120|doi=10.1353/ect.2014.0042|issn=2165-2651|url-access=subscription}}</ref> Okubalulekileyo kukuba, iintlobo zomculo wamaMelika anemvelaphi yase-Afrika ezifana ne-jazz, i-rock and roll, kunye ne-hip-hop ziphakathi kwezinto zenkcubeko eziphumelele kakhulu ezithunyelwa yi-United States kwamanye amazwe. <ref>{{Cite journal|last=Morgan|first=Marcyliena|last2=Bennett|first2=Dionne|date=2011|title=Hip-Hop & the Global Imprint of a Black Cultural Form|url=https://direct.mit.edu/daed/article/140/2/176/26892/Hip-Hop-amp-the-Global-Imprint-of-a-Black-Cultural|journal=Daedalus|volume=140|issue=2|pages=176–196|doi=10.1162/DAED_a_00086|doi-access=free}}</ref>
Inkcubeko yabaMnyama baseMelika ibisoloko ichazwa, ngokuyinxenye, ngumzabalazo wokuchasa nokoyisa imithetho nezenzo zocalucalulo ngokobuhlanga,kuquka ubukhoboka, imithetho ecinezelayo enjengemithetho yocalucalulo kaJim Crow, ukwahlulwa kwabantu eluntwini, kunye nokukhatywa ngokucacileyo kwamalungelo asisiseko oluntu. Ucalucalulo ngokobuhlanga luye lwabangela ukuba abaMnyama baseMelika bangabandakanywa kwimiba emininzi yobomi baseMelika kuyo yonke imbali yeli lizwe; la mava aye ayiphembelela kakhulu inkcubeko yabaMnyama baseMelika,<ref name="Gomez2">{{Cite book|last=Gomez|first=Michael Angelo|url=https://archive.org/details/exchangingourcou0000gome/page/12|title=Exchanging Our Country Marks: The Transformation of African Identities in the Colonial and Antebellum South: The Transformation of African Identities in the Colonial and Antebellum South|publisher=University of North Carolina Press|year=1998|isbn=0-8078-6171-5|page=[https://archive.org/details/exchangingourcou0000gome/page/12 12]}}</ref> <ref>{{Cite web|date=2022-10-07|title=The Explosion of Culture and Arts During the Harlem Renaissance|url=https://www.thecollector.com/harlem-renaissance-arts-and-culture/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031622/https://www.thecollector.com/harlem-renaissance-arts-and-culture/|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-03-08|website=TheCollector|language=en}}</ref> kwaye azisa indlela ama-Afrika aseMelika akhetha ngayo ukusebenzisana noluntu olubanzi lwaseMelika. <ref>{{Cite journal|date=July 2009|title=Slavery by Another Name: The Re-Enslavement of Black Americans from the Civil War to World War II (review)|url=http://dx.doi.org/10.1353/ala.2009.0020|journal=Alabama Review|volume=62|issue=3|pages=212–213|doi=10.1353/ala.2009.0020|issn=2166-9961|url-access=subscription}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Du Bois|first=W. E. B.|url=http://dx.doi.org/10.1093/owc/9780199555833.001.0001|title=The Souls of Black Folk|date=2009|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-955583-3|editor-last=Edwards|editor-first=Brent Hayes|doi=10.1093/owc/9780199555833.001.0001|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024917/https://oxfordworldsclassics.com/display/10.1093/owc/9780199555833.001.0001/isbn-9780199555833|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref>
Ilifa lamabali, amaqhalo, ukudlala ngamagama, kunye namabali emveli avela kuMntla-ntshona nakumbindi we-Afrika liye labumba inkcubeko yama-Afrika-aseMelika ukususela kwixesha lobukhoboka .<ref>{{Cite web|title=Slave culture|url=https://www.digitalhistory.uh.edu/disp_textbook.cfm?smtid=2&psid=3043}}</ref>Ubomi benkolo nobokomoya buye baba nempembelelo kwimiba emininzi yenkcubeko yama-Afrika-aseMelika, kuquka neNtshukumo yaMalungelo oLuntu. <ref>{{Cite book|url=http://dx.doi.org/10.2307/j.ctv11smnkh|title=African American Religious History|date=2000|publisher=Duke University Press|isbn=978-0-8223-9603-1|editor-last=SERNETT|editor-first=MILTON C.|doi=10.2307/j.ctv11smnkh|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024443/https://chooser.crossref.org/?doi=10.2307%2Fj.ctv11smnkh|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref> <ref>{{Cite web|last=Morris|first=A.|date=2021|title=From Civil Rights to Black Lives Matter|url=https://www.scientificamerican.com/article/from-civil-rights-to-black-lives-matter1/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230308050929/https://www.scientificamerican.com/article/from-civil-rights-to-black-lives-matter1/|archive-date=March 8, 2023|accessdate=2023-03-08|website=Scientific American|language=en}}</ref>
Kuwo wonke unyaka, ama-Afrika aseMelika abhiyozela iiholide ezahlukeneyo. E-United States, iNyanga yeMbali yabaNtsundu ibhiyozelwa rhoqo kwinyanga yoMdumbi ukuhlonipha imbali etyebileyo kunye negalelo lama-Afrika aseMelika. I-Juneteenth, ebhiyozelwa ngoJuni 19, ikhumbula ukuphela kobukhoboka e-US. Ukongeza, ama-Afrika aseMelika amaninzi abhiyozela iKwanzaa ukusuka nge-26 kweyiMnga ukuya kwisuku lokuqala kwinyanga yoMqungu. <ref>{{Cite web|title=Exploring African American Culture|url=https://www.michigan.gov/mdhhs/-/media/Project/Websites/mdhhs/Assistance-Programs/WIC-Media/African-American-Culture.pdf?rev=2046b12f73f94199b86fe4eebe334bcc&hash=ACE009B632CB63ED29663574E6882B25}}</ref>
.Inkcubeko yabaMnyama baseMelika ayichazwa nje ngokobuhlanga okanye ngembali yomzabalazo, kodwa inengcambu ezinzulu kwizithethe ekwabelwana ngazo, kwisazisi nakuluntu. <ref>{{Cite book|last=Washington|first=Harriet A.|title=Medical apartheid: the dark history of medical experimentation on Black Americans from colonial times to the present|date=2008|publisher=Anchor books|isbn=978-0-7679-1547-2|location=New York, NY}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Rediker|first=Marcus|title=The slave ship: a human history|date=2008|publisher=Penguin Books|isbn=978-0-14-311425-3|series=A Penguin book History African-American studies|location=New York, NY}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Woodward|first=C. Vann|title=The strange career of Jim Crow|date=2002|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-514689-9|edition=Commemorative|location=Oxford; New York}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Anderson|first=James D.|title=The education of Blacks in the South, 1860 - 1935|date=1995|publisher=Univ. of North Carolina Press|isbn=978-0-8078-4221-8|edition=Nachdr.|location=Chapel Hill, NC}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Lowery|first=Wesley|url=https://www.worldcat.org/title/968310784|title=They can't kill us all: the story of the struggle for Black lives|date=2016|publisher=Back Bay Books : Little, Brown and Company|isbn=978-0-316-31249-3|edition=First Back Bay paperback|location=New York, NY|oclc=968310784|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031152/https://search.worldcat.org/title/968310784|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Baradaran|first=Mehrsa|title=The color of money: black banks and the racial wealth gap|date=2019|publisher=The Belknap Press of Harvard University Press|isbn=978-0-674-23747-6|edition=First Harvard University Press paperback|location=Cambridge London}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Alexander|first=Michelle|title=The new Jim Crow: mass incarceration in the age of colorblindness|date=2012|publisher=New Press|isbn=978-1-59558-643-8|edition=Revised paperback|location=New York}}</ref>
== Imbali. ==
[[File:Family_of_African_American_picking_cotton_in_Georgia,_circa_1880.jpg|left|thumb| Amakhoboka aseMelika aNtsundu eGeorgia, ngonyaka ka 1850]]
Ama-Afrika aseMelika ayimiphumo yokudibana kwamazwe amaninzi ahlukeneyo, <ref>{{Cite journal|last=Seigel|first=Micol|date=2011|title=Patrick Manning . The African Diaspora: A History through Culture . (Columbia Studies in International and Global History.) New York : Columbia University Press . 2009 . Pp. xxii, 394. $29.95.|url=http://dx.doi.org/10.1086/ahr.116.1.251|url-status=live|journal=The American Historical Review|volume=116|issue=1|pages=251–252|doi=10.1086/ahr.116.1.251|issn=0002-8762|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024916/https://academic.oup.com/ahr/article-abstract/116/1/251/2063219?redirectedFrom=fulltext|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> inkcubeko, izizwe kunye neenkolo ngenkulungwane ye-16 neye-17,<ref>{{Cite journal|last=Harris|first=Robert L.|last2=Huggins|first2=Nathan Irvin|date=1978|title=Black Odyssey: The Afro-American Ordeal in Slavery|url=http://dx.doi.org/10.2307/1867827|url-status=live|journal=The American Historical Review|volume=83|issue=4|pages=1095|doi=10.2307/1867827|issn=0002-8762|jstor=1867827|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024917/https://www.jstor.org/stable/1867827?origin=crossref|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> aqhekeka, <ref>{{Cite journal|last=Avila|first=E.|date=2018|title=American Cultural History: A Very Short Introduction|url=http://dx.doi.org/10.1093/actrade/9780190200589.001.0001|journal=Very Short Introductions|doi=10.1093/actrade/9780190200589.001.0001|isbn=978-0-19-020058-9|url-access=subscription}}</ref> kwaye akhiwa kwakhona ngamava adibeneyo kwaye adityaniswa abe liqela elinye kwilizwekazi [[UmNtla Melika|laseMntla Melika]] ngexesha lorhwebo lwamakhoboka olunqumla iAtlantiki kwaye ngoku abizwa ngokuba ngama-Afrika aseMelika.
Uninzi lwabantu base-Afrika baseMelika luyinzala yabantu ababengamakhoboka ababehlala ngaphakathi kwemida ye-United States yangoku. <ref>{{Cite web|last=Love|first=Ms Bathsheba|title=Murrell Library Research Guides: African-Americans & the Black Experience: African-American Identity & Culture|url=https://libguides.moval.edu/black-experience|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907032140/https://libguides.moval.edu/black-experience|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2024-09-03|website=libguides.moval.edu|language=en}}</ref> Ukongeza, abantu base-Afrika baseMelika abayinzala yobukhoboka baseMelika (ADOS) ngokuyintloko bavela kwimvelaphi yaseNtshona Afrika naselunxwemeni lwase-Afrika, kunye nobuninzi obahlukeneyo bobukhokho baseNtshona Yurophu kunye nabemi bomthonyama baseMelika. <ref>{{Cite journal|last=Salas|first=Antonio|last2=C|first2=Angel|last3=R|first3=Martin|last4=M|first4=Vincent|date=2005|title=Charting the ancestry of African Americans|journal=American Journal of Human Genetics|volume=77|issue=4|pages=676–680|doi=10.1086/491675|issn=0002-9297|pmc=1275617|pmid=16175514}}</ref>
22p3807eyq093gq62whm56ppgws790p
42200
42199
2026-09-30T17:17:35Z
Abulele Jebese
14703
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1376535516|African-American culture]]"
42200
wikitext
text/x-wiki
'''Inkcubeko yamaMelika anemvelaphi yase-Afrika''',(African American culture) <ref>{{Cite web|title=Black is Beautiful: The Emergence of Black Culture and Identity in the 60s and 70s|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031022/https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-03-07|website=National Museum of African American History and Culture|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Black History and Culture|url=https://artsandculture.google.com/project/black-history-and-culture|accessdate=2023-03-07|website=Google Arts & Culture|language=en}}</ref> ekwaziwa njenge '''nkcubeko yama-Afrika aseMelika''' okanye '''inkcubeko yama-Afrika''' kwisiNgesi saseMelika, <ref>{{Cite web|title=The Montgomery Advertiser 20 Feb 2020, page D6|url=https://www.newspapers.com/image/639943983/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230308121716/https://www.newspapers.com/image/639943983/|archive-date=March 8, 2023|accessdate=2023-03-08|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Brown|first=Angela|date=October 2013|title=Cultural Perspective on African American Culture|url=https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1149766.pdf|url-status=live|journal=The International Journal of Education and Literacy Studies|volume=1|issue=2|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031021/https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1149766.pdf|archive-date=September 7, 2024|access-date=March 8, 2023|via=AIAC}}</ref> <ref>{{Cite web|title=The News and Observer 22 Jan 1997, page 12|url=https://www.newspapers.com/image/657241015/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230310144818/https://www.newspapers.com/image/657241015/|archive-date=March 10, 2023|accessdate=2023-03-10|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Journal and Courier 21 Sep 2008, page 13|url=https://www.newspapers.com/image/265480397/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031024/https://www.newspapers.com/image/265480397/|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-08-14|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Black is Beautiful: The Emergence of Black Culture and Identity in the 60s and 70s|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230307045942/https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|archive-date=March 7, 2023|accessdate=2023-08-14|website=National Museum of African American History and Culture|language=en}}</ref> ibhekisa kwiindlela abantu abamnyama baseMelika abathetha ngazo, nokuba yinxalenye okanye yahlukile kwinkcubeko yaseMelika eqhelekileyo. Ichazwa yimbali yomzabalazo odibeneyo wamalungelo oluntu nawezopolitiko, kwaye isekelwe kwimikhwa efanayo, ubuwena, kunye noluntu.
Inkcubeko yamaMelika anemvelaphi yase-Afrika ibe nefuthe elikhulu kwinkcubeko yaseMelika nakwinkcubeko yehlabathi. <ref>{{Cite news|last=Mcmanus|first=Melanie|date=2021|title=Dancing at the new National Museum of African American Music in Nashville|work=Chicago Tribune|url=https://www.chicagotribune.com/travel/ct-trav-national-museum-african-american-music-nashville-0606-20210527-63ajqa7lazdcffwa27mlpdpg4e-story.html|url-status=live|access-date=December 21, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221171904/https://www.chicagotribune.com/travel/ct-trav-national-museum-african-american-music-nashville-0606-20210527-63ajqa7lazdcffwa27mlpdpg4e-story.html|archive-date=December 21, 2021}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Reynolds|first=Marcellas|url=https://books.google.com/books?id=DUWJDwAAQBAJ&q=How+to+Slay:+Inspiration+from+the+Queens+and+Kings+of+Black+Style|title=Supreme Models Iconic Black Women Who Revolutionized Fashion|date=2019|publisher=ABRAMS|isbn=9781683356622|access-date=March 18, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230423054016/https://books.google.com/books?id=DUWJDwAAQBAJ&q=How+to+Slay:+Inspiration+from+the+Queens+and+Kings+of+Black+Style|archive-date=April 23, 2023|url-status=live}}</ref> AmaMelika anemvelaphi yase-Afrika enze igalelo elikhulu kwiincwadi, umculo, ubugcisa obubonakalayo, amajelo eendaba, ezopolitiko, inzululwazi, ishishini kunye nokupheka kwaseMelika. <ref>{{Cite journal|date=2022-09-30|title=High on the Hog: A Culinary Journey from Africa to America|url=http://dx.doi.org/10.1126/science.ade8448|url-status=live|journal=Science|volume=377|issue=6614|pages=1497|bibcode=2022Sci...377.1497.|doi=10.1126/science.ade8448|issn=0036-8075|pmid=36173834|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031116/https://www.science.org/doi/10.1126/science.ade8448|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Tipton-Martin|first=Toni|date=September 2014|title=Breaking the Jemima Code: The Legacy of African American Cookbooks|url=http://dx.doi.org/10.1353/ect.2014.0042|journal=Ecotone|volume=10|issue=1|pages=116–120|doi=10.1353/ect.2014.0042|issn=2165-2651|url-access=subscription}}</ref> Okubalulekileyo kukuba, iintlobo zomculo wamaMelika anemvelaphi yase-Afrika ezifana ne-jazz, i-rock and roll, kunye ne-hip-hop ziphakathi kwezinto zenkcubeko eziphumelele kakhulu ezithunyelwa yi-United States kwamanye amazwe. <ref>{{Cite journal|last=Morgan|first=Marcyliena|last2=Bennett|first2=Dionne|date=2011|title=Hip-Hop & the Global Imprint of a Black Cultural Form|url=https://direct.mit.edu/daed/article/140/2/176/26892/Hip-Hop-amp-the-Global-Imprint-of-a-Black-Cultural|journal=Daedalus|volume=140|issue=2|pages=176–196|doi=10.1162/DAED_a_00086|doi-access=free}}</ref>
Inkcubeko yabaMnyama baseMelika ibisoloko ichazwa, ngokuyinxenye, ngumzabalazo wokuchasa nokoyisa imithetho nezenzo zocalucalulo ngokobuhlanga,kuquka ubukhoboka, imithetho ecinezelayo enjengemithetho yocalucalulo kaJim Crow, ukwahlulwa kwabantu eluntwini, kunye nokukhatywa ngokucacileyo kwamalungelo asisiseko oluntu. Ucalucalulo ngokobuhlanga luye lwabangela ukuba abaMnyama baseMelika bangabandakanywa kwimiba emininzi yobomi baseMelika kuyo yonke imbali yeli lizwe; la mava aye ayiphembelela kakhulu inkcubeko yabaMnyama baseMelika,<ref name="Gomez2">{{Cite book|last=Gomez|first=Michael Angelo|url=https://archive.org/details/exchangingourcou0000gome/page/12|title=Exchanging Our Country Marks: The Transformation of African Identities in the Colonial and Antebellum South: The Transformation of African Identities in the Colonial and Antebellum South|publisher=University of North Carolina Press|year=1998|isbn=0-8078-6171-5|page=[https://archive.org/details/exchangingourcou0000gome/page/12 12]}}</ref> <ref>{{Cite web|date=2022-10-07|title=The Explosion of Culture and Arts During the Harlem Renaissance|url=https://www.thecollector.com/harlem-renaissance-arts-and-culture/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031622/https://www.thecollector.com/harlem-renaissance-arts-and-culture/|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-03-08|website=TheCollector|language=en}}</ref> kwaye azisa indlela ama-Afrika aseMelika akhetha ngayo ukusebenzisana noluntu olubanzi lwaseMelika. <ref>{{Cite journal|date=July 2009|title=Slavery by Another Name: The Re-Enslavement of Black Americans from the Civil War to World War II (review)|url=http://dx.doi.org/10.1353/ala.2009.0020|journal=Alabama Review|volume=62|issue=3|pages=212–213|doi=10.1353/ala.2009.0020|issn=2166-9961|url-access=subscription}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Du Bois|first=W. E. B.|url=http://dx.doi.org/10.1093/owc/9780199555833.001.0001|title=The Souls of Black Folk|date=2009|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-955583-3|editor-last=Edwards|editor-first=Brent Hayes|doi=10.1093/owc/9780199555833.001.0001|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024917/https://oxfordworldsclassics.com/display/10.1093/owc/9780199555833.001.0001/isbn-9780199555833|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref>
Ilifa lamabali, amaqhalo, ukudlala ngamagama, kunye namabali emveli avela kuMntla-ntshona nakumbindi we-Afrika liye labumba inkcubeko yama-Afrika-aseMelika ukususela kwixesha lobukhoboka .<ref>{{Cite web|title=Slave culture|url=https://www.digitalhistory.uh.edu/disp_textbook.cfm?smtid=2&psid=3043}}</ref>Ubomi benkolo nobokomoya buye baba nempembelelo kwimiba emininzi yenkcubeko yama-Afrika-aseMelika, kuquka neNtshukumo yaMalungelo oLuntu. <ref>{{Cite book|url=http://dx.doi.org/10.2307/j.ctv11smnkh|title=African American Religious History|date=2000|publisher=Duke University Press|isbn=978-0-8223-9603-1|editor-last=SERNETT|editor-first=MILTON C.|doi=10.2307/j.ctv11smnkh|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024443/https://chooser.crossref.org/?doi=10.2307%2Fj.ctv11smnkh|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref> <ref>{{Cite web|last=Morris|first=A.|date=2021|title=From Civil Rights to Black Lives Matter|url=https://www.scientificamerican.com/article/from-civil-rights-to-black-lives-matter1/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230308050929/https://www.scientificamerican.com/article/from-civil-rights-to-black-lives-matter1/|archive-date=March 8, 2023|accessdate=2023-03-08|website=Scientific American|language=en}}</ref>
Kuwo wonke unyaka, ama-Afrika aseMelika abhiyozela iiholide ezahlukeneyo. E-United States, iNyanga yeMbali yabaNtsundu ibhiyozelwa rhoqo kwinyanga yoMdumbi ukuhlonipha imbali etyebileyo kunye negalelo lama-Afrika aseMelika. I-Juneteenth, ebhiyozelwa ngoJuni 19, ikhumbula ukuphela kobukhoboka e-US. Ukongeza, ama-Afrika aseMelika amaninzi abhiyozela iKwanzaa ukusuka nge-26 kweyiMnga ukuya kwisuku lokuqala kwinyanga yoMqungu. <ref>{{Cite web|title=Exploring African American Culture|url=https://www.michigan.gov/mdhhs/-/media/Project/Websites/mdhhs/Assistance-Programs/WIC-Media/African-American-Culture.pdf?rev=2046b12f73f94199b86fe4eebe334bcc&hash=ACE009B632CB63ED29663574E6882B25}}</ref>
.Inkcubeko yabaMnyama baseMelika ayichazwa nje ngokobuhlanga okanye ngembali yomzabalazo, kodwa inengcambu ezinzulu kwizithethe ekwabelwana ngazo, kwisazisi nakuluntu. <ref>{{Cite book|last=Washington|first=Harriet A.|title=Medical apartheid: the dark history of medical experimentation on Black Americans from colonial times to the present|date=2008|publisher=Anchor books|isbn=978-0-7679-1547-2|location=New York, NY}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Rediker|first=Marcus|title=The slave ship: a human history|date=2008|publisher=Penguin Books|isbn=978-0-14-311425-3|series=A Penguin book History African-American studies|location=New York, NY}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Woodward|first=C. Vann|title=The strange career of Jim Crow|date=2002|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-514689-9|edition=Commemorative|location=Oxford; New York}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Anderson|first=James D.|title=The education of Blacks in the South, 1860 - 1935|date=1995|publisher=Univ. of North Carolina Press|isbn=978-0-8078-4221-8|edition=Nachdr.|location=Chapel Hill, NC}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Lowery|first=Wesley|url=https://www.worldcat.org/title/968310784|title=They can't kill us all: the story of the struggle for Black lives|date=2016|publisher=Back Bay Books : Little, Brown and Company|isbn=978-0-316-31249-3|edition=First Back Bay paperback|location=New York, NY|oclc=968310784|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031152/https://search.worldcat.org/title/968310784|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Baradaran|first=Mehrsa|title=The color of money: black banks and the racial wealth gap|date=2019|publisher=The Belknap Press of Harvard University Press|isbn=978-0-674-23747-6|edition=First Harvard University Press paperback|location=Cambridge London}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Alexander|first=Michelle|title=The new Jim Crow: mass incarceration in the age of colorblindness|date=2012|publisher=New Press|isbn=978-1-59558-643-8|edition=Revised paperback|location=New York}}</ref>
== Imbali. ==
[[File:Family_of_African_American_picking_cotton_in_Georgia,_circa_1880.jpg|left|thumb| Amakhoboka aseMelika aNtsundu eGeorgia, ngonyaka ka 1850]]
Ama-Afrika aseMelika ayimiphumo yokudibana kwamazwe amaninzi ahlukeneyo, <ref>{{Cite journal|last=Seigel|first=Micol|date=2011|title=Patrick Manning . The African Diaspora: A History through Culture . (Columbia Studies in International and Global History.) New York : Columbia University Press . 2009 . Pp. xxii, 394. $29.95.|url=http://dx.doi.org/10.1086/ahr.116.1.251|url-status=live|journal=The American Historical Review|volume=116|issue=1|pages=251–252|doi=10.1086/ahr.116.1.251|issn=0002-8762|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024916/https://academic.oup.com/ahr/article-abstract/116/1/251/2063219?redirectedFrom=fulltext|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> inkcubeko, izizwe kunye neenkolo ngenkulungwane ye-16 neye-17,<ref>{{Cite journal|last=Harris|first=Robert L.|last2=Huggins|first2=Nathan Irvin|date=1978|title=Black Odyssey: The Afro-American Ordeal in Slavery|url=http://dx.doi.org/10.2307/1867827|url-status=live|journal=The American Historical Review|volume=83|issue=4|pages=1095|doi=10.2307/1867827|issn=0002-8762|jstor=1867827|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024917/https://www.jstor.org/stable/1867827?origin=crossref|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> aqhekeka, <ref>{{Cite journal|last=Avila|first=E.|date=2018|title=American Cultural History: A Very Short Introduction|url=http://dx.doi.org/10.1093/actrade/9780190200589.001.0001|journal=Very Short Introductions|doi=10.1093/actrade/9780190200589.001.0001|isbn=978-0-19-020058-9|url-access=subscription}}</ref> kwaye akhiwa kwakhona ngamava adibeneyo kwaye adityaniswa abe liqela elinye kwilizwekazi [[UmNtla Melika|laseMntla Melika]] ngexesha lorhwebo lwamakhoboka olunqumla iAtlantiki kwaye ngoku abizwa ngokuba ngama-Afrika aseMelika.
Uninzi lwabantu base-Afrika baseMelika luyinzala yabantu ababengamakhoboka ababehlala ngaphakathi kwemida ye-United States yangoku. <ref>{{Cite web|last=Love|first=Ms Bathsheba|title=Murrell Library Research Guides: African-Americans & the Black Experience: African-American Identity & Culture|url=https://libguides.moval.edu/black-experience|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907032140/https://libguides.moval.edu/black-experience|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2024-09-03|website=libguides.moval.edu|language=en}}</ref> Ukongeza, abantu base-Afrika baseMelika abayinzala yobukhoboka baseMelika (ADOS) ngokuyintloko bavela kwimvelaphi yaseNtshona Afrika naselunxwemeni lwase-Afrika, kunye nobuninzi obahlukeneyo bobukhokho baseNtshona Yurophu kunye nabemi bomthonyama baseMelika. <ref>{{Cite journal|last=Salas|first=Antonio|last2=C|first2=Angel|last3=R|first3=Martin|last4=M|first4=Vincent|date=2005|title=Charting the ancestry of African Americans|journal=American Journal of Human Genetics|volume=77|issue=4|pages=676–680|doi=10.1086/491675|issn=0002-9297|pmc=1275617|pmid=16175514}}</ref>
Phantse umntu omnye kwabahlanu abamnyama eMelika ngabaphambukeli okanye abantwana babaphambukeli abamnyama. <ref>{{Cite web|last=Christine|first=T.|date=2022|title=Key findings about Black immigrants in the U.S.|url=https://www.pewresearch.org/short-reads/2022/01/27/key-findings-about-black-immigrants-in-the-u-s/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240905225227/https://www.pewresearch.org/short-reads/2022/01/27/key-findings-about-black-immigrants-in-the-u-s/|archive-date=September 5, 2024|accessdate=2024-09-03|website=Pew Research Center|language=en-US}}</ref> Nangona abanye abaphambukeli abamnyama okanye abantwana babo banokuzibona njengabantu abamnyama baseMelika, abaphambukeli abamnyama eMelika abayonxalenye yeqela labamnyama baseMelika. Uninzi lwabaphambukeli besizukulwana sokuqala abavela eAfrika bakhetha ukuzibona njengabantu abazalwa nabo. Kukho uphando lwakutshanje olubonisa ukuba abanye abaphambukeli abamnyama eMelika bayamelana nokudibana nabantu ukuze banciphise ucalucalulo ngokobuhlanga olujongene nabantu abamnyama baseMelika abazalelwe apho. <ref>{{Cite journal|last=Adida|first=Claire L.|last2=Robinson|first2=Amanda Lea|date=2023|title=Why (some) immigrants resist assimilation: US racism and the African immigrant experience|journal=Quarterly Journal of Political Science|volume=18|issue=3|pages=295–338|doi=10.1561/100.00021091|issn=1554-0626|pmc=10706603|pmid=38077161}}</ref>
kwo4kifprjcq8ge4dh424vhwpjljijq
42201
42200
2026-09-30T17:19:20Z
Abulele Jebese
14703
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1376535516|African-American culture]]"
42201
wikitext
text/x-wiki
'''Inkcubeko yamaMelika anemvelaphi yase-Afrika''',(African American culture) <ref>{{Cite web|title=Black is Beautiful: The Emergence of Black Culture and Identity in the 60s and 70s|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031022/https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-03-07|website=National Museum of African American History and Culture|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Black History and Culture|url=https://artsandculture.google.com/project/black-history-and-culture|accessdate=2023-03-07|website=Google Arts & Culture|language=en}}</ref> ekwaziwa njenge '''nkcubeko yama-Afrika aseMelika''' okanye '''inkcubeko yama-Afrika''' kwisiNgesi saseMelika, <ref>{{Cite web|title=The Montgomery Advertiser 20 Feb 2020, page D6|url=https://www.newspapers.com/image/639943983/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230308121716/https://www.newspapers.com/image/639943983/|archive-date=March 8, 2023|accessdate=2023-03-08|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Brown|first=Angela|date=October 2013|title=Cultural Perspective on African American Culture|url=https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1149766.pdf|url-status=live|journal=The International Journal of Education and Literacy Studies|volume=1|issue=2|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031021/https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1149766.pdf|archive-date=September 7, 2024|access-date=March 8, 2023|via=AIAC}}</ref> <ref>{{Cite web|title=The News and Observer 22 Jan 1997, page 12|url=https://www.newspapers.com/image/657241015/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230310144818/https://www.newspapers.com/image/657241015/|archive-date=March 10, 2023|accessdate=2023-03-10|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Journal and Courier 21 Sep 2008, page 13|url=https://www.newspapers.com/image/265480397/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031024/https://www.newspapers.com/image/265480397/|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-08-14|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Black is Beautiful: The Emergence of Black Culture and Identity in the 60s and 70s|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230307045942/https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|archive-date=March 7, 2023|accessdate=2023-08-14|website=National Museum of African American History and Culture|language=en}}</ref> ibhekisa kwiindlela abantu abamnyama baseMelika abathetha ngazo, nokuba yinxalenye okanye yahlukile kwinkcubeko yaseMelika eqhelekileyo. Ichazwa yimbali yomzabalazo odibeneyo wamalungelo oluntu nawezopolitiko, kwaye isekelwe kwimikhwa efanayo, ubuwena, kunye noluntu.
Inkcubeko yamaMelika anemvelaphi yase-Afrika ibe nefuthe elikhulu kwinkcubeko yaseMelika nakwinkcubeko yehlabathi. <ref>{{Cite news|last=Mcmanus|first=Melanie|date=2021|title=Dancing at the new National Museum of African American Music in Nashville|work=Chicago Tribune|url=https://www.chicagotribune.com/travel/ct-trav-national-museum-african-american-music-nashville-0606-20210527-63ajqa7lazdcffwa27mlpdpg4e-story.html|url-status=live|access-date=December 21, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221171904/https://www.chicagotribune.com/travel/ct-trav-national-museum-african-american-music-nashville-0606-20210527-63ajqa7lazdcffwa27mlpdpg4e-story.html|archive-date=December 21, 2021}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Reynolds|first=Marcellas|url=https://books.google.com/books?id=DUWJDwAAQBAJ&q=How+to+Slay:+Inspiration+from+the+Queens+and+Kings+of+Black+Style|title=Supreme Models Iconic Black Women Who Revolutionized Fashion|date=2019|publisher=ABRAMS|isbn=9781683356622|access-date=March 18, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230423054016/https://books.google.com/books?id=DUWJDwAAQBAJ&q=How+to+Slay:+Inspiration+from+the+Queens+and+Kings+of+Black+Style|archive-date=April 23, 2023|url-status=live}}</ref> AmaMelika anemvelaphi yase-Afrika enze igalelo elikhulu kwiincwadi, umculo, ubugcisa obubonakalayo, amajelo eendaba, ezopolitiko, inzululwazi, ishishini kunye nokupheka kwaseMelika. <ref>{{Cite journal|date=2022-09-30|title=High on the Hog: A Culinary Journey from Africa to America|url=http://dx.doi.org/10.1126/science.ade8448|url-status=live|journal=Science|volume=377|issue=6614|pages=1497|bibcode=2022Sci...377.1497.|doi=10.1126/science.ade8448|issn=0036-8075|pmid=36173834|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031116/https://www.science.org/doi/10.1126/science.ade8448|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Tipton-Martin|first=Toni|date=September 2014|title=Breaking the Jemima Code: The Legacy of African American Cookbooks|url=http://dx.doi.org/10.1353/ect.2014.0042|journal=Ecotone|volume=10|issue=1|pages=116–120|doi=10.1353/ect.2014.0042|issn=2165-2651|url-access=subscription}}</ref> Okubalulekileyo kukuba, iintlobo zomculo wamaMelika anemvelaphi yase-Afrika ezifana ne-jazz, i-rock and roll, kunye ne-hip-hop ziphakathi kwezinto zenkcubeko eziphumelele kakhulu ezithunyelwa yi-United States kwamanye amazwe. <ref>{{Cite journal|last=Morgan|first=Marcyliena|last2=Bennett|first2=Dionne|date=2011|title=Hip-Hop & the Global Imprint of a Black Cultural Form|url=https://direct.mit.edu/daed/article/140/2/176/26892/Hip-Hop-amp-the-Global-Imprint-of-a-Black-Cultural|journal=Daedalus|volume=140|issue=2|pages=176–196|doi=10.1162/DAED_a_00086|doi-access=free}}</ref>
Inkcubeko yabaMnyama baseMelika ibisoloko ichazwa, ngokuyinxenye, ngumzabalazo wokuchasa nokoyisa imithetho nezenzo zocalucalulo ngokobuhlanga,kuquka ubukhoboka, imithetho ecinezelayo enjengemithetho yocalucalulo kaJim Crow, ukwahlulwa kwabantu eluntwini, kunye nokukhatywa ngokucacileyo kwamalungelo asisiseko oluntu. Ucalucalulo ngokobuhlanga luye lwabangela ukuba abaMnyama baseMelika bangabandakanywa kwimiba emininzi yobomi baseMelika kuyo yonke imbali yeli lizwe; la mava aye ayiphembelela kakhulu inkcubeko yabaMnyama baseMelika,<ref name="Gomez2">{{Cite book|last=Gomez|first=Michael Angelo|url=https://archive.org/details/exchangingourcou0000gome/page/12|title=Exchanging Our Country Marks: The Transformation of African Identities in the Colonial and Antebellum South: The Transformation of African Identities in the Colonial and Antebellum South|publisher=University of North Carolina Press|year=1998|isbn=0-8078-6171-5|page=[https://archive.org/details/exchangingourcou0000gome/page/12 12]}}</ref> <ref>{{Cite web|date=2022-10-07|title=The Explosion of Culture and Arts During the Harlem Renaissance|url=https://www.thecollector.com/harlem-renaissance-arts-and-culture/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031622/https://www.thecollector.com/harlem-renaissance-arts-and-culture/|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-03-08|website=TheCollector|language=en}}</ref> kwaye azisa indlela ama-Afrika aseMelika akhetha ngayo ukusebenzisana noluntu olubanzi lwaseMelika. <ref>{{Cite journal|date=July 2009|title=Slavery by Another Name: The Re-Enslavement of Black Americans from the Civil War to World War II (review)|url=http://dx.doi.org/10.1353/ala.2009.0020|journal=Alabama Review|volume=62|issue=3|pages=212–213|doi=10.1353/ala.2009.0020|issn=2166-9961|url-access=subscription}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Du Bois|first=W. E. B.|url=http://dx.doi.org/10.1093/owc/9780199555833.001.0001|title=The Souls of Black Folk|date=2009|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-955583-3|editor-last=Edwards|editor-first=Brent Hayes|doi=10.1093/owc/9780199555833.001.0001|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024917/https://oxfordworldsclassics.com/display/10.1093/owc/9780199555833.001.0001/isbn-9780199555833|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref>
Ilifa lamabali, amaqhalo, ukudlala ngamagama, kunye namabali emveli avela kuMntla-ntshona nakumbindi we-Afrika liye labumba inkcubeko yama-Afrika-aseMelika ukususela kwixesha lobukhoboka .<ref>{{Cite web|title=Slave culture|url=https://www.digitalhistory.uh.edu/disp_textbook.cfm?smtid=2&psid=3043}}</ref>Ubomi benkolo nobokomoya buye baba nempembelelo kwimiba emininzi yenkcubeko yama-Afrika-aseMelika, kuquka neNtshukumo yaMalungelo oLuntu. <ref>{{Cite book|url=http://dx.doi.org/10.2307/j.ctv11smnkh|title=African American Religious History|date=2000|publisher=Duke University Press|isbn=978-0-8223-9603-1|editor-last=SERNETT|editor-first=MILTON C.|doi=10.2307/j.ctv11smnkh|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024443/https://chooser.crossref.org/?doi=10.2307%2Fj.ctv11smnkh|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref> <ref>{{Cite web|last=Morris|first=A.|date=2021|title=From Civil Rights to Black Lives Matter|url=https://www.scientificamerican.com/article/from-civil-rights-to-black-lives-matter1/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230308050929/https://www.scientificamerican.com/article/from-civil-rights-to-black-lives-matter1/|archive-date=March 8, 2023|accessdate=2023-03-08|website=Scientific American|language=en}}</ref>
Kuwo wonke unyaka, ama-Afrika aseMelika abhiyozela iiholide ezahlukeneyo. E-United States, iNyanga yeMbali yabaNtsundu ibhiyozelwa rhoqo kwinyanga yoMdumbi ukuhlonipha imbali etyebileyo kunye negalelo lama-Afrika aseMelika. I-Juneteenth, ebhiyozelwa ngoJuni 19, ikhumbula ukuphela kobukhoboka e-US. Ukongeza, ama-Afrika aseMelika amaninzi abhiyozela iKwanzaa ukusuka nge-26 kweyiMnga ukuya kwisuku lokuqala kwinyanga yoMqungu. <ref>{{Cite web|title=Exploring African American Culture|url=https://www.michigan.gov/mdhhs/-/media/Project/Websites/mdhhs/Assistance-Programs/WIC-Media/African-American-Culture.pdf?rev=2046b12f73f94199b86fe4eebe334bcc&hash=ACE009B632CB63ED29663574E6882B25}}</ref>
.Inkcubeko yabaMnyama baseMelika ayichazwa nje ngokobuhlanga okanye ngembali yomzabalazo, kodwa inengcambu ezinzulu kwizithethe ekwabelwana ngazo, kwisazisi nakuluntu. <ref>{{Cite book|last=Washington|first=Harriet A.|title=Medical apartheid: the dark history of medical experimentation on Black Americans from colonial times to the present|date=2008|publisher=Anchor books|isbn=978-0-7679-1547-2|location=New York, NY}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Rediker|first=Marcus|title=The slave ship: a human history|date=2008|publisher=Penguin Books|isbn=978-0-14-311425-3|series=A Penguin book History African-American studies|location=New York, NY}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Woodward|first=C. Vann|title=The strange career of Jim Crow|date=2002|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-514689-9|edition=Commemorative|location=Oxford; New York}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Anderson|first=James D.|title=The education of Blacks in the South, 1860 - 1935|date=1995|publisher=Univ. of North Carolina Press|isbn=978-0-8078-4221-8|edition=Nachdr.|location=Chapel Hill, NC}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Lowery|first=Wesley|url=https://www.worldcat.org/title/968310784|title=They can't kill us all: the story of the struggle for Black lives|date=2016|publisher=Back Bay Books : Little, Brown and Company|isbn=978-0-316-31249-3|edition=First Back Bay paperback|location=New York, NY|oclc=968310784|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031152/https://search.worldcat.org/title/968310784|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Baradaran|first=Mehrsa|title=The color of money: black banks and the racial wealth gap|date=2019|publisher=The Belknap Press of Harvard University Press|isbn=978-0-674-23747-6|edition=First Harvard University Press paperback|location=Cambridge London}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Alexander|first=Michelle|title=The new Jim Crow: mass incarceration in the age of colorblindness|date=2012|publisher=New Press|isbn=978-1-59558-643-8|edition=Revised paperback|location=New York}}</ref>
== Imbali. ==
[[File:Family_of_African_American_picking_cotton_in_Georgia,_circa_1880.jpg|left|thumb| Amakhoboka aseMelika aNtsundu eGeorgia, ngonyaka ka 1850]]
Ama-Afrika aseMelika ayimiphumo yokudibana kwamazwe amaninzi ahlukeneyo, <ref>{{Cite journal|last=Seigel|first=Micol|date=2011|title=Patrick Manning . The African Diaspora: A History through Culture . (Columbia Studies in International and Global History.) New York : Columbia University Press . 2009 . Pp. xxii, 394. $29.95.|url=http://dx.doi.org/10.1086/ahr.116.1.251|url-status=live|journal=The American Historical Review|volume=116|issue=1|pages=251–252|doi=10.1086/ahr.116.1.251|issn=0002-8762|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024916/https://academic.oup.com/ahr/article-abstract/116/1/251/2063219?redirectedFrom=fulltext|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> inkcubeko, izizwe kunye neenkolo ngenkulungwane ye-16 neye-17,<ref>{{Cite journal|last=Harris|first=Robert L.|last2=Huggins|first2=Nathan Irvin|date=1978|title=Black Odyssey: The Afro-American Ordeal in Slavery|url=http://dx.doi.org/10.2307/1867827|url-status=live|journal=The American Historical Review|volume=83|issue=4|pages=1095|doi=10.2307/1867827|issn=0002-8762|jstor=1867827|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024917/https://www.jstor.org/stable/1867827?origin=crossref|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> aqhekeka, <ref>{{Cite journal|last=Avila|first=E.|date=2018|title=American Cultural History: A Very Short Introduction|url=http://dx.doi.org/10.1093/actrade/9780190200589.001.0001|journal=Very Short Introductions|doi=10.1093/actrade/9780190200589.001.0001|isbn=978-0-19-020058-9|url-access=subscription}}</ref> kwaye akhiwa kwakhona ngamava adibeneyo kwaye adityaniswa abe liqela elinye kwilizwekazi [[UmNtla Melika|laseMntla Melika]] ngexesha lorhwebo lwamakhoboka olunqumla iAtlantiki kwaye ngoku abizwa ngokuba ngama-Afrika aseMelika.
Uninzi lwabantu base-Afrika baseMelika luyinzala yabantu ababengamakhoboka ababehlala ngaphakathi kwemida ye-United States yangoku. <ref>{{Cite web|last=Love|first=Ms Bathsheba|title=Murrell Library Research Guides: African-Americans & the Black Experience: African-American Identity & Culture|url=https://libguides.moval.edu/black-experience|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907032140/https://libguides.moval.edu/black-experience|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2024-09-03|website=libguides.moval.edu|language=en}}</ref> Ukongeza, abantu base-Afrika baseMelika abayinzala yobukhoboka baseMelika (ADOS) ngokuyintloko bavela kwimvelaphi yaseNtshona Afrika naselunxwemeni lwase-Afrika, kunye nobuninzi obahlukeneyo bobukhokho baseNtshona Yurophu kunye nabemi bomthonyama baseMelika. <ref>{{Cite journal|last=Salas|first=Antonio|last2=C|first2=Angel|last3=R|first3=Martin|last4=M|first4=Vincent|date=2005|title=Charting the ancestry of African Americans|journal=American Journal of Human Genetics|volume=77|issue=4|pages=676–680|doi=10.1086/491675|issn=0002-9297|pmc=1275617|pmid=16175514}}</ref>
Phantse umntu omnye kwabahlanu abamnyama eMelika ngabaphambukeli okanye abantwana babaphambukeli abamnyama. <ref>{{Cite web|last=Christine|first=T.|date=2022|title=Key findings about Black immigrants in the U.S.|url=https://www.pewresearch.org/short-reads/2022/01/27/key-findings-about-black-immigrants-in-the-u-s/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240905225227/https://www.pewresearch.org/short-reads/2022/01/27/key-findings-about-black-immigrants-in-the-u-s/|archive-date=September 5, 2024|accessdate=2024-09-03|website=Pew Research Center|language=en-US}}</ref> Nangona abanye abaphambukeli abamnyama okanye abantwana babo banokuzibona njengabantu abamnyama baseMelika, abaphambukeli abamnyama eMelika abayonxalenye yeqela labamnyama baseMelika. Uninzi lwabaphambukeli besizukulwana sokuqala abavela eAfrika bakhetha ukuzibona njengabantu abazalwa nabo. Kukho uphando lwakutshanje olubonisa ukuba abanye abaphambukeli abamnyama eMelika bayamelana nokudibana nabantu ukuze banciphise ucalucalulo ngokobuhlanga olujongene nabantu abamnyama baseMelika abazalelwe apho. <ref>{{Cite journal|last=Adida|first=Claire L.|last2=Robinson|first2=Amanda Lea|date=2023|title=Why (some) immigrants resist assimilation: US racism and the African immigrant experience|journal=Quarterly Journal of Political Science|volume=18|issue=3|pages=295–338|doi=10.1561/100.00021091|issn=1554-0626|pmc=10706603|pmid=38077161}}</ref>
Inkcubeko yama-Afrika aseMelika yavela phakathi kwenkqubo yokulwa nocalu-calulo ngokobuhlanga eMelika, eyayibonakala ngogonyamelo olukhulu, ingcinezelo kunye nokukhutshelwa ngaphandle okuqhutywa bubuzwe obuphezulu ngexesha lobukoloniyali baseYurophu. <ref>{{Cite web|title=African American Culture : Origins|url=https://research.auctr.edu/c.php?g=1386473&p=10253691#:~:text=African%20American%20culture—often%20referred,Americans%20continues%20to%20resonate%20worldwide.|archive-url=https://web.archive.org/web/20250412012507/https://research.auctr.edu/c.php?g=1386473&p=10253691|archive-date=12 April 2025}}</ref>
edm7rot2bv5x8yd5oqqxx3muqm6wyde
42202
42201
2026-09-30T17:21:32Z
Abulele Jebese
14703
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1376535516|African-American culture]]"
42202
wikitext
text/x-wiki
'''Inkcubeko yamaMelika anemvelaphi yase-Afrika''',(African American culture) <ref>{{Cite web|title=Black is Beautiful: The Emergence of Black Culture and Identity in the 60s and 70s|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031022/https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-03-07|website=National Museum of African American History and Culture|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Black History and Culture|url=https://artsandculture.google.com/project/black-history-and-culture|accessdate=2023-03-07|website=Google Arts & Culture|language=en}}</ref> ekwaziwa njenge '''nkcubeko yama-Afrika aseMelika''' okanye '''inkcubeko yama-Afrika''' kwisiNgesi saseMelika, <ref>{{Cite web|title=The Montgomery Advertiser 20 Feb 2020, page D6|url=https://www.newspapers.com/image/639943983/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230308121716/https://www.newspapers.com/image/639943983/|archive-date=March 8, 2023|accessdate=2023-03-08|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Brown|first=Angela|date=October 2013|title=Cultural Perspective on African American Culture|url=https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1149766.pdf|url-status=live|journal=The International Journal of Education and Literacy Studies|volume=1|issue=2|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031021/https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1149766.pdf|archive-date=September 7, 2024|access-date=March 8, 2023|via=AIAC}}</ref> <ref>{{Cite web|title=The News and Observer 22 Jan 1997, page 12|url=https://www.newspapers.com/image/657241015/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230310144818/https://www.newspapers.com/image/657241015/|archive-date=March 10, 2023|accessdate=2023-03-10|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Journal and Courier 21 Sep 2008, page 13|url=https://www.newspapers.com/image/265480397/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031024/https://www.newspapers.com/image/265480397/|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-08-14|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Black is Beautiful: The Emergence of Black Culture and Identity in the 60s and 70s|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230307045942/https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|archive-date=March 7, 2023|accessdate=2023-08-14|website=National Museum of African American History and Culture|language=en}}</ref> ibhekisa kwiindlela abantu abamnyama baseMelika abathetha ngazo, nokuba yinxalenye okanye yahlukile kwinkcubeko yaseMelika eqhelekileyo. Ichazwa yimbali yomzabalazo odibeneyo wamalungelo oluntu nawezopolitiko, kwaye isekelwe kwimikhwa efanayo, ubuwena, kunye noluntu.
Inkcubeko yamaMelika anemvelaphi yase-Afrika ibe nefuthe elikhulu kwinkcubeko yaseMelika nakwinkcubeko yehlabathi. <ref>{{Cite news|last=Mcmanus|first=Melanie|date=2021|title=Dancing at the new National Museum of African American Music in Nashville|work=Chicago Tribune|url=https://www.chicagotribune.com/travel/ct-trav-national-museum-african-american-music-nashville-0606-20210527-63ajqa7lazdcffwa27mlpdpg4e-story.html|url-status=live|access-date=December 21, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221171904/https://www.chicagotribune.com/travel/ct-trav-national-museum-african-american-music-nashville-0606-20210527-63ajqa7lazdcffwa27mlpdpg4e-story.html|archive-date=December 21, 2021}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Reynolds|first=Marcellas|url=https://books.google.com/books?id=DUWJDwAAQBAJ&q=How+to+Slay:+Inspiration+from+the+Queens+and+Kings+of+Black+Style|title=Supreme Models Iconic Black Women Who Revolutionized Fashion|date=2019|publisher=ABRAMS|isbn=9781683356622|access-date=March 18, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230423054016/https://books.google.com/books?id=DUWJDwAAQBAJ&q=How+to+Slay:+Inspiration+from+the+Queens+and+Kings+of+Black+Style|archive-date=April 23, 2023|url-status=live}}</ref> AmaMelika anemvelaphi yase-Afrika enze igalelo elikhulu kwiincwadi, umculo, ubugcisa obubonakalayo, amajelo eendaba, ezopolitiko, inzululwazi, ishishini kunye nokupheka kwaseMelika. <ref>{{Cite journal|date=2022-09-30|title=High on the Hog: A Culinary Journey from Africa to America|url=http://dx.doi.org/10.1126/science.ade8448|url-status=live|journal=Science|volume=377|issue=6614|pages=1497|bibcode=2022Sci...377.1497.|doi=10.1126/science.ade8448|issn=0036-8075|pmid=36173834|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031116/https://www.science.org/doi/10.1126/science.ade8448|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Tipton-Martin|first=Toni|date=September 2014|title=Breaking the Jemima Code: The Legacy of African American Cookbooks|url=http://dx.doi.org/10.1353/ect.2014.0042|journal=Ecotone|volume=10|issue=1|pages=116–120|doi=10.1353/ect.2014.0042|issn=2165-2651|url-access=subscription}}</ref> Okubalulekileyo kukuba, iintlobo zomculo wamaMelika anemvelaphi yase-Afrika ezifana ne-jazz, i-rock and roll, kunye ne-hip-hop ziphakathi kwezinto zenkcubeko eziphumelele kakhulu ezithunyelwa yi-United States kwamanye amazwe. <ref>{{Cite journal|last=Morgan|first=Marcyliena|last2=Bennett|first2=Dionne|date=2011|title=Hip-Hop & the Global Imprint of a Black Cultural Form|url=https://direct.mit.edu/daed/article/140/2/176/26892/Hip-Hop-amp-the-Global-Imprint-of-a-Black-Cultural|journal=Daedalus|volume=140|issue=2|pages=176–196|doi=10.1162/DAED_a_00086|doi-access=free}}</ref>
Inkcubeko yabaMnyama baseMelika ibisoloko ichazwa, ngokuyinxenye, ngumzabalazo wokuchasa nokoyisa imithetho nezenzo zocalucalulo ngokobuhlanga,kuquka ubukhoboka, imithetho ecinezelayo enjengemithetho yocalucalulo kaJim Crow, ukwahlulwa kwabantu eluntwini, kunye nokukhatywa ngokucacileyo kwamalungelo asisiseko oluntu. Ucalucalulo ngokobuhlanga luye lwabangela ukuba abaMnyama baseMelika bangabandakanywa kwimiba emininzi yobomi baseMelika kuyo yonke imbali yeli lizwe; la mava aye ayiphembelela kakhulu inkcubeko yabaMnyama baseMelika,<ref name="Gomez2">{{Cite book|last=Gomez|first=Michael Angelo|url=https://archive.org/details/exchangingourcou0000gome/page/12|title=Exchanging Our Country Marks: The Transformation of African Identities in the Colonial and Antebellum South: The Transformation of African Identities in the Colonial and Antebellum South|publisher=University of North Carolina Press|year=1998|isbn=0-8078-6171-5|page=[https://archive.org/details/exchangingourcou0000gome/page/12 12]}}</ref> <ref>{{Cite web|date=2022-10-07|title=The Explosion of Culture and Arts During the Harlem Renaissance|url=https://www.thecollector.com/harlem-renaissance-arts-and-culture/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031622/https://www.thecollector.com/harlem-renaissance-arts-and-culture/|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-03-08|website=TheCollector|language=en}}</ref> kwaye azisa indlela ama-Afrika aseMelika akhetha ngayo ukusebenzisana noluntu olubanzi lwaseMelika. <ref>{{Cite journal|date=July 2009|title=Slavery by Another Name: The Re-Enslavement of Black Americans from the Civil War to World War II (review)|url=http://dx.doi.org/10.1353/ala.2009.0020|journal=Alabama Review|volume=62|issue=3|pages=212–213|doi=10.1353/ala.2009.0020|issn=2166-9961|url-access=subscription}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Du Bois|first=W. E. B.|url=http://dx.doi.org/10.1093/owc/9780199555833.001.0001|title=The Souls of Black Folk|date=2009|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-955583-3|editor-last=Edwards|editor-first=Brent Hayes|doi=10.1093/owc/9780199555833.001.0001|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024917/https://oxfordworldsclassics.com/display/10.1093/owc/9780199555833.001.0001/isbn-9780199555833|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref>
Ilifa lamabali, amaqhalo, ukudlala ngamagama, kunye namabali emveli avela kuMntla-ntshona nakumbindi we-Afrika liye labumba inkcubeko yama-Afrika-aseMelika ukususela kwixesha lobukhoboka .<ref>{{Cite web|title=Slave culture|url=https://www.digitalhistory.uh.edu/disp_textbook.cfm?smtid=2&psid=3043}}</ref>Ubomi benkolo nobokomoya buye baba nempembelelo kwimiba emininzi yenkcubeko yama-Afrika-aseMelika, kuquka neNtshukumo yaMalungelo oLuntu. <ref>{{Cite book|url=http://dx.doi.org/10.2307/j.ctv11smnkh|title=African American Religious History|date=2000|publisher=Duke University Press|isbn=978-0-8223-9603-1|editor-last=SERNETT|editor-first=MILTON C.|doi=10.2307/j.ctv11smnkh|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024443/https://chooser.crossref.org/?doi=10.2307%2Fj.ctv11smnkh|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref> <ref>{{Cite web|last=Morris|first=A.|date=2021|title=From Civil Rights to Black Lives Matter|url=https://www.scientificamerican.com/article/from-civil-rights-to-black-lives-matter1/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230308050929/https://www.scientificamerican.com/article/from-civil-rights-to-black-lives-matter1/|archive-date=March 8, 2023|accessdate=2023-03-08|website=Scientific American|language=en}}</ref>
Kuwo wonke unyaka, ama-Afrika aseMelika abhiyozela iiholide ezahlukeneyo. E-United States, iNyanga yeMbali yabaNtsundu ibhiyozelwa rhoqo kwinyanga yoMdumbi ukuhlonipha imbali etyebileyo kunye negalelo lama-Afrika aseMelika. I-Juneteenth, ebhiyozelwa ngoJuni 19, ikhumbula ukuphela kobukhoboka e-US. Ukongeza, ama-Afrika aseMelika amaninzi abhiyozela iKwanzaa ukusuka nge-26 kweyiMnga ukuya kwisuku lokuqala kwinyanga yoMqungu. <ref>{{Cite web|title=Exploring African American Culture|url=https://www.michigan.gov/mdhhs/-/media/Project/Websites/mdhhs/Assistance-Programs/WIC-Media/African-American-Culture.pdf?rev=2046b12f73f94199b86fe4eebe334bcc&hash=ACE009B632CB63ED29663574E6882B25}}</ref>
.Inkcubeko yabaMnyama baseMelika ayichazwa nje ngokobuhlanga okanye ngembali yomzabalazo, kodwa inengcambu ezinzulu kwizithethe ekwabelwana ngazo, kwisazisi nakuluntu. <ref>{{Cite book|last=Washington|first=Harriet A.|title=Medical apartheid: the dark history of medical experimentation on Black Americans from colonial times to the present|date=2008|publisher=Anchor books|isbn=978-0-7679-1547-2|location=New York, NY}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Rediker|first=Marcus|title=The slave ship: a human history|date=2008|publisher=Penguin Books|isbn=978-0-14-311425-3|series=A Penguin book History African-American studies|location=New York, NY}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Woodward|first=C. Vann|title=The strange career of Jim Crow|date=2002|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-514689-9|edition=Commemorative|location=Oxford; New York}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Anderson|first=James D.|title=The education of Blacks in the South, 1860 - 1935|date=1995|publisher=Univ. of North Carolina Press|isbn=978-0-8078-4221-8|edition=Nachdr.|location=Chapel Hill, NC}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Lowery|first=Wesley|url=https://www.worldcat.org/title/968310784|title=They can't kill us all: the story of the struggle for Black lives|date=2016|publisher=Back Bay Books : Little, Brown and Company|isbn=978-0-316-31249-3|edition=First Back Bay paperback|location=New York, NY|oclc=968310784|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031152/https://search.worldcat.org/title/968310784|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Baradaran|first=Mehrsa|title=The color of money: black banks and the racial wealth gap|date=2019|publisher=The Belknap Press of Harvard University Press|isbn=978-0-674-23747-6|edition=First Harvard University Press paperback|location=Cambridge London}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Alexander|first=Michelle|title=The new Jim Crow: mass incarceration in the age of colorblindness|date=2012|publisher=New Press|isbn=978-1-59558-643-8|edition=Revised paperback|location=New York}}</ref>
== Imbali. ==
[[File:Family_of_African_American_picking_cotton_in_Georgia,_circa_1880.jpg|left|thumb| Amakhoboka aseMelika aNtsundu eGeorgia, ngonyaka ka 1850]]
Ama-Afrika aseMelika ayimiphumo yokudibana kwamazwe amaninzi ahlukeneyo, <ref>{{Cite journal|last=Seigel|first=Micol|date=2011|title=Patrick Manning . The African Diaspora: A History through Culture . (Columbia Studies in International and Global History.) New York : Columbia University Press . 2009 . Pp. xxii, 394. $29.95.|url=http://dx.doi.org/10.1086/ahr.116.1.251|url-status=live|journal=The American Historical Review|volume=116|issue=1|pages=251–252|doi=10.1086/ahr.116.1.251|issn=0002-8762|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024916/https://academic.oup.com/ahr/article-abstract/116/1/251/2063219?redirectedFrom=fulltext|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> inkcubeko, izizwe kunye neenkolo ngenkulungwane ye-16 neye-17,<ref>{{Cite journal|last=Harris|first=Robert L.|last2=Huggins|first2=Nathan Irvin|date=1978|title=Black Odyssey: The Afro-American Ordeal in Slavery|url=http://dx.doi.org/10.2307/1867827|url-status=live|journal=The American Historical Review|volume=83|issue=4|pages=1095|doi=10.2307/1867827|issn=0002-8762|jstor=1867827|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024917/https://www.jstor.org/stable/1867827?origin=crossref|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> aqhekeka, <ref>{{Cite journal|last=Avila|first=E.|date=2018|title=American Cultural History: A Very Short Introduction|url=http://dx.doi.org/10.1093/actrade/9780190200589.001.0001|journal=Very Short Introductions|doi=10.1093/actrade/9780190200589.001.0001|isbn=978-0-19-020058-9|url-access=subscription}}</ref> kwaye akhiwa kwakhona ngamava adibeneyo kwaye adityaniswa abe liqela elinye kwilizwekazi [[UmNtla Melika|laseMntla Melika]] ngexesha lorhwebo lwamakhoboka olunqumla iAtlantiki kwaye ngoku abizwa ngokuba ngama-Afrika aseMelika.
Uninzi lwabantu base-Afrika baseMelika luyinzala yabantu ababengamakhoboka ababehlala ngaphakathi kwemida ye-United States yangoku. <ref>{{Cite web|last=Love|first=Ms Bathsheba|title=Murrell Library Research Guides: African-Americans & the Black Experience: African-American Identity & Culture|url=https://libguides.moval.edu/black-experience|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907032140/https://libguides.moval.edu/black-experience|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2024-09-03|website=libguides.moval.edu|language=en}}</ref> Ukongeza, abantu base-Afrika baseMelika abayinzala yobukhoboka baseMelika (ADOS) ngokuyintloko bavela kwimvelaphi yaseNtshona Afrika naselunxwemeni lwase-Afrika, kunye nobuninzi obahlukeneyo bobukhokho baseNtshona Yurophu kunye nabemi bomthonyama baseMelika. <ref>{{Cite journal|last=Salas|first=Antonio|last2=C|first2=Angel|last3=R|first3=Martin|last4=M|first4=Vincent|date=2005|title=Charting the ancestry of African Americans|journal=American Journal of Human Genetics|volume=77|issue=4|pages=676–680|doi=10.1086/491675|issn=0002-9297|pmc=1275617|pmid=16175514}}</ref>
Phantse umntu omnye kwabahlanu abamnyama eMelika ngabaphambukeli okanye abantwana babaphambukeli abamnyama. <ref>{{Cite web|last=Christine|first=T.|date=2022|title=Key findings about Black immigrants in the U.S.|url=https://www.pewresearch.org/short-reads/2022/01/27/key-findings-about-black-immigrants-in-the-u-s/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240905225227/https://www.pewresearch.org/short-reads/2022/01/27/key-findings-about-black-immigrants-in-the-u-s/|archive-date=September 5, 2024|accessdate=2024-09-03|website=Pew Research Center|language=en-US}}</ref> Nangona abanye abaphambukeli abamnyama okanye abantwana babo banokuzibona njengabantu abamnyama baseMelika, abaphambukeli abamnyama eMelika abayonxalenye yeqela labamnyama baseMelika. Uninzi lwabaphambukeli besizukulwana sokuqala abavela eAfrika bakhetha ukuzibona njengabantu abazalwa nabo. Kukho uphando lwakutshanje olubonisa ukuba abanye abaphambukeli abamnyama eMelika bayamelana nokudibana nabantu ukuze banciphise ucalucalulo ngokobuhlanga olujongene nabantu abamnyama baseMelika abazalelwe apho. <ref>{{Cite journal|last=Adida|first=Claire L.|last2=Robinson|first2=Amanda Lea|date=2023|title=Why (some) immigrants resist assimilation: US racism and the African immigrant experience|journal=Quarterly Journal of Political Science|volume=18|issue=3|pages=295–338|doi=10.1561/100.00021091|issn=1554-0626|pmc=10706603|pmid=38077161}}</ref>
Inkcubeko yama-Afrika aseMelika yavela phakathi kwenkqubo yokulwa nocalu-calulo ngokobuhlanga eMelika, eyayibonakala ngogonyamelo olukhulu, ingcinezelo kunye nokukhutshelwa ngaphandle okuqhutywa bubuzwe obuphezulu ngexesha lobukoloniyali baseYurophu. <ref>{{Cite web|title=African American Culture : Origins|url=https://research.auctr.edu/c.php?g=1386473&p=10253691#:~:text=African%20American%20culture—often%20referred,Americans%20continues%20to%20resonate%20worldwide.|archive-url=https://web.archive.org/web/20250412012507/https://research.auctr.edu/c.php?g=1386473&p=10253691|archive-date=12 April 2025}}</ref>
=== Imbali ekwabelwana ngayo kwilizwekazi laseMelika ===
j1s8d718ud3wnkut2cv1ktibnavwxmd
42203
42202
2026-09-30T17:28:44Z
Abulele Jebese
14703
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1376535516|African-American culture]]"
42203
wikitext
text/x-wiki
'''Inkcubeko yamaMelika anemvelaphi yase-Afrika''',(African American culture) <ref>{{Cite web|title=Black is Beautiful: The Emergence of Black Culture and Identity in the 60s and 70s|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031022/https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-03-07|website=National Museum of African American History and Culture|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Black History and Culture|url=https://artsandculture.google.com/project/black-history-and-culture|accessdate=2023-03-07|website=Google Arts & Culture|language=en}}</ref> ekwaziwa njenge '''nkcubeko yama-Afrika aseMelika''' okanye '''inkcubeko yama-Afrika''' kwisiNgesi saseMelika, <ref>{{Cite web|title=The Montgomery Advertiser 20 Feb 2020, page D6|url=https://www.newspapers.com/image/639943983/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230308121716/https://www.newspapers.com/image/639943983/|archive-date=March 8, 2023|accessdate=2023-03-08|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Brown|first=Angela|date=October 2013|title=Cultural Perspective on African American Culture|url=https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1149766.pdf|url-status=live|journal=The International Journal of Education and Literacy Studies|volume=1|issue=2|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031021/https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1149766.pdf|archive-date=September 7, 2024|access-date=March 8, 2023|via=AIAC}}</ref> <ref>{{Cite web|title=The News and Observer 22 Jan 1997, page 12|url=https://www.newspapers.com/image/657241015/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230310144818/https://www.newspapers.com/image/657241015/|archive-date=March 10, 2023|accessdate=2023-03-10|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Journal and Courier 21 Sep 2008, page 13|url=https://www.newspapers.com/image/265480397/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031024/https://www.newspapers.com/image/265480397/|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-08-14|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Black is Beautiful: The Emergence of Black Culture and Identity in the 60s and 70s|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230307045942/https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|archive-date=March 7, 2023|accessdate=2023-08-14|website=National Museum of African American History and Culture|language=en}}</ref> ibhekisa kwiindlela abantu abamnyama baseMelika abathetha ngazo, nokuba yinxalenye okanye yahlukile kwinkcubeko yaseMelika eqhelekileyo. Ichazwa yimbali yomzabalazo odibeneyo wamalungelo oluntu nawezopolitiko, kwaye isekelwe kwimikhwa efanayo, ubuwena, kunye noluntu.
Inkcubeko yamaMelika anemvelaphi yase-Afrika ibe nefuthe elikhulu kwinkcubeko yaseMelika nakwinkcubeko yehlabathi. <ref>{{Cite news|last=Mcmanus|first=Melanie|date=2021|title=Dancing at the new National Museum of African American Music in Nashville|work=Chicago Tribune|url=https://www.chicagotribune.com/travel/ct-trav-national-museum-african-american-music-nashville-0606-20210527-63ajqa7lazdcffwa27mlpdpg4e-story.html|url-status=live|access-date=December 21, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221171904/https://www.chicagotribune.com/travel/ct-trav-national-museum-african-american-music-nashville-0606-20210527-63ajqa7lazdcffwa27mlpdpg4e-story.html|archive-date=December 21, 2021}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Reynolds|first=Marcellas|url=https://books.google.com/books?id=DUWJDwAAQBAJ&q=How+to+Slay:+Inspiration+from+the+Queens+and+Kings+of+Black+Style|title=Supreme Models Iconic Black Women Who Revolutionized Fashion|date=2019|publisher=ABRAMS|isbn=9781683356622|access-date=March 18, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230423054016/https://books.google.com/books?id=DUWJDwAAQBAJ&q=How+to+Slay:+Inspiration+from+the+Queens+and+Kings+of+Black+Style|archive-date=April 23, 2023|url-status=live}}</ref> AmaMelika anemvelaphi yase-Afrika enze igalelo elikhulu kwiincwadi, umculo, ubugcisa obubonakalayo, amajelo eendaba, ezopolitiko, inzululwazi, ishishini kunye nokupheka kwaseMelika. <ref>{{Cite journal|date=2022-09-30|title=High on the Hog: A Culinary Journey from Africa to America|url=http://dx.doi.org/10.1126/science.ade8448|url-status=live|journal=Science|volume=377|issue=6614|pages=1497|bibcode=2022Sci...377.1497.|doi=10.1126/science.ade8448|issn=0036-8075|pmid=36173834|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031116/https://www.science.org/doi/10.1126/science.ade8448|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Tipton-Martin|first=Toni|date=September 2014|title=Breaking the Jemima Code: The Legacy of African American Cookbooks|url=http://dx.doi.org/10.1353/ect.2014.0042|journal=Ecotone|volume=10|issue=1|pages=116–120|doi=10.1353/ect.2014.0042|issn=2165-2651|url-access=subscription}}</ref> Okubalulekileyo kukuba, iintlobo zomculo wamaMelika anemvelaphi yase-Afrika ezifana ne-jazz, i-rock and roll, kunye ne-hip-hop ziphakathi kwezinto zenkcubeko eziphumelele kakhulu ezithunyelwa yi-United States kwamanye amazwe. <ref>{{Cite journal|last=Morgan|first=Marcyliena|last2=Bennett|first2=Dionne|date=2011|title=Hip-Hop & the Global Imprint of a Black Cultural Form|url=https://direct.mit.edu/daed/article/140/2/176/26892/Hip-Hop-amp-the-Global-Imprint-of-a-Black-Cultural|journal=Daedalus|volume=140|issue=2|pages=176–196|doi=10.1162/DAED_a_00086|doi-access=free}}</ref>
Inkcubeko yabaMnyama baseMelika ibisoloko ichazwa, ngokuyinxenye, ngumzabalazo wokuchasa nokoyisa imithetho nezenzo zocalucalulo ngokobuhlanga,kuquka ubukhoboka, imithetho ecinezelayo enjengemithetho yocalucalulo kaJim Crow, ukwahlulwa kwabantu eluntwini, kunye nokukhatywa ngokucacileyo kwamalungelo asisiseko oluntu. Ucalucalulo ngokobuhlanga luye lwabangela ukuba abaMnyama baseMelika bangabandakanywa kwimiba emininzi yobomi baseMelika kuyo yonke imbali yeli lizwe; la mava aye ayiphembelela kakhulu inkcubeko yabaMnyama baseMelika,<ref name="Gomez2">{{Cite book|last=Gomez|first=Michael Angelo|url=https://archive.org/details/exchangingourcou0000gome/page/12|title=Exchanging Our Country Marks: The Transformation of African Identities in the Colonial and Antebellum South: The Transformation of African Identities in the Colonial and Antebellum South|publisher=University of North Carolina Press|year=1998|isbn=0-8078-6171-5|page=[https://archive.org/details/exchangingourcou0000gome/page/12 12]}}</ref> <ref>{{Cite web|date=2022-10-07|title=The Explosion of Culture and Arts During the Harlem Renaissance|url=https://www.thecollector.com/harlem-renaissance-arts-and-culture/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031622/https://www.thecollector.com/harlem-renaissance-arts-and-culture/|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-03-08|website=TheCollector|language=en}}</ref> kwaye azisa indlela ama-Afrika aseMelika akhetha ngayo ukusebenzisana noluntu olubanzi lwaseMelika. <ref>{{Cite journal|date=July 2009|title=Slavery by Another Name: The Re-Enslavement of Black Americans from the Civil War to World War II (review)|url=http://dx.doi.org/10.1353/ala.2009.0020|journal=Alabama Review|volume=62|issue=3|pages=212–213|doi=10.1353/ala.2009.0020|issn=2166-9961|url-access=subscription}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Du Bois|first=W. E. B.|url=http://dx.doi.org/10.1093/owc/9780199555833.001.0001|title=The Souls of Black Folk|date=2009|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-955583-3|editor-last=Edwards|editor-first=Brent Hayes|doi=10.1093/owc/9780199555833.001.0001|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024917/https://oxfordworldsclassics.com/display/10.1093/owc/9780199555833.001.0001/isbn-9780199555833|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref>
Ilifa lamabali, amaqhalo, ukudlala ngamagama, kunye namabali emveli avela kuMntla-ntshona nakumbindi we-Afrika liye labumba inkcubeko yama-Afrika-aseMelika ukususela kwixesha lobukhoboka .<ref>{{Cite web|title=Slave culture|url=https://www.digitalhistory.uh.edu/disp_textbook.cfm?smtid=2&psid=3043}}</ref>Ubomi benkolo nobokomoya buye baba nempembelelo kwimiba emininzi yenkcubeko yama-Afrika-aseMelika, kuquka neNtshukumo yaMalungelo oLuntu. <ref>{{Cite book|url=http://dx.doi.org/10.2307/j.ctv11smnkh|title=African American Religious History|date=2000|publisher=Duke University Press|isbn=978-0-8223-9603-1|editor-last=SERNETT|editor-first=MILTON C.|doi=10.2307/j.ctv11smnkh|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024443/https://chooser.crossref.org/?doi=10.2307%2Fj.ctv11smnkh|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref> <ref>{{Cite web|last=Morris|first=A.|date=2021|title=From Civil Rights to Black Lives Matter|url=https://www.scientificamerican.com/article/from-civil-rights-to-black-lives-matter1/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230308050929/https://www.scientificamerican.com/article/from-civil-rights-to-black-lives-matter1/|archive-date=March 8, 2023|accessdate=2023-03-08|website=Scientific American|language=en}}</ref>
Kuwo wonke unyaka, ama-Afrika aseMelika abhiyozela iiholide ezahlukeneyo. E-United States, iNyanga yeMbali yabaNtsundu ibhiyozelwa rhoqo kwinyanga yoMdumbi ukuhlonipha imbali etyebileyo kunye negalelo lama-Afrika aseMelika. I-Juneteenth, ebhiyozelwa ngoJuni 19, ikhumbula ukuphela kobukhoboka e-US. Ukongeza, ama-Afrika aseMelika amaninzi abhiyozela iKwanzaa ukusuka nge-26 kweyiMnga ukuya kwisuku lokuqala kwinyanga yoMqungu. <ref>{{Cite web|title=Exploring African American Culture|url=https://www.michigan.gov/mdhhs/-/media/Project/Websites/mdhhs/Assistance-Programs/WIC-Media/African-American-Culture.pdf?rev=2046b12f73f94199b86fe4eebe334bcc&hash=ACE009B632CB63ED29663574E6882B25}}</ref>
.Inkcubeko yabaMnyama baseMelika ayichazwa nje ngokobuhlanga okanye ngembali yomzabalazo, kodwa inengcambu ezinzulu kwizithethe ekwabelwana ngazo, kwisazisi nakuluntu. <ref>{{Cite book|last=Washington|first=Harriet A.|title=Medical apartheid: the dark history of medical experimentation on Black Americans from colonial times to the present|date=2008|publisher=Anchor books|isbn=978-0-7679-1547-2|location=New York, NY}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Rediker|first=Marcus|title=The slave ship: a human history|date=2008|publisher=Penguin Books|isbn=978-0-14-311425-3|series=A Penguin book History African-American studies|location=New York, NY}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Woodward|first=C. Vann|title=The strange career of Jim Crow|date=2002|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-514689-9|edition=Commemorative|location=Oxford; New York}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Anderson|first=James D.|title=The education of Blacks in the South, 1860 - 1935|date=1995|publisher=Univ. of North Carolina Press|isbn=978-0-8078-4221-8|edition=Nachdr.|location=Chapel Hill, NC}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Lowery|first=Wesley|url=https://www.worldcat.org/title/968310784|title=They can't kill us all: the story of the struggle for Black lives|date=2016|publisher=Back Bay Books : Little, Brown and Company|isbn=978-0-316-31249-3|edition=First Back Bay paperback|location=New York, NY|oclc=968310784|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031152/https://search.worldcat.org/title/968310784|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Baradaran|first=Mehrsa|title=The color of money: black banks and the racial wealth gap|date=2019|publisher=The Belknap Press of Harvard University Press|isbn=978-0-674-23747-6|edition=First Harvard University Press paperback|location=Cambridge London}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Alexander|first=Michelle|title=The new Jim Crow: mass incarceration in the age of colorblindness|date=2012|publisher=New Press|isbn=978-1-59558-643-8|edition=Revised paperback|location=New York}}</ref>
== Imbali. ==
[[File:Family_of_African_American_picking_cotton_in_Georgia,_circa_1880.jpg|left|thumb| Amakhoboka aseMelika aNtsundu eGeorgia, ngonyaka ka 1850]]
Ama-Afrika aseMelika ayimiphumo yokudibana kwamazwe amaninzi ahlukeneyo, <ref>{{Cite journal|last=Seigel|first=Micol|date=2011|title=Patrick Manning . The African Diaspora: A History through Culture . (Columbia Studies in International and Global History.) New York : Columbia University Press . 2009 . Pp. xxii, 394. $29.95.|url=http://dx.doi.org/10.1086/ahr.116.1.251|url-status=live|journal=The American Historical Review|volume=116|issue=1|pages=251–252|doi=10.1086/ahr.116.1.251|issn=0002-8762|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024916/https://academic.oup.com/ahr/article-abstract/116/1/251/2063219?redirectedFrom=fulltext|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> inkcubeko, izizwe kunye neenkolo ngenkulungwane ye-16 neye-17,<ref>{{Cite journal|last=Harris|first=Robert L.|last2=Huggins|first2=Nathan Irvin|date=1978|title=Black Odyssey: The Afro-American Ordeal in Slavery|url=http://dx.doi.org/10.2307/1867827|url-status=live|journal=The American Historical Review|volume=83|issue=4|pages=1095|doi=10.2307/1867827|issn=0002-8762|jstor=1867827|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024917/https://www.jstor.org/stable/1867827?origin=crossref|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> aqhekeka, <ref>{{Cite journal|last=Avila|first=E.|date=2018|title=American Cultural History: A Very Short Introduction|url=http://dx.doi.org/10.1093/actrade/9780190200589.001.0001|journal=Very Short Introductions|doi=10.1093/actrade/9780190200589.001.0001|isbn=978-0-19-020058-9|url-access=subscription}}</ref> kwaye akhiwa kwakhona ngamava adibeneyo kwaye adityaniswa abe liqela elinye kwilizwekazi [[UmNtla Melika|laseMntla Melika]] ngexesha lorhwebo lwamakhoboka olunqumla iAtlantiki kwaye ngoku abizwa ngokuba ngama-Afrika aseMelika.
Uninzi lwabantu base-Afrika baseMelika luyinzala yabantu ababengamakhoboka ababehlala ngaphakathi kwemida ye-United States yangoku. <ref>{{Cite web|last=Love|first=Ms Bathsheba|title=Murrell Library Research Guides: African-Americans & the Black Experience: African-American Identity & Culture|url=https://libguides.moval.edu/black-experience|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907032140/https://libguides.moval.edu/black-experience|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2024-09-03|website=libguides.moval.edu|language=en}}</ref> Ukongeza, abantu base-Afrika baseMelika abayinzala yobukhoboka baseMelika (ADOS) ngokuyintloko bavela kwimvelaphi yaseNtshona Afrika naselunxwemeni lwase-Afrika, kunye nobuninzi obahlukeneyo bobukhokho baseNtshona Yurophu kunye nabemi bomthonyama baseMelika. <ref>{{Cite journal|last=Salas|first=Antonio|last2=C|first2=Angel|last3=R|first3=Martin|last4=M|first4=Vincent|date=2005|title=Charting the ancestry of African Americans|journal=American Journal of Human Genetics|volume=77|issue=4|pages=676–680|doi=10.1086/491675|issn=0002-9297|pmc=1275617|pmid=16175514}}</ref>
Phantse umntu omnye kwabahlanu abamnyama eMelika ngabaphambukeli okanye abantwana babaphambukeli abamnyama. <ref>{{Cite web|last=Christine|first=T.|date=2022|title=Key findings about Black immigrants in the U.S.|url=https://www.pewresearch.org/short-reads/2022/01/27/key-findings-about-black-immigrants-in-the-u-s/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240905225227/https://www.pewresearch.org/short-reads/2022/01/27/key-findings-about-black-immigrants-in-the-u-s/|archive-date=September 5, 2024|accessdate=2024-09-03|website=Pew Research Center|language=en-US}}</ref> Nangona abanye abaphambukeli abamnyama okanye abantwana babo banokuzibona njengabantu abamnyama baseMelika, abaphambukeli abamnyama eMelika abayonxalenye yeqela labamnyama baseMelika. Uninzi lwabaphambukeli besizukulwana sokuqala abavela eAfrika bakhetha ukuzibona njengabantu abazalwa nabo. Kukho uphando lwakutshanje olubonisa ukuba abanye abaphambukeli abamnyama eMelika bayamelana nokudibana nabantu ukuze banciphise ucalucalulo ngokobuhlanga olujongene nabantu abamnyama baseMelika abazalelwe apho. <ref>{{Cite journal|last=Adida|first=Claire L.|last2=Robinson|first2=Amanda Lea|date=2023|title=Why (some) immigrants resist assimilation: US racism and the African immigrant experience|journal=Quarterly Journal of Political Science|volume=18|issue=3|pages=295–338|doi=10.1561/100.00021091|issn=1554-0626|pmc=10706603|pmid=38077161}}</ref>
Inkcubeko yama-Afrika aseMelika yavela phakathi kwenkqubo yokulwa nocalu-calulo ngokobuhlanga eMelika, eyayibonakala ngogonyamelo olukhulu, ingcinezelo kunye nokukhutshelwa ngaphandle okuqhutywa bubuzwe obuphezulu ngexesha lobukoloniyali baseYurophu. <ref>{{Cite web|title=African American Culture : Origins|url=https://research.auctr.edu/c.php?g=1386473&p=10253691#:~:text=African%20American%20culture—often%20referred,Americans%20continues%20to%20resonate%20worldwide.|archive-url=https://web.archive.org/web/20250412012507/https://research.auctr.edu/c.php?g=1386473&p=10253691|archive-date=12 April 2025}}</ref>
=== Imbali ekwabelwana ngayo kwilizwekazi laseMelika ===
Ukususela kwimihla yokuqala yobukhoboka baseMelika kwinkulungwane ye-17, abanini bamakhoboka babefuna ukulawula abantu babo ababenyanzelwa ukuba ngamakhoboka ngokuzama ukubahlutha inkcubeko yabo yaseAfrika.Kwilizwe elitsha (iNew World) ngokubanzi, kwaye ngokukodwa eUnited States, ukwahlulwa ngokwasemzimbeni nokubekelwa ecaleni eluntwini kwabantu base-Afrika ababengamakhoboka, kunye nokwahlulwa nokubekelwa ecaleni kwabantwana babo ababephila ngokukhululeka kamva. Kwanceda ekugcinweni kwezinto ezibalulekileyo zenkcubeko yemveli phakathi kwabantu base-Afrika. Abanini-bakhoboka bazama ngabom ukucinezela nayiphi na imibutho yezopolitiko okanye yenkcubeko ezimeleyo ukuze bajongane nemvukelo eninzi yamakhoboka okanye izenzo zokuchasa ezazisenzeka eUnited States, eBrazil, eHaiti, naseDutch Guiana. <ref>Price, R. (1996). ''Maroon Societies: Rebel Slave Communities in the Americas''. Anchor Books. pp. 1–33.</ref>
[[Uluhlu:Pages with unreviewed translations]]
6gqju0sh3mnceem7pi7hgv443j6n5on
42204
42203
2026-09-30T17:30:30Z
Abulele Jebese
14703
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1376535516|African-American culture]]"
42204
wikitext
text/x-wiki
'''Inkcubeko yamaMelika anemvelaphi yase-Afrika''',(African American culture) <ref>{{Cite web|title=Black is Beautiful: The Emergence of Black Culture and Identity in the 60s and 70s|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031022/https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-03-07|website=National Museum of African American History and Culture|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Black History and Culture|url=https://artsandculture.google.com/project/black-history-and-culture|accessdate=2023-03-07|website=Google Arts & Culture|language=en}}</ref> ekwaziwa njenge '''nkcubeko yama-Afrika aseMelika''' okanye '''inkcubeko yama-Afrika''' kwisiNgesi saseMelika, <ref>{{Cite web|title=The Montgomery Advertiser 20 Feb 2020, page D6|url=https://www.newspapers.com/image/639943983/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230308121716/https://www.newspapers.com/image/639943983/|archive-date=March 8, 2023|accessdate=2023-03-08|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Brown|first=Angela|date=October 2013|title=Cultural Perspective on African American Culture|url=https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1149766.pdf|url-status=live|journal=The International Journal of Education and Literacy Studies|volume=1|issue=2|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031021/https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1149766.pdf|archive-date=September 7, 2024|access-date=March 8, 2023|via=AIAC}}</ref> <ref>{{Cite web|title=The News and Observer 22 Jan 1997, page 12|url=https://www.newspapers.com/image/657241015/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230310144818/https://www.newspapers.com/image/657241015/|archive-date=March 10, 2023|accessdate=2023-03-10|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Journal and Courier 21 Sep 2008, page 13|url=https://www.newspapers.com/image/265480397/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031024/https://www.newspapers.com/image/265480397/|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-08-14|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Black is Beautiful: The Emergence of Black Culture and Identity in the 60s and 70s|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230307045942/https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|archive-date=March 7, 2023|accessdate=2023-08-14|website=National Museum of African American History and Culture|language=en}}</ref> ibhekisa kwiindlela abantu abamnyama baseMelika abathetha ngazo, nokuba yinxalenye okanye yahlukile kwinkcubeko yaseMelika eqhelekileyo. Ichazwa yimbali yomzabalazo odibeneyo wamalungelo oluntu nawezopolitiko, kwaye isekelwe kwimikhwa efanayo, ubuwena, kunye noluntu.
Inkcubeko yamaMelika anemvelaphi yase-Afrika ibe nefuthe elikhulu kwinkcubeko yaseMelika nakwinkcubeko yehlabathi. <ref>{{Cite news|last=Mcmanus|first=Melanie|date=2021|title=Dancing at the new National Museum of African American Music in Nashville|work=Chicago Tribune|url=https://www.chicagotribune.com/travel/ct-trav-national-museum-african-american-music-nashville-0606-20210527-63ajqa7lazdcffwa27mlpdpg4e-story.html|url-status=live|access-date=December 21, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221171904/https://www.chicagotribune.com/travel/ct-trav-national-museum-african-american-music-nashville-0606-20210527-63ajqa7lazdcffwa27mlpdpg4e-story.html|archive-date=December 21, 2021}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Reynolds|first=Marcellas|url=https://books.google.com/books?id=DUWJDwAAQBAJ&q=How+to+Slay:+Inspiration+from+the+Queens+and+Kings+of+Black+Style|title=Supreme Models Iconic Black Women Who Revolutionized Fashion|date=2019|publisher=ABRAMS|isbn=9781683356622|access-date=March 18, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230423054016/https://books.google.com/books?id=DUWJDwAAQBAJ&q=How+to+Slay:+Inspiration+from+the+Queens+and+Kings+of+Black+Style|archive-date=April 23, 2023|url-status=live}}</ref> AmaMelika anemvelaphi yase-Afrika enze igalelo elikhulu kwiincwadi, umculo, ubugcisa obubonakalayo, amajelo eendaba, ezopolitiko, inzululwazi, ishishini kunye nokupheka kwaseMelika. <ref>{{Cite journal|date=2022-09-30|title=High on the Hog: A Culinary Journey from Africa to America|url=http://dx.doi.org/10.1126/science.ade8448|url-status=live|journal=Science|volume=377|issue=6614|pages=1497|bibcode=2022Sci...377.1497.|doi=10.1126/science.ade8448|issn=0036-8075|pmid=36173834|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031116/https://www.science.org/doi/10.1126/science.ade8448|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Tipton-Martin|first=Toni|date=September 2014|title=Breaking the Jemima Code: The Legacy of African American Cookbooks|url=http://dx.doi.org/10.1353/ect.2014.0042|journal=Ecotone|volume=10|issue=1|pages=116–120|doi=10.1353/ect.2014.0042|issn=2165-2651|url-access=subscription}}</ref> Okubalulekileyo kukuba, iintlobo zomculo wamaMelika anemvelaphi yase-Afrika ezifana ne-jazz, i-rock and roll, kunye ne-hip-hop ziphakathi kwezinto zenkcubeko eziphumelele kakhulu ezithunyelwa yi-United States kwamanye amazwe. <ref>{{Cite journal|last=Morgan|first=Marcyliena|last2=Bennett|first2=Dionne|date=2011|title=Hip-Hop & the Global Imprint of a Black Cultural Form|url=https://direct.mit.edu/daed/article/140/2/176/26892/Hip-Hop-amp-the-Global-Imprint-of-a-Black-Cultural|journal=Daedalus|volume=140|issue=2|pages=176–196|doi=10.1162/DAED_a_00086|doi-access=free}}</ref>
Inkcubeko yabaMnyama baseMelika ibisoloko ichazwa, ngokuyinxenye, ngumzabalazo wokuchasa nokoyisa imithetho nezenzo zocalucalulo ngokobuhlanga,kuquka ubukhoboka, imithetho ecinezelayo enjengemithetho yocalucalulo kaJim Crow, ukwahlulwa kwabantu eluntwini, kunye nokukhatywa ngokucacileyo kwamalungelo asisiseko oluntu. Ucalucalulo ngokobuhlanga luye lwabangela ukuba abaMnyama baseMelika bangabandakanywa kwimiba emininzi yobomi baseMelika kuyo yonke imbali yeli lizwe; la mava aye ayiphembelela kakhulu inkcubeko yabaMnyama baseMelika,<ref name="Gomez2">{{Cite book|last=Gomez|first=Michael Angelo|url=https://archive.org/details/exchangingourcou0000gome/page/12|title=Exchanging Our Country Marks: The Transformation of African Identities in the Colonial and Antebellum South: The Transformation of African Identities in the Colonial and Antebellum South|publisher=University of North Carolina Press|year=1998|isbn=0-8078-6171-5|page=[https://archive.org/details/exchangingourcou0000gome/page/12 12]}}</ref> <ref>{{Cite web|date=2022-10-07|title=The Explosion of Culture and Arts During the Harlem Renaissance|url=https://www.thecollector.com/harlem-renaissance-arts-and-culture/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031622/https://www.thecollector.com/harlem-renaissance-arts-and-culture/|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-03-08|website=TheCollector|language=en}}</ref> kwaye azisa indlela ama-Afrika aseMelika akhetha ngayo ukusebenzisana noluntu olubanzi lwaseMelika. <ref>{{Cite journal|date=July 2009|title=Slavery by Another Name: The Re-Enslavement of Black Americans from the Civil War to World War II (review)|url=http://dx.doi.org/10.1353/ala.2009.0020|journal=Alabama Review|volume=62|issue=3|pages=212–213|doi=10.1353/ala.2009.0020|issn=2166-9961|url-access=subscription}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Du Bois|first=W. E. B.|url=http://dx.doi.org/10.1093/owc/9780199555833.001.0001|title=The Souls of Black Folk|date=2009|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-955583-3|editor-last=Edwards|editor-first=Brent Hayes|doi=10.1093/owc/9780199555833.001.0001|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024917/https://oxfordworldsclassics.com/display/10.1093/owc/9780199555833.001.0001/isbn-9780199555833|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref>
Ilifa lamabali, amaqhalo, ukudlala ngamagama, kunye namabali emveli avela kuMntla-ntshona nakumbindi we-Afrika liye labumba inkcubeko yama-Afrika-aseMelika ukususela kwixesha lobukhoboka .<ref>{{Cite web|title=Slave culture|url=https://www.digitalhistory.uh.edu/disp_textbook.cfm?smtid=2&psid=3043}}</ref>Ubomi benkolo nobokomoya buye baba nempembelelo kwimiba emininzi yenkcubeko yama-Afrika-aseMelika, kuquka neNtshukumo yaMalungelo oLuntu. <ref>{{Cite book|url=http://dx.doi.org/10.2307/j.ctv11smnkh|title=African American Religious History|date=2000|publisher=Duke University Press|isbn=978-0-8223-9603-1|editor-last=SERNETT|editor-first=MILTON C.|doi=10.2307/j.ctv11smnkh|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024443/https://chooser.crossref.org/?doi=10.2307%2Fj.ctv11smnkh|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref> <ref>{{Cite web|last=Morris|first=A.|date=2021|title=From Civil Rights to Black Lives Matter|url=https://www.scientificamerican.com/article/from-civil-rights-to-black-lives-matter1/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230308050929/https://www.scientificamerican.com/article/from-civil-rights-to-black-lives-matter1/|archive-date=March 8, 2023|accessdate=2023-03-08|website=Scientific American|language=en}}</ref>
Kuwo wonke unyaka, ama-Afrika aseMelika abhiyozela iiholide ezahlukeneyo. E-United States, iNyanga yeMbali yabaNtsundu ibhiyozelwa rhoqo kwinyanga yoMdumbi ukuhlonipha imbali etyebileyo kunye negalelo lama-Afrika aseMelika. I-Juneteenth, ebhiyozelwa ngoJuni 19, ikhumbula ukuphela kobukhoboka e-US. Ukongeza, ama-Afrika aseMelika amaninzi abhiyozela iKwanzaa ukusuka nge-26 kweyiMnga ukuya kwisuku lokuqala kwinyanga yoMqungu. <ref>{{Cite web|title=Exploring African American Culture|url=https://www.michigan.gov/mdhhs/-/media/Project/Websites/mdhhs/Assistance-Programs/WIC-Media/African-American-Culture.pdf?rev=2046b12f73f94199b86fe4eebe334bcc&hash=ACE009B632CB63ED29663574E6882B25}}</ref>
.Inkcubeko yabaMnyama baseMelika ayichazwa nje ngokobuhlanga okanye ngembali yomzabalazo, kodwa inengcambu ezinzulu kwizithethe ekwabelwana ngazo, kwisazisi nakuluntu. <ref>{{Cite book|last=Washington|first=Harriet A.|title=Medical apartheid: the dark history of medical experimentation on Black Americans from colonial times to the present|date=2008|publisher=Anchor books|isbn=978-0-7679-1547-2|location=New York, NY}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Rediker|first=Marcus|title=The slave ship: a human history|date=2008|publisher=Penguin Books|isbn=978-0-14-311425-3|series=A Penguin book History African-American studies|location=New York, NY}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Woodward|first=C. Vann|title=The strange career of Jim Crow|date=2002|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-514689-9|edition=Commemorative|location=Oxford; New York}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Anderson|first=James D.|title=The education of Blacks in the South, 1860 - 1935|date=1995|publisher=Univ. of North Carolina Press|isbn=978-0-8078-4221-8|edition=Nachdr.|location=Chapel Hill, NC}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Lowery|first=Wesley|url=https://www.worldcat.org/title/968310784|title=They can't kill us all: the story of the struggle for Black lives|date=2016|publisher=Back Bay Books : Little, Brown and Company|isbn=978-0-316-31249-3|edition=First Back Bay paperback|location=New York, NY|oclc=968310784|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031152/https://search.worldcat.org/title/968310784|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Baradaran|first=Mehrsa|title=The color of money: black banks and the racial wealth gap|date=2019|publisher=The Belknap Press of Harvard University Press|isbn=978-0-674-23747-6|edition=First Harvard University Press paperback|location=Cambridge London}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Alexander|first=Michelle|title=The new Jim Crow: mass incarceration in the age of colorblindness|date=2012|publisher=New Press|isbn=978-1-59558-643-8|edition=Revised paperback|location=New York}}</ref>
== Imbali. ==
[[File:Family_of_African_American_picking_cotton_in_Georgia,_circa_1880.jpg|left|thumb| Amakhoboka aseMelika aNtsundu eGeorgia, ngonyaka ka 1850]]
Ama-Afrika aseMelika ayimiphumo yokudibana kwamazwe amaninzi ahlukeneyo, <ref>{{Cite journal|last=Seigel|first=Micol|date=2011|title=Patrick Manning . The African Diaspora: A History through Culture . (Columbia Studies in International and Global History.) New York : Columbia University Press . 2009 . Pp. xxii, 394. $29.95.|url=http://dx.doi.org/10.1086/ahr.116.1.251|url-status=live|journal=The American Historical Review|volume=116|issue=1|pages=251–252|doi=10.1086/ahr.116.1.251|issn=0002-8762|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024916/https://academic.oup.com/ahr/article-abstract/116/1/251/2063219?redirectedFrom=fulltext|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> inkcubeko, izizwe kunye neenkolo ngenkulungwane ye-16 neye-17,<ref>{{Cite journal|last=Harris|first=Robert L.|last2=Huggins|first2=Nathan Irvin|date=1978|title=Black Odyssey: The Afro-American Ordeal in Slavery|url=http://dx.doi.org/10.2307/1867827|url-status=live|journal=The American Historical Review|volume=83|issue=4|pages=1095|doi=10.2307/1867827|issn=0002-8762|jstor=1867827|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024917/https://www.jstor.org/stable/1867827?origin=crossref|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> aqhekeka, <ref>{{Cite journal|last=Avila|first=E.|date=2018|title=American Cultural History: A Very Short Introduction|url=http://dx.doi.org/10.1093/actrade/9780190200589.001.0001|journal=Very Short Introductions|doi=10.1093/actrade/9780190200589.001.0001|isbn=978-0-19-020058-9|url-access=subscription}}</ref> kwaye akhiwa kwakhona ngamava adibeneyo kwaye adityaniswa abe liqela elinye kwilizwekazi [[UmNtla Melika|laseMntla Melika]] ngexesha lorhwebo lwamakhoboka olunqumla iAtlantiki kwaye ngoku abizwa ngokuba ngama-Afrika aseMelika.
Uninzi lwabantu base-Afrika baseMelika luyinzala yabantu ababengamakhoboka ababehlala ngaphakathi kwemida ye-United States yangoku. <ref>{{Cite web|last=Love|first=Ms Bathsheba|title=Murrell Library Research Guides: African-Americans & the Black Experience: African-American Identity & Culture|url=https://libguides.moval.edu/black-experience|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907032140/https://libguides.moval.edu/black-experience|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2024-09-03|website=libguides.moval.edu|language=en}}</ref> Ukongeza, abantu base-Afrika baseMelika abayinzala yobukhoboka baseMelika (ADOS) ngokuyintloko bavela kwimvelaphi yaseNtshona Afrika naselunxwemeni lwase-Afrika, kunye nobuninzi obahlukeneyo bobukhokho baseNtshona Yurophu kunye nabemi bomthonyama baseMelika. <ref>{{Cite journal|last=Salas|first=Antonio|last2=C|first2=Angel|last3=R|first3=Martin|last4=M|first4=Vincent|date=2005|title=Charting the ancestry of African Americans|journal=American Journal of Human Genetics|volume=77|issue=4|pages=676–680|doi=10.1086/491675|issn=0002-9297|pmc=1275617|pmid=16175514}}</ref>
Phantse umntu omnye kwabahlanu abamnyama eMelika ngabaphambukeli okanye abantwana babaphambukeli abamnyama. <ref>{{Cite web|last=Christine|first=T.|date=2022|title=Key findings about Black immigrants in the U.S.|url=https://www.pewresearch.org/short-reads/2022/01/27/key-findings-about-black-immigrants-in-the-u-s/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240905225227/https://www.pewresearch.org/short-reads/2022/01/27/key-findings-about-black-immigrants-in-the-u-s/|archive-date=September 5, 2024|accessdate=2024-09-03|website=Pew Research Center|language=en-US}}</ref> Nangona abanye abaphambukeli abamnyama okanye abantwana babo banokuzibona njengabantu abamnyama baseMelika, abaphambukeli abamnyama eMelika abayonxalenye yeqela labamnyama baseMelika. Uninzi lwabaphambukeli besizukulwana sokuqala abavela eAfrika bakhetha ukuzibona njengabantu abazalwa nabo. Kukho uphando lwakutshanje olubonisa ukuba abanye abaphambukeli abamnyama eMelika bayamelana nokudibana nabantu ukuze banciphise ucalucalulo ngokobuhlanga olujongene nabantu abamnyama baseMelika abazalelwe apho. <ref>{{Cite journal|last=Adida|first=Claire L.|last2=Robinson|first2=Amanda Lea|date=2023|title=Why (some) immigrants resist assimilation: US racism and the African immigrant experience|journal=Quarterly Journal of Political Science|volume=18|issue=3|pages=295–338|doi=10.1561/100.00021091|issn=1554-0626|pmc=10706603|pmid=38077161}}</ref>
Inkcubeko yama-Afrika aseMelika yavela phakathi kwenkqubo yokulwa nocalu-calulo ngokobuhlanga eMelika, eyayibonakala ngogonyamelo olukhulu, ingcinezelo kunye nokukhutshelwa ngaphandle okuqhutywa bubuzwe obuphezulu ngexesha lobukoloniyali baseYurophu. <ref>{{Cite web|title=African American Culture : Origins|url=https://research.auctr.edu/c.php?g=1386473&p=10253691#:~:text=African%20American%20culture—often%20referred,Americans%20continues%20to%20resonate%20worldwide.|archive-url=https://web.archive.org/web/20250412012507/https://research.auctr.edu/c.php?g=1386473&p=10253691|archive-date=12 April 2025}}</ref>
=== Imbali ekwabelwana ngayo kwilizwekazi laseMelika ===
Ukususela kwimihla yokuqala yobukhoboka baseMelika kwinkulungwane ye-17, abanini bamakhoboka babefuna ukulawula abantu babo ababenyanzelwa ukuba ngamakhoboka ngokuzama ukubahlutha inkcubeko yabo yaseAfrika.Kwilizwe elitsha (iNew World) ngokubanzi, kwaye ngokukodwa eUnited States, ukwahlulwa ngokwasemzimbeni nokubekelwa ecaleni eluntwini kwabantu base-Afrika ababengamakhoboka, kunye nokwahlulwa nokubekelwa ecaleni kwabantwana babo ababephila ngokukhululeka kamva. Kwanceda ekugcinweni kwezinto ezibalulekileyo zenkcubeko yemveli phakathi kwabantu base-Afrika. Abanini-bakhoboka bazama ngabom ukucinezela nayiphi na imibutho yezopolitiko okanye yenkcubeko ezimeleyo ukuze bajongane nemvukelo eninzi yamakhoboka okanye izenzo zokuchasa ezazisenzeka eUnited States, eBrazil, eHaiti, naseDutch Guiana. <ref>Price, R. (1996). ''Maroon Societies: Rebel Slave Communities in the Americas''. Anchor Books. pp. 1–33.</ref>
Amasiko kunye nezithethe ezahlukeneyo zaseAfrika zabonelela ngesiseko sezenzo zokomoya zabantu abakhotyokisiweyo, ababexuba iinkolelo zookhokho nobuKristu ukuze benze iindlela ezahlukeneyo zonqulo. Olu kuqina kwenkcubeko kwabonakala kwiimvukelo zamakhoboka, ezazichasa ukusekwa kobukhoboka kwaye zakhuthaza ingqiqo yoluntu kunye nobuntu obufanayo phakathi kwama-Afrika aseMelika. Intshukumo yamalungelo oluntu yavela njengenkqubela enamandla yalo mzabalazo. Eli lifa lembali lachaphazela iintsapho zanamhlanje zama-Afrika aseMelika kwaye labumba amaxabiso azo, izakhiwo zoluntu, kunye neendlela zokuzibandakanya kwezopolitiko, kunye nefuthe elihlala lihleli kwezoqoqosho lokungalingani kwenkqubo eqhuba ukuzibophelela ekuxhobiseni nasekutshintsheni koluntu. <ref>{{Cite news|title=Black Joy: Resistance, Resilience and Reclamation|language=en|work=National Museum of African American History and Culture|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-joy-resistance-resilience-and-reclamation?TSPD_101_R0=083ccf6c57ab200071522b1f7f4f74b05ab76e4359b1f360e773c89aadb01e9874eb62eab2c9ba75084d7859781430001f2250a1e3c39646e9b4f00ed7975fd76c02396bbaf842f5ee37a6e39b8e6d9797e8d21514684c85d3d67d5ee611331b|access-date=2024-10-24}}</ref>
[[Uluhlu:Pages with unreviewed translations]]
o5pdo9zuw6oj26ca6o3pzpe60im0855
42205
42204
2026-09-30T17:32:52Z
Abulele Jebese
14703
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1376535516|African-American culture]]"
42205
wikitext
text/x-wiki
'''Inkcubeko yamaMelika anemvelaphi yase-Afrika''',(African American culture) <ref>{{Cite web|title=Black is Beautiful: The Emergence of Black Culture and Identity in the 60s and 70s|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031022/https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-03-07|website=National Museum of African American History and Culture|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Black History and Culture|url=https://artsandculture.google.com/project/black-history-and-culture|accessdate=2023-03-07|website=Google Arts & Culture|language=en}}</ref> ekwaziwa njenge '''nkcubeko yama-Afrika aseMelika''' okanye '''inkcubeko yama-Afrika''' kwisiNgesi saseMelika, <ref>{{Cite web|title=The Montgomery Advertiser 20 Feb 2020, page D6|url=https://www.newspapers.com/image/639943983/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230308121716/https://www.newspapers.com/image/639943983/|archive-date=March 8, 2023|accessdate=2023-03-08|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Brown|first=Angela|date=October 2013|title=Cultural Perspective on African American Culture|url=https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1149766.pdf|url-status=live|journal=The International Journal of Education and Literacy Studies|volume=1|issue=2|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031021/https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1149766.pdf|archive-date=September 7, 2024|access-date=March 8, 2023|via=AIAC}}</ref> <ref>{{Cite web|title=The News and Observer 22 Jan 1997, page 12|url=https://www.newspapers.com/image/657241015/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230310144818/https://www.newspapers.com/image/657241015/|archive-date=March 10, 2023|accessdate=2023-03-10|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Journal and Courier 21 Sep 2008, page 13|url=https://www.newspapers.com/image/265480397/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031024/https://www.newspapers.com/image/265480397/|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-08-14|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Black is Beautiful: The Emergence of Black Culture and Identity in the 60s and 70s|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230307045942/https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|archive-date=March 7, 2023|accessdate=2023-08-14|website=National Museum of African American History and Culture|language=en}}</ref> ibhekisa kwiindlela abantu abamnyama baseMelika abathetha ngazo, nokuba yinxalenye okanye yahlukile kwinkcubeko yaseMelika eqhelekileyo. Ichazwa yimbali yomzabalazo odibeneyo wamalungelo oluntu nawezopolitiko, kwaye isekelwe kwimikhwa efanayo, ubuwena, kunye noluntu.
Inkcubeko yamaMelika anemvelaphi yase-Afrika ibe nefuthe elikhulu kwinkcubeko yaseMelika nakwinkcubeko yehlabathi. <ref>{{Cite news|last=Mcmanus|first=Melanie|date=2021|title=Dancing at the new National Museum of African American Music in Nashville|work=Chicago Tribune|url=https://www.chicagotribune.com/travel/ct-trav-national-museum-african-american-music-nashville-0606-20210527-63ajqa7lazdcffwa27mlpdpg4e-story.html|url-status=live|access-date=December 21, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221171904/https://www.chicagotribune.com/travel/ct-trav-national-museum-african-american-music-nashville-0606-20210527-63ajqa7lazdcffwa27mlpdpg4e-story.html|archive-date=December 21, 2021}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Reynolds|first=Marcellas|url=https://books.google.com/books?id=DUWJDwAAQBAJ&q=How+to+Slay:+Inspiration+from+the+Queens+and+Kings+of+Black+Style|title=Supreme Models Iconic Black Women Who Revolutionized Fashion|date=2019|publisher=ABRAMS|isbn=9781683356622|access-date=March 18, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230423054016/https://books.google.com/books?id=DUWJDwAAQBAJ&q=How+to+Slay:+Inspiration+from+the+Queens+and+Kings+of+Black+Style|archive-date=April 23, 2023|url-status=live}}</ref> AmaMelika anemvelaphi yase-Afrika enze igalelo elikhulu kwiincwadi, umculo, ubugcisa obubonakalayo, amajelo eendaba, ezopolitiko, inzululwazi, ishishini kunye nokupheka kwaseMelika. <ref>{{Cite journal|date=2022-09-30|title=High on the Hog: A Culinary Journey from Africa to America|url=http://dx.doi.org/10.1126/science.ade8448|url-status=live|journal=Science|volume=377|issue=6614|pages=1497|bibcode=2022Sci...377.1497.|doi=10.1126/science.ade8448|issn=0036-8075|pmid=36173834|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031116/https://www.science.org/doi/10.1126/science.ade8448|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Tipton-Martin|first=Toni|date=September 2014|title=Breaking the Jemima Code: The Legacy of African American Cookbooks|url=http://dx.doi.org/10.1353/ect.2014.0042|journal=Ecotone|volume=10|issue=1|pages=116–120|doi=10.1353/ect.2014.0042|issn=2165-2651|url-access=subscription}}</ref> Okubalulekileyo kukuba, iintlobo zomculo wamaMelika anemvelaphi yase-Afrika ezifana ne-jazz, i-rock and roll, kunye ne-hip-hop ziphakathi kwezinto zenkcubeko eziphumelele kakhulu ezithunyelwa yi-United States kwamanye amazwe. <ref>{{Cite journal|last=Morgan|first=Marcyliena|last2=Bennett|first2=Dionne|date=2011|title=Hip-Hop & the Global Imprint of a Black Cultural Form|url=https://direct.mit.edu/daed/article/140/2/176/26892/Hip-Hop-amp-the-Global-Imprint-of-a-Black-Cultural|journal=Daedalus|volume=140|issue=2|pages=176–196|doi=10.1162/DAED_a_00086|doi-access=free}}</ref>
Inkcubeko yabaMnyama baseMelika ibisoloko ichazwa, ngokuyinxenye, ngumzabalazo wokuchasa nokoyisa imithetho nezenzo zocalucalulo ngokobuhlanga,kuquka ubukhoboka, imithetho ecinezelayo enjengemithetho yocalucalulo kaJim Crow, ukwahlulwa kwabantu eluntwini, kunye nokukhatywa ngokucacileyo kwamalungelo asisiseko oluntu. Ucalucalulo ngokobuhlanga luye lwabangela ukuba abaMnyama baseMelika bangabandakanywa kwimiba emininzi yobomi baseMelika kuyo yonke imbali yeli lizwe; la mava aye ayiphembelela kakhulu inkcubeko yabaMnyama baseMelika,<ref name="Gomez2">{{Cite book|last=Gomez|first=Michael Angelo|url=https://archive.org/details/exchangingourcou0000gome/page/12|title=Exchanging Our Country Marks: The Transformation of African Identities in the Colonial and Antebellum South: The Transformation of African Identities in the Colonial and Antebellum South|publisher=University of North Carolina Press|year=1998|isbn=0-8078-6171-5|page=[https://archive.org/details/exchangingourcou0000gome/page/12 12]}}</ref> <ref>{{Cite web|date=2022-10-07|title=The Explosion of Culture and Arts During the Harlem Renaissance|url=https://www.thecollector.com/harlem-renaissance-arts-and-culture/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031622/https://www.thecollector.com/harlem-renaissance-arts-and-culture/|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-03-08|website=TheCollector|language=en}}</ref> kwaye azisa indlela ama-Afrika aseMelika akhetha ngayo ukusebenzisana noluntu olubanzi lwaseMelika. <ref>{{Cite journal|date=July 2009|title=Slavery by Another Name: The Re-Enslavement of Black Americans from the Civil War to World War II (review)|url=http://dx.doi.org/10.1353/ala.2009.0020|journal=Alabama Review|volume=62|issue=3|pages=212–213|doi=10.1353/ala.2009.0020|issn=2166-9961|url-access=subscription}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Du Bois|first=W. E. B.|url=http://dx.doi.org/10.1093/owc/9780199555833.001.0001|title=The Souls of Black Folk|date=2009|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-955583-3|editor-last=Edwards|editor-first=Brent Hayes|doi=10.1093/owc/9780199555833.001.0001|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024917/https://oxfordworldsclassics.com/display/10.1093/owc/9780199555833.001.0001/isbn-9780199555833|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref>
Ilifa lamabali, amaqhalo, ukudlala ngamagama, kunye namabali emveli avela kuMntla-ntshona nakumbindi we-Afrika liye labumba inkcubeko yama-Afrika-aseMelika ukususela kwixesha lobukhoboka .<ref>{{Cite web|title=Slave culture|url=https://www.digitalhistory.uh.edu/disp_textbook.cfm?smtid=2&psid=3043}}</ref>Ubomi benkolo nobokomoya buye baba nempembelelo kwimiba emininzi yenkcubeko yama-Afrika-aseMelika, kuquka neNtshukumo yaMalungelo oLuntu. <ref>{{Cite book|url=http://dx.doi.org/10.2307/j.ctv11smnkh|title=African American Religious History|date=2000|publisher=Duke University Press|isbn=978-0-8223-9603-1|editor-last=SERNETT|editor-first=MILTON C.|doi=10.2307/j.ctv11smnkh|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024443/https://chooser.crossref.org/?doi=10.2307%2Fj.ctv11smnkh|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref> <ref>{{Cite web|last=Morris|first=A.|date=2021|title=From Civil Rights to Black Lives Matter|url=https://www.scientificamerican.com/article/from-civil-rights-to-black-lives-matter1/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230308050929/https://www.scientificamerican.com/article/from-civil-rights-to-black-lives-matter1/|archive-date=March 8, 2023|accessdate=2023-03-08|website=Scientific American|language=en}}</ref>
Kuwo wonke unyaka, ama-Afrika aseMelika abhiyozela iiholide ezahlukeneyo. E-United States, iNyanga yeMbali yabaNtsundu ibhiyozelwa rhoqo kwinyanga yoMdumbi ukuhlonipha imbali etyebileyo kunye negalelo lama-Afrika aseMelika. I-Juneteenth, ebhiyozelwa ngoJuni 19, ikhumbula ukuphela kobukhoboka e-US. Ukongeza, ama-Afrika aseMelika amaninzi abhiyozela iKwanzaa ukusuka nge-26 kweyiMnga ukuya kwisuku lokuqala kwinyanga yoMqungu. <ref>{{Cite web|title=Exploring African American Culture|url=https://www.michigan.gov/mdhhs/-/media/Project/Websites/mdhhs/Assistance-Programs/WIC-Media/African-American-Culture.pdf?rev=2046b12f73f94199b86fe4eebe334bcc&hash=ACE009B632CB63ED29663574E6882B25}}</ref>
.Inkcubeko yabaMnyama baseMelika ayichazwa nje ngokobuhlanga okanye ngembali yomzabalazo, kodwa inengcambu ezinzulu kwizithethe ekwabelwana ngazo, kwisazisi nakuluntu. <ref>{{Cite book|last=Washington|first=Harriet A.|title=Medical apartheid: the dark history of medical experimentation on Black Americans from colonial times to the present|date=2008|publisher=Anchor books|isbn=978-0-7679-1547-2|location=New York, NY}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Rediker|first=Marcus|title=The slave ship: a human history|date=2008|publisher=Penguin Books|isbn=978-0-14-311425-3|series=A Penguin book History African-American studies|location=New York, NY}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Woodward|first=C. Vann|title=The strange career of Jim Crow|date=2002|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-514689-9|edition=Commemorative|location=Oxford; New York}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Anderson|first=James D.|title=The education of Blacks in the South, 1860 - 1935|date=1995|publisher=Univ. of North Carolina Press|isbn=978-0-8078-4221-8|edition=Nachdr.|location=Chapel Hill, NC}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Lowery|first=Wesley|url=https://www.worldcat.org/title/968310784|title=They can't kill us all: the story of the struggle for Black lives|date=2016|publisher=Back Bay Books : Little, Brown and Company|isbn=978-0-316-31249-3|edition=First Back Bay paperback|location=New York, NY|oclc=968310784|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031152/https://search.worldcat.org/title/968310784|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Baradaran|first=Mehrsa|title=The color of money: black banks and the racial wealth gap|date=2019|publisher=The Belknap Press of Harvard University Press|isbn=978-0-674-23747-6|edition=First Harvard University Press paperback|location=Cambridge London}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Alexander|first=Michelle|title=The new Jim Crow: mass incarceration in the age of colorblindness|date=2012|publisher=New Press|isbn=978-1-59558-643-8|edition=Revised paperback|location=New York}}</ref>
== Imbali. ==
[[File:Family_of_African_American_picking_cotton_in_Georgia,_circa_1880.jpg|left|thumb| Amakhoboka aseMelika aNtsundu eGeorgia, ngonyaka ka 1850]]
Ama-Afrika aseMelika ayimiphumo yokudibana kwamazwe amaninzi ahlukeneyo, <ref>{{Cite journal|last=Seigel|first=Micol|date=2011|title=Patrick Manning . The African Diaspora: A History through Culture . (Columbia Studies in International and Global History.) New York : Columbia University Press . 2009 . Pp. xxii, 394. $29.95.|url=http://dx.doi.org/10.1086/ahr.116.1.251|url-status=live|journal=The American Historical Review|volume=116|issue=1|pages=251–252|doi=10.1086/ahr.116.1.251|issn=0002-8762|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024916/https://academic.oup.com/ahr/article-abstract/116/1/251/2063219?redirectedFrom=fulltext|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> inkcubeko, izizwe kunye neenkolo ngenkulungwane ye-16 neye-17,<ref>{{Cite journal|last=Harris|first=Robert L.|last2=Huggins|first2=Nathan Irvin|date=1978|title=Black Odyssey: The Afro-American Ordeal in Slavery|url=http://dx.doi.org/10.2307/1867827|url-status=live|journal=The American Historical Review|volume=83|issue=4|pages=1095|doi=10.2307/1867827|issn=0002-8762|jstor=1867827|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024917/https://www.jstor.org/stable/1867827?origin=crossref|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> aqhekeka, <ref>{{Cite journal|last=Avila|first=E.|date=2018|title=American Cultural History: A Very Short Introduction|url=http://dx.doi.org/10.1093/actrade/9780190200589.001.0001|journal=Very Short Introductions|doi=10.1093/actrade/9780190200589.001.0001|isbn=978-0-19-020058-9|url-access=subscription}}</ref> kwaye akhiwa kwakhona ngamava adibeneyo kwaye adityaniswa abe liqela elinye kwilizwekazi [[UmNtla Melika|laseMntla Melika]] ngexesha lorhwebo lwamakhoboka olunqumla iAtlantiki kwaye ngoku abizwa ngokuba ngama-Afrika aseMelika.
Uninzi lwabantu base-Afrika baseMelika luyinzala yabantu ababengamakhoboka ababehlala ngaphakathi kwemida ye-United States yangoku. <ref>{{Cite web|last=Love|first=Ms Bathsheba|title=Murrell Library Research Guides: African-Americans & the Black Experience: African-American Identity & Culture|url=https://libguides.moval.edu/black-experience|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907032140/https://libguides.moval.edu/black-experience|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2024-09-03|website=libguides.moval.edu|language=en}}</ref> Ukongeza, abantu base-Afrika baseMelika abayinzala yobukhoboka baseMelika (ADOS) ngokuyintloko bavela kwimvelaphi yaseNtshona Afrika naselunxwemeni lwase-Afrika, kunye nobuninzi obahlukeneyo bobukhokho baseNtshona Yurophu kunye nabemi bomthonyama baseMelika. <ref>{{Cite journal|last=Salas|first=Antonio|last2=C|first2=Angel|last3=R|first3=Martin|last4=M|first4=Vincent|date=2005|title=Charting the ancestry of African Americans|journal=American Journal of Human Genetics|volume=77|issue=4|pages=676–680|doi=10.1086/491675|issn=0002-9297|pmc=1275617|pmid=16175514}}</ref>
Phantse umntu omnye kwabahlanu abamnyama eMelika ngabaphambukeli okanye abantwana babaphambukeli abamnyama. <ref>{{Cite web|last=Christine|first=T.|date=2022|title=Key findings about Black immigrants in the U.S.|url=https://www.pewresearch.org/short-reads/2022/01/27/key-findings-about-black-immigrants-in-the-u-s/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240905225227/https://www.pewresearch.org/short-reads/2022/01/27/key-findings-about-black-immigrants-in-the-u-s/|archive-date=September 5, 2024|accessdate=2024-09-03|website=Pew Research Center|language=en-US}}</ref> Nangona abanye abaphambukeli abamnyama okanye abantwana babo banokuzibona njengabantu abamnyama baseMelika, abaphambukeli abamnyama eMelika abayonxalenye yeqela labamnyama baseMelika. Uninzi lwabaphambukeli besizukulwana sokuqala abavela eAfrika bakhetha ukuzibona njengabantu abazalwa nabo. Kukho uphando lwakutshanje olubonisa ukuba abanye abaphambukeli abamnyama eMelika bayamelana nokudibana nabantu ukuze banciphise ucalucalulo ngokobuhlanga olujongene nabantu abamnyama baseMelika abazalelwe apho. <ref>{{Cite journal|last=Adida|first=Claire L.|last2=Robinson|first2=Amanda Lea|date=2023|title=Why (some) immigrants resist assimilation: US racism and the African immigrant experience|journal=Quarterly Journal of Political Science|volume=18|issue=3|pages=295–338|doi=10.1561/100.00021091|issn=1554-0626|pmc=10706603|pmid=38077161}}</ref>
Inkcubeko yama-Afrika aseMelika yavela phakathi kwenkqubo yokulwa nocalu-calulo ngokobuhlanga eMelika, eyayibonakala ngogonyamelo olukhulu, ingcinezelo kunye nokukhutshelwa ngaphandle okuqhutywa bubuzwe obuphezulu ngexesha lobukoloniyali baseYurophu. <ref>{{Cite web|title=African American Culture : Origins|url=https://research.auctr.edu/c.php?g=1386473&p=10253691#:~:text=African%20American%20culture—often%20referred,Americans%20continues%20to%20resonate%20worldwide.|archive-url=https://web.archive.org/web/20250412012507/https://research.auctr.edu/c.php?g=1386473&p=10253691|archive-date=12 April 2025}}</ref>
=== Imbali ekwabelwana ngayo kwilizwekazi laseMelika ===
Ukususela kwimihla yokuqala yobukhoboka baseMelika kwinkulungwane ye-17, abanini bamakhoboka babefuna ukulawula abantu babo ababenyanzelwa ukuba ngamakhoboka ngokuzama ukubahlutha inkcubeko yabo yaseAfrika.Kwilizwe elitsha (iNew World) ngokubanzi, kwaye ngokukodwa eUnited States, ukwahlulwa ngokwasemzimbeni nokubekelwa ecaleni eluntwini kwabantu base-Afrika ababengamakhoboka, kunye nokwahlulwa nokubekelwa ecaleni kwabantwana babo ababephila ngokukhululeka kamva. Kwanceda ekugcinweni kwezinto ezibalulekileyo zenkcubeko yemveli phakathi kwabantu base-Afrika. Abanini-bakhoboka bazama ngabom ukucinezela nayiphi na imibutho yezopolitiko okanye yenkcubeko ezimeleyo ukuze bajongane nemvukelo eninzi yamakhoboka okanye izenzo zokuchasa ezazisenzeka eUnited States, eBrazil, eHaiti, naseDutch Guiana. <ref>Price, R. (1996). ''Maroon Societies: Rebel Slave Communities in the Americas''. Anchor Books. pp. 1–33.</ref>
Amasiko kunye nezithethe ezahlukeneyo zaseAfrika zabonelela ngesiseko sezenzo zokomoya zabantu abakhotyokisiweyo, ababexuba iinkolelo zookhokho nobuKristu ukuze benze iindlela ezahlukeneyo zonqulo. Olu kuqina kwenkcubeko kwabonakala kwiimvukelo zamakhoboka, ezazichasa ukusekwa kobukhoboka kwaye zakhuthaza ingqiqo yoluntu kunye nobuntu obufanayo phakathi kwama-Afrika aseMelika. Intshukumo yamalungelo oluntu yavela njengenkqubela enamandla yalo mzabalazo. Eli lifa lembali lachaphazela iintsapho zanamhlanje zama-Afrika aseMelika kwaye labumba amaxabiso azo, izakhiwo zoluntu, kunye neendlela zokuzibandakanya kwezopolitiko, kunye nefuthe elihlala lihleli kwezoqoqosho lokungalingani kwenkqubo eqhuba ukuzibophelela ekuxhobiseni nasekutshintsheni koluntu. <ref>{{Cite news|title=Black Joy: Resistance, Resilience and Reclamation|language=en|work=National Museum of African American History and Culture|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-joy-resistance-resilience-and-reclamation?TSPD_101_R0=083ccf6c57ab200071522b1f7f4f74b05ab76e4359b1f360e773c89aadb01e9874eb62eab2c9ba75084d7859781430001f2250a1e3c39646e9b4f00ed7975fd76c02396bbaf842f5ee37a6e39b8e6d9797e8d21514684c85d3d67d5ee611331b|access-date=2024-10-24}}</ref>
Impembelelo yeAfrika ibonakala kwezopolitiko, ezoqoqosho, ulwimi, umculo, iindlela zokulungisa iinwele, imfashini, umdaniso, unqulo, ukutya, kunye nembono yehlabathi. <ref>{{Cite web|title=Digital History|url=http://www.digitalhistory.uh.edu/disp_textbook.cfm?smtid=2&psid=3043|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200808154313/http://www.digitalhistory.uh.edu/disp_textbook.cfm?smtid=2&psid=3043|archive-date=August 8, 2020|accessdate=September 6, 2020|website=www.digitalhistory.uh.edu}}</ref> Kuyo yonke le nkqubo, abantu baseMelika abangama-Afrika bazakhela inkcubeko nembali yabo eUnited States. <ref>{{Cite web|title=The Cincinnati Enquirer 01 Mar 2000, page Page 12|url=https://www.newspapers.com/image/102496086/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230620210916/https://www.newspapers.com/image/102496086/|archive-date=June 20, 2023|accessdate=2023-06-20|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> Kwelinye icala, inkcubeko yama-Afrika-aseMelika ibe nefuthe elibanzi neliguqula izinto ezininzi kwinkcubeko yaseMelika. Le nkqubo yokutshintshiselana ngokuyila ibizwa ngokuba yi -creolization . <ref name="slave_culture">{{Cite web|date=June 2, 2007|title=African American Voices: Slave Culture|url=http://www.digitalhistory.uh.edu/black_voices/voices_display.cfm?id=23|archive-url=https://web.archive.org/web/20080507214116/http://www.digitalhistory.uh.edu/black_voices/voices_display.cfm?id=23|archive-date=May 7, 2008|accessdate=June 2, 2007|publisher=[[University of Houston]]}}</ref> Ekuhambeni kwexesha, inkcubeko yamakhoboka aseAfrika kunye nenzala yawo iye yaba nefuthe elibanzi kwinkcubeko yaseMelika ebalaseleyo nakwinkcubeko yehlabathi.
[[Uluhlu:Pages with unreviewed translations]]
mhwtjybmr7jw08mym4fwl5a4672dd7e
42206
42205
2026-09-30T17:39:42Z
Abulele Jebese
14703
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1376535516|African-American culture]]"
42206
wikitext
text/x-wiki
'''Inkcubeko yamaMelika anemvelaphi yase-Afrika''',(African American culture) <ref>{{Cite web|title=Black is Beautiful: The Emergence of Black Culture and Identity in the 60s and 70s|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031022/https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-03-07|website=National Museum of African American History and Culture|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Black History and Culture|url=https://artsandculture.google.com/project/black-history-and-culture|accessdate=2023-03-07|website=Google Arts & Culture|language=en}}</ref> ekwaziwa njenge '''nkcubeko yama-Afrika aseMelika''' okanye '''inkcubeko yama-Afrika''' kwisiNgesi saseMelika, <ref>{{Cite web|title=The Montgomery Advertiser 20 Feb 2020, page D6|url=https://www.newspapers.com/image/639943983/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230308121716/https://www.newspapers.com/image/639943983/|archive-date=March 8, 2023|accessdate=2023-03-08|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Brown|first=Angela|date=October 2013|title=Cultural Perspective on African American Culture|url=https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1149766.pdf|url-status=live|journal=The International Journal of Education and Literacy Studies|volume=1|issue=2|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031021/https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1149766.pdf|archive-date=September 7, 2024|access-date=March 8, 2023|via=AIAC}}</ref> <ref>{{Cite web|title=The News and Observer 22 Jan 1997, page 12|url=https://www.newspapers.com/image/657241015/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230310144818/https://www.newspapers.com/image/657241015/|archive-date=March 10, 2023|accessdate=2023-03-10|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Journal and Courier 21 Sep 2008, page 13|url=https://www.newspapers.com/image/265480397/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031024/https://www.newspapers.com/image/265480397/|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-08-14|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Black is Beautiful: The Emergence of Black Culture and Identity in the 60s and 70s|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230307045942/https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|archive-date=March 7, 2023|accessdate=2023-08-14|website=National Museum of African American History and Culture|language=en}}</ref> ibhekisa kwiindlela abantu abamnyama baseMelika abathetha ngazo, nokuba yinxalenye okanye yahlukile kwinkcubeko yaseMelika eqhelekileyo. Ichazwa yimbali yomzabalazo odibeneyo wamalungelo oluntu nawezopolitiko, kwaye isekelwe kwimikhwa efanayo, ubuwena, kunye noluntu.
Inkcubeko yamaMelika anemvelaphi yase-Afrika ibe nefuthe elikhulu kwinkcubeko yaseMelika nakwinkcubeko yehlabathi. <ref>{{Cite news|last=Mcmanus|first=Melanie|date=2021|title=Dancing at the new National Museum of African American Music in Nashville|work=Chicago Tribune|url=https://www.chicagotribune.com/travel/ct-trav-national-museum-african-american-music-nashville-0606-20210527-63ajqa7lazdcffwa27mlpdpg4e-story.html|url-status=live|access-date=December 21, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221171904/https://www.chicagotribune.com/travel/ct-trav-national-museum-african-american-music-nashville-0606-20210527-63ajqa7lazdcffwa27mlpdpg4e-story.html|archive-date=December 21, 2021}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Reynolds|first=Marcellas|url=https://books.google.com/books?id=DUWJDwAAQBAJ&q=How+to+Slay:+Inspiration+from+the+Queens+and+Kings+of+Black+Style|title=Supreme Models Iconic Black Women Who Revolutionized Fashion|date=2019|publisher=ABRAMS|isbn=9781683356622|access-date=March 18, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230423054016/https://books.google.com/books?id=DUWJDwAAQBAJ&q=How+to+Slay:+Inspiration+from+the+Queens+and+Kings+of+Black+Style|archive-date=April 23, 2023|url-status=live}}</ref> AmaMelika anemvelaphi yase-Afrika enze igalelo elikhulu kwiincwadi, umculo, ubugcisa obubonakalayo, amajelo eendaba, ezopolitiko, inzululwazi, ishishini kunye nokupheka kwaseMelika. <ref>{{Cite journal|date=2022-09-30|title=High on the Hog: A Culinary Journey from Africa to America|url=http://dx.doi.org/10.1126/science.ade8448|url-status=live|journal=Science|volume=377|issue=6614|pages=1497|bibcode=2022Sci...377.1497.|doi=10.1126/science.ade8448|issn=0036-8075|pmid=36173834|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031116/https://www.science.org/doi/10.1126/science.ade8448|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Tipton-Martin|first=Toni|date=September 2014|title=Breaking the Jemima Code: The Legacy of African American Cookbooks|url=http://dx.doi.org/10.1353/ect.2014.0042|journal=Ecotone|volume=10|issue=1|pages=116–120|doi=10.1353/ect.2014.0042|issn=2165-2651|url-access=subscription}}</ref> Okubalulekileyo kukuba, iintlobo zomculo wamaMelika anemvelaphi yase-Afrika ezifana ne-jazz, i-rock and roll, kunye ne-hip-hop ziphakathi kwezinto zenkcubeko eziphumelele kakhulu ezithunyelwa yi-United States kwamanye amazwe. <ref>{{Cite journal|last=Morgan|first=Marcyliena|last2=Bennett|first2=Dionne|date=2011|title=Hip-Hop & the Global Imprint of a Black Cultural Form|url=https://direct.mit.edu/daed/article/140/2/176/26892/Hip-Hop-amp-the-Global-Imprint-of-a-Black-Cultural|journal=Daedalus|volume=140|issue=2|pages=176–196|doi=10.1162/DAED_a_00086|doi-access=free}}</ref>
Inkcubeko yabaMnyama baseMelika ibisoloko ichazwa, ngokuyinxenye, ngumzabalazo wokuchasa nokoyisa imithetho nezenzo zocalucalulo ngokobuhlanga,kuquka ubukhoboka, imithetho ecinezelayo enjengemithetho yocalucalulo kaJim Crow, ukwahlulwa kwabantu eluntwini, kunye nokukhatywa ngokucacileyo kwamalungelo asisiseko oluntu. Ucalucalulo ngokobuhlanga luye lwabangela ukuba abaMnyama baseMelika bangabandakanywa kwimiba emininzi yobomi baseMelika kuyo yonke imbali yeli lizwe; la mava aye ayiphembelela kakhulu inkcubeko yabaMnyama baseMelika,<ref name="Gomez2">{{Cite book|last=Gomez|first=Michael Angelo|url=https://archive.org/details/exchangingourcou0000gome/page/12|title=Exchanging Our Country Marks: The Transformation of African Identities in the Colonial and Antebellum South: The Transformation of African Identities in the Colonial and Antebellum South|publisher=University of North Carolina Press|year=1998|isbn=0-8078-6171-5|page=[https://archive.org/details/exchangingourcou0000gome/page/12 12]}}</ref> <ref>{{Cite web|date=2022-10-07|title=The Explosion of Culture and Arts During the Harlem Renaissance|url=https://www.thecollector.com/harlem-renaissance-arts-and-culture/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031622/https://www.thecollector.com/harlem-renaissance-arts-and-culture/|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-03-08|website=TheCollector|language=en}}</ref> kwaye azisa indlela ama-Afrika aseMelika akhetha ngayo ukusebenzisana noluntu olubanzi lwaseMelika. <ref>{{Cite journal|date=July 2009|title=Slavery by Another Name: The Re-Enslavement of Black Americans from the Civil War to World War II (review)|url=http://dx.doi.org/10.1353/ala.2009.0020|journal=Alabama Review|volume=62|issue=3|pages=212–213|doi=10.1353/ala.2009.0020|issn=2166-9961|url-access=subscription}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Du Bois|first=W. E. B.|url=http://dx.doi.org/10.1093/owc/9780199555833.001.0001|title=The Souls of Black Folk|date=2009|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-955583-3|editor-last=Edwards|editor-first=Brent Hayes|doi=10.1093/owc/9780199555833.001.0001|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024917/https://oxfordworldsclassics.com/display/10.1093/owc/9780199555833.001.0001/isbn-9780199555833|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref>
Ilifa lamabali, amaqhalo, ukudlala ngamagama, kunye namabali emveli avela kuMntla-ntshona nakumbindi we-Afrika liye labumba inkcubeko yama-Afrika-aseMelika ukususela kwixesha lobukhoboka .<ref>{{Cite web|title=Slave culture|url=https://www.digitalhistory.uh.edu/disp_textbook.cfm?smtid=2&psid=3043}}</ref>Ubomi benkolo nobokomoya buye baba nempembelelo kwimiba emininzi yenkcubeko yama-Afrika-aseMelika, kuquka neNtshukumo yaMalungelo oLuntu. <ref>{{Cite book|url=http://dx.doi.org/10.2307/j.ctv11smnkh|title=African American Religious History|date=2000|publisher=Duke University Press|isbn=978-0-8223-9603-1|editor-last=SERNETT|editor-first=MILTON C.|doi=10.2307/j.ctv11smnkh|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024443/https://chooser.crossref.org/?doi=10.2307%2Fj.ctv11smnkh|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref> <ref>{{Cite web|last=Morris|first=A.|date=2021|title=From Civil Rights to Black Lives Matter|url=https://www.scientificamerican.com/article/from-civil-rights-to-black-lives-matter1/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230308050929/https://www.scientificamerican.com/article/from-civil-rights-to-black-lives-matter1/|archive-date=March 8, 2023|accessdate=2023-03-08|website=Scientific American|language=en}}</ref>
Kuwo wonke unyaka, ama-Afrika aseMelika abhiyozela iiholide ezahlukeneyo. E-United States, iNyanga yeMbali yabaNtsundu ibhiyozelwa rhoqo kwinyanga yoMdumbi ukuhlonipha imbali etyebileyo kunye negalelo lama-Afrika aseMelika. I-Juneteenth, ebhiyozelwa ngoJuni 19, ikhumbula ukuphela kobukhoboka e-US. Ukongeza, ama-Afrika aseMelika amaninzi abhiyozela iKwanzaa ukusuka nge-26 kweyiMnga ukuya kwisuku lokuqala kwinyanga yoMqungu. <ref>{{Cite web|title=Exploring African American Culture|url=https://www.michigan.gov/mdhhs/-/media/Project/Websites/mdhhs/Assistance-Programs/WIC-Media/African-American-Culture.pdf?rev=2046b12f73f94199b86fe4eebe334bcc&hash=ACE009B632CB63ED29663574E6882B25}}</ref>
.Inkcubeko yabaMnyama baseMelika ayichazwa nje ngokobuhlanga okanye ngembali yomzabalazo, kodwa inengcambu ezinzulu kwizithethe ekwabelwana ngazo, kwisazisi nakuluntu. <ref>{{Cite book|last=Washington|first=Harriet A.|title=Medical apartheid: the dark history of medical experimentation on Black Americans from colonial times to the present|date=2008|publisher=Anchor books|isbn=978-0-7679-1547-2|location=New York, NY}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Rediker|first=Marcus|title=The slave ship: a human history|date=2008|publisher=Penguin Books|isbn=978-0-14-311425-3|series=A Penguin book History African-American studies|location=New York, NY}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Woodward|first=C. Vann|title=The strange career of Jim Crow|date=2002|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-514689-9|edition=Commemorative|location=Oxford; New York}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Anderson|first=James D.|title=The education of Blacks in the South, 1860 - 1935|date=1995|publisher=Univ. of North Carolina Press|isbn=978-0-8078-4221-8|edition=Nachdr.|location=Chapel Hill, NC}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Lowery|first=Wesley|url=https://www.worldcat.org/title/968310784|title=They can't kill us all: the story of the struggle for Black lives|date=2016|publisher=Back Bay Books : Little, Brown and Company|isbn=978-0-316-31249-3|edition=First Back Bay paperback|location=New York, NY|oclc=968310784|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031152/https://search.worldcat.org/title/968310784|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Baradaran|first=Mehrsa|title=The color of money: black banks and the racial wealth gap|date=2019|publisher=The Belknap Press of Harvard University Press|isbn=978-0-674-23747-6|edition=First Harvard University Press paperback|location=Cambridge London}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Alexander|first=Michelle|title=The new Jim Crow: mass incarceration in the age of colorblindness|date=2012|publisher=New Press|isbn=978-1-59558-643-8|edition=Revised paperback|location=New York}}</ref>
== Imbali. ==
[[File:Family_of_African_American_picking_cotton_in_Georgia,_circa_1880.jpg|left|thumb| Amakhoboka aseMelika aNtsundu eGeorgia, ngonyaka ka 1850]]
Ama-Afrika aseMelika ayimiphumo yokudibana kwamazwe amaninzi ahlukeneyo, <ref>{{Cite journal|last=Seigel|first=Micol|date=2011|title=Patrick Manning . The African Diaspora: A History through Culture . (Columbia Studies in International and Global History.) New York : Columbia University Press . 2009 . Pp. xxii, 394. $29.95.|url=http://dx.doi.org/10.1086/ahr.116.1.251|url-status=live|journal=The American Historical Review|volume=116|issue=1|pages=251–252|doi=10.1086/ahr.116.1.251|issn=0002-8762|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024916/https://academic.oup.com/ahr/article-abstract/116/1/251/2063219?redirectedFrom=fulltext|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> inkcubeko, izizwe kunye neenkolo ngenkulungwane ye-16 neye-17,<ref>{{Cite journal|last=Harris|first=Robert L.|last2=Huggins|first2=Nathan Irvin|date=1978|title=Black Odyssey: The Afro-American Ordeal in Slavery|url=http://dx.doi.org/10.2307/1867827|url-status=live|journal=The American Historical Review|volume=83|issue=4|pages=1095|doi=10.2307/1867827|issn=0002-8762|jstor=1867827|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024917/https://www.jstor.org/stable/1867827?origin=crossref|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> aqhekeka, <ref>{{Cite journal|last=Avila|first=E.|date=2018|title=American Cultural History: A Very Short Introduction|url=http://dx.doi.org/10.1093/actrade/9780190200589.001.0001|journal=Very Short Introductions|doi=10.1093/actrade/9780190200589.001.0001|isbn=978-0-19-020058-9|url-access=subscription}}</ref> kwaye akhiwa kwakhona ngamava adibeneyo kwaye adityaniswa abe liqela elinye kwilizwekazi [[UmNtla Melika|laseMntla Melika]] ngexesha lorhwebo lwamakhoboka olunqumla iAtlantiki kwaye ngoku abizwa ngokuba ngama-Afrika aseMelika.
Uninzi lwabantu base-Afrika baseMelika luyinzala yabantu ababengamakhoboka ababehlala ngaphakathi kwemida ye-United States yangoku. <ref>{{Cite web|last=Love|first=Ms Bathsheba|title=Murrell Library Research Guides: African-Americans & the Black Experience: African-American Identity & Culture|url=https://libguides.moval.edu/black-experience|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907032140/https://libguides.moval.edu/black-experience|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2024-09-03|website=libguides.moval.edu|language=en}}</ref> Ukongeza, abantu base-Afrika baseMelika abayinzala yobukhoboka baseMelika (ADOS) ngokuyintloko bavela kwimvelaphi yaseNtshona Afrika naselunxwemeni lwase-Afrika, kunye nobuninzi obahlukeneyo bobukhokho baseNtshona Yurophu kunye nabemi bomthonyama baseMelika. <ref>{{Cite journal|last=Salas|first=Antonio|last2=C|first2=Angel|last3=R|first3=Martin|last4=M|first4=Vincent|date=2005|title=Charting the ancestry of African Americans|journal=American Journal of Human Genetics|volume=77|issue=4|pages=676–680|doi=10.1086/491675|issn=0002-9297|pmc=1275617|pmid=16175514}}</ref>
Phantse umntu omnye kwabahlanu abamnyama eMelika ngabaphambukeli okanye abantwana babaphambukeli abamnyama. <ref>{{Cite web|last=Christine|first=T.|date=2022|title=Key findings about Black immigrants in the U.S.|url=https://www.pewresearch.org/short-reads/2022/01/27/key-findings-about-black-immigrants-in-the-u-s/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240905225227/https://www.pewresearch.org/short-reads/2022/01/27/key-findings-about-black-immigrants-in-the-u-s/|archive-date=September 5, 2024|accessdate=2024-09-03|website=Pew Research Center|language=en-US}}</ref> Nangona abanye abaphambukeli abamnyama okanye abantwana babo banokuzibona njengabantu abamnyama baseMelika, abaphambukeli abamnyama eMelika abayonxalenye yeqela labamnyama baseMelika. Uninzi lwabaphambukeli besizukulwana sokuqala abavela eAfrika bakhetha ukuzibona njengabantu abazalwa nabo. Kukho uphando lwakutshanje olubonisa ukuba abanye abaphambukeli abamnyama eMelika bayamelana nokudibana nabantu ukuze banciphise ucalucalulo ngokobuhlanga olujongene nabantu abamnyama baseMelika abazalelwe apho. <ref>{{Cite journal|last=Adida|first=Claire L.|last2=Robinson|first2=Amanda Lea|date=2023|title=Why (some) immigrants resist assimilation: US racism and the African immigrant experience|journal=Quarterly Journal of Political Science|volume=18|issue=3|pages=295–338|doi=10.1561/100.00021091|issn=1554-0626|pmc=10706603|pmid=38077161}}</ref>
Inkcubeko yama-Afrika aseMelika yavela phakathi kwenkqubo yokulwa nocalu-calulo ngokobuhlanga eMelika, eyayibonakala ngogonyamelo olukhulu, ingcinezelo kunye nokukhutshelwa ngaphandle okuqhutywa bubuzwe obuphezulu ngexesha lobukoloniyali baseYurophu. <ref>{{Cite web|title=African American Culture : Origins|url=https://research.auctr.edu/c.php?g=1386473&p=10253691#:~:text=African%20American%20culture—often%20referred,Americans%20continues%20to%20resonate%20worldwide.|archive-url=https://web.archive.org/web/20250412012507/https://research.auctr.edu/c.php?g=1386473&p=10253691|archive-date=12 April 2025}}</ref>
=== Imbali ekwabelwana ngayo kwilizwekazi laseMelika ===
Ukususela kwimihla yokuqala yobukhoboka baseMelika kwinkulungwane ye-17, abanini bamakhoboka babefuna ukulawula abantu babo ababenyanzelwa ukuba ngamakhoboka ngokuzama ukubahlutha inkcubeko yabo yaseAfrika.Kwilizwe elitsha (iNew World) ngokubanzi, kwaye ngokukodwa eUnited States, ukwahlulwa ngokwasemzimbeni nokubekelwa ecaleni eluntwini kwabantu base-Afrika ababengamakhoboka, kunye nokwahlulwa nokubekelwa ecaleni kwabantwana babo ababephila ngokukhululeka kamva. Kwanceda ekugcinweni kwezinto ezibalulekileyo zenkcubeko yemveli phakathi kwabantu base-Afrika. Abanini-bakhoboka bazama ngabom ukucinezela nayiphi na imibutho yezopolitiko okanye yenkcubeko ezimeleyo ukuze bajongane nemvukelo eninzi yamakhoboka okanye izenzo zokuchasa ezazisenzeka eUnited States, eBrazil, eHaiti, naseDutch Guiana. <ref>Price, R. (1996). ''Maroon Societies: Rebel Slave Communities in the Americas''. Anchor Books. pp. 1–33.</ref>
Amasiko kunye nezithethe ezahlukeneyo zaseAfrika zabonelela ngesiseko sezenzo zokomoya zabantu abakhotyokisiweyo, ababexuba iinkolelo zookhokho nobuKristu ukuze benze iindlela ezahlukeneyo zonqulo. Olu kuqina kwenkcubeko kwabonakala kwiimvukelo zamakhoboka, ezazichasa ukusekwa kobukhoboka kwaye zakhuthaza ingqiqo yoluntu kunye nobuntu obufanayo phakathi kwama-Afrika aseMelika. Intshukumo yamalungelo oluntu yavela njengenkqubela enamandla yalo mzabalazo. Eli lifa lembali lachaphazela iintsapho zanamhlanje zama-Afrika aseMelika kwaye labumba amaxabiso azo, izakhiwo zoluntu, kunye neendlela zokuzibandakanya kwezopolitiko, kunye nefuthe elihlala lihleli kwezoqoqosho lokungalingani kwenkqubo eqhuba ukuzibophelela ekuxhobiseni nasekutshintsheni koluntu. <ref>{{Cite news|title=Black Joy: Resistance, Resilience and Reclamation|language=en|work=National Museum of African American History and Culture|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-joy-resistance-resilience-and-reclamation?TSPD_101_R0=083ccf6c57ab200071522b1f7f4f74b05ab76e4359b1f360e773c89aadb01e9874eb62eab2c9ba75084d7859781430001f2250a1e3c39646e9b4f00ed7975fd76c02396bbaf842f5ee37a6e39b8e6d9797e8d21514684c85d3d67d5ee611331b|access-date=2024-10-24}}</ref>
Impembelelo yeAfrika ibonakala kwezopolitiko, ezoqoqosho, ulwimi, umculo, iindlela zokulungisa iinwele, imfashini, umdaniso, unqulo, ukutya, kunye nembono yehlabathi. <ref>{{Cite web|title=Digital History|url=http://www.digitalhistory.uh.edu/disp_textbook.cfm?smtid=2&psid=3043|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200808154313/http://www.digitalhistory.uh.edu/disp_textbook.cfm?smtid=2&psid=3043|archive-date=August 8, 2020|accessdate=September 6, 2020|website=www.digitalhistory.uh.edu}}</ref> Kuyo yonke le nkqubo, abantu baseMelika abangama-Afrika bazakhela inkcubeko nembali yabo eUnited States. <ref>{{Cite web|title=The Cincinnati Enquirer 01 Mar 2000, page Page 12|url=https://www.newspapers.com/image/102496086/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230620210916/https://www.newspapers.com/image/102496086/|archive-date=June 20, 2023|accessdate=2023-06-20|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> Kwelinye icala, inkcubeko yama-Afrika-aseMelika ibe nefuthe elibanzi neliguqula izinto ezininzi kwinkcubeko yaseMelika. Le nkqubo yokutshintshiselana ngokuyila ibizwa ngokuba yi -creolization . <ref name="slave_culture">{{Cite web|date=June 2, 2007|title=African American Voices: Slave Culture|url=http://www.digitalhistory.uh.edu/black_voices/voices_display.cfm?id=23|archive-url=https://web.archive.org/web/20080507214116/http://www.digitalhistory.uh.edu/black_voices/voices_display.cfm?id=23|archive-date=May 7, 2008|accessdate=June 2, 2007|publisher=[[University of Houston]]}}</ref> Ekuhambeni kwexesha, inkcubeko yamakhoboka aseAfrika kunye nenzala yawo iye yaba nefuthe elibanzi kwinkcubeko yaseMelika ebalaseleyo nakwinkcubeko yehlabathi.
[[File:Harlem_Street_rehearsal_(125th_street).jpg|thumb| Ukuziqhelanisa komculo weqela kwisitalato i -125th Street eHarlem,indawo engundoqo nembali ebalulekileyo yenkcubeko yama-Afrika-Melika. ISixeko saseNew York sisekhaya ngomda omkhulu xa sithelekiswa nesona sixeko sinabantu abamnyama baseMelika ehlabathini kunaso nasiphi na isixeko esingaphandle [[I-Afrika|kweAfrika]], esinabantu abangaphezu kwezigidi eziyi-2.2. Ukufudukela kwabantu baseAfrika eNew York City ngoku kukhuthaza ukukhula kwabemi baseAfrika-baseMelika nabaseAfrika kwesi sixeko. <ref name="AfricanMigrationNYC">{{Cite news|last=Kimiko de Freytas-Tamura|date=2023|title=African and Invisible: The Other New York Migrant Crisis|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2023/01/13/nyregion/west-african-immigrants-nyc.html|url-status=live|access-date=January 26, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230125220924/https://www.nytimes.com/2023/01/13/nyregion/west-african-immigrants-nyc.html|archive-date=January 25, 2023}}</ref>]]
[[Uluhlu:Pages with unreviewed translations]]
88jpf7qod9vg8vslpwunprp94bjfg94
42207
42206
2026-09-30T17:42:08Z
Abulele Jebese
14703
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1376535516|African-American culture]]"
42207
wikitext
text/x-wiki
'''Inkcubeko yamaMelika anemvelaphi yase-Afrika''',(African American culture) <ref>{{Cite web|title=Black is Beautiful: The Emergence of Black Culture and Identity in the 60s and 70s|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031022/https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-03-07|website=National Museum of African American History and Culture|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Black History and Culture|url=https://artsandculture.google.com/project/black-history-and-culture|accessdate=2023-03-07|website=Google Arts & Culture|language=en}}</ref> ekwaziwa njenge '''nkcubeko yama-Afrika aseMelika''' okanye '''inkcubeko yama-Afrika''' kwisiNgesi saseMelika, <ref>{{Cite web|title=The Montgomery Advertiser 20 Feb 2020, page D6|url=https://www.newspapers.com/image/639943983/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230308121716/https://www.newspapers.com/image/639943983/|archive-date=March 8, 2023|accessdate=2023-03-08|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Brown|first=Angela|date=October 2013|title=Cultural Perspective on African American Culture|url=https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1149766.pdf|url-status=live|journal=The International Journal of Education and Literacy Studies|volume=1|issue=2|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031021/https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1149766.pdf|archive-date=September 7, 2024|access-date=March 8, 2023|via=AIAC}}</ref> <ref>{{Cite web|title=The News and Observer 22 Jan 1997, page 12|url=https://www.newspapers.com/image/657241015/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230310144818/https://www.newspapers.com/image/657241015/|archive-date=March 10, 2023|accessdate=2023-03-10|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Journal and Courier 21 Sep 2008, page 13|url=https://www.newspapers.com/image/265480397/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031024/https://www.newspapers.com/image/265480397/|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-08-14|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Black is Beautiful: The Emergence of Black Culture and Identity in the 60s and 70s|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230307045942/https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|archive-date=March 7, 2023|accessdate=2023-08-14|website=National Museum of African American History and Culture|language=en}}</ref> ibhekisa kwiindlela abantu abamnyama baseMelika abathetha ngazo, nokuba yinxalenye okanye yahlukile kwinkcubeko yaseMelika eqhelekileyo. Ichazwa yimbali yomzabalazo odibeneyo wamalungelo oluntu nawezopolitiko, kwaye isekelwe kwimikhwa efanayo, ubuwena, kunye noluntu.
Inkcubeko yamaMelika anemvelaphi yase-Afrika ibe nefuthe elikhulu kwinkcubeko yaseMelika nakwinkcubeko yehlabathi. <ref>{{Cite news|last=Mcmanus|first=Melanie|date=2021|title=Dancing at the new National Museum of African American Music in Nashville|work=Chicago Tribune|url=https://www.chicagotribune.com/travel/ct-trav-national-museum-african-american-music-nashville-0606-20210527-63ajqa7lazdcffwa27mlpdpg4e-story.html|url-status=live|access-date=December 21, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221171904/https://www.chicagotribune.com/travel/ct-trav-national-museum-african-american-music-nashville-0606-20210527-63ajqa7lazdcffwa27mlpdpg4e-story.html|archive-date=December 21, 2021}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Reynolds|first=Marcellas|url=https://books.google.com/books?id=DUWJDwAAQBAJ&q=How+to+Slay:+Inspiration+from+the+Queens+and+Kings+of+Black+Style|title=Supreme Models Iconic Black Women Who Revolutionized Fashion|date=2019|publisher=ABRAMS|isbn=9781683356622|access-date=March 18, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230423054016/https://books.google.com/books?id=DUWJDwAAQBAJ&q=How+to+Slay:+Inspiration+from+the+Queens+and+Kings+of+Black+Style|archive-date=April 23, 2023|url-status=live}}</ref> AmaMelika anemvelaphi yase-Afrika enze igalelo elikhulu kwiincwadi, umculo, ubugcisa obubonakalayo, amajelo eendaba, ezopolitiko, inzululwazi, ishishini kunye nokupheka kwaseMelika. <ref>{{Cite journal|date=2022-09-30|title=High on the Hog: A Culinary Journey from Africa to America|url=http://dx.doi.org/10.1126/science.ade8448|url-status=live|journal=Science|volume=377|issue=6614|pages=1497|bibcode=2022Sci...377.1497.|doi=10.1126/science.ade8448|issn=0036-8075|pmid=36173834|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031116/https://www.science.org/doi/10.1126/science.ade8448|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Tipton-Martin|first=Toni|date=September 2014|title=Breaking the Jemima Code: The Legacy of African American Cookbooks|url=http://dx.doi.org/10.1353/ect.2014.0042|journal=Ecotone|volume=10|issue=1|pages=116–120|doi=10.1353/ect.2014.0042|issn=2165-2651|url-access=subscription}}</ref> Okubalulekileyo kukuba, iintlobo zomculo wamaMelika anemvelaphi yase-Afrika ezifana ne-jazz, i-rock and roll, kunye ne-hip-hop ziphakathi kwezinto zenkcubeko eziphumelele kakhulu ezithunyelwa yi-United States kwamanye amazwe. <ref>{{Cite journal|last=Morgan|first=Marcyliena|last2=Bennett|first2=Dionne|date=2011|title=Hip-Hop & the Global Imprint of a Black Cultural Form|url=https://direct.mit.edu/daed/article/140/2/176/26892/Hip-Hop-amp-the-Global-Imprint-of-a-Black-Cultural|journal=Daedalus|volume=140|issue=2|pages=176–196|doi=10.1162/DAED_a_00086|doi-access=free}}</ref>
Inkcubeko yabaMnyama baseMelika ibisoloko ichazwa, ngokuyinxenye, ngumzabalazo wokuchasa nokoyisa imithetho nezenzo zocalucalulo ngokobuhlanga,kuquka ubukhoboka, imithetho ecinezelayo enjengemithetho yocalucalulo kaJim Crow, ukwahlulwa kwabantu eluntwini, kunye nokukhatywa ngokucacileyo kwamalungelo asisiseko oluntu. Ucalucalulo ngokobuhlanga luye lwabangela ukuba abaMnyama baseMelika bangabandakanywa kwimiba emininzi yobomi baseMelika kuyo yonke imbali yeli lizwe; la mava aye ayiphembelela kakhulu inkcubeko yabaMnyama baseMelika,<ref name="Gomez2">{{Cite book|last=Gomez|first=Michael Angelo|url=https://archive.org/details/exchangingourcou0000gome/page/12|title=Exchanging Our Country Marks: The Transformation of African Identities in the Colonial and Antebellum South: The Transformation of African Identities in the Colonial and Antebellum South|publisher=University of North Carolina Press|year=1998|isbn=0-8078-6171-5|page=[https://archive.org/details/exchangingourcou0000gome/page/12 12]}}</ref> <ref>{{Cite web|date=2022-10-07|title=The Explosion of Culture and Arts During the Harlem Renaissance|url=https://www.thecollector.com/harlem-renaissance-arts-and-culture/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031622/https://www.thecollector.com/harlem-renaissance-arts-and-culture/|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-03-08|website=TheCollector|language=en}}</ref> kwaye azisa indlela ama-Afrika aseMelika akhetha ngayo ukusebenzisana noluntu olubanzi lwaseMelika. <ref>{{Cite journal|date=July 2009|title=Slavery by Another Name: The Re-Enslavement of Black Americans from the Civil War to World War II (review)|url=http://dx.doi.org/10.1353/ala.2009.0020|journal=Alabama Review|volume=62|issue=3|pages=212–213|doi=10.1353/ala.2009.0020|issn=2166-9961|url-access=subscription}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Du Bois|first=W. E. B.|url=http://dx.doi.org/10.1093/owc/9780199555833.001.0001|title=The Souls of Black Folk|date=2009|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-955583-3|editor-last=Edwards|editor-first=Brent Hayes|doi=10.1093/owc/9780199555833.001.0001|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024917/https://oxfordworldsclassics.com/display/10.1093/owc/9780199555833.001.0001/isbn-9780199555833|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref>
Ilifa lamabali, amaqhalo, ukudlala ngamagama, kunye namabali emveli avela kuMntla-ntshona nakumbindi we-Afrika liye labumba inkcubeko yama-Afrika-aseMelika ukususela kwixesha lobukhoboka .<ref>{{Cite web|title=Slave culture|url=https://www.digitalhistory.uh.edu/disp_textbook.cfm?smtid=2&psid=3043}}</ref>Ubomi benkolo nobokomoya buye baba nempembelelo kwimiba emininzi yenkcubeko yama-Afrika-aseMelika, kuquka neNtshukumo yaMalungelo oLuntu. <ref>{{Cite book|url=http://dx.doi.org/10.2307/j.ctv11smnkh|title=African American Religious History|date=2000|publisher=Duke University Press|isbn=978-0-8223-9603-1|editor-last=SERNETT|editor-first=MILTON C.|doi=10.2307/j.ctv11smnkh|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024443/https://chooser.crossref.org/?doi=10.2307%2Fj.ctv11smnkh|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref> <ref>{{Cite web|last=Morris|first=A.|date=2021|title=From Civil Rights to Black Lives Matter|url=https://www.scientificamerican.com/article/from-civil-rights-to-black-lives-matter1/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230308050929/https://www.scientificamerican.com/article/from-civil-rights-to-black-lives-matter1/|archive-date=March 8, 2023|accessdate=2023-03-08|website=Scientific American|language=en}}</ref>
Kuwo wonke unyaka, ama-Afrika aseMelika abhiyozela iiholide ezahlukeneyo. E-United States, iNyanga yeMbali yabaNtsundu ibhiyozelwa rhoqo kwinyanga yoMdumbi ukuhlonipha imbali etyebileyo kunye negalelo lama-Afrika aseMelika. I-Juneteenth, ebhiyozelwa ngoJuni 19, ikhumbula ukuphela kobukhoboka e-US. Ukongeza, ama-Afrika aseMelika amaninzi abhiyozela iKwanzaa ukusuka nge-26 kweyiMnga ukuya kwisuku lokuqala kwinyanga yoMqungu. <ref>{{Cite web|title=Exploring African American Culture|url=https://www.michigan.gov/mdhhs/-/media/Project/Websites/mdhhs/Assistance-Programs/WIC-Media/African-American-Culture.pdf?rev=2046b12f73f94199b86fe4eebe334bcc&hash=ACE009B632CB63ED29663574E6882B25}}</ref>
.Inkcubeko yabaMnyama baseMelika ayichazwa nje ngokobuhlanga okanye ngembali yomzabalazo, kodwa inengcambu ezinzulu kwizithethe ekwabelwana ngazo, kwisazisi nakuluntu. <ref>{{Cite book|last=Washington|first=Harriet A.|title=Medical apartheid: the dark history of medical experimentation on Black Americans from colonial times to the present|date=2008|publisher=Anchor books|isbn=978-0-7679-1547-2|location=New York, NY}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Rediker|first=Marcus|title=The slave ship: a human history|date=2008|publisher=Penguin Books|isbn=978-0-14-311425-3|series=A Penguin book History African-American studies|location=New York, NY}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Woodward|first=C. Vann|title=The strange career of Jim Crow|date=2002|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-514689-9|edition=Commemorative|location=Oxford; New York}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Anderson|first=James D.|title=The education of Blacks in the South, 1860 - 1935|date=1995|publisher=Univ. of North Carolina Press|isbn=978-0-8078-4221-8|edition=Nachdr.|location=Chapel Hill, NC}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Lowery|first=Wesley|url=https://www.worldcat.org/title/968310784|title=They can't kill us all: the story of the struggle for Black lives|date=2016|publisher=Back Bay Books : Little, Brown and Company|isbn=978-0-316-31249-3|edition=First Back Bay paperback|location=New York, NY|oclc=968310784|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031152/https://search.worldcat.org/title/968310784|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Baradaran|first=Mehrsa|title=The color of money: black banks and the racial wealth gap|date=2019|publisher=The Belknap Press of Harvard University Press|isbn=978-0-674-23747-6|edition=First Harvard University Press paperback|location=Cambridge London}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Alexander|first=Michelle|title=The new Jim Crow: mass incarceration in the age of colorblindness|date=2012|publisher=New Press|isbn=978-1-59558-643-8|edition=Revised paperback|location=New York}}</ref>
== Imbali. ==
[[File:Family_of_African_American_picking_cotton_in_Georgia,_circa_1880.jpg|left|thumb| Amakhoboka aseMelika aNtsundu eGeorgia, ngonyaka ka 1850]]
Ama-Afrika aseMelika ayimiphumo yokudibana kwamazwe amaninzi ahlukeneyo, <ref>{{Cite journal|last=Seigel|first=Micol|date=2011|title=Patrick Manning . The African Diaspora: A History through Culture . (Columbia Studies in International and Global History.) New York : Columbia University Press . 2009 . Pp. xxii, 394. $29.95.|url=http://dx.doi.org/10.1086/ahr.116.1.251|url-status=live|journal=The American Historical Review|volume=116|issue=1|pages=251–252|doi=10.1086/ahr.116.1.251|issn=0002-8762|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024916/https://academic.oup.com/ahr/article-abstract/116/1/251/2063219?redirectedFrom=fulltext|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> inkcubeko, izizwe kunye neenkolo ngenkulungwane ye-16 neye-17,<ref>{{Cite journal|last=Harris|first=Robert L.|last2=Huggins|first2=Nathan Irvin|date=1978|title=Black Odyssey: The Afro-American Ordeal in Slavery|url=http://dx.doi.org/10.2307/1867827|url-status=live|journal=The American Historical Review|volume=83|issue=4|pages=1095|doi=10.2307/1867827|issn=0002-8762|jstor=1867827|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024917/https://www.jstor.org/stable/1867827?origin=crossref|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> aqhekeka, <ref>{{Cite journal|last=Avila|first=E.|date=2018|title=American Cultural History: A Very Short Introduction|url=http://dx.doi.org/10.1093/actrade/9780190200589.001.0001|journal=Very Short Introductions|doi=10.1093/actrade/9780190200589.001.0001|isbn=978-0-19-020058-9|url-access=subscription}}</ref> kwaye akhiwa kwakhona ngamava adibeneyo kwaye adityaniswa abe liqela elinye kwilizwekazi [[UmNtla Melika|laseMntla Melika]] ngexesha lorhwebo lwamakhoboka olunqumla iAtlantiki kwaye ngoku abizwa ngokuba ngama-Afrika aseMelika.
Uninzi lwabantu base-Afrika baseMelika luyinzala yabantu ababengamakhoboka ababehlala ngaphakathi kwemida ye-United States yangoku. <ref>{{Cite web|last=Love|first=Ms Bathsheba|title=Murrell Library Research Guides: African-Americans & the Black Experience: African-American Identity & Culture|url=https://libguides.moval.edu/black-experience|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907032140/https://libguides.moval.edu/black-experience|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2024-09-03|website=libguides.moval.edu|language=en}}</ref> Ukongeza, abantu base-Afrika baseMelika abayinzala yobukhoboka baseMelika (ADOS) ngokuyintloko bavela kwimvelaphi yaseNtshona Afrika naselunxwemeni lwase-Afrika, kunye nobuninzi obahlukeneyo bobukhokho baseNtshona Yurophu kunye nabemi bomthonyama baseMelika. <ref>{{Cite journal|last=Salas|first=Antonio|last2=C|first2=Angel|last3=R|first3=Martin|last4=M|first4=Vincent|date=2005|title=Charting the ancestry of African Americans|journal=American Journal of Human Genetics|volume=77|issue=4|pages=676–680|doi=10.1086/491675|issn=0002-9297|pmc=1275617|pmid=16175514}}</ref>
Phantse umntu omnye kwabahlanu abamnyama eMelika ngabaphambukeli okanye abantwana babaphambukeli abamnyama. <ref>{{Cite web|last=Christine|first=T.|date=2022|title=Key findings about Black immigrants in the U.S.|url=https://www.pewresearch.org/short-reads/2022/01/27/key-findings-about-black-immigrants-in-the-u-s/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240905225227/https://www.pewresearch.org/short-reads/2022/01/27/key-findings-about-black-immigrants-in-the-u-s/|archive-date=September 5, 2024|accessdate=2024-09-03|website=Pew Research Center|language=en-US}}</ref> Nangona abanye abaphambukeli abamnyama okanye abantwana babo banokuzibona njengabantu abamnyama baseMelika, abaphambukeli abamnyama eMelika abayonxalenye yeqela labamnyama baseMelika. Uninzi lwabaphambukeli besizukulwana sokuqala abavela eAfrika bakhetha ukuzibona njengabantu abazalwa nabo. Kukho uphando lwakutshanje olubonisa ukuba abanye abaphambukeli abamnyama eMelika bayamelana nokudibana nabantu ukuze banciphise ucalucalulo ngokobuhlanga olujongene nabantu abamnyama baseMelika abazalelwe apho. <ref>{{Cite journal|last=Adida|first=Claire L.|last2=Robinson|first2=Amanda Lea|date=2023|title=Why (some) immigrants resist assimilation: US racism and the African immigrant experience|journal=Quarterly Journal of Political Science|volume=18|issue=3|pages=295–338|doi=10.1561/100.00021091|issn=1554-0626|pmc=10706603|pmid=38077161}}</ref>
Inkcubeko yama-Afrika aseMelika yavela phakathi kwenkqubo yokulwa nocalu-calulo ngokobuhlanga eMelika, eyayibonakala ngogonyamelo olukhulu, ingcinezelo kunye nokukhutshelwa ngaphandle okuqhutywa bubuzwe obuphezulu ngexesha lobukoloniyali baseYurophu. <ref>{{Cite web|title=African American Culture : Origins|url=https://research.auctr.edu/c.php?g=1386473&p=10253691#:~:text=African%20American%20culture—often%20referred,Americans%20continues%20to%20resonate%20worldwide.|archive-url=https://web.archive.org/web/20250412012507/https://research.auctr.edu/c.php?g=1386473&p=10253691|archive-date=12 April 2025}}</ref>
=== Imbali ekwabelwana ngayo kwilizwekazi laseMelika ===
Ukususela kwimihla yokuqala yobukhoboka baseMelika kwinkulungwane ye-17, abanini bamakhoboka babefuna ukulawula abantu babo ababenyanzelwa ukuba ngamakhoboka ngokuzama ukubahlutha inkcubeko yabo yaseAfrika.Kwilizwe elitsha (iNew World) ngokubanzi, kwaye ngokukodwa eUnited States, ukwahlulwa ngokwasemzimbeni nokubekelwa ecaleni eluntwini kwabantu base-Afrika ababengamakhoboka, kunye nokwahlulwa nokubekelwa ecaleni kwabantwana babo ababephila ngokukhululeka kamva. Kwanceda ekugcinweni kwezinto ezibalulekileyo zenkcubeko yemveli phakathi kwabantu base-Afrika. Abanini-bakhoboka bazama ngabom ukucinezela nayiphi na imibutho yezopolitiko okanye yenkcubeko ezimeleyo ukuze bajongane nemvukelo eninzi yamakhoboka okanye izenzo zokuchasa ezazisenzeka eUnited States, eBrazil, eHaiti, naseDutch Guiana. <ref>Price, R. (1996). ''Maroon Societies: Rebel Slave Communities in the Americas''. Anchor Books. pp. 1–33.</ref>
Amasiko kunye nezithethe ezahlukeneyo zaseAfrika zabonelela ngesiseko sezenzo zokomoya zabantu abakhotyokisiweyo, ababexuba iinkolelo zookhokho nobuKristu ukuze benze iindlela ezahlukeneyo zonqulo. Olu kuqina kwenkcubeko kwabonakala kwiimvukelo zamakhoboka, ezazichasa ukusekwa kobukhoboka kwaye zakhuthaza ingqiqo yoluntu kunye nobuntu obufanayo phakathi kwama-Afrika aseMelika. Intshukumo yamalungelo oluntu yavela njengenkqubela enamandla yalo mzabalazo. Eli lifa lembali lachaphazela iintsapho zanamhlanje zama-Afrika aseMelika kwaye labumba amaxabiso azo, izakhiwo zoluntu, kunye neendlela zokuzibandakanya kwezopolitiko, kunye nefuthe elihlala lihleli kwezoqoqosho lokungalingani kwenkqubo eqhuba ukuzibophelela ekuxhobiseni nasekutshintsheni koluntu. <ref>{{Cite news|title=Black Joy: Resistance, Resilience and Reclamation|language=en|work=National Museum of African American History and Culture|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-joy-resistance-resilience-and-reclamation?TSPD_101_R0=083ccf6c57ab200071522b1f7f4f74b05ab76e4359b1f360e773c89aadb01e9874eb62eab2c9ba75084d7859781430001f2250a1e3c39646e9b4f00ed7975fd76c02396bbaf842f5ee37a6e39b8e6d9797e8d21514684c85d3d67d5ee611331b|access-date=2024-10-24}}</ref>
Impembelelo yeAfrika ibonakala kwezopolitiko, ezoqoqosho, ulwimi, umculo, iindlela zokulungisa iinwele, imfashini, umdaniso, unqulo, ukutya, kunye nembono yehlabathi. <ref>{{Cite web|title=Digital History|url=http://www.digitalhistory.uh.edu/disp_textbook.cfm?smtid=2&psid=3043|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200808154313/http://www.digitalhistory.uh.edu/disp_textbook.cfm?smtid=2&psid=3043|archive-date=August 8, 2020|accessdate=September 6, 2020|website=www.digitalhistory.uh.edu}}</ref> Kuyo yonke le nkqubo, abantu baseMelika abangama-Afrika bazakhela inkcubeko nembali yabo eUnited States. <ref>{{Cite web|title=The Cincinnati Enquirer 01 Mar 2000, page Page 12|url=https://www.newspapers.com/image/102496086/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230620210916/https://www.newspapers.com/image/102496086/|archive-date=June 20, 2023|accessdate=2023-06-20|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> Kwelinye icala, inkcubeko yama-Afrika-aseMelika ibe nefuthe elibanzi neliguqula izinto ezininzi kwinkcubeko yaseMelika. Le nkqubo yokutshintshiselana ngokuyila ibizwa ngokuba yi -creolization . <ref name="slave_culture">{{Cite web|date=June 2, 2007|title=African American Voices: Slave Culture|url=http://www.digitalhistory.uh.edu/black_voices/voices_display.cfm?id=23|archive-url=https://web.archive.org/web/20080507214116/http://www.digitalhistory.uh.edu/black_voices/voices_display.cfm?id=23|archive-date=May 7, 2008|accessdate=June 2, 2007|publisher=[[University of Houston]]}}</ref> Ekuhambeni kwexesha, inkcubeko yamakhoboka aseAfrika kunye nenzala yawo iye yaba nefuthe elibanzi kwinkcubeko yaseMelika ebalaseleyo nakwinkcubeko yehlabathi.
[[File:Harlem_Street_rehearsal_(125th_street).jpg|thumb| Ukuziqhelanisa komculo weqela kwisitalato i -125th Street eHarlem,indawo engundoqo nembali ebalulekileyo yenkcubeko yama-Afrika-Melika. ISixeko saseNew York sisekhaya ngomda omkhulu xa sithelekiswa nesona sixeko sinabantu abamnyama baseMelika ehlabathini kunaso nasiphi na isixeko esingaphandle [[I-Afrika|kweAfrika]], esinabantu abangaphezu kwezigidi eziyi-2.2. Ukufudukela kwabantu baseAfrika eNew York City ngoku kukhuthaza ukukhula kwabemi baseAfrika-baseMelika nabaseAfrika kwesi sixeko. <ref name="AfricanMigrationNYC">{{Cite news|last=Kimiko de Freytas-Tamura|date=2023|title=African and Invisible: The Other New York Migrant Crisis|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2023/01/13/nyregion/west-african-immigrants-nyc.html|url-status=live|access-date=January 26, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230125220924/https://www.nytimes.com/2023/01/13/nyregion/west-african-immigrants-nyc.html|archive-date=January 25, 2023}}</ref>]]
Ukuba abantu ababebanjwe ngamakhoboka (amakhoboka) babethintela okanye bethintela imfundo yabo, uloyiko yayikukuba imfundo yayinokubanika amandla abantu, kwaye ikhuthaze okanye ivumele amabhongo okukhululwa. Amasiko omlomo aseAfrika aba yindlela ephambili yokugcina imbali, iindlela zokuziphatha, kunye nolunye ulwazi lwenkcubeko phakathi kwabantu. Oku kwakuhambelana nezenzo zembali yomlomo kwiinkcubeko ezininzi zaseAfrika kunye nezinye iinkcubeko ezazingaxhomekekanga kwilizwi elibhaliweyo. Uninzi lwezi zinto zenkcubeko zidluliselwe kwizizukulwana ngezizukulwana ngokubalisa amabali. Amabali eentsomi anike ama-Afrika aseMelika ithuba lokukhuthazana nokufundisana. <ref name="oral">{{Cite web|last=Papa|first=Maggie|last2=Gerber|first2=Amy|last3=Mohamed|first3=Abeer|title=African American Culture through Oral Tradition|url=http://www.gwu.edu/~e73afram/ag-am-mp.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20080527050107/http://www.gwu.edu/~e73afram/ag-am-mp.html|archive-date=May 27, 2008|accessdate=May 17, 2007|publisher=[[George Washington University]]}}</ref>
[[Uluhlu:Pages with unreviewed translations]]
7rw3oetqvdpbbfk5g6dv2lbhah8as4p
42208
42207
2026-09-30T17:45:56Z
Abulele Jebese
14703
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1376535516|African-American culture]]"
42208
wikitext
text/x-wiki
'''Inkcubeko yamaMelika anemvelaphi yase-Afrika''',(African American culture) <ref>{{Cite web|title=Black is Beautiful: The Emergence of Black Culture and Identity in the 60s and 70s|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031022/https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-03-07|website=National Museum of African American History and Culture|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Black History and Culture|url=https://artsandculture.google.com/project/black-history-and-culture|accessdate=2023-03-07|website=Google Arts & Culture|language=en}}</ref> ekwaziwa njenge '''nkcubeko yama-Afrika aseMelika''' okanye '''inkcubeko yama-Afrika''' kwisiNgesi saseMelika, <ref>{{Cite web|title=The Montgomery Advertiser 20 Feb 2020, page D6|url=https://www.newspapers.com/image/639943983/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230308121716/https://www.newspapers.com/image/639943983/|archive-date=March 8, 2023|accessdate=2023-03-08|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Brown|first=Angela|date=October 2013|title=Cultural Perspective on African American Culture|url=https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1149766.pdf|url-status=live|journal=The International Journal of Education and Literacy Studies|volume=1|issue=2|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031021/https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1149766.pdf|archive-date=September 7, 2024|access-date=March 8, 2023|via=AIAC}}</ref> <ref>{{Cite web|title=The News and Observer 22 Jan 1997, page 12|url=https://www.newspapers.com/image/657241015/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230310144818/https://www.newspapers.com/image/657241015/|archive-date=March 10, 2023|accessdate=2023-03-10|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Journal and Courier 21 Sep 2008, page 13|url=https://www.newspapers.com/image/265480397/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031024/https://www.newspapers.com/image/265480397/|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-08-14|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Black is Beautiful: The Emergence of Black Culture and Identity in the 60s and 70s|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230307045942/https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|archive-date=March 7, 2023|accessdate=2023-08-14|website=National Museum of African American History and Culture|language=en}}</ref> ibhekisa kwiindlela abantu abamnyama baseMelika abathetha ngazo, nokuba yinxalenye okanye yahlukile kwinkcubeko yaseMelika eqhelekileyo. Ichazwa yimbali yomzabalazo odibeneyo wamalungelo oluntu nawezopolitiko, kwaye isekelwe kwimikhwa efanayo, ubuwena, kunye noluntu.
Inkcubeko yamaMelika anemvelaphi yase-Afrika ibe nefuthe elikhulu kwinkcubeko yaseMelika nakwinkcubeko yehlabathi. <ref>{{Cite news|last=Mcmanus|first=Melanie|date=2021|title=Dancing at the new National Museum of African American Music in Nashville|work=Chicago Tribune|url=https://www.chicagotribune.com/travel/ct-trav-national-museum-african-american-music-nashville-0606-20210527-63ajqa7lazdcffwa27mlpdpg4e-story.html|url-status=live|access-date=December 21, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221171904/https://www.chicagotribune.com/travel/ct-trav-national-museum-african-american-music-nashville-0606-20210527-63ajqa7lazdcffwa27mlpdpg4e-story.html|archive-date=December 21, 2021}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Reynolds|first=Marcellas|url=https://books.google.com/books?id=DUWJDwAAQBAJ&q=How+to+Slay:+Inspiration+from+the+Queens+and+Kings+of+Black+Style|title=Supreme Models Iconic Black Women Who Revolutionized Fashion|date=2019|publisher=ABRAMS|isbn=9781683356622|access-date=March 18, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230423054016/https://books.google.com/books?id=DUWJDwAAQBAJ&q=How+to+Slay:+Inspiration+from+the+Queens+and+Kings+of+Black+Style|archive-date=April 23, 2023|url-status=live}}</ref> AmaMelika anemvelaphi yase-Afrika enze igalelo elikhulu kwiincwadi, umculo, ubugcisa obubonakalayo, amajelo eendaba, ezopolitiko, inzululwazi, ishishini kunye nokupheka kwaseMelika. <ref>{{Cite journal|date=2022-09-30|title=High on the Hog: A Culinary Journey from Africa to America|url=http://dx.doi.org/10.1126/science.ade8448|url-status=live|journal=Science|volume=377|issue=6614|pages=1497|bibcode=2022Sci...377.1497.|doi=10.1126/science.ade8448|issn=0036-8075|pmid=36173834|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031116/https://www.science.org/doi/10.1126/science.ade8448|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Tipton-Martin|first=Toni|date=September 2014|title=Breaking the Jemima Code: The Legacy of African American Cookbooks|url=http://dx.doi.org/10.1353/ect.2014.0042|journal=Ecotone|volume=10|issue=1|pages=116–120|doi=10.1353/ect.2014.0042|issn=2165-2651|url-access=subscription}}</ref> Okubalulekileyo kukuba, iintlobo zomculo wamaMelika anemvelaphi yase-Afrika ezifana ne-jazz, i-rock and roll, kunye ne-hip-hop ziphakathi kwezinto zenkcubeko eziphumelele kakhulu ezithunyelwa yi-United States kwamanye amazwe. <ref>{{Cite journal|last=Morgan|first=Marcyliena|last2=Bennett|first2=Dionne|date=2011|title=Hip-Hop & the Global Imprint of a Black Cultural Form|url=https://direct.mit.edu/daed/article/140/2/176/26892/Hip-Hop-amp-the-Global-Imprint-of-a-Black-Cultural|journal=Daedalus|volume=140|issue=2|pages=176–196|doi=10.1162/DAED_a_00086|doi-access=free}}</ref>
Inkcubeko yabaMnyama baseMelika ibisoloko ichazwa, ngokuyinxenye, ngumzabalazo wokuchasa nokoyisa imithetho nezenzo zocalucalulo ngokobuhlanga,kuquka ubukhoboka, imithetho ecinezelayo enjengemithetho yocalucalulo kaJim Crow, ukwahlulwa kwabantu eluntwini, kunye nokukhatywa ngokucacileyo kwamalungelo asisiseko oluntu. Ucalucalulo ngokobuhlanga luye lwabangela ukuba abaMnyama baseMelika bangabandakanywa kwimiba emininzi yobomi baseMelika kuyo yonke imbali yeli lizwe; la mava aye ayiphembelela kakhulu inkcubeko yabaMnyama baseMelika,<ref name="Gomez2">{{Cite book|last=Gomez|first=Michael Angelo|url=https://archive.org/details/exchangingourcou0000gome/page/12|title=Exchanging Our Country Marks: The Transformation of African Identities in the Colonial and Antebellum South: The Transformation of African Identities in the Colonial and Antebellum South|publisher=University of North Carolina Press|year=1998|isbn=0-8078-6171-5|page=[https://archive.org/details/exchangingourcou0000gome/page/12 12]}}</ref> <ref>{{Cite web|date=2022-10-07|title=The Explosion of Culture and Arts During the Harlem Renaissance|url=https://www.thecollector.com/harlem-renaissance-arts-and-culture/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031622/https://www.thecollector.com/harlem-renaissance-arts-and-culture/|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-03-08|website=TheCollector|language=en}}</ref> kwaye azisa indlela ama-Afrika aseMelika akhetha ngayo ukusebenzisana noluntu olubanzi lwaseMelika. <ref>{{Cite journal|date=July 2009|title=Slavery by Another Name: The Re-Enslavement of Black Americans from the Civil War to World War II (review)|url=http://dx.doi.org/10.1353/ala.2009.0020|journal=Alabama Review|volume=62|issue=3|pages=212–213|doi=10.1353/ala.2009.0020|issn=2166-9961|url-access=subscription}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Du Bois|first=W. E. B.|url=http://dx.doi.org/10.1093/owc/9780199555833.001.0001|title=The Souls of Black Folk|date=2009|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-955583-3|editor-last=Edwards|editor-first=Brent Hayes|doi=10.1093/owc/9780199555833.001.0001|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024917/https://oxfordworldsclassics.com/display/10.1093/owc/9780199555833.001.0001/isbn-9780199555833|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref>
Ilifa lamabali, amaqhalo, ukudlala ngamagama, kunye namabali emveli avela kuMntla-ntshona nakumbindi we-Afrika liye labumba inkcubeko yama-Afrika-aseMelika ukususela kwixesha lobukhoboka .<ref>{{Cite web|title=Slave culture|url=https://www.digitalhistory.uh.edu/disp_textbook.cfm?smtid=2&psid=3043}}</ref>Ubomi benkolo nobokomoya buye baba nempembelelo kwimiba emininzi yenkcubeko yama-Afrika-aseMelika, kuquka neNtshukumo yaMalungelo oLuntu. <ref>{{Cite book|url=http://dx.doi.org/10.2307/j.ctv11smnkh|title=African American Religious History|date=2000|publisher=Duke University Press|isbn=978-0-8223-9603-1|editor-last=SERNETT|editor-first=MILTON C.|doi=10.2307/j.ctv11smnkh|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024443/https://chooser.crossref.org/?doi=10.2307%2Fj.ctv11smnkh|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref> <ref>{{Cite web|last=Morris|first=A.|date=2021|title=From Civil Rights to Black Lives Matter|url=https://www.scientificamerican.com/article/from-civil-rights-to-black-lives-matter1/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230308050929/https://www.scientificamerican.com/article/from-civil-rights-to-black-lives-matter1/|archive-date=March 8, 2023|accessdate=2023-03-08|website=Scientific American|language=en}}</ref>
Kuwo wonke unyaka, ama-Afrika aseMelika abhiyozela iiholide ezahlukeneyo. E-United States, iNyanga yeMbali yabaNtsundu ibhiyozelwa rhoqo kwinyanga yoMdumbi ukuhlonipha imbali etyebileyo kunye negalelo lama-Afrika aseMelika. I-Juneteenth, ebhiyozelwa ngoJuni 19, ikhumbula ukuphela kobukhoboka e-US. Ukongeza, ama-Afrika aseMelika amaninzi abhiyozela iKwanzaa ukusuka nge-26 kweyiMnga ukuya kwisuku lokuqala kwinyanga yoMqungu. <ref>{{Cite web|title=Exploring African American Culture|url=https://www.michigan.gov/mdhhs/-/media/Project/Websites/mdhhs/Assistance-Programs/WIC-Media/African-American-Culture.pdf?rev=2046b12f73f94199b86fe4eebe334bcc&hash=ACE009B632CB63ED29663574E6882B25}}</ref>
.Inkcubeko yabaMnyama baseMelika ayichazwa nje ngokobuhlanga okanye ngembali yomzabalazo, kodwa inengcambu ezinzulu kwizithethe ekwabelwana ngazo, kwisazisi nakuluntu. <ref>{{Cite book|last=Washington|first=Harriet A.|title=Medical apartheid: the dark history of medical experimentation on Black Americans from colonial times to the present|date=2008|publisher=Anchor books|isbn=978-0-7679-1547-2|location=New York, NY}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Rediker|first=Marcus|title=The slave ship: a human history|date=2008|publisher=Penguin Books|isbn=978-0-14-311425-3|series=A Penguin book History African-American studies|location=New York, NY}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Woodward|first=C. Vann|title=The strange career of Jim Crow|date=2002|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-514689-9|edition=Commemorative|location=Oxford; New York}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Anderson|first=James D.|title=The education of Blacks in the South, 1860 - 1935|date=1995|publisher=Univ. of North Carolina Press|isbn=978-0-8078-4221-8|edition=Nachdr.|location=Chapel Hill, NC}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Lowery|first=Wesley|url=https://www.worldcat.org/title/968310784|title=They can't kill us all: the story of the struggle for Black lives|date=2016|publisher=Back Bay Books : Little, Brown and Company|isbn=978-0-316-31249-3|edition=First Back Bay paperback|location=New York, NY|oclc=968310784|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031152/https://search.worldcat.org/title/968310784|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Baradaran|first=Mehrsa|title=The color of money: black banks and the racial wealth gap|date=2019|publisher=The Belknap Press of Harvard University Press|isbn=978-0-674-23747-6|edition=First Harvard University Press paperback|location=Cambridge London}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Alexander|first=Michelle|title=The new Jim Crow: mass incarceration in the age of colorblindness|date=2012|publisher=New Press|isbn=978-1-59558-643-8|edition=Revised paperback|location=New York}}</ref>
== Imbali. ==
[[File:Family_of_African_American_picking_cotton_in_Georgia,_circa_1880.jpg|left|thumb| Amakhoboka aseMelika aNtsundu eGeorgia, ngonyaka ka 1850]]
Ama-Afrika aseMelika ayimiphumo yokudibana kwamazwe amaninzi ahlukeneyo, <ref>{{Cite journal|last=Seigel|first=Micol|date=2011|title=Patrick Manning . The African Diaspora: A History through Culture . (Columbia Studies in International and Global History.) New York : Columbia University Press . 2009 . Pp. xxii, 394. $29.95.|url=http://dx.doi.org/10.1086/ahr.116.1.251|url-status=live|journal=The American Historical Review|volume=116|issue=1|pages=251–252|doi=10.1086/ahr.116.1.251|issn=0002-8762|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024916/https://academic.oup.com/ahr/article-abstract/116/1/251/2063219?redirectedFrom=fulltext|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> inkcubeko, izizwe kunye neenkolo ngenkulungwane ye-16 neye-17,<ref>{{Cite journal|last=Harris|first=Robert L.|last2=Huggins|first2=Nathan Irvin|date=1978|title=Black Odyssey: The Afro-American Ordeal in Slavery|url=http://dx.doi.org/10.2307/1867827|url-status=live|journal=The American Historical Review|volume=83|issue=4|pages=1095|doi=10.2307/1867827|issn=0002-8762|jstor=1867827|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024917/https://www.jstor.org/stable/1867827?origin=crossref|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> aqhekeka, <ref>{{Cite journal|last=Avila|first=E.|date=2018|title=American Cultural History: A Very Short Introduction|url=http://dx.doi.org/10.1093/actrade/9780190200589.001.0001|journal=Very Short Introductions|doi=10.1093/actrade/9780190200589.001.0001|isbn=978-0-19-020058-9|url-access=subscription}}</ref> kwaye akhiwa kwakhona ngamava adibeneyo kwaye adityaniswa abe liqela elinye kwilizwekazi [[UmNtla Melika|laseMntla Melika]] ngexesha lorhwebo lwamakhoboka olunqumla iAtlantiki kwaye ngoku abizwa ngokuba ngama-Afrika aseMelika.
Uninzi lwabantu base-Afrika baseMelika luyinzala yabantu ababengamakhoboka ababehlala ngaphakathi kwemida ye-United States yangoku. <ref>{{Cite web|last=Love|first=Ms Bathsheba|title=Murrell Library Research Guides: African-Americans & the Black Experience: African-American Identity & Culture|url=https://libguides.moval.edu/black-experience|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907032140/https://libguides.moval.edu/black-experience|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2024-09-03|website=libguides.moval.edu|language=en}}</ref> Ukongeza, abantu base-Afrika baseMelika abayinzala yobukhoboka baseMelika (ADOS) ngokuyintloko bavela kwimvelaphi yaseNtshona Afrika naselunxwemeni lwase-Afrika, kunye nobuninzi obahlukeneyo bobukhokho baseNtshona Yurophu kunye nabemi bomthonyama baseMelika. <ref>{{Cite journal|last=Salas|first=Antonio|last2=C|first2=Angel|last3=R|first3=Martin|last4=M|first4=Vincent|date=2005|title=Charting the ancestry of African Americans|journal=American Journal of Human Genetics|volume=77|issue=4|pages=676–680|doi=10.1086/491675|issn=0002-9297|pmc=1275617|pmid=16175514}}</ref>
Phantse umntu omnye kwabahlanu abamnyama eMelika ngabaphambukeli okanye abantwana babaphambukeli abamnyama. <ref>{{Cite web|last=Christine|first=T.|date=2022|title=Key findings about Black immigrants in the U.S.|url=https://www.pewresearch.org/short-reads/2022/01/27/key-findings-about-black-immigrants-in-the-u-s/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240905225227/https://www.pewresearch.org/short-reads/2022/01/27/key-findings-about-black-immigrants-in-the-u-s/|archive-date=September 5, 2024|accessdate=2024-09-03|website=Pew Research Center|language=en-US}}</ref> Nangona abanye abaphambukeli abamnyama okanye abantwana babo banokuzibona njengabantu abamnyama baseMelika, abaphambukeli abamnyama eMelika abayonxalenye yeqela labamnyama baseMelika. Uninzi lwabaphambukeli besizukulwana sokuqala abavela eAfrika bakhetha ukuzibona njengabantu abazalwa nabo. Kukho uphando lwakutshanje olubonisa ukuba abanye abaphambukeli abamnyama eMelika bayamelana nokudibana nabantu ukuze banciphise ucalucalulo ngokobuhlanga olujongene nabantu abamnyama baseMelika abazalelwe apho. <ref>{{Cite journal|last=Adida|first=Claire L.|last2=Robinson|first2=Amanda Lea|date=2023|title=Why (some) immigrants resist assimilation: US racism and the African immigrant experience|journal=Quarterly Journal of Political Science|volume=18|issue=3|pages=295–338|doi=10.1561/100.00021091|issn=1554-0626|pmc=10706603|pmid=38077161}}</ref>
Inkcubeko yama-Afrika aseMelika yavela phakathi kwenkqubo yokulwa nocalu-calulo ngokobuhlanga eMelika, eyayibonakala ngogonyamelo olukhulu, ingcinezelo kunye nokukhutshelwa ngaphandle okuqhutywa bubuzwe obuphezulu ngexesha lobukoloniyali baseYurophu. <ref>{{Cite web|title=African American Culture : Origins|url=https://research.auctr.edu/c.php?g=1386473&p=10253691#:~:text=African%20American%20culture—often%20referred,Americans%20continues%20to%20resonate%20worldwide.|archive-url=https://web.archive.org/web/20250412012507/https://research.auctr.edu/c.php?g=1386473&p=10253691|archive-date=12 April 2025}}</ref>
=== Imbali ekwabelwana ngayo kwilizwekazi laseMelika ===
Ukususela kwimihla yokuqala yobukhoboka baseMelika kwinkulungwane ye-17, abanini bamakhoboka babefuna ukulawula abantu babo ababenyanzelwa ukuba ngamakhoboka ngokuzama ukubahlutha inkcubeko yabo yaseAfrika.Kwilizwe elitsha (iNew World) ngokubanzi, kwaye ngokukodwa eUnited States, ukwahlulwa ngokwasemzimbeni nokubekelwa ecaleni eluntwini kwabantu base-Afrika ababengamakhoboka, kunye nokwahlulwa nokubekelwa ecaleni kwabantwana babo ababephila ngokukhululeka kamva. Kwanceda ekugcinweni kwezinto ezibalulekileyo zenkcubeko yemveli phakathi kwabantu base-Afrika. Abanini-bakhoboka bazama ngabom ukucinezela nayiphi na imibutho yezopolitiko okanye yenkcubeko ezimeleyo ukuze bajongane nemvukelo eninzi yamakhoboka okanye izenzo zokuchasa ezazisenzeka eUnited States, eBrazil, eHaiti, naseDutch Guiana. <ref>Price, R. (1996). ''Maroon Societies: Rebel Slave Communities in the Americas''. Anchor Books. pp. 1–33.</ref>
Amasiko kunye nezithethe ezahlukeneyo zaseAfrika zabonelela ngesiseko sezenzo zokomoya zabantu abakhotyokisiweyo, ababexuba iinkolelo zookhokho nobuKristu ukuze benze iindlela ezahlukeneyo zonqulo. Olu kuqina kwenkcubeko kwabonakala kwiimvukelo zamakhoboka, ezazichasa ukusekwa kobukhoboka kwaye zakhuthaza ingqiqo yoluntu kunye nobuntu obufanayo phakathi kwama-Afrika aseMelika. Intshukumo yamalungelo oluntu yavela njengenkqubela enamandla yalo mzabalazo. Eli lifa lembali lachaphazela iintsapho zanamhlanje zama-Afrika aseMelika kwaye labumba amaxabiso azo, izakhiwo zoluntu, kunye neendlela zokuzibandakanya kwezopolitiko, kunye nefuthe elihlala lihleli kwezoqoqosho lokungalingani kwenkqubo eqhuba ukuzibophelela ekuxhobiseni nasekutshintsheni koluntu. <ref>{{Cite news|title=Black Joy: Resistance, Resilience and Reclamation|language=en|work=National Museum of African American History and Culture|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-joy-resistance-resilience-and-reclamation?TSPD_101_R0=083ccf6c57ab200071522b1f7f4f74b05ab76e4359b1f360e773c89aadb01e9874eb62eab2c9ba75084d7859781430001f2250a1e3c39646e9b4f00ed7975fd76c02396bbaf842f5ee37a6e39b8e6d9797e8d21514684c85d3d67d5ee611331b|access-date=2024-10-24}}</ref>
Impembelelo yeAfrika ibonakala kwezopolitiko, ezoqoqosho, ulwimi, umculo, iindlela zokulungisa iinwele, imfashini, umdaniso, unqulo, ukutya, kunye nembono yehlabathi. <ref>{{Cite web|title=Digital History|url=http://www.digitalhistory.uh.edu/disp_textbook.cfm?smtid=2&psid=3043|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200808154313/http://www.digitalhistory.uh.edu/disp_textbook.cfm?smtid=2&psid=3043|archive-date=August 8, 2020|accessdate=September 6, 2020|website=www.digitalhistory.uh.edu}}</ref> Kuyo yonke le nkqubo, abantu baseMelika abangama-Afrika bazakhela inkcubeko nembali yabo eUnited States. <ref>{{Cite web|title=The Cincinnati Enquirer 01 Mar 2000, page Page 12|url=https://www.newspapers.com/image/102496086/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230620210916/https://www.newspapers.com/image/102496086/|archive-date=June 20, 2023|accessdate=2023-06-20|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> Kwelinye icala, inkcubeko yama-Afrika-aseMelika ibe nefuthe elibanzi neliguqula izinto ezininzi kwinkcubeko yaseMelika. Le nkqubo yokutshintshiselana ngokuyila ibizwa ngokuba yi -creolization . <ref name="slave_culture">{{Cite web|date=June 2, 2007|title=African American Voices: Slave Culture|url=http://www.digitalhistory.uh.edu/black_voices/voices_display.cfm?id=23|archive-url=https://web.archive.org/web/20080507214116/http://www.digitalhistory.uh.edu/black_voices/voices_display.cfm?id=23|archive-date=May 7, 2008|accessdate=June 2, 2007|publisher=[[University of Houston]]}}</ref> Ekuhambeni kwexesha, inkcubeko yamakhoboka aseAfrika kunye nenzala yawo iye yaba nefuthe elibanzi kwinkcubeko yaseMelika ebalaseleyo nakwinkcubeko yehlabathi.
[[File:Harlem_Street_rehearsal_(125th_street).jpg|thumb| Ukuziqhelanisa komculo weqela kwisitalato i -125th Street eHarlem,indawo engundoqo nembali ebalulekileyo yenkcubeko yama-Afrika-Melika. ISixeko saseNew York sisekhaya ngomda omkhulu xa sithelekiswa nesona sixeko sinabantu abamnyama baseMelika ehlabathini kunaso nasiphi na isixeko esingaphandle [[I-Afrika|kweAfrika]], esinabantu abangaphezu kwezigidi eziyi-2.2. Ukufudukela kwabantu baseAfrika eNew York City ngoku kukhuthaza ukukhula kwabemi baseAfrika-baseMelika nabaseAfrika kwesi sixeko. <ref name="AfricanMigrationNYC">{{Cite news|last=Kimiko de Freytas-Tamura|date=2023|title=African and Invisible: The Other New York Migrant Crisis|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2023/01/13/nyregion/west-african-immigrants-nyc.html|url-status=live|access-date=January 26, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230125220924/https://www.nytimes.com/2023/01/13/nyregion/west-african-immigrants-nyc.html|archive-date=January 25, 2023}}</ref>]]
Ukuba abantu ababebanjwe ngamakhoboka (amakhoboka) babethintela okanye bethintela imfundo yabo, uloyiko yayikukuba imfundo yayinokubanika amandla abantu, kwaye ikhuthaze okanye ivumele amabhongo okukhululwa. Amasiko omlomo aseAfrika aba yindlela ephambili yokugcina imbali, iindlela zokuziphatha, kunye nolunye ulwazi lwenkcubeko phakathi kwabantu. Oku kwakuhambelana nezenzo zembali yomlomo kwiinkcubeko ezininzi zaseAfrika kunye nezinye iinkcubeko ezazingaxhomekekanga kwilizwi elibhaliweyo. Uninzi lwezi zinto zenkcubeko zidluliselwe kwizizukulwana ngezizukulwana ngokubalisa amabali. Amabali eentsomi anike ama-Afrika aseMelika ithuba lokukhuthazana nokufundisana. <ref name="oral">{{Cite web|last=Papa|first=Maggie|last2=Gerber|first2=Amy|last3=Mohamed|first3=Abeer|title=African American Culture through Oral Tradition|url=http://www.gwu.edu/~e73afram/ag-am-mp.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20080527050107/http://www.gwu.edu/~e73afram/ag-am-mp.html|archive-date=May 27, 2008|accessdate=May 17, 2007|publisher=[[George Washington University]]}}</ref>
Ukuphila kwanamhlanje kunye nokufuduka kwabantu abaNtsundu baseMelika ukuya eMntla kuye kwaba nembali yokubeka uxinzelelo ekugcinweni kwemikhuba nezithethe zenkcubeko yabantu abaNtsundu baseMelika. Iindawo zasezidolophini nezahluke kakhulu apho inkcubeko yabantu abaNtsundu yayiveliswa khona zaphakamisa uloyiko kwiingcali zezentlalo kunye neengcali zezentlalo ukuba inkalo yabantu abaNtsundu baseMzantsi Afrika yenkcubeko ethandwayo yabantu abaNtsundu yayisengozini yokulahleka kwimbali. <ref>{{Cite book|last=Dunbar|first=EVE E.|title=Black Regions of the Imagination|date=2013|publisher=Temple University Press|isbn=978-1-4399-0942-3|editor-last=DUNBAR|editor-first=EVE E.|series=African American Writers between the Nation and the World|pages=16–57|chapter=Becoming American through Ethnographic Writing|jstor=j.ctt14bt4hc.6}}</ref>
[[Uluhlu:Pages with unreviewed translations]]
lepq1hi7k7x6rbfqqkz30urosfi8i2x
42209
42208
2026-09-30T17:49:44Z
Abulele Jebese
14703
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1376535516|African-American culture]]"
42209
wikitext
text/x-wiki
'''Inkcubeko yamaMelika anemvelaphi yase-Afrika''',(African American culture) <ref>{{Cite web|title=Black is Beautiful: The Emergence of Black Culture and Identity in the 60s and 70s|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031022/https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-03-07|website=National Museum of African American History and Culture|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Black History and Culture|url=https://artsandculture.google.com/project/black-history-and-culture|accessdate=2023-03-07|website=Google Arts & Culture|language=en}}</ref> ekwaziwa njenge '''nkcubeko yama-Afrika aseMelika''' okanye '''inkcubeko yama-Afrika''' kwisiNgesi saseMelika, <ref>{{Cite web|title=The Montgomery Advertiser 20 Feb 2020, page D6|url=https://www.newspapers.com/image/639943983/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230308121716/https://www.newspapers.com/image/639943983/|archive-date=March 8, 2023|accessdate=2023-03-08|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Brown|first=Angela|date=October 2013|title=Cultural Perspective on African American Culture|url=https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1149766.pdf|url-status=live|journal=The International Journal of Education and Literacy Studies|volume=1|issue=2|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031021/https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1149766.pdf|archive-date=September 7, 2024|access-date=March 8, 2023|via=AIAC}}</ref> <ref>{{Cite web|title=The News and Observer 22 Jan 1997, page 12|url=https://www.newspapers.com/image/657241015/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230310144818/https://www.newspapers.com/image/657241015/|archive-date=March 10, 2023|accessdate=2023-03-10|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Journal and Courier 21 Sep 2008, page 13|url=https://www.newspapers.com/image/265480397/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031024/https://www.newspapers.com/image/265480397/|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-08-14|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Black is Beautiful: The Emergence of Black Culture and Identity in the 60s and 70s|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230307045942/https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|archive-date=March 7, 2023|accessdate=2023-08-14|website=National Museum of African American History and Culture|language=en}}</ref> ibhekisa kwiindlela abantu abamnyama baseMelika abathetha ngazo, nokuba yinxalenye okanye yahlukile kwinkcubeko yaseMelika eqhelekileyo. Ichazwa yimbali yomzabalazo odibeneyo wamalungelo oluntu nawezopolitiko, kwaye isekelwe kwimikhwa efanayo, ubuwena, kunye noluntu.
Inkcubeko yamaMelika anemvelaphi yase-Afrika ibe nefuthe elikhulu kwinkcubeko yaseMelika nakwinkcubeko yehlabathi. <ref>{{Cite news|last=Mcmanus|first=Melanie|date=2021|title=Dancing at the new National Museum of African American Music in Nashville|work=Chicago Tribune|url=https://www.chicagotribune.com/travel/ct-trav-national-museum-african-american-music-nashville-0606-20210527-63ajqa7lazdcffwa27mlpdpg4e-story.html|url-status=live|access-date=December 21, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221171904/https://www.chicagotribune.com/travel/ct-trav-national-museum-african-american-music-nashville-0606-20210527-63ajqa7lazdcffwa27mlpdpg4e-story.html|archive-date=December 21, 2021}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Reynolds|first=Marcellas|url=https://books.google.com/books?id=DUWJDwAAQBAJ&q=How+to+Slay:+Inspiration+from+the+Queens+and+Kings+of+Black+Style|title=Supreme Models Iconic Black Women Who Revolutionized Fashion|date=2019|publisher=ABRAMS|isbn=9781683356622|access-date=March 18, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230423054016/https://books.google.com/books?id=DUWJDwAAQBAJ&q=How+to+Slay:+Inspiration+from+the+Queens+and+Kings+of+Black+Style|archive-date=April 23, 2023|url-status=live}}</ref> AmaMelika anemvelaphi yase-Afrika enze igalelo elikhulu kwiincwadi, umculo, ubugcisa obubonakalayo, amajelo eendaba, ezopolitiko, inzululwazi, ishishini kunye nokupheka kwaseMelika. <ref>{{Cite journal|date=2022-09-30|title=High on the Hog: A Culinary Journey from Africa to America|url=http://dx.doi.org/10.1126/science.ade8448|url-status=live|journal=Science|volume=377|issue=6614|pages=1497|bibcode=2022Sci...377.1497.|doi=10.1126/science.ade8448|issn=0036-8075|pmid=36173834|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031116/https://www.science.org/doi/10.1126/science.ade8448|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Tipton-Martin|first=Toni|date=September 2014|title=Breaking the Jemima Code: The Legacy of African American Cookbooks|url=http://dx.doi.org/10.1353/ect.2014.0042|journal=Ecotone|volume=10|issue=1|pages=116–120|doi=10.1353/ect.2014.0042|issn=2165-2651|url-access=subscription}}</ref> Okubalulekileyo kukuba, iintlobo zomculo wamaMelika anemvelaphi yase-Afrika ezifana ne-jazz, i-rock and roll, kunye ne-hip-hop ziphakathi kwezinto zenkcubeko eziphumelele kakhulu ezithunyelwa yi-United States kwamanye amazwe. <ref>{{Cite journal|last=Morgan|first=Marcyliena|last2=Bennett|first2=Dionne|date=2011|title=Hip-Hop & the Global Imprint of a Black Cultural Form|url=https://direct.mit.edu/daed/article/140/2/176/26892/Hip-Hop-amp-the-Global-Imprint-of-a-Black-Cultural|journal=Daedalus|volume=140|issue=2|pages=176–196|doi=10.1162/DAED_a_00086|doi-access=free}}</ref>
Inkcubeko yabaMnyama baseMelika ibisoloko ichazwa, ngokuyinxenye, ngumzabalazo wokuchasa nokoyisa imithetho nezenzo zocalucalulo ngokobuhlanga,kuquka ubukhoboka, imithetho ecinezelayo enjengemithetho yocalucalulo kaJim Crow, ukwahlulwa kwabantu eluntwini, kunye nokukhatywa ngokucacileyo kwamalungelo asisiseko oluntu. Ucalucalulo ngokobuhlanga luye lwabangela ukuba abaMnyama baseMelika bangabandakanywa kwimiba emininzi yobomi baseMelika kuyo yonke imbali yeli lizwe; la mava aye ayiphembelela kakhulu inkcubeko yabaMnyama baseMelika,<ref name="Gomez2">{{Cite book|last=Gomez|first=Michael Angelo|url=https://archive.org/details/exchangingourcou0000gome/page/12|title=Exchanging Our Country Marks: The Transformation of African Identities in the Colonial and Antebellum South: The Transformation of African Identities in the Colonial and Antebellum South|publisher=University of North Carolina Press|year=1998|isbn=0-8078-6171-5|page=[https://archive.org/details/exchangingourcou0000gome/page/12 12]}}</ref> <ref>{{Cite web|date=2022-10-07|title=The Explosion of Culture and Arts During the Harlem Renaissance|url=https://www.thecollector.com/harlem-renaissance-arts-and-culture/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031622/https://www.thecollector.com/harlem-renaissance-arts-and-culture/|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-03-08|website=TheCollector|language=en}}</ref> kwaye azisa indlela ama-Afrika aseMelika akhetha ngayo ukusebenzisana noluntu olubanzi lwaseMelika. <ref>{{Cite journal|date=July 2009|title=Slavery by Another Name: The Re-Enslavement of Black Americans from the Civil War to World War II (review)|url=http://dx.doi.org/10.1353/ala.2009.0020|journal=Alabama Review|volume=62|issue=3|pages=212–213|doi=10.1353/ala.2009.0020|issn=2166-9961|url-access=subscription}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Du Bois|first=W. E. B.|url=http://dx.doi.org/10.1093/owc/9780199555833.001.0001|title=The Souls of Black Folk|date=2009|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-955583-3|editor-last=Edwards|editor-first=Brent Hayes|doi=10.1093/owc/9780199555833.001.0001|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024917/https://oxfordworldsclassics.com/display/10.1093/owc/9780199555833.001.0001/isbn-9780199555833|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref>
Ilifa lamabali, amaqhalo, ukudlala ngamagama, kunye namabali emveli avela kuMntla-ntshona nakumbindi we-Afrika liye labumba inkcubeko yama-Afrika-aseMelika ukususela kwixesha lobukhoboka .<ref>{{Cite web|title=Slave culture|url=https://www.digitalhistory.uh.edu/disp_textbook.cfm?smtid=2&psid=3043}}</ref>Ubomi benkolo nobokomoya buye baba nempembelelo kwimiba emininzi yenkcubeko yama-Afrika-aseMelika, kuquka neNtshukumo yaMalungelo oLuntu. <ref>{{Cite book|url=http://dx.doi.org/10.2307/j.ctv11smnkh|title=African American Religious History|date=2000|publisher=Duke University Press|isbn=978-0-8223-9603-1|editor-last=SERNETT|editor-first=MILTON C.|doi=10.2307/j.ctv11smnkh|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024443/https://chooser.crossref.org/?doi=10.2307%2Fj.ctv11smnkh|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref> <ref>{{Cite web|last=Morris|first=A.|date=2021|title=From Civil Rights to Black Lives Matter|url=https://www.scientificamerican.com/article/from-civil-rights-to-black-lives-matter1/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230308050929/https://www.scientificamerican.com/article/from-civil-rights-to-black-lives-matter1/|archive-date=March 8, 2023|accessdate=2023-03-08|website=Scientific American|language=en}}</ref>
Kuwo wonke unyaka, ama-Afrika aseMelika abhiyozela iiholide ezahlukeneyo. E-United States, iNyanga yeMbali yabaNtsundu ibhiyozelwa rhoqo kwinyanga yoMdumbi ukuhlonipha imbali etyebileyo kunye negalelo lama-Afrika aseMelika. I-Juneteenth, ebhiyozelwa ngoJuni 19, ikhumbula ukuphela kobukhoboka e-US. Ukongeza, ama-Afrika aseMelika amaninzi abhiyozela iKwanzaa ukusuka nge-26 kweyiMnga ukuya kwisuku lokuqala kwinyanga yoMqungu. <ref>{{Cite web|title=Exploring African American Culture|url=https://www.michigan.gov/mdhhs/-/media/Project/Websites/mdhhs/Assistance-Programs/WIC-Media/African-American-Culture.pdf?rev=2046b12f73f94199b86fe4eebe334bcc&hash=ACE009B632CB63ED29663574E6882B25}}</ref>
.Inkcubeko yabaMnyama baseMelika ayichazwa nje ngokobuhlanga okanye ngembali yomzabalazo, kodwa inengcambu ezinzulu kwizithethe ekwabelwana ngazo, kwisazisi nakuluntu. <ref>{{Cite book|last=Washington|first=Harriet A.|title=Medical apartheid: the dark history of medical experimentation on Black Americans from colonial times to the present|date=2008|publisher=Anchor books|isbn=978-0-7679-1547-2|location=New York, NY}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Rediker|first=Marcus|title=The slave ship: a human history|date=2008|publisher=Penguin Books|isbn=978-0-14-311425-3|series=A Penguin book History African-American studies|location=New York, NY}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Woodward|first=C. Vann|title=The strange career of Jim Crow|date=2002|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-514689-9|edition=Commemorative|location=Oxford; New York}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Anderson|first=James D.|title=The education of Blacks in the South, 1860 - 1935|date=1995|publisher=Univ. of North Carolina Press|isbn=978-0-8078-4221-8|edition=Nachdr.|location=Chapel Hill, NC}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Lowery|first=Wesley|url=https://www.worldcat.org/title/968310784|title=They can't kill us all: the story of the struggle for Black lives|date=2016|publisher=Back Bay Books : Little, Brown and Company|isbn=978-0-316-31249-3|edition=First Back Bay paperback|location=New York, NY|oclc=968310784|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031152/https://search.worldcat.org/title/968310784|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Baradaran|first=Mehrsa|title=The color of money: black banks and the racial wealth gap|date=2019|publisher=The Belknap Press of Harvard University Press|isbn=978-0-674-23747-6|edition=First Harvard University Press paperback|location=Cambridge London}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Alexander|first=Michelle|title=The new Jim Crow: mass incarceration in the age of colorblindness|date=2012|publisher=New Press|isbn=978-1-59558-643-8|edition=Revised paperback|location=New York}}</ref>
== Imbali. ==
[[File:Family_of_African_American_picking_cotton_in_Georgia,_circa_1880.jpg|left|thumb| Amakhoboka aseMelika aNtsundu eGeorgia, ngonyaka ka 1850]]
Ama-Afrika aseMelika ayimiphumo yokudibana kwamazwe amaninzi ahlukeneyo, <ref>{{Cite journal|last=Seigel|first=Micol|date=2011|title=Patrick Manning . The African Diaspora: A History through Culture . (Columbia Studies in International and Global History.) New York : Columbia University Press . 2009 . Pp. xxii, 394. $29.95.|url=http://dx.doi.org/10.1086/ahr.116.1.251|url-status=live|journal=The American Historical Review|volume=116|issue=1|pages=251–252|doi=10.1086/ahr.116.1.251|issn=0002-8762|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024916/https://academic.oup.com/ahr/article-abstract/116/1/251/2063219?redirectedFrom=fulltext|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> inkcubeko, izizwe kunye neenkolo ngenkulungwane ye-16 neye-17,<ref>{{Cite journal|last=Harris|first=Robert L.|last2=Huggins|first2=Nathan Irvin|date=1978|title=Black Odyssey: The Afro-American Ordeal in Slavery|url=http://dx.doi.org/10.2307/1867827|url-status=live|journal=The American Historical Review|volume=83|issue=4|pages=1095|doi=10.2307/1867827|issn=0002-8762|jstor=1867827|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024917/https://www.jstor.org/stable/1867827?origin=crossref|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> aqhekeka, <ref>{{Cite journal|last=Avila|first=E.|date=2018|title=American Cultural History: A Very Short Introduction|url=http://dx.doi.org/10.1093/actrade/9780190200589.001.0001|journal=Very Short Introductions|doi=10.1093/actrade/9780190200589.001.0001|isbn=978-0-19-020058-9|url-access=subscription}}</ref> kwaye akhiwa kwakhona ngamava adibeneyo kwaye adityaniswa abe liqela elinye kwilizwekazi [[UmNtla Melika|laseMntla Melika]] ngexesha lorhwebo lwamakhoboka olunqumla iAtlantiki kwaye ngoku abizwa ngokuba ngama-Afrika aseMelika.
Uninzi lwabantu base-Afrika baseMelika luyinzala yabantu ababengamakhoboka ababehlala ngaphakathi kwemida ye-United States yangoku. <ref>{{Cite web|last=Love|first=Ms Bathsheba|title=Murrell Library Research Guides: African-Americans & the Black Experience: African-American Identity & Culture|url=https://libguides.moval.edu/black-experience|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907032140/https://libguides.moval.edu/black-experience|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2024-09-03|website=libguides.moval.edu|language=en}}</ref> Ukongeza, abantu base-Afrika baseMelika abayinzala yobukhoboka baseMelika (ADOS) ngokuyintloko bavela kwimvelaphi yaseNtshona Afrika naselunxwemeni lwase-Afrika, kunye nobuninzi obahlukeneyo bobukhokho baseNtshona Yurophu kunye nabemi bomthonyama baseMelika. <ref>{{Cite journal|last=Salas|first=Antonio|last2=C|first2=Angel|last3=R|first3=Martin|last4=M|first4=Vincent|date=2005|title=Charting the ancestry of African Americans|journal=American Journal of Human Genetics|volume=77|issue=4|pages=676–680|doi=10.1086/491675|issn=0002-9297|pmc=1275617|pmid=16175514}}</ref>
Phantse umntu omnye kwabahlanu abamnyama eMelika ngabaphambukeli okanye abantwana babaphambukeli abamnyama. <ref>{{Cite web|last=Christine|first=T.|date=2022|title=Key findings about Black immigrants in the U.S.|url=https://www.pewresearch.org/short-reads/2022/01/27/key-findings-about-black-immigrants-in-the-u-s/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240905225227/https://www.pewresearch.org/short-reads/2022/01/27/key-findings-about-black-immigrants-in-the-u-s/|archive-date=September 5, 2024|accessdate=2024-09-03|website=Pew Research Center|language=en-US}}</ref> Nangona abanye abaphambukeli abamnyama okanye abantwana babo banokuzibona njengabantu abamnyama baseMelika, abaphambukeli abamnyama eMelika abayonxalenye yeqela labamnyama baseMelika. Uninzi lwabaphambukeli besizukulwana sokuqala abavela eAfrika bakhetha ukuzibona njengabantu abazalwa nabo. Kukho uphando lwakutshanje olubonisa ukuba abanye abaphambukeli abamnyama eMelika bayamelana nokudibana nabantu ukuze banciphise ucalucalulo ngokobuhlanga olujongene nabantu abamnyama baseMelika abazalelwe apho. <ref>{{Cite journal|last=Adida|first=Claire L.|last2=Robinson|first2=Amanda Lea|date=2023|title=Why (some) immigrants resist assimilation: US racism and the African immigrant experience|journal=Quarterly Journal of Political Science|volume=18|issue=3|pages=295–338|doi=10.1561/100.00021091|issn=1554-0626|pmc=10706603|pmid=38077161}}</ref>
Inkcubeko yama-Afrika aseMelika yavela phakathi kwenkqubo yokulwa nocalu-calulo ngokobuhlanga eMelika, eyayibonakala ngogonyamelo olukhulu, ingcinezelo kunye nokukhutshelwa ngaphandle okuqhutywa bubuzwe obuphezulu ngexesha lobukoloniyali baseYurophu. <ref>{{Cite web|title=African American Culture : Origins|url=https://research.auctr.edu/c.php?g=1386473&p=10253691#:~:text=African%20American%20culture—often%20referred,Americans%20continues%20to%20resonate%20worldwide.|archive-url=https://web.archive.org/web/20250412012507/https://research.auctr.edu/c.php?g=1386473&p=10253691|archive-date=12 April 2025}}</ref>
=== Imbali ekwabelwana ngayo kwilizwekazi laseMelika ===
Ukususela kwimihla yokuqala yobukhoboka baseMelika kwinkulungwane ye-17, abanini bamakhoboka babefuna ukulawula abantu babo ababenyanzelwa ukuba ngamakhoboka ngokuzama ukubahlutha inkcubeko yabo yaseAfrika.Kwilizwe elitsha (iNew World) ngokubanzi, kwaye ngokukodwa eUnited States, ukwahlulwa ngokwasemzimbeni nokubekelwa ecaleni eluntwini kwabantu base-Afrika ababengamakhoboka, kunye nokwahlulwa nokubekelwa ecaleni kwabantwana babo ababephila ngokukhululeka kamva. Kwanceda ekugcinweni kwezinto ezibalulekileyo zenkcubeko yemveli phakathi kwabantu base-Afrika. Abanini-bakhoboka bazama ngabom ukucinezela nayiphi na imibutho yezopolitiko okanye yenkcubeko ezimeleyo ukuze bajongane nemvukelo eninzi yamakhoboka okanye izenzo zokuchasa ezazisenzeka eUnited States, eBrazil, eHaiti, naseDutch Guiana. <ref>Price, R. (1996). ''Maroon Societies: Rebel Slave Communities in the Americas''. Anchor Books. pp. 1–33.</ref>
Amasiko kunye nezithethe ezahlukeneyo zaseAfrika zabonelela ngesiseko sezenzo zokomoya zabantu abakhotyokisiweyo, ababexuba iinkolelo zookhokho nobuKristu ukuze benze iindlela ezahlukeneyo zonqulo. Olu kuqina kwenkcubeko kwabonakala kwiimvukelo zamakhoboka, ezazichasa ukusekwa kobukhoboka kwaye zakhuthaza ingqiqo yoluntu kunye nobuntu obufanayo phakathi kwama-Afrika aseMelika. Intshukumo yamalungelo oluntu yavela njengenkqubela enamandla yalo mzabalazo. Eli lifa lembali lachaphazela iintsapho zanamhlanje zama-Afrika aseMelika kwaye labumba amaxabiso azo, izakhiwo zoluntu, kunye neendlela zokuzibandakanya kwezopolitiko, kunye nefuthe elihlala lihleli kwezoqoqosho lokungalingani kwenkqubo eqhuba ukuzibophelela ekuxhobiseni nasekutshintsheni koluntu. <ref>{{Cite news|title=Black Joy: Resistance, Resilience and Reclamation|language=en|work=National Museum of African American History and Culture|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-joy-resistance-resilience-and-reclamation?TSPD_101_R0=083ccf6c57ab200071522b1f7f4f74b05ab76e4359b1f360e773c89aadb01e9874eb62eab2c9ba75084d7859781430001f2250a1e3c39646e9b4f00ed7975fd76c02396bbaf842f5ee37a6e39b8e6d9797e8d21514684c85d3d67d5ee611331b|access-date=2024-10-24}}</ref>
Impembelelo yeAfrika ibonakala kwezopolitiko, ezoqoqosho, ulwimi, umculo, iindlela zokulungisa iinwele, imfashini, umdaniso, unqulo, ukutya, kunye nembono yehlabathi. <ref>{{Cite web|title=Digital History|url=http://www.digitalhistory.uh.edu/disp_textbook.cfm?smtid=2&psid=3043|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200808154313/http://www.digitalhistory.uh.edu/disp_textbook.cfm?smtid=2&psid=3043|archive-date=August 8, 2020|accessdate=September 6, 2020|website=www.digitalhistory.uh.edu}}</ref> Kuyo yonke le nkqubo, abantu baseMelika abangama-Afrika bazakhela inkcubeko nembali yabo eUnited States. <ref>{{Cite web|title=The Cincinnati Enquirer 01 Mar 2000, page Page 12|url=https://www.newspapers.com/image/102496086/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230620210916/https://www.newspapers.com/image/102496086/|archive-date=June 20, 2023|accessdate=2023-06-20|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> Kwelinye icala, inkcubeko yama-Afrika-aseMelika ibe nefuthe elibanzi neliguqula izinto ezininzi kwinkcubeko yaseMelika. Le nkqubo yokutshintshiselana ngokuyila ibizwa ngokuba yi -creolization . <ref name="slave_culture">{{Cite web|date=June 2, 2007|title=African American Voices: Slave Culture|url=http://www.digitalhistory.uh.edu/black_voices/voices_display.cfm?id=23|archive-url=https://web.archive.org/web/20080507214116/http://www.digitalhistory.uh.edu/black_voices/voices_display.cfm?id=23|archive-date=May 7, 2008|accessdate=June 2, 2007|publisher=[[University of Houston]]}}</ref> Ekuhambeni kwexesha, inkcubeko yamakhoboka aseAfrika kunye nenzala yawo iye yaba nefuthe elibanzi kwinkcubeko yaseMelika ebalaseleyo nakwinkcubeko yehlabathi.
[[File:Harlem_Street_rehearsal_(125th_street).jpg|thumb| Ukuziqhelanisa komculo weqela kwisitalato i -125th Street eHarlem,indawo engundoqo nembali ebalulekileyo yenkcubeko yama-Afrika-Melika. ISixeko saseNew York sisekhaya ngomda omkhulu xa sithelekiswa nesona sixeko sinabantu abamnyama baseMelika ehlabathini kunaso nasiphi na isixeko esingaphandle [[I-Afrika|kweAfrika]], esinabantu abangaphezu kwezigidi eziyi-2.2. Ukufudukela kwabantu baseAfrika eNew York City ngoku kukhuthaza ukukhula kwabemi baseAfrika-baseMelika nabaseAfrika kwesi sixeko. <ref name="AfricanMigrationNYC">{{Cite news|last=Kimiko de Freytas-Tamura|date=2023|title=African and Invisible: The Other New York Migrant Crisis|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2023/01/13/nyregion/west-african-immigrants-nyc.html|url-status=live|access-date=January 26, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230125220924/https://www.nytimes.com/2023/01/13/nyregion/west-african-immigrants-nyc.html|archive-date=January 25, 2023}}</ref>]]
Ukuba abantu ababebanjwe ngamakhoboka (amakhoboka) babethintela okanye bethintela imfundo yabo, uloyiko yayikukuba imfundo yayinokubanika amandla abantu, kwaye ikhuthaze okanye ivumele amabhongo okukhululwa. Amasiko omlomo aseAfrika aba yindlela ephambili yokugcina imbali, iindlela zokuziphatha, kunye nolunye ulwazi lwenkcubeko phakathi kwabantu. Oku kwakuhambelana nezenzo zembali yomlomo kwiinkcubeko ezininzi zaseAfrika kunye nezinye iinkcubeko ezazingaxhomekekanga kwilizwi elibhaliweyo. Uninzi lwezi zinto zenkcubeko zidluliselwe kwizizukulwana ngezizukulwana ngokubalisa amabali. Amabali eentsomi anike ama-Afrika aseMelika ithuba lokukhuthazana nokufundisana. <ref name="oral">{{Cite web|last=Papa|first=Maggie|last2=Gerber|first2=Amy|last3=Mohamed|first3=Abeer|title=African American Culture through Oral Tradition|url=http://www.gwu.edu/~e73afram/ag-am-mp.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20080527050107/http://www.gwu.edu/~e73afram/ag-am-mp.html|archive-date=May 27, 2008|accessdate=May 17, 2007|publisher=[[George Washington University]]}}</ref>
Ukuphila kwanamhlanje kunye nokufuduka kwabantu abaNtsundu baseMelika ukuya eMntla kuye kwaba nembali yokubeka uxinzelelo ekugcinweni kwemikhuba nezithethe zenkcubeko yabantu abaNtsundu baseMelika. Iindawo zasezidolophini nezahluke kakhulu apho inkcubeko yabantu abaNtsundu yayiveliswa khona zaphakamisa uloyiko kwiingcali zezentlalo kunye neengcali zezentlalo ukuba inkalo yabantu abaNtsundu baseMzantsi Afrika yenkcubeko ethandwayo yabantu abaNtsundu yayisengozini yokulahleka kwimbali. <ref>{{Cite book|last=Dunbar|first=EVE E.|title=Black Regions of the Imagination|date=2013|publisher=Temple University Press|isbn=978-1-4399-0942-3|editor-last=DUNBAR|editor-first=EVE E.|series=African American Writers between the Nation and the World|pages=16–57|chapter=Becoming American through Ethnographic Writing|jstor=j.ctt14bt4hc.6}}</ref>
Ezinye iinkalo zesiko lomlomo lama-Afrika aseMelika ziquka i-dazens, i-significant, i-trash talk, i-rhyming, i-semantic inversion kunye ne-word play, uninzi lwazo oluye lwafumana indlela yalo kwinkcubeko ethandwayo yaseMelika kwaye lwaba yimeko yehlabathi. Ngexesha lobukhoboka, ama-Afrika aseMelika azivumelanisa ezi zithethe zolwimi njengendlela yokuchasana nokusinda ngokufihlakeleyo. <ref>{{Cite journal|date=November 1990|title=''The Signifying Monkey: A Theory of Afro-American Literary Criticism''. Henry Louis Gates, Jr.|url=http://dx.doi.org/10.1086/391861|url-status=live|journal=Modern Philology|volume=88|issue=2|pages=224–226|doi=10.1086/391861|issn=0026-8232|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907025004/https://www.journals.uchicago.edu/doi/10.1086/391861|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> Imibongo ethethwayo ngomnye umzekelo wendlela isiko lomlomo lase-Afrika-laseMelika eliye lanefuthe ngayo kwinkcubeko ethandwayo yanamhlanje. Abaculi abasebenzisa amagama athethwayo basebenzisa iindlela ezifanayo nabashumayeli base-Afrika baseMelika kuquka intshukumo, isingqisho, kunye nokubandakanyeka kwabaphulaphuli. <ref>{{Cite web|last=Miazga|first=M|date=1998|title=The Spoken Word Movement of 1990s|url=http://www.msu.edu/~miazgama/spokenword.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20071012235005/http://www.msu.edu/~miazgama/spokenword.htm|archive-date=October 12, 2007|accessdate=October 7, 2007|publisher=[[Michigan State University]]}}</ref> Umculo we-rap ukususela ngeminyaka yoo-1980 nangaphaya uye wakhankanywa njengolwandiso lwenkcubeko ethethwayo yaseAfrika <ref name="oral" />
[[Uluhlu:Pages with unreviewed translations]]
l8me2zi1u01774uo6hnkvj93pd4d7mo
42210
42209
2026-09-30T17:57:00Z
Abulele Jebese
14703
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1376535516|African-American culture]]"
42210
wikitext
text/x-wiki
'''Inkcubeko yamaMelika anemvelaphi yase-Afrika''',(African American culture) <ref>{{Cite web|title=Black is Beautiful: The Emergence of Black Culture and Identity in the 60s and 70s|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031022/https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-03-07|website=National Museum of African American History and Culture|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Black History and Culture|url=https://artsandculture.google.com/project/black-history-and-culture|accessdate=2023-03-07|website=Google Arts & Culture|language=en}}</ref> ekwaziwa njenge '''nkcubeko yama-Afrika aseMelika''' okanye '''inkcubeko yama-Afrika''' kwisiNgesi saseMelika, <ref>{{Cite web|title=The Montgomery Advertiser 20 Feb 2020, page D6|url=https://www.newspapers.com/image/639943983/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230308121716/https://www.newspapers.com/image/639943983/|archive-date=March 8, 2023|accessdate=2023-03-08|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Brown|first=Angela|date=October 2013|title=Cultural Perspective on African American Culture|url=https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1149766.pdf|url-status=live|journal=The International Journal of Education and Literacy Studies|volume=1|issue=2|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031021/https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1149766.pdf|archive-date=September 7, 2024|access-date=March 8, 2023|via=AIAC}}</ref> <ref>{{Cite web|title=The News and Observer 22 Jan 1997, page 12|url=https://www.newspapers.com/image/657241015/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230310144818/https://www.newspapers.com/image/657241015/|archive-date=March 10, 2023|accessdate=2023-03-10|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Journal and Courier 21 Sep 2008, page 13|url=https://www.newspapers.com/image/265480397/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031024/https://www.newspapers.com/image/265480397/|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-08-14|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Black is Beautiful: The Emergence of Black Culture and Identity in the 60s and 70s|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230307045942/https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|archive-date=March 7, 2023|accessdate=2023-08-14|website=National Museum of African American History and Culture|language=en}}</ref> ibhekisa kwiindlela abantu abamnyama baseMelika abathetha ngazo, nokuba yinxalenye okanye yahlukile kwinkcubeko yaseMelika eqhelekileyo. Ichazwa yimbali yomzabalazo odibeneyo wamalungelo oluntu nawezopolitiko, kwaye isekelwe kwimikhwa efanayo, ubuwena, kunye noluntu.
Inkcubeko yamaMelika anemvelaphi yase-Afrika ibe nefuthe elikhulu kwinkcubeko yaseMelika nakwinkcubeko yehlabathi. <ref>{{Cite news|last=Mcmanus|first=Melanie|date=2021|title=Dancing at the new National Museum of African American Music in Nashville|work=Chicago Tribune|url=https://www.chicagotribune.com/travel/ct-trav-national-museum-african-american-music-nashville-0606-20210527-63ajqa7lazdcffwa27mlpdpg4e-story.html|url-status=live|access-date=December 21, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221171904/https://www.chicagotribune.com/travel/ct-trav-national-museum-african-american-music-nashville-0606-20210527-63ajqa7lazdcffwa27mlpdpg4e-story.html|archive-date=December 21, 2021}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Reynolds|first=Marcellas|url=https://books.google.com/books?id=DUWJDwAAQBAJ&q=How+to+Slay:+Inspiration+from+the+Queens+and+Kings+of+Black+Style|title=Supreme Models Iconic Black Women Who Revolutionized Fashion|date=2019|publisher=ABRAMS|isbn=9781683356622|access-date=March 18, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230423054016/https://books.google.com/books?id=DUWJDwAAQBAJ&q=How+to+Slay:+Inspiration+from+the+Queens+and+Kings+of+Black+Style|archive-date=April 23, 2023|url-status=live}}</ref> AmaMelika anemvelaphi yase-Afrika enze igalelo elikhulu kwiincwadi, umculo, ubugcisa obubonakalayo, amajelo eendaba, ezopolitiko, inzululwazi, ishishini kunye nokupheka kwaseMelika. <ref>{{Cite journal|date=2022-09-30|title=High on the Hog: A Culinary Journey from Africa to America|url=http://dx.doi.org/10.1126/science.ade8448|url-status=live|journal=Science|volume=377|issue=6614|pages=1497|bibcode=2022Sci...377.1497.|doi=10.1126/science.ade8448|issn=0036-8075|pmid=36173834|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031116/https://www.science.org/doi/10.1126/science.ade8448|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Tipton-Martin|first=Toni|date=September 2014|title=Breaking the Jemima Code: The Legacy of African American Cookbooks|url=http://dx.doi.org/10.1353/ect.2014.0042|journal=Ecotone|volume=10|issue=1|pages=116–120|doi=10.1353/ect.2014.0042|issn=2165-2651|url-access=subscription}}</ref> Okubalulekileyo kukuba, iintlobo zomculo wamaMelika anemvelaphi yase-Afrika ezifana ne-jazz, i-rock and roll, kunye ne-hip-hop ziphakathi kwezinto zenkcubeko eziphumelele kakhulu ezithunyelwa yi-United States kwamanye amazwe. <ref>{{Cite journal|last=Morgan|first=Marcyliena|last2=Bennett|first2=Dionne|date=2011|title=Hip-Hop & the Global Imprint of a Black Cultural Form|url=https://direct.mit.edu/daed/article/140/2/176/26892/Hip-Hop-amp-the-Global-Imprint-of-a-Black-Cultural|journal=Daedalus|volume=140|issue=2|pages=176–196|doi=10.1162/DAED_a_00086|doi-access=free}}</ref>
Inkcubeko yabaMnyama baseMelika ibisoloko ichazwa, ngokuyinxenye, ngumzabalazo wokuchasa nokoyisa imithetho nezenzo zocalucalulo ngokobuhlanga,kuquka ubukhoboka, imithetho ecinezelayo enjengemithetho yocalucalulo kaJim Crow, ukwahlulwa kwabantu eluntwini, kunye nokukhatywa ngokucacileyo kwamalungelo asisiseko oluntu. Ucalucalulo ngokobuhlanga luye lwabangela ukuba abaMnyama baseMelika bangabandakanywa kwimiba emininzi yobomi baseMelika kuyo yonke imbali yeli lizwe; la mava aye ayiphembelela kakhulu inkcubeko yabaMnyama baseMelika,<ref name="Gomez2">{{Cite book|last=Gomez|first=Michael Angelo|url=https://archive.org/details/exchangingourcou0000gome/page/12|title=Exchanging Our Country Marks: The Transformation of African Identities in the Colonial and Antebellum South: The Transformation of African Identities in the Colonial and Antebellum South|publisher=University of North Carolina Press|year=1998|isbn=0-8078-6171-5|page=[https://archive.org/details/exchangingourcou0000gome/page/12 12]}}</ref> <ref>{{Cite web|date=2022-10-07|title=The Explosion of Culture and Arts During the Harlem Renaissance|url=https://www.thecollector.com/harlem-renaissance-arts-and-culture/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031622/https://www.thecollector.com/harlem-renaissance-arts-and-culture/|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-03-08|website=TheCollector|language=en}}</ref> kwaye azisa indlela ama-Afrika aseMelika akhetha ngayo ukusebenzisana noluntu olubanzi lwaseMelika. <ref>{{Cite journal|date=July 2009|title=Slavery by Another Name: The Re-Enslavement of Black Americans from the Civil War to World War II (review)|url=http://dx.doi.org/10.1353/ala.2009.0020|journal=Alabama Review|volume=62|issue=3|pages=212–213|doi=10.1353/ala.2009.0020|issn=2166-9961|url-access=subscription}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Du Bois|first=W. E. B.|url=http://dx.doi.org/10.1093/owc/9780199555833.001.0001|title=The Souls of Black Folk|date=2009|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-955583-3|editor-last=Edwards|editor-first=Brent Hayes|doi=10.1093/owc/9780199555833.001.0001|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024917/https://oxfordworldsclassics.com/display/10.1093/owc/9780199555833.001.0001/isbn-9780199555833|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref>
Ilifa lamabali, amaqhalo, ukudlala ngamagama, kunye namabali emveli avela kuMntla-ntshona nakumbindi we-Afrika liye labumba inkcubeko yama-Afrika-aseMelika ukususela kwixesha lobukhoboka .<ref>{{Cite web|title=Slave culture|url=https://www.digitalhistory.uh.edu/disp_textbook.cfm?smtid=2&psid=3043}}</ref>Ubomi benkolo nobokomoya buye baba nempembelelo kwimiba emininzi yenkcubeko yama-Afrika-aseMelika, kuquka neNtshukumo yaMalungelo oLuntu. <ref>{{Cite book|url=http://dx.doi.org/10.2307/j.ctv11smnkh|title=African American Religious History|date=2000|publisher=Duke University Press|isbn=978-0-8223-9603-1|editor-last=SERNETT|editor-first=MILTON C.|doi=10.2307/j.ctv11smnkh|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024443/https://chooser.crossref.org/?doi=10.2307%2Fj.ctv11smnkh|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref> <ref>{{Cite web|last=Morris|first=A.|date=2021|title=From Civil Rights to Black Lives Matter|url=https://www.scientificamerican.com/article/from-civil-rights-to-black-lives-matter1/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230308050929/https://www.scientificamerican.com/article/from-civil-rights-to-black-lives-matter1/|archive-date=March 8, 2023|accessdate=2023-03-08|website=Scientific American|language=en}}</ref>
Kuwo wonke unyaka, ama-Afrika aseMelika abhiyozela iiholide ezahlukeneyo. E-United States, iNyanga yeMbali yabaNtsundu ibhiyozelwa rhoqo kwinyanga yoMdumbi ukuhlonipha imbali etyebileyo kunye negalelo lama-Afrika aseMelika. I-Juneteenth, ebhiyozelwa ngoJuni 19, ikhumbula ukuphela kobukhoboka e-US. Ukongeza, ama-Afrika aseMelika amaninzi abhiyozela iKwanzaa ukusuka nge-26 kweyiMnga ukuya kwisuku lokuqala kwinyanga yoMqungu. <ref>{{Cite web|title=Exploring African American Culture|url=https://www.michigan.gov/mdhhs/-/media/Project/Websites/mdhhs/Assistance-Programs/WIC-Media/African-American-Culture.pdf?rev=2046b12f73f94199b86fe4eebe334bcc&hash=ACE009B632CB63ED29663574E6882B25}}</ref>
.Inkcubeko yabaMnyama baseMelika ayichazwa nje ngokobuhlanga okanye ngembali yomzabalazo, kodwa inengcambu ezinzulu kwizithethe ekwabelwana ngazo, kwisazisi nakuluntu. <ref>{{Cite book|last=Washington|first=Harriet A.|title=Medical apartheid: the dark history of medical experimentation on Black Americans from colonial times to the present|date=2008|publisher=Anchor books|isbn=978-0-7679-1547-2|location=New York, NY}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Rediker|first=Marcus|title=The slave ship: a human history|date=2008|publisher=Penguin Books|isbn=978-0-14-311425-3|series=A Penguin book History African-American studies|location=New York, NY}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Woodward|first=C. Vann|title=The strange career of Jim Crow|date=2002|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-514689-9|edition=Commemorative|location=Oxford; New York}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Anderson|first=James D.|title=The education of Blacks in the South, 1860 - 1935|date=1995|publisher=Univ. of North Carolina Press|isbn=978-0-8078-4221-8|edition=Nachdr.|location=Chapel Hill, NC}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Lowery|first=Wesley|url=https://www.worldcat.org/title/968310784|title=They can't kill us all: the story of the struggle for Black lives|date=2016|publisher=Back Bay Books : Little, Brown and Company|isbn=978-0-316-31249-3|edition=First Back Bay paperback|location=New York, NY|oclc=968310784|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031152/https://search.worldcat.org/title/968310784|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Baradaran|first=Mehrsa|title=The color of money: black banks and the racial wealth gap|date=2019|publisher=The Belknap Press of Harvard University Press|isbn=978-0-674-23747-6|edition=First Harvard University Press paperback|location=Cambridge London}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Alexander|first=Michelle|title=The new Jim Crow: mass incarceration in the age of colorblindness|date=2012|publisher=New Press|isbn=978-1-59558-643-8|edition=Revised paperback|location=New York}}</ref>
== Imbali. ==
[[File:Family_of_African_American_picking_cotton_in_Georgia,_circa_1880.jpg|left|thumb| Amakhoboka aseMelika aNtsundu eGeorgia, ngonyaka ka 1850]]
Ama-Afrika aseMelika ayimiphumo yokudibana kwamazwe amaninzi ahlukeneyo, <ref>{{Cite journal|last=Seigel|first=Micol|date=2011|title=Patrick Manning . The African Diaspora: A History through Culture . (Columbia Studies in International and Global History.) New York : Columbia University Press . 2009 . Pp. xxii, 394. $29.95.|url=http://dx.doi.org/10.1086/ahr.116.1.251|url-status=live|journal=The American Historical Review|volume=116|issue=1|pages=251–252|doi=10.1086/ahr.116.1.251|issn=0002-8762|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024916/https://academic.oup.com/ahr/article-abstract/116/1/251/2063219?redirectedFrom=fulltext|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> inkcubeko, izizwe kunye neenkolo ngenkulungwane ye-16 neye-17,<ref>{{Cite journal|last=Harris|first=Robert L.|last2=Huggins|first2=Nathan Irvin|date=1978|title=Black Odyssey: The Afro-American Ordeal in Slavery|url=http://dx.doi.org/10.2307/1867827|url-status=live|journal=The American Historical Review|volume=83|issue=4|pages=1095|doi=10.2307/1867827|issn=0002-8762|jstor=1867827|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024917/https://www.jstor.org/stable/1867827?origin=crossref|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> aqhekeka, <ref>{{Cite journal|last=Avila|first=E.|date=2018|title=American Cultural History: A Very Short Introduction|url=http://dx.doi.org/10.1093/actrade/9780190200589.001.0001|journal=Very Short Introductions|doi=10.1093/actrade/9780190200589.001.0001|isbn=978-0-19-020058-9|url-access=subscription}}</ref> kwaye akhiwa kwakhona ngamava adibeneyo kwaye adityaniswa abe liqela elinye kwilizwekazi [[UmNtla Melika|laseMntla Melika]] ngexesha lorhwebo lwamakhoboka olunqumla iAtlantiki kwaye ngoku abizwa ngokuba ngama-Afrika aseMelika.
Uninzi lwabantu base-Afrika baseMelika luyinzala yabantu ababengamakhoboka ababehlala ngaphakathi kwemida ye-United States yangoku. <ref>{{Cite web|last=Love|first=Ms Bathsheba|title=Murrell Library Research Guides: African-Americans & the Black Experience: African-American Identity & Culture|url=https://libguides.moval.edu/black-experience|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907032140/https://libguides.moval.edu/black-experience|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2024-09-03|website=libguides.moval.edu|language=en}}</ref> Ukongeza, abantu base-Afrika baseMelika abayinzala yobukhoboka baseMelika (ADOS) ngokuyintloko bavela kwimvelaphi yaseNtshona Afrika naselunxwemeni lwase-Afrika, kunye nobuninzi obahlukeneyo bobukhokho baseNtshona Yurophu kunye nabemi bomthonyama baseMelika. <ref>{{Cite journal|last=Salas|first=Antonio|last2=C|first2=Angel|last3=R|first3=Martin|last4=M|first4=Vincent|date=2005|title=Charting the ancestry of African Americans|journal=American Journal of Human Genetics|volume=77|issue=4|pages=676–680|doi=10.1086/491675|issn=0002-9297|pmc=1275617|pmid=16175514}}</ref>
Phantse umntu omnye kwabahlanu abamnyama eMelika ngabaphambukeli okanye abantwana babaphambukeli abamnyama. <ref>{{Cite web|last=Christine|first=T.|date=2022|title=Key findings about Black immigrants in the U.S.|url=https://www.pewresearch.org/short-reads/2022/01/27/key-findings-about-black-immigrants-in-the-u-s/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240905225227/https://www.pewresearch.org/short-reads/2022/01/27/key-findings-about-black-immigrants-in-the-u-s/|archive-date=September 5, 2024|accessdate=2024-09-03|website=Pew Research Center|language=en-US}}</ref> Nangona abanye abaphambukeli abamnyama okanye abantwana babo banokuzibona njengabantu abamnyama baseMelika, abaphambukeli abamnyama eMelika abayonxalenye yeqela labamnyama baseMelika. Uninzi lwabaphambukeli besizukulwana sokuqala abavela eAfrika bakhetha ukuzibona njengabantu abazalwa nabo. Kukho uphando lwakutshanje olubonisa ukuba abanye abaphambukeli abamnyama eMelika bayamelana nokudibana nabantu ukuze banciphise ucalucalulo ngokobuhlanga olujongene nabantu abamnyama baseMelika abazalelwe apho. <ref>{{Cite journal|last=Adida|first=Claire L.|last2=Robinson|first2=Amanda Lea|date=2023|title=Why (some) immigrants resist assimilation: US racism and the African immigrant experience|journal=Quarterly Journal of Political Science|volume=18|issue=3|pages=295–338|doi=10.1561/100.00021091|issn=1554-0626|pmc=10706603|pmid=38077161}}</ref>
Inkcubeko yama-Afrika aseMelika yavela phakathi kwenkqubo yokulwa nocalu-calulo ngokobuhlanga eMelika, eyayibonakala ngogonyamelo olukhulu, ingcinezelo kunye nokukhutshelwa ngaphandle okuqhutywa bubuzwe obuphezulu ngexesha lobukoloniyali baseYurophu. <ref>{{Cite web|title=African American Culture : Origins|url=https://research.auctr.edu/c.php?g=1386473&p=10253691#:~:text=African%20American%20culture—often%20referred,Americans%20continues%20to%20resonate%20worldwide.|archive-url=https://web.archive.org/web/20250412012507/https://research.auctr.edu/c.php?g=1386473&p=10253691|archive-date=12 April 2025}}</ref>
=== Imbali ekwabelwana ngayo kwilizwekazi laseMelika ===
Ukususela kwimihla yokuqala yobukhoboka baseMelika kwinkulungwane ye-17, abanini bamakhoboka babefuna ukulawula abantu babo ababenyanzelwa ukuba ngamakhoboka ngokuzama ukubahlutha inkcubeko yabo yaseAfrika.Kwilizwe elitsha (iNew World) ngokubanzi, kwaye ngokukodwa eUnited States, ukwahlulwa ngokwasemzimbeni nokubekelwa ecaleni eluntwini kwabantu base-Afrika ababengamakhoboka, kunye nokwahlulwa nokubekelwa ecaleni kwabantwana babo ababephila ngokukhululeka kamva. Kwanceda ekugcinweni kwezinto ezibalulekileyo zenkcubeko yemveli phakathi kwabantu base-Afrika. Abanini-bakhoboka bazama ngabom ukucinezela nayiphi na imibutho yezopolitiko okanye yenkcubeko ezimeleyo ukuze bajongane nemvukelo eninzi yamakhoboka okanye izenzo zokuchasa ezazisenzeka eUnited States, eBrazil, eHaiti, naseDutch Guiana. <ref>Price, R. (1996). ''Maroon Societies: Rebel Slave Communities in the Americas''. Anchor Books. pp. 1–33.</ref>
Amasiko kunye nezithethe ezahlukeneyo zaseAfrika zabonelela ngesiseko sezenzo zokomoya zabantu abakhotyokisiweyo, ababexuba iinkolelo zookhokho nobuKristu ukuze benze iindlela ezahlukeneyo zonqulo. Olu kuqina kwenkcubeko kwabonakala kwiimvukelo zamakhoboka, ezazichasa ukusekwa kobukhoboka kwaye zakhuthaza ingqiqo yoluntu kunye nobuntu obufanayo phakathi kwama-Afrika aseMelika. Intshukumo yamalungelo oluntu yavela njengenkqubela enamandla yalo mzabalazo. Eli lifa lembali lachaphazela iintsapho zanamhlanje zama-Afrika aseMelika kwaye labumba amaxabiso azo, izakhiwo zoluntu, kunye neendlela zokuzibandakanya kwezopolitiko, kunye nefuthe elihlala lihleli kwezoqoqosho lokungalingani kwenkqubo eqhuba ukuzibophelela ekuxhobiseni nasekutshintsheni koluntu. <ref>{{Cite news|title=Black Joy: Resistance, Resilience and Reclamation|language=en|work=National Museum of African American History and Culture|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-joy-resistance-resilience-and-reclamation?TSPD_101_R0=083ccf6c57ab200071522b1f7f4f74b05ab76e4359b1f360e773c89aadb01e9874eb62eab2c9ba75084d7859781430001f2250a1e3c39646e9b4f00ed7975fd76c02396bbaf842f5ee37a6e39b8e6d9797e8d21514684c85d3d67d5ee611331b|access-date=2024-10-24}}</ref>
Impembelelo yeAfrika ibonakala kwezopolitiko, ezoqoqosho, ulwimi, umculo, iindlela zokulungisa iinwele, imfashini, umdaniso, unqulo, ukutya, kunye nembono yehlabathi. <ref>{{Cite web|title=Digital History|url=http://www.digitalhistory.uh.edu/disp_textbook.cfm?smtid=2&psid=3043|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200808154313/http://www.digitalhistory.uh.edu/disp_textbook.cfm?smtid=2&psid=3043|archive-date=August 8, 2020|accessdate=September 6, 2020|website=www.digitalhistory.uh.edu}}</ref> Kuyo yonke le nkqubo, abantu baseMelika abangama-Afrika bazakhela inkcubeko nembali yabo eUnited States. <ref>{{Cite web|title=The Cincinnati Enquirer 01 Mar 2000, page Page 12|url=https://www.newspapers.com/image/102496086/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230620210916/https://www.newspapers.com/image/102496086/|archive-date=June 20, 2023|accessdate=2023-06-20|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> Kwelinye icala, inkcubeko yama-Afrika-aseMelika ibe nefuthe elibanzi neliguqula izinto ezininzi kwinkcubeko yaseMelika. Le nkqubo yokutshintshiselana ngokuyila ibizwa ngokuba yi -creolization . <ref name="slave_culture">{{Cite web|date=June 2, 2007|title=African American Voices: Slave Culture|url=http://www.digitalhistory.uh.edu/black_voices/voices_display.cfm?id=23|archive-url=https://web.archive.org/web/20080507214116/http://www.digitalhistory.uh.edu/black_voices/voices_display.cfm?id=23|archive-date=May 7, 2008|accessdate=June 2, 2007|publisher=[[University of Houston]]}}</ref> Ekuhambeni kwexesha, inkcubeko yamakhoboka aseAfrika kunye nenzala yawo iye yaba nefuthe elibanzi kwinkcubeko yaseMelika ebalaseleyo nakwinkcubeko yehlabathi.
[[File:Harlem_Street_rehearsal_(125th_street).jpg|thumb| Ukuziqhelanisa komculo weqela kwisitalato i -125th Street eHarlem,indawo engundoqo nembali ebalulekileyo yenkcubeko yama-Afrika-Melika. ISixeko saseNew York sisekhaya ngomda omkhulu xa sithelekiswa nesona sixeko sinabantu abamnyama baseMelika ehlabathini kunaso nasiphi na isixeko esingaphandle [[I-Afrika|kweAfrika]], esinabantu abangaphezu kwezigidi eziyi-2.2. Ukufudukela kwabantu baseAfrika eNew York City ngoku kukhuthaza ukukhula kwabemi baseAfrika-baseMelika nabaseAfrika kwesi sixeko. <ref name="AfricanMigrationNYC">{{Cite news|last=Kimiko de Freytas-Tamura|date=2023|title=African and Invisible: The Other New York Migrant Crisis|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2023/01/13/nyregion/west-african-immigrants-nyc.html|url-status=live|access-date=January 26, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230125220924/https://www.nytimes.com/2023/01/13/nyregion/west-african-immigrants-nyc.html|archive-date=January 25, 2023}}</ref>]]
Ukuba abantu ababebanjwe ngamakhoboka (amakhoboka) babethintela okanye bethintela imfundo yabo, uloyiko yayikukuba imfundo yayinokubanika amandla abantu, kwaye ikhuthaze okanye ivumele amabhongo okukhululwa. Amasiko omlomo aseAfrika aba yindlela ephambili yokugcina imbali, iindlela zokuziphatha, kunye nolunye ulwazi lwenkcubeko phakathi kwabantu. Oku kwakuhambelana nezenzo zembali yomlomo kwiinkcubeko ezininzi zaseAfrika kunye nezinye iinkcubeko ezazingaxhomekekanga kwilizwi elibhaliweyo. Uninzi lwezi zinto zenkcubeko zidluliselwe kwizizukulwana ngezizukulwana ngokubalisa amabali. Amabali eentsomi anike ama-Afrika aseMelika ithuba lokukhuthazana nokufundisana. <ref name="oral">{{Cite web|last=Papa|first=Maggie|last2=Gerber|first2=Amy|last3=Mohamed|first3=Abeer|title=African American Culture through Oral Tradition|url=http://www.gwu.edu/~e73afram/ag-am-mp.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20080527050107/http://www.gwu.edu/~e73afram/ag-am-mp.html|archive-date=May 27, 2008|accessdate=May 17, 2007|publisher=[[George Washington University]]}}</ref>
Ukuphila kwanamhlanje kunye nokufuduka kwabantu abaNtsundu baseMelika ukuya eMntla kuye kwaba nembali yokubeka uxinzelelo ekugcinweni kwemikhuba nezithethe zenkcubeko yabantu abaNtsundu baseMelika. Iindawo zasezidolophini nezahluke kakhulu apho inkcubeko yabantu abaNtsundu yayiveliswa khona zaphakamisa uloyiko kwiingcali zezentlalo kunye neengcali zezentlalo ukuba inkalo yabantu abaNtsundu baseMzantsi Afrika yenkcubeko ethandwayo yabantu abaNtsundu yayisengozini yokulahleka kwimbali. <ref>{{Cite book|last=Dunbar|first=EVE E.|title=Black Regions of the Imagination|date=2013|publisher=Temple University Press|isbn=978-1-4399-0942-3|editor-last=DUNBAR|editor-first=EVE E.|series=African American Writers between the Nation and the World|pages=16–57|chapter=Becoming American through Ethnographic Writing|jstor=j.ctt14bt4hc.6}}</ref>
Ezinye iinkalo zesiko lomlomo lama-Afrika aseMelika ziquka i-dazens, i-significant, i-trash talk, i-rhyming, i-semantic inversion kunye ne-word play, uninzi lwazo oluye lwafumana indlela yalo kwinkcubeko ethandwayo yaseMelika kwaye lwaba yimeko yehlabathi. Ngexesha lobukhoboka, ama-Afrika aseMelika azivumelanisa ezi zithethe zolwimi njengendlela yokuchasana nokusinda ngokufihlakeleyo. <ref>{{Cite journal|date=November 1990|title=''The Signifying Monkey: A Theory of Afro-American Literary Criticism''. Henry Louis Gates, Jr.|url=http://dx.doi.org/10.1086/391861|url-status=live|journal=Modern Philology|volume=88|issue=2|pages=224–226|doi=10.1086/391861|issn=0026-8232|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907025004/https://www.journals.uchicago.edu/doi/10.1086/391861|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> Imibongo ethethwayo ngomnye umzekelo wendlela isiko lomlomo lase-Afrika-laseMelika eliye lanefuthe ngayo kwinkcubeko ethandwayo yanamhlanje. Abaculi abasebenzisa amagama athethwayo basebenzisa iindlela ezifanayo nabashumayeli base-Afrika baseMelika kuquka intshukumo, isingqisho, kunye nokubandakanyeka kwabaphulaphuli. <ref>{{Cite web|last=Miazga|first=M|date=1998|title=The Spoken Word Movement of 1990s|url=http://www.msu.edu/~miazgama/spokenword.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20071012235005/http://www.msu.edu/~miazgama/spokenword.htm|archive-date=October 12, 2007|accessdate=October 7, 2007|publisher=[[Michigan State University]]}}</ref> Umculo we-rap ukususela ngeminyaka yoo-1980 nangaphaya uye wakhankanywa njengolwandiso lwenkcubeko ethethwayo yaseAfrika <ref name="oral" />
=== UVuko lweNkcubeko yaseHarlem ===
[[Uluhlu:Pages with unreviewed translations]]
5nzvjdmxprjoghfaml5sruvtucidkw2
42211
42210
2026-09-30T18:01:58Z
Abulele Jebese
14703
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1376535516|African-American culture]]"
42211
wikitext
text/x-wiki
'''Inkcubeko yamaMelika anemvelaphi yase-Afrika''',(African American culture) <ref>{{Cite web|title=Black is Beautiful: The Emergence of Black Culture and Identity in the 60s and 70s|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031022/https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-03-07|website=National Museum of African American History and Culture|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Black History and Culture|url=https://artsandculture.google.com/project/black-history-and-culture|accessdate=2023-03-07|website=Google Arts & Culture|language=en}}</ref> ekwaziwa njenge '''nkcubeko yama-Afrika aseMelika''' okanye '''inkcubeko yama-Afrika''' kwisiNgesi saseMelika, <ref>{{Cite web|title=The Montgomery Advertiser 20 Feb 2020, page D6|url=https://www.newspapers.com/image/639943983/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230308121716/https://www.newspapers.com/image/639943983/|archive-date=March 8, 2023|accessdate=2023-03-08|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Brown|first=Angela|date=October 2013|title=Cultural Perspective on African American Culture|url=https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1149766.pdf|url-status=live|journal=The International Journal of Education and Literacy Studies|volume=1|issue=2|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031021/https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1149766.pdf|archive-date=September 7, 2024|access-date=March 8, 2023|via=AIAC}}</ref> <ref>{{Cite web|title=The News and Observer 22 Jan 1997, page 12|url=https://www.newspapers.com/image/657241015/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230310144818/https://www.newspapers.com/image/657241015/|archive-date=March 10, 2023|accessdate=2023-03-10|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Journal and Courier 21 Sep 2008, page 13|url=https://www.newspapers.com/image/265480397/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031024/https://www.newspapers.com/image/265480397/|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-08-14|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Black is Beautiful: The Emergence of Black Culture and Identity in the 60s and 70s|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230307045942/https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|archive-date=March 7, 2023|accessdate=2023-08-14|website=National Museum of African American History and Culture|language=en}}</ref> ibhekisa kwiindlela abantu abamnyama baseMelika abathetha ngazo, nokuba yinxalenye okanye yahlukile kwinkcubeko yaseMelika eqhelekileyo. Ichazwa yimbali yomzabalazo odibeneyo wamalungelo oluntu nawezopolitiko, kwaye isekelwe kwimikhwa efanayo, ubuwena, kunye noluntu.
Inkcubeko yamaMelika anemvelaphi yase-Afrika ibe nefuthe elikhulu kwinkcubeko yaseMelika nakwinkcubeko yehlabathi. <ref>{{Cite news|last=Mcmanus|first=Melanie|date=2021|title=Dancing at the new National Museum of African American Music in Nashville|work=Chicago Tribune|url=https://www.chicagotribune.com/travel/ct-trav-national-museum-african-american-music-nashville-0606-20210527-63ajqa7lazdcffwa27mlpdpg4e-story.html|url-status=live|access-date=December 21, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221171904/https://www.chicagotribune.com/travel/ct-trav-national-museum-african-american-music-nashville-0606-20210527-63ajqa7lazdcffwa27mlpdpg4e-story.html|archive-date=December 21, 2021}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Reynolds|first=Marcellas|url=https://books.google.com/books?id=DUWJDwAAQBAJ&q=How+to+Slay:+Inspiration+from+the+Queens+and+Kings+of+Black+Style|title=Supreme Models Iconic Black Women Who Revolutionized Fashion|date=2019|publisher=ABRAMS|isbn=9781683356622|access-date=March 18, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230423054016/https://books.google.com/books?id=DUWJDwAAQBAJ&q=How+to+Slay:+Inspiration+from+the+Queens+and+Kings+of+Black+Style|archive-date=April 23, 2023|url-status=live}}</ref> AmaMelika anemvelaphi yase-Afrika enze igalelo elikhulu kwiincwadi, umculo, ubugcisa obubonakalayo, amajelo eendaba, ezopolitiko, inzululwazi, ishishini kunye nokupheka kwaseMelika. <ref>{{Cite journal|date=2022-09-30|title=High on the Hog: A Culinary Journey from Africa to America|url=http://dx.doi.org/10.1126/science.ade8448|url-status=live|journal=Science|volume=377|issue=6614|pages=1497|bibcode=2022Sci...377.1497.|doi=10.1126/science.ade8448|issn=0036-8075|pmid=36173834|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031116/https://www.science.org/doi/10.1126/science.ade8448|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Tipton-Martin|first=Toni|date=September 2014|title=Breaking the Jemima Code: The Legacy of African American Cookbooks|url=http://dx.doi.org/10.1353/ect.2014.0042|journal=Ecotone|volume=10|issue=1|pages=116–120|doi=10.1353/ect.2014.0042|issn=2165-2651|url-access=subscription}}</ref> Okubalulekileyo kukuba, iintlobo zomculo wamaMelika anemvelaphi yase-Afrika ezifana ne-jazz, i-rock and roll, kunye ne-hip-hop ziphakathi kwezinto zenkcubeko eziphumelele kakhulu ezithunyelwa yi-United States kwamanye amazwe. <ref>{{Cite journal|last=Morgan|first=Marcyliena|last2=Bennett|first2=Dionne|date=2011|title=Hip-Hop & the Global Imprint of a Black Cultural Form|url=https://direct.mit.edu/daed/article/140/2/176/26892/Hip-Hop-amp-the-Global-Imprint-of-a-Black-Cultural|journal=Daedalus|volume=140|issue=2|pages=176–196|doi=10.1162/DAED_a_00086|doi-access=free}}</ref>
Inkcubeko yabaMnyama baseMelika ibisoloko ichazwa, ngokuyinxenye, ngumzabalazo wokuchasa nokoyisa imithetho nezenzo zocalucalulo ngokobuhlanga,kuquka ubukhoboka, imithetho ecinezelayo enjengemithetho yocalucalulo kaJim Crow, ukwahlulwa kwabantu eluntwini, kunye nokukhatywa ngokucacileyo kwamalungelo asisiseko oluntu. Ucalucalulo ngokobuhlanga luye lwabangela ukuba abaMnyama baseMelika bangabandakanywa kwimiba emininzi yobomi baseMelika kuyo yonke imbali yeli lizwe; la mava aye ayiphembelela kakhulu inkcubeko yabaMnyama baseMelika,<ref name="Gomez2">{{Cite book|last=Gomez|first=Michael Angelo|url=https://archive.org/details/exchangingourcou0000gome/page/12|title=Exchanging Our Country Marks: The Transformation of African Identities in the Colonial and Antebellum South: The Transformation of African Identities in the Colonial and Antebellum South|publisher=University of North Carolina Press|year=1998|isbn=0-8078-6171-5|page=[https://archive.org/details/exchangingourcou0000gome/page/12 12]}}</ref> <ref>{{Cite web|date=2022-10-07|title=The Explosion of Culture and Arts During the Harlem Renaissance|url=https://www.thecollector.com/harlem-renaissance-arts-and-culture/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031622/https://www.thecollector.com/harlem-renaissance-arts-and-culture/|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-03-08|website=TheCollector|language=en}}</ref> kwaye azisa indlela ama-Afrika aseMelika akhetha ngayo ukusebenzisana noluntu olubanzi lwaseMelika. <ref>{{Cite journal|date=July 2009|title=Slavery by Another Name: The Re-Enslavement of Black Americans from the Civil War to World War II (review)|url=http://dx.doi.org/10.1353/ala.2009.0020|journal=Alabama Review|volume=62|issue=3|pages=212–213|doi=10.1353/ala.2009.0020|issn=2166-9961|url-access=subscription}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Du Bois|first=W. E. B.|url=http://dx.doi.org/10.1093/owc/9780199555833.001.0001|title=The Souls of Black Folk|date=2009|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-955583-3|editor-last=Edwards|editor-first=Brent Hayes|doi=10.1093/owc/9780199555833.001.0001|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024917/https://oxfordworldsclassics.com/display/10.1093/owc/9780199555833.001.0001/isbn-9780199555833|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref>
Ilifa lamabali, amaqhalo, ukudlala ngamagama, kunye namabali emveli avela kuMntla-ntshona nakumbindi we-Afrika liye labumba inkcubeko yama-Afrika-aseMelika ukususela kwixesha lobukhoboka .<ref>{{Cite web|title=Slave culture|url=https://www.digitalhistory.uh.edu/disp_textbook.cfm?smtid=2&psid=3043}}</ref>Ubomi benkolo nobokomoya buye baba nempembelelo kwimiba emininzi yenkcubeko yama-Afrika-aseMelika, kuquka neNtshukumo yaMalungelo oLuntu. <ref>{{Cite book|url=http://dx.doi.org/10.2307/j.ctv11smnkh|title=African American Religious History|date=2000|publisher=Duke University Press|isbn=978-0-8223-9603-1|editor-last=SERNETT|editor-first=MILTON C.|doi=10.2307/j.ctv11smnkh|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024443/https://chooser.crossref.org/?doi=10.2307%2Fj.ctv11smnkh|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref> <ref>{{Cite web|last=Morris|first=A.|date=2021|title=From Civil Rights to Black Lives Matter|url=https://www.scientificamerican.com/article/from-civil-rights-to-black-lives-matter1/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230308050929/https://www.scientificamerican.com/article/from-civil-rights-to-black-lives-matter1/|archive-date=March 8, 2023|accessdate=2023-03-08|website=Scientific American|language=en}}</ref>
Kuwo wonke unyaka, ama-Afrika aseMelika abhiyozela iiholide ezahlukeneyo. E-United States, iNyanga yeMbali yabaNtsundu ibhiyozelwa rhoqo kwinyanga yoMdumbi ukuhlonipha imbali etyebileyo kunye negalelo lama-Afrika aseMelika. I-Juneteenth, ebhiyozelwa ngoJuni 19, ikhumbula ukuphela kobukhoboka e-US. Ukongeza, ama-Afrika aseMelika amaninzi abhiyozela iKwanzaa ukusuka nge-26 kweyiMnga ukuya kwisuku lokuqala kwinyanga yoMqungu. <ref>{{Cite web|title=Exploring African American Culture|url=https://www.michigan.gov/mdhhs/-/media/Project/Websites/mdhhs/Assistance-Programs/WIC-Media/African-American-Culture.pdf?rev=2046b12f73f94199b86fe4eebe334bcc&hash=ACE009B632CB63ED29663574E6882B25}}</ref>
.Inkcubeko yabaMnyama baseMelika ayichazwa nje ngokobuhlanga okanye ngembali yomzabalazo, kodwa inengcambu ezinzulu kwizithethe ekwabelwana ngazo, kwisazisi nakuluntu. <ref>{{Cite book|last=Washington|first=Harriet A.|title=Medical apartheid: the dark history of medical experimentation on Black Americans from colonial times to the present|date=2008|publisher=Anchor books|isbn=978-0-7679-1547-2|location=New York, NY}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Rediker|first=Marcus|title=The slave ship: a human history|date=2008|publisher=Penguin Books|isbn=978-0-14-311425-3|series=A Penguin book History African-American studies|location=New York, NY}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Woodward|first=C. Vann|title=The strange career of Jim Crow|date=2002|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-514689-9|edition=Commemorative|location=Oxford; New York}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Anderson|first=James D.|title=The education of Blacks in the South, 1860 - 1935|date=1995|publisher=Univ. of North Carolina Press|isbn=978-0-8078-4221-8|edition=Nachdr.|location=Chapel Hill, NC}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Lowery|first=Wesley|url=https://www.worldcat.org/title/968310784|title=They can't kill us all: the story of the struggle for Black lives|date=2016|publisher=Back Bay Books : Little, Brown and Company|isbn=978-0-316-31249-3|edition=First Back Bay paperback|location=New York, NY|oclc=968310784|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031152/https://search.worldcat.org/title/968310784|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Baradaran|first=Mehrsa|title=The color of money: black banks and the racial wealth gap|date=2019|publisher=The Belknap Press of Harvard University Press|isbn=978-0-674-23747-6|edition=First Harvard University Press paperback|location=Cambridge London}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Alexander|first=Michelle|title=The new Jim Crow: mass incarceration in the age of colorblindness|date=2012|publisher=New Press|isbn=978-1-59558-643-8|edition=Revised paperback|location=New York}}</ref>
== Imbali. ==
[[File:Family_of_African_American_picking_cotton_in_Georgia,_circa_1880.jpg|left|thumb| Amakhoboka aseMelika aNtsundu eGeorgia, ngonyaka ka 1850]]
Ama-Afrika aseMelika ayimiphumo yokudibana kwamazwe amaninzi ahlukeneyo, <ref>{{Cite journal|last=Seigel|first=Micol|date=2011|title=Patrick Manning . The African Diaspora: A History through Culture . (Columbia Studies in International and Global History.) New York : Columbia University Press . 2009 . Pp. xxii, 394. $29.95.|url=http://dx.doi.org/10.1086/ahr.116.1.251|url-status=live|journal=The American Historical Review|volume=116|issue=1|pages=251–252|doi=10.1086/ahr.116.1.251|issn=0002-8762|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024916/https://academic.oup.com/ahr/article-abstract/116/1/251/2063219?redirectedFrom=fulltext|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> inkcubeko, izizwe kunye neenkolo ngenkulungwane ye-16 neye-17,<ref>{{Cite journal|last=Harris|first=Robert L.|last2=Huggins|first2=Nathan Irvin|date=1978|title=Black Odyssey: The Afro-American Ordeal in Slavery|url=http://dx.doi.org/10.2307/1867827|url-status=live|journal=The American Historical Review|volume=83|issue=4|pages=1095|doi=10.2307/1867827|issn=0002-8762|jstor=1867827|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024917/https://www.jstor.org/stable/1867827?origin=crossref|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> aqhekeka, <ref>{{Cite journal|last=Avila|first=E.|date=2018|title=American Cultural History: A Very Short Introduction|url=http://dx.doi.org/10.1093/actrade/9780190200589.001.0001|journal=Very Short Introductions|doi=10.1093/actrade/9780190200589.001.0001|isbn=978-0-19-020058-9|url-access=subscription}}</ref> kwaye akhiwa kwakhona ngamava adibeneyo kwaye adityaniswa abe liqela elinye kwilizwekazi [[UmNtla Melika|laseMntla Melika]] ngexesha lorhwebo lwamakhoboka olunqumla iAtlantiki kwaye ngoku abizwa ngokuba ngama-Afrika aseMelika.
Uninzi lwabantu base-Afrika baseMelika luyinzala yabantu ababengamakhoboka ababehlala ngaphakathi kwemida ye-United States yangoku. <ref>{{Cite web|last=Love|first=Ms Bathsheba|title=Murrell Library Research Guides: African-Americans & the Black Experience: African-American Identity & Culture|url=https://libguides.moval.edu/black-experience|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907032140/https://libguides.moval.edu/black-experience|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2024-09-03|website=libguides.moval.edu|language=en}}</ref> Ukongeza, abantu base-Afrika baseMelika abayinzala yobukhoboka baseMelika (ADOS) ngokuyintloko bavela kwimvelaphi yaseNtshona Afrika naselunxwemeni lwase-Afrika, kunye nobuninzi obahlukeneyo bobukhokho baseNtshona Yurophu kunye nabemi bomthonyama baseMelika. <ref>{{Cite journal|last=Salas|first=Antonio|last2=C|first2=Angel|last3=R|first3=Martin|last4=M|first4=Vincent|date=2005|title=Charting the ancestry of African Americans|journal=American Journal of Human Genetics|volume=77|issue=4|pages=676–680|doi=10.1086/491675|issn=0002-9297|pmc=1275617|pmid=16175514}}</ref>
Phantse umntu omnye kwabahlanu abamnyama eMelika ngabaphambukeli okanye abantwana babaphambukeli abamnyama. <ref>{{Cite web|last=Christine|first=T.|date=2022|title=Key findings about Black immigrants in the U.S.|url=https://www.pewresearch.org/short-reads/2022/01/27/key-findings-about-black-immigrants-in-the-u-s/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240905225227/https://www.pewresearch.org/short-reads/2022/01/27/key-findings-about-black-immigrants-in-the-u-s/|archive-date=September 5, 2024|accessdate=2024-09-03|website=Pew Research Center|language=en-US}}</ref> Nangona abanye abaphambukeli abamnyama okanye abantwana babo banokuzibona njengabantu abamnyama baseMelika, abaphambukeli abamnyama eMelika abayonxalenye yeqela labamnyama baseMelika. Uninzi lwabaphambukeli besizukulwana sokuqala abavela eAfrika bakhetha ukuzibona njengabantu abazalwa nabo. Kukho uphando lwakutshanje olubonisa ukuba abanye abaphambukeli abamnyama eMelika bayamelana nokudibana nabantu ukuze banciphise ucalucalulo ngokobuhlanga olujongene nabantu abamnyama baseMelika abazalelwe apho. <ref>{{Cite journal|last=Adida|first=Claire L.|last2=Robinson|first2=Amanda Lea|date=2023|title=Why (some) immigrants resist assimilation: US racism and the African immigrant experience|journal=Quarterly Journal of Political Science|volume=18|issue=3|pages=295–338|doi=10.1561/100.00021091|issn=1554-0626|pmc=10706603|pmid=38077161}}</ref>
Inkcubeko yama-Afrika aseMelika yavela phakathi kwenkqubo yokulwa nocalu-calulo ngokobuhlanga eMelika, eyayibonakala ngogonyamelo olukhulu, ingcinezelo kunye nokukhutshelwa ngaphandle okuqhutywa bubuzwe obuphezulu ngexesha lobukoloniyali baseYurophu. <ref>{{Cite web|title=African American Culture : Origins|url=https://research.auctr.edu/c.php?g=1386473&p=10253691#:~:text=African%20American%20culture—often%20referred,Americans%20continues%20to%20resonate%20worldwide.|archive-url=https://web.archive.org/web/20250412012507/https://research.auctr.edu/c.php?g=1386473&p=10253691|archive-date=12 April 2025}}</ref>
=== Imbali ekwabelwana ngayo kwilizwekazi laseMelika ===
Ukususela kwimihla yokuqala yobukhoboka baseMelika kwinkulungwane ye-17, abanini bamakhoboka babefuna ukulawula abantu babo ababenyanzelwa ukuba ngamakhoboka ngokuzama ukubahlutha inkcubeko yabo yaseAfrika.Kwilizwe elitsha (iNew World) ngokubanzi, kwaye ngokukodwa eUnited States, ukwahlulwa ngokwasemzimbeni nokubekelwa ecaleni eluntwini kwabantu base-Afrika ababengamakhoboka, kunye nokwahlulwa nokubekelwa ecaleni kwabantwana babo ababephila ngokukhululeka kamva. Kwanceda ekugcinweni kwezinto ezibalulekileyo zenkcubeko yemveli phakathi kwabantu base-Afrika. Abanini-bakhoboka bazama ngabom ukucinezela nayiphi na imibutho yezopolitiko okanye yenkcubeko ezimeleyo ukuze bajongane nemvukelo eninzi yamakhoboka okanye izenzo zokuchasa ezazisenzeka eUnited States, eBrazil, eHaiti, naseDutch Guiana. <ref>Price, R. (1996). ''Maroon Societies: Rebel Slave Communities in the Americas''. Anchor Books. pp. 1–33.</ref>
Amasiko kunye nezithethe ezahlukeneyo zaseAfrika zabonelela ngesiseko sezenzo zokomoya zabantu abakhotyokisiweyo, ababexuba iinkolelo zookhokho nobuKristu ukuze benze iindlela ezahlukeneyo zonqulo. Olu kuqina kwenkcubeko kwabonakala kwiimvukelo zamakhoboka, ezazichasa ukusekwa kobukhoboka kwaye zakhuthaza ingqiqo yoluntu kunye nobuntu obufanayo phakathi kwama-Afrika aseMelika. Intshukumo yamalungelo oluntu yavela njengenkqubela enamandla yalo mzabalazo. Eli lifa lembali lachaphazela iintsapho zanamhlanje zama-Afrika aseMelika kwaye labumba amaxabiso azo, izakhiwo zoluntu, kunye neendlela zokuzibandakanya kwezopolitiko, kunye nefuthe elihlala lihleli kwezoqoqosho lokungalingani kwenkqubo eqhuba ukuzibophelela ekuxhobiseni nasekutshintsheni koluntu. <ref>{{Cite news|title=Black Joy: Resistance, Resilience and Reclamation|language=en|work=National Museum of African American History and Culture|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-joy-resistance-resilience-and-reclamation?TSPD_101_R0=083ccf6c57ab200071522b1f7f4f74b05ab76e4359b1f360e773c89aadb01e9874eb62eab2c9ba75084d7859781430001f2250a1e3c39646e9b4f00ed7975fd76c02396bbaf842f5ee37a6e39b8e6d9797e8d21514684c85d3d67d5ee611331b|access-date=2024-10-24}}</ref>
Impembelelo yeAfrika ibonakala kwezopolitiko, ezoqoqosho, ulwimi, umculo, iindlela zokulungisa iinwele, imfashini, umdaniso, unqulo, ukutya, kunye nembono yehlabathi. <ref>{{Cite web|title=Digital History|url=http://www.digitalhistory.uh.edu/disp_textbook.cfm?smtid=2&psid=3043|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200808154313/http://www.digitalhistory.uh.edu/disp_textbook.cfm?smtid=2&psid=3043|archive-date=August 8, 2020|accessdate=September 6, 2020|website=www.digitalhistory.uh.edu}}</ref> Kuyo yonke le nkqubo, abantu baseMelika abangama-Afrika bazakhela inkcubeko nembali yabo eUnited States. <ref>{{Cite web|title=The Cincinnati Enquirer 01 Mar 2000, page Page 12|url=https://www.newspapers.com/image/102496086/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230620210916/https://www.newspapers.com/image/102496086/|archive-date=June 20, 2023|accessdate=2023-06-20|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> Kwelinye icala, inkcubeko yama-Afrika-aseMelika ibe nefuthe elibanzi neliguqula izinto ezininzi kwinkcubeko yaseMelika. Le nkqubo yokutshintshiselana ngokuyila ibizwa ngokuba yi -creolization . <ref name="slave_culture">{{Cite web|date=June 2, 2007|title=African American Voices: Slave Culture|url=http://www.digitalhistory.uh.edu/black_voices/voices_display.cfm?id=23|archive-url=https://web.archive.org/web/20080507214116/http://www.digitalhistory.uh.edu/black_voices/voices_display.cfm?id=23|archive-date=May 7, 2008|accessdate=June 2, 2007|publisher=[[University of Houston]]}}</ref> Ekuhambeni kwexesha, inkcubeko yamakhoboka aseAfrika kunye nenzala yawo iye yaba nefuthe elibanzi kwinkcubeko yaseMelika ebalaseleyo nakwinkcubeko yehlabathi.
[[File:Harlem_Street_rehearsal_(125th_street).jpg|thumb| Ukuziqhelanisa komculo weqela kwisitalato i -125th Street eHarlem,indawo engundoqo nembali ebalulekileyo yenkcubeko yama-Afrika-Melika. ISixeko saseNew York sisekhaya ngomda omkhulu xa sithelekiswa nesona sixeko sinabantu abamnyama baseMelika ehlabathini kunaso nasiphi na isixeko esingaphandle [[I-Afrika|kweAfrika]], esinabantu abangaphezu kwezigidi eziyi-2.2. Ukufudukela kwabantu baseAfrika eNew York City ngoku kukhuthaza ukukhula kwabemi baseAfrika-baseMelika nabaseAfrika kwesi sixeko. <ref name="AfricanMigrationNYC">{{Cite news|last=Kimiko de Freytas-Tamura|date=2023|title=African and Invisible: The Other New York Migrant Crisis|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2023/01/13/nyregion/west-african-immigrants-nyc.html|url-status=live|access-date=January 26, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230125220924/https://www.nytimes.com/2023/01/13/nyregion/west-african-immigrants-nyc.html|archive-date=January 25, 2023}}</ref>]]
Ukuba abantu ababebanjwe ngamakhoboka (amakhoboka) babethintela okanye bethintela imfundo yabo, uloyiko yayikukuba imfundo yayinokubanika amandla abantu, kwaye ikhuthaze okanye ivumele amabhongo okukhululwa. Amasiko omlomo aseAfrika aba yindlela ephambili yokugcina imbali, iindlela zokuziphatha, kunye nolunye ulwazi lwenkcubeko phakathi kwabantu. Oku kwakuhambelana nezenzo zembali yomlomo kwiinkcubeko ezininzi zaseAfrika kunye nezinye iinkcubeko ezazingaxhomekekanga kwilizwi elibhaliweyo. Uninzi lwezi zinto zenkcubeko zidluliselwe kwizizukulwana ngezizukulwana ngokubalisa amabali. Amabali eentsomi anike ama-Afrika aseMelika ithuba lokukhuthazana nokufundisana. <ref name="oral">{{Cite web|last=Papa|first=Maggie|last2=Gerber|first2=Amy|last3=Mohamed|first3=Abeer|title=African American Culture through Oral Tradition|url=http://www.gwu.edu/~e73afram/ag-am-mp.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20080527050107/http://www.gwu.edu/~e73afram/ag-am-mp.html|archive-date=May 27, 2008|accessdate=May 17, 2007|publisher=[[George Washington University]]}}</ref>
Ukuphila kwanamhlanje kunye nokufuduka kwabantu abaNtsundu baseMelika ukuya eMntla kuye kwaba nembali yokubeka uxinzelelo ekugcinweni kwemikhuba nezithethe zenkcubeko yabantu abaNtsundu baseMelika. Iindawo zasezidolophini nezahluke kakhulu apho inkcubeko yabantu abaNtsundu yayiveliswa khona zaphakamisa uloyiko kwiingcali zezentlalo kunye neengcali zezentlalo ukuba inkalo yabantu abaNtsundu baseMzantsi Afrika yenkcubeko ethandwayo yabantu abaNtsundu yayisengozini yokulahleka kwimbali. <ref>{{Cite book|last=Dunbar|first=EVE E.|title=Black Regions of the Imagination|date=2013|publisher=Temple University Press|isbn=978-1-4399-0942-3|editor-last=DUNBAR|editor-first=EVE E.|series=African American Writers between the Nation and the World|pages=16–57|chapter=Becoming American through Ethnographic Writing|jstor=j.ctt14bt4hc.6}}</ref>
Ezinye iinkalo zesiko lomlomo lama-Afrika aseMelika ziquka i-dazens, i-significant, i-trash talk, i-rhyming, i-semantic inversion kunye ne-word play, uninzi lwazo oluye lwafumana indlela yalo kwinkcubeko ethandwayo yaseMelika kwaye lwaba yimeko yehlabathi. Ngexesha lobukhoboka, ama-Afrika aseMelika azivumelanisa ezi zithethe zolwimi njengendlela yokuchasana nokusinda ngokufihlakeleyo. <ref>{{Cite journal|date=November 1990|title=''The Signifying Monkey: A Theory of Afro-American Literary Criticism''. Henry Louis Gates, Jr.|url=http://dx.doi.org/10.1086/391861|url-status=live|journal=Modern Philology|volume=88|issue=2|pages=224–226|doi=10.1086/391861|issn=0026-8232|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907025004/https://www.journals.uchicago.edu/doi/10.1086/391861|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> Imibongo ethethwayo ngomnye umzekelo wendlela isiko lomlomo lase-Afrika-laseMelika eliye lanefuthe ngayo kwinkcubeko ethandwayo yanamhlanje. Abaculi abasebenzisa amagama athethwayo basebenzisa iindlela ezifanayo nabashumayeli base-Afrika baseMelika kuquka intshukumo, isingqisho, kunye nokubandakanyeka kwabaphulaphuli. <ref>{{Cite web|last=Miazga|first=M|date=1998|title=The Spoken Word Movement of 1990s|url=http://www.msu.edu/~miazgama/spokenword.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20071012235005/http://www.msu.edu/~miazgama/spokenword.htm|archive-date=October 12, 2007|accessdate=October 7, 2007|publisher=[[Michigan State University]]}}</ref> Umculo we-rap ukususela ngeminyaka yoo-1980 nangaphaya uye wakhankanywa njengolwandiso lwenkcubeko ethethwayo yaseAfrika <ref name="oral" />
=== UVuko lweNkcubeko yaseHarlem ===
[[File:Hurston-Zora-Neale-LOC.jpg|left|thumb| UZora Neale Hurston wayengumntu obalaseleyo kwinkalo yoncwadi ngexesha leHarlem Renaissance]]
[[Uluhlu:Pages with unreviewed translations]]
5dd1byv0oiahzatr03a8e9y9ep4lya5
42212
42211
2026-09-30T18:04:25Z
Abulele Jebese
14703
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1376535516|African-American culture]]"
42212
wikitext
text/x-wiki
'''Inkcubeko yamaMelika anemvelaphi yase-Afrika''',(African American culture) <ref>{{Cite web|title=Black is Beautiful: The Emergence of Black Culture and Identity in the 60s and 70s|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031022/https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-03-07|website=National Museum of African American History and Culture|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Black History and Culture|url=https://artsandculture.google.com/project/black-history-and-culture|accessdate=2023-03-07|website=Google Arts & Culture|language=en}}</ref> ekwaziwa njenge '''nkcubeko yama-Afrika aseMelika''' okanye '''inkcubeko yama-Afrika''' kwisiNgesi saseMelika, <ref>{{Cite web|title=The Montgomery Advertiser 20 Feb 2020, page D6|url=https://www.newspapers.com/image/639943983/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230308121716/https://www.newspapers.com/image/639943983/|archive-date=March 8, 2023|accessdate=2023-03-08|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Brown|first=Angela|date=October 2013|title=Cultural Perspective on African American Culture|url=https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1149766.pdf|url-status=live|journal=The International Journal of Education and Literacy Studies|volume=1|issue=2|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031021/https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1149766.pdf|archive-date=September 7, 2024|access-date=March 8, 2023|via=AIAC}}</ref> <ref>{{Cite web|title=The News and Observer 22 Jan 1997, page 12|url=https://www.newspapers.com/image/657241015/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230310144818/https://www.newspapers.com/image/657241015/|archive-date=March 10, 2023|accessdate=2023-03-10|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Journal and Courier 21 Sep 2008, page 13|url=https://www.newspapers.com/image/265480397/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031024/https://www.newspapers.com/image/265480397/|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-08-14|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Black is Beautiful: The Emergence of Black Culture and Identity in the 60s and 70s|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230307045942/https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|archive-date=March 7, 2023|accessdate=2023-08-14|website=National Museum of African American History and Culture|language=en}}</ref> ibhekisa kwiindlela abantu abamnyama baseMelika abathetha ngazo, nokuba yinxalenye okanye yahlukile kwinkcubeko yaseMelika eqhelekileyo. Ichazwa yimbali yomzabalazo odibeneyo wamalungelo oluntu nawezopolitiko, kwaye isekelwe kwimikhwa efanayo, ubuwena, kunye noluntu.
Inkcubeko yamaMelika anemvelaphi yase-Afrika ibe nefuthe elikhulu kwinkcubeko yaseMelika nakwinkcubeko yehlabathi. <ref>{{Cite news|last=Mcmanus|first=Melanie|date=2021|title=Dancing at the new National Museum of African American Music in Nashville|work=Chicago Tribune|url=https://www.chicagotribune.com/travel/ct-trav-national-museum-african-american-music-nashville-0606-20210527-63ajqa7lazdcffwa27mlpdpg4e-story.html|url-status=live|access-date=December 21, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221171904/https://www.chicagotribune.com/travel/ct-trav-national-museum-african-american-music-nashville-0606-20210527-63ajqa7lazdcffwa27mlpdpg4e-story.html|archive-date=December 21, 2021}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Reynolds|first=Marcellas|url=https://books.google.com/books?id=DUWJDwAAQBAJ&q=How+to+Slay:+Inspiration+from+the+Queens+and+Kings+of+Black+Style|title=Supreme Models Iconic Black Women Who Revolutionized Fashion|date=2019|publisher=ABRAMS|isbn=9781683356622|access-date=March 18, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230423054016/https://books.google.com/books?id=DUWJDwAAQBAJ&q=How+to+Slay:+Inspiration+from+the+Queens+and+Kings+of+Black+Style|archive-date=April 23, 2023|url-status=live}}</ref> AmaMelika anemvelaphi yase-Afrika enze igalelo elikhulu kwiincwadi, umculo, ubugcisa obubonakalayo, amajelo eendaba, ezopolitiko, inzululwazi, ishishini kunye nokupheka kwaseMelika. <ref>{{Cite journal|date=2022-09-30|title=High on the Hog: A Culinary Journey from Africa to America|url=http://dx.doi.org/10.1126/science.ade8448|url-status=live|journal=Science|volume=377|issue=6614|pages=1497|bibcode=2022Sci...377.1497.|doi=10.1126/science.ade8448|issn=0036-8075|pmid=36173834|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031116/https://www.science.org/doi/10.1126/science.ade8448|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Tipton-Martin|first=Toni|date=September 2014|title=Breaking the Jemima Code: The Legacy of African American Cookbooks|url=http://dx.doi.org/10.1353/ect.2014.0042|journal=Ecotone|volume=10|issue=1|pages=116–120|doi=10.1353/ect.2014.0042|issn=2165-2651|url-access=subscription}}</ref> Okubalulekileyo kukuba, iintlobo zomculo wamaMelika anemvelaphi yase-Afrika ezifana ne-jazz, i-rock and roll, kunye ne-hip-hop ziphakathi kwezinto zenkcubeko eziphumelele kakhulu ezithunyelwa yi-United States kwamanye amazwe. <ref>{{Cite journal|last=Morgan|first=Marcyliena|last2=Bennett|first2=Dionne|date=2011|title=Hip-Hop & the Global Imprint of a Black Cultural Form|url=https://direct.mit.edu/daed/article/140/2/176/26892/Hip-Hop-amp-the-Global-Imprint-of-a-Black-Cultural|journal=Daedalus|volume=140|issue=2|pages=176–196|doi=10.1162/DAED_a_00086|doi-access=free}}</ref>
Inkcubeko yabaMnyama baseMelika ibisoloko ichazwa, ngokuyinxenye, ngumzabalazo wokuchasa nokoyisa imithetho nezenzo zocalucalulo ngokobuhlanga,kuquka ubukhoboka, imithetho ecinezelayo enjengemithetho yocalucalulo kaJim Crow, ukwahlulwa kwabantu eluntwini, kunye nokukhatywa ngokucacileyo kwamalungelo asisiseko oluntu. Ucalucalulo ngokobuhlanga luye lwabangela ukuba abaMnyama baseMelika bangabandakanywa kwimiba emininzi yobomi baseMelika kuyo yonke imbali yeli lizwe; la mava aye ayiphembelela kakhulu inkcubeko yabaMnyama baseMelika,<ref name="Gomez2">{{Cite book|last=Gomez|first=Michael Angelo|url=https://archive.org/details/exchangingourcou0000gome/page/12|title=Exchanging Our Country Marks: The Transformation of African Identities in the Colonial and Antebellum South: The Transformation of African Identities in the Colonial and Antebellum South|publisher=University of North Carolina Press|year=1998|isbn=0-8078-6171-5|page=[https://archive.org/details/exchangingourcou0000gome/page/12 12]}}</ref> <ref>{{Cite web|date=2022-10-07|title=The Explosion of Culture and Arts During the Harlem Renaissance|url=https://www.thecollector.com/harlem-renaissance-arts-and-culture/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031622/https://www.thecollector.com/harlem-renaissance-arts-and-culture/|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-03-08|website=TheCollector|language=en}}</ref> kwaye azisa indlela ama-Afrika aseMelika akhetha ngayo ukusebenzisana noluntu olubanzi lwaseMelika. <ref>{{Cite journal|date=July 2009|title=Slavery by Another Name: The Re-Enslavement of Black Americans from the Civil War to World War II (review)|url=http://dx.doi.org/10.1353/ala.2009.0020|journal=Alabama Review|volume=62|issue=3|pages=212–213|doi=10.1353/ala.2009.0020|issn=2166-9961|url-access=subscription}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Du Bois|first=W. E. B.|url=http://dx.doi.org/10.1093/owc/9780199555833.001.0001|title=The Souls of Black Folk|date=2009|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-955583-3|editor-last=Edwards|editor-first=Brent Hayes|doi=10.1093/owc/9780199555833.001.0001|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024917/https://oxfordworldsclassics.com/display/10.1093/owc/9780199555833.001.0001/isbn-9780199555833|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref>
Ilifa lamabali, amaqhalo, ukudlala ngamagama, kunye namabali emveli avela kuMntla-ntshona nakumbindi we-Afrika liye labumba inkcubeko yama-Afrika-aseMelika ukususela kwixesha lobukhoboka .<ref>{{Cite web|title=Slave culture|url=https://www.digitalhistory.uh.edu/disp_textbook.cfm?smtid=2&psid=3043}}</ref>Ubomi benkolo nobokomoya buye baba nempembelelo kwimiba emininzi yenkcubeko yama-Afrika-aseMelika, kuquka neNtshukumo yaMalungelo oLuntu. <ref>{{Cite book|url=http://dx.doi.org/10.2307/j.ctv11smnkh|title=African American Religious History|date=2000|publisher=Duke University Press|isbn=978-0-8223-9603-1|editor-last=SERNETT|editor-first=MILTON C.|doi=10.2307/j.ctv11smnkh|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024443/https://chooser.crossref.org/?doi=10.2307%2Fj.ctv11smnkh|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref> <ref>{{Cite web|last=Morris|first=A.|date=2021|title=From Civil Rights to Black Lives Matter|url=https://www.scientificamerican.com/article/from-civil-rights-to-black-lives-matter1/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230308050929/https://www.scientificamerican.com/article/from-civil-rights-to-black-lives-matter1/|archive-date=March 8, 2023|accessdate=2023-03-08|website=Scientific American|language=en}}</ref>
Kuwo wonke unyaka, ama-Afrika aseMelika abhiyozela iiholide ezahlukeneyo. E-United States, iNyanga yeMbali yabaNtsundu ibhiyozelwa rhoqo kwinyanga yoMdumbi ukuhlonipha imbali etyebileyo kunye negalelo lama-Afrika aseMelika. I-Juneteenth, ebhiyozelwa ngoJuni 19, ikhumbula ukuphela kobukhoboka e-US. Ukongeza, ama-Afrika aseMelika amaninzi abhiyozela iKwanzaa ukusuka nge-26 kweyiMnga ukuya kwisuku lokuqala kwinyanga yoMqungu. <ref>{{Cite web|title=Exploring African American Culture|url=https://www.michigan.gov/mdhhs/-/media/Project/Websites/mdhhs/Assistance-Programs/WIC-Media/African-American-Culture.pdf?rev=2046b12f73f94199b86fe4eebe334bcc&hash=ACE009B632CB63ED29663574E6882B25}}</ref>
.Inkcubeko yabaMnyama baseMelika ayichazwa nje ngokobuhlanga okanye ngembali yomzabalazo, kodwa inengcambu ezinzulu kwizithethe ekwabelwana ngazo, kwisazisi nakuluntu. <ref>{{Cite book|last=Washington|first=Harriet A.|title=Medical apartheid: the dark history of medical experimentation on Black Americans from colonial times to the present|date=2008|publisher=Anchor books|isbn=978-0-7679-1547-2|location=New York, NY}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Rediker|first=Marcus|title=The slave ship: a human history|date=2008|publisher=Penguin Books|isbn=978-0-14-311425-3|series=A Penguin book History African-American studies|location=New York, NY}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Woodward|first=C. Vann|title=The strange career of Jim Crow|date=2002|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-514689-9|edition=Commemorative|location=Oxford; New York}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Anderson|first=James D.|title=The education of Blacks in the South, 1860 - 1935|date=1995|publisher=Univ. of North Carolina Press|isbn=978-0-8078-4221-8|edition=Nachdr.|location=Chapel Hill, NC}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Lowery|first=Wesley|url=https://www.worldcat.org/title/968310784|title=They can't kill us all: the story of the struggle for Black lives|date=2016|publisher=Back Bay Books : Little, Brown and Company|isbn=978-0-316-31249-3|edition=First Back Bay paperback|location=New York, NY|oclc=968310784|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031152/https://search.worldcat.org/title/968310784|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Baradaran|first=Mehrsa|title=The color of money: black banks and the racial wealth gap|date=2019|publisher=The Belknap Press of Harvard University Press|isbn=978-0-674-23747-6|edition=First Harvard University Press paperback|location=Cambridge London}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Alexander|first=Michelle|title=The new Jim Crow: mass incarceration in the age of colorblindness|date=2012|publisher=New Press|isbn=978-1-59558-643-8|edition=Revised paperback|location=New York}}</ref>
== Imbali. ==
[[File:Family_of_African_American_picking_cotton_in_Georgia,_circa_1880.jpg|left|thumb| Amakhoboka aseMelika aNtsundu eGeorgia, ngonyaka ka 1850]]
Ama-Afrika aseMelika ayimiphumo yokudibana kwamazwe amaninzi ahlukeneyo, <ref>{{Cite journal|last=Seigel|first=Micol|date=2011|title=Patrick Manning . The African Diaspora: A History through Culture . (Columbia Studies in International and Global History.) New York : Columbia University Press . 2009 . Pp. xxii, 394. $29.95.|url=http://dx.doi.org/10.1086/ahr.116.1.251|url-status=live|journal=The American Historical Review|volume=116|issue=1|pages=251–252|doi=10.1086/ahr.116.1.251|issn=0002-8762|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024916/https://academic.oup.com/ahr/article-abstract/116/1/251/2063219?redirectedFrom=fulltext|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> inkcubeko, izizwe kunye neenkolo ngenkulungwane ye-16 neye-17,<ref>{{Cite journal|last=Harris|first=Robert L.|last2=Huggins|first2=Nathan Irvin|date=1978|title=Black Odyssey: The Afro-American Ordeal in Slavery|url=http://dx.doi.org/10.2307/1867827|url-status=live|journal=The American Historical Review|volume=83|issue=4|pages=1095|doi=10.2307/1867827|issn=0002-8762|jstor=1867827|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024917/https://www.jstor.org/stable/1867827?origin=crossref|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> aqhekeka, <ref>{{Cite journal|last=Avila|first=E.|date=2018|title=American Cultural History: A Very Short Introduction|url=http://dx.doi.org/10.1093/actrade/9780190200589.001.0001|journal=Very Short Introductions|doi=10.1093/actrade/9780190200589.001.0001|isbn=978-0-19-020058-9|url-access=subscription}}</ref> kwaye akhiwa kwakhona ngamava adibeneyo kwaye adityaniswa abe liqela elinye kwilizwekazi [[UmNtla Melika|laseMntla Melika]] ngexesha lorhwebo lwamakhoboka olunqumla iAtlantiki kwaye ngoku abizwa ngokuba ngama-Afrika aseMelika.
Uninzi lwabantu base-Afrika baseMelika luyinzala yabantu ababengamakhoboka ababehlala ngaphakathi kwemida ye-United States yangoku. <ref>{{Cite web|last=Love|first=Ms Bathsheba|title=Murrell Library Research Guides: African-Americans & the Black Experience: African-American Identity & Culture|url=https://libguides.moval.edu/black-experience|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907032140/https://libguides.moval.edu/black-experience|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2024-09-03|website=libguides.moval.edu|language=en}}</ref> Ukongeza, abantu base-Afrika baseMelika abayinzala yobukhoboka baseMelika (ADOS) ngokuyintloko bavela kwimvelaphi yaseNtshona Afrika naselunxwemeni lwase-Afrika, kunye nobuninzi obahlukeneyo bobukhokho baseNtshona Yurophu kunye nabemi bomthonyama baseMelika. <ref>{{Cite journal|last=Salas|first=Antonio|last2=C|first2=Angel|last3=R|first3=Martin|last4=M|first4=Vincent|date=2005|title=Charting the ancestry of African Americans|journal=American Journal of Human Genetics|volume=77|issue=4|pages=676–680|doi=10.1086/491675|issn=0002-9297|pmc=1275617|pmid=16175514}}</ref>
Phantse umntu omnye kwabahlanu abamnyama eMelika ngabaphambukeli okanye abantwana babaphambukeli abamnyama. <ref>{{Cite web|last=Christine|first=T.|date=2022|title=Key findings about Black immigrants in the U.S.|url=https://www.pewresearch.org/short-reads/2022/01/27/key-findings-about-black-immigrants-in-the-u-s/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240905225227/https://www.pewresearch.org/short-reads/2022/01/27/key-findings-about-black-immigrants-in-the-u-s/|archive-date=September 5, 2024|accessdate=2024-09-03|website=Pew Research Center|language=en-US}}</ref> Nangona abanye abaphambukeli abamnyama okanye abantwana babo banokuzibona njengabantu abamnyama baseMelika, abaphambukeli abamnyama eMelika abayonxalenye yeqela labamnyama baseMelika. Uninzi lwabaphambukeli besizukulwana sokuqala abavela eAfrika bakhetha ukuzibona njengabantu abazalwa nabo. Kukho uphando lwakutshanje olubonisa ukuba abanye abaphambukeli abamnyama eMelika bayamelana nokudibana nabantu ukuze banciphise ucalucalulo ngokobuhlanga olujongene nabantu abamnyama baseMelika abazalelwe apho. <ref>{{Cite journal|last=Adida|first=Claire L.|last2=Robinson|first2=Amanda Lea|date=2023|title=Why (some) immigrants resist assimilation: US racism and the African immigrant experience|journal=Quarterly Journal of Political Science|volume=18|issue=3|pages=295–338|doi=10.1561/100.00021091|issn=1554-0626|pmc=10706603|pmid=38077161}}</ref>
Inkcubeko yama-Afrika aseMelika yavela phakathi kwenkqubo yokulwa nocalu-calulo ngokobuhlanga eMelika, eyayibonakala ngogonyamelo olukhulu, ingcinezelo kunye nokukhutshelwa ngaphandle okuqhutywa bubuzwe obuphezulu ngexesha lobukoloniyali baseYurophu. <ref>{{Cite web|title=African American Culture : Origins|url=https://research.auctr.edu/c.php?g=1386473&p=10253691#:~:text=African%20American%20culture—often%20referred,Americans%20continues%20to%20resonate%20worldwide.|archive-url=https://web.archive.org/web/20250412012507/https://research.auctr.edu/c.php?g=1386473&p=10253691|archive-date=12 April 2025}}</ref>
=== Imbali ekwabelwana ngayo kwilizwekazi laseMelika ===
Ukususela kwimihla yokuqala yobukhoboka baseMelika kwinkulungwane ye-17, abanini bamakhoboka babefuna ukulawula abantu babo ababenyanzelwa ukuba ngamakhoboka ngokuzama ukubahlutha inkcubeko yabo yaseAfrika.Kwilizwe elitsha (iNew World) ngokubanzi, kwaye ngokukodwa eUnited States, ukwahlulwa ngokwasemzimbeni nokubekelwa ecaleni eluntwini kwabantu base-Afrika ababengamakhoboka, kunye nokwahlulwa nokubekelwa ecaleni kwabantwana babo ababephila ngokukhululeka kamva. Kwanceda ekugcinweni kwezinto ezibalulekileyo zenkcubeko yemveli phakathi kwabantu base-Afrika. Abanini-bakhoboka bazama ngabom ukucinezela nayiphi na imibutho yezopolitiko okanye yenkcubeko ezimeleyo ukuze bajongane nemvukelo eninzi yamakhoboka okanye izenzo zokuchasa ezazisenzeka eUnited States, eBrazil, eHaiti, naseDutch Guiana. <ref>Price, R. (1996). ''Maroon Societies: Rebel Slave Communities in the Americas''. Anchor Books. pp. 1–33.</ref>
Amasiko kunye nezithethe ezahlukeneyo zaseAfrika zabonelela ngesiseko sezenzo zokomoya zabantu abakhotyokisiweyo, ababexuba iinkolelo zookhokho nobuKristu ukuze benze iindlela ezahlukeneyo zonqulo. Olu kuqina kwenkcubeko kwabonakala kwiimvukelo zamakhoboka, ezazichasa ukusekwa kobukhoboka kwaye zakhuthaza ingqiqo yoluntu kunye nobuntu obufanayo phakathi kwama-Afrika aseMelika. Intshukumo yamalungelo oluntu yavela njengenkqubela enamandla yalo mzabalazo. Eli lifa lembali lachaphazela iintsapho zanamhlanje zama-Afrika aseMelika kwaye labumba amaxabiso azo, izakhiwo zoluntu, kunye neendlela zokuzibandakanya kwezopolitiko, kunye nefuthe elihlala lihleli kwezoqoqosho lokungalingani kwenkqubo eqhuba ukuzibophelela ekuxhobiseni nasekutshintsheni koluntu. <ref>{{Cite news|title=Black Joy: Resistance, Resilience and Reclamation|language=en|work=National Museum of African American History and Culture|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-joy-resistance-resilience-and-reclamation?TSPD_101_R0=083ccf6c57ab200071522b1f7f4f74b05ab76e4359b1f360e773c89aadb01e9874eb62eab2c9ba75084d7859781430001f2250a1e3c39646e9b4f00ed7975fd76c02396bbaf842f5ee37a6e39b8e6d9797e8d21514684c85d3d67d5ee611331b|access-date=2024-10-24}}</ref>
Impembelelo yeAfrika ibonakala kwezopolitiko, ezoqoqosho, ulwimi, umculo, iindlela zokulungisa iinwele, imfashini, umdaniso, unqulo, ukutya, kunye nembono yehlabathi. <ref>{{Cite web|title=Digital History|url=http://www.digitalhistory.uh.edu/disp_textbook.cfm?smtid=2&psid=3043|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200808154313/http://www.digitalhistory.uh.edu/disp_textbook.cfm?smtid=2&psid=3043|archive-date=August 8, 2020|accessdate=September 6, 2020|website=www.digitalhistory.uh.edu}}</ref> Kuyo yonke le nkqubo, abantu baseMelika abangama-Afrika bazakhela inkcubeko nembali yabo eUnited States. <ref>{{Cite web|title=The Cincinnati Enquirer 01 Mar 2000, page Page 12|url=https://www.newspapers.com/image/102496086/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230620210916/https://www.newspapers.com/image/102496086/|archive-date=June 20, 2023|accessdate=2023-06-20|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> Kwelinye icala, inkcubeko yama-Afrika-aseMelika ibe nefuthe elibanzi neliguqula izinto ezininzi kwinkcubeko yaseMelika. Le nkqubo yokutshintshiselana ngokuyila ibizwa ngokuba yi -creolization . <ref name="slave_culture">{{Cite web|date=June 2, 2007|title=African American Voices: Slave Culture|url=http://www.digitalhistory.uh.edu/black_voices/voices_display.cfm?id=23|archive-url=https://web.archive.org/web/20080507214116/http://www.digitalhistory.uh.edu/black_voices/voices_display.cfm?id=23|archive-date=May 7, 2008|accessdate=June 2, 2007|publisher=[[University of Houston]]}}</ref> Ekuhambeni kwexesha, inkcubeko yamakhoboka aseAfrika kunye nenzala yawo iye yaba nefuthe elibanzi kwinkcubeko yaseMelika ebalaseleyo nakwinkcubeko yehlabathi.
[[File:Harlem_Street_rehearsal_(125th_street).jpg|thumb| Ukuziqhelanisa komculo weqela kwisitalato i -125th Street eHarlem,indawo engundoqo nembali ebalulekileyo yenkcubeko yama-Afrika-Melika. ISixeko saseNew York sisekhaya ngomda omkhulu xa sithelekiswa nesona sixeko sinabantu abamnyama baseMelika ehlabathini kunaso nasiphi na isixeko esingaphandle [[I-Afrika|kweAfrika]], esinabantu abangaphezu kwezigidi eziyi-2.2. Ukufudukela kwabantu baseAfrika eNew York City ngoku kukhuthaza ukukhula kwabemi baseAfrika-baseMelika nabaseAfrika kwesi sixeko. <ref name="AfricanMigrationNYC">{{Cite news|last=Kimiko de Freytas-Tamura|date=2023|title=African and Invisible: The Other New York Migrant Crisis|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2023/01/13/nyregion/west-african-immigrants-nyc.html|url-status=live|access-date=January 26, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230125220924/https://www.nytimes.com/2023/01/13/nyregion/west-african-immigrants-nyc.html|archive-date=January 25, 2023}}</ref>]]
Ukuba abantu ababebanjwe ngamakhoboka (amakhoboka) babethintela okanye bethintela imfundo yabo, uloyiko yayikukuba imfundo yayinokubanika amandla abantu, kwaye ikhuthaze okanye ivumele amabhongo okukhululwa. Amasiko omlomo aseAfrika aba yindlela ephambili yokugcina imbali, iindlela zokuziphatha, kunye nolunye ulwazi lwenkcubeko phakathi kwabantu. Oku kwakuhambelana nezenzo zembali yomlomo kwiinkcubeko ezininzi zaseAfrika kunye nezinye iinkcubeko ezazingaxhomekekanga kwilizwi elibhaliweyo. Uninzi lwezi zinto zenkcubeko zidluliselwe kwizizukulwana ngezizukulwana ngokubalisa amabali. Amabali eentsomi anike ama-Afrika aseMelika ithuba lokukhuthazana nokufundisana. <ref name="oral">{{Cite web|last=Papa|first=Maggie|last2=Gerber|first2=Amy|last3=Mohamed|first3=Abeer|title=African American Culture through Oral Tradition|url=http://www.gwu.edu/~e73afram/ag-am-mp.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20080527050107/http://www.gwu.edu/~e73afram/ag-am-mp.html|archive-date=May 27, 2008|accessdate=May 17, 2007|publisher=[[George Washington University]]}}</ref>
Ukuphila kwanamhlanje kunye nokufuduka kwabantu abaNtsundu baseMelika ukuya eMntla kuye kwaba nembali yokubeka uxinzelelo ekugcinweni kwemikhuba nezithethe zenkcubeko yabantu abaNtsundu baseMelika. Iindawo zasezidolophini nezahluke kakhulu apho inkcubeko yabantu abaNtsundu yayiveliswa khona zaphakamisa uloyiko kwiingcali zezentlalo kunye neengcali zezentlalo ukuba inkalo yabantu abaNtsundu baseMzantsi Afrika yenkcubeko ethandwayo yabantu abaNtsundu yayisengozini yokulahleka kwimbali. <ref>{{Cite book|last=Dunbar|first=EVE E.|title=Black Regions of the Imagination|date=2013|publisher=Temple University Press|isbn=978-1-4399-0942-3|editor-last=DUNBAR|editor-first=EVE E.|series=African American Writers between the Nation and the World|pages=16–57|chapter=Becoming American through Ethnographic Writing|jstor=j.ctt14bt4hc.6}}</ref>
Ezinye iinkalo zesiko lomlomo lama-Afrika aseMelika ziquka i-dazens, i-significant, i-trash talk, i-rhyming, i-semantic inversion kunye ne-word play, uninzi lwazo oluye lwafumana indlela yalo kwinkcubeko ethandwayo yaseMelika kwaye lwaba yimeko yehlabathi. Ngexesha lobukhoboka, ama-Afrika aseMelika azivumelanisa ezi zithethe zolwimi njengendlela yokuchasana nokusinda ngokufihlakeleyo. <ref>{{Cite journal|date=November 1990|title=''The Signifying Monkey: A Theory of Afro-American Literary Criticism''. Henry Louis Gates, Jr.|url=http://dx.doi.org/10.1086/391861|url-status=live|journal=Modern Philology|volume=88|issue=2|pages=224–226|doi=10.1086/391861|issn=0026-8232|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907025004/https://www.journals.uchicago.edu/doi/10.1086/391861|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> Imibongo ethethwayo ngomnye umzekelo wendlela isiko lomlomo lase-Afrika-laseMelika eliye lanefuthe ngayo kwinkcubeko ethandwayo yanamhlanje. Abaculi abasebenzisa amagama athethwayo basebenzisa iindlela ezifanayo nabashumayeli base-Afrika baseMelika kuquka intshukumo, isingqisho, kunye nokubandakanyeka kwabaphulaphuli. <ref>{{Cite web|last=Miazga|first=M|date=1998|title=The Spoken Word Movement of 1990s|url=http://www.msu.edu/~miazgama/spokenword.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20071012235005/http://www.msu.edu/~miazgama/spokenword.htm|archive-date=October 12, 2007|accessdate=October 7, 2007|publisher=[[Michigan State University]]}}</ref> Umculo we-rap ukususela ngeminyaka yoo-1980 nangaphaya uye wakhankanywa njengolwandiso lwenkcubeko ethethwayo yaseAfrika <ref name="oral" />
=== UVuko lweNkcubeko yaseHarlem ===
[[File:Hurston-Zora-Neale-LOC.jpg|left|thumb| UZora Neale Hurston wayengumntu obalaseleyo kwinkalo yoncwadi ngexesha leHarlem Renaissance]]
Ukwamkelwa kokuqala okukhulu kwenkcubeko yabantu base-Afrika-baseMelika kwenzeka ngexesha leHarlem Renaissance eyaqalwa ngu- Alain Locke . Kwiminyaka yoo-1920 ukuyotsho kunyaka ka-1930, umculo, uncwadi, kunye nobugcisa baseMelika abaNtsundu baziwa kakhulu. Ababhali abafana noZora Neale Hurston noNella Larsen kunye neembongi ezifana noLangston Hughes, uClaude McKay, kunye noCountee Cullen babhale imisebenzi echaza amava abantu abamnyama baseMelika. I-Jazz, i-swing, i-blues kunye nezinye iintlobo zomculo zangena kumculo odumileyo waseMelika. Abaculi abamnyama baseMelika abafana noWilliam H. Johnson, uAaron Douglas, kunye noPalmer Hayden benze imisebenzi yobugcisa eyahlukileyo ebonisa abantu abamnyama baseMelika.
[[Uluhlu:Pages with unreviewed translations]]
oqd06obm7as7i8z7tyznyms4ys636f4
42213
42212
2026-09-30T18:17:11Z
Abulele Jebese
14703
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1376535516|African-American culture]]"
42213
wikitext
text/x-wiki
'''Inkcubeko yamaMelika anemvelaphi yase-Afrika''',(African American culture) <ref>{{Cite web|title=Black is Beautiful: The Emergence of Black Culture and Identity in the 60s and 70s|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031022/https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-03-07|website=National Museum of African American History and Culture|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Black History and Culture|url=https://artsandculture.google.com/project/black-history-and-culture|accessdate=2023-03-07|website=Google Arts & Culture|language=en}}</ref> ekwaziwa njenge '''nkcubeko yama-Afrika aseMelika''' okanye '''inkcubeko yama-Afrika''' kwisiNgesi saseMelika, <ref>{{Cite web|title=The Montgomery Advertiser 20 Feb 2020, page D6|url=https://www.newspapers.com/image/639943983/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230308121716/https://www.newspapers.com/image/639943983/|archive-date=March 8, 2023|accessdate=2023-03-08|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Brown|first=Angela|date=October 2013|title=Cultural Perspective on African American Culture|url=https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1149766.pdf|url-status=live|journal=The International Journal of Education and Literacy Studies|volume=1|issue=2|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031021/https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1149766.pdf|archive-date=September 7, 2024|access-date=March 8, 2023|via=AIAC}}</ref> <ref>{{Cite web|title=The News and Observer 22 Jan 1997, page 12|url=https://www.newspapers.com/image/657241015/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230310144818/https://www.newspapers.com/image/657241015/|archive-date=March 10, 2023|accessdate=2023-03-10|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Journal and Courier 21 Sep 2008, page 13|url=https://www.newspapers.com/image/265480397/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031024/https://www.newspapers.com/image/265480397/|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-08-14|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Black is Beautiful: The Emergence of Black Culture and Identity in the 60s and 70s|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230307045942/https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|archive-date=March 7, 2023|accessdate=2023-08-14|website=National Museum of African American History and Culture|language=en}}</ref> ibhekisa kwiindlela abantu abamnyama baseMelika abathetha ngazo, nokuba yinxalenye okanye yahlukile kwinkcubeko yaseMelika eqhelekileyo. Ichazwa yimbali yomzabalazo odibeneyo wamalungelo oluntu nawezopolitiko, kwaye isekelwe kwimikhwa efanayo, ubuwena, kunye noluntu.
Inkcubeko yamaMelika anemvelaphi yase-Afrika ibe nefuthe elikhulu kwinkcubeko yaseMelika nakwinkcubeko yehlabathi. <ref>{{Cite news|last=Mcmanus|first=Melanie|date=2021|title=Dancing at the new National Museum of African American Music in Nashville|work=Chicago Tribune|url=https://www.chicagotribune.com/travel/ct-trav-national-museum-african-american-music-nashville-0606-20210527-63ajqa7lazdcffwa27mlpdpg4e-story.html|url-status=live|access-date=December 21, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221171904/https://www.chicagotribune.com/travel/ct-trav-national-museum-african-american-music-nashville-0606-20210527-63ajqa7lazdcffwa27mlpdpg4e-story.html|archive-date=December 21, 2021}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Reynolds|first=Marcellas|url=https://books.google.com/books?id=DUWJDwAAQBAJ&q=How+to+Slay:+Inspiration+from+the+Queens+and+Kings+of+Black+Style|title=Supreme Models Iconic Black Women Who Revolutionized Fashion|date=2019|publisher=ABRAMS|isbn=9781683356622|access-date=March 18, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230423054016/https://books.google.com/books?id=DUWJDwAAQBAJ&q=How+to+Slay:+Inspiration+from+the+Queens+and+Kings+of+Black+Style|archive-date=April 23, 2023|url-status=live}}</ref> AmaMelika anemvelaphi yase-Afrika enze igalelo elikhulu kwiincwadi, umculo, ubugcisa obubonakalayo, amajelo eendaba, ezopolitiko, inzululwazi, ishishini kunye nokupheka kwaseMelika. <ref>{{Cite journal|date=2022-09-30|title=High on the Hog: A Culinary Journey from Africa to America|url=http://dx.doi.org/10.1126/science.ade8448|url-status=live|journal=Science|volume=377|issue=6614|pages=1497|bibcode=2022Sci...377.1497.|doi=10.1126/science.ade8448|issn=0036-8075|pmid=36173834|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031116/https://www.science.org/doi/10.1126/science.ade8448|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Tipton-Martin|first=Toni|date=September 2014|title=Breaking the Jemima Code: The Legacy of African American Cookbooks|url=http://dx.doi.org/10.1353/ect.2014.0042|journal=Ecotone|volume=10|issue=1|pages=116–120|doi=10.1353/ect.2014.0042|issn=2165-2651|url-access=subscription}}</ref> Okubalulekileyo kukuba, iintlobo zomculo wamaMelika anemvelaphi yase-Afrika ezifana ne-jazz, i-rock and roll, kunye ne-hip-hop ziphakathi kwezinto zenkcubeko eziphumelele kakhulu ezithunyelwa yi-United States kwamanye amazwe. <ref>{{Cite journal|last=Morgan|first=Marcyliena|last2=Bennett|first2=Dionne|date=2011|title=Hip-Hop & the Global Imprint of a Black Cultural Form|url=https://direct.mit.edu/daed/article/140/2/176/26892/Hip-Hop-amp-the-Global-Imprint-of-a-Black-Cultural|journal=Daedalus|volume=140|issue=2|pages=176–196|doi=10.1162/DAED_a_00086|doi-access=free}}</ref>
Inkcubeko yabaMnyama baseMelika ibisoloko ichazwa, ngokuyinxenye, ngumzabalazo wokuchasa nokoyisa imithetho nezenzo zocalucalulo ngokobuhlanga,kuquka ubukhoboka, imithetho ecinezelayo enjengemithetho yocalucalulo kaJim Crow, ukwahlulwa kwabantu eluntwini, kunye nokukhatywa ngokucacileyo kwamalungelo asisiseko oluntu. Ucalucalulo ngokobuhlanga luye lwabangela ukuba abaMnyama baseMelika bangabandakanywa kwimiba emininzi yobomi baseMelika kuyo yonke imbali yeli lizwe; la mava aye ayiphembelela kakhulu inkcubeko yabaMnyama baseMelika,<ref name="Gomez2">{{Cite book|last=Gomez|first=Michael Angelo|url=https://archive.org/details/exchangingourcou0000gome/page/12|title=Exchanging Our Country Marks: The Transformation of African Identities in the Colonial and Antebellum South: The Transformation of African Identities in the Colonial and Antebellum South|publisher=University of North Carolina Press|year=1998|isbn=0-8078-6171-5|page=[https://archive.org/details/exchangingourcou0000gome/page/12 12]}}</ref> <ref>{{Cite web|date=2022-10-07|title=The Explosion of Culture and Arts During the Harlem Renaissance|url=https://www.thecollector.com/harlem-renaissance-arts-and-culture/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031622/https://www.thecollector.com/harlem-renaissance-arts-and-culture/|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-03-08|website=TheCollector|language=en}}</ref> kwaye azisa indlela ama-Afrika aseMelika akhetha ngayo ukusebenzisana noluntu olubanzi lwaseMelika. <ref>{{Cite journal|date=July 2009|title=Slavery by Another Name: The Re-Enslavement of Black Americans from the Civil War to World War II (review)|url=http://dx.doi.org/10.1353/ala.2009.0020|journal=Alabama Review|volume=62|issue=3|pages=212–213|doi=10.1353/ala.2009.0020|issn=2166-9961|url-access=subscription}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Du Bois|first=W. E. B.|url=http://dx.doi.org/10.1093/owc/9780199555833.001.0001|title=The Souls of Black Folk|date=2009|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-955583-3|editor-last=Edwards|editor-first=Brent Hayes|doi=10.1093/owc/9780199555833.001.0001|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024917/https://oxfordworldsclassics.com/display/10.1093/owc/9780199555833.001.0001/isbn-9780199555833|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref>
Ilifa lamabali, amaqhalo, ukudlala ngamagama, kunye namabali emveli avela kuMntla-ntshona nakumbindi we-Afrika liye labumba inkcubeko yama-Afrika-aseMelika ukususela kwixesha lobukhoboka .<ref>{{Cite web|title=Slave culture|url=https://www.digitalhistory.uh.edu/disp_textbook.cfm?smtid=2&psid=3043}}</ref>Ubomi benkolo nobokomoya buye baba nempembelelo kwimiba emininzi yenkcubeko yama-Afrika-aseMelika, kuquka neNtshukumo yaMalungelo oLuntu. <ref>{{Cite book|url=http://dx.doi.org/10.2307/j.ctv11smnkh|title=African American Religious History|date=2000|publisher=Duke University Press|isbn=978-0-8223-9603-1|editor-last=SERNETT|editor-first=MILTON C.|doi=10.2307/j.ctv11smnkh|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024443/https://chooser.crossref.org/?doi=10.2307%2Fj.ctv11smnkh|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref> <ref>{{Cite web|last=Morris|first=A.|date=2021|title=From Civil Rights to Black Lives Matter|url=https://www.scientificamerican.com/article/from-civil-rights-to-black-lives-matter1/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230308050929/https://www.scientificamerican.com/article/from-civil-rights-to-black-lives-matter1/|archive-date=March 8, 2023|accessdate=2023-03-08|website=Scientific American|language=en}}</ref>
Kuwo wonke unyaka, ama-Afrika aseMelika abhiyozela iiholide ezahlukeneyo. E-United States, iNyanga yeMbali yabaNtsundu ibhiyozelwa rhoqo kwinyanga yoMdumbi ukuhlonipha imbali etyebileyo kunye negalelo lama-Afrika aseMelika. I-Juneteenth, ebhiyozelwa ngoJuni 19, ikhumbula ukuphela kobukhoboka e-US. Ukongeza, ama-Afrika aseMelika amaninzi abhiyozela iKwanzaa ukusuka nge-26 kweyiMnga ukuya kwisuku lokuqala kwinyanga yoMqungu. <ref>{{Cite web|title=Exploring African American Culture|url=https://www.michigan.gov/mdhhs/-/media/Project/Websites/mdhhs/Assistance-Programs/WIC-Media/African-American-Culture.pdf?rev=2046b12f73f94199b86fe4eebe334bcc&hash=ACE009B632CB63ED29663574E6882B25}}</ref>
.Inkcubeko yabaMnyama baseMelika ayichazwa nje ngokobuhlanga okanye ngembali yomzabalazo, kodwa inengcambu ezinzulu kwizithethe ekwabelwana ngazo, kwisazisi nakuluntu. <ref>{{Cite book|last=Washington|first=Harriet A.|title=Medical apartheid: the dark history of medical experimentation on Black Americans from colonial times to the present|date=2008|publisher=Anchor books|isbn=978-0-7679-1547-2|location=New York, NY}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Rediker|first=Marcus|title=The slave ship: a human history|date=2008|publisher=Penguin Books|isbn=978-0-14-311425-3|series=A Penguin book History African-American studies|location=New York, NY}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Woodward|first=C. Vann|title=The strange career of Jim Crow|date=2002|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-514689-9|edition=Commemorative|location=Oxford; New York}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Anderson|first=James D.|title=The education of Blacks in the South, 1860 - 1935|date=1995|publisher=Univ. of North Carolina Press|isbn=978-0-8078-4221-8|edition=Nachdr.|location=Chapel Hill, NC}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Lowery|first=Wesley|url=https://www.worldcat.org/title/968310784|title=They can't kill us all: the story of the struggle for Black lives|date=2016|publisher=Back Bay Books : Little, Brown and Company|isbn=978-0-316-31249-3|edition=First Back Bay paperback|location=New York, NY|oclc=968310784|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031152/https://search.worldcat.org/title/968310784|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Baradaran|first=Mehrsa|title=The color of money: black banks and the racial wealth gap|date=2019|publisher=The Belknap Press of Harvard University Press|isbn=978-0-674-23747-6|edition=First Harvard University Press paperback|location=Cambridge London}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Alexander|first=Michelle|title=The new Jim Crow: mass incarceration in the age of colorblindness|date=2012|publisher=New Press|isbn=978-1-59558-643-8|edition=Revised paperback|location=New York}}</ref>
== Imbali. ==
[[File:Family_of_African_American_picking_cotton_in_Georgia,_circa_1880.jpg|left|thumb| Amakhoboka aseMelika aNtsundu eGeorgia, ngonyaka ka 1850]]
Ama-Afrika aseMelika ayimiphumo yokudibana kwamazwe amaninzi ahlukeneyo, <ref>{{Cite journal|last=Seigel|first=Micol|date=2011|title=Patrick Manning . The African Diaspora: A History through Culture . (Columbia Studies in International and Global History.) New York : Columbia University Press . 2009 . Pp. xxii, 394. $29.95.|url=http://dx.doi.org/10.1086/ahr.116.1.251|url-status=live|journal=The American Historical Review|volume=116|issue=1|pages=251–252|doi=10.1086/ahr.116.1.251|issn=0002-8762|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024916/https://academic.oup.com/ahr/article-abstract/116/1/251/2063219?redirectedFrom=fulltext|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> inkcubeko, izizwe kunye neenkolo ngenkulungwane ye-16 neye-17,<ref>{{Cite journal|last=Harris|first=Robert L.|last2=Huggins|first2=Nathan Irvin|date=1978|title=Black Odyssey: The Afro-American Ordeal in Slavery|url=http://dx.doi.org/10.2307/1867827|url-status=live|journal=The American Historical Review|volume=83|issue=4|pages=1095|doi=10.2307/1867827|issn=0002-8762|jstor=1867827|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024917/https://www.jstor.org/stable/1867827?origin=crossref|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> aqhekeka, <ref>{{Cite journal|last=Avila|first=E.|date=2018|title=American Cultural History: A Very Short Introduction|url=http://dx.doi.org/10.1093/actrade/9780190200589.001.0001|journal=Very Short Introductions|doi=10.1093/actrade/9780190200589.001.0001|isbn=978-0-19-020058-9|url-access=subscription}}</ref> kwaye akhiwa kwakhona ngamava adibeneyo kwaye adityaniswa abe liqela elinye kwilizwekazi [[UmNtla Melika|laseMntla Melika]] ngexesha lorhwebo lwamakhoboka olunqumla iAtlantiki kwaye ngoku abizwa ngokuba ngama-Afrika aseMelika.
Uninzi lwabantu base-Afrika baseMelika luyinzala yabantu ababengamakhoboka ababehlala ngaphakathi kwemida ye-United States yangoku. <ref>{{Cite web|last=Love|first=Ms Bathsheba|title=Murrell Library Research Guides: African-Americans & the Black Experience: African-American Identity & Culture|url=https://libguides.moval.edu/black-experience|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907032140/https://libguides.moval.edu/black-experience|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2024-09-03|website=libguides.moval.edu|language=en}}</ref> Ukongeza, abantu base-Afrika baseMelika abayinzala yobukhoboka baseMelika (ADOS) ngokuyintloko bavela kwimvelaphi yaseNtshona Afrika naselunxwemeni lwase-Afrika, kunye nobuninzi obahlukeneyo bobukhokho baseNtshona Yurophu kunye nabemi bomthonyama baseMelika. <ref>{{Cite journal|last=Salas|first=Antonio|last2=C|first2=Angel|last3=R|first3=Martin|last4=M|first4=Vincent|date=2005|title=Charting the ancestry of African Americans|journal=American Journal of Human Genetics|volume=77|issue=4|pages=676–680|doi=10.1086/491675|issn=0002-9297|pmc=1275617|pmid=16175514}}</ref>
Phantse umntu omnye kwabahlanu abamnyama eMelika ngabaphambukeli okanye abantwana babaphambukeli abamnyama. <ref>{{Cite web|last=Christine|first=T.|date=2022|title=Key findings about Black immigrants in the U.S.|url=https://www.pewresearch.org/short-reads/2022/01/27/key-findings-about-black-immigrants-in-the-u-s/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240905225227/https://www.pewresearch.org/short-reads/2022/01/27/key-findings-about-black-immigrants-in-the-u-s/|archive-date=September 5, 2024|accessdate=2024-09-03|website=Pew Research Center|language=en-US}}</ref> Nangona abanye abaphambukeli abamnyama okanye abantwana babo banokuzibona njengabantu abamnyama baseMelika, abaphambukeli abamnyama eMelika abayonxalenye yeqela labamnyama baseMelika. Uninzi lwabaphambukeli besizukulwana sokuqala abavela eAfrika bakhetha ukuzibona njengabantu abazalwa nabo. Kukho uphando lwakutshanje olubonisa ukuba abanye abaphambukeli abamnyama eMelika bayamelana nokudibana nabantu ukuze banciphise ucalucalulo ngokobuhlanga olujongene nabantu abamnyama baseMelika abazalelwe apho. <ref>{{Cite journal|last=Adida|first=Claire L.|last2=Robinson|first2=Amanda Lea|date=2023|title=Why (some) immigrants resist assimilation: US racism and the African immigrant experience|journal=Quarterly Journal of Political Science|volume=18|issue=3|pages=295–338|doi=10.1561/100.00021091|issn=1554-0626|pmc=10706603|pmid=38077161}}</ref>
Inkcubeko yama-Afrika aseMelika yavela phakathi kwenkqubo yokulwa nocalu-calulo ngokobuhlanga eMelika, eyayibonakala ngogonyamelo olukhulu, ingcinezelo kunye nokukhutshelwa ngaphandle okuqhutywa bubuzwe obuphezulu ngexesha lobukoloniyali baseYurophu. <ref>{{Cite web|title=African American Culture : Origins|url=https://research.auctr.edu/c.php?g=1386473&p=10253691#:~:text=African%20American%20culture—often%20referred,Americans%20continues%20to%20resonate%20worldwide.|archive-url=https://web.archive.org/web/20250412012507/https://research.auctr.edu/c.php?g=1386473&p=10253691|archive-date=12 April 2025}}</ref>
=== Imbali ekwabelwana ngayo kwilizwekazi laseMelika ===
Ukususela kwimihla yokuqala yobukhoboka baseMelika kwinkulungwane ye-17, abanini bamakhoboka babefuna ukulawula abantu babo ababenyanzelwa ukuba ngamakhoboka ngokuzama ukubahlutha inkcubeko yabo yaseAfrika.Kwilizwe elitsha (iNew World) ngokubanzi, kwaye ngokukodwa eUnited States, ukwahlulwa ngokwasemzimbeni nokubekelwa ecaleni eluntwini kwabantu base-Afrika ababengamakhoboka, kunye nokwahlulwa nokubekelwa ecaleni kwabantwana babo ababephila ngokukhululeka kamva. Kwanceda ekugcinweni kwezinto ezibalulekileyo zenkcubeko yemveli phakathi kwabantu base-Afrika. Abanini-bakhoboka bazama ngabom ukucinezela nayiphi na imibutho yezopolitiko okanye yenkcubeko ezimeleyo ukuze bajongane nemvukelo eninzi yamakhoboka okanye izenzo zokuchasa ezazisenzeka eUnited States, eBrazil, eHaiti, naseDutch Guiana. <ref>Price, R. (1996). ''Maroon Societies: Rebel Slave Communities in the Americas''. Anchor Books. pp. 1–33.</ref>
Amasiko kunye nezithethe ezahlukeneyo zaseAfrika zabonelela ngesiseko sezenzo zokomoya zabantu abakhotyokisiweyo, ababexuba iinkolelo zookhokho nobuKristu ukuze benze iindlela ezahlukeneyo zonqulo. Olu kuqina kwenkcubeko kwabonakala kwiimvukelo zamakhoboka, ezazichasa ukusekwa kobukhoboka kwaye zakhuthaza ingqiqo yoluntu kunye nobuntu obufanayo phakathi kwama-Afrika aseMelika. Intshukumo yamalungelo oluntu yavela njengenkqubela enamandla yalo mzabalazo. Eli lifa lembali lachaphazela iintsapho zanamhlanje zama-Afrika aseMelika kwaye labumba amaxabiso azo, izakhiwo zoluntu, kunye neendlela zokuzibandakanya kwezopolitiko, kunye nefuthe elihlala lihleli kwezoqoqosho lokungalingani kwenkqubo eqhuba ukuzibophelela ekuxhobiseni nasekutshintsheni koluntu. <ref>{{Cite news|title=Black Joy: Resistance, Resilience and Reclamation|language=en|work=National Museum of African American History and Culture|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-joy-resistance-resilience-and-reclamation?TSPD_101_R0=083ccf6c57ab200071522b1f7f4f74b05ab76e4359b1f360e773c89aadb01e9874eb62eab2c9ba75084d7859781430001f2250a1e3c39646e9b4f00ed7975fd76c02396bbaf842f5ee37a6e39b8e6d9797e8d21514684c85d3d67d5ee611331b|access-date=2024-10-24}}</ref>
Impembelelo yeAfrika ibonakala kwezopolitiko, ezoqoqosho, ulwimi, umculo, iindlela zokulungisa iinwele, imfashini, umdaniso, unqulo, ukutya, kunye nembono yehlabathi. <ref>{{Cite web|title=Digital History|url=http://www.digitalhistory.uh.edu/disp_textbook.cfm?smtid=2&psid=3043|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200808154313/http://www.digitalhistory.uh.edu/disp_textbook.cfm?smtid=2&psid=3043|archive-date=August 8, 2020|accessdate=September 6, 2020|website=www.digitalhistory.uh.edu}}</ref> Kuyo yonke le nkqubo, abantu baseMelika abangama-Afrika bazakhela inkcubeko nembali yabo eUnited States. <ref>{{Cite web|title=The Cincinnati Enquirer 01 Mar 2000, page Page 12|url=https://www.newspapers.com/image/102496086/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230620210916/https://www.newspapers.com/image/102496086/|archive-date=June 20, 2023|accessdate=2023-06-20|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> Kwelinye icala, inkcubeko yama-Afrika-aseMelika ibe nefuthe elibanzi neliguqula izinto ezininzi kwinkcubeko yaseMelika. Le nkqubo yokutshintshiselana ngokuyila ibizwa ngokuba yi -creolization . <ref name="slave_culture">{{Cite web|date=June 2, 2007|title=African American Voices: Slave Culture|url=http://www.digitalhistory.uh.edu/black_voices/voices_display.cfm?id=23|archive-url=https://web.archive.org/web/20080507214116/http://www.digitalhistory.uh.edu/black_voices/voices_display.cfm?id=23|archive-date=May 7, 2008|accessdate=June 2, 2007|publisher=[[University of Houston]]}}</ref> Ekuhambeni kwexesha, inkcubeko yamakhoboka aseAfrika kunye nenzala yawo iye yaba nefuthe elibanzi kwinkcubeko yaseMelika ebalaseleyo nakwinkcubeko yehlabathi.
[[File:Harlem_Street_rehearsal_(125th_street).jpg|thumb| Ukuziqhelanisa komculo weqela kwisitalato i -125th Street eHarlem,indawo engundoqo nembali ebalulekileyo yenkcubeko yama-Afrika-Melika. ISixeko saseNew York sisekhaya ngomda omkhulu xa sithelekiswa nesona sixeko sinabantu abamnyama baseMelika ehlabathini kunaso nasiphi na isixeko esingaphandle [[I-Afrika|kweAfrika]], esinabantu abangaphezu kwezigidi eziyi-2.2. Ukufudukela kwabantu baseAfrika eNew York City ngoku kukhuthaza ukukhula kwabemi baseAfrika-baseMelika nabaseAfrika kwesi sixeko. <ref name="AfricanMigrationNYC">{{Cite news|last=Kimiko de Freytas-Tamura|date=2023|title=African and Invisible: The Other New York Migrant Crisis|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2023/01/13/nyregion/west-african-immigrants-nyc.html|url-status=live|access-date=January 26, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230125220924/https://www.nytimes.com/2023/01/13/nyregion/west-african-immigrants-nyc.html|archive-date=January 25, 2023}}</ref>]]
Ukuba abantu ababebanjwe ngamakhoboka (amakhoboka) babethintela okanye bethintela imfundo yabo, uloyiko yayikukuba imfundo yayinokubanika amandla abantu, kwaye ikhuthaze okanye ivumele amabhongo okukhululwa. Amasiko omlomo aseAfrika aba yindlela ephambili yokugcina imbali, iindlela zokuziphatha, kunye nolunye ulwazi lwenkcubeko phakathi kwabantu. Oku kwakuhambelana nezenzo zembali yomlomo kwiinkcubeko ezininzi zaseAfrika kunye nezinye iinkcubeko ezazingaxhomekekanga kwilizwi elibhaliweyo. Uninzi lwezi zinto zenkcubeko zidluliselwe kwizizukulwana ngezizukulwana ngokubalisa amabali. Amabali eentsomi anike ama-Afrika aseMelika ithuba lokukhuthazana nokufundisana. <ref name="oral">{{Cite web|last=Papa|first=Maggie|last2=Gerber|first2=Amy|last3=Mohamed|first3=Abeer|title=African American Culture through Oral Tradition|url=http://www.gwu.edu/~e73afram/ag-am-mp.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20080527050107/http://www.gwu.edu/~e73afram/ag-am-mp.html|archive-date=May 27, 2008|accessdate=May 17, 2007|publisher=[[George Washington University]]}}</ref>
Ukuphila kwanamhlanje kunye nokufuduka kwabantu abaNtsundu baseMelika ukuya eMntla kuye kwaba nembali yokubeka uxinzelelo ekugcinweni kwemikhuba nezithethe zenkcubeko yabantu abaNtsundu baseMelika. Iindawo zasezidolophini nezahluke kakhulu apho inkcubeko yabantu abaNtsundu yayiveliswa khona zaphakamisa uloyiko kwiingcali zezentlalo kunye neengcali zezentlalo ukuba inkalo yabantu abaNtsundu baseMzantsi Afrika yenkcubeko ethandwayo yabantu abaNtsundu yayisengozini yokulahleka kwimbali. <ref>{{Cite book|last=Dunbar|first=EVE E.|title=Black Regions of the Imagination|date=2013|publisher=Temple University Press|isbn=978-1-4399-0942-3|editor-last=DUNBAR|editor-first=EVE E.|series=African American Writers between the Nation and the World|pages=16–57|chapter=Becoming American through Ethnographic Writing|jstor=j.ctt14bt4hc.6}}</ref>
Ezinye iinkalo zesiko lomlomo lama-Afrika aseMelika ziquka i-dazens, i-significant, i-trash talk, i-rhyming, i-semantic inversion kunye ne-word play, uninzi lwazo oluye lwafumana indlela yalo kwinkcubeko ethandwayo yaseMelika kwaye lwaba yimeko yehlabathi. Ngexesha lobukhoboka, ama-Afrika aseMelika azivumelanisa ezi zithethe zolwimi njengendlela yokuchasana nokusinda ngokufihlakeleyo. <ref>{{Cite journal|date=November 1990|title=''The Signifying Monkey: A Theory of Afro-American Literary Criticism''. Henry Louis Gates, Jr.|url=http://dx.doi.org/10.1086/391861|url-status=live|journal=Modern Philology|volume=88|issue=2|pages=224–226|doi=10.1086/391861|issn=0026-8232|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907025004/https://www.journals.uchicago.edu/doi/10.1086/391861|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> Imibongo ethethwayo ngomnye umzekelo wendlela isiko lomlomo lase-Afrika-laseMelika eliye lanefuthe ngayo kwinkcubeko ethandwayo yanamhlanje. Abaculi abasebenzisa amagama athethwayo basebenzisa iindlela ezifanayo nabashumayeli base-Afrika baseMelika kuquka intshukumo, isingqisho, kunye nokubandakanyeka kwabaphulaphuli. <ref>{{Cite web|last=Miazga|first=M|date=1998|title=The Spoken Word Movement of 1990s|url=http://www.msu.edu/~miazgama/spokenword.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20071012235005/http://www.msu.edu/~miazgama/spokenword.htm|archive-date=October 12, 2007|accessdate=October 7, 2007|publisher=[[Michigan State University]]}}</ref> Umculo we-rap ukususela ngeminyaka yoo-1980 nangaphaya uye wakhankanywa njengolwandiso lwenkcubeko ethethwayo yaseAfrika <ref name="oral" />
=== UVuko lweNkcubeko yaseHarlem ===
[[File:Hurston-Zora-Neale-LOC.jpg|left|thumb| UZora Neale Hurston wayengumntu obalaseleyo kwinkalo yoncwadi ngexesha leHarlem Renaissance]]
Ukwamkelwa kokuqala okukhulu kwenkcubeko yabantu base-Afrika-baseMelika kwenzeka ngexesha leHarlem Renaissance eyaqalwa ngu- Alain Locke . Kwiminyaka yoo-1920 ukuyotsho kunyaka ka-1930, umculo, uncwadi, kunye nobugcisa baseMelika abaNtsundu baziwa kakhulu. Ababhali abafana noZora Neale Hurston noNella Larsen kunye neembongi ezifana noLangston Hughes, uClaude McKay, kunye noCountee Cullen babhale imisebenzi echaza amava abantu abamnyama baseMelika. I-Jazz, i-swing, i-blues kunye nezinye iintlobo zomculo zangena kumculo odumileyo waseMelika. Abaculi abamnyama baseMelika abafana noWilliam H. Johnson, uAaron Douglas, kunye noPalmer Hayden benze imisebenzi yobugcisa eyahlukileyo ebonisa abantu abamnyama baseMelika.
I-Harlem Renaissance yayikwangexesha lokwanda kokuthatha inxaxheba kwezopolitiko kubantu baseMelika abangabaMnyama. Phakathi kwemibutho yezopolitiko ebalulekileyo yabaMnyama baseMelika eyasekwa ekuqaleni kwenkulungwane yama-20 kukho i-Universal Negro Improvement Association kunye ne-National Association for the Advancement of Colored People. I-Nation of Islam, umbutho wenkolo obalulekileyo onxulumene nobuSilamsi, nawo waqalisa ekuqaleni kweminyaka yoo-1930. <ref name="harlem">{{Cite web|last=Johnson|first=William H.|title=The Harlem Renaissance|url=http://www.fatherryan.org/harlemrenaissance/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070601152141/http://www.fatherryan.org/harlemrenaissance/|archive-date=June 1, 2007|accessdate=June 1, 2007|publisher=fatherryan.org}}</ref>
[[Uluhlu:Pages with unreviewed translations]]
fzhwna8upexy0gn9j0c48f9k7auuu4b
42214
42213
2026-09-30T18:20:51Z
Abulele Jebese
14703
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1376535516|African-American culture]]"
42214
wikitext
text/x-wiki
'''Inkcubeko yamaMelika anemvelaphi yase-Afrika''',(African American culture) <ref>{{Cite web|title=Black is Beautiful: The Emergence of Black Culture and Identity in the 60s and 70s|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031022/https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-03-07|website=National Museum of African American History and Culture|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Black History and Culture|url=https://artsandculture.google.com/project/black-history-and-culture|accessdate=2023-03-07|website=Google Arts & Culture|language=en}}</ref> ekwaziwa njenge '''nkcubeko yama-Afrika aseMelika''' okanye '''inkcubeko yama-Afrika''' kwisiNgesi saseMelika, <ref>{{Cite web|title=The Montgomery Advertiser 20 Feb 2020, page D6|url=https://www.newspapers.com/image/639943983/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230308121716/https://www.newspapers.com/image/639943983/|archive-date=March 8, 2023|accessdate=2023-03-08|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Brown|first=Angela|date=October 2013|title=Cultural Perspective on African American Culture|url=https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1149766.pdf|url-status=live|journal=The International Journal of Education and Literacy Studies|volume=1|issue=2|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031021/https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1149766.pdf|archive-date=September 7, 2024|access-date=March 8, 2023|via=AIAC}}</ref> <ref>{{Cite web|title=The News and Observer 22 Jan 1997, page 12|url=https://www.newspapers.com/image/657241015/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230310144818/https://www.newspapers.com/image/657241015/|archive-date=March 10, 2023|accessdate=2023-03-10|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Journal and Courier 21 Sep 2008, page 13|url=https://www.newspapers.com/image/265480397/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031024/https://www.newspapers.com/image/265480397/|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-08-14|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Black is Beautiful: The Emergence of Black Culture and Identity in the 60s and 70s|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230307045942/https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|archive-date=March 7, 2023|accessdate=2023-08-14|website=National Museum of African American History and Culture|language=en}}</ref> ibhekisa kwiindlela abantu abamnyama baseMelika abathetha ngazo, nokuba yinxalenye okanye yahlukile kwinkcubeko yaseMelika eqhelekileyo. Ichazwa yimbali yomzabalazo odibeneyo wamalungelo oluntu nawezopolitiko, kwaye isekelwe kwimikhwa efanayo, ubuwena, kunye noluntu.
Inkcubeko yamaMelika anemvelaphi yase-Afrika ibe nefuthe elikhulu kwinkcubeko yaseMelika nakwinkcubeko yehlabathi. <ref>{{Cite news|last=Mcmanus|first=Melanie|date=2021|title=Dancing at the new National Museum of African American Music in Nashville|work=Chicago Tribune|url=https://www.chicagotribune.com/travel/ct-trav-national-museum-african-american-music-nashville-0606-20210527-63ajqa7lazdcffwa27mlpdpg4e-story.html|url-status=live|access-date=December 21, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221171904/https://www.chicagotribune.com/travel/ct-trav-national-museum-african-american-music-nashville-0606-20210527-63ajqa7lazdcffwa27mlpdpg4e-story.html|archive-date=December 21, 2021}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Reynolds|first=Marcellas|url=https://books.google.com/books?id=DUWJDwAAQBAJ&q=How+to+Slay:+Inspiration+from+the+Queens+and+Kings+of+Black+Style|title=Supreme Models Iconic Black Women Who Revolutionized Fashion|date=2019|publisher=ABRAMS|isbn=9781683356622|access-date=March 18, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230423054016/https://books.google.com/books?id=DUWJDwAAQBAJ&q=How+to+Slay:+Inspiration+from+the+Queens+and+Kings+of+Black+Style|archive-date=April 23, 2023|url-status=live}}</ref> AmaMelika anemvelaphi yase-Afrika enze igalelo elikhulu kwiincwadi, umculo, ubugcisa obubonakalayo, amajelo eendaba, ezopolitiko, inzululwazi, ishishini kunye nokupheka kwaseMelika. <ref>{{Cite journal|date=2022-09-30|title=High on the Hog: A Culinary Journey from Africa to America|url=http://dx.doi.org/10.1126/science.ade8448|url-status=live|journal=Science|volume=377|issue=6614|pages=1497|bibcode=2022Sci...377.1497.|doi=10.1126/science.ade8448|issn=0036-8075|pmid=36173834|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031116/https://www.science.org/doi/10.1126/science.ade8448|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Tipton-Martin|first=Toni|date=September 2014|title=Breaking the Jemima Code: The Legacy of African American Cookbooks|url=http://dx.doi.org/10.1353/ect.2014.0042|journal=Ecotone|volume=10|issue=1|pages=116–120|doi=10.1353/ect.2014.0042|issn=2165-2651|url-access=subscription}}</ref> Okubalulekileyo kukuba, iintlobo zomculo wamaMelika anemvelaphi yase-Afrika ezifana ne-jazz, i-rock and roll, kunye ne-hip-hop ziphakathi kwezinto zenkcubeko eziphumelele kakhulu ezithunyelwa yi-United States kwamanye amazwe. <ref>{{Cite journal|last=Morgan|first=Marcyliena|last2=Bennett|first2=Dionne|date=2011|title=Hip-Hop & the Global Imprint of a Black Cultural Form|url=https://direct.mit.edu/daed/article/140/2/176/26892/Hip-Hop-amp-the-Global-Imprint-of-a-Black-Cultural|journal=Daedalus|volume=140|issue=2|pages=176–196|doi=10.1162/DAED_a_00086|doi-access=free}}</ref>
Inkcubeko yabaMnyama baseMelika ibisoloko ichazwa, ngokuyinxenye, ngumzabalazo wokuchasa nokoyisa imithetho nezenzo zocalucalulo ngokobuhlanga,kuquka ubukhoboka, imithetho ecinezelayo enjengemithetho yocalucalulo kaJim Crow, ukwahlulwa kwabantu eluntwini, kunye nokukhatywa ngokucacileyo kwamalungelo asisiseko oluntu. Ucalucalulo ngokobuhlanga luye lwabangela ukuba abaMnyama baseMelika bangabandakanywa kwimiba emininzi yobomi baseMelika kuyo yonke imbali yeli lizwe; la mava aye ayiphembelela kakhulu inkcubeko yabaMnyama baseMelika,<ref name="Gomez2">{{Cite book|last=Gomez|first=Michael Angelo|url=https://archive.org/details/exchangingourcou0000gome/page/12|title=Exchanging Our Country Marks: The Transformation of African Identities in the Colonial and Antebellum South: The Transformation of African Identities in the Colonial and Antebellum South|publisher=University of North Carolina Press|year=1998|isbn=0-8078-6171-5|page=[https://archive.org/details/exchangingourcou0000gome/page/12 12]}}</ref> <ref>{{Cite web|date=2022-10-07|title=The Explosion of Culture and Arts During the Harlem Renaissance|url=https://www.thecollector.com/harlem-renaissance-arts-and-culture/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031622/https://www.thecollector.com/harlem-renaissance-arts-and-culture/|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-03-08|website=TheCollector|language=en}}</ref> kwaye azisa indlela ama-Afrika aseMelika akhetha ngayo ukusebenzisana noluntu olubanzi lwaseMelika. <ref>{{Cite journal|date=July 2009|title=Slavery by Another Name: The Re-Enslavement of Black Americans from the Civil War to World War II (review)|url=http://dx.doi.org/10.1353/ala.2009.0020|journal=Alabama Review|volume=62|issue=3|pages=212–213|doi=10.1353/ala.2009.0020|issn=2166-9961|url-access=subscription}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Du Bois|first=W. E. B.|url=http://dx.doi.org/10.1093/owc/9780199555833.001.0001|title=The Souls of Black Folk|date=2009|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-955583-3|editor-last=Edwards|editor-first=Brent Hayes|doi=10.1093/owc/9780199555833.001.0001|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024917/https://oxfordworldsclassics.com/display/10.1093/owc/9780199555833.001.0001/isbn-9780199555833|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref>
Ilifa lamabali, amaqhalo, ukudlala ngamagama, kunye namabali emveli avela kuMntla-ntshona nakumbindi we-Afrika liye labumba inkcubeko yama-Afrika-aseMelika ukususela kwixesha lobukhoboka .<ref>{{Cite web|title=Slave culture|url=https://www.digitalhistory.uh.edu/disp_textbook.cfm?smtid=2&psid=3043}}</ref>Ubomi benkolo nobokomoya buye baba nempembelelo kwimiba emininzi yenkcubeko yama-Afrika-aseMelika, kuquka neNtshukumo yaMalungelo oLuntu. <ref>{{Cite book|url=http://dx.doi.org/10.2307/j.ctv11smnkh|title=African American Religious History|date=2000|publisher=Duke University Press|isbn=978-0-8223-9603-1|editor-last=SERNETT|editor-first=MILTON C.|doi=10.2307/j.ctv11smnkh|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024443/https://chooser.crossref.org/?doi=10.2307%2Fj.ctv11smnkh|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref> <ref>{{Cite web|last=Morris|first=A.|date=2021|title=From Civil Rights to Black Lives Matter|url=https://www.scientificamerican.com/article/from-civil-rights-to-black-lives-matter1/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230308050929/https://www.scientificamerican.com/article/from-civil-rights-to-black-lives-matter1/|archive-date=March 8, 2023|accessdate=2023-03-08|website=Scientific American|language=en}}</ref>
Kuwo wonke unyaka, ama-Afrika aseMelika abhiyozela iiholide ezahlukeneyo. E-United States, iNyanga yeMbali yabaNtsundu ibhiyozelwa rhoqo kwinyanga yoMdumbi ukuhlonipha imbali etyebileyo kunye negalelo lama-Afrika aseMelika. I-Juneteenth, ebhiyozelwa ngoJuni 19, ikhumbula ukuphela kobukhoboka e-US. Ukongeza, ama-Afrika aseMelika amaninzi abhiyozela iKwanzaa ukusuka nge-26 kweyiMnga ukuya kwisuku lokuqala kwinyanga yoMqungu. <ref>{{Cite web|title=Exploring African American Culture|url=https://www.michigan.gov/mdhhs/-/media/Project/Websites/mdhhs/Assistance-Programs/WIC-Media/African-American-Culture.pdf?rev=2046b12f73f94199b86fe4eebe334bcc&hash=ACE009B632CB63ED29663574E6882B25}}</ref>
.Inkcubeko yabaMnyama baseMelika ayichazwa nje ngokobuhlanga okanye ngembali yomzabalazo, kodwa inengcambu ezinzulu kwizithethe ekwabelwana ngazo, kwisazisi nakuluntu. <ref>{{Cite book|last=Washington|first=Harriet A.|title=Medical apartheid: the dark history of medical experimentation on Black Americans from colonial times to the present|date=2008|publisher=Anchor books|isbn=978-0-7679-1547-2|location=New York, NY}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Rediker|first=Marcus|title=The slave ship: a human history|date=2008|publisher=Penguin Books|isbn=978-0-14-311425-3|series=A Penguin book History African-American studies|location=New York, NY}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Woodward|first=C. Vann|title=The strange career of Jim Crow|date=2002|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-514689-9|edition=Commemorative|location=Oxford; New York}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Anderson|first=James D.|title=The education of Blacks in the South, 1860 - 1935|date=1995|publisher=Univ. of North Carolina Press|isbn=978-0-8078-4221-8|edition=Nachdr.|location=Chapel Hill, NC}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Lowery|first=Wesley|url=https://www.worldcat.org/title/968310784|title=They can't kill us all: the story of the struggle for Black lives|date=2016|publisher=Back Bay Books : Little, Brown and Company|isbn=978-0-316-31249-3|edition=First Back Bay paperback|location=New York, NY|oclc=968310784|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031152/https://search.worldcat.org/title/968310784|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Baradaran|first=Mehrsa|title=The color of money: black banks and the racial wealth gap|date=2019|publisher=The Belknap Press of Harvard University Press|isbn=978-0-674-23747-6|edition=First Harvard University Press paperback|location=Cambridge London}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Alexander|first=Michelle|title=The new Jim Crow: mass incarceration in the age of colorblindness|date=2012|publisher=New Press|isbn=978-1-59558-643-8|edition=Revised paperback|location=New York}}</ref>
== Imbali. ==
[[File:Family_of_African_American_picking_cotton_in_Georgia,_circa_1880.jpg|left|thumb| Amakhoboka aseMelika aNtsundu eGeorgia, ngonyaka ka 1850]]
Ama-Afrika aseMelika ayimiphumo yokudibana kwamazwe amaninzi ahlukeneyo, <ref>{{Cite journal|last=Seigel|first=Micol|date=2011|title=Patrick Manning . The African Diaspora: A History through Culture . (Columbia Studies in International and Global History.) New York : Columbia University Press . 2009 . Pp. xxii, 394. $29.95.|url=http://dx.doi.org/10.1086/ahr.116.1.251|url-status=live|journal=The American Historical Review|volume=116|issue=1|pages=251–252|doi=10.1086/ahr.116.1.251|issn=0002-8762|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024916/https://academic.oup.com/ahr/article-abstract/116/1/251/2063219?redirectedFrom=fulltext|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> inkcubeko, izizwe kunye neenkolo ngenkulungwane ye-16 neye-17,<ref>{{Cite journal|last=Harris|first=Robert L.|last2=Huggins|first2=Nathan Irvin|date=1978|title=Black Odyssey: The Afro-American Ordeal in Slavery|url=http://dx.doi.org/10.2307/1867827|url-status=live|journal=The American Historical Review|volume=83|issue=4|pages=1095|doi=10.2307/1867827|issn=0002-8762|jstor=1867827|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024917/https://www.jstor.org/stable/1867827?origin=crossref|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> aqhekeka, <ref>{{Cite journal|last=Avila|first=E.|date=2018|title=American Cultural History: A Very Short Introduction|url=http://dx.doi.org/10.1093/actrade/9780190200589.001.0001|journal=Very Short Introductions|doi=10.1093/actrade/9780190200589.001.0001|isbn=978-0-19-020058-9|url-access=subscription}}</ref> kwaye akhiwa kwakhona ngamava adibeneyo kwaye adityaniswa abe liqela elinye kwilizwekazi [[UmNtla Melika|laseMntla Melika]] ngexesha lorhwebo lwamakhoboka olunqumla iAtlantiki kwaye ngoku abizwa ngokuba ngama-Afrika aseMelika.
Uninzi lwabantu base-Afrika baseMelika luyinzala yabantu ababengamakhoboka ababehlala ngaphakathi kwemida ye-United States yangoku. <ref>{{Cite web|last=Love|first=Ms Bathsheba|title=Murrell Library Research Guides: African-Americans & the Black Experience: African-American Identity & Culture|url=https://libguides.moval.edu/black-experience|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907032140/https://libguides.moval.edu/black-experience|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2024-09-03|website=libguides.moval.edu|language=en}}</ref> Ukongeza, abantu base-Afrika baseMelika abayinzala yobukhoboka baseMelika (ADOS) ngokuyintloko bavela kwimvelaphi yaseNtshona Afrika naselunxwemeni lwase-Afrika, kunye nobuninzi obahlukeneyo bobukhokho baseNtshona Yurophu kunye nabemi bomthonyama baseMelika. <ref>{{Cite journal|last=Salas|first=Antonio|last2=C|first2=Angel|last3=R|first3=Martin|last4=M|first4=Vincent|date=2005|title=Charting the ancestry of African Americans|journal=American Journal of Human Genetics|volume=77|issue=4|pages=676–680|doi=10.1086/491675|issn=0002-9297|pmc=1275617|pmid=16175514}}</ref>
Phantse umntu omnye kwabahlanu abamnyama eMelika ngabaphambukeli okanye abantwana babaphambukeli abamnyama. <ref>{{Cite web|last=Christine|first=T.|date=2022|title=Key findings about Black immigrants in the U.S.|url=https://www.pewresearch.org/short-reads/2022/01/27/key-findings-about-black-immigrants-in-the-u-s/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240905225227/https://www.pewresearch.org/short-reads/2022/01/27/key-findings-about-black-immigrants-in-the-u-s/|archive-date=September 5, 2024|accessdate=2024-09-03|website=Pew Research Center|language=en-US}}</ref> Nangona abanye abaphambukeli abamnyama okanye abantwana babo banokuzibona njengabantu abamnyama baseMelika, abaphambukeli abamnyama eMelika abayonxalenye yeqela labamnyama baseMelika. Uninzi lwabaphambukeli besizukulwana sokuqala abavela eAfrika bakhetha ukuzibona njengabantu abazalwa nabo. Kukho uphando lwakutshanje olubonisa ukuba abanye abaphambukeli abamnyama eMelika bayamelana nokudibana nabantu ukuze banciphise ucalucalulo ngokobuhlanga olujongene nabantu abamnyama baseMelika abazalelwe apho. <ref>{{Cite journal|last=Adida|first=Claire L.|last2=Robinson|first2=Amanda Lea|date=2023|title=Why (some) immigrants resist assimilation: US racism and the African immigrant experience|journal=Quarterly Journal of Political Science|volume=18|issue=3|pages=295–338|doi=10.1561/100.00021091|issn=1554-0626|pmc=10706603|pmid=38077161}}</ref>
Inkcubeko yama-Afrika aseMelika yavela phakathi kwenkqubo yokulwa nocalu-calulo ngokobuhlanga eMelika, eyayibonakala ngogonyamelo olukhulu, ingcinezelo kunye nokukhutshelwa ngaphandle okuqhutywa bubuzwe obuphezulu ngexesha lobukoloniyali baseYurophu. <ref>{{Cite web|title=African American Culture : Origins|url=https://research.auctr.edu/c.php?g=1386473&p=10253691#:~:text=African%20American%20culture—often%20referred,Americans%20continues%20to%20resonate%20worldwide.|archive-url=https://web.archive.org/web/20250412012507/https://research.auctr.edu/c.php?g=1386473&p=10253691|archive-date=12 April 2025}}</ref>
=== Imbali ekwabelwana ngayo kwilizwekazi laseMelika ===
Ukususela kwimihla yokuqala yobukhoboka baseMelika kwinkulungwane ye-17, abanini bamakhoboka babefuna ukulawula abantu babo ababenyanzelwa ukuba ngamakhoboka ngokuzama ukubahlutha inkcubeko yabo yaseAfrika.Kwilizwe elitsha (iNew World) ngokubanzi, kwaye ngokukodwa eUnited States, ukwahlulwa ngokwasemzimbeni nokubekelwa ecaleni eluntwini kwabantu base-Afrika ababengamakhoboka, kunye nokwahlulwa nokubekelwa ecaleni kwabantwana babo ababephila ngokukhululeka kamva. Kwanceda ekugcinweni kwezinto ezibalulekileyo zenkcubeko yemveli phakathi kwabantu base-Afrika. Abanini-bakhoboka bazama ngabom ukucinezela nayiphi na imibutho yezopolitiko okanye yenkcubeko ezimeleyo ukuze bajongane nemvukelo eninzi yamakhoboka okanye izenzo zokuchasa ezazisenzeka eUnited States, eBrazil, eHaiti, naseDutch Guiana. <ref>Price, R. (1996). ''Maroon Societies: Rebel Slave Communities in the Americas''. Anchor Books. pp. 1–33.</ref>
Amasiko kunye nezithethe ezahlukeneyo zaseAfrika zabonelela ngesiseko sezenzo zokomoya zabantu abakhotyokisiweyo, ababexuba iinkolelo zookhokho nobuKristu ukuze benze iindlela ezahlukeneyo zonqulo. Olu kuqina kwenkcubeko kwabonakala kwiimvukelo zamakhoboka, ezazichasa ukusekwa kobukhoboka kwaye zakhuthaza ingqiqo yoluntu kunye nobuntu obufanayo phakathi kwama-Afrika aseMelika. Intshukumo yamalungelo oluntu yavela njengenkqubela enamandla yalo mzabalazo. Eli lifa lembali lachaphazela iintsapho zanamhlanje zama-Afrika aseMelika kwaye labumba amaxabiso azo, izakhiwo zoluntu, kunye neendlela zokuzibandakanya kwezopolitiko, kunye nefuthe elihlala lihleli kwezoqoqosho lokungalingani kwenkqubo eqhuba ukuzibophelela ekuxhobiseni nasekutshintsheni koluntu. <ref>{{Cite news|title=Black Joy: Resistance, Resilience and Reclamation|language=en|work=National Museum of African American History and Culture|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-joy-resistance-resilience-and-reclamation?TSPD_101_R0=083ccf6c57ab200071522b1f7f4f74b05ab76e4359b1f360e773c89aadb01e9874eb62eab2c9ba75084d7859781430001f2250a1e3c39646e9b4f00ed7975fd76c02396bbaf842f5ee37a6e39b8e6d9797e8d21514684c85d3d67d5ee611331b|access-date=2024-10-24}}</ref>
Impembelelo yeAfrika ibonakala kwezopolitiko, ezoqoqosho, ulwimi, umculo, iindlela zokulungisa iinwele, imfashini, umdaniso, unqulo, ukutya, kunye nembono yehlabathi. <ref>{{Cite web|title=Digital History|url=http://www.digitalhistory.uh.edu/disp_textbook.cfm?smtid=2&psid=3043|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200808154313/http://www.digitalhistory.uh.edu/disp_textbook.cfm?smtid=2&psid=3043|archive-date=August 8, 2020|accessdate=September 6, 2020|website=www.digitalhistory.uh.edu}}</ref> Kuyo yonke le nkqubo, abantu baseMelika abangama-Afrika bazakhela inkcubeko nembali yabo eUnited States. <ref>{{Cite web|title=The Cincinnati Enquirer 01 Mar 2000, page Page 12|url=https://www.newspapers.com/image/102496086/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230620210916/https://www.newspapers.com/image/102496086/|archive-date=June 20, 2023|accessdate=2023-06-20|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> Kwelinye icala, inkcubeko yama-Afrika-aseMelika ibe nefuthe elibanzi neliguqula izinto ezininzi kwinkcubeko yaseMelika. Le nkqubo yokutshintshiselana ngokuyila ibizwa ngokuba yi -creolization . <ref name="slave_culture">{{Cite web|date=June 2, 2007|title=African American Voices: Slave Culture|url=http://www.digitalhistory.uh.edu/black_voices/voices_display.cfm?id=23|archive-url=https://web.archive.org/web/20080507214116/http://www.digitalhistory.uh.edu/black_voices/voices_display.cfm?id=23|archive-date=May 7, 2008|accessdate=June 2, 2007|publisher=[[University of Houston]]}}</ref> Ekuhambeni kwexesha, inkcubeko yamakhoboka aseAfrika kunye nenzala yawo iye yaba nefuthe elibanzi kwinkcubeko yaseMelika ebalaseleyo nakwinkcubeko yehlabathi.
[[File:Harlem_Street_rehearsal_(125th_street).jpg|thumb| Ukuziqhelanisa komculo weqela kwisitalato i -125th Street eHarlem,indawo engundoqo nembali ebalulekileyo yenkcubeko yama-Afrika-Melika. ISixeko saseNew York sisekhaya ngomda omkhulu xa sithelekiswa nesona sixeko sinabantu abamnyama baseMelika ehlabathini kunaso nasiphi na isixeko esingaphandle [[I-Afrika|kweAfrika]], esinabantu abangaphezu kwezigidi eziyi-2.2. Ukufudukela kwabantu baseAfrika eNew York City ngoku kukhuthaza ukukhula kwabemi baseAfrika-baseMelika nabaseAfrika kwesi sixeko. <ref name="AfricanMigrationNYC">{{Cite news|last=Kimiko de Freytas-Tamura|date=2023|title=African and Invisible: The Other New York Migrant Crisis|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2023/01/13/nyregion/west-african-immigrants-nyc.html|url-status=live|access-date=January 26, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230125220924/https://www.nytimes.com/2023/01/13/nyregion/west-african-immigrants-nyc.html|archive-date=January 25, 2023}}</ref>]]
Ukuba abantu ababebanjwe ngamakhoboka (amakhoboka) babethintela okanye bethintela imfundo yabo, uloyiko yayikukuba imfundo yayinokubanika amandla abantu, kwaye ikhuthaze okanye ivumele amabhongo okukhululwa. Amasiko omlomo aseAfrika aba yindlela ephambili yokugcina imbali, iindlela zokuziphatha, kunye nolunye ulwazi lwenkcubeko phakathi kwabantu. Oku kwakuhambelana nezenzo zembali yomlomo kwiinkcubeko ezininzi zaseAfrika kunye nezinye iinkcubeko ezazingaxhomekekanga kwilizwi elibhaliweyo. Uninzi lwezi zinto zenkcubeko zidluliselwe kwizizukulwana ngezizukulwana ngokubalisa amabali. Amabali eentsomi anike ama-Afrika aseMelika ithuba lokukhuthazana nokufundisana. <ref name="oral">{{Cite web|last=Papa|first=Maggie|last2=Gerber|first2=Amy|last3=Mohamed|first3=Abeer|title=African American Culture through Oral Tradition|url=http://www.gwu.edu/~e73afram/ag-am-mp.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20080527050107/http://www.gwu.edu/~e73afram/ag-am-mp.html|archive-date=May 27, 2008|accessdate=May 17, 2007|publisher=[[George Washington University]]}}</ref>
Ukuphila kwanamhlanje kunye nokufuduka kwabantu abaNtsundu baseMelika ukuya eMntla kuye kwaba nembali yokubeka uxinzelelo ekugcinweni kwemikhuba nezithethe zenkcubeko yabantu abaNtsundu baseMelika. Iindawo zasezidolophini nezahluke kakhulu apho inkcubeko yabantu abaNtsundu yayiveliswa khona zaphakamisa uloyiko kwiingcali zezentlalo kunye neengcali zezentlalo ukuba inkalo yabantu abaNtsundu baseMzantsi Afrika yenkcubeko ethandwayo yabantu abaNtsundu yayisengozini yokulahleka kwimbali. <ref>{{Cite book|last=Dunbar|first=EVE E.|title=Black Regions of the Imagination|date=2013|publisher=Temple University Press|isbn=978-1-4399-0942-3|editor-last=DUNBAR|editor-first=EVE E.|series=African American Writers between the Nation and the World|pages=16–57|chapter=Becoming American through Ethnographic Writing|jstor=j.ctt14bt4hc.6}}</ref>
Ezinye iinkalo zesiko lomlomo lama-Afrika aseMelika ziquka i-dazens, i-significant, i-trash talk, i-rhyming, i-semantic inversion kunye ne-word play, uninzi lwazo oluye lwafumana indlela yalo kwinkcubeko ethandwayo yaseMelika kwaye lwaba yimeko yehlabathi. Ngexesha lobukhoboka, ama-Afrika aseMelika azivumelanisa ezi zithethe zolwimi njengendlela yokuchasana nokusinda ngokufihlakeleyo. <ref>{{Cite journal|date=November 1990|title=''The Signifying Monkey: A Theory of Afro-American Literary Criticism''. Henry Louis Gates, Jr.|url=http://dx.doi.org/10.1086/391861|url-status=live|journal=Modern Philology|volume=88|issue=2|pages=224–226|doi=10.1086/391861|issn=0026-8232|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907025004/https://www.journals.uchicago.edu/doi/10.1086/391861|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> Imibongo ethethwayo ngomnye umzekelo wendlela isiko lomlomo lase-Afrika-laseMelika eliye lanefuthe ngayo kwinkcubeko ethandwayo yanamhlanje. Abaculi abasebenzisa amagama athethwayo basebenzisa iindlela ezifanayo nabashumayeli base-Afrika baseMelika kuquka intshukumo, isingqisho, kunye nokubandakanyeka kwabaphulaphuli. <ref>{{Cite web|last=Miazga|first=M|date=1998|title=The Spoken Word Movement of 1990s|url=http://www.msu.edu/~miazgama/spokenword.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20071012235005/http://www.msu.edu/~miazgama/spokenword.htm|archive-date=October 12, 2007|accessdate=October 7, 2007|publisher=[[Michigan State University]]}}</ref> Umculo we-rap ukususela ngeminyaka yoo-1980 nangaphaya uye wakhankanywa njengolwandiso lwenkcubeko ethethwayo yaseAfrika <ref name="oral" />
=== UVuko lweNkcubeko yaseHarlem ===
[[File:Hurston-Zora-Neale-LOC.jpg|left|thumb| UZora Neale Hurston wayengumntu obalaseleyo kwinkalo yoncwadi ngexesha leHarlem Renaissance]]
Ukwamkelwa kokuqala okukhulu kwenkcubeko yabantu base-Afrika-baseMelika kwenzeka ngexesha leHarlem Renaissance eyaqalwa ngu- Alain Locke . Kwiminyaka yoo-1920 ukuyotsho kunyaka ka-1930, umculo, uncwadi, kunye nobugcisa baseMelika abaNtsundu baziwa kakhulu. Ababhali abafana noZora Neale Hurston noNella Larsen kunye neembongi ezifana noLangston Hughes, uClaude McKay, kunye noCountee Cullen babhale imisebenzi echaza amava abantu abamnyama baseMelika. I-Jazz, i-swing, i-blues kunye nezinye iintlobo zomculo zangena kumculo odumileyo waseMelika. Abaculi abamnyama baseMelika abafana noWilliam H. Johnson, uAaron Douglas, kunye noPalmer Hayden benze imisebenzi yobugcisa eyahlukileyo ebonisa abantu abamnyama baseMelika.
I-Harlem Renaissance yayikwangexesha lokwanda kokuthatha inxaxheba kwezopolitiko kubantu baseMelika abangabaMnyama. Phakathi kwemibutho yezopolitiko ebalulekileyo yabaMnyama baseMelika eyasekwa ekuqaleni kwenkulungwane yama-20 kukho i-Universal Negro Improvement Association kunye ne-National Association for the Advancement of Colored People. I-Nation of Islam, umbutho wenkolo obalulekileyo onxulumene nobuSilamsi, nawo waqalisa ekuqaleni kweminyaka yoo-1930. <ref name="harlem">{{Cite web|last=Johnson|first=William H.|title=The Harlem Renaissance|url=http://www.fatherryan.org/harlemrenaissance/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070601152141/http://www.fatherryan.org/harlemrenaissance/|archive-date=June 1, 2007|accessdate=June 1, 2007|publisher=fatherryan.org}}</ref>
=== Intshukumo yenkcubeko yamaMelika anemvelaphi yase-Afrika ===
[[Uluhlu:Pages with unreviewed translations]]
qbporqbofc8nkyktpjtoo5thnsqtryf
42215
42214
2026-09-30T18:26:07Z
Abulele Jebese
14703
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1376535516|African-American culture]]"
42215
wikitext
text/x-wiki
'''Inkcubeko yamaMelika anemvelaphi yase-Afrika''',(African American culture) <ref>{{Cite web|title=Black is Beautiful: The Emergence of Black Culture and Identity in the 60s and 70s|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031022/https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-03-07|website=National Museum of African American History and Culture|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Black History and Culture|url=https://artsandculture.google.com/project/black-history-and-culture|accessdate=2023-03-07|website=Google Arts & Culture|language=en}}</ref> ekwaziwa njenge '''nkcubeko yama-Afrika aseMelika''' okanye '''inkcubeko yama-Afrika''' kwisiNgesi saseMelika, <ref>{{Cite web|title=The Montgomery Advertiser 20 Feb 2020, page D6|url=https://www.newspapers.com/image/639943983/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230308121716/https://www.newspapers.com/image/639943983/|archive-date=March 8, 2023|accessdate=2023-03-08|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Brown|first=Angela|date=October 2013|title=Cultural Perspective on African American Culture|url=https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1149766.pdf|url-status=live|journal=The International Journal of Education and Literacy Studies|volume=1|issue=2|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031021/https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1149766.pdf|archive-date=September 7, 2024|access-date=March 8, 2023|via=AIAC}}</ref> <ref>{{Cite web|title=The News and Observer 22 Jan 1997, page 12|url=https://www.newspapers.com/image/657241015/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230310144818/https://www.newspapers.com/image/657241015/|archive-date=March 10, 2023|accessdate=2023-03-10|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Journal and Courier 21 Sep 2008, page 13|url=https://www.newspapers.com/image/265480397/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031024/https://www.newspapers.com/image/265480397/|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-08-14|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Black is Beautiful: The Emergence of Black Culture and Identity in the 60s and 70s|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230307045942/https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|archive-date=March 7, 2023|accessdate=2023-08-14|website=National Museum of African American History and Culture|language=en}}</ref> ibhekisa kwiindlela abantu abamnyama baseMelika abathetha ngazo, nokuba yinxalenye okanye yahlukile kwinkcubeko yaseMelika eqhelekileyo. Ichazwa yimbali yomzabalazo odibeneyo wamalungelo oluntu nawezopolitiko, kwaye isekelwe kwimikhwa efanayo, ubuwena, kunye noluntu.
Inkcubeko yamaMelika anemvelaphi yase-Afrika ibe nefuthe elikhulu kwinkcubeko yaseMelika nakwinkcubeko yehlabathi. <ref>{{Cite news|last=Mcmanus|first=Melanie|date=2021|title=Dancing at the new National Museum of African American Music in Nashville|work=Chicago Tribune|url=https://www.chicagotribune.com/travel/ct-trav-national-museum-african-american-music-nashville-0606-20210527-63ajqa7lazdcffwa27mlpdpg4e-story.html|url-status=live|access-date=December 21, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221171904/https://www.chicagotribune.com/travel/ct-trav-national-museum-african-american-music-nashville-0606-20210527-63ajqa7lazdcffwa27mlpdpg4e-story.html|archive-date=December 21, 2021}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Reynolds|first=Marcellas|url=https://books.google.com/books?id=DUWJDwAAQBAJ&q=How+to+Slay:+Inspiration+from+the+Queens+and+Kings+of+Black+Style|title=Supreme Models Iconic Black Women Who Revolutionized Fashion|date=2019|publisher=ABRAMS|isbn=9781683356622|access-date=March 18, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230423054016/https://books.google.com/books?id=DUWJDwAAQBAJ&q=How+to+Slay:+Inspiration+from+the+Queens+and+Kings+of+Black+Style|archive-date=April 23, 2023|url-status=live}}</ref> AmaMelika anemvelaphi yase-Afrika enze igalelo elikhulu kwiincwadi, umculo, ubugcisa obubonakalayo, amajelo eendaba, ezopolitiko, inzululwazi, ishishini kunye nokupheka kwaseMelika. <ref>{{Cite journal|date=2022-09-30|title=High on the Hog: A Culinary Journey from Africa to America|url=http://dx.doi.org/10.1126/science.ade8448|url-status=live|journal=Science|volume=377|issue=6614|pages=1497|bibcode=2022Sci...377.1497.|doi=10.1126/science.ade8448|issn=0036-8075|pmid=36173834|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031116/https://www.science.org/doi/10.1126/science.ade8448|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Tipton-Martin|first=Toni|date=September 2014|title=Breaking the Jemima Code: The Legacy of African American Cookbooks|url=http://dx.doi.org/10.1353/ect.2014.0042|journal=Ecotone|volume=10|issue=1|pages=116–120|doi=10.1353/ect.2014.0042|issn=2165-2651|url-access=subscription}}</ref> Okubalulekileyo kukuba, iintlobo zomculo wamaMelika anemvelaphi yase-Afrika ezifana ne-jazz, i-rock and roll, kunye ne-hip-hop ziphakathi kwezinto zenkcubeko eziphumelele kakhulu ezithunyelwa yi-United States kwamanye amazwe. <ref>{{Cite journal|last=Morgan|first=Marcyliena|last2=Bennett|first2=Dionne|date=2011|title=Hip-Hop & the Global Imprint of a Black Cultural Form|url=https://direct.mit.edu/daed/article/140/2/176/26892/Hip-Hop-amp-the-Global-Imprint-of-a-Black-Cultural|journal=Daedalus|volume=140|issue=2|pages=176–196|doi=10.1162/DAED_a_00086|doi-access=free}}</ref>
Inkcubeko yabaMnyama baseMelika ibisoloko ichazwa, ngokuyinxenye, ngumzabalazo wokuchasa nokoyisa imithetho nezenzo zocalucalulo ngokobuhlanga,kuquka ubukhoboka, imithetho ecinezelayo enjengemithetho yocalucalulo kaJim Crow, ukwahlulwa kwabantu eluntwini, kunye nokukhatywa ngokucacileyo kwamalungelo asisiseko oluntu. Ucalucalulo ngokobuhlanga luye lwabangela ukuba abaMnyama baseMelika bangabandakanywa kwimiba emininzi yobomi baseMelika kuyo yonke imbali yeli lizwe; la mava aye ayiphembelela kakhulu inkcubeko yabaMnyama baseMelika,<ref name="Gomez2">{{Cite book|last=Gomez|first=Michael Angelo|url=https://archive.org/details/exchangingourcou0000gome/page/12|title=Exchanging Our Country Marks: The Transformation of African Identities in the Colonial and Antebellum South: The Transformation of African Identities in the Colonial and Antebellum South|publisher=University of North Carolina Press|year=1998|isbn=0-8078-6171-5|page=[https://archive.org/details/exchangingourcou0000gome/page/12 12]}}</ref> <ref>{{Cite web|date=2022-10-07|title=The Explosion of Culture and Arts During the Harlem Renaissance|url=https://www.thecollector.com/harlem-renaissance-arts-and-culture/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031622/https://www.thecollector.com/harlem-renaissance-arts-and-culture/|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-03-08|website=TheCollector|language=en}}</ref> kwaye azisa indlela ama-Afrika aseMelika akhetha ngayo ukusebenzisana noluntu olubanzi lwaseMelika. <ref>{{Cite journal|date=July 2009|title=Slavery by Another Name: The Re-Enslavement of Black Americans from the Civil War to World War II (review)|url=http://dx.doi.org/10.1353/ala.2009.0020|journal=Alabama Review|volume=62|issue=3|pages=212–213|doi=10.1353/ala.2009.0020|issn=2166-9961|url-access=subscription}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Du Bois|first=W. E. B.|url=http://dx.doi.org/10.1093/owc/9780199555833.001.0001|title=The Souls of Black Folk|date=2009|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-955583-3|editor-last=Edwards|editor-first=Brent Hayes|doi=10.1093/owc/9780199555833.001.0001|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024917/https://oxfordworldsclassics.com/display/10.1093/owc/9780199555833.001.0001/isbn-9780199555833|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref>
Ilifa lamabali, amaqhalo, ukudlala ngamagama, kunye namabali emveli avela kuMntla-ntshona nakumbindi we-Afrika liye labumba inkcubeko yama-Afrika-aseMelika ukususela kwixesha lobukhoboka .<ref>{{Cite web|title=Slave culture|url=https://www.digitalhistory.uh.edu/disp_textbook.cfm?smtid=2&psid=3043}}</ref>Ubomi benkolo nobokomoya buye baba nempembelelo kwimiba emininzi yenkcubeko yama-Afrika-aseMelika, kuquka neNtshukumo yaMalungelo oLuntu. <ref>{{Cite book|url=http://dx.doi.org/10.2307/j.ctv11smnkh|title=African American Religious History|date=2000|publisher=Duke University Press|isbn=978-0-8223-9603-1|editor-last=SERNETT|editor-first=MILTON C.|doi=10.2307/j.ctv11smnkh|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024443/https://chooser.crossref.org/?doi=10.2307%2Fj.ctv11smnkh|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref> <ref>{{Cite web|last=Morris|first=A.|date=2021|title=From Civil Rights to Black Lives Matter|url=https://www.scientificamerican.com/article/from-civil-rights-to-black-lives-matter1/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230308050929/https://www.scientificamerican.com/article/from-civil-rights-to-black-lives-matter1/|archive-date=March 8, 2023|accessdate=2023-03-08|website=Scientific American|language=en}}</ref>
Kuwo wonke unyaka, ama-Afrika aseMelika abhiyozela iiholide ezahlukeneyo. E-United States, iNyanga yeMbali yabaNtsundu ibhiyozelwa rhoqo kwinyanga yoMdumbi ukuhlonipha imbali etyebileyo kunye negalelo lama-Afrika aseMelika. I-Juneteenth, ebhiyozelwa ngoJuni 19, ikhumbula ukuphela kobukhoboka e-US. Ukongeza, ama-Afrika aseMelika amaninzi abhiyozela iKwanzaa ukusuka nge-26 kweyiMnga ukuya kwisuku lokuqala kwinyanga yoMqungu. <ref>{{Cite web|title=Exploring African American Culture|url=https://www.michigan.gov/mdhhs/-/media/Project/Websites/mdhhs/Assistance-Programs/WIC-Media/African-American-Culture.pdf?rev=2046b12f73f94199b86fe4eebe334bcc&hash=ACE009B632CB63ED29663574E6882B25}}</ref>
.Inkcubeko yabaMnyama baseMelika ayichazwa nje ngokobuhlanga okanye ngembali yomzabalazo, kodwa inengcambu ezinzulu kwizithethe ekwabelwana ngazo, kwisazisi nakuluntu. <ref>{{Cite book|last=Washington|first=Harriet A.|title=Medical apartheid: the dark history of medical experimentation on Black Americans from colonial times to the present|date=2008|publisher=Anchor books|isbn=978-0-7679-1547-2|location=New York, NY}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Rediker|first=Marcus|title=The slave ship: a human history|date=2008|publisher=Penguin Books|isbn=978-0-14-311425-3|series=A Penguin book History African-American studies|location=New York, NY}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Woodward|first=C. Vann|title=The strange career of Jim Crow|date=2002|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-514689-9|edition=Commemorative|location=Oxford; New York}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Anderson|first=James D.|title=The education of Blacks in the South, 1860 - 1935|date=1995|publisher=Univ. of North Carolina Press|isbn=978-0-8078-4221-8|edition=Nachdr.|location=Chapel Hill, NC}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Lowery|first=Wesley|url=https://www.worldcat.org/title/968310784|title=They can't kill us all: the story of the struggle for Black lives|date=2016|publisher=Back Bay Books : Little, Brown and Company|isbn=978-0-316-31249-3|edition=First Back Bay paperback|location=New York, NY|oclc=968310784|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031152/https://search.worldcat.org/title/968310784|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Baradaran|first=Mehrsa|title=The color of money: black banks and the racial wealth gap|date=2019|publisher=The Belknap Press of Harvard University Press|isbn=978-0-674-23747-6|edition=First Harvard University Press paperback|location=Cambridge London}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Alexander|first=Michelle|title=The new Jim Crow: mass incarceration in the age of colorblindness|date=2012|publisher=New Press|isbn=978-1-59558-643-8|edition=Revised paperback|location=New York}}</ref>
== Imbali. ==
[[File:Family_of_African_American_picking_cotton_in_Georgia,_circa_1880.jpg|left|thumb| Amakhoboka aseMelika aNtsundu eGeorgia, ngonyaka ka 1850]]
Ama-Afrika aseMelika ayimiphumo yokudibana kwamazwe amaninzi ahlukeneyo, <ref>{{Cite journal|last=Seigel|first=Micol|date=2011|title=Patrick Manning . The African Diaspora: A History through Culture . (Columbia Studies in International and Global History.) New York : Columbia University Press . 2009 . Pp. xxii, 394. $29.95.|url=http://dx.doi.org/10.1086/ahr.116.1.251|url-status=live|journal=The American Historical Review|volume=116|issue=1|pages=251–252|doi=10.1086/ahr.116.1.251|issn=0002-8762|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024916/https://academic.oup.com/ahr/article-abstract/116/1/251/2063219?redirectedFrom=fulltext|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> inkcubeko, izizwe kunye neenkolo ngenkulungwane ye-16 neye-17,<ref>{{Cite journal|last=Harris|first=Robert L.|last2=Huggins|first2=Nathan Irvin|date=1978|title=Black Odyssey: The Afro-American Ordeal in Slavery|url=http://dx.doi.org/10.2307/1867827|url-status=live|journal=The American Historical Review|volume=83|issue=4|pages=1095|doi=10.2307/1867827|issn=0002-8762|jstor=1867827|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024917/https://www.jstor.org/stable/1867827?origin=crossref|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> aqhekeka, <ref>{{Cite journal|last=Avila|first=E.|date=2018|title=American Cultural History: A Very Short Introduction|url=http://dx.doi.org/10.1093/actrade/9780190200589.001.0001|journal=Very Short Introductions|doi=10.1093/actrade/9780190200589.001.0001|isbn=978-0-19-020058-9|url-access=subscription}}</ref> kwaye akhiwa kwakhona ngamava adibeneyo kwaye adityaniswa abe liqela elinye kwilizwekazi [[UmNtla Melika|laseMntla Melika]] ngexesha lorhwebo lwamakhoboka olunqumla iAtlantiki kwaye ngoku abizwa ngokuba ngama-Afrika aseMelika.
Uninzi lwabantu base-Afrika baseMelika luyinzala yabantu ababengamakhoboka ababehlala ngaphakathi kwemida ye-United States yangoku. <ref>{{Cite web|last=Love|first=Ms Bathsheba|title=Murrell Library Research Guides: African-Americans & the Black Experience: African-American Identity & Culture|url=https://libguides.moval.edu/black-experience|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907032140/https://libguides.moval.edu/black-experience|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2024-09-03|website=libguides.moval.edu|language=en}}</ref> Ukongeza, abantu base-Afrika baseMelika abayinzala yobukhoboka baseMelika (ADOS) ngokuyintloko bavela kwimvelaphi yaseNtshona Afrika naselunxwemeni lwase-Afrika, kunye nobuninzi obahlukeneyo bobukhokho baseNtshona Yurophu kunye nabemi bomthonyama baseMelika. <ref>{{Cite journal|last=Salas|first=Antonio|last2=C|first2=Angel|last3=R|first3=Martin|last4=M|first4=Vincent|date=2005|title=Charting the ancestry of African Americans|journal=American Journal of Human Genetics|volume=77|issue=4|pages=676–680|doi=10.1086/491675|issn=0002-9297|pmc=1275617|pmid=16175514}}</ref>
Phantse umntu omnye kwabahlanu abamnyama eMelika ngabaphambukeli okanye abantwana babaphambukeli abamnyama. <ref>{{Cite web|last=Christine|first=T.|date=2022|title=Key findings about Black immigrants in the U.S.|url=https://www.pewresearch.org/short-reads/2022/01/27/key-findings-about-black-immigrants-in-the-u-s/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240905225227/https://www.pewresearch.org/short-reads/2022/01/27/key-findings-about-black-immigrants-in-the-u-s/|archive-date=September 5, 2024|accessdate=2024-09-03|website=Pew Research Center|language=en-US}}</ref> Nangona abanye abaphambukeli abamnyama okanye abantwana babo banokuzibona njengabantu abamnyama baseMelika, abaphambukeli abamnyama eMelika abayonxalenye yeqela labamnyama baseMelika. Uninzi lwabaphambukeli besizukulwana sokuqala abavela eAfrika bakhetha ukuzibona njengabantu abazalwa nabo. Kukho uphando lwakutshanje olubonisa ukuba abanye abaphambukeli abamnyama eMelika bayamelana nokudibana nabantu ukuze banciphise ucalucalulo ngokobuhlanga olujongene nabantu abamnyama baseMelika abazalelwe apho. <ref>{{Cite journal|last=Adida|first=Claire L.|last2=Robinson|first2=Amanda Lea|date=2023|title=Why (some) immigrants resist assimilation: US racism and the African immigrant experience|journal=Quarterly Journal of Political Science|volume=18|issue=3|pages=295–338|doi=10.1561/100.00021091|issn=1554-0626|pmc=10706603|pmid=38077161}}</ref>
Inkcubeko yama-Afrika aseMelika yavela phakathi kwenkqubo yokulwa nocalu-calulo ngokobuhlanga eMelika, eyayibonakala ngogonyamelo olukhulu, ingcinezelo kunye nokukhutshelwa ngaphandle okuqhutywa bubuzwe obuphezulu ngexesha lobukoloniyali baseYurophu. <ref>{{Cite web|title=African American Culture : Origins|url=https://research.auctr.edu/c.php?g=1386473&p=10253691#:~:text=African%20American%20culture—often%20referred,Americans%20continues%20to%20resonate%20worldwide.|archive-url=https://web.archive.org/web/20250412012507/https://research.auctr.edu/c.php?g=1386473&p=10253691|archive-date=12 April 2025}}</ref>
=== Imbali ekwabelwana ngayo kwilizwekazi laseMelika ===
Ukususela kwimihla yokuqala yobukhoboka baseMelika kwinkulungwane ye-17, abanini bamakhoboka babefuna ukulawula abantu babo ababenyanzelwa ukuba ngamakhoboka ngokuzama ukubahlutha inkcubeko yabo yaseAfrika.Kwilizwe elitsha (iNew World) ngokubanzi, kwaye ngokukodwa eUnited States, ukwahlulwa ngokwasemzimbeni nokubekelwa ecaleni eluntwini kwabantu base-Afrika ababengamakhoboka, kunye nokwahlulwa nokubekelwa ecaleni kwabantwana babo ababephila ngokukhululeka kamva. Kwanceda ekugcinweni kwezinto ezibalulekileyo zenkcubeko yemveli phakathi kwabantu base-Afrika. Abanini-bakhoboka bazama ngabom ukucinezela nayiphi na imibutho yezopolitiko okanye yenkcubeko ezimeleyo ukuze bajongane nemvukelo eninzi yamakhoboka okanye izenzo zokuchasa ezazisenzeka eUnited States, eBrazil, eHaiti, naseDutch Guiana. <ref>Price, R. (1996). ''Maroon Societies: Rebel Slave Communities in the Americas''. Anchor Books. pp. 1–33.</ref>
Amasiko kunye nezithethe ezahlukeneyo zaseAfrika zabonelela ngesiseko sezenzo zokomoya zabantu abakhotyokisiweyo, ababexuba iinkolelo zookhokho nobuKristu ukuze benze iindlela ezahlukeneyo zonqulo. Olu kuqina kwenkcubeko kwabonakala kwiimvukelo zamakhoboka, ezazichasa ukusekwa kobukhoboka kwaye zakhuthaza ingqiqo yoluntu kunye nobuntu obufanayo phakathi kwama-Afrika aseMelika. Intshukumo yamalungelo oluntu yavela njengenkqubela enamandla yalo mzabalazo. Eli lifa lembali lachaphazela iintsapho zanamhlanje zama-Afrika aseMelika kwaye labumba amaxabiso azo, izakhiwo zoluntu, kunye neendlela zokuzibandakanya kwezopolitiko, kunye nefuthe elihlala lihleli kwezoqoqosho lokungalingani kwenkqubo eqhuba ukuzibophelela ekuxhobiseni nasekutshintsheni koluntu. <ref>{{Cite news|title=Black Joy: Resistance, Resilience and Reclamation|language=en|work=National Museum of African American History and Culture|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-joy-resistance-resilience-and-reclamation?TSPD_101_R0=083ccf6c57ab200071522b1f7f4f74b05ab76e4359b1f360e773c89aadb01e9874eb62eab2c9ba75084d7859781430001f2250a1e3c39646e9b4f00ed7975fd76c02396bbaf842f5ee37a6e39b8e6d9797e8d21514684c85d3d67d5ee611331b|access-date=2024-10-24}}</ref>
Impembelelo yeAfrika ibonakala kwezopolitiko, ezoqoqosho, ulwimi, umculo, iindlela zokulungisa iinwele, imfashini, umdaniso, unqulo, ukutya, kunye nembono yehlabathi. <ref>{{Cite web|title=Digital History|url=http://www.digitalhistory.uh.edu/disp_textbook.cfm?smtid=2&psid=3043|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200808154313/http://www.digitalhistory.uh.edu/disp_textbook.cfm?smtid=2&psid=3043|archive-date=August 8, 2020|accessdate=September 6, 2020|website=www.digitalhistory.uh.edu}}</ref> Kuyo yonke le nkqubo, abantu baseMelika abangama-Afrika bazakhela inkcubeko nembali yabo eUnited States. <ref>{{Cite web|title=The Cincinnati Enquirer 01 Mar 2000, page Page 12|url=https://www.newspapers.com/image/102496086/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230620210916/https://www.newspapers.com/image/102496086/|archive-date=June 20, 2023|accessdate=2023-06-20|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> Kwelinye icala, inkcubeko yama-Afrika-aseMelika ibe nefuthe elibanzi neliguqula izinto ezininzi kwinkcubeko yaseMelika. Le nkqubo yokutshintshiselana ngokuyila ibizwa ngokuba yi -creolization . <ref name="slave_culture">{{Cite web|date=June 2, 2007|title=African American Voices: Slave Culture|url=http://www.digitalhistory.uh.edu/black_voices/voices_display.cfm?id=23|archive-url=https://web.archive.org/web/20080507214116/http://www.digitalhistory.uh.edu/black_voices/voices_display.cfm?id=23|archive-date=May 7, 2008|accessdate=June 2, 2007|publisher=[[University of Houston]]}}</ref> Ekuhambeni kwexesha, inkcubeko yamakhoboka aseAfrika kunye nenzala yawo iye yaba nefuthe elibanzi kwinkcubeko yaseMelika ebalaseleyo nakwinkcubeko yehlabathi.
[[File:Harlem_Street_rehearsal_(125th_street).jpg|thumb| Ukuziqhelanisa komculo weqela kwisitalato i -125th Street eHarlem,indawo engundoqo nembali ebalulekileyo yenkcubeko yama-Afrika-Melika. ISixeko saseNew York sisekhaya ngomda omkhulu xa sithelekiswa nesona sixeko sinabantu abamnyama baseMelika ehlabathini kunaso nasiphi na isixeko esingaphandle [[I-Afrika|kweAfrika]], esinabantu abangaphezu kwezigidi eziyi-2.2. Ukufudukela kwabantu baseAfrika eNew York City ngoku kukhuthaza ukukhula kwabemi baseAfrika-baseMelika nabaseAfrika kwesi sixeko. <ref name="AfricanMigrationNYC">{{Cite news|last=Kimiko de Freytas-Tamura|date=2023|title=African and Invisible: The Other New York Migrant Crisis|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2023/01/13/nyregion/west-african-immigrants-nyc.html|url-status=live|access-date=January 26, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230125220924/https://www.nytimes.com/2023/01/13/nyregion/west-african-immigrants-nyc.html|archive-date=January 25, 2023}}</ref>]]
Ukuba abantu ababebanjwe ngamakhoboka (amakhoboka) babethintela okanye bethintela imfundo yabo, uloyiko yayikukuba imfundo yayinokubanika amandla abantu, kwaye ikhuthaze okanye ivumele amabhongo okukhululwa. Amasiko omlomo aseAfrika aba yindlela ephambili yokugcina imbali, iindlela zokuziphatha, kunye nolunye ulwazi lwenkcubeko phakathi kwabantu. Oku kwakuhambelana nezenzo zembali yomlomo kwiinkcubeko ezininzi zaseAfrika kunye nezinye iinkcubeko ezazingaxhomekekanga kwilizwi elibhaliweyo. Uninzi lwezi zinto zenkcubeko zidluliselwe kwizizukulwana ngezizukulwana ngokubalisa amabali. Amabali eentsomi anike ama-Afrika aseMelika ithuba lokukhuthazana nokufundisana. <ref name="oral">{{Cite web|last=Papa|first=Maggie|last2=Gerber|first2=Amy|last3=Mohamed|first3=Abeer|title=African American Culture through Oral Tradition|url=http://www.gwu.edu/~e73afram/ag-am-mp.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20080527050107/http://www.gwu.edu/~e73afram/ag-am-mp.html|archive-date=May 27, 2008|accessdate=May 17, 2007|publisher=[[George Washington University]]}}</ref>
Ukuphila kwanamhlanje kunye nokufuduka kwabantu abaNtsundu baseMelika ukuya eMntla kuye kwaba nembali yokubeka uxinzelelo ekugcinweni kwemikhuba nezithethe zenkcubeko yabantu abaNtsundu baseMelika. Iindawo zasezidolophini nezahluke kakhulu apho inkcubeko yabantu abaNtsundu yayiveliswa khona zaphakamisa uloyiko kwiingcali zezentlalo kunye neengcali zezentlalo ukuba inkalo yabantu abaNtsundu baseMzantsi Afrika yenkcubeko ethandwayo yabantu abaNtsundu yayisengozini yokulahleka kwimbali. <ref>{{Cite book|last=Dunbar|first=EVE E.|title=Black Regions of the Imagination|date=2013|publisher=Temple University Press|isbn=978-1-4399-0942-3|editor-last=DUNBAR|editor-first=EVE E.|series=African American Writers between the Nation and the World|pages=16–57|chapter=Becoming American through Ethnographic Writing|jstor=j.ctt14bt4hc.6}}</ref>
Ezinye iinkalo zesiko lomlomo lama-Afrika aseMelika ziquka i-dazens, i-significant, i-trash talk, i-rhyming, i-semantic inversion kunye ne-word play, uninzi lwazo oluye lwafumana indlela yalo kwinkcubeko ethandwayo yaseMelika kwaye lwaba yimeko yehlabathi. Ngexesha lobukhoboka, ama-Afrika aseMelika azivumelanisa ezi zithethe zolwimi njengendlela yokuchasana nokusinda ngokufihlakeleyo. <ref>{{Cite journal|date=November 1990|title=''The Signifying Monkey: A Theory of Afro-American Literary Criticism''. Henry Louis Gates, Jr.|url=http://dx.doi.org/10.1086/391861|url-status=live|journal=Modern Philology|volume=88|issue=2|pages=224–226|doi=10.1086/391861|issn=0026-8232|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907025004/https://www.journals.uchicago.edu/doi/10.1086/391861|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> Imibongo ethethwayo ngomnye umzekelo wendlela isiko lomlomo lase-Afrika-laseMelika eliye lanefuthe ngayo kwinkcubeko ethandwayo yanamhlanje. Abaculi abasebenzisa amagama athethwayo basebenzisa iindlela ezifanayo nabashumayeli base-Afrika baseMelika kuquka intshukumo, isingqisho, kunye nokubandakanyeka kwabaphulaphuli. <ref>{{Cite web|last=Miazga|first=M|date=1998|title=The Spoken Word Movement of 1990s|url=http://www.msu.edu/~miazgama/spokenword.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20071012235005/http://www.msu.edu/~miazgama/spokenword.htm|archive-date=October 12, 2007|accessdate=October 7, 2007|publisher=[[Michigan State University]]}}</ref> Umculo we-rap ukususela ngeminyaka yoo-1980 nangaphaya uye wakhankanywa njengolwandiso lwenkcubeko ethethwayo yaseAfrika <ref name="oral" />
=== UVuko lweNkcubeko yaseHarlem ===
[[File:Hurston-Zora-Neale-LOC.jpg|left|thumb| UZora Neale Hurston wayengumntu obalaseleyo kwinkalo yoncwadi ngexesha leHarlem Renaissance]]
Ukwamkelwa kokuqala okukhulu kwenkcubeko yabantu base-Afrika-baseMelika kwenzeka ngexesha leHarlem Renaissance eyaqalwa ngu- Alain Locke . Kwiminyaka yoo-1920 ukuyotsho kunyaka ka-1930, umculo, uncwadi, kunye nobugcisa baseMelika abaNtsundu baziwa kakhulu. Ababhali abafana noZora Neale Hurston noNella Larsen kunye neembongi ezifana noLangston Hughes, uClaude McKay, kunye noCountee Cullen babhale imisebenzi echaza amava abantu abamnyama baseMelika. I-Jazz, i-swing, i-blues kunye nezinye iintlobo zomculo zangena kumculo odumileyo waseMelika. Abaculi abamnyama baseMelika abafana noWilliam H. Johnson, uAaron Douglas, kunye noPalmer Hayden benze imisebenzi yobugcisa eyahlukileyo ebonisa abantu abamnyama baseMelika.
I-Harlem Renaissance yayikwangexesha lokwanda kokuthatha inxaxheba kwezopolitiko kubantu baseMelika abangabaMnyama. Phakathi kwemibutho yezopolitiko ebalulekileyo yabaMnyama baseMelika eyasekwa ekuqaleni kwenkulungwane yama-20 kukho i-Universal Negro Improvement Association kunye ne-National Association for the Advancement of Colored People. I-Nation of Islam, umbutho wenkolo obalulekileyo onxulumene nobuSilamsi, nawo waqalisa ekuqaleni kweminyaka yoo-1930. <ref name="harlem">{{Cite web|last=Johnson|first=William H.|title=The Harlem Renaissance|url=http://www.fatherryan.org/harlemrenaissance/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070601152141/http://www.fatherryan.org/harlemrenaissance/|archive-date=June 1, 2007|accessdate=June 1, 2007|publisher=fatherryan.org}}</ref>
=== Intshukumo yenkcubeko yamaMelika anemvelaphi yase-Afrika ===
Intshukumo yamandla amnyama ngeminyaka yoo-1960 noo-1970 yalandela emva kweNtlangano yamaLungelo oLuntu engenabundlobongela . Le ntshukumo ikhuthaze ukuzingca ngokobuhlanga kunye nomanyano ngokobuhlanga ngokuchaseneyo nokugxila ekuhlanganisweni kweNtshukumo yamaLungelo oLuntu, kwaye yamkela isimo sengqondo sobundlongondlongo ngakumbi xa kujongwane nocalucalulo ngokobuhlanga. <ref>{{cite encyclopedia|url=http://mlk-kpp01.stanford.edu/|title=Black Power|encyclopedia=King Encyclopedia|publisher=[[Stanford University]]|access-date=June 2, 2007|archive-date=December 4, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131204080236/http://mlk-kpp01.stanford.edu/|url-status=live}}https://en.wikipedia.org/wiki/Black_power_movement</ref> Kwakhona, yakhuthaza uvuko olutsha kwinkcubeko yokubhala nobugcisa buka-Afrika-Melika, nto leyo eyaziwa ngokubanzi njenge "African-American Arts Movement" okanye i-"Black Arts Movement" (iNtshukumo yoBugcisa buka-Afrika-Melika okanye obabaNtsundu.)
[[Uluhlu:Pages with unreviewed translations]]
68mntzsgi4l64lrqlgwewo366hm5h7d
42216
42215
2026-09-30T18:30:18Z
Abulele Jebese
14703
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1376535516|African-American culture]]"
42216
wikitext
text/x-wiki
'''Inkcubeko yamaMelika anemvelaphi yase-Afrika''',(African American culture) <ref>{{Cite web|title=Black is Beautiful: The Emergence of Black Culture and Identity in the 60s and 70s|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031022/https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-03-07|website=National Museum of African American History and Culture|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Black History and Culture|url=https://artsandculture.google.com/project/black-history-and-culture|accessdate=2023-03-07|website=Google Arts & Culture|language=en}}</ref> ekwaziwa njenge '''nkcubeko yama-Afrika aseMelika''' okanye '''inkcubeko yama-Afrika''' kwisiNgesi saseMelika, <ref>{{Cite web|title=The Montgomery Advertiser 20 Feb 2020, page D6|url=https://www.newspapers.com/image/639943983/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230308121716/https://www.newspapers.com/image/639943983/|archive-date=March 8, 2023|accessdate=2023-03-08|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Brown|first=Angela|date=October 2013|title=Cultural Perspective on African American Culture|url=https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1149766.pdf|url-status=live|journal=The International Journal of Education and Literacy Studies|volume=1|issue=2|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031021/https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1149766.pdf|archive-date=September 7, 2024|access-date=March 8, 2023|via=AIAC}}</ref> <ref>{{Cite web|title=The News and Observer 22 Jan 1997, page 12|url=https://www.newspapers.com/image/657241015/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230310144818/https://www.newspapers.com/image/657241015/|archive-date=March 10, 2023|accessdate=2023-03-10|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Journal and Courier 21 Sep 2008, page 13|url=https://www.newspapers.com/image/265480397/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031024/https://www.newspapers.com/image/265480397/|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-08-14|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Black is Beautiful: The Emergence of Black Culture and Identity in the 60s and 70s|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230307045942/https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|archive-date=March 7, 2023|accessdate=2023-08-14|website=National Museum of African American History and Culture|language=en}}</ref> ibhekisa kwiindlela abantu abamnyama baseMelika abathetha ngazo, nokuba yinxalenye okanye yahlukile kwinkcubeko yaseMelika eqhelekileyo. Ichazwa yimbali yomzabalazo odibeneyo wamalungelo oluntu nawezopolitiko, kwaye isekelwe kwimikhwa efanayo, ubuwena, kunye noluntu.
Inkcubeko yamaMelika anemvelaphi yase-Afrika ibe nefuthe elikhulu kwinkcubeko yaseMelika nakwinkcubeko yehlabathi. <ref>{{Cite news|last=Mcmanus|first=Melanie|date=2021|title=Dancing at the new National Museum of African American Music in Nashville|work=Chicago Tribune|url=https://www.chicagotribune.com/travel/ct-trav-national-museum-african-american-music-nashville-0606-20210527-63ajqa7lazdcffwa27mlpdpg4e-story.html|url-status=live|access-date=December 21, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221171904/https://www.chicagotribune.com/travel/ct-trav-national-museum-african-american-music-nashville-0606-20210527-63ajqa7lazdcffwa27mlpdpg4e-story.html|archive-date=December 21, 2021}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Reynolds|first=Marcellas|url=https://books.google.com/books?id=DUWJDwAAQBAJ&q=How+to+Slay:+Inspiration+from+the+Queens+and+Kings+of+Black+Style|title=Supreme Models Iconic Black Women Who Revolutionized Fashion|date=2019|publisher=ABRAMS|isbn=9781683356622|access-date=March 18, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230423054016/https://books.google.com/books?id=DUWJDwAAQBAJ&q=How+to+Slay:+Inspiration+from+the+Queens+and+Kings+of+Black+Style|archive-date=April 23, 2023|url-status=live}}</ref> AmaMelika anemvelaphi yase-Afrika enze igalelo elikhulu kwiincwadi, umculo, ubugcisa obubonakalayo, amajelo eendaba, ezopolitiko, inzululwazi, ishishini kunye nokupheka kwaseMelika. <ref>{{Cite journal|date=2022-09-30|title=High on the Hog: A Culinary Journey from Africa to America|url=http://dx.doi.org/10.1126/science.ade8448|url-status=live|journal=Science|volume=377|issue=6614|pages=1497|bibcode=2022Sci...377.1497.|doi=10.1126/science.ade8448|issn=0036-8075|pmid=36173834|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031116/https://www.science.org/doi/10.1126/science.ade8448|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Tipton-Martin|first=Toni|date=September 2014|title=Breaking the Jemima Code: The Legacy of African American Cookbooks|url=http://dx.doi.org/10.1353/ect.2014.0042|journal=Ecotone|volume=10|issue=1|pages=116–120|doi=10.1353/ect.2014.0042|issn=2165-2651|url-access=subscription}}</ref> Okubalulekileyo kukuba, iintlobo zomculo wamaMelika anemvelaphi yase-Afrika ezifana ne-jazz, i-rock and roll, kunye ne-hip-hop ziphakathi kwezinto zenkcubeko eziphumelele kakhulu ezithunyelwa yi-United States kwamanye amazwe. <ref>{{Cite journal|last=Morgan|first=Marcyliena|last2=Bennett|first2=Dionne|date=2011|title=Hip-Hop & the Global Imprint of a Black Cultural Form|url=https://direct.mit.edu/daed/article/140/2/176/26892/Hip-Hop-amp-the-Global-Imprint-of-a-Black-Cultural|journal=Daedalus|volume=140|issue=2|pages=176–196|doi=10.1162/DAED_a_00086|doi-access=free}}</ref>
Inkcubeko yabaMnyama baseMelika ibisoloko ichazwa, ngokuyinxenye, ngumzabalazo wokuchasa nokoyisa imithetho nezenzo zocalucalulo ngokobuhlanga,kuquka ubukhoboka, imithetho ecinezelayo enjengemithetho yocalucalulo kaJim Crow, ukwahlulwa kwabantu eluntwini, kunye nokukhatywa ngokucacileyo kwamalungelo asisiseko oluntu. Ucalucalulo ngokobuhlanga luye lwabangela ukuba abaMnyama baseMelika bangabandakanywa kwimiba emininzi yobomi baseMelika kuyo yonke imbali yeli lizwe; la mava aye ayiphembelela kakhulu inkcubeko yabaMnyama baseMelika,<ref name="Gomez2">{{Cite book|last=Gomez|first=Michael Angelo|url=https://archive.org/details/exchangingourcou0000gome/page/12|title=Exchanging Our Country Marks: The Transformation of African Identities in the Colonial and Antebellum South: The Transformation of African Identities in the Colonial and Antebellum South|publisher=University of North Carolina Press|year=1998|isbn=0-8078-6171-5|page=[https://archive.org/details/exchangingourcou0000gome/page/12 12]}}</ref> <ref>{{Cite web|date=2022-10-07|title=The Explosion of Culture and Arts During the Harlem Renaissance|url=https://www.thecollector.com/harlem-renaissance-arts-and-culture/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031622/https://www.thecollector.com/harlem-renaissance-arts-and-culture/|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-03-08|website=TheCollector|language=en}}</ref> kwaye azisa indlela ama-Afrika aseMelika akhetha ngayo ukusebenzisana noluntu olubanzi lwaseMelika. <ref>{{Cite journal|date=July 2009|title=Slavery by Another Name: The Re-Enslavement of Black Americans from the Civil War to World War II (review)|url=http://dx.doi.org/10.1353/ala.2009.0020|journal=Alabama Review|volume=62|issue=3|pages=212–213|doi=10.1353/ala.2009.0020|issn=2166-9961|url-access=subscription}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Du Bois|first=W. E. B.|url=http://dx.doi.org/10.1093/owc/9780199555833.001.0001|title=The Souls of Black Folk|date=2009|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-955583-3|editor-last=Edwards|editor-first=Brent Hayes|doi=10.1093/owc/9780199555833.001.0001|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024917/https://oxfordworldsclassics.com/display/10.1093/owc/9780199555833.001.0001/isbn-9780199555833|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref>
Ilifa lamabali, amaqhalo, ukudlala ngamagama, kunye namabali emveli avela kuMntla-ntshona nakumbindi we-Afrika liye labumba inkcubeko yama-Afrika-aseMelika ukususela kwixesha lobukhoboka .<ref>{{Cite web|title=Slave culture|url=https://www.digitalhistory.uh.edu/disp_textbook.cfm?smtid=2&psid=3043}}</ref>Ubomi benkolo nobokomoya buye baba nempembelelo kwimiba emininzi yenkcubeko yama-Afrika-aseMelika, kuquka neNtshukumo yaMalungelo oLuntu. <ref>{{Cite book|url=http://dx.doi.org/10.2307/j.ctv11smnkh|title=African American Religious History|date=2000|publisher=Duke University Press|isbn=978-0-8223-9603-1|editor-last=SERNETT|editor-first=MILTON C.|doi=10.2307/j.ctv11smnkh|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024443/https://chooser.crossref.org/?doi=10.2307%2Fj.ctv11smnkh|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref> <ref>{{Cite web|last=Morris|first=A.|date=2021|title=From Civil Rights to Black Lives Matter|url=https://www.scientificamerican.com/article/from-civil-rights-to-black-lives-matter1/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230308050929/https://www.scientificamerican.com/article/from-civil-rights-to-black-lives-matter1/|archive-date=March 8, 2023|accessdate=2023-03-08|website=Scientific American|language=en}}</ref>
Kuwo wonke unyaka, ama-Afrika aseMelika abhiyozela iiholide ezahlukeneyo. E-United States, iNyanga yeMbali yabaNtsundu ibhiyozelwa rhoqo kwinyanga yoMdumbi ukuhlonipha imbali etyebileyo kunye negalelo lama-Afrika aseMelika. I-Juneteenth, ebhiyozelwa ngoJuni 19, ikhumbula ukuphela kobukhoboka e-US. Ukongeza, ama-Afrika aseMelika amaninzi abhiyozela iKwanzaa ukusuka nge-26 kweyiMnga ukuya kwisuku lokuqala kwinyanga yoMqungu. <ref>{{Cite web|title=Exploring African American Culture|url=https://www.michigan.gov/mdhhs/-/media/Project/Websites/mdhhs/Assistance-Programs/WIC-Media/African-American-Culture.pdf?rev=2046b12f73f94199b86fe4eebe334bcc&hash=ACE009B632CB63ED29663574E6882B25}}</ref>
.Inkcubeko yabaMnyama baseMelika ayichazwa nje ngokobuhlanga okanye ngembali yomzabalazo, kodwa inengcambu ezinzulu kwizithethe ekwabelwana ngazo, kwisazisi nakuluntu. <ref>{{Cite book|last=Washington|first=Harriet A.|title=Medical apartheid: the dark history of medical experimentation on Black Americans from colonial times to the present|date=2008|publisher=Anchor books|isbn=978-0-7679-1547-2|location=New York, NY}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Rediker|first=Marcus|title=The slave ship: a human history|date=2008|publisher=Penguin Books|isbn=978-0-14-311425-3|series=A Penguin book History African-American studies|location=New York, NY}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Woodward|first=C. Vann|title=The strange career of Jim Crow|date=2002|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-514689-9|edition=Commemorative|location=Oxford; New York}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Anderson|first=James D.|title=The education of Blacks in the South, 1860 - 1935|date=1995|publisher=Univ. of North Carolina Press|isbn=978-0-8078-4221-8|edition=Nachdr.|location=Chapel Hill, NC}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Lowery|first=Wesley|url=https://www.worldcat.org/title/968310784|title=They can't kill us all: the story of the struggle for Black lives|date=2016|publisher=Back Bay Books : Little, Brown and Company|isbn=978-0-316-31249-3|edition=First Back Bay paperback|location=New York, NY|oclc=968310784|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031152/https://search.worldcat.org/title/968310784|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Baradaran|first=Mehrsa|title=The color of money: black banks and the racial wealth gap|date=2019|publisher=The Belknap Press of Harvard University Press|isbn=978-0-674-23747-6|edition=First Harvard University Press paperback|location=Cambridge London}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Alexander|first=Michelle|title=The new Jim Crow: mass incarceration in the age of colorblindness|date=2012|publisher=New Press|isbn=978-1-59558-643-8|edition=Revised paperback|location=New York}}</ref>
== Imbali. ==
[[File:Family_of_African_American_picking_cotton_in_Georgia,_circa_1880.jpg|left|thumb| Amakhoboka aseMelika aNtsundu eGeorgia, ngonyaka ka 1850]]
Ama-Afrika aseMelika ayimiphumo yokudibana kwamazwe amaninzi ahlukeneyo, <ref>{{Cite journal|last=Seigel|first=Micol|date=2011|title=Patrick Manning . The African Diaspora: A History through Culture . (Columbia Studies in International and Global History.) New York : Columbia University Press . 2009 . Pp. xxii, 394. $29.95.|url=http://dx.doi.org/10.1086/ahr.116.1.251|url-status=live|journal=The American Historical Review|volume=116|issue=1|pages=251–252|doi=10.1086/ahr.116.1.251|issn=0002-8762|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024916/https://academic.oup.com/ahr/article-abstract/116/1/251/2063219?redirectedFrom=fulltext|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> inkcubeko, izizwe kunye neenkolo ngenkulungwane ye-16 neye-17,<ref>{{Cite journal|last=Harris|first=Robert L.|last2=Huggins|first2=Nathan Irvin|date=1978|title=Black Odyssey: The Afro-American Ordeal in Slavery|url=http://dx.doi.org/10.2307/1867827|url-status=live|journal=The American Historical Review|volume=83|issue=4|pages=1095|doi=10.2307/1867827|issn=0002-8762|jstor=1867827|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024917/https://www.jstor.org/stable/1867827?origin=crossref|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> aqhekeka, <ref>{{Cite journal|last=Avila|first=E.|date=2018|title=American Cultural History: A Very Short Introduction|url=http://dx.doi.org/10.1093/actrade/9780190200589.001.0001|journal=Very Short Introductions|doi=10.1093/actrade/9780190200589.001.0001|isbn=978-0-19-020058-9|url-access=subscription}}</ref> kwaye akhiwa kwakhona ngamava adibeneyo kwaye adityaniswa abe liqela elinye kwilizwekazi [[UmNtla Melika|laseMntla Melika]] ngexesha lorhwebo lwamakhoboka olunqumla iAtlantiki kwaye ngoku abizwa ngokuba ngama-Afrika aseMelika.
Uninzi lwabantu base-Afrika baseMelika luyinzala yabantu ababengamakhoboka ababehlala ngaphakathi kwemida ye-United States yangoku. <ref>{{Cite web|last=Love|first=Ms Bathsheba|title=Murrell Library Research Guides: African-Americans & the Black Experience: African-American Identity & Culture|url=https://libguides.moval.edu/black-experience|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907032140/https://libguides.moval.edu/black-experience|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2024-09-03|website=libguides.moval.edu|language=en}}</ref> Ukongeza, abantu base-Afrika baseMelika abayinzala yobukhoboka baseMelika (ADOS) ngokuyintloko bavela kwimvelaphi yaseNtshona Afrika naselunxwemeni lwase-Afrika, kunye nobuninzi obahlukeneyo bobukhokho baseNtshona Yurophu kunye nabemi bomthonyama baseMelika. <ref>{{Cite journal|last=Salas|first=Antonio|last2=C|first2=Angel|last3=R|first3=Martin|last4=M|first4=Vincent|date=2005|title=Charting the ancestry of African Americans|journal=American Journal of Human Genetics|volume=77|issue=4|pages=676–680|doi=10.1086/491675|issn=0002-9297|pmc=1275617|pmid=16175514}}</ref>
Phantse umntu omnye kwabahlanu abamnyama eMelika ngabaphambukeli okanye abantwana babaphambukeli abamnyama. <ref>{{Cite web|last=Christine|first=T.|date=2022|title=Key findings about Black immigrants in the U.S.|url=https://www.pewresearch.org/short-reads/2022/01/27/key-findings-about-black-immigrants-in-the-u-s/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240905225227/https://www.pewresearch.org/short-reads/2022/01/27/key-findings-about-black-immigrants-in-the-u-s/|archive-date=September 5, 2024|accessdate=2024-09-03|website=Pew Research Center|language=en-US}}</ref> Nangona abanye abaphambukeli abamnyama okanye abantwana babo banokuzibona njengabantu abamnyama baseMelika, abaphambukeli abamnyama eMelika abayonxalenye yeqela labamnyama baseMelika. Uninzi lwabaphambukeli besizukulwana sokuqala abavela eAfrika bakhetha ukuzibona njengabantu abazalwa nabo. Kukho uphando lwakutshanje olubonisa ukuba abanye abaphambukeli abamnyama eMelika bayamelana nokudibana nabantu ukuze banciphise ucalucalulo ngokobuhlanga olujongene nabantu abamnyama baseMelika abazalelwe apho. <ref>{{Cite journal|last=Adida|first=Claire L.|last2=Robinson|first2=Amanda Lea|date=2023|title=Why (some) immigrants resist assimilation: US racism and the African immigrant experience|journal=Quarterly Journal of Political Science|volume=18|issue=3|pages=295–338|doi=10.1561/100.00021091|issn=1554-0626|pmc=10706603|pmid=38077161}}</ref>
Inkcubeko yama-Afrika aseMelika yavela phakathi kwenkqubo yokulwa nocalu-calulo ngokobuhlanga eMelika, eyayibonakala ngogonyamelo olukhulu, ingcinezelo kunye nokukhutshelwa ngaphandle okuqhutywa bubuzwe obuphezulu ngexesha lobukoloniyali baseYurophu. <ref>{{Cite web|title=African American Culture : Origins|url=https://research.auctr.edu/c.php?g=1386473&p=10253691#:~:text=African%20American%20culture—often%20referred,Americans%20continues%20to%20resonate%20worldwide.|archive-url=https://web.archive.org/web/20250412012507/https://research.auctr.edu/c.php?g=1386473&p=10253691|archive-date=12 April 2025}}</ref>
=== Imbali ekwabelwana ngayo kwilizwekazi laseMelika ===
Ukususela kwimihla yokuqala yobukhoboka baseMelika kwinkulungwane ye-17, abanini bamakhoboka babefuna ukulawula abantu babo ababenyanzelwa ukuba ngamakhoboka ngokuzama ukubahlutha inkcubeko yabo yaseAfrika.Kwilizwe elitsha (iNew World) ngokubanzi, kwaye ngokukodwa eUnited States, ukwahlulwa ngokwasemzimbeni nokubekelwa ecaleni eluntwini kwabantu base-Afrika ababengamakhoboka, kunye nokwahlulwa nokubekelwa ecaleni kwabantwana babo ababephila ngokukhululeka kamva. Kwanceda ekugcinweni kwezinto ezibalulekileyo zenkcubeko yemveli phakathi kwabantu base-Afrika. Abanini-bakhoboka bazama ngabom ukucinezela nayiphi na imibutho yezopolitiko okanye yenkcubeko ezimeleyo ukuze bajongane nemvukelo eninzi yamakhoboka okanye izenzo zokuchasa ezazisenzeka eUnited States, eBrazil, eHaiti, naseDutch Guiana. <ref>Price, R. (1996). ''Maroon Societies: Rebel Slave Communities in the Americas''. Anchor Books. pp. 1–33.</ref>
Amasiko kunye nezithethe ezahlukeneyo zaseAfrika zabonelela ngesiseko sezenzo zokomoya zabantu abakhotyokisiweyo, ababexuba iinkolelo zookhokho nobuKristu ukuze benze iindlela ezahlukeneyo zonqulo. Olu kuqina kwenkcubeko kwabonakala kwiimvukelo zamakhoboka, ezazichasa ukusekwa kobukhoboka kwaye zakhuthaza ingqiqo yoluntu kunye nobuntu obufanayo phakathi kwama-Afrika aseMelika. Intshukumo yamalungelo oluntu yavela njengenkqubela enamandla yalo mzabalazo. Eli lifa lembali lachaphazela iintsapho zanamhlanje zama-Afrika aseMelika kwaye labumba amaxabiso azo, izakhiwo zoluntu, kunye neendlela zokuzibandakanya kwezopolitiko, kunye nefuthe elihlala lihleli kwezoqoqosho lokungalingani kwenkqubo eqhuba ukuzibophelela ekuxhobiseni nasekutshintsheni koluntu. <ref>{{Cite news|title=Black Joy: Resistance, Resilience and Reclamation|language=en|work=National Museum of African American History and Culture|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-joy-resistance-resilience-and-reclamation?TSPD_101_R0=083ccf6c57ab200071522b1f7f4f74b05ab76e4359b1f360e773c89aadb01e9874eb62eab2c9ba75084d7859781430001f2250a1e3c39646e9b4f00ed7975fd76c02396bbaf842f5ee37a6e39b8e6d9797e8d21514684c85d3d67d5ee611331b|access-date=2024-10-24}}</ref>
Impembelelo yeAfrika ibonakala kwezopolitiko, ezoqoqosho, ulwimi, umculo, iindlela zokulungisa iinwele, imfashini, umdaniso, unqulo, ukutya, kunye nembono yehlabathi. <ref>{{Cite web|title=Digital History|url=http://www.digitalhistory.uh.edu/disp_textbook.cfm?smtid=2&psid=3043|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200808154313/http://www.digitalhistory.uh.edu/disp_textbook.cfm?smtid=2&psid=3043|archive-date=August 8, 2020|accessdate=September 6, 2020|website=www.digitalhistory.uh.edu}}</ref> Kuyo yonke le nkqubo, abantu baseMelika abangama-Afrika bazakhela inkcubeko nembali yabo eUnited States. <ref>{{Cite web|title=The Cincinnati Enquirer 01 Mar 2000, page Page 12|url=https://www.newspapers.com/image/102496086/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230620210916/https://www.newspapers.com/image/102496086/|archive-date=June 20, 2023|accessdate=2023-06-20|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> Kwelinye icala, inkcubeko yama-Afrika-aseMelika ibe nefuthe elibanzi neliguqula izinto ezininzi kwinkcubeko yaseMelika. Le nkqubo yokutshintshiselana ngokuyila ibizwa ngokuba yi -creolization . <ref name="slave_culture">{{Cite web|date=June 2, 2007|title=African American Voices: Slave Culture|url=http://www.digitalhistory.uh.edu/black_voices/voices_display.cfm?id=23|archive-url=https://web.archive.org/web/20080507214116/http://www.digitalhistory.uh.edu/black_voices/voices_display.cfm?id=23|archive-date=May 7, 2008|accessdate=June 2, 2007|publisher=[[University of Houston]]}}</ref> Ekuhambeni kwexesha, inkcubeko yamakhoboka aseAfrika kunye nenzala yawo iye yaba nefuthe elibanzi kwinkcubeko yaseMelika ebalaseleyo nakwinkcubeko yehlabathi.
[[File:Harlem_Street_rehearsal_(125th_street).jpg|thumb| Ukuziqhelanisa komculo weqela kwisitalato i -125th Street eHarlem,indawo engundoqo nembali ebalulekileyo yenkcubeko yama-Afrika-Melika. ISixeko saseNew York sisekhaya ngomda omkhulu xa sithelekiswa nesona sixeko sinabantu abamnyama baseMelika ehlabathini kunaso nasiphi na isixeko esingaphandle [[I-Afrika|kweAfrika]], esinabantu abangaphezu kwezigidi eziyi-2.2. Ukufudukela kwabantu baseAfrika eNew York City ngoku kukhuthaza ukukhula kwabemi baseAfrika-baseMelika nabaseAfrika kwesi sixeko. <ref name="AfricanMigrationNYC">{{Cite news|last=Kimiko de Freytas-Tamura|date=2023|title=African and Invisible: The Other New York Migrant Crisis|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2023/01/13/nyregion/west-african-immigrants-nyc.html|url-status=live|access-date=January 26, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230125220924/https://www.nytimes.com/2023/01/13/nyregion/west-african-immigrants-nyc.html|archive-date=January 25, 2023}}</ref>]]
Ukuba abantu ababebanjwe ngamakhoboka (amakhoboka) babethintela okanye bethintela imfundo yabo, uloyiko yayikukuba imfundo yayinokubanika amandla abantu, kwaye ikhuthaze okanye ivumele amabhongo okukhululwa. Amasiko omlomo aseAfrika aba yindlela ephambili yokugcina imbali, iindlela zokuziphatha, kunye nolunye ulwazi lwenkcubeko phakathi kwabantu. Oku kwakuhambelana nezenzo zembali yomlomo kwiinkcubeko ezininzi zaseAfrika kunye nezinye iinkcubeko ezazingaxhomekekanga kwilizwi elibhaliweyo. Uninzi lwezi zinto zenkcubeko zidluliselwe kwizizukulwana ngezizukulwana ngokubalisa amabali. Amabali eentsomi anike ama-Afrika aseMelika ithuba lokukhuthazana nokufundisana. <ref name="oral">{{Cite web|last=Papa|first=Maggie|last2=Gerber|first2=Amy|last3=Mohamed|first3=Abeer|title=African American Culture through Oral Tradition|url=http://www.gwu.edu/~e73afram/ag-am-mp.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20080527050107/http://www.gwu.edu/~e73afram/ag-am-mp.html|archive-date=May 27, 2008|accessdate=May 17, 2007|publisher=[[George Washington University]]}}</ref>
Ukuphila kwanamhlanje kunye nokufuduka kwabantu abaNtsundu baseMelika ukuya eMntla kuye kwaba nembali yokubeka uxinzelelo ekugcinweni kwemikhuba nezithethe zenkcubeko yabantu abaNtsundu baseMelika. Iindawo zasezidolophini nezahluke kakhulu apho inkcubeko yabantu abaNtsundu yayiveliswa khona zaphakamisa uloyiko kwiingcali zezentlalo kunye neengcali zezentlalo ukuba inkalo yabantu abaNtsundu baseMzantsi Afrika yenkcubeko ethandwayo yabantu abaNtsundu yayisengozini yokulahleka kwimbali. <ref>{{Cite book|last=Dunbar|first=EVE E.|title=Black Regions of the Imagination|date=2013|publisher=Temple University Press|isbn=978-1-4399-0942-3|editor-last=DUNBAR|editor-first=EVE E.|series=African American Writers between the Nation and the World|pages=16–57|chapter=Becoming American through Ethnographic Writing|jstor=j.ctt14bt4hc.6}}</ref>
Ezinye iinkalo zesiko lomlomo lama-Afrika aseMelika ziquka i-dazens, i-significant, i-trash talk, i-rhyming, i-semantic inversion kunye ne-word play, uninzi lwazo oluye lwafumana indlela yalo kwinkcubeko ethandwayo yaseMelika kwaye lwaba yimeko yehlabathi. Ngexesha lobukhoboka, ama-Afrika aseMelika azivumelanisa ezi zithethe zolwimi njengendlela yokuchasana nokusinda ngokufihlakeleyo. <ref>{{Cite journal|date=November 1990|title=''The Signifying Monkey: A Theory of Afro-American Literary Criticism''. Henry Louis Gates, Jr.|url=http://dx.doi.org/10.1086/391861|url-status=live|journal=Modern Philology|volume=88|issue=2|pages=224–226|doi=10.1086/391861|issn=0026-8232|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907025004/https://www.journals.uchicago.edu/doi/10.1086/391861|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> Imibongo ethethwayo ngomnye umzekelo wendlela isiko lomlomo lase-Afrika-laseMelika eliye lanefuthe ngayo kwinkcubeko ethandwayo yanamhlanje. Abaculi abasebenzisa amagama athethwayo basebenzisa iindlela ezifanayo nabashumayeli base-Afrika baseMelika kuquka intshukumo, isingqisho, kunye nokubandakanyeka kwabaphulaphuli. <ref>{{Cite web|last=Miazga|first=M|date=1998|title=The Spoken Word Movement of 1990s|url=http://www.msu.edu/~miazgama/spokenword.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20071012235005/http://www.msu.edu/~miazgama/spokenword.htm|archive-date=October 12, 2007|accessdate=October 7, 2007|publisher=[[Michigan State University]]}}</ref> Umculo we-rap ukususela ngeminyaka yoo-1980 nangaphaya uye wakhankanywa njengolwandiso lwenkcubeko ethethwayo yaseAfrika <ref name="oral" />
=== UVuko lweNkcubeko yaseHarlem ===
[[File:Hurston-Zora-Neale-LOC.jpg|left|thumb| UZora Neale Hurston wayengumntu obalaseleyo kwinkalo yoncwadi ngexesha leHarlem Renaissance]]
Ukwamkelwa kokuqala okukhulu kwenkcubeko yabantu base-Afrika-baseMelika kwenzeka ngexesha leHarlem Renaissance eyaqalwa ngu- Alain Locke . Kwiminyaka yoo-1920 ukuyotsho kunyaka ka-1930, umculo, uncwadi, kunye nobugcisa baseMelika abaNtsundu baziwa kakhulu. Ababhali abafana noZora Neale Hurston noNella Larsen kunye neembongi ezifana noLangston Hughes, uClaude McKay, kunye noCountee Cullen babhale imisebenzi echaza amava abantu abamnyama baseMelika. I-Jazz, i-swing, i-blues kunye nezinye iintlobo zomculo zangena kumculo odumileyo waseMelika. Abaculi abamnyama baseMelika abafana noWilliam H. Johnson, uAaron Douglas, kunye noPalmer Hayden benze imisebenzi yobugcisa eyahlukileyo ebonisa abantu abamnyama baseMelika.
I-Harlem Renaissance yayikwangexesha lokwanda kokuthatha inxaxheba kwezopolitiko kubantu baseMelika abangabaMnyama. Phakathi kwemibutho yezopolitiko ebalulekileyo yabaMnyama baseMelika eyasekwa ekuqaleni kwenkulungwane yama-20 kukho i-Universal Negro Improvement Association kunye ne-National Association for the Advancement of Colored People. I-Nation of Islam, umbutho wenkolo obalulekileyo onxulumene nobuSilamsi, nawo waqalisa ekuqaleni kweminyaka yoo-1930. <ref name="harlem">{{Cite web|last=Johnson|first=William H.|title=The Harlem Renaissance|url=http://www.fatherryan.org/harlemrenaissance/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070601152141/http://www.fatherryan.org/harlemrenaissance/|archive-date=June 1, 2007|accessdate=June 1, 2007|publisher=fatherryan.org}}</ref>
=== Intshukumo yenkcubeko yamaMelika anemvelaphi yase-Afrika ===
Intshukumo yamandla amnyama ngeminyaka yoo-1960 noo-1970 yalandela emva kweNtlangano yamaLungelo oLuntu engenabundlobongela . Le ntshukumo ikhuthaze ukuzingca ngokobuhlanga kunye nomanyano ngokobuhlanga ngokuchaseneyo nokugxila ekuhlanganisweni kweNtshukumo yamaLungelo oLuntu, kwaye yamkela isimo sengqondo sobundlongondlongo ngakumbi xa kujongwane nocalucalulo ngokobuhlanga. <ref>{{cite encyclopedia|url=http://mlk-kpp01.stanford.edu/|title=Black Power|encyclopedia=King Encyclopedia|publisher=[[Stanford University]]|access-date=June 2, 2007|archive-date=December 4, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131204080236/http://mlk-kpp01.stanford.edu/|url-status=live}}https://en.wikipedia.org/wiki/Black_power_movement</ref> Kwakhona, yakhuthaza uvuko olutsha kwinkcubeko yokubhala nobugcisa buka-Afrika-Melika, nto leyo eyaziwa ngokubanzi njenge "African-American Arts Movement" okanye i-"Black Arts Movement" (iNtshukumo yoBugcisa buka-Afrika-Melika okanye obabaNtsundu.)
Imisebenzi yabaculi abadumileyo abarekhodayo abafana noNina Simone (" Young, Gifted and Black ") kunye neThe Impressions (" Keep On Pushing "), kunye nemibongo, ubugcisa obuhle, kunye noncwadi lwaloo xesha, zakha kwaye zabonakalisa ukukhula kolwazi lobuhlanga nezopolitiko. <ref>{{Cite web|title=Black Power|url=http://www.umich.edu/~eng499/concepts/power.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20080227210607/http://www.umich.edu/~eng499/concepts/power.html|archive-date=February 27, 2008|accessdate=June 2, 2007|website=Black Arts Movement|publisher=[[University of Michigan]]}}</ref> Phakathi kwababhali ababalaseleyo be-African-American Arts Movement kwakukho imbongi uNikki Giovanni, <ref>{{Cite web|title=Nikki Giovanni|url=http://www.umich.edu/~eng499/people/giovanni.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20080303085941/http://www.umich.edu/~eng499/people/giovanni.html|archive-date=March 3, 2008|accessdate=June 2, 2007|website=Black Arts Movement|publisher=University of Michigan}}</ref> imbongi nompapashi uDon L. Lee, owathi kamva waziwa njengoHaki Madhubuti, imbongi nombhali wemidlalo yeqonga uLeroi Jones, owathi kamva waziwa njengoAmiri Baraka kunye noSonia Sanchez.
[[Uluhlu:Pages with unreviewed translations]]
fowswzprrfvofv52sgaxzyts9b580hz
42217
42216
2026-09-30T18:37:50Z
Abulele Jebese
14703
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1376535516|African-American culture]]"
42217
wikitext
text/x-wiki
'''Inkcubeko yamaMelika anemvelaphi yase-Afrika''',(African American culture) <ref>{{Cite web|title=Black is Beautiful: The Emergence of Black Culture and Identity in the 60s and 70s|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031022/https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-03-07|website=National Museum of African American History and Culture|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Black History and Culture|url=https://artsandculture.google.com/project/black-history-and-culture|accessdate=2023-03-07|website=Google Arts & Culture|language=en}}</ref> ekwaziwa njenge '''nkcubeko yama-Afrika aseMelika''' okanye '''inkcubeko yama-Afrika''' kwisiNgesi saseMelika, <ref>{{Cite web|title=The Montgomery Advertiser 20 Feb 2020, page D6|url=https://www.newspapers.com/image/639943983/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230308121716/https://www.newspapers.com/image/639943983/|archive-date=March 8, 2023|accessdate=2023-03-08|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Brown|first=Angela|date=October 2013|title=Cultural Perspective on African American Culture|url=https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1149766.pdf|url-status=live|journal=The International Journal of Education and Literacy Studies|volume=1|issue=2|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031021/https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1149766.pdf|archive-date=September 7, 2024|access-date=March 8, 2023|via=AIAC}}</ref> <ref>{{Cite web|title=The News and Observer 22 Jan 1997, page 12|url=https://www.newspapers.com/image/657241015/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230310144818/https://www.newspapers.com/image/657241015/|archive-date=March 10, 2023|accessdate=2023-03-10|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Journal and Courier 21 Sep 2008, page 13|url=https://www.newspapers.com/image/265480397/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031024/https://www.newspapers.com/image/265480397/|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-08-14|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Black is Beautiful: The Emergence of Black Culture and Identity in the 60s and 70s|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230307045942/https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|archive-date=March 7, 2023|accessdate=2023-08-14|website=National Museum of African American History and Culture|language=en}}</ref> ibhekisa kwiindlela abantu abamnyama baseMelika abathetha ngazo, nokuba yinxalenye okanye yahlukile kwinkcubeko yaseMelika eqhelekileyo. Ichazwa yimbali yomzabalazo odibeneyo wamalungelo oluntu nawezopolitiko, kwaye isekelwe kwimikhwa efanayo, ubuwena, kunye noluntu.
Inkcubeko yamaMelika anemvelaphi yase-Afrika ibe nefuthe elikhulu kwinkcubeko yaseMelika nakwinkcubeko yehlabathi. <ref>{{Cite news|last=Mcmanus|first=Melanie|date=2021|title=Dancing at the new National Museum of African American Music in Nashville|work=Chicago Tribune|url=https://www.chicagotribune.com/travel/ct-trav-national-museum-african-american-music-nashville-0606-20210527-63ajqa7lazdcffwa27mlpdpg4e-story.html|url-status=live|access-date=December 21, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221171904/https://www.chicagotribune.com/travel/ct-trav-national-museum-african-american-music-nashville-0606-20210527-63ajqa7lazdcffwa27mlpdpg4e-story.html|archive-date=December 21, 2021}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Reynolds|first=Marcellas|url=https://books.google.com/books?id=DUWJDwAAQBAJ&q=How+to+Slay:+Inspiration+from+the+Queens+and+Kings+of+Black+Style|title=Supreme Models Iconic Black Women Who Revolutionized Fashion|date=2019|publisher=ABRAMS|isbn=9781683356622|access-date=March 18, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230423054016/https://books.google.com/books?id=DUWJDwAAQBAJ&q=How+to+Slay:+Inspiration+from+the+Queens+and+Kings+of+Black+Style|archive-date=April 23, 2023|url-status=live}}</ref> AmaMelika anemvelaphi yase-Afrika enze igalelo elikhulu kwiincwadi, umculo, ubugcisa obubonakalayo, amajelo eendaba, ezopolitiko, inzululwazi, ishishini kunye nokupheka kwaseMelika. <ref>{{Cite journal|date=2022-09-30|title=High on the Hog: A Culinary Journey from Africa to America|url=http://dx.doi.org/10.1126/science.ade8448|url-status=live|journal=Science|volume=377|issue=6614|pages=1497|bibcode=2022Sci...377.1497.|doi=10.1126/science.ade8448|issn=0036-8075|pmid=36173834|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031116/https://www.science.org/doi/10.1126/science.ade8448|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Tipton-Martin|first=Toni|date=September 2014|title=Breaking the Jemima Code: The Legacy of African American Cookbooks|url=http://dx.doi.org/10.1353/ect.2014.0042|journal=Ecotone|volume=10|issue=1|pages=116–120|doi=10.1353/ect.2014.0042|issn=2165-2651|url-access=subscription}}</ref> Okubalulekileyo kukuba, iintlobo zomculo wamaMelika anemvelaphi yase-Afrika ezifana ne-jazz, i-rock and roll, kunye ne-hip-hop ziphakathi kwezinto zenkcubeko eziphumelele kakhulu ezithunyelwa yi-United States kwamanye amazwe. <ref>{{Cite journal|last=Morgan|first=Marcyliena|last2=Bennett|first2=Dionne|date=2011|title=Hip-Hop & the Global Imprint of a Black Cultural Form|url=https://direct.mit.edu/daed/article/140/2/176/26892/Hip-Hop-amp-the-Global-Imprint-of-a-Black-Cultural|journal=Daedalus|volume=140|issue=2|pages=176–196|doi=10.1162/DAED_a_00086|doi-access=free}}</ref>
Inkcubeko yabaMnyama baseMelika ibisoloko ichazwa, ngokuyinxenye, ngumzabalazo wokuchasa nokoyisa imithetho nezenzo zocalucalulo ngokobuhlanga,kuquka ubukhoboka, imithetho ecinezelayo enjengemithetho yocalucalulo kaJim Crow, ukwahlulwa kwabantu eluntwini, kunye nokukhatywa ngokucacileyo kwamalungelo asisiseko oluntu. Ucalucalulo ngokobuhlanga luye lwabangela ukuba abaMnyama baseMelika bangabandakanywa kwimiba emininzi yobomi baseMelika kuyo yonke imbali yeli lizwe; la mava aye ayiphembelela kakhulu inkcubeko yabaMnyama baseMelika,<ref name="Gomez2">{{Cite book|last=Gomez|first=Michael Angelo|url=https://archive.org/details/exchangingourcou0000gome/page/12|title=Exchanging Our Country Marks: The Transformation of African Identities in the Colonial and Antebellum South: The Transformation of African Identities in the Colonial and Antebellum South|publisher=University of North Carolina Press|year=1998|isbn=0-8078-6171-5|page=[https://archive.org/details/exchangingourcou0000gome/page/12 12]}}</ref> <ref>{{Cite web|date=2022-10-07|title=The Explosion of Culture and Arts During the Harlem Renaissance|url=https://www.thecollector.com/harlem-renaissance-arts-and-culture/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031622/https://www.thecollector.com/harlem-renaissance-arts-and-culture/|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-03-08|website=TheCollector|language=en}}</ref> kwaye azisa indlela ama-Afrika aseMelika akhetha ngayo ukusebenzisana noluntu olubanzi lwaseMelika. <ref>{{Cite journal|date=July 2009|title=Slavery by Another Name: The Re-Enslavement of Black Americans from the Civil War to World War II (review)|url=http://dx.doi.org/10.1353/ala.2009.0020|journal=Alabama Review|volume=62|issue=3|pages=212–213|doi=10.1353/ala.2009.0020|issn=2166-9961|url-access=subscription}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Du Bois|first=W. E. B.|url=http://dx.doi.org/10.1093/owc/9780199555833.001.0001|title=The Souls of Black Folk|date=2009|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-955583-3|editor-last=Edwards|editor-first=Brent Hayes|doi=10.1093/owc/9780199555833.001.0001|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024917/https://oxfordworldsclassics.com/display/10.1093/owc/9780199555833.001.0001/isbn-9780199555833|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref>
Ilifa lamabali, amaqhalo, ukudlala ngamagama, kunye namabali emveli avela kuMntla-ntshona nakumbindi we-Afrika liye labumba inkcubeko yama-Afrika-aseMelika ukususela kwixesha lobukhoboka .<ref>{{Cite web|title=Slave culture|url=https://www.digitalhistory.uh.edu/disp_textbook.cfm?smtid=2&psid=3043}}</ref>Ubomi benkolo nobokomoya buye baba nempembelelo kwimiba emininzi yenkcubeko yama-Afrika-aseMelika, kuquka neNtshukumo yaMalungelo oLuntu. <ref>{{Cite book|url=http://dx.doi.org/10.2307/j.ctv11smnkh|title=African American Religious History|date=2000|publisher=Duke University Press|isbn=978-0-8223-9603-1|editor-last=SERNETT|editor-first=MILTON C.|doi=10.2307/j.ctv11smnkh|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024443/https://chooser.crossref.org/?doi=10.2307%2Fj.ctv11smnkh|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref> <ref>{{Cite web|last=Morris|first=A.|date=2021|title=From Civil Rights to Black Lives Matter|url=https://www.scientificamerican.com/article/from-civil-rights-to-black-lives-matter1/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230308050929/https://www.scientificamerican.com/article/from-civil-rights-to-black-lives-matter1/|archive-date=March 8, 2023|accessdate=2023-03-08|website=Scientific American|language=en}}</ref>
Kuwo wonke unyaka, ama-Afrika aseMelika abhiyozela iiholide ezahlukeneyo. E-United States, iNyanga yeMbali yabaNtsundu ibhiyozelwa rhoqo kwinyanga yoMdumbi ukuhlonipha imbali etyebileyo kunye negalelo lama-Afrika aseMelika. I-Juneteenth, ebhiyozelwa ngoJuni 19, ikhumbula ukuphela kobukhoboka e-US. Ukongeza, ama-Afrika aseMelika amaninzi abhiyozela iKwanzaa ukusuka nge-26 kweyiMnga ukuya kwisuku lokuqala kwinyanga yoMqungu. <ref>{{Cite web|title=Exploring African American Culture|url=https://www.michigan.gov/mdhhs/-/media/Project/Websites/mdhhs/Assistance-Programs/WIC-Media/African-American-Culture.pdf?rev=2046b12f73f94199b86fe4eebe334bcc&hash=ACE009B632CB63ED29663574E6882B25}}</ref>
.Inkcubeko yabaMnyama baseMelika ayichazwa nje ngokobuhlanga okanye ngembali yomzabalazo, kodwa inengcambu ezinzulu kwizithethe ekwabelwana ngazo, kwisazisi nakuluntu. <ref>{{Cite book|last=Washington|first=Harriet A.|title=Medical apartheid: the dark history of medical experimentation on Black Americans from colonial times to the present|date=2008|publisher=Anchor books|isbn=978-0-7679-1547-2|location=New York, NY}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Rediker|first=Marcus|title=The slave ship: a human history|date=2008|publisher=Penguin Books|isbn=978-0-14-311425-3|series=A Penguin book History African-American studies|location=New York, NY}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Woodward|first=C. Vann|title=The strange career of Jim Crow|date=2002|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-514689-9|edition=Commemorative|location=Oxford; New York}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Anderson|first=James D.|title=The education of Blacks in the South, 1860 - 1935|date=1995|publisher=Univ. of North Carolina Press|isbn=978-0-8078-4221-8|edition=Nachdr.|location=Chapel Hill, NC}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Lowery|first=Wesley|url=https://www.worldcat.org/title/968310784|title=They can't kill us all: the story of the struggle for Black lives|date=2016|publisher=Back Bay Books : Little, Brown and Company|isbn=978-0-316-31249-3|edition=First Back Bay paperback|location=New York, NY|oclc=968310784|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031152/https://search.worldcat.org/title/968310784|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Baradaran|first=Mehrsa|title=The color of money: black banks and the racial wealth gap|date=2019|publisher=The Belknap Press of Harvard University Press|isbn=978-0-674-23747-6|edition=First Harvard University Press paperback|location=Cambridge London}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Alexander|first=Michelle|title=The new Jim Crow: mass incarceration in the age of colorblindness|date=2012|publisher=New Press|isbn=978-1-59558-643-8|edition=Revised paperback|location=New York}}</ref>
== Imbali. ==
[[File:Family_of_African_American_picking_cotton_in_Georgia,_circa_1880.jpg|left|thumb| Amakhoboka aseMelika aNtsundu eGeorgia, ngonyaka ka 1850]]
Ama-Afrika aseMelika ayimiphumo yokudibana kwamazwe amaninzi ahlukeneyo, <ref>{{Cite journal|last=Seigel|first=Micol|date=2011|title=Patrick Manning . The African Diaspora: A History through Culture . (Columbia Studies in International and Global History.) New York : Columbia University Press . 2009 . Pp. xxii, 394. $29.95.|url=http://dx.doi.org/10.1086/ahr.116.1.251|url-status=live|journal=The American Historical Review|volume=116|issue=1|pages=251–252|doi=10.1086/ahr.116.1.251|issn=0002-8762|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024916/https://academic.oup.com/ahr/article-abstract/116/1/251/2063219?redirectedFrom=fulltext|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> inkcubeko, izizwe kunye neenkolo ngenkulungwane ye-16 neye-17,<ref>{{Cite journal|last=Harris|first=Robert L.|last2=Huggins|first2=Nathan Irvin|date=1978|title=Black Odyssey: The Afro-American Ordeal in Slavery|url=http://dx.doi.org/10.2307/1867827|url-status=live|journal=The American Historical Review|volume=83|issue=4|pages=1095|doi=10.2307/1867827|issn=0002-8762|jstor=1867827|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024917/https://www.jstor.org/stable/1867827?origin=crossref|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> aqhekeka, <ref>{{Cite journal|last=Avila|first=E.|date=2018|title=American Cultural History: A Very Short Introduction|url=http://dx.doi.org/10.1093/actrade/9780190200589.001.0001|journal=Very Short Introductions|doi=10.1093/actrade/9780190200589.001.0001|isbn=978-0-19-020058-9|url-access=subscription}}</ref> kwaye akhiwa kwakhona ngamava adibeneyo kwaye adityaniswa abe liqela elinye kwilizwekazi [[UmNtla Melika|laseMntla Melika]] ngexesha lorhwebo lwamakhoboka olunqumla iAtlantiki kwaye ngoku abizwa ngokuba ngama-Afrika aseMelika.
Uninzi lwabantu base-Afrika baseMelika luyinzala yabantu ababengamakhoboka ababehlala ngaphakathi kwemida ye-United States yangoku. <ref>{{Cite web|last=Love|first=Ms Bathsheba|title=Murrell Library Research Guides: African-Americans & the Black Experience: African-American Identity & Culture|url=https://libguides.moval.edu/black-experience|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907032140/https://libguides.moval.edu/black-experience|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2024-09-03|website=libguides.moval.edu|language=en}}</ref> Ukongeza, abantu base-Afrika baseMelika abayinzala yobukhoboka baseMelika (ADOS) ngokuyintloko bavela kwimvelaphi yaseNtshona Afrika naselunxwemeni lwase-Afrika, kunye nobuninzi obahlukeneyo bobukhokho baseNtshona Yurophu kunye nabemi bomthonyama baseMelika. <ref>{{Cite journal|last=Salas|first=Antonio|last2=C|first2=Angel|last3=R|first3=Martin|last4=M|first4=Vincent|date=2005|title=Charting the ancestry of African Americans|journal=American Journal of Human Genetics|volume=77|issue=4|pages=676–680|doi=10.1086/491675|issn=0002-9297|pmc=1275617|pmid=16175514}}</ref>
Phantse umntu omnye kwabahlanu abamnyama eMelika ngabaphambukeli okanye abantwana babaphambukeli abamnyama. <ref>{{Cite web|last=Christine|first=T.|date=2022|title=Key findings about Black immigrants in the U.S.|url=https://www.pewresearch.org/short-reads/2022/01/27/key-findings-about-black-immigrants-in-the-u-s/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240905225227/https://www.pewresearch.org/short-reads/2022/01/27/key-findings-about-black-immigrants-in-the-u-s/|archive-date=September 5, 2024|accessdate=2024-09-03|website=Pew Research Center|language=en-US}}</ref> Nangona abanye abaphambukeli abamnyama okanye abantwana babo banokuzibona njengabantu abamnyama baseMelika, abaphambukeli abamnyama eMelika abayonxalenye yeqela labamnyama baseMelika. Uninzi lwabaphambukeli besizukulwana sokuqala abavela eAfrika bakhetha ukuzibona njengabantu abazalwa nabo. Kukho uphando lwakutshanje olubonisa ukuba abanye abaphambukeli abamnyama eMelika bayamelana nokudibana nabantu ukuze banciphise ucalucalulo ngokobuhlanga olujongene nabantu abamnyama baseMelika abazalelwe apho. <ref>{{Cite journal|last=Adida|first=Claire L.|last2=Robinson|first2=Amanda Lea|date=2023|title=Why (some) immigrants resist assimilation: US racism and the African immigrant experience|journal=Quarterly Journal of Political Science|volume=18|issue=3|pages=295–338|doi=10.1561/100.00021091|issn=1554-0626|pmc=10706603|pmid=38077161}}</ref>
Inkcubeko yama-Afrika aseMelika yavela phakathi kwenkqubo yokulwa nocalu-calulo ngokobuhlanga eMelika, eyayibonakala ngogonyamelo olukhulu, ingcinezelo kunye nokukhutshelwa ngaphandle okuqhutywa bubuzwe obuphezulu ngexesha lobukoloniyali baseYurophu. <ref>{{Cite web|title=African American Culture : Origins|url=https://research.auctr.edu/c.php?g=1386473&p=10253691#:~:text=African%20American%20culture—often%20referred,Americans%20continues%20to%20resonate%20worldwide.|archive-url=https://web.archive.org/web/20250412012507/https://research.auctr.edu/c.php?g=1386473&p=10253691|archive-date=12 April 2025}}</ref>
=== Imbali ekwabelwana ngayo kwilizwekazi laseMelika ===
Ukususela kwimihla yokuqala yobukhoboka baseMelika kwinkulungwane ye-17, abanini bamakhoboka babefuna ukulawula abantu babo ababenyanzelwa ukuba ngamakhoboka ngokuzama ukubahlutha inkcubeko yabo yaseAfrika.Kwilizwe elitsha (iNew World) ngokubanzi, kwaye ngokukodwa eUnited States, ukwahlulwa ngokwasemzimbeni nokubekelwa ecaleni eluntwini kwabantu base-Afrika ababengamakhoboka, kunye nokwahlulwa nokubekelwa ecaleni kwabantwana babo ababephila ngokukhululeka kamva. Kwanceda ekugcinweni kwezinto ezibalulekileyo zenkcubeko yemveli phakathi kwabantu base-Afrika. Abanini-bakhoboka bazama ngabom ukucinezela nayiphi na imibutho yezopolitiko okanye yenkcubeko ezimeleyo ukuze bajongane nemvukelo eninzi yamakhoboka okanye izenzo zokuchasa ezazisenzeka eUnited States, eBrazil, eHaiti, naseDutch Guiana. <ref>Price, R. (1996). ''Maroon Societies: Rebel Slave Communities in the Americas''. Anchor Books. pp. 1–33.</ref>
Amasiko kunye nezithethe ezahlukeneyo zaseAfrika zabonelela ngesiseko sezenzo zokomoya zabantu abakhotyokisiweyo, ababexuba iinkolelo zookhokho nobuKristu ukuze benze iindlela ezahlukeneyo zonqulo. Olu kuqina kwenkcubeko kwabonakala kwiimvukelo zamakhoboka, ezazichasa ukusekwa kobukhoboka kwaye zakhuthaza ingqiqo yoluntu kunye nobuntu obufanayo phakathi kwama-Afrika aseMelika. Intshukumo yamalungelo oluntu yavela njengenkqubela enamandla yalo mzabalazo. Eli lifa lembali lachaphazela iintsapho zanamhlanje zama-Afrika aseMelika kwaye labumba amaxabiso azo, izakhiwo zoluntu, kunye neendlela zokuzibandakanya kwezopolitiko, kunye nefuthe elihlala lihleli kwezoqoqosho lokungalingani kwenkqubo eqhuba ukuzibophelela ekuxhobiseni nasekutshintsheni koluntu. <ref>{{Cite news|title=Black Joy: Resistance, Resilience and Reclamation|language=en|work=National Museum of African American History and Culture|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-joy-resistance-resilience-and-reclamation?TSPD_101_R0=083ccf6c57ab200071522b1f7f4f74b05ab76e4359b1f360e773c89aadb01e9874eb62eab2c9ba75084d7859781430001f2250a1e3c39646e9b4f00ed7975fd76c02396bbaf842f5ee37a6e39b8e6d9797e8d21514684c85d3d67d5ee611331b|access-date=2024-10-24}}</ref>
Impembelelo yeAfrika ibonakala kwezopolitiko, ezoqoqosho, ulwimi, umculo, iindlela zokulungisa iinwele, imfashini, umdaniso, unqulo, ukutya, kunye nembono yehlabathi. <ref>{{Cite web|title=Digital History|url=http://www.digitalhistory.uh.edu/disp_textbook.cfm?smtid=2&psid=3043|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200808154313/http://www.digitalhistory.uh.edu/disp_textbook.cfm?smtid=2&psid=3043|archive-date=August 8, 2020|accessdate=September 6, 2020|website=www.digitalhistory.uh.edu}}</ref> Kuyo yonke le nkqubo, abantu baseMelika abangama-Afrika bazakhela inkcubeko nembali yabo eUnited States. <ref>{{Cite web|title=The Cincinnati Enquirer 01 Mar 2000, page Page 12|url=https://www.newspapers.com/image/102496086/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230620210916/https://www.newspapers.com/image/102496086/|archive-date=June 20, 2023|accessdate=2023-06-20|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> Kwelinye icala, inkcubeko yama-Afrika-aseMelika ibe nefuthe elibanzi neliguqula izinto ezininzi kwinkcubeko yaseMelika. Le nkqubo yokutshintshiselana ngokuyila ibizwa ngokuba yi -creolization . <ref name="slave_culture">{{Cite web|date=June 2, 2007|title=African American Voices: Slave Culture|url=http://www.digitalhistory.uh.edu/black_voices/voices_display.cfm?id=23|archive-url=https://web.archive.org/web/20080507214116/http://www.digitalhistory.uh.edu/black_voices/voices_display.cfm?id=23|archive-date=May 7, 2008|accessdate=June 2, 2007|publisher=[[University of Houston]]}}</ref> Ekuhambeni kwexesha, inkcubeko yamakhoboka aseAfrika kunye nenzala yawo iye yaba nefuthe elibanzi kwinkcubeko yaseMelika ebalaseleyo nakwinkcubeko yehlabathi.
[[File:Harlem_Street_rehearsal_(125th_street).jpg|thumb| Ukuziqhelanisa komculo weqela kwisitalato i -125th Street eHarlem,indawo engundoqo nembali ebalulekileyo yenkcubeko yama-Afrika-Melika. ISixeko saseNew York sisekhaya ngomda omkhulu xa sithelekiswa nesona sixeko sinabantu abamnyama baseMelika ehlabathini kunaso nasiphi na isixeko esingaphandle [[I-Afrika|kweAfrika]], esinabantu abangaphezu kwezigidi eziyi-2.2. Ukufudukela kwabantu baseAfrika eNew York City ngoku kukhuthaza ukukhula kwabemi baseAfrika-baseMelika nabaseAfrika kwesi sixeko. <ref name="AfricanMigrationNYC">{{Cite news|last=Kimiko de Freytas-Tamura|date=2023|title=African and Invisible: The Other New York Migrant Crisis|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2023/01/13/nyregion/west-african-immigrants-nyc.html|url-status=live|access-date=January 26, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230125220924/https://www.nytimes.com/2023/01/13/nyregion/west-african-immigrants-nyc.html|archive-date=January 25, 2023}}</ref>]]
Ukuba abantu ababebanjwe ngamakhoboka (amakhoboka) babethintela okanye bethintela imfundo yabo, uloyiko yayikukuba imfundo yayinokubanika amandla abantu, kwaye ikhuthaze okanye ivumele amabhongo okukhululwa. Amasiko omlomo aseAfrika aba yindlela ephambili yokugcina imbali, iindlela zokuziphatha, kunye nolunye ulwazi lwenkcubeko phakathi kwabantu. Oku kwakuhambelana nezenzo zembali yomlomo kwiinkcubeko ezininzi zaseAfrika kunye nezinye iinkcubeko ezazingaxhomekekanga kwilizwi elibhaliweyo. Uninzi lwezi zinto zenkcubeko zidluliselwe kwizizukulwana ngezizukulwana ngokubalisa amabali. Amabali eentsomi anike ama-Afrika aseMelika ithuba lokukhuthazana nokufundisana. <ref name="oral">{{Cite web|last=Papa|first=Maggie|last2=Gerber|first2=Amy|last3=Mohamed|first3=Abeer|title=African American Culture through Oral Tradition|url=http://www.gwu.edu/~e73afram/ag-am-mp.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20080527050107/http://www.gwu.edu/~e73afram/ag-am-mp.html|archive-date=May 27, 2008|accessdate=May 17, 2007|publisher=[[George Washington University]]}}</ref>
Ukuphila kwanamhlanje kunye nokufuduka kwabantu abaNtsundu baseMelika ukuya eMntla kuye kwaba nembali yokubeka uxinzelelo ekugcinweni kwemikhuba nezithethe zenkcubeko yabantu abaNtsundu baseMelika. Iindawo zasezidolophini nezahluke kakhulu apho inkcubeko yabantu abaNtsundu yayiveliswa khona zaphakamisa uloyiko kwiingcali zezentlalo kunye neengcali zezentlalo ukuba inkalo yabantu abaNtsundu baseMzantsi Afrika yenkcubeko ethandwayo yabantu abaNtsundu yayisengozini yokulahleka kwimbali. <ref>{{Cite book|last=Dunbar|first=EVE E.|title=Black Regions of the Imagination|date=2013|publisher=Temple University Press|isbn=978-1-4399-0942-3|editor-last=DUNBAR|editor-first=EVE E.|series=African American Writers between the Nation and the World|pages=16–57|chapter=Becoming American through Ethnographic Writing|jstor=j.ctt14bt4hc.6}}</ref>
Ezinye iinkalo zesiko lomlomo lama-Afrika aseMelika ziquka i-dazens, i-significant, i-trash talk, i-rhyming, i-semantic inversion kunye ne-word play, uninzi lwazo oluye lwafumana indlela yalo kwinkcubeko ethandwayo yaseMelika kwaye lwaba yimeko yehlabathi. Ngexesha lobukhoboka, ama-Afrika aseMelika azivumelanisa ezi zithethe zolwimi njengendlela yokuchasana nokusinda ngokufihlakeleyo. <ref>{{Cite journal|date=November 1990|title=''The Signifying Monkey: A Theory of Afro-American Literary Criticism''. Henry Louis Gates, Jr.|url=http://dx.doi.org/10.1086/391861|url-status=live|journal=Modern Philology|volume=88|issue=2|pages=224–226|doi=10.1086/391861|issn=0026-8232|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907025004/https://www.journals.uchicago.edu/doi/10.1086/391861|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> Imibongo ethethwayo ngomnye umzekelo wendlela isiko lomlomo lase-Afrika-laseMelika eliye lanefuthe ngayo kwinkcubeko ethandwayo yanamhlanje. Abaculi abasebenzisa amagama athethwayo basebenzisa iindlela ezifanayo nabashumayeli base-Afrika baseMelika kuquka intshukumo, isingqisho, kunye nokubandakanyeka kwabaphulaphuli. <ref>{{Cite web|last=Miazga|first=M|date=1998|title=The Spoken Word Movement of 1990s|url=http://www.msu.edu/~miazgama/spokenword.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20071012235005/http://www.msu.edu/~miazgama/spokenword.htm|archive-date=October 12, 2007|accessdate=October 7, 2007|publisher=[[Michigan State University]]}}</ref> Umculo we-rap ukususela ngeminyaka yoo-1980 nangaphaya uye wakhankanywa njengolwandiso lwenkcubeko ethethwayo yaseAfrika <ref name="oral" />
=== UVuko lweNkcubeko yaseHarlem ===
[[File:Hurston-Zora-Neale-LOC.jpg|left|thumb| UZora Neale Hurston wayengumntu obalaseleyo kwinkalo yoncwadi ngexesha leHarlem Renaissance]]
Ukwamkelwa kokuqala okukhulu kwenkcubeko yabantu base-Afrika-baseMelika kwenzeka ngexesha leHarlem Renaissance eyaqalwa ngu- Alain Locke . Kwiminyaka yoo-1920 ukuyotsho kunyaka ka-1930, umculo, uncwadi, kunye nobugcisa baseMelika abaNtsundu baziwa kakhulu. Ababhali abafana noZora Neale Hurston noNella Larsen kunye neembongi ezifana noLangston Hughes, uClaude McKay, kunye noCountee Cullen babhale imisebenzi echaza amava abantu abamnyama baseMelika. I-Jazz, i-swing, i-blues kunye nezinye iintlobo zomculo zangena kumculo odumileyo waseMelika. Abaculi abamnyama baseMelika abafana noWilliam H. Johnson, uAaron Douglas, kunye noPalmer Hayden benze imisebenzi yobugcisa eyahlukileyo ebonisa abantu abamnyama baseMelika.
I-Harlem Renaissance yayikwangexesha lokwanda kokuthatha inxaxheba kwezopolitiko kubantu baseMelika abangabaMnyama. Phakathi kwemibutho yezopolitiko ebalulekileyo yabaMnyama baseMelika eyasekwa ekuqaleni kwenkulungwane yama-20 kukho i-Universal Negro Improvement Association kunye ne-National Association for the Advancement of Colored People. I-Nation of Islam, umbutho wenkolo obalulekileyo onxulumene nobuSilamsi, nawo waqalisa ekuqaleni kweminyaka yoo-1930. <ref name="harlem">{{Cite web|last=Johnson|first=William H.|title=The Harlem Renaissance|url=http://www.fatherryan.org/harlemrenaissance/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070601152141/http://www.fatherryan.org/harlemrenaissance/|archive-date=June 1, 2007|accessdate=June 1, 2007|publisher=fatherryan.org}}</ref>
=== Intshukumo yenkcubeko yamaMelika anemvelaphi yase-Afrika ===
Intshukumo yamandla amnyama ngeminyaka yoo-1960 noo-1970 yalandela emva kweNtlangano yamaLungelo oLuntu engenabundlobongela . Le ntshukumo ikhuthaze ukuzingca ngokobuhlanga kunye nomanyano ngokobuhlanga ngokuchaseneyo nokugxila ekuhlanganisweni kweNtshukumo yamaLungelo oLuntu, kwaye yamkela isimo sengqondo sobundlongondlongo ngakumbi xa kujongwane nocalucalulo ngokobuhlanga. <ref>{{cite encyclopedia|url=http://mlk-kpp01.stanford.edu/|title=Black Power|encyclopedia=King Encyclopedia|publisher=[[Stanford University]]|access-date=June 2, 2007|archive-date=December 4, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131204080236/http://mlk-kpp01.stanford.edu/|url-status=live}}https://en.wikipedia.org/wiki/Black_power_movement</ref> Kwakhona, yakhuthaza uvuko olutsha kwinkcubeko yokubhala nobugcisa buka-Afrika-Melika, nto leyo eyaziwa ngokubanzi njenge "African-American Arts Movement" okanye i-"Black Arts Movement" (iNtshukumo yoBugcisa buka-Afrika-Melika okanye obabaNtsundu.)
Imisebenzi yabaculi abadumileyo abarekhodayo abafana noNina Simone (" Young, Gifted and Black ") kunye neThe Impressions (" Keep On Pushing "), kunye nemibongo, ubugcisa obuhle, kunye noncwadi lwaloo xesha, zakha kwaye zabonakalisa ukukhula kolwazi lobuhlanga nezopolitiko. <ref>{{Cite web|title=Black Power|url=http://www.umich.edu/~eng499/concepts/power.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20080227210607/http://www.umich.edu/~eng499/concepts/power.html|archive-date=February 27, 2008|accessdate=June 2, 2007|website=Black Arts Movement|publisher=[[University of Michigan]]}}</ref> Phakathi kwababhali ababalaseleyo be-African-American Arts Movement kwakukho imbongi uNikki Giovanni, <ref>{{Cite web|title=Nikki Giovanni|url=http://www.umich.edu/~eng499/people/giovanni.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20080303085941/http://www.umich.edu/~eng499/people/giovanni.html|archive-date=March 3, 2008|accessdate=June 2, 2007|website=Black Arts Movement|publisher=University of Michigan}}</ref> imbongi nompapashi uDon L. Lee, owathi kamva waziwa njengoHaki Madhubuti, imbongi nombhali wemidlalo yeqonga uLeroi Jones, owathi kamva waziwa njengoAmiri Baraka kunye noSonia Sanchez.
Ngexesha leNtshukumo yeNkcubeko yabaMnyama baseMelika, uMelvin Charles noGleason T. Jackson baqulunqa iFlegi yeLifa leMveli labaMnyama baseMelika (ekwaziwa njengeFlegi yeLifa leMveli lama-Afrika aseMelika) ngonyaka ka 1967 ngenjongo yabaMnyama baseMelika. Namhlanje, isetyenziswa njengeflegi emele abantu abangama-Afrika aseMelika.
[[Uluhlu:Pages with unreviewed translations]]
shmjhetns24832ij153g46bbpc2rmpa
42218
42217
2026-09-30T18:42:23Z
Abulele Jebese
14703
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1376535516|African-American culture]]"
42218
wikitext
text/x-wiki
'''Inkcubeko yamaMelika anemvelaphi yase-Afrika''',(African American culture) <ref>{{Cite web|title=Black is Beautiful: The Emergence of Black Culture and Identity in the 60s and 70s|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031022/https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-03-07|website=National Museum of African American History and Culture|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Black History and Culture|url=https://artsandculture.google.com/project/black-history-and-culture|accessdate=2023-03-07|website=Google Arts & Culture|language=en}}</ref> ekwaziwa njenge '''nkcubeko yama-Afrika aseMelika''' okanye '''inkcubeko yama-Afrika''' kwisiNgesi saseMelika, <ref>{{Cite web|title=The Montgomery Advertiser 20 Feb 2020, page D6|url=https://www.newspapers.com/image/639943983/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230308121716/https://www.newspapers.com/image/639943983/|archive-date=March 8, 2023|accessdate=2023-03-08|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Brown|first=Angela|date=October 2013|title=Cultural Perspective on African American Culture|url=https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1149766.pdf|url-status=live|journal=The International Journal of Education and Literacy Studies|volume=1|issue=2|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031021/https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1149766.pdf|archive-date=September 7, 2024|access-date=March 8, 2023|via=AIAC}}</ref> <ref>{{Cite web|title=The News and Observer 22 Jan 1997, page 12|url=https://www.newspapers.com/image/657241015/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230310144818/https://www.newspapers.com/image/657241015/|archive-date=March 10, 2023|accessdate=2023-03-10|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Journal and Courier 21 Sep 2008, page 13|url=https://www.newspapers.com/image/265480397/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031024/https://www.newspapers.com/image/265480397/|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-08-14|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Black is Beautiful: The Emergence of Black Culture and Identity in the 60s and 70s|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230307045942/https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|archive-date=March 7, 2023|accessdate=2023-08-14|website=National Museum of African American History and Culture|language=en}}</ref> ibhekisa kwiindlela abantu abamnyama baseMelika abathetha ngazo, nokuba yinxalenye okanye yahlukile kwinkcubeko yaseMelika eqhelekileyo. Ichazwa yimbali yomzabalazo odibeneyo wamalungelo oluntu nawezopolitiko, kwaye isekelwe kwimikhwa efanayo, ubuwena, kunye noluntu.
Inkcubeko yamaMelika anemvelaphi yase-Afrika ibe nefuthe elikhulu kwinkcubeko yaseMelika nakwinkcubeko yehlabathi. <ref>{{Cite news|last=Mcmanus|first=Melanie|date=2021|title=Dancing at the new National Museum of African American Music in Nashville|work=Chicago Tribune|url=https://www.chicagotribune.com/travel/ct-trav-national-museum-african-american-music-nashville-0606-20210527-63ajqa7lazdcffwa27mlpdpg4e-story.html|url-status=live|access-date=December 21, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221171904/https://www.chicagotribune.com/travel/ct-trav-national-museum-african-american-music-nashville-0606-20210527-63ajqa7lazdcffwa27mlpdpg4e-story.html|archive-date=December 21, 2021}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Reynolds|first=Marcellas|url=https://books.google.com/books?id=DUWJDwAAQBAJ&q=How+to+Slay:+Inspiration+from+the+Queens+and+Kings+of+Black+Style|title=Supreme Models Iconic Black Women Who Revolutionized Fashion|date=2019|publisher=ABRAMS|isbn=9781683356622|access-date=March 18, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230423054016/https://books.google.com/books?id=DUWJDwAAQBAJ&q=How+to+Slay:+Inspiration+from+the+Queens+and+Kings+of+Black+Style|archive-date=April 23, 2023|url-status=live}}</ref> AmaMelika anemvelaphi yase-Afrika enze igalelo elikhulu kwiincwadi, umculo, ubugcisa obubonakalayo, amajelo eendaba, ezopolitiko, inzululwazi, ishishini kunye nokupheka kwaseMelika. <ref>{{Cite journal|date=2022-09-30|title=High on the Hog: A Culinary Journey from Africa to America|url=http://dx.doi.org/10.1126/science.ade8448|url-status=live|journal=Science|volume=377|issue=6614|pages=1497|bibcode=2022Sci...377.1497.|doi=10.1126/science.ade8448|issn=0036-8075|pmid=36173834|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031116/https://www.science.org/doi/10.1126/science.ade8448|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Tipton-Martin|first=Toni|date=September 2014|title=Breaking the Jemima Code: The Legacy of African American Cookbooks|url=http://dx.doi.org/10.1353/ect.2014.0042|journal=Ecotone|volume=10|issue=1|pages=116–120|doi=10.1353/ect.2014.0042|issn=2165-2651|url-access=subscription}}</ref> Okubalulekileyo kukuba, iintlobo zomculo wamaMelika anemvelaphi yase-Afrika ezifana ne-jazz, i-rock and roll, kunye ne-hip-hop ziphakathi kwezinto zenkcubeko eziphumelele kakhulu ezithunyelwa yi-United States kwamanye amazwe. <ref>{{Cite journal|last=Morgan|first=Marcyliena|last2=Bennett|first2=Dionne|date=2011|title=Hip-Hop & the Global Imprint of a Black Cultural Form|url=https://direct.mit.edu/daed/article/140/2/176/26892/Hip-Hop-amp-the-Global-Imprint-of-a-Black-Cultural|journal=Daedalus|volume=140|issue=2|pages=176–196|doi=10.1162/DAED_a_00086|doi-access=free}}</ref>
Inkcubeko yabaMnyama baseMelika ibisoloko ichazwa, ngokuyinxenye, ngumzabalazo wokuchasa nokoyisa imithetho nezenzo zocalucalulo ngokobuhlanga,kuquka ubukhoboka, imithetho ecinezelayo enjengemithetho yocalucalulo kaJim Crow, ukwahlulwa kwabantu eluntwini, kunye nokukhatywa ngokucacileyo kwamalungelo asisiseko oluntu. Ucalucalulo ngokobuhlanga luye lwabangela ukuba abaMnyama baseMelika bangabandakanywa kwimiba emininzi yobomi baseMelika kuyo yonke imbali yeli lizwe; la mava aye ayiphembelela kakhulu inkcubeko yabaMnyama baseMelika,<ref name="Gomez2">{{Cite book|last=Gomez|first=Michael Angelo|url=https://archive.org/details/exchangingourcou0000gome/page/12|title=Exchanging Our Country Marks: The Transformation of African Identities in the Colonial and Antebellum South: The Transformation of African Identities in the Colonial and Antebellum South|publisher=University of North Carolina Press|year=1998|isbn=0-8078-6171-5|page=[https://archive.org/details/exchangingourcou0000gome/page/12 12]}}</ref> <ref>{{Cite web|date=2022-10-07|title=The Explosion of Culture and Arts During the Harlem Renaissance|url=https://www.thecollector.com/harlem-renaissance-arts-and-culture/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031622/https://www.thecollector.com/harlem-renaissance-arts-and-culture/|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-03-08|website=TheCollector|language=en}}</ref> kwaye azisa indlela ama-Afrika aseMelika akhetha ngayo ukusebenzisana noluntu olubanzi lwaseMelika. <ref>{{Cite journal|date=July 2009|title=Slavery by Another Name: The Re-Enslavement of Black Americans from the Civil War to World War II (review)|url=http://dx.doi.org/10.1353/ala.2009.0020|journal=Alabama Review|volume=62|issue=3|pages=212–213|doi=10.1353/ala.2009.0020|issn=2166-9961|url-access=subscription}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Du Bois|first=W. E. B.|url=http://dx.doi.org/10.1093/owc/9780199555833.001.0001|title=The Souls of Black Folk|date=2009|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-955583-3|editor-last=Edwards|editor-first=Brent Hayes|doi=10.1093/owc/9780199555833.001.0001|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024917/https://oxfordworldsclassics.com/display/10.1093/owc/9780199555833.001.0001/isbn-9780199555833|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref>
Ilifa lamabali, amaqhalo, ukudlala ngamagama, kunye namabali emveli avela kuMntla-ntshona nakumbindi we-Afrika liye labumba inkcubeko yama-Afrika-aseMelika ukususela kwixesha lobukhoboka .<ref>{{Cite web|title=Slave culture|url=https://www.digitalhistory.uh.edu/disp_textbook.cfm?smtid=2&psid=3043}}</ref>Ubomi benkolo nobokomoya buye baba nempembelelo kwimiba emininzi yenkcubeko yama-Afrika-aseMelika, kuquka neNtshukumo yaMalungelo oLuntu. <ref>{{Cite book|url=http://dx.doi.org/10.2307/j.ctv11smnkh|title=African American Religious History|date=2000|publisher=Duke University Press|isbn=978-0-8223-9603-1|editor-last=SERNETT|editor-first=MILTON C.|doi=10.2307/j.ctv11smnkh|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024443/https://chooser.crossref.org/?doi=10.2307%2Fj.ctv11smnkh|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref> <ref>{{Cite web|last=Morris|first=A.|date=2021|title=From Civil Rights to Black Lives Matter|url=https://www.scientificamerican.com/article/from-civil-rights-to-black-lives-matter1/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230308050929/https://www.scientificamerican.com/article/from-civil-rights-to-black-lives-matter1/|archive-date=March 8, 2023|accessdate=2023-03-08|website=Scientific American|language=en}}</ref>
Kuwo wonke unyaka, ama-Afrika aseMelika abhiyozela iiholide ezahlukeneyo. E-United States, iNyanga yeMbali yabaNtsundu ibhiyozelwa rhoqo kwinyanga yoMdumbi ukuhlonipha imbali etyebileyo kunye negalelo lama-Afrika aseMelika. I-Juneteenth, ebhiyozelwa ngoJuni 19, ikhumbula ukuphela kobukhoboka e-US. Ukongeza, ama-Afrika aseMelika amaninzi abhiyozela iKwanzaa ukusuka nge-26 kweyiMnga ukuya kwisuku lokuqala kwinyanga yoMqungu. <ref>{{Cite web|title=Exploring African American Culture|url=https://www.michigan.gov/mdhhs/-/media/Project/Websites/mdhhs/Assistance-Programs/WIC-Media/African-American-Culture.pdf?rev=2046b12f73f94199b86fe4eebe334bcc&hash=ACE009B632CB63ED29663574E6882B25}}</ref>
.Inkcubeko yabaMnyama baseMelika ayichazwa nje ngokobuhlanga okanye ngembali yomzabalazo, kodwa inengcambu ezinzulu kwizithethe ekwabelwana ngazo, kwisazisi nakuluntu. <ref>{{Cite book|last=Washington|first=Harriet A.|title=Medical apartheid: the dark history of medical experimentation on Black Americans from colonial times to the present|date=2008|publisher=Anchor books|isbn=978-0-7679-1547-2|location=New York, NY}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Rediker|first=Marcus|title=The slave ship: a human history|date=2008|publisher=Penguin Books|isbn=978-0-14-311425-3|series=A Penguin book History African-American studies|location=New York, NY}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Woodward|first=C. Vann|title=The strange career of Jim Crow|date=2002|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-514689-9|edition=Commemorative|location=Oxford; New York}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Anderson|first=James D.|title=The education of Blacks in the South, 1860 - 1935|date=1995|publisher=Univ. of North Carolina Press|isbn=978-0-8078-4221-8|edition=Nachdr.|location=Chapel Hill, NC}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Lowery|first=Wesley|url=https://www.worldcat.org/title/968310784|title=They can't kill us all: the story of the struggle for Black lives|date=2016|publisher=Back Bay Books : Little, Brown and Company|isbn=978-0-316-31249-3|edition=First Back Bay paperback|location=New York, NY|oclc=968310784|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031152/https://search.worldcat.org/title/968310784|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Baradaran|first=Mehrsa|title=The color of money: black banks and the racial wealth gap|date=2019|publisher=The Belknap Press of Harvard University Press|isbn=978-0-674-23747-6|edition=First Harvard University Press paperback|location=Cambridge London}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Alexander|first=Michelle|title=The new Jim Crow: mass incarceration in the age of colorblindness|date=2012|publisher=New Press|isbn=978-1-59558-643-8|edition=Revised paperback|location=New York}}</ref>
== Imbali. ==
[[File:Family_of_African_American_picking_cotton_in_Georgia,_circa_1880.jpg|left|thumb| Amakhoboka aseMelika aNtsundu eGeorgia, ngonyaka ka 1850]]
Ama-Afrika aseMelika ayimiphumo yokudibana kwamazwe amaninzi ahlukeneyo, <ref>{{Cite journal|last=Seigel|first=Micol|date=2011|title=Patrick Manning . The African Diaspora: A History through Culture . (Columbia Studies in International and Global History.) New York : Columbia University Press . 2009 . Pp. xxii, 394. $29.95.|url=http://dx.doi.org/10.1086/ahr.116.1.251|url-status=live|journal=The American Historical Review|volume=116|issue=1|pages=251–252|doi=10.1086/ahr.116.1.251|issn=0002-8762|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024916/https://academic.oup.com/ahr/article-abstract/116/1/251/2063219?redirectedFrom=fulltext|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> inkcubeko, izizwe kunye neenkolo ngenkulungwane ye-16 neye-17,<ref>{{Cite journal|last=Harris|first=Robert L.|last2=Huggins|first2=Nathan Irvin|date=1978|title=Black Odyssey: The Afro-American Ordeal in Slavery|url=http://dx.doi.org/10.2307/1867827|url-status=live|journal=The American Historical Review|volume=83|issue=4|pages=1095|doi=10.2307/1867827|issn=0002-8762|jstor=1867827|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024917/https://www.jstor.org/stable/1867827?origin=crossref|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> aqhekeka, <ref>{{Cite journal|last=Avila|first=E.|date=2018|title=American Cultural History: A Very Short Introduction|url=http://dx.doi.org/10.1093/actrade/9780190200589.001.0001|journal=Very Short Introductions|doi=10.1093/actrade/9780190200589.001.0001|isbn=978-0-19-020058-9|url-access=subscription}}</ref> kwaye akhiwa kwakhona ngamava adibeneyo kwaye adityaniswa abe liqela elinye kwilizwekazi [[UmNtla Melika|laseMntla Melika]] ngexesha lorhwebo lwamakhoboka olunqumla iAtlantiki kwaye ngoku abizwa ngokuba ngama-Afrika aseMelika.
Uninzi lwabantu base-Afrika baseMelika luyinzala yabantu ababengamakhoboka ababehlala ngaphakathi kwemida ye-United States yangoku. <ref>{{Cite web|last=Love|first=Ms Bathsheba|title=Murrell Library Research Guides: African-Americans & the Black Experience: African-American Identity & Culture|url=https://libguides.moval.edu/black-experience|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907032140/https://libguides.moval.edu/black-experience|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2024-09-03|website=libguides.moval.edu|language=en}}</ref> Ukongeza, abantu base-Afrika baseMelika abayinzala yobukhoboka baseMelika (ADOS) ngokuyintloko bavela kwimvelaphi yaseNtshona Afrika naselunxwemeni lwase-Afrika, kunye nobuninzi obahlukeneyo bobukhokho baseNtshona Yurophu kunye nabemi bomthonyama baseMelika. <ref>{{Cite journal|last=Salas|first=Antonio|last2=C|first2=Angel|last3=R|first3=Martin|last4=M|first4=Vincent|date=2005|title=Charting the ancestry of African Americans|journal=American Journal of Human Genetics|volume=77|issue=4|pages=676–680|doi=10.1086/491675|issn=0002-9297|pmc=1275617|pmid=16175514}}</ref>
Phantse umntu omnye kwabahlanu abamnyama eMelika ngabaphambukeli okanye abantwana babaphambukeli abamnyama. <ref>{{Cite web|last=Christine|first=T.|date=2022|title=Key findings about Black immigrants in the U.S.|url=https://www.pewresearch.org/short-reads/2022/01/27/key-findings-about-black-immigrants-in-the-u-s/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240905225227/https://www.pewresearch.org/short-reads/2022/01/27/key-findings-about-black-immigrants-in-the-u-s/|archive-date=September 5, 2024|accessdate=2024-09-03|website=Pew Research Center|language=en-US}}</ref> Nangona abanye abaphambukeli abamnyama okanye abantwana babo banokuzibona njengabantu abamnyama baseMelika, abaphambukeli abamnyama eMelika abayonxalenye yeqela labamnyama baseMelika. Uninzi lwabaphambukeli besizukulwana sokuqala abavela eAfrika bakhetha ukuzibona njengabantu abazalwa nabo. Kukho uphando lwakutshanje olubonisa ukuba abanye abaphambukeli abamnyama eMelika bayamelana nokudibana nabantu ukuze banciphise ucalucalulo ngokobuhlanga olujongene nabantu abamnyama baseMelika abazalelwe apho. <ref>{{Cite journal|last=Adida|first=Claire L.|last2=Robinson|first2=Amanda Lea|date=2023|title=Why (some) immigrants resist assimilation: US racism and the African immigrant experience|journal=Quarterly Journal of Political Science|volume=18|issue=3|pages=295–338|doi=10.1561/100.00021091|issn=1554-0626|pmc=10706603|pmid=38077161}}</ref>
Inkcubeko yama-Afrika aseMelika yavela phakathi kwenkqubo yokulwa nocalu-calulo ngokobuhlanga eMelika, eyayibonakala ngogonyamelo olukhulu, ingcinezelo kunye nokukhutshelwa ngaphandle okuqhutywa bubuzwe obuphezulu ngexesha lobukoloniyali baseYurophu. <ref>{{Cite web|title=African American Culture : Origins|url=https://research.auctr.edu/c.php?g=1386473&p=10253691#:~:text=African%20American%20culture—often%20referred,Americans%20continues%20to%20resonate%20worldwide.|archive-url=https://web.archive.org/web/20250412012507/https://research.auctr.edu/c.php?g=1386473&p=10253691|archive-date=12 April 2025}}</ref>
=== Imbali ekwabelwana ngayo kwilizwekazi laseMelika ===
Ukususela kwimihla yokuqala yobukhoboka baseMelika kwinkulungwane ye-17, abanini bamakhoboka babefuna ukulawula abantu babo ababenyanzelwa ukuba ngamakhoboka ngokuzama ukubahlutha inkcubeko yabo yaseAfrika.Kwilizwe elitsha (iNew World) ngokubanzi, kwaye ngokukodwa eUnited States, ukwahlulwa ngokwasemzimbeni nokubekelwa ecaleni eluntwini kwabantu base-Afrika ababengamakhoboka, kunye nokwahlulwa nokubekelwa ecaleni kwabantwana babo ababephila ngokukhululeka kamva. Kwanceda ekugcinweni kwezinto ezibalulekileyo zenkcubeko yemveli phakathi kwabantu base-Afrika. Abanini-bakhoboka bazama ngabom ukucinezela nayiphi na imibutho yezopolitiko okanye yenkcubeko ezimeleyo ukuze bajongane nemvukelo eninzi yamakhoboka okanye izenzo zokuchasa ezazisenzeka eUnited States, eBrazil, eHaiti, naseDutch Guiana. <ref>Price, R. (1996). ''Maroon Societies: Rebel Slave Communities in the Americas''. Anchor Books. pp. 1–33.</ref>
Amasiko kunye nezithethe ezahlukeneyo zaseAfrika zabonelela ngesiseko sezenzo zokomoya zabantu abakhotyokisiweyo, ababexuba iinkolelo zookhokho nobuKristu ukuze benze iindlela ezahlukeneyo zonqulo. Olu kuqina kwenkcubeko kwabonakala kwiimvukelo zamakhoboka, ezazichasa ukusekwa kobukhoboka kwaye zakhuthaza ingqiqo yoluntu kunye nobuntu obufanayo phakathi kwama-Afrika aseMelika. Intshukumo yamalungelo oluntu yavela njengenkqubela enamandla yalo mzabalazo. Eli lifa lembali lachaphazela iintsapho zanamhlanje zama-Afrika aseMelika kwaye labumba amaxabiso azo, izakhiwo zoluntu, kunye neendlela zokuzibandakanya kwezopolitiko, kunye nefuthe elihlala lihleli kwezoqoqosho lokungalingani kwenkqubo eqhuba ukuzibophelela ekuxhobiseni nasekutshintsheni koluntu. <ref>{{Cite news|title=Black Joy: Resistance, Resilience and Reclamation|language=en|work=National Museum of African American History and Culture|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-joy-resistance-resilience-and-reclamation?TSPD_101_R0=083ccf6c57ab200071522b1f7f4f74b05ab76e4359b1f360e773c89aadb01e9874eb62eab2c9ba75084d7859781430001f2250a1e3c39646e9b4f00ed7975fd76c02396bbaf842f5ee37a6e39b8e6d9797e8d21514684c85d3d67d5ee611331b|access-date=2024-10-24}}</ref>
Impembelelo yeAfrika ibonakala kwezopolitiko, ezoqoqosho, ulwimi, umculo, iindlela zokulungisa iinwele, imfashini, umdaniso, unqulo, ukutya, kunye nembono yehlabathi. <ref>{{Cite web|title=Digital History|url=http://www.digitalhistory.uh.edu/disp_textbook.cfm?smtid=2&psid=3043|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200808154313/http://www.digitalhistory.uh.edu/disp_textbook.cfm?smtid=2&psid=3043|archive-date=August 8, 2020|accessdate=September 6, 2020|website=www.digitalhistory.uh.edu}}</ref> Kuyo yonke le nkqubo, abantu baseMelika abangama-Afrika bazakhela inkcubeko nembali yabo eUnited States. <ref>{{Cite web|title=The Cincinnati Enquirer 01 Mar 2000, page Page 12|url=https://www.newspapers.com/image/102496086/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230620210916/https://www.newspapers.com/image/102496086/|archive-date=June 20, 2023|accessdate=2023-06-20|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> Kwelinye icala, inkcubeko yama-Afrika-aseMelika ibe nefuthe elibanzi neliguqula izinto ezininzi kwinkcubeko yaseMelika. Le nkqubo yokutshintshiselana ngokuyila ibizwa ngokuba yi -creolization . <ref name="slave_culture">{{Cite web|date=June 2, 2007|title=African American Voices: Slave Culture|url=http://www.digitalhistory.uh.edu/black_voices/voices_display.cfm?id=23|archive-url=https://web.archive.org/web/20080507214116/http://www.digitalhistory.uh.edu/black_voices/voices_display.cfm?id=23|archive-date=May 7, 2008|accessdate=June 2, 2007|publisher=[[University of Houston]]}}</ref> Ekuhambeni kwexesha, inkcubeko yamakhoboka aseAfrika kunye nenzala yawo iye yaba nefuthe elibanzi kwinkcubeko yaseMelika ebalaseleyo nakwinkcubeko yehlabathi.
[[File:Harlem_Street_rehearsal_(125th_street).jpg|thumb| Ukuziqhelanisa komculo weqela kwisitalato i -125th Street eHarlem,indawo engundoqo nembali ebalulekileyo yenkcubeko yama-Afrika-Melika. ISixeko saseNew York sisekhaya ngomda omkhulu xa sithelekiswa nesona sixeko sinabantu abamnyama baseMelika ehlabathini kunaso nasiphi na isixeko esingaphandle [[I-Afrika|kweAfrika]], esinabantu abangaphezu kwezigidi eziyi-2.2. Ukufudukela kwabantu baseAfrika eNew York City ngoku kukhuthaza ukukhula kwabemi baseAfrika-baseMelika nabaseAfrika kwesi sixeko. <ref name="AfricanMigrationNYC">{{Cite news|last=Kimiko de Freytas-Tamura|date=2023|title=African and Invisible: The Other New York Migrant Crisis|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2023/01/13/nyregion/west-african-immigrants-nyc.html|url-status=live|access-date=January 26, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230125220924/https://www.nytimes.com/2023/01/13/nyregion/west-african-immigrants-nyc.html|archive-date=January 25, 2023}}</ref>]]
Ukuba abantu ababebanjwe ngamakhoboka (amakhoboka) babethintela okanye bethintela imfundo yabo, uloyiko yayikukuba imfundo yayinokubanika amandla abantu, kwaye ikhuthaze okanye ivumele amabhongo okukhululwa. Amasiko omlomo aseAfrika aba yindlela ephambili yokugcina imbali, iindlela zokuziphatha, kunye nolunye ulwazi lwenkcubeko phakathi kwabantu. Oku kwakuhambelana nezenzo zembali yomlomo kwiinkcubeko ezininzi zaseAfrika kunye nezinye iinkcubeko ezazingaxhomekekanga kwilizwi elibhaliweyo. Uninzi lwezi zinto zenkcubeko zidluliselwe kwizizukulwana ngezizukulwana ngokubalisa amabali. Amabali eentsomi anike ama-Afrika aseMelika ithuba lokukhuthazana nokufundisana. <ref name="oral">{{Cite web|last=Papa|first=Maggie|last2=Gerber|first2=Amy|last3=Mohamed|first3=Abeer|title=African American Culture through Oral Tradition|url=http://www.gwu.edu/~e73afram/ag-am-mp.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20080527050107/http://www.gwu.edu/~e73afram/ag-am-mp.html|archive-date=May 27, 2008|accessdate=May 17, 2007|publisher=[[George Washington University]]}}</ref>
Ukuphila kwanamhlanje kunye nokufuduka kwabantu abaNtsundu baseMelika ukuya eMntla kuye kwaba nembali yokubeka uxinzelelo ekugcinweni kwemikhuba nezithethe zenkcubeko yabantu abaNtsundu baseMelika. Iindawo zasezidolophini nezahluke kakhulu apho inkcubeko yabantu abaNtsundu yayiveliswa khona zaphakamisa uloyiko kwiingcali zezentlalo kunye neengcali zezentlalo ukuba inkalo yabantu abaNtsundu baseMzantsi Afrika yenkcubeko ethandwayo yabantu abaNtsundu yayisengozini yokulahleka kwimbali. <ref>{{Cite book|last=Dunbar|first=EVE E.|title=Black Regions of the Imagination|date=2013|publisher=Temple University Press|isbn=978-1-4399-0942-3|editor-last=DUNBAR|editor-first=EVE E.|series=African American Writers between the Nation and the World|pages=16–57|chapter=Becoming American through Ethnographic Writing|jstor=j.ctt14bt4hc.6}}</ref>
Ezinye iinkalo zesiko lomlomo lama-Afrika aseMelika ziquka i-dazens, i-significant, i-trash talk, i-rhyming, i-semantic inversion kunye ne-word play, uninzi lwazo oluye lwafumana indlela yalo kwinkcubeko ethandwayo yaseMelika kwaye lwaba yimeko yehlabathi. Ngexesha lobukhoboka, ama-Afrika aseMelika azivumelanisa ezi zithethe zolwimi njengendlela yokuchasana nokusinda ngokufihlakeleyo. <ref>{{Cite journal|date=November 1990|title=''The Signifying Monkey: A Theory of Afro-American Literary Criticism''. Henry Louis Gates, Jr.|url=http://dx.doi.org/10.1086/391861|url-status=live|journal=Modern Philology|volume=88|issue=2|pages=224–226|doi=10.1086/391861|issn=0026-8232|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907025004/https://www.journals.uchicago.edu/doi/10.1086/391861|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> Imibongo ethethwayo ngomnye umzekelo wendlela isiko lomlomo lase-Afrika-laseMelika eliye lanefuthe ngayo kwinkcubeko ethandwayo yanamhlanje. Abaculi abasebenzisa amagama athethwayo basebenzisa iindlela ezifanayo nabashumayeli base-Afrika baseMelika kuquka intshukumo, isingqisho, kunye nokubandakanyeka kwabaphulaphuli. <ref>{{Cite web|last=Miazga|first=M|date=1998|title=The Spoken Word Movement of 1990s|url=http://www.msu.edu/~miazgama/spokenword.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20071012235005/http://www.msu.edu/~miazgama/spokenword.htm|archive-date=October 12, 2007|accessdate=October 7, 2007|publisher=[[Michigan State University]]}}</ref> Umculo we-rap ukususela ngeminyaka yoo-1980 nangaphaya uye wakhankanywa njengolwandiso lwenkcubeko ethethwayo yaseAfrika <ref name="oral" />
=== UVuko lweNkcubeko yaseHarlem ===
[[File:Hurston-Zora-Neale-LOC.jpg|left|thumb| UZora Neale Hurston wayengumntu obalaseleyo kwinkalo yoncwadi ngexesha leHarlem Renaissance]]
Ukwamkelwa kokuqala okukhulu kwenkcubeko yabantu base-Afrika-baseMelika kwenzeka ngexesha leHarlem Renaissance eyaqalwa ngu- Alain Locke . Kwiminyaka yoo-1920 ukuyotsho kunyaka ka-1930, umculo, uncwadi, kunye nobugcisa baseMelika abaNtsundu baziwa kakhulu. Ababhali abafana noZora Neale Hurston noNella Larsen kunye neembongi ezifana noLangston Hughes, uClaude McKay, kunye noCountee Cullen babhale imisebenzi echaza amava abantu abamnyama baseMelika. I-Jazz, i-swing, i-blues kunye nezinye iintlobo zomculo zangena kumculo odumileyo waseMelika. Abaculi abamnyama baseMelika abafana noWilliam H. Johnson, uAaron Douglas, kunye noPalmer Hayden benze imisebenzi yobugcisa eyahlukileyo ebonisa abantu abamnyama baseMelika.
I-Harlem Renaissance yayikwangexesha lokwanda kokuthatha inxaxheba kwezopolitiko kubantu baseMelika abangabaMnyama. Phakathi kwemibutho yezopolitiko ebalulekileyo yabaMnyama baseMelika eyasekwa ekuqaleni kwenkulungwane yama-20 kukho i-Universal Negro Improvement Association kunye ne-National Association for the Advancement of Colored People. I-Nation of Islam, umbutho wenkolo obalulekileyo onxulumene nobuSilamsi, nawo waqalisa ekuqaleni kweminyaka yoo-1930. <ref name="harlem">{{Cite web|last=Johnson|first=William H.|title=The Harlem Renaissance|url=http://www.fatherryan.org/harlemrenaissance/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070601152141/http://www.fatherryan.org/harlemrenaissance/|archive-date=June 1, 2007|accessdate=June 1, 2007|publisher=fatherryan.org}}</ref>
=== Intshukumo yenkcubeko yamaMelika anemvelaphi yase-Afrika ===
Intshukumo yamandla amnyama ngeminyaka yoo-1960 noo-1970 yalandela emva kweNtlangano yamaLungelo oLuntu engenabundlobongela . Le ntshukumo ikhuthaze ukuzingca ngokobuhlanga kunye nomanyano ngokobuhlanga ngokuchaseneyo nokugxila ekuhlanganisweni kweNtshukumo yamaLungelo oLuntu, kwaye yamkela isimo sengqondo sobundlongondlongo ngakumbi xa kujongwane nocalucalulo ngokobuhlanga. <ref>{{cite encyclopedia|url=http://mlk-kpp01.stanford.edu/|title=Black Power|encyclopedia=King Encyclopedia|publisher=[[Stanford University]]|access-date=June 2, 2007|archive-date=December 4, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131204080236/http://mlk-kpp01.stanford.edu/|url-status=live}}https://en.wikipedia.org/wiki/Black_power_movement</ref> Kwakhona, yakhuthaza uvuko olutsha kwinkcubeko yokubhala nobugcisa buka-Afrika-Melika, nto leyo eyaziwa ngokubanzi njenge "African-American Arts Movement" okanye i-"Black Arts Movement" (iNtshukumo yoBugcisa buka-Afrika-Melika okanye obabaNtsundu.)
Imisebenzi yabaculi abadumileyo abarekhodayo abafana noNina Simone (" Young, Gifted and Black ") kunye neThe Impressions (" Keep On Pushing "), kunye nemibongo, ubugcisa obuhle, kunye noncwadi lwaloo xesha, zakha kwaye zabonakalisa ukukhula kolwazi lobuhlanga nezopolitiko. <ref>{{Cite web|title=Black Power|url=http://www.umich.edu/~eng499/concepts/power.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20080227210607/http://www.umich.edu/~eng499/concepts/power.html|archive-date=February 27, 2008|accessdate=June 2, 2007|website=Black Arts Movement|publisher=[[University of Michigan]]}}</ref> Phakathi kwababhali ababalaseleyo be-African-American Arts Movement kwakukho imbongi uNikki Giovanni, <ref>{{Cite web|title=Nikki Giovanni|url=http://www.umich.edu/~eng499/people/giovanni.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20080303085941/http://www.umich.edu/~eng499/people/giovanni.html|archive-date=March 3, 2008|accessdate=June 2, 2007|website=Black Arts Movement|publisher=University of Michigan}}</ref> imbongi nompapashi uDon L. Lee, owathi kamva waziwa njengoHaki Madhubuti, imbongi nombhali wemidlalo yeqonga uLeroi Jones, owathi kamva waziwa njengoAmiri Baraka kunye noSonia Sanchez.
Ngexesha leNtshukumo yeNkcubeko yabaMnyama baseMelika, uMelvin Charles noGleason T. Jackson baqulunqa iFlegi yeLifa leMveli labaMnyama baseMelika (ekwaziwa njengeFlegi yeLifa leMveli lama-Afrika aseMelika) ngonyaka ka 1967 ngenjongo yabaMnyama baseMelika. Namhlanje, isetyenziswa njengeflegi emele abantu abangama-Afrika aseMelika.
[[File:Thelonious_Monk,_Minton's_Playhouse,_New_York,_N.Y.,_ca._Sept._1947_(William_P._Gottlieb_06191).jpg|left|thumb| Umculi wepiyano yohlobo lwe-jazzuThelonious Monk ngonyaka ka 1947]]
[[Uluhlu:Pages with unreviewed translations]]
3te24joxl05gfoeqxb84l5sfdk53k17
42219
42218
2026-09-30T18:46:04Z
Abulele Jebese
14703
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1376535516|African-American culture]]"
42219
wikitext
text/x-wiki
'''Inkcubeko yamaMelika anemvelaphi yase-Afrika''',(African American culture) <ref>{{Cite web|title=Black is Beautiful: The Emergence of Black Culture and Identity in the 60s and 70s|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031022/https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-03-07|website=National Museum of African American History and Culture|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Black History and Culture|url=https://artsandculture.google.com/project/black-history-and-culture|accessdate=2023-03-07|website=Google Arts & Culture|language=en}}</ref> ekwaziwa njenge '''nkcubeko yama-Afrika aseMelika''' okanye '''inkcubeko yama-Afrika''' kwisiNgesi saseMelika, <ref>{{Cite web|title=The Montgomery Advertiser 20 Feb 2020, page D6|url=https://www.newspapers.com/image/639943983/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230308121716/https://www.newspapers.com/image/639943983/|archive-date=March 8, 2023|accessdate=2023-03-08|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Brown|first=Angela|date=October 2013|title=Cultural Perspective on African American Culture|url=https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1149766.pdf|url-status=live|journal=The International Journal of Education and Literacy Studies|volume=1|issue=2|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031021/https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1149766.pdf|archive-date=September 7, 2024|access-date=March 8, 2023|via=AIAC}}</ref> <ref>{{Cite web|title=The News and Observer 22 Jan 1997, page 12|url=https://www.newspapers.com/image/657241015/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230310144818/https://www.newspapers.com/image/657241015/|archive-date=March 10, 2023|accessdate=2023-03-10|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Journal and Courier 21 Sep 2008, page 13|url=https://www.newspapers.com/image/265480397/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031024/https://www.newspapers.com/image/265480397/|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-08-14|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Black is Beautiful: The Emergence of Black Culture and Identity in the 60s and 70s|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230307045942/https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|archive-date=March 7, 2023|accessdate=2023-08-14|website=National Museum of African American History and Culture|language=en}}</ref> ibhekisa kwiindlela abantu abamnyama baseMelika abathetha ngazo, nokuba yinxalenye okanye yahlukile kwinkcubeko yaseMelika eqhelekileyo. Ichazwa yimbali yomzabalazo odibeneyo wamalungelo oluntu nawezopolitiko, kwaye isekelwe kwimikhwa efanayo, ubuwena, kunye noluntu.
Inkcubeko yamaMelika anemvelaphi yase-Afrika ibe nefuthe elikhulu kwinkcubeko yaseMelika nakwinkcubeko yehlabathi. <ref>{{Cite news|last=Mcmanus|first=Melanie|date=2021|title=Dancing at the new National Museum of African American Music in Nashville|work=Chicago Tribune|url=https://www.chicagotribune.com/travel/ct-trav-national-museum-african-american-music-nashville-0606-20210527-63ajqa7lazdcffwa27mlpdpg4e-story.html|url-status=live|access-date=December 21, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221171904/https://www.chicagotribune.com/travel/ct-trav-national-museum-african-american-music-nashville-0606-20210527-63ajqa7lazdcffwa27mlpdpg4e-story.html|archive-date=December 21, 2021}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Reynolds|first=Marcellas|url=https://books.google.com/books?id=DUWJDwAAQBAJ&q=How+to+Slay:+Inspiration+from+the+Queens+and+Kings+of+Black+Style|title=Supreme Models Iconic Black Women Who Revolutionized Fashion|date=2019|publisher=ABRAMS|isbn=9781683356622|access-date=March 18, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230423054016/https://books.google.com/books?id=DUWJDwAAQBAJ&q=How+to+Slay:+Inspiration+from+the+Queens+and+Kings+of+Black+Style|archive-date=April 23, 2023|url-status=live}}</ref> AmaMelika anemvelaphi yase-Afrika enze igalelo elikhulu kwiincwadi, umculo, ubugcisa obubonakalayo, amajelo eendaba, ezopolitiko, inzululwazi, ishishini kunye nokupheka kwaseMelika. <ref>{{Cite journal|date=2022-09-30|title=High on the Hog: A Culinary Journey from Africa to America|url=http://dx.doi.org/10.1126/science.ade8448|url-status=live|journal=Science|volume=377|issue=6614|pages=1497|bibcode=2022Sci...377.1497.|doi=10.1126/science.ade8448|issn=0036-8075|pmid=36173834|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031116/https://www.science.org/doi/10.1126/science.ade8448|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Tipton-Martin|first=Toni|date=September 2014|title=Breaking the Jemima Code: The Legacy of African American Cookbooks|url=http://dx.doi.org/10.1353/ect.2014.0042|journal=Ecotone|volume=10|issue=1|pages=116–120|doi=10.1353/ect.2014.0042|issn=2165-2651|url-access=subscription}}</ref> Okubalulekileyo kukuba, iintlobo zomculo wamaMelika anemvelaphi yase-Afrika ezifana ne-jazz, i-rock and roll, kunye ne-hip-hop ziphakathi kwezinto zenkcubeko eziphumelele kakhulu ezithunyelwa yi-United States kwamanye amazwe. <ref>{{Cite journal|last=Morgan|first=Marcyliena|last2=Bennett|first2=Dionne|date=2011|title=Hip-Hop & the Global Imprint of a Black Cultural Form|url=https://direct.mit.edu/daed/article/140/2/176/26892/Hip-Hop-amp-the-Global-Imprint-of-a-Black-Cultural|journal=Daedalus|volume=140|issue=2|pages=176–196|doi=10.1162/DAED_a_00086|doi-access=free}}</ref>
Inkcubeko yabaMnyama baseMelika ibisoloko ichazwa, ngokuyinxenye, ngumzabalazo wokuchasa nokoyisa imithetho nezenzo zocalucalulo ngokobuhlanga,kuquka ubukhoboka, imithetho ecinezelayo enjengemithetho yocalucalulo kaJim Crow, ukwahlulwa kwabantu eluntwini, kunye nokukhatywa ngokucacileyo kwamalungelo asisiseko oluntu. Ucalucalulo ngokobuhlanga luye lwabangela ukuba abaMnyama baseMelika bangabandakanywa kwimiba emininzi yobomi baseMelika kuyo yonke imbali yeli lizwe; la mava aye ayiphembelela kakhulu inkcubeko yabaMnyama baseMelika,<ref name="Gomez2">{{Cite book|last=Gomez|first=Michael Angelo|url=https://archive.org/details/exchangingourcou0000gome/page/12|title=Exchanging Our Country Marks: The Transformation of African Identities in the Colonial and Antebellum South: The Transformation of African Identities in the Colonial and Antebellum South|publisher=University of North Carolina Press|year=1998|isbn=0-8078-6171-5|page=[https://archive.org/details/exchangingourcou0000gome/page/12 12]}}</ref> <ref>{{Cite web|date=2022-10-07|title=The Explosion of Culture and Arts During the Harlem Renaissance|url=https://www.thecollector.com/harlem-renaissance-arts-and-culture/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031622/https://www.thecollector.com/harlem-renaissance-arts-and-culture/|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-03-08|website=TheCollector|language=en}}</ref> kwaye azisa indlela ama-Afrika aseMelika akhetha ngayo ukusebenzisana noluntu olubanzi lwaseMelika. <ref>{{Cite journal|date=July 2009|title=Slavery by Another Name: The Re-Enslavement of Black Americans from the Civil War to World War II (review)|url=http://dx.doi.org/10.1353/ala.2009.0020|journal=Alabama Review|volume=62|issue=3|pages=212–213|doi=10.1353/ala.2009.0020|issn=2166-9961|url-access=subscription}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Du Bois|first=W. E. B.|url=http://dx.doi.org/10.1093/owc/9780199555833.001.0001|title=The Souls of Black Folk|date=2009|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-955583-3|editor-last=Edwards|editor-first=Brent Hayes|doi=10.1093/owc/9780199555833.001.0001|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024917/https://oxfordworldsclassics.com/display/10.1093/owc/9780199555833.001.0001/isbn-9780199555833|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref>
Ilifa lamabali, amaqhalo, ukudlala ngamagama, kunye namabali emveli avela kuMntla-ntshona nakumbindi we-Afrika liye labumba inkcubeko yama-Afrika-aseMelika ukususela kwixesha lobukhoboka .<ref>{{Cite web|title=Slave culture|url=https://www.digitalhistory.uh.edu/disp_textbook.cfm?smtid=2&psid=3043}}</ref>Ubomi benkolo nobokomoya buye baba nempembelelo kwimiba emininzi yenkcubeko yama-Afrika-aseMelika, kuquka neNtshukumo yaMalungelo oLuntu. <ref>{{Cite book|url=http://dx.doi.org/10.2307/j.ctv11smnkh|title=African American Religious History|date=2000|publisher=Duke University Press|isbn=978-0-8223-9603-1|editor-last=SERNETT|editor-first=MILTON C.|doi=10.2307/j.ctv11smnkh|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024443/https://chooser.crossref.org/?doi=10.2307%2Fj.ctv11smnkh|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref> <ref>{{Cite web|last=Morris|first=A.|date=2021|title=From Civil Rights to Black Lives Matter|url=https://www.scientificamerican.com/article/from-civil-rights-to-black-lives-matter1/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230308050929/https://www.scientificamerican.com/article/from-civil-rights-to-black-lives-matter1/|archive-date=March 8, 2023|accessdate=2023-03-08|website=Scientific American|language=en}}</ref>
Kuwo wonke unyaka, ama-Afrika aseMelika abhiyozela iiholide ezahlukeneyo. E-United States, iNyanga yeMbali yabaNtsundu ibhiyozelwa rhoqo kwinyanga yoMdumbi ukuhlonipha imbali etyebileyo kunye negalelo lama-Afrika aseMelika. I-Juneteenth, ebhiyozelwa ngoJuni 19, ikhumbula ukuphela kobukhoboka e-US. Ukongeza, ama-Afrika aseMelika amaninzi abhiyozela iKwanzaa ukusuka nge-26 kweyiMnga ukuya kwisuku lokuqala kwinyanga yoMqungu. <ref>{{Cite web|title=Exploring African American Culture|url=https://www.michigan.gov/mdhhs/-/media/Project/Websites/mdhhs/Assistance-Programs/WIC-Media/African-American-Culture.pdf?rev=2046b12f73f94199b86fe4eebe334bcc&hash=ACE009B632CB63ED29663574E6882B25}}</ref>
.Inkcubeko yabaMnyama baseMelika ayichazwa nje ngokobuhlanga okanye ngembali yomzabalazo, kodwa inengcambu ezinzulu kwizithethe ekwabelwana ngazo, kwisazisi nakuluntu. <ref>{{Cite book|last=Washington|first=Harriet A.|title=Medical apartheid: the dark history of medical experimentation on Black Americans from colonial times to the present|date=2008|publisher=Anchor books|isbn=978-0-7679-1547-2|location=New York, NY}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Rediker|first=Marcus|title=The slave ship: a human history|date=2008|publisher=Penguin Books|isbn=978-0-14-311425-3|series=A Penguin book History African-American studies|location=New York, NY}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Woodward|first=C. Vann|title=The strange career of Jim Crow|date=2002|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-514689-9|edition=Commemorative|location=Oxford; New York}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Anderson|first=James D.|title=The education of Blacks in the South, 1860 - 1935|date=1995|publisher=Univ. of North Carolina Press|isbn=978-0-8078-4221-8|edition=Nachdr.|location=Chapel Hill, NC}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Lowery|first=Wesley|url=https://www.worldcat.org/title/968310784|title=They can't kill us all: the story of the struggle for Black lives|date=2016|publisher=Back Bay Books : Little, Brown and Company|isbn=978-0-316-31249-3|edition=First Back Bay paperback|location=New York, NY|oclc=968310784|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031152/https://search.worldcat.org/title/968310784|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Baradaran|first=Mehrsa|title=The color of money: black banks and the racial wealth gap|date=2019|publisher=The Belknap Press of Harvard University Press|isbn=978-0-674-23747-6|edition=First Harvard University Press paperback|location=Cambridge London}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Alexander|first=Michelle|title=The new Jim Crow: mass incarceration in the age of colorblindness|date=2012|publisher=New Press|isbn=978-1-59558-643-8|edition=Revised paperback|location=New York}}</ref>
== Imbali. ==
[[File:Family_of_African_American_picking_cotton_in_Georgia,_circa_1880.jpg|left|thumb| Amakhoboka aseMelika aNtsundu eGeorgia, ngonyaka ka 1850]]
Ama-Afrika aseMelika ayimiphumo yokudibana kwamazwe amaninzi ahlukeneyo, <ref>{{Cite journal|last=Seigel|first=Micol|date=2011|title=Patrick Manning . The African Diaspora: A History through Culture . (Columbia Studies in International and Global History.) New York : Columbia University Press . 2009 . Pp. xxii, 394. $29.95.|url=http://dx.doi.org/10.1086/ahr.116.1.251|url-status=live|journal=The American Historical Review|volume=116|issue=1|pages=251–252|doi=10.1086/ahr.116.1.251|issn=0002-8762|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024916/https://academic.oup.com/ahr/article-abstract/116/1/251/2063219?redirectedFrom=fulltext|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> inkcubeko, izizwe kunye neenkolo ngenkulungwane ye-16 neye-17,<ref>{{Cite journal|last=Harris|first=Robert L.|last2=Huggins|first2=Nathan Irvin|date=1978|title=Black Odyssey: The Afro-American Ordeal in Slavery|url=http://dx.doi.org/10.2307/1867827|url-status=live|journal=The American Historical Review|volume=83|issue=4|pages=1095|doi=10.2307/1867827|issn=0002-8762|jstor=1867827|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024917/https://www.jstor.org/stable/1867827?origin=crossref|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> aqhekeka, <ref>{{Cite journal|last=Avila|first=E.|date=2018|title=American Cultural History: A Very Short Introduction|url=http://dx.doi.org/10.1093/actrade/9780190200589.001.0001|journal=Very Short Introductions|doi=10.1093/actrade/9780190200589.001.0001|isbn=978-0-19-020058-9|url-access=subscription}}</ref> kwaye akhiwa kwakhona ngamava adibeneyo kwaye adityaniswa abe liqela elinye kwilizwekazi [[UmNtla Melika|laseMntla Melika]] ngexesha lorhwebo lwamakhoboka olunqumla iAtlantiki kwaye ngoku abizwa ngokuba ngama-Afrika aseMelika.
Uninzi lwabantu base-Afrika baseMelika luyinzala yabantu ababengamakhoboka ababehlala ngaphakathi kwemida ye-United States yangoku. <ref>{{Cite web|last=Love|first=Ms Bathsheba|title=Murrell Library Research Guides: African-Americans & the Black Experience: African-American Identity & Culture|url=https://libguides.moval.edu/black-experience|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907032140/https://libguides.moval.edu/black-experience|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2024-09-03|website=libguides.moval.edu|language=en}}</ref> Ukongeza, abantu base-Afrika baseMelika abayinzala yobukhoboka baseMelika (ADOS) ngokuyintloko bavela kwimvelaphi yaseNtshona Afrika naselunxwemeni lwase-Afrika, kunye nobuninzi obahlukeneyo bobukhokho baseNtshona Yurophu kunye nabemi bomthonyama baseMelika. <ref>{{Cite journal|last=Salas|first=Antonio|last2=C|first2=Angel|last3=R|first3=Martin|last4=M|first4=Vincent|date=2005|title=Charting the ancestry of African Americans|journal=American Journal of Human Genetics|volume=77|issue=4|pages=676–680|doi=10.1086/491675|issn=0002-9297|pmc=1275617|pmid=16175514}}</ref>
Phantse umntu omnye kwabahlanu abamnyama eMelika ngabaphambukeli okanye abantwana babaphambukeli abamnyama. <ref>{{Cite web|last=Christine|first=T.|date=2022|title=Key findings about Black immigrants in the U.S.|url=https://www.pewresearch.org/short-reads/2022/01/27/key-findings-about-black-immigrants-in-the-u-s/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240905225227/https://www.pewresearch.org/short-reads/2022/01/27/key-findings-about-black-immigrants-in-the-u-s/|archive-date=September 5, 2024|accessdate=2024-09-03|website=Pew Research Center|language=en-US}}</ref> Nangona abanye abaphambukeli abamnyama okanye abantwana babo banokuzibona njengabantu abamnyama baseMelika, abaphambukeli abamnyama eMelika abayonxalenye yeqela labamnyama baseMelika. Uninzi lwabaphambukeli besizukulwana sokuqala abavela eAfrika bakhetha ukuzibona njengabantu abazalwa nabo. Kukho uphando lwakutshanje olubonisa ukuba abanye abaphambukeli abamnyama eMelika bayamelana nokudibana nabantu ukuze banciphise ucalucalulo ngokobuhlanga olujongene nabantu abamnyama baseMelika abazalelwe apho. <ref>{{Cite journal|last=Adida|first=Claire L.|last2=Robinson|first2=Amanda Lea|date=2023|title=Why (some) immigrants resist assimilation: US racism and the African immigrant experience|journal=Quarterly Journal of Political Science|volume=18|issue=3|pages=295–338|doi=10.1561/100.00021091|issn=1554-0626|pmc=10706603|pmid=38077161}}</ref>
Inkcubeko yama-Afrika aseMelika yavela phakathi kwenkqubo yokulwa nocalu-calulo ngokobuhlanga eMelika, eyayibonakala ngogonyamelo olukhulu, ingcinezelo kunye nokukhutshelwa ngaphandle okuqhutywa bubuzwe obuphezulu ngexesha lobukoloniyali baseYurophu. <ref>{{Cite web|title=African American Culture : Origins|url=https://research.auctr.edu/c.php?g=1386473&p=10253691#:~:text=African%20American%20culture—often%20referred,Americans%20continues%20to%20resonate%20worldwide.|archive-url=https://web.archive.org/web/20250412012507/https://research.auctr.edu/c.php?g=1386473&p=10253691|archive-date=12 April 2025}}</ref>
=== Imbali ekwabelwana ngayo kwilizwekazi laseMelika ===
Ukususela kwimihla yokuqala yobukhoboka baseMelika kwinkulungwane ye-17, abanini bamakhoboka babefuna ukulawula abantu babo ababenyanzelwa ukuba ngamakhoboka ngokuzama ukubahlutha inkcubeko yabo yaseAfrika.Kwilizwe elitsha (iNew World) ngokubanzi, kwaye ngokukodwa eUnited States, ukwahlulwa ngokwasemzimbeni nokubekelwa ecaleni eluntwini kwabantu base-Afrika ababengamakhoboka, kunye nokwahlulwa nokubekelwa ecaleni kwabantwana babo ababephila ngokukhululeka kamva. Kwanceda ekugcinweni kwezinto ezibalulekileyo zenkcubeko yemveli phakathi kwabantu base-Afrika. Abanini-bakhoboka bazama ngabom ukucinezela nayiphi na imibutho yezopolitiko okanye yenkcubeko ezimeleyo ukuze bajongane nemvukelo eninzi yamakhoboka okanye izenzo zokuchasa ezazisenzeka eUnited States, eBrazil, eHaiti, naseDutch Guiana. <ref>Price, R. (1996). ''Maroon Societies: Rebel Slave Communities in the Americas''. Anchor Books. pp. 1–33.</ref>
Amasiko kunye nezithethe ezahlukeneyo zaseAfrika zabonelela ngesiseko sezenzo zokomoya zabantu abakhotyokisiweyo, ababexuba iinkolelo zookhokho nobuKristu ukuze benze iindlela ezahlukeneyo zonqulo. Olu kuqina kwenkcubeko kwabonakala kwiimvukelo zamakhoboka, ezazichasa ukusekwa kobukhoboka kwaye zakhuthaza ingqiqo yoluntu kunye nobuntu obufanayo phakathi kwama-Afrika aseMelika. Intshukumo yamalungelo oluntu yavela njengenkqubela enamandla yalo mzabalazo. Eli lifa lembali lachaphazela iintsapho zanamhlanje zama-Afrika aseMelika kwaye labumba amaxabiso azo, izakhiwo zoluntu, kunye neendlela zokuzibandakanya kwezopolitiko, kunye nefuthe elihlala lihleli kwezoqoqosho lokungalingani kwenkqubo eqhuba ukuzibophelela ekuxhobiseni nasekutshintsheni koluntu. <ref>{{Cite news|title=Black Joy: Resistance, Resilience and Reclamation|language=en|work=National Museum of African American History and Culture|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-joy-resistance-resilience-and-reclamation?TSPD_101_R0=083ccf6c57ab200071522b1f7f4f74b05ab76e4359b1f360e773c89aadb01e9874eb62eab2c9ba75084d7859781430001f2250a1e3c39646e9b4f00ed7975fd76c02396bbaf842f5ee37a6e39b8e6d9797e8d21514684c85d3d67d5ee611331b|access-date=2024-10-24}}</ref>
Impembelelo yeAfrika ibonakala kwezopolitiko, ezoqoqosho, ulwimi, umculo, iindlela zokulungisa iinwele, imfashini, umdaniso, unqulo, ukutya, kunye nembono yehlabathi. <ref>{{Cite web|title=Digital History|url=http://www.digitalhistory.uh.edu/disp_textbook.cfm?smtid=2&psid=3043|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200808154313/http://www.digitalhistory.uh.edu/disp_textbook.cfm?smtid=2&psid=3043|archive-date=August 8, 2020|accessdate=September 6, 2020|website=www.digitalhistory.uh.edu}}</ref> Kuyo yonke le nkqubo, abantu baseMelika abangama-Afrika bazakhela inkcubeko nembali yabo eUnited States. <ref>{{Cite web|title=The Cincinnati Enquirer 01 Mar 2000, page Page 12|url=https://www.newspapers.com/image/102496086/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230620210916/https://www.newspapers.com/image/102496086/|archive-date=June 20, 2023|accessdate=2023-06-20|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> Kwelinye icala, inkcubeko yama-Afrika-aseMelika ibe nefuthe elibanzi neliguqula izinto ezininzi kwinkcubeko yaseMelika. Le nkqubo yokutshintshiselana ngokuyila ibizwa ngokuba yi -creolization . <ref name="slave_culture">{{Cite web|date=June 2, 2007|title=African American Voices: Slave Culture|url=http://www.digitalhistory.uh.edu/black_voices/voices_display.cfm?id=23|archive-url=https://web.archive.org/web/20080507214116/http://www.digitalhistory.uh.edu/black_voices/voices_display.cfm?id=23|archive-date=May 7, 2008|accessdate=June 2, 2007|publisher=[[University of Houston]]}}</ref> Ekuhambeni kwexesha, inkcubeko yamakhoboka aseAfrika kunye nenzala yawo iye yaba nefuthe elibanzi kwinkcubeko yaseMelika ebalaseleyo nakwinkcubeko yehlabathi.
[[File:Harlem_Street_rehearsal_(125th_street).jpg|thumb| Ukuziqhelanisa komculo weqela kwisitalato i -125th Street eHarlem,indawo engundoqo nembali ebalulekileyo yenkcubeko yama-Afrika-Melika. ISixeko saseNew York sisekhaya ngomda omkhulu xa sithelekiswa nesona sixeko sinabantu abamnyama baseMelika ehlabathini kunaso nasiphi na isixeko esingaphandle [[I-Afrika|kweAfrika]], esinabantu abangaphezu kwezigidi eziyi-2.2. Ukufudukela kwabantu baseAfrika eNew York City ngoku kukhuthaza ukukhula kwabemi baseAfrika-baseMelika nabaseAfrika kwesi sixeko. <ref name="AfricanMigrationNYC">{{Cite news|last=Kimiko de Freytas-Tamura|date=2023|title=African and Invisible: The Other New York Migrant Crisis|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2023/01/13/nyregion/west-african-immigrants-nyc.html|url-status=live|access-date=January 26, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230125220924/https://www.nytimes.com/2023/01/13/nyregion/west-african-immigrants-nyc.html|archive-date=January 25, 2023}}</ref>]]
Ukuba abantu ababebanjwe ngamakhoboka (amakhoboka) babethintela okanye bethintela imfundo yabo, uloyiko yayikukuba imfundo yayinokubanika amandla abantu, kwaye ikhuthaze okanye ivumele amabhongo okukhululwa. Amasiko omlomo aseAfrika aba yindlela ephambili yokugcina imbali, iindlela zokuziphatha, kunye nolunye ulwazi lwenkcubeko phakathi kwabantu. Oku kwakuhambelana nezenzo zembali yomlomo kwiinkcubeko ezininzi zaseAfrika kunye nezinye iinkcubeko ezazingaxhomekekanga kwilizwi elibhaliweyo. Uninzi lwezi zinto zenkcubeko zidluliselwe kwizizukulwana ngezizukulwana ngokubalisa amabali. Amabali eentsomi anike ama-Afrika aseMelika ithuba lokukhuthazana nokufundisana. <ref name="oral">{{Cite web|last=Papa|first=Maggie|last2=Gerber|first2=Amy|last3=Mohamed|first3=Abeer|title=African American Culture through Oral Tradition|url=http://www.gwu.edu/~e73afram/ag-am-mp.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20080527050107/http://www.gwu.edu/~e73afram/ag-am-mp.html|archive-date=May 27, 2008|accessdate=May 17, 2007|publisher=[[George Washington University]]}}</ref>
Ukuphila kwanamhlanje kunye nokufuduka kwabantu abaNtsundu baseMelika ukuya eMntla kuye kwaba nembali yokubeka uxinzelelo ekugcinweni kwemikhuba nezithethe zenkcubeko yabantu abaNtsundu baseMelika. Iindawo zasezidolophini nezahluke kakhulu apho inkcubeko yabantu abaNtsundu yayiveliswa khona zaphakamisa uloyiko kwiingcali zezentlalo kunye neengcali zezentlalo ukuba inkalo yabantu abaNtsundu baseMzantsi Afrika yenkcubeko ethandwayo yabantu abaNtsundu yayisengozini yokulahleka kwimbali. <ref>{{Cite book|last=Dunbar|first=EVE E.|title=Black Regions of the Imagination|date=2013|publisher=Temple University Press|isbn=978-1-4399-0942-3|editor-last=DUNBAR|editor-first=EVE E.|series=African American Writers between the Nation and the World|pages=16–57|chapter=Becoming American through Ethnographic Writing|jstor=j.ctt14bt4hc.6}}</ref>
Ezinye iinkalo zesiko lomlomo lama-Afrika aseMelika ziquka i-dazens, i-significant, i-trash talk, i-rhyming, i-semantic inversion kunye ne-word play, uninzi lwazo oluye lwafumana indlela yalo kwinkcubeko ethandwayo yaseMelika kwaye lwaba yimeko yehlabathi. Ngexesha lobukhoboka, ama-Afrika aseMelika azivumelanisa ezi zithethe zolwimi njengendlela yokuchasana nokusinda ngokufihlakeleyo. <ref>{{Cite journal|date=November 1990|title=''The Signifying Monkey: A Theory of Afro-American Literary Criticism''. Henry Louis Gates, Jr.|url=http://dx.doi.org/10.1086/391861|url-status=live|journal=Modern Philology|volume=88|issue=2|pages=224–226|doi=10.1086/391861|issn=0026-8232|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907025004/https://www.journals.uchicago.edu/doi/10.1086/391861|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> Imibongo ethethwayo ngomnye umzekelo wendlela isiko lomlomo lase-Afrika-laseMelika eliye lanefuthe ngayo kwinkcubeko ethandwayo yanamhlanje. Abaculi abasebenzisa amagama athethwayo basebenzisa iindlela ezifanayo nabashumayeli base-Afrika baseMelika kuquka intshukumo, isingqisho, kunye nokubandakanyeka kwabaphulaphuli. <ref>{{Cite web|last=Miazga|first=M|date=1998|title=The Spoken Word Movement of 1990s|url=http://www.msu.edu/~miazgama/spokenword.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20071012235005/http://www.msu.edu/~miazgama/spokenword.htm|archive-date=October 12, 2007|accessdate=October 7, 2007|publisher=[[Michigan State University]]}}</ref> Umculo we-rap ukususela ngeminyaka yoo-1980 nangaphaya uye wakhankanywa njengolwandiso lwenkcubeko ethethwayo yaseAfrika <ref name="oral" />
=== UVuko lweNkcubeko yaseHarlem ===
[[File:Hurston-Zora-Neale-LOC.jpg|left|thumb| UZora Neale Hurston wayengumntu obalaseleyo kwinkalo yoncwadi ngexesha leHarlem Renaissance]]
Ukwamkelwa kokuqala okukhulu kwenkcubeko yabantu base-Afrika-baseMelika kwenzeka ngexesha leHarlem Renaissance eyaqalwa ngu- Alain Locke . Kwiminyaka yoo-1920 ukuyotsho kunyaka ka-1930, umculo, uncwadi, kunye nobugcisa baseMelika abaNtsundu baziwa kakhulu. Ababhali abafana noZora Neale Hurston noNella Larsen kunye neembongi ezifana noLangston Hughes, uClaude McKay, kunye noCountee Cullen babhale imisebenzi echaza amava abantu abamnyama baseMelika. I-Jazz, i-swing, i-blues kunye nezinye iintlobo zomculo zangena kumculo odumileyo waseMelika. Abaculi abamnyama baseMelika abafana noWilliam H. Johnson, uAaron Douglas, kunye noPalmer Hayden benze imisebenzi yobugcisa eyahlukileyo ebonisa abantu abamnyama baseMelika.
I-Harlem Renaissance yayikwangexesha lokwanda kokuthatha inxaxheba kwezopolitiko kubantu baseMelika abangabaMnyama. Phakathi kwemibutho yezopolitiko ebalulekileyo yabaMnyama baseMelika eyasekwa ekuqaleni kwenkulungwane yama-20 kukho i-Universal Negro Improvement Association kunye ne-National Association for the Advancement of Colored People. I-Nation of Islam, umbutho wenkolo obalulekileyo onxulumene nobuSilamsi, nawo waqalisa ekuqaleni kweminyaka yoo-1930. <ref name="harlem">{{Cite web|last=Johnson|first=William H.|title=The Harlem Renaissance|url=http://www.fatherryan.org/harlemrenaissance/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070601152141/http://www.fatherryan.org/harlemrenaissance/|archive-date=June 1, 2007|accessdate=June 1, 2007|publisher=fatherryan.org}}</ref>
=== Intshukumo yenkcubeko yamaMelika anemvelaphi yase-Afrika ===
Intshukumo yamandla amnyama ngeminyaka yoo-1960 noo-1970 yalandela emva kweNtlangano yamaLungelo oLuntu engenabundlobongela . Le ntshukumo ikhuthaze ukuzingca ngokobuhlanga kunye nomanyano ngokobuhlanga ngokuchaseneyo nokugxila ekuhlanganisweni kweNtshukumo yamaLungelo oLuntu, kwaye yamkela isimo sengqondo sobundlongondlongo ngakumbi xa kujongwane nocalucalulo ngokobuhlanga. <ref>{{cite encyclopedia|url=http://mlk-kpp01.stanford.edu/|title=Black Power|encyclopedia=King Encyclopedia|publisher=[[Stanford University]]|access-date=June 2, 2007|archive-date=December 4, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131204080236/http://mlk-kpp01.stanford.edu/|url-status=live}}https://en.wikipedia.org/wiki/Black_power_movement</ref> Kwakhona, yakhuthaza uvuko olutsha kwinkcubeko yokubhala nobugcisa buka-Afrika-Melika, nto leyo eyaziwa ngokubanzi njenge "African-American Arts Movement" okanye i-"Black Arts Movement" (iNtshukumo yoBugcisa buka-Afrika-Melika okanye obabaNtsundu.)
Imisebenzi yabaculi abadumileyo abarekhodayo abafana noNina Simone (" Young, Gifted and Black ") kunye neThe Impressions (" Keep On Pushing "), kunye nemibongo, ubugcisa obuhle, kunye noncwadi lwaloo xesha, zakha kwaye zabonakalisa ukukhula kolwazi lobuhlanga nezopolitiko. <ref>{{Cite web|title=Black Power|url=http://www.umich.edu/~eng499/concepts/power.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20080227210607/http://www.umich.edu/~eng499/concepts/power.html|archive-date=February 27, 2008|accessdate=June 2, 2007|website=Black Arts Movement|publisher=[[University of Michigan]]}}</ref> Phakathi kwababhali ababalaseleyo be-African-American Arts Movement kwakukho imbongi uNikki Giovanni, <ref>{{Cite web|title=Nikki Giovanni|url=http://www.umich.edu/~eng499/people/giovanni.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20080303085941/http://www.umich.edu/~eng499/people/giovanni.html|archive-date=March 3, 2008|accessdate=June 2, 2007|website=Black Arts Movement|publisher=University of Michigan}}</ref> imbongi nompapashi uDon L. Lee, owathi kamva waziwa njengoHaki Madhubuti, imbongi nombhali wemidlalo yeqonga uLeroi Jones, owathi kamva waziwa njengoAmiri Baraka kunye noSonia Sanchez.
Ngexesha leNtshukumo yeNkcubeko yabaMnyama baseMelika, uMelvin Charles noGleason T. Jackson baqulunqa iFlegi yeLifa leMveli labaMnyama baseMelika (ekwaziwa njengeFlegi yeLifa leMveli lama-Afrika aseMelika) ngonyaka ka 1967 ngenjongo yabaMnyama baseMelika. Namhlanje, isetyenziswa njengeflegi emele abantu abangama-Afrika aseMelika.
[[File:Thelonious_Monk,_Minton's_Playhouse,_New_York,_N.Y.,_ca._Sept._1947_(William_P._Gottlieb_06191).jpg|left|thumb| Umculi wepiyano yohlobo lwe-jazzuThelonious Monk ngonyaka ka 1947]]
[[File:KendrickSZASPurs230725-144_(cropped)_desaturated.jpg|left|thumb| Umculi we-rap uKendrick Lamar]]
[[Uluhlu:Pages with unreviewed translations]]
ksid32qt17v66489vag475llan6kgip
Imidaniso yesintu kunye nemibhiyozo yabantu baseTumbuka
0
9383
42220
2026-09-30T19:18:39Z
Abulele Jebese
14703
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1345120201|Traditional dances and festivals of the Tumbuka people]]"
42220
wikitext
text/x-wiki
Imidaniso nemibhiyozo yemveli yabantu bakwaTumbuka ibandakanya uluhlu lwezenzo ezinxulumene namasiko, ukuphilisa, ukubhiyozela kunye nokuzonwabisa, ezifumaneka ikakhulu phakathi kwabantu bakwaTumbuka baseTanzania, kumantla nakumbindi welizwe [[Malawi|weMalawi]], naseMuchinga naseMpuma [[EZambia|Zambia]] . Eyona ibhalwe kakuhle kwezi ''yiVimbuza'', umdaniso nomculo ophilisayo obhalwe yi [[I-UNESCO|-UNESCO]] kuluhlu lwabameli belifa lenkcubeko elingabonakaliyo loluntu ngonyaka ka 2008. <ref name="UNESCOvimbuza">{{Cite web|title=Vimbuza healing dance|url=https://ich.unesco.org/en/RL/vimbuza-healing-dance-00158|accessdate=30 August 2025|website=UNESCO Intangible Cultural Heritage}}</ref> Ezinye iintlobo zomculo ezidlalwa kakhulu ziquka ''iMalipenga'' / ''Mganda'', kunye nezinye iintlobo zomculo ezikwimimandla ethile ezifana ''neMtungo'' ( ''Magali'' ), ''u-Ulumba'', kunye ''neVisekese'' . Iminyhadala yonyaka iquka ''iGonapamuhanya'' exhaswa ngurhulumente kunye ''neMulindafwa'' eMalawi, kunye ''neKulonga'', ''iVinkhakanimba'' kunye ''neZengani'' eZambia ezisebenza njengeendawo zokubonisa, ukusasaza kunye nokubhiyozela ubuwena bukaTumbuka. <ref name="MBC2024">{{Cite web|date=11 September 2024|title=Gonapamuhanya Cultural Festival to advance women, youth interest|url=https://mbc.mw/gonapamuhanya-cultural-festival-to-advance-women-youth-interest/|accessdate=30 August 2025|website=Malawi Broadcasting Corporation}}</ref> <ref name="MalawiIndia">{{Cite web|title=Intangible Heritage Sites: Gonapamuhanya; Mulindafwa|url=https://malawi-india.org/intangible.html|accessdate=30 August 2025|website=High Commission of Malawi in India}}</ref> <ref name="ZenganiStudy">{{Cite web|date=2023|title=The Role of Language in Uniting Two Different Ethnic Groups|url=https://research.mu.ac.zm/research/index.php/mu/article/download/87/35/|accessdate=30 August 2025|website=Mulungushi University Research Journal}}</ref>
87eertsyet3mefn8ci5ya68g8gfbvg8
42221
42220
2026-09-30T19:21:24Z
Abulele Jebese
14703
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1345120201|Traditional dances and festivals of the Tumbuka people]]"
42221
wikitext
text/x-wiki
Imidaniso nemibhiyozo yemveli yabantu bakwaTumbuka ibandakanya uluhlu lwezenzo ezinxulumene namasiko, ukuphilisa, ukubhiyozela kunye nokuzonwabisa, ezifumaneka ikakhulu phakathi kwabantu bakwaTumbuka baseTanzania, kumantla nakumbindi welizwe [[Malawi|weMalawi]], naseMuchinga naseMpuma [[EZambia|Zambia]] . Eyona ibhalwe kakuhle kwezi ''yiVimbuza'', umdaniso nomculo ophilisayo obhalwe yi [[I-UNESCO|-UNESCO]] kuluhlu lwabameli belifa lenkcubeko elingabonakaliyo loluntu ngonyaka ka 2008. <ref name="UNESCOvimbuza">{{Cite web|title=Vimbuza healing dance|url=https://ich.unesco.org/en/RL/vimbuza-healing-dance-00158|accessdate=30 August 2025|website=UNESCO Intangible Cultural Heritage}}</ref> Ezinye iintlobo zomculo ezidlalwa kakhulu ziquka ''iMalipenga'' / ''Mganda'', kunye nezinye iintlobo zomculo ezikwimimandla ethile ezifana ''neMtungo'' ( ''Magali'' ), ''u-Ulumba'', kunye ''neVisekese'' . Iminyhadala yonyaka iquka ''iGonapamuhanya'' exhaswa ngurhulumente kunye ''neMulindafwa'' eMalawi, kunye ''neKulonga'', ''iVinkhakanimba'' kunye ''neZengani'' eZambia ezisebenza njengeendawo zokubonisa, ukusasaza kunye nokubhiyozela ubuwena bukaTumbuka. <ref name="MBC2024">{{Cite web|date=11 September 2024|title=Gonapamuhanya Cultural Festival to advance women, youth interest|url=https://mbc.mw/gonapamuhanya-cultural-festival-to-advance-women-youth-interest/|accessdate=30 August 2025|website=Malawi Broadcasting Corporation}}</ref> <ref name="MalawiIndia">{{Cite web|title=Intangible Heritage Sites: Gonapamuhanya; Mulindafwa|url=https://malawi-india.org/intangible.html|accessdate=30 August 2025|website=High Commission of Malawi in India}}</ref> <ref name="ZenganiStudy">{{Cite web|date=2023|title=The Role of Language in Uniting Two Different Ethnic Groups|url=https://research.mu.ac.zm/research/index.php/mu/article/download/87/35/|accessdate=30 August 2025|website=Mulungushi University Research Journal}}</ref>
== Imvelaphi. ==
1zx7sr3coumrak99ulxa5hsnljssj75
42222
42221
2026-09-30T19:24:35Z
Abulele Jebese
14703
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1345120201|Traditional dances and festivals of the Tumbuka people]]"
42222
wikitext
text/x-wiki
Imidaniso nemibhiyozo yemveli yabantu bakwaTumbuka ibandakanya uluhlu lwezenzo ezinxulumene namasiko, ukuphilisa, ukubhiyozela kunye nokuzonwabisa, ezifumaneka ikakhulu phakathi kwabantu bakwaTumbuka baseTanzania, kumantla nakumbindi welizwe [[Malawi|weMalawi]], naseMuchinga naseMpuma [[EZambia|Zambia]] . Eyona ibhalwe kakuhle kwezi ''yiVimbuza'', umdaniso nomculo ophilisayo obhalwe yi [[I-UNESCO|-UNESCO]] kuluhlu lwabameli belifa lenkcubeko elingabonakaliyo loluntu ngonyaka ka 2008. <ref name="UNESCOvimbuza">{{Cite web|title=Vimbuza healing dance|url=https://ich.unesco.org/en/RL/vimbuza-healing-dance-00158|accessdate=30 August 2025|website=UNESCO Intangible Cultural Heritage}}</ref> Ezinye iintlobo zomculo ezidlalwa kakhulu ziquka ''iMalipenga'' / ''Mganda'', kunye nezinye iintlobo zomculo ezikwimimandla ethile ezifana ''neMtungo'' ( ''Magali'' ), ''u-Ulumba'', kunye ''neVisekese'' . Iminyhadala yonyaka iquka ''iGonapamuhanya'' exhaswa ngurhulumente kunye ''neMulindafwa'' eMalawi, kunye ''neKulonga'', ''iVinkhakanimba'' kunye ''neZengani'' eZambia ezisebenza njengeendawo zokubonisa, ukusasaza kunye nokubhiyozela ubuwena bukaTumbuka. <ref name="MBC2024">{{Cite web|date=11 September 2024|title=Gonapamuhanya Cultural Festival to advance women, youth interest|url=https://mbc.mw/gonapamuhanya-cultural-festival-to-advance-women-youth-interest/|accessdate=30 August 2025|website=Malawi Broadcasting Corporation}}</ref> <ref name="MalawiIndia">{{Cite web|title=Intangible Heritage Sites: Gonapamuhanya; Mulindafwa|url=https://malawi-india.org/intangible.html|accessdate=30 August 2025|website=High Commission of Malawi in India}}</ref> <ref name="ZenganiStudy">{{Cite web|date=2023|title=The Role of Language in Uniting Two Different Ethnic Groups|url=https://research.mu.ac.zm/research/index.php/mu/article/download/87/35/|accessdate=30 August 2025|website=Mulungushi University Research Journal}}</ref>
== Imvelaphi. ==
Umdaniso weTumbuka kunye nezithethe zeminyhadala ziquka ulonwabo lwentlalo, isikhumbuzo sembali, ukuphiliswa kunye nokulamla ngokomoya. Kumantla eMalawi, iVimbuza iyinxalenye ''ye-ng'oma'' (“iidrama zokubandezeleka”) ebanzi eseMbindini naseMzantsi Afrika esebenzisa ukubethela amagubu, ingoma kunye nomdaniso ukuxilonga nokunyanga izifo kunye nokubuyisela uzinzo kuluntu. <ref name="UNESCOvimbuza" /> <ref>{{Cite web|date=3 December 2014|title=Vimbuza healing dance (multimedia note)|url=https://www.unesco.org/archives/multimedia/document-3758|accessdate=30 August 2025|website=UNESCO Archives}}</ref> Ngaphandle kweendlela zesiko, imbali yempi yenkulungwane yama-20 yachaphazela iintlobo zomdaniso wamadoda ezifana neMalipenga/Mganda, eziguqula indlela yobuhle besitayile somdaniso eyaziswa phantsi kweKing 's African Rifles . <ref name="Mpata2001">{{Cite journal|last=Mpata|first=D.|year=2001|title=The Malipenga Dance in Nkhata Bay District|url=https://www.jstor.org/stable/29779058|journal=African Music|access-date=30 August 2025}}</ref> <ref name="Folkways">{{Cite web|title=Malipenga: Dance music from the Tonga-speaking people of Malawi|url=https://folkways.si.edu/malipenga-dance-music-from-the-tonga-speaking-people-of-malawi/world/music/album/smithsonian|accessdate=30 August 2025|website=Smithsonian Folkways}}</ref>
c038qw5vlf6m4qvck2qzcp3usp6pzkx
42223
42222
2026-09-30T19:26:36Z
Abulele Jebese
14703
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1345120201|Traditional dances and festivals of the Tumbuka people]]"
42223
wikitext
text/x-wiki
Imidaniso nemibhiyozo yemveli yabantu bakwaTumbuka ibandakanya uluhlu lwezenzo ezinxulumene namasiko, ukuphilisa, ukubhiyozela kunye nokuzonwabisa, ezifumaneka ikakhulu phakathi kwabantu bakwaTumbuka baseTanzania, kumantla nakumbindi welizwe [[Malawi|weMalawi]], naseMuchinga naseMpuma [[EZambia|Zambia]] . Eyona ibhalwe kakuhle kwezi ''yiVimbuza'', umdaniso nomculo ophilisayo obhalwe yi [[I-UNESCO|-UNESCO]] kuluhlu lwabameli belifa lenkcubeko elingabonakaliyo loluntu ngonyaka ka 2008. <ref name="UNESCOvimbuza">{{Cite web|title=Vimbuza healing dance|url=https://ich.unesco.org/en/RL/vimbuza-healing-dance-00158|accessdate=30 August 2025|website=UNESCO Intangible Cultural Heritage}}</ref> Ezinye iintlobo zomculo ezidlalwa kakhulu ziquka ''iMalipenga'' / ''Mganda'', kunye nezinye iintlobo zomculo ezikwimimandla ethile ezifana ''neMtungo'' ( ''Magali'' ), ''u-Ulumba'', kunye ''neVisekese'' . Iminyhadala yonyaka iquka ''iGonapamuhanya'' exhaswa ngurhulumente kunye ''neMulindafwa'' eMalawi, kunye ''neKulonga'', ''iVinkhakanimba'' kunye ''neZengani'' eZambia ezisebenza njengeendawo zokubonisa, ukusasaza kunye nokubhiyozela ubuwena bukaTumbuka. <ref name="MBC2024">{{Cite web|date=11 September 2024|title=Gonapamuhanya Cultural Festival to advance women, youth interest|url=https://mbc.mw/gonapamuhanya-cultural-festival-to-advance-women-youth-interest/|accessdate=30 August 2025|website=Malawi Broadcasting Corporation}}</ref> <ref name="MalawiIndia">{{Cite web|title=Intangible Heritage Sites: Gonapamuhanya; Mulindafwa|url=https://malawi-india.org/intangible.html|accessdate=30 August 2025|website=High Commission of Malawi in India}}</ref> <ref name="ZenganiStudy">{{Cite web|date=2023|title=The Role of Language in Uniting Two Different Ethnic Groups|url=https://research.mu.ac.zm/research/index.php/mu/article/download/87/35/|accessdate=30 August 2025|website=Mulungushi University Research Journal}}</ref>
== Imvelaphi. ==
Umdaniso weTumbuka kunye nezithethe zeminyhadala ziquka ulonwabo lwentlalo, isikhumbuzo sembali, ukuphiliswa kunye nokulamla ngokomoya. Kumantla eMalawi, iVimbuza iyinxalenye ''ye-ng'oma'' (“iidrama zokubandezeleka”) ebanzi eseMbindini naseMzantsi Afrika esebenzisa ukubethela amagubu, ingoma kunye nomdaniso ukuxilonga nokunyanga izifo kunye nokubuyisela uzinzo kuluntu. <ref name="UNESCOvimbuza" /> <ref>{{Cite web|date=3 December 2014|title=Vimbuza healing dance (multimedia note)|url=https://www.unesco.org/archives/multimedia/document-3758|accessdate=30 August 2025|website=UNESCO Archives}}</ref> Ngaphandle kweendlela zesiko, imbali yempi yenkulungwane yama-20 yachaphazela iintlobo zomdaniso wamadoda ezifana neMalipenga/Mganda, eziguqula indlela yobuhle besitayile somdaniso eyaziswa phantsi kweKing 's African Rifles . <ref name="Mpata2001">{{Cite journal|last=Mpata|first=D.|year=2001|title=The Malipenga Dance in Nkhata Bay District|url=https://www.jstor.org/stable/29779058|journal=African Music|access-date=30 August 2025}}</ref> <ref name="Folkways">{{Cite web|title=Malipenga: Dance music from the Tonga-speaking people of Malawi|url=https://folkways.si.edu/malipenga-dance-music-from-the-tonga-speaking-people-of-malawi/world/music/album/smithsonian|accessdate=30 August 2025|website=Smithsonian Folkways}}</ref>
== Imidaniso emikhulu yesintu ==
04l5hyfya88huim506t031tt02q329b
42224
42223
2026-09-30T19:27:21Z
Abulele Jebese
14703
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1345120201|Traditional dances and festivals of the Tumbuka people]]"
42224
wikitext
text/x-wiki
Imidaniso nemibhiyozo yemveli yabantu bakwaTumbuka ibandakanya uluhlu lwezenzo ezinxulumene namasiko, ukuphilisa, ukubhiyozela kunye nokuzonwabisa, ezifumaneka ikakhulu phakathi kwabantu bakwaTumbuka baseTanzania, kumantla nakumbindi welizwe [[Malawi|weMalawi]], naseMuchinga naseMpuma [[EZambia|Zambia]] . Eyona ibhalwe kakuhle kwezi ''yiVimbuza'', umdaniso nomculo ophilisayo obhalwe yi [[I-UNESCO|-UNESCO]] kuluhlu lwabameli belifa lenkcubeko elingabonakaliyo loluntu ngonyaka ka 2008. <ref name="UNESCOvimbuza">{{Cite web|title=Vimbuza healing dance|url=https://ich.unesco.org/en/RL/vimbuza-healing-dance-00158|accessdate=30 August 2025|website=UNESCO Intangible Cultural Heritage}}</ref> Ezinye iintlobo zomculo ezidlalwa kakhulu ziquka ''iMalipenga'' / ''Mganda'', kunye nezinye iintlobo zomculo ezikwimimandla ethile ezifana ''neMtungo'' ( ''Magali'' ), ''u-Ulumba'', kunye ''neVisekese'' . Iminyhadala yonyaka iquka ''iGonapamuhanya'' exhaswa ngurhulumente kunye ''neMulindafwa'' eMalawi, kunye ''neKulonga'', ''iVinkhakanimba'' kunye ''neZengani'' eZambia ezisebenza njengeendawo zokubonisa, ukusasaza kunye nokubhiyozela ubuwena bukaTumbuka. <ref name="MBC2024">{{Cite web|date=11 September 2024|title=Gonapamuhanya Cultural Festival to advance women, youth interest|url=https://mbc.mw/gonapamuhanya-cultural-festival-to-advance-women-youth-interest/|accessdate=30 August 2025|website=Malawi Broadcasting Corporation}}</ref> <ref name="MalawiIndia">{{Cite web|title=Intangible Heritage Sites: Gonapamuhanya; Mulindafwa|url=https://malawi-india.org/intangible.html|accessdate=30 August 2025|website=High Commission of Malawi in India}}</ref> <ref name="ZenganiStudy">{{Cite web|date=2023|title=The Role of Language in Uniting Two Different Ethnic Groups|url=https://research.mu.ac.zm/research/index.php/mu/article/download/87/35/|accessdate=30 August 2025|website=Mulungushi University Research Journal}}</ref>
== Imvelaphi. ==
Umdaniso weTumbuka kunye nezithethe zeminyhadala ziquka ulonwabo lwentlalo, isikhumbuzo sembali, ukuphiliswa kunye nokulamla ngokomoya. Kumantla eMalawi, iVimbuza iyinxalenye ''ye-ng'oma'' (“iidrama zokubandezeleka”) ebanzi eseMbindini naseMzantsi Afrika esebenzisa ukubethela amagubu, ingoma kunye nomdaniso ukuxilonga nokunyanga izifo kunye nokubuyisela uzinzo kuluntu. <ref name="UNESCOvimbuza" /> <ref>{{Cite web|date=3 December 2014|title=Vimbuza healing dance (multimedia note)|url=https://www.unesco.org/archives/multimedia/document-3758|accessdate=30 August 2025|website=UNESCO Archives}}</ref> Ngaphandle kweendlela zesiko, imbali yempi yenkulungwane yama-20 yachaphazela iintlobo zomdaniso wamadoda ezifana neMalipenga/Mganda, eziguqula indlela yobuhle besitayile somdaniso eyaziswa phantsi kweKing 's African Rifles . <ref name="Mpata2001">{{Cite journal|last=Mpata|first=D.|year=2001|title=The Malipenga Dance in Nkhata Bay District|url=https://www.jstor.org/stable/29779058|journal=African Music|access-date=30 August 2025}}</ref> <ref name="Folkways">{{Cite web|title=Malipenga: Dance music from the Tonga-speaking people of Malawi|url=https://folkways.si.edu/malipenga-dance-music-from-the-tonga-speaking-people-of-malawi/world/music/album/smithsonian|accessdate=30 August 2025|website=Smithsonian Folkways}}</ref>
== Imidaniso emikhulu yesintu ==
=== I-Vimbuza. ===
oksqjudz8orpjl7gu9curksbngc943i
42225
42224
2026-09-30T19:33:09Z
Abulele Jebese
14703
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1345120201|Traditional dances and festivals of the Tumbuka people]]"
42225
wikitext
text/x-wiki
Imidaniso nemibhiyozo yemveli yabantu bakwaTumbuka ibandakanya uluhlu lwezenzo ezinxulumene namasiko, ukuphilisa, ukubhiyozela kunye nokuzonwabisa, ezifumaneka ikakhulu phakathi kwabantu bakwaTumbuka baseTanzania, kumantla nakumbindi welizwe [[Malawi|weMalawi]], naseMuchinga naseMpuma [[EZambia|Zambia]] . Eyona ibhalwe kakuhle kwezi ''yiVimbuza'', umdaniso nomculo ophilisayo obhalwe yi [[I-UNESCO|-UNESCO]] kuluhlu lwabameli belifa lenkcubeko elingabonakaliyo loluntu ngonyaka ka 2008. <ref name="UNESCOvimbuza">{{Cite web|title=Vimbuza healing dance|url=https://ich.unesco.org/en/RL/vimbuza-healing-dance-00158|accessdate=30 August 2025|website=UNESCO Intangible Cultural Heritage}}</ref> Ezinye iintlobo zomculo ezidlalwa kakhulu ziquka ''iMalipenga'' / ''Mganda'', kunye nezinye iintlobo zomculo ezikwimimandla ethile ezifana ''neMtungo'' ( ''Magali'' ), ''u-Ulumba'', kunye ''neVisekese'' . Iminyhadala yonyaka iquka ''iGonapamuhanya'' exhaswa ngurhulumente kunye ''neMulindafwa'' eMalawi, kunye ''neKulonga'', ''iVinkhakanimba'' kunye ''neZengani'' eZambia ezisebenza njengeendawo zokubonisa, ukusasaza kunye nokubhiyozela ubuwena bukaTumbuka. <ref name="MBC2024">{{Cite web|date=11 September 2024|title=Gonapamuhanya Cultural Festival to advance women, youth interest|url=https://mbc.mw/gonapamuhanya-cultural-festival-to-advance-women-youth-interest/|accessdate=30 August 2025|website=Malawi Broadcasting Corporation}}</ref> <ref name="MalawiIndia">{{Cite web|title=Intangible Heritage Sites: Gonapamuhanya; Mulindafwa|url=https://malawi-india.org/intangible.html|accessdate=30 August 2025|website=High Commission of Malawi in India}}</ref> <ref name="ZenganiStudy">{{Cite web|date=2023|title=The Role of Language in Uniting Two Different Ethnic Groups|url=https://research.mu.ac.zm/research/index.php/mu/article/download/87/35/|accessdate=30 August 2025|website=Mulungushi University Research Journal}}</ref>
== Imvelaphi. ==
Umdaniso weTumbuka kunye nezithethe zeminyhadala ziquka ulonwabo lwentlalo, isikhumbuzo sembali, ukuphiliswa kunye nokulamla ngokomoya. Kumantla eMalawi, iVimbuza iyinxalenye ''ye-ng'oma'' (“iidrama zokubandezeleka”) ebanzi eseMbindini naseMzantsi Afrika esebenzisa ukubethela amagubu, ingoma kunye nomdaniso ukuxilonga nokunyanga izifo kunye nokubuyisela uzinzo kuluntu. <ref name="UNESCOvimbuza" /> <ref>{{Cite web|date=3 December 2014|title=Vimbuza healing dance (multimedia note)|url=https://www.unesco.org/archives/multimedia/document-3758|accessdate=30 August 2025|website=UNESCO Archives}}</ref> Ngaphandle kweendlela zesiko, imbali yempi yenkulungwane yama-20 yachaphazela iintlobo zomdaniso wamadoda ezifana neMalipenga/Mganda, eziguqula indlela yobuhle besitayile somdaniso eyaziswa phantsi kweKing 's African Rifles . <ref name="Mpata2001">{{Cite journal|last=Mpata|first=D.|year=2001|title=The Malipenga Dance in Nkhata Bay District|url=https://www.jstor.org/stable/29779058|journal=African Music|access-date=30 August 2025}}</ref> <ref name="Folkways">{{Cite web|title=Malipenga: Dance music from the Tonga-speaking people of Malawi|url=https://folkways.si.edu/malipenga-dance-music-from-the-tonga-speaking-people-of-malawi/world/music/album/smithsonian|accessdate=30 August 2025|website=Smithsonian Folkways}}</ref>
== Imidaniso emikhulu yesintu ==
=== I-Vimbuza. ===
I-Vimbuza sisithethe sokwenza umboniso onceda ekuphiliseni, apho ukubetha amagubu, ukucula kunye nokudanisa kunceda ekuchongeni nasekunyangeni izifo ezinxulumene nemimoya. I-UNESCO iqaphela ubunzulu bayo bembali, ukubandakanyeka kwayo ngokwesini (izigulane ezininzi zingabasetyhini), isigqi seengoma ezihambelana nomoya kunye nokuqhubeka kwayo nangona iphikiswa ngabavangeli kunye nezonyango. <ref name="UNESCOvimbuza" /> Umsebenzi wezifundo ubeka iVimbuza ngaphakathi kokuphiliswa kwe ''-ng'oma'' kwaye uchaza imeko ye-trance, indima yabaphilisi abaziingcali kunye "nendawo yokudanisa isifo" yoluntu. <ref>{{Cite book|last=Friedson|first=Steven M.|title=Dancing Prophets: Musical Experience in Tumbuka Healing|publisher=University of Chicago Press|year=1996}}</ref>
1shyo5cyd6s8g57sea45m3e2o5zhzz1
42226
42225
2026-09-30T19:34:39Z
Abulele Jebese
14703
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1345120201|Traditional dances and festivals of the Tumbuka people]]"
42226
wikitext
text/x-wiki
Imidaniso nemibhiyozo yemveli yabantu bakwaTumbuka ibandakanya uluhlu lwezenzo ezinxulumene namasiko, ukuphilisa, ukubhiyozela kunye nokuzonwabisa, ezifumaneka ikakhulu phakathi kwabantu bakwaTumbuka baseTanzania, kumantla nakumbindi welizwe [[Malawi|weMalawi]], naseMuchinga naseMpuma [[EZambia|Zambia]] . Eyona ibhalwe kakuhle kwezi ''yiVimbuza'', umdaniso nomculo ophilisayo obhalwe yi [[I-UNESCO|-UNESCO]] kuluhlu lwabameli belifa lenkcubeko elingabonakaliyo loluntu ngonyaka ka 2008. <ref name="UNESCOvimbuza">{{Cite web|title=Vimbuza healing dance|url=https://ich.unesco.org/en/RL/vimbuza-healing-dance-00158|accessdate=30 August 2025|website=UNESCO Intangible Cultural Heritage}}</ref> Ezinye iintlobo zomculo ezidlalwa kakhulu ziquka ''iMalipenga'' / ''Mganda'', kunye nezinye iintlobo zomculo ezikwimimandla ethile ezifana ''neMtungo'' ( ''Magali'' ), ''u-Ulumba'', kunye ''neVisekese'' . Iminyhadala yonyaka iquka ''iGonapamuhanya'' exhaswa ngurhulumente kunye ''neMulindafwa'' eMalawi, kunye ''neKulonga'', ''iVinkhakanimba'' kunye ''neZengani'' eZambia ezisebenza njengeendawo zokubonisa, ukusasaza kunye nokubhiyozela ubuwena bukaTumbuka. <ref name="MBC2024">{{Cite web|date=11 September 2024|title=Gonapamuhanya Cultural Festival to advance women, youth interest|url=https://mbc.mw/gonapamuhanya-cultural-festival-to-advance-women-youth-interest/|accessdate=30 August 2025|website=Malawi Broadcasting Corporation}}</ref> <ref name="MalawiIndia">{{Cite web|title=Intangible Heritage Sites: Gonapamuhanya; Mulindafwa|url=https://malawi-india.org/intangible.html|accessdate=30 August 2025|website=High Commission of Malawi in India}}</ref> <ref name="ZenganiStudy">{{Cite web|date=2023|title=The Role of Language in Uniting Two Different Ethnic Groups|url=https://research.mu.ac.zm/research/index.php/mu/article/download/87/35/|accessdate=30 August 2025|website=Mulungushi University Research Journal}}</ref>
== Imvelaphi. ==
Umdaniso weTumbuka kunye nezithethe zeminyhadala ziquka ulonwabo lwentlalo, isikhumbuzo sembali, ukuphiliswa kunye nokulamla ngokomoya. Kumantla eMalawi, iVimbuza iyinxalenye ''ye-ng'oma'' (“iidrama zokubandezeleka”) ebanzi eseMbindini naseMzantsi Afrika esebenzisa ukubethela amagubu, ingoma kunye nomdaniso ukuxilonga nokunyanga izifo kunye nokubuyisela uzinzo kuluntu. <ref name="UNESCOvimbuza" /> <ref>{{Cite web|date=3 December 2014|title=Vimbuza healing dance (multimedia note)|url=https://www.unesco.org/archives/multimedia/document-3758|accessdate=30 August 2025|website=UNESCO Archives}}</ref> Ngaphandle kweendlela zesiko, imbali yempi yenkulungwane yama-20 yachaphazela iintlobo zomdaniso wamadoda ezifana neMalipenga/Mganda, eziguqula indlela yobuhle besitayile somdaniso eyaziswa phantsi kweKing 's African Rifles . <ref name="Mpata2001">{{Cite journal|last=Mpata|first=D.|year=2001|title=The Malipenga Dance in Nkhata Bay District|url=https://www.jstor.org/stable/29779058|journal=African Music|access-date=30 August 2025}}</ref> <ref name="Folkways">{{Cite web|title=Malipenga: Dance music from the Tonga-speaking people of Malawi|url=https://folkways.si.edu/malipenga-dance-music-from-the-tonga-speaking-people-of-malawi/world/music/album/smithsonian|accessdate=30 August 2025|website=Smithsonian Folkways}}</ref>
== Imidaniso emikhulu yesintu ==
=== I-Vimbuza. ===
I-Vimbuza sisithethe sokwenza umboniso onceda ekuphiliseni, apho ukubetha amagubu, ukucula kunye nokudanisa kunceda ekuchongeni nasekunyangeni izifo ezinxulumene nemimoya. I-UNESCO iqaphela ubunzulu bayo bembali, ukubandakanyeka kwayo ngokwesini (izigulane ezininzi zingabasetyhini), isigqi seengoma ezihambelana nomoya kunye nokuqhubeka kwayo nangona iphikiswa ngabavangeli kunye nezonyango. <ref name="UNESCOvimbuza" /> Umsebenzi wezifundo ubeka iVimbuza ngaphakathi kokuphiliswa kwe ''-ng'oma'' kwaye uchaza imeko ye-trance, indima yabaphilisi abaziingcali kunye "nendawo yokudanisa isifo" yoluntu. <ref>{{Cite book|last=Friedson|first=Steven M.|title=Dancing Prophets: Musical Experience in Tumbuka Healing|publisher=University of Chicago Press|year=1996}}</ref>
=== IMalipenga (Mapenenga). ===
bi8wno4hsxfm5u8hodunoom0tkeke72
42227
42226
2026-09-30T19:36:28Z
Abulele Jebese
14703
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1345120201|Traditional dances and festivals of the Tumbuka people]]"
42227
wikitext
text/x-wiki
Imidaniso nemibhiyozo yemveli yabantu bakwaTumbuka ibandakanya uluhlu lwezenzo ezinxulumene namasiko, ukuphilisa, ukubhiyozela kunye nokuzonwabisa, ezifumaneka ikakhulu phakathi kwabantu bakwaTumbuka baseTanzania, kumantla nakumbindi welizwe [[Malawi|weMalawi]], naseMuchinga naseMpuma [[EZambia|Zambia]] . Eyona ibhalwe kakuhle kwezi ''yiVimbuza'', umdaniso nomculo ophilisayo obhalwe yi [[I-UNESCO|-UNESCO]] kuluhlu lwabameli belifa lenkcubeko elingabonakaliyo loluntu ngonyaka ka 2008. <ref name="UNESCOvimbuza">{{Cite web|title=Vimbuza healing dance|url=https://ich.unesco.org/en/RL/vimbuza-healing-dance-00158|accessdate=30 August 2025|website=UNESCO Intangible Cultural Heritage}}</ref> Ezinye iintlobo zomculo ezidlalwa kakhulu ziquka ''iMalipenga'' / ''Mganda'', kunye nezinye iintlobo zomculo ezikwimimandla ethile ezifana ''neMtungo'' ( ''Magali'' ), ''u-Ulumba'', kunye ''neVisekese'' . Iminyhadala yonyaka iquka ''iGonapamuhanya'' exhaswa ngurhulumente kunye ''neMulindafwa'' eMalawi, kunye ''neKulonga'', ''iVinkhakanimba'' kunye ''neZengani'' eZambia ezisebenza njengeendawo zokubonisa, ukusasaza kunye nokubhiyozela ubuwena bukaTumbuka. <ref name="MBC2024">{{Cite web|date=11 September 2024|title=Gonapamuhanya Cultural Festival to advance women, youth interest|url=https://mbc.mw/gonapamuhanya-cultural-festival-to-advance-women-youth-interest/|accessdate=30 August 2025|website=Malawi Broadcasting Corporation}}</ref> <ref name="MalawiIndia">{{Cite web|title=Intangible Heritage Sites: Gonapamuhanya; Mulindafwa|url=https://malawi-india.org/intangible.html|accessdate=30 August 2025|website=High Commission of Malawi in India}}</ref> <ref name="ZenganiStudy">{{Cite web|date=2023|title=The Role of Language in Uniting Two Different Ethnic Groups|url=https://research.mu.ac.zm/research/index.php/mu/article/download/87/35/|accessdate=30 August 2025|website=Mulungushi University Research Journal}}</ref>
== Imvelaphi. ==
Umdaniso weTumbuka kunye nezithethe zeminyhadala ziquka ulonwabo lwentlalo, isikhumbuzo sembali, ukuphiliswa kunye nokulamla ngokomoya. Kumantla eMalawi, iVimbuza iyinxalenye ''ye-ng'oma'' (“iidrama zokubandezeleka”) ebanzi eseMbindini naseMzantsi Afrika esebenzisa ukubethela amagubu, ingoma kunye nomdaniso ukuxilonga nokunyanga izifo kunye nokubuyisela uzinzo kuluntu. <ref name="UNESCOvimbuza" /> <ref>{{Cite web|date=3 December 2014|title=Vimbuza healing dance (multimedia note)|url=https://www.unesco.org/archives/multimedia/document-3758|accessdate=30 August 2025|website=UNESCO Archives}}</ref> Ngaphandle kweendlela zesiko, imbali yempi yenkulungwane yama-20 yachaphazela iintlobo zomdaniso wamadoda ezifana neMalipenga/Mganda, eziguqula indlela yobuhle besitayile somdaniso eyaziswa phantsi kweKing 's African Rifles . <ref name="Mpata2001">{{Cite journal|last=Mpata|first=D.|year=2001|title=The Malipenga Dance in Nkhata Bay District|url=https://www.jstor.org/stable/29779058|journal=African Music|access-date=30 August 2025}}</ref> <ref name="Folkways">{{Cite web|title=Malipenga: Dance music from the Tonga-speaking people of Malawi|url=https://folkways.si.edu/malipenga-dance-music-from-the-tonga-speaking-people-of-malawi/world/music/album/smithsonian|accessdate=30 August 2025|website=Smithsonian Folkways}}</ref>
== Imidaniso emikhulu yesintu ==
=== I-Vimbuza. ===
I-Vimbuza sisithethe sokwenza umboniso onceda ekuphiliseni, apho ukubetha amagubu, ukucula kunye nokudanisa kunceda ekuchongeni nasekunyangeni izifo ezinxulumene nemimoya. I-UNESCO iqaphela ubunzulu bayo bembali, ukubandakanyeka kwayo ngokwesini (izigulane ezininzi zingabasetyhini), isigqi seengoma ezihambelana nomoya kunye nokuqhubeka kwayo nangona iphikiswa ngabavangeli kunye nezonyango. <ref name="UNESCOvimbuza" /> Umsebenzi wezifundo ubeka iVimbuza ngaphakathi kokuphiliswa kwe ''-ng'oma'' kwaye uchaza imeko ye-trance, indima yabaphilisi abaziingcali kunye "nendawo yokudanisa isifo" yoluntu. <ref>{{Cite book|last=Friedson|first=Steven M.|title=Dancing Prophets: Musical Experience in Tumbuka Healing|publisher=University of Chicago Press|year=1996}}</ref>
=== IMalipenga (Mapenenga). ===
''IMalipenga'' (ekwabizwa ngokuba ''yiMapenenga'' apha ekhaya) yavela phakathi kweendawo ezisemantla ingakumbi phakathi kwamaqela amancinci aseTumbuka ekuqaleni kwenkulungwane yama-20, iguqulela isitayile somkhosi kumdaniso okhuphisanayo “ngoompondo abaculayo” kunye nezakhiwo ezilawulwayo. <ref name="Mpata2001" /> <ref name="Folkways" />Ukusuka emantla yasasazeka ngokubanzi; embindini weMalawi kwavela uhlobo olufanayo olubizwa ngokuba yiMganda, lwabelana ngomdaniso osekelwe kwisitayile kunye nomboniso wamaqela. <ref>{{Cite web|date=31 March 2015|title=Traditional dances of Malawi|url=https://www.musicinafrica.net/magazine/traditional-dances-malawi|accessdate=30 August 2025|website=Music In Africa}}</ref> <ref>{{Cite web|date=26 May 2022|title=Mganda – Traditional Malawian Dance|url=https://malawiplus.com/mganda/|accessdate=30 August 2025|website=MalawiPlus}}</ref>
b5e3eehnklsglklu0rnucmx5i8x1psx
42228
42227
2026-09-30T19:48:57Z
Abulele Jebese
14703
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1345120201|Traditional dances and festivals of the Tumbuka people]]"
42228
wikitext
text/x-wiki
Imidaniso nemibhiyozo yemveli yabantu bakwaTumbuka ibandakanya uluhlu lwezenzo ezinxulumene namasiko, ukuphilisa, ukubhiyozela kunye nokuzonwabisa, ezifumaneka ikakhulu phakathi kwabantu bakwaTumbuka baseTanzania, kumantla nakumbindi welizwe [[Malawi|weMalawi]], naseMuchinga naseMpuma [[EZambia|Zambia]] . Eyona ibhalwe kakuhle kwezi ''yiVimbuza'', umdaniso nomculo ophilisayo obhalwe yi [[I-UNESCO|-UNESCO]] kuluhlu lwabameli belifa lenkcubeko elingabonakaliyo loluntu ngonyaka ka 2008. <ref name="UNESCOvimbuza">{{Cite web|title=Vimbuza healing dance|url=https://ich.unesco.org/en/RL/vimbuza-healing-dance-00158|accessdate=30 August 2025|website=UNESCO Intangible Cultural Heritage}}</ref> Ezinye iintlobo zomculo ezidlalwa kakhulu ziquka ''iMalipenga'' / ''Mganda'', kunye nezinye iintlobo zomculo ezikwimimandla ethile ezifana ''neMtungo'' ( ''Magali'' ), ''u-Ulumba'', kunye ''neVisekese'' . Iminyhadala yonyaka iquka ''iGonapamuhanya'' exhaswa ngurhulumente kunye ''neMulindafwa'' eMalawi, kunye ''neKulonga'', ''iVinkhakanimba'' kunye ''neZengani'' eZambia ezisebenza njengeendawo zokubonisa, ukusasaza kunye nokubhiyozela ubuwena bukaTumbuka. <ref name="MBC2024">{{Cite web|date=11 September 2024|title=Gonapamuhanya Cultural Festival to advance women, youth interest|url=https://mbc.mw/gonapamuhanya-cultural-festival-to-advance-women-youth-interest/|accessdate=30 August 2025|website=Malawi Broadcasting Corporation}}</ref> <ref name="MalawiIndia">{{Cite web|title=Intangible Heritage Sites: Gonapamuhanya; Mulindafwa|url=https://malawi-india.org/intangible.html|accessdate=30 August 2025|website=High Commission of Malawi in India}}</ref> <ref name="ZenganiStudy">{{Cite web|date=2023|title=The Role of Language in Uniting Two Different Ethnic Groups|url=https://research.mu.ac.zm/research/index.php/mu/article/download/87/35/|accessdate=30 August 2025|website=Mulungushi University Research Journal}}</ref>
== Imvelaphi. ==
Umdaniso weTumbuka kunye nezithethe zeminyhadala ziquka ulonwabo lwentlalo, isikhumbuzo sembali, ukuphiliswa kunye nokulamla ngokomoya. Kumantla eMalawi, iVimbuza iyinxalenye ''ye-ng'oma'' (“iidrama zokubandezeleka”) ebanzi eseMbindini naseMzantsi Afrika esebenzisa ukubethela amagubu, ingoma kunye nomdaniso ukuxilonga nokunyanga izifo kunye nokubuyisela uzinzo kuluntu. <ref name="UNESCOvimbuza" /> <ref>{{Cite web|date=3 December 2014|title=Vimbuza healing dance (multimedia note)|url=https://www.unesco.org/archives/multimedia/document-3758|accessdate=30 August 2025|website=UNESCO Archives}}</ref> Ngaphandle kweendlela zesiko, imbali yempi yenkulungwane yama-20 yachaphazela iintlobo zomdaniso wamadoda ezifana neMalipenga/Mganda, eziguqula indlela yobuhle besitayile somdaniso eyaziswa phantsi kweKing 's African Rifles . <ref name="Mpata2001">{{Cite journal|last=Mpata|first=D.|year=2001|title=The Malipenga Dance in Nkhata Bay District|url=https://www.jstor.org/stable/29779058|journal=African Music|access-date=30 August 2025}}</ref> <ref name="Folkways">{{Cite web|title=Malipenga: Dance music from the Tonga-speaking people of Malawi|url=https://folkways.si.edu/malipenga-dance-music-from-the-tonga-speaking-people-of-malawi/world/music/album/smithsonian|accessdate=30 August 2025|website=Smithsonian Folkways}}</ref>
== Imidaniso emikhulu yesintu ==
=== I-Vimbuza. ===
I-Vimbuza sisithethe sokwenza umboniso onceda ekuphiliseni, apho ukubetha amagubu, ukucula kunye nokudanisa kunceda ekuchongeni nasekunyangeni izifo ezinxulumene nemimoya. I-UNESCO iqaphela ubunzulu bayo bembali, ukubandakanyeka kwayo ngokwesini (izigulane ezininzi zingabasetyhini), isigqi seengoma ezihambelana nomoya kunye nokuqhubeka kwayo nangona iphikiswa ngabavangeli kunye nezonyango. <ref name="UNESCOvimbuza" /> Umsebenzi wezifundo ubeka iVimbuza ngaphakathi kokuphiliswa kwe ''-ng'oma'' kwaye uchaza imeko ye-trance, indima yabaphilisi abaziingcali kunye "nendawo yokudanisa isifo" yoluntu. <ref>{{Cite book|last=Friedson|first=Steven M.|title=Dancing Prophets: Musical Experience in Tumbuka Healing|publisher=University of Chicago Press|year=1996}}</ref>
=== IMalipenga (Mapenenga). ===
''IMalipenga'' (ekwabizwa ngokuba ''yiMapenenga'' apha ekhaya) yavela phakathi kweendawo ezisemantla ingakumbi phakathi kwamaqela amancinci aseTumbuka ekuqaleni kwenkulungwane yama-20, iguqulela isitayile somkhosi kumdaniso okhuphisanayo “ngoompondo abaculayo” kunye nezakhiwo ezilawulwayo. <ref name="Mpata2001" /> <ref name="Folkways" />Ukusuka emantla yasasazeka ngokubanzi; embindini weMalawi kwavela uhlobo olufanayo olubizwa ngokuba yiMganda, lwabelana ngomdaniso osekelwe kwisitayile kunye nomboniso wamaqela. <ref>{{Cite web|date=31 March 2015|title=Traditional dances of Malawi|url=https://www.musicinafrica.net/magazine/traditional-dances-malawi|accessdate=30 August 2025|website=Music In Africa}}</ref> <ref>{{Cite web|date=26 May 2022|title=Mganda – Traditional Malawian Dance|url=https://malawiplus.com/mganda/|accessdate=30 August 2025|website=MalawiPlus}}</ref>
''UMtungo'' owaziwa ngokuba ''nguMagali'' ngumngqungqo wesintu ophuma kwisithili saseNkhamanga namaHewe eRumphi, Kasungu, Mzimba. Idlalwa ngamadoda nabafazi kwiindibano apho kuselwa khona utywala, iingoma zihlala zifundisa. Isixhobo esiphambili sisigodlo esinomlomo omncinci esizaliswe ngamatye amancinci, abaculi batshintsha isandi ngokugubungela nokuvula umngxuma ngelixa beshukuma, behamba nokucula nokuqhwaba izandla. <ref name="Inventory26206">{{Cite web|title=Malawi Intangible Cultural Heritage Inventory (extract)|url=https://ich.unesco.org/doc/src/26206-EN.pdf|accessdate=30 August 2025|website=UNESCO (archived inventory document)}}</ref>
k62duv2dvig11jwtpi3g2a2ofrakz4q
42229
42228
2026-09-30T19:52:30Z
Abulele Jebese
14703
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1345120201|Traditional dances and festivals of the Tumbuka people]]"
42229
wikitext
text/x-wiki
Imidaniso nemibhiyozo yemveli yabantu bakwaTumbuka ibandakanya uluhlu lwezenzo ezinxulumene namasiko, ukuphilisa, ukubhiyozela kunye nokuzonwabisa, ezifumaneka ikakhulu phakathi kwabantu bakwaTumbuka baseTanzania, kumantla nakumbindi welizwe [[Malawi|weMalawi]], naseMuchinga naseMpuma [[EZambia|Zambia]] . Eyona ibhalwe kakuhle kwezi ''yiVimbuza'', umdaniso nomculo ophilisayo obhalwe yi [[I-UNESCO|-UNESCO]] kuluhlu lwabameli belifa lenkcubeko elingabonakaliyo loluntu ngonyaka ka 2008. <ref name="UNESCOvimbuza">{{Cite web|title=Vimbuza healing dance|url=https://ich.unesco.org/en/RL/vimbuza-healing-dance-00158|accessdate=30 August 2025|website=UNESCO Intangible Cultural Heritage}}</ref> Ezinye iintlobo zomculo ezidlalwa kakhulu ziquka ''iMalipenga'' / ''Mganda'', kunye nezinye iintlobo zomculo ezikwimimandla ethile ezifana ''neMtungo'' ( ''Magali'' ), ''u-Ulumba'', kunye ''neVisekese'' . Iminyhadala yonyaka iquka ''iGonapamuhanya'' exhaswa ngurhulumente kunye ''neMulindafwa'' eMalawi, kunye ''neKulonga'', ''iVinkhakanimba'' kunye ''neZengani'' eZambia ezisebenza njengeendawo zokubonisa, ukusasaza kunye nokubhiyozela ubuwena bukaTumbuka. <ref name="MBC2024">{{Cite web|date=11 September 2024|title=Gonapamuhanya Cultural Festival to advance women, youth interest|url=https://mbc.mw/gonapamuhanya-cultural-festival-to-advance-women-youth-interest/|accessdate=30 August 2025|website=Malawi Broadcasting Corporation}}</ref> <ref name="MalawiIndia">{{Cite web|title=Intangible Heritage Sites: Gonapamuhanya; Mulindafwa|url=https://malawi-india.org/intangible.html|accessdate=30 August 2025|website=High Commission of Malawi in India}}</ref> <ref name="ZenganiStudy">{{Cite web|date=2023|title=The Role of Language in Uniting Two Different Ethnic Groups|url=https://research.mu.ac.zm/research/index.php/mu/article/download/87/35/|accessdate=30 August 2025|website=Mulungushi University Research Journal}}</ref>
== Imvelaphi. ==
Umdaniso weTumbuka kunye nezithethe zeminyhadala ziquka ulonwabo lwentlalo, isikhumbuzo sembali, ukuphiliswa kunye nokulamla ngokomoya. Kumantla eMalawi, iVimbuza iyinxalenye ''ye-ng'oma'' (“iidrama zokubandezeleka”) ebanzi eseMbindini naseMzantsi Afrika esebenzisa ukubethela amagubu, ingoma kunye nomdaniso ukuxilonga nokunyanga izifo kunye nokubuyisela uzinzo kuluntu. <ref name="UNESCOvimbuza" /> <ref>{{Cite web|date=3 December 2014|title=Vimbuza healing dance (multimedia note)|url=https://www.unesco.org/archives/multimedia/document-3758|accessdate=30 August 2025|website=UNESCO Archives}}</ref> Ngaphandle kweendlela zesiko, imbali yempi yenkulungwane yama-20 yachaphazela iintlobo zomdaniso wamadoda ezifana neMalipenga/Mganda, eziguqula indlela yobuhle besitayile somdaniso eyaziswa phantsi kweKing 's African Rifles . <ref name="Mpata2001">{{Cite journal|last=Mpata|first=D.|year=2001|title=The Malipenga Dance in Nkhata Bay District|url=https://www.jstor.org/stable/29779058|journal=African Music|access-date=30 August 2025}}</ref> <ref name="Folkways">{{Cite web|title=Malipenga: Dance music from the Tonga-speaking people of Malawi|url=https://folkways.si.edu/malipenga-dance-music-from-the-tonga-speaking-people-of-malawi/world/music/album/smithsonian|accessdate=30 August 2025|website=Smithsonian Folkways}}</ref>
== Imidaniso emikhulu yesintu ==
=== I-Vimbuza. ===
I-Vimbuza sisithethe sokwenza umboniso onceda ekuphiliseni, apho ukubetha amagubu, ukucula kunye nokudanisa kunceda ekuchongeni nasekunyangeni izifo ezinxulumene nemimoya. I-UNESCO iqaphela ubunzulu bayo bembali, ukubandakanyeka kwayo ngokwesini (izigulane ezininzi zingabasetyhini), isigqi seengoma ezihambelana nomoya kunye nokuqhubeka kwayo nangona iphikiswa ngabavangeli kunye nezonyango. <ref name="UNESCOvimbuza" /> Umsebenzi wezifundo ubeka iVimbuza ngaphakathi kokuphiliswa kwe ''-ng'oma'' kwaye uchaza imeko ye-trance, indima yabaphilisi abaziingcali kunye "nendawo yokudanisa isifo" yoluntu. <ref>{{Cite book|last=Friedson|first=Steven M.|title=Dancing Prophets: Musical Experience in Tumbuka Healing|publisher=University of Chicago Press|year=1996}}</ref>
=== IMalipenga (Mapenenga). ===
''IMalipenga'' (ekwabizwa ngokuba ''yiMapenenga'' apha ekhaya) yavela phakathi kweendawo ezisemantla ingakumbi phakathi kwamaqela amancinci aseTumbuka ekuqaleni kwenkulungwane yama-20, iguqulela isitayile somkhosi kumdaniso okhuphisanayo “ngoompondo abaculayo” kunye nezakhiwo ezilawulwayo. <ref name="Mpata2001" /> <ref name="Folkways" />Ukusuka emantla yasasazeka ngokubanzi; embindini weMalawi kwavela uhlobo olufanayo olubizwa ngokuba yiMganda, lwabelana ngomdaniso osekelwe kwisitayile kunye nomboniso wamaqela. <ref>{{Cite web|date=31 March 2015|title=Traditional dances of Malawi|url=https://www.musicinafrica.net/magazine/traditional-dances-malawi|accessdate=30 August 2025|website=Music In Africa}}</ref> <ref>{{Cite web|date=26 May 2022|title=Mganda – Traditional Malawian Dance|url=https://malawiplus.com/mganda/|accessdate=30 August 2025|website=MalawiPlus}}</ref>
''UMtungo'' owaziwa ngokuba ''nguMagali'' ngumngqungqo wesintu ophuma kwisithili saseNkhamanga namaHewe eRumphi, Kasungu, Mzimba. Idlalwa ngamadoda nabafazi kwiindibano apho kuselwa khona utywala, iingoma zihlala zifundisa. Isixhobo esiphambili sisigodlo esinomlomo omncinci esizaliswe ngamatye amancinci, abaculi batshintsha isandi ngokugubungela nokuvula umngxuma ngelixa beshukuma, behamba nokucula nokuqhwaba izandla. <ref name="Inventory26206">{{Cite web|title=Malawi Intangible Cultural Heritage Inventory (extract)|url=https://ich.unesco.org/doc/src/26206-EN.pdf|accessdate=30 August 2025|website=UNESCO (archived inventory document)}}</ref>
I-Ulumba ngumdaniso wamadoda wokubhiyozela eRumphi, owasekwa xa kubuya umzingeli ophumeleleyo. Lo mdaniso ubonisa umdlalo wokulwa apho abahlali belinganisa isilwanyana esihlaselayo ngoxa umzingeli ebonisa indlela esibanjwa okanye esibulawa ngayo, konke oku kuhamba kunye nokucula kweqela kunye nokunkqonkqoza ngezandla. <ref name="Inventory26206" />
s2uvmnmyiw8fuwasda0mnylzhwhrc14
42230
42229
2026-09-30T19:54:07Z
Abulele Jebese
14703
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1345120201|Traditional dances and festivals of the Tumbuka people]]"
42230
wikitext
text/x-wiki
Imidaniso nemibhiyozo yemveli yabantu bakwaTumbuka ibandakanya uluhlu lwezenzo ezinxulumene namasiko, ukuphilisa, ukubhiyozela kunye nokuzonwabisa, ezifumaneka ikakhulu phakathi kwabantu bakwaTumbuka baseTanzania, kumantla nakumbindi welizwe [[Malawi|weMalawi]], naseMuchinga naseMpuma [[EZambia|Zambia]] . Eyona ibhalwe kakuhle kwezi ''yiVimbuza'', umdaniso nomculo ophilisayo obhalwe yi [[I-UNESCO|-UNESCO]] kuluhlu lwabameli belifa lenkcubeko elingabonakaliyo loluntu ngonyaka ka 2008. <ref name="UNESCOvimbuza">{{Cite web|title=Vimbuza healing dance|url=https://ich.unesco.org/en/RL/vimbuza-healing-dance-00158|accessdate=30 August 2025|website=UNESCO Intangible Cultural Heritage}}</ref> Ezinye iintlobo zomculo ezidlalwa kakhulu ziquka ''iMalipenga'' / ''Mganda'', kunye nezinye iintlobo zomculo ezikwimimandla ethile ezifana ''neMtungo'' ( ''Magali'' ), ''u-Ulumba'', kunye ''neVisekese'' . Iminyhadala yonyaka iquka ''iGonapamuhanya'' exhaswa ngurhulumente kunye ''neMulindafwa'' eMalawi, kunye ''neKulonga'', ''iVinkhakanimba'' kunye ''neZengani'' eZambia ezisebenza njengeendawo zokubonisa, ukusasaza kunye nokubhiyozela ubuwena bukaTumbuka. <ref name="MBC2024">{{Cite web|date=11 September 2024|title=Gonapamuhanya Cultural Festival to advance women, youth interest|url=https://mbc.mw/gonapamuhanya-cultural-festival-to-advance-women-youth-interest/|accessdate=30 August 2025|website=Malawi Broadcasting Corporation}}</ref> <ref name="MalawiIndia">{{Cite web|title=Intangible Heritage Sites: Gonapamuhanya; Mulindafwa|url=https://malawi-india.org/intangible.html|accessdate=30 August 2025|website=High Commission of Malawi in India}}</ref> <ref name="ZenganiStudy">{{Cite web|date=2023|title=The Role of Language in Uniting Two Different Ethnic Groups|url=https://research.mu.ac.zm/research/index.php/mu/article/download/87/35/|accessdate=30 August 2025|website=Mulungushi University Research Journal}}</ref>
== Imvelaphi. ==
Umdaniso weTumbuka kunye nezithethe zeminyhadala ziquka ulonwabo lwentlalo, isikhumbuzo sembali, ukuphiliswa kunye nokulamla ngokomoya. Kumantla eMalawi, iVimbuza iyinxalenye ''ye-ng'oma'' (“iidrama zokubandezeleka”) ebanzi eseMbindini naseMzantsi Afrika esebenzisa ukubethela amagubu, ingoma kunye nomdaniso ukuxilonga nokunyanga izifo kunye nokubuyisela uzinzo kuluntu. <ref name="UNESCOvimbuza" /> <ref>{{Cite web|date=3 December 2014|title=Vimbuza healing dance (multimedia note)|url=https://www.unesco.org/archives/multimedia/document-3758|accessdate=30 August 2025|website=UNESCO Archives}}</ref> Ngaphandle kweendlela zesiko, imbali yempi yenkulungwane yama-20 yachaphazela iintlobo zomdaniso wamadoda ezifana neMalipenga/Mganda, eziguqula indlela yobuhle besitayile somdaniso eyaziswa phantsi kweKing 's African Rifles . <ref name="Mpata2001">{{Cite journal|last=Mpata|first=D.|year=2001|title=The Malipenga Dance in Nkhata Bay District|url=https://www.jstor.org/stable/29779058|journal=African Music|access-date=30 August 2025}}</ref> <ref name="Folkways">{{Cite web|title=Malipenga: Dance music from the Tonga-speaking people of Malawi|url=https://folkways.si.edu/malipenga-dance-music-from-the-tonga-speaking-people-of-malawi/world/music/album/smithsonian|accessdate=30 August 2025|website=Smithsonian Folkways}}</ref>
== Imidaniso emikhulu yesintu ==
=== I-Vimbuza. ===
I-Vimbuza sisithethe sokwenza umboniso onceda ekuphiliseni, apho ukubetha amagubu, ukucula kunye nokudanisa kunceda ekuchongeni nasekunyangeni izifo ezinxulumene nemimoya. I-UNESCO iqaphela ubunzulu bayo bembali, ukubandakanyeka kwayo ngokwesini (izigulane ezininzi zingabasetyhini), isigqi seengoma ezihambelana nomoya kunye nokuqhubeka kwayo nangona iphikiswa ngabavangeli kunye nezonyango. <ref name="UNESCOvimbuza" /> Umsebenzi wezifundo ubeka iVimbuza ngaphakathi kokuphiliswa kwe ''-ng'oma'' kwaye uchaza imeko ye-trance, indima yabaphilisi abaziingcali kunye "nendawo yokudanisa isifo" yoluntu. <ref>{{Cite book|last=Friedson|first=Steven M.|title=Dancing Prophets: Musical Experience in Tumbuka Healing|publisher=University of Chicago Press|year=1996}}</ref>
=== IMalipenga (Mapenenga). ===
''IMalipenga'' (ekwabizwa ngokuba ''yiMapenenga'' apha ekhaya) yavela phakathi kweendawo ezisemantla ingakumbi phakathi kwamaqela amancinci aseTumbuka ekuqaleni kwenkulungwane yama-20, iguqulela isitayile somkhosi kumdaniso okhuphisanayo “ngoompondo abaculayo” kunye nezakhiwo ezilawulwayo. <ref name="Mpata2001" /> <ref name="Folkways" />Ukusuka emantla yasasazeka ngokubanzi; embindini weMalawi kwavela uhlobo olufanayo olubizwa ngokuba yiMganda, lwabelana ngomdaniso osekelwe kwisitayile kunye nomboniso wamaqela. <ref>{{Cite web|date=31 March 2015|title=Traditional dances of Malawi|url=https://www.musicinafrica.net/magazine/traditional-dances-malawi|accessdate=30 August 2025|website=Music In Africa}}</ref> <ref>{{Cite web|date=26 May 2022|title=Mganda – Traditional Malawian Dance|url=https://malawiplus.com/mganda/|accessdate=30 August 2025|website=MalawiPlus}}</ref>
''UMtungo'' owaziwa ngokuba ''nguMagali'' ngumngqungqo wesintu ophuma kwisithili saseNkhamanga namaHewe eRumphi, Kasungu, Mzimba. Idlalwa ngamadoda nabafazi kwiindibano apho kuselwa khona utywala, iingoma zihlala zifundisa. Isixhobo esiphambili sisigodlo esinomlomo omncinci esizaliswe ngamatye amancinci, abaculi batshintsha isandi ngokugubungela nokuvula umngxuma ngelixa beshukuma, behamba nokucula nokuqhwaba izandla. <ref name="Inventory26206">{{Cite web|title=Malawi Intangible Cultural Heritage Inventory (extract)|url=https://ich.unesco.org/doc/src/26206-EN.pdf|accessdate=30 August 2025|website=UNESCO (archived inventory document)}}</ref>
I-Ulumba ngumdaniso wamadoda wokubhiyozela eRumphi, owasekwa xa kubuya umzingeli ophumeleleyo. Lo mdaniso ubonisa umdlalo wokulwa apho abahlali belinganisa isilwanyana esihlaselayo ngoxa umzingeli ebonisa indlela esibanjwa okanye esibulawa ngayo, konke oku kuhamba kunye nokucula kweqela kunye nokunkqonkqoza ngezandla. <ref name="Inventory26206" />
IVisekese (ehambelana kakhulu neChiwoda) ngumdaniso wabasetyhini osetyenziswa kuwo ibhokisi enokushukunyiswa ukuze kuveliswe isandi; lo mdaniso ufumaneka kwiindawo ezithile zaseMantla eMalawi kwaye waziwa kakhulu ngenxa yabadanisi abavela kwindawo yaseTumbuka Usisya eNkhata Bay. Eli gama libhekisela kwisixhobo esiphambili somculo, esiyibhokisi yokhuni ebhityileyo, engange-incwadi ngobukhulu, nezele ngamatye amancinci okanye iinkozo ezomileyo ezivelisa isandi sokunkqonkqoza xa ishukunyiswa ukuze kuhambelane nesingqi somculo. <ref name="Inventory26206" />
8afzx6k4x2gpki4ogti8q9fktbrqrcw
42231
42230
2026-09-30T19:55:04Z
Abulele Jebese
14703
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1345120201|Traditional dances and festivals of the Tumbuka people]]"
42231
wikitext
text/x-wiki
Imidaniso nemibhiyozo yemveli yabantu bakwaTumbuka ibandakanya uluhlu lwezenzo ezinxulumene namasiko, ukuphilisa, ukubhiyozela kunye nokuzonwabisa, ezifumaneka ikakhulu phakathi kwabantu bakwaTumbuka baseTanzania, kumantla nakumbindi welizwe [[Malawi|weMalawi]], naseMuchinga naseMpuma [[EZambia|Zambia]] . Eyona ibhalwe kakuhle kwezi ''yiVimbuza'', umdaniso nomculo ophilisayo obhalwe yi [[I-UNESCO|-UNESCO]] kuluhlu lwabameli belifa lenkcubeko elingabonakaliyo loluntu ngonyaka ka 2008. <ref name="UNESCOvimbuza">{{Cite web|title=Vimbuza healing dance|url=https://ich.unesco.org/en/RL/vimbuza-healing-dance-00158|accessdate=30 August 2025|website=UNESCO Intangible Cultural Heritage}}</ref> Ezinye iintlobo zomculo ezidlalwa kakhulu ziquka ''iMalipenga'' / ''Mganda'', kunye nezinye iintlobo zomculo ezikwimimandla ethile ezifana ''neMtungo'' ( ''Magali'' ), ''u-Ulumba'', kunye ''neVisekese'' . Iminyhadala yonyaka iquka ''iGonapamuhanya'' exhaswa ngurhulumente kunye ''neMulindafwa'' eMalawi, kunye ''neKulonga'', ''iVinkhakanimba'' kunye ''neZengani'' eZambia ezisebenza njengeendawo zokubonisa, ukusasaza kunye nokubhiyozela ubuwena bukaTumbuka. <ref name="MBC2024">{{Cite web|date=11 September 2024|title=Gonapamuhanya Cultural Festival to advance women, youth interest|url=https://mbc.mw/gonapamuhanya-cultural-festival-to-advance-women-youth-interest/|accessdate=30 August 2025|website=Malawi Broadcasting Corporation}}</ref> <ref name="MalawiIndia">{{Cite web|title=Intangible Heritage Sites: Gonapamuhanya; Mulindafwa|url=https://malawi-india.org/intangible.html|accessdate=30 August 2025|website=High Commission of Malawi in India}}</ref> <ref name="ZenganiStudy">{{Cite web|date=2023|title=The Role of Language in Uniting Two Different Ethnic Groups|url=https://research.mu.ac.zm/research/index.php/mu/article/download/87/35/|accessdate=30 August 2025|website=Mulungushi University Research Journal}}</ref>
== Imvelaphi. ==
Umdaniso weTumbuka kunye nezithethe zeminyhadala ziquka ulonwabo lwentlalo, isikhumbuzo sembali, ukuphiliswa kunye nokulamla ngokomoya. Kumantla eMalawi, iVimbuza iyinxalenye ''ye-ng'oma'' (“iidrama zokubandezeleka”) ebanzi eseMbindini naseMzantsi Afrika esebenzisa ukubethela amagubu, ingoma kunye nomdaniso ukuxilonga nokunyanga izifo kunye nokubuyisela uzinzo kuluntu. <ref name="UNESCOvimbuza" /> <ref>{{Cite web|date=3 December 2014|title=Vimbuza healing dance (multimedia note)|url=https://www.unesco.org/archives/multimedia/document-3758|accessdate=30 August 2025|website=UNESCO Archives}}</ref> Ngaphandle kweendlela zesiko, imbali yempi yenkulungwane yama-20 yachaphazela iintlobo zomdaniso wamadoda ezifana neMalipenga/Mganda, eziguqula indlela yobuhle besitayile somdaniso eyaziswa phantsi kweKing 's African Rifles . <ref name="Mpata2001">{{Cite journal|last=Mpata|first=D.|year=2001|title=The Malipenga Dance in Nkhata Bay District|url=https://www.jstor.org/stable/29779058|journal=African Music|access-date=30 August 2025}}</ref> <ref name="Folkways">{{Cite web|title=Malipenga: Dance music from the Tonga-speaking people of Malawi|url=https://folkways.si.edu/malipenga-dance-music-from-the-tonga-speaking-people-of-malawi/world/music/album/smithsonian|accessdate=30 August 2025|website=Smithsonian Folkways}}</ref>
== Imidaniso emikhulu yesintu ==
=== I-Vimbuza. ===
I-Vimbuza sisithethe sokwenza umboniso onceda ekuphiliseni, apho ukubetha amagubu, ukucula kunye nokudanisa kunceda ekuchongeni nasekunyangeni izifo ezinxulumene nemimoya. I-UNESCO iqaphela ubunzulu bayo bembali, ukubandakanyeka kwayo ngokwesini (izigulane ezininzi zingabasetyhini), isigqi seengoma ezihambelana nomoya kunye nokuqhubeka kwayo nangona iphikiswa ngabavangeli kunye nezonyango. <ref name="UNESCOvimbuza" /> Umsebenzi wezifundo ubeka iVimbuza ngaphakathi kokuphiliswa kwe ''-ng'oma'' kwaye uchaza imeko ye-trance, indima yabaphilisi abaziingcali kunye "nendawo yokudanisa isifo" yoluntu. <ref>{{Cite book|last=Friedson|first=Steven M.|title=Dancing Prophets: Musical Experience in Tumbuka Healing|publisher=University of Chicago Press|year=1996}}</ref>
=== IMalipenga (Mapenenga). ===
''IMalipenga'' (ekwabizwa ngokuba ''yiMapenenga'' apha ekhaya) yavela phakathi kweendawo ezisemantla ingakumbi phakathi kwamaqela amancinci aseTumbuka ekuqaleni kwenkulungwane yama-20, iguqulela isitayile somkhosi kumdaniso okhuphisanayo “ngoompondo abaculayo” kunye nezakhiwo ezilawulwayo. <ref name="Mpata2001" /> <ref name="Folkways" />Ukusuka emantla yasasazeka ngokubanzi; embindini weMalawi kwavela uhlobo olufanayo olubizwa ngokuba yiMganda, lwabelana ngomdaniso osekelwe kwisitayile kunye nomboniso wamaqela. <ref>{{Cite web|date=31 March 2015|title=Traditional dances of Malawi|url=https://www.musicinafrica.net/magazine/traditional-dances-malawi|accessdate=30 August 2025|website=Music In Africa}}</ref> <ref>{{Cite web|date=26 May 2022|title=Mganda – Traditional Malawian Dance|url=https://malawiplus.com/mganda/|accessdate=30 August 2025|website=MalawiPlus}}</ref>
''UMtungo'' owaziwa ngokuba ''nguMagali'' ngumngqungqo wesintu ophuma kwisithili saseNkhamanga namaHewe eRumphi, Kasungu, Mzimba. Idlalwa ngamadoda nabafazi kwiindibano apho kuselwa khona utywala, iingoma zihlala zifundisa. Isixhobo esiphambili sisigodlo esinomlomo omncinci esizaliswe ngamatye amancinci, abaculi batshintsha isandi ngokugubungela nokuvula umngxuma ngelixa beshukuma, behamba nokucula nokuqhwaba izandla. <ref name="Inventory26206">{{Cite web|title=Malawi Intangible Cultural Heritage Inventory (extract)|url=https://ich.unesco.org/doc/src/26206-EN.pdf|accessdate=30 August 2025|website=UNESCO (archived inventory document)}}</ref>
I-Ulumba ngumdaniso wamadoda wokubhiyozela eRumphi, owasekwa xa kubuya umzingeli ophumeleleyo. Lo mdaniso ubonisa umdlalo wokulwa apho abahlali belinganisa isilwanyana esihlaselayo ngoxa umzingeli ebonisa indlela esibanjwa okanye esibulawa ngayo, konke oku kuhamba kunye nokucula kweqela kunye nokunkqonkqoza ngezandla. <ref name="Inventory26206" />
IVisekese (ehambelana kakhulu neChiwoda) ngumdaniso wabasetyhini osetyenziswa kuwo ibhokisi enokushukunyiswa ukuze kuveliswe isandi; lo mdaniso ufumaneka kwiindawo ezithile zaseMantla eMalawi kwaye waziwa kakhulu ngenxa yabadanisi abavela kwindawo yaseTumbuka Usisya eNkhata Bay. Eli gama libhekisela kwisixhobo esiphambili somculo, esiyibhokisi yokhuni ebhityileyo, engange-incwadi ngobukhulu, nezele ngamatye amancinci okanye iinkozo ezomileyo ezivelisa isandi sokunkqonkqoza xa ishukunyiswa ukuze kuhambelane nesingqi somculo. <ref name="Inventory26206" />
== Iminyhadala. ==
bget2gwbwmv9sy6xg3sev7jlhjjmdmm
ISebe leMfundo esiSiseko
0
9384
42232
2026-09-30T21:40:44Z
Zenizole2004
16547
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1375258734|Department of Basic Education]]"
42232
wikitext
text/x-wiki
Isebe LeMfundo esiSiseko liyenye lamasebe orhulumente waseMzantsi Afrika. Lijongene nemfundo yamabanga aphantsi naphezulu eMzantsi Afrika. Eli Sebe lasekwa ngonyaka ka-2009 emva konyulo lika mengameli uJacob Zuma, xa iSebe Lemfundo elalisakubakho lohlukana langamasebe amabini: iSebe leMfundo esiSiseko kunye neSebe leMfundo ePhakamileyo noQeqesho.
Intloko yezopolitiko yelisebe ngumphathiswa weMfundo esiSiseko, ukusukela KweyoMqungu 2025 lo nguSiviwe Gwarube. Eli Sebe lijonga zonke izikolo eziseMzantsi Afrika, kwaye limisela ikharityhulam yamabanga ahlukeneyo. Eli Sebe leMfundo esiSiseko lisebenzisana nabachaphazelekayo abafana no ISASA, NASA njalo njalo. ISebe linekomkhulu layo eSol Plaatjie House, ethiywe emva kombhali uSol Platjie, ePitoli. Eli Sebe laseMzantsi Afrika ligxwekwe kakhulu, ingakumbi ngonyaka ka2012 kukho ingxaki yencwadi zokufunda.<ref>{{Cite web|last=Zille|first=Helen|date=24 June 2012|title=The cause of the Limpopo textbook crisis- Hellen Zille|url=https://www.politicsweb.co.za/news/the-causes-of-the-limpopo-textbook-crisis-helen-zille|accessdate=25 September 2026|website=politics web}}</ref>
Kuhlalo-lwabiwo mali lonyaka ka-2010, iSebe lafumana isixa semali esingange 6.166.2 yezigidi zeerandi, kwaye linabasebenzi abangama-730. Ngonyaka ka-2019, iSebe lafumana izinga elirekhodiweyo lwabafundi bebanga leshumi lokupasa elingu 81.3%.
Ngonyaka ka-2020, eliSebe lasebenzisana ne-eMedia Investments ukwazisa ijelo lemfundo ukuncedisa abafundi eyaziwa ngokuba yi DBE TV kwiqonga le-Open View. Emva koko, baqalisa iphulo elitsha lasimahla nelifikeleleka emntwini wonke, ukunceda abafundi bebanga leshumi neemviwo zabo eyaziwa ngokuba yiWoza Matrics. Ngo-2020 baba nonyaka onzima bejongene nobhubhani iCOVID-19, apho izikolo kwakufuneka zivale iingcango zazo okwethutyana ziphinde zivule xa kuthomalele lobhubhani
[[Uluhlu:Imfundo eMzantsi Afrika]]
7yrmu8xcqd42m3nst5u7xhrcwjzikgs
Build One South Africa
0
9385
42233
2026-10-01T00:20:52Z
Zenizole2004
16547
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1372162818|Build One South Africa]]"
42233
wikitext
text/x-wiki
I-Build One South Africa (BOSA), ibhaliswe ngokusemthethweni njengeBuild One South Africa With Mmusi Maimane liqela laseMzantsi Afrika lezopolitiko. Ikhokhelwa nguMmusi Maimane, inkokheli yeOne SA Movement nowayeyinkokheli yeDemocratic Alliance. I-BOSA yafumana izihlalo zobuPalamente ezimbini kwindibano yeSizwe kunyunyulo lwesizwe nolwephondo ngonyaka wama-2024.
== Imbali ==
Eli qela lasungulwa ngomhla wama-24 kweyoMsintsi 2022 eNaledi, Soweto. USekela mphathi nguNobuntu Hlazo-Webster, umsunguli nomququzeli weSouth African Women's Commission. Usihlalo weqela ngusekela sodolophu wangoku weNelson Mandela Bay uMkhuseli Jack.
Iqela lwaphikisa unyulo lwabo lokuqala kweyeDwarha 2023, lafumana u1% wevoti kunyulo lwewadi yokuqala kuMasipala wasekuhlaleni eSol Plaatjie.
Eli qela lwaphikisa unyulo lonyaka ka-2024 njengo "mbutho oyingqokelela" wabagqatswa abazimeleyo. UMaimane wema njengemgqatswa wobungameli beqela kunyulo. Iqela lafuman u0.4% wevoti yesizwe kunyulo.
=== Ukudibana ===
Ngomhla we-5 kweyeDwarha 2025 eliqela labhengeza ukudibana kwalo neGood kunye ne-Rise Mzansi ukubumba i-Unite for Change, iqela elinje elenzelwa ukubhaliswe ukuphikisana nonyulo lukaMasipala lonyaka ka-2026. I-Build One South Africa izoqhubeka ikhona ngokuzimeleyo de kubekho unyulo lukazwelonke kunyaka ka-2029, emva koko idibane ngokupheleleyo kwiqela elitsha.
Ukudibana kwalamaqela kwaye kwamiswa kuTshazimpunzi 2026, kunye namaqela amathathu esithi : ayinakukwazi ukuba iphunyezwe ngempumelelo phantsi koxinizelelo lwephulo lonyulo". Ngenxa yoku, amaqela agqiba kwelokuba eyona ndlela ilungileyo kuphikisana nonyulo lukaRhulumente wasekuhlaleni lonyaka ka-2026 ngokwahlukeneyo aze aqhube nenkqubelo yokudityaniswa.
Okwangoku, I-BOSA idibene nePeople's Prosperity Movement, iqela elincinci elijolise eNtshona-Koloni.
=== Inzala kaMandela noSisulu ===
Ngenyanga yeSilimela kunyaka ka-2026, eliqela libhengeze ukuba amalungu amabini asuka kwiintsapho ezinempembelelo kwezopolitiko kwelilizwe, uThembela Mandela noZiyeka Sisulu, abazukulwana bakaNelson Mandela noWalter Sisulu ngokuhloniphekileyo, bazimanye neqela, kwaye bayakuphikisana nonyulo lukaMasipala loMzantsi Afrika njengabagqatswa bewadi zedolophu yaseRhawutini.
bp9zqag4u4muxndltd2j9h723cgpezj