Wikipedia
xhwiki
https://xh.wikipedia.org/wiki/Iphepha_Elingundoqo
MediaWiki 1.47.0-wmf.23
first-letter
iMedia
Mahluko
Ingxoxo
Ilungu
Ingxoxo nelungu
Wikipedia
Ingxoxo ngeWikipedia
Ngokweenkcukacha
Ingxoxo ngokweenkcukacha
iMediaWiki
Ingxoxo ngeMediaWiki
iThemplethi
Ingxoxo yethemplethi
Uncedo
Ingxoxo ngoncedo
Uluhlu
Ingxoxo ngoluhlu
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Nomfundo Moh
0
6842
42275
42262
2026-10-11T00:46:38Z
InternetArchiveBot
10408
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
42275
wikitext
text/x-wiki
'''UNomfundo Ngcobo''' (owazalwa nge-18 kwi nyanga yeKhala 2000), owaziwa njengoNomfundoh '''Moh''' yimvumi yaseMzantsi Afrika. Wazalelwa waza wakhulela eNdwendwe, KwaZulu-Natal, umsebenzi wakhe waqala eneminyaka elishumi elinesithandathu (16) ngo-2016. <ref>{{Cite web|last=Motumi|first=Mpiletso|date=2021-02-22|title=Music spotlight beckons for KZN's Nomfundo Moh|url=https://www.iol.co.za/amp/the-star/news/music-spotlight-beckons-for-kzns-nomfundo-moh-a44c8989-cc40-42f2-b458-f23403f88263|accessdate=2022-02-02|publisher=Independent Online}}</ref> <ref name="drum">{{Cite news|last=Mbendeni|first=Alutho|date=2022-01-12|title=Rising star {{!}} Nomfundo Moh on the making of her debut album - 'I want to connect with people through music' {{!}} Drum|language=en|publisher=Drum|location=South Africa|url=https://www.news24.com/amp/drum/celebs/news/rising-star-nomfundo-moh-on-the-making-of-her-debut-album-i-want-to-connect-with-people-through-music-20220112|access-date=2022-03-09}}</ref> UMoh waqala ukuqatshelwa emva kokukhupha i-"Lilizela" ngo-2021, eyafumana isiqinisekiso seplatinam eMzantsi Afrika. <ref>{{Cite web|date=2021-06-10|title=If Nomfundo Moh: 'In every song there's a story -PressReader|url=https://www.pressreader.com/south-africa/daily-news-south-africa/20210610/281874416346705|url-access=subscription|accessdate=2022-06-14|via=[[PressReader]]}}</ref>
Emva kokusayina isivumelwano sokurekhoda ne- Universal Music, waduma kakhulu nge cwecwe lakhe lokuqala e-studio ''ethi Amagama'' (2022), eyafikelela kwiPlatinam yiRecording Industry of South Africa (RiSA). Yandulelwa ziingoma eziculayo eziphumeleleyo kwezorhwebo " Phakade Lami ", "Lilizela", "Umthwalo".
== Umsebenzi ==
Wenze amaBanga wakhe aphantsi eIntaphuka waza wabhalisa kwiYunivesithi [[I-Yunivesithi yaKwaZulu-Natala|yaKwaZulu-Natali]] kwiSidanga se-Bachelor of Social Work. <ref name="Sunday">{{Cite web|date=2021-12-14|title=Nomfundo Moh juggles social work and music|url=https://sundayworld.co.za/lifestyle/nomfundo-moh-juggles-social-work-and-music/|accessdate=2022-02-02|publisher=Sunday World}}</ref> <ref name="Witness">{{Cite news|last=Jantilal|first=Rajesh|date=2022-05-16|title=Nomfundo Moh gets double platinum plaque for hit song at UKZN graduation {{!}} Witness|publisher=Witness|location=South Africa|url=https://www.news24.com/amp/witness/news/kzn/nomfundo-moh-gets-double-platinum-plaque-for-hit-song-at-ukzn-graduation-20220515|access-date=2022-05-16}}</ref>
Umsebenzi wakhe womculo waqala ekupheleni kuka-2010, njengomculi oncedisaya (Feature). <ref>{{Cite web|date=25 July 2022|title=Nomfundo Moh is all about the 'Soft Life'|url=https://www.bona.co.za/celebrity/soft-life-with-nomfundo-moh/}}</ref>
=== 2020-2022: Ama''gama'' ===
Nge nyanga yomSintsi ngo 2020, waqala ukusebenza kwi cwecwe lakhe lokuqala estudiyo. <ref name="Independent">{{Cite web|last=Maliba|first=Amanda|date=2022-01-31|title=Nomfundo Moh follows singles success with album|url=https://www.iol.co.za/sundayindependent/life/nomfundo-moh-follows-singles-success-with-album-08048a02-2d01-4978-9965-0f5d878aef4c|accessdate=2022-02-02|publisher=Independent Online}}</ref> Ngo-2020, watyikitya isivumelwano sokurekhoda ne- Universal Music South Africa . <ref name="Sunday" /> Ngenyanga yoMdumba 2021, iculo lakhe elitsha elithi "Lilizela" lakhutshwa njengeculo eliphambili kwi-cwecwe. <ref>{{Cite web|date=2022-05-10|title=Nomfundo Moh always believed she was a star : New Frame|url=https://www.newframe.com/nomfundo-moh-always-believed-she-was-a-star/|accessdate=2022-05-08|website=New Frame}}</ref> <ref>{{Cite web|last=de Klerk|first=Angelo|date=2021-03-01|title=Odd Interview: Nomfundo Moh - Odd Magazine|url=https://www.oddmag.co/2021/03/01/odd-interview-nomfundo-moh/amp/|accessdate=2022-06-12|website=Odd Magazine}}</ref> Le ngoma yanikwa isiqinisekiso sePlatinam eMzantsi Afrika. <ref name="Slikour">{{Cite web|last=Phukubye|first=Ofentse|date=2022-08-09|title=Nomfundo Moh's 'Amagama' Album Receives 7 Plaques|url=https://slikouronlife.co.za/blog/22899/at-nomfundo-mohs-amagama-receives-7-plaques|accessdate=2022-09-13|publisher=Slikour On Life|archive-url=https://web.archive.org/web/20220912150423/https://slikouronlife.co.za/blog/22899/at-nomfundo-mohs-amagama-receives-7-plaques|archive-date=2022-09-12|dead-url=yes}}</ref>
Nge nyanga yesiLimela-2021, ingoma yesibini ethi Umthwalo kwi cwecwe yakhutshwa. <ref>{{Cite web|last=Joyce|first=Liam Karabo|date=2020-06-21|title=Nomfundo Moh releases 'uMthwalo' off her upcoming album|url=https://www.iol.co.za/amp/entertainment/music/local/nomfundo-moh-releases-umthwalo-off-her-upcoming-album-92ce30da-e412-48d9-a0de-f9af7ae6c5a5|accessdate=2022-01-30|publisher=Independent Online}}</ref> Ngomhla we 7 kweyeDwarha ngo-2021, kwakhutshwa ingoma yakhe yesithathu ethi "Phakade Lami" equka umculi waseMzantsi Afrika [[Ami Faku|u-Ami Faku]] kunye nomculi ozalelwe eZimbabwe uSha Sha . <ref>{{Cite web|last=Darangwa|first=Shingai|date=2021-11-20|title=Nomfundo Moh: Ami Faku and Sha Sha collabo was a surprise gift|url=https://www.iol.co.za/entertainment/music/local/nomfundo-moh-ami-faku-and-sha-sha-collabo-was-a-surprise-gift-7bab92ac-6424-4d0b-b8f2-89fe02990351|accessdate=2022-01-30|publisher=Independent Online}}</ref> <ref>{{Cite web|last=Sibiya|first=Sizwe|date=2021-10-22|title=Female artists give isiZulu spin to 80s classic {{!}} ScrollaAfrica|url=https://scrolla.africa/female-artists-give-isizulu-spin-to-80s-classic/|accessdate=2022-06-12|website=ScrollaAfrica}}</ref> Yaqala ukuba kwindawo yokuqala kwiMetro FM Top 40 Charts kwaye yaba kwindawo yesine (4) kwiMost Popular Radio Singles. <ref name="Independent" /> <ref>{{Cite web|title=Risa Landing Page|url=https://www.risa.org.za|accessdate=2022-03-09|publisher=RiSA}}</ref> Ukongeza, i-"Phakade Lami" ingene kwi-Top 10 kwindawo yesi xhenxe kwi-Local Streaming Charts. <ref>{{Cite web|date=15 December 2021|title=The hottest local digital music streaming chart in South Africa|url=https://theofficialsacharts.co.za/the-hottest-local-digital-music-streaming-chart-in-south-africa-week-49/|accessdate=2024-07-28|website=The Official South African Charts}}</ref> Le ngoma yanikwa isiqinisekiso se-6× platinam eMzantsi Afrika. <ref>{{Cite web|title=Nomfundo Moh is in her soft life era as her debut album and songs climb multi-platinum status|url=https://www.snl24.com/amp/drum/celebs/news/nomfundo-moh-is-in-her-soft-life-era-as-her-debut-album-and-songs-climb-multi-platinum-status-20230519}}</ref> <ref>{{Cite web|date=2022-05-14|title='Phakade Lami' hitmaker, Nomfundo Moh, awarded double platinum plaque at UKZN graduation|url=https://www.iol.co.za/sunday-tribune/news/phakade-lami-hitmaker-nomfundo-moh-awarded-double-platinum-plaque-at-ukzn-graduation-bf80175b-16e9-4546-a678-920c65b154ef|accessdate=2022-05-16|website=Independent Online}}</ref> <ref>{{Cite web|last=Nteyi|first=Zama|date=2021-05-16|title=Nomfundo Moh I Couldn't Believe It|url=https://www.dailysun.co.za/dailysun/celebs/singer-nomfundo-moh-i-couldnt-believe-it-20220515|accessdate=2022-05-17|publisher=DailySun}}</ref> <ref name="Witness" /> <ref name="Slikour" />
Ngomhla we 28 kweyoMqungu ngo-2022, kwakhutshwa icwecwe lakhe lokuqala estudiyo ethi ''Amagama'' . <ref>{{Cite web|last=De Wee|first=Naledi|date=2022-01-28|title=New Music Friday: Nomfundo Moh makes her soulful debut [listen]|url=https://www.thesouthafrican.com/culture/music/new-music-friday-nomfundo-moh-amagama/|accessdate=2022-01-30|publisher=The South African}}</ref> Eli cwewe laliquka izinto ezifana neRnb, iTraditional pop, kunye nehip hop . Le ngoma ''Amagama'' yafikelele kwindawo yesixhenxe kwiitshathi zeSpotify . Ekuqaleni kwe nyanga yoKwindla 2022, uMoh waboniswa yinkqubo ye -Apple Music on Africa Rising. <ref>{{Cite web|last=Shumba|first=Ano|date=2022-03-08|title=SA: Apple Music adds Nomfundo Moh to Africa Rising programme {{!}} Music In Africa|url=https://www.musicinafrica.net/magazine/sa-apple-music-adds-nomfundo-moh-africa-rising-programme|accessdate=2022-01-09|publisher=Music In Africa}}</ref> <ref>{{Cite web|last=Dennis|date=7 March 2022|title=Apple Music's latest Africa Rising artist is Afro-pop singer, Nomfundo Moh - Groove Africa|url=https://groove-africa.com/apple-musics-latest-africa-rising-artist-is-afro-pop-singer-nomfundo-moh/|accessdate=2022-04-29|publisher=Groove Africa}}</ref> Ngomhla we 13 kuTshazimpunzi, watyunjwa njengoMmeli we-Equal Africa Ambassador yiSpotify. <ref>{{Cite web|last=Bambalele|first=Patience|date=2022-04-12|title=Nomfundo Moh named Equal Africa Ambassador by Spotify|url=https://www.sowetanlive.co.za/entertainment/2022-04-12-nomfundo-moh-named-equal-africa-ambassador-by-spotify/|accessdate=2022-04-29|publisher=Sowetan LIVE}}</ref> Kwi nyanga ka Canzibe 2022, wabonakala kwiphulo ''likaShay'na nge White Star'', eliquka imihla emibini. <ref name="Music In Africa">{{Cite web|last=Shumba|first=Ano|date=2022-05-16|title=SA: Shay'na nge White Star back for season three {{!}} Music In Africa|url=https://www.musicinafrica.net/magazine/sa-shayna-nge-white-star-back-season-three|accessdate=2022-05-17|publisher=Music In Africa}}</ref> Umboniso wokuqala wabanjelwa [[eGoli]] ngomhla we12 kuCanzibe, kwaye owokugqibela wabanjelwa eThekwini ngomhla we21 kuCanzibe. <ref name="Music In Africa" />
=== 2023-2025: ''Ugcobo'', ''Twenty Four'' ===
Nge nyanga yoKwindla 2023, uMoh wabhengeza icwecwe lakhe lesibini estudiyo ethi ''Ugcobo'' kunye nengoma yayo ephambili ethi "Amalobolo" equka uBig Zulu . <ref>{{Cite web|last=Moloi|first=Atlehang|date=2023-09-03|title=Nomfundo Moh Announces Her Forthcoming Studio Album, 'Ugcobo'|url=https://slikouronlife.co.za/blog/23999/nomfundo-moh-announces-her-forthcoming-studio-album-ugcobo|website=Slikour On Life|accessdate=2026-10-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20230314065527/https://slikouronlife.co.za/blog/23999/nomfundo-moh-announces-her-forthcoming-studio-album-ugcobo|archive-date=2023-03-14|dead-url=yes}}</ref> Le ngoma ikhutshwe nge-10 kweyo Kwindla 2023. <ref>{{Cite web|last=Phukubye|first=Ofentse|date=2023-03-10|title=Nomfudo Moh Drops Lead Single To Her Forthcoming Album Titled 'Amalobolo'|url=https://slikouronlife.co.za/blog/24009/nomfudo-moh-drops-lead-single-to-her-forthcoming-album-titled-amalobolo|accessdate=2023-03-11|website=Slikour On Life}}</ref> Ingoma ethi "Uthando Lunye" yabhengezwa njengengoma yesibini nge 25 kuTshazimpunzi 2023, kwi khasi lakhe lika Instagram, eyakhutshwa nge-28 ku Tshazimpumzi 2023. ''U-Ugcobo'' wakhutshwa ngomhla we 26 kuCanzibe, ngo-2023. Yaba li cwecwe lakhe lokuqala ukuqokelela i-streams ezisisigidi kwisithuba esingaphantsi kweveki ikhutshiwe. <ref>{{Cite web|last=Mukandila|first=Johana|date=6 June 2023|title=Nomfundo Moh's album Ugcobo hits over one million streams in 7 days|url=https://www.bona.co.za/entertainment/nomfundo-mohs-album-ugcobo-hits-over-one-million-streams-in-7-days/|accessdate=2023-06-10|website=Bona Magazine}}</ref>
Ngasekupheleni kuka Canzibe 2024, uNomfundo Moh wabhengeza icwecwe lakhe lesithathu estudiyo ethi ''Twenty Four'' . <ref>{{Cite web|last=Khulu|first=Ntombi|date=24 May 2024|title=Nomfundo Moh talks new music and opening a restaurant|url=https://www.snl24.com/truelove/celebrity/nomfundo-moh-talks-new-music-and-opening-a-restaurant-20240524|url-access=subscription|accessdate=2024-07-06|website=True Love}}</ref>
Ii-albham ezifakwe kwangaphambili zenziwe zafumaneka kwi nyanga yeKhala 5, 2024. Eli cwecwe yakhutshwa nge-2 ka-Agasti 2024. <ref>{{Cite web|last=Shumba|first=Ano|date=2024-08-02|title=SA: Nomfundo Moh shares third album Twenty Four|url=https://www.musicinafrica.net/magazine/sa-nomfundo-moh-shares-third-album-twenty-four|accessdate=2024-08-02|website=Music in Africa}}</ref>
=== 2026-ngoku: ''Farm Julia'' ===
Ngasekupheleni kukaFebruwari 2026, uMoh wakhupha ingoma yakhe ethi "Uzophumelela" njengengoma ephambili kwi-albhamu waza wabhengeza i-albhamu yesine yesitudiyo ''ethi Farm Julia'' . Le albhamu yakhutshwa nge-3 ka-Epreli, 2026. <ref>{{Cite web|title=Nomfundo Moh Release New Single 'Uzophumelele' Ahead Of Her 'Farm Julia' Album|url=https://slikouronlife.co.za/nomfundo-moh-release-new-single-uzophumelele-ahead-of-her-farm-julia-album/|accessdate=2026-03-09|website=Slikouronlife}}</ref>
== Amashishini ==
NgoMeyi 2024, uMoh wavula indawo yakhe yokutyela iLa Mar eSpruitview Shopping Centre, e-Ekurhuleni. <ref>{{Cite web|last=Nonkonyane|first=Limpho|date=26 March 2024|title=Nomfundo Moh introduces La Mar restaurant|url=https://www.bona.co.za/entertainment/nomfundo-moh-introduces-la-mar-restaurant/|accessdate=2024-07-06|website=Bona Magazine}}</ref>
== Ubugcisa ==
UMah ukhankanya [[UBrenda Nokuzola Fassie|uBrenda Fassie]], [[Ami Faku|uAmi Faku]], uSimmy, kunye [[Amanda Black|no-Amanda Black]] njengeempembelelo zakhe eziphambili. <ref name="drum" />
[[Uluhlu:Articles with hCards]]
oii1n48zzaoizn0ai750ol9v49elxx0
Ebdulkerîm Findî
0
7385
42274
35354
2026-10-10T16:44:30Z
Andre Engels
71
Redirected page to [[Karim Findi]]
42274
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Karim Findi]]
h2q8gcbzk1uum9ldd6c7mtfb2eay00n
Karim Findi
0
7386
42278
37180
2026-10-11T05:39:26Z
Dumbassman
8587
42278
wikitext
text/x-wiki
'''Karim Findi''' (1946, Duhok, Kurdistan Region - Iraq) ngumbhali kunye nombhali Kurdish.
[[File:Kerim-Findi-31.jpg|thumb]]
Ngo-1974 wathweswa isidanga kwiYunivesithi yaseMosul - kwiSebe lesiNgesi.
Upapashe iincwadi ngezifundo ezininzi, (ezopolitiko, ijografi, ulwimi, uncwadi kunye nembali) ngeelwimi ezahlukeneyo (isiNgesi, isiKurdish, isiArabhu). <ref>[http://findi.info/ebdulkerim-findi/ Karim Findi biography] Findi Info</ref>
Wayengomnye wabaseki beKurdistan Journalists Syndicate.
Ngo-1997 wayengumhleli oyintloko wemagazini (yeKarwan), eyakhutshwa nguMphathiswa weNkcubeko.
Wayengunobhala we (Karwan Academic) iphephancwadi elikhutshwe nguMphathiswa weNkcubeko, kwiNgingqi yaseKurdistan.
Wasebenza njengomhleli-oyintloko we (Dicle/Dijla) iphephancwadi, eyayiyimagazini yokuqala yesiKurdish (kwingingqi yaseKurdistan - iraq) ngolwimi lwealfabhethi olukhutshwe yi-Kurdistan Ministry of Culture. <ref>[http://findi.info/blog/2015/07/15/karim-findi/ About Karim Findi] Findi Info Website</ref>
== Iincwadi ezipapashiweyo ==
-Ingqokelela yengxowa ye-Bakir i-Al-Arizee imibongo, i-1982, (ngolwimi lwesiKurdish).
[[File:Kf-35.jpg|thumb]]
-Mairo, 1985, (ngolwimi lwesiKurdish).
-Gulchin, 1988, (ngolwimi lwesiKurdish).
-Izahluko ze-Eylul Revolution eKurdistan - e-Iraq ebhaliweyo, ngo-1995 (ngolwimi lwesi-Arabhu).
- Isikhokelo seDuhok Governorate, 1997, (ngesiArabhu nolwimi lwesiNgesi).
-Izizwe zamaKurd kumntla welizwe laseMossel, ngo-1996, (ngolwimi lwesiKurdish).
-Amedi ngamaxesha ahlukeneyo, ngo-1997, (ngolwimi lwesi-Arabhu).
- IGolden Jubilee yePeshmarge, 1999, (ngolwimi lwesiKurdish).
-UBarzani akaze anikezele , 2001, (ngolwimi lwesiKurdish).
-Inqaba yaseBadinan kunye Nezinye iindawo zayo zeMbali, ngo-2012, (ngolwimi lwesiArabhu).
- Inqaba yaseBadinan ,2012, (ngolwimi lwesiArabhu).
- Ulwimi lwesiKurdish kwingingqi yaseBadinan, 2012, (ngesiKurdish kunye nolwimi lwesiArabhu).
== Iimbekiselo ==
{{Reflist}}
gfz54fieq4sfc0k0hrhay15z01hezbg
Nomasonto Phakathi
0
9090
42276
42172
2026-10-11T05:38:46Z
Dumbassman
8587
42276
wikitext
text/x-wiki
'''UNomasonto Emmah Phakathi''' (owazalwa ngomhla wesine kuEyoMdumba ngo-1962) <ref name=":0">{{Cite news|date=5 October 2021|title=Updated LGE 2021 Candidate Lists|work=IOL|url=https://www.elections.org.za/pw/Documents/CandidateLists/MP.pdf|access-date=28 April 2023}}</ref> ngusopolitiki waseMzantsi Afrika owayemele i- [[African National Congress]] (ANC) kwiNdlu yoWiso-mthetho yeSizwe ukususela ngo-1994 ukuya ku-1999,<ref name=":1">{{Cite web|date=1998-06-03|title=Members of the National Assembly|url=http://www.parliament.gov.za/mps/mps.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/19980628034746/http://www.parliament.gov.za/mps/mps.html|archive-date=1998-06-28|accessdate=2023-04-12|website=Parliament of South Africa}}</ref> emva kokuba ephumelele unyulo kunyulo jikelele luka-1994.<ref>{{Cite book|url=https://www.yumpu.com/en/document/read/13429370/south-africa-campaign-and-election-report-april-26-|title=South Africa: Campaign and Election Report April 26–29, 1994|publisher=[[International Republican Institute]]|year=1994|access-date=13 April 2023|via=Yumpu}}</ref> Ukususela ngo-2021, wayemele i-ANC njengekhansela kuMasipala waseThembisile Hani [[IPhondo yaMpumalanga|eMpumalanga]], apho wayeliLungu leKomiti yeMeya yeeNkonzo zoShishino.<ref>{{Cite book|url=https://cdn.lgseta.co.za/resources/YES_MEDIA_Local_Government_Handbook_2021_PDF_Version.pdf|title=The Local Government Handbook of South Africa 2021|publisher=Yes! Media|year=2021|pages=152|issn=2220-5179}}</ref> Wayemele unyulo kwakhona kwiBhunga kunyulo lwengingqi kamva ngo-2021. <ref name=":0" />
== Iireferensi ==
{{Reflist}}
hukcblecuxlkef9p14y0v5q4n10qhyn
42277
42276
2026-10-11T05:38:59Z
Dumbassman
8587
42277
wikitext
text/x-wiki
'''UNomasonto Emmah Phakathi''' (owazalwa ngomhla wesine kuEyoMdumba ngo-1962)<ref name=":0">{{Cite news|date=5 October 2021|title=Updated LGE 2021 Candidate Lists|work=IOL|url=https://www.elections.org.za/pw/Documents/CandidateLists/MP.pdf|access-date=28 April 2023}}</ref> ngusopolitiki waseMzantsi Afrika owayemele i- [[African National Congress]] (ANC) kwiNdlu yoWiso-mthetho yeSizwe ukususela ngo-1994 ukuya ku-1999,<ref name=":1">{{Cite web|date=1998-06-03|title=Members of the National Assembly|url=http://www.parliament.gov.za/mps/mps.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/19980628034746/http://www.parliament.gov.za/mps/mps.html|archive-date=1998-06-28|accessdate=2023-04-12|website=Parliament of South Africa}}</ref> emva kokuba ephumelele unyulo kunyulo jikelele luka-1994.<ref>{{Cite book|url=https://www.yumpu.com/en/document/read/13429370/south-africa-campaign-and-election-report-april-26-|title=South Africa: Campaign and Election Report April 26–29, 1994|publisher=[[International Republican Institute]]|year=1994|access-date=13 April 2023|via=Yumpu}}</ref> Ukususela ngo-2021, wayemele i-ANC njengekhansela kuMasipala waseThembisile Hani [[IPhondo yaMpumalanga|eMpumalanga]], apho wayeliLungu leKomiti yeMeya yeeNkonzo zoShishino.<ref>{{Cite book|url=https://cdn.lgseta.co.za/resources/YES_MEDIA_Local_Government_Handbook_2021_PDF_Version.pdf|title=The Local Government Handbook of South Africa 2021|publisher=Yes! Media|year=2021|pages=152|issn=2220-5179}}</ref> Wayemele unyulo kwakhona kwiBhunga kunyulo lwengingqi kamva ngo-2021. <ref name=":0" />
== Iireferensi ==
{{Reflist}}
ltcyctm4nkaxneuhjm69qf6w191gnlu
Inkcubeko yabantu abaNtsundu baseMelika
0
9382
42273
42238
2026-10-10T14:59:27Z
Dumbassman
8587
42273
wikitext
text/x-wiki
'''Inkcubeko yamaMelika anemvelaphi yase-Afrika''',(African American culture) <ref>{{Cite web|title=Black is Beautiful: The Emergence of Black Culture and Identity in the 60s and 70s|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031022/https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-03-07|website=National Museum of African American History and Culture|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Black History and Culture|url=https://artsandculture.google.com/project/black-history-and-culture|accessdate=2023-03-07|website=Google Arts & Culture|language=en}}</ref> ekwaziwa njenge '''nkcubeko yama-Afrika aseMelika''' okanye '''inkcubeko yama-Afrika''' kwisiNgesi saseMelika, <ref>{{Cite web|title=The Montgomery Advertiser 20 Feb 2020, page D6|url=https://www.newspapers.com/image/639943983/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230308121716/https://www.newspapers.com/image/639943983/|archive-date=March 8, 2023|accessdate=2023-03-08|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Brown|first=Angela|date=October 2013|title=Cultural Perspective on African American Culture|url=https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1149766.pdf|url-status=live|journal=The International Journal of Education and Literacy Studies|volume=1|issue=2|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031021/https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1149766.pdf|archive-date=September 7, 2024|access-date=March 8, 2023|via=AIAC}}</ref> <ref>{{Cite web|title=The News and Observer 22 Jan 1997, page 12|url=https://www.newspapers.com/image/657241015/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230310144818/https://www.newspapers.com/image/657241015/|archive-date=March 10, 2023|accessdate=2023-03-10|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Journal and Courier 21 Sep 2008, page 13|url=https://www.newspapers.com/image/265480397/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031024/https://www.newspapers.com/image/265480397/|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-08-14|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Black is Beautiful: The Emergence of Black Culture and Identity in the 60s and 70s|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230307045942/https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-beautiful-emergence-black-culture-and-identity-60s-and-70s|archive-date=March 7, 2023|accessdate=2023-08-14|website=National Museum of African American History and Culture|language=en}}</ref> ibhekisa kwiindlela abantu abamnyama baseMelika abathetha ngazo, nokuba yinxalenye okanye yahlukile kwinkcubeko yaseMelika eqhelekileyo. Ichazwa yimbali yomzabalazo odibeneyo wamalungelo oluntu nawezopolitiko, kwaye isekelwe kwimikhwa efanayo, ubuwena, kunye noluntu.
Inkcubeko yamaMelika anemvelaphi yase-Afrika ibe nefuthe elikhulu kwinkcubeko yaseMelika nakwinkcubeko yehlabathi. <ref>{{Cite news|last=Mcmanus|first=Melanie|date=2021|title=Dancing at the new National Museum of African American Music in Nashville|work=Chicago Tribune|url=https://www.chicagotribune.com/travel/ct-trav-national-museum-african-american-music-nashville-0606-20210527-63ajqa7lazdcffwa27mlpdpg4e-story.html|url-status=live|access-date=December 21, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221171904/https://www.chicagotribune.com/travel/ct-trav-national-museum-african-american-music-nashville-0606-20210527-63ajqa7lazdcffwa27mlpdpg4e-story.html|archive-date=December 21, 2021}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Reynolds|first=Marcellas|url=https://books.google.com/books?id=DUWJDwAAQBAJ&q=How+to+Slay:+Inspiration+from+the+Queens+and+Kings+of+Black+Style|title=Supreme Models Iconic Black Women Who Revolutionized Fashion|date=2019|publisher=ABRAMS|isbn=9781683356622|access-date=March 18, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230423054016/https://books.google.com/books?id=DUWJDwAAQBAJ&q=How+to+Slay:+Inspiration+from+the+Queens+and+Kings+of+Black+Style|archive-date=April 23, 2023|url-status=live}}</ref> AmaMelika anemvelaphi yase-Afrika enze igalelo elikhulu kwiincwadi, umculo, ubugcisa obubonakalayo, amajelo eendaba, ezopolitiko, inzululwazi, ishishini kunye nokupheka kwaseMelika. <ref>{{Cite journal|date=2022-09-30|title=High on the Hog: A Culinary Journey from Africa to America|url=http://dx.doi.org/10.1126/science.ade8448|url-status=live|journal=Science|volume=377|issue=6614|pages=1497|bibcode=2022Sci...377.1497.|doi=10.1126/science.ade8448|issn=0036-8075|pmid=36173834|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031116/https://www.science.org/doi/10.1126/science.ade8448|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Tipton-Martin|first=Toni|date=September 2014|title=Breaking the Jemima Code: The Legacy of African American Cookbooks|url=http://dx.doi.org/10.1353/ect.2014.0042|journal=Ecotone|volume=10|issue=1|pages=116–120|doi=10.1353/ect.2014.0042|issn=2165-2651|url-access=subscription}}</ref> Okubalulekileyo kukuba, iintlobo zomculo wamaMelika anemvelaphi yase-Afrika ezifana ne-jazz, i-rock and roll, kunye ne-hip-hop ziphakathi kwezinto zenkcubeko eziphumelele kakhulu ezithunyelwa yi-United States kwamanye amazwe. <ref>{{Cite journal|last=Morgan|first=Marcyliena|last2=Bennett|first2=Dionne|date=2011|title=Hip-Hop & the Global Imprint of a Black Cultural Form|url=https://direct.mit.edu/daed/article/140/2/176/26892/Hip-Hop-amp-the-Global-Imprint-of-a-Black-Cultural|journal=Daedalus|volume=140|issue=2|pages=176–196|doi=10.1162/DAED_a_00086|doi-access=free}}</ref>
Inkcubeko yabaMnyama baseMelika ibisoloko ichazwa, ngokuyinxenye, ngumzabalazo wokuchasa nokoyisa imithetho nezenzo zocalucalulo ngokobuhlanga,kuquka ubukhoboka, imithetho ecinezelayo enjengemithetho yocalucalulo kaJim Crow, ukwahlulwa kwabantu eluntwini, kunye nokukhatywa ngokucacileyo kwamalungelo asisiseko oluntu. Ucalucalulo ngokobuhlanga luye lwabangela ukuba abaMnyama baseMelika bangabandakanywa kwimiba emininzi yobomi baseMelika kuyo yonke imbali yeli lizwe; la mava aye ayiphembelela kakhulu inkcubeko yabaMnyama baseMelika,<ref name="Gomez2">{{Cite book|last=Gomez|first=Michael Angelo|url=https://archive.org/details/exchangingourcou0000gome/page/12|title=Exchanging Our Country Marks: The Transformation of African Identities in the Colonial and Antebellum South: The Transformation of African Identities in the Colonial and Antebellum South|publisher=University of North Carolina Press|year=1998|isbn=0-8078-6171-5|page=[https://archive.org/details/exchangingourcou0000gome/page/12 12]}}</ref> <ref>{{Cite web|date=2022-10-07|title=The Explosion of Culture and Arts During the Harlem Renaissance|url=https://www.thecollector.com/harlem-renaissance-arts-and-culture/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031622/https://www.thecollector.com/harlem-renaissance-arts-and-culture/|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2023-03-08|website=TheCollector|language=en}}</ref> kwaye azisa indlela ama-Afrika aseMelika akhetha ngayo ukusebenzisana noluntu olubanzi lwaseMelika. <ref>{{Cite journal|date=July 2009|title=Slavery by Another Name: The Re-Enslavement of Black Americans from the Civil War to World War II (review)|url=http://dx.doi.org/10.1353/ala.2009.0020|journal=Alabama Review|volume=62|issue=3|pages=212–213|doi=10.1353/ala.2009.0020|issn=2166-9961|url-access=subscription}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Du Bois|first=W. E. B.|url=http://dx.doi.org/10.1093/owc/9780199555833.001.0001|title=The Souls of Black Folk|date=2009|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-955583-3|editor-last=Edwards|editor-first=Brent Hayes|doi=10.1093/owc/9780199555833.001.0001|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024917/https://oxfordworldsclassics.com/display/10.1093/owc/9780199555833.001.0001/isbn-9780199555833|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref>
Ilifa lamabali, amaqhalo, ukudlala ngamagama, kunye namabali emveli avela kuMntla-ntshona nakumbindi we-Afrika liye labumba inkcubeko yama-Afrika-aseMelika ukususela kwixesha lobukhoboka .<ref>{{Cite web|title=Slave culture|url=https://www.digitalhistory.uh.edu/disp_textbook.cfm?smtid=2&psid=3043}}</ref>Ubomi benkolo nobokomoya buye baba nempembelelo kwimiba emininzi yenkcubeko yama-Afrika-aseMelika, kuquka neNtshukumo yaMalungelo oLuntu. <ref>{{Cite book|url=http://dx.doi.org/10.2307/j.ctv11smnkh|title=African American Religious History|date=2000|publisher=Duke University Press|isbn=978-0-8223-9603-1|editor-last=SERNETT|editor-first=MILTON C.|doi=10.2307/j.ctv11smnkh|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024443/https://chooser.crossref.org/?doi=10.2307%2Fj.ctv11smnkh|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref> <ref>{{Cite web|last=Morris|first=A.|date=2021|title=From Civil Rights to Black Lives Matter|url=https://www.scientificamerican.com/article/from-civil-rights-to-black-lives-matter1/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230308050929/https://www.scientificamerican.com/article/from-civil-rights-to-black-lives-matter1/|archive-date=March 8, 2023|accessdate=2023-03-08|website=Scientific American|language=en}}</ref>
Kuwo wonke unyaka, ama-Afrika aseMelika abhiyozela iiholide ezahlukeneyo. E-United States, iNyanga yeMbali yabaNtsundu ibhiyozelwa rhoqo kwinyanga yoMdumbi ukuhlonipha imbali etyebileyo kunye negalelo lama-Afrika aseMelika. I-Juneteenth, ebhiyozelwa ngoJuni 19, ikhumbula ukuphela kobukhoboka e-US. Ukongeza, ama-Afrika aseMelika amaninzi abhiyozela iKwanzaa ukusuka nge-26 kweyiMnga ukuya kwisuku lokuqala kwinyanga yoMqungu. <ref>{{Cite web|title=Exploring African American Culture|url=https://www.michigan.gov/mdhhs/-/media/Project/Websites/mdhhs/Assistance-Programs/WIC-Media/African-American-Culture.pdf?rev=2046b12f73f94199b86fe4eebe334bcc&hash=ACE009B632CB63ED29663574E6882B25}}</ref>
.Inkcubeko yabaMnyama baseMelika ayichazwa nje ngokobuhlanga okanye ngembali yomzabalazo, kodwa inengcambu ezinzulu kwizithethe ekwabelwana ngazo, kwisazisi nakuluntu. <ref>{{Cite book|last=Washington|first=Harriet A.|title=Medical apartheid: the dark history of medical experimentation on Black Americans from colonial times to the present|url=https://archive.org/details/medicalapartheid0000wash|date=2008|publisher=Anchor books|isbn=978-0-7679-1547-2|location=New York, NY}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Rediker|first=Marcus|title=The slave ship: a human history|url=https://archive.org/details/slaveshiphumanhi0000redi|date=2008|publisher=Penguin Books|isbn=978-0-14-311425-3|series=A Penguin book History African-American studies|location=New York, NY}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Woodward|first=C. Vann|title=The strange career of Jim Crow|url=https://archive.org/details/strangecareerofj0000wood_m0h2|date=2002|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-514689-9|edition=Commemorative|location=Oxford; New York}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Anderson|first=James D.|title=The education of Blacks in the South, 1860 - 1935|url=https://archive.org/details/educationofblack0000ande|date=1995|publisher=Univ. of North Carolina Press|isbn=978-0-8078-4221-8|edition=Nachdr.|location=Chapel Hill, NC}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Lowery|first=Wesley|url=https://www.worldcat.org/title/968310784|title=They can't kill us all: the story of the struggle for Black lives|date=2016|publisher=Back Bay Books : Little, Brown and Company|isbn=978-0-316-31249-3|edition=First Back Bay paperback|location=New York, NY|oclc=968310784|access-date=September 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907031152/https://search.worldcat.org/title/968310784|archive-date=September 7, 2024|url-status=live}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Baradaran|first=Mehrsa|title=The color of money: black banks and the racial wealth gap|url=https://archive.org/details/colorofmoneyblac0000mehr|date=2019|publisher=The Belknap Press of Harvard University Press|isbn=978-0-674-23747-6|edition=First Harvard University Press paperback|location=Cambridge London}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Alexander|first=Michelle|title=The new Jim Crow: mass incarceration in the age of colorblindness|url=https://archive.org/details/newjimcrowmassin0000alex_u9b6|date=2012|publisher=New Press|isbn=978-1-59558-643-8|edition=Revised paperback|location=New York}}</ref>
== Imbali. ==
[[File:Family_of_African_American_picking_cotton_in_Georgia,_circa_1880.jpg|left|thumb| Amakhoboka aseMelika aNtsundu eGeorgia, ngonyaka ka 1850]]
Ama-Afrika aseMelika ayimiphumo yokudibana kwamazwe amaninzi ahlukeneyo, <ref>{{Cite journal|last=Seigel|first=Micol|date=2011|title=Patrick Manning . The African Diaspora: A History through Culture . (Columbia Studies in International and Global History.) New York : Columbia University Press . 2009 . Pp. xxii, 394. $29.95.|url=http://dx.doi.org/10.1086/ahr.116.1.251|url-status=live|journal=The American Historical Review|volume=116|issue=1|pages=251–252|doi=10.1086/ahr.116.1.251|issn=0002-8762|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024916/https://academic.oup.com/ahr/article-abstract/116/1/251/2063219?redirectedFrom=fulltext|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> inkcubeko, izizwe kunye neenkolo ngenkulungwane ye-16 neye-17,<ref>{{Cite journal|last=Harris|first=Robert L.|last2=Huggins|first2=Nathan Irvin|date=1978|title=Black Odyssey: The Afro-American Ordeal in Slavery|url=http://dx.doi.org/10.2307/1867827|url-status=live|journal=The American Historical Review|volume=83|issue=4|pages=1095|doi=10.2307/1867827|issn=0002-8762|jstor=1867827|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907024917/https://www.jstor.org/stable/1867827?origin=crossref|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> aqhekeka, <ref>{{Cite journal|last=Avila|first=E.|date=2018|title=American Cultural History: A Very Short Introduction|url=http://dx.doi.org/10.1093/actrade/9780190200589.001.0001|journal=Very Short Introductions|doi=10.1093/actrade/9780190200589.001.0001|isbn=978-0-19-020058-9|url-access=subscription}}</ref> kwaye akhiwa kwakhona ngamava adibeneyo kwaye adityaniswa abe liqela elinye kwilizwekazi [[UmNtla Melika|laseMntla Melika]] ngexesha lorhwebo lwamakhoboka olunqumla iAtlantiki kwaye ngoku abizwa ngokuba ngama-Afrika aseMelika.
Uninzi lwabantu base-Afrika baseMelika luyinzala yabantu ababengamakhoboka ababehlala ngaphakathi kwemida ye-United States yangoku. <ref>{{Cite web|last=Love|first=Ms Bathsheba|title=Murrell Library Research Guides: African-Americans & the Black Experience: African-American Identity & Culture|url=https://libguides.moval.edu/black-experience|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907032140/https://libguides.moval.edu/black-experience|archive-date=September 7, 2024|accessdate=2024-09-03|website=libguides.moval.edu|language=en}}</ref> Ukongeza, abantu base-Afrika baseMelika abayinzala yobukhoboka baseMelika (ADOS) ngokuyintloko bavela kwimvelaphi yaseNtshona Afrika naselunxwemeni lwase-Afrika, kunye nobuninzi obahlukeneyo bobukhokho baseNtshona Yurophu kunye nabemi bomthonyama baseMelika. <ref>{{Cite journal|last=Salas|first=Antonio|last2=C|first2=Angel|last3=R|first3=Martin|last4=M|first4=Vincent|date=2005|title=Charting the ancestry of African Americans|journal=American Journal of Human Genetics|volume=77|issue=4|pages=676–680|doi=10.1086/491675|issn=0002-9297|pmc=1275617|pmid=16175514}}</ref>
Phantse umntu omnye kwabahlanu abamnyama eMelika ngabaphambukeli okanye abantwana babaphambukeli abamnyama. <ref>{{Cite web|last=Christine|first=T.|date=2022|title=Key findings about Black immigrants in the U.S.|url=https://www.pewresearch.org/short-reads/2022/01/27/key-findings-about-black-immigrants-in-the-u-s/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240905225227/https://www.pewresearch.org/short-reads/2022/01/27/key-findings-about-black-immigrants-in-the-u-s/|archive-date=September 5, 2024|accessdate=2024-09-03|website=Pew Research Center|language=en-US}}</ref> Nangona abanye abaphambukeli abamnyama okanye abantwana babo banokuzibona njengabantu abamnyama baseMelika, abaphambukeli abamnyama eMelika abayonxalenye yeqela labamnyama baseMelika. Uninzi lwabaphambukeli besizukulwana sokuqala abavela eAfrika bakhetha ukuzibona njengabantu abazalwa nabo. Kukho uphando lwakutshanje olubonisa ukuba abanye abaphambukeli abamnyama eMelika bayamelana nokudibana nabantu ukuze banciphise ucalucalulo ngokobuhlanga olujongene nabantu abamnyama baseMelika abazalelwe apho. <ref>{{Cite journal|last=Adida|first=Claire L.|last2=Robinson|first2=Amanda Lea|date=2023|title=Why (some) immigrants resist assimilation: US racism and the African immigrant experience|journal=Quarterly Journal of Political Science|volume=18|issue=3|pages=295–338|doi=10.1561/100.00021091|issn=1554-0626|pmc=10706603|pmid=38077161}}</ref>
Inkcubeko yama-Afrika aseMelika yavela phakathi kwenkqubo yokulwa nocalu-calulo ngokobuhlanga eMelika, eyayibonakala ngogonyamelo olukhulu, ingcinezelo kunye nokukhutshelwa ngaphandle okuqhutywa bubuzwe obuphezulu ngexesha lobukoloniyali baseYurophu. <ref>{{Cite web|title=African American Culture : Origins|url=https://research.auctr.edu/c.php?g=1386473&p=10253691#:~:text=African%20American%20culture—often%20referred,Americans%20continues%20to%20resonate%20worldwide.|archive-url=https://web.archive.org/web/20250412012507/https://research.auctr.edu/c.php?g=1386473&p=10253691|archive-date=12 April 2025}}</ref>
=== Imbali ekwabelwana ngayo kwilizwekazi laseMelika ===
Ukususela kwimihla yokuqala yobukhoboka baseMelika kwinkulungwane ye-17, abanini bamakhoboka babefuna ukulawula abantu babo ababenyanzelwa ukuba ngamakhoboka ngokuzama ukubahlutha inkcubeko yabo yaseAfrika.Kwilizwe elitsha (iNew World) ngokubanzi, kwaye ngokukodwa eUnited States, ukwahlulwa ngokwasemzimbeni nokubekelwa ecaleni eluntwini kwabantu base-Afrika ababengamakhoboka, kunye nokwahlulwa nokubekelwa ecaleni kwabantwana babo ababephila ngokukhululeka kamva. Kwanceda ekugcinweni kwezinto ezibalulekileyo zenkcubeko yemveli phakathi kwabantu base-Afrika. Abanini-bakhoboka bazama ngabom ukucinezela nayiphi na imibutho yezopolitiko okanye yenkcubeko ezimeleyo ukuze bajongane nemvukelo eninzi yamakhoboka okanye izenzo zokuchasa ezazisenzeka eUnited States, eBrazil, eHaiti, naseDutch Guiana. <ref>Price, R. (1996). ''Maroon Societies: Rebel Slave Communities in the Americas''. Anchor Books. pp. 1–33.</ref>
Amasiko kunye nezithethe ezahlukeneyo zaseAfrika zabonelela ngesiseko sezenzo zokomoya zabantu abakhotyokisiweyo, ababexuba iinkolelo zookhokho nobuKristu ukuze benze iindlela ezahlukeneyo zonqulo. Olu kuqina kwenkcubeko kwabonakala kwiimvukelo zamakhoboka, ezazichasa ukusekwa kobukhoboka kwaye zakhuthaza ingqiqo yoluntu kunye nobuntu obufanayo phakathi kwama-Afrika aseMelika. Intshukumo yamalungelo oluntu yavela njengenkqubela enamandla yalo mzabalazo. Eli lifa lembali lachaphazela iintsapho zanamhlanje zama-Afrika aseMelika kwaye labumba amaxabiso azo, izakhiwo zoluntu, kunye neendlela zokuzibandakanya kwezopolitiko, kunye nefuthe elihlala lihleli kwezoqoqosho lokungalingani kwenkqubo eqhuba ukuzibophelela ekuxhobiseni nasekutshintsheni koluntu. <ref>{{Cite news|title=Black Joy: Resistance, Resilience and Reclamation|language=en|work=National Museum of African American History and Culture|url=https://nmaahc.si.edu/explore/stories/black-joy-resistance-resilience-and-reclamation?TSPD_101_R0=083ccf6c57ab200071522b1f7f4f74b05ab76e4359b1f360e773c89aadb01e9874eb62eab2c9ba75084d7859781430001f2250a1e3c39646e9b4f00ed7975fd76c02396bbaf842f5ee37a6e39b8e6d9797e8d21514684c85d3d67d5ee611331b|access-date=2024-10-24}}</ref>
Impembelelo yeAfrika ibonakala kwezopolitiko, ezoqoqosho, ulwimi, umculo, iindlela zokulungisa iinwele, imfashini, umdaniso, unqulo, ukutya, kunye nembono yehlabathi. <ref>{{Cite web|title=Digital History|url=http://www.digitalhistory.uh.edu/disp_textbook.cfm?smtid=2&psid=3043|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200808154313/http://www.digitalhistory.uh.edu/disp_textbook.cfm?smtid=2&psid=3043|archive-date=August 8, 2020|accessdate=September 6, 2020|website=www.digitalhistory.uh.edu}}</ref> Kuyo yonke le nkqubo, abantu baseMelika abangama-Afrika bazakhela inkcubeko nembali yabo eUnited States. <ref>{{Cite web|title=The Cincinnati Enquirer 01 Mar 2000, page Page 12|url=https://www.newspapers.com/image/102496086/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230620210916/https://www.newspapers.com/image/102496086/|archive-date=June 20, 2023|accessdate=2023-06-20|website=Newspapers.com|language=en}}</ref> Kwelinye icala, inkcubeko yama-Afrika-aseMelika ibe nefuthe elibanzi neliguqula izinto ezininzi kwinkcubeko yaseMelika. Le nkqubo yokutshintshiselana ngokuyila ibizwa ngokuba yi -creolization . <ref name="slave_culture">{{Cite web|date=June 2, 2007|title=African American Voices: Slave Culture|url=http://www.digitalhistory.uh.edu/black_voices/voices_display.cfm?id=23|archive-url=https://web.archive.org/web/20080507214116/http://www.digitalhistory.uh.edu/black_voices/voices_display.cfm?id=23|archive-date=May 7, 2008|accessdate=June 2, 2007|publisher=[[University of Houston]]}}</ref> Ekuhambeni kwexesha, inkcubeko yamakhoboka aseAfrika kunye nenzala yawo iye yaba nefuthe elibanzi kwinkcubeko yaseMelika ebalaseleyo nakwinkcubeko yehlabathi.
[[File:Harlem_Street_rehearsal_(125th_street).jpg|thumb| Ukuziqhelanisa komculo weqela kwisitalato i -125th Street eHarlem,indawo engundoqo nembali ebalulekileyo yenkcubeko yama-Afrika-Melika. ISixeko saseNew York sisekhaya ngomda omkhulu xa sithelekiswa nesona sixeko sinabantu abamnyama baseMelika ehlabathini kunaso nasiphi na isixeko esingaphandle [[I-Afrika|kweAfrika]], esinabantu abangaphezu kwezigidi eziyi-2.2. Ukufudukela kwabantu baseAfrika eNew York City ngoku kukhuthaza ukukhula kwabemi baseAfrika-baseMelika nabaseAfrika kwesi sixeko. <ref name="AfricanMigrationNYC">{{Cite news|last=Kimiko de Freytas-Tamura|date=2023|title=African and Invisible: The Other New York Migrant Crisis|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2023/01/13/nyregion/west-african-immigrants-nyc.html|url-status=live|access-date=January 26, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230125220924/https://www.nytimes.com/2023/01/13/nyregion/west-african-immigrants-nyc.html|archive-date=January 25, 2023}}</ref>]]
Ukuba abantu ababebanjwe ngamakhoboka (amakhoboka) babethintela okanye bethintela imfundo yabo, uloyiko yayikukuba imfundo yayinokubanika amandla abantu, kwaye ikhuthaze okanye ivumele amabhongo okukhululwa. Amasiko omlomo aseAfrika aba yindlela ephambili yokugcina imbali, iindlela zokuziphatha, kunye nolunye ulwazi lwenkcubeko phakathi kwabantu. Oku kwakuhambelana nezenzo zembali yomlomo kwiinkcubeko ezininzi zaseAfrika kunye nezinye iinkcubeko ezazingaxhomekekanga kwilizwi elibhaliweyo. Uninzi lwezi zinto zenkcubeko zidluliselwe kwizizukulwana ngezizukulwana ngokubalisa amabali. Amabali eentsomi anike ama-Afrika aseMelika ithuba lokukhuthazana nokufundisana. <ref name="oral">{{Cite web|last=Papa|first=Maggie|last2=Gerber|first2=Amy|last3=Mohamed|first3=Abeer|title=African American Culture through Oral Tradition|url=http://www.gwu.edu/~e73afram/ag-am-mp.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20080527050107/http://www.gwu.edu/~e73afram/ag-am-mp.html|archive-date=May 27, 2008|accessdate=May 17, 2007|publisher=[[George Washington University]]}}</ref>
Ukuphila kwanamhlanje kunye nokufuduka kwabantu abaNtsundu baseMelika ukuya eMntla kuye kwaba nembali yokubeka uxinzelelo ekugcinweni kwemikhuba nezithethe zenkcubeko yabantu abaNtsundu baseMelika. Iindawo zasezidolophini nezahluke kakhulu apho inkcubeko yabantu abaNtsundu yayiveliswa khona zaphakamisa uloyiko kwiingcali zezentlalo kunye neengcali zezentlalo ukuba inkalo yabantu abaNtsundu baseMzantsi Afrika yenkcubeko ethandwayo yabantu abaNtsundu yayisengozini yokulahleka kwimbali. <ref>{{Cite book|last=Dunbar|first=EVE E.|title=Black Regions of the Imagination|url=https://archive.org/details/blackregionsofim0000dunb|date=2013|publisher=Temple University Press|isbn=978-1-4399-0942-3|editor-last=DUNBAR|editor-first=EVE E.|series=African American Writers between the Nation and the World|pages=[https://archive.org/details/blackregionsofim0000dunb/page/16 16]–57|chapter=Becoming American through Ethnographic Writing|jstor=j.ctt14bt4hc.6}}</ref>
Ezinye iinkalo zesiko lomlomo lama-Afrika aseMelika ziquka i-dazens, i-significant, i-trash talk, i-rhyming, i-semantic inversion kunye ne-word play, uninzi lwazo oluye lwafumana indlela yalo kwinkcubeko ethandwayo yaseMelika kwaye lwaba yimeko yehlabathi. Ngexesha lobukhoboka, ama-Afrika aseMelika azivumelanisa ezi zithethe zolwimi njengendlela yokuchasana nokusinda ngokufihlakeleyo. <ref>{{Cite journal|date=November 1990|title=''The Signifying Monkey: A Theory of Afro-American Literary Criticism''. Henry Louis Gates, Jr.|url=http://dx.doi.org/10.1086/391861|url-status=live|journal=Modern Philology|volume=88|issue=2|pages=224–226|doi=10.1086/391861|issn=0026-8232|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907025004/https://www.journals.uchicago.edu/doi/10.1086/391861|archive-date=September 7, 2024|access-date=September 7, 2024}}</ref> Imibongo ethethwayo ngomnye umzekelo wendlela isiko lomlomo lase-Afrika-laseMelika eliye lanefuthe ngayo kwinkcubeko ethandwayo yanamhlanje. Abaculi abasebenzisa amagama athethwayo basebenzisa iindlela ezifanayo nabashumayeli base-Afrika baseMelika kuquka intshukumo, isingqisho, kunye nokubandakanyeka kwabaphulaphuli. <ref>{{Cite web|last=Miazga|first=M|date=1998|title=The Spoken Word Movement of 1990s|url=http://www.msu.edu/~miazgama/spokenword.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20071012235005/http://www.msu.edu/~miazgama/spokenword.htm|archive-date=October 12, 2007|accessdate=October 7, 2007|publisher=[[Michigan State University]]}}</ref> Umculo we-rap ukususela ngeminyaka yoo-1980 nangaphaya uye wakhankanywa njengolwandiso lwenkcubeko ethethwayo yaseAfrika <ref name="oral" />
=== UVuko lweNkcubeko yaseHarlem ===
[[File:Hurston-Zora-Neale-LOC.jpg|left|thumb| UZora Neale Hurston wayengumntu obalaseleyo kwinkalo yoncwadi ngexesha leHarlem Renaissance]]
Ukwamkelwa kokuqala okukhulu kwenkcubeko yabantu base-Afrika-baseMelika kwenzeka ngexesha leHarlem Renaissance eyaqalwa ngu- Alain Locke . Kwiminyaka yoo-1920 ukuyotsho kunyaka ka-1930, umculo, uncwadi, kunye nobugcisa baseMelika abaNtsundu baziwa kakhulu. Ababhali abafana noZora Neale Hurston noNella Larsen kunye neembongi ezifana noLangston Hughes, uClaude McKay, kunye noCountee Cullen babhale imisebenzi echaza amava abantu abamnyama baseMelika. I-Jazz, i-swing, i-blues kunye nezinye iintlobo zomculo zangena kumculo odumileyo waseMelika. Abaculi abamnyama baseMelika abafana noWilliam H. Johnson, uAaron Douglas, kunye noPalmer Hayden benze imisebenzi yobugcisa eyahlukileyo ebonisa abantu abamnyama baseMelika.
I-Harlem Renaissance yayikwangexesha lokwanda kokuthatha inxaxheba kwezopolitiko kubantu baseMelika abangabaMnyama. Phakathi kwemibutho yezopolitiko ebalulekileyo yabaMnyama baseMelika eyasekwa ekuqaleni kwenkulungwane yama-20 kukho i-Universal Negro Improvement Association kunye ne-National Association for the Advancement of Colored People. I-Nation of Islam, umbutho wenkolo obalulekileyo onxulumene nobuSilamsi, nawo waqalisa ekuqaleni kweminyaka yoo-1930. <ref name="harlem">{{Cite web|last=Johnson|first=William H.|title=The Harlem Renaissance|url=http://www.fatherryan.org/harlemrenaissance/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070601152141/http://www.fatherryan.org/harlemrenaissance/|archive-date=June 1, 2007|accessdate=June 1, 2007|publisher=fatherryan.org}}</ref>
=== Intshukumo yenkcubeko yamaMelika anemvelaphi yase-Afrika ===
Intshukumo yamandla amnyama ngeminyaka yoo-1960 noo-1970 yalandela emva kweNtlangano yamaLungelo oLuntu engenabundlobongela . Le ntshukumo ikhuthaze ukuzingca ngokobuhlanga kunye nomanyano ngokobuhlanga ngokuchaseneyo nokugxila ekuhlanganisweni kweNtshukumo yamaLungelo oLuntu, kwaye yamkela isimo sengqondo sobundlongondlongo ngakumbi xa kujongwane nocalucalulo ngokobuhlanga. <ref>{{cite encyclopedia|url=http://mlk-kpp01.stanford.edu/|title=Black Power|encyclopedia=King Encyclopedia|publisher=[[Stanford University]]|access-date=June 2, 2007|archive-date=December 4, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131204080236/http://mlk-kpp01.stanford.edu/|url-status=live}}https://en.wikipedia.org/wiki/Black_power_movement</ref> Kwakhona, yakhuthaza uvuko olutsha kwinkcubeko yokubhala nobugcisa buka-Afrika-Melika, nto leyo eyaziwa ngokubanzi njenge "African-American Arts Movement" okanye i-"Black Arts Movement" (iNtshukumo yoBugcisa buka-Afrika-Melika okanye obabaNtsundu.)
Imisebenzi yabaculi abadumileyo abarekhodayo abafana noNina Simone (" Young, Gifted and Black ") kunye neThe Impressions (" Keep On Pushing "), kunye nemibongo, ubugcisa obuhle, kunye noncwadi lwaloo xesha, zakha kwaye zabonakalisa ukukhula kolwazi lobuhlanga nezopolitiko. <ref>{{Cite web|title=Black Power|url=http://www.umich.edu/~eng499/concepts/power.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20080227210607/http://www.umich.edu/~eng499/concepts/power.html|archive-date=February 27, 2008|accessdate=June 2, 2007|website=Black Arts Movement|publisher=[[University of Michigan]]}}</ref> Phakathi kwababhali ababalaseleyo be-African-American Arts Movement kwakukho imbongi uNikki Giovanni, <ref>{{Cite web|title=Nikki Giovanni|url=http://www.umich.edu/~eng499/people/giovanni.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20080303085941/http://www.umich.edu/~eng499/people/giovanni.html|archive-date=March 3, 2008|accessdate=June 2, 2007|website=Black Arts Movement|publisher=University of Michigan}}</ref> imbongi nompapashi uDon L. Lee, owathi kamva waziwa njengoHaki Madhubuti, imbongi nombhali wemidlalo yeqonga uLeroi Jones, owathi kamva waziwa njengoAmiri Baraka kunye noSonia Sanchez.
Ngexesha leNtshukumo yeNkcubeko yabaMnyama baseMelika, uMelvin Charles noGleason T. Jackson baqulunqa iFlegi yeLifa leMveli labaMnyama baseMelika (ekwaziwa njengeFlegi yeLifa leMveli lama-Afrika aseMelika) ngonyaka ka 1967 ngenjongo yabaMnyama baseMelika. Namhlanje, isetyenziswa njengeflegi emele abantu abangama-Afrika aseMelika.
[[File:Thelonious_Monk,_Minton's_Playhouse,_New_York,_N.Y.,_ca._Sept._1947_(William_P._Gottlieb_06191).jpg|left|thumb| Umculi wepiyano yohlobo lwe-jazzuThelonious Monk ngonyaka ka 1947]]
[[File:KendrickSZASPurs230725-144_(cropped)_desaturated.jpg|left|thumb| Umculi we-rap uKendrick Lamar]]
== Iminyhadala ==
{{reflist}}
[[Uluhlu:Pages with unreviewed translations]]
cn3d5ups39v31ls0bj4o8twcistshq1
Imidaniso yesintu kunye nemibhiyozo yabantu baseTumbuka
0
9383
42271
42239
2026-10-10T14:58:34Z
Dumbassman
8587
/* Iminyhadala. */
42271
wikitext
text/x-wiki
Imidaniso nemibhiyozo yemveli yabantu bakwaTumbuka ibandakanya uluhlu lwezenzo ezinxulumene namasiko, ukuphilisa, ukubhiyozela kunye nokuzonwabisa, ezifumaneka ikakhulu phakathi kwabantu bakwaTumbuka baseTanzania, kumantla nakumbindi welizwe [[Malawi|weMalawi]], naseMuchinga naseMpuma [[EZambia|Zambia]] . Eyona ibhalwe kakuhle kwezi ''yiVimbuza'', umdaniso nomculo ophilisayo obhalwe yi [[I-UNESCO|-UNESCO]] kuluhlu lwabameli belifa lenkcubeko elingabonakaliyo loluntu ngonyaka ka 2008. <ref name="UNESCOvimbuza">{{Cite web|title=Vimbuza healing dance|url=https://ich.unesco.org/en/RL/vimbuza-healing-dance-00158|accessdate=30 August 2025|website=UNESCO Intangible Cultural Heritage}}</ref> Ezinye iintlobo zomculo ezidlalwa kakhulu ziquka ''iMalipenga'' / ''Mganda'', kunye nezinye iintlobo zomculo ezikwimimandla ethile ezifana ''neMtungo'' ( ''Magali'' ), ''u-Ulumba'', kunye ''neVisekese'' . Iminyhadala yonyaka iquka ''iGonapamuhanya'' exhaswa ngurhulumente kunye ''neMulindafwa'' eMalawi, kunye ''neKulonga'', ''iVinkhakanimba'' kunye ''neZengani'' eZambia ezisebenza njengeendawo zokubonisa, ukusasaza kunye nokubhiyozela ubuwena bukaTumbuka. <ref name="MBC2024">{{Cite web|date=11 September 2024|title=Gonapamuhanya Cultural Festival to advance women, youth interest|url=https://mbc.mw/gonapamuhanya-cultural-festival-to-advance-women-youth-interest/|accessdate=30 August 2025|website=Malawi Broadcasting Corporation}}</ref> <ref name="MalawiIndia">{{Cite web|title=Intangible Heritage Sites: Gonapamuhanya; Mulindafwa|url=https://malawi-india.org/intangible.html|accessdate=30 August 2025|website=High Commission of Malawi in India}}</ref> <ref name="ZenganiStudy">{{Cite web|date=2023|title=The Role of Language in Uniting Two Different Ethnic Groups|url=https://research.mu.ac.zm/research/index.php/mu/article/download/87/35/|accessdate=30 August 2025|website=Mulungushi University Research Journal}}</ref>
== Imvelaphi. ==
Umdaniso weTumbuka kunye nezithethe zeminyhadala ziquka ulonwabo lwentlalo, isikhumbuzo sembali, ukuphiliswa kunye nokulamla ngokomoya. Kumantla eMalawi, iVimbuza iyinxalenye ''ye-ng'oma'' (“iidrama zokubandezeleka”) ebanzi eseMbindini naseMzantsi Afrika esebenzisa ukubethela amagubu, ingoma kunye nomdaniso ukuxilonga nokunyanga izifo kunye nokubuyisela uzinzo kuluntu. <ref name="UNESCOvimbuza" /> <ref>{{Cite web|date=3 December 2014|title=Vimbuza healing dance (multimedia note)|url=https://www.unesco.org/archives/multimedia/document-3758|accessdate=30 August 2025|website=UNESCO Archives}}</ref> Ngaphandle kweendlela zesiko, imbali yempi yenkulungwane yama-20 yachaphazela iintlobo zomdaniso wamadoda ezifana neMalipenga/Mganda, eziguqula indlela yobuhle besitayile somdaniso eyaziswa phantsi kweKing 's African Rifles . <ref name="Mpata2001">{{Cite journal|last=Mpata|first=D.|year=2001|title=The Malipenga Dance in Nkhata Bay District|url=https://www.jstor.org/stable/29779058|journal=African Music|access-date=30 August 2025}}</ref> <ref name="Folkways">{{Cite web|title=Malipenga: Dance music from the Tonga-speaking people of Malawi|url=https://folkways.si.edu/malipenga-dance-music-from-the-tonga-speaking-people-of-malawi/world/music/album/smithsonian|accessdate=30 August 2025|website=Smithsonian Folkways}}</ref>
== Imidaniso emikhulu yesintu ==
=== I-Vimbuza. ===
I-Vimbuza sisithethe sokwenza umboniso onceda ekuphiliseni, apho ukubetha amagubu, ukucula kunye nokudanisa kunceda ekuchongeni nasekunyangeni izifo ezinxulumene nemimoya. I-UNESCO iqaphela ubunzulu bayo bembali, ukubandakanyeka kwayo ngokwesini (izigulane ezininzi zingabasetyhini), isigqi seengoma ezihambelana nomoya kunye nokuqhubeka kwayo nangona iphikiswa ngabavangeli kunye nezonyango. <ref name="UNESCOvimbuza" /> Umsebenzi wezifundo ubeka iVimbuza ngaphakathi kokuphiliswa kwe ''-ng'oma'' kwaye uchaza imeko ye-trance, indima yabaphilisi abaziingcali kunye "nendawo yokudanisa isifo" yoluntu. <ref>{{Cite book|last=Friedson|first=Steven M.|title=Dancing Prophets: Musical Experience in Tumbuka Healing|url=https://archive.org/details/dancingprophetsm0000frie|publisher=University of Chicago Press|year=1996}}</ref>
=== IMalipenga (Mapenenga). ===
''IMalipenga'' (ekwabizwa ngokuba ''yiMapenenga'' apha ekhaya) yavela phakathi kweendawo ezisemantla ingakumbi phakathi kwamaqela amancinci aseTumbuka ekuqaleni kwenkulungwane yama-20, iguqulela isitayile somkhosi kumdaniso okhuphisanayo “ngoompondo abaculayo” kunye nezakhiwo ezilawulwayo. <ref name="Mpata2001" /> <ref name="Folkways" />Ukusuka emantla yasasazeka ngokubanzi; embindini weMalawi kwavela uhlobo olufanayo olubizwa ngokuba yiMganda, lwabelana ngomdaniso osekelwe kwisitayile kunye nomboniso wamaqela. <ref>{{Cite web|date=31 March 2015|title=Traditional dances of Malawi|url=https://www.musicinafrica.net/magazine/traditional-dances-malawi|accessdate=30 August 2025|website=Music In Africa}}</ref> <ref>{{Cite web|date=26 May 2022|title=Mganda – Traditional Malawian Dance|url=https://malawiplus.com/mganda/|accessdate=30 August 2025|website=MalawiPlus}}</ref>
''UMtungo'' owaziwa ngokuba ''nguMagali'' ngumngqungqo wesintu ophuma kwisithili saseNkhamanga namaHewe eRumphi, Kasungu, Mzimba. Idlalwa ngamadoda nabafazi kwiindibano apho kuselwa khona utywala, iingoma zihlala zifundisa. Isixhobo esiphambili sisigodlo esinomlomo omncinci esizaliswe ngamatye amancinci, abaculi batshintsha isandi ngokugubungela nokuvula umngxuma ngelixa beshukuma, behamba nokucula nokuqhwaba izandla. <ref name="Inventory26206">{{Cite web|title=Malawi Intangible Cultural Heritage Inventory (extract)|url=https://ich.unesco.org/doc/src/26206-EN.pdf|accessdate=30 August 2025|website=UNESCO (archived inventory document)}}</ref>
I-Ulumba ngumdaniso wamadoda wokubhiyozela eRumphi, owasekwa xa kubuya umzingeli ophumeleleyo. Lo mdaniso ubonisa umdlalo wokulwa apho abahlali belinganisa isilwanyana esihlaselayo ngoxa umzingeli ebonisa indlela esibanjwa okanye esibulawa ngayo, konke oku kuhamba kunye nokucula kweqela kunye nokunkqonkqoza ngezandla. <ref name="Inventory26206" />
IVisekese (ehambelana kakhulu neChiwoda) ngumdaniso wabasetyhini osetyenziswa kuwo ibhokisi enokushukunyiswa ukuze kuveliswe isandi; lo mdaniso ufumaneka kwiindawo ezithile zaseMantla eMalawi kwaye waziwa kakhulu ngenxa yabadanisi abavela kwindawo yaseTumbuka Usisya eNkhata Bay. Eli gama libhekisela kwisixhobo esiphambili somculo, esiyibhokisi yokhuni ebhityileyo, engange-incwadi ngobukhulu, nezele ngamatye amancinci okanye iinkozo ezomileyo ezivelisa isandi sokunkqonkqoza xa ishukunyiswa ukuze kuhambelane nesingqi somculo. <ref name="Inventory26206" />
== Iminyhadala ==
75g0f5c3yjqt6e732b6mbhjzaw8e6er
ISebe leMfundo esiSiseko
0
9384
42270
42232
2026-10-10T14:58:19Z
Dumbassman
8587
42270
wikitext
text/x-wiki
'''Isebe LeMfundo esiSiseko''' liyenye lamasebe orhulumente waseMzantsi Afrika. Lijongene nemfundo yamabanga aphantsi naphezulu eMzantsi Afrika. Eli Sebe lasekwa ngonyaka ka-2009 emva konyulo lika mengameli uJacob Zuma, xa iSebe Lemfundo elalisakubakho lohlukana langamasebe amabini: iSebe leMfundo esiSiseko kunye neSebe leMfundo ePhakamileyo noQeqesho.
Intloko yezopolitiko yelisebe ngumphathiswa weMfundo esiSiseko, ukusukela KweyoMqungu 2025 lo nguSiviwe Gwarube. Eli Sebe lijonga zonke izikolo eziseMzantsi Afrika, kwaye limisela ikharityhulam yamabanga ahlukeneyo. Eli Sebe leMfundo esiSiseko lisebenzisana nabachaphazelekayo abafana no ISASA, NASA njalo njalo. ISebe linekomkhulu layo eSol Plaatjie House, ethiywe emva kombhali uSol Platjie, ePitoli. Eli Sebe laseMzantsi Afrika ligxwekwe kakhulu, ingakumbi ngonyaka ka2012 kukho ingxaki yencwadi zokufunda.<ref>{{Cite web|last=Zille|first=Helen|date=24 June 2012|title=The cause of the Limpopo textbook crisis- Hellen Zille|url=https://www.politicsweb.co.za/news/the-causes-of-the-limpopo-textbook-crisis-helen-zille|accessdate=25 September 2026|website=politics web}}</ref>
Kuhlalo-lwabiwo mali lonyaka ka-2010, iSebe lafumana isixa semali esingange 6.166.2 yezigidi zeerandi, kwaye linabasebenzi abangama-730. Ngonyaka ka-2019, iSebe lafumana izinga elirekhodiweyo lwabafundi bebanga leshumi lokupasa elingu 81.3%.
Ngonyaka ka-2020, eliSebe lasebenzisana ne-eMedia Investments ukwazisa ijelo lemfundo ukuncedisa abafundi eyaziwa ngokuba yi DBE TV kwiqonga le-Open View. Emva koko, baqalisa iphulo elitsha lasimahla nelifikeleleka emntwini wonke, ukunceda abafundi bebanga leshumi neemviwo zabo eyaziwa ngokuba yiWoza Matrics. Ngo-2020 baba nonyaka onzima bejongene nobhubhani iCOVID-19, apho izikolo kwakufuneka zivale iingcango zazo okwethutyana ziphinde zivule xa kuthomalele lobhubhani
[[Uluhlu:Imfundo eMzantsi Afrika]]
mfb3xs4h6jm53f5lheoa98gr0z3n5ic
42272
42270
2026-10-10T14:59:07Z
Dumbassman
8587
42272
wikitext
text/x-wiki
'''Isebe LeMfundo esiSiseko''' liyenye lamasebe orhulumente waseMzantsi Afrika. Lijongene nemfundo yamabanga aphantsi naphezulu eMzantsi Afrika. Eli Sebe lasekwa ngonyaka ka-2009 emva konyulo lika mengameli uJacob Zuma, xa iSebe Lemfundo elalisakubakho lohlukana langamasebe amabini: iSebe leMfundo esiSiseko kunye neSebe leMfundo ePhakamileyo noQeqesho.
Intloko yezopolitiko yelisebe ngumphathiswa weMfundo esiSiseko, ukusukela KweyoMqungu 2025 lo nguSiviwe Gwarube. Eli Sebe lijonga zonke izikolo eziseMzantsi Afrika, kwaye limisela ikharityhulam yamabanga ahlukeneyo. Eli Sebe leMfundo esiSiseko lisebenzisana nabachaphazelekayo abafana no ISASA, NASA njalo njalo. ISebe linekomkhulu layo eSol Plaatjie House, ethiywe emva kombhali uSol Platjie, ePitoli. Eli Sebe laseMzantsi Afrika ligxwekwe kakhulu, ingakumbi ngonyaka ka2012 kukho ingxaki yencwadi zokufunda.<ref>{{Cite web|last=Zille|first=Helen|date=24 June 2012|title=The cause of the Limpopo textbook crisis- Hellen Zille|url=https://www.politicsweb.co.za/news/the-causes-of-the-limpopo-textbook-crisis-helen-zille|accessdate=25 September 2026|website=politics web}}</ref>
Kuhlalo-lwabiwo mali lonyaka ka-2010, iSebe lafumana isixa semali esingange 6.166.2 yezigidi zeerandi, kwaye linabasebenzi abangama-730. Ngonyaka ka-2019, iSebe lafumana izinga elirekhodiweyo lwabafundi bebanga leshumi lokupasa elingu 81.3%.
Ngonyaka ka-2020, eliSebe lasebenzisana ne-eMedia Investments ukwazisa ijelo lemfundo ukuncedisa abafundi eyaziwa ngokuba yi DBE TV kwiqonga le-Open View. Emva koko, baqalisa iphulo elitsha lasimahla nelifikeleleka emntwini wonke, ukunceda abafundi bebanga leshumi neemviwo zabo eyaziwa ngokuba yiWoza Matrics. Ngo-2020 baba nonyaka onzima bejongene nobhubhani iCOVID-19, apho izikolo kwakufuneka zivale iingcango zazo okwethutyana ziphinde zivule xa kuthomalele lobhubhani
== Iminyhadala ==
{{reflist}}
[[Uluhlu:Imfundo eMzantsi Afrika]]
32beqoer6j353dkuhin6txkso6u3zh8
Build One South Africa
0
9385
42269
42233
2026-10-10T14:57:56Z
Dumbassman
8587
42269
wikitext
text/x-wiki
'''I-Build One South Africa''' (BOSA), ibhaliswe ngokusemthethweni njengeBuild One South Africa With Mmusi Maimane liqela laseMzantsi Afrika lezopolitiko. Ikhokhelwa nguMmusi Maimane, inkokheli yeOne SA Movement nowayeyinkokheli yeDemocratic Alliance. I-BOSA yafumana izihlalo zobuPalamente ezimbini kwindibano yeSizwe kunyunyulo lwesizwe nolwephondo ngonyaka wama-2024.
== Imbali ==
Eli qela lasungulwa ngomhla wama-24 kweyoMsintsi 2022 eNaledi, Soweto. USekela mphathi nguNobuntu Hlazo-Webster, umsunguli nomququzeli weSouth African Women's Commission. Usihlalo weqela ngusekela sodolophu wangoku weNelson Mandela Bay uMkhuseli Jack.
Iqela lwaphikisa unyulo lwabo lokuqala kweyeDwarha 2023, lafumana u1% wevoti kunyulo lwewadi yokuqala kuMasipala wasekuhlaleni eSol Plaatjie.
Eli qela lwaphikisa unyulo lonyaka ka-2024 njengo "mbutho oyingqokelela" wabagqatswa abazimeleyo. UMaimane wema njengemgqatswa wobungameli beqela kunyulo. Iqela lafuman u0.4% wevoti yesizwe kunyulo.
=== Ukudibana ===
Ngomhla we-5 kweyeDwarha 2025 eliqela labhengeza ukudibana kwalo neGood kunye ne-Rise Mzansi ukubumba i-Unite for Change, iqela elinje elenzelwa ukubhaliswe ukuphikisana nonyulo lukaMasipala lonyaka ka-2026. I-Build One South Africa izoqhubeka ikhona ngokuzimeleyo de kubekho unyulo lukazwelonke kunyaka ka-2029, emva koko idibane ngokupheleleyo kwiqela elitsha.
Ukudibana kwalamaqela kwaye kwamiswa kuTshazimpunzi 2026, kunye namaqela amathathu esithi : ayinakukwazi ukuba iphunyezwe ngempumelelo phantsi koxinizelelo lwephulo lonyulo". Ngenxa yoku, amaqela agqiba kwelokuba eyona ndlela ilungileyo kuphikisana nonyulo lukaRhulumente wasekuhlaleni lonyaka ka-2026 ngokwahlukeneyo aze aqhube nenkqubelo yokudityaniswa.
Okwangoku, I-BOSA idibene nePeople's Prosperity Movement, iqela elincinci elijolise eNtshona-Koloni.
=== Inzala kaMandela noSisulu ===
Ngenyanga yeSilimela kunyaka ka-2026, eliqela libhengeze ukuba amalungu amabini asuka kwiintsapho ezinempembelelo kwezopolitiko kwelilizwe, uThembela Mandela noZiyeka Sisulu, abazukulwana bakaNelson Mandela noWalter Sisulu ngokuhloniphekileyo, bazimanye neqela, kwaye bayakuphikisana nonyulo lukaMasipala loMzantsi Afrika njengabagqatswa bewadi zedolophu yaseRhawutini.
dak0xlcsl5phh91hpw395rjz08sng9g
UCole Abrahams
0
9387
42268
42258
2026-10-10T14:57:29Z
Dumbassman
8587
42268
wikitext
text/x-wiki
'''UCole Abrahams''' (Wazalwa ngomhla ka-19 kuCanzibe kumnyaka ka1999) ngumdlali [[Iqakamba|wekhilikithi]] waseMzantsi Afrika odlala njengomdlali ophambili obetha ibhola kunye nomdlali oguqula ibhola ngesandla sasekunene. Kwilizwe laseMzantsi Africa udlalela iqela leKnights kunye neeDelfos kwiGCB Premier League.<ref>{{Cite web|title=Cricket World {{!}} Latest cricket news, live scores and video|url=https://www.cricdat.com/cricket/knights-vs-titans/match/live/99497|accessdate=2026-10-03|website=Cricket World}}</ref>
== Amagqabantshintshi obomi ==
UCole Abrahams wazalwa [[EGoli|kumbindi waseJohannesburg]], [[IPhondo yaRhawuti|eGauteng]], [[UMzantsi Afrika|eMzantsi Afrika]].<ref name=":2">{{Cite web|date=2025-01-28|title=Kendal Cricket Club sign new professional from South Africa|url=https://www.thewestmorlandgazette.co.uk/sport/24888268.kendal-cricket-club-announce-signing-south-african-talent/|accessdate=2026-10-03|website=The Westmorland Gazette|language=en}}</ref> ufunde amabanga wakhe aPhantsi kwisikolo saseCliffview, apho waqala khona ukudlala ikhilikithi eneminyaka eyi-8 ubudala njengombethi wokuqala. Xa eneminyaka eyi-9 ubudala, wakhethwa ukuyofunda kwisikolo iGauteng Central School's Development. AmaBanga wakhe aPhakamileyo uwafunde kwisikolo saseParktown Boys, apho wafumana khona imibala epheleleyo yekhilikithi. Ube ngumphathi weqela le-1st XI kunyaka wakhe wokugqibela. <ref name=":1">{{Cite web|title=Cole Abrahams - World Sports Xchange|url=https://wsxcricket.com/client/cole-abrahams/|accessdate=2026-10-03|language=en-GB}}</ref>
Emva kokugqiba isikolo samabanga aphakamileyo, uAbrahams waya kumhlaba wase-[[Iunited kingdom|United Kingdom]] ukuze aqhubeke ukuphucula umsebenzi wakhe wekhilikithi waza wachitha khona intlobo zonyaka ezimbini. Ngonyaka ka-2018, wadlalela iMonton CC ze ngonyaka ka-2019 wadlalela iWaterlooville CC. <ref>{{Cite web|title=SOUTH AFRICAN TEEN'S LOSING TON ON VILLE DEBUT|url=http://www.vimpsatthecrease.com/1/post/2019/05/south-african-teens-losing-ton-on-ville-debut.html|accessdate=2026-10-04|website=Vimps at the Crease|language=en}}</ref> Uye waqokelela amanqaku angaphezu ko-700 kuzo zombini intlobo zonyaka. <ref name=":1" /> Udlalele iRhinos Colt kwaye inzame zakhe zamfumanela isivumelwano sokudlala neqela leGauteng Lions Senior kwiqela lephondo ngaphambi kwexesha lonyaka ka-2023-24 kwihlobo.
Ngonyaka ka-2025, uAbrahams wajoyina iKendal CC kwi-ECB Northern Premier Ligi <ref name=":2" />, apho waqokelela khona amanqaku ayi-730 waza waphumelela iligi neKendal CC. Ngonyaka ka-2026, waqokelela amanqaku ayi-711 kuzo zonke iifomathi zeqela. KuCanzibe kunyaka ka-2025, watyikitya isivumelwano kwiqela leKnights evela kwiKendal CC. <ref>{{Cite web|last=Editorial|date=2025-04-30|title=Cole Abrahams joins Ruan Haasbroek at Knights|url=https://www.clubcricket.co.za/latestnews/cole-abrahams-news/|accessdate=2026-10-03|website=Club Cricket|language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Cole Abrahams - Player Profile, Stats & Career|url=https://sportspundit.com/cricket/cricketers/63355-cole-abrahams/|accessdate=2026-10-04|website=sportspundit.com|language=en}}</ref>
UAbrahams ngumqeqeshi ovunyiweyo yiCricket South Africa. <ref name=":1" />
== IiReferensi ==
9afzj5ufdstyae9pavbzg9352dwgiq5