Wikipedia xhwiki https://xh.wikipedia.org/wiki/Iphepha_Elingundoqo MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter iMedia Mahluko Ingxoxo Ilungu Ingxoxo nelungu Wikipedia Ingxoxo ngeWikipedia Ngokweenkcukacha Ingxoxo ngokweenkcukacha iMediaWiki Ingxoxo ngeMediaWiki iThemplethi Ingxoxo yethemplethi Uncedo Ingxoxo ngoncedo Uluhlu Ingxoxo ngoluhlu TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Intlalo kwaXhosa 0 4217 42311 37700 2026-10-20T00:26:57Z InternetArchiveBot 10408 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 42311 wikitext text/x-wiki Hi ==Intlalo kwaXhosa== AmaXhosa ngabantu abathanda amasiko abo kakhulu.Amaxhosa akholelwa kuQamatha uThixo wamaXhosa.Zikho zininzi iintlanga eziyeleleneyo esiXhoseni ezifana namaMpondo,AmaMpondomise,amaHlubi kwakunye namaBhaca . IsiXhosa lulwimi olwaluthethwa mandulo kwindawo ezithile eTranskei kwakunye nase Ciskei, xa kungoku ke ezo ndawo zaye zadityaniswa zakhupha lento kuthiwa yiMpuma Kapa.AmaXhosa ngabantu abawathanda kakhulu amasiko abo . ==Indlela yonkunqula== Indlela yokunqula kwaXhosa yahlukile abanye bakhonza uthixo wakwa xhosa UQamatha,abanye omishologu,kunqulwa iminyanya,izintio apho kuthiwa kuyadityanwa nazo,zabe (ngabula bona)zinamandla okubabulala abanganyanisekiyo kwanonokuthamsanqelisa abasakuba bekholekile ekunquleni oothixo beseluHlangeni.Lo Thixo wenyaniso uthethwa ngamakholwa 0lo menzi weenkwenkwezi noozilimela (ngabula baProfeti) ingenkosi noko boku ngade kugotywe kuthiwe "bawo wethu osezulwini" kwakungento yanto yabe ifuna elisuku leSabatha yeNKosi umhla wokuphumla kuyo yonke imisebenzi yakho.Bekusuke kungqunganye emisebenzini yemihla nge mihla ngokuzilela ofileyo elapho,mhlawumbi ngokuyibikelwa ngumntu ohamba ngenyawo ukuba makakhwele qegwini lakho ,kuba kaloku iposi le izalise ilizwi ngoluhlobo lwangokun yabe ingento ikhoyo. [[UThixo]] lo kwakuthiwa ukubizwa kwakhe ngumdali-uQamatha.athe asaziwa ngale ndlela phofu,suka nako kukhonzwa oomilambo,ndibala ntoni. ==Intonjane== Eli lisiko lisiko elingentwana nje kumanyange,koko ibisisinqulo elikhulu.Umntwana anikelwe komama abasele bekhulile ukumkhunga. Ezintombini yinto efana nolwaluko kumakhwenkwe. Ngumcimbi obukhutshelwa abantu abakhulu nabanamava.Yonke into, kude kuse kwinkomo yokuxhela,ibisemandleni abo.ewe lobakho nolunye usapho olu lukhungileyo ekuthiwa 'lijaka' ngegama.Zaye zonke iintombi zakwantonjane,kunye nayo ngokwayo,zingenakutya masi nolubisi njengesithethe sabafazi antsundu xa esemaxesheni awo esifo senyanga.Koqala kuvunywe ingonyana ethile ngabafazi xa litshonayo ilanga,nakusasa ekuphumeni kwalo;kanti ke iyangeniswa.Angene axele ke umnini-ni ntoyo.yohlala iqela lwentsukwana iphume okokuqala, emva koxhelwa kwenkomo yomdudo wentonjane.Intombazana ihlaliswa yodwa kumanye amalungu osapho,apho efundiswa khona ngezinto zobufazi nendlela yoziphatha,nokulungiselela umtshato.Amantombazana afundiswa amaxanduva namalungelo .Igusha exhelwayo ibizwa ngoba ngumngena ndlini.igusha zisixhenxe ezixhelwayo ngosuku lokugqibela lomcimbi,inkomo iyaxhelwa ukutshatela intonjane.emini maqanda ngayo imini leyo yetheko,ukuhambisana nesiko,intombazana kufuneka ihambe ngaze ijikeleze amasango ephethe imbiza.wonke amaxesha xa kuhlwayo amakhwenkwe namantombazana asekuhlaleni ayadibana ukwenza imidaniso yesixhosa ngokwesiko labo,beveza izakhono zabo.ngesuku lesumi intombazana inxityiswa imibhaco,iqhiya emnyama nje ngoku phantsi kwendlelwe isikhumba senkomo,ngaphandle ingca itshisiwe,xa kuhlwayo uingca entsha ibekwa phantsi nje ngoba intomb ikhulula impahla zakhe ebuyela eluzileni.Ngesuku lokugqibela,abadala kuye bamsa ekhayeni lakhe ukuyonika ingxelo kwabantu bakokwabo kunye namanye amalungu osapho ukuyonika inkcazo.[[File:Xhosa-children.JPG|thumb|Xhosa-children]]<ref>{{Cite web |url=http://www.southafrica.net/za/en/articles/entry/article-southafrica.net-xhosa-traditional-dress |title=Archive copy |accessdate=2014-08-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140912062915/http://www.southafrica.net/za/en/articles/entry/article-southafrica.net-xhosa-traditional-dress |archive-date=2014-09-12 |dead-url=yes}}</ref> ==Imbeleko== Imbeleko ngumcimbi owenzelwa abantwana abasebancinci ngenjongo zokubazisa kwabaphantsi bakwisapho.abantwana bonke bakweli sapho bayayenzelwa imbeleko.Nangona yenzelwe abantwana,nabantwana abasebekhulile sele belulutsha bayalenza elisiko.Kunganzima ukuba umntwana aye kwelinye isiko njenge siko lolwaluko ukuba abalenzanga eli siko. kuye kuxhelwe igusha ngenge phawu ukunikezela kwabaphantsi.Unina kumele atye inyama esikwe emlenzeni wegusha leyo.Abadala bathi benze intetho kwabadela bacela bamamkele,bayibonise kwaye balu khusele usana.Lento ivanyiswa ngokwenziwa apha kwa Xhosa.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Xhosa_language</ref> ==References== {{Reflist}} {{stub}} 1w2fskjxhgzso2dume91rzfz3ozx44r Benni McCarthy 0 6852 42305 42291 2026-10-19T14:27:10Z Dumbassman 8587 42305 wikitext text/x-wiki '''U-Benedict Saul "Benni" McCarthy''' (owazalwa nge-12 Novemba 1977) ungumqeqeshi wase[[Mzantsi Afrika]] kunye nomdlali [[Ibhola ekhatywayo|webhola ekhatywayo]] owayesakuba ngumqeqeshi weqela lokuqala kwiManchester United . Kutshanje usebenze njengomqeqeshi oyintloko weqela laMaZulu elikwiPremier Division . <ref>{{Cite web|date=14 December 2020|title=Confirmed: Benni Returns To The Dugout|url=https://www.soccerladuma.co.za/news/articles/local/categories/south-africa/confirmed-benni-returns-to-the-dugout/691086|website=Soccer Laduma|accessdate=2 August 2022|archive-date=14 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201214115514/https://www.soccerladuma.co.za/news/articles/local/categories/south-africa/confirmed-benni-returns-to-the-dugout/691086|dead-url=yes}}</ref> <ref>{{Cite web|last=Molobi|first=Timothy|title=Benni in the Bafana Zone|url=https://www.news24.com/citypress/sport/benni-in-the-bafana-zone-20210502|accessdate=2021-05-02|website=Citypress|language=en-US}}</ref> Umdlali wangaphambili, uMcCarthy ngumdlali ogqwesileyo weqela lesizwe loMzantsi Afrika ngamagowuli angama-31. <ref name="31g">{{Cite web|date=11 November 2011|title=Benni McCarthy urges South Africa strikers to break his record|url=http://www.goal.com/en/news/1659/south-africa/2011/11/11/2750821/benni-mccarthy-urges-south-africa-strikers-to-break-his|accessdate=23 November 2011|publisher=www.goal.com}}</ref> Ukwanguye yedwa eMzantsi Afrika ophumelele i - UEFA Champions League, ekwenza oko nePorto ngo 2003-2004 . UMcCarthy wenze umdlalo wakhe wokuqala wamazwe ngamazwe kuMzantsi Afrika kumdlalo wobuhlobo ngokuchasene neNetherlands ngomhla wesi-4 kuJuni ka-1997. Ngo-1998, uMcCarthy uye wasebenzisana neqela lomculo wekwaito loMzantsi Afrika iTKZee kwingoma ethi " Shibobo ".<ref>{{Cite journal|title=Tkzee (Ft. Benni McCarthy) – Shibobo / The Final Countdown|url=https://genius.com/Tkzee-shibobo-the-final-countdown-lyrics}}</ref> Ingoma ekhutshwe kwiNdebe yeHlabathi ye-1998 eFransi iisampulu kakhulu kwi-" The Final Countdown " yiYurophu kwaye iquka uMcCarthy odlwengula inxalenye yamazwi. "Shibobo" ibe yeyona CD ikhawulezayo nethengiswa kakhulu yi-TKZee okanye amanye amagcisa okurekhoda aseMzantsi Afrika.Ukwavela nakwividiyo yomculo enemixholo [[Ibhola ekhatywayo|yebhola ekhatywayo]] yale ngoma. Ukuthengiswa kwengoma enye kuye kwafikelela kwi-100,000 kwisithuba esingaphezulu nje kwenyanga eMzantsi Afrika, nto leyo eyenza i- Le ngoma iphinde yathandwa kwezinye iitshathi zomculo waseAfrika. Ingoma iyonwabele ukubuya kwakhona ekukhutshweni kwakhona ngo-2010-11. == Iimbekiselo == {{Reflist}} [[Uluhlu:Mzansi Afrika]] [[Uluhlu:Abadlali ngamazwe]] [[Uluhlu:Abadlali bebhola bebhola]] [[Uluhlu:Abantu baseMzantsi Afrika]] isc2tgmxjkx7uc5u15wyxyh8yagbmu3 IziDuko zomzi wakwaXhosa 0 6901 42308 42297 2026-10-19T14:27:59Z Dumbassman 8587 42308 wikitext text/x-wiki Iziduko ngamagama wezinyanya okanye wookhokho bantlandlolo kude phaya abangasekho (amathongo, amawenu, njalo-njalo), kwaye yindlela yokuzichaza phakathi kwabanye abantu ukuba ungubani kabani, kunye nokuzazi imvelaphi yakho. Iziduko esiXhoseni zibaluleke ngendlela yokuba ukwazi ukuzilanda ngokomnombo wakho. ==IziDuko== Iziduko zamaXhosa nezizwe ezisondeleyo kuso: OoTshawe, ooKhawuta kaGcaleka, ooLwaganda kaMlawu, ooMaphango, ooMalambedlile, ooNgxale, ooNyelenzi, ooPhalo, ooTogu, ooRharhabe, ooTshiwo kaTswawe, kaMalangana (AmaXhosa omthonyama). * '''Tshawe''' The royal clan of all the Xhosa. Chiefs include [[:en:Khawuta_kaGcaleka|Khawuta]], [[Hintsa kaKhawuta|Hintsa]], [[Gcaleka kaPhalo|Sigcawu]], [[Sarili kaHintsa|Sarhili]], [[Xolilizwe Mzikayise Sigcawu|Xolilizwe]], Xhosa, Malangana, Nkosi-Yamntu, Skhomo, Togu, Ngcondeetc. Kubekho inkwenkwana egama lingu Songe yona imagazimane ingumtshana emaSukwinini nasemaTshaweni ibe ingu Mpinga ingumpondo aze abe uyisemkhulu wakhe ezalwa yintombi yama Dlamini ojola (Ntu, Hlanga, Langa, Mnguni, Ngoni, Malangana, Nkosiyamntu, Nkosiyane, Xhosa, Tshawe, Ngcwangu, Sikhomo, Togu, Ngconde, Gando – Tshiwo, Phalo, Gcaleka, Khawuta, Hintsa, Sarhili/Kreli, Sigcawu, Gwebinkumbi, Ngangomhlaba – Mpisekhaya, Xolilizwe). * '''AmaGiqwa''': Jikijwa, Belethe, Mvaba, Meqo, Ncudwana, Nkosana, Thotywayo, Mdeyama, Xhe, Bhaxa, Qhirama, Nonesi, Qobo, OoNtshinga ay'khwazwa ikhwazwa ngabayazo. * '''AmaZangwa''': Mzangwa, Khwalo,Ncuthu, Mlanjana, Sohobese, Nkuma, Mpondozephela. * '''Bhayi''' (Khetshe, Mkhumbeni, Msuthu, Gwaca, Camsholo, Nyokemnyama ecand'iziziba, Nkonjane ebhabh' emafini, Mkentane, Mevamhlophe, Vundle, Khayisa – bangabantu/iqela lamaVundle). * '''Bhele''' Sikwethu; Makubalo; Mzozo; Nozulu; Mavuso; Notell; Nondela; Bharhodi; Nebhunda; Salaivha;Phei; Kaifur; Kuptar; Mbai; Bhungezi; safi; dez; Pheketha; Mbeko; Ndzikame; Madzikana; Cii; Ciya; Gume; gamle; Ngamlana; Qwiba; Ndizakazi; Ntulo; Siqenduka; Nduku; Mfunisa; Masela; Ndzeku; Lahilathi; Msomi; Mzaku; Ntamonde; Hasheki; Mishekwi; Mbidaniso; Rhamente; Mzotho; Mandela; Msuku; Mthengana; mantambo; ntuli; Mthembu; Mtembu; Ntuka; Nteko; Ntoni; Ntonga; David; Favors; Fu; festile; huh; Jonnas; Bele;Gqokoma; Gontsana; Fakude; Fezela; Gugushe; Gagashe; Mehlomade; Masengi; Nyembe; Maduna; Mqwathi, qwasana; Nxasana; Zwai; Bhala; Shezi; Mbekeni; mathole; mathambo; Mazwai; Fukutha;Gwara; Tshawe; Shumeka; Tamse; Luthuli; Magidela; Mgabadeli; Ntsele; Ndayi; Nqala; Ludeke; Madikizela; Ngutyana; Mtengwana; Ngcingwana; Khuluza; matumatu; Photshozwayo; Majeke; mtholesi; Nodada; Mfikeni; Mafikeni; Mofokeng; Twala; Thwasa; Mgoma; mMgeza; Mlaba; Jereka; Jere; Jele; Vhoni; Mfeka; Ka Mvumbi ka Ngigame Notha; Matomela. *"uBhele, uLanga, uQunta, uMafu, uKhuboni, uNdabezitha, uNyathi, uMadibanandlela, uSilokazi, uMbutho, uMdluli, uNkomi'nala, uMbikazi, uNontandukuphakanyiswa" *'''Bhele''' (Bikane, Njonjo, Yoyose,Skhutyana, Ngcambizikile, Luvuno, Mahlangabeza) *Bhedla (Bhedla ka Mpulana, Mnqabe, Khanju, Nondiza, uBhang'is'abeNguni ngentololwane, isishlahla sesuNdu esithi sigawulwa sibe sihluma, Mth'ontsingalala phezu komlanjana uMdumbi, Mlambo awuwelwa uwelwa ziintaka zodwa kuba zinamaphiko) *'''Bhlangwe''' (Mnyamana, Mtshikitsha, Mpembe, Mphube, Mbhongozi, Bulisa, Bhekizulu, Mgungubelana, Nothwalana, NtongazaseChefane). Ubukhulu becala esisiduko sifumaneka Engcobo nase Lady Frere. * '''Bhukhwana''' (ooMbara, ooMpofu, Mtshobo, Phaphulesilo, Phaphulengonyama, Into ezingaphathwa mntu ngoba zizinkosi ngokwazo). * ''' Bhisha''' (Xhelindlovu, Mntambo, Gigaba, Mvundl'olubhelu, Gantsa, Ndize, Zotsho, Bathi ngunonyawana zincinane kanti zinkulu oku kwe Bhlayi letolofiya). *''' Bhuku''' (Sinqasha, Nkamangane, Mbhamla, Mfazi obele lide oncancisela ngaphesheya komfula, iingonyama ezigqumela ngaphakathi ngokuthanda isizwe sama Xesibe). * '''Cethe''' (ooChizama)OoBhurhuma, Ncenceza, Wele, Gobe, Mnyapha, Ntsimini, Bhenqingwe, Solugcelu, Sisu side, Mlowa, Mawel'umlambo izele, Mbambozinomongo, Ootyinyamikrwada, mlanjana, njoloza, ngcok. * '''Cetshe''' (Jaba, Rhuba, Mlamb'okhwel'iintaba, Mlamb'owelwa ziinkonjane). * '''Cirha''' Royal Familly among all AmaXhosa. Cirha's father was King Nkosiyamntu, a ruler in the early Xhosa Kingdom (Ntu, Hlanga, Langa, Mnguni, Ngoni, Malangana, Nkosiyamntu, Nkosiyane, Xhosa, Cirha, Qhangqolo, Nciba[ne], Ntswentswe, Nojaholo, Hasa Ntlokw'enyani, Mhlantl'endlovu, Dlakalashe, Malandela, Nyembezi[ana], Rhubusana, Tyiwa, Bonga, Gabha, Oniwe, Sihlobo SikaTshawe, Hloml'phuthu lidala lineempondo. * '''Dala''' (Mganu, Wanga, Dibandlela, Nteyi, Ciko, Yolasha, Jalamba, nkomo'zibomvu nezirhwexu). * '''Deyi''' (Ncume, Cume; Cum; Wei; Wayisi; Bhangushe; Bhengu; Cebisa; Deyiso; Dei; Deii; Gabisa; Manzini; Mdeyi; Mtame; Hlathi; Hlabe; Mjoli; Makhoba, Mako; Xolo, Meko; Ngcolosi; Sengwayo; Mthwakazi; Jabavu; Nonina; Dlakana; Ngilana; Ndleko; Vezi; Ndeki; Murr; Nkuna; Mbokazi; Wushe; Khusi; Khusher, Sinyali; Phakwe; Pepu; Mphephu; Babalo; Phaahla; Phoi; Hambashe; Ham; Herr; Nkatha; Nkhatha; Gwabini; Gqwaru; Ngoni; Ngozi; Fusana; Geda; Phephu; Ndudane; Farru; Fini; Finini; Mbelani; Bhekiswa; Bekiswa; Qhakaza; Bekiso; Mase; Manci; Mancini; Noconjo; Zikhali; Mzungulu; Zungulu; Mzungu; Mphafane; Kheswa; Mphafa; Qamata; Qubulashe; Gqigqigqi; Duur; Diya; Diko; Xhonti; Ntoyanto; Xarru; Xhakaza; Xakaza; Shwawu; Mshwawu; Zotsho; Somdeyi; Sukwini; Mahoyi; Motsa; Zungu; Velelo; Valela; Phaala; Mtebele; Lambatha ; Nduli; Mbovu; Xoi; Xarr; Sarru; Soreh; Soi and Noma-Ndzo-Ndzo ka Phika'ne'langa. * '''Mnkabane''' - Majeke, Mthwembotyi, Noqazo, Mayeye, Nduntsha, Nkomo zika Marhama, zika Ngxalenye, zika Khamanzana, unyawo zipinki noba zinentsente, uMthondwana, Mbuswana, Nywabelemntwini, mfaz'obele linye, uNkomo zakwa Ntleki, Mabandla ka Rhanjana, Mzilanto. Undlunkulu wamaNkabane use Dutywa kwisithili sase Taleni*"Lunga Mdunyelwa". * '''Debeza''' – OoDebeza, ngoJebe, Nonyanya, Nongoqo, Mbeka Ntshiyini Bathi uqumbile, Khonkcoshe Mbokodo engava mkwetsho (These are royalty in the Amampondomse group. Their main concentration is in the former [[Transkei]], in Tsolo, Qumbu and Umthatha in the Eastern Cape). * '''Dikela'''' Mqwathi, Bhlangwe, Yongose, Noni, Mfuyo, Ntswayibane Lindile Thuthani Mdantsane, AmaXesibe * '''Dlamini''' Jama kasjadu zizi elimnyama nenkomo zalo ezmanqina amhlophe kukuwela inkonjane nethukela' (Sibakhulu; Senzeni; Gqibheto; Luku; Lukha; mesiMankuthu; Debesi; Vakasheli; Ndosile; Leki; Ndasuka; Mziyaso; Sokhanyile; Madinga; Susela; Ndosi; Mlotshwa; Ndabazabantu; Mpangazitha; Seku; Mabhida; Peleng; Sokhula; Shange; Nxasabe; Nkulukazi; Mkhiza; Mzizi; Sejamu; Sejadu; Jinineka; Mjele; Jaziya; Jali; Mawawa; Ngubengu; Sonci; Qhineba; Ndelekana; Nyathi; Ngwcabe; Ndasa; Fuleka; Sifumba; Ndlambe; Mjevu; Jevu; Jambasile; Ndalasi; Ntesi; Tyesi; Mbele; Ntume; Nibe; Mcube; Ngcobo; Gumede; Hoffman; Sesesako; Mbusiye; Hadebe; Sibaya; Williams; Buleki; Mtshengo; Nduna; Ntlanga; Mfolosa; Lefifi; Mpuluka; Zondi; Mjeleku; Sabani; Langasika;Khabazela; Nyuzwa; Fanana; Mbeko; Mbingwa; Ntokuza; Ledimo; Leremi; Manyathela; Mashile; Mashaba; Dhlamini; Ngonyama; Mkize; Nzimakhwe; Shenge; Ngwenya; Solomons; Khumalo; Sabelo; Kelso; Daniels; Mzimba; Mndzima; Msebendzi; Ntshona; Ndlovu; Mbeki ka * '''Dodo''' yirha, mzondi, sambu ziyddd '''Dlomo''' (Sopitsho, Ngqolomsila, Yem yem, Vela bambentsele) * '''Dontsa'''- oDludlu, oNoDlabathi, uDontsa ongena mafinyila, Intlanzi enkulu yase Mzimkhulu, Nyathikazi ka Luvuno, oBele lide linyisele ngaphesheya ngomfula, oSwahla, oMaphanga, oMntungwa uNdukuMkhonto, uShembe, bath' uDontsa akananyongo kant' abay'bon' uba igqunywe ngesbhadlalala so mhlehlo... Thupha lengwe elabonwa ngabathezi bentaba bathi bakulibona balithandabuza, uMagawula ngo jece abanye begawula nge zembe ...... ([[amaHlubi|Hlubi clan]]) * '''Dzana''' Dzana, Khatsini, Ncwabe, Nongalo, Ngxabalala, Swaz'ilobetha izifebe, Ngcofela, Nonunu, Dzan'ibedzu, Mkhuma omnandi njenge zambane, Mayeye, iBhaca, mabheka Phantsi njenge zambane. ''''''Mziwodidi Majiya'''''' (amabhaca) * '''Dzanibe''' (Nqolo, Gaba kaThsayisa, Mntu wasemanzini, Ndzabedvolo, abakhibexonya-bengalaluki, ningayiqabi mpobovana nizawudlula nabadluli bendlela, Ndzathsane, Mahlambahlaletyeni, Nomvalo etc. * '''Faku''' (Nyawuza, Thahla, Ndayeni, Ziqelekazi, Ngqungqushe, Dakhile, Mpondo, Hlamba ngobubend'amanz'ekhona) * '''Fundzo''' (Tyani bude bongamel' iziziba, Mduma, Gabela, Mbulukazi, Sodladla) * '''Gaba''' (Mgweba, Mngqosini, Mjobi, Thithiba, Cihoshe, Nozinga, Mnt'womlambo, Thikoloshe, Ndoko, Mbokodw'emnyama Kahili, Msuthu, Mfazi obelenye, ) * '''Gadluma''' (Cekwana, Ndulini, Gando, Tshutsha, Tyhopho, Mbomb'emfene, Izinto ezadla igusha zabelungu zathi ziziduli zethafa - AmaHlubi) * '''Gambu''' (Memela, Msuthu Nontuli, Ngwekazi - AmaHlubi)p * '''Gamede''' (or Gamedze) (Nogele, Skhutyana, Phosibe), Mzamani, Ngonyama, Silwa kaMasikani, Nomasi, Gele, Mphubani, Maqaqasi, Mbew'enkulu engahlungulwa, etc. [[Swazi people|emaSwati]] * '''Ganu''' * '''Gatyeni''' Nywabe (Mamali, ndondela,nkomo zibomvu nenkunzi yazo,Mshe,Nxopho,Tyelebana,Msengana, Niko,indoda uyivumi nepokoto, Bhobho,Tyelebana,ocubungu) * '''Gcina''', Helushe, Xhamela Ncancashe, Magwebulikhula, Malambedlile, Nokwindla, Thyopho (Bahamba bepheth'isali – ihashe bakulifuman'emlungwini. The Gcina clan is originally from Lady Frere in the Eastern Cape. The amaGcina are thought to be kings of Lady Frere as they are the dominant clan. OR Amagcina Amarhula (Xhamela Ncancashe, Nogawul'ikhula, Malambayendle elambel'inyama yenyamakazi, nokwindla, uthyopho, uhamba epheth'isali ihashe ulifumana emfengwini, izinto zabantu abazibi koko bayazigcina, bathi iigusha ziziduli zethafa, ibhokhwe ngumnqabaza wehlathi, Isizukulwana sika Nomagwayi, umbon'obomvu wase mbo. * '''Hlongwane'''<ref name=":0">{{Cite book|last=Van Warmelo|first=N. J.|title=History of Matiwane and AmaNgwane Tribe|publisher=Union of South Africa, Department of Native Affairs|year=1938|location=The Government Printer, Pretoria|pages=8, 56, 58}}</ref> Nkosi, Ngwane, Hlongwane, Sangweni, Mntungwa, Ndabezitha, Ndaba waboLanga, Mwelase, Dlabathi, Mafu, Ngwadi, Nsele, Ndungunya, Masumpa, Matiwane, Zikhali. Masenga sileke, Nduku zinobulongwe, Ligwalagwala lakithi elimadolo abomvu. This group includes the Ntsimango, Khondlo, Tunyiswa/Thunyiswa, Mzamo, Mphayise, Kobese, and Bam. * '''Gcuma''', (Gcuma, Jola, Dzabela, Mayaba, Nonga yintombi, Malandelwa yintomb' ithi ndizeke. *Maya, (mntungwa, mbuyisa, * '''Mgebe''' (Ngobe, Ngaleka, Mkhasela Mduduma nje ngezulu, Bazindlovu, Holomisa, Mthembu) * '''Godlwana''' (Nompunzi, Gcodi, Lusalu, Catala ka Qoyi, mbumbulu inye zingabambini ziyadubulana) *Goqolo (Ntshintshi, Thanana, Tyebelangaphakathi, Mjoli, Sheya, Ganeka) * '''Gqunu''' (Tshawe, Gcaleka, tshiwo, togu, rharhabe, mdange, ngconde, khawuta) * '''Gqwashu''' gxiya, mvambo, lawu, manzini, ''uyabase , uyeye , unyembezana , usandlalanca , amagqwashu amnyama ne nkomo zawo zakwa nuse , ndotshayisa , siyaphi'' (with [[Khoikhoi]] ancestry)<ref name="curragh-labs">{{cite web|url=http://www.curragh-labs.org/research/sharing_cultures/personal-nm2.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20131003032037/http://www.curragh-labs.org/research/sharing_cultures/personal-nm2.html |archive-date=2013-10-03 |url-status=dead |title=Sharing Cultures: Personal Revelations: Ncedisa Mayeko|access-date=2015-07-04}}</ref> * '''Gqwarhu''' – Deyi, omhlophe, Khawu, ngoszi, Mtabasa ka Dingana, cebisa * '''Gxarha''', Cwerha, Vambane, Mahlahla, Siyoyo, Mlawu, Potwana (Mpodomise subgroup clan name) * '''Hegebe''' (Mduduma, Ndala, Ngubengcuka, Holomisa, Ngwiti, Mkhaselwa, Bazindlovu) * '''Jali''' (juda, Mpemvu, Ntlotshane, Mvetshane, Jonas, Tshira, Mabhala, Gwatshu - AmaHlubi) *'''Jevu''' (tolo, zulu, mchenge, mabhanekazi, nonywaxhwa, vumbalempongo iyanuka inika ngoku nukiswa, maxhwabaxhwaba. * '''Jola''' SingaMampondomise ngohlanga, ooJola, ooJoliNkomo, ooMphaNkomo, ooQengeba, OoNgwanya, Mhaga, nomakhala, njuza, sthukuthezi, sithandwa mhla kukubi, hoshode, hakaha, mfaz' obelel 'nye omabele made, oncancisa naphesheya komlambo (The royalties of the Mpondomise)<ref name="google2">{{cite book|title=South African voices: The way we travelled : oral history and poetry|author1=Zenani, N.M.|author2=Bhotomane, N.|author3=Scheub, H.|date=2006|publisher=Parallel Press, University of Wisconsin-Madison Libraries|isbn=9781893311718|url=https://books.google.com/books?id=pTaFDi1tNzMC&pg=PA22|page=22|access-date=2015-07-04}}</ref> * '''Jwarha''' (Ntu, Hlanga, Langa, Mnguni, Ngoni, Malangana, Nkosiyamntu, Nkosiyane, Xhosa, Jwarha, Vongwe, Mtika, Mazaleni, Jotela, Khatiti, Mnangwe, Mayarha, Tiyo, Soga, Mnguyane, Mbelu, Ndabase, Bantw'abahle noba bapheth' izikhali, Ntame'nemida njengeye nkunzi, mabujwe'bhidlika njengodaka) * '''Phalo''' * '''Gcaleka''' * '''Khawuta''' * '''Khiwa''' (Qwebeda) (Khonjwayo, Chithwayo, Ngcekula, Ndzondela, Hlaka, Ngetu, Phoswa, Silwanyana, Makalanyana, Sikhehlana a Pondo clan) * '''AmaKhonjwayo''' Isizwe noMnombo (Tribe Genealogy): Sizakuwubeka ngokokuzalwa kwabo, sithatha nje iintloko zabo, uChithwayo uzala uKhonjwayo, uKhonjwayo azale uKhiwa, uKhiwa uzele amawele elokuqala nguNgcekula elesibini nguNtsikinyane kundlunkulu wakhe (Great house) uKhiwa ezele uNdanya ekunene, (amaNdanya akhokelwa nguNkosi uVelile Mkono)waza kwiQadi wazala uTshizi, indlu kaTshizi ikhokelwa nguSiqukwana.(Inkosi eyayiphethe ngexesha lakudala ihlonitshiwe nguNgcekula)uNgcekula (iwele lokuqala) uzele uNdzondela, uNdzondela wazala uHlaka, uHlaka wazala uNgetu, uNgetu wazala uPhoswa, uPhoswa wazala uSilwanyana, uSilwanyana wazala uMakalanyana, uMakalanyana wazala uSikhehlana, uSikhehlana yena uzala uTatana. Ngoku singena kwinzala yewele lesibini. UNtsikinyane iwele lesibini uzele uMakhanda, uMakhanda wazala uNogemane kwiGreat House, kwiRight house wazala uThungana. Masiqale kwindlu enkulu, uNogemane uzele uGwadiso (Dumile), uGwadiso wazala uGodloza, uGodloza yena wazala uNtenteni, uNtenteni wazala uGobizithwana (uZwelidumile) waza ke yena uGobizithwana wazala uDumisani inkosi enkulu ephethe isizwe samaKhonjwayo ngoku. Kanti ke uThungana yena wobunene buka Makhanda uzele uSithelo, uSithelo wazala uPhonyela, uPhonyela wazala uMakhizinyani, uMakhizinyani yena wazala uHlathikhulu, uHlathikhulu yena uzala uThulani. * '''Khumalo''' ( Mtungwa, Mzilikazi, Mzilakazi kaMashobane - Mntungwa shows associations to early Hlubi and Ndlovu), Mntungwa, Ndabezitha, dibandlela, imidletye, noyila, sichaba, oomadibanisa indonga, ah! Ndabezitha * '''Khumalo''' founder of the AmaNdebele, Mntungwa, Ndlovu * '''Khwetshube''' (Xhanga, Ngcawukana, Thamse, Bipha, Bhongxa, kaXhanga; Mhlang'olal 'intake Kaz' utshile nje zolala phi! Ndlu kaYokazi. (Mabude, Ndelemane, Detshe, Njenjani) (Isiduko sakwaMpondo) * '''Ngconde, Kwayi - Gando - Ziko''' (Ntu, Hlanga, Langa, Mnguni, Ngoni, Malangana, Nkosiyamntu, Nkosiyane, Xhosa, Tshawe, Ngcwangu, Sikhomo, Togu, Ngconde, Gandowentshaba, Nciba, Phazima, Noyi, Phuthise,Gciniwe,Makhaphela ,Nduku zomsenge zikhaphukhaphu kodwa ziwubetha umkholwane ulengalenge) * '''Madiba''' Dlomo, Yem-Yem, Sophitsho, Ngqolomsila, Vela bambhentsele, Tubhana, Qhumpase, Ntande, MThembu, Ncikoza, Mtshikilana, Malangana, Bhomoyi. * '''Madiba''' (Mthikrakra, Ngangelizwe, Dalindyebo, Joyi, Jumba, Sabatha, Buyelekhaya) * '''Maduna''' (Gubevu, Nokhala, Jiyana, Tiba, Matoetoe, Msuthu, Sjekula salakulandela, Umnt'abesi gejebe nkomo sekhona, malobola gesegadana, Umnt'owaw'edakeni kwathi nqa abantu - Hlubi) * '''Majola''' (see Jola) *'''Mambi''' (Nxontsa ka Xesibe, uBhulingwe kuvele imamba, uNtabazikude zikuMganu, Mntshontsho uSabela uyabizwa emazibukweni) *'''Mhlwane''' (ozibula, AmaHlwane, oMkhaliphi, oSigayela, oMasabisa, Nontsiya, oShlahla somnquma sigawulwa sibe sisahluma, osthebe sibanzi sisikela amavilakazi Lubelo Mdabe) *'''Manci''' (Mbali, Wabane, Tshitshis'intaba, Mdludla, Zinde Zinde Zinemiqala) * '''Hlanga''' (Hlanga, Nobetha, Mqiya, Mndlovu, Mntada, Xhinela, Maleku, Nxeko, Dlangamakhandlela, Yokhwe, Maphuza, Mgweleta, Zilenzi, uMfaz'obelenye phesheya komlanjana) Thembu clan * '''Masiba ''' Nyawuza, Mhlongwane, Jesese, Mlaza. * '''Matshaya''' Mbathane, Xesibe, Mkhuma, Khandanyawana * '''Mbanjwa''', Gebane, Mpethwane, Gubulundu, Nongoma, Ntimela, Mhlabeka, Mantiyantiyane, Hlubi * '''Mbatha''' * '''Mbongwe''', Mbuyisa, Mvemnyama, Khoza, Sondisa, Mathobela, Nqalela, Ndimande ka qaqaqa, Sigudu sebhokhwe, Sandamela, Ndawonde, Madas'elangeni, Nkob'aziphekwa ngamavila ziphekwa zizikhuthali - AmaHlubi * '''Mbotho''' Mbotho, Mazama, Mtshikilana, Myalo, Fulela mfaz' olivila kuyanetha, Sibasa manzini kuvuth' umlilo, Nyawo zibomvu nokuba zinentsente, Ntsindane, Malala nentombi ivuke ithi ndizeke, Sibasa Manzini kuvith’umlilo, Thoyane. * '''mNdlane''', Tutuse, Nomdimba, Ntlokwan'ibanzana. Basisizukulwana sakwaMThembu* * '''Mdlangathi''': Mome mome Sirhama Somntwana, Juta, Ngwenduna, Mencwa, ntshozina, Nobhedu, Ntaba ayikhonjwa ikhonjwa Ngamadlangathi odwa, Nyonyoza ka Nyinywa, Nyame'enja eyafel'emfuleni yeza ngokunuka elalini, Ntlangwane, Mkhobela, Bhalangile ka toto, mth'ugawlwe ngabangangaye ngamapilinya, u-hagu hagu ndibolek'umbombo ndiqebul'amafusi ndakuph'iingqweqwe mhla ndafula, nzipho zekati ziyi nkcalankcala zithul'ibhekile yetiki ixhonywe emahlantini ob'hlanti, mfaz'othakathayo ubonwa ngeempund'uxweba xa kbanda, ndakthum'ebhisdolophu walibala kusel'iti enempukane, mbembe ka mahlalela, u juba lalal'emthini ngokuzbonakalisa, nkunz'emnyana bakhuz'ukuhlaba ngoba zonk'izizwe ziyzwil'ukulila. * '''Mfene Lisa''', Jambase, Hlathi, Msuthu, Buswayo, Canzi, Sanzanza, Uzango'mva Eliweni, Uyibeka Elityeni Ityiwe Zimbovane. * '''Mgiqwa''', Magele, Thotywayo, Jikijwa, Mvaba, Nkosana, Tshobo, Ntshinga ka Khwaza, Ntiya, Bambani * '''Mhaga''' ( Jola, noSabe, Amawel'ukuzana, uQwetha no Gqubushe) * '''Miya''', Gcwanini, Munja, Sibewu, Sijekula, Salakulandelwa, Maguqa agalele njenge ngonyama, Malebomvu, Rhengqwa, Mja * '''Mjoli''' (Deyi, Shishi, Qubulashe, Wushe, Ngilana, Nonina, Bharhuzi, Fusani, Khusi, Bhedle, Mpulana, vebi, Zulu) * '''Mkhwane''' -Mwelase, Sigasa, Ntukela, Mlalase, Cikilili, Ngwekazi, Mqingwana - AmaHlubi * '''Mkhwemte''' Dabane Sgadi Meka Ntwentswe Fulashe Nojaholo Ncibane Qhanqolo Ntlokwenyathi Ngququ venge * '''Mngxongo''' (oNtsundu, oYem-yem, oVelebem'bhentsele, oZondwa zintshaba zingazubenza nto, oSophitsho, oMadiba, oNgqolomsila, oDlomo, oMthikrakra, Qhayiya (Descendants of the AbaThembu, see Madiba, Dlomo, Mmaya) * '''Mmaya''' (oYem-yem, oSophitsho, oMagwa, oNgqolomsila, oBhomoyi) * '''Mlambo''' (Hlubi, oMbinga, Onoxhaka, oDladla, oLusiba, oSenene, oMlambo awuwelwa, uwelwa ziinkonjane kuba zinamaphiko, Okhakhaza kaMgeza, oNgoma, oBhinitha, oNgwe ayibanjwa, ibanjwa ngabayaziyo). * '''Mnganga '''(ooKrila, Thangane, Mbamba, Bhodl'inja, Ngcondozimhlophe, Mgquba) * '''Mpangela''', Mvinjwa, Rhoshana, Ndlazi, Dlomo, Sibetho, Magwala, Gwadzi elisilika bubuhle, Oogudlilwandle bade balifanela. AmaHlubi * '''Mpehle''' : Cabashe, Dikane, uVete, Notyedo, Goc' iNyonga, Masila, Nkomo z'bomvu (a Mpodomise clan name) * '''Mpemvu''' : uJali, uJuda, uNtlotshane, Bumela, uNgciva (a Thembu clan name) * '''Mpinga''', Mawawa, Mbala kaNkqoshe, Mpondomise, Ntose, Ntomntwana, Ngwangwashe, uSenzwa, Sineka, Mbetshane, Hlahla lamsik' umntu es*ndeni, Ngceza, Sintila, Nyaw'zinoshukela, mzukulu kaSityulu, kheth'omthandayo, Mawawa, yazi b'inobaya ifanelwe ngabafana): the clan of [[Enoch Sontonga]], author of "[[Nkosi Sikelel' iAfrika]]", part of National Anthem of Republic of South Africa. * '''Mphuthi''', Nyathi, Msuthu, uRhahla, Rhabani, Tsiki, Nhose; Oogaxel’umbengo, boya beNyathi, Amathol’enkomo zikaNyathi, abeSuthu, ebePhuth'ephuthini! Oozishuba zimdakana phesheya komlanjana wegqili, Izilwana zona zehla ezintabeni zokhahlamba ngeziluluthwana, sithetha ngenzala ka Nose (Nhose) kubafazi bakhe abathathu kuMawushe ewe uMatshezi naye uMamhlwane. Esikhoyo isikululwana sesabo OoQhaziyana, OoGeorge kwa noLanga iinkulu zakhe. Ziintsuthu zaseQuthini (Sotho) ngokomlandu kodwa ngenxa yemfuduko zokhokho bafumaneka Eastern Cape kuTsolo kwela maMpondomise eMcwangele [amaMpondomise ngokuma] “Nje ngoko namagama ezixela ziintsuthu ezi ngobuhlanga” * '''Mqwambi''', Ntu, Hlanga, Langa, Mnguni, Ngoni, Malangana, Nkosiyamntu, Nkosiyane, Xhosa, MQWAMBl, TSHAZIBANE, HOLOMI, SOMJEMBU, JELWAYO, TYHALA, MPAKU, NTSHINGOLO, DUBANI, MANANA, NKWAZI, MANYHANYHA, BHONGA, BHANGQA, MAROLOMA, SAHLUKO, NTSUNSWANA, MAGUDUMANA, INTO EZINEZTHENDE EZKHULU, INTO EZAPHUMA ZABHEKE’NGQINA ZABUYA NETHAMBO LE BHUBESI, IMBIZENYAM’ISEMLANJENI, INTSIMBEBOMVU, GAGALAGAGA, NYAWO ZINENTSENTE... * '''Mtakwenda''' (Leta, Libele, Tyebelendle, Ngcwadi, Kwangeshe, Mentuko, Mboyi, Solizembe) * '''Mthunzi''' (Nyukwana, Homposhe, Njifile, Ntibane, Pepepe, Nkayi, Thambo lihlab'elimzondayo, Qabel'eliweni, Mthwakazi) *'''Mtshengu -''' Ntshantsha, Mfudukwana, Mbhabhama, S’khalaze, Sketekete, Dlelanga, Nofleyithi ayibethwa - ibethwa ngabayaziyo, Goqo, Mzimb’okhalimali uthi khelekenkce *'''Mtipha''' - Bhayeni, Sodaka, Yiwa, Manzimade angango Lwandle, Mkhonto ka Lusiba, Njubela, Tshewu, Tyutyutyu, Lalo, Hobo, Ndab' enyamakazi, Nambethafa, Ngubengwe, Jongisilimela, Gwaba, Sifuba sibanzi, Ngcola, Mbhobho, Zakude, Nqeno, Nzilane, Ngqakayi, Tshiwo, Tshengutshane, Skhumba senyamakazi, iNgwe' betha ngomsil' emanzini, Skhakha sentong' owel' ezizibeni, Ngonyam' eyajonga zathoba zonk' inyamakazi. * '''Mvulane''' (Khetshe, Ncilashe, Bhayi * - Separate from the amaVundle) * '''Mweli''' (Jili, Msingawuthi, Ngqambela, Masengwa, Gqagqangana, Thukela, Mchemane, Sibakhulu, Mkhont’ obomvu, Ntlangwini's enebatha yaseMakhuzeni), AmaKhuze * '''Myingwa''' (Ndzelu, Blose, Shinga, shoba shobane I shoba le ndlovu, oma jojobela bathi Akutshingi thina kutshinga isibongo) * Shinga bathi Akutshthina kutshinga isibongo, o jojobela) ingi * '''Myirha''' Mzondi Sampu Ziyeka (Ithambo lenyoka lihlaba elimzondayo) *'''Nala''' (Ngqume , Mpembe, , Nojakadelana,Osibhekuza,Ndokose ozila zimkhonto zimangqangqase, inkomo enhle yaphiwa amaNala nobuhle bayo, osibhekuza , bona abaphembela umlilo emanzini uvuthe, omakhanya ehlungwini kuhlwile : '''amaHlubi'''. Uyokubafumana phesheya KweNciba, ikomkhulu LiseNgcobo. Bakhona o-''''''Avile Bantwini'''''' eGcuwa kuNdabakazi,kwilali yase Khobodi . Ahhh Inkosi Madoda.'''Amaxhosa''' ke lawo. '''Ndokose akanatyala noba watya gush'mntu''' ) * ''' Ncuthu, Mzangwa, Khwalo, Mlanjana, Songobese, Nkume''' * '''Ncobeni''' (Mthunzi, Gema, Sibakhulu, Thabethe, Dlekedle, Tiba, Khuze), AmaKhuze * '''Ndaba''' (Tshibase, Bhadela, Mntungwa, Nonunu, Nomangcangca, Nogubel'egoduka, Nzipho zimnyama kukuqhwaya, Nkuluka, Dzujana, Choboka nje ngomkhuma woThukela, Nyawo zimhlophe noxa zinodaka, Ntombezintle nabayeni bazo, Bharuza, Manyuza, Njujane, Nothuli, Nomangcangca, Mvelase, Magutywa, Mgubo odliwa ngabahambi bendlela, Mntungwa ombulazi owadl'umntu emyenga ngeendaba, Nompundwana zincinane yanga zingongiwa linunu entle engadli mntu, Khand'iyeza etyeni, Ngabaphakela umyeni esithebeni kuba besonga amazimba, AmaHlubi) * '''Ndala''' (Ndala ka Momamana, uMncotshe, Msunu Sdumbu, Thole, Ngxunga Smukumuku, Ndithinina, Ntombi ubentseleni inkomo zimkaje) * '''Ndila''' Ndila, Nyezile, Qangaza, KaNgqili, Ndlwan'inisematyeni, Ndulin'Ophezulu, Mndini, Fulela Kunetha/Fulela Kwanetha, Tshunguza, Cekwana, Gadluma, Tshutsha, Simnde, Mtshakazi, Phaphu lengonyamam Jamel'jekeja, Msili kaNonceba, Roqolombashe, Nomatsinyane, Nomathebe, Mpondimise * '''Ndlovu''' Nkhosi, Mntungwa, Dlamini, Hlubi, Masoka, Musi, Sikhosana, Mhlanga, Nkomo (Sidwaba) * '''Ndlovu''' Gatyeni, boya benyathi abusongwa, ndlovu zidlekhaya ngokuswela umalusi, zoluswa yintombazana uDemazane * '''Ndlela''' (sibhekuza, nodabekhula, nodada, nala, AmaHlubi Amahle) *'''Ntsethe''' Zakane,Sabelo, valela amadada kubha engena nkomo, Gwintsa, Ndindwa, Ngcwina, Bhotwe, Mfaz'obelelinye ngaphesheya komlambo * '''Nduli''' (Bhoma, Phutha, Mayoli, Bhodwayo, Mqula, Nkcala, Mbombose, Qiya, Nditha, Cabekancidisi, Silandas’iyingcangula, Mkhont’uyimesi, Sonkazothuthu, Sikhumba senkomo siyasongwa siyasombuluka) * '''Ndungwane''' (Bhejula, Velabambentsele, Yem yem, Bukhali bentonga, Sophitsho, UKrali, uSoze, Ngibiselwano, Isagweba esavala iindonga kukubi, uSandla senkosi, uMsimelelo, uNgqolomsila, Buhle bendoda ziinkomo, Themba lamagwala.), Dlomo, Sophitsho, Ngqolomsila, Diya, Mngxongo, Abathembu descendants, * '''Ndunu''' (Maphini, Makhetha, Mrhali, Phoyiyane, Twabu) * '''Ndzaba ; Msuthu''', Bhili, Mancoba ,inkomo zika '''Majozi''' zika '''Mwelase''' zika '''Mbuzini''', Vangane, Nkonyeni, Sishuba Ngajuse mabandla akwa '''Mqhamo''' akwa '''Rhawuza''' mabandla akwa '''Gasa''', Besuthu abanesishuba bokhokhozela njengefu lemvula bewela uThukela, into ezehla ezintabeni/ezinkahlambeni zishubele ngenqatha lehashe( '''Magqagqane''' '''Msuthu''' odla amahashi wohlanga lwaseLundini)... '''amaHlubi''' KZN * '''Ngcitshane''' (nkwenkwezana, mev'amhlophe, Qam, Tshaba sikungene, Dwabadwaba Rhasibe, Schume ka Schongoma, Ndanisa ka Mkhahlela, Mhlanga ka Mhlongwane, Nocubul'inyama ngozipho isitshetshe sikhona, sithebe esimananga-nanga sokwaphulelela intlala yethokazii Ahh!! Thole Lesilo) * '''Ngcwangule''' (Mpondo clan name, Tita, Phelwani, Nqashiya, Sikhuni somga nesomthole, mfazii obelelinye owaliphosa pheheya komlanjana bahlutha bonke abasemangcwaguleni, ntombi ziyamlilela zithi Bhuti usishiyela ntoni sikhuthanda nje, Ntombi zithi ndizeke Bhuti noba awunankomo, umntu awagwazumntu emasendeni * '''Ngwane''' Nkosi, LuHlongwana, Sangweni, Mntungwa, Ndabezitha, Mwelase, Dlabathi, Mafu, Ndungunya, Nsele, Ngwadi, Masumpa, Matiwane, Zikhali, Khanyile, Khondlo, Ntsimango, Thunyiswa, Mzamo, Mphayise, Bam. Masenga sileke, Ligwalagwala lakithi elimadolo abomvu. * '''Ngxabani''' (Meyiwa, Rhibela, Bhabha nomhlehlo, uMdatshi, ubodi kaNcokazi, Nontwenja yinkongolo, bebal' iinkomo nje thina sibal'iinkwenkwezi) * '''Ngwanya''' (see Jola) * '''Nkomo''' (Ngubeni WaNkomo, Luvuno, Jele, Mntungwa, Ndabezitha, Sidwaba) * '''Nkomo''' (Mrhaberhu, Nkumbuzo, Golela, Magajana, Malinga - wena walinga ukupheka inkomo ngembiza ka nopotyi, Mafinyangolwimi, Mkhont' ozilolayo, Mntungwa, Yengwayo) *'''Mtshengu''' (Ntshantsha, skhalaze, unomfudukwana, umadlelanga, unoflethi ayibethwa ibethwa babayaziyo.) * '''Nkwali''' (''a Hlubi clan name'': Bhukula, Mkhwanazi, Nkwali yeNkosi). The Nkwalis were born ebukhosini (kingdom) buka Ndwandwa and they were famous during the rule of Dlomo the Hlubi king. Nkwali originates from Mkhwanazi. Nkwali joined the amaHlubi tribe. Nkwali gave birth to Mlabatheki who gave birth to Bhukula. Same as Bhukula, Maphela also comes from Nkwali. Maphela ''(Hlubi name for cockroach)'' got the name because he was so wealthy that his wealth was all over like cockroaches (abundance). * Abakwa Nkwali bazalwa ebukhosini, kunjalo nje baduma kakhulu ngolawulo likaDlomo. UMlabatheki wayengumfo wakwaNkwali; yena uzala uBhukula, lo ufungwayo ngabo. uBukula ngulo wamisela uNtsele kubukhulu bamaHlubi, gokusuka amkhelele amanzi ngophondo ukuba awase kuise-mkhulu uDlomo. AbakwaMaphela isekwa ngabakwaNkwali. Balifumana eli gama kuba ubutyebi babo buska banyakasela ngokwamaphela, kwaba se kusithiwas ngabakwaMaphela. "Ngabakwa Nkwali Bhukukala Mkhwanasi, Makhwanasi amahle, amaHlubi kaShamase Nkwal’ enkosi, Enyon’ engadliwa ngabafokazana idliwa ngamakhosi. Ngabakwa Buz’ elikhul’ elagedl’ umhlanga, Kwavel’ amaBuz’ abuzwana. NgabakwaNongubo-ntloko. Abanye bazitetil’ abanye bazithwele. Inkwali yintak’ engcondo zibomvu Edla ikhethe lomfula isihlobo sobugotsho isihlobo sobuwanguwangu uMosulelwa ngamafutha inyama engayidlanga uMntana akafani noyise angalivezandlebe intombi ithi ngizeke noba awunankomo Mthulukwa lowathulukwa entabeni njengengqatha zempundzi Bhukula, Mkhwanazi, Nkwali yeNkosi Shamase Somlomoti Spheshu Madubandlela Mkhwanasi Msuthu Sokhethabahle Somkhele Mtubatuba Dlangezwa Phalane Mntongenankundla Luvuno Veyane (Velane) Mayanda (Malanda) Masukumbeya (Mashukumbela) Nzama kaBelisi Magcoba Mhabahaba Sontuyi (Sontuli) Gagisa: (source: IZiduko zama Hlubi, ibhalwe ngu Henry Masila Ndawo. Published by Lovedale Press, 1939. Found at Rhodes University Library). [Last updated 12/03/2013 nguNkwali, uBhukula, uThando wakwa Mjebeza kaNokuni (nomaMkhuma) ozalwa nguMsithi (noMaTshibase) yena ozalwangu Delihlazo (noMaDlangamandla, intombi yakwaNgoyi kuNgqwela), uDelihlazo ozalwa nguMjebeza eGobozana eQonce.] * '''Nozulu''' (Deyi, Kheswa, Mpafane, Mchumane, Mpangazitha, Macocobela, Mzimkhulu, Ndokoma, Dosini, Thukela, amaHlubi) * '''Nqarhwane''' (ooZiduli, ooHintsabe, ooMaqhula, ooHlabilawu) * '''Ntlane''' (uNtlanga, uNqabashe, uMdingi, uHlwayela, ooMpilo, ooMkhondwana, oobhal'esendeni ngonqaba kwephepha, ooGcuta, oSinje, oomthwa kaSihula, amawele ukwezana ancanciswa apha nangaphesheya) * '' Ntlangeni''' (Nkomo. Mafinya ngolimi, Mntungwa, Yengwayo, Rhaberhu, Marhewula ntaba, Nzipho zimnyama kuqhwayana, Magajana, Malinga, Wen'owalinga ukpheka inkomo ngembiza kanopotyi, Golela, Nkumbuzo, Siqgwabana, Mkhont' ozilolayo) * '''Ntshilibe''' (Bhanqo, Ndize, Langa, Mdumane, Bobese, Gawul'abathakathi, Nqambodada, Nyokony'elinyam'enyameni, Ntshontshololo, Mgcaleka, senior Counselors in the Xhosa Royal House, "ama andina tata ndizeke ndingowakho". * '''Ntshiza''', Rhadu, Gubhe, Nakazana, Simelela, Mbamba, Qwangqwa, Manqashe, Ngonyama, Malilelwa ziiNtombi zithi bhuti ndizeke andinabazali, Mpumlo-Nkulu, Bhayi Ka Mcetywa * '''Nxasana''', Thaba, Dunjane, Skhonza, Gazo, Mkhiwa, Totoba, Malilelwa zintombi zithi "Bhuti ndizeke andina mama andina tata", Gqunu kaNomphakatshane, NoMbhekela, Malunguz' udonga andulukuwela * '''Nxotwe''' (Gabazi, Qamkazi, Mfuza afulele okwelifu lemvula, Mpondomise) * '''Nxuba''' (Mduma, Rhudulu) *'''Nyase''' (uMduma, uBhobhoza kaMgqiwane, uNothintwa ongathintwayo ungamthinti lo mntwana uzakukuxaka, icala lenkomo emdaka, uNdzabela, uNtsebeza, umfaz'obelelinye oncancis'okungaphetsheya, uFenjana kafebana ogangathel'abanye bedl'ubomi, oonoshukumis'imivalo, oohombe...Found in Ntabankulu and Lusikisiki, petsheya kweThina, phetsheya kweTsitsa, phetsheya koMzimvubu [AmaMpondo]) ongathintwayo ungamthinti lo mntwana uzakukuxaka, icala lenkomo emdaka, uNzabela, uNtsebeza, umfaz'obelelinye oncancis'okungaphetsheya, ofenjana kafebana ogangathela abanye bedl'ubomi, onoshukumis'imivalo, ohombe .. Found in Ntabankulu eDumsi, eMacwerheni, Lusikisiki, phetsheya kwe Thina, phetsheya kweTsitsa, phetsheya koMzimvubu) *'''Nyathi''' uMsuthu, uMphuthi, uRhahla, uRhabani, uTsiki, uNhose; Oogaxel’umbengo, boya beNyathi, Amathol’enkomo zikaNyathi, abeSuthu, ebePhuth'ephuthini! Oozishuba zimdakana phesheya komlanjana wegqili, Izilwana zona zehla ezintabeni ngeziluluthwana, Nje ngoko namagama ezixela ziintsuthu ezi ngobuhlanga” sithetha ngenzala ka Nose (Nhose) kubafazi bakhe abathathu kuMawushe, uMatshezi naye umaMhlwane. Esikhoyo isikululwana sesabo oonyana neenkulu zakhe, uQhaziyana uGeorge kwa noLanga. Ziintsuthu zaseQuthini (Sotho) ngokomlandu kodwa ngenxa yemfuduko/ mfeguza zokhokho bafumaneka Eastern Cape kuTsolo kwela maMpondomise eMcwangele [amaMpondomise ngokuma] * '''Nyawuza''' (Faku, AmaMpondo nation ruling family name, chiefs including Faku, Sigcau, Bokleni, Ndamase) *'''Nyosi''' (Khwange, cesane ndabazana nyosi, jokweni, nodala, khwange, zalamzi, ntunwana, ntozakhe, dlula, cuba, mbewana, ntimela, msuthu, cesana, nophungula, maswakuza njengenyamazana, mbona obomvu, abantu abathunda enkundleni, kuvel' ithokazi lenkomo nyos' eneqeba ngaphambili, ayilum'iyahlangula, baphakuli beenyosi eziphezulu, ngoba eziphantsi ziyabasinekela khwange lenkomo, babangalithena liyabhebha) * '''Nzotho''' (Nyelezi, Maphongo, Ngxale, Gxugxa, Hebe-Hebe, Sqa Somile, Dukashe, Ntsibankulu) * '''Qadi''', Ngcinase, Ngcwina, Mpondomise, Mdlana, Mbaba, Mbinyashe, Maphilakuzenzela, Gongqa, Ngxowazimdaka Kugcwalimali, Deku, Wungushe, Qushwana, Mabiya ngomgquba amahlahla ekhona, Malaleqhingen'avuke Necebo * '''Qhinebe''' – Gqugqugqu, Zithonga-zithathu, (clan of Wonga Guntu, born 6 June 1912) Phalela owazala uSunduza, uMkhomanzi, yena wazala uMlunjwa, Haha, Duka namahlathi, nkonjan' émnyama edlal'émafini, amaGorha ezwelethu. * '''Qocwa''' (Deyi, Zikhali, Mazembe, Jojo, Tiyeka, Butsolo Beentonga Mbizana, Mabombo, Ngcolosi) * '''Qoma''' (Qomukuyitya, ooMvand'inyama, Nyohela, Nwaba ndikwenze, ooSigqo, Sisiqobo eso) * '''Qithi''' (Ndinga, Nkomo ayizali izala ngokuzaliswa, Yem-yem, Sopitsho, Ngqolomsila, Velabembhentsele, Zondwa, Thembu) * '''Qwathi''' – Iinkomo zikaXesibe, zikaJojo, zikaMtshutshumbe, ogqaz'indlel'ebhek'ebuNguni, Dikela. (The amaQwathi are not a clan but an independent nation founded by Mtshutshumbe kaMthetho who split from the amaXesibe nation and settled in the Mqanduli area in Thembuland some 350 years ago. Later they settled in their present capital of [[Ngcobo|Engcobo]] during the reign of King Dlomo of abaThembu, about 1680. This small but fiercely independent and anti-colonial nation divides into several clans: amaDikela, amaTshaba, ooSdindi, ooBhlangwe, ooBhose, amaNzolo, imiNcayi, amaNtondo, amaKhombayo, ooMkhondweni, amaVumbe, ooKhebesi, amaBangula, amaDumba, ooMhotho, ooCakeni, ooBhabha, amaMvala, amaDabisa, ooS'ximba, etc. Prominent chiefs include the anti-colonial Stokwe ka-Ndlela, Dalasile kaFubu, Fubu himself (who fought and killed both Rharhabe and his son Mlawu in 1782, defended his capital and defeated [[Madzikane]] of the [[Bhaca people|Bhaca]] in 1824 and Matiwane of Masumpa kaTshani of the AmaNgwane at the Battle of Mholompo, Zwelakhe (present chief))<ref>[https://web.archive.org/web/20131213000000/https://web.archive.org/web/20131213103314/http://eprints.ru.ac.za/1751/5/Ndima-MA-ch8.pdf The origin of the Qwathi] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20131213103314/http://eprints.ru.ac.za/1751/5/Ndima-MA-ch8.pdf |date=13 December 2013 }}</ref> * '''Rhadebe''' Mthimkhulu, Bhungane, Langalibalele, Dlomo, Hlubi, SingamaNgelengele, sisi sizwe esizi mele. Sithi amakhosi kwisizwe sama Hlubi. Ndambe; Fafa; Rhudulu; Teyise; Mfunguma; Goduka; Sandali; Thole; Ncayiyana; Thetho; Holomika; Jambase; Mthimkhulu; Ngqeleni; Mkhence; Mafahla; Joseph; January; Mphela; Ndumazi; Bhaziya; Ncuthu; Rheme; Jayiya; Zusana; Ngwana; Molomeka; Malema; Fandesi; Sethima; Sidima; Ngconde; mkhabela; Ncusamba; Mfikazwe; Masinga; Msiza; Yawa; Yaso; Ohoiwa; Qoqoba; Ntsunde; Bandezi; Mqikela; Mqhayi; Mkabani; Sonto; Mai; Vrekke; Damane;Jiyaso; Ntsima; Ndeze; Zenzile; Maphanga; Zuma; Jombose; Ndayisa; Ndila; ndzimande; Bhodlo; Mzimkhulu; Mbotho; Doseni; Dosini; mMqinase; Coko; Vilane; mzoyiyana; Mzozoyana; Tuni; Tau; Baloyi; Valoi; vabooi; Booi; Saliso; Mndima; Mdingi; Ndlobeni; Ndlovukazi; Ndaba; tshaziya; tshaka; lembe; Nemba; Lemba; Bhekuzulu; Bhekezulu; Mantantayise; Sesulu; Sisulu; Ngiba; Ngidi; Goreh; Ngcandana; Mtsamai; Bereng;Tsaitsai; Ncede;Zukulu; Mkhonde; Chitwayo; Ndengane; Feketha; Ndala; Bhubesi; Lamaani; Ndrishan; Drouze; Fulmake and Solika ka Ndebela Mande; Makubalo * '''Rharha'''-(Rharh'orhalayo ongarhaleli nto yamntu, Nokhwel'thole, Vuyani, Ndulwini, Tshwentshwe, Mfaz'obele'linye phesheya komlanjana) * '''Rhoyi''' (Ntanzi, Dedeza, Mhlambiso, Sakhele, Ndima, Ndzube, Nzimande, Masoka, Mzimkhulu - amaHlubi Amahle) * '''Shweme''', (Shweme, Limakhwe, Zilamkhonto,Nolundi, Nogqagqa, Malilelwa Zintombi zisithi bhuti ndizeke, Soyingwa) * '''Sithathu''' –means 'third', the third Khoi-khoi ancestry clan, the two other ones are Gqwashu and Sukwini– oChisana, Khopoyi, Ndebe, Hasa, Lawu] * '''Skhosana''' AmaHlubi (Skhosana, Musi ka Mhlanga, Ndlovu, Mntungwa, Dlamini, Ntuthwana eyabikela izizwe nezizwana ngoSkhosana, Musi ka Mhlanga ayihlangani ihlangana etla kwesithebe, Novaphi, Mntungwa, Thukela, Suza, Mpafana, Ndebele) by Andisiwe Volwana also by Athi Bahle Monakali * '''Skhoji''' (A group of Xhosa speaking people who mainly occupy the small town called Tsolo on the Tsitsa valley. They are the direct descendants of a Scottish man by the name of William Saunders who befriended a Xhosa girl and later had issue.) * '''Shiya''' *'''Siyagalala''' * '''Sohobese''' * '''Sonani''', ntshiza, phokela, ntshantsha ka- mpisi, bhovula zime nkqo, into'ezawela umlambo nge peni, omazanenkungu, imvula lubabalo kuzo, umabuya, umhlab'ohlul' abafokazana, usndindindi, mfazi omabele made owancancisa amawele ngaphesheya komfula wase leng * '''S'thathu''', Chisana, Ndebe, Khophoyi, AmaLawu, S'dwashu, Nkomo ezibomvu ezimnyama ziyatyiwa (AmaGqunukhwebe clan * '''Sukude''' (Mkhondwane; Gxarh’eliphezulu; Mancam’iinkomo ethenga iyeza kuba ngugqirha wamaMpondo; Umfo olal’ebanjiwe kodwa avuke kusasa engenatyala; Sikhonza esikhonz’ufaz’obele linye phesheya komlanjana; Zika Hlambangobubende; Zika Mthwa ka Sihula; Zika Gxarha; Zika Gxarheliphezulu; Zika Sitshwili; UNontwemnandi; Izibaya zika Santsabe; Umthondo omhle ozala amakhosi; Mbokod’ebomvu yokusil’ucumsi; Rharh’orhalayo engarhalel’izityalo zabelungu (Mpondo clan name)). * '''Sukwini''' (with Khoi-khoi ancestry) – [Deyi, Chwama, Lawu, Dibashe, Tik'ayivumani nepokotho, Somda, Somchiza, Ndlela, Ndlakhwe, Lubisi, Nja-bomvu, Sandlala-ngca, Ithole loMthwakazi, Nobinye masiyixhele Zininzi entabeni, Bhunguza yintloko, Mvaba yiketile, Zazi ngezulu]. * '''Thangana''' (Krila, Mtengwana, Rhaso, M'bamba, Bodlinja, Gobingca) * '''Thiyane''' (Zengele, Ngele-ngele, Mahlangabeza owahlangabeza iNkosi isiza ngobuso ezweni, Nonkosi, Zulu, Buhlungu Benyoka, Nomphumela, Mpundwana zincinci zingazingongiwa, amaHlubi) * '''Thole''' (Gqagqane, Buzini, Ndlangisa, Mzimshe, Lwandle) * '''Tiyana''' (Tshulasi, Nongqwangile, Mbambalalana, Sigquma-Nkungwini kutsho kothuk'izindlwana, Nhanhi, Mpheke, Mlamb'okhal'iintaka) ubukhulu becala esi siduko sifumaneka e[[Mqanduli]] nangakwicala lase mpuma kumlambo uMthatha (the clan of Bonke Xakatha "Aah! Zwelobuntu"). * '''Mtolo''' (Tolo, Nongwadla, Mchenge, Bhanekazi, Ngwenyankomo, Dlangamandla, Zulu, Masali, Mfingo, Amajubantlantsi, Vumba lempongo liyanuka, Nozinja ziyakhonkotha, Kuba zithi : "Hawi! Hawu! Hawu! Xa zibon’umnt’ozayo, Nozinja ziyafulathelana, Kanti zenz’umntwana, Umlamb’ awuwelwa, Uwelwa ziinkonjane kuphela, Zona zimaphiko made, Nkomo zikaGaxaza! Oonkuni azothiwa, kuba zithezwe yinkosazana, Bona babasa amadaka eenkomo zabo, Izinto ezifuye inkomo zafuya negusha nehashe.) * '''Mngwevu''' (Zulu, Skhomo, Mhlatyana, Rhudulu, Tshangisa, Bhodlinyama, Snuka, Nxuba, Fak'inyama emlanjeni iphume ivuthiwe)Aah Rhudulu Nabele mntwini Abantu bomlambo Yena oowavuthekwa wafa * '''Tshatshu''' (ooTubane, ooHoza, Inkomo ezibomvu zikaMphasala) * ''' Tshawuza''' (Mnguni) * '''Tshezi''' (the ruling Bomvana clan of the Jalamba-Gambushe line, with European shipwreck ancestry) * '''Tshomane''' (with shipwreck ancestry, split from the ruling Nyawuza clan of the Mpondo) * '''Tyani''' (Mbulu, Mdumo, Noqobo, Nontshatsha, Manci, The clan of AmaZotsho) * '''Tshonyane''' (The clan name of [[Chris Hani]]) -Aphuma kubelungu abatyekezwa yinqanawe) – Ndalase, Tshaka, Chungwa, Dikiza, Sawu, Sido, Toda, Simnke, Khwane, Hani, Mth'uzimele, Gqunukhwebe, Nkomo.<ref name="wordpress">{{cite web|url=http://abongisocial.wordpress.com/2010/08/20/iziduko-nezinqulo-zamaxhosa-jikelele/|title=Iziduko nezinqulo zamaXhosa jikelele (Xhosa clans) &#124; Abongisocial&#039;s Blog|publisher=abongisocial.wordpress.com|access-date=2015-07-04|date=20 August 2010}}</ref> One of the 5 original Gqunukhwebe clans along with Sithathu, Sukwini, Gqwashu and Giqwa. * '''Thwane''' (Fulela wanetha, Mfazi olivila, Mpemvu, Sabelo, Wuwu) * '''Xaba''' (ooNonkosi, ooNonxa asikhathali, ooNomjoli, ooLinda, ooMwelase, ooMlotywa, ooShwabada, owashwabadel'inkomo neempondo zazo, Apho kungavalwa ngamivalo kuvalwa ngamakhand'amadoda, aMahlubi amahle.) * '''Xesibe''' (AmaXesibe are a nation made up of several clans and tribes but their history, Mbathane, Tshomela ka Matsho, Matshaya, Makhuma)(Mbathane, Matshaya, Xesibe, Khanda'nyawana, Matshin'ayibheke, Ibhaca * '''Xhamela''' (They are also called amaGcina, found in Thembuland). * '''Xoko''' (Mpinga, Mawawa, Ntomtwana, Ngceza...Mostly populated in Bizana and Surrounding areas) * '''Zangwa''' (Khwalo, Ncuthu, Sohobese, oonkuma – amaMpondo). * '''Zulu''' Zulu, Malandela ka Luzumane, Ntombela, Gumede, Tshaka, Lombeki, Mtungwa, Mhlehluwile, Sikamade, Mpungose, Mpundzima, Ndabakazi, Mbilingati, Sakhephi, Seme, Ndlovana, Ngwana, Lemba, Phungula, Zulu * '''ZIMA''' (Bhomoyi, Timane, Nyakwezi, Ceduma, uNxengo, Zima Ka Bhomoyi ka Thembu * '''Zoko''' ( Chatha, Dlokovana, Mathathesuka njeNyamazane, Ngqambashe, Diya malandelwa yintombi ithi ngizeke noma awunkomo, mntomhle njenjomi, Bekwa, Mafumbatha, Kitana, Gojana, Maniza, Mbhantso, Makhawini, Mazwana, Matana, Mkhosana, Nduluka, Nyumbana, Tseku, Bhokomela) The tribes under the Xhosa confederacy are the: * AmaXhosa * AbaThembu * AmaGqunukhwebe * AmaRigwa * AmaHigwa * AbaThwa - AmaSan and Khoi * AmaMpondo * AmaMpondomise * AmaBomvana * AmaMfengu * AmaXesibe * AmaQadi * AmaFingwa * AmaNgwevu In Terms temporals was Alikednth Not Xhoosa Was Laerthghyu Ikumkanikazhii Kuxeshaa Nghamaxhoosa Emhilhonhi Kusekudhalhenhi * Amagqhunhukhweba - Zhandholhoo Ndhimaa Ngqhamhakhwe Qaamaataa * AmaMpomse - Nqabeki Sumhako Saandhandha Mbhetsholomee * AmaMfenghuu - Ndhasii Ndhoa Ndelemi Ntsakamu Lithekaaa * AmaGQadi - Quma Xarru Langmaan Xoi Sun Velelaa Xaam * AmaMpondhoo - Gxizhaa Qaa Lalhefhii Qe Qaukaa Qawukelo * AmaXesibe - Lejaais Nkoi D'Nkoi Nkoi Plaatoonhath Rhoi * AmaBomvhanha - Lesjhaku Lhankumhaa Nhekwathi Selebhamthi Se * AmaFinghwaa - Sondhomhaa Lhidhirhaa Rhazhiswamhee Rhaletshu * AmaFinghoo - Solentsu Nghibhanghiso Lhamnghethuu Nghonhiii * AbaThwaa - Ntselekiso Sabalelhii Hintsaa Selaamtshadhi Ncia Ciyaa Ncu Xaa * AmaRigwa - Ntelekeso Selhuya Mpita Se Silanto Ntintalantsu Ntsola * AmaHighwa - Nhikhwelase Siyhaselwase Mhikwase Lidhirhaswe Mhavhekisa Gwijhaa*Suthu, Ncwane, Rhayeni, Ncwane, Mahlatsi, Mahlatsi, Mrhena, Shuba seguusha emnyama *AmaNdambane -mvulotshe, Nohali, Ndlungwane, Maqolo, squngelo, ngubo nkulu Mayiwa Amacwerha-Cwerha, Gxarha, Mlawu, Mahlahlana, Siyoyo *Msuthu:Mtlokwa, tsotetsi, sbilwana, *msuthukazi or Females *Mpandla:Mbona, Tshayingwe Heka, Nangu, Tiya, Tyibashe Nxele, Tyhethe, Dlumvubo Gastyeketye, Nunu, Bhuse, Mvabebhokhwe Dobo, Nonjonjo, Nombamba, Rharhabe Mandlana, Sende liyahlaba likhuphi gazi ngomlomo Isilo sehlathi esigquma phezi ko mlambo OoZiduli zibomvu zokuzimela kuba zibalek'intaka uMbon'obomvu ongatyiwa batshakazi kuba uyaba ghabhisa Dobo liyatsha licinywa ngegazi leNgwe NGWE ndini ezidla ngamabala!!. Gantsa:(OoBisha, Wabani, Mhlonyani okakayo njenge ncindi yekhala, Mdludla kabekisi, Tshoba lenkomo noba yeyakwabani, Qholo, Mbali, zinde zinemiqala, Mfazi obele lide oncisela naphesheya komfula, Phuzi luka somanqanqa unqanqazayo, amaNtombo, Gaba, Xho'ndlovu, Gogoba, Zotsho, Bathi Nonyawo Zincane kanti Zinkulu okwe Bhlayi yetolofiya, Mvundl'ubhelu, Malandelwa yintombi, Tshitshis'intaba) Zondi: Ntsele, langa, gqagqagqa, Madlalangemdlovu, mlomane, mbutho, vaphi, khuboni, qunta, Nontandukutatanyiswa, Nondaba, mbilin'awudliwa, dlanamhlotshana, uluqa, ushibane, utetemane, umabonw'abulawe njengenyamazane, umbutho, lusibalikhulu, ugagashe kaBhambatha. UZondi uNtsele sisizukulu sika Dulaze, Gwente, Gqingeni no Jwambi Ntchiza: Ghuba, nakazana, malilelwa, ongonyama == Iimbekiselo == {{Reflist}} m0o0veqgsahg1fq5rpbk2jzmafgeb6t UDavid Tlale 0 8343 42312 37306 2026-10-20T01:09:49Z InternetArchiveBot 10408 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 42312 wikitext text/x-wiki '''UDavid Tlale''' (29 EyoMqungu 1975) ngumyili wefashoni wase[[UMzantsi Afrika|Mzantsi Afrika]]. <ref>https://www.sowetanlive.co.za/s-mag/fashion-beauty/2023-11-10-david-tlale-celebrates-20-years-of-his-atelier-in-style/#google_vignette</ref>Wazalelwa [[Vosloorus|eVosloorus]] eMzantsi Afrika. Wakhuliswa ngumama wakhe yedwa. Umsebenzi wakhe uye waboniswa kwiVeki yeFashoni yas[[IKapa|eKapa]], iVeki yeFashoni yaseNew York, kunye neVeki yeFashoni yaseParis . Uke waya nakwingqokelela ezifana no Edgars.<ref>https://www.sowetanlive.co.za/s-mag/fashion-beauty/2023-11-10-david-tlale-celebrates-20-years-of-his-atelier-in-style/</ref> UTlale waye waphumelela kumagqibela kankqoyi kuKhuphiswano lweVeki yefashoni yoMzantsi Afrika i-Elle New Talent Show ngo-2002. NgoMeyi ka-2003, uTlale waqala izitudiyo zokuyila [[IKapa|eKapa]] [[EGoli|naseRhawutini]] . <ref name="dn">{{Cite web|date=5 September 2015|title=World acclaimed South African designer on the business of fashion|url=http://www.nation.co.ke/lifestyle/lifestyle/David-Tlale-on-the-business-of-fashion/-/1214/2859234/-/uxv8baz/-/index.html|accessdate=12 March 2016|publisher=Daily Nation}}</ref> <ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=Colouring outside the lines: David Tlale|url=http://www.southafrica.net/za/en/articles/entry/article-david-tlale|accessdate=|website=|publisher=|archive-url=https://web.archive.org/web/20150326141408/http://www.southafrica.net/za/en/articles/entry/article-david-tlale|archive-date=2015-03-26|dead-url=yes}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Tlale's bridalwear defies tradition {{!}} IOL|url=http://www.iol.co.za/news/south-africa/tlales-bridalwear-defies-tradition-1894072|accessdate=2016-03-12|website=IOL}}</ref> inge78cpvt1ga70u29lzfj7hsvmm3mz Amapiano 0 9359 42309 42112 2026-10-20T00:06:42Z InternetArchiveBot 10408 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 42309 wikitext text/x-wiki   <templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>'''Amapiano''' luhlobo lomculo ovela [[UMzantsi Afrika]] owaqala ukuthandwa ekuqaleni kweminyaka yama-2020.Ingumxube we kwaito, (Deep house), i-gqom, i-jazz, i-soul, kunye nomculo we-i-lounge obonakaliswa zi-(synths) kunye ne (basslines) ebanzi, (percussive). Igama elithi "amapiano" livela kwigama [[IsiZulu|lesiZulu]] elichaza i "pianos". == Imvelaphi == Akukho "mmiselo wenene" omnye wamapiano. <ref>{{Cite web|last=Lwandle|first=Sibusisiwe|date=2021-05-12|title=A Look at How Amapiano Has Made the Mzansi Music Industry Shake - Briefly.co.za|url=https://briefly.co.za/100026-a-look-how-amapiano-has-made-mzansi-music-industry-shake.html|accessdate=2025-08-04|website=briefly.co.za|language=en}}</ref> Ngenxa yoko, kukho ukungacaci kunye nengxoxo malunga nemvelaphi yayo, ngeengxelo ezahlukeneyo zentlobo zomculo kwiidolophu zaseJohannesburg.<ref>{{Cite web|last=Prspct|date=2018-11-21|title=New age house music: the rise of "amapiano"|url=https://www.prospect.zone/en/new-age-house-music-the-rise-of-amapiano/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20200304172733/https://www.prospect.zone/en/new-age-house-music-the-rise-of-amapiano/|archive-date=4 March 2020|accessdate=2019-10-29|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Shumba|first=Ano|date=2019-08-09|title=Top amapiano songs of 2019|url=https://www.musicinafrica.net/magazine/top-amapiano-songs-2019|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190809154153/https://www.musicinafrica.net/magazine/top-amapiano-songs-2019|archive-date=9 August 2019|accessdate=2024-06-22|website=Music In Africa|language=en}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|last=Reporter|first=Citizen|date=2019-11-08|title=Amapiano tracks that should be on your playlist this summer|url=https://www.citizen.co.za/entertainment/amapiano-tracks-that-should-be-on-your-playlist-this-summer/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240713084201/https://www.citizen.co.za/entertainment/amapiano-tracks-that-should-be-on-your-playlist-this-summer/|archive-date=13 July 2024|accessdate=2024-07-13|website=The Citizen|language=en}}</ref><ref name=":4">{{Cite news|date=7 June 2019|title=The Rise of Amapiano|work=The Chronicle|url=https://www.chronicle.co.zw/new-age-house-music-the-rise-of-amapiano/|url-status=live|access-date=7 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190728195549/https://www.chronicle.co.zw/new-age-house-music-the-rise-of-amapiano/|archive-date=28 July 2019}}</ref> Ngenxa yokuba inokufana okuthile nendlu ye-(bacardi), abanye abantu bathi lo mbandela waqala ePitoli kodwa awukaqinisekanga.<ref name=":6">{{Cite web|last=Selaluke|first=Stephen|date=29 August 2020|title=Bacardi music back due to popular demand|url=https://www.citizen.co.za/rekord/news-headlines/local-news/2020/08/29/bacardi-music-back-due-to-popular-demand/#:~:text=%E2%80%9CIt%20was%20first%20discovered%20by,Fani%20Hlongwane%20in%20Mamelodi%20West.%E2%80%9D&text=Bra%20Fani%20used%20to%20play,and%20also%20at%20local%20pubs.%E2%80%9D|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20231108140950/https://www.citizen.co.za/rekord/news-headlines/local-news/2020/08/29/bacardi-music-back-due-to-popular-demand/#:~:text=%E2%80%9CIt%20was%20first%20discovered%20by,Fani%20Hlongwane%20in%20Mamelodi%20West.%E2%80%9D&text=Bra%20Fani%20used%20to%20play,and%20also%20at%20local%20pubs.%E2%80%9D|archive-date=8 November 2023|accessdate=2 July 2021|website=The Citizen}}</ref><ref name=":5">{{Cite web|last=Miya|first=Madzadza|date=18 July 2022|title=Bacardi House-Tinged Amapiano Is Setting the Streets Ablaze - Okayplayer|url=https://www.okayafrica.com/amapiano-bacardi-house-south-africa/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240716162112/https://www.okayafrica.com/amapiano-bacardi-house-south-africa/|archive-date=16 July 2024|accessdate=2024-08-04|website=OkayAfrica|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Amapiano: a township sound with staying power|url=https://www.timeslive.co.za/sunday-times/lifestyle/2019-07-07-amapiano-a-township-sound-with-staying-power/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191029004509/https://www.timeslive.co.za/sunday-times/lifestyle/2019-07-07-amapiano-a-township-sound-with-staying-power/|archive-date=29 October 2019|accessdate=2019-10-29|website=TimesLIVE|language=en-ZA}}</ref><ref>{{Cite web|last=Joyce|first=Liam Karabo|date=23 October 2019|title=Meet the vocalist featured on the biggest amapiano tracks|url=https://www.iol.co.za/entertainment/music/local/meet-the-vocalist-featured-on-the-biggest-amapiano-tracks-35610310|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240608111151/https://www.iol.co.za/entertainment/music/local/meet-the-vocalist-featured-on-the-biggest-amapiano-tracks-35610310|archive-date=8 June 2024|accessdate=1 November 2019|publisher=Independent Online}}</ref><ref>{{Cite web|title=Amapiano a new movement... Period|url=https://www.sowetanlive.co.za/sundayworld/lifestyle/2019-05-28-amapiano-a-new-movement-period/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210421225724/https://www.sowetanlive.co.za/sundayworld/lifestyle/2019-05-28-amapiano-a-new-movement-period/|archive-date=21 April 2021|accessdate=2019-10-29|website=SowetanLIVE|language=en-ZA}}</ref> Iingxelo ezahlukeneyo zokuba ngubani owakha oluhlobo ludumileyo lwenza kube nzima ukuchonga ngokuchanekileyo imvelaphi yalo. <ref name=":4" /><ref>{{Cite web|date=2019-10-02|title=Charting the Meteoric Rise of South Africa's AmaPiano|url=https://newsroom.spotify.com/2019-10-02/charting-the-meteoric-rise-of-south-africas-amapiano/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191029121014/https://newsroom.spotify.com/2019-10-02/charting-the-meteoric-rise-of-south-africas-amapiano/|archive-date=29 October 2019|accessdate=2019-10-29|website=Spotify|language=en-US}}</ref> Igama elithi ''amapiano'' ligama elisuka kwisi[[IsiZulu|Zulu]] elinokuguqulelwa ngokulula ngokuthi "pianos".<ref>{{Cite web|date=30 September 2020|title=Amapiano: What is it all about?|url=https://www.musicinafrica.net/magazine/amapiano-what-it-all-about|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240804095811/https://www.musicinafrica.net/magazine/amapiano-what-it-all-about|archive-date=4 August 2024|accessdate=2021-01-30|publisher=musicinafrica.net}}</ref><ref>{{Cite web|last=Brown|first=Daryl|date=2022-02-15|title=How 'Amapiano', South Africa's soulful sound, has become one of the hottest new music genres|url=https://www.cnn.com/2022/02/15/africa/amapiano-south-africa-music-genre-origins-spc-intl/index.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230623074956/https://www.cnn.com/2022/02/15/africa/amapiano-south-africa-music-genre-origins-spc-intl/index.html|archive-date=23 June 2023|accessdate=2024-07-13|website=CNN|language=en}}</ref>Olu hlobo lubhalwa ikakhulu ngeelwimi ezilishumi elinanye kwezili 12 ezisemthethweni zoMzantsi Afrika ezifana [[IsiZulu|nesiZulu]], isi[[IsiXhosa|Xhosa]], [[IsiSwazi|IsiSwati]], [[IsiSotho|I-Sesotho]], [[IsiPedi|I-Sepedi]], [[IsiTswana|IsiSetswana]], [[IsiNgesi]], [[IsiTsonga|IsiXitsonga]], [[IsiVenda|I-Tshivenda]], [[IsiBhulu|I Afrikaans]], okanye [[Ulwimi lwesiNdebele saseMzantsi|IsiNdebele]]. == Inkcazo == Amapiano abonakala ngeemvumi zepiyano, i-deep house, i-soul, i-kwaito kunye ne-log drum I-basslines. Iipakethi zesampula zolu hlobo zihlala zibandakanya izandi ezivela kumculo we-gqom. I-Bacardi, idla ngokuqondwa ngokungalunganga njengohlobo oluthile lwamapiano okanye ngokuvela kwiminyaka yoo-2020.<ref>{{Cite web|title=The Yanos Plug: Amapiano to The World|url=https://theyanosplug.com/about-us/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240608111155/https://theyanosplug.com/about-us/|archive-date=8 June 2024|accessdate=2021-10-29|website=The Yanos Plug|language=en-ZA}}</ref><ref name=":3" /><ref>{{Cite web|date=2019-12-17|title=The 10 Best Amapiano Songs of 2019|url=https://www.okayafrica.com/amapiano-best-songs-2019/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200329153415/https://www.okayafrica.com/amapiano-best-songs-2019/|archive-date=29 March 2020|accessdate=2020-03-29|website=OkayAfrica|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Kriger|first=Themba|date=2024-04-25|title=How Amapiano Took Over The World|url=https://www.redbull.com/za-en/amapiano-history|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240428014854/https://www.redbull.com/za-en/amapiano-history|archive-date=28 April 2024|accessdate=2024-06-24|website=Red Bull|language=en}}</ref><ref name=":9">{{Cite web|title=Amapiano's Second Wave: How innovations emerge from Black South African culture|url=https://mixmag.net/feature/amapiano-second-wave-black-south-africa-culture-innovation-townships|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240618112246/https://mixmag.net/feature/amapiano-second-wave-black-south-africa-culture-innovation-townships|archive-date=18 June 2024|accessdate=2024-06-27|website=Mixmag}}</ref><ref name=":6" /> [Kufuneka ukucaciselwa]  Into ethandwayo yoluhlobo lomculo kukusetyenziswa kwe log drum (inguqulelo ye-elektroniki ye log drum evela eNtshona Afrika),<ref name=":8">{{Cite book|last=Kalani|title=World Rhythms! Arts Program presents West African Drum & Dance: A Yankadi-Macrou Celebration|last2=Camara|first2=Ryan M.|publisher=Alfred Music|isbn=978-1-4574-2233-1|page=19|language=en}}</ref> umgca omkhulu we-bass percussive, owenziwa waba yi (Bassline) kumculo wamamapiano ngabavelisi abaliqela. Ngokutsho komnye uvulindlela wamapiano IKabaza De Small:<blockquote>"Andiyazi ukuba kwenzeka ntoni. Andazi ukuba wayibona njani i-log drum. Umculo we-Amapiano ubusoloko ukho, kodwa nguye owenza isandi se-log drum . Aba bafana bathanda ukuzama. Bahlala bejonga iiplagi-in ezintsha. Ke xa i-MDU yaziqonda, yabaleka nayo. " </blockquote>Ukusetyenziswa kwesandi se-elektroniki okanye i log drum kumculo wase-Afrika kususela kwamapiano nangona okuchaseneyo kuhlala kuqondwa kakubi, kwaye mhlawumbi kwaphuhliswa ukusuka kumgqomo wesigqoko saseNtshona Afrika ngu-kwaito uvulindlela uM'du (okwabizwa ngokuba nguMdu Masilela).<ref name=":8" /><ref>{{Cite web|last=Soundcity|date=2017-08-21|title=New Music: Ric Hassani ft. Mumba Yachi - Sweet Mother {{!}} Pre-Order "The African Gentleman"|url=https://soundcity.tv/new-music-ric-hassani-ft-mumba-yachi-sweet-mother-pre-order-the-african-gentleman/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240804095809/https://soundcity.tv/new-music-ric-hassani-ft-mumba-yachi-sweet-mother-pre-order-the-african-gentleman/|archive-date=4 August 2024|accessdate=2024-08-04|website=Soundcity|language=en-US}}</ref> == Iindidi ezisezantsi kunye nokudibanisa == === I-Afropiano === I-Afropiano ekwabizwa ngokuba yi-amapiano yaseNigeria, umxube we-afrobeats kunye ne-amapiana, yafumana ukubonakala ekuqaleni kweminyaka yoo-2020 njengotshintsho oluthandwayo lwe-afrobeat. Oovulindlela bale genre baquka uClemzy kunye ne-LAX.<ref>{{Cite news|last=Daily Post Staff|date=2023-04-19|title=Top 6 Nigerian amapiano songs|language=en-US|work=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]|location=Lagos, Nigeria|url=https://dailypost.ng/2023/04/19/top-6-nigerian-amapiano-songs/|url-status=live|access-date=2024-06-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20240107165333/https://dailypost.ng/2023/04/19/top-6-nigerian-amapiano-songs/|archive-date=7 January 2024}}</ref><ref>{{Cite news|last=Online|first=Tribune|date=2021-11-23|title=How I pioneered Afropiano sound with L.A.X's monster record 'GO LOW' ― Hit maker, Clemzy|language=en-GB|work=[[Nigerian Tribune]]|url=https://tribuneonlineng.com/how-i-pioneered-afropiano-sound-with-l-a-xs-monster-record-go-low-%E2%80%95-hit-maker-clemzy/|url-status=live|access-date=2024-06-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20240107135812/https://tribuneonlineng.com/how-i-pioneered-afropiano-sound-with-l-a-xs-monster-record-go-low-%E2%80%95-hit-maker-clemzy/|archive-date=7 January 2024}}</ref> === I-Bique === I-Bique isebenzisa isandi se-log drum esiphawulekayo kwaye yafumana igama layo kwilizwe laseMzantsi-mpuma Afrika, [[Mozambikh|UMozambique]]. Imifanekiso ephawulekayo ye-bique yi "Ize (Bique Mix) " kaZanTen kunye ne-DJ SOL K, i-FOI kunye ne-Jay Music "Bique (Deep Groove) ", iingoma.<ref name=":9" /> === I-Bongopiano === I-Bongopiano luhlobo lomxube oludibanisa umculo we-i- bongo flava kunye ne-amapiano, eyavela [[ITanzania|eTanzania]] ngexesha le-2020. Kwiminyaka yoo-2020, abaculi abaninzi ababalaseleyo baseTanzania kubandakanya IDiamond Platnumz, Marioo, Harmonize, UNandy, Jux, I-Mbosso I-Zuchu bakhupha iingoma eziphawulekayo ze bongopiano. <ref>{{Cite web|last=Digital|first=Standard|title=BongoPiano: The musical crossover that has everyone dancing|url=https://www.standardmedia.co.ke/entertainment/news/article/2001479603/bongopiano-the-musical-crossover-that-has-everyone-dancing|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240115002636/https://www.standardmedia.co.ke/entertainment/news/article/2001479603/bongopiano-the-musical-crossover-that-has-everyone-dancing|archive-date=15 January 2024|accessdate=2024-08-01|website=Standard Entertainment|language=en}}</ref> === I-GQOM 2.0 === Phakathi kwiminyaka yoo-2010 malunga nokuqala kowama-2020, i-Gqom 2.0 yavela njengo hlobo oluphantsi kwegqom,<ref>{{Cite web|last=Dazed|date=2021-10-22|title=Dazed Mix: DJ Lag|url=https://www.dazeddigital.com/music/article/54567/1/dazed-mix-dj-lag|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231211125424/https://www.dazeddigital.com/music/article/54567/1/dazed-mix-dj-lag|archive-date=11 December 2023|accessdate=2024-06-27|website=Dazed|language=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|date=2021-12-16|title=DJ Lag is one step closer to Meeting with the King|url=https://pan-african-music.com/en/dj-lag-raptor/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211216132759/https://pan-african-music.com/en/dj-lag-raptor/|archive-date=16 December 2021|accessdate=2024-06-27|website=PAM - Pan African Music|language=en-US}}</ref> kunye nezinye iintlobo ze-gqom ezinje nge-3-Step kunye nesgubhu.<ref>{{Cite web|last=Murphy|first=Ben|date=2016-01-05|title=Gqom: A deeper look at South Africa's new generation of house|url=https://www.factmag.com/2016/01/05/gqom-feature/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240520141738/https://www.factmag.com/2016/01/05/gqom-feature/|archive-date=20 May 2024|accessdate=2024-06-27|website=Fact Magazine|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Sound (RPS)|first=Radio Primavera|year=2019|title=Gqom Fridays 1x06 Sgubhu and 3-step|url=https://www.mixcloud.com/RadioPrimaveraSound/unknown-gqom-fridays-1x06-sgubhu-and-3-step/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240727040426/https://www.mixcloud.com/RadioPrimaveraSound/unknown-gqom-fridays-1x06-sgubhu-and-3-step/|archive-date=27 July 2024|accessdate=2024-08-04|website=Mixcloud}}</ref><ref>{{Cite web|date=16 December 2020|title=Interview: DJ Lag is Firm on Taking Gqom To The Rest of the World - Okayplayer|url=https://www.okayafrica.com/dj-lag-firm-taking-gqom-to-the-world/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201217171053/https://www.okayafrica.com/dj-lag-firm-taking-gqom-to-the-world/|archive-date=17 December 2020|accessdate=2024-06-27|website=OkayAfrica|language=en}}</ref> I-Gqom 2.0 ibonakala ngokuba ne-tempo ephantsi kakhulu edibene nezinto ze-amapiano, i-afrohouse kunye ne-afrotech. <ref name=":0" /> === I-Bacardi Yamaxesha Amatsha === I-New Age Bacardi ibonisa ukudibana kwe-bacardi kunye ne-amapiano eyavela malunga nonyaka ka-2021 echazwe kwI-Mellow &amp;amp; Sleazy track "Trust Fund" eyayibandakanya uKabza De Small, I-Mpura, Focalistic kunye noDJ Maphorisa. U-DJ Maphorisa ugxininise ukuba abavelisi beerekhodi basePretoria badlale indima ephambili ekudibaniseni izitayela zomculo kwaye isantya se-bacardi yexesha elitsha besibambezele ngaphantsi kwee-bacarti ze-bacarda zangaphambili.<ref name=":5" /> === I-Ojapiano === I-Oja yintlanganisela yesithuthi se-I-Igbo esiqhelekileyo i-Ojà kunye ne-amapiano eyavela eNigeria ekuqaleni kweminyaka yoo-2020. Eli gama laqanjwa nguKcee kwiminyaka yoo-2020. Kukho oovulindlela abaliqela behlobo ukususela ekuqaleni kwalo kubandakanya uKcee, uSnazzy the Optimist, I-Oxlade kunye neqela elidumileyo laseMelika le-pop rock I-OneRepublic.<ref>{{Cite web|last=Esomnofu|first=Emmanuel|date=2023-06-16|title=Exploring "Ojapiano" & The Evolution of Nigeria's Most Spiritual Flute|url=https://thenativemag.com/ojapiano-spiritual-flute/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231219015553/https://thenativemag.com/ojapiano-spiritual-flute/|archive-date=19 December 2023|accessdate=2023-12-19|website=The NATIVE|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|last=Ibeh|first=Ifeanyi|date=2024-03-25|title=Snazzy the Optimist Introduces Fresh Sound with New Tune 'Asa'|language=en-US|work=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|location=Lagos, Nigeria|url=https://guardian.ng/saturday-magazine/snazzy-the-optimist-introduces-fresh-sound-with-new-tune-asa/|url-status=live|access-date=2024-04-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20240331032809/https://guardian.ng/saturday-magazine/snazzy-the-optimist-introduces-fresh-sound-with-new-tune-asa/|archive-date=31 March 2024}}</ref><ref>{{Cite web|last=Omenye|first=Alex|date=2023-11-03|title=Kcee And Oxlade Anchor on Hope In "I Pray"|url=https://culturecustodian.com/kcee-and-oxlade-anchors-on-hope-in-i-pray/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240405231626/https://culturecustodian.com/kcee-and-oxlade-anchors-on-hope-in-i-pray/|archive-date=5 April 2024|accessdate=2024-04-05|website=The Culture Custodian (Est. 2014.)|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|date=2 February 2024|title=Kcee to feature One Republic on Ojapiano remix|url=https://notjustok.com/news/kcee-to-feature-one-republic-on-ojapiano-remix/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240405230226/https://notjustok.com/news/kcee-to-feature-one-republic-on-ojapiano-remix/|archive-date=5 April 2024|accessdate=2024-04-05|website=NotjustOk|language=en-US}}</ref> === IPopiano === === Ipiyano yesikolo sangasese === Ipiyano yesikolo sangasese ekwabizwa ngokuba yi-amapiano enomoya iyabonakala ngokusetyenziswa kwayo kwee-i-shaker, izandi eziphantsi ze-log drum kunye neenkqubo ze-chord eziqhubekayo. Ipiyano yesikolo sangasese ibalwa ikakhulu nguKelvin Momo. Olu hlobo luhlala lubandakanya izixhobo eziphilayo, kubandakanya ikatala, isaksonkci, iyolini kunye neetromphethi. <ref>{{Cite web|date=2022-11-24|title=Meet the instrumentalists of amapiano|url=https://pan-african-music.com/en/instrumentalists-of-amapiano/|accessdate=2024-08-14|website=PAM - Pan African Music|language=en-US}}</ref> === Umsindo Wekhwalithi === Isandi seQuantum luhlobo oluxhaphake ngokuhlela kwakhona, olusekelwe kwaye luphenjelelwe yi-gqom, ngakumbi isitayela sokukhaba iteksi. Olu hlobo lubangelwa ngabavelisi beerekhodi ezininzi kubandakanya iRealShaunMusiq, Sizwe Nineteen kunye neNandipha808 . <ref>{{Cite web|title=Amapiano's Second Wave: How kwaito opened the door for amapiano's evolutions|url=https://mixmag.net/feature/amapiano-second-wave-south-africa-apartheid-kwaito-evolution-series|accessdate=2024-08-14|website=Mixmag}}</ref> == Ukuthandwa == Ngowe-2019, lo mbandela wafumana ukuthandwa okwandayo kwilizwekazi laseAfrika, kunye nokwanda okuphawulekayo kweentambo zedijithali kunye nempumelelo kwitshati kumazwe akude kwimvelaphi yawo eMzantsi Afrika.<ref>{{Cite web|last=Machaieie|first=Mario|date=2019-10-21|title=2019 The Year Of The Yanos, How Amapiano Blow up|url=https://www.zkhiphani.co.za/2019-the-year-of-the-yanos-how-amapiano-blow-up/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191029125808/https://www.zkhiphani.co.za/2019-the-year-of-the-yanos-how-amapiano-blow-up/|archive-date=29 October 2019|accessdate=2019-10-29|website=Online Youth Magazine {{!}} Zkhiphani.com|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=behappy|date=2024-01-02|title=Best Amapiano Songs Of 2024 January|url=https://afrohits.net/best-amapiano-songs-of-2024-january/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240223154244/https://afrohits.net/best-amapiano-songs-of-2024-january/|archive-date=23 February 2024|accessdate=2024-06-27|website=AFROHITS MAGAZINE|language=en-US}}</ref> Ngowe-2021, kwaqaliswa umsitho wokunikezela amabhaso owawunikezelwe kolu hlobo lomculo, iSouth Africa Amapiano Music Awards.<ref>{{Cite web|last=Langa|first=Phumlani S.|title=Mzansi's first amapiano awards have social media abuzz|url=https://www.news24.com/citypress/trending/mzansis-first-amapiano-awards-have-social-media-abuzz-20210724|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230221183545/https://www.news24.com/citypress/trending/mzansis-first-amapiano-awards-have-social-media-abuzz-20210724|archive-date=21 February 2023|accessdate=2023-02-21|website=City Press|language=en-US}}</ref> Ngowe-2022, ivenkile yomculo yaseMelika ekwi-intanethi I-Beatport yaquka oluhlobo lomculo kwiqonga layo kunye neetshathi zayo ezizodwa kunye noluhlu lokudlala. Olu hlobo lwaluthandwa ngabantu abaselula kumaqonga eendaba ezentlalo, apho kwakupakishwa khona iividiyo ezisebenzisa umculo we-amapiano, nto leyo eyavuselela umdaniso eMzantsi Afrika.<ref>{{Cite web|date=2022-09-19|title=The evolution of amapiano|url=https://mg.co.za/friday/2022-09-19-the-evolution-of-amapiano/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230807134935/https://mg.co.za/friday/2022-09-19-the-evolution-of-amapiano/|archive-date=7 August 2023|accessdate=2023-08-07|website=The Mail & Guardian|language=en-ZA}}</ref> Kweye Nkanga kunyaka wama 2023, ingoma ye-afrobeats kunye ne-amapiano fusion "Water" ng[[Tyla|UTyla]] yafumana ukubonakala kwamazwe ngamazwe emva komceli mngeni womdaniso we-bacardi house osasazeka kwiinethiwekhi zentlalo.<ref>{{Cite news|last=Aradi|first=Gloria|date=2023-10-10|title=South Africa's Tyla makes historic Billboard Hot 100 debut with Water|language=en-GB|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-67064396|url-status=live|access-date=2024-08-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20231010222338/https://www.bbc.com/news/world-africa-67064396|archive-date=10 October 2023}}</ref> Yaba yingoma yokuqala ye-solita yaseMzantsi Afrika ukungena kwI-US Billboard Hot 100 kwiminyaka engama-55,<ref>{{Cite web|last=Aradi|first=Gloria|date=10 October 2023|title=South Africa's Tyla makes historic Billboard Hot 100 debut with Water|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-67064396|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231010222338/https://www.bbc.com/news/world-africa-67064396|archive-date=10 October 2023|accessdate=12 October 2023|website=[[BBC News]]}}</ref> kwaye yaba yimpumelelo ephezulu ye-10 e-United Kingdom, Ireland, Australia, Netherlands, Sweden nase New Zealand, apho yafikelela kwinombolo yokuqala. == Abaculi bamazwe ngamazwe == iqela lamantombazana laseMzantsi Korea I-Le Sserafim lafumana inkuthazo kwi-amapiano kwicandelo labo elithi "Smart" kwi-EP yabo yesithathu, Easy.<ref name=":1">{{Cite web|last=Delgado|first=Sara|date=2024-02-22|title=LE SSERAFIM Talk New Mini-Album "Easy" & Coachella 2024 Plans|url=https://www.teenvogue.com/story/le-sserafim-easy-interview|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240228031209/https://www.teenvogue.com/story/le-sserafim-easy-interview|archive-date=28 February 2024|accessdate=2024-02-28|website=Teen Vogue|language=en-US}}</ref> Umculi waseTshayina uVinida Weng udibanise i-amapiano kunye ne-rap yaseFujian kwingoma yakhe ethi "Waiya!". <ref>{{Cite web|last=Olander|first=Eric|date=2024-02-20|title=Fujianese Rap With a South African House Beat Combine in Vinida Weng's New Song WAIYA!|url=https://chinaglobalsouth.com/2024/02/20/fujianese-rap-with-a-south-african-house-beat-combine-in-vinida-wengs-new-song-waiya/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240802064317/https://chinaglobalsouth.com/2024/02/20/fujianese-rap-with-a-south-african-house-beat-combine-in-vinida-wengs-new-song-waiya/|archive-date=2 August 2024|accessdate=2024-08-02|website=The China-Global South Project|language=en-US}}</ref> Umculi waseYiputa u-I-TUL8TE wenza icwecwe eliphefumlelwe yi-amapiano elinesihloko esithi "Enty Crazy" kwi-albhamu yakhe ethi Narein. <ref>{{Cite web|last=Staff|first=Rolling Stone MENA|date=2025-07-31|title=TUL8TE Continues His Run Of Summer Vibes And Catchy Pop—With A Twist|url=https://mena.rollingstone.com/music/music-album-reviews/tul8te-continues-his-run-of-summer-vibes-and-catchy-pop-with-a-twist/|accessdate=2025-08-03|website=Rolling Stone MENA|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20250812031716/https://mena.rollingstone.com/music/music-album-reviews/tul8te-continues-his-run-of-summer-vibes-and-catchy-pop-with-a-twist/|archive-date=2025-08-12|dead-url=yes}}</ref> <ref>{{Cite web|last=Model|first=Y2mate Owner|date=2025-12-25|title=Youtube Downloader|url=https://v4.www-y2mate.blog/en7/|accessdate=2025-08-03|website=Best Y2Mate Downloader for Amapiano|language=en-US}}</ref> == Jonga kwakhona == == Imithombo == [[Uluhlu:Pages with unreviewed translations]] 2rprx8ers824jztqupci8krn9tm1aay Isiqithi saseMashal 0 9393 42307 42298 2026-10-19T14:27:35Z Dumbassman 8587 42307 wikitext text/x-wiki '''Iziqithi zaseMarshall''', sisizwe esisesiqithini kuLwandlekazi lwePasifiki [[Oceania|oluphakathi]] [[IHawayi|kweZiqithi zaseHawaii]] kunye neePhilippines, kunye nenkunzi yalo eMajuro <ref>{{Cite web|title=MARSHALL, ISOLE|url=http://www.treccani.it/enciclopedia/isole-marshall_res-f28b7a71-dd83-11e6-add6-00271042e8d9_%28Enciclopedia-Italiana%29/|publisher=Treccani}}</ref> okanye ngaphezulu ngokufanelekileyo iDalap-Uliga-Darrit. == Iimbekiselo == {{Reflist}} puxeip47qp1rs7bjfy3nr4bnxcxati2 IMajuro (ikomkhulu leZiqithi zaseMarshall) 0 9394 42310 42300 2026-10-20T00:17:12Z InternetArchiveBot 10408 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 42310 wikitext text/x-wiki : ''Ukuze ufumane ezinye iindawo ezinegama elifanayo, jonga uMajuro .'' {{Geobox|Settlement <!-- *** Header *** -->|name=Majuro|native_name=|other_name=|category=Ulohang dakbayan|etymology=|official_name=|motto=|nickname=<!-- *** Image *** -->|image=|image_caption=<!-- *** Symbols *** -->|flag=|symbol=|symbol_type=<!-- *** Admin *** -->|country={{flag|Kapupud-ang Marshall}}|state=[[Majuro Atoll (munisipyo)|Majuro Atoll]]|state_type=Munisipyo|region=|region_type=|district=|district_type=|municipality=|municipality_type=<!-- *** Associated with *** -->|part=|landmark=|river=<!-- *** Location *** -->|location=|elevation=6|lat_d=7.08971|lat_m=|lat_s=|lat_NS=|long_d=171.38027|long_m=|long_s=|long_EW=|highest=|highest_note=|highest_elevation=|highest_elevation_note=|lowest=|lowest_note=|lowest_elevation=|lowest_elevation_note=<!-- *** Dimensions *** -->|length=|length_orientation=|width=|width_orientation=|area=|area_land=|area_water=|area_urban=|area_metro=|population=25400|population_date=2014-08-18|population_note=<ref name = "gn2113779"/>|population_urban=|population_urban_date=|population_urban_note=|population_metro=|population_metro_date=|population_metro_note=|population_density=|population_density_note=|population_urban_density=|population_urban_density_note=|population_metro_density=|population_metro_density_note=|population1=|population1_type=|population2=|population2_type=|population3=|population3_type=<!-- *** History and politics *** -->|established=|established_type=|date=|date_type=|government=|government_location=|government_region=|government_state=|mayor=|mayor_party=|leader=|leader_type=<!-- *** Codes *** -->|timezone=[[New Zealand Standard Time|NZST]]|utc_offset=+12|timezone_DST=|utc_offset_DST=|postal_code=|postal_code_type=|area_code=|area_code_type=|code=|code_type=|code1=|code1_type=<!-- *** Free *** -->|free=MAJ|free_type=[[IATA]]|free1=|free1_type=<!-- *** Maps *** -->|map=|map_caption=|map_locator=|map_locator_x=|map_locator_y=<!-- *** Website *** -->|website=<!-- *** Notes *** -->|footnotes=|country1={{flag|Estados Unidos}}|country_type=Teritoryo|timezone_label=Pacific/Majuro}} <references /> '''IMajuro''' [[IKomkhulu|likomkhulu]] leMarshall Islands. IMajuro ikumasipala waseMajuro Atoll, kwimpuma yelizwe. IMajuro ikwiimitha {{formatnum:6}} ngaphezulu komphakamo wolwandle <ref name="gn2113779" />, kwaye inabemi abangama- {{formatnum:25400}}. <ref name="gn2113779" /> Umhlaba ojikeleze iMajuro ubukhulu becala uthe tyaba. IMajuro yeyona dolophu inkulu kule ndawo. Kummandla ojikeleze iMajuro, iziqithi zixhaphake ngendlela engaqhelekanga. Imozulu [[Tropikal nga kasalupan|ishushu]]. Ubushushu obuqhelekileyo buyi- {{formatnum:23}} °C. Inyanga eshushu kakhulu kaMatshi, nge {{formatnum:24}}&nbsp;°C, kwaye elona libanda kakhulu ngu-Epreli, kwi {{formatnum:22}}&nbsp;°C. <ref name="nasa">{{Cite web|title=NASA Earth Observations Data Set Index|url=http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php|accessdate=30 Enero 2016|publisher=NASA|archive-url=https://web.archive.org/web/20200510015442/https://neo.sci.gsfc.nasa.gov/dataset_index.php|archive-date=2020-05-10|dead-url=yes}}</ref> Imvula eqhelekileyo {{formatnum:3224}} millimeters ngonyaka. Inyanga enemvula eninzi kakhulu yiNovemba, inemvula eyi- {{formatnum:514}} millimeters, kwaye eyona yomileyo yiJanuwari, ene-111 millimeters. <ref name="nasarain">{{Cite web|title=NASA Earth Observations: Rainfall (1 month - TRMM)|url=http://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M&year=2014|accessdate=30 Enero 2016|publisher=NASA/Tropical Rainfall Monitoring Mission|archive-url=https://web.archive.org/web/20190419091014/https://neo.sci.gsfc.nasa.gov/view.php?datasetId=TRMM_3B43M&year=2014|archive-date=2019-04-19|dead-url=yes}}</ref> d98ekm7qk78kqjnyicps562vepcrd1u Iziqithi zasePrince Edward 0 9396 42306 42302 2026-10-19T14:27:23Z Dumbassman 8587 42306 wikitext text/x-wiki '''Iziqithi zasePrince Edward ziziqithi''' ezimbini ezincinci ezingahlali mntu ezikwi-subatarctic ezinentaba-mlilo ezikumzantsi weIndiya Ocean ezilawulwa nguMzantsi [[UMzantsi Afrika|Afrika]]. Zibizwa ngokuba '''yiMarion Island''' (ethiywe ngoMarc -Joseph Marion du Fresne, 1724–1772) kunye '''nePrince Edward Island''' (ethiywe ngoPrince Edward, iDuke yaseKent kunye neStrathearn, 1767–1820). Ezi ziqithi ezikweli qela zibhengezwe njengeeNdalo eziKhethekileyo phantsi koMthetho woLawulo lweNdalo yaseMzantsi Afrika: uMthetho weeNdawo eziKhuselweyo, uNombolo 57 ka-2003, kwaye ke ngoko imisebenzi kwezi ziqithi ithintelwe kuphando kunye nolawulo lolondolozo. <ref name="cooper">{{Cite web|last=Cooper|first=John|date=June 2006|title=Antarctica and Islands – Background Research Paper produced for the South Africa Environment Outlook report on behalf of the Department of Environmental Affairs and Tourism|url=http://soer.deat.gov.za/dm_documents/Antarctica_and_Islands_-_Background_Paper_1DXK5.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160514005347/http://soer.deat.gov.za/dm_documents/Antarctica_and_Islands_-_Background_Paper_1DXK5.pdf|archive-date=14 May 2016|accessdate=5 October 2010|page=6}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://archive.org/stream/1993unitednation93worl#page/173/mode/1up|title=1993 United Nations list of national parks and protected areas|publisher=World Conservation Monitoring Centre, International Union for Conservation of Nature and Natural Resources, Commission on Natural Parks and Protected Areas, United Nations Environment Programme|year=1993|isbn=978-2-8317-0190-5|page=173}}</ref> Ukhuseleko olongezelelekileyo lwanikwa xa le ndawo yabhengezwa njengendawo ekhuselweyo yaselwandle ngo-2013. <ref>{{Cite web|date=9 April 2013|title=Prince Edward Islands declared a Marine Protected Area|url=https://www.environment.gov.za/mediarelease/princeedwardislands_declaredmarineprotectedarea|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160712192158/https://www.environment.gov.za/mediarelease/princeedwardislands_declaredmarineprotectedarea|archive-date=12 July 2016|publisher=Department of Environmental Affairs, Republic of South Africa}}</ref> <ref name="wwf">{{Cite web|title=Prince Edward Islands Marine Protected Area: A global treasure setting new conservation benchmarks|url=http://assets.panda.org/downloads/110_saf_mpa.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160712192640/http://assets.panda.org/downloads/110_saf_mpa.pdf|archive-date=12 July 2016}}</ref> Abemi bodwa kwezi ziqithi ngabasebenzi besikhululo sophando lwemozulu kunye [[IBayoloji|nebhayoloji]] esiqhutywa yiNkqubo yeSizwe ye-Antarctic yaseMzantsi Afrika eMarion Island. == Iimbekiselo == {{Reflist}} p8rbvyaznx38al3fu8bajxg2fizpwo0 UMasipala weNgingqi wase-Engcobo 0 9397 42303 2026-10-19T13:49:44Z Enterosque 12618 Created by translating the opening section from the page "[[:it:Special:Redirect/revision/140837935|Municipalità locale di Engcobo]]" 42303 wikitext text/x-wiki '''I-Engcobo''' ngumasipala wasekuhlaleni ophantsi koMasipala weSithili saseChris Hani [[IPhondo laseMpuma-Koloni|kwiPhondo laseMpuma Koloni]] [[UMzantsi Afrika|eMzantsi Afrika]]. Ngokwezibalo zabantu zowama-2001, abemi bayo bangama-148,404. Isixeko sase [[Engcobo|-Engcobo]] sisixeko solawulo nesomthetho kwaye ummandla waso ugubungela ummandla we- kwaye wahlulwe waba zizithili zonyulo ezili-16 (''iiwadi''). Ikhowudi yesithili sayo yi-EC137. 9ow9bi3ea00ibcoqbudr23l9q56e8ei Nqamakwe 0 9398 42304 2026-10-19T13:54:18Z Enterosque 12618 Created by translating the opening section from the page "[[:af:Special:Redirect/revision/2868745|Nqamakwe]]" 42304 wikitext text/x-wiki '''I-Nqamakwe''' yidolophu encinci [[I-Transkei|ekwingingqi yangaphambili yaseTranskei]] [[IPhondo laseMpuma-Koloni|eMpuma Koloni]], [[UMzantsi Afrika|eMzantsi Afrika]]. Le dolophu ikwinduli engama-990 eemitha.&nbsp;m kwaye yasekwa njengeziko lolawulo kummandla weFingos. 9srx9gr874c3vn1mgzkl16umcv6gv0e