ვიკიპედია xmfwiki https://xmf.wikipedia.org/wiki/%E1%83%93%E1%83%A3%E1%83%93%E1%83%AE%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%B7%E1%83%9A%E1%83%90 MediaWiki 1.47.0-wmf.2 first-letter მედია სპეციალური განხილვა მომხმარებელი მომხმარებლის განხილვა ვიკიპედია ვიკიპედია სხუნუა ფაილი ფაილის განხილვა მედიავიკი მედიავიკის განხილვა თარგი თარგის განხილვა დახმარება დახმარების განხილვა კატეგორია კატეგორიის განხილვა TimedText TimedText talk მოდული მოდულის განხილვა Event Event talk 0 18798 250303 207829 2026-05-16T21:33:55Z Narazeni 826 250303 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ქიანა| |ოდაბადური_ჯოხო = République du Mali{{ref-fr}} <br />Mali ka Fasojamana([[ბამბარა|ბამბ.]]) |ედომუშამი_ჯოხო = მალიშ რესპუბლიკა |ოართე_ჯოხო = მალი |შილა = Flag_of_Mali.svg |გერბი = Coat_of_arms_of_Mali.svg |რუკა = Mali (orthographic projection).svg |ჰიმნი = "[[მალიშ ჰიმნი|Pour l'Afrique et pour toi, Mali]]"<br />„აფრიკაშო დო სქანო, მალი“ |დევიზი = "Un peuple, un but, une foi"<br />„ართ ერი, ართ ღანკი, ართ რწუმა“ |ოფიციალური_ნინეფი = [[ფრანგული ნინა|ფრანგული]] |რელიგია= {{ubl | 90% [[ისლამი მალის|ისლამი]] | 8% [[ქირსიანობა]] | 1% [[აფრიკულ ტრადიციულ რელიგია|ტრადიციულ რწუმეფი]] | 1% შხვა რელიგიეფი }} (2024) |ნანანოღა= [[ბამაკო]] |latd=41 |latm=43 |latNS=N |longd=44 |longm=47 |longEW=E |უდიდაში_ნოღა = ნანანოღა |თარობაშ_ტიპი = [[უნიტარული სახენწჷფო|უნიტარულ]] [[საპრეზიდენტო რესპუბლიკა]] [[ოურდუმე ხუნტა]]შ გამაგალაშ გიმე<ref>{{cite news |last1=Booty |first1=Natasha |last2=Pivac |first2=Mark |title=Assimi Goïta: President gets sweeping powers in new Mali constitution |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-66282417 |access-date=4 August 2023 |work=[[BBC News]] |date=23 July 2023 |archive-date=2 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230802043804/https://www.bbc.com/news/world-africa-66282417 |url-status=live }}</ref> |ლიდერიშ_ტიპი_1 = [[მალიშ პრეზიდენტი|მალი]] |ლიდერიშ_ჯოხო_1 = [[ასიმი გოიტა]] |ლიდერიშ_ტიპი_2 = [[მალიშ პრემიერ-მინისტრი|პრემიერ-მინისტრი]] |ლიდერიშ_ჯოხო_2 = [[აბდულაიე მაიგა]] (ს/მ) |ლიდერიშ_ტიპი_3 = |ლიდერიშ_ჯოხო_3 = |ლიდერიშ_ტიპი_4 = |ლიდერიშ_ჯოხო_4 = |სახენწჷფოშ ტიპი = |მიკოღანკუა = |ოფიციალური ჸოფირება 1 = |ოფიციალური თარიღი 1 = |ოფიციალური ჸოფირება 2 = |ოფიციალური თარიღი 2 = |ოფიციალური ჸოფირება 3 = |ოფიციალური თარიღი 3 = |ოფიციალური ჸოფირება 4 = |ოფიციალური თარიღი 4 = |რანგი_ფართობით = 24-ა |ფართობი = 1 240 192 |წყარი_% = 1,6 |ოეგებიე_მახორობა = 21,990,607 |ოეგებიე_მახორობა_რანგი = 61-ა |მახორობა_ოეგებიეთ_წანას = 2024 |მახორობაშ_ცენზი = |მახორობაშ_ცენზი_წანას = |მახორობაშ_მეჭედალა = 11.7 |მახორობაშ_მეჭედალა_რანგი = 215-ა |ედპ_ppp_წანა = 2025 |ედპ_ppp = $72.74 მილიარდი |ედპ_ppp_რანგი = 115-ა |ედპ_ppp_ართ_მახორუშე = $2,930 |ედპ_ppp_ართ_მახორუშე_რანგი = 173-ა |აგი = 0.419 |აგი_ტენდენცია = |აგი_კატეგორია = <font color="green">ძინა</font> |აგი_რანგი = 188-ო |აგი_წანა = 2023 |ვალუტა = CFA ფრანკი |ვალუტაშ_კოდი = XOF |ქიანაშ_კოდი = ML |ბორჯიშ_ორტყაფუ = (UTC+0) |ზარხულიშ_ბორჯი = (UTC+0) |cctld = [[.ml]] |ოტელეფონე_კოდი = +223 |ოტელეფონე_კოდი_მეწურაფა = |სქოლიო = }} '''მალი''' ({{lang-fr|Mali}}), ედომუშამი ოფიციალური ჯოხოდვალა — '''მალიშ რესპუბლიკა''' ({{lang-fr|République du Mali}}) — [[სახენწჷფო]] [[ბჟადალი აფრიკა|ბჟადალ აფრიკას]]. ქიანას ზუღაშა გიშალი ვაუღუ. მალის ბჟადალშე უხურგანს [[სენეგალი]], ოორუეშე — [[მავრიტანია]] დო [[ალჟირი]], ბჟაეიოლშე — [[ნიგერი]], ობჟათე-ბჟაეიოლშე — [[ბურკინა-ფასო]], ობჟათეშე — [[კორ-დ’ივუარი]] დო [[გვინეა]]. მალიშ რესპუბლიკაშ ოორუე-ბჟაეიოლ ნორთის აკონტროლენა ისლამისტეფი, ნამუთ მერსხილჷ რენა „[[ალ-ყაიდა|ალ-ყაიდაწკჷმა]]“ ბუნა „[[ანსარ-ად-დინი|ანსარ-ად-დინწკჷმა]]“, კინოხ თაქ გჷმოცხადაფილი რდჷ [[ვაღიარაფილი ქიანეფიშ ერკებული|ვაღიარაფილი]] [[აზავადი|ზოხორინელი სახენწჷფო აზავადი]], ნამუშ თარობაქ, თე ტერიტორიაშე კონტროლიშ დინაფაშ უკული, გაცხადჷ ავტონომიურ რეგიონიშ იდეაშა გინულა. == ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დორთუალა == {{თარი|მალიშ ადმინისტრაციული დორთუალა}} [[ფაილი:Mali Map.jpg|მარცხნივ|thumb|200px|მალიშ რუკა]] მალი გორთილი რე 8 ოლქო დო გიშაკერზაფილი ადმინისტრაციული ართული ბამაკო ([[დისტრიქტი]]). {| class="wikitable sortable" |+ ! |№ ! |ოლქი ! |ოლქი {{ref-fr}} ! |ადმ. ცენტრი ! |ფართობი<ref>{{cite web|url=http://www.statoids.com/uml.html|lingua=en|title=Regions of Mali|opera=Statoids.com|autore=Gwillim Law|accesso=18-4-2012|archiveurl=http://www.webcitation.org/6GZCIIwFF|archivedate=2013-05-12}}</ref>,<br />კმ² ! |მახორობა<ref>{{citation|url=http://instat.gov.ml/documentation/mali.pdf|publisher=République de Mali: Institut National de la Statistique|title=Resultats Provisoires RGPH 2009|language=French.}}</ref>,<br />ადმ. (2009) ! |მეჭედალა,<br />ადმ./კმ² |----- | 1 | [[ბამაკო]] | Bamako | [[ბამაკო]] | 252 | 1 809 106 | 7178,99 |----- | 2 | [[გაო (ოლქი)|გაო]] | Gao | [[გაო]] | 170 572 | 544 120 | 3,19 |----- | 3 | [[კაესი (ოლქი)|კაესი]] | Kayes | [[კაესი]] | 119 743 | 1 996 812 | 16,68 |----- | 4 | [[კიდალი (ოლქი)|კიდალი]] | Kidal | [[კიდალი]] | 151 430 | 67 638 | 0,45 |----- | 5 | [[კულიკორო (ოლქი)|კულიკორო]] | Koulikoro | [[კულიკორო]] | 95 848 | 2 418 305 | 25,23 |----- | 6 | [[მოპტი (ოლქი)|მოპტი]] | Mopti | [[მოპტი]] | 79 017 | 2 037 330 | 25,78 |----- | 7 | [[სეგუ (ოლქი)|სეგუ]] | Ségou | [[სეგუ]] | 64 821 | 2 336 255 | 36,04 |----- | 8 | [[სიკასო (ოლქი)|სიკასო]] | Sikasso | [[სიკასო]] | 70 280 | 2 625 919 | 37,36 |----- | 9 | [[ტომბუქტუ (ოლქი)|ტომბუქტუ]] | Tombouctou | [[ტომბუქტუ]] | 496 611 | 681 691 | 1,37 |- style="background: #CCC;" | ||გვალო|| || ||1 248 574||14 517 176||11,63 |+ |} ==რესურსეფი ინტერნეტის== * [http://www.slovenskavojska.si/fileadmin/slovenska_vojska/pdf/vojaski_izzivi/svi_15_3.pdf The European Union mission in Mali - Hungary's involvement in the mission] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924102809/http://www.slovenskavojska.si/fileadmin/slovenska_vojska/pdf/vojaski_izzivi/svi_15_3.pdf |date=2015-09-24 }} * [http://uni-nke.hu/uploads/media_items/aarms-vol-12_-issue-2_-2013.original.pdf War at the background of Europe: The crisis of Mali] * [http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/mali.htm Mali] from ''UCB Libraries GovPubs'' * [http://www.bbc.co.uk/news/world-africa-13881370 Mali profile] from the [[BBC News]] ==სქოლიო== {{სქოლიო}} {{მერკე}} {{აფრიკაშ ქიანეფი}} {{აფრიკაშ რსხუ}} [[კატეგორია:აფრიკაშ ქიანეფი]] [[კატეგორია:ფრანგულნინამი ქიანეფი]] [[კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი]] 7ixyxackscsmn27dzixdb3vlxxvf140 0 44046 250298 250284 2026-05-16T19:45:43Z Qədir 16019 deleting request 250298 wikitext text/x-wiki {{delete|cross-wiki spam and LTA}} '''საბინა იუსუბოვა''' დაიბადა 2 წლის 2002 [[რუსთავი]],სექტემბერს, საქართველოს ქალაქ რუსტავში და ქვემო ქართლის პოლიციის დეპარტამენტში ერთადერთი აზერბაიჯანელი პატრულ-ინსპექტორია. ==რესურსეფი ინტერნეტის== *[https://www.ambebi.ge/article/302325-policieli-biza-mqavda-romelic-mtkvarshi-daixrcho/] sflibgnbxdvbar2i4gmh5bi1u2spvk0 250301 250298 2026-05-16T19:53:17Z Abu axmed45 22990 /* */ 250301 wikitext text/x-wiki '''საბინა იუსუბოვა''' დაიბადა 2 წლის 2002 [[რუსთავი]],სექტემბერს, საქართველოს ქალაქ რუსტავში და ქვემო ქართლის პოლიციის დეპარტამენტში ერთადერთი აზერბაიჯანელი პატრულ-ინსპექტორია. ==რესურსეფი ინტერნეტის== *[https://www.ambebi.ge/article/302325-policieli-biza-mqavda-romelic-mtkvarshi-daixrcho/] mvphuzhop77t88143msapym7rngvgah 0 44213 250297 250272 2026-05-16T18:54:09Z Narazeni 826 /* სქესობურ მოძოკება (პუბერტატი) */ 250297 wikitext text/x-wiki {{About|ჰორონ ტესტოსტერონიშ|თიშ, მუჭოთ მედიკამენტიშ გჷმორინაფაშ გეშა|ტესტოსტერონი (მედიკამენტი)|შხვა შანულონეფიშ გეშა|ტერსოსტერონი (მიარეშანულამი)}} [[ფაილი:Testosteron.svg|მინი|ტესტოსტერონიშ ქიმიურ სტრუქტურა]] [[ფაილი:Testosterone molecule ball.png|მინი|ტესტოსტერონიშ მოლეკულაშ მოდელი]] '''ტესტოსტერონი''' ({{lang-en|''Testosterone''}}) — თარ ქომოლურ [[სქესობურ ჰორმონი|სექსობურ ჰორმონ]] დო [[ანდროგენი|ანდროგენ]] [[ქომოლკოჩი|ქომოლკოჩეფს]].<ref>{{cite web |title=Understanding the risks of performance-enhancing drugs |url=https://www.mayoclinic.org/healthy-lifestyle/fitness/in-depth/performance-enhancing-drugs/art-20046134 |website=Mayo Clinic |access-date=30 December 2019 |language=en |archive-date=April 21, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200421045948/https://www.mayoclinic.org/healthy-lifestyle/fitness/in-depth/performance-enhancing-drugs/art-20046134 |url-status=live }}</ref> ადამიერეფს ტესტოსტერონ თარ როლს არსულენს [[ქომოლურ რეპროდუქციულ სისტემა|ქომოლურ რეპროდუქციულ]] ნორშვეფიშ წუმოძინას, მუნერით რე [[ჸვაჯიშ კაკალი|ჸვაჯიშ კაკალ]] დო [[პროსტატა]], თაშნეშე ხეს უნწყუნს [[მაჟირულ სქესობურ შანი|მაჟირულ სქესობურ შანეფიშ]] წუმოძინას, მუნერით რე [[კუთი]]შ დო [[ყვილი|ყვილეფიშ]] მასაშ ძინა დო [[ანდროგენულ თომა|ანაგიშ თომაშ]] რდუალა. თინა მერსხილ რე მოძინელ [[აგრესია]]წკჷმა, [[სექსუალურ კორინი|სექსუალურ კორინწკჷმა]], [[დომინანტობაშ იერარქია|დომინანტობაწკჷმა]], [[რიტუალურ რჯება|რიტუალურ რჯებაწკჷმა]] დო რჯებულ მახასიათებელეფიშ ფართო სპექტრწკჷმა.<ref>{{cite journal | vauthors = Mooradian AD, Morley JE, Korenman SG | title = Biological actions of androgens | journal = Endocrine Reviews| volume = 8 | issue = 1 | pages = 1–28 | date = Feb 1987 | pmid = 3549275 | doi = 10.1210/edrv-8-1-1 }}</ref> თეწკჷმა ართო, ტესტოსტერონ ჟირხოლო სქესის ოკათჷ ჭყანთელუას დო ჯგირო რინას, სოდეთ შანულამ გაულა უღჷ ართამ გუნება-გენწყუალაშა, დოგურაფაშა (კოგნიციაშა), სოციალურ დო სექსუალურ რჯებაშა, მეტაბოლიზმშა დო ენერგიაშ გჷმომუშებაშა, გურ-ზისხირჯარღვეფიშ სისტემაშა დო [[ოსტეოპოროზი]]შ პრევენციაშა.<ref>{{cite journal | vauthors = Bassil N, Alkaade S, Morley JE | title = The benefits and risks of testosterone replacement therapy: a review | journal = Therapeutics and Clinical Risk Management | volume = 5 | issue = 3 | pages = 427–48 | date = Jun 2009 | pmid = 19707253 | pmc = 2701485 | doi = 10.2147/tcrm.s3025 | doi-access = free }}{{cite book | vauthors = Tuck SP, Francis RM | chapter = Testosterone, bone and osteoporosis | volume = 37 | pages = 123–32 | year = 2009 | pmid = 19011293 | doi = 10.1159/000176049 | isbn = 978-3-8055-8622-1 | series = Frontiers of Hormone Research | title = Advances in the Management of Testosterone Deficiency }}</ref> ქომოლეფს ტესტოსტერონიშ უბაღერობაქ შილებე გჷმიჭანუას აკორცუაფეფი, თინეფ შქას სიდაღარე, ანაგიშ ცჷმუამ ნორშვეფიშ შაყარუა, მუწოლაფა დო დეპრესია, სექსუალურ პრობლემეფ დო ყვილიშ მასაშ დინაფა. ქომოლეფს ტესტოსტერონიშ უმოსობა შილებე მერსხილ რდას [[ჰიპერანდროგენიზმი|ჰიპერანდროგენიზმწკჷმა]], [[გურიშ უბაღერობა|გურიშ უბაღერობაშ]] მაღალ რისკწკჷმა, მოძინელ [[ღურალა|ღურალაწკჷმა]] [[პროსტატაშ კიბო|პროსტატაშ კიბოთ]] დალახებაშ გეშა,<ref>{{cite journal | vauthors = Gann PH, Hennekens CH, Ma J, Longcope C, Stampfer MJ | title = Prospective study of sex hormone levels and risk of prostate cancer | journal = Journal of the National Cancer Institute | volume = 88 | issue = 16 | pages = 1118–1126 | date = August 1996 | pmid = 8757191 | doi = 10.1093/jnci/88.16.1118 | doi-access = free | citeseerx = 10.1.1.524.1837 }}</ref> დო [[ქომოლურ ტიპიშ გოტვიფინაფა|ქომოლურ ტიპიშ გოტვიფინაფაწკჷმა]]. ტესტოსტერონ რე [[სტეროიდული ჰორმონი|სტეროიდულ ჰორმონი]] [[ანდროსტანი]]შ კლასშე, ნამუთ იკათუანს [[კეტონი|კეტონურ]] დო [[ჰიდროქსილი|ჰიდროქსილურ]] ბუნაშ მასუმა დო მავითოშკვითა პოზიციეფს ომანგეთ. თინა [[ბიოსინთეზი|ბიოსინთეზირებულ]] რე ქოლესტერინშე მუსხირენ ბიჯგით დო ჩხონჩხის უქიმინჯუ მეტაბოლიტეფო გინმირთუ.  თინა ქიმინჯენს [[ანდროგენულ რეცეპტორი|ანდროგენულ რეცეპტორწკჷმა]] მებუნაფაშ დო აქტივაციაშ მეშქაშობათ.<ref>{{cite book | veditors = Nieschlag E, Behre HM, Nieschlag S | title = Testosterone: Action, Deficiency, Substitution | vauthors = Luetjens CM, Weinbauer GF | pages = 15–32 | chapter = Chapter 2: Testosterone: Biosynthesis, transport, metabolism and (non-genomic) actions | chapter-url = https://books.google.com/books?id=MkrAPaQ4wJkC&pg=PA15 | date = 2012 | publisher = Cambridge University Press | location = Cambridge | isbn = 978-1-107-01290-5 | edition = 4th }}</ref> ადამიერეფს დო შხვა უმენტაშ [[გაგაჩამეფი|გაგაჩამეფს]], ტესტოსტერონ თარო ქომოლეფიშ [[ჸვაჯიშ კაკალი|ჸვაჯკაკალშე]] გიშმურს დო უმოს მორჩილ ზჷმათ, ოსურეფიშ [[სამარქვალო|სამარქვალოეფშე]]. ოშქაშეთ, ძინათებულ ქომოლეფს ტესტოსტერონიშ დონე დოხოლაფირო შქვითშახ-ბრუოშახ უმოს რე, ვინდარო ძინათებულ ოსურეფს.<ref>{{cite journal | vauthors = Torjesen PA, Sandnes L | title = Serum testosterone in women as measured by an automated immunoassay and a RIA | journal = Clinical Chemistry | volume = 50 | issue = 3 | pages = 678; author reply 678–9 | date = Mar 2004 | pmid = 14981046 | doi = 10.1373/clinchem.2003.027565 | doi-access = free }}</ref> თიშენ, ნამჷ-და ქომოლეფს ტესტოსტერონიშ მეტაბოლიზმ უმოს კვათიერ რე, ირღდარ გჷმომუშება ქომოლეფს დოხოლაფირო 20-შა უმოს რე.<ref>{{cite journal | vauthors = Southren AL, Gordon GG, Tochimoto S, Pinzon G, Lane DR, Stypulkowski W | title = Mean plasma concentration, metabolic clearance and basal plasma production rates of testosterone in normal young men and women using a constant infusion procedure: effect of time of day and plasma concentration on the metabolic clearance rate of testosterone | journal = The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism| volume = 27 | issue = 5 | pages = 686–94 | date = May 1967 | pmid = 6025472 | doi = 10.1210/jcem-27-5-686 }}{{cite journal | vauthors = Southren AL, Tochimoto S, Carmody NC, Isurugi K | title = Plasma production rates of testosterone in normal adult men and women and in patients with the syndrome of feminizing testes | journal = The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism| volume = 25 | issue = 11 | pages = 1441–50 | date = Nov 1965 | pmid = 5843701 | doi = 10.1210/jcem-25-11-1441 }}</ref> ოსურეფ თაშნეშე უმოს მაგინაფუეფ რენა თე ჰორმონიშოთ.<ref>{{cite book | vauthors = Dabbs M, Dabbs JM | title = Heroes, rogues, and lovers: testosterone and behavior | url = https://archive.org/details/heroesrogueslove00jame | url-access = registration | publisher = McGraw-Hill | location = New York | year = 2000 | isbn = 978-0-07-135739-5 }}</ref> თიშ მუჭოთ ორთაშობურ ჰორმონიშ როლწკჷმა ართო, ტესტოსტერონ გჷმირინუაფუ მუჭოთ [[წამალი|მედიკამენტ]] [[ჰიპოგონადიზმი]]შ დო [[კიდირიშ კიბო|კიდირიშ კიბოშ]] ოკურნალებერო.<ref>{{cite web |date=December 4, 2015 |title=Testosterone |url=https://www.drugs.com/monograph/testosterone.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160820173417/https://www.drugs.com/monograph/testosterone.html |archive-date=August 20, 2016 |access-date=3 September 2016 |website=Drugs.com |publisher=American Society of Health-System Pharmacists}}</ref> თიშენ, ნამჷ-და [[ანდროპაუზა|ტესტოსტერონიშ დონე ირკენს ქომოლეფიშ ხანიშ ძინაწკჷმა ართო]], ტესტოსტერონ მინშა გჷმირინუაფუ ხანშამიშულირ ქომოლეფს თე დეფიციტიშ ოკომპენსირებელო. თინა თაშნეშე გჷმირინუაფუ უკანონეთ ფიზიკურ ანაგიშ დო წჷმოძინაშ გაუჯგუშებელო, სამანგათ, სპორტსმენეფს შქას.<ref>{{cite report |collaboration=Institute of Medicine (US) Committee on Assessing the Need for Clinical Trials of Testosterone Replacement Therapy |vauthors=Liverman CT, Blazer DG |chapter=Introduction |title=Testosterone and Aging: Clinical Research Directions |date=2004 |publisher=National Academies Press (US) |chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK216164/ |language=en |access-date=September 26, 2016 |archive-date=January 10, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160110170928/http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK216164/ |url-status=live }}</ref> [[მოსოფელიშ ანტიდოპინგურ სააგენტო]] თის მითმიოჭარანს S1 ანაბოლურ აგენტეფიშ სუბსტანციას, ნამუთ „ნამდგა ბორჯის ვაშინერებულ“ რე.<ref>{{Cite web|title=What is Prohibited|url=https://www.wada-ama.org/en/content/what-is-prohibited/prohibited-at-all-times/anabolic-agents|access-date=2021-07-18|website=World Anti-Doping Agency|language=en|archive-date=November 12, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112011132/https://www.wada-ama.org/en/content/what-is-prohibited/prohibited-at-all-times/anabolic-agents}}</ref> == ბიოლოგიურ ეფექტეფი == === გაულა ფიზიოლოგიურ წუმოძინაშა === ართო ეჭოფილი, [[ანდროგენეფი]], მუნერით რე ტესტოსტერონი, ხეს უნწყუნა [[ცილაშ სინთეზი|ცილაშ სინთეზის]] დო თეშნერო თი ნორშვეფიშ რდუალას, ნამუეფსჷთ ანდროგენულ რეცეპტორეფ უღუნან.<ref>{{cite journal | vauthors = Sheffield-Moore M | title = Androgens and the control of skeletal muscle protein synthesis | journal = Annals of Medicine | volume = 32 | issue = 3 | pages = 181–186 | date = April 2000 | pmid = 10821325 | doi = 10.3109/07853890008998825 | s2cid = 32366484 }}</ref> ტესტოსტერონქ შილებე იხასიათას მუჭოთ [[ანაბოლიზმი|ანაბოლურ]] დო ანდროგენულ ([[ვირილიზაცია|ვირილიზაციაშ]]) ეფექტეფიშ მოღვენქ, თიშ უმკუჯინალო, ნამჷ-და თე კატეგორიულ ეჭარუეფ გოთანჯილ თიათ პიჯობურ რე, ანდანე თინეფს შქას კაბეტ ურთიართგინოკვათუა რე.<ref>{{cite book | chapter = Androgen Physiology, Pharmacology and Abuse | chapter-url = https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK279000/ | vauthors = Handelsman DJ | title = Endotext [Internet] | publisher = MDText.com, Inc | date = January 2013 | pmid = 25905231 | access-date = November 11, 2016 | archive-date = March 9, 2021 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210309030923/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK279000/ | url-status = live }}</ref> თე ეფექტეფიშ მანგურ ნძალა შილებე დოჸუნდას შხვადოშხვა ფაქტორს დო მიმალ რკვიებეფიშ თემა რე.<ref>{{cite book | chapter-url=https://link.springer.com/referenceworkentry/10.1007/978-3-319-29456-8_11-1 | doi=10.1007/978-3-319-29456-8_11-1 | chapter=Anabolic and Metabolic Effects of Testosterone and Other Androgens: Direct Effects and Role of Testosterone Metabolic Products | title=Thyroid Diseases | series=Endocrinology | date=2017 | last1=Čeponis | first1=Jonas | last2=Wang | first2=Christina | last3=Swerdloff | first3=Ronald S. | last4=Liu | first4=Peter Y. | pages=1–22 | isbn=978-3-319-29195-6 | access-date=April 6, 2024 | archive-date=April 7, 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240407084734/https://link.springer.com/referenceworkentry/10.1007/978-3-319-29456-8_11-1 | url-status=live }}{{cite journal |vauthors=Kuhn CM |title=Anabolic steroids |journal=Recent Prog Horm Res |volume=57 |issue= |pages=411–34 |date=2002 |pmid=12017555 |doi=10.1210/rp.57.1.411 |url=|doi-access=free }}</ref> ტესტოსტერონს შეულებჷ ვარ-და ბონას ქიმინჯას ღანკობურ ნორშვეფშე, ვარ-და 5α-რედუქტაზაშ მეშქაშობათ დიჰიდროტესტოსტერონო (დჰტ) გინირთასჷნ, ვარ-და არომატიზაციაშ შედეგო ესტრადიოლო (E2) გინიქიმინასჷნ. ჟირხოლო, ტესტოსტერონით დო დჰტ-თ, ანდროგენულ რეცეპტორს მითმიაბუნუნა; მარა, დჰტ-ს უღჷ უმოს ჸონიერ მებუნაფაშ მეშქაშობა ვინდარო ტესტოსტერონს დო შილებე უღჷდას უმოს ანდროგენულ ეფექტ გოთანჯილ ნოშვეფს დაბალ დონესჷთ. * ''ანაბოლურ ეფექტეფი'' იკათუანს [[კუთეფიშ მასა|კუთეფიშ მასაშ]] დო ჭყანაშ ძინა-რდუალას, ყვილიშ სქინჩინიშ დო ჭყანაშ ძინას, [[ყვილიშ მოგვანება|ყვილიშ მოგვანებაშ]] სტიმულაციას დო ღოზობურ რდუალას. * ''ანდროგენულ ეფექტეფი'' იკათუანს [[წუმოძინაშ ბიოლოგია|სქესობრურ ორგანოეფიშ მოძოკებას]], გიშაკერზაფილო [[პენისი|პენისიშ]] დო სქემაშ [[ფერთხი]]შ ფორმირებას; ბადებაშ უკულ (რჩქვანელობურო [[პუბერტატი|სქესობურ მოძოკებაშის]]) — [[ადამიერიშ ხონარი|ხონარიშ]] დაბოხება, სახეშ თომაშ (მუნერით რე [[ბჟაკე]]) დო [[ჸუჯიშთუდონ თომა]]შ რდუალა. თინეფიშ უმენტაშობა ქომოლურ [[მაჟირულ სქესობურ შანი|მაჟირულ სქესობურ შანეფიშ]] კატეგორიაშა მიშმურს. ტესტოსტერონიშ ეფექტეფქ თაშნეშე შილებე იკლასიფიცირას ხანერობაშ მეჯინათ. მუჭოთ ქომოლეფს, თეშ ოსურეფს [[მოსქილადაშ ბორჯი]]შ ეფექტეფ თარო დოჸუნა [[#დუდიშულ ტესტოსტერონი|დუდიშულ ტესტოსტერონიშ]] დონეს დო განწეობას.<ref>{{Cite book |vauthors=Sfetcu N |url=https://books.google.com/books?id=8jF-AwAAQBAJ&dq=Testosterone+effects+can+also+be+classified+by+the+age+of+usual+occurrence.+For+postnatal+effects+in+both+males+and+females%2C+these+are+mostly+dependent+on+the+levels+and+duration+of+circulating+free+testosterone&pg=PA1081 |title=Health & Drugs: Disease, Prescription & Medication |date=2014-05-02 |publisher=Nicolae Sfetcu |language=en |access-date=November 21, 2022 |archive-date=November 18, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231118175431/https://books.google.com/books?id=8jF-AwAAQBAJ&dq=Testosterone+effects+can+also+be+classified+by+the+age+of+usual+occurrence.+For+postnatal+effects+in+both+males+and+females%2C+these+are+mostly+dependent+on+the+levels+and+duration+of+circulating+free+testosterone&pg=PA1081 |url-status=live }}</ref> ==== ბადებაშახ (გორჩქინაშახ) ==== ბადებაშახიან ეფექტეფ ჟირ კატეგორიათ ირთუ, ნამუეფჷთ წუმოძინაშ სტადიეფიშ მეჯინათ რე კლასიფიცირებული. პირველ მენარქე [[უხენობა]]შ 4-6 მარას იჭყაფუ. სამენგეფ იკათუანა გენიტალურ ვირილიზაციას, მუნერით რე შქა ღოზიშ აკოკათუა, [[პირველჸოფურ ფალოსი|ფალოსურ]] [[ბჟღეროლუ|ურეთრა]], [[ფერთხი]]შ დათხითხარება დო აკოხუჭუა, [[პირველჸოფურ ფალოსი|ფალოსიშ]] გადინდორება; თიშ უმკუჯინალო, ნამჷ-და ტესტოსტერონიშ როლ ბრელით მერკე რე, ვინდარო [[დიჰიდროტესტოსტერონი]]შინ. თაშნეშე ხვადუ [[პროსტატა|პროსტატაშ]] ჯარკვალიშ დო [[სათასო ბუშტი|სათასო ბუშტეფიშ]] წუმოძინა. მაჟირა ტრიმესტრიშ განწეხანს, ანდროგენეფიშ დონე მერსხილ რე სქესიშ ფორმირებაწკჷმა.<ref>{{cite journal | vauthors = Swaab DF, Garcia-Falgueras A | title = Sexual differentiation of the human brain in relation to gender identity and sexual orientation | journal = Functional Neurology | volume = 24 | issue = 1 | pages = 17–28 | year = 2009 | pmid = 19403051 }}</ref> კონკრეტულო, ტესტოსტერონი, ანტი-მიულერიშ ჰორმონწკჷმა (AMH) ართო, ხეს უნწყუნს ვოლფიშ ოულურიშ რდუალას დო მიულერიშ ოულურიშ დეგენერაციას ომანგეთ.<ref>{{cite journal | vauthors = Xu HY, Zhang HX, Xiao Z, Qiao J, Li R | title = Regulation of anti-Müllerian hormone (AMH) in males and the associations of serum AMH with the disorders of male fertility | journal = Asian Journal of Andrology | volume = 21 | issue = 2 | pages = 109–114 | date = 2019 | pmid = 30381580 | pmc = 6413543 | doi = 10.4103/aja.aja_83_18 | doi-access = free }}</ref> თე ბორჯ გაულას იღვენუანს სქემაშ ფემინიზაციაშა ვარ-და მასკულინიზაციაშა დო შილებე რდას სქესობურ რჯებაშ უმოსო ზუსტ პროგნოზირებაშ მაძირაფალი, ვინდარო ძინათებულ ადამიერიშ დორხველ ჰორმონეფიშ დონე. ბადებაშახიან ანდროგენეფი, მუჭოთ ჩქჷნ, გაულას იღვენუანა ინტერესეფშა დო გენდერულ აქტივობეფშა, დო უღჷნა ზჷმიერ ეფექტ ოფირჩულ უნარეფშა.<ref>{{cite journal | vauthors = Berenbaum SA | title = Beyond Pink and Blue: The Complexity of Early Androgen Effects on Gender Development | journal = Child Development Perspectives | volume = 12 | issue = 1 | pages = 58–64 | date = March 2018 | pmid = 29736184 | pmc = 5935256 | doi = 10.1111/cdep.12261 }}</ref> ოსურეფს შქას, ნამუეფსჷთ [[ჭაჭაშ ჟილენ ჯარკვალიშ ათოჸუნელ ჰიპერპლაზია]] უღჷნან, ბაღანობას ქომოლურ ტიპიშ ლაჸაფ კორელაციას რე ოსურულ გენდერით გუმორძღაფაშ რკებაწკჷმა დო ძინთებაშის ჰეტეროსექსუალურ ინტერესიშ დარკებაწკჷმა.<ref>{{cite journal | vauthors = Hines M, Brook C, Conway GS | s2cid = 33519930 | title = Androgen and psychosexual development: core gender identity, sexual orientation and recalled childhood gender role behavior in women and men with congenital adrenal hyperplasia (CAH) | journal = Journal of Sex Research | volume = 41 | issue = 1 | pages = 75–81 | date = February 2004 | pmid = 15216426 | doi = 10.1080/00224490409552215 }}</ref> ==== ორდოიან ჩქჷჩქჷუობა ==== ორდოიან ჩქჷჩქჷუობაშ ანდროგენულ ეფექტეფ არძაშე მერკეთ რე რკვიებული. ბოშ ჩქჷჩქჷუეფშო, რინაშ პირველ მარეფს ტესტოსტერონიშ დონე იძინანს. დონეეფ მუსხირენ თუთაშ განწეხანს პუბერტატულ დიაპაზონს სქიდუ, მარა რჩქვანელობურო 4–7 თუთაშ ხანშო ბაღანობაშ ძალამ დაბალ, კაჭულო ეიოხანტალ დონეს ოჭირინუანს.<ref>{{cite journal | vauthors = Forest MG, Cathiard AM, Bertrand JA | title = Evidence of testicular activity in early infancy | journal = The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism| volume = 37 | issue = 1 | pages = 148–51 | date = July 1973 | pmid = 4715291 | doi = 10.1210/jcem-37-1-148 }}{{cite journal | vauthors = Corbier P, Edwards DA, Roffi J | title = The neonatal testosterone surge: a comparative study | journal = Archives Internationales de Physiologie, de Biochimie et de Biophysique | volume = 100 | issue = 2 | pages = 127–31 | year = 1992 | pmid = 1379488 | doi = 10.3109/13813459209035274 }}</ref> ადამიერეფს თე ძინაშ ფუნქცია უჩინებუ რე. რე თეორია, ნამჷ-და ტვინიშ [[ვირილიზაცია|მასკულინიზაცია]] მუთმოხვადუ, ანდანე რსხულიშ (ანაგიშ) შხვა ნორთეფს შანულამ თირაფეფ ვა რე ფიქსირებული.<ref>{{cite journal | vauthors = Dakin CL, Wilson CA, Kalló I, Coen CW, Davies DC | title = Neonatal stimulation of 5-HT(2) receptors reduces androgen receptor expression in the rat anteroventral periventricular nucleus and sexually dimorphic preoptic area | journal = The European Journal of Neuroscience | volume = 27 | issue = 9 | pages = 2473–80 | date = May 2008 | pmid = 18445234 | doi = 10.1111/j.1460-9568.2008.06216.x | s2cid = 23978105 | doi-access = free }}</ref> ქომოლურ ტვინიშ მასკულინიზაცია მუთმოხვადუ ტესტოსტერონიშ [[ესტრადიოლი|ესტრადიოლო]] არომატიზაციაშ მეშქაშობათ, ნამუთ [[ჰემატოენცეფალურ ბარიერი|ჰემატოენცეფალურ ბარიერს]] გინმოკვათუნს დო ქომოლურ ტვინშა მიშმურს, მუჟანსჷთ ოსურ სქემეფს უღჷნა α-ფეტოპროტეინინ, ნამუთ მითმიობუნუანს ესტროგენს, თეშნერო ოსურულ ტვინ თე პროცესით ვერამაკებუ.<ref>{{cite book | vauthors = Kalat JW | title = Biological psychology | publisher = Wadsworth, Cengage Learning | location = Belmont, Calif | year = 2009 | isbn = 978-0-495-60300-9 | chapter = Reproductive behaviors | chapter-url = https://books.google.com/books?id=ZlSbk5rUY60C&pg=PA321 | page = 321 | access-date = October 8, 2020 | archive-date = January 11, 2023 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230111143031/https://books.google.com/books?id=ZlSbk5rUY60C&pg=PA321 | url-status = live }}</ref> ==== სქესობურ მოძოკებაშახ (პუბერტატშახ) ==== სქესობურ მოძოკებაძას, ანდროგენეფიშ დონეშ ძინაშ ეფექტეფ მუთმოხვადუ მუჭოთ ბოშეფს, თეშ ძღაბეფს. თინეფშა მიშმურს ძინათებულიშ ტიპიშ [[რსხულიშ შური]], კანიშ დო თომაშ ცჷმუანობაშ ძინა, [[აკნე]], [[პუბარქე]] ([[მეხვენჯიშ თომა]]შ გუმორჩქინა), [[ჸუჯიშთუდონ თომა]], [[რდუალაშ კვათირ ძინა]], ყვილეფიშ დგორქიულ [[ეპიფიზი|მოგვანება]] დო [[სახეშ თომა]].<ref>{{cite journal | vauthors = Pinyerd B, Zipf WB | title = Puberty-timing is everything! | journal = Journal of Pediatric Nursing | volume = 20 | issue = 2 | pages = 75–82 | year = 2005 | pmid = 15815567 | doi = 10.1016/j.pedn.2004.12.011 | s2cid = 28274693 }}</ref> ==== სქესობურ მოძოკება (პუბერტატი) ==== [[სქესობურ მოძოკება|პუბერტატულ]] ეფექტეფ იჭყაფუ თიწკჷმა, მუჟანსჷთ ანდროგენეფიშ დონე ძინათებულ ოსურიშ ნორმალურ დონეშე მაღალ რე თუთეფიშ ვარ-და წანეფიშ განწეხანს. ქომოლეფს მოძკებაშ ეფექტეფ რჩქვანელობური გვიანს გუმურჩქინდჷნა, ოსურეფს — გუმურჩქინდჷნა ზისხირს [[#დუდიშულ ტესტოსტერონი|დუდიშულ ტესტოსტერონიშ]] დონეშ განწეხანიშ ძინაშ უკული. თე ეფექტეფშა მიშმურს:<ref>{{cite book | vauthors = Barrett KE, Ganong WF | title = Ganong's Review of Medical Physiology | publisher = TATA McGRAW Hill | isbn = 978-1-259-02753-6 | pages = 423–25 | edition = 24 | year = 2012 }}</ref> * ჸვაჯკაკალეფს [[სპერმატოგენეზი|სპერმატოგენულ]] ნორშვეფიშ რდუალა, ქომოლურ ჸოფურობა, [[პენისი]]შ ვარ-და [[კლიტორი]]შ ზჷმაშ ძინა, მოძინელ [[ლიბიდო]] დო [[ერექცია]]შ ვარ-და კლიტორიშ ერექციაშ სიშხირა. * [[ღვა]], წაბი, ნჷკი დო ჩხვინდიშ რდუალა დო სახეშ ყვილეფიშ კონტურეფიშ რემოდელირება, [[რდუალაშ ჰორმონი|რდუალაშ ჰორმონწკჷმა]] კომბინაციას.<ref>{{cite journal | vauthors = Raggatt LJ, Partridge NC | title = Cellular and molecular mechanisms of bone remodeling | journal = The Journal of Biological Chemistry | volume = 285 | issue = 33 | pages = 25103–8 | year = 2010 | pmid = 20501658 | pmc = 2919071 | doi = 10.1074/jbc.R109.041087 | bibcode = 2010JBiCh.28525103R | doi-access = free }}</ref> * ყვილეფიშ მოგვანებაშ დათებუ დო რდუალაშ გაჩემება. თენა ხვადუ ორცათ [[ესტრადიოლი|ესტრადიოლიშ]] [[მეტაბოლიტი|მეტაბოლიტეფიშ]] მეშქაშობათ დო, ომანგეთ, ქომოლეფს უმოს ონდეთ მეურს, ვინდარო ოსურეფს. * კუთეფიშ ჭყანაშ დო მასაშ ძინა, ხუჯეფ უმოსო ფართო გინმირთუ დო ნთილას იფართებუ, ხონარიშ დაბოხება, [[ხორხოტა|ხორხოტაშ]] (ადამიშ უშქური) რდუალა. * [[ციმურ ჯარკვალი|ციმურ ჯარკვალეფიშ]] გადიდარება. თექ შილებე აკნე გჷმიჭანუას, სახეშე კანთუდონ [[ორგანიზმიშ ციმუ|ციმუ]] ირკენს. * მეხვენჯიშ თომა იფაჩუ კვინჭიხეშე [[ჩუპა|ჩუპაშა]], [[სახეშ თომა]]შ წუმოძინა ([[ბაკენბარდეფი]], [[ბჟაკე]], [[ოშმეში]]), დუდიშ თომაშ დინაფა (ანდროგენულ ალოპეცია), [[კიდირიშ თომა]]შ რდუალა, პერიარეოლარული, [[გვამიში დუდი|პერიანალურ]] თომაშ, [[კუჩხიშ თომა]]შ დო [[ჸუჯიშთუდონ თომა]]შ ძინა. ==== ძინათებული ==== ტესტოსტერონ ოხვილურ რე [[სპერმა|სპერმაშ]] ნორმალურ წუმოძინაშო. თინა ააქტიურენს გენეფს [[სერტოლიშ თოლი|სერტოლიშ თოლეფს]], ნამუეფჷთ ხეს უნწყუნა [[სპერმატოგონია|სპერმატოგონიეფიშ]] დიფერენციაციას. თინა არეგულირენს [[ჰიპოთალამურ-ჰიპოფიზურ-ჭაჭაშჟილენ ლირე|ჰიპოთალამურ-ჰიპოფიზურ-ადრენალურ (HPA) ლირეშ]] სანწალე რეაქციას დომინირაფაშ გიმოჭანაფაშ ბორჯის.<ref>{{cite journal |vauthors=Mehta PH, Jones AC, Josephs RA |title=The social endocrinology of dominance: basal testosterone predicts cortisol changes and behavior following victory and defeat |journal=Journal of Personality and Social Psychology |volume=94 |issue=6 |pages=1078–1093 |date=Jun 2008 |pmid=18505319 |doi=10.1037/0022-3514.94.6.1078 |url=http://homepage.psy.utexas.edu/homepage/faculty/josephs/pdf_documents/index.cfm.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20090419200557/http://homepage.psy.utexas.edu/homepage/faculty/josephs/pdf_documents/index.cfm.pdf |archive-date=April 19, 2009 |citeseerx=10.1.1.336.2502}}</ref> ანდროგენეფი, თინეფს შქას ტესტოსტერონი, უძინანს კუთეფიშ რდუალას. ტესტოსტერონ თეშნეშე არეგულირენს [[თრომბოქსან A2|თრომბოქსან A2]] რეცეპტორეფიშ მუდანობას [[მეგაკარიოციტეფი|მეგაკარიოციტეფს]] დო [[თრომბოციტეფი|თრომბოციტეფს]], ომანგეთ ადამიერეფს თრომბოციტეფს აკმაშქვანს.<ref>{{cite journal |vauthors=Ajayi AA, Halushka PV | title = Castration reduces platelet thromboxane A2 receptor density and aggregability |journal=QJM |volume=98 |issue=5 |pages=349–356 |date=May 2005 |pmid=15820970 |doi=10.1093/qjmed/hci054 |doi-access=free}}{{cite journal |vauthors=Ajayi AA, Mathur R, Halushka PV |title=Testosterone increases human platelet thromboxane A2 receptor density and aggregation responses |journal=Circulation |volume=91 |issue=11 |pages=2742–2747 |date=Jun 1995 |pmid=7758179 |doi=10.1161/01.CIR.91.11.2742}}</ref> ძინათებულ ქომოლკოჩეფს ტესტოსტერონიშ ეფექტეფ უმოსო არგამათ იძირებე, ვინდარო ოსურეფს, მარა ჟირხოლო სქესიშო უშანულამაშ რე. კანკალე თე ეფექტიქ შილებე მირკას, ანდანე ტესტოსტერონიშ დონე ძინათებულიშ შურდგუმაშ გვიან წანეფს ირკენს.<ref>{{cite journal | vauthors = Kelsey TW, Li LQ, Mitchell RT, Whelan A, Anderson RA, Wallace WH | title = A validated age-related normative model for male total testosterone shows increasing variance but no decline after age 40 years | journal = PLOS ONE | volume = 9 | issue = 10 | article-number = e109346 | date = October 8, 2014 | pmid = 25295520 | pmc = 4190174 | doi = 10.1371/journal.pone.0109346 | bibcode = 2014PLoSO...9j9346K | doi-access = free }}</ref> ტვინ ხოლო ითირუ თე სქესობურ დიფერენციაციათ; [[ფერმენტი|ფერმენტ]] [[არომატაზა]] ტესტოსტერონს [[ესტრადიოლი|ესტრადიოლო]] გინმაშქვანს, ნამუთ ქომოლ ჭუკეფს ტვინიშ მასკულინიზაციაშენ რე გამამინჯე. ადამიერეფს, ერჩქიშ ტვინიშ მასკულინიზაცია, ანდროგენეფიშ წჷმოქიმინუაშ ვარ-და ანდროგენული- რეცეპტორეფიშ ფუნქციაშ [[წუმოძინაშ დეფექტეფი|წოროდოჸუნელ]] ლახარეფიშ მოღვენ პაციენტეფს სქესობურ პრეფერენციაშ დაკვირებათ, ფუნქციურ ანდროგენულ რეცეპტორეფწკჷმა რე მერსხუაფილი.<ref>{{cite journal |vauthors=Wilson JD |date=Sep 2001 |title=Androgens, androgen receptors, and male gender role behavior |department=Review |journal=Hormones and Behavior |volume=40 |issue=2 |pages=358–66 |doi=10.1006/hbeh.2001.1684 |pmid=11534997 |s2cid=20480423}}</ref> [[სქესობურ გინორთეფიშ ნეირომენცარობა|ქომოლკოჩიშ დო ოსურიშ ტვინს შქას გინორთეფ]] რე, ნამუთ შილებე ტესტოსტერონიშ შხვადოშხვა დონეთ რდას გიმოჭანაფილინ; თინეფშე ართ-ართ რე ზჷმა: ქომოლკოჩიშ ტვინი, ოშქაშეთ, უმოსო კაბეტ რე.<ref>{{cite journal |vauthors=Cosgrove KP, Mazure CM, Staley JK |date=Oct 2007 |title=Evolving knowledge of sex differences in brain structure, function, and chemistry |journal=Biological Psychiatry |volume=62 |issue=8 |pages=847–55 |doi=10.1016/j.biopsych.2007.03.001 |pmc=2711771 |pmid=17544382}}</ref> === გაულა სინთელუანობაშა === ტესტოსტერონ, მუჭოთ ჩქჷ, [[პროსტატაშ კიბო|პროსტატაშ კიბოშ]] წუმოძინაშ რისკიშ მაძინალ ვა რე. მარა თი ადამიერეფს, ნამუეფქჷთ ტესტოსტერონიშ დორკებაშ თერაპია მუკორთესჷნ, ტესტოსტერონიშ დონეშ ძინაქ კასტრაციულ დონეშ ეშე ოძირუ რინელ პროსტატაშ კიბოშ მოდვალუაშ ტემპიშ (ბიწორაშ) ძინა.<ref>{{cite book | vauthors = Morgentaler A, Schulman C | chapter = Testosterone and prostate safety | volume = 37 | pages = 197–203 | year = 2009 | pmid = 19011298 | doi = 10.1159/000176054 | isbn = 978-3-8055-8622-1 | series = Frontiers of Hormone Research | title = Advances in the Management of Testosterone Deficiency }}{{cite journal | vauthors = Rhoden EL, Averbeck MA, Teloken PE | title = Androgen replacement in men undergoing treatment for prostate cancer | journal = The Journal of Sexual Medicine | volume = 5 | issue = 9 | pages = 2202–08 | date = Sep 2008 | pmid = 18638000 | doi = 10.1111/j.1743-6109.2008.00925.x }}{{cite journal | vauthors = Morgentaler A, Traish AM | title = Shifting the paradigm of testosterone and prostate cancer: the saturation model and the limits of androgen-dependent growth | journal = European Urology | volume = 55 | issue = 2 | pages = 310–20 | date = Feb 2009 | pmid = 18838208 | doi = 10.1016/j.eururo.2008.09.024 }}</ref> [[ტესტოსტერონ დო გურ-ზისხირჯერღვეფიშ სისტემა|ტესტოსტერონიშ შანულობაშ გეშა გურ-ზისხირჯერღვეფიშ სინთელუანობაშ თხილუას]] გინორთელ შედეგეფ რე მეღებული.<ref>{{cite journal | vauthors = Haddad RM, Kennedy CC, Caples SM, Tracz MJ, Boloña ER, Sideras K, Uraga MV, Erwin PJ, Montori VM | title = Testosterone and cardiovascular risk in men: a systematic review and meta-analysis of randomized placebo-controlled trials | journal = Mayo Clinic Proceedings | volume = 82 | issue = 1 | pages = 29–39 | date = Jan 2007 | pmid = 17285783 | doi = 10.4065/82.1.29 }}{{cite journal | vauthors = Jones TH, Saad F | title = The effects of testosterone on risk factors for, and the mediators of, the atherosclerotic process | journal = Atherosclerosis | volume = 207 | issue = 2 | pages = 318–27 | date = Dec 2009 | pmid = 19464009 | doi = 10.1016/j.atherosclerosis.2009.04.016 }}</ref> თეშ უმკუჯინალო, ხანშა მიშულირ ქომოლკოჩეფს ტესტოსტერონიშ ნორმალურ დონეშ თხილუაქ ოძირუ ბრელ თი პარამეტრიშ გაუჯგუშება, ნამუთ გურ-ზისხირჯერღვეფიშ ლახარეფიშ რისკის ურკენს, სამანგათ: კუთეფიშ მასაშ ძინა, ქვარაშ ქონიშ (ვისცერალურ ციმუ) დორკება, ქოლესტერინიშ დონეშ დორკება დო გლიკემიურ კონტროლიშ გაუჯგუშება.<ref>{{cite journal | vauthors = Stanworth RD, Jones TH | title = Testosterone for the aging male; current evidence and recommended practice | journal = Clinical Interventions in Aging | volume = 3 | issue = 1 | pages = 25–44 | year = 2008 | pmid = 18488876 | pmc = 2544367 | doi = 10.2147/CIA.S190 | doi-access = free }}</ref> ანდროგენეფიშ მაღალ დონე მერსხილ რე [[მენსტრუაციულ ციკლი|მენსტრუალულ ციკლიშ]] აკორცუაფეფწკჷმა მუჭოთ კლინიკურ პოპულაციეფს, თეშ ჭყანთელ ოსურეფსჷთ.<ref>{{cite journal | vauthors = Van Anders SM, Watson NV | title = Menstrual cycle irregularities are associated with testosterone levels in healthy premenopausal women | journal = American Journal of Human Biology | volume = 18 | issue = 6 | pages = 841–44 | year = 2006 | pmid = 17039468 | doi = 10.1002/ajhb.20555 | url = https://deepblue.lib.umich.edu/bitstream/2027.42/83925/1/menstrual_cycle_irregularities_are_associated_with_testosterone_levels_in_healthy_premenopausal_women.pdf | hdl = 2027.42/83925 | s2cid = 32023452 | hdl-access = free | access-date = August 29, 2019 | archive-date = February 13, 2021 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210213011139/https://deepblue.lib.umich.edu/bitstream/handle/2027.42/83925/menstrual_cycle_irregularities_are_associated_with_testosterone_levels_in_healthy_premenopausal_women.pdf;jsessionid=AC61249B183224834C48B1216A6F6FC6?sequence=1 | url-status = live }}</ref> თაშნეშე შილებე გიმიჭანუას ვარჩქვანელობურ თომალა, აკნე, წონაშა ძინა, უსქუალობა დო კანკალეშა დუდიშ თომაშ რცუაფასჷთ. თე ეფექტეფ უმენტაშო ომარქვალეეფიშ პოლიკისტოზიშ სინდრომიშ (PCOS) მოღვენ ოსურეფს მიოხენა. პკოს-ით (PCOS) დალახებულ ოსურეფშო, ჰორმონეფი, სამანგათ [[ორალურ კონტრაცეპტივეფი|ინოსახებაშ სააწმარენჯო ტაბლეტეფი]], შილებე გჷმორინაფილქ იჸუას ტესტოსტერონიშ მოძინელ დონეშ ეფექტეფიშ დარკებელო.<ref> {{cite web |author= |date=June 6, 2020 |title=Polycystic Ovary Syndrome (PCOS) |url=https://studentaffairs.psu.edu/health-wellness/healthcare-and-medical-services/health-information-resources/polycystic-ovary#:~:text=In%20PCOS%2C%20the%20ovaries%20do,hair%20loss%20from%20the%20scalp. |access-date=May 14, 2024 |website=Penn State Student Affairs |publisher=Penn State University 2022}}</ref> გურგოჩამილობა, შვენა დო ოფირჩულ უნარეფ რე თარ კოგნიტურ ფუნქციეფი, ნამუეფშათ ადამიერეფს ტესტოსტერონ გაულას იღვენუანსჷნ. წიმიწორე მუნაჩემეფ მიოწურუანს თიშა, ნამჷ-და ტესტოსტერონიშ დაბალ დონე შილებე რდას კოგნიტურ უნარეფიშ დარკებაშ დო შილებე, ალცჰაიმერიშ ტიპიშ [[დემენცია|დემენციაშ]] რისკ-ფაქტორი,<ref>{{cite journal |vauthors=Pike CJ, Rosario ER, Nguyen TV |date=Apr 2006 |title=Androgens, aging, and Alzheimer's disease |journal=Endocrine |volume=29 |issue=2 |pages=233–41 |doi=10.1385/ENDO:29:2:233 |pmid=16785599 |s2cid=13852805}}{{cite journal |vauthors=Rosario ER, Chang L, Stanczyk FZ, Pike CJ |date=Sep 2004 |title=Age-related testosterone depletion and the development of Alzheimer disease |journal=JAMA |volume=292 |issue=12 |pages=1431–32 |doi=10.1001/jama.292.12.1431-b |pmid=15383512}}{{cite journal |vauthors=Hogervorst E, Bandelow S, Combrinck M, Smith AD |year=2004 |title=Low free testosterone is an independent risk factor for Alzheimer's disease |journal=Experimental Gerontology |volume=39 |issue=11–12 |pages=1633–39 |doi=10.1016/j.exger.2004.06.019 |pmid=15582279 |s2cid=24803152}}{{cite journal |vauthors=Moffat SD, Zonderman AB, Metter EJ, Kawas C, Blackman MR, Harman SM, Resnick SM |date=Jan 2004 |title=Free testosterone and risk for Alzheimer disease in older men |url=https://escholarship.org/uc/item/9kh190b5 |journal=Neurology |volume=62 |issue=2 |pages=188–93 |doi=10.1212/WNL.62.2.188 |pmid=14745052 |s2cid=10302839 |access-date=April 1, 2022 |archive-date=November 19, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221119073953/https://escholarship.org/uc/item/9kh190b5 |url-status=live }}</ref> ნამუთ რე თარ არგუმენტ [[თელარაშ განწეხანობა|შურდგუმუაშ განწეხანობაშ]] მედიცინას სირჩინუეშ სააწმარენჯო თერაპიეფს ტესტოსტერონიშ გჷმორინაფაშო. თეშ უმკუჯინალო, ლიტერატურაშ კაბეტ ნორთ მიოწურუანს ღულაღოზამ დო გვალოთ კვადრატულ რსხუშა ოფირჩულ უნარეფს დო ცირკულირებაფონ ტესტოსტერონს შქას,<ref>{{cite journal |vauthors=Moffat SD, Hampson E |date=Apr 1996 |title=A curvilinear relationship between testosterone and spatial cognition in humans: possible influence of hand preference |journal=Psychoneuroendocrinology |volume=21 |issue=3 |pages=323–37 |doi=10.1016/0306-4530(95)00051-8 |pmid=8817730 |s2cid=7135870}}</ref> სოდეთ ცირკულირებაფონ ანდროგენეფიშ მუჭოთ ჰიპო-, თეშ ჰიპერსეკრეციას (მერკე ვარ-და ხვეიან გჷმორთუალას (სეკრეციას)) მანებელ გაულა უღჷ კოგნიტურ ფუნქციეფშა. ==სქოლიო== {{სქოლიო|2}} [[კატეგორია:ტესტოსტერონი| ]] [[კატეგორია:ანდროგენეფი]] [[კატეგორია:ანდროსტანეფი]] [[კატეგორია:ციკლოპენტანოლეფი]] [[კატეგორია:ენონეფი]] [[კატეგორია:ესტროგენეფი]]<!-- მეტაბოლიზმიშ მეშქაშობათ ესტრადიოლო დო ანდროსტანედიოლეფო --> [[კატეგორია:GABAA რეცეპტორიშ პოზიტიურ ალოსტერულ მოდულატორეფი]]<!-- მეტაბოლიზმიშ მეშქაშობათ 3α-ანდროსტანედიოლო --> [[კატეგორია:ყვაჯკაკალიშ ჰორმონეფი]] [[კატეგორია:სამარქვალოშ ჰორმონეფი]] [[კატეგორია:ჰიპოთალამუს-ჰიპოფიზ-გონადურ ლირეშ ჰორმონეფი]] [[კატეგორია:ჭაჭაშ ჟილენ ჯარკვალიშ ქორქაშ ჰორმონეფი]] [[კატეგორია:ადამერიშ ჰორმონეფი]] [[კატეგორია:ნეიროენდოკრინოლოგია]] [[კატეგორია:სქესობურ ჰორმონეფი]] 7i0hder29c7rbnv0z89nyaf1lsak8d9 250299 250297 2026-05-16T19:49:53Z Narazeni 826 /* გაულა სინთელუანობაშა */ 250299 wikitext text/x-wiki {{About|ჰორონ ტესტოსტერონიშ|თიშ, მუჭოთ მედიკამენტიშ გჷმორინაფაშ გეშა|ტესტოსტერონი (მედიკამენტი)|შხვა შანულონეფიშ გეშა|ტერსოსტერონი (მიარეშანულამი)}} [[ფაილი:Testosteron.svg|მინი|ტესტოსტერონიშ ქიმიურ სტრუქტურა]] [[ფაილი:Testosterone molecule ball.png|მინი|ტესტოსტერონიშ მოლეკულაშ მოდელი]] '''ტესტოსტერონი''' ({{lang-en|''Testosterone''}}) — თარ ქომოლურ [[სქესობურ ჰორმონი|სექსობურ ჰორმონ]] დო [[ანდროგენი|ანდროგენ]] [[ქომოლკოჩი|ქომოლკოჩეფს]].<ref>{{cite web |title=Understanding the risks of performance-enhancing drugs |url=https://www.mayoclinic.org/healthy-lifestyle/fitness/in-depth/performance-enhancing-drugs/art-20046134 |website=Mayo Clinic |access-date=30 December 2019 |language=en |archive-date=April 21, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200421045948/https://www.mayoclinic.org/healthy-lifestyle/fitness/in-depth/performance-enhancing-drugs/art-20046134 |url-status=live }}</ref> ადამიერეფს ტესტოსტერონ თარ როლს არსულენს [[ქომოლურ რეპროდუქციულ სისტემა|ქომოლურ რეპროდუქციულ]] ნორშვეფიშ წუმოძინას, მუნერით რე [[ჸვაჯიშ კაკალი|ჸვაჯიშ კაკალ]] დო [[პროსტატა]], თაშნეშე ხეს უნწყუნს [[მაჟირულ სქესობურ შანი|მაჟირულ სქესობურ შანეფიშ]] წუმოძინას, მუნერით რე [[კუთი]]შ დო [[ყვილი|ყვილეფიშ]] მასაშ ძინა დო [[ანდროგენულ თომა|ანაგიშ თომაშ]] რდუალა. თინა მერსხილ რე მოძინელ [[აგრესია]]წკჷმა, [[სექსუალურ კორინი|სექსუალურ კორინწკჷმა]], [[დომინანტობაშ იერარქია|დომინანტობაწკჷმა]], [[რიტუალურ რჯება|რიტუალურ რჯებაწკჷმა]] დო რჯებულ მახასიათებელეფიშ ფართო სპექტრწკჷმა.<ref>{{cite journal | vauthors = Mooradian AD, Morley JE, Korenman SG | title = Biological actions of androgens | journal = Endocrine Reviews| volume = 8 | issue = 1 | pages = 1–28 | date = Feb 1987 | pmid = 3549275 | doi = 10.1210/edrv-8-1-1 }}</ref> თეწკჷმა ართო, ტესტოსტერონ ჟირხოლო სქესის ოკათჷ ჭყანთელუას დო ჯგირო რინას, სოდეთ შანულამ გაულა უღჷ ართამ გუნება-გენწყუალაშა, დოგურაფაშა (კოგნიციაშა), სოციალურ დო სექსუალურ რჯებაშა, მეტაბოლიზმშა დო ენერგიაშ გჷმომუშებაშა, გურ-ზისხირჯარღვეფიშ სისტემაშა დო [[ოსტეოპოროზი]]შ პრევენციაშა.<ref>{{cite journal | vauthors = Bassil N, Alkaade S, Morley JE | title = The benefits and risks of testosterone replacement therapy: a review | journal = Therapeutics and Clinical Risk Management | volume = 5 | issue = 3 | pages = 427–48 | date = Jun 2009 | pmid = 19707253 | pmc = 2701485 | doi = 10.2147/tcrm.s3025 | doi-access = free }}{{cite book | vauthors = Tuck SP, Francis RM | chapter = Testosterone, bone and osteoporosis | volume = 37 | pages = 123–32 | year = 2009 | pmid = 19011293 | doi = 10.1159/000176049 | isbn = 978-3-8055-8622-1 | series = Frontiers of Hormone Research | title = Advances in the Management of Testosterone Deficiency }}</ref> ქომოლეფს ტესტოსტერონიშ უბაღერობაქ შილებე გჷმიჭანუას აკორცუაფეფი, თინეფ შქას სიდაღარე, ანაგიშ ცჷმუამ ნორშვეფიშ შაყარუა, მუწოლაფა დო დეპრესია, სექსუალურ პრობლემეფ დო ყვილიშ მასაშ დინაფა. ქომოლეფს ტესტოსტერონიშ უმოსობა შილებე მერსხილ რდას [[ჰიპერანდროგენიზმი|ჰიპერანდროგენიზმწკჷმა]], [[გურიშ უბაღერობა|გურიშ უბაღერობაშ]] მაღალ რისკწკჷმა, მოძინელ [[ღურალა|ღურალაწკჷმა]] [[პროსტატაშ კიბო|პროსტატაშ კიბოთ]] დალახებაშ გეშა,<ref>{{cite journal | vauthors = Gann PH, Hennekens CH, Ma J, Longcope C, Stampfer MJ | title = Prospective study of sex hormone levels and risk of prostate cancer | journal = Journal of the National Cancer Institute | volume = 88 | issue = 16 | pages = 1118–1126 | date = August 1996 | pmid = 8757191 | doi = 10.1093/jnci/88.16.1118 | doi-access = free | citeseerx = 10.1.1.524.1837 }}</ref> დო [[ქომოლურ ტიპიშ გოტვიფინაფა|ქომოლურ ტიპიშ გოტვიფინაფაწკჷმა]]. ტესტოსტერონ რე [[სტეროიდული ჰორმონი|სტეროიდულ ჰორმონი]] [[ანდროსტანი]]შ კლასშე, ნამუთ იკათუანს [[კეტონი|კეტონურ]] დო [[ჰიდროქსილი|ჰიდროქსილურ]] ბუნაშ მასუმა დო მავითოშკვითა პოზიციეფს ომანგეთ. თინა [[ბიოსინთეზი|ბიოსინთეზირებულ]] რე ქოლესტერინშე მუსხირენ ბიჯგით დო ჩხონჩხის უქიმინჯუ მეტაბოლიტეფო გინმირთუ.  თინა ქიმინჯენს [[ანდროგენულ რეცეპტორი|ანდროგენულ რეცეპტორწკჷმა]] მებუნაფაშ დო აქტივაციაშ მეშქაშობათ.<ref>{{cite book | veditors = Nieschlag E, Behre HM, Nieschlag S | title = Testosterone: Action, Deficiency, Substitution | vauthors = Luetjens CM, Weinbauer GF | pages = 15–32 | chapter = Chapter 2: Testosterone: Biosynthesis, transport, metabolism and (non-genomic) actions | chapter-url = https://books.google.com/books?id=MkrAPaQ4wJkC&pg=PA15 | date = 2012 | publisher = Cambridge University Press | location = Cambridge | isbn = 978-1-107-01290-5 | edition = 4th }}</ref> ადამიერეფს დო შხვა უმენტაშ [[გაგაჩამეფი|გაგაჩამეფს]], ტესტოსტერონ თარო ქომოლეფიშ [[ჸვაჯიშ კაკალი|ჸვაჯკაკალშე]] გიშმურს დო უმოს მორჩილ ზჷმათ, ოსურეფიშ [[სამარქვალო|სამარქვალოეფშე]]. ოშქაშეთ, ძინათებულ ქომოლეფს ტესტოსტერონიშ დონე დოხოლაფირო შქვითშახ-ბრუოშახ უმოს რე, ვინდარო ძინათებულ ოსურეფს.<ref>{{cite journal | vauthors = Torjesen PA, Sandnes L | title = Serum testosterone in women as measured by an automated immunoassay and a RIA | journal = Clinical Chemistry | volume = 50 | issue = 3 | pages = 678; author reply 678–9 | date = Mar 2004 | pmid = 14981046 | doi = 10.1373/clinchem.2003.027565 | doi-access = free }}</ref> თიშენ, ნამჷ-და ქომოლეფს ტესტოსტერონიშ მეტაბოლიზმ უმოს კვათიერ რე, ირღდარ გჷმომუშება ქომოლეფს დოხოლაფირო 20-შა უმოს რე.<ref>{{cite journal | vauthors = Southren AL, Gordon GG, Tochimoto S, Pinzon G, Lane DR, Stypulkowski W | title = Mean plasma concentration, metabolic clearance and basal plasma production rates of testosterone in normal young men and women using a constant infusion procedure: effect of time of day and plasma concentration on the metabolic clearance rate of testosterone | journal = The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism| volume = 27 | issue = 5 | pages = 686–94 | date = May 1967 | pmid = 6025472 | doi = 10.1210/jcem-27-5-686 }}{{cite journal | vauthors = Southren AL, Tochimoto S, Carmody NC, Isurugi K | title = Plasma production rates of testosterone in normal adult men and women and in patients with the syndrome of feminizing testes | journal = The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism| volume = 25 | issue = 11 | pages = 1441–50 | date = Nov 1965 | pmid = 5843701 | doi = 10.1210/jcem-25-11-1441 }}</ref> ოსურეფ თაშნეშე უმოს მაგინაფუეფ რენა თე ჰორმონიშოთ.<ref>{{cite book | vauthors = Dabbs M, Dabbs JM | title = Heroes, rogues, and lovers: testosterone and behavior | url = https://archive.org/details/heroesrogueslove00jame | url-access = registration | publisher = McGraw-Hill | location = New York | year = 2000 | isbn = 978-0-07-135739-5 }}</ref> თიშ მუჭოთ ორთაშობურ ჰორმონიშ როლწკჷმა ართო, ტესტოსტერონ გჷმირინუაფუ მუჭოთ [[წამალი|მედიკამენტ]] [[ჰიპოგონადიზმი]]შ დო [[კიდირიშ კიბო|კიდირიშ კიბოშ]] ოკურნალებერო.<ref>{{cite web |date=December 4, 2015 |title=Testosterone |url=https://www.drugs.com/monograph/testosterone.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160820173417/https://www.drugs.com/monograph/testosterone.html |archive-date=August 20, 2016 |access-date=3 September 2016 |website=Drugs.com |publisher=American Society of Health-System Pharmacists}}</ref> თიშენ, ნამჷ-და [[ანდროპაუზა|ტესტოსტერონიშ დონე ირკენს ქომოლეფიშ ხანიშ ძინაწკჷმა ართო]], ტესტოსტერონ მინშა გჷმირინუაფუ ხანშამიშულირ ქომოლეფს თე დეფიციტიშ ოკომპენსირებელო. თინა თაშნეშე გჷმირინუაფუ უკანონეთ ფიზიკურ ანაგიშ დო წჷმოძინაშ გაუჯგუშებელო, სამანგათ, სპორტსმენეფს შქას.<ref>{{cite report |collaboration=Institute of Medicine (US) Committee on Assessing the Need for Clinical Trials of Testosterone Replacement Therapy |vauthors=Liverman CT, Blazer DG |chapter=Introduction |title=Testosterone and Aging: Clinical Research Directions |date=2004 |publisher=National Academies Press (US) |chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK216164/ |language=en |access-date=September 26, 2016 |archive-date=January 10, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160110170928/http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK216164/ |url-status=live }}</ref> [[მოსოფელიშ ანტიდოპინგურ სააგენტო]] თის მითმიოჭარანს S1 ანაბოლურ აგენტეფიშ სუბსტანციას, ნამუთ „ნამდგა ბორჯის ვაშინერებულ“ რე.<ref>{{Cite web|title=What is Prohibited|url=https://www.wada-ama.org/en/content/what-is-prohibited/prohibited-at-all-times/anabolic-agents|access-date=2021-07-18|website=World Anti-Doping Agency|language=en|archive-date=November 12, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112011132/https://www.wada-ama.org/en/content/what-is-prohibited/prohibited-at-all-times/anabolic-agents}}</ref> == ბიოლოგიურ ეფექტეფი == === გაულა ფიზიოლოგიურ წუმოძინაშა === ართო ეჭოფილი, [[ანდროგენეფი]], მუნერით რე ტესტოსტერონი, ხეს უნწყუნა [[ცილაშ სინთეზი|ცილაშ სინთეზის]] დო თეშნერო თი ნორშვეფიშ რდუალას, ნამუეფსჷთ ანდროგენულ რეცეპტორეფ უღუნან.<ref>{{cite journal | vauthors = Sheffield-Moore M | title = Androgens and the control of skeletal muscle protein synthesis | journal = Annals of Medicine | volume = 32 | issue = 3 | pages = 181–186 | date = April 2000 | pmid = 10821325 | doi = 10.3109/07853890008998825 | s2cid = 32366484 }}</ref> ტესტოსტერონქ შილებე იხასიათას მუჭოთ [[ანაბოლიზმი|ანაბოლურ]] დო ანდროგენულ ([[ვირილიზაცია|ვირილიზაციაშ]]) ეფექტეფიშ მოღვენქ, თიშ უმკუჯინალო, ნამჷ-და თე კატეგორიულ ეჭარუეფ გოთანჯილ თიათ პიჯობურ რე, ანდანე თინეფს შქას კაბეტ ურთიართგინოკვათუა რე.<ref>{{cite book | chapter = Androgen Physiology, Pharmacology and Abuse | chapter-url = https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK279000/ | vauthors = Handelsman DJ | title = Endotext [Internet] | publisher = MDText.com, Inc | date = January 2013 | pmid = 25905231 | access-date = November 11, 2016 | archive-date = March 9, 2021 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210309030923/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK279000/ | url-status = live }}</ref> თე ეფექტეფიშ მანგურ ნძალა შილებე დოჸუნდას შხვადოშხვა ფაქტორს დო მიმალ რკვიებეფიშ თემა რე.<ref>{{cite book | chapter-url=https://link.springer.com/referenceworkentry/10.1007/978-3-319-29456-8_11-1 | doi=10.1007/978-3-319-29456-8_11-1 | chapter=Anabolic and Metabolic Effects of Testosterone and Other Androgens: Direct Effects and Role of Testosterone Metabolic Products | title=Thyroid Diseases | series=Endocrinology | date=2017 | last1=Čeponis | first1=Jonas | last2=Wang | first2=Christina | last3=Swerdloff | first3=Ronald S. | last4=Liu | first4=Peter Y. | pages=1–22 | isbn=978-3-319-29195-6 | access-date=April 6, 2024 | archive-date=April 7, 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240407084734/https://link.springer.com/referenceworkentry/10.1007/978-3-319-29456-8_11-1 | url-status=live }}{{cite journal |vauthors=Kuhn CM |title=Anabolic steroids |journal=Recent Prog Horm Res |volume=57 |issue= |pages=411–34 |date=2002 |pmid=12017555 |doi=10.1210/rp.57.1.411 |url=|doi-access=free }}</ref> ტესტოსტერონს შეულებჷ ვარ-და ბონას ქიმინჯას ღანკობურ ნორშვეფშე, ვარ-და 5α-რედუქტაზაშ მეშქაშობათ დიჰიდროტესტოსტერონო (დჰტ) გინირთასჷნ, ვარ-და არომატიზაციაშ შედეგო ესტრადიოლო (E2) გინიქიმინასჷნ. ჟირხოლო, ტესტოსტერონით დო დჰტ-თ, ანდროგენულ რეცეპტორს მითმიაბუნუნა; მარა, დჰტ-ს უღჷ უმოს ჸონიერ მებუნაფაშ მეშქაშობა ვინდარო ტესტოსტერონს დო შილებე უღჷდას უმოს ანდროგენულ ეფექტ გოთანჯილ ნოშვეფს დაბალ დონესჷთ. * ''ანაბოლურ ეფექტეფი'' იკათუანს [[კუთეფიშ მასა|კუთეფიშ მასაშ]] დო ჭყანაშ ძინა-რდუალას, ყვილიშ სქინჩინიშ დო ჭყანაშ ძინას, [[ყვილიშ მოგვანება|ყვილიშ მოგვანებაშ]] სტიმულაციას დო ღოზობურ რდუალას. * ''ანდროგენულ ეფექტეფი'' იკათუანს [[წუმოძინაშ ბიოლოგია|სქესობრურ ორგანოეფიშ მოძოკებას]], გიშაკერზაფილო [[პენისი|პენისიშ]] დო სქემაშ [[ფერთხი]]შ ფორმირებას; ბადებაშ უკულ (რჩქვანელობურო [[პუბერტატი|სქესობურ მოძოკებაშის]]) — [[ადამიერიშ ხონარი|ხონარიშ]] დაბოხება, სახეშ თომაშ (მუნერით რე [[ბჟაკე]]) დო [[ჸუჯიშთუდონ თომა]]შ რდუალა. თინეფიშ უმენტაშობა ქომოლურ [[მაჟირულ სქესობურ შანი|მაჟირულ სქესობურ შანეფიშ]] კატეგორიაშა მიშმურს. ტესტოსტერონიშ ეფექტეფქ თაშნეშე შილებე იკლასიფიცირას ხანერობაშ მეჯინათ. მუჭოთ ქომოლეფს, თეშ ოსურეფს [[მოსქილადაშ ბორჯი]]შ ეფექტეფ თარო დოჸუნა [[#დუდიშულ ტესტოსტერონი|დუდიშულ ტესტოსტერონიშ]] დონეს დო განწეობას.<ref>{{Cite book |vauthors=Sfetcu N |url=https://books.google.com/books?id=8jF-AwAAQBAJ&dq=Testosterone+effects+can+also+be+classified+by+the+age+of+usual+occurrence.+For+postnatal+effects+in+both+males+and+females%2C+these+are+mostly+dependent+on+the+levels+and+duration+of+circulating+free+testosterone&pg=PA1081 |title=Health & Drugs: Disease, Prescription & Medication |date=2014-05-02 |publisher=Nicolae Sfetcu |language=en |access-date=November 21, 2022 |archive-date=November 18, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231118175431/https://books.google.com/books?id=8jF-AwAAQBAJ&dq=Testosterone+effects+can+also+be+classified+by+the+age+of+usual+occurrence.+For+postnatal+effects+in+both+males+and+females%2C+these+are+mostly+dependent+on+the+levels+and+duration+of+circulating+free+testosterone&pg=PA1081 |url-status=live }}</ref> ==== ბადებაშახ (გორჩქინაშახ) ==== ბადებაშახიან ეფექტეფ ჟირ კატეგორიათ ირთუ, ნამუეფჷთ წუმოძინაშ სტადიეფიშ მეჯინათ რე კლასიფიცირებული. პირველ მენარქე [[უხენობა]]შ 4-6 მარას იჭყაფუ. სამენგეფ იკათუანა გენიტალურ ვირილიზაციას, მუნერით რე შქა ღოზიშ აკოკათუა, [[პირველჸოფურ ფალოსი|ფალოსურ]] [[ბჟღეროლუ|ურეთრა]], [[ფერთხი]]შ დათხითხარება დო აკოხუჭუა, [[პირველჸოფურ ფალოსი|ფალოსიშ]] გადინდორება; თიშ უმკუჯინალო, ნამჷ-და ტესტოსტერონიშ როლ ბრელით მერკე რე, ვინდარო [[დიჰიდროტესტოსტერონი]]შინ. თაშნეშე ხვადუ [[პროსტატა|პროსტატაშ]] ჯარკვალიშ დო [[სათასო ბუშტი|სათასო ბუშტეფიშ]] წუმოძინა. მაჟირა ტრიმესტრიშ განწეხანს, ანდროგენეფიშ დონე მერსხილ რე სქესიშ ფორმირებაწკჷმა.<ref>{{cite journal | vauthors = Swaab DF, Garcia-Falgueras A | title = Sexual differentiation of the human brain in relation to gender identity and sexual orientation | journal = Functional Neurology | volume = 24 | issue = 1 | pages = 17–28 | year = 2009 | pmid = 19403051 }}</ref> კონკრეტულო, ტესტოსტერონი, ანტი-მიულერიშ ჰორმონწკჷმა (AMH) ართო, ხეს უნწყუნს ვოლფიშ ოულურიშ რდუალას დო მიულერიშ ოულურიშ დეგენერაციას ომანგეთ.<ref>{{cite journal | vauthors = Xu HY, Zhang HX, Xiao Z, Qiao J, Li R | title = Regulation of anti-Müllerian hormone (AMH) in males and the associations of serum AMH with the disorders of male fertility | journal = Asian Journal of Andrology | volume = 21 | issue = 2 | pages = 109–114 | date = 2019 | pmid = 30381580 | pmc = 6413543 | doi = 10.4103/aja.aja_83_18 | doi-access = free }}</ref> თე ბორჯ გაულას იღვენუანს სქემაშ ფემინიზაციაშა ვარ-და მასკულინიზაციაშა დო შილებე რდას სქესობურ რჯებაშ უმოსო ზუსტ პროგნოზირებაშ მაძირაფალი, ვინდარო ძინათებულ ადამიერიშ დორხველ ჰორმონეფიშ დონე. ბადებაშახიან ანდროგენეფი, მუჭოთ ჩქჷნ, გაულას იღვენუანა ინტერესეფშა დო გენდერულ აქტივობეფშა, დო უღჷნა ზჷმიერ ეფექტ ოფირჩულ უნარეფშა.<ref>{{cite journal | vauthors = Berenbaum SA | title = Beyond Pink and Blue: The Complexity of Early Androgen Effects on Gender Development | journal = Child Development Perspectives | volume = 12 | issue = 1 | pages = 58–64 | date = March 2018 | pmid = 29736184 | pmc = 5935256 | doi = 10.1111/cdep.12261 }}</ref> ოსურეფს შქას, ნამუეფსჷთ [[ჭაჭაშ ჟილენ ჯარკვალიშ ათოჸუნელ ჰიპერპლაზია]] უღჷნან, ბაღანობას ქომოლურ ტიპიშ ლაჸაფ კორელაციას რე ოსურულ გენდერით გუმორძღაფაშ რკებაწკჷმა დო ძინთებაშის ჰეტეროსექსუალურ ინტერესიშ დარკებაწკჷმა.<ref>{{cite journal | vauthors = Hines M, Brook C, Conway GS | s2cid = 33519930 | title = Androgen and psychosexual development: core gender identity, sexual orientation and recalled childhood gender role behavior in women and men with congenital adrenal hyperplasia (CAH) | journal = Journal of Sex Research | volume = 41 | issue = 1 | pages = 75–81 | date = February 2004 | pmid = 15216426 | doi = 10.1080/00224490409552215 }}</ref> ==== ორდოიან ჩქჷჩქჷუობა ==== ორდოიან ჩქჷჩქჷუობაშ ანდროგენულ ეფექტეფ არძაშე მერკეთ რე რკვიებული. ბოშ ჩქჷჩქჷუეფშო, რინაშ პირველ მარეფს ტესტოსტერონიშ დონე იძინანს. დონეეფ მუსხირენ თუთაშ განწეხანს პუბერტატულ დიაპაზონს სქიდუ, მარა რჩქვანელობურო 4–7 თუთაშ ხანშო ბაღანობაშ ძალამ დაბალ, კაჭულო ეიოხანტალ დონეს ოჭირინუანს.<ref>{{cite journal | vauthors = Forest MG, Cathiard AM, Bertrand JA | title = Evidence of testicular activity in early infancy | journal = The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism| volume = 37 | issue = 1 | pages = 148–51 | date = July 1973 | pmid = 4715291 | doi = 10.1210/jcem-37-1-148 }}{{cite journal | vauthors = Corbier P, Edwards DA, Roffi J | title = The neonatal testosterone surge: a comparative study | journal = Archives Internationales de Physiologie, de Biochimie et de Biophysique | volume = 100 | issue = 2 | pages = 127–31 | year = 1992 | pmid = 1379488 | doi = 10.3109/13813459209035274 }}</ref> ადამიერეფს თე ძინაშ ფუნქცია უჩინებუ რე. რე თეორია, ნამჷ-და ტვინიშ [[ვირილიზაცია|მასკულინიზაცია]] მუთმოხვადუ, ანდანე რსხულიშ (ანაგიშ) შხვა ნორთეფს შანულამ თირაფეფ ვა რე ფიქსირებული.<ref>{{cite journal | vauthors = Dakin CL, Wilson CA, Kalló I, Coen CW, Davies DC | title = Neonatal stimulation of 5-HT(2) receptors reduces androgen receptor expression in the rat anteroventral periventricular nucleus and sexually dimorphic preoptic area | journal = The European Journal of Neuroscience | volume = 27 | issue = 9 | pages = 2473–80 | date = May 2008 | pmid = 18445234 | doi = 10.1111/j.1460-9568.2008.06216.x | s2cid = 23978105 | doi-access = free }}</ref> ქომოლურ ტვინიშ მასკულინიზაცია მუთმოხვადუ ტესტოსტერონიშ [[ესტრადიოლი|ესტრადიოლო]] არომატიზაციაშ მეშქაშობათ, ნამუთ [[ჰემატოენცეფალურ ბარიერი|ჰემატოენცეფალურ ბარიერს]] გინმოკვათუნს დო ქომოლურ ტვინშა მიშმურს, მუჟანსჷთ ოსურ სქემეფს უღჷნა α-ფეტოპროტეინინ, ნამუთ მითმიობუნუანს ესტროგენს, თეშნერო ოსურულ ტვინ თე პროცესით ვერამაკებუ.<ref>{{cite book | vauthors = Kalat JW | title = Biological psychology | publisher = Wadsworth, Cengage Learning | location = Belmont, Calif | year = 2009 | isbn = 978-0-495-60300-9 | chapter = Reproductive behaviors | chapter-url = https://books.google.com/books?id=ZlSbk5rUY60C&pg=PA321 | page = 321 | access-date = October 8, 2020 | archive-date = January 11, 2023 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230111143031/https://books.google.com/books?id=ZlSbk5rUY60C&pg=PA321 | url-status = live }}</ref> ==== სქესობურ მოძოკებაშახ (პუბერტატშახ) ==== სქესობურ მოძოკებაძას, ანდროგენეფიშ დონეშ ძინაშ ეფექტეფ მუთმოხვადუ მუჭოთ ბოშეფს, თეშ ძღაბეფს. თინეფშა მიშმურს ძინათებულიშ ტიპიშ [[რსხულიშ შური]], კანიშ დო თომაშ ცჷმუანობაშ ძინა, [[აკნე]], [[პუბარქე]] ([[მეხვენჯიშ თომა]]შ გუმორჩქინა), [[ჸუჯიშთუდონ თომა]], [[რდუალაშ კვათირ ძინა]], ყვილეფიშ დგორქიულ [[ეპიფიზი|მოგვანება]] დო [[სახეშ თომა]].<ref>{{cite journal | vauthors = Pinyerd B, Zipf WB | title = Puberty-timing is everything! | journal = Journal of Pediatric Nursing | volume = 20 | issue = 2 | pages = 75–82 | year = 2005 | pmid = 15815567 | doi = 10.1016/j.pedn.2004.12.011 | s2cid = 28274693 }}</ref> ==== სქესობურ მოძოკება (პუბერტატი) ==== [[სქესობურ მოძოკება|პუბერტატულ]] ეფექტეფ იჭყაფუ თიწკჷმა, მუჟანსჷთ ანდროგენეფიშ დონე ძინათებულ ოსურიშ ნორმალურ დონეშე მაღალ რე თუთეფიშ ვარ-და წანეფიშ განწეხანს. ქომოლეფს მოძკებაშ ეფექტეფ რჩქვანელობური გვიანს გუმურჩქინდჷნა, ოსურეფს — გუმურჩქინდჷნა ზისხირს [[#დუდიშულ ტესტოსტერონი|დუდიშულ ტესტოსტერონიშ]] დონეშ განწეხანიშ ძინაშ უკული. თე ეფექტეფშა მიშმურს:<ref>{{cite book | vauthors = Barrett KE, Ganong WF | title = Ganong's Review of Medical Physiology | publisher = TATA McGRAW Hill | isbn = 978-1-259-02753-6 | pages = 423–25 | edition = 24 | year = 2012 }}</ref> * ჸვაჯკაკალეფს [[სპერმატოგენეზი|სპერმატოგენულ]] ნორშვეფიშ რდუალა, ქომოლურ ჸოფურობა, [[პენისი]]შ ვარ-და [[კლიტორი]]შ ზჷმაშ ძინა, მოძინელ [[ლიბიდო]] დო [[ერექცია]]შ ვარ-და კლიტორიშ ერექციაშ სიშხირა. * [[ღვა]], წაბი, ნჷკი დო ჩხვინდიშ რდუალა დო სახეშ ყვილეფიშ კონტურეფიშ რემოდელირება, [[რდუალაშ ჰორმონი|რდუალაშ ჰორმონწკჷმა]] კომბინაციას.<ref>{{cite journal | vauthors = Raggatt LJ, Partridge NC | title = Cellular and molecular mechanisms of bone remodeling | journal = The Journal of Biological Chemistry | volume = 285 | issue = 33 | pages = 25103–8 | year = 2010 | pmid = 20501658 | pmc = 2919071 | doi = 10.1074/jbc.R109.041087 | bibcode = 2010JBiCh.28525103R | doi-access = free }}</ref> * ყვილეფიშ მოგვანებაშ დათებუ დო რდუალაშ გაჩემება. თენა ხვადუ ორცათ [[ესტრადიოლი|ესტრადიოლიშ]] [[მეტაბოლიტი|მეტაბოლიტეფიშ]] მეშქაშობათ დო, ომანგეთ, ქომოლეფს უმოს ონდეთ მეურს, ვინდარო ოსურეფს. * კუთეფიშ ჭყანაშ დო მასაშ ძინა, ხუჯეფ უმოსო ფართო გინმირთუ დო ნთილას იფართებუ, ხონარიშ დაბოხება, [[ხორხოტა|ხორხოტაშ]] (ადამიშ უშქური) რდუალა. * [[ციმურ ჯარკვალი|ციმურ ჯარკვალეფიშ]] გადიდარება. თექ შილებე აკნე გჷმიჭანუას, სახეშე კანთუდონ [[ორგანიზმიშ ციმუ|ციმუ]] ირკენს. * მეხვენჯიშ თომა იფაჩუ კვინჭიხეშე [[ჩუპა|ჩუპაშა]], [[სახეშ თომა]]შ წუმოძინა ([[ბაკენბარდეფი]], [[ბჟაკე]], [[ოშმეში]]), დუდიშ თომაშ დინაფა (ანდროგენულ ალოპეცია), [[კიდირიშ თომა]]შ რდუალა, პერიარეოლარული, [[გვამიში დუდი|პერიანალურ]] თომაშ, [[კუჩხიშ თომა]]შ დო [[ჸუჯიშთუდონ თომა]]შ ძინა. ==== ძინათებული ==== ტესტოსტერონ ოხვილურ რე [[სპერმა|სპერმაშ]] ნორმალურ წუმოძინაშო. თინა ააქტიურენს გენეფს [[სერტოლიშ თოლი|სერტოლიშ თოლეფს]], ნამუეფჷთ ხეს უნწყუნა [[სპერმატოგონია|სპერმატოგონიეფიშ]] დიფერენციაციას. თინა არეგულირენს [[ჰიპოთალამურ-ჰიპოფიზურ-ჭაჭაშჟილენ ლირე|ჰიპოთალამურ-ჰიპოფიზურ-ადრენალურ (HPA) ლირეშ]] სანწალე რეაქციას დომინირაფაშ გიმოჭანაფაშ ბორჯის.<ref>{{cite journal |vauthors=Mehta PH, Jones AC, Josephs RA |title=The social endocrinology of dominance: basal testosterone predicts cortisol changes and behavior following victory and defeat |journal=Journal of Personality and Social Psychology |volume=94 |issue=6 |pages=1078–1093 |date=Jun 2008 |pmid=18505319 |doi=10.1037/0022-3514.94.6.1078 |url=http://homepage.psy.utexas.edu/homepage/faculty/josephs/pdf_documents/index.cfm.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20090419200557/http://homepage.psy.utexas.edu/homepage/faculty/josephs/pdf_documents/index.cfm.pdf |archive-date=April 19, 2009 |citeseerx=10.1.1.336.2502}}</ref> ანდროგენეფი, თინეფს შქას ტესტოსტერონი, უძინანს კუთეფიშ რდუალას. ტესტოსტერონ თეშნეშე არეგულირენს [[თრომბოქსან A2|თრომბოქსან A2]] რეცეპტორეფიშ მუდანობას [[მეგაკარიოციტეფი|მეგაკარიოციტეფს]] დო [[თრომბოციტეფი|თრომბოციტეფს]], ომანგეთ ადამიერეფს თრომბოციტეფს აკმაშქვანს.<ref>{{cite journal |vauthors=Ajayi AA, Halushka PV | title = Castration reduces platelet thromboxane A2 receptor density and aggregability |journal=QJM |volume=98 |issue=5 |pages=349–356 |date=May 2005 |pmid=15820970 |doi=10.1093/qjmed/hci054 |doi-access=free}}{{cite journal |vauthors=Ajayi AA, Mathur R, Halushka PV |title=Testosterone increases human platelet thromboxane A2 receptor density and aggregation responses |journal=Circulation |volume=91 |issue=11 |pages=2742–2747 |date=Jun 1995 |pmid=7758179 |doi=10.1161/01.CIR.91.11.2742}}</ref> ძინათებულ ქომოლკოჩეფს ტესტოსტერონიშ ეფექტეფ უმოსო არგამათ იძირებე, ვინდარო ოსურეფს, მარა ჟირხოლო სქესიშო უშანულამაშ რე. კანკალე თე ეფექტიქ შილებე მირკას, ანდანე ტესტოსტერონიშ დონე ძინათებულიშ შურდგუმაშ გვიან წანეფს ირკენს.<ref>{{cite journal | vauthors = Kelsey TW, Li LQ, Mitchell RT, Whelan A, Anderson RA, Wallace WH | title = A validated age-related normative model for male total testosterone shows increasing variance but no decline after age 40 years | journal = PLOS ONE | volume = 9 | issue = 10 | article-number = e109346 | date = October 8, 2014 | pmid = 25295520 | pmc = 4190174 | doi = 10.1371/journal.pone.0109346 | bibcode = 2014PLoSO...9j9346K | doi-access = free }}</ref> ტვინ ხოლო ითირუ თე სქესობურ დიფერენციაციათ; [[ფერმენტი|ფერმენტ]] [[არომატაზა]] ტესტოსტერონს [[ესტრადიოლი|ესტრადიოლო]] გინმაშქვანს, ნამუთ ქომოლ ჭუკეფს ტვინიშ მასკულინიზაციაშენ რე გამამინჯე. ადამიერეფს, ერჩქიშ ტვინიშ მასკულინიზაცია, ანდროგენეფიშ წჷმოქიმინუაშ ვარ-და ანდროგენული- რეცეპტორეფიშ ფუნქციაშ [[წუმოძინაშ დეფექტეფი|წოროდოჸუნელ]] ლახარეფიშ მოღვენ პაციენტეფს სქესობურ პრეფერენციაშ დაკვირებათ, ფუნქციურ ანდროგენულ რეცეპტორეფწკჷმა რე მერსხუაფილი.<ref>{{cite journal |vauthors=Wilson JD |date=Sep 2001 |title=Androgens, androgen receptors, and male gender role behavior |department=Review |journal=Hormones and Behavior |volume=40 |issue=2 |pages=358–66 |doi=10.1006/hbeh.2001.1684 |pmid=11534997 |s2cid=20480423}}</ref> [[სქესობურ გინორთეფიშ ნეირომენცარობა|ქომოლკოჩიშ დო ოსურიშ ტვინს შქას გინორთეფ]] რე, ნამუთ შილებე ტესტოსტერონიშ შხვადოშხვა დონეთ რდას გიმოჭანაფილინ; თინეფშე ართ-ართ რე ზჷმა: ქომოლკოჩიშ ტვინი, ოშქაშეთ, უმოსო კაბეტ რე.<ref>{{cite journal |vauthors=Cosgrove KP, Mazure CM, Staley JK |date=Oct 2007 |title=Evolving knowledge of sex differences in brain structure, function, and chemistry |journal=Biological Psychiatry |volume=62 |issue=8 |pages=847–55 |doi=10.1016/j.biopsych.2007.03.001 |pmc=2711771 |pmid=17544382}}</ref> === გაულა სინთელუანობაშა === ტესტოსტერონ, მუჭოთ ჩქჷ, [[პროსტატაშ კიბო|პროსტატაშ კიბოშ]] წუმოძინაშ რისკიშ მაძინალ ვა რე. მარა თი ადამიერეფს, ნამუეფქჷთ ტესტოსტერონიშ დორკებაშ თერაპია მუკორთესჷნ, ტესტოსტერონიშ დონეშ ძინაქ კასტრაციულ დონეშ ეშე ოძირუ რინელ პროსტატაშ კიბოშ მოდვალუაშ ტემპიშ (ბიწორაშ) ძინა.<ref>{{cite book | vauthors = Morgentaler A, Schulman C | chapter = Testosterone and prostate safety | volume = 37 | pages = 197–203 | year = 2009 | pmid = 19011298 | doi = 10.1159/000176054 | isbn = 978-3-8055-8622-1 | series = Frontiers of Hormone Research | title = Advances in the Management of Testosterone Deficiency }}{{cite journal | vauthors = Rhoden EL, Averbeck MA, Teloken PE | title = Androgen replacement in men undergoing treatment for prostate cancer | journal = The Journal of Sexual Medicine | volume = 5 | issue = 9 | pages = 2202–08 | date = Sep 2008 | pmid = 18638000 | doi = 10.1111/j.1743-6109.2008.00925.x }}{{cite journal | vauthors = Morgentaler A, Traish AM | title = Shifting the paradigm of testosterone and prostate cancer: the saturation model and the limits of androgen-dependent growth | journal = European Urology | volume = 55 | issue = 2 | pages = 310–20 | date = Feb 2009 | pmid = 18838208 | doi = 10.1016/j.eururo.2008.09.024 }}</ref> [[ტესტოსტერონ დო გურ-ზისხირჯერღვეფიშ სისტემა|ტესტოსტერონიშ შანულობაშ გეშა გურ-ზისხირჯერღვეფიშ სინთელუანობაშ თხილუას]] გინორთელ შედეგეფ რე მეღებული.<ref>{{cite journal | vauthors = Haddad RM, Kennedy CC, Caples SM, Tracz MJ, Boloña ER, Sideras K, Uraga MV, Erwin PJ, Montori VM | title = Testosterone and cardiovascular risk in men: a systematic review and meta-analysis of randomized placebo-controlled trials | journal = Mayo Clinic Proceedings | volume = 82 | issue = 1 | pages = 29–39 | date = Jan 2007 | pmid = 17285783 | doi = 10.4065/82.1.29 }}{{cite journal | vauthors = Jones TH, Saad F | title = The effects of testosterone on risk factors for, and the mediators of, the atherosclerotic process | journal = Atherosclerosis | volume = 207 | issue = 2 | pages = 318–27 | date = Dec 2009 | pmid = 19464009 | doi = 10.1016/j.atherosclerosis.2009.04.016 }}</ref> თეშ უმკუჯინალო, ხანშა მიშულირ ქომოლკოჩეფს ტესტოსტერონიშ ნორმალურ დონეშ თხილუაქ ოძირუ ბრელ თი პარამეტრიშ გაუჯგუშება, ნამუთ გურ-ზისხირჯერღვეფიშ ლახარეფიშ რისკის ურკენს, სამანგათ: კუთეფიშ მასაშ ძინა, ქვარაშ ქონიშ (ვისცერალურ ციმუ) დორკება, ქოლესტერინიშ დონეშ დორკება დო გლიკემიურ კონტროლიშ გაუჯგუშება.<ref>{{cite journal | vauthors = Stanworth RD, Jones TH | title = Testosterone for the aging male; current evidence and recommended practice | journal = Clinical Interventions in Aging | volume = 3 | issue = 1 | pages = 25–44 | year = 2008 | pmid = 18488876 | pmc = 2544367 | doi = 10.2147/CIA.S190 | doi-access = free }}</ref> ანდროგენეფიშ მაღალ დონე მერსხილ რე [[მენსტრუაციულ ციკლი|მენსტრუალულ ციკლიშ]] აკორცუაფეფწკჷმა მუჭოთ კლინიკურ პოპულაციეფს, თეშ ჭყანთელ ოსურეფსჷთ.<ref>{{cite journal | vauthors = Van Anders SM, Watson NV | title = Menstrual cycle irregularities are associated with testosterone levels in healthy premenopausal women | journal = American Journal of Human Biology | volume = 18 | issue = 6 | pages = 841–44 | year = 2006 | pmid = 17039468 | doi = 10.1002/ajhb.20555 | url = https://deepblue.lib.umich.edu/bitstream/2027.42/83925/1/menstrual_cycle_irregularities_are_associated_with_testosterone_levels_in_healthy_premenopausal_women.pdf | hdl = 2027.42/83925 | s2cid = 32023452 | hdl-access = free | access-date = August 29, 2019 | archive-date = February 13, 2021 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210213011139/https://deepblue.lib.umich.edu/bitstream/handle/2027.42/83925/menstrual_cycle_irregularities_are_associated_with_testosterone_levels_in_healthy_premenopausal_women.pdf;jsessionid=AC61249B183224834C48B1216A6F6FC6?sequence=1 | url-status = live }}</ref> თაშნეშე შილებე გიმიჭანუას ვარჩქვანელობურ თომალა, აკნე, წონაშა ძინა, უსქუალობა დო კანკალეშა დუდიშ თომაშ რცუაფასჷთ. თე ეფექტეფ უმენტაშო ომარქვალეეფიშ პოლიკისტოზიშ სინდრომიშ (PCOS) მოღვენ ოსურეფს მიოხენა. პკოს-ით (PCOS) დალახებულ ოსურეფშო, ჰორმონეფი, სამანგათ [[ორალურ კონტრაცეპტივეფი|ინოსახებაშ სააწმარენჯო ტაბლეტეფი]], შილებე გჷმორინაფილქ იჸუას ტესტოსტერონიშ მოძინელ დონეშ ეფექტეფიშ დარკებელო.<ref> {{cite web |author= |date=June 6, 2020 |title=Polycystic Ovary Syndrome (PCOS) |url=https://studentaffairs.psu.edu/health-wellness/healthcare-and-medical-services/health-information-resources/polycystic-ovary#:~:text=In%20PCOS%2C%20the%20ovaries%20do,hair%20loss%20from%20the%20scalp. |access-date=May 14, 2024 |website=Penn State Student Affairs |publisher=Penn State University 2022}}</ref> გურგოჩამილობა, შვენა დო ოფირჩულ უნარეფ რე თარ კოგნიტურ ფუნქციეფი, ნამუეფშათ ადამიერეფს ტესტოსტერონ გაულას იღვენუანსჷნ. წიმიწორე მუნაჩემეფ მიოწურუანს თიშა, ნამჷ-და ტესტოსტერონიშ დაბალ დონე შილებე რდას კოგნიტურ უნარეფიშ დარკებაშ დო შილებე, ალცჰაიმერიშ ტიპიშ [[დემენცია|დემენციაშ]] რისკ-ფაქტორი,<ref>{{cite journal |vauthors=Pike CJ, Rosario ER, Nguyen TV |date=Apr 2006 |title=Androgens, aging, and Alzheimer's disease |journal=Endocrine |volume=29 |issue=2 |pages=233–41 |doi=10.1385/ENDO:29:2:233 |pmid=16785599 |s2cid=13852805}}{{cite journal |vauthors=Rosario ER, Chang L, Stanczyk FZ, Pike CJ |date=Sep 2004 |title=Age-related testosterone depletion and the development of Alzheimer disease |journal=JAMA |volume=292 |issue=12 |pages=1431–32 |doi=10.1001/jama.292.12.1431-b |pmid=15383512}}{{cite journal |vauthors=Hogervorst E, Bandelow S, Combrinck M, Smith AD |year=2004 |title=Low free testosterone is an independent risk factor for Alzheimer's disease |journal=Experimental Gerontology |volume=39 |issue=11–12 |pages=1633–39 |doi=10.1016/j.exger.2004.06.019 |pmid=15582279 |s2cid=24803152}}{{cite journal |vauthors=Moffat SD, Zonderman AB, Metter EJ, Kawas C, Blackman MR, Harman SM, Resnick SM |date=Jan 2004 |title=Free testosterone and risk for Alzheimer disease in older men |url=https://escholarship.org/uc/item/9kh190b5 |journal=Neurology |volume=62 |issue=2 |pages=188–93 |doi=10.1212/WNL.62.2.188 |pmid=14745052 |s2cid=10302839 |access-date=April 1, 2022 |archive-date=November 19, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221119073953/https://escholarship.org/uc/item/9kh190b5 |url-status=live }}</ref> ნამუთ რე თარ არგუმენტ [[თელარაშ განწეხანობა|შურდგუმუაშ განწეხანობაშ]] მედიცინას სირჩინუეშ სააწმარენჯო თერაპიეფს ტესტოსტერონიშ გჷმორინაფაშო. თეშ უმკუჯინალო, ლიტერატურაშ კაბეტ ნორთ მიოწურუანს ღულაღოზამ დო გვალოთ კვადრატულ რსხუშა ოფირჩულ უნარეფს დო ცირკულირებაფონ ტესტოსტერონს შქას,<ref>{{cite journal |vauthors=Moffat SD, Hampson E |date=Apr 1996 |title=A curvilinear relationship between testosterone and spatial cognition in humans: possible influence of hand preference |journal=Psychoneuroendocrinology |volume=21 |issue=3 |pages=323–37 |doi=10.1016/0306-4530(95)00051-8 |pmid=8817730 |s2cid=7135870}}</ref> სოდეთ ცირკულირებაფონ ანდროგენეფიშ მუჭოთ ჰიპო-, თეშ ჰიპერსეკრეციას (მერკე ვარ-და ხვეიან გჷმორთუალას (სეკრეციას)) მანებელ გაულა უღჷ კოგნიტურ ფუნქციეფშა. ==== იმუნურ სისტემა დო ანთება ==== ტესტოსტერონიშ დეფიციტ მერსხილ რე [[მეტაბოლურ სინდრომი|მეტაბოლურ სინდრომიშ]], [[გურ-ზისხირჯერღვეფიშ ლახარა|გულ-ზისხირჯერღვეფიშ ლახარაშ]] დო [[ღურალაშ მაძირაფალი|ღურალალაშ]] რისკიშ ძინაწკჷმა, ნამუეფჷთ თაშნეშე ქრონიკულ [[ანთება|ანთებაშ]] შედეგეფს წჷმარინუანს.<ref>{{cite journal |vauthors=Bianchi VE |date=January 2019 |title=The Anti-Inflammatory Effects of Testosterone |journal=Journal of the Endocrine Society |volume=3 |issue=1 |pages=91–107 |doi=10.1210/js.2018-00186 |pmc=6299269 |pmid=30582096}}</ref> ტესტოსტერონიშ პლაზმურ კონცენტრაცია კჷნოპროპორციულ რე ანთებაშ ანდა [[ბიომარკერი|ბიომარკერწკჷმა]], თინეფს შქას [[C-რეაქტიულ ცილა|CRP]], [[ინტერლეიკინ 1 ბეტა]], [[ინტერლეიკინ 6]], [[კიბოშ ნეკროზიშ ფაქტორი-ალფა|TNF ალფა]] დო [[ენდოტოქსინი|ენდოტოქსინიშ]] კონცენტრაციაწკჷმა, თაშნეშე [[ლეიკოციტი|ლეიკოციტეფიშ]] მუდანობაწკჷმა. მუჭოთ [[მეტა-ანალიზი|მეტა-ანალიზ]] ოძირანსჷნ, ტესტოსტერონით გითოთირუაფონ თერაპია იჭანუანს ანთებურ მარკერეფიშ შანულამ რკებას. თე ეფექტეფ გოპიჯაფილ რე შხვადოშხვა მექანიზმით, ნამუეფსჷთ სინერგიულ ქიმინჯალა უღჷნა. ანდროგენდეფიციტურ ქომოლკოჩეფს წოროგეჸუნელ [[ავტოიმუნურ თირეოიდიტი|ავტოიმუნურ თირეოიდიტით]], ტესტოსტერონით გითოთირუაფონ თერაპია იჭანუანს [[ფარიშობურ ჯარკვალიშ ავტოანტირსხული|ფარიშობურ ჯარკვალიშ ავტოანტირსხულეფიშ]] ტიტრეფიშ რკებას დო [[ფარიშობურ ჯარკვალიშ სეკრეტორულ შილებუანობა|ფარიშობურ ჯარკვალიშ სეკრეტორულ შილებუანობაშ]] (SPINA-GT) ძინას.<ref>{{cite journal |vauthors=Krysiak R, Kowalcze K, Okopień B |date=October 2019 |title=The effect of testosterone on thyroid autoimmunity in euthyroid men with Hashimoto's thyroiditis and low testosterone levels |journal=Journal of Clinical Pharmacy and Therapeutics |volume=44 |issue=5 |pages=742–749 |doi=10.1111/jcpt.12987 |pmid=31183891 |s2cid=184487697 |doi-access=free}}</ref> ==სქოლიო== {{სქოლიო|2}} [[კატეგორია:ტესტოსტერონი| ]] [[კატეგორია:ანდროგენეფი]] [[კატეგორია:ანდროსტანეფი]] [[კატეგორია:ციკლოპენტანოლეფი]] [[კატეგორია:ენონეფი]] [[კატეგორია:ესტროგენეფი]]<!-- მეტაბოლიზმიშ მეშქაშობათ ესტრადიოლო დო ანდროსტანედიოლეფო --> [[კატეგორია:GABAA რეცეპტორიშ პოზიტიურ ალოსტერულ მოდულატორეფი]]<!-- მეტაბოლიზმიშ მეშქაშობათ 3α-ანდროსტანედიოლო --> [[კატეგორია:ყვაჯკაკალიშ ჰორმონეფი]] [[კატეგორია:სამარქვალოშ ჰორმონეფი]] [[კატეგორია:ჰიპოთალამუს-ჰიპოფიზ-გონადურ ლირეშ ჰორმონეფი]] [[კატეგორია:ჭაჭაშ ჟილენ ჯარკვალიშ ქორქაშ ჰორმონეფი]] [[კატეგორია:ადამერიშ ჰორმონეფი]] [[კატეგორია:ნეიროენდოკრინოლოგია]] [[კატეგორია:სქესობურ ჰორმონეფი]] iqew657b9mi1j0ylagebg1xhg20d6gb 250300 250299 2026-05-16T19:51:35Z Narazeni 826 /* იმუნურ სისტემა დო ანთება */ 250300 wikitext text/x-wiki {{About|ჰორონ ტესტოსტერონიშ|თიშ, მუჭოთ მედიკამენტიშ გჷმორინაფაშ გეშა|ტესტოსტერონი (მედიკამენტი)|შხვა შანულონეფიშ გეშა|ტერსოსტერონი (მიარეშანულამი)}} [[ფაილი:Testosteron.svg|მინი|ტესტოსტერონიშ ქიმიურ სტრუქტურა]] [[ფაილი:Testosterone molecule ball.png|მინი|ტესტოსტერონიშ მოლეკულაშ მოდელი]] '''ტესტოსტერონი''' ({{lang-en|''Testosterone''}}) — თარ ქომოლურ [[სქესობურ ჰორმონი|სექსობურ ჰორმონ]] დო [[ანდროგენი|ანდროგენ]] [[ქომოლკოჩი|ქომოლკოჩეფს]].<ref>{{cite web |title=Understanding the risks of performance-enhancing drugs |url=https://www.mayoclinic.org/healthy-lifestyle/fitness/in-depth/performance-enhancing-drugs/art-20046134 |website=Mayo Clinic |access-date=30 December 2019 |language=en |archive-date=April 21, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200421045948/https://www.mayoclinic.org/healthy-lifestyle/fitness/in-depth/performance-enhancing-drugs/art-20046134 |url-status=live }}</ref> ადამიერეფს ტესტოსტერონ თარ როლს არსულენს [[ქომოლურ რეპროდუქციულ სისტემა|ქომოლურ რეპროდუქციულ]] ნორშვეფიშ წუმოძინას, მუნერით რე [[ჸვაჯიშ კაკალი|ჸვაჯიშ კაკალ]] დო [[პროსტატა]], თაშნეშე ხეს უნწყუნს [[მაჟირულ სქესობურ შანი|მაჟირულ სქესობურ შანეფიშ]] წუმოძინას, მუნერით რე [[კუთი]]შ დო [[ყვილი|ყვილეფიშ]] მასაშ ძინა დო [[ანდროგენულ თომა|ანაგიშ თომაშ]] რდუალა. თინა მერსხილ რე მოძინელ [[აგრესია]]წკჷმა, [[სექსუალურ კორინი|სექსუალურ კორინწკჷმა]], [[დომინანტობაშ იერარქია|დომინანტობაწკჷმა]], [[რიტუალურ რჯება|რიტუალურ რჯებაწკჷმა]] დო რჯებულ მახასიათებელეფიშ ფართო სპექტრწკჷმა.<ref>{{cite journal | vauthors = Mooradian AD, Morley JE, Korenman SG | title = Biological actions of androgens | journal = Endocrine Reviews| volume = 8 | issue = 1 | pages = 1–28 | date = Feb 1987 | pmid = 3549275 | doi = 10.1210/edrv-8-1-1 }}</ref> თეწკჷმა ართო, ტესტოსტერონ ჟირხოლო სქესის ოკათჷ ჭყანთელუას დო ჯგირო რინას, სოდეთ შანულამ გაულა უღჷ ართამ გუნება-გენწყუალაშა, დოგურაფაშა (კოგნიციაშა), სოციალურ დო სექსუალურ რჯებაშა, მეტაბოლიზმშა დო ენერგიაშ გჷმომუშებაშა, გურ-ზისხირჯარღვეფიშ სისტემაშა დო [[ოსტეოპოროზი]]შ პრევენციაშა.<ref>{{cite journal | vauthors = Bassil N, Alkaade S, Morley JE | title = The benefits and risks of testosterone replacement therapy: a review | journal = Therapeutics and Clinical Risk Management | volume = 5 | issue = 3 | pages = 427–48 | date = Jun 2009 | pmid = 19707253 | pmc = 2701485 | doi = 10.2147/tcrm.s3025 | doi-access = free }}{{cite book | vauthors = Tuck SP, Francis RM | chapter = Testosterone, bone and osteoporosis | volume = 37 | pages = 123–32 | year = 2009 | pmid = 19011293 | doi = 10.1159/000176049 | isbn = 978-3-8055-8622-1 | series = Frontiers of Hormone Research | title = Advances in the Management of Testosterone Deficiency }}</ref> ქომოლეფს ტესტოსტერონიშ უბაღერობაქ შილებე გჷმიჭანუას აკორცუაფეფი, თინეფ შქას სიდაღარე, ანაგიშ ცჷმუამ ნორშვეფიშ შაყარუა, მუწოლაფა დო დეპრესია, სექსუალურ პრობლემეფ დო ყვილიშ მასაშ დინაფა. ქომოლეფს ტესტოსტერონიშ უმოსობა შილებე მერსხილ რდას [[ჰიპერანდროგენიზმი|ჰიპერანდროგენიზმწკჷმა]], [[გურიშ უბაღერობა|გურიშ უბაღერობაშ]] მაღალ რისკწკჷმა, მოძინელ [[ღურალა|ღურალაწკჷმა]] [[პროსტატაშ კიბო|პროსტატაშ კიბოთ]] დალახებაშ გეშა,<ref>{{cite journal | vauthors = Gann PH, Hennekens CH, Ma J, Longcope C, Stampfer MJ | title = Prospective study of sex hormone levels and risk of prostate cancer | journal = Journal of the National Cancer Institute | volume = 88 | issue = 16 | pages = 1118–1126 | date = August 1996 | pmid = 8757191 | doi = 10.1093/jnci/88.16.1118 | doi-access = free | citeseerx = 10.1.1.524.1837 }}</ref> დო [[ქომოლურ ტიპიშ გოტვიფინაფა|ქომოლურ ტიპიშ გოტვიფინაფაწკჷმა]]. ტესტოსტერონ რე [[სტეროიდული ჰორმონი|სტეროიდულ ჰორმონი]] [[ანდროსტანი]]შ კლასშე, ნამუთ იკათუანს [[კეტონი|კეტონურ]] დო [[ჰიდროქსილი|ჰიდროქსილურ]] ბუნაშ მასუმა დო მავითოშკვითა პოზიციეფს ომანგეთ. თინა [[ბიოსინთეზი|ბიოსინთეზირებულ]] რე ქოლესტერინშე მუსხირენ ბიჯგით დო ჩხონჩხის უქიმინჯუ მეტაბოლიტეფო გინმირთუ.  თინა ქიმინჯენს [[ანდროგენულ რეცეპტორი|ანდროგენულ რეცეპტორწკჷმა]] მებუნაფაშ დო აქტივაციაშ მეშქაშობათ.<ref>{{cite book | veditors = Nieschlag E, Behre HM, Nieschlag S | title = Testosterone: Action, Deficiency, Substitution | vauthors = Luetjens CM, Weinbauer GF | pages = 15–32 | chapter = Chapter 2: Testosterone: Biosynthesis, transport, metabolism and (non-genomic) actions | chapter-url = https://books.google.com/books?id=MkrAPaQ4wJkC&pg=PA15 | date = 2012 | publisher = Cambridge University Press | location = Cambridge | isbn = 978-1-107-01290-5 | edition = 4th }}</ref> ადამიერეფს დო შხვა უმენტაშ [[გაგაჩამეფი|გაგაჩამეფს]], ტესტოსტერონ თარო ქომოლეფიშ [[ჸვაჯიშ კაკალი|ჸვაჯკაკალშე]] გიშმურს დო უმოს მორჩილ ზჷმათ, ოსურეფიშ [[სამარქვალო|სამარქვალოეფშე]]. ოშქაშეთ, ძინათებულ ქომოლეფს ტესტოსტერონიშ დონე დოხოლაფირო შქვითშახ-ბრუოშახ უმოს რე, ვინდარო ძინათებულ ოსურეფს.<ref>{{cite journal | vauthors = Torjesen PA, Sandnes L | title = Serum testosterone in women as measured by an automated immunoassay and a RIA | journal = Clinical Chemistry | volume = 50 | issue = 3 | pages = 678; author reply 678–9 | date = Mar 2004 | pmid = 14981046 | doi = 10.1373/clinchem.2003.027565 | doi-access = free }}</ref> თიშენ, ნამჷ-და ქომოლეფს ტესტოსტერონიშ მეტაბოლიზმ უმოს კვათიერ რე, ირღდარ გჷმომუშება ქომოლეფს დოხოლაფირო 20-შა უმოს რე.<ref>{{cite journal | vauthors = Southren AL, Gordon GG, Tochimoto S, Pinzon G, Lane DR, Stypulkowski W | title = Mean plasma concentration, metabolic clearance and basal plasma production rates of testosterone in normal young men and women using a constant infusion procedure: effect of time of day and plasma concentration on the metabolic clearance rate of testosterone | journal = The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism| volume = 27 | issue = 5 | pages = 686–94 | date = May 1967 | pmid = 6025472 | doi = 10.1210/jcem-27-5-686 }}{{cite journal | vauthors = Southren AL, Tochimoto S, Carmody NC, Isurugi K | title = Plasma production rates of testosterone in normal adult men and women and in patients with the syndrome of feminizing testes | journal = The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism| volume = 25 | issue = 11 | pages = 1441–50 | date = Nov 1965 | pmid = 5843701 | doi = 10.1210/jcem-25-11-1441 }}</ref> ოსურეფ თაშნეშე უმოს მაგინაფუეფ რენა თე ჰორმონიშოთ.<ref>{{cite book | vauthors = Dabbs M, Dabbs JM | title = Heroes, rogues, and lovers: testosterone and behavior | url = https://archive.org/details/heroesrogueslove00jame | url-access = registration | publisher = McGraw-Hill | location = New York | year = 2000 | isbn = 978-0-07-135739-5 }}</ref> თიშ მუჭოთ ორთაშობურ ჰორმონიშ როლწკჷმა ართო, ტესტოსტერონ გჷმირინუაფუ მუჭოთ [[წამალი|მედიკამენტ]] [[ჰიპოგონადიზმი]]შ დო [[კიდირიშ კიბო|კიდირიშ კიბოშ]] ოკურნალებერო.<ref>{{cite web |date=December 4, 2015 |title=Testosterone |url=https://www.drugs.com/monograph/testosterone.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160820173417/https://www.drugs.com/monograph/testosterone.html |archive-date=August 20, 2016 |access-date=3 September 2016 |website=Drugs.com |publisher=American Society of Health-System Pharmacists}}</ref> თიშენ, ნამჷ-და [[ანდროპაუზა|ტესტოსტერონიშ დონე ირკენს ქომოლეფიშ ხანიშ ძინაწკჷმა ართო]], ტესტოსტერონ მინშა გჷმირინუაფუ ხანშამიშულირ ქომოლეფს თე დეფიციტიშ ოკომპენსირებელო. თინა თაშნეშე გჷმირინუაფუ უკანონეთ ფიზიკურ ანაგიშ დო წჷმოძინაშ გაუჯგუშებელო, სამანგათ, სპორტსმენეფს შქას.<ref>{{cite report |collaboration=Institute of Medicine (US) Committee on Assessing the Need for Clinical Trials of Testosterone Replacement Therapy |vauthors=Liverman CT, Blazer DG |chapter=Introduction |title=Testosterone and Aging: Clinical Research Directions |date=2004 |publisher=National Academies Press (US) |chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK216164/ |language=en |access-date=September 26, 2016 |archive-date=January 10, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160110170928/http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK216164/ |url-status=live }}</ref> [[მოსოფელიშ ანტიდოპინგურ სააგენტო]] თის მითმიოჭარანს S1 ანაბოლურ აგენტეფიშ სუბსტანციას, ნამუთ „ნამდგა ბორჯის ვაშინერებულ“ რე.<ref>{{Cite web|title=What is Prohibited|url=https://www.wada-ama.org/en/content/what-is-prohibited/prohibited-at-all-times/anabolic-agents|access-date=2021-07-18|website=World Anti-Doping Agency|language=en|archive-date=November 12, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112011132/https://www.wada-ama.org/en/content/what-is-prohibited/prohibited-at-all-times/anabolic-agents}}</ref> == ბიოლოგიურ ეფექტეფი == === გაულა ფიზიოლოგიურ წუმოძინაშა === ართო ეჭოფილი, [[ანდროგენეფი]], მუნერით რე ტესტოსტერონი, ხეს უნწყუნა [[ცილაშ სინთეზი|ცილაშ სინთეზის]] დო თეშნერო თი ნორშვეფიშ რდუალას, ნამუეფსჷთ ანდროგენულ რეცეპტორეფ უღუნან.<ref>{{cite journal | vauthors = Sheffield-Moore M | title = Androgens and the control of skeletal muscle protein synthesis | journal = Annals of Medicine | volume = 32 | issue = 3 | pages = 181–186 | date = April 2000 | pmid = 10821325 | doi = 10.3109/07853890008998825 | s2cid = 32366484 }}</ref> ტესტოსტერონქ შილებე იხასიათას მუჭოთ [[ანაბოლიზმი|ანაბოლურ]] დო ანდროგენულ ([[ვირილიზაცია|ვირილიზაციაშ]]) ეფექტეფიშ მოღვენქ, თიშ უმკუჯინალო, ნამჷ-და თე კატეგორიულ ეჭარუეფ გოთანჯილ თიათ პიჯობურ რე, ანდანე თინეფს შქას კაბეტ ურთიართგინოკვათუა რე.<ref>{{cite book | chapter = Androgen Physiology, Pharmacology and Abuse | chapter-url = https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK279000/ | vauthors = Handelsman DJ | title = Endotext [Internet] | publisher = MDText.com, Inc | date = January 2013 | pmid = 25905231 | access-date = November 11, 2016 | archive-date = March 9, 2021 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210309030923/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK279000/ | url-status = live }}</ref> თე ეფექტეფიშ მანგურ ნძალა შილებე დოჸუნდას შხვადოშხვა ფაქტორს დო მიმალ რკვიებეფიშ თემა რე.<ref>{{cite book | chapter-url=https://link.springer.com/referenceworkentry/10.1007/978-3-319-29456-8_11-1 | doi=10.1007/978-3-319-29456-8_11-1 | chapter=Anabolic and Metabolic Effects of Testosterone and Other Androgens: Direct Effects and Role of Testosterone Metabolic Products | title=Thyroid Diseases | series=Endocrinology | date=2017 | last1=Čeponis | first1=Jonas | last2=Wang | first2=Christina | last3=Swerdloff | first3=Ronald S. | last4=Liu | first4=Peter Y. | pages=1–22 | isbn=978-3-319-29195-6 | access-date=April 6, 2024 | archive-date=April 7, 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240407084734/https://link.springer.com/referenceworkentry/10.1007/978-3-319-29456-8_11-1 | url-status=live }}{{cite journal |vauthors=Kuhn CM |title=Anabolic steroids |journal=Recent Prog Horm Res |volume=57 |issue= |pages=411–34 |date=2002 |pmid=12017555 |doi=10.1210/rp.57.1.411 |url=|doi-access=free }}</ref> ტესტოსტერონს შეულებჷ ვარ-და ბონას ქიმინჯას ღანკობურ ნორშვეფშე, ვარ-და 5α-რედუქტაზაშ მეშქაშობათ დიჰიდროტესტოსტერონო (დჰტ) გინირთასჷნ, ვარ-და არომატიზაციაშ შედეგო ესტრადიოლო (E2) გინიქიმინასჷნ. ჟირხოლო, ტესტოსტერონით დო დჰტ-თ, ანდროგენულ რეცეპტორს მითმიაბუნუნა; მარა, დჰტ-ს უღჷ უმოს ჸონიერ მებუნაფაშ მეშქაშობა ვინდარო ტესტოსტერონს დო შილებე უღჷდას უმოს ანდროგენულ ეფექტ გოთანჯილ ნოშვეფს დაბალ დონესჷთ. * ''ანაბოლურ ეფექტეფი'' იკათუანს [[კუთეფიშ მასა|კუთეფიშ მასაშ]] დო ჭყანაშ ძინა-რდუალას, ყვილიშ სქინჩინიშ დო ჭყანაშ ძინას, [[ყვილიშ მოგვანება|ყვილიშ მოგვანებაშ]] სტიმულაციას დო ღოზობურ რდუალას. * ''ანდროგენულ ეფექტეფი'' იკათუანს [[წუმოძინაშ ბიოლოგია|სქესობრურ ორგანოეფიშ მოძოკებას]], გიშაკერზაფილო [[პენისი|პენისიშ]] დო სქემაშ [[ფერთხი]]შ ფორმირებას; ბადებაშ უკულ (რჩქვანელობურო [[პუბერტატი|სქესობურ მოძოკებაშის]]) — [[ადამიერიშ ხონარი|ხონარიშ]] დაბოხება, სახეშ თომაშ (მუნერით რე [[ბჟაკე]]) დო [[ჸუჯიშთუდონ თომა]]შ რდუალა. თინეფიშ უმენტაშობა ქომოლურ [[მაჟირულ სქესობურ შანი|მაჟირულ სქესობურ შანეფიშ]] კატეგორიაშა მიშმურს. ტესტოსტერონიშ ეფექტეფქ თაშნეშე შილებე იკლასიფიცირას ხანერობაშ მეჯინათ. მუჭოთ ქომოლეფს, თეშ ოსურეფს [[მოსქილადაშ ბორჯი]]შ ეფექტეფ თარო დოჸუნა [[#დუდიშულ ტესტოსტერონი|დუდიშულ ტესტოსტერონიშ]] დონეს დო განწეობას.<ref>{{Cite book |vauthors=Sfetcu N |url=https://books.google.com/books?id=8jF-AwAAQBAJ&dq=Testosterone+effects+can+also+be+classified+by+the+age+of+usual+occurrence.+For+postnatal+effects+in+both+males+and+females%2C+these+are+mostly+dependent+on+the+levels+and+duration+of+circulating+free+testosterone&pg=PA1081 |title=Health & Drugs: Disease, Prescription & Medication |date=2014-05-02 |publisher=Nicolae Sfetcu |language=en |access-date=November 21, 2022 |archive-date=November 18, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231118175431/https://books.google.com/books?id=8jF-AwAAQBAJ&dq=Testosterone+effects+can+also+be+classified+by+the+age+of+usual+occurrence.+For+postnatal+effects+in+both+males+and+females%2C+these+are+mostly+dependent+on+the+levels+and+duration+of+circulating+free+testosterone&pg=PA1081 |url-status=live }}</ref> ==== ბადებაშახ (გორჩქინაშახ) ==== ბადებაშახიან ეფექტეფ ჟირ კატეგორიათ ირთუ, ნამუეფჷთ წუმოძინაშ სტადიეფიშ მეჯინათ რე კლასიფიცირებული. პირველ მენარქე [[უხენობა]]შ 4-6 მარას იჭყაფუ. სამენგეფ იკათუანა გენიტალურ ვირილიზაციას, მუნერით რე შქა ღოზიშ აკოკათუა, [[პირველჸოფურ ფალოსი|ფალოსურ]] [[ბჟღეროლუ|ურეთრა]], [[ფერთხი]]შ დათხითხარება დო აკოხუჭუა, [[პირველჸოფურ ფალოსი|ფალოსიშ]] გადინდორება; თიშ უმკუჯინალო, ნამჷ-და ტესტოსტერონიშ როლ ბრელით მერკე რე, ვინდარო [[დიჰიდროტესტოსტერონი]]შინ. თაშნეშე ხვადუ [[პროსტატა|პროსტატაშ]] ჯარკვალიშ დო [[სათასო ბუშტი|სათასო ბუშტეფიშ]] წუმოძინა. მაჟირა ტრიმესტრიშ განწეხანს, ანდროგენეფიშ დონე მერსხილ რე სქესიშ ფორმირებაწკჷმა.<ref>{{cite journal | vauthors = Swaab DF, Garcia-Falgueras A | title = Sexual differentiation of the human brain in relation to gender identity and sexual orientation | journal = Functional Neurology | volume = 24 | issue = 1 | pages = 17–28 | year = 2009 | pmid = 19403051 }}</ref> კონკრეტულო, ტესტოსტერონი, ანტი-მიულერიშ ჰორმონწკჷმა (AMH) ართო, ხეს უნწყუნს ვოლფიშ ოულურიშ რდუალას დო მიულერიშ ოულურიშ დეგენერაციას ომანგეთ.<ref>{{cite journal | vauthors = Xu HY, Zhang HX, Xiao Z, Qiao J, Li R | title = Regulation of anti-Müllerian hormone (AMH) in males and the associations of serum AMH with the disorders of male fertility | journal = Asian Journal of Andrology | volume = 21 | issue = 2 | pages = 109–114 | date = 2019 | pmid = 30381580 | pmc = 6413543 | doi = 10.4103/aja.aja_83_18 | doi-access = free }}</ref> თე ბორჯ გაულას იღვენუანს სქემაშ ფემინიზაციაშა ვარ-და მასკულინიზაციაშა დო შილებე რდას სქესობურ რჯებაშ უმოსო ზუსტ პროგნოზირებაშ მაძირაფალი, ვინდარო ძინათებულ ადამიერიშ დორხველ ჰორმონეფიშ დონე. ბადებაშახიან ანდროგენეფი, მუჭოთ ჩქჷნ, გაულას იღვენუანა ინტერესეფშა დო გენდერულ აქტივობეფშა, დო უღჷნა ზჷმიერ ეფექტ ოფირჩულ უნარეფშა.<ref>{{cite journal | vauthors = Berenbaum SA | title = Beyond Pink and Blue: The Complexity of Early Androgen Effects on Gender Development | journal = Child Development Perspectives | volume = 12 | issue = 1 | pages = 58–64 | date = March 2018 | pmid = 29736184 | pmc = 5935256 | doi = 10.1111/cdep.12261 }}</ref> ოსურეფს შქას, ნამუეფსჷთ [[ჭაჭაშ ჟილენ ჯარკვალიშ ათოჸუნელ ჰიპერპლაზია]] უღჷნან, ბაღანობას ქომოლურ ტიპიშ ლაჸაფ კორელაციას რე ოსურულ გენდერით გუმორძღაფაშ რკებაწკჷმა დო ძინთებაშის ჰეტეროსექსუალურ ინტერესიშ დარკებაწკჷმა.<ref>{{cite journal | vauthors = Hines M, Brook C, Conway GS | s2cid = 33519930 | title = Androgen and psychosexual development: core gender identity, sexual orientation and recalled childhood gender role behavior in women and men with congenital adrenal hyperplasia (CAH) | journal = Journal of Sex Research | volume = 41 | issue = 1 | pages = 75–81 | date = February 2004 | pmid = 15216426 | doi = 10.1080/00224490409552215 }}</ref> ==== ორდოიან ჩქჷჩქჷუობა ==== ორდოიან ჩქჷჩქჷუობაშ ანდროგენულ ეფექტეფ არძაშე მერკეთ რე რკვიებული. ბოშ ჩქჷჩქჷუეფშო, რინაშ პირველ მარეფს ტესტოსტერონიშ დონე იძინანს. დონეეფ მუსხირენ თუთაშ განწეხანს პუბერტატულ დიაპაზონს სქიდუ, მარა რჩქვანელობურო 4–7 თუთაშ ხანშო ბაღანობაშ ძალამ დაბალ, კაჭულო ეიოხანტალ დონეს ოჭირინუანს.<ref>{{cite journal | vauthors = Forest MG, Cathiard AM, Bertrand JA | title = Evidence of testicular activity in early infancy | journal = The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism| volume = 37 | issue = 1 | pages = 148–51 | date = July 1973 | pmid = 4715291 | doi = 10.1210/jcem-37-1-148 }}{{cite journal | vauthors = Corbier P, Edwards DA, Roffi J | title = The neonatal testosterone surge: a comparative study | journal = Archives Internationales de Physiologie, de Biochimie et de Biophysique | volume = 100 | issue = 2 | pages = 127–31 | year = 1992 | pmid = 1379488 | doi = 10.3109/13813459209035274 }}</ref> ადამიერეფს თე ძინაშ ფუნქცია უჩინებუ რე. რე თეორია, ნამჷ-და ტვინიშ [[ვირილიზაცია|მასკულინიზაცია]] მუთმოხვადუ, ანდანე რსხულიშ (ანაგიშ) შხვა ნორთეფს შანულამ თირაფეფ ვა რე ფიქსირებული.<ref>{{cite journal | vauthors = Dakin CL, Wilson CA, Kalló I, Coen CW, Davies DC | title = Neonatal stimulation of 5-HT(2) receptors reduces androgen receptor expression in the rat anteroventral periventricular nucleus and sexually dimorphic preoptic area | journal = The European Journal of Neuroscience | volume = 27 | issue = 9 | pages = 2473–80 | date = May 2008 | pmid = 18445234 | doi = 10.1111/j.1460-9568.2008.06216.x | s2cid = 23978105 | doi-access = free }}</ref> ქომოლურ ტვინიშ მასკულინიზაცია მუთმოხვადუ ტესტოსტერონიშ [[ესტრადიოლი|ესტრადიოლო]] არომატიზაციაშ მეშქაშობათ, ნამუთ [[ჰემატოენცეფალურ ბარიერი|ჰემატოენცეფალურ ბარიერს]] გინმოკვათუნს დო ქომოლურ ტვინშა მიშმურს, მუჟანსჷთ ოსურ სქემეფს უღჷნა α-ფეტოპროტეინინ, ნამუთ მითმიობუნუანს ესტროგენს, თეშნერო ოსურულ ტვინ თე პროცესით ვერამაკებუ.<ref>{{cite book | vauthors = Kalat JW | title = Biological psychology | publisher = Wadsworth, Cengage Learning | location = Belmont, Calif | year = 2009 | isbn = 978-0-495-60300-9 | chapter = Reproductive behaviors | chapter-url = https://books.google.com/books?id=ZlSbk5rUY60C&pg=PA321 | page = 321 | access-date = October 8, 2020 | archive-date = January 11, 2023 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230111143031/https://books.google.com/books?id=ZlSbk5rUY60C&pg=PA321 | url-status = live }}</ref> ==== სქესობურ მოძოკებაშახ (პუბერტატშახ) ==== სქესობურ მოძოკებაძას, ანდროგენეფიშ დონეშ ძინაშ ეფექტეფ მუთმოხვადუ მუჭოთ ბოშეფს, თეშ ძღაბეფს. თინეფშა მიშმურს ძინათებულიშ ტიპიშ [[რსხულიშ შური]], კანიშ დო თომაშ ცჷმუანობაშ ძინა, [[აკნე]], [[პუბარქე]] ([[მეხვენჯიშ თომა]]შ გუმორჩქინა), [[ჸუჯიშთუდონ თომა]], [[რდუალაშ კვათირ ძინა]], ყვილეფიშ დგორქიულ [[ეპიფიზი|მოგვანება]] დო [[სახეშ თომა]].<ref>{{cite journal | vauthors = Pinyerd B, Zipf WB | title = Puberty-timing is everything! | journal = Journal of Pediatric Nursing | volume = 20 | issue = 2 | pages = 75–82 | year = 2005 | pmid = 15815567 | doi = 10.1016/j.pedn.2004.12.011 | s2cid = 28274693 }}</ref> ==== სქესობურ მოძოკება (პუბერტატი) ==== [[სქესობურ მოძოკება|პუბერტატულ]] ეფექტეფ იჭყაფუ თიწკჷმა, მუჟანსჷთ ანდროგენეფიშ დონე ძინათებულ ოსურიშ ნორმალურ დონეშე მაღალ რე თუთეფიშ ვარ-და წანეფიშ განწეხანს. ქომოლეფს მოძკებაშ ეფექტეფ რჩქვანელობური გვიანს გუმურჩქინდჷნა, ოსურეფს — გუმურჩქინდჷნა ზისხირს [[#დუდიშულ ტესტოსტერონი|დუდიშულ ტესტოსტერონიშ]] დონეშ განწეხანიშ ძინაშ უკული. თე ეფექტეფშა მიშმურს:<ref>{{cite book | vauthors = Barrett KE, Ganong WF | title = Ganong's Review of Medical Physiology | publisher = TATA McGRAW Hill | isbn = 978-1-259-02753-6 | pages = 423–25 | edition = 24 | year = 2012 }}</ref> * ჸვაჯკაკალეფს [[სპერმატოგენეზი|სპერმატოგენულ]] ნორშვეფიშ რდუალა, ქომოლურ ჸოფურობა, [[პენისი]]შ ვარ-და [[კლიტორი]]შ ზჷმაშ ძინა, მოძინელ [[ლიბიდო]] დო [[ერექცია]]შ ვარ-და კლიტორიშ ერექციაშ სიშხირა. * [[ღვა]], წაბი, ნჷკი დო ჩხვინდიშ რდუალა დო სახეშ ყვილეფიშ კონტურეფიშ რემოდელირება, [[რდუალაშ ჰორმონი|რდუალაშ ჰორმონწკჷმა]] კომბინაციას.<ref>{{cite journal | vauthors = Raggatt LJ, Partridge NC | title = Cellular and molecular mechanisms of bone remodeling | journal = The Journal of Biological Chemistry | volume = 285 | issue = 33 | pages = 25103–8 | year = 2010 | pmid = 20501658 | pmc = 2919071 | doi = 10.1074/jbc.R109.041087 | bibcode = 2010JBiCh.28525103R | doi-access = free }}</ref> * ყვილეფიშ მოგვანებაშ დათებუ დო რდუალაშ გაჩემება. თენა ხვადუ ორცათ [[ესტრადიოლი|ესტრადიოლიშ]] [[მეტაბოლიტი|მეტაბოლიტეფიშ]] მეშქაშობათ დო, ომანგეთ, ქომოლეფს უმოს ონდეთ მეურს, ვინდარო ოსურეფს. * კუთეფიშ ჭყანაშ დო მასაშ ძინა, ხუჯეფ უმოსო ფართო გინმირთუ დო ნთილას იფართებუ, ხონარიშ დაბოხება, [[ხორხოტა|ხორხოტაშ]] (ადამიშ უშქური) რდუალა. * [[ციმურ ჯარკვალი|ციმურ ჯარკვალეფიშ]] გადიდარება. თექ შილებე აკნე გჷმიჭანუას, სახეშე კანთუდონ [[ორგანიზმიშ ციმუ|ციმუ]] ირკენს. * მეხვენჯიშ თომა იფაჩუ კვინჭიხეშე [[ჩუპა|ჩუპაშა]], [[სახეშ თომა]]შ წუმოძინა ([[ბაკენბარდეფი]], [[ბჟაკე]], [[ოშმეში]]), დუდიშ თომაშ დინაფა (ანდროგენულ ალოპეცია), [[კიდირიშ თომა]]შ რდუალა, პერიარეოლარული, [[გვამიში დუდი|პერიანალურ]] თომაშ, [[კუჩხიშ თომა]]შ დო [[ჸუჯიშთუდონ თომა]]შ ძინა. ==== ძინათებული ==== ტესტოსტერონ ოხვილურ რე [[სპერმა|სპერმაშ]] ნორმალურ წუმოძინაშო. თინა ააქტიურენს გენეფს [[სერტოლიშ თოლი|სერტოლიშ თოლეფს]], ნამუეფჷთ ხეს უნწყუნა [[სპერმატოგონია|სპერმატოგონიეფიშ]] დიფერენციაციას. თინა არეგულირენს [[ჰიპოთალამურ-ჰიპოფიზურ-ჭაჭაშჟილენ ლირე|ჰიპოთალამურ-ჰიპოფიზურ-ადრენალურ (HPA) ლირეშ]] სანწალე რეაქციას დომინირაფაშ გიმოჭანაფაშ ბორჯის.<ref>{{cite journal |vauthors=Mehta PH, Jones AC, Josephs RA |title=The social endocrinology of dominance: basal testosterone predicts cortisol changes and behavior following victory and defeat |journal=Journal of Personality and Social Psychology |volume=94 |issue=6 |pages=1078–1093 |date=Jun 2008 |pmid=18505319 |doi=10.1037/0022-3514.94.6.1078 |url=http://homepage.psy.utexas.edu/homepage/faculty/josephs/pdf_documents/index.cfm.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20090419200557/http://homepage.psy.utexas.edu/homepage/faculty/josephs/pdf_documents/index.cfm.pdf |archive-date=April 19, 2009 |citeseerx=10.1.1.336.2502}}</ref> ანდროგენეფი, თინეფს შქას ტესტოსტერონი, უძინანს კუთეფიშ რდუალას. ტესტოსტერონ თეშნეშე არეგულირენს [[თრომბოქსან A2|თრომბოქსან A2]] რეცეპტორეფიშ მუდანობას [[მეგაკარიოციტეფი|მეგაკარიოციტეფს]] დო [[თრომბოციტეფი|თრომბოციტეფს]], ომანგეთ ადამიერეფს თრომბოციტეფს აკმაშქვანს.<ref>{{cite journal |vauthors=Ajayi AA, Halushka PV | title = Castration reduces platelet thromboxane A2 receptor density and aggregability |journal=QJM |volume=98 |issue=5 |pages=349–356 |date=May 2005 |pmid=15820970 |doi=10.1093/qjmed/hci054 |doi-access=free}}{{cite journal |vauthors=Ajayi AA, Mathur R, Halushka PV |title=Testosterone increases human platelet thromboxane A2 receptor density and aggregation responses |journal=Circulation |volume=91 |issue=11 |pages=2742–2747 |date=Jun 1995 |pmid=7758179 |doi=10.1161/01.CIR.91.11.2742}}</ref> ძინათებულ ქომოლკოჩეფს ტესტოსტერონიშ ეფექტეფ უმოსო არგამათ იძირებე, ვინდარო ოსურეფს, მარა ჟირხოლო სქესიშო უშანულამაშ რე. კანკალე თე ეფექტიქ შილებე მირკას, ანდანე ტესტოსტერონიშ დონე ძინათებულიშ შურდგუმაშ გვიან წანეფს ირკენს.<ref>{{cite journal | vauthors = Kelsey TW, Li LQ, Mitchell RT, Whelan A, Anderson RA, Wallace WH | title = A validated age-related normative model for male total testosterone shows increasing variance but no decline after age 40 years | journal = PLOS ONE | volume = 9 | issue = 10 | article-number = e109346 | date = October 8, 2014 | pmid = 25295520 | pmc = 4190174 | doi = 10.1371/journal.pone.0109346 | bibcode = 2014PLoSO...9j9346K | doi-access = free }}</ref> ტვინ ხოლო ითირუ თე სქესობურ დიფერენციაციათ; [[ფერმენტი|ფერმენტ]] [[არომატაზა]] ტესტოსტერონს [[ესტრადიოლი|ესტრადიოლო]] გინმაშქვანს, ნამუთ ქომოლ ჭუკეფს ტვინიშ მასკულინიზაციაშენ რე გამამინჯე. ადამიერეფს, ერჩქიშ ტვინიშ მასკულინიზაცია, ანდროგენეფიშ წჷმოქიმინუაშ ვარ-და ანდროგენული- რეცეპტორეფიშ ფუნქციაშ [[წუმოძინაშ დეფექტეფი|წოროდოჸუნელ]] ლახარეფიშ მოღვენ პაციენტეფს სქესობურ პრეფერენციაშ დაკვირებათ, ფუნქციურ ანდროგენულ რეცეპტორეფწკჷმა რე მერსხუაფილი.<ref>{{cite journal |vauthors=Wilson JD |date=Sep 2001 |title=Androgens, androgen receptors, and male gender role behavior |department=Review |journal=Hormones and Behavior |volume=40 |issue=2 |pages=358–66 |doi=10.1006/hbeh.2001.1684 |pmid=11534997 |s2cid=20480423}}</ref> [[სქესობურ გინორთეფიშ ნეირომენცარობა|ქომოლკოჩიშ დო ოსურიშ ტვინს შქას გინორთეფ]] რე, ნამუთ შილებე ტესტოსტერონიშ შხვადოშხვა დონეთ რდას გიმოჭანაფილინ; თინეფშე ართ-ართ რე ზჷმა: ქომოლკოჩიშ ტვინი, ოშქაშეთ, უმოსო კაბეტ რე.<ref>{{cite journal |vauthors=Cosgrove KP, Mazure CM, Staley JK |date=Oct 2007 |title=Evolving knowledge of sex differences in brain structure, function, and chemistry |journal=Biological Psychiatry |volume=62 |issue=8 |pages=847–55 |doi=10.1016/j.biopsych.2007.03.001 |pmc=2711771 |pmid=17544382}}</ref> === გაულა სინთელუანობაშა === ტესტოსტერონ, მუჭოთ ჩქჷ, [[პროსტატაშ კიბო|პროსტატაშ კიბოშ]] წუმოძინაშ რისკიშ მაძინალ ვა რე. მარა თი ადამიერეფს, ნამუეფქჷთ ტესტოსტერონიშ დორკებაშ თერაპია მუკორთესჷნ, ტესტოსტერონიშ დონეშ ძინაქ კასტრაციულ დონეშ ეშე ოძირუ რინელ პროსტატაშ კიბოშ მოდვალუაშ ტემპიშ (ბიწორაშ) ძინა.<ref>{{cite book | vauthors = Morgentaler A, Schulman C | chapter = Testosterone and prostate safety | volume = 37 | pages = 197–203 | year = 2009 | pmid = 19011298 | doi = 10.1159/000176054 | isbn = 978-3-8055-8622-1 | series = Frontiers of Hormone Research | title = Advances in the Management of Testosterone Deficiency }}{{cite journal | vauthors = Rhoden EL, Averbeck MA, Teloken PE | title = Androgen replacement in men undergoing treatment for prostate cancer | journal = The Journal of Sexual Medicine | volume = 5 | issue = 9 | pages = 2202–08 | date = Sep 2008 | pmid = 18638000 | doi = 10.1111/j.1743-6109.2008.00925.x }}{{cite journal | vauthors = Morgentaler A, Traish AM | title = Shifting the paradigm of testosterone and prostate cancer: the saturation model and the limits of androgen-dependent growth | journal = European Urology | volume = 55 | issue = 2 | pages = 310–20 | date = Feb 2009 | pmid = 18838208 | doi = 10.1016/j.eururo.2008.09.024 }}</ref> [[ტესტოსტერონ დო გურ-ზისხირჯერღვეფიშ სისტემა|ტესტოსტერონიშ შანულობაშ გეშა გურ-ზისხირჯერღვეფიშ სინთელუანობაშ თხილუას]] გინორთელ შედეგეფ რე მეღებული.<ref>{{cite journal | vauthors = Haddad RM, Kennedy CC, Caples SM, Tracz MJ, Boloña ER, Sideras K, Uraga MV, Erwin PJ, Montori VM | title = Testosterone and cardiovascular risk in men: a systematic review and meta-analysis of randomized placebo-controlled trials | journal = Mayo Clinic Proceedings | volume = 82 | issue = 1 | pages = 29–39 | date = Jan 2007 | pmid = 17285783 | doi = 10.4065/82.1.29 }}{{cite journal | vauthors = Jones TH, Saad F | title = The effects of testosterone on risk factors for, and the mediators of, the atherosclerotic process | journal = Atherosclerosis | volume = 207 | issue = 2 | pages = 318–27 | date = Dec 2009 | pmid = 19464009 | doi = 10.1016/j.atherosclerosis.2009.04.016 }}</ref> თეშ უმკუჯინალო, ხანშა მიშულირ ქომოლკოჩეფს ტესტოსტერონიშ ნორმალურ დონეშ თხილუაქ ოძირუ ბრელ თი პარამეტრიშ გაუჯგუშება, ნამუთ გურ-ზისხირჯერღვეფიშ ლახარეფიშ რისკის ურკენს, სამანგათ: კუთეფიშ მასაშ ძინა, ქვარაშ ქონიშ (ვისცერალურ ციმუ) დორკება, ქოლესტერინიშ დონეშ დორკება დო გლიკემიურ კონტროლიშ გაუჯგუშება.<ref>{{cite journal | vauthors = Stanworth RD, Jones TH | title = Testosterone for the aging male; current evidence and recommended practice | journal = Clinical Interventions in Aging | volume = 3 | issue = 1 | pages = 25–44 | year = 2008 | pmid = 18488876 | pmc = 2544367 | doi = 10.2147/CIA.S190 | doi-access = free }}</ref> ანდროგენეფიშ მაღალ დონე მერსხილ რე [[მენსტრუაციულ ციკლი|მენსტრუალულ ციკლიშ]] აკორცუაფეფწკჷმა მუჭოთ კლინიკურ პოპულაციეფს, თეშ ჭყანთელ ოსურეფსჷთ.<ref>{{cite journal | vauthors = Van Anders SM, Watson NV | title = Menstrual cycle irregularities are associated with testosterone levels in healthy premenopausal women | journal = American Journal of Human Biology | volume = 18 | issue = 6 | pages = 841–44 | year = 2006 | pmid = 17039468 | doi = 10.1002/ajhb.20555 | url = https://deepblue.lib.umich.edu/bitstream/2027.42/83925/1/menstrual_cycle_irregularities_are_associated_with_testosterone_levels_in_healthy_premenopausal_women.pdf | hdl = 2027.42/83925 | s2cid = 32023452 | hdl-access = free | access-date = August 29, 2019 | archive-date = February 13, 2021 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210213011139/https://deepblue.lib.umich.edu/bitstream/handle/2027.42/83925/menstrual_cycle_irregularities_are_associated_with_testosterone_levels_in_healthy_premenopausal_women.pdf;jsessionid=AC61249B183224834C48B1216A6F6FC6?sequence=1 | url-status = live }}</ref> თაშნეშე შილებე გიმიჭანუას ვარჩქვანელობურ თომალა, აკნე, წონაშა ძინა, უსქუალობა დო კანკალეშა დუდიშ თომაშ რცუაფასჷთ. თე ეფექტეფ უმენტაშო ომარქვალეეფიშ პოლიკისტოზიშ სინდრომიშ (PCOS) მოღვენ ოსურეფს მიოხენა. პკოს-ით (PCOS) დალახებულ ოსურეფშო, ჰორმონეფი, სამანგათ [[ორალურ კონტრაცეპტივეფი|ინოსახებაშ სააწმარენჯო ტაბლეტეფი]], შილებე გჷმორინაფილქ იჸუას ტესტოსტერონიშ მოძინელ დონეშ ეფექტეფიშ დარკებელო.<ref> {{cite web |author= |date=June 6, 2020 |title=Polycystic Ovary Syndrome (PCOS) |url=https://studentaffairs.psu.edu/health-wellness/healthcare-and-medical-services/health-information-resources/polycystic-ovary#:~:text=In%20PCOS%2C%20the%20ovaries%20do,hair%20loss%20from%20the%20scalp. |access-date=May 14, 2024 |website=Penn State Student Affairs |publisher=Penn State University 2022}}</ref> გურგოჩამილობა, შვენა დო ოფირჩულ უნარეფ რე თარ კოგნიტურ ფუნქციეფი, ნამუეფშათ ადამიერეფს ტესტოსტერონ გაულას იღვენუანსჷნ. წიმიწორე მუნაჩემეფ მიოწურუანს თიშა, ნამჷ-და ტესტოსტერონიშ დაბალ დონე შილებე რდას კოგნიტურ უნარეფიშ დარკებაშ დო შილებე, ალცჰაიმერიშ ტიპიშ [[დემენცია|დემენციაშ]] რისკ-ფაქტორი,<ref>{{cite journal |vauthors=Pike CJ, Rosario ER, Nguyen TV |date=Apr 2006 |title=Androgens, aging, and Alzheimer's disease |journal=Endocrine |volume=29 |issue=2 |pages=233–41 |doi=10.1385/ENDO:29:2:233 |pmid=16785599 |s2cid=13852805}}{{cite journal |vauthors=Rosario ER, Chang L, Stanczyk FZ, Pike CJ |date=Sep 2004 |title=Age-related testosterone depletion and the development of Alzheimer disease |journal=JAMA |volume=292 |issue=12 |pages=1431–32 |doi=10.1001/jama.292.12.1431-b |pmid=15383512}}{{cite journal |vauthors=Hogervorst E, Bandelow S, Combrinck M, Smith AD |year=2004 |title=Low free testosterone is an independent risk factor for Alzheimer's disease |journal=Experimental Gerontology |volume=39 |issue=11–12 |pages=1633–39 |doi=10.1016/j.exger.2004.06.019 |pmid=15582279 |s2cid=24803152}}{{cite journal |vauthors=Moffat SD, Zonderman AB, Metter EJ, Kawas C, Blackman MR, Harman SM, Resnick SM |date=Jan 2004 |title=Free testosterone and risk for Alzheimer disease in older men |url=https://escholarship.org/uc/item/9kh190b5 |journal=Neurology |volume=62 |issue=2 |pages=188–93 |doi=10.1212/WNL.62.2.188 |pmid=14745052 |s2cid=10302839 |access-date=April 1, 2022 |archive-date=November 19, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221119073953/https://escholarship.org/uc/item/9kh190b5 |url-status=live }}</ref> ნამუთ რე თარ არგუმენტ [[თელარაშ განწეხანობა|შურდგუმუაშ განწეხანობაშ]] მედიცინას სირჩინუეშ სააწმარენჯო თერაპიეფს ტესტოსტერონიშ გჷმორინაფაშო. თეშ უმკუჯინალო, ლიტერატურაშ კაბეტ ნორთ მიოწურუანს ღულაღოზამ დო გვალოთ კვადრატულ რსხუშა ოფირჩულ უნარეფს დო ცირკულირებაფონ ტესტოსტერონს შქას,<ref>{{cite journal |vauthors=Moffat SD, Hampson E |date=Apr 1996 |title=A curvilinear relationship between testosterone and spatial cognition in humans: possible influence of hand preference |journal=Psychoneuroendocrinology |volume=21 |issue=3 |pages=323–37 |doi=10.1016/0306-4530(95)00051-8 |pmid=8817730 |s2cid=7135870}}</ref> სოდეთ ცირკულირებაფონ ანდროგენეფიშ მუჭოთ ჰიპო-, თეშ ჰიპერსეკრეციას (მერკე ვარ-და ხვეიან გჷმორთუალას (სეკრეციას)) მანებელ გაულა უღჷ კოგნიტურ ფუნქციეფშა. ==== იმუნურ სისტემა დო ანთება ==== ტესტოსტერონიშ დეფიციტ მერსხილ რე [[მეტაბოლურ სინდრომი|მეტაბოლურ სინდრომიშ]], [[გურ-ზისხირჯერღვეფიშ ლახარა|გულ-ზისხირჯერღვეფიშ ლახარაშ]] დო [[ღურალაშ მაძირაფალი|ღურალალაშ]] რისკიშ ძინაწკჷმა, ნამუეფჷთ თაშნეშე ქრონიკულ [[ანთება|ანთებაშ]] შედეგეფს წჷმარინუანს.<ref>{{cite journal |vauthors=Bianchi VE |date=January 2019 |title=The Anti-Inflammatory Effects of Testosterone |journal=Journal of the Endocrine Society |volume=3 |issue=1 |pages=91–107 |doi=10.1210/js.2018-00186 |pmc=6299269 |pmid=30582096}}</ref> ტესტოსტერონიშ პლაზმურ კონცენტრაცია კჷნოპროპორციულ რე ანთებაშ ანდა [[ბიომარკერი|ბიომარკერწკჷმა]], თინეფს შქას [[C-რეაქტიულ ცილა|CRP]], [[ინტერლეიკინ 1 ბეტა]], [[ინტერლეიკინ 6]], [[კიბოშ ნეკროზიშ ფაქტორი-ალფა|TNF ალფა]] დო [[ენდოტოქსინი|ენდოტოქსინიშ]] კონცენტრაციაწკჷმა, თაშნეშე [[ლეიკოციტი|ლეიკოციტეფიშ]] მუდანობაწკჷმა. მუჭოთ [[მეტა-ანალიზი|მეტა-ანალიზ]] ოძირანსჷნ, ტესტოსტერონით გითოთირუაფონ თერაპია იჭანუანს ანთებურ მარკერეფიშ შანულამ რკებას. თე ეფექტეფ გოპიჯაფილ რე შხვადოშხვა მექანიზმით, ნამუეფსჷთ სინერგიულ ქიმინჯალა უღჷნა. ანდროგენდეფიციტურ ქომოლკოჩეფს წოროგეჸუნელ [[ჰაშიმოტოშ თიროიდიტი|ავტოიმუნურ თიროიდიტით]], ტესტოსტერონით გითოთირუაფონ თერაპია იჭანუანს [[ფარიშობურ ჯარკვალიშ ავტოანტირსხული|ფარიშობურ ჯარკვალიშ ავტოანტირსხულეფიშ]] ტიტრეფიშ რკებას დო [[ფარიშობურ ჯარკვალიშ სეკრეტორულ შილებუანობა|ფარიშობურ ჯარკვალიშ სეკრეტორულ შილებუანობაშ]] (SPINA-GT) ძინას.<ref>{{cite journal |vauthors=Krysiak R, Kowalcze K, Okopień B |date=October 2019 |title=The effect of testosterone on thyroid autoimmunity in euthyroid men with Hashimoto's thyroiditis and low testosterone levels |journal=Journal of Clinical Pharmacy and Therapeutics |volume=44 |issue=5 |pages=742–749 |doi=10.1111/jcpt.12987 |pmid=31183891 |s2cid=184487697 |doi-access=free}}</ref> ==სქოლიო== {{სქოლიო|2}} [[კატეგორია:ტესტოსტერონი| ]] [[კატეგორია:ანდროგენეფი]] [[კატეგორია:ანდროსტანეფი]] [[კატეგორია:ციკლოპენტანოლეფი]] [[კატეგორია:ენონეფი]] [[კატეგორია:ესტროგენეფი]]<!-- მეტაბოლიზმიშ მეშქაშობათ ესტრადიოლო დო ანდროსტანედიოლეფო --> [[კატეგორია:GABAA რეცეპტორიშ პოზიტიურ ალოსტერულ მოდულატორეფი]]<!-- მეტაბოლიზმიშ მეშქაშობათ 3α-ანდროსტანედიოლო --> [[კატეგორია:ყვაჯკაკალიშ ჰორმონეფი]] [[კატეგორია:სამარქვალოშ ჰორმონეფი]] [[კატეგორია:ჰიპოთალამუს-ჰიპოფიზ-გონადურ ლირეშ ჰორმონეფი]] [[კატეგორია:ჭაჭაშ ჟილენ ჯარკვალიშ ქორქაშ ჰორმონეფი]] [[კატეგორია:ადამერიშ ჰორმონეფი]] [[კატეგორია:ნეიროენდოკრინოლოგია]] [[კატეგორია:სქესობურ ჰორმონეფი]] f3bjo2xb95bq8yslosfb67nrvzfpaux 250302 250300 2026-05-16T21:20:18Z Narazeni 826 /* იმუნურ სისტემა დო ანთება */ 250302 wikitext text/x-wiki {{About|ჰორონ ტესტოსტერონიშ|თიშ, მუჭოთ მედიკამენტიშ გჷმორინაფაშ გეშა|ტესტოსტერონი (მედიკამენტი)|შხვა შანულონეფიშ გეშა|ტერსოსტერონი (მიარეშანულამი)}} [[ფაილი:Testosteron.svg|მინი|ტესტოსტერონიშ ქიმიურ სტრუქტურა]] [[ფაილი:Testosterone molecule ball.png|მინი|ტესტოსტერონიშ მოლეკულაშ მოდელი]] '''ტესტოსტერონი''' ({{lang-en|''Testosterone''}}) — თარ ქომოლურ [[სქესობურ ჰორმონი|სექსობურ ჰორმონ]] დო [[ანდროგენი|ანდროგენ]] [[ქომოლკოჩი|ქომოლკოჩეფს]].<ref>{{cite web |title=Understanding the risks of performance-enhancing drugs |url=https://www.mayoclinic.org/healthy-lifestyle/fitness/in-depth/performance-enhancing-drugs/art-20046134 |website=Mayo Clinic |access-date=30 December 2019 |language=en |archive-date=April 21, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200421045948/https://www.mayoclinic.org/healthy-lifestyle/fitness/in-depth/performance-enhancing-drugs/art-20046134 |url-status=live }}</ref> ადამიერეფს ტესტოსტერონ თარ როლს არსულენს [[ქომოლურ რეპროდუქციულ სისტემა|ქომოლურ რეპროდუქციულ]] ნორშვეფიშ წუმოძინას, მუნერით რე [[ჸვაჯიშ კაკალი|ჸვაჯიშ კაკალ]] დო [[პროსტატა]], თაშნეშე ხეს უნწყუნს [[მაჟირულ სქესობურ შანი|მაჟირულ სქესობურ შანეფიშ]] წუმოძინას, მუნერით რე [[კუთი]]შ დო [[ყვილი|ყვილეფიშ]] მასაშ ძინა დო [[ანდროგენულ თომა|ანაგიშ თომაშ]] რდუალა. თინა მერსხილ რე მოძინელ [[აგრესია]]წკჷმა, [[სექსუალურ კორინი|სექსუალურ კორინწკჷმა]], [[დომინანტობაშ იერარქია|დომინანტობაწკჷმა]], [[რიტუალურ რჯება|რიტუალურ რჯებაწკჷმა]] დო რჯებულ მახასიათებელეფიშ ფართო სპექტრწკჷმა.<ref>{{cite journal | vauthors = Mooradian AD, Morley JE, Korenman SG | title = Biological actions of androgens | journal = Endocrine Reviews| volume = 8 | issue = 1 | pages = 1–28 | date = Feb 1987 | pmid = 3549275 | doi = 10.1210/edrv-8-1-1 }}</ref> თეწკჷმა ართო, ტესტოსტერონ ჟირხოლო სქესის ოკათჷ ჭყანთელუას დო ჯგირო რინას, სოდეთ შანულამ გაულა უღჷ ართამ გუნება-გენწყუალაშა, დოგურაფაშა (კოგნიციაშა), სოციალურ დო სექსუალურ რჯებაშა, მეტაბოლიზმშა დო ენერგიაშ გჷმომუშებაშა, გურ-ზისხირჯარღვეფიშ სისტემაშა დო [[ოსტეოპოროზი]]შ პრევენციაშა.<ref>{{cite journal | vauthors = Bassil N, Alkaade S, Morley JE | title = The benefits and risks of testosterone replacement therapy: a review | journal = Therapeutics and Clinical Risk Management | volume = 5 | issue = 3 | pages = 427–48 | date = Jun 2009 | pmid = 19707253 | pmc = 2701485 | doi = 10.2147/tcrm.s3025 | doi-access = free }}{{cite book | vauthors = Tuck SP, Francis RM | chapter = Testosterone, bone and osteoporosis | volume = 37 | pages = 123–32 | year = 2009 | pmid = 19011293 | doi = 10.1159/000176049 | isbn = 978-3-8055-8622-1 | series = Frontiers of Hormone Research | title = Advances in the Management of Testosterone Deficiency }}</ref> ქომოლეფს ტესტოსტერონიშ უბაღერობაქ შილებე გჷმიჭანუას აკორცუაფეფი, თინეფ შქას სიდაღარე, ანაგიშ ცჷმუამ ნორშვეფიშ შაყარუა, მუწოლაფა დო დეპრესია, სექსუალურ პრობლემეფ დო ყვილიშ მასაშ დინაფა. ქომოლეფს ტესტოსტერონიშ უმოსობა შილებე მერსხილ რდას [[ჰიპერანდროგენიზმი|ჰიპერანდროგენიზმწკჷმა]], [[გურიშ უბაღერობა|გურიშ უბაღერობაშ]] მაღალ რისკწკჷმა, მოძინელ [[ღურალა|ღურალაწკჷმა]] [[პროსტატაშ კიბო|პროსტატაშ კიბოთ]] დალახებაშ გეშა,<ref>{{cite journal | vauthors = Gann PH, Hennekens CH, Ma J, Longcope C, Stampfer MJ | title = Prospective study of sex hormone levels and risk of prostate cancer | journal = Journal of the National Cancer Institute | volume = 88 | issue = 16 | pages = 1118–1126 | date = August 1996 | pmid = 8757191 | doi = 10.1093/jnci/88.16.1118 | doi-access = free | citeseerx = 10.1.1.524.1837 }}</ref> დო [[ქომოლურ ტიპიშ გოტვიფინაფა|ქომოლურ ტიპიშ გოტვიფინაფაწკჷმა]]. ტესტოსტერონ რე [[სტეროიდული ჰორმონი|სტეროიდულ ჰორმონი]] [[ანდროსტანი]]შ კლასშე, ნამუთ იკათუანს [[კეტონი|კეტონურ]] დო [[ჰიდროქსილი|ჰიდროქსილურ]] ბუნაშ მასუმა დო მავითოშკვითა პოზიციეფს ომანგეთ. თინა [[ბიოსინთეზი|ბიოსინთეზირებულ]] რე ქოლესტერინშე მუსხირენ ბიჯგით დო ჩხონჩხის უქიმინჯუ მეტაბოლიტეფო გინმირთუ.  თინა ქიმინჯენს [[ანდროგენულ რეცეპტორი|ანდროგენულ რეცეპტორწკჷმა]] მებუნაფაშ დო აქტივაციაშ მეშქაშობათ.<ref>{{cite book | veditors = Nieschlag E, Behre HM, Nieschlag S | title = Testosterone: Action, Deficiency, Substitution | vauthors = Luetjens CM, Weinbauer GF | pages = 15–32 | chapter = Chapter 2: Testosterone: Biosynthesis, transport, metabolism and (non-genomic) actions | chapter-url = https://books.google.com/books?id=MkrAPaQ4wJkC&pg=PA15 | date = 2012 | publisher = Cambridge University Press | location = Cambridge | isbn = 978-1-107-01290-5 | edition = 4th }}</ref> ადამიერეფს დო შხვა უმენტაშ [[გაგაჩამეფი|გაგაჩამეფს]], ტესტოსტერონ თარო ქომოლეფიშ [[ჸვაჯიშ კაკალი|ჸვაჯკაკალშე]] გიშმურს დო უმოს მორჩილ ზჷმათ, ოსურეფიშ [[სამარქვალო|სამარქვალოეფშე]]. ოშქაშეთ, ძინათებულ ქომოლეფს ტესტოსტერონიშ დონე დოხოლაფირო შქვითშახ-ბრუოშახ უმოს რე, ვინდარო ძინათებულ ოსურეფს.<ref>{{cite journal | vauthors = Torjesen PA, Sandnes L | title = Serum testosterone in women as measured by an automated immunoassay and a RIA | journal = Clinical Chemistry | volume = 50 | issue = 3 | pages = 678; author reply 678–9 | date = Mar 2004 | pmid = 14981046 | doi = 10.1373/clinchem.2003.027565 | doi-access = free }}</ref> თიშენ, ნამჷ-და ქომოლეფს ტესტოსტერონიშ მეტაბოლიზმ უმოს კვათიერ რე, ირღდარ გჷმომუშება ქომოლეფს დოხოლაფირო 20-შა უმოს რე.<ref>{{cite journal | vauthors = Southren AL, Gordon GG, Tochimoto S, Pinzon G, Lane DR, Stypulkowski W | title = Mean plasma concentration, metabolic clearance and basal plasma production rates of testosterone in normal young men and women using a constant infusion procedure: effect of time of day and plasma concentration on the metabolic clearance rate of testosterone | journal = The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism| volume = 27 | issue = 5 | pages = 686–94 | date = May 1967 | pmid = 6025472 | doi = 10.1210/jcem-27-5-686 }}{{cite journal | vauthors = Southren AL, Tochimoto S, Carmody NC, Isurugi K | title = Plasma production rates of testosterone in normal adult men and women and in patients with the syndrome of feminizing testes | journal = The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism| volume = 25 | issue = 11 | pages = 1441–50 | date = Nov 1965 | pmid = 5843701 | doi = 10.1210/jcem-25-11-1441 }}</ref> ოსურეფ თაშნეშე უმოს მაგინაფუეფ რენა თე ჰორმონიშოთ.<ref>{{cite book | vauthors = Dabbs M, Dabbs JM | title = Heroes, rogues, and lovers: testosterone and behavior | url = https://archive.org/details/heroesrogueslove00jame | url-access = registration | publisher = McGraw-Hill | location = New York | year = 2000 | isbn = 978-0-07-135739-5 }}</ref> თიშ მუჭოთ ორთაშობურ ჰორმონიშ როლწკჷმა ართო, ტესტოსტერონ გჷმირინუაფუ მუჭოთ [[წამალი|მედიკამენტ]] [[ჰიპოგონადიზმი]]შ დო [[კიდირიშ კიბო|კიდირიშ კიბოშ]] ოკურნალებერო.<ref>{{cite web |date=December 4, 2015 |title=Testosterone |url=https://www.drugs.com/monograph/testosterone.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160820173417/https://www.drugs.com/monograph/testosterone.html |archive-date=August 20, 2016 |access-date=3 September 2016 |website=Drugs.com |publisher=American Society of Health-System Pharmacists}}</ref> თიშენ, ნამჷ-და [[ანდროპაუზა|ტესტოსტერონიშ დონე ირკენს ქომოლეფიშ ხანიშ ძინაწკჷმა ართო]], ტესტოსტერონ მინშა გჷმირინუაფუ ხანშამიშულირ ქომოლეფს თე დეფიციტიშ ოკომპენსირებელო. თინა თაშნეშე გჷმირინუაფუ უკანონეთ ფიზიკურ ანაგიშ დო წჷმოძინაშ გაუჯგუშებელო, სამანგათ, სპორტსმენეფს შქას.<ref>{{cite report |collaboration=Institute of Medicine (US) Committee on Assessing the Need for Clinical Trials of Testosterone Replacement Therapy |vauthors=Liverman CT, Blazer DG |chapter=Introduction |title=Testosterone and Aging: Clinical Research Directions |date=2004 |publisher=National Academies Press (US) |chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK216164/ |language=en |access-date=September 26, 2016 |archive-date=January 10, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160110170928/http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK216164/ |url-status=live }}</ref> [[მოსოფელიშ ანტიდოპინგურ სააგენტო]] თის მითმიოჭარანს S1 ანაბოლურ აგენტეფიშ სუბსტანციას, ნამუთ „ნამდგა ბორჯის ვაშინერებულ“ რე.<ref>{{Cite web|title=What is Prohibited|url=https://www.wada-ama.org/en/content/what-is-prohibited/prohibited-at-all-times/anabolic-agents|access-date=2021-07-18|website=World Anti-Doping Agency|language=en|archive-date=November 12, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112011132/https://www.wada-ama.org/en/content/what-is-prohibited/prohibited-at-all-times/anabolic-agents}}</ref> == ბიოლოგიურ ეფექტეფი == === გაულა ფიზიოლოგიურ წუმოძინაშა === ართო ეჭოფილი, [[ანდროგენეფი]], მუნერით რე ტესტოსტერონი, ხეს უნწყუნა [[ცილაშ სინთეზი|ცილაშ სინთეზის]] დო თეშნერო თი ნორშვეფიშ რდუალას, ნამუეფსჷთ ანდროგენულ რეცეპტორეფ უღუნან.<ref>{{cite journal | vauthors = Sheffield-Moore M | title = Androgens and the control of skeletal muscle protein synthesis | journal = Annals of Medicine | volume = 32 | issue = 3 | pages = 181–186 | date = April 2000 | pmid = 10821325 | doi = 10.3109/07853890008998825 | s2cid = 32366484 }}</ref> ტესტოსტერონქ შილებე იხასიათას მუჭოთ [[ანაბოლიზმი|ანაბოლურ]] დო ანდროგენულ ([[ვირილიზაცია|ვირილიზაციაშ]]) ეფექტეფიშ მოღვენქ, თიშ უმკუჯინალო, ნამჷ-და თე კატეგორიულ ეჭარუეფ გოთანჯილ თიათ პიჯობურ რე, ანდანე თინეფს შქას კაბეტ ურთიართგინოკვათუა რე.<ref>{{cite book | chapter = Androgen Physiology, Pharmacology and Abuse | chapter-url = https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK279000/ | vauthors = Handelsman DJ | title = Endotext [Internet] | publisher = MDText.com, Inc | date = January 2013 | pmid = 25905231 | access-date = November 11, 2016 | archive-date = March 9, 2021 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210309030923/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK279000/ | url-status = live }}</ref> თე ეფექტეფიშ მანგურ ნძალა შილებე დოჸუნდას შხვადოშხვა ფაქტორს დო მიმალ რკვიებეფიშ თემა რე.<ref>{{cite book | chapter-url=https://link.springer.com/referenceworkentry/10.1007/978-3-319-29456-8_11-1 | doi=10.1007/978-3-319-29456-8_11-1 | chapter=Anabolic and Metabolic Effects of Testosterone and Other Androgens: Direct Effects and Role of Testosterone Metabolic Products | title=Thyroid Diseases | series=Endocrinology | date=2017 | last1=Čeponis | first1=Jonas | last2=Wang | first2=Christina | last3=Swerdloff | first3=Ronald S. | last4=Liu | first4=Peter Y. | pages=1–22 | isbn=978-3-319-29195-6 | access-date=April 6, 2024 | archive-date=April 7, 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240407084734/https://link.springer.com/referenceworkentry/10.1007/978-3-319-29456-8_11-1 | url-status=live }}{{cite journal |vauthors=Kuhn CM |title=Anabolic steroids |journal=Recent Prog Horm Res |volume=57 |issue= |pages=411–34 |date=2002 |pmid=12017555 |doi=10.1210/rp.57.1.411 |url=|doi-access=free }}</ref> ტესტოსტერონს შეულებჷ ვარ-და ბონას ქიმინჯას ღანკობურ ნორშვეფშე, ვარ-და 5α-რედუქტაზაშ მეშქაშობათ დიჰიდროტესტოსტერონო (დჰტ) გინირთასჷნ, ვარ-და არომატიზაციაშ შედეგო ესტრადიოლო (E2) გინიქიმინასჷნ. ჟირხოლო, ტესტოსტერონით დო დჰტ-თ, ანდროგენულ რეცეპტორს მითმიაბუნუნა; მარა, დჰტ-ს უღჷ უმოს ჸონიერ მებუნაფაშ მეშქაშობა ვინდარო ტესტოსტერონს დო შილებე უღჷდას უმოს ანდროგენულ ეფექტ გოთანჯილ ნოშვეფს დაბალ დონესჷთ. * ''ანაბოლურ ეფექტეფი'' იკათუანს [[კუთეფიშ მასა|კუთეფიშ მასაშ]] დო ჭყანაშ ძინა-რდუალას, ყვილიშ სქინჩინიშ დო ჭყანაშ ძინას, [[ყვილიშ მოგვანება|ყვილიშ მოგვანებაშ]] სტიმულაციას დო ღოზობურ რდუალას. * ''ანდროგენულ ეფექტეფი'' იკათუანს [[წუმოძინაშ ბიოლოგია|სქესობრურ ორგანოეფიშ მოძოკებას]], გიშაკერზაფილო [[პენისი|პენისიშ]] დო სქემაშ [[ფერთხი]]შ ფორმირებას; ბადებაშ უკულ (რჩქვანელობურო [[პუბერტატი|სქესობურ მოძოკებაშის]]) — [[ადამიერიშ ხონარი|ხონარიშ]] დაბოხება, სახეშ თომაშ (მუნერით რე [[ბჟაკე]]) დო [[ჸუჯიშთუდონ თომა]]შ რდუალა. თინეფიშ უმენტაშობა ქომოლურ [[მაჟირულ სქესობურ შანი|მაჟირულ სქესობურ შანეფიშ]] კატეგორიაშა მიშმურს. ტესტოსტერონიშ ეფექტეფქ თაშნეშე შილებე იკლასიფიცირას ხანერობაშ მეჯინათ. მუჭოთ ქომოლეფს, თეშ ოსურეფს [[მოსქილადაშ ბორჯი]]შ ეფექტეფ თარო დოჸუნა [[#დუდიშულ ტესტოსტერონი|დუდიშულ ტესტოსტერონიშ]] დონეს დო განწეობას.<ref>{{Cite book |vauthors=Sfetcu N |url=https://books.google.com/books?id=8jF-AwAAQBAJ&dq=Testosterone+effects+can+also+be+classified+by+the+age+of+usual+occurrence.+For+postnatal+effects+in+both+males+and+females%2C+these+are+mostly+dependent+on+the+levels+and+duration+of+circulating+free+testosterone&pg=PA1081 |title=Health & Drugs: Disease, Prescription & Medication |date=2014-05-02 |publisher=Nicolae Sfetcu |language=en |access-date=November 21, 2022 |archive-date=November 18, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231118175431/https://books.google.com/books?id=8jF-AwAAQBAJ&dq=Testosterone+effects+can+also+be+classified+by+the+age+of+usual+occurrence.+For+postnatal+effects+in+both+males+and+females%2C+these+are+mostly+dependent+on+the+levels+and+duration+of+circulating+free+testosterone&pg=PA1081 |url-status=live }}</ref> ==== ბადებაშახ (გორჩქინაშახ) ==== ბადებაშახიან ეფექტეფ ჟირ კატეგორიათ ირთუ, ნამუეფჷთ წუმოძინაშ სტადიეფიშ მეჯინათ რე კლასიფიცირებული. პირველ მენარქე [[უხენობა]]შ 4-6 მარას იჭყაფუ. სამენგეფ იკათუანა გენიტალურ ვირილიზაციას, მუნერით რე შქა ღოზიშ აკოკათუა, [[პირველჸოფურ ფალოსი|ფალოსურ]] [[ბჟღეროლუ|ურეთრა]], [[ფერთხი]]შ დათხითხარება დო აკოხუჭუა, [[პირველჸოფურ ფალოსი|ფალოსიშ]] გადინდორება; თიშ უმკუჯინალო, ნამჷ-და ტესტოსტერონიშ როლ ბრელით მერკე რე, ვინდარო [[დიჰიდროტესტოსტერონი]]შინ. თაშნეშე ხვადუ [[პროსტატა|პროსტატაშ]] ჯარკვალიშ დო [[სათასო ბუშტი|სათასო ბუშტეფიშ]] წუმოძინა. მაჟირა ტრიმესტრიშ განწეხანს, ანდროგენეფიშ დონე მერსხილ რე სქესიშ ფორმირებაწკჷმა.<ref>{{cite journal | vauthors = Swaab DF, Garcia-Falgueras A | title = Sexual differentiation of the human brain in relation to gender identity and sexual orientation | journal = Functional Neurology | volume = 24 | issue = 1 | pages = 17–28 | year = 2009 | pmid = 19403051 }}</ref> კონკრეტულო, ტესტოსტერონი, ანტი-მიულერიშ ჰორმონწკჷმა (AMH) ართო, ხეს უნწყუნს ვოლფიშ ოულურიშ რდუალას დო მიულერიშ ოულურიშ დეგენერაციას ომანგეთ.<ref>{{cite journal | vauthors = Xu HY, Zhang HX, Xiao Z, Qiao J, Li R | title = Regulation of anti-Müllerian hormone (AMH) in males and the associations of serum AMH with the disorders of male fertility | journal = Asian Journal of Andrology | volume = 21 | issue = 2 | pages = 109–114 | date = 2019 | pmid = 30381580 | pmc = 6413543 | doi = 10.4103/aja.aja_83_18 | doi-access = free }}</ref> თე ბორჯ გაულას იღვენუანს სქემაშ ფემინიზაციაშა ვარ-და მასკულინიზაციაშა დო შილებე რდას სქესობურ რჯებაშ უმოსო ზუსტ პროგნოზირებაშ მაძირაფალი, ვინდარო ძინათებულ ადამიერიშ დორხველ ჰორმონეფიშ დონე. ბადებაშახიან ანდროგენეფი, მუჭოთ ჩქჷნ, გაულას იღვენუანა ინტერესეფშა დო გენდერულ აქტივობეფშა, დო უღჷნა ზჷმიერ ეფექტ ოფირჩულ უნარეფშა.<ref>{{cite journal | vauthors = Berenbaum SA | title = Beyond Pink and Blue: The Complexity of Early Androgen Effects on Gender Development | journal = Child Development Perspectives | volume = 12 | issue = 1 | pages = 58–64 | date = March 2018 | pmid = 29736184 | pmc = 5935256 | doi = 10.1111/cdep.12261 }}</ref> ოსურეფს შქას, ნამუეფსჷთ [[ჭაჭაშ ჟილენ ჯარკვალიშ ათოჸუნელ ჰიპერპლაზია]] უღჷნან, ბაღანობას ქომოლურ ტიპიშ ლაჸაფ კორელაციას რე ოსურულ გენდერით გუმორძღაფაშ რკებაწკჷმა დო ძინთებაშის ჰეტეროსექსუალურ ინტერესიშ დარკებაწკჷმა.<ref>{{cite journal | vauthors = Hines M, Brook C, Conway GS | s2cid = 33519930 | title = Androgen and psychosexual development: core gender identity, sexual orientation and recalled childhood gender role behavior in women and men with congenital adrenal hyperplasia (CAH) | journal = Journal of Sex Research | volume = 41 | issue = 1 | pages = 75–81 | date = February 2004 | pmid = 15216426 | doi = 10.1080/00224490409552215 }}</ref> ==== ორდოიან ჩქჷჩქჷუობა ==== ორდოიან ჩქჷჩქჷუობაშ ანდროგენულ ეფექტეფ არძაშე მერკეთ რე რკვიებული. ბოშ ჩქჷჩქჷუეფშო, რინაშ პირველ მარეფს ტესტოსტერონიშ დონე იძინანს. დონეეფ მუსხირენ თუთაშ განწეხანს პუბერტატულ დიაპაზონს სქიდუ, მარა რჩქვანელობურო 4–7 თუთაშ ხანშო ბაღანობაშ ძალამ დაბალ, კაჭულო ეიოხანტალ დონეს ოჭირინუანს.<ref>{{cite journal | vauthors = Forest MG, Cathiard AM, Bertrand JA | title = Evidence of testicular activity in early infancy | journal = The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism| volume = 37 | issue = 1 | pages = 148–51 | date = July 1973 | pmid = 4715291 | doi = 10.1210/jcem-37-1-148 }}{{cite journal | vauthors = Corbier P, Edwards DA, Roffi J | title = The neonatal testosterone surge: a comparative study | journal = Archives Internationales de Physiologie, de Biochimie et de Biophysique | volume = 100 | issue = 2 | pages = 127–31 | year = 1992 | pmid = 1379488 | doi = 10.3109/13813459209035274 }}</ref> ადამიერეფს თე ძინაშ ფუნქცია უჩინებუ რე. რე თეორია, ნამჷ-და ტვინიშ [[ვირილიზაცია|მასკულინიზაცია]] მუთმოხვადუ, ანდანე რსხულიშ (ანაგიშ) შხვა ნორთეფს შანულამ თირაფეფ ვა რე ფიქსირებული.<ref>{{cite journal | vauthors = Dakin CL, Wilson CA, Kalló I, Coen CW, Davies DC | title = Neonatal stimulation of 5-HT(2) receptors reduces androgen receptor expression in the rat anteroventral periventricular nucleus and sexually dimorphic preoptic area | journal = The European Journal of Neuroscience | volume = 27 | issue = 9 | pages = 2473–80 | date = May 2008 | pmid = 18445234 | doi = 10.1111/j.1460-9568.2008.06216.x | s2cid = 23978105 | doi-access = free }}</ref> ქომოლურ ტვინიშ მასკულინიზაცია მუთმოხვადუ ტესტოსტერონიშ [[ესტრადიოლი|ესტრადიოლო]] არომატიზაციაშ მეშქაშობათ, ნამუთ [[ჰემატოენცეფალურ ბარიერი|ჰემატოენცეფალურ ბარიერს]] გინმოკვათუნს დო ქომოლურ ტვინშა მიშმურს, მუჟანსჷთ ოსურ სქემეფს უღჷნა α-ფეტოპროტეინინ, ნამუთ მითმიობუნუანს ესტროგენს, თეშნერო ოსურულ ტვინ თე პროცესით ვერამაკებუ.<ref>{{cite book | vauthors = Kalat JW | title = Biological psychology | publisher = Wadsworth, Cengage Learning | location = Belmont, Calif | year = 2009 | isbn = 978-0-495-60300-9 | chapter = Reproductive behaviors | chapter-url = https://books.google.com/books?id=ZlSbk5rUY60C&pg=PA321 | page = 321 | access-date = October 8, 2020 | archive-date = January 11, 2023 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230111143031/https://books.google.com/books?id=ZlSbk5rUY60C&pg=PA321 | url-status = live }}</ref> ==== სქესობურ მოძოკებაშახ (პუბერტატშახ) ==== სქესობურ მოძოკებაძას, ანდროგენეფიშ დონეშ ძინაშ ეფექტეფ მუთმოხვადუ მუჭოთ ბოშეფს, თეშ ძღაბეფს. თინეფშა მიშმურს ძინათებულიშ ტიპიშ [[რსხულიშ შური]], კანიშ დო თომაშ ცჷმუანობაშ ძინა, [[აკნე]], [[პუბარქე]] ([[მეხვენჯიშ თომა]]შ გუმორჩქინა), [[ჸუჯიშთუდონ თომა]], [[რდუალაშ კვათირ ძინა]], ყვილეფიშ დგორქიულ [[ეპიფიზი|მოგვანება]] დო [[სახეშ თომა]].<ref>{{cite journal | vauthors = Pinyerd B, Zipf WB | title = Puberty-timing is everything! | journal = Journal of Pediatric Nursing | volume = 20 | issue = 2 | pages = 75–82 | year = 2005 | pmid = 15815567 | doi = 10.1016/j.pedn.2004.12.011 | s2cid = 28274693 }}</ref> ==== სქესობურ მოძოკება (პუბერტატი) ==== [[სქესობურ მოძოკება|პუბერტატულ]] ეფექტეფ იჭყაფუ თიწკჷმა, მუჟანსჷთ ანდროგენეფიშ დონე ძინათებულ ოსურიშ ნორმალურ დონეშე მაღალ რე თუთეფიშ ვარ-და წანეფიშ განწეხანს. ქომოლეფს მოძკებაშ ეფექტეფ რჩქვანელობური გვიანს გუმურჩქინდჷნა, ოსურეფს — გუმურჩქინდჷნა ზისხირს [[#დუდიშულ ტესტოსტერონი|დუდიშულ ტესტოსტერონიშ]] დონეშ განწეხანიშ ძინაშ უკული. თე ეფექტეფშა მიშმურს:<ref>{{cite book | vauthors = Barrett KE, Ganong WF | title = Ganong's Review of Medical Physiology | publisher = TATA McGRAW Hill | isbn = 978-1-259-02753-6 | pages = 423–25 | edition = 24 | year = 2012 }}</ref> * ჸვაჯკაკალეფს [[სპერმატოგენეზი|სპერმატოგენულ]] ნორშვეფიშ რდუალა, ქომოლურ ჸოფურობა, [[პენისი]]შ ვარ-და [[კლიტორი]]შ ზჷმაშ ძინა, მოძინელ [[ლიბიდო]] დო [[ერექცია]]შ ვარ-და კლიტორიშ ერექციაშ სიშხირა. * [[ღვა]], წაბი, ნჷკი დო ჩხვინდიშ რდუალა დო სახეშ ყვილეფიშ კონტურეფიშ რემოდელირება, [[რდუალაშ ჰორმონი|რდუალაშ ჰორმონწკჷმა]] კომბინაციას.<ref>{{cite journal | vauthors = Raggatt LJ, Partridge NC | title = Cellular and molecular mechanisms of bone remodeling | journal = The Journal of Biological Chemistry | volume = 285 | issue = 33 | pages = 25103–8 | year = 2010 | pmid = 20501658 | pmc = 2919071 | doi = 10.1074/jbc.R109.041087 | bibcode = 2010JBiCh.28525103R | doi-access = free }}</ref> * ყვილეფიშ მოგვანებაშ დათებუ დო რდუალაშ გაჩემება. თენა ხვადუ ორცათ [[ესტრადიოლი|ესტრადიოლიშ]] [[მეტაბოლიტი|მეტაბოლიტეფიშ]] მეშქაშობათ დო, ომანგეთ, ქომოლეფს უმოს ონდეთ მეურს, ვინდარო ოსურეფს. * კუთეფიშ ჭყანაშ დო მასაშ ძინა, ხუჯეფ უმოსო ფართო გინმირთუ დო ნთილას იფართებუ, ხონარიშ დაბოხება, [[ხორხოტა|ხორხოტაშ]] (ადამიშ უშქური) რდუალა. * [[ციმურ ჯარკვალი|ციმურ ჯარკვალეფიშ]] გადიდარება. თექ შილებე აკნე გჷმიჭანუას, სახეშე კანთუდონ [[ორგანიზმიშ ციმუ|ციმუ]] ირკენს. * მეხვენჯიშ თომა იფაჩუ კვინჭიხეშე [[ჩუპა|ჩუპაშა]], [[სახეშ თომა]]შ წუმოძინა ([[ბაკენბარდეფი]], [[ბჟაკე]], [[ოშმეში]]), დუდიშ თომაშ დინაფა (ანდროგენულ ალოპეცია), [[კიდირიშ თომა]]შ რდუალა, პერიარეოლარული, [[გვამიში დუდი|პერიანალურ]] თომაშ, [[კუჩხიშ თომა]]შ დო [[ჸუჯიშთუდონ თომა]]შ ძინა. ==== ძინათებული ==== ტესტოსტერონ ოხვილურ რე [[სპერმა|სპერმაშ]] ნორმალურ წუმოძინაშო. თინა ააქტიურენს გენეფს [[სერტოლიშ თოლი|სერტოლიშ თოლეფს]], ნამუეფჷთ ხეს უნწყუნა [[სპერმატოგონია|სპერმატოგონიეფიშ]] დიფერენციაციას. თინა არეგულირენს [[ჰიპოთალამურ-ჰიპოფიზურ-ჭაჭაშჟილენ ლირე|ჰიპოთალამურ-ჰიპოფიზურ-ადრენალურ (HPA) ლირეშ]] სანწალე რეაქციას დომინირაფაშ გიმოჭანაფაშ ბორჯის.<ref>{{cite journal |vauthors=Mehta PH, Jones AC, Josephs RA |title=The social endocrinology of dominance: basal testosterone predicts cortisol changes and behavior following victory and defeat |journal=Journal of Personality and Social Psychology |volume=94 |issue=6 |pages=1078–1093 |date=Jun 2008 |pmid=18505319 |doi=10.1037/0022-3514.94.6.1078 |url=http://homepage.psy.utexas.edu/homepage/faculty/josephs/pdf_documents/index.cfm.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20090419200557/http://homepage.psy.utexas.edu/homepage/faculty/josephs/pdf_documents/index.cfm.pdf |archive-date=April 19, 2009 |citeseerx=10.1.1.336.2502}}</ref> ანდროგენეფი, თინეფს შქას ტესტოსტერონი, უძინანს კუთეფიშ რდუალას. ტესტოსტერონ თეშნეშე არეგულირენს [[თრომბოქსან A2|თრომბოქსან A2]] რეცეპტორეფიშ მუდანობას [[მეგაკარიოციტეფი|მეგაკარიოციტეფს]] დო [[თრომბოციტეფი|თრომბოციტეფს]], ომანგეთ ადამიერეფს თრომბოციტეფს აკმაშქვანს.<ref>{{cite journal |vauthors=Ajayi AA, Halushka PV | title = Castration reduces platelet thromboxane A2 receptor density and aggregability |journal=QJM |volume=98 |issue=5 |pages=349–356 |date=May 2005 |pmid=15820970 |doi=10.1093/qjmed/hci054 |doi-access=free}}{{cite journal |vauthors=Ajayi AA, Mathur R, Halushka PV |title=Testosterone increases human platelet thromboxane A2 receptor density and aggregation responses |journal=Circulation |volume=91 |issue=11 |pages=2742–2747 |date=Jun 1995 |pmid=7758179 |doi=10.1161/01.CIR.91.11.2742}}</ref> ძინათებულ ქომოლკოჩეფს ტესტოსტერონიშ ეფექტეფ უმოსო არგამათ იძირებე, ვინდარო ოსურეფს, მარა ჟირხოლო სქესიშო უშანულამაშ რე. კანკალე თე ეფექტიქ შილებე მირკას, ანდანე ტესტოსტერონიშ დონე ძინათებულიშ შურდგუმაშ გვიან წანეფს ირკენს.<ref>{{cite journal | vauthors = Kelsey TW, Li LQ, Mitchell RT, Whelan A, Anderson RA, Wallace WH | title = A validated age-related normative model for male total testosterone shows increasing variance but no decline after age 40 years | journal = PLOS ONE | volume = 9 | issue = 10 | article-number = e109346 | date = October 8, 2014 | pmid = 25295520 | pmc = 4190174 | doi = 10.1371/journal.pone.0109346 | bibcode = 2014PLoSO...9j9346K | doi-access = free }}</ref> ტვინ ხოლო ითირუ თე სქესობურ დიფერენციაციათ; [[ფერმენტი|ფერმენტ]] [[არომატაზა]] ტესტოსტერონს [[ესტრადიოლი|ესტრადიოლო]] გინმაშქვანს, ნამუთ ქომოლ ჭუკეფს ტვინიშ მასკულინიზაციაშენ რე გამამინჯე. ადამიერეფს, ერჩქიშ ტვინიშ მასკულინიზაცია, ანდროგენეფიშ წჷმოქიმინუაშ ვარ-და ანდროგენული- რეცეპტორეფიშ ფუნქციაშ [[წუმოძინაშ დეფექტეფი|წოროდოჸუნელ]] ლახარეფიშ მოღვენ პაციენტეფს სქესობურ პრეფერენციაშ დაკვირებათ, ფუნქციურ ანდროგენულ რეცეპტორეფწკჷმა რე მერსხუაფილი.<ref>{{cite journal |vauthors=Wilson JD |date=Sep 2001 |title=Androgens, androgen receptors, and male gender role behavior |department=Review |journal=Hormones and Behavior |volume=40 |issue=2 |pages=358–66 |doi=10.1006/hbeh.2001.1684 |pmid=11534997 |s2cid=20480423}}</ref> [[სქესობურ გინორთეფიშ ნეირომენცარობა|ქომოლკოჩიშ დო ოსურიშ ტვინს შქას გინორთეფ]] რე, ნამუთ შილებე ტესტოსტერონიშ შხვადოშხვა დონეთ რდას გიმოჭანაფილინ; თინეფშე ართ-ართ რე ზჷმა: ქომოლკოჩიშ ტვინი, ოშქაშეთ, უმოსო კაბეტ რე.<ref>{{cite journal |vauthors=Cosgrove KP, Mazure CM, Staley JK |date=Oct 2007 |title=Evolving knowledge of sex differences in brain structure, function, and chemistry |journal=Biological Psychiatry |volume=62 |issue=8 |pages=847–55 |doi=10.1016/j.biopsych.2007.03.001 |pmc=2711771 |pmid=17544382}}</ref> === გაულა სინთელუანობაშა === ტესტოსტერონ, მუჭოთ ჩქჷ, [[პროსტატაშ კიბო|პროსტატაშ კიბოშ]] წუმოძინაშ რისკიშ მაძინალ ვა რე. მარა თი ადამიერეფს, ნამუეფქჷთ ტესტოსტერონიშ დორკებაშ თერაპია მუკორთესჷნ, ტესტოსტერონიშ დონეშ ძინაქ კასტრაციულ დონეშ ეშე ოძირუ რინელ პროსტატაშ კიბოშ მოდვალუაშ ტემპიშ (ბიწორაშ) ძინა.<ref>{{cite book | vauthors = Morgentaler A, Schulman C | chapter = Testosterone and prostate safety | volume = 37 | pages = 197–203 | year = 2009 | pmid = 19011298 | doi = 10.1159/000176054 | isbn = 978-3-8055-8622-1 | series = Frontiers of Hormone Research | title = Advances in the Management of Testosterone Deficiency }}{{cite journal | vauthors = Rhoden EL, Averbeck MA, Teloken PE | title = Androgen replacement in men undergoing treatment for prostate cancer | journal = The Journal of Sexual Medicine | volume = 5 | issue = 9 | pages = 2202–08 | date = Sep 2008 | pmid = 18638000 | doi = 10.1111/j.1743-6109.2008.00925.x }}{{cite journal | vauthors = Morgentaler A, Traish AM | title = Shifting the paradigm of testosterone and prostate cancer: the saturation model and the limits of androgen-dependent growth | journal = European Urology | volume = 55 | issue = 2 | pages = 310–20 | date = Feb 2009 | pmid = 18838208 | doi = 10.1016/j.eururo.2008.09.024 }}</ref> [[ტესტოსტერონ დო გურ-ზისხირჯერღვეფიშ სისტემა|ტესტოსტერონიშ შანულობაშ გეშა გურ-ზისხირჯერღვეფიშ სინთელუანობაშ თხილუას]] გინორთელ შედეგეფ რე მეღებული.<ref>{{cite journal | vauthors = Haddad RM, Kennedy CC, Caples SM, Tracz MJ, Boloña ER, Sideras K, Uraga MV, Erwin PJ, Montori VM | title = Testosterone and cardiovascular risk in men: a systematic review and meta-analysis of randomized placebo-controlled trials | journal = Mayo Clinic Proceedings | volume = 82 | issue = 1 | pages = 29–39 | date = Jan 2007 | pmid = 17285783 | doi = 10.4065/82.1.29 }}{{cite journal | vauthors = Jones TH, Saad F | title = The effects of testosterone on risk factors for, and the mediators of, the atherosclerotic process | journal = Atherosclerosis | volume = 207 | issue = 2 | pages = 318–27 | date = Dec 2009 | pmid = 19464009 | doi = 10.1016/j.atherosclerosis.2009.04.016 }}</ref> თეშ უმკუჯინალო, ხანშა მიშულირ ქომოლკოჩეფს ტესტოსტერონიშ ნორმალურ დონეშ თხილუაქ ოძირუ ბრელ თი პარამეტრიშ გაუჯგუშება, ნამუთ გურ-ზისხირჯერღვეფიშ ლახარეფიშ რისკის ურკენს, სამანგათ: კუთეფიშ მასაშ ძინა, ქვარაშ ქონიშ (ვისცერალურ ციმუ) დორკება, ქოლესტერინიშ დონეშ დორკება დო გლიკემიურ კონტროლიშ გაუჯგუშება.<ref>{{cite journal | vauthors = Stanworth RD, Jones TH | title = Testosterone for the aging male; current evidence and recommended practice | journal = Clinical Interventions in Aging | volume = 3 | issue = 1 | pages = 25–44 | year = 2008 | pmid = 18488876 | pmc = 2544367 | doi = 10.2147/CIA.S190 | doi-access = free }}</ref> ანდროგენეფიშ მაღალ დონე მერსხილ რე [[მენსტრუაციულ ციკლი|მენსტრუალულ ციკლიშ]] აკორცუაფეფწკჷმა მუჭოთ კლინიკურ პოპულაციეფს, თეშ ჭყანთელ ოსურეფსჷთ.<ref>{{cite journal | vauthors = Van Anders SM, Watson NV | title = Menstrual cycle irregularities are associated with testosterone levels in healthy premenopausal women | journal = American Journal of Human Biology | volume = 18 | issue = 6 | pages = 841–44 | year = 2006 | pmid = 17039468 | doi = 10.1002/ajhb.20555 | url = https://deepblue.lib.umich.edu/bitstream/2027.42/83925/1/menstrual_cycle_irregularities_are_associated_with_testosterone_levels_in_healthy_premenopausal_women.pdf | hdl = 2027.42/83925 | s2cid = 32023452 | hdl-access = free | access-date = August 29, 2019 | archive-date = February 13, 2021 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210213011139/https://deepblue.lib.umich.edu/bitstream/handle/2027.42/83925/menstrual_cycle_irregularities_are_associated_with_testosterone_levels_in_healthy_premenopausal_women.pdf;jsessionid=AC61249B183224834C48B1216A6F6FC6?sequence=1 | url-status = live }}</ref> თაშნეშე შილებე გიმიჭანუას ვარჩქვანელობურ თომალა, აკნე, წონაშა ძინა, უსქუალობა დო კანკალეშა დუდიშ თომაშ რცუაფასჷთ. თე ეფექტეფ უმენტაშო ომარქვალეეფიშ პოლიკისტოზიშ სინდრომიშ (PCOS) მოღვენ ოსურეფს მიოხენა. პკოს-ით (PCOS) დალახებულ ოსურეფშო, ჰორმონეფი, სამანგათ [[ორალურ კონტრაცეპტივეფი|ინოსახებაშ სააწმარენჯო ტაბლეტეფი]], შილებე გჷმორინაფილქ იჸუას ტესტოსტერონიშ მოძინელ დონეშ ეფექტეფიშ დარკებელო.<ref> {{cite web |author= |date=June 6, 2020 |title=Polycystic Ovary Syndrome (PCOS) |url=https://studentaffairs.psu.edu/health-wellness/healthcare-and-medical-services/health-information-resources/polycystic-ovary#:~:text=In%20PCOS%2C%20the%20ovaries%20do,hair%20loss%20from%20the%20scalp. |access-date=May 14, 2024 |website=Penn State Student Affairs |publisher=Penn State University 2022}}</ref> გურგოჩამილობა, შვენა დო ოფირჩულ უნარეფ რე თარ კოგნიტურ ფუნქციეფი, ნამუეფშათ ადამიერეფს ტესტოსტერონ გაულას იღვენუანსჷნ. წიმიწორე მუნაჩემეფ მიოწურუანს თიშა, ნამჷ-და ტესტოსტერონიშ დაბალ დონე შილებე რდას კოგნიტურ უნარეფიშ დარკებაშ დო შილებე, ალცჰაიმერიშ ტიპიშ [[დემენცია|დემენციაშ]] რისკ-ფაქტორი,<ref>{{cite journal |vauthors=Pike CJ, Rosario ER, Nguyen TV |date=Apr 2006 |title=Androgens, aging, and Alzheimer's disease |journal=Endocrine |volume=29 |issue=2 |pages=233–41 |doi=10.1385/ENDO:29:2:233 |pmid=16785599 |s2cid=13852805}}{{cite journal |vauthors=Rosario ER, Chang L, Stanczyk FZ, Pike CJ |date=Sep 2004 |title=Age-related testosterone depletion and the development of Alzheimer disease |journal=JAMA |volume=292 |issue=12 |pages=1431–32 |doi=10.1001/jama.292.12.1431-b |pmid=15383512}}{{cite journal |vauthors=Hogervorst E, Bandelow S, Combrinck M, Smith AD |year=2004 |title=Low free testosterone is an independent risk factor for Alzheimer's disease |journal=Experimental Gerontology |volume=39 |issue=11–12 |pages=1633–39 |doi=10.1016/j.exger.2004.06.019 |pmid=15582279 |s2cid=24803152}}{{cite journal |vauthors=Moffat SD, Zonderman AB, Metter EJ, Kawas C, Blackman MR, Harman SM, Resnick SM |date=Jan 2004 |title=Free testosterone and risk for Alzheimer disease in older men |url=https://escholarship.org/uc/item/9kh190b5 |journal=Neurology |volume=62 |issue=2 |pages=188–93 |doi=10.1212/WNL.62.2.188 |pmid=14745052 |s2cid=10302839 |access-date=April 1, 2022 |archive-date=November 19, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221119073953/https://escholarship.org/uc/item/9kh190b5 |url-status=live }}</ref> ნამუთ რე თარ არგუმენტ [[თელარაშ განწეხანობა|შურდგუმუაშ განწეხანობაშ]] მედიცინას სირჩინუეშ სააწმარენჯო თერაპიეფს ტესტოსტერონიშ გჷმორინაფაშო. თეშ უმკუჯინალო, ლიტერატურაშ კაბეტ ნორთ მიოწურუანს ღულაღოზამ დო გვალოთ კვადრატულ რსხუშა ოფირჩულ უნარეფს დო ცირკულირებაფონ ტესტოსტერონს შქას,<ref>{{cite journal |vauthors=Moffat SD, Hampson E |date=Apr 1996 |title=A curvilinear relationship between testosterone and spatial cognition in humans: possible influence of hand preference |journal=Psychoneuroendocrinology |volume=21 |issue=3 |pages=323–37 |doi=10.1016/0306-4530(95)00051-8 |pmid=8817730 |s2cid=7135870}}</ref> სოდეთ ცირკულირებაფონ ანდროგენეფიშ მუჭოთ ჰიპო-, თეშ ჰიპერსეკრეციას (მერკე ვარ-და ხვეიან გჷმორთუალას (სეკრეციას)) მანებელ გაულა უღჷ კოგნიტურ ფუნქციეფშა. ==== იმუნურ სისტემა დო ანთება ==== ტესტოსტერონიშ დეფიციტ მერსხილ რე [[მეტაბოლურ სინდრომი|მეტაბოლურ სინდრომიშ]], [[გურ-ზისხირჯერღვეფიშ ლახარა|გულ-ზისხირჯერღვეფიშ ლახარაშ]] დო [[ღურალაშ მაძირაფალი|ღურალაშ]] რისკიშ ძინაწკჷმა, ნამუეფჷთ თაშნეშე ქრონიკულ [[ანთება|ანთებაშ]] შედეგეფს წჷმარინუანს.<ref>{{cite journal |vauthors=Bianchi VE |date=January 2019 |title=The Anti-Inflammatory Effects of Testosterone |journal=Journal of the Endocrine Society |volume=3 |issue=1 |pages=91–107 |doi=10.1210/js.2018-00186 |pmc=6299269 |pmid=30582096}}</ref> ტესტოსტერონიშ პლაზმურ კონცენტრაცია კჷნოპროპორციულ რე ანთებაშ ანდა [[ბიომარკერი|ბიომარკერწკჷმა]], თინეფს შქას [[C-რეაქტიულ ცილა|CRP]], [[ინტერლეიკინ 1 ბეტა]], [[ინტერლეიკინ 6]], [[კიბოშ ნეკროზიშ ფაქტორი-ალფა|TNF ალფა]] დო [[ენდოტოქსინი|ენდოტოქსინიშ]] კონცენტრაციაწკჷმა, თაშნეშე [[ლეიკოციტი|ლეიკოციტეფიშ]] მუდანობაწკჷმა. მუჭოთ [[მეტა-ანალიზი|მეტა-ანალიზ]] ოძირანსჷნ, ტესტოსტერონით გითოთირუაფონ თერაპია იჭანუანს ანთებურ მარკერეფიშ შანულამ რკებას. თე ეფექტეფ გოპიჯაფილ რე შხვადოშხვა მექანიზმით, ნამუეფსჷთ სინერგიულ ქიმინჯალა უღჷნა. ანდროგენდეფიციტურ ქომოლკოჩეფს წოროგეჸუნელ [[ჰაშიმოტოშ თიროიდიტი|ავტოიმუნურ თიროიდიტით]], ტესტოსტერონით გითოთირუაფონ თერაპია იჭანუანს [[ფარიშობურ ჯარკვალიშ ავტოანტირსხული|ფარიშობურ ჯარკვალიშ ავტოანტირსხულეფიშ]] ტიტრეფიშ რკებას დო [[ფარიშობურ ჯარკვალიშ სეკრეტორულ შილებუანობა|ფარიშობურ ჯარკვალიშ სეკრეტორულ შილებუანობაშ]] (SPINA-GT) ძინას.<ref>{{cite journal |vauthors=Krysiak R, Kowalcze K, Okopień B |date=October 2019 |title=The effect of testosterone on thyroid autoimmunity in euthyroid men with Hashimoto's thyroiditis and low testosterone levels |journal=Journal of Clinical Pharmacy and Therapeutics |volume=44 |issue=5 |pages=742–749 |doi=10.1111/jcpt.12987 |pmid=31183891 |s2cid=184487697 |doi-access=free}}</ref> ==სქოლიო== {{სქოლიო|2}} [[კატეგორია:ტესტოსტერონი| ]] [[კატეგორია:ანდროგენეფი]] [[კატეგორია:ანდროსტანეფი]] [[კატეგორია:ციკლოპენტანოლეფი]] [[კატეგორია:ენონეფი]] [[კატეგორია:ესტროგენეფი]]<!-- მეტაბოლიზმიშ მეშქაშობათ ესტრადიოლო დო ანდროსტანედიოლეფო --> [[კატეგორია:GABAA რეცეპტორიშ პოზიტიურ ალოსტერულ მოდულატორეფი]]<!-- მეტაბოლიზმიშ მეშქაშობათ 3α-ანდროსტანედიოლო --> [[კატეგორია:ყვაჯკაკალიშ ჰორმონეფი]] [[კატეგორია:სამარქვალოშ ჰორმონეფი]] [[კატეგორია:ჰიპოთალამუს-ჰიპოფიზ-გონადურ ლირეშ ჰორმონეფი]] [[კატეგორია:ჭაჭაშ ჟილენ ჯარკვალიშ ქორქაშ ჰორმონეფი]] [[კატეგორია:ადამერიშ ჰორმონეფი]] [[კატეგორია:ნეიროენდოკრინოლოგია]] [[კატეგორია:სქესობურ ჰორმონეფი]] 5rbuxnssgnazlhckhghraqpefxjacv3 0 44299 250285 2026-05-16T17:36:32Z Njilo 1885 ახალი ხასჷლა: უ 250285 wikitext text/x-wiki უ dlln83fralzs3ljcivqn4iqqe97n653 250286 250285 2026-05-16T17:36:58Z Njilo 1885 /* */ 250286 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =მატიე კერეკუ<br>Mathieu Kérékou | სურათი=Mathieu Kérékou 2006Feb10 (cropped).JPG | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=კერეკუ 2006 წანას | ხეშმოჭარუა =Mathieu Kérékou signature.svg | რანწკი = [[ბენინიშ პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ = [[4 პირელი]], [[1996]] | პოსტი დიტუ = [[6 პირელი]], [[2006]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი =[[ადრიენ უნგბედჟი]] | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=[[ნისეფორ სოგლო]] | მონძე =[[იაიი ბონი]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|2|9|1933}} | დაბადებაშ აბანი=[[კუარფა]], [[ფრანგული დაჰომეა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|2015|10|14|1933|9|2}} | ღურაშ აბანი=[[კოტონუ]], [[ბენინი]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|ბენინი}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა = | რელიგია = | ჯილდოეფი = | პარტია =[[ბენინიშ ოკათე რევოლუციაშ პარტია]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 = | პოსტი დეკინჷ2 =[[26 გჷმათუთა]], [[1972]] | პოსტი დიტუ2=[[4 პირელი]], [[1991]] | წიმოხონი2 =[[ჟიუსტენ აჰომადეგბე-ტომეტინი]] | მონძე2 =ნისეფორ სოგლო | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2=ნისეფორ სოგლო | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} 8d90rg353djxsz8qalvdjthhuc57i0f 250287 250286 2026-05-16T17:37:37Z Njilo 1885 /* */ 250287 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ემილ ზინსუ<br>Émile Derlin Zinsou | სურათი=Mathieu Kérékou 2006Feb10 (cropped).JPG | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=კერეკუ 2006 წანას | ხეშმოჭარუა =Mathieu Kérékou signature.svg | რანწკი = [[ბენინიშ პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ = [[4 პირელი]], [[1996]] | პოსტი დიტუ = [[6 პირელი]], [[2006]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი =[[ადრიენ უნგბედჟი]] | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=[[ნისეფორ სოგლო]] | მონძე =[[იაიი ბონი]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|2|9|1933}} | დაბადებაშ აბანი=[[კუარფა]], [[ფრანგული დაჰომეა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|2015|10|14|1933|9|2}} | ღურაშ აბანი=[[კოტონუ]], [[ბენინი]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|ბენინი}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა = | რელიგია = | ჯილდოეფი = | პარტია =[[ბენინიშ ოკათე რევოლუციაშ პარტია]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 = | პოსტი დეკინჷ2 =[[26 გჷმათუთა]], [[1972]] | პოსტი დიტუ2=[[4 პირელი]], [[1991]] | წიმოხონი2 =[[ჟიუსტენ აჰომადეგბე-ტომეტინი]] | მონძე2 =ნისეფორ სოგლო | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2=ნისეფორ სოგლო | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} 3k60nmlp0ppcgewfuhlwei3pj4zws4l 250288 250287 2026-05-16T17:37:54Z Njilo 1885 /* */ 250288 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ემილ დერლენ ზინსუ<br>Émile Derlin Zinsou | სურათი=Mathieu Kérékou 2006Feb10 (cropped).JPG | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=კერეკუ 2006 წანას | ხეშმოჭარუა =Mathieu Kérékou signature.svg | რანწკი = [[ბენინიშ პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ = [[4 პირელი]], [[1996]] | პოსტი დიტუ = [[6 პირელი]], [[2006]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი =[[ადრიენ უნგბედჟი]] | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=[[ნისეფორ სოგლო]] | მონძე =[[იაიი ბონი]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|2|9|1933}} | დაბადებაშ აბანი=[[კუარფა]], [[ფრანგული დაჰომეა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|2015|10|14|1933|9|2}} | ღურაშ აბანი=[[კოტონუ]], [[ბენინი]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|ბენინი}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა = | რელიგია = | ჯილდოეფი = | პარტია =[[ბენინიშ ოკათე რევოლუციაშ პარტია]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 = | პოსტი დეკინჷ2 =[[26 გჷმათუთა]], [[1972]] | პოსტი დიტუ2=[[4 პირელი]], [[1991]] | წიმოხონი2 =[[ჟიუსტენ აჰომადეგბე-ტომეტინი]] | მონძე2 =ნისეფორ სოგლო | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2=ნისეფორ სოგლო | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} 86nxp7z87cnabo118n1kze4tgni8kn0 250289 250288 2026-05-16T17:39:10Z Njilo 1885 /* */ 250289 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ემილ დერლენ ზინსუ<br>Émile Derlin Zinsou | სურათი=Emile Zinsou.jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=ზინსუ 1863 წანას | ხეშმოჭარუა =Emile Derlin Zinsou signature.svg | რანწკი = [[ბენინიშ პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ = [[4 პირელი]], [[1996]] | პოსტი დიტუ = [[6 პირელი]], [[2006]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი =[[ადრიენ უნგბედჟი]] | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=[[ნისეფორ სოგლო]] | მონძე =[[იაიი ბონი]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|2|9|1933}} | დაბადებაშ აბანი=[[კუარფა]], [[ფრანგული დაჰომეა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|2015|10|14|1933|9|2}} | ღურაშ აბანი=[[კოტონუ]], [[ბენინი]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|ბენინი}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა =პოლიტიკოსი, ექიმი | რელიგია = | ჯილდოეფი = | პარტია =[[ბენინიშ ოკათე რევოლუციაშ პარტია]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 = | პოსტი დეკინჷ2 =[[26 გჷმათუთა]], [[1972]] | პოსტი დიტუ2=[[4 პირელი]], [[1991]] | წიმოხონი2 =[[ჟიუსტენ აჰომადეგბე-ტომეტინი]] | მონძე2 =ნისეფორ სოგლო | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2=ნისეფორ სოგლო | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} evlp2hpqposi8rpy0hn0yabcpaqqeqz 250290 250289 2026-05-16T17:41:39Z Njilo 1885 /* */ 250290 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ემილ დერლენ ზინსუ<br>Émile Derlin Zinsou | სურათი=Emile Zinsou.jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=ზინსუ 1863 წანას | ხეშმოჭარუა =Emile Derlin Zinsou signature.svg | რანწკი = [[ბენინიშ პრეზიდენტი|დაჰომეშ პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ = [[17 კვირკვე]], [[1968]] | პოსტი დიტუ = [[10 ქირსეთუთა]], [[1969]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=[[ალფონს ამადუ ალე]] | მონძე =[[მორის კუანდეტე]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|2|9|1933}} | დაბადებაშ აბანი=[[კუარფა]], [[ფრანგული დაჰომეა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|2015|10|14|1933|9|2}} | ღურაშ აბანი=[[კოტონუ]], [[ბენინი]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|ბენინი}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა =პოლიტიკოსი, ექიმი | რელიგია = | ჯილდოეფი = | პარტია =[[ბენინიშ ოკათე რევოლუციაშ პარტია]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 = | პოსტი დეკინჷ2 =[[26 გჷმათუთა]], [[1972]] | პოსტი დიტუ2=[[4 პირელი]], [[1991]] | წიმოხონი2 =[[ჟიუსტენ აჰომადეგბე-ტომეტინი]] | მონძე2 =ნისეფორ სოგლო | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2=ნისეფორ სოგლო | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} qog42prcniyq45c5c3cdi5vzrqexs9g 250291 250290 2026-05-16T17:42:08Z Njilo 1885 /* */ 250291 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ემილ დერლენ ზინსუ<br>Émile Derlin Zinsou | სურათი=Emile Zinsou.jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=ზინსუ 1863 წანას | ხეშმოჭარუა =Emile Derlin Zinsou signature.svg | რანწკი = [[ბენინიშ პრეზიდენტი|დაჰომეშ პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ = [[17 კვირკვე]], [[1968]] | პოსტი დიტუ = [[10 ქირსეთუთა]], [[1969]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=[[ალფონს ამადუ ალე]] | მონძე =[[მორის კუანდეტე]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|2|9|1933}} | დაბადებაშ აბანი=[[კუარფა]], [[ფრანგული დაჰომეა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|2015|10|14|1933|9|2}} | ღურაშ აბანი=[[კოტონუ]], [[ბენინი]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|ბენინი}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა =პოლიტიკოსი, ექიმი | რელიგია = | ჯილდოეფი = | პარტია =[[ბენინიშ ოკათე რევოლუციაშ პარტია]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 = | პოსტი დეკინჷ2 = | პოსტი დიტუ2= | წიმოხონი2 = | მონძე2 = | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} nstvnt7xnlo3qm3b0vfrppvo7kh0cx7 250292 250291 2026-05-16T17:43:18Z Njilo 1885 /* */ 250292 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ემილ დერლენ ზინსუ<br>Émile Derlin Zinsou | სურათი=Emile Zinsou.jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=ზინსუ 1863 წანას | ხეშმოჭარუა =Emile Derlin Zinsou signature.svg | რანწკი = [[ბენინიშ პრეზიდენტი|დაჰომეშ პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ = [[17 კვირკვე]], [[1968]] | პოსტი დიტუ = [[10 ქირსეთუთა]], [[1969]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=[[ალფონს ამადუ ალე]] | მონძე =[[მორის კუანდეტე]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|23|3|1918}} | დაბადებაშ აბანი=[[კუარფა]], [[ფრანგული დაჰომეა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|2016|7|28|1918|3|23}} | ღურაშ აბანი=[[კოტონუ]], [[ბენინი]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|ბენინი}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა =პოლიტიკოსი, ექიმი | რელიგია = | ჯილდოეფი = | პარტია =[[ბენინიშ ოკათე რევოლუციაშ პარტია]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 = | პოსტი დეკინჷ2 = | პოსტი დიტუ2= | წიმოხონი2 = | მონძე2 = | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} 5njyxw1v2g71k7281tpg0cn0elpy521 250293 250292 2026-05-16T17:45:46Z Njilo 1885 /* */ 250293 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ემილ დერლენ ზინსუ<br>Émile Derlin Zinsou | სურათი=Emile Zinsou.jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=ზინსუ 1863 წანას | ხეშმოჭარუა =Emile Derlin Zinsou signature.svg | რანწკი = [[ბენინიშ პრეზიდენტი|დაჰომეშ პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ = [[17 კვირკვე]], [[1968]] | პოსტი დიტუ = [[10 ქირსეთუთა]], [[1969]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=[[ალფონს ამადუ ალე]] | მონძე =[[მორის კუანდეტე]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|23|3|1918}} | დაბადებაშ აბანი=[[ვიდა (ბენინი)|ვიდა]], [[ბენინი|დაჰომეა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|2016|7|28|1918|3|23}} | ღურაშ აბანი=[[კოტონუ]], [[ბენინი]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|ბენინი}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა =პოლიტიკოსი, ექიმი | რელიგია = | ჯილდოეფი = | პარტია =[[ბენინიშ ოკათე რევოლუციაშ პარტია]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 = | პოსტი დეკინჷ2 = | პოსტი დიტუ2= | წიმოხონი2 = | მონძე2 = | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} 4xec1axt87sqfldj1jiejpffl55iryk 250294 250293 2026-05-16T17:46:06Z Njilo 1885 /* */ 250294 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ემილ დერლენ ზინსუ<br>Émile Derlin Zinsou | სურათი=Emile Zinsou.jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=ზინსუ 1863 წანას | ხეშმოჭარუა =Emile Derlin Zinsou signature.svg | რანწკი = [[ბენინიშ პრეზიდენტი|დაჰომეშ პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ = [[17 კვირკვე]], [[1968]] | პოსტი დიტუ = [[10 ქირსეთუთა]], [[1969]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=[[ალფონს ამადუ ალე]] | მონძე =[[მორის კუანდეტე]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|23|3|1918}} | დაბადებაშ აბანი=[[ვიდა (ბენინი)|ვიდა]], [[ბენინი|დაჰომეა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|2016|7|28|1918|3|23}} | ღურაშ აბანი=[[კოტონუ]], [[ბენინი]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|ბენინი}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა =პოლიტიკოსი, ექიმი | რელიგია = | ჯილდოეფი = | პარტია = | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 = | პოსტი დეკინჷ2 = | პოსტი დიტუ2= | წიმოხონი2 = | მონძე2 = | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} ot0vrxu2qk5x9jzw5gmvp7hcmcfinys 250295 250294 2026-05-16T17:50:16Z Njilo 1885 /* */ 250295 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ემილ დერლენ ზინსუ<br>Émile Derlin Zinsou | სურათი=Emile Zinsou.jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=ზინსუ 1863 წანას | ხეშმოჭარუა =Emile Derlin Zinsou signature.svg | რანწკი = [[ბენინიშ პრეზიდენტი|დაჰომეშ პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ = [[17 კვირკვე]], [[1968]] | პოსტი დიტუ = [[10 ქირსეთუთა]], [[1969]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=[[ალფონს ამადუ ალე]] | მონძე =[[მორის კუანდეტე]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|23|3|1918}} | დაბადებაშ აბანი=[[ვიდა (ბენინი)|ვიდა]], [[ბენინი|დაჰომეა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|2016|7|28|1918|3|23}} | ღურაშ აბანი=[[კოტონუ]], [[ბენინი]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|ბენინი}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა =პოლიტიკოსი, ექიმი | რელიგია = | ჯილდოეფი = | პარტია = | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 = | პოსტი დეკინჷ2 = | პოსტი დიტუ2= | წიმოხონი2 = | მონძე2 = | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''ემილ დერლენ ზინსუ''' (დ. [[23 მელახი]], [[1918]] ღ. [[28 კვირკვე]], [[2016]]) ბენინარი პოლიტიკოსი დო ექიმი, [[ბენინიშ პრეზიდენტი|დაჰომეაშ]] (ასეიან [[ბენინი]]) პრეზიდენტი 1968-1969 წანეფს. trm7nm9ys4uum5pnu6na49boule7w1s 250296 250295 2026-05-16T17:50:36Z Njilo 1885 /* */ 250296 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ემილ დერლენ ზინსუ<br>Émile Derlin Zinsou | სურათი=Emile Zinsou.jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=ზინსუ 1863 წანას | ხეშმოჭარუა =Emile Derlin Zinsou signature.svg | რანწკი = [[ბენინიშ პრეზიდენტი|დაჰომეშ პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ = [[17 კვირკვე]], [[1968]] | პოსტი დიტუ = [[10 ქირსეთუთა]], [[1969]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=[[ალფონს ამადუ ალე]] | მონძე =[[მორის კუანდეტე]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|23|3|1918}} | დაბადებაშ აბანი=[[ვიდა (ბენინი)|ვიდა]], [[ბენინი|დაჰომეა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|2016|7|28|1918|3|23}} | ღურაშ აბანი=[[კოტონუ]], [[ბენინი]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|ბენინი}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა =პოლიტიკოსი, ექიმი | რელიგია = | ჯილდოეფი = | პარტია = | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 = | პოსტი დეკინჷ2 = | პოსტი დიტუ2= | წიმოხონი2 = | მონძე2 = | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''ემილ დერლენ ზინსუ''' (დ. [[23 მელახი]], [[1918]] — ღ. [[28 კვირკვე]], [[2016]]) — ბენინარი პოლიტიკოსი დო ექიმი, [[ბენინიშ პრეზიდენტი|დაჰომეაშ]] (ასეიან [[ბენინი]]) პრეზიდენტი 1968-1969 წანეფს. c9r1xrozqnms7wkhwprfl3pj56gumww