ბურკინა-ფასო

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="xmf">
  <siteinfo>
    <sitename>ვიკიპედია</sitename>
    <dbname>xmfwiki</dbname>
    <base>https://xmf.wikipedia.org/wiki/%E1%83%93%E1%83%A3%E1%83%93%E1%83%AE%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%B7%E1%83%9A%E1%83%90</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.14</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">მედია</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">სპეციალური</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">განხილვა</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">მომხმარებელი</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">მომხმარებლის განხილვა</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ვიკიპედია</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ვიკიპედია სხუნუა</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ფაილი</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ფაილის განხილვა</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">მედიავიკი</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">მედიავიკის განხილვა</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">თარგი</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">თარგის განხილვა</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">დახმარება</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">დახმარების განხილვა</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">კატეგორია</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">კატეგორიის განხილვა</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">მოდული</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">მოდულის განხილვა</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>ბურკინა-ფასო</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17055</id>
    <revision>
      <id>251901</id>
      <parentid>251900</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T12:00:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Narazeni</username>
        <id>826</id>
      </contributor>
      <comment>/* კოლონიურ ბორჯი */</comment>
      <origin>251901</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37912" sha1="52ec55im7yuhyfldx7l4tbhjvbe1ko9" xml:space="preserve">{{Short description|სახენწჷფო ბჟადალ აფრიკას}}
{{ქიანა|
|ოდაბადური_ჯოხო = Burkina Faso {{collapsible list
| titlestyle = background:transparent;text-align:center;line-height:normal;font-size:80%;
| title = &lt;small&gt;{{nobold|''(ოფიციალურ ნინეფშა)''}}&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;|{{lang-mos|Burkĩna Faso}}
| {{lang-ff|𞤄𞤵𞤪𞤳𞤭𞤲𞤢 𞤊𞤢𞤧𞤮𞥅}}
| {{lang-dyu|ߓߙߎߞߌߣߊ߫ ߝߊ߬ߛߏ߫}}
&lt;/small&gt;
}}
|ედომუშამი_ჯოხო = ბურკინა-ფასო
|ოართე_ჯოხო = ბურკინა-ფასო
|შილა =  Flag of Burkina Faso.svg
|გერბი = Coat of arms of Burkina Faso.svg
|რუკა = Location Burkina Faso AU Africa.svg
|ჰიმნი = [[ბურკინა ფასოშ ჰიმნი|Ditanyè]]&lt;br&gt;''(გომორძგუაშ ჰიმნი)''&lt;br&gt;{{center|}} [[ფაილი:Burkina faso anthem.ogg]]]] 
|დევიზი = {{plainlist|
* {{lang-fr|&quot;[[Patria o Muerte, Venceremos|La Patrie ou la Mort, Nous Vaincrons]]&quot;}}
* „ოდაბადე ვარ-და ღურა, ჩქი გიმობრძგუანთ“
}}
|ოფიციალური_ნინეფი = [[ფრანგული ნინა|ფრანანგული]]
|ნანანოღა= [[უაგადუგუ]]
|რელიგია =  {{ublist|
|63.8% [[სილამ ბურკინა-ფასოს|ისლამი]]
|{{Tree list}}
*26.3% [[ქირსიანობა ბურკინა-ფასოს|ქირისანობა]]
**20.1% [[კათოლიციზმ ბურკინა-ფასოს|კათოლიციზმი]]
**6.2% [[პროტესტანტიზმი]]
{{Tree list/end}}
|9% [[ანიმიზმი]]
|0.7% [[ვარელიგიურობა]] ''(2019)''}}
|უდიდაში_ნოღა = უაგადუგუ
|თარობაშ_ტიპი = უნიტარული [[გვერდო საპრეზიდენტო სისტემა|გვერდო საპრეზიდენტო რესპუბლიკა]] [[ოურდუმე ხუნტა]]შ გამაგალაშ გიმე&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Ndiaga |first1=Thiam |last2=Mimault |first2=Anne |title=Burkina Faso soldiers announce overthrow of military government |url=https://www.reuters.com/world/africa/heavy-gunfire-heard-burkina-faso-capital-reuters-witnesses-2022-09-30/ |access-date=1 October 2022 |date=30 September 2022 |location=[[Ouagadougou]] |quote=Traore appeared on television surrounded by soldiers and announced the government was dissolved, the constitution suspended and the borders closed.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.thomassankara.net/appolinaire-jean-kyelem-de-tembela-jai-toujours-voulu-faire-un-livre-sur-la-revolution/ |title=Appolinaire Jean Kyelem de Tembela: 'j'ai toujours voulu faire un livre sur la révolution' |website=thomassankara.net |date=4 April 2014 |language=fr |access-date=25 December 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.theafricareport.com/253271/burkina-faso-apollinaire-kyelem-de-tambela-captain-traores-surprise-prime-minister/ |title=Burkina Faso: Apollinaire Kyélem de Tambèla, Captain Traoré's surprise prime minister |work=The Africa Report |first1=Anna |last1=Sylvestre-Treiner |first2=Michel |last2=Wendpouiré Nana |date=25 October 2022 |access-date=25 December 2023 |url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;
|ლიდერიშ_ტიპი_1 = [[თხილუაშ დო აკონწყუალაშ პატრიოტულ ყარაფიშ პრეზიდენტი]]
|ლიდერიშ_ჯოხო_1 =[[იბრაჰიმ ტრაორე]]
|ლიდერიშ_ტიპი_2 = [[ბურკინა-ფასოშ პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]]
|ლიდერიშ_ჯოხო_2 =[[იბრაჰიმ ტრაორე]]  (''ობორჯეთ'')
|ლიდერიშ_ტიპი_3 = [[ბურკინა-ფასოშ პრემიერ-მინისტრი|პრემიერ-მინისტრი]]
|ლიდერიშ_ჯოხო_3 = [[ჟან ემანუელ უედრაოგო]] (''ობორჯეთ'')
|კანონდუმადვალუ_ორგანო = [[ერუანული ასამბლეა (ბურკინა-ფასო)|ერუანული ასამბლეა]]
|რანგი_ფართობით = 74-ა
|ფართობი =274,200
|წყარი_% =0.146
|ოეგებიე_მახორობა =22,489,126
|ოეგებიე_მახორობა_რანგი = 58-ო
|მახორობა_ოეგებიეთ_წანას = 2023
|მახორობაშ_ცენზი = 
|მახორობაშ_ცენზი_წანას = 
|მახორობაშ_მეჭედალა = 86 ად.
|მახორობაშ_მეჭედალა_რანგი = 126-ა
|ედპ_ppp_წანა = 2025
|ედპ_ppp = $72.820 მილიარდი
|ედპ_ppp_რანგი =114-ა
|ედპ_ppp_ართ_მახორუშე =$2,980
|მშპ_ppp_ართ_მახორუშე_რანგი = 172-ა
|აგი = 0.459
|აგი_ტენდენცია =
|აგი_კატეგორია = &lt;font color=&quot;red&quot;&gt;დაბალი&lt;/font&gt;
|აგი_რანგი =123-ა
|აგი_წანა = 2023
|ვალუტა= [[ბჟადალი აფრიკული CFA ფრანკი]]
|ვალუტაშ_კოდი =XOF
|ქიანაშ_კოდი =	BF
|ბორჯიშ_ორტყაფუ = (UTC+0)
|cctld = [[.bf]]
|ოტელეფონე_კოდი =[[+226]]
}}
'''ბურკინა-ფასო''' ({{lang-mos|Burkĩna Faso}}; {{lang-ff|𞤄𞤵𞤪𞤳𞤭𞤲𞤢 𞤊𞤢𞤧𞤮|italic=no}};&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.unicode.org/cldr/cldr-aux/voting/36/pxml/seed/main/ff_Adlm.xml|title=ff_Adlm.xml|publisher=Unicode, Inc.}}&lt;/ref&gt; {{lang-dyu|ߓߎߙߞߌߣߊ ߝߊߛߏ|italic=no}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://web.library.yale.edu/notes-cataloging-nko-script|title=Notes on cataloging in the N'ko script|publisher=Yale University Library}}&lt;/ref&gt;) — [[ზუღაშ კარშა გიშალიშ უღვენი სახენწჷფოეფი|ზუღაშ კარშა გიშალიშ უღვენ]] [[სახენწჷფო]] [[ბჟადალი აფრიკა|ბჟადალ აფრიკას]]. ქიანას ოორუე-ბჟადალშე უხურგანს [[მალი]], ოორუე-ბჟაეიოლშე — [[ნიგერი]], ობჟათე-ბჟაეიოლშე — [[ბენინი]], ობჟათეშე — [[ტოგო]] დო [[განა]], თაშნეშე ობჟათე-ბჟადალშე — [[კოტ-დ’ივუარი]]. ქიანაშ ფართობი აკმადგინანს 274,223 კმ&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;-ის. [[2024]] წანაშ მუნაჩემეფით, ქიანაშ მახორობა დოხოლაფირო 23,286,000 ადამიერს აკმადგინანდჷ.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024 |title=World Population Prospects 2024 |url=https://population.un.org/wpp/assets/Files/WPP2024_Summary-of-Results.pdf |website=Department of Economic and Social Affairs, United Nations}} &lt;/ref&gt; [[1958]] წანას, ზოხორინალაშ მოპალუაშ უკული, ქიანას [[ჟიმოლენ ვოლტაშ რესპუბლიკა]] ჯოხოდჷ. [[1984]] წანას, თინწკჷმაიან [[ბურკინა-ფასოშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული|პრეზიდენტ]] [[თომას სანკარა|თომას სანკარაშ]] ინიციატივათ, ქიანას ჯოხო გინუთირეს ბურკინა-ფასოთ.  თიშ მენმოღალეეფს [[კანონ ბურკინაბეშ მენოღალობაშ გეშა|ბურკინაბეეფს]] უძახჷნა, ქიანაშ ნანანოღა დო უკაბეტაშ ნოღა რე [[უაგადუგუ]].

ბურკინა-ფასოშ უკაბეტაშ [[ეთნიკურ ბუნა]] რე [[მოსი (კათა)|მოსი]], ნამუქჷთ თე ტერიტორიას XI-XIII ოშწანურეფს დიხორეს. თინეფქ დარსხუეს [[მოსიშ ომაფეეფი|ომაფეეფი]], თინეფს შქას უაგადუგუ, ტენკოდოგო დო იატენგა. [[1896]] წანას, ქიანა [[საფრანგეთიშ კოლონიურ იმპერია|ფრანგეფქ]] ქიდიჸუნუეს, მუჭოთ [[საფრანგეთიშ ბჟადალ აფრიკა|საფრანგეთიშ ბჟადალ აფრიკაშ]] ნორთი; [[1958]] წანას, ჟიმოლენ ვოლტაქ [[ფრანგულ ჯარალუა]]შ აკოდგინალუაშა მიშმალ დოჸუნაფილ კოლონიათ გინირთჷ.

[[1960]] წანას, ქიანაქ მიპალჷ რსულ ზოხორინალა, ნამუშ პირველ [[ბურკინა-ფასოშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული|პრეზიდენტ]] რდჷ [[მორის იამეოგო|მორის იამეოგო]]. ზოხორინალაშ მოპალუაშ უკული, ქიანა პოლიტიკურ ვასტაბილურას, [[გოლოფა საჰელიშ ტიოზის|გოლოფეფს]], შქირენას დო კორუფციას ობურჯუდჷ. ქიანას მოხვადჷ შხვადოშხვა სახენწჷფო მინორთაქ [[ჟიმოლენ ვოლტაშ სახენწჷფო მინორთა (1966)|1966]], [[ჟიმოლენ ვოლტაშ სახენწჷფო მინორთა (1980)|1980]], [[ჟიმოლენ ვოლტაშ სახენწჷფო გმინორთა(1982 )|1982]], [[ჟიმოლენ ვოლტაშ სახენწჷფო მინორთა (1983)|1983]], [[ბურკინა-ფასოშ სახენწჷფო მინორთა (1987)|1987]] წანეფს დო ჟირშა 2022 წანას — [[ბურკინა-ფასოშ სახენწჷფო მინორთა (2022, ღურთუთა)|ღურთუთას]] დო [[ბურკინა-ფასოშ სახენწჷფო მინორთა (2022, ეკენია)|ეკენიას]]. თაშნეშე რდჷ სახენწჷფო მინორთაშ უშედეგე ცადებეფ [[ბურკინა-ფასოშ სახენწჷფო მინორთაშ ცადება (1989)|1989]], [[ბურკინა-ფასოშ სახენწჷფო მინორთა (2015)|2015]] დო [[ბურკინა-ფასოშ სახენწჷფო მინორთაშ ცადება (2023)|2023]] წანეფს.

ბურკინა-ფასო მოსოფელიშ ართ-ართ [[მერკეთ წუმოძინელ ქიანა|არძაშე მერკეთ წუმოძინელ ქიანათ]] სქიდუ, [[2022]] წანას, ედომუშამ დინოხოლენ პროდუქტ (ედპ) 16.226 მილიარდ [[ააშ დოლარი|აშშ დოლარ]] რდჷ. ქიანაშ მახორობაშ დოხოლაფირო 63.8%  [[ისლამ ბურკინა-ფასოს|ისლამიშ]] გემაჸვენჯ რე, 26.3% — ქრისტიანობაშ,  9% — [[აფრიკულ ტრადიციული რელიგიეფი|ანიმისტურ რელიგიეფიშ]], გიშაკერზაფილო [[სუდ-უესტი (რეგიონი)|ქიანაშ ობჟათე-ბჟადალს]].&lt;ref&gt;{{cite web |last=Aib |first=Az |date=1 July 2022 |title=Burkina: 48,1% de la population du Sud-ouest pratique l'Animisme (officiel) |url=https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-stud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/ |access-date=15 October 2022 |website=AIB – Agence d'Information du Burkina |language=fr-FR |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326030716/https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-sud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/ |archive-date=26 March 2023}}&lt;/ref&gt; ქიანაშ ოფიციალურ ნინეფ რე [[მოორე|მოსი]], [[დიულა ნინა|დიულა]] დო [[ფულანი|ფულა]] (1998 წანაშ მუნაჩემეფით), მოსიშ ნინაშა მახორობაშ გვერდშე უმოს რაგადანს. ქიანას 60-შე უმოს აბორიგენულ ნინა რე დო კონსტიტუცია ითოლწორენს შხვა ნინეფიშ კანონერო გჷმოცხადებას. [[2024]] წანაშ ღურთუთაშახ, ჸოფირ სათარობო დო ბიზნესიშ ნინა რდჷ [[ფრანგული ნინა|ფრანგულ ნინა]], მუჟანსჷთ საკონსტიტუციო თირუაშ რატიფიკაციათ, [[ინგლისური ნინა|ნგლისურწკჷმა]] ართო, თიშ სტატუსიქ „ოხანდე ნინაშა“ გიაკინჷ.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-12-07 |title=Africa News - Burkina abandons French as an official language |url=https://www.africanews.com/2023/12/07/burkina-abandons-french-as-an-official-language/}}{{Cite web |date=22 January 2024 |title=Decret Promulguant La Loi Constitutionnelle N° 045-2023/ALT |trans-title=Decree Promulgating Constitutional Law No. 045-2023/ALT |url=https://www.an.bf/storage/Loi/XzJuLCK5kHtKXgYU7Z7pADAGEPgwFV7J7DlX212n.pdf |language=fr}}&lt;/ref&gt;

ქიანაშ ტერიტორია გეოგრაფიულო ბიოანდაკორობამ რე დო იკათუანს [[ოქრო]]შ, [[მანგანუმი|მანგანუმიშ]], [[ლინჯი]]შ დო [[ქუაკირი]]შ ხვეიან ოზირუეფს. ანდაკულტურულ აკოდგინალუაშ გეშა, [[ბურკინა-ფასოშ ხელუანობა|ბურკინაბეურ ხელუანობა]] დინდარ დო ხანგჷრძე ისტორიათ გიშმეგორუ დო გლობალურო ჩინებულ რე მუშ ორთოდოქსულ სტილით.&lt;ref&gt;Roy, Christopher D. &quot;Countries of Africa: Burkina Faso,&quot; Art and Life in Africa, {{cite web |title=Countries Resources |url=http://www.uiowa.edu/~africart/toc/countries.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20140115211048/http://www.uiowa.edu/~africart/toc/countries.html |archive-date=15 January 2014 |access-date=14 April 2014}}&lt;/ref&gt;

ქიანაშ პოლიტიკურ გამაგალაშ ფორმა რე [[გვერდო საპრეზიდენტო სისტემა|გვერდო საპრეზიდენტო რესპუბლიკა]], სოდე წჷმორინაფილ რე ემაჸონაფალი, კანონმადვალუ დო სასამართო ხეშუულობათ. თინა რე [[გოერო|გოეროშ]], [[ფრანკოფონია]]შ დო [[ისლამური წოროხანდაშ ორგანიზაცია]]შ მაკათური. [[2024]] წანაშ 18 ღურთუთას, ბურკინა-ფასოქ გჷმაცხადუ [[ბჟადალი აფრიკაშ ქიანეფიშ ეკონომიკური წორომაჸალობა|ECOWAS]]-შე გიშულაშ გეშა დო [[აფრიკაშ რსხუ]]შე გარიცხეს თიშ უკული, მუთ თინეფქ ქაკათეს [[საჰელიშ სახენწჷფოეფიშ ალიანსი]]შ (AES) გოჭყაფასჷნ.

== ისტორია ==
=== ორდოიან ისტორია ===
XI ოშწანურაშ დაჭყაფუს, [[განა|განაშ]] ამდღანერ ტერიტორიაშ ოორუე-ბჟაეიოლშე, ბურკინა-ფასოშ ასეიან ტერიტორიაშა [[მოსი (ტომი)|მოსიშ]] ტომქ მორთჷ. მოსიშ ტომქ აბანურ ტომეფი - ნიენიესა, გრუსი დო ბუსა ქიდიჸუნუ. დოგონიშ ტომქ ოორუეშა დიკინჷ.  XIV ოშწანურაშე, ასეიან ბურკინა-ფასოშ ტერიტორიას რდჷ სახენწჷფო [[უაგადუგუ (სახენწჷფო)|უაგადუგუ]], [[იატენგა]], [[ტენკოდოგო (სახენწჷფო)|ტენკოდოგო]] დო [[ფადან-გურმაი]]. XIV ოშწანურაშე XVI ოშწანურაშახ იატენგაშ სახენწჷფოქ მეძობელ [[მალი|მალიშ]] დო [[სონგაი (სახენწჷფო)|სონგაიშ]] ტერიტორიაშ ნორთ გეჭოფჷ.

===კოლონიურ ბორჯი ===
XIX ოშწანურაშ დალიას, [[საფრანგეთი|ფრანგეფქ]] დიხეფიშ კოლონიზაცია ქიდიჭყეს. [[1895 წანა]]ს, იატენგაშ სახენწფოშ ჯარქ აკოცჷ, [[1897 წანა]]ს [[ფადა-გურმა]]ქ საფრანგეთიშ [[პროტექტორატი|პროტექტორატ]] აღიარუ
ჷ. [[1904]] წანაშე [[1919]] წანაშახ, ჟიმოლენ ვოლტა, საფრანგეთიშ ჟიმოლენ სენეგალ-ნიგერიშ კოლონიაშა მიშმეშჷ, უკულ გინირთჷ ზოხო კოლონიათ. [[1934]] წანას, რკინაშ შარაქ ქიდიგჷ [[აბიჯანი|აბიჯანშახ]]. [[1947]] წანას, ჟიმოლენ ვოლტაშ კოლონია კინე აკანწყუეს. ნძალას ეკმიკათუანდჷ [[აფრიკულ დემოკრატიულ აკოკათუა]] (ადა), ნამუსჷთ დუდშე ხემანჯღვერენდჷ '''კულიბალი''', უკულ — '''[[მორის იამენგო|მორის იამენგო]]'''. [[1947]] წანაშე [[1958]] წანაშახ [[საფრანგეთიშ ჟიმოლენ ვოლტა]] საფრანგეთიშ ზუღაშ მელეიან ტერიტორია რდჷ, უკულ გიჭყჷ მუჭოთ [[ჟიმოლენ ვოლტაშ რესპუბლიკა]]შ ავტონომია, [[საფრანგეთიშ წორომაჸალობა|საფრანგეთიშ წორომაჸალობაშ]] აკოდგინალუას. [[1959 წანა]]ს, ქიანაშ პრეზიდენტ იამეოგო რდჷ, ნამუქჷთ მაართათ არძა პოლიტიკურ პარტია გაუქვჷ, მუშ პარტიაშ მოხ.

== ორთა ==
[[ფაილი:Burkina Faso Map.jpg|right|thumb|250px|ბურკინა-ფასო რუქას.]]
ქიანაშ ტერიტორიაშ უმენტაში ნორთი — [[მოსი (პლატო)|მოსიშ]] რეღმამი პლატოს უკებჷ (სიმაღალა 200—500 მ.), სოდეთ იდვალუაფუ გიშართილი 750 მეტრაშახ სიმარალაშ ქჷნდჷრეფი.

კლიმატი - [[სუბეკვატორიული კლიმატი|სუბეკვატორიული]], სქირე სეზონეფით (გერგობათუთაშე მელახიშახ; ქიანაშ ოორუე რაიონეფს 8—10 თუთას იგინძარებუ).

ოწყარმალუე რშვილი — დოხოლაფირო 20 წყარმალუ რე; თაურჷშე არძაშე უმოს შანულამიე — [[უჩა ვოლტა]] დო [[ჩე ვოლტა]]. სქირე სეზონს არძა წყარმალუ ეთმესკირუ ვარდა ონდეთ მეხჷრჩანს.

ქიანაშ ტერიტორიაშ უმენტაშობა ფორილიე ტიპიური დო მაღალტყალამი [[სავანა]]თ; აბან-აბანი იდვალუაფუ - სავანაშ ტყალეფი, ქვერჩხონი. ქიანაშ ტერიტორიაშ დოხოლაფირო 9 % [[ტყა]]ს უკებჷ.

ტყარი ჩხოლარეფიშ მუდანობა ირკენს. თაქ ხე ნჯილოეფი, ლეოპარდეფი, მუნჭყვეფი, კამბეშეფი, ანტილოპეფი. ბრელიე მაფურინჯე დო მახოხინე. წყარმალუეფიშ ჭყენჭყამი წყარპიჯეფს ხე - ბეჰემოთეფი, ნიანგეფი, წყარიშ კუეფი. ქიანაშ ობჟათეთ გოფაჩილიე ჭანჯი [[ცეცე]].

[[ბენინი]] დო [[ნიგერი]]შ ხურგაწჷკმა იდვალუაფუ ერუანული პარკი - W (დაბლ-ვ), რეზერვატეფი.

== პოლიტიკური დონწყუალა ==
* სახენწჷფოშ მადუდე — [[პრეზიდენტი]], საარძო ხონარიშ მეჩამათ გიშეგორუაფუ.
* [[ხეშუულა|ხეშუულაშ]] მადუდე — [[პრემიერ-მინისტრი]], დუთმარინუანს პრეზიდენტი.
* ართპალატამი [[პარლამენტი]] — [[ერუანული ასამბლეა (ბურკინა-ფასო)|ერუანული ასამბლეა]], 111 მაკათური გიშმეგორუაფუ საარძო ხონარიშ მეჩამათ, 5 წანაშ ვადათ.

==ეკონომიკა ==
[[ფაილი:Markt Banfora MS 2255.JPG|thumb|right|300px|პროდუქტეფიშ ბაზარ ნ. ბანფორს, ბურკინა-ფასო.]]
ორთაშობურ რესურსეფი — მარგანეციშ მადენიშ, ორქოშ, ფოსფორიტეფიშ - ობადეშეფი, ლინჯიშ, ნიკელიშ, ტიტანიშ მადენი.

ბურკინა-ფასო — მოსოფელიშ ართ-ართ უდაღარაშ ქიანა რე. მოხანდეეფიშ 90% ორთაშობურ ოფუტე მეოურნობათ რე დაკებული, ნამუსჷთ გოლოფა ოცილჷ. თარ საექსპორტო კულტურა — [[ბამბე]].

[[ედომუშამი დინოხოლენი პროდუქტი|ედპ]] ართ მახორუშო (2009) — 1,2 ვთშ. ააშ დოლარი (206-ა აბან მოსოფელს). სიდაღარაშ დონეშ გიმე რე - დოხოლაფირო მახორობაშ გვერდი.

ოფუტეშ მეურნობა — ბამბე, არაქისი, ზეთიშ ჯა, სორგო, პურასქია, ლაიტი, ორზა; იმიარებუაფუ შხურეფ დო თხალეფი.

წარმება — ბამბეშ დამუშება, ოშუმალეფიშ წარმება, ოფუტეშ პროდუქციაშ დამუშება, საპონიშ, სიგარეტიშ დო ტექსტილიშ წარმება, ორქოშ მოპალუა.

=== გალენურ ვაჭრუა ===
ექსპორტი — 0,5 მლრდ. ააშ დოლარი 2008 წანას — ბამბე, ორინჯი, ორქო, ხორცი, ტყები.

თარ მაჸიდეეფი — [[სინგაპური]] 16,6 %, [[ბელგია]] 12,6 %, [[ჩინეთი]] 11 %, [[ტაილანდი]] 8,9 %, [[განა]] 6,8 %, [[ინდოეთი]] 6,3 %.

იმპორტი — 1,3 მლრდ. ააშ დოლარ 2008 წანას — ოწარმუე მეკონ-მოკონი, ოჭკომალ პროდუქტეფი, ნაფთპროდუქტეფი.

თარ მიშმაღალარეფი — [[კოტ-დ’ივუარი]] 26,7 %, [[საფრანგეთი]] 20 %, [[ტოგო]] 8 %, [[ლიბია]] 4,6 %.

ოკათჷ  გეჸვენჯ ერეფშქაშე ორგანიზაციას - [[აფრიკაშ, კარიბიშ ღანჩოშ დო რჩქალ ოკიანეშ რეგიონიშ ქიანეფი|აკრ-შ ქიანეფს]].

== ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული გორთუალა ==
[[ფაილი:Burkina Faso regions named.png|right|400px|ბურკინა-ფასოშ აკანეფი.]]
ბურკინა-ფასო გორთილიე 13 აკანო , 45 პროვინციათ დო 301 დეპარტამენტო.

{| align=&quot;center&quot; class=&quot;standard&quot;
|+
! |№
! |აკანი
! |კოხოდვალა [[ფრანგული ნინა|ფრანგულო]]
! |ადმინისტრაციული ცენტრი
! |პროვინციეფიშ მუდანობა
! |ფართობი, კმ²
! |მახორობა (2006), ადმ.
! |მეჭედალა, ადმ/კმ²
|-----
| 1
| [[ბულკე-დუ-მუხუნი]]
| Boucle du Mouhoun
| [[დედუგუ]]
| 6
| 34 479
| 1 434 847
| 41,62
|-----
| 2
| [[კასკადეფი (ბურკინა-ფასო)|კასკადეფი]]
| Cascades
| [[ბანფორა]]
| 2
| 16 663
| 524 956
| 31,50
|-----
| 3
| [[ცენტრალური აკანი (ბურკინა-ფასო)|ცენტრალური]]
| Centre
| [[უაგადუგუ]]
| 1
| 2 805
| 1 523 980
| 543,31
|-----
| 4
| [[ბჟაეიოლ-ცენტრალური აკანი (ბურკინა-ფასო)|ბჟაეიოლ-ცენტრალური]]
| Centre-Est
| [[ტენკოდოგო]]
| 3
| 14 852
| 1 132 023
| 76,22
|-----
| 5
| [[ოორუე-ცენტრალუეი აკანი (ბურკინა-ფასო)|ოორუე-ცენტრალური]]
| Centre-Nord
| [[კაია (ნოღა)|კაია]]
| 3
| 19 508
| 1 203 073
| 61,67
|-----
| 6
| [[ბჟადალ-ცენტრალური აკანი (ბურკინა-ფასო)|ბჟადალ-ცენტრალური]]
| Centre-Ouest
| [[ქუდუგუ]]
| 4
| 21 853
| 1 183 473
| 54,16
|-----
| 7
| [[ობჟათე-ცენტრალური აკანი (ბურკინა-ფასო)|ობჟათე-ცენტრალური]]
| Centre-Sud
| [[მანგა (ნოღა)|მანგა]]
| 3
| 11 313
| 638 379
| 56,43
|-----
| 8
| [[ბჟაეიოლი აკანი (ბურკინა-ფასო)|ბჟაეიოლი]]
| Est
| [[ფედა-ნგურმა]]
| 5
| 46 256
| 1 209 399
| 26,15
|-----
| 9
| [[ჟიშენი ბასეინეფი]]
| Hauts-Bassins
| [[ბობო-დიულასო]]
| 3
| 26 606
| 1 410 284
| 53,01
|-----
| 10
| [[ოორუე აკანი (ბურკინა-ფასო)|ოორუე]]
| Nord
| [[უახიგუია]]
| 4
| 17 601
| 1 182 770
| 67,20
|-----
| 11
| [[ცენტრალური პლატო (ბურკინა-ფასოშ აკანი)|ცენტრალური პლატო]]
| Plateau-Central
| [[ზინიარი]]
| 3
| 8 545
| 647 516
| 75,78
|-----
| 12
| [[სახელი (ბურკინა-ფასოშ აკანი)|სახელი]]
| Sahel
| [[დორი (ბურკინა-ფასო)|დორი]]
| 4
| 36 130
| 808 928
| 22,39
|-----
| 13
| [[ობჟათე-ბჟადალი აკანი (ბურკინა-ფასო)|ობჟათე-ბჟადალი]]
| Sud-Ouest
| [[გაუა (ბურკინა-ფასო)|გაუა]]
| 4
| 16 576
| 623 056
| 37,59
|- style=&quot;background: #CCC;&quot;
|  ||არძო ართო||   ||   ||45||273 187||13 522 684||49,50
|}

== მახორობა ==
[[ფაილი:Burkina-Faso-Demography.png|thumb|200px|right|1960 წანაშე 2010 წანაშახ მახორობაშ მუდანობაშ თირუა (სტატისტიკაშ დო დემოგრაფიაშ ერუანულ ინსტიტუტიშ მუნაჩემეფი, 2012). მახორობა ვითოშობათ.]]

ბურკინა-ფასოშ ჯინჯიერ მახორობა ჟირ თარ ეთნიკურ ბუნას ორხველჷ: [[გურეფიშ ნინა|გურეფი]] (კათა), ნამუშათ მიშმჷურს ქიანაშ უმენტაშ მახორობა '''მოსი'''  (ედომუშამ მახორონაშ - 4 8,6 %), თეწკჷმა ართო შხვადოშხვა თურეფ დო კათეფი - ''სისალა'', ''მბუინი'', [[გა (კათა)|გა]], [[ბობო (კათა)|ბობო]] (6,8 %), ''ლობი'' (4,3 %), ''გურუნსი'' (6 %), ''გურმა'' (7 %), [[სენუფო (კათა)|სენუფო]] (2,2 %); დო [[მანდე (კათა)|მანდე]], ნამუსჷთ ორხველჷ - ''ბუსა'', ''ბისა'', [[სამო (კათა)|სამო (სანუ)]] 6,5 %, [[ხაუსა (კათა)|ხაუსა]], [[სონიკე (კათა)|სონიკე]], [[დიულა კათა)|დიულა]], ''ფულბე''; ქიანაშ ოორუეთ - [[სონგაი (კათა)|სონგაი]] დო [[ტუარეგეფი]] ოხორანა.

რელიგია — [[ისლამი|მუსულმანეფი]] - 60,5 %, აბორიგენული კულტეფი - 15,3 %, [[ქირსიანობა|ქირსიანეფი]] (უმენტაშო [[კათოლიციზმი|კათოლიკეფი]]) — 23,2 %.

ნოღაშ მახორობა — 20 %. [[მახორობაშ მეჭედალა]] 48,2 ადმ./კმ².

'''მახორობაშ მუდანობა''': 16,2 მლნ ([[2010]] წანაშ კვირკვეშ ფასებათ).

'''ნანდულ ძინა:'''
* 3,1 % (11-ა აბანი მოსოფელს)

'''მახორობაშ ხანობური აკოდგინალუა:'''
* 0-14 წანა: 46,2 %
* 15-64 წანა: 51,3 %
* 65 წანა დო ეშე: 2,5 %

'''მახორობაშ ოშქაშე ხანი:'''
* გვალო — 16,8 წანა, თენეფს შქას
** ქომოლკათა 16,6 წანა
** ოსურკათა 17 წანა

'''დაბადება:'''
* 44,0 - 1000 ადამიერშო (4-ა აბანი მოსოფელს)


'''ღურა:'''
* 13,0 - 1000 ადამიერშო

'''ჩქჷჩქჷშ რურა:'''
* 83 - 1000 ჩქჷჩქჷშო (13-ა აბანი მოსოფელს)

'''მახორობაშ თელარაშ ოშქაშე მუდანობა:'''
* გვალო — 53 წანა (203-ა აბანი მოსოფელს)
** ქომოლკათა— 51 წანა
** ოსურკათა — 55 წანა

იმუნოდეფიციტური ვირუსით დალახება (აივ) — 1,6% ([[2007]] წანაშ ფასებათ)

მახორობას ჭარუა-კითხირიშ რჩქინა — 29% ქომოლკოჩეცი, 15% ოსურკათა ([[2003]] წანაშ ფასებათ)

== დღახუეფი ==
* [[1 ღურთუთა]] — [[ახალი წანა|ახალ წანა]]
* [[3 ღურთუთა]] — [[1966 წანა]]შ აქციეფიშ გოშინა
* [[8 მელახი]] — ოსურეფიშ დღა
* [[1 მესი]] — ხანდაშ დღა
* [[5 მარაშინათუთა]] — ზოხორინალაშ დღა ([[საფრანგეთი|საფრანგეთშე]], 1960)
* [[11 ქირსეთუთა]] — ერუანულ დღა ვარ-და რესპუბლიკაშ დღა

== რესურსეფი ინტერნეტის ==
* [http://www.primature.gov.bf/ ბურკინა-ფასოშ თარობაშ ვებ-ხასჷლა]([[ფრანგული ნინა|ფრანგულო]])
* [http://www.presidence.bf/ ბურკინა-ფასოშ პრეზიდენტიშ ვებ-ხასჷლა] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090216223633/http://www.presidence.bf/ |date=2009-02-16 }}([[ფრანგული ნინა|ფრანგულო]])
* [http://www.africana.ru/lands/BurcinaFaso სასარგებლე ინფორმაცია ბურკინა-ფასოშე] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120812014800/http://www.africana.ru/lands/BurcinaFaso/ |date=2012-08-12 }}
* [http://archive.travel.ru/burkina_faso  ბურკინა-ფასოშ პროფილი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120720222343/http://archive.travel.ru/burkina_faso/ |date=2012-07-20 }}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:ბურკინა-ფასო| ]]
[[კატეგორია:აფრიკაშ ქიანეფი]]
[[კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი]]</text>
      <sha1>52ec55im7yuhyfldx7l4tbhjvbe1ko9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>251902</id>
      <parentid>251901</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T12:03:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Narazeni</username>
        <id>826</id>
      </contributor>
      <comment>/* ორთა */</comment>
      <origin>251902</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37878" sha1="7gtc7uyf3d978mayan2sbgb0cx0ubrk" xml:space="preserve">{{Short description|სახენწჷფო ბჟადალ აფრიკას}}
{{ქიანა|
|ოდაბადური_ჯოხო = Burkina Faso {{collapsible list
| titlestyle = background:transparent;text-align:center;line-height:normal;font-size:80%;
| title = &lt;small&gt;{{nobold|''(ოფიციალურ ნინეფშა)''}}&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;|{{lang-mos|Burkĩna Faso}}
| {{lang-ff|𞤄𞤵𞤪𞤳𞤭𞤲𞤢 𞤊𞤢𞤧𞤮𞥅}}
| {{lang-dyu|ߓߙߎߞߌߣߊ߫ ߝߊ߬ߛߏ߫}}
&lt;/small&gt;
}}
|ედომუშამი_ჯოხო = ბურკინა-ფასო
|ოართე_ჯოხო = ბურკინა-ფასო
|შილა =  Flag of Burkina Faso.svg
|გერბი = Coat of arms of Burkina Faso.svg
|რუკა = Location Burkina Faso AU Africa.svg
|ჰიმნი = [[ბურკინა ფასოშ ჰიმნი|Ditanyè]]&lt;br&gt;''(გომორძგუაშ ჰიმნი)''&lt;br&gt;{{center|}} [[ფაილი:Burkina faso anthem.ogg]]]] 
|დევიზი = {{plainlist|
* {{lang-fr|&quot;[[Patria o Muerte, Venceremos|La Patrie ou la Mort, Nous Vaincrons]]&quot;}}
* „ოდაბადე ვარ-და ღურა, ჩქი გიმობრძგუანთ“
}}
|ოფიციალური_ნინეფი = [[ფრანგული ნინა|ფრანანგული]]
|ნანანოღა= [[უაგადუგუ]]
|რელიგია =  {{ublist|
|63.8% [[სილამ ბურკინა-ფასოს|ისლამი]]
|{{Tree list}}
*26.3% [[ქირსიანობა ბურკინა-ფასოს|ქირისანობა]]
**20.1% [[კათოლიციზმ ბურკინა-ფასოს|კათოლიციზმი]]
**6.2% [[პროტესტანტიზმი]]
{{Tree list/end}}
|9% [[ანიმიზმი]]
|0.7% [[ვარელიგიურობა]] ''(2019)''}}
|უდიდაში_ნოღა = უაგადუგუ
|თარობაშ_ტიპი = უნიტარული [[გვერდო საპრეზიდენტო სისტემა|გვერდო საპრეზიდენტო რესპუბლიკა]] [[ოურდუმე ხუნტა]]შ გამაგალაშ გიმე&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Ndiaga |first1=Thiam |last2=Mimault |first2=Anne |title=Burkina Faso soldiers announce overthrow of military government |url=https://www.reuters.com/world/africa/heavy-gunfire-heard-burkina-faso-capital-reuters-witnesses-2022-09-30/ |access-date=1 October 2022 |date=30 September 2022 |location=[[Ouagadougou]] |quote=Traore appeared on television surrounded by soldiers and announced the government was dissolved, the constitution suspended and the borders closed.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.thomassankara.net/appolinaire-jean-kyelem-de-tembela-jai-toujours-voulu-faire-un-livre-sur-la-revolution/ |title=Appolinaire Jean Kyelem de Tembela: 'j'ai toujours voulu faire un livre sur la révolution' |website=thomassankara.net |date=4 April 2014 |language=fr |access-date=25 December 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.theafricareport.com/253271/burkina-faso-apollinaire-kyelem-de-tambela-captain-traores-surprise-prime-minister/ |title=Burkina Faso: Apollinaire Kyélem de Tambèla, Captain Traoré's surprise prime minister |work=The Africa Report |first1=Anna |last1=Sylvestre-Treiner |first2=Michel |last2=Wendpouiré Nana |date=25 October 2022 |access-date=25 December 2023 |url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;
|ლიდერიშ_ტიპი_1 = [[თხილუაშ დო აკონწყუალაშ პატრიოტულ ყარაფიშ პრეზიდენტი]]
|ლიდერიშ_ჯოხო_1 =[[იბრაჰიმ ტრაორე]]
|ლიდერიშ_ტიპი_2 = [[ბურკინა-ფასოშ პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]]
|ლიდერიშ_ჯოხო_2 =[[იბრაჰიმ ტრაორე]]  (''ობორჯეთ'')
|ლიდერიშ_ტიპი_3 = [[ბურკინა-ფასოშ პრემიერ-მინისტრი|პრემიერ-მინისტრი]]
|ლიდერიშ_ჯოხო_3 = [[ჟან ემანუელ უედრაოგო]] (''ობორჯეთ'')
|კანონდუმადვალუ_ორგანო = [[ერუანული ასამბლეა (ბურკინა-ფასო)|ერუანული ასამბლეა]]
|რანგი_ფართობით = 74-ა
|ფართობი =274,200
|წყარი_% =0.146
|ოეგებიე_მახორობა =22,489,126
|ოეგებიე_მახორობა_რანგი = 58-ო
|მახორობა_ოეგებიეთ_წანას = 2023
|მახორობაშ_ცენზი = 
|მახორობაშ_ცენზი_წანას = 
|მახორობაშ_მეჭედალა = 86 ად.
|მახორობაშ_მეჭედალა_რანგი = 126-ა
|ედპ_ppp_წანა = 2025
|ედპ_ppp = $72.820 მილიარდი
|ედპ_ppp_რანგი =114-ა
|ედპ_ppp_ართ_მახორუშე =$2,980
|მშპ_ppp_ართ_მახორუშე_რანგი = 172-ა
|აგი = 0.459
|აგი_ტენდენცია =
|აგი_კატეგორია = &lt;font color=&quot;red&quot;&gt;დაბალი&lt;/font&gt;
|აგი_რანგი =123-ა
|აგი_წანა = 2023
|ვალუტა= [[ბჟადალი აფრიკული CFA ფრანკი]]
|ვალუტაშ_კოდი =XOF
|ქიანაშ_კოდი =	BF
|ბორჯიშ_ორტყაფუ = (UTC+0)
|cctld = [[.bf]]
|ოტელეფონე_კოდი =[[+226]]
}}
'''ბურკინა-ფასო''' ({{lang-mos|Burkĩna Faso}}; {{lang-ff|𞤄𞤵𞤪𞤳𞤭𞤲𞤢 𞤊𞤢𞤧𞤮|italic=no}};&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.unicode.org/cldr/cldr-aux/voting/36/pxml/seed/main/ff_Adlm.xml|title=ff_Adlm.xml|publisher=Unicode, Inc.}}&lt;/ref&gt; {{lang-dyu|ߓߎߙߞߌߣߊ ߝߊߛߏ|italic=no}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://web.library.yale.edu/notes-cataloging-nko-script|title=Notes on cataloging in the N'ko script|publisher=Yale University Library}}&lt;/ref&gt;) — [[ზუღაშ კარშა გიშალიშ უღვენი სახენწჷფოეფი|ზუღაშ კარშა გიშალიშ უღვენ]] [[სახენწჷფო]] [[ბჟადალი აფრიკა|ბჟადალ აფრიკას]]. ქიანას ოორუე-ბჟადალშე უხურგანს [[მალი]], ოორუე-ბჟაეიოლშე — [[ნიგერი]], ობჟათე-ბჟაეიოლშე — [[ბენინი]], ობჟათეშე — [[ტოგო]] დო [[განა]], თაშნეშე ობჟათე-ბჟადალშე — [[კოტ-დ’ივუარი]]. ქიანაშ ფართობი აკმადგინანს 274,223 კმ&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;-ის. [[2024]] წანაშ მუნაჩემეფით, ქიანაშ მახორობა დოხოლაფირო 23,286,000 ადამიერს აკმადგინანდჷ.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024 |title=World Population Prospects 2024 |url=https://population.un.org/wpp/assets/Files/WPP2024_Summary-of-Results.pdf |website=Department of Economic and Social Affairs, United Nations}} &lt;/ref&gt; [[1958]] წანას, ზოხორინალაშ მოპალუაშ უკული, ქიანას [[ჟიმოლენ ვოლტაშ რესპუბლიკა]] ჯოხოდჷ. [[1984]] წანას, თინწკჷმაიან [[ბურკინა-ფასოშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული|პრეზიდენტ]] [[თომას სანკარა|თომას სანკარაშ]] ინიციატივათ, ქიანას ჯოხო გინუთირეს ბურკინა-ფასოთ.  თიშ მენმოღალეეფს [[კანონ ბურკინაბეშ მენოღალობაშ გეშა|ბურკინაბეეფს]] უძახჷნა, ქიანაშ ნანანოღა დო უკაბეტაშ ნოღა რე [[უაგადუგუ]].

ბურკინა-ფასოშ უკაბეტაშ [[ეთნიკურ ბუნა]] რე [[მოსი (კათა)|მოსი]], ნამუქჷთ თე ტერიტორიას XI-XIII ოშწანურეფს დიხორეს. თინეფქ დარსხუეს [[მოსიშ ომაფეეფი|ომაფეეფი]], თინეფს შქას უაგადუგუ, ტენკოდოგო დო იატენგა. [[1896]] წანას, ქიანა [[საფრანგეთიშ კოლონიურ იმპერია|ფრანგეფქ]] ქიდიჸუნუეს, მუჭოთ [[საფრანგეთიშ ბჟადალ აფრიკა|საფრანგეთიშ ბჟადალ აფრიკაშ]] ნორთი; [[1958]] წანას, ჟიმოლენ ვოლტაქ [[ფრანგულ ჯარალუა]]შ აკოდგინალუაშა მიშმალ დოჸუნაფილ კოლონიათ გინირთჷ.

[[1960]] წანას, ქიანაქ მიპალჷ რსულ ზოხორინალა, ნამუშ პირველ [[ბურკინა-ფასოშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული|პრეზიდენტ]] რდჷ [[მორის იამეოგო|მორის იამეოგო]]. ზოხორინალაშ მოპალუაშ უკული, ქიანა პოლიტიკურ ვასტაბილურას, [[გოლოფა საჰელიშ ტიოზის|გოლოფეფს]], შქირენას დო კორუფციას ობურჯუდჷ. ქიანას მოხვადჷ შხვადოშხვა სახენწჷფო მინორთაქ [[ჟიმოლენ ვოლტაშ სახენწჷფო მინორთა (1966)|1966]], [[ჟიმოლენ ვოლტაშ სახენწჷფო მინორთა (1980)|1980]], [[ჟიმოლენ ვოლტაშ სახენწჷფო გმინორთა(1982 )|1982]], [[ჟიმოლენ ვოლტაშ სახენწჷფო მინორთა (1983)|1983]], [[ბურკინა-ფასოშ სახენწჷფო მინორთა (1987)|1987]] წანეფს დო ჟირშა 2022 წანას — [[ბურკინა-ფასოშ სახენწჷფო მინორთა (2022, ღურთუთა)|ღურთუთას]] დო [[ბურკინა-ფასოშ სახენწჷფო მინორთა (2022, ეკენია)|ეკენიას]]. თაშნეშე რდჷ სახენწჷფო მინორთაშ უშედეგე ცადებეფ [[ბურკინა-ფასოშ სახენწჷფო მინორთაშ ცადება (1989)|1989]], [[ბურკინა-ფასოშ სახენწჷფო მინორთა (2015)|2015]] დო [[ბურკინა-ფასოშ სახენწჷფო მინორთაშ ცადება (2023)|2023]] წანეფს.

ბურკინა-ფასო მოსოფელიშ ართ-ართ [[მერკეთ წუმოძინელ ქიანა|არძაშე მერკეთ წუმოძინელ ქიანათ]] სქიდუ, [[2022]] წანას, ედომუშამ დინოხოლენ პროდუქტ (ედპ) 16.226 მილიარდ [[ააშ დოლარი|აშშ დოლარ]] რდჷ. ქიანაშ მახორობაშ დოხოლაფირო 63.8%  [[ისლამ ბურკინა-ფასოს|ისლამიშ]] გემაჸვენჯ რე, 26.3% — ქრისტიანობაშ,  9% — [[აფრიკულ ტრადიციული რელიგიეფი|ანიმისტურ რელიგიეფიშ]], გიშაკერზაფილო [[სუდ-უესტი (რეგიონი)|ქიანაშ ობჟათე-ბჟადალს]].&lt;ref&gt;{{cite web |last=Aib |first=Az |date=1 July 2022 |title=Burkina: 48,1% de la population du Sud-ouest pratique l'Animisme (officiel) |url=https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-stud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/ |access-date=15 October 2022 |website=AIB – Agence d'Information du Burkina |language=fr-FR |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326030716/https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-sud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/ |archive-date=26 March 2023}}&lt;/ref&gt; ქიანაშ ოფიციალურ ნინეფ რე [[მოორე|მოსი]], [[დიულა ნინა|დიულა]] დო [[ფულანი|ფულა]] (1998 წანაშ მუნაჩემეფით), მოსიშ ნინაშა მახორობაშ გვერდშე უმოს რაგადანს. ქიანას 60-შე უმოს აბორიგენულ ნინა რე დო კონსტიტუცია ითოლწორენს შხვა ნინეფიშ კანონერო გჷმოცხადებას. [[2024]] წანაშ ღურთუთაშახ, ჸოფირ სათარობო დო ბიზნესიშ ნინა რდჷ [[ფრანგული ნინა|ფრანგულ ნინა]], მუჟანსჷთ საკონსტიტუციო თირუაშ რატიფიკაციათ, [[ინგლისური ნინა|ნგლისურწკჷმა]] ართო, თიშ სტატუსიქ „ოხანდე ნინაშა“ გიაკინჷ.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-12-07 |title=Africa News - Burkina abandons French as an official language |url=https://www.africanews.com/2023/12/07/burkina-abandons-french-as-an-official-language/}}{{Cite web |date=22 January 2024 |title=Decret Promulguant La Loi Constitutionnelle N° 045-2023/ALT |trans-title=Decree Promulgating Constitutional Law No. 045-2023/ALT |url=https://www.an.bf/storage/Loi/XzJuLCK5kHtKXgYU7Z7pADAGEPgwFV7J7DlX212n.pdf |language=fr}}&lt;/ref&gt;

ქიანაშ ტერიტორია გეოგრაფიულო ბიოანდაკორობამ რე დო იკათუანს [[ოქრო]]შ, [[მანგანუმი|მანგანუმიშ]], [[ლინჯი]]შ დო [[ქუაკირი]]შ ხვეიან ოზირუეფს. ანდაკულტურულ აკოდგინალუაშ გეშა, [[ბურკინა-ფასოშ ხელუანობა|ბურკინაბეურ ხელუანობა]] დინდარ დო ხანგჷრძე ისტორიათ გიშმეგორუ დო გლობალურო ჩინებულ რე მუშ ორთოდოქსულ სტილით.&lt;ref&gt;Roy, Christopher D. &quot;Countries of Africa: Burkina Faso,&quot; Art and Life in Africa, {{cite web |title=Countries Resources |url=http://www.uiowa.edu/~africart/toc/countries.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20140115211048/http://www.uiowa.edu/~africart/toc/countries.html |archive-date=15 January 2014 |access-date=14 April 2014}}&lt;/ref&gt;

ქიანაშ პოლიტიკურ გამაგალაშ ფორმა რე [[გვერდო საპრეზიდენტო სისტემა|გვერდო საპრეზიდენტო რესპუბლიკა]], სოდე წჷმორინაფილ რე ემაჸონაფალი, კანონმადვალუ დო სასამართო ხეშუულობათ. თინა რე [[გოერო|გოეროშ]], [[ფრანკოფონია]]შ დო [[ისლამური წოროხანდაშ ორგანიზაცია]]შ მაკათური. [[2024]] წანაშ 18 ღურთუთას, ბურკინა-ფასოქ გჷმაცხადუ [[ბჟადალი აფრიკაშ ქიანეფიშ ეკონომიკური წორომაჸალობა|ECOWAS]]-შე გიშულაშ გეშა დო [[აფრიკაშ რსხუ]]შე გარიცხეს თიშ უკული, მუთ თინეფქ ქაკათეს [[საჰელიშ სახენწჷფოეფიშ ალიანსი]]შ (AES) გოჭყაფასჷნ.

== ისტორია ==
=== ორდოიან ისტორია ===
XI ოშწანურაშ დაჭყაფუს, [[განა|განაშ]] ამდღანერ ტერიტორიაშ ოორუე-ბჟაეიოლშე, ბურკინა-ფასოშ ასეიან ტერიტორიაშა [[მოსი (ტომი)|მოსიშ]] ტომქ მორთჷ. მოსიშ ტომქ აბანურ ტომეფი - ნიენიესა, გრუსი დო ბუსა ქიდიჸუნუ. დოგონიშ ტომქ ოორუეშა დიკინჷ.  XIV ოშწანურაშე, ასეიან ბურკინა-ფასოშ ტერიტორიას რდჷ სახენწჷფო [[უაგადუგუ (სახენწჷფო)|უაგადუგუ]], [[იატენგა]], [[ტენკოდოგო (სახენწჷფო)|ტენკოდოგო]] დო [[ფადან-გურმაი]]. XIV ოშწანურაშე XVI ოშწანურაშახ იატენგაშ სახენწჷფოქ მეძობელ [[მალი|მალიშ]] დო [[სონგაი (სახენწჷფო)|სონგაიშ]] ტერიტორიაშ ნორთ გეჭოფჷ.

===კოლონიურ ბორჯი ===
XIX ოშწანურაშ დალიას, [[საფრანგეთი|ფრანგეფქ]] დიხეფიშ კოლონიზაცია ქიდიჭყეს. [[1895 წანა]]ს, იატენგაშ სახენწფოშ ჯარქ აკოცჷ, [[1897 წანა]]ს [[ფადა-გურმა]]ქ საფრანგეთიშ [[პროტექტორატი|პროტექტორატ]] აღიარუ
ჷ. [[1904]] წანაშე [[1919]] წანაშახ, ჟიმოლენ ვოლტა, საფრანგეთიშ ჟიმოლენ სენეგალ-ნიგერიშ კოლონიაშა მიშმეშჷ, უკულ გინირთჷ ზოხო კოლონიათ. [[1934]] წანას, რკინაშ შარაქ ქიდიგჷ [[აბიჯანი|აბიჯანშახ]]. [[1947]] წანას, ჟიმოლენ ვოლტაშ კოლონია კინე აკანწყუეს. ნძალას ეკმიკათუანდჷ [[აფრიკულ დემოკრატიულ აკოკათუა]] (ადა), ნამუსჷთ დუდშე ხემანჯღვერენდჷ '''კულიბალი''', უკულ — '''[[მორის იამენგო|მორის იამენგო]]'''. [[1947]] წანაშე [[1958]] წანაშახ [[საფრანგეთიშ ჟიმოლენ ვოლტა]] საფრანგეთიშ ზუღაშ მელეიან ტერიტორია რდჷ, უკულ გიჭყჷ მუჭოთ [[ჟიმოლენ ვოლტაშ რესპუბლიკა]]შ ავტონომია, [[საფრანგეთიშ წორომაჸალობა|საფრანგეთიშ წორომაჸალობაშ]] აკოდგინალუას. [[1959 წანა]]ს, ქიანაშ პრეზიდენტ იამეოგო რდჷ, ნამუქჷთ მაართათ არძა პოლიტიკურ პარტია გაუქვჷ, მუშ პარტიაშ მოხ.

== ორთა ==
[[ფაილი:Burkina Faso Map.jpg|right|thumb|250px|ბურკინა-ფასო რუკას.]]
ქიანაშ ტერიტორიაშ უმენტაშ ნორთი — [[მოსი (პლატო)|მოსიშ]] რეღმამ პლატოს უკებჷ (სიმაღალა 200—500 მ.), სოდეთ იდვალუაფუ გიშართილ 750 მეტრაშახ სიმარალაშ ქჷნდჷრეფი.

კლიმატი - [[სუბეკვატორიული კლიმატი|სუბეკვატორიული]], სქირე სეზონეფით (გერგობათუთაშე მელახშახ; ქიანაშ ოორუე რაიონეფს 8—10 თუთას იგჷნძარებუ).

ოწყარმალუე რშვილი — დოხოლაფირო 20 წყარმალუ რე; თაურჷშე არძაშე უმოს შანულამ რე — [[უჩა ვოლტა]] დო [[ჩე ვოლტა]]. სქირე სეზონს არძა წყარმალუ ეთმესკირუ ვარ-და ონდეთ მეხჷრჩანს.

ქიანაშ ტერიტორიაშ უმენტაშობა ფორილ რე ტიპიურ დო მაღალტყალამ [[სავანა]]თ; ექიაქას იდვალუაფუ - სავანაშ ტყალეფი, ქვერჩხონი. ქიანაშ ტერიტორიაშ დოხოლაფირო 9% [[ტყა]]ს უკებჷ.

ტყარ ჩხოლარეფიშ მუდანობა ირკენს. თაქ ხე ნჯილოეფი, ლეოპარდეფი, მუნჭყვეფი, კამბეშეფი, ანტილოპეფი. ანდათ რე მაფურინჯე დო მახოხინე. წყარმალუეფიშ ჭყენჭყამ წყარპიჯეფს ხე - ბეჰემოთეფი, ნიანგეფი, წყარიშ კუეფი. ქიანაშ ობჟათეშე ხე ჭანჯ [[ცეცე]].

[[ბენინი|ბენინ]] დო [[ნიგერი]]შ ხურგაწჷკმა იდვალუაფუ ერუანულ პარკი - W (დაბლ-ვ), რეზერვატეფი.

== პოლიტიკური დონწყუალა ==
* სახენწჷფოშ მადუდე — [[პრეზიდენტი]], საარძო ხონარიშ მეჩამათ გიშეგორუაფუ.
* [[ხეშუულა|ხეშუულაშ]] მადუდე — [[პრემიერ-მინისტრი]], დუთმარინუანს პრეზიდენტი.
* ართპალატამი [[პარლამენტი]] — [[ერუანული ასამბლეა (ბურკინა-ფასო)|ერუანული ასამბლეა]], 111 მაკათური გიშმეგორუაფუ საარძო ხონარიშ მეჩამათ, 5 წანაშ ვადათ.

==ეკონომიკა ==
[[ფაილი:Markt Banfora MS 2255.JPG|thumb|right|300px|პროდუქტეფიშ ბაზარ ნ. ბანფორს, ბურკინა-ფასო.]]
ორთაშობურ რესურსეფი — მარგანეციშ მადენიშ, ორქოშ, ფოსფორიტეფიშ - ობადეშეფი, ლინჯიშ, ნიკელიშ, ტიტანიშ მადენი.

ბურკინა-ფასო — მოსოფელიშ ართ-ართ უდაღარაშ ქიანა რე. მოხანდეეფიშ 90% ორთაშობურ ოფუტე მეოურნობათ რე დაკებული, ნამუსჷთ გოლოფა ოცილჷ. თარ საექსპორტო კულტურა — [[ბამბე]].

[[ედომუშამი დინოხოლენი პროდუქტი|ედპ]] ართ მახორუშო (2009) — 1,2 ვთშ. ააშ დოლარი (206-ა აბან მოსოფელს). სიდაღარაშ დონეშ გიმე რე - დოხოლაფირო მახორობაშ გვერდი.

ოფუტეშ მეურნობა — ბამბე, არაქისი, ზეთიშ ჯა, სორგო, პურასქია, ლაიტი, ორზა; იმიარებუაფუ შხურეფ დო თხალეფი.

წარმება — ბამბეშ დამუშება, ოშუმალეფიშ წარმება, ოფუტეშ პროდუქციაშ დამუშება, საპონიშ, სიგარეტიშ დო ტექსტილიშ წარმება, ორქოშ მოპალუა.

=== გალენურ ვაჭრუა ===
ექსპორტი — 0,5 მლრდ. ააშ დოლარი 2008 წანას — ბამბე, ორინჯი, ორქო, ხორცი, ტყები.

თარ მაჸიდეეფი — [[სინგაპური]] 16,6 %, [[ბელგია]] 12,6 %, [[ჩინეთი]] 11 %, [[ტაილანდი]] 8,9 %, [[განა]] 6,8 %, [[ინდოეთი]] 6,3 %.

იმპორტი — 1,3 მლრდ. ააშ დოლარ 2008 წანას — ოწარმუე მეკონ-მოკონი, ოჭკომალ პროდუქტეფი, ნაფთპროდუქტეფი.

თარ მიშმაღალარეფი — [[კოტ-დ’ივუარი]] 26,7 %, [[საფრანგეთი]] 20 %, [[ტოგო]] 8 %, [[ლიბია]] 4,6 %.

ოკათჷ  გეჸვენჯ ერეფშქაშე ორგანიზაციას - [[აფრიკაშ, კარიბიშ ღანჩოშ დო რჩქალ ოკიანეშ რეგიონიშ ქიანეფი|აკრ-შ ქიანეფს]].

== ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული გორთუალა ==
[[ფაილი:Burkina Faso regions named.png|right|400px|ბურკინა-ფასოშ აკანეფი.]]
ბურკინა-ფასო გორთილიე 13 აკანო , 45 პროვინციათ დო 301 დეპარტამენტო.

{| align=&quot;center&quot; class=&quot;standard&quot;
|+
! |№
! |აკანი
! |კოხოდვალა [[ფრანგული ნინა|ფრანგულო]]
! |ადმინისტრაციული ცენტრი
! |პროვინციეფიშ მუდანობა
! |ფართობი, კმ²
! |მახორობა (2006), ადმ.
! |მეჭედალა, ადმ/კმ²
|-----
| 1
| [[ბულკე-დუ-მუხუნი]]
| Boucle du Mouhoun
| [[დედუგუ]]
| 6
| 34 479
| 1 434 847
| 41,62
|-----
| 2
| [[კასკადეფი (ბურკინა-ფასო)|კასკადეფი]]
| Cascades
| [[ბანფორა]]
| 2
| 16 663
| 524 956
| 31,50
|-----
| 3
| [[ცენტრალური აკანი (ბურკინა-ფასო)|ცენტრალური]]
| Centre
| [[უაგადუგუ]]
| 1
| 2 805
| 1 523 980
| 543,31
|-----
| 4
| [[ბჟაეიოლ-ცენტრალური აკანი (ბურკინა-ფასო)|ბჟაეიოლ-ცენტრალური]]
| Centre-Est
| [[ტენკოდოგო]]
| 3
| 14 852
| 1 132 023
| 76,22
|-----
| 5
| [[ოორუე-ცენტრალუეი აკანი (ბურკინა-ფასო)|ოორუე-ცენტრალური]]
| Centre-Nord
| [[კაია (ნოღა)|კაია]]
| 3
| 19 508
| 1 203 073
| 61,67
|-----
| 6
| [[ბჟადალ-ცენტრალური აკანი (ბურკინა-ფასო)|ბჟადალ-ცენტრალური]]
| Centre-Ouest
| [[ქუდუგუ]]
| 4
| 21 853
| 1 183 473
| 54,16
|-----
| 7
| [[ობჟათე-ცენტრალური აკანი (ბურკინა-ფასო)|ობჟათე-ცენტრალური]]
| Centre-Sud
| [[მანგა (ნოღა)|მანგა]]
| 3
| 11 313
| 638 379
| 56,43
|-----
| 8
| [[ბჟაეიოლი აკანი (ბურკინა-ფასო)|ბჟაეიოლი]]
| Est
| [[ფედა-ნგურმა]]
| 5
| 46 256
| 1 209 399
| 26,15
|-----
| 9
| [[ჟიშენი ბასეინეფი]]
| Hauts-Bassins
| [[ბობო-დიულასო]]
| 3
| 26 606
| 1 410 284
| 53,01
|-----
| 10
| [[ოორუე აკანი (ბურკინა-ფასო)|ოორუე]]
| Nord
| [[უახიგუია]]
| 4
| 17 601
| 1 182 770
| 67,20
|-----
| 11
| [[ცენტრალური პლატო (ბურკინა-ფასოშ აკანი)|ცენტრალური პლატო]]
| Plateau-Central
| [[ზინიარი]]
| 3
| 8 545
| 647 516
| 75,78
|-----
| 12
| [[სახელი (ბურკინა-ფასოშ აკანი)|სახელი]]
| Sahel
| [[დორი (ბურკინა-ფასო)|დორი]]
| 4
| 36 130
| 808 928
| 22,39
|-----
| 13
| [[ობჟათე-ბჟადალი აკანი (ბურკინა-ფასო)|ობჟათე-ბჟადალი]]
| Sud-Ouest
| [[გაუა (ბურკინა-ფასო)|გაუა]]
| 4
| 16 576
| 623 056
| 37,59
|- style=&quot;background: #CCC;&quot;
|  ||არძო ართო||   ||   ||45||273 187||13 522 684||49,50
|}

== მახორობა ==
[[ფაილი:Burkina-Faso-Demography.png|thumb|200px|right|1960 წანაშე 2010 წანაშახ მახორობაშ მუდანობაშ თირუა (სტატისტიკაშ დო დემოგრაფიაშ ერუანულ ინსტიტუტიშ მუნაჩემეფი, 2012). მახორობა ვითოშობათ.]]

ბურკინა-ფასოშ ჯინჯიერ მახორობა ჟირ თარ ეთნიკურ ბუნას ორხველჷ: [[გურეფიშ ნინა|გურეფი]] (კათა), ნამუშათ მიშმჷურს ქიანაშ უმენტაშ მახორობა '''მოსი'''  (ედომუშამ მახორონაშ - 4 8,6 %), თეწკჷმა ართო შხვადოშხვა თურეფ დო კათეფი - ''სისალა'', ''მბუინი'', [[გა (კათა)|გა]], [[ბობო (კათა)|ბობო]] (6,8 %), ''ლობი'' (4,3 %), ''გურუნსი'' (6 %), ''გურმა'' (7 %), [[სენუფო (კათა)|სენუფო]] (2,2 %); დო [[მანდე (კათა)|მანდე]], ნამუსჷთ ორხველჷ - ''ბუსა'', ''ბისა'', [[სამო (კათა)|სამო (სანუ)]] 6,5 %, [[ხაუსა (კათა)|ხაუსა]], [[სონიკე (კათა)|სონიკე]], [[დიულა კათა)|დიულა]], ''ფულბე''; ქიანაშ ოორუეთ - [[სონგაი (კათა)|სონგაი]] დო [[ტუარეგეფი]] ოხორანა.

რელიგია — [[ისლამი|მუსულმანეფი]] - 60,5 %, აბორიგენული კულტეფი - 15,3 %, [[ქირსიანობა|ქირსიანეფი]] (უმენტაშო [[კათოლიციზმი|კათოლიკეფი]]) — 23,2 %.

ნოღაშ მახორობა — 20 %. [[მახორობაშ მეჭედალა]] 48,2 ადმ./კმ².

'''მახორობაშ მუდანობა''': 16,2 მლნ ([[2010]] წანაშ კვირკვეშ ფასებათ).

'''ნანდულ ძინა:'''
* 3,1 % (11-ა აბანი მოსოფელს)

'''მახორობაშ ხანობური აკოდგინალუა:'''
* 0-14 წანა: 46,2 %
* 15-64 წანა: 51,3 %
* 65 წანა დო ეშე: 2,5 %

'''მახორობაშ ოშქაშე ხანი:'''
* გვალო — 16,8 წანა, თენეფს შქას
** ქომოლკათა 16,6 წანა
** ოსურკათა 17 წანა

'''დაბადება:'''
* 44,0 - 1000 ადამიერშო (4-ა აბანი მოსოფელს)


'''ღურა:'''
* 13,0 - 1000 ადამიერშო

'''ჩქჷჩქჷშ რურა:'''
* 83 - 1000 ჩქჷჩქჷშო (13-ა აბანი მოსოფელს)

'''მახორობაშ თელარაშ ოშქაშე მუდანობა:'''
* გვალო — 53 წანა (203-ა აბანი მოსოფელს)
** ქომოლკათა— 51 წანა
** ოსურკათა — 55 წანა

იმუნოდეფიციტური ვირუსით დალახება (აივ) — 1,6% ([[2007]] წანაშ ფასებათ)

მახორობას ჭარუა-კითხირიშ რჩქინა — 29% ქომოლკოჩეცი, 15% ოსურკათა ([[2003]] წანაშ ფასებათ)

== დღახუეფი ==
* [[1 ღურთუთა]] — [[ახალი წანა|ახალ წანა]]
* [[3 ღურთუთა]] — [[1966 წანა]]შ აქციეფიშ გოშინა
* [[8 მელახი]] — ოსურეფიშ დღა
* [[1 მესი]] — ხანდაშ დღა
* [[5 მარაშინათუთა]] — ზოხორინალაშ დღა ([[საფრანგეთი|საფრანგეთშე]], 1960)
* [[11 ქირსეთუთა]] — ერუანულ დღა ვარ-და რესპუბლიკაშ დღა

== რესურსეფი ინტერნეტის ==
* [http://www.primature.gov.bf/ ბურკინა-ფასოშ თარობაშ ვებ-ხასჷლა]([[ფრანგული ნინა|ფრანგულო]])
* [http://www.presidence.bf/ ბურკინა-ფასოშ პრეზიდენტიშ ვებ-ხასჷლა] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090216223633/http://www.presidence.bf/ |date=2009-02-16 }}([[ფრანგული ნინა|ფრანგულო]])
* [http://www.africana.ru/lands/BurcinaFaso სასარგებლე ინფორმაცია ბურკინა-ფასოშე] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120812014800/http://www.africana.ru/lands/BurcinaFaso/ |date=2012-08-12 }}
* [http://archive.travel.ru/burkina_faso  ბურკინა-ფასოშ პროფილი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120720222343/http://archive.travel.ru/burkina_faso/ |date=2012-07-20 }}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:ბურკინა-ფასო| ]]
[[კატეგორია:აფრიკაშ ქიანეფი]]
[[კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი]]</text>
      <sha1>7gtc7uyf3d978mayan2sbgb0cx0ubrk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>251903</id>
      <parentid>251902</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T12:07:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Narazeni</username>
        <id>826</id>
      </contributor>
      <comment>/* ადმინისტრაციულ-ტერიტორიულ გორთუალა */</comment>
      <origin>251903</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37848" sha1="6sqvi78qn3r4ij7dk8zk95qrwvf27zi" xml:space="preserve">{{Short description|სახენწჷფო ბჟადალ აფრიკას}}
{{ქიანა|
|ოდაბადური_ჯოხო = Burkina Faso {{collapsible list
| titlestyle = background:transparent;text-align:center;line-height:normal;font-size:80%;
| title = &lt;small&gt;{{nobold|''(ოფიციალურ ნინეფშა)''}}&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;|{{lang-mos|Burkĩna Faso}}
| {{lang-ff|𞤄𞤵𞤪𞤳𞤭𞤲𞤢 𞤊𞤢𞤧𞤮𞥅}}
| {{lang-dyu|ߓߙߎߞߌߣߊ߫ ߝߊ߬ߛߏ߫}}
&lt;/small&gt;
}}
|ედომუშამი_ჯოხო = ბურკინა-ფასო
|ოართე_ჯოხო = ბურკინა-ფასო
|შილა =  Flag of Burkina Faso.svg
|გერბი = Coat of arms of Burkina Faso.svg
|რუკა = Location Burkina Faso AU Africa.svg
|ჰიმნი = [[ბურკინა ფასოშ ჰიმნი|Ditanyè]]&lt;br&gt;''(გომორძგუაშ ჰიმნი)''&lt;br&gt;{{center|}} [[ფაილი:Burkina faso anthem.ogg]]]] 
|დევიზი = {{plainlist|
* {{lang-fr|&quot;[[Patria o Muerte, Venceremos|La Patrie ou la Mort, Nous Vaincrons]]&quot;}}
* „ოდაბადე ვარ-და ღურა, ჩქი გიმობრძგუანთ“
}}
|ოფიციალური_ნინეფი = [[ფრანგული ნინა|ფრანანგული]]
|ნანანოღა= [[უაგადუგუ]]
|რელიგია =  {{ublist|
|63.8% [[სილამ ბურკინა-ფასოს|ისლამი]]
|{{Tree list}}
*26.3% [[ქირსიანობა ბურკინა-ფასოს|ქირისანობა]]
**20.1% [[კათოლიციზმ ბურკინა-ფასოს|კათოლიციზმი]]
**6.2% [[პროტესტანტიზმი]]
{{Tree list/end}}
|9% [[ანიმიზმი]]
|0.7% [[ვარელიგიურობა]] ''(2019)''}}
|უდიდაში_ნოღა = უაგადუგუ
|თარობაშ_ტიპი = უნიტარული [[გვერდო საპრეზიდენტო სისტემა|გვერდო საპრეზიდენტო რესპუბლიკა]] [[ოურდუმე ხუნტა]]შ გამაგალაშ გიმე&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Ndiaga |first1=Thiam |last2=Mimault |first2=Anne |title=Burkina Faso soldiers announce overthrow of military government |url=https://www.reuters.com/world/africa/heavy-gunfire-heard-burkina-faso-capital-reuters-witnesses-2022-09-30/ |access-date=1 October 2022 |date=30 September 2022 |location=[[Ouagadougou]] |quote=Traore appeared on television surrounded by soldiers and announced the government was dissolved, the constitution suspended and the borders closed.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.thomassankara.net/appolinaire-jean-kyelem-de-tembela-jai-toujours-voulu-faire-un-livre-sur-la-revolution/ |title=Appolinaire Jean Kyelem de Tembela: 'j'ai toujours voulu faire un livre sur la révolution' |website=thomassankara.net |date=4 April 2014 |language=fr |access-date=25 December 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.theafricareport.com/253271/burkina-faso-apollinaire-kyelem-de-tambela-captain-traores-surprise-prime-minister/ |title=Burkina Faso: Apollinaire Kyélem de Tambèla, Captain Traoré's surprise prime minister |work=The Africa Report |first1=Anna |last1=Sylvestre-Treiner |first2=Michel |last2=Wendpouiré Nana |date=25 October 2022 |access-date=25 December 2023 |url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;
|ლიდერიშ_ტიპი_1 = [[თხილუაშ დო აკონწყუალაშ პატრიოტულ ყარაფიშ პრეზიდენტი]]
|ლიდერიშ_ჯოხო_1 =[[იბრაჰიმ ტრაორე]]
|ლიდერიშ_ტიპი_2 = [[ბურკინა-ფასოშ პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]]
|ლიდერიშ_ჯოხო_2 =[[იბრაჰიმ ტრაორე]]  (''ობორჯეთ'')
|ლიდერიშ_ტიპი_3 = [[ბურკინა-ფასოშ პრემიერ-მინისტრი|პრემიერ-მინისტრი]]
|ლიდერიშ_ჯოხო_3 = [[ჟან ემანუელ უედრაოგო]] (''ობორჯეთ'')
|კანონდუმადვალუ_ორგანო = [[ერუანული ასამბლეა (ბურკინა-ფასო)|ერუანული ასამბლეა]]
|რანგი_ფართობით = 74-ა
|ფართობი =274,200
|წყარი_% =0.146
|ოეგებიე_მახორობა =22,489,126
|ოეგებიე_მახორობა_რანგი = 58-ო
|მახორობა_ოეგებიეთ_წანას = 2023
|მახორობაშ_ცენზი = 
|მახორობაშ_ცენზი_წანას = 
|მახორობაშ_მეჭედალა = 86 ად.
|მახორობაშ_მეჭედალა_რანგი = 126-ა
|ედპ_ppp_წანა = 2025
|ედპ_ppp = $72.820 მილიარდი
|ედპ_ppp_რანგი =114-ა
|ედპ_ppp_ართ_მახორუშე =$2,980
|მშპ_ppp_ართ_მახორუშე_რანგი = 172-ა
|აგი = 0.459
|აგი_ტენდენცია =
|აგი_კატეგორია = &lt;font color=&quot;red&quot;&gt;დაბალი&lt;/font&gt;
|აგი_რანგი =123-ა
|აგი_წანა = 2023
|ვალუტა= [[ბჟადალი აფრიკული CFA ფრანკი]]
|ვალუტაშ_კოდი =XOF
|ქიანაშ_კოდი =	BF
|ბორჯიშ_ორტყაფუ = (UTC+0)
|cctld = [[.bf]]
|ოტელეფონე_კოდი =[[+226]]
}}
'''ბურკინა-ფასო''' ({{lang-mos|Burkĩna Faso}}; {{lang-ff|𞤄𞤵𞤪𞤳𞤭𞤲𞤢 𞤊𞤢𞤧𞤮|italic=no}};&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.unicode.org/cldr/cldr-aux/voting/36/pxml/seed/main/ff_Adlm.xml|title=ff_Adlm.xml|publisher=Unicode, Inc.}}&lt;/ref&gt; {{lang-dyu|ߓߎߙߞߌߣߊ ߝߊߛߏ|italic=no}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://web.library.yale.edu/notes-cataloging-nko-script|title=Notes on cataloging in the N'ko script|publisher=Yale University Library}}&lt;/ref&gt;) — [[ზუღაშ კარშა გიშალიშ უღვენი სახენწჷფოეფი|ზუღაშ კარშა გიშალიშ უღვენ]] [[სახენწჷფო]] [[ბჟადალი აფრიკა|ბჟადალ აფრიკას]]. ქიანას ოორუე-ბჟადალშე უხურგანს [[მალი]], ოორუე-ბჟაეიოლშე — [[ნიგერი]], ობჟათე-ბჟაეიოლშე — [[ბენინი]], ობჟათეშე — [[ტოგო]] დო [[განა]], თაშნეშე ობჟათე-ბჟადალშე — [[კოტ-დ’ივუარი]]. ქიანაშ ფართობი აკმადგინანს 274,223 კმ&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;-ის. [[2024]] წანაშ მუნაჩემეფით, ქიანაშ მახორობა დოხოლაფირო 23,286,000 ადამიერს აკმადგინანდჷ.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024 |title=World Population Prospects 2024 |url=https://population.un.org/wpp/assets/Files/WPP2024_Summary-of-Results.pdf |website=Department of Economic and Social Affairs, United Nations}} &lt;/ref&gt; [[1958]] წანას, ზოხორინალაშ მოპალუაშ უკული, ქიანას [[ჟიმოლენ ვოლტაშ რესპუბლიკა]] ჯოხოდჷ. [[1984]] წანას, თინწკჷმაიან [[ბურკინა-ფასოშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული|პრეზიდენტ]] [[თომას სანკარა|თომას სანკარაშ]] ინიციატივათ, ქიანას ჯოხო გინუთირეს ბურკინა-ფასოთ.  თიშ მენმოღალეეფს [[კანონ ბურკინაბეშ მენოღალობაშ გეშა|ბურკინაბეეფს]] უძახჷნა, ქიანაშ ნანანოღა დო უკაბეტაშ ნოღა რე [[უაგადუგუ]].

ბურკინა-ფასოშ უკაბეტაშ [[ეთნიკურ ბუნა]] რე [[მოსი (კათა)|მოსი]], ნამუქჷთ თე ტერიტორიას XI-XIII ოშწანურეფს დიხორეს. თინეფქ დარსხუეს [[მოსიშ ომაფეეფი|ომაფეეფი]], თინეფს შქას უაგადუგუ, ტენკოდოგო დო იატენგა. [[1896]] წანას, ქიანა [[საფრანგეთიშ კოლონიურ იმპერია|ფრანგეფქ]] ქიდიჸუნუეს, მუჭოთ [[საფრანგეთიშ ბჟადალ აფრიკა|საფრანგეთიშ ბჟადალ აფრიკაშ]] ნორთი; [[1958]] წანას, ჟიმოლენ ვოლტაქ [[ფრანგულ ჯარალუა]]შ აკოდგინალუაშა მიშმალ დოჸუნაფილ კოლონიათ გინირთჷ.

[[1960]] წანას, ქიანაქ მიპალჷ რსულ ზოხორინალა, ნამუშ პირველ [[ბურკინა-ფასოშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული|პრეზიდენტ]] რდჷ [[მორის იამეოგო|მორის იამეოგო]]. ზოხორინალაშ მოპალუაშ უკული, ქიანა პოლიტიკურ ვასტაბილურას, [[გოლოფა საჰელიშ ტიოზის|გოლოფეფს]], შქირენას დო კორუფციას ობურჯუდჷ. ქიანას მოხვადჷ შხვადოშხვა სახენწჷფო მინორთაქ [[ჟიმოლენ ვოლტაშ სახენწჷფო მინორთა (1966)|1966]], [[ჟიმოლენ ვოლტაშ სახენწჷფო მინორთა (1980)|1980]], [[ჟიმოლენ ვოლტაშ სახენწჷფო გმინორთა(1982 )|1982]], [[ჟიმოლენ ვოლტაშ სახენწჷფო მინორთა (1983)|1983]], [[ბურკინა-ფასოშ სახენწჷფო მინორთა (1987)|1987]] წანეფს დო ჟირშა 2022 წანას — [[ბურკინა-ფასოშ სახენწჷფო მინორთა (2022, ღურთუთა)|ღურთუთას]] დო [[ბურკინა-ფასოშ სახენწჷფო მინორთა (2022, ეკენია)|ეკენიას]]. თაშნეშე რდჷ სახენწჷფო მინორთაშ უშედეგე ცადებეფ [[ბურკინა-ფასოშ სახენწჷფო მინორთაშ ცადება (1989)|1989]], [[ბურკინა-ფასოშ სახენწჷფო მინორთა (2015)|2015]] დო [[ბურკინა-ფასოშ სახენწჷფო მინორთაშ ცადება (2023)|2023]] წანეფს.

ბურკინა-ფასო მოსოფელიშ ართ-ართ [[მერკეთ წუმოძინელ ქიანა|არძაშე მერკეთ წუმოძინელ ქიანათ]] სქიდუ, [[2022]] წანას, ედომუშამ დინოხოლენ პროდუქტ (ედპ) 16.226 მილიარდ [[ააშ დოლარი|აშშ დოლარ]] რდჷ. ქიანაშ მახორობაშ დოხოლაფირო 63.8%  [[ისლამ ბურკინა-ფასოს|ისლამიშ]] გემაჸვენჯ რე, 26.3% — ქრისტიანობაშ,  9% — [[აფრიკულ ტრადიციული რელიგიეფი|ანიმისტურ რელიგიეფიშ]], გიშაკერზაფილო [[სუდ-უესტი (რეგიონი)|ქიანაშ ობჟათე-ბჟადალს]].&lt;ref&gt;{{cite web |last=Aib |first=Az |date=1 July 2022 |title=Burkina: 48,1% de la population du Sud-ouest pratique l'Animisme (officiel) |url=https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-stud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/ |access-date=15 October 2022 |website=AIB – Agence d'Information du Burkina |language=fr-FR |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326030716/https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-sud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/ |archive-date=26 March 2023}}&lt;/ref&gt; ქიანაშ ოფიციალურ ნინეფ რე [[მოორე|მოსი]], [[დიულა ნინა|დიულა]] დო [[ფულანი|ფულა]] (1998 წანაშ მუნაჩემეფით), მოსიშ ნინაშა მახორობაშ გვერდშე უმოს რაგადანს. ქიანას 60-შე უმოს აბორიგენულ ნინა რე დო კონსტიტუცია ითოლწორენს შხვა ნინეფიშ კანონერო გჷმოცხადებას. [[2024]] წანაშ ღურთუთაშახ, ჸოფირ სათარობო დო ბიზნესიშ ნინა რდჷ [[ფრანგული ნინა|ფრანგულ ნინა]], მუჟანსჷთ საკონსტიტუციო თირუაშ რატიფიკაციათ, [[ინგლისური ნინა|ნგლისურწკჷმა]] ართო, თიშ სტატუსიქ „ოხანდე ნინაშა“ გიაკინჷ.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-12-07 |title=Africa News - Burkina abandons French as an official language |url=https://www.africanews.com/2023/12/07/burkina-abandons-french-as-an-official-language/}}{{Cite web |date=22 January 2024 |title=Decret Promulguant La Loi Constitutionnelle N° 045-2023/ALT |trans-title=Decree Promulgating Constitutional Law No. 045-2023/ALT |url=https://www.an.bf/storage/Loi/XzJuLCK5kHtKXgYU7Z7pADAGEPgwFV7J7DlX212n.pdf |language=fr}}&lt;/ref&gt;

ქიანაშ ტერიტორია გეოგრაფიულო ბიოანდაკორობამ რე დო იკათუანს [[ოქრო]]შ, [[მანგანუმი|მანგანუმიშ]], [[ლინჯი]]შ დო [[ქუაკირი]]შ ხვეიან ოზირუეფს. ანდაკულტურულ აკოდგინალუაშ გეშა, [[ბურკინა-ფასოშ ხელუანობა|ბურკინაბეურ ხელუანობა]] დინდარ დო ხანგჷრძე ისტორიათ გიშმეგორუ დო გლობალურო ჩინებულ რე მუშ ორთოდოქსულ სტილით.&lt;ref&gt;Roy, Christopher D. &quot;Countries of Africa: Burkina Faso,&quot; Art and Life in Africa, {{cite web |title=Countries Resources |url=http://www.uiowa.edu/~africart/toc/countries.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20140115211048/http://www.uiowa.edu/~africart/toc/countries.html |archive-date=15 January 2014 |access-date=14 April 2014}}&lt;/ref&gt;

ქიანაშ პოლიტიკურ გამაგალაშ ფორმა რე [[გვერდო საპრეზიდენტო სისტემა|გვერდო საპრეზიდენტო რესპუბლიკა]], სოდე წჷმორინაფილ რე ემაჸონაფალი, კანონმადვალუ დო სასამართო ხეშუულობათ. თინა რე [[გოერო|გოეროშ]], [[ფრანკოფონია]]შ დო [[ისლამური წოროხანდაშ ორგანიზაცია]]შ მაკათური. [[2024]] წანაშ 18 ღურთუთას, ბურკინა-ფასოქ გჷმაცხადუ [[ბჟადალი აფრიკაშ ქიანეფიშ ეკონომიკური წორომაჸალობა|ECOWAS]]-შე გიშულაშ გეშა დო [[აფრიკაშ რსხუ]]შე გარიცხეს თიშ უკული, მუთ თინეფქ ქაკათეს [[საჰელიშ სახენწჷფოეფიშ ალიანსი]]შ (AES) გოჭყაფასჷნ.

== ისტორია ==
=== ორდოიან ისტორია ===
XI ოშწანურაშ დაჭყაფუს, [[განა|განაშ]] ამდღანერ ტერიტორიაშ ოორუე-ბჟაეიოლშე, ბურკინა-ფასოშ ასეიან ტერიტორიაშა [[მოსი (ტომი)|მოსიშ]] ტომქ მორთჷ. მოსიშ ტომქ აბანურ ტომეფი - ნიენიესა, გრუსი დო ბუსა ქიდიჸუნუ. დოგონიშ ტომქ ოორუეშა დიკინჷ.  XIV ოშწანურაშე, ასეიან ბურკინა-ფასოშ ტერიტორიას რდჷ სახენწჷფო [[უაგადუგუ (სახენწჷფო)|უაგადუგუ]], [[იატენგა]], [[ტენკოდოგო (სახენწჷფო)|ტენკოდოგო]] დო [[ფადან-გურმაი]]. XIV ოშწანურაშე XVI ოშწანურაშახ იატენგაშ სახენწჷფოქ მეძობელ [[მალი|მალიშ]] დო [[სონგაი (სახენწჷფო)|სონგაიშ]] ტერიტორიაშ ნორთ გეჭოფჷ.

===კოლონიურ ბორჯი ===
XIX ოშწანურაშ დალიას, [[საფრანგეთი|ფრანგეფქ]] დიხეფიშ კოლონიზაცია ქიდიჭყეს. [[1895 წანა]]ს, იატენგაშ სახენწფოშ ჯარქ აკოცჷ, [[1897 წანა]]ს [[ფადა-გურმა]]ქ საფრანგეთიშ [[პროტექტორატი|პროტექტორატ]] აღიარუ
ჷ. [[1904]] წანაშე [[1919]] წანაშახ, ჟიმოლენ ვოლტა, საფრანგეთიშ ჟიმოლენ სენეგალ-ნიგერიშ კოლონიაშა მიშმეშჷ, უკულ გინირთჷ ზოხო კოლონიათ. [[1934]] წანას, რკინაშ შარაქ ქიდიგჷ [[აბიჯანი|აბიჯანშახ]]. [[1947]] წანას, ჟიმოლენ ვოლტაშ კოლონია კინე აკანწყუეს. ნძალას ეკმიკათუანდჷ [[აფრიკულ დემოკრატიულ აკოკათუა]] (ადა), ნამუსჷთ დუდშე ხემანჯღვერენდჷ '''კულიბალი''', უკულ — '''[[მორის იამენგო|მორის იამენგო]]'''. [[1947]] წანაშე [[1958]] წანაშახ [[საფრანგეთიშ ჟიმოლენ ვოლტა]] საფრანგეთიშ ზუღაშ მელეიან ტერიტორია რდჷ, უკულ გიჭყჷ მუჭოთ [[ჟიმოლენ ვოლტაშ რესპუბლიკა]]შ ავტონომია, [[საფრანგეთიშ წორომაჸალობა|საფრანგეთიშ წორომაჸალობაშ]] აკოდგინალუას. [[1959 წანა]]ს, ქიანაშ პრეზიდენტ იამეოგო რდჷ, ნამუქჷთ მაართათ არძა პოლიტიკურ პარტია გაუქვჷ, მუშ პარტიაშ მოხ.

== ორთა ==
[[ფაილი:Burkina Faso Map.jpg|right|thumb|250px|ბურკინა-ფასო რუკას.]]
ქიანაშ ტერიტორიაშ უმენტაშ ნორთი — [[მოსი (პლატო)|მოსიშ]] რეღმამ პლატოს უკებჷ (სიმაღალა 200—500 მ.), სოდეთ იდვალუაფუ გიშართილ 750 მეტრაშახ სიმარალაშ ქჷნდჷრეფი.

კლიმატი - [[სუბეკვატორიული კლიმატი|სუბეკვატორიული]], სქირე სეზონეფით (გერგობათუთაშე მელახშახ; ქიანაშ ოორუე რაიონეფს 8—10 თუთას იგჷნძარებუ).

ოწყარმალუე რშვილი — დოხოლაფირო 20 წყარმალუ რე; თაურჷშე არძაშე უმოს შანულამ რე — [[უჩა ვოლტა]] დო [[ჩე ვოლტა]]. სქირე სეზონს არძა წყარმალუ ეთმესკირუ ვარ-და ონდეთ მეხჷრჩანს.

ქიანაშ ტერიტორიაშ უმენტაშობა ფორილ რე ტიპიურ დო მაღალტყალამ [[სავანა]]თ; ექიაქას იდვალუაფუ - სავანაშ ტყალეფი, ქვერჩხონი. ქიანაშ ტერიტორიაშ დოხოლაფირო 9% [[ტყა]]ს უკებჷ.

ტყარ ჩხოლარეფიშ მუდანობა ირკენს. თაქ ხე ნჯილოეფი, ლეოპარდეფი, მუნჭყვეფი, კამბეშეფი, ანტილოპეფი. ანდათ რე მაფურინჯე დო მახოხინე. წყარმალუეფიშ ჭყენჭყამ წყარპიჯეფს ხე - ბეჰემოთეფი, ნიანგეფი, წყარიშ კუეფი. ქიანაშ ობჟათეშე ხე ჭანჯ [[ცეცე]].

[[ბენინი|ბენინ]] დო [[ნიგერი]]შ ხურგაწჷკმა იდვალუაფუ ერუანულ პარკი - W (დაბლ-ვ), რეზერვატეფი.

== პოლიტიკური დონწყუალა ==
* სახენწჷფოშ მადუდე — [[პრეზიდენტი]], საარძო ხონარიშ მეჩამათ გიშეგორუაფუ.
* [[ხეშუულა|ხეშუულაშ]] მადუდე — [[პრემიერ-მინისტრი]], დუთმარინუანს პრეზიდენტი.
* ართპალატამი [[პარლამენტი]] — [[ერუანული ასამბლეა (ბურკინა-ფასო)|ერუანული ასამბლეა]], 111 მაკათური გიშმეგორუაფუ საარძო ხონარიშ მეჩამათ, 5 წანაშ ვადათ.

==ეკონომიკა ==
[[ფაილი:Markt Banfora MS 2255.JPG|thumb|right|300px|პროდუქტეფიშ ბაზარ ნ. ბანფორს, ბურკინა-ფასო.]]
ორთაშობურ რესურსეფი — მარგანეციშ მადენიშ, ორქოშ, ფოსფორიტეფიშ - ობადეშეფი, ლინჯიშ, ნიკელიშ, ტიტანიშ მადენი.

ბურკინა-ფასო — მოსოფელიშ ართ-ართ უდაღარაშ ქიანა რე. მოხანდეეფიშ 90% ორთაშობურ ოფუტე მეოურნობათ რე დაკებული, ნამუსჷთ გოლოფა ოცილჷ. თარ საექსპორტო კულტურა — [[ბამბე]].

[[ედომუშამი დინოხოლენი პროდუქტი|ედპ]] ართ მახორუშო (2009) — 1,2 ვთშ. ააშ დოლარი (206-ა აბან მოსოფელს). სიდაღარაშ დონეშ გიმე რე - დოხოლაფირო მახორობაშ გვერდი.

ოფუტეშ მეურნობა — ბამბე, არაქისი, ზეთიშ ჯა, სორგო, პურასქია, ლაიტი, ორზა; იმიარებუაფუ შხურეფ დო თხალეფი.

წარმება — ბამბეშ დამუშება, ოშუმალეფიშ წარმება, ოფუტეშ პროდუქციაშ დამუშება, საპონიშ, სიგარეტიშ დო ტექსტილიშ წარმება, ორქოშ მოპალუა.

=== გალენურ ვაჭრუა ===
ექსპორტი — 0,5 მლრდ. ააშ დოლარი 2008 წანას — ბამბე, ორინჯი, ორქო, ხორცი, ტყები.

თარ მაჸიდეეფი — [[სინგაპური]] 16,6 %, [[ბელგია]] 12,6 %, [[ჩინეთი]] 11 %, [[ტაილანდი]] 8,9 %, [[განა]] 6,8 %, [[ინდოეთი]] 6,3 %.

იმპორტი — 1,3 მლრდ. ააშ დოლარ 2008 წანას — ოწარმუე მეკონ-მოკონი, ოჭკომალ პროდუქტეფი, ნაფთპროდუქტეფი.

თარ მიშმაღალარეფი — [[კოტ-დ’ივუარი]] 26,7 %, [[საფრანგეთი]] 20 %, [[ტოგო]] 8 %, [[ლიბია]] 4,6 %.

ოკათჷ  გეჸვენჯ ერეფშქაშე ორგანიზაციას - [[აფრიკაშ, კარიბიშ ღანჩოშ დო რჩქალ ოკიანეშ რეგიონიშ ქიანეფი|აკრ-შ ქიანეფს]].

== ადმინისტრაციულ-ტერიტორიულ გორთუალა ==
[[ფაილი:Burkina Faso regions named.png|right|400px|ბურკინა-ფასოშ აკანეფი.]]
ბურკინა-ფასო დორთილ რე 13 აკანო , 45 პროვინციათ დო 301 დეპარტამენტო.

{| align=&quot;center&quot; class=&quot;standard&quot;
|+
! |№
! |აკანი
! |კოხოდვალა [[ფრანგული ნინა|ფრანგულო]]
! |ადმინისტრაციულ ცენტრი
! |პროვინციეფიშ მუდანობა
! |ფართობი, კმ²
! |მახორობა (2006), ადმ.
! |მეჭედალა, ადმ/კმ²
|-----
| 1
| [[ბულკე-დუ-მუხუნი]]
| Boucle du Mouhoun
| [[დედუგუ]]
| 6
| 34 479
| 1 434 847
| 41,62
|-----
| 2
| [[კასკადეფი (ბურკინა-ფასო)|კასკადეფი]]
| Cascades
| [[ბანფორა]]
| 2
| 16 663
| 524 956
| 31,50
|-----
| 3
| [[ცენტრალურ აკანი (ბურკინა-ფასო)|ცენტრალური]]
| Centre
| [[უაგადუგუ]]
| 1
| 2 805
| 1 523 980
| 543,31
|-----
| 4
| [[ბჟაეიოლ-ცენტრალურ აკანი (ბურკინა-ფასო)|ბჟაეიოლ-ცენტრალური]]
| Centre-Est
| [[ტენკოდოგო]]
| 3
| 14 852
| 1 132 023
| 76,22
|-----
| 5
| [[ოორუე-ცენტრალურ აკანი (ბურკინა-ფასო)|ოორუე-ცენტრალური]]
| Centre-Nord
| [[კაია (ნოღა)|კაია]]
| 3
| 19 508
| 1 203 073
| 61,67
|-----
| 6
| [[ბჟადალ-ცენტრალურ აკანი (ბურკინა-ფასო)|ბჟადალ-ცენტრალური]]
| Centre-Ouest
| [[ქუდუგუ]]
| 4
| 21 853
| 1 183 473
| 54,16
|-----
| 7
| [[ობჟათე-ცენტრალურ აკანი (ბურკინა-ფასო)|ობჟათე-ცენტრალური]]
| Centre-Sud
| [[მანგა (ნოღა)|მანგა]]
| 3
| 11 313
| 638 379
| 56,43
|-----
| 8
| [[ბჟაეიოლ აკანი (ბურკინა-ფასო)|ბჟაეიოლი]]
| Est
| [[ფედა-ნგურმა]]
| 5
| 46 256
| 1 209 399
| 26,15
|-----
| 9
| [[ჟიმოლენ ბასეინეფი]]
| Hauts-Bassins
| [[ბობო-დიულასო]]
| 3
| 26 606
| 1 410 284
| 53,01
|-----
| 10
| [[ოორუე აკანი (ბურკინა-ფასო)|ოორუე]]
| Nord
| [[უახიგუია]]
| 4
| 17 601
| 1 182 770
| 67,20
|-----
| 11
| [[ცენტრალურ პლატო (ბურკინა-ფასოშ აკანი)|ცენტრალური პლატო]]
| Plateau-Central
| [[ზინიარი]]
| 3
| 8 545
| 647 516
| 75,78
|-----
| 12
| [[სახელი (ბურკინა-ფასოშ აკანი)|სახელი]]
| Sahel
| [[დორი (ბურკინა-ფასო)|დორი]]
| 4
| 36 130
| 808 928
| 22,39
|-----
| 13
| [[ობჟათე-ბჟადალილ აკანი (ბურკინა-ფასო)|ობჟათე-ბჟადალი]]
| Sud-Ouest
| [[გაუა (ბურკინა-ფასო)|გაუა]]
| 4
| 16 576
| 623 056
| 37,59
|- style=&quot;background: #CCC;&quot;
|  ||გვალო||   ||   ||45||273 187||13 522 684||49,50
|}

== მახორობა ==
[[ფაილი:Burkina-Faso-Demography.png|thumb|200px|right|1960 წანაშე 2010 წანაშახ მახორობაშ მუდანობაშ თირუა (სტატისტიკაშ დო დემოგრაფიაშ ერუანულ ინსტიტუტიშ მუნაჩემეფი, 2012). მახორობა ვითოშობათ.]]

ბურკინა-ფასოშ ჯინჯიერ მახორობა ჟირ თარ ეთნიკურ ბუნას ორხველჷ: [[გურეფიშ ნინა|გურეფი]] (კათა), ნამუშათ მიშმჷურს ქიანაშ უმენტაშ მახორობა '''მოსი'''  (ედომუშამ მახორონაშ - 4 8,6 %), თეწკჷმა ართო შხვადოშხვა თურეფ დო კათეფი - ''სისალა'', ''მბუინი'', [[გა (კათა)|გა]], [[ბობო (კათა)|ბობო]] (6,8 %), ''ლობი'' (4,3 %), ''გურუნსი'' (6 %), ''გურმა'' (7 %), [[სენუფო (კათა)|სენუფო]] (2,2 %); დო [[მანდე (კათა)|მანდე]], ნამუსჷთ ორხველჷ - ''ბუსა'', ''ბისა'', [[სამო (კათა)|სამო (სანუ)]] 6,5 %, [[ხაუსა (კათა)|ხაუსა]], [[სონიკე (კათა)|სონიკე]], [[დიულა კათა)|დიულა]], ''ფულბე''; ქიანაშ ოორუეთ - [[სონგაი (კათა)|სონგაი]] დო [[ტუარეგეფი]] ოხორანა.

რელიგია — [[ისლამი|მუსულმანეფი]] - 60,5 %, აბორიგენული კულტეფი - 15,3 %, [[ქირსიანობა|ქირსიანეფი]] (უმენტაშო [[კათოლიციზმი|კათოლიკეფი]]) — 23,2 %.

ნოღაშ მახორობა — 20 %. [[მახორობაშ მეჭედალა]] 48,2 ადმ./კმ².

'''მახორობაშ მუდანობა''': 16,2 მლნ ([[2010]] წანაშ კვირკვეშ ფასებათ).

'''ნანდულ ძინა:'''
* 3,1 % (11-ა აბანი მოსოფელს)

'''მახორობაშ ხანობური აკოდგინალუა:'''
* 0-14 წანა: 46,2 %
* 15-64 წანა: 51,3 %
* 65 წანა დო ეშე: 2,5 %

'''მახორობაშ ოშქაშე ხანი:'''
* გვალო — 16,8 წანა, თენეფს შქას
** ქომოლკათა 16,6 წანა
** ოსურკათა 17 წანა

'''დაბადება:'''
* 44,0 - 1000 ადამიერშო (4-ა აბანი მოსოფელს)


'''ღურა:'''
* 13,0 - 1000 ადამიერშო

'''ჩქჷჩქჷშ რურა:'''
* 83 - 1000 ჩქჷჩქჷშო (13-ა აბანი მოსოფელს)

'''მახორობაშ თელარაშ ოშქაშე მუდანობა:'''
* გვალო — 53 წანა (203-ა აბანი მოსოფელს)
** ქომოლკათა— 51 წანა
** ოსურკათა — 55 წანა

იმუნოდეფიციტური ვირუსით დალახება (აივ) — 1,6% ([[2007]] წანაშ ფასებათ)

მახორობას ჭარუა-კითხირიშ რჩქინა — 29% ქომოლკოჩეცი, 15% ოსურკათა ([[2003]] წანაშ ფასებათ)

== დღახუეფი ==
* [[1 ღურთუთა]] — [[ახალი წანა|ახალ წანა]]
* [[3 ღურთუთა]] — [[1966 წანა]]შ აქციეფიშ გოშინა
* [[8 მელახი]] — ოსურეფიშ დღა
* [[1 მესი]] — ხანდაშ დღა
* [[5 მარაშინათუთა]] — ზოხორინალაშ დღა ([[საფრანგეთი|საფრანგეთშე]], 1960)
* [[11 ქირსეთუთა]] — ერუანულ დღა ვარ-და რესპუბლიკაშ დღა

== რესურსეფი ინტერნეტის ==
* [http://www.primature.gov.bf/ ბურკინა-ფასოშ თარობაშ ვებ-ხასჷლა]([[ფრანგული ნინა|ფრანგულო]])
* [http://www.presidence.bf/ ბურკინა-ფასოშ პრეზიდენტიშ ვებ-ხასჷლა] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090216223633/http://www.presidence.bf/ |date=2009-02-16 }}([[ფრანგული ნინა|ფრანგულო]])
* [http://www.africana.ru/lands/BurcinaFaso სასარგებლე ინფორმაცია ბურკინა-ფასოშე] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120812014800/http://www.africana.ru/lands/BurcinaFaso/ |date=2012-08-12 }}
* [http://archive.travel.ru/burkina_faso  ბურკინა-ფასოშ პროფილი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120720222343/http://archive.travel.ru/burkina_faso/ |date=2012-07-20 }}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:ბურკინა-ფასო| ]]
[[კატეგორია:აფრიკაშ ქიანეფი]]
[[კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი]]</text>
      <sha1>6sqvi78qn3r4ij7dk8zk95qrwvf27zi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>251904</id>
      <parentid>251903</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T12:07:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Narazeni</username>
        <id>826</id>
      </contributor>
      <comment>/* ადმინისტრაციულ-ტერიტორიულ გორთუალა */</comment>
      <origin>251904</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37847" sha1="cfogmjhkkusembfm5yuik0yksa708yc" xml:space="preserve">{{Short description|სახენწჷფო ბჟადალ აფრიკას}}
{{ქიანა|
|ოდაბადური_ჯოხო = Burkina Faso {{collapsible list
| titlestyle = background:transparent;text-align:center;line-height:normal;font-size:80%;
| title = &lt;small&gt;{{nobold|''(ოფიციალურ ნინეფშა)''}}&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;|{{lang-mos|Burkĩna Faso}}
| {{lang-ff|𞤄𞤵𞤪𞤳𞤭𞤲𞤢 𞤊𞤢𞤧𞤮𞥅}}
| {{lang-dyu|ߓߙߎߞߌߣߊ߫ ߝߊ߬ߛߏ߫}}
&lt;/small&gt;
}}
|ედომუშამი_ჯოხო = ბურკინა-ფასო
|ოართე_ჯოხო = ბურკინა-ფასო
|შილა =  Flag of Burkina Faso.svg
|გერბი = Coat of arms of Burkina Faso.svg
|რუკა = Location Burkina Faso AU Africa.svg
|ჰიმნი = [[ბურკინა ფასოშ ჰიმნი|Ditanyè]]&lt;br&gt;''(გომორძგუაშ ჰიმნი)''&lt;br&gt;{{center|}} [[ფაილი:Burkina faso anthem.ogg]]]] 
|დევიზი = {{plainlist|
* {{lang-fr|&quot;[[Patria o Muerte, Venceremos|La Patrie ou la Mort, Nous Vaincrons]]&quot;}}
* „ოდაბადე ვარ-და ღურა, ჩქი გიმობრძგუანთ“
}}
|ოფიციალური_ნინეფი = [[ფრანგული ნინა|ფრანანგული]]
|ნანანოღა= [[უაგადუგუ]]
|რელიგია =  {{ublist|
|63.8% [[სილამ ბურკინა-ფასოს|ისლამი]]
|{{Tree list}}
*26.3% [[ქირსიანობა ბურკინა-ფასოს|ქირისანობა]]
**20.1% [[კათოლიციზმ ბურკინა-ფასოს|კათოლიციზმი]]
**6.2% [[პროტესტანტიზმი]]
{{Tree list/end}}
|9% [[ანიმიზმი]]
|0.7% [[ვარელიგიურობა]] ''(2019)''}}
|უდიდაში_ნოღა = უაგადუგუ
|თარობაშ_ტიპი = უნიტარული [[გვერდო საპრეზიდენტო სისტემა|გვერდო საპრეზიდენტო რესპუბლიკა]] [[ოურდუმე ხუნტა]]შ გამაგალაშ გიმე&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Ndiaga |first1=Thiam |last2=Mimault |first2=Anne |title=Burkina Faso soldiers announce overthrow of military government |url=https://www.reuters.com/world/africa/heavy-gunfire-heard-burkina-faso-capital-reuters-witnesses-2022-09-30/ |access-date=1 October 2022 |date=30 September 2022 |location=[[Ouagadougou]] |quote=Traore appeared on television surrounded by soldiers and announced the government was dissolved, the constitution suspended and the borders closed.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.thomassankara.net/appolinaire-jean-kyelem-de-tembela-jai-toujours-voulu-faire-un-livre-sur-la-revolution/ |title=Appolinaire Jean Kyelem de Tembela: 'j'ai toujours voulu faire un livre sur la révolution' |website=thomassankara.net |date=4 April 2014 |language=fr |access-date=25 December 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.theafricareport.com/253271/burkina-faso-apollinaire-kyelem-de-tambela-captain-traores-surprise-prime-minister/ |title=Burkina Faso: Apollinaire Kyélem de Tambèla, Captain Traoré's surprise prime minister |work=The Africa Report |first1=Anna |last1=Sylvestre-Treiner |first2=Michel |last2=Wendpouiré Nana |date=25 October 2022 |access-date=25 December 2023 |url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;
|ლიდერიშ_ტიპი_1 = [[თხილუაშ დო აკონწყუალაშ პატრიოტულ ყარაფიშ პრეზიდენტი]]
|ლიდერიშ_ჯოხო_1 =[[იბრაჰიმ ტრაორე]]
|ლიდერიშ_ტიპი_2 = [[ბურკინა-ფასოშ პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]]
|ლიდერიშ_ჯოხო_2 =[[იბრაჰიმ ტრაორე]]  (''ობორჯეთ'')
|ლიდერიშ_ტიპი_3 = [[ბურკინა-ფასოშ პრემიერ-მინისტრი|პრემიერ-მინისტრი]]
|ლიდერიშ_ჯოხო_3 = [[ჟან ემანუელ უედრაოგო]] (''ობორჯეთ'')
|კანონდუმადვალუ_ორგანო = [[ერუანული ასამბლეა (ბურკინა-ფასო)|ერუანული ასამბლეა]]
|რანგი_ფართობით = 74-ა
|ფართობი =274,200
|წყარი_% =0.146
|ოეგებიე_მახორობა =22,489,126
|ოეგებიე_მახორობა_რანგი = 58-ო
|მახორობა_ოეგებიეთ_წანას = 2023
|მახორობაშ_ცენზი = 
|მახორობაშ_ცენზი_წანას = 
|მახორობაშ_მეჭედალა = 86 ად.
|მახორობაშ_მეჭედალა_რანგი = 126-ა
|ედპ_ppp_წანა = 2025
|ედპ_ppp = $72.820 მილიარდი
|ედპ_ppp_რანგი =114-ა
|ედპ_ppp_ართ_მახორუშე =$2,980
|მშპ_ppp_ართ_მახორუშე_რანგი = 172-ა
|აგი = 0.459
|აგი_ტენდენცია =
|აგი_კატეგორია = &lt;font color=&quot;red&quot;&gt;დაბალი&lt;/font&gt;
|აგი_რანგი =123-ა
|აგი_წანა = 2023
|ვალუტა= [[ბჟადალი აფრიკული CFA ფრანკი]]
|ვალუტაშ_კოდი =XOF
|ქიანაშ_კოდი =	BF
|ბორჯიშ_ორტყაფუ = (UTC+0)
|cctld = [[.bf]]
|ოტელეფონე_კოდი =[[+226]]
}}
'''ბურკინა-ფასო''' ({{lang-mos|Burkĩna Faso}}; {{lang-ff|𞤄𞤵𞤪𞤳𞤭𞤲𞤢 𞤊𞤢𞤧𞤮|italic=no}};&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.unicode.org/cldr/cldr-aux/voting/36/pxml/seed/main/ff_Adlm.xml|title=ff_Adlm.xml|publisher=Unicode, Inc.}}&lt;/ref&gt; {{lang-dyu|ߓߎߙߞߌߣߊ ߝߊߛߏ|italic=no}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://web.library.yale.edu/notes-cataloging-nko-script|title=Notes on cataloging in the N'ko script|publisher=Yale University Library}}&lt;/ref&gt;) — [[ზუღაშ კარშა გიშალიშ უღვენი სახენწჷფოეფი|ზუღაშ კარშა გიშალიშ უღვენ]] [[სახენწჷფო]] [[ბჟადალი აფრიკა|ბჟადალ აფრიკას]]. ქიანას ოორუე-ბჟადალშე უხურგანს [[მალი]], ოორუე-ბჟაეიოლშე — [[ნიგერი]], ობჟათე-ბჟაეიოლშე — [[ბენინი]], ობჟათეშე — [[ტოგო]] დო [[განა]], თაშნეშე ობჟათე-ბჟადალშე — [[კოტ-დ’ივუარი]]. ქიანაშ ფართობი აკმადგინანს 274,223 კმ&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;-ის. [[2024]] წანაშ მუნაჩემეფით, ქიანაშ მახორობა დოხოლაფირო 23,286,000 ადამიერს აკმადგინანდჷ.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024 |title=World Population Prospects 2024 |url=https://population.un.org/wpp/assets/Files/WPP2024_Summary-of-Results.pdf |website=Department of Economic and Social Affairs, United Nations}} &lt;/ref&gt; [[1958]] წანას, ზოხორინალაშ მოპალუაშ უკული, ქიანას [[ჟიმოლენ ვოლტაშ რესპუბლიკა]] ჯოხოდჷ. [[1984]] წანას, თინწკჷმაიან [[ბურკინა-ფასოშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული|პრეზიდენტ]] [[თომას სანკარა|თომას სანკარაშ]] ინიციატივათ, ქიანას ჯოხო გინუთირეს ბურკინა-ფასოთ.  თიშ მენმოღალეეფს [[კანონ ბურკინაბეშ მენოღალობაშ გეშა|ბურკინაბეეფს]] უძახჷნა, ქიანაშ ნანანოღა დო უკაბეტაშ ნოღა რე [[უაგადუგუ]].

ბურკინა-ფასოშ უკაბეტაშ [[ეთნიკურ ბუნა]] რე [[მოსი (კათა)|მოსი]], ნამუქჷთ თე ტერიტორიას XI-XIII ოშწანურეფს დიხორეს. თინეფქ დარსხუეს [[მოსიშ ომაფეეფი|ომაფეეფი]], თინეფს შქას უაგადუგუ, ტენკოდოგო დო იატენგა. [[1896]] წანას, ქიანა [[საფრანგეთიშ კოლონიურ იმპერია|ფრანგეფქ]] ქიდიჸუნუეს, მუჭოთ [[საფრანგეთიშ ბჟადალ აფრიკა|საფრანგეთიშ ბჟადალ აფრიკაშ]] ნორთი; [[1958]] წანას, ჟიმოლენ ვოლტაქ [[ფრანგულ ჯარალუა]]შ აკოდგინალუაშა მიშმალ დოჸუნაფილ კოლონიათ გინირთჷ.

[[1960]] წანას, ქიანაქ მიპალჷ რსულ ზოხორინალა, ნამუშ პირველ [[ბურკინა-ფასოშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული|პრეზიდენტ]] რდჷ [[მორის იამეოგო|მორის იამეოგო]]. ზოხორინალაშ მოპალუაშ უკული, ქიანა პოლიტიკურ ვასტაბილურას, [[გოლოფა საჰელიშ ტიოზის|გოლოფეფს]], შქირენას დო კორუფციას ობურჯუდჷ. ქიანას მოხვადჷ შხვადოშხვა სახენწჷფო მინორთაქ [[ჟიმოლენ ვოლტაშ სახენწჷფო მინორთა (1966)|1966]], [[ჟიმოლენ ვოლტაშ სახენწჷფო მინორთა (1980)|1980]], [[ჟიმოლენ ვოლტაშ სახენწჷფო გმინორთა(1982 )|1982]], [[ჟიმოლენ ვოლტაშ სახენწჷფო მინორთა (1983)|1983]], [[ბურკინა-ფასოშ სახენწჷფო მინორთა (1987)|1987]] წანეფს დო ჟირშა 2022 წანას — [[ბურკინა-ფასოშ სახენწჷფო მინორთა (2022, ღურთუთა)|ღურთუთას]] დო [[ბურკინა-ფასოშ სახენწჷფო მინორთა (2022, ეკენია)|ეკენიას]]. თაშნეშე რდჷ სახენწჷფო მინორთაშ უშედეგე ცადებეფ [[ბურკინა-ფასოშ სახენწჷფო მინორთაშ ცადება (1989)|1989]], [[ბურკინა-ფასოშ სახენწჷფო მინორთა (2015)|2015]] დო [[ბურკინა-ფასოშ სახენწჷფო მინორთაშ ცადება (2023)|2023]] წანეფს.

ბურკინა-ფასო მოსოფელიშ ართ-ართ [[მერკეთ წუმოძინელ ქიანა|არძაშე მერკეთ წუმოძინელ ქიანათ]] სქიდუ, [[2022]] წანას, ედომუშამ დინოხოლენ პროდუქტ (ედპ) 16.226 მილიარდ [[ააშ დოლარი|აშშ დოლარ]] რდჷ. ქიანაშ მახორობაშ დოხოლაფირო 63.8%  [[ისლამ ბურკინა-ფასოს|ისლამიშ]] გემაჸვენჯ რე, 26.3% — ქრისტიანობაშ,  9% — [[აფრიკულ ტრადიციული რელიგიეფი|ანიმისტურ რელიგიეფიშ]], გიშაკერზაფილო [[სუდ-უესტი (რეგიონი)|ქიანაშ ობჟათე-ბჟადალს]].&lt;ref&gt;{{cite web |last=Aib |first=Az |date=1 July 2022 |title=Burkina: 48,1% de la population du Sud-ouest pratique l'Animisme (officiel) |url=https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-stud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/ |access-date=15 October 2022 |website=AIB – Agence d'Information du Burkina |language=fr-FR |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326030716/https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-sud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/ |archive-date=26 March 2023}}&lt;/ref&gt; ქიანაშ ოფიციალურ ნინეფ რე [[მოორე|მოსი]], [[დიულა ნინა|დიულა]] დო [[ფულანი|ფულა]] (1998 წანაშ მუნაჩემეფით), მოსიშ ნინაშა მახორობაშ გვერდშე უმოს რაგადანს. ქიანას 60-შე უმოს აბორიგენულ ნინა რე დო კონსტიტუცია ითოლწორენს შხვა ნინეფიშ კანონერო გჷმოცხადებას. [[2024]] წანაშ ღურთუთაშახ, ჸოფირ სათარობო დო ბიზნესიშ ნინა რდჷ [[ფრანგული ნინა|ფრანგულ ნინა]], მუჟანსჷთ საკონსტიტუციო თირუაშ რატიფიკაციათ, [[ინგლისური ნინა|ნგლისურწკჷმა]] ართო, თიშ სტატუსიქ „ოხანდე ნინაშა“ გიაკინჷ.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-12-07 |title=Africa News - Burkina abandons French as an official language |url=https://www.africanews.com/2023/12/07/burkina-abandons-french-as-an-official-language/}}{{Cite web |date=22 January 2024 |title=Decret Promulguant La Loi Constitutionnelle N° 045-2023/ALT |trans-title=Decree Promulgating Constitutional Law No. 045-2023/ALT |url=https://www.an.bf/storage/Loi/XzJuLCK5kHtKXgYU7Z7pADAGEPgwFV7J7DlX212n.pdf |language=fr}}&lt;/ref&gt;

ქიანაშ ტერიტორია გეოგრაფიულო ბიოანდაკორობამ რე დო იკათუანს [[ოქრო]]შ, [[მანგანუმი|მანგანუმიშ]], [[ლინჯი]]შ დო [[ქუაკირი]]შ ხვეიან ოზირუეფს. ანდაკულტურულ აკოდგინალუაშ გეშა, [[ბურკინა-ფასოშ ხელუანობა|ბურკინაბეურ ხელუანობა]] დინდარ დო ხანგჷრძე ისტორიათ გიშმეგორუ დო გლობალურო ჩინებულ რე მუშ ორთოდოქსულ სტილით.&lt;ref&gt;Roy, Christopher D. &quot;Countries of Africa: Burkina Faso,&quot; Art and Life in Africa, {{cite web |title=Countries Resources |url=http://www.uiowa.edu/~africart/toc/countries.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20140115211048/http://www.uiowa.edu/~africart/toc/countries.html |archive-date=15 January 2014 |access-date=14 April 2014}}&lt;/ref&gt;

ქიანაშ პოლიტიკურ გამაგალაშ ფორმა რე [[გვერდო საპრეზიდენტო სისტემა|გვერდო საპრეზიდენტო რესპუბლიკა]], სოდე წჷმორინაფილ რე ემაჸონაფალი, კანონმადვალუ დო სასამართო ხეშუულობათ. თინა რე [[გოერო|გოეროშ]], [[ფრანკოფონია]]შ დო [[ისლამური წოროხანდაშ ორგანიზაცია]]შ მაკათური. [[2024]] წანაშ 18 ღურთუთას, ბურკინა-ფასოქ გჷმაცხადუ [[ბჟადალი აფრიკაშ ქიანეფიშ ეკონომიკური წორომაჸალობა|ECOWAS]]-შე გიშულაშ გეშა დო [[აფრიკაშ რსხუ]]შე გარიცხეს თიშ უკული, მუთ თინეფქ ქაკათეს [[საჰელიშ სახენწჷფოეფიშ ალიანსი]]შ (AES) გოჭყაფასჷნ.

== ისტორია ==
=== ორდოიან ისტორია ===
XI ოშწანურაშ დაჭყაფუს, [[განა|განაშ]] ამდღანერ ტერიტორიაშ ოორუე-ბჟაეიოლშე, ბურკინა-ფასოშ ასეიან ტერიტორიაშა [[მოსი (ტომი)|მოსიშ]] ტომქ მორთჷ. მოსიშ ტომქ აბანურ ტომეფი - ნიენიესა, გრუსი დო ბუსა ქიდიჸუნუ. დოგონიშ ტომქ ოორუეშა დიკინჷ.  XIV ოშწანურაშე, ასეიან ბურკინა-ფასოშ ტერიტორიას რდჷ სახენწჷფო [[უაგადუგუ (სახენწჷფო)|უაგადუგუ]], [[იატენგა]], [[ტენკოდოგო (სახენწჷფო)|ტენკოდოგო]] დო [[ფადან-გურმაი]]. XIV ოშწანურაშე XVI ოშწანურაშახ იატენგაშ სახენწჷფოქ მეძობელ [[მალი|მალიშ]] დო [[სონგაი (სახენწჷფო)|სონგაიშ]] ტერიტორიაშ ნორთ გეჭოფჷ.

===კოლონიურ ბორჯი ===
XIX ოშწანურაშ დალიას, [[საფრანგეთი|ფრანგეფქ]] დიხეფიშ კოლონიზაცია ქიდიჭყეს. [[1895 წანა]]ს, იატენგაშ სახენწფოშ ჯარქ აკოცჷ, [[1897 წანა]]ს [[ფადა-გურმა]]ქ საფრანგეთიშ [[პროტექტორატი|პროტექტორატ]] აღიარუ
ჷ. [[1904]] წანაშე [[1919]] წანაშახ, ჟიმოლენ ვოლტა, საფრანგეთიშ ჟიმოლენ სენეგალ-ნიგერიშ კოლონიაშა მიშმეშჷ, უკულ გინირთჷ ზოხო კოლონიათ. [[1934]] წანას, რკინაშ შარაქ ქიდიგჷ [[აბიჯანი|აბიჯანშახ]]. [[1947]] წანას, ჟიმოლენ ვოლტაშ კოლონია კინე აკანწყუეს. ნძალას ეკმიკათუანდჷ [[აფრიკულ დემოკრატიულ აკოკათუა]] (ადა), ნამუსჷთ დუდშე ხემანჯღვერენდჷ '''კულიბალი''', უკულ — '''[[მორის იამენგო|მორის იამენგო]]'''. [[1947]] წანაშე [[1958]] წანაშახ [[საფრანგეთიშ ჟიმოლენ ვოლტა]] საფრანგეთიშ ზუღაშ მელეიან ტერიტორია რდჷ, უკულ გიჭყჷ მუჭოთ [[ჟიმოლენ ვოლტაშ რესპუბლიკა]]შ ავტონომია, [[საფრანგეთიშ წორომაჸალობა|საფრანგეთიშ წორომაჸალობაშ]] აკოდგინალუას. [[1959 წანა]]ს, ქიანაშ პრეზიდენტ იამეოგო რდჷ, ნამუქჷთ მაართათ არძა პოლიტიკურ პარტია გაუქვჷ, მუშ პარტიაშ მოხ.

== ორთა ==
[[ფაილი:Burkina Faso Map.jpg|right|thumb|250px|ბურკინა-ფასო რუკას.]]
ქიანაშ ტერიტორიაშ უმენტაშ ნორთი — [[მოსი (პლატო)|მოსიშ]] რეღმამ პლატოს უკებჷ (სიმაღალა 200—500 მ.), სოდეთ იდვალუაფუ გიშართილ 750 მეტრაშახ სიმარალაშ ქჷნდჷრეფი.

კლიმატი - [[სუბეკვატორიული კლიმატი|სუბეკვატორიული]], სქირე სეზონეფით (გერგობათუთაშე მელახშახ; ქიანაშ ოორუე რაიონეფს 8—10 თუთას იგჷნძარებუ).

ოწყარმალუე რშვილი — დოხოლაფირო 20 წყარმალუ რე; თაურჷშე არძაშე უმოს შანულამ რე — [[უჩა ვოლტა]] დო [[ჩე ვოლტა]]. სქირე სეზონს არძა წყარმალუ ეთმესკირუ ვარ-და ონდეთ მეხჷრჩანს.

ქიანაშ ტერიტორიაშ უმენტაშობა ფორილ რე ტიპიურ დო მაღალტყალამ [[სავანა]]თ; ექიაქას იდვალუაფუ - სავანაშ ტყალეფი, ქვერჩხონი. ქიანაშ ტერიტორიაშ დოხოლაფირო 9% [[ტყა]]ს უკებჷ.

ტყარ ჩხოლარეფიშ მუდანობა ირკენს. თაქ ხე ნჯილოეფი, ლეოპარდეფი, მუნჭყვეფი, კამბეშეფი, ანტილოპეფი. ანდათ რე მაფურინჯე დო მახოხინე. წყარმალუეფიშ ჭყენჭყამ წყარპიჯეფს ხე - ბეჰემოთეფი, ნიანგეფი, წყარიშ კუეფი. ქიანაშ ობჟათეშე ხე ჭანჯ [[ცეცე]].

[[ბენინი|ბენინ]] დო [[ნიგერი]]შ ხურგაწჷკმა იდვალუაფუ ერუანულ პარკი - W (დაბლ-ვ), რეზერვატეფი.

== პოლიტიკური დონწყუალა ==
* სახენწჷფოშ მადუდე — [[პრეზიდენტი]], საარძო ხონარიშ მეჩამათ გიშეგორუაფუ.
* [[ხეშუულა|ხეშუულაშ]] მადუდე — [[პრემიერ-მინისტრი]], დუთმარინუანს პრეზიდენტი.
* ართპალატამი [[პარლამენტი]] — [[ერუანული ასამბლეა (ბურკინა-ფასო)|ერუანული ასამბლეა]], 111 მაკათური გიშმეგორუაფუ საარძო ხონარიშ მეჩამათ, 5 წანაშ ვადათ.

==ეკონომიკა ==
[[ფაილი:Markt Banfora MS 2255.JPG|thumb|right|300px|პროდუქტეფიშ ბაზარ ნ. ბანფორს, ბურკინა-ფასო.]]
ორთაშობურ რესურსეფი — მარგანეციშ მადენიშ, ორქოშ, ფოსფორიტეფიშ - ობადეშეფი, ლინჯიშ, ნიკელიშ, ტიტანიშ მადენი.

ბურკინა-ფასო — მოსოფელიშ ართ-ართ უდაღარაშ ქიანა რე. მოხანდეეფიშ 90% ორთაშობურ ოფუტე მეოურნობათ რე დაკებული, ნამუსჷთ გოლოფა ოცილჷ. თარ საექსპორტო კულტურა — [[ბამბე]].

[[ედომუშამი დინოხოლენი პროდუქტი|ედპ]] ართ მახორუშო (2009) — 1,2 ვთშ. ააშ დოლარი (206-ა აბან მოსოფელს). სიდაღარაშ დონეშ გიმე რე - დოხოლაფირო მახორობაშ გვერდი.

ოფუტეშ მეურნობა — ბამბე, არაქისი, ზეთიშ ჯა, სორგო, პურასქია, ლაიტი, ორზა; იმიარებუაფუ შხურეფ დო თხალეფი.

წარმება — ბამბეშ დამუშება, ოშუმალეფიშ წარმება, ოფუტეშ პროდუქციაშ დამუშება, საპონიშ, სიგარეტიშ დო ტექსტილიშ წარმება, ორქოშ მოპალუა.

=== გალენურ ვაჭრუა ===
ექსპორტი — 0,5 მლრდ. ააშ დოლარი 2008 წანას — ბამბე, ორინჯი, ორქო, ხორცი, ტყები.

თარ მაჸიდეეფი — [[სინგაპური]] 16,6 %, [[ბელგია]] 12,6 %, [[ჩინეთი]] 11 %, [[ტაილანდი]] 8,9 %, [[განა]] 6,8 %, [[ინდოეთი]] 6,3 %.

იმპორტი — 1,3 მლრდ. ააშ დოლარ 2008 წანას — ოწარმუე მეკონ-მოკონი, ოჭკომალ პროდუქტეფი, ნაფთპროდუქტეფი.

თარ მიშმაღალარეფი — [[კოტ-დ’ივუარი]] 26,7 %, [[საფრანგეთი]] 20 %, [[ტოგო]] 8 %, [[ლიბია]] 4,6 %.

ოკათჷ  გეჸვენჯ ერეფშქაშე ორგანიზაციას - [[აფრიკაშ, კარიბიშ ღანჩოშ დო რჩქალ ოკიანეშ რეგიონიშ ქიანეფი|აკრ-შ ქიანეფს]].

== ადმინისტრაციულ-ტერიტორიულ გორთუალა ==
[[ფაილი:Burkina Faso regions named.png|right|400px|ბურკინა-ფასოშ აკანეფი.]]
ბურკინა-ფასო დორთილ რე 13 აკანო, 45 პროვინციათ დო 301 დეპარტამენტო.

{| align=&quot;center&quot; class=&quot;standard&quot;
|+
! |№
! |აკანი
! |კოხოდვალა [[ფრანგული ნინა|ფრანგულო]]
! |ადმინისტრაციულ ცენტრი
! |პროვინციეფიშ მუდანობა
! |ფართობი, კმ²
! |მახორობა (2006), ადმ.
! |მეჭედალა, ადმ/კმ²
|-----
| 1
| [[ბულკე-დუ-მუხუნი]]
| Boucle du Mouhoun
| [[დედუგუ]]
| 6
| 34 479
| 1 434 847
| 41,62
|-----
| 2
| [[კასკადეფი (ბურკინა-ფასო)|კასკადეფი]]
| Cascades
| [[ბანფორა]]
| 2
| 16 663
| 524 956
| 31,50
|-----
| 3
| [[ცენტრალურ აკანი (ბურკინა-ფასო)|ცენტრალური]]
| Centre
| [[უაგადუგუ]]
| 1
| 2 805
| 1 523 980
| 543,31
|-----
| 4
| [[ბჟაეიოლ-ცენტრალურ აკანი (ბურკინა-ფასო)|ბჟაეიოლ-ცენტრალური]]
| Centre-Est
| [[ტენკოდოგო]]
| 3
| 14 852
| 1 132 023
| 76,22
|-----
| 5
| [[ოორუე-ცენტრალურ აკანი (ბურკინა-ფასო)|ოორუე-ცენტრალური]]
| Centre-Nord
| [[კაია (ნოღა)|კაია]]
| 3
| 19 508
| 1 203 073
| 61,67
|-----
| 6
| [[ბჟადალ-ცენტრალურ აკანი (ბურკინა-ფასო)|ბჟადალ-ცენტრალური]]
| Centre-Ouest
| [[ქუდუგუ]]
| 4
| 21 853
| 1 183 473
| 54,16
|-----
| 7
| [[ობჟათე-ცენტრალურ აკანი (ბურკინა-ფასო)|ობჟათე-ცენტრალური]]
| Centre-Sud
| [[მანგა (ნოღა)|მანგა]]
| 3
| 11 313
| 638 379
| 56,43
|-----
| 8
| [[ბჟაეიოლ აკანი (ბურკინა-ფასო)|ბჟაეიოლი]]
| Est
| [[ფედა-ნგურმა]]
| 5
| 46 256
| 1 209 399
| 26,15
|-----
| 9
| [[ჟიმოლენ ბასეინეფი]]
| Hauts-Bassins
| [[ბობო-დიულასო]]
| 3
| 26 606
| 1 410 284
| 53,01
|-----
| 10
| [[ოორუე აკანი (ბურკინა-ფასო)|ოორუე]]
| Nord
| [[უახიგუია]]
| 4
| 17 601
| 1 182 770
| 67,20
|-----
| 11
| [[ცენტრალურ პლატო (ბურკინა-ფასოშ აკანი)|ცენტრალური პლატო]]
| Plateau-Central
| [[ზინიარი]]
| 3
| 8 545
| 647 516
| 75,78
|-----
| 12
| [[სახელი (ბურკინა-ფასოშ აკანი)|სახელი]]
| Sahel
| [[დორი (ბურკინა-ფასო)|დორი]]
| 4
| 36 130
| 808 928
| 22,39
|-----
| 13
| [[ობჟათე-ბჟადალილ აკანი (ბურკინა-ფასო)|ობჟათე-ბჟადალი]]
| Sud-Ouest
| [[გაუა (ბურკინა-ფასო)|გაუა]]
| 4
| 16 576
| 623 056
| 37,59
|- style=&quot;background: #CCC;&quot;
|  ||გვალო||   ||   ||45||273 187||13 522 684||49,50
|}

== მახორობა ==
[[ფაილი:Burkina-Faso-Demography.png|thumb|200px|right|1960 წანაშე 2010 წანაშახ მახორობაშ მუდანობაშ თირუა (სტატისტიკაშ დო დემოგრაფიაშ ერუანულ ინსტიტუტიშ მუნაჩემეფი, 2012). მახორობა ვითოშობათ.]]

ბურკინა-ფასოშ ჯინჯიერ მახორობა ჟირ თარ ეთნიკურ ბუნას ორხველჷ: [[გურეფიშ ნინა|გურეფი]] (კათა), ნამუშათ მიშმჷურს ქიანაშ უმენტაშ მახორობა '''მოსი'''  (ედომუშამ მახორონაშ - 4 8,6 %), თეწკჷმა ართო შხვადოშხვა თურეფ დო კათეფი - ''სისალა'', ''მბუინი'', [[გა (კათა)|გა]], [[ბობო (კათა)|ბობო]] (6,8 %), ''ლობი'' (4,3 %), ''გურუნსი'' (6 %), ''გურმა'' (7 %), [[სენუფო (კათა)|სენუფო]] (2,2 %); დო [[მანდე (კათა)|მანდე]], ნამუსჷთ ორხველჷ - ''ბუსა'', ''ბისა'', [[სამო (კათა)|სამო (სანუ)]] 6,5 %, [[ხაუსა (კათა)|ხაუსა]], [[სონიკე (კათა)|სონიკე]], [[დიულა კათა)|დიულა]], ''ფულბე''; ქიანაშ ოორუეთ - [[სონგაი (კათა)|სონგაი]] დო [[ტუარეგეფი]] ოხორანა.

რელიგია — [[ისლამი|მუსულმანეფი]] - 60,5 %, აბორიგენული კულტეფი - 15,3 %, [[ქირსიანობა|ქირსიანეფი]] (უმენტაშო [[კათოლიციზმი|კათოლიკეფი]]) — 23,2 %.

ნოღაშ მახორობა — 20 %. [[მახორობაშ მეჭედალა]] 48,2 ადმ./კმ².

'''მახორობაშ მუდანობა''': 16,2 მლნ ([[2010]] წანაშ კვირკვეშ ფასებათ).

'''ნანდულ ძინა:'''
* 3,1 % (11-ა აბანი მოსოფელს)

'''მახორობაშ ხანობური აკოდგინალუა:'''
* 0-14 წანა: 46,2 %
* 15-64 წანა: 51,3 %
* 65 წანა დო ეშე: 2,5 %

'''მახორობაშ ოშქაშე ხანი:'''
* გვალო — 16,8 წანა, თენეფს შქას
** ქომოლკათა 16,6 წანა
** ოსურკათა 17 წანა

'''დაბადება:'''
* 44,0 - 1000 ადამიერშო (4-ა აბანი მოსოფელს)


'''ღურა:'''
* 13,0 - 1000 ადამიერშო

'''ჩქჷჩქჷშ რურა:'''
* 83 - 1000 ჩქჷჩქჷშო (13-ა აბანი მოსოფელს)

'''მახორობაშ თელარაშ ოშქაშე მუდანობა:'''
* გვალო — 53 წანა (203-ა აბანი მოსოფელს)
** ქომოლკათა— 51 წანა
** ოსურკათა — 55 წანა

იმუნოდეფიციტური ვირუსით დალახება (აივ) — 1,6% ([[2007]] წანაშ ფასებათ)

მახორობას ჭარუა-კითხირიშ რჩქინა — 29% ქომოლკოჩეცი, 15% ოსურკათა ([[2003]] წანაშ ფასებათ)

== დღახუეფი ==
* [[1 ღურთუთა]] — [[ახალი წანა|ახალ წანა]]
* [[3 ღურთუთა]] — [[1966 წანა]]შ აქციეფიშ გოშინა
* [[8 მელახი]] — ოსურეფიშ დღა
* [[1 მესი]] — ხანდაშ დღა
* [[5 მარაშინათუთა]] — ზოხორინალაშ დღა ([[საფრანგეთი|საფრანგეთშე]], 1960)
* [[11 ქირსეთუთა]] — ერუანულ დღა ვარ-და რესპუბლიკაშ დღა

== რესურსეფი ინტერნეტის ==
* [http://www.primature.gov.bf/ ბურკინა-ფასოშ თარობაშ ვებ-ხასჷლა]([[ფრანგული ნინა|ფრანგულო]])
* [http://www.presidence.bf/ ბურკინა-ფასოშ პრეზიდენტიშ ვებ-ხასჷლა] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090216223633/http://www.presidence.bf/ |date=2009-02-16 }}([[ფრანგული ნინა|ფრანგულო]])
* [http://www.africana.ru/lands/BurcinaFaso სასარგებლე ინფორმაცია ბურკინა-ფასოშე] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120812014800/http://www.africana.ru/lands/BurcinaFaso/ |date=2012-08-12 }}
* [http://archive.travel.ru/burkina_faso  ბურკინა-ფასოშ პროფილი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120720222343/http://archive.travel.ru/burkina_faso/ |date=2012-07-20 }}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:ბურკინა-ფასო| ]]
[[კატეგორია:აფრიკაშ ქიანეფი]]
[[კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი]]</text>
      <sha1>cfogmjhkkusembfm5yuik0yksa708yc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>251905</id>
      <parentid>251904</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T12:11:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Narazeni</username>
        <id>826</id>
      </contributor>
      <comment>/* მახორობა */</comment>
      <origin>251905</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37822" sha1="iooxm4ku63hl23hu9seopln27vkrvfo" xml:space="preserve">{{Short description|სახენწჷფო ბჟადალ აფრიკას}}
{{ქიანა|
|ოდაბადური_ჯოხო = Burkina Faso {{collapsible list
| titlestyle = background:transparent;text-align:center;line-height:normal;font-size:80%;
| title = &lt;small&gt;{{nobold|''(ოფიციალურ ნინეფშა)''}}&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;|{{lang-mos|Burkĩna Faso}}
| {{lang-ff|𞤄𞤵𞤪𞤳𞤭𞤲𞤢 𞤊𞤢𞤧𞤮𞥅}}
| {{lang-dyu|ߓߙߎߞߌߣߊ߫ ߝߊ߬ߛߏ߫}}
&lt;/small&gt;
}}
|ედომუშამი_ჯოხო = ბურკინა-ფასო
|ოართე_ჯოხო = ბურკინა-ფასო
|შილა =  Flag of Burkina Faso.svg
|გერბი = Coat of arms of Burkina Faso.svg
|რუკა = Location Burkina Faso AU Africa.svg
|ჰიმნი = [[ბურკინა ფასოშ ჰიმნი|Ditanyè]]&lt;br&gt;''(გომორძგუაშ ჰიმნი)''&lt;br&gt;{{center|}} [[ფაილი:Burkina faso anthem.ogg]]]] 
|დევიზი = {{plainlist|
* {{lang-fr|&quot;[[Patria o Muerte, Venceremos|La Patrie ou la Mort, Nous Vaincrons]]&quot;}}
* „ოდაბადე ვარ-და ღურა, ჩქი გიმობრძგუანთ“
}}
|ოფიციალური_ნინეფი = [[ფრანგული ნინა|ფრანანგული]]
|ნანანოღა= [[უაგადუგუ]]
|რელიგია =  {{ublist|
|63.8% [[სილამ ბურკინა-ფასოს|ისლამი]]
|{{Tree list}}
*26.3% [[ქირსიანობა ბურკინა-ფასოს|ქირისანობა]]
**20.1% [[კათოლიციზმ ბურკინა-ფასოს|კათოლიციზმი]]
**6.2% [[პროტესტანტიზმი]]
{{Tree list/end}}
|9% [[ანიმიზმი]]
|0.7% [[ვარელიგიურობა]] ''(2019)''}}
|უდიდაში_ნოღა = უაგადუგუ
|თარობაშ_ტიპი = უნიტარული [[გვერდო საპრეზიდენტო სისტემა|გვერდო საპრეზიდენტო რესპუბლიკა]] [[ოურდუმე ხუნტა]]შ გამაგალაშ გიმე&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Ndiaga |first1=Thiam |last2=Mimault |first2=Anne |title=Burkina Faso soldiers announce overthrow of military government |url=https://www.reuters.com/world/africa/heavy-gunfire-heard-burkina-faso-capital-reuters-witnesses-2022-09-30/ |access-date=1 October 2022 |date=30 September 2022 |location=[[Ouagadougou]] |quote=Traore appeared on television surrounded by soldiers and announced the government was dissolved, the constitution suspended and the borders closed.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.thomassankara.net/appolinaire-jean-kyelem-de-tembela-jai-toujours-voulu-faire-un-livre-sur-la-revolution/ |title=Appolinaire Jean Kyelem de Tembela: 'j'ai toujours voulu faire un livre sur la révolution' |website=thomassankara.net |date=4 April 2014 |language=fr |access-date=25 December 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.theafricareport.com/253271/burkina-faso-apollinaire-kyelem-de-tambela-captain-traores-surprise-prime-minister/ |title=Burkina Faso: Apollinaire Kyélem de Tambèla, Captain Traoré's surprise prime minister |work=The Africa Report |first1=Anna |last1=Sylvestre-Treiner |first2=Michel |last2=Wendpouiré Nana |date=25 October 2022 |access-date=25 December 2023 |url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;
|ლიდერიშ_ტიპი_1 = [[თხილუაშ დო აკონწყუალაშ პატრიოტულ ყარაფიშ პრეზიდენტი]]
|ლიდერიშ_ჯოხო_1 =[[იბრაჰიმ ტრაორე]]
|ლიდერიშ_ტიპი_2 = [[ბურკინა-ფასოშ პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]]
|ლიდერიშ_ჯოხო_2 =[[იბრაჰიმ ტრაორე]]  (''ობორჯეთ'')
|ლიდერიშ_ტიპი_3 = [[ბურკინა-ფასოშ პრემიერ-მინისტრი|პრემიერ-მინისტრი]]
|ლიდერიშ_ჯოხო_3 = [[ჟან ემანუელ უედრაოგო]] (''ობორჯეთ'')
|კანონდუმადვალუ_ორგანო = [[ერუანული ასამბლეა (ბურკინა-ფასო)|ერუანული ასამბლეა]]
|რანგი_ფართობით = 74-ა
|ფართობი =274,200
|წყარი_% =0.146
|ოეგებიე_მახორობა =22,489,126
|ოეგებიე_მახორობა_რანგი = 58-ო
|მახორობა_ოეგებიეთ_წანას = 2023
|მახორობაშ_ცენზი = 
|მახორობაშ_ცენზი_წანას = 
|მახორობაშ_მეჭედალა = 86 ად.
|მახორობაშ_მეჭედალა_რანგი = 126-ა
|ედპ_ppp_წანა = 2025
|ედპ_ppp = $72.820 მილიარდი
|ედპ_ppp_რანგი =114-ა
|ედპ_ppp_ართ_მახორუშე =$2,980
|მშპ_ppp_ართ_მახორუშე_რანგი = 172-ა
|აგი = 0.459
|აგი_ტენდენცია =
|აგი_კატეგორია = &lt;font color=&quot;red&quot;&gt;დაბალი&lt;/font&gt;
|აგი_რანგი =123-ა
|აგი_წანა = 2023
|ვალუტა= [[ბჟადალი აფრიკული CFA ფრანკი]]
|ვალუტაშ_კოდი =XOF
|ქიანაშ_კოდი =	BF
|ბორჯიშ_ორტყაფუ = (UTC+0)
|cctld = [[.bf]]
|ოტელეფონე_კოდი =[[+226]]
}}
'''ბურკინა-ფასო''' ({{lang-mos|Burkĩna Faso}}; {{lang-ff|𞤄𞤵𞤪𞤳𞤭𞤲𞤢 𞤊𞤢𞤧𞤮|italic=no}};&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.unicode.org/cldr/cldr-aux/voting/36/pxml/seed/main/ff_Adlm.xml|title=ff_Adlm.xml|publisher=Unicode, Inc.}}&lt;/ref&gt; {{lang-dyu|ߓߎߙߞߌߣߊ ߝߊߛߏ|italic=no}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://web.library.yale.edu/notes-cataloging-nko-script|title=Notes on cataloging in the N'ko script|publisher=Yale University Library}}&lt;/ref&gt;) — [[ზუღაშ კარშა გიშალიშ უღვენი სახენწჷფოეფი|ზუღაშ კარშა გიშალიშ უღვენ]] [[სახენწჷფო]] [[ბჟადალი აფრიკა|ბჟადალ აფრიკას]]. ქიანას ოორუე-ბჟადალშე უხურგანს [[მალი]], ოორუე-ბჟაეიოლშე — [[ნიგერი]], ობჟათე-ბჟაეიოლშე — [[ბენინი]], ობჟათეშე — [[ტოგო]] დო [[განა]], თაშნეშე ობჟათე-ბჟადალშე — [[კოტ-დ’ივუარი]]. ქიანაშ ფართობი აკმადგინანს 274,223 კმ&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;-ის. [[2024]] წანაშ მუნაჩემეფით, ქიანაშ მახორობა დოხოლაფირო 23,286,000 ადამიერს აკმადგინანდჷ.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024 |title=World Population Prospects 2024 |url=https://population.un.org/wpp/assets/Files/WPP2024_Summary-of-Results.pdf |website=Department of Economic and Social Affairs, United Nations}} &lt;/ref&gt; [[1958]] წანას, ზოხორინალაშ მოპალუაშ უკული, ქიანას [[ჟიმოლენ ვოლტაშ რესპუბლიკა]] ჯოხოდჷ. [[1984]] წანას, თინწკჷმაიან [[ბურკინა-ფასოშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული|პრეზიდენტ]] [[თომას სანკარა|თომას სანკარაშ]] ინიციატივათ, ქიანას ჯოხო გინუთირეს ბურკინა-ფასოთ.  თიშ მენმოღალეეფს [[კანონ ბურკინაბეშ მენოღალობაშ გეშა|ბურკინაბეეფს]] უძახჷნა, ქიანაშ ნანანოღა დო უკაბეტაშ ნოღა რე [[უაგადუგუ]].

ბურკინა-ფასოშ უკაბეტაშ [[ეთნიკურ ბუნა]] რე [[მოსი (კათა)|მოსი]], ნამუქჷთ თე ტერიტორიას XI-XIII ოშწანურეფს დიხორეს. თინეფქ დარსხუეს [[მოსიშ ომაფეეფი|ომაფეეფი]], თინეფს შქას უაგადუგუ, ტენკოდოგო დო იატენგა. [[1896]] წანას, ქიანა [[საფრანგეთიშ კოლონიურ იმპერია|ფრანგეფქ]] ქიდიჸუნუეს, მუჭოთ [[საფრანგეთიშ ბჟადალ აფრიკა|საფრანგეთიშ ბჟადალ აფრიკაშ]] ნორთი; [[1958]] წანას, ჟიმოლენ ვოლტაქ [[ფრანგულ ჯარალუა]]შ აკოდგინალუაშა მიშმალ დოჸუნაფილ კოლონიათ გინირთჷ.

[[1960]] წანას, ქიანაქ მიპალჷ რსულ ზოხორინალა, ნამუშ პირველ [[ბურკინა-ფასოშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული|პრეზიდენტ]] რდჷ [[მორის იამეოგო|მორის იამეოგო]]. ზოხორინალაშ მოპალუაშ უკული, ქიანა პოლიტიკურ ვასტაბილურას, [[გოლოფა საჰელიშ ტიოზის|გოლოფეფს]], შქირენას დო კორუფციას ობურჯუდჷ. ქიანას მოხვადჷ შხვადოშხვა სახენწჷფო მინორთაქ [[ჟიმოლენ ვოლტაშ სახენწჷფო მინორთა (1966)|1966]], [[ჟიმოლენ ვოლტაშ სახენწჷფო მინორთა (1980)|1980]], [[ჟიმოლენ ვოლტაშ სახენწჷფო გმინორთა(1982 )|1982]], [[ჟიმოლენ ვოლტაშ სახენწჷფო მინორთა (1983)|1983]], [[ბურკინა-ფასოშ სახენწჷფო მინორთა (1987)|1987]] წანეფს დო ჟირშა 2022 წანას — [[ბურკინა-ფასოშ სახენწჷფო მინორთა (2022, ღურთუთა)|ღურთუთას]] დო [[ბურკინა-ფასოშ სახენწჷფო მინორთა (2022, ეკენია)|ეკენიას]]. თაშნეშე რდჷ სახენწჷფო მინორთაშ უშედეგე ცადებეფ [[ბურკინა-ფასოშ სახენწჷფო მინორთაშ ცადება (1989)|1989]], [[ბურკინა-ფასოშ სახენწჷფო მინორთა (2015)|2015]] დო [[ბურკინა-ფასოშ სახენწჷფო მინორთაშ ცადება (2023)|2023]] წანეფს.

ბურკინა-ფასო მოსოფელიშ ართ-ართ [[მერკეთ წუმოძინელ ქიანა|არძაშე მერკეთ წუმოძინელ ქიანათ]] სქიდუ, [[2022]] წანას, ედომუშამ დინოხოლენ პროდუქტ (ედპ) 16.226 მილიარდ [[ააშ დოლარი|აშშ დოლარ]] რდჷ. ქიანაშ მახორობაშ დოხოლაფირო 63.8%  [[ისლამ ბურკინა-ფასოს|ისლამიშ]] გემაჸვენჯ რე, 26.3% — ქრისტიანობაშ,  9% — [[აფრიკულ ტრადიციული რელიგიეფი|ანიმისტურ რელიგიეფიშ]], გიშაკერზაფილო [[სუდ-უესტი (რეგიონი)|ქიანაშ ობჟათე-ბჟადალს]].&lt;ref&gt;{{cite web |last=Aib |first=Az |date=1 July 2022 |title=Burkina: 48,1% de la population du Sud-ouest pratique l'Animisme (officiel) |url=https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-stud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/ |access-date=15 October 2022 |website=AIB – Agence d'Information du Burkina |language=fr-FR |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326030716/https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-sud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/ |archive-date=26 March 2023}}&lt;/ref&gt; ქიანაშ ოფიციალურ ნინეფ რე [[მოორე|მოსი]], [[დიულა ნინა|დიულა]] დო [[ფულანი|ფულა]] (1998 წანაშ მუნაჩემეფით), მოსიშ ნინაშა მახორობაშ გვერდშე უმოს რაგადანს. ქიანას 60-შე უმოს აბორიგენულ ნინა რე დო კონსტიტუცია ითოლწორენს შხვა ნინეფიშ კანონერო გჷმოცხადებას. [[2024]] წანაშ ღურთუთაშახ, ჸოფირ სათარობო დო ბიზნესიშ ნინა რდჷ [[ფრანგული ნინა|ფრანგულ ნინა]], მუჟანსჷთ საკონსტიტუციო თირუაშ რატიფიკაციათ, [[ინგლისური ნინა|ნგლისურწკჷმა]] ართო, თიშ სტატუსიქ „ოხანდე ნინაშა“ გიაკინჷ.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-12-07 |title=Africa News - Burkina abandons French as an official language |url=https://www.africanews.com/2023/12/07/burkina-abandons-french-as-an-official-language/}}{{Cite web |date=22 January 2024 |title=Decret Promulguant La Loi Constitutionnelle N° 045-2023/ALT |trans-title=Decree Promulgating Constitutional Law No. 045-2023/ALT |url=https://www.an.bf/storage/Loi/XzJuLCK5kHtKXgYU7Z7pADAGEPgwFV7J7DlX212n.pdf |language=fr}}&lt;/ref&gt;

ქიანაშ ტერიტორია გეოგრაფიულო ბიოანდაკორობამ რე დო იკათუანს [[ოქრო]]შ, [[მანგანუმი|მანგანუმიშ]], [[ლინჯი]]შ დო [[ქუაკირი]]შ ხვეიან ოზირუეფს. ანდაკულტურულ აკოდგინალუაშ გეშა, [[ბურკინა-ფასოშ ხელუანობა|ბურკინაბეურ ხელუანობა]] დინდარ დო ხანგჷრძე ისტორიათ გიშმეგორუ დო გლობალურო ჩინებულ რე მუშ ორთოდოქსულ სტილით.&lt;ref&gt;Roy, Christopher D. &quot;Countries of Africa: Burkina Faso,&quot; Art and Life in Africa, {{cite web |title=Countries Resources |url=http://www.uiowa.edu/~africart/toc/countries.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20140115211048/http://www.uiowa.edu/~africart/toc/countries.html |archive-date=15 January 2014 |access-date=14 April 2014}}&lt;/ref&gt;

ქიანაშ პოლიტიკურ გამაგალაშ ფორმა რე [[გვერდო საპრეზიდენტო სისტემა|გვერდო საპრეზიდენტო რესპუბლიკა]], სოდე წჷმორინაფილ რე ემაჸონაფალი, კანონმადვალუ დო სასამართო ხეშუულობათ. თინა რე [[გოერო|გოეროშ]], [[ფრანკოფონია]]შ დო [[ისლამური წოროხანდაშ ორგანიზაცია]]შ მაკათური. [[2024]] წანაშ 18 ღურთუთას, ბურკინა-ფასოქ გჷმაცხადუ [[ბჟადალი აფრიკაშ ქიანეფიშ ეკონომიკური წორომაჸალობა|ECOWAS]]-შე გიშულაშ გეშა დო [[აფრიკაშ რსხუ]]შე გარიცხეს თიშ უკული, მუთ თინეფქ ქაკათეს [[საჰელიშ სახენწჷფოეფიშ ალიანსი]]შ (AES) გოჭყაფასჷნ.

== ისტორია ==
=== ორდოიან ისტორია ===
XI ოშწანურაშ დაჭყაფუს, [[განა|განაშ]] ამდღანერ ტერიტორიაშ ოორუე-ბჟაეიოლშე, ბურკინა-ფასოშ ასეიან ტერიტორიაშა [[მოსი (ტომი)|მოსიშ]] ტომქ მორთჷ. მოსიშ ტომქ აბანურ ტომეფი - ნიენიესა, გრუსი დო ბუსა ქიდიჸუნუ. დოგონიშ ტომქ ოორუეშა დიკინჷ.  XIV ოშწანურაშე, ასეიან ბურკინა-ფასოშ ტერიტორიას რდჷ სახენწჷფო [[უაგადუგუ (სახენწჷფო)|უაგადუგუ]], [[იატენგა]], [[ტენკოდოგო (სახენწჷფო)|ტენკოდოგო]] დო [[ფადან-გურმაი]]. XIV ოშწანურაშე XVI ოშწანურაშახ იატენგაშ სახენწჷფოქ მეძობელ [[მალი|მალიშ]] დო [[სონგაი (სახენწჷფო)|სონგაიშ]] ტერიტორიაშ ნორთ გეჭოფჷ.

===კოლონიურ ბორჯი ===
XIX ოშწანურაშ დალიას, [[საფრანგეთი|ფრანგეფქ]] დიხეფიშ კოლონიზაცია ქიდიჭყეს. [[1895 წანა]]ს, იატენგაშ სახენწფოშ ჯარქ აკოცჷ, [[1897 წანა]]ს [[ფადა-გურმა]]ქ საფრანგეთიშ [[პროტექტორატი|პროტექტორატ]] აღიარუ
ჷ. [[1904]] წანაშე [[1919]] წანაშახ, ჟიმოლენ ვოლტა, საფრანგეთიშ ჟიმოლენ სენეგალ-ნიგერიშ კოლონიაშა მიშმეშჷ, უკულ გინირთჷ ზოხო კოლონიათ. [[1934]] წანას, რკინაშ შარაქ ქიდიგჷ [[აბიჯანი|აბიჯანშახ]]. [[1947]] წანას, ჟიმოლენ ვოლტაშ კოლონია კინე აკანწყუეს. ნძალას ეკმიკათუანდჷ [[აფრიკულ დემოკრატიულ აკოკათუა]] (ადა), ნამუსჷთ დუდშე ხემანჯღვერენდჷ '''კულიბალი''', უკულ — '''[[მორის იამენგო|მორის იამენგო]]'''. [[1947]] წანაშე [[1958]] წანაშახ [[საფრანგეთიშ ჟიმოლენ ვოლტა]] საფრანგეთიშ ზუღაშ მელეიან ტერიტორია რდჷ, უკულ გიჭყჷ მუჭოთ [[ჟიმოლენ ვოლტაშ რესპუბლიკა]]შ ავტონომია, [[საფრანგეთიშ წორომაჸალობა|საფრანგეთიშ წორომაჸალობაშ]] აკოდგინალუას. [[1959 წანა]]ს, ქიანაშ პრეზიდენტ იამეოგო რდჷ, ნამუქჷთ მაართათ არძა პოლიტიკურ პარტია გაუქვჷ, მუშ პარტიაშ მოხ.

== ორთა ==
[[ფაილი:Burkina Faso Map.jpg|right|thumb|250px|ბურკინა-ფასო რუკას.]]
ქიანაშ ტერიტორიაშ უმენტაშ ნორთი — [[მოსი (პლატო)|მოსიშ]] რეღმამ პლატოს უკებჷ (სიმაღალა 200—500 მ.), სოდეთ იდვალუაფუ გიშართილ 750 მეტრაშახ სიმარალაშ ქჷნდჷრეფი.

კლიმატი - [[სუბეკვატორიული კლიმატი|სუბეკვატორიული]], სქირე სეზონეფით (გერგობათუთაშე მელახშახ; ქიანაშ ოორუე რაიონეფს 8—10 თუთას იგჷნძარებუ).

ოწყარმალუე რშვილი — დოხოლაფირო 20 წყარმალუ რე; თაურჷშე არძაშე უმოს შანულამ რე — [[უჩა ვოლტა]] დო [[ჩე ვოლტა]]. სქირე სეზონს არძა წყარმალუ ეთმესკირუ ვარ-და ონდეთ მეხჷრჩანს.

ქიანაშ ტერიტორიაშ უმენტაშობა ფორილ რე ტიპიურ დო მაღალტყალამ [[სავანა]]თ; ექიაქას იდვალუაფუ - სავანაშ ტყალეფი, ქვერჩხონი. ქიანაშ ტერიტორიაშ დოხოლაფირო 9% [[ტყა]]ს უკებჷ.

ტყარ ჩხოლარეფიშ მუდანობა ირკენს. თაქ ხე ნჯილოეფი, ლეოპარდეფი, მუნჭყვეფი, კამბეშეფი, ანტილოპეფი. ანდათ რე მაფურინჯე დო მახოხინე. წყარმალუეფიშ ჭყენჭყამ წყარპიჯეფს ხე - ბეჰემოთეფი, ნიანგეფი, წყარიშ კუეფი. ქიანაშ ობჟათეშე ხე ჭანჯ [[ცეცე]].

[[ბენინი|ბენინ]] დო [[ნიგერი]]შ ხურგაწჷკმა იდვალუაფუ ერუანულ პარკი - W (დაბლ-ვ), რეზერვატეფი.

== პოლიტიკური დონწყუალა ==
* სახენწჷფოშ მადუდე — [[პრეზიდენტი]], საარძო ხონარიშ მეჩამათ გიშეგორუაფუ.
* [[ხეშუულა|ხეშუულაშ]] მადუდე — [[პრემიერ-მინისტრი]], დუთმარინუანს პრეზიდენტი.
* ართპალატამი [[პარლამენტი]] — [[ერუანული ასამბლეა (ბურკინა-ფასო)|ერუანული ასამბლეა]], 111 მაკათური გიშმეგორუაფუ საარძო ხონარიშ მეჩამათ, 5 წანაშ ვადათ.

==ეკონომიკა ==
[[ფაილი:Markt Banfora MS 2255.JPG|thumb|right|300px|პროდუქტეფიშ ბაზარ ნ. ბანფორს, ბურკინა-ფასო.]]
ორთაშობურ რესურსეფი — მარგანეციშ მადენიშ, ორქოშ, ფოსფორიტეფიშ - ობადეშეფი, ლინჯიშ, ნიკელიშ, ტიტანიშ მადენი.

ბურკინა-ფასო — მოსოფელიშ ართ-ართ უდაღარაშ ქიანა რე. მოხანდეეფიშ 90% ორთაშობურ ოფუტე მეოურნობათ რე დაკებული, ნამუსჷთ გოლოფა ოცილჷ. თარ საექსპორტო კულტურა — [[ბამბე]].

[[ედომუშამი დინოხოლენი პროდუქტი|ედპ]] ართ მახორუშო (2009) — 1,2 ვთშ. ააშ დოლარი (206-ა აბან მოსოფელს). სიდაღარაშ დონეშ გიმე რე - დოხოლაფირო მახორობაშ გვერდი.

ოფუტეშ მეურნობა — ბამბე, არაქისი, ზეთიშ ჯა, სორგო, პურასქია, ლაიტი, ორზა; იმიარებუაფუ შხურეფ დო თხალეფი.

წარმება — ბამბეშ დამუშება, ოშუმალეფიშ წარმება, ოფუტეშ პროდუქციაშ დამუშება, საპონიშ, სიგარეტიშ დო ტექსტილიშ წარმება, ორქოშ მოპალუა.

=== გალენურ ვაჭრუა ===
ექსპორტი — 0,5 მლრდ. ააშ დოლარი 2008 წანას — ბამბე, ორინჯი, ორქო, ხორცი, ტყები.

თარ მაჸიდეეფი — [[სინგაპური]] 16,6 %, [[ბელგია]] 12,6 %, [[ჩინეთი]] 11 %, [[ტაილანდი]] 8,9 %, [[განა]] 6,8 %, [[ინდოეთი]] 6,3 %.

იმპორტი — 1,3 მლრდ. ააშ დოლარ 2008 წანას — ოწარმუე მეკონ-მოკონი, ოჭკომალ პროდუქტეფი, ნაფთპროდუქტეფი.

თარ მიშმაღალარეფი — [[კოტ-დ’ივუარი]] 26,7 %, [[საფრანგეთი]] 20 %, [[ტოგო]] 8 %, [[ლიბია]] 4,6 %.

ოკათჷ  გეჸვენჯ ერეფშქაშე ორგანიზაციას - [[აფრიკაშ, კარიბიშ ღანჩოშ დო რჩქალ ოკიანეშ რეგიონიშ ქიანეფი|აკრ-შ ქიანეფს]].

== ადმინისტრაციულ-ტერიტორიულ გორთუალა ==
[[ფაილი:Burkina Faso regions named.png|right|400px|ბურკინა-ფასოშ აკანეფი.]]
ბურკინა-ფასო დორთილ რე 13 აკანო, 45 პროვინციათ დო 301 დეპარტამენტო.

{| align=&quot;center&quot; class=&quot;standard&quot;
|+
! |№
! |აკანი
! |კოხოდვალა [[ფრანგული ნინა|ფრანგულო]]
! |ადმინისტრაციულ ცენტრი
! |პროვინციეფიშ მუდანობა
! |ფართობი, კმ²
! |მახორობა (2006), ადმ.
! |მეჭედალა, ადმ/კმ²
|-----
| 1
| [[ბულკე-დუ-მუხუნი]]
| Boucle du Mouhoun
| [[დედუგუ]]
| 6
| 34 479
| 1 434 847
| 41,62
|-----
| 2
| [[კასკადეფი (ბურკინა-ფასო)|კასკადეფი]]
| Cascades
| [[ბანფორა]]
| 2
| 16 663
| 524 956
| 31,50
|-----
| 3
| [[ცენტრალურ აკანი (ბურკინა-ფასო)|ცენტრალური]]
| Centre
| [[უაგადუგუ]]
| 1
| 2 805
| 1 523 980
| 543,31
|-----
| 4
| [[ბჟაეიოლ-ცენტრალურ აკანი (ბურკინა-ფასო)|ბჟაეიოლ-ცენტრალური]]
| Centre-Est
| [[ტენკოდოგო]]
| 3
| 14 852
| 1 132 023
| 76,22
|-----
| 5
| [[ოორუე-ცენტრალურ აკანი (ბურკინა-ფასო)|ოორუე-ცენტრალური]]
| Centre-Nord
| [[კაია (ნოღა)|კაია]]
| 3
| 19 508
| 1 203 073
| 61,67
|-----
| 6
| [[ბჟადალ-ცენტრალურ აკანი (ბურკინა-ფასო)|ბჟადალ-ცენტრალური]]
| Centre-Ouest
| [[ქუდუგუ]]
| 4
| 21 853
| 1 183 473
| 54,16
|-----
| 7
| [[ობჟათე-ცენტრალურ აკანი (ბურკინა-ფასო)|ობჟათე-ცენტრალური]]
| Centre-Sud
| [[მანგა (ნოღა)|მანგა]]
| 3
| 11 313
| 638 379
| 56,43
|-----
| 8
| [[ბჟაეიოლ აკანი (ბურკინა-ფასო)|ბჟაეიოლი]]
| Est
| [[ფედა-ნგურმა]]
| 5
| 46 256
| 1 209 399
| 26,15
|-----
| 9
| [[ჟიმოლენ ბასეინეფი]]
| Hauts-Bassins
| [[ბობო-დიულასო]]
| 3
| 26 606
| 1 410 284
| 53,01
|-----
| 10
| [[ოორუე აკანი (ბურკინა-ფასო)|ოორუე]]
| Nord
| [[უახიგუია]]
| 4
| 17 601
| 1 182 770
| 67,20
|-----
| 11
| [[ცენტრალურ პლატო (ბურკინა-ფასოშ აკანი)|ცენტრალური პლატო]]
| Plateau-Central
| [[ზინიარი]]
| 3
| 8 545
| 647 516
| 75,78
|-----
| 12
| [[სახელი (ბურკინა-ფასოშ აკანი)|სახელი]]
| Sahel
| [[დორი (ბურკინა-ფასო)|დორი]]
| 4
| 36 130
| 808 928
| 22,39
|-----
| 13
| [[ობჟათე-ბჟადალილ აკანი (ბურკინა-ფასო)|ობჟათე-ბჟადალი]]
| Sud-Ouest
| [[გაუა (ბურკინა-ფასო)|გაუა]]
| 4
| 16 576
| 623 056
| 37,59
|- style=&quot;background: #CCC;&quot;
|  ||გვალო||   ||   ||45||273 187||13 522 684||49,50
|}

== მახორობა ==
[[ფაილი:Burkina-Faso-Demography.png|thumb|200px|right|1960 წანაშე 2010 წანაშახ მახორობაშ მუდანობაშ თირუა (სტატისტიკაშ დო დემოგრაფიაშ ერუანულ ინსტიტუტიშ მუნაჩემეფი, 2012). მახორობა ვითოშობათ.]]

ბურკინა-ფასოშ ჯინჯიერ მახორობა ჟირ თარ ეთნიკურ ბუნას ორხველჷ: [[გურეფიშ ნინა|გურეფი]] (კათა), ნამუშათ მიშმჷურს ქიანაშ უმენტაშ მახორობა '''მოსი''' (ედომუშამ მახორონაშ - 4 8,6 %), თეწკჷმა ართო შხვადოშხვა თურეფ დო კათეფი - ''სისალა'', ''მბუინი'', [[გა (კათა)|გა]], [[ბობო (კათა)|ბობო]] (6,8 %), ''ლობი'' (4,3 %), ''გურუნსი'' (6 %), ''გურმა'' (7 %), [[სენუფო (კათა)|სენუფო]] (2,2 %); დო [[მანდე (კათა)|მანდე]], ნამუსჷთ ორხველჷ - ''ბუსა'', ''ბისა'', [[სამო (კათა)|სამო (სანუ)]] 6,5 %, [[ხაუსა (კათა)|ხაუსა]], [[სონიკე (კათა)|სონიკე]], [[დიულა კათა)|დიულა]], ''ფულბე''; ქიანაშ ოორუეშე - [[სონგაი (კათა)|სონგაი]] დო [[ტუარეგეფი]] ოხორანა.

რელიგია — [[ისლამი|მუსულმანეფი]] - 60,5 %, აბორიგენულ კულტეფი - 15,3 %, [[ქირსიანობა|ქირსიანეფი]] (უმენტაშო [[კათოლიციზმი|კათოლიკეფი]]) — 23,2 %.

ნოღაშ მახორობა — 20 %. [[მახორობაშ მეჭედალა]] 48,2 ადმ./კმ².

'''მახორობაშ მუდანობა''': 16,2 მლნ ([[2010]] წანაშ კვირკვეშ ფასებათ).

'''ნანდულ ძინა:'''
* 3,1 % (11-ა აბან მოსოფელს)

'''მახორობაშ ხანობურ აკოდგინალუა:'''
* 0-14 წანა: 46,2 %
* 15-64 წანა: 51,3 %
* 65 წანა დო ეშე: 2,5 %

'''მახორობაშ ოშქაშე ხანი:'''
* გვალო — 16,8 წანა, თენეფს შქას
** ქომოლკათა 16,6 წანა
** ოსურკათა 17 წანა

'''ბადება:'''
* 44,0 - 1000 ადამიერშო (4-ა აბან მოსოფელს)


'''ღურა:'''
* 13,0 - 1000 ადამიერშო

'''ჩქჷჩქჷშ ღურა:'''
* 83 - 1000 ჩქჷჩქჷშო (13-ა აბან მოსოფელს)

'''მახორობაშ თელარაშ ოშქაშე მუდანობა:'''
* გვალო — 53 წანა (203-ა აბან მოსოფელს)
** ქომოლკათა— 51 წანა
** ოსურკათა — 55 წანა

იმუნოდეფიციტურ ვირუსით დალახება (აივ) — 1,6% ([[2007]] წანაშ ფასებათ)

მახორობას ჭარუა-კითხირიშ რჩქინა — 29% ქომოლკოჩეფი, 15% ოსურკათა ([[2003]] წანაშ ფასებათ)

== დღახუეფი ==
* [[1 ღურთუთა]] — [[ახალი წანა|ახალ წანა]]
* [[3 ღურთუთა]] — [[1966 წანა]]შ აქციეფიშ გოშინა
* [[8 მელახი]] — ოსურეფიშ დღა
* [[1 მესი]] — ხანდაშ დღა
* [[5 მარაშინათუთა]] — ზოხორინალაშ დღა ([[საფრანგეთი|საფრანგეთშე]], 1960)
* [[11 ქირსეთუთა]] — ერუანულ დღა ვარ-და რესპუბლიკაშ დღა

== რესურსეფი ინტერნეტის ==
* [http://www.primature.gov.bf/ ბურკინა-ფასოშ თარობაშ ვებ-ხასჷლა]([[ფრანგული ნინა|ფრანგულო]])
* [http://www.presidence.bf/ ბურკინა-ფასოშ პრეზიდენტიშ ვებ-ხასჷლა] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090216223633/http://www.presidence.bf/ |date=2009-02-16 }}([[ფრანგული ნინა|ფრანგულო]])
* [http://www.africana.ru/lands/BurcinaFaso სასარგებლე ინფორმაცია ბურკინა-ფასოშე] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120812014800/http://www.africana.ru/lands/BurcinaFaso/ |date=2012-08-12 }}
* [http://archive.travel.ru/burkina_faso  ბურკინა-ფასოშ პროფილი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120720222343/http://archive.travel.ru/burkina_faso/ |date=2012-07-20 }}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:ბურკინა-ფასო| ]]
[[კატეგორია:აფრიკაშ ქიანეფი]]
[[კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი]]</text>
      <sha1>iooxm4ku63hl23hu9seopln27vkrvfo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ნაურუ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19018</id>
    <revision>
      <id>251925</id>
      <parentid>251796</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T09:53:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Narazeni</username>
        <id>826</id>
      </contributor>
      <origin>251925</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32611" sha1="ncgyd342jz599e4pmq4hojp0dxea82c" xml:space="preserve">{{Short description|კოკ სახენწჷფო ოკიანეთის}}
{{About|კოკ სახენწჷფოშ|ტანზანიურ ოფუტეშ გეშა|ნაურუ (ტანზანია){{!}}ნაურუ, ტანზანია}}
{{ინფოდაფა ქიანა|
|ოდაბადური_ჯოხო = {{native name|na|Repubrikin Naoero}}&lt;ref&gt;{{cite book |editor-last1=Franks |editor-first1=Patricia C. |editor-last2=Bernier |editor-first2=Anthony |date=2018 |title=International Directory of National Archives |url=|location= |publisher=Rowman &amp; Littlefield |page=263 |isbn=}}&lt;/ref&gt;
|ედომუშამი_ჯოხო = ნაოეროშ რესპუბლიკა
|ოართე_ჯოხო =ნაურუ
|შილა = Flag of Nauru.svg
|გერბი = Coat of arms of Nauru.svg
|რუკა = NRU orthographic.svg
|ჰიმნი =  [[ნაურუშ ჰიმნი|Nauru Bwiema]] (ნაურუული)&lt;br /&gt;„ნაურუ, ჩქინ ოდაბადე“&lt;br&gt;{{center|[[ფაილი:Nauru Bwiema.ogg]]}}
|დევიზი =''God's Will First''&lt;br&gt;„ღოროთიშ ნება უპირველაშო“
|ოფიციალური_ნინეფი =[[ნაურუული ნინა|ნაურუული]]&lt;br&gt; [[ინგლისური ნინა|ინგლისური]]
|რელიგია=  
|ნანანოღა= [[იარენი]] (''[[დე ფაქტო]]''){{efn|ნაურუს ვაუღჷ ოფიციალურ ნანანოღა, მარა იარენს იდვალუადუ პარლამენტი.&lt;ref name=directory&gt;{{cite book |title=Worldwide Government Directory with Intergovernmental Organizations |year=2013 |page=1131 |publisher=CQ Press}}&lt;/ref&gt;}}
|latd=0
|latm=32
|latNS=S
|longd=166
|longm=55
|longEW=E
|უდიდაში_ნოღა =[[დენიგომოდუ]]
|თარობაშ_ტიპი =  [[უნიტარული სახენწჷფო|უნიტარულ]] საპრეზიდენტო-[[საპარლამენტო რესპუბლიკა]] [[უპარტიე სისტემა|უპარტიე დემოკრატიათ]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=Nauru's Constitution of 1968 with Amendments through 2015 |url=https://constituteproject.org/constitution/Nauru_2015.pdf?lang=en |website=constituteproject.org |access-date=17 March 2023 |archive-date=17 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230317104820/https://constituteproject.org/constitution/Nauru_2015.pdf?lang=en |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|ლიდერიშ_ტიპი_1 = [[ნაურუშ პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]]
|ლიდერიშ_ჯოხო_1 =[[დევიდ ადეანგი]]
|ლიდერიშ_ტიპი_2 = [[ნაურუშ ვიცე-პრეზიდენტი|ვიცე-პრეზიდენტი]]
|ლიდერიშ_ჯოხო_2 =[[ლიონელ აინგიმეა]]
|ლიდერიშ_ტიპი_3 = [[ნაურუშ პარლამენტიშ სპიკერი|სპიკერი]]
|ლიდერიშ_ჯოხო_3 = [[მარკუს სტივენი]]
|ლიდერიშ_ტიპი_4 = 
|ლიდერიშ_ჯოხო_4 =
|სახენწჷფოშ ტიპი =
|მიკოღანკუა =
|ოფიციალური ჸოფირება 1 =
|ოფიციალური თარიღი 1 =
|ოფიციალური ჸოფირება 2 =
|ოფიციალური თარიღი 2 =
|ოფიციალური ჸოფირება 3 =
|ოფიციალური თარიღი 3 =
|ოფიციალური ჸოფირება 4 =
|ოფიციალური თარიღი 4 =
|რანგი_ფართობით = 193-ა
|ფართობი =21
|წყარი_% = 0.57
|ოეგებიე_მახორობა =12,025
|ოეგებიე_მახორობა_რანგი = 229-ა
|მახორობა_ოეგებიეთ_წანას = 2025
|მახორობაშ_ცენზი = 12,000&lt;ref name=&quot;Nauru Census&quot;&gt;{{cite web |title=National Report on Population ad Housing |url=http://www.spc.int/prism/nauru/PublicDocuments/Census/Nauru_2011_Census_Report_FINAL.pdf |publisher=Nauru Bureau of Statistics |accessdate=9 June 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924120203/http://www.spc.int/prism/nauru/PublicDocuments/Census/Nauru_2011_Census_Report_FINAL.pdf |archivedate=24 September 2015 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 
|მახორობაშ_ცენზი_წანას = 2011
|მახორობაშ_მეჭედალა = 480
|მახორობაშ_მეჭედალა_რანგი = 20-ა
|ედპ_ppp_წანა = 2025
|ედპ_ppp = $132 მილიონი&lt;ref name=imf&gt;{{cite web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2017/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=58&amp;pr.y=9&amp;sy=2017&amp;ey=2022&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;c=836&amp;s=NGDPD,NGDPDPC,PPPGDP,PPPPC,LP&amp;grp=0&amp;a= |title=Report for Selected Countries and Subjects |publisher=International Monetary Fund |access-date=1 October 2018 |archive-date=2 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210502023235/https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2017/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=58&amp;pr.y=9&amp;sy=2017&amp;ey=2022&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;c=836&amp;s=NGDPD,NGDPDPC,PPPGDP,PPPPC,LP&amp;grp=0&amp;a= |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|ედპ_ppp_რანგი = 192-ა
|ედპ_ppp_ართ_მახორუშე =$10,962&lt;ref name=imf/&gt;
|ედპ_ppp_ართ_მახორუშე_რანგი = 119-ა
|აგი =0.703
|აგი_ტენდენცია ={{ძინა}} ვარა
|აგი_კატეგორია = ოშქაშე
|აგი_რანგი =124-ა
|აგი_წანა =2023
|ვალუტა= [[ავსტრალიური დოლარი|ავსტრალიურ დოლარი]]
|ვალუტაშ_კოდი =AUD
|ქიანაშ_კოდი =NR
|ბორჯიშ_ორტყაფუ = [[UTC+12:00]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://ronlaw.gov.nr/nauru_lpms/files/acts/e9004de516a6dc7f15596cdc573a7058.pdf |publisher=Department of Justice and Border Control |title=Nauru Standard Time Act 1978 |date=21 December 1978 |accessdate=11 September 2020 |archive-date=15 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210415110312/http://ronlaw.gov.nr/nauru_lpms/files/acts/e9004de516a6dc7f15596cdc573a7058.pdf |url-status=live }} Because of the peculiar way the legislation is worded the legal time is not GMT+12.&lt;/ref&gt; 
|ზარხულიშ_ბორჯი =
|cctld = [[.nr]]
|ოტელეფონე_კოდი =+674
|ოტელეფონე_კოდი_მეწურაფა=
|სქოლიო= 
}}

'''ნაურუ''' ({{lang-na|Naoero}}), ოფიციალურო '''ნაოეროშ რესპუბლიკა''' ({{lang-na|Repubrikin Naoero}}), უწოხ ჩინებულ მუჭოთ '''ჰამო კოკი''' (Pleasant Island) — ჯუკა [[კოკ ქიანა|კოკ ქიანა]] დო [[მიკროსახენწჷფო]] [[რჩქალი ოკიანე|რჩქალ ოკიანეშ]] ობჟათეშე. იდვალუაფუ [[ოკიანეთი]]შ [[მიკრონეზია]]შ სუბრეგიონს, ნამუშ უახოლაშ მოხურგე კოკ რე [[ბანაბა]] ([[კირიბატი]]შ ნორთი), ნამუთ ოორუე-ბჟაეიოლშე დოხოლაფირო 300 კილომეტრიშ მეძენას რე.&lt;ref&gt;{{cite web |last= |first= |work=II(8) Pacific Islands Monthly |title=Nauru and Ocean Island |date=15 March 1932 |url=https://nla.gov.au/nla.obj-310860816/view?partId=nla.obj-310873107#page/n37/mode/1up |accessdate=26 September 2021 |archivedate=26 September 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210926061901/https://nla.gov.au/nla.obj-310860816/view?partId=nla.obj-310873107#page/n37/mode/1up |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

21 კმ&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; ფართობით, ნაურუ მუშ სიჭიჭარეთ მოსოფელიშ მასუმა ქიანა რე [[ქიანეფიშ დო ტერიტორიეფიშ ერკებული ფართობიშ მეჯინით|ფართობიშ მეჯინით]], თაშნეშე [[ერეფიშ წორომაჸალობა]]შ არძაშე უჭიჭაშ მაკათურ სახენწჷფო მუჭოთ ფართობიშ, თეშ მახორობაშ მუდანობათ. ქიანაშ მახორობა დოხოლაფირო 12 000 ადამიერს აკმადგინანს, ნამუთ მოსოფელიშ მასუმა არძაშე უჭიჭაშ რე (კოლონიეფიშ დო ზუღაშმელენ ტერიტორიეფიშ უმუშო). ნაურუ რე [[გოერო|გოეროშ]], ერეფიშ წორომაჸალობაშ დო [[აფრიკაშ, კარიბიშ დო რჩქალ ოკიანეშ ქიანეფიშ ორგანიზაცია]]შ მაკათური.

დოხოლაფირო ჯვ. წ. 1000 წანას [[მიკრონეზიალეფი|მიკრონეზიალეფით]] დოხორელ ნაურუ, [[XIX ოშწანურა]]შ დალიას, [[გერმანიაშ იმპერია|გერმანიაშ იმპერიაქ]] გეჭოფჷ დო მუშ კოლონიათ გჷმაცხადუ. პირველ მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის, ქიანა [[ნაურუშ ოკუპაცია ავსტრალიაშით|ავსტრალიაქ ქიდიჸუნჷ]], უკულ — გჷნირთუ [[ერეფიშ ლიგა|ერეფიშ ლიგაშ სამანდატოთ]], ნამუსჷთ ავსტრალია გამაგენდჷ ახალ ზელანდია დო კაბეტ ბრიტანეთწკჷმა ართო, მუჭოთ წორომოგამიე. მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის, სუმ წანაშ გოძვენას, ნაურუ [[ნაურუშ ოკუპაცია იაპონიაშით|იაპონიაშ ოკუპაციაშ გიმე რდჷ]], ლჷმაშ თებაშ უკულ  გჷნირთუ [[გოეროშ მოგამეობაშ ტერიტორია|გოეროშ მოგამეობაშ ტერიტორიათ]]. ნაურუქ ავსტრალიაშე [[ნაურუშ ზოხორინალაშ აქტი 1967|ზოხორინალა მიპალჷ]] 1968 წანას. 2001 წანაშე მოჸუნაფილი, შხვადოშხვა ბორჯის ქიანაქ მიღჷ მოხვარა ავსტრალიაშ თარობაშე ნაურუშ რეგიონალურ გინომუშებაშ ცენტრის, ონირზებელ ავსტრალიურ ემიგრანტეფიშ დაკებაშ ცენტრის დორინაფაშ მანგიორო. ავსტრალიაშა ჸონიერ დოყუნალაშ გეშა, კანკალე წყუ ნაურუს ავსტრალიურ [[კლიენტურ სახენწჷფო]]თ მიშინუანს.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.radionz.co.nz/national/programmes/ninetonoon/audio/201759087/pacific-correspondent-mike-field |title=Pacific correspondent Mike Field |date=18 June 2015 |work=Radio New Zealand |accessdate=8 December 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151210212050/http://www.radionz.co.nz/national/programmes/ninetonoon/audio/201759087/pacific-correspondent-mike-field |archivedate=10 December 2015 |url-status=live}}{{cite web |url=http://www.sbs.com.au/news/article/2014/03/13/naurus-former-chief-justice-predicts-legal-break-down |title=Nauru's former chief justice predicts legal break down |date=13 March 2014 |publisher=Special Broadcasting Service |accessdate=8 December 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151210214824/http://www.sbs.com.au/news/article/2014/03/13/naurus-former-chief-justice-predicts-legal-break-down |archivedate=10 December 2015 |url-status=live}}{{cite web |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2015/oct/28/this-is-abyans-story-and-it-is-australias-story |title=This is Abyan's story, and it is Australia's story |first=Ben |last=Doherty |work=The Guardian |date=28 October 2015 |accessdate=12 December 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170226051801/https://www.theguardian.com/australia-news/2015/oct/28/this-is-abyans-story-and-it-is-australias-story |archivedate=26 February 2017 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ნაურუ რე [[ფოსფორიტი|ფოსფორიტულ]] კოკ, ჟიპიჯწკჷმა არხოს მადვალუ დინდარ ობადეშეფით, ნამუშ გეშათ 1900 წანაშე მოჸუნაფილი, დოხოლაფირო ართ ოშწანურაშ გოძვენას, ქიანაშ დინოხოლენ ტერიტორიაშ უკაბეტაშ ნორთ სარგებელამო, მარა აკმარცუაფალო მიპალუანდჷ.&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |last=Hogan |first=C Michael |year=2011 |url=http://www.eoearth.org/article/Phosphate?topic=49557 |title=Phosphate |encyclopedia=Encyclopedia of Earth |publisher=National Council for Science and the Environment |accessdate=17 June 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121025180158/http://www.eoearth.org/article/Phosphate?topic=49557 |archivedate=25 October 2012 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; კოკის მოახალებაფონ [[ფოსფატი|ფოსფატიშ]] ოზირუექ გეთჷ 1990-იან წანეფს დო [[რესურსეფიშ ჭყალა|რესურსეფიშ ჭყალაშ]] კლასიკურ სამანგათ, მოპალერ სიდინდარეშ უწორწე გამაგალაქ 2000-იან წლეფს სერიოზულ ფინანსურ პრობლემეფ გჷმიჭანუ.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Pollock|first=Nancy|date=15 December 2014|title=Nauru Phosphate History and the Resource Curse Narrative|url=https://nauru-data.sprep.org/system/files/pollock.pdf|journal=Journal de la Société des Océanistes|pages=107-120}}{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2000/12/10/magazine/the-billion-dollar-shack.html?mcubz=1 |title=The Billion-Dollar Shack |first=Jack |last=Hitt |newspaper=The New York Times |date=10 December 2000 |accessdate=29 January 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180116140500/http://www.nytimes.com/2000/12/10/magazine/the-billion-dollar-shack.html?mcubz=1 |archivedate=16 January 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ნაურუშ ეკონომიკაქ ჭიე-ჭიეთ აკინწყუ 2010-იან წანეფს.

==ეტიმოლოგია==
ნაურუშ ჯოხოდვალა [[ნაურუული ნინა|ნაურუულ ნინაშა]] რე ''Naoero''. კოკიშ ჯოხოდვალაშ ეტიმოლოგია უჩინებუ რე.&lt;ref&gt; {{cite book|contribution=Father Alois Kayser and the Recent History of the Nauruan Language|url=https://archive.org/details/rosettaproject_nau_detail-1|title=Nauru Grammar|first=Alois|last=Kayser|year=1993|contributor-first=Karl H.|contributor-last=Rensch|isbn=064612854X|publisher=Embassy of the Federal Republic of Germany, Australia | pp=vii-viii}}&lt;/ref&gt;  გერმანალ ეთნოლოგ [[პაულ ჰამბრუჰი]] ვარაუდენდჷ, ნამჷ-და „ნაურუ“ რდჷ ნაურუულ ფრაზაშ — ''a-nuau-a-a-ororo''-ს (ნამუთ საეგებიოთ შანენდჷ „პლაჟშა მეურქ“) დაკუნტარებულ ფორმა.&lt;ref&gt; {{sfn|Rensch|1993|ხს=vii}}&lt;/ref&gt;  მარა, [[ალოის კაიზერი|ალოის კაიზერს]] თენა ვაგრამატიკულო მიოჩქუდჷ დო ჰამბრუჰიშ ენწყუმა რდჷ [[ოკათე ეტიმოლოგია]], ნამუქჷთ მიდჷ 1920 წანაშ „''[[Deutsches Kolonial-Lexikon]]''“-შა დინოღალაშ გეშა.&lt;ref&gt; {{sfn|Rensch|1993|ხს=viii}}&lt;/ref&gt; 

კოლონიურ ბორჯის გჷმორინაფილ ორდოიან თინჭარუა იკათუანდჷ გეჸვენჯ ფორმეფს: ''Naura'', ''Nauru'', ''Nawodo'' დო ''Onawero''. მუჟანსჷთ 1888 წანას გერმანიაშ პროტექტორატიქ გუმიცხადჷნ, [[რაიხსკომისარი]]შ ანგარიშის ოფიციალურ ჯოხოდვალათ მიღეს ''Nauru'', ნამუქჷთ უკულ სტანდარტულ ოჭარალ ფორმათ გჷნირთუ მუჭოთ ინგლისურ, თეშ გერმანულ ნინეფს. ინგლისურ ნინაშა კოკის უწოხ „Pleasant Island“ (ჰამო კოკი) ჯოხოდჷ.&lt;ref&gt;{{cite book|first=Cait|last=Storr|year=2020|doi=10.1017/9781108682602|title=International Status in the Shadow of Empire: Nauru and the Histories of International Law|publisher=Cambridge University Press|isbn=9781108682602|p=92}}&lt;/ref&gt; 1968 წანას ზოხორინალაშ მოპალუაშ უკული, [[ნაურუშ კონსტიტუცია]]ქ ოფიციალურ ინგლისურ ჯოხოდვალათ „Republic of Nauru“ გეგმიცხადჷ. 2026 წანაშ მესის, მეღებულქ იჸუ საკონსტიტუციო თირუაქ, ნამუშ მეჯინათ ინგლისურ ჯოხოდვალაქ დითირჷ დო გინირთჷ „Republic of Naoero“-თ, ნამუთ ომანგუ ნაურუულ ნინას რინელ თინჭარუას.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.rnz.co.nz/news/pacific/595044/nauru-parliament-signs-off-on-country-s-name-change-referendum-to-come|title=Nauru parliament signs off on country's name change, referendum to come|newspaper=Radio New Zealand|date=13 May 2026|archive-date=6 June 2026|access-date=17 May 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260606231612/https://www.rnz.co.nz/news/pacific/595044/nauru-parliament-signs-off-on-country-s-name-change-referendum-to-come|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== ისტორია ==
{{თარი|ნაურუშ ისტორია}}

[[ფაილი:Nauruan-warrior-1880ers.jpg|thumb|upright|ნაურუალ მალიმორიშ სურათ [[ნაურუშ ომენოღალე ლჷმა]]შ ბორჯის, დოხოლაფირო 1880 წანა.]]
თეხანურ ნაურუს პირველაშე [[მიკრონეზიალეფი|მიკრონეზიეალეფქ]] მინიმუმ 3000 წანაშ კინოხ დიხორეს დო პოლინეზიურ გაულაშ შილებუან შანეფით რე.&lt;ref name=&quot;UNCCD&quot;&gt;{{cite web |author=Nauru Department of Economic Development and Environment |year=2003 |url=http://www.unccd.int/cop/reports/asia/national/2002/nauru-eng.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110722013720/http://www.unccd.int/cop/reports/asia/national/2002/nauru-eng.pdf |archivedate=22 July 2011 |title=First National Report to the United Nations Convention to Combat Desertification |publisher=United Nations Convention to Combat Desertification |accessdate=25 June 2012}}&lt;/ref&gt; ნაურუშ პრეისტორიაშ გეშა ელაზჷმაფათ მერკეთ რე ჩინებული,&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://storymaps.arcgis.com/stories/5c34b445809e44eaaf91d882fc201e73 |title=Nauru |first=Nancy J. |last=Pollock |date=27 April 2021 |website=ArcGIS StoryMaps |accessdate=13 January 2022 |archivedate=13 January 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220113013856/https://storymaps.arcgis.com/stories/5c34b445809e44eaaf91d882fc201e73 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; მარა იკოროცხუ, ნამჷ-და კოკის იზოლაციაშ განწეხანიშ ბორჯ უღუდჷ, ნამუთ ეინწყუმუაფუ მახორუეფს შქას წუმოძინელ გინორთელ ნინათ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.britannica.com/place/Nauru/History |title=Nauru – History |website=Encyclopedia Britannica |accessdate=12 January 2021 |archivedate=16 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210416173402/https://www.britannica.com/place/Nauru/History |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ტრადიციულო ნაურუს ვითოჟირ კლან ვარ-და თურ რდჷ, ნამუეფჷთ წჷმორინაფილ რენა [[ნაურუშ შილა|ნაურუშ შილაშ]] ვითოჟირკუთხუამ მურიცხით.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Whyte |first=Brendan |title=On Cartographic Vexillology |journal=[[Cartographica]] |year=2007 |volume=42 |issue=3 |pages=251–262 |doi=10.3138/carto.42.3.251}}&lt;/ref&gt; ტრადიციულო, [[ნაურუალეფი|ნაურუელეფ]] მუნეფიშ წუმოულობას [[ნანაშ ღოზი|დიდაშ ღოზით]] გეჸუნა. მახორობა დაკებულ რდჷ [[აკვაკულტურა|აკვაკულტურათ]]: თინეფ ჭოფუნდეს ხანოსიშ (ბჟაშ ჩხომიშ) ციტუეფს (ნამუსჷთ [[ნაურუული ნინა|ნაურუულო]] ''ibija'' ჯოხო), მიორჩქვანუანდეს ლიგე წყარს დო რდუნდეს [[ბუადაშ ლაგუნა|ბუადაშ ლაგუნას]], ნამუთ თინეფშო ოჭკომალიშ საიმენდო წყუს უნარღელჸენდჷ. თინეფიშ ოჭკომალიშ შხვა კომპონენტეფს წჷმარინუანდუ [[ქოქოსი|ქოქოს]] დო [[პანდანუსი|პანდანუსიშ გუმნაღელი]].&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Pollock|first=Nancy J |chapter=5: Social Fattening Patterns in the Pacific—the Positive Side of Obesity. A Nauru Case Study |editor-last=De Garine|editor-first=I |title=Social Aspects of Obesity |pages=87–111 |publisher=Routledge |year=1995}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Spennemann |first=Dirk HR |journal=Aquaculture International |date=January 2002 |volume=10 |issue=6 |pages=551–562 |doi=10.1023/A:1023900601000 |title=Traditional milkfish aquaculture in Nauru}}&lt;/ref&gt;

1798 წანას, [[ბრიტანალეფი|ბრიტანალ]] მეზუღე [[ჯონ ფერნი (ვერშაპჭოფუ)|ჯონ ფერნიქ]], მუშ სავაჭრე ხვამარდით „ჰანტერი“ (300 ტონა), გინირთჷ მაართა ბჟადალარო, ნამუქჷთ ნაურუშ ძირაფაშენ გაცხადჷნ დო მეკონჭაფურ მეჯინაშ გეშა „ჰამო კოკი“ (Pleasant Island) გიოდჷნ.&lt;ref&gt;{{cite book |first1=Maslyn|last1=Williams |first2=Barrie |last2=Macdonald |title=The Phosphateers |year=1985 |publisher=Melbourne University Press |isbn=0-522-84302-6 |page=11}}{{cite book |last1=Ellis |first1=Albert F. |title=Ocean Island and Nauru: Their Story |year=1935 |publisher=Angus and Robertson |oclc=3444055 |page=29}}&lt;/ref&gt; არძაშ უკულაშ 1826 წანაშე, ნაურუელეფს რეგულარულ კონტაქტ უღჷდეს ევროპალეფწკჷმა, ნამუეფჷთ მუშენდეს ვერშაპჭოფ დო სავაჭრე ხვამარდეფს დო თხულენდეს ოჭკომალს დო სუფთა ოშუმალ წყარს. ეკონია ვერშაპჭოფუ ხვამარდიქ, ნამუთ [[ერქემამ ფლოტიშ ხანი|ერქემამ ფლოტიშ ბორჯის]] რდჷნ, 1904 წანას ესურჷ.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Langdon|first=Robert |year=1984|title=Where the whalers went: an index to the Pacific ports and islands visited by American whalers (and some other ships) in the 19th century|publisher=Pacific Manuscripts Bureau|pages=180–182|isbn=086784471X}}&lt;/ref&gt;

მეხოლაფირო თე ბორჯიშო, ევროპულ ხვამარდეფიშ [[დეზერტირობა|დეზერტირ მეზუღეეფქ]] კოკის ქიდიხორეს. კოკიშ მახორობა ოჭკომალს თირანდჷ ალკოჰოლურ [[პალმაშ ღვინი|პალმაშ ღვინშა]] დო დაჩხირჸოთამ ანჯარშა.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Marshall |first1=Mac |last2=Marshall|first2=Leslie B |title=Holy and Unholy Spirits: The Effects of Missionization on Alcohol Use in Eastern Micronesia |journal=Journal of Pacific History |date=January 1976 |volume=11 |issue=3 |pages=135–166 |doi=10.1080/00223347608572299}}&lt;/ref&gt; ანჯარ გჷმირინუეს 1878 წანაშე დოჭყაფილ 10-წანიან [[ნაურუშ ომენოღალე ლჷმა|ნაურუშ ომენოღალე ლჷმაშ]] ბორჯის.&lt;ref&gt;{{cite journal |journal=New York Law School Journal of International and Comparative Law |title=Nauru v. Australia |last=Reyes |first=Ramon E. Jr |volume=16 |issue=1–2 |year=1996 |url=http://heinonline.org/HOL/LandingPage?collection=journals&amp;handle=hein.journals/nylsintcom16&amp;div=6&amp;id=&amp;page=}}&lt;/ref&gt;

== ადმინისტრაციული მონწყუალა ==
[[ფაილი:Nauru-districts-fr.svg|მარცხნივ|thumb|300px|ნაურუშ ადმინისტრაციულ რუკა]]
ნაურუშ რესპუბლიკა ადმინისტრაციულ-ტერიტორიულ მონწყუალაშჸურე აკმოდირთუ 14 [[ნაურუშ რაიონეფი|რაიონშე]]:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-class=&quot;hintergrundfarbe6&quot;
! № || რაიონი || ჯვეშ&lt;br /&gt;ოხორუე || ფართობი,&lt;br /&gt;კმ² || მახორობა,&lt;br /&gt;ად. (2005) || მეჭედალა,&lt;br /&gt;ად./კმ² || ოფუტეეფიშ&lt;br /&gt;მუდანობა
|-
| 1 || [[აივო]] || აიუე || align=&quot;right&quot; | 1,00 || align=&quot;right&quot; | 1092 || align=&quot;right&quot; | 1092,00 || align=&quot;right&quot; | 8
|-
| 2 || [[ანაბარი (რაიონი)|ანაბარი]] || ანებვორი || align=&quot;right&quot; | 1,43 || align=&quot;right&quot; | 502 || align=&quot;right&quot; | 351,05 || align=&quot;right&quot; | 15
|-
| 3 || [[ანეტანი]] || ანეტანი || align=&quot;right&quot; | 1,00 || align=&quot;right&quot; | 516 || align=&quot;right&quot; | 516,00 || align=&quot;right&quot; | 12
|-
| 4 || [[ანიბარი]] || ენიბოდი || align=&quot;right&quot; | 3,14 || align=&quot;right&quot; | 160 || align=&quot;right&quot; | 50,96 || align=&quot;right&quot; | 17
|-
| 5 || [[ბაიტი (რაიონი)|ბაიტი]] || ბაიდი || align=&quot;right&quot; | 1,23 || align=&quot;right&quot; | 572 || align=&quot;right&quot; | 465,04 || align=&quot;right&quot; | 15
|-
| 6 || [[ბოე]] || ბოი || align=&quot;right&quot; | 0,66 || align=&quot;right&quot; | 795 || align=&quot;right&quot; | 1204,55 || align=&quot;right&quot; | 4
|-
| 7 || [[ბუადა]] || არენიბოკი || align=&quot;right&quot; | 2,66 || align=&quot;right&quot; | 716 || align=&quot;right&quot; | 269,17 || align=&quot;right&quot; | 14
|-
| 8 || [[დენიგომოდუ]] || დენიკომოტუ || align=&quot;right&quot; | 1,18 || align=&quot;right&quot; | 2827 || align=&quot;right&quot; | 2395,76 || align=&quot;right&quot; | 17
|-
| 9 || [[ევა (რაიონი)|ევა]] || ეუა || align=&quot;right&quot; | 1,17 || align=&quot;right&quot; | 318 || align=&quot;right&quot; | 271,79 || align=&quot;right&quot; | 12
|-
| 10 || [[იუვი]] || იუბი || align=&quot;right&quot; | 1,12 || align=&quot;right&quot; | 303 || align=&quot;right&quot; | 270,54 || align=&quot;right&quot; | 13
|-
| 11 || [[მენენგი]] || მენენი || align=&quot;right&quot; | 2,88 || align=&quot;right&quot; | 1830 || align=&quot;right&quot; | 635,42 || align=&quot;right&quot; | 18
|-
| 12 || [[ნიბოკი]] || ენიბეკი || align=&quot;right&quot; | 1,36 || align=&quot;right&quot; | 432 || align=&quot;right&quot; | 317,65 || align=&quot;right&quot; | 11
|-
| 13 || [[უაბო]] || უებოი || align=&quot;right&quot; | 0,97 || align=&quot;right&quot; | 335 || align=&quot;right&quot; | 345,36 || align=&quot;right&quot; | 6
|-
| 14 || [[იარენი]] || მოკუა || align=&quot;right&quot; | 1,50 || align=&quot;right&quot; | 820 || align=&quot;right&quot; | 546,67 || align=&quot;right&quot; | 7
|-style=&quot;background: #CCC;&quot; | class=&quot;sortbottom&quot;
|    || '''ნაურუ''' || ნაოურო|| align=&quot;right&quot; | 21,30 || align=&quot;right&quot; | 11 218 || align=&quot;right&quot; | 526,67 || align=&quot;right&quot; | 169
|}

==კომენტარეფი==
&lt;references group=&quot;კომ.&quot;/&gt;

== რესურსეფი ინტერნეტის ==
* [http://www.krugosvet.ru/articles/85/1008594/1008594a1.htm ინფორმაცია ნაურუშ გეშა] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080629054739/http://www.krugosvet.ru/articles/85/1008594/1008594a1.htm |date=2008-06-29 }}
* [http://minicount.narod.ru/nauru.html კ. ნაურუ]
* [http://archive.travel.ru/nauru/3607.html ნაურუ (1998)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121113221324/http://archive.travel.ru/nauru/3607.html |date=2012-11-13 }}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{Commons|Nauru|ნაურუ}}
{{მერკე}}
{{ერეფიშ წორომაჸალობა}}

[[კატეგორია:ინგლისურნინამი ქიანეფი]]
[[კატეგორია:ოკიანეთიშ ქიანეფი]]
[[კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი]]
[[კატეგორია:კოკი სახენწჷფოეფი]]</text>
      <sha1>ncgyd342jz599e4pmq4hojp0dxea82c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>251926</id>
      <parentid>251925</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T10:35:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Narazeni</username>
        <id>826</id>
      </contributor>
      <comment>/* ისტორია */</comment>
      <origin>251926</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40797" sha1="31n9cf21w15nqnb0iokriezx52qec7j" xml:space="preserve">{{Short description|კოკ სახენწჷფო ოკიანეთის}}
{{About|კოკ სახენწჷფოშ|ტანზანიურ ოფუტეშ გეშა|ნაურუ (ტანზანია){{!}}ნაურუ, ტანზანია}}
{{ინფოდაფა ქიანა|
|ოდაბადური_ჯოხო = {{native name|na|Repubrikin Naoero}}&lt;ref&gt;{{cite book |editor-last1=Franks |editor-first1=Patricia C. |editor-last2=Bernier |editor-first2=Anthony |date=2018 |title=International Directory of National Archives |url=|location= |publisher=Rowman &amp; Littlefield |page=263 |isbn=}}&lt;/ref&gt;
|ედომუშამი_ჯოხო = ნაოეროშ რესპუბლიკა
|ოართე_ჯოხო =ნაურუ
|შილა = Flag of Nauru.svg
|გერბი = Coat of arms of Nauru.svg
|რუკა = NRU orthographic.svg
|ჰიმნი =  [[ნაურუშ ჰიმნი|Nauru Bwiema]] (ნაურუული)&lt;br /&gt;„ნაურუ, ჩქინ ოდაბადე“&lt;br&gt;{{center|[[ფაილი:Nauru Bwiema.ogg]]}}
|დევიზი =''God's Will First''&lt;br&gt;„ღოროთიშ ნება უპირველაშო“
|ოფიციალური_ნინეფი =[[ნაურუული ნინა|ნაურუული]]&lt;br&gt; [[ინგლისური ნინა|ინგლისური]]
|რელიგია=  
|ნანანოღა= [[იარენი]] (''[[დე ფაქტო]]''){{efn|ნაურუს ვაუღჷ ოფიციალურ ნანანოღა, მარა იარენს იდვალუადუ პარლამენტი.&lt;ref name=directory&gt;{{cite book |title=Worldwide Government Directory with Intergovernmental Organizations |year=2013 |page=1131 |publisher=CQ Press}}&lt;/ref&gt;}}
|latd=0
|latm=32
|latNS=S
|longd=166
|longm=55
|longEW=E
|უდიდაში_ნოღა =[[დენიგომოდუ]]
|თარობაშ_ტიპი =  [[უნიტარული სახენწჷფო|უნიტარულ]] საპრეზიდენტო-[[საპარლამენტო რესპუბლიკა]] [[უპარტიე სისტემა|უპარტიე დემოკრატიათ]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=Nauru's Constitution of 1968 with Amendments through 2015 |url=https://constituteproject.org/constitution/Nauru_2015.pdf?lang=en |website=constituteproject.org |access-date=17 March 2023 |archive-date=17 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230317104820/https://constituteproject.org/constitution/Nauru_2015.pdf?lang=en |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|ლიდერიშ_ტიპი_1 = [[ნაურუშ პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]]
|ლიდერიშ_ჯოხო_1 =[[დევიდ ადეანგი]]
|ლიდერიშ_ტიპი_2 = [[ნაურუშ ვიცე-პრეზიდენტი|ვიცე-პრეზიდენტი]]
|ლიდერიშ_ჯოხო_2 =[[ლიონელ აინგიმეა]]
|ლიდერიშ_ტიპი_3 = [[ნაურუშ პარლამენტიშ სპიკერი|სპიკერი]]
|ლიდერიშ_ჯოხო_3 = [[მარკუს სტივენი]]
|ლიდერიშ_ტიპი_4 = 
|ლიდერიშ_ჯოხო_4 =
|სახენწჷფოშ ტიპი =
|მიკოღანკუა =
|ოფიციალური ჸოფირება 1 =
|ოფიციალური თარიღი 1 =
|ოფიციალური ჸოფირება 2 =
|ოფიციალური თარიღი 2 =
|ოფიციალური ჸოფირება 3 =
|ოფიციალური თარიღი 3 =
|ოფიციალური ჸოფირება 4 =
|ოფიციალური თარიღი 4 =
|რანგი_ფართობით = 193-ა
|ფართობი =21
|წყარი_% = 0.57
|ოეგებიე_მახორობა =12,025
|ოეგებიე_მახორობა_რანგი = 229-ა
|მახორობა_ოეგებიეთ_წანას = 2025
|მახორობაშ_ცენზი = 12,000&lt;ref name=&quot;Nauru Census&quot;&gt;{{cite web |title=National Report on Population ad Housing |url=http://www.spc.int/prism/nauru/PublicDocuments/Census/Nauru_2011_Census_Report_FINAL.pdf |publisher=Nauru Bureau of Statistics |accessdate=9 June 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924120203/http://www.spc.int/prism/nauru/PublicDocuments/Census/Nauru_2011_Census_Report_FINAL.pdf |archivedate=24 September 2015 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 
|მახორობაშ_ცენზი_წანას = 2011
|მახორობაშ_მეჭედალა = 480
|მახორობაშ_მეჭედალა_რანგი = 20-ა
|ედპ_ppp_წანა = 2025
|ედპ_ppp = $132 მილიონი&lt;ref name=imf&gt;{{cite web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2017/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=58&amp;pr.y=9&amp;sy=2017&amp;ey=2022&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;c=836&amp;s=NGDPD,NGDPDPC,PPPGDP,PPPPC,LP&amp;grp=0&amp;a= |title=Report for Selected Countries and Subjects |publisher=International Monetary Fund |access-date=1 October 2018 |archive-date=2 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210502023235/https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2017/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=58&amp;pr.y=9&amp;sy=2017&amp;ey=2022&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;c=836&amp;s=NGDPD,NGDPDPC,PPPGDP,PPPPC,LP&amp;grp=0&amp;a= |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|ედპ_ppp_რანგი = 192-ა
|ედპ_ppp_ართ_მახორუშე =$10,962&lt;ref name=imf/&gt;
|ედპ_ppp_ართ_მახორუშე_რანგი = 119-ა
|აგი =0.703
|აგი_ტენდენცია ={{ძინა}} ვარა
|აგი_კატეგორია = ოშქაშე
|აგი_რანგი =124-ა
|აგი_წანა =2023
|ვალუტა= [[ავსტრალიური დოლარი|ავსტრალიურ დოლარი]]
|ვალუტაშ_კოდი =AUD
|ქიანაშ_კოდი =NR
|ბორჯიშ_ორტყაფუ = [[UTC+12:00]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://ronlaw.gov.nr/nauru_lpms/files/acts/e9004de516a6dc7f15596cdc573a7058.pdf |publisher=Department of Justice and Border Control |title=Nauru Standard Time Act 1978 |date=21 December 1978 |accessdate=11 September 2020 |archive-date=15 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210415110312/http://ronlaw.gov.nr/nauru_lpms/files/acts/e9004de516a6dc7f15596cdc573a7058.pdf |url-status=live }} Because of the peculiar way the legislation is worded the legal time is not GMT+12.&lt;/ref&gt; 
|ზარხულიშ_ბორჯი =
|cctld = [[.nr]]
|ოტელეფონე_კოდი =+674
|ოტელეფონე_კოდი_მეწურაფა=
|სქოლიო= 
}}

'''ნაურუ''' ({{lang-na|Naoero}}), ოფიციალურო '''ნაოეროშ რესპუბლიკა''' ({{lang-na|Repubrikin Naoero}}), უწოხ ჩინებულ მუჭოთ '''ჰამო კოკი''' (Pleasant Island) — ჯუკა [[კოკ ქიანა|კოკ ქიანა]] დო [[მიკროსახენწჷფო]] [[რჩქალი ოკიანე|რჩქალ ოკიანეშ]] ობჟათეშე. იდვალუაფუ [[ოკიანეთი]]შ [[მიკრონეზია]]შ სუბრეგიონს, ნამუშ უახოლაშ მოხურგე კოკ რე [[ბანაბა]] ([[კირიბატი]]შ ნორთი), ნამუთ ოორუე-ბჟაეიოლშე დოხოლაფირო 300 კილომეტრიშ მეძენას რე.&lt;ref&gt;{{cite web |last= |first= |work=II(8) Pacific Islands Monthly |title=Nauru and Ocean Island |date=15 March 1932 |url=https://nla.gov.au/nla.obj-310860816/view?partId=nla.obj-310873107#page/n37/mode/1up |accessdate=26 September 2021 |archivedate=26 September 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210926061901/https://nla.gov.au/nla.obj-310860816/view?partId=nla.obj-310873107#page/n37/mode/1up |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

21 კმ&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; ფართობით, ნაურუ მუშ სიჭიჭარეთ მოსოფელიშ მასუმა ქიანა რე [[ქიანეფიშ დო ტერიტორიეფიშ ერკებული ფართობიშ მეჯინით|ფართობიშ მეჯინით]], თაშნეშე [[ერეფიშ წორომაჸალობა]]შ არძაშე უჭიჭაშ მაკათურ სახენწჷფო მუჭოთ ფართობიშ, თეშ მახორობაშ მუდანობათ. ქიანაშ მახორობა დოხოლაფირო 12 000 ადამიერს აკმადგინანს, ნამუთ მოსოფელიშ მასუმა არძაშე უჭიჭაშ რე (კოლონიეფიშ დო ზუღაშმელენ ტერიტორიეფიშ უმუშო). ნაურუ რე [[გოერო|გოეროშ]], ერეფიშ წორომაჸალობაშ დო [[აფრიკაშ, კარიბიშ დო რჩქალ ოკიანეშ ქიანეფიშ ორგანიზაცია]]შ მაკათური.

დოხოლაფირო ჯვ. წ. 1000 წანას [[მიკრონეზიალეფი|მიკრონეზიალეფით]] დოხორელ ნაურუ, [[XIX ოშწანურა]]შ დალიას, [[გერმანიაშ იმპერია|გერმანიაშ იმპერიაქ]] გეჭოფჷ დო მუშ კოლონიათ გჷმაცხადუ. პირველ მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის, ქიანა [[ნაურუშ ოკუპაცია ავსტრალიაშით|ავსტრალიაქ ქიდიჸუნჷ]], უკულ — გჷნირთუ [[ერეფიშ ლიგა|ერეფიშ ლიგაშ სამანდატოთ]], ნამუსჷთ ავსტრალია გამაგენდჷ ახალ ზელანდია დო კაბეტ ბრიტანეთწკჷმა ართო, მუჭოთ წორომოგამიე. მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის, სუმ წანაშ გოძვენას, ნაურუ [[ნაურუშ ოკუპაცია იაპონიაშით|იაპონიაშ ოკუპაციაშ გიმე რდჷ]], ლჷმაშ თებაშ უკულ  გჷნირთუ [[გოეროშ მოგამეობაშ ტერიტორია|გოეროშ მოგამეობაშ ტერიტორიათ]]. ნაურუქ ავსტრალიაშე [[ნაურუშ ზოხორინალაშ აქტი 1967|ზოხორინალა მიპალჷ]] 1968 წანას. 2001 წანაშე მოჸუნაფილი, შხვადოშხვა ბორჯის ქიანაქ მიღჷ მოხვარა ავსტრალიაშ თარობაშე ნაურუშ რეგიონალურ გინომუშებაშ ცენტრის, ონირზებელ ავსტრალიურ ემიგრანტეფიშ დაკებაშ ცენტრის დორინაფაშ მანგიორო. ავსტრალიაშა ჸონიერ დოყუნალაშ გეშა, კანკალე წყუ ნაურუს ავსტრალიურ [[კლიენტურ სახენწჷფო]]თ მიშინუანს.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.radionz.co.nz/national/programmes/ninetonoon/audio/201759087/pacific-correspondent-mike-field |title=Pacific correspondent Mike Field |date=18 June 2015 |work=Radio New Zealand |accessdate=8 December 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151210212050/http://www.radionz.co.nz/national/programmes/ninetonoon/audio/201759087/pacific-correspondent-mike-field |archivedate=10 December 2015 |url-status=live}}{{cite web |url=http://www.sbs.com.au/news/article/2014/03/13/naurus-former-chief-justice-predicts-legal-break-down |title=Nauru's former chief justice predicts legal break down |date=13 March 2014 |publisher=Special Broadcasting Service |accessdate=8 December 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151210214824/http://www.sbs.com.au/news/article/2014/03/13/naurus-former-chief-justice-predicts-legal-break-down |archivedate=10 December 2015 |url-status=live}}{{cite web |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2015/oct/28/this-is-abyans-story-and-it-is-australias-story |title=This is Abyan's story, and it is Australia's story |first=Ben |last=Doherty |work=The Guardian |date=28 October 2015 |accessdate=12 December 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170226051801/https://www.theguardian.com/australia-news/2015/oct/28/this-is-abyans-story-and-it-is-australias-story |archivedate=26 February 2017 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ნაურუ რე [[ფოსფორიტი|ფოსფორიტულ]] კოკ, ჟიპიჯწკჷმა არხოს მადვალუ დინდარ ობადეშეფით, ნამუშ გეშათ 1900 წანაშე მოჸუნაფილი, დოხოლაფირო ართ ოშწანურაშ გოძვენას, ქიანაშ დინოხოლენ ტერიტორიაშ უკაბეტაშ ნორთ სარგებელამო, მარა აკმარცუაფალო მიპალუანდჷ.&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |last=Hogan |first=C Michael |year=2011 |url=http://www.eoearth.org/article/Phosphate?topic=49557 |title=Phosphate |encyclopedia=Encyclopedia of Earth |publisher=National Council for Science and the Environment |accessdate=17 June 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121025180158/http://www.eoearth.org/article/Phosphate?topic=49557 |archivedate=25 October 2012 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; კოკის მოახალებაფონ [[ფოსფატი|ფოსფატიშ]] ოზირუექ გეთჷ 1990-იან წანეფს დო [[რესურსეფიშ ჭყალა|რესურსეფიშ ჭყალაშ]] კლასიკურ სამანგათ, მოპალერ სიდინდარეშ უწორწე გამაგალაქ 2000-იან წლეფს სერიოზულ ფინანსურ პრობლემეფ გჷმიჭანუ.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Pollock|first=Nancy|date=15 December 2014|title=Nauru Phosphate History and the Resource Curse Narrative|url=https://nauru-data.sprep.org/system/files/pollock.pdf|journal=Journal de la Société des Océanistes|pages=107-120}}{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2000/12/10/magazine/the-billion-dollar-shack.html?mcubz=1 |title=The Billion-Dollar Shack |first=Jack |last=Hitt |newspaper=The New York Times |date=10 December 2000 |accessdate=29 January 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180116140500/http://www.nytimes.com/2000/12/10/magazine/the-billion-dollar-shack.html?mcubz=1 |archivedate=16 January 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ნაურუშ ეკონომიკაქ ჭიე-ჭიეთ აკინწყუ 2010-იან წანეფს.

==ეტიმოლოგია==
ნაურუშ ჯოხოდვალა [[ნაურუული ნინა|ნაურუულ ნინაშა]] რე ''Naoero''. კოკიშ ჯოხოდვალაშ ეტიმოლოგია უჩინებუ რე.&lt;ref&gt; {{cite book|contribution=Father Alois Kayser and the Recent History of the Nauruan Language|url=https://archive.org/details/rosettaproject_nau_detail-1|title=Nauru Grammar|first=Alois|last=Kayser|year=1993|contributor-first=Karl H.|contributor-last=Rensch|isbn=064612854X|publisher=Embassy of the Federal Republic of Germany, Australia | pp=vii-viii}}&lt;/ref&gt;  გერმანალ ეთნოლოგ [[პაულ ჰამბრუჰი]] ვარაუდენდჷ, ნამჷ-და „ნაურუ“ რდჷ ნაურუულ ფრაზაშ — ''a-nuau-a-a-ororo''-ს (ნამუთ საეგებიოთ შანენდჷ „პლაჟშა მეურქ“) დაკუნტარებულ ფორმა.&lt;ref&gt; {{sfn|Rensch|1993|ხს=vii}}&lt;/ref&gt;  მარა, [[ალოის კაიზერი|ალოის კაიზერს]] თენა ვაგრამატიკულო მიოჩქუდჷ დო ჰამბრუჰიშ ენწყუმა რდჷ [[ოკათე ეტიმოლოგია]], ნამუქჷთ მიდჷ 1920 წანაშ „''[[Deutsches Kolonial-Lexikon]]''“-შა დინოღალაშ გეშა.&lt;ref&gt; {{sfn|Rensch|1993|ხს=viii}}&lt;/ref&gt; 

კოლონიურ ბორჯის გჷმორინაფილ ორდოიან თინჭარუა იკათუანდჷ გეჸვენჯ ფორმეფს: ''Naura'', ''Nauru'', ''Nawodo'' დო ''Onawero''. მუჟანსჷთ 1888 წანას გერმანიაშ პროტექტორატიქ გუმიცხადჷნ, [[რაიხსკომისარი]]შ ანგარიშის ოფიციალურ ჯოხოდვალათ მიღეს ''Nauru'', ნამუქჷთ უკულ სტანდარტულ ოჭარალ ფორმათ გჷნირთუ მუჭოთ ინგლისურ, თეშ გერმანულ ნინეფს. ინგლისურ ნინაშა კოკის უწოხ „Pleasant Island“ (ჰამო კოკი) ჯოხოდჷ.&lt;ref&gt;{{cite book|first=Cait|last=Storr|year=2020|doi=10.1017/9781108682602|title=International Status in the Shadow of Empire: Nauru and the Histories of International Law|publisher=Cambridge University Press|isbn=9781108682602|p=92}}&lt;/ref&gt; 1968 წანას ზოხორინალაშ მოპალუაშ უკული, [[ნაურუშ კონსტიტუცია]]ქ ოფიციალურ ინგლისურ ჯოხოდვალათ „Republic of Nauru“ გეგმიცხადჷ. 2026 წანაშ მესის, მეღებულქ იჸუ საკონსტიტუციო თირუაქ, ნამუშ მეჯინათ ინგლისურ ჯოხოდვალაქ დითირჷ დო გინირთჷ „Republic of Naoero“-თ, ნამუთ ომანგუ ნაურუულ ნინას რინელ თინჭარუას.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.rnz.co.nz/news/pacific/595044/nauru-parliament-signs-off-on-country-s-name-change-referendum-to-come|title=Nauru parliament signs off on country's name change, referendum to come|newspaper=Radio New Zealand|date=13 May 2026|archive-date=6 June 2026|access-date=17 May 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260606231612/https://www.rnz.co.nz/news/pacific/595044/nauru-parliament-signs-off-on-country-s-name-change-referendum-to-come|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== ისტორია ==
{{თარი|ნაურუშ ისტორია}}

[[ფაილი:Nauruan-warrior-1880ers.jpg|thumb|upright|ნაურუალ მალიმორიშ სურათ [[ნაურუშ ომენოღალე ლჷმა]]შ ბორჯის, დოხოლაფირო 1880 წანა.]]
თეხანურ ნაურუს პირველაშე [[მიკრონეზიალეფი|მიკრონეზიეალეფქ]] მინიმუმ 3000 წანაშ კინოხ დიხორეს დო პოლინეზიურ გაულაშ შილებუან შანეფით რე.&lt;ref name=&quot;UNCCD&quot;&gt;{{cite web |author=Nauru Department of Economic Development and Environment |year=2003 |url=http://www.unccd.int/cop/reports/asia/national/2002/nauru-eng.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110722013720/http://www.unccd.int/cop/reports/asia/national/2002/nauru-eng.pdf |archivedate=22 July 2011 |title=First National Report to the United Nations Convention to Combat Desertification |publisher=United Nations Convention to Combat Desertification |accessdate=25 June 2012}}&lt;/ref&gt; ნაურუშ პრეისტორიაშ გეშა ელაზჷმაფათ მერკეთ რე ჩინებული,&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://storymaps.arcgis.com/stories/5c34b445809e44eaaf91d882fc201e73 |title=Nauru |first=Nancy J. |last=Pollock |date=27 April 2021 |website=ArcGIS StoryMaps |accessdate=13 January 2022 |archivedate=13 January 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220113013856/https://storymaps.arcgis.com/stories/5c34b445809e44eaaf91d882fc201e73 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; მარა იკოროცხუ, ნამჷ-და კოკის იზოლაციაშ განწეხანიშ ბორჯ უღუდჷ, ნამუთ ეინწყუმუაფუ მახორუეფს შქას წუმოძინელ გინორთელ ნინათ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.britannica.com/place/Nauru/History |title=Nauru – History |website=Encyclopedia Britannica |accessdate=12 January 2021 |archivedate=16 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210416173402/https://www.britannica.com/place/Nauru/History |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ტრადიციულო ნაურუს ვითოჟირ კლან ვარ-და თურ რდჷ, ნამუეფჷთ წჷმორინაფილ რენა [[ნაურუშ შილა|ნაურუშ შილაშ]] ვითოჟირკუთხუამ მურიცხით.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Whyte |first=Brendan |title=On Cartographic Vexillology |journal=[[Cartographica]] |year=2007 |volume=42 |issue=3 |pages=251–262 |doi=10.3138/carto.42.3.251}}&lt;/ref&gt; ტრადიციულო, [[ნაურუალეფი|ნაურუალეფ]] მუნეფიშ წუმოულობას [[ნანაშ ღოზი|დიდაშ ღოზით]] გეჸუნა. მახორობა დაკებულ რდჷ [[აკვაკულტურა|აკვაკულტურათ]]: თინეფ ჭოფუნდეს ხანოსიშ (ბჟაშ ჩხომიშ) ციტუეფს (ნამუსჷთ [[ნაურუული ნინა|ნაურუულო]] ''ibija'' ჯოხო), მიორჩქვანუანდეს ლიგე წყარს დო რდუნდეს [[ბუადაშ ლაგუნა|ბუადაშ ლაგუნას]], ნამუთ თინეფშო ოჭკომალიშ საიმენდო წყუს უნარღელჸენდჷ. თინეფიშ ოჭკომალიშ შხვა კომპონენტეფს წჷმარინუანდუ [[ქოქოსი|ქოქოს]] დო [[პანდანუსი|პანდანუსიშ გუმნაღელი]].&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Pollock|first=Nancy J |chapter=5: Social Fattening Patterns in the Pacific—the Positive Side of Obesity. A Nauru Case Study |editor-last=De Garine|editor-first=I |title=Social Aspects of Obesity |pages=87–111 |publisher=Routledge |year=1995}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Spennemann |first=Dirk HR |journal=Aquaculture International |date=January 2002 |volume=10 |issue=6 |pages=551–562 |doi=10.1023/A:1023900601000 |title=Traditional milkfish aquaculture in Nauru}}&lt;/ref&gt;

1798 წანას, [[ბრიტანალეფი|ბრიტანალ]] მეზუღე [[ჯონ ფერნი (ვერშაპჭოფუ)|ჯონ ფერნიქ]], მუშ სავაჭრე ხვამარდით „ჰანტერი“ (300 ტონა), გინირთჷ მაართა ბჟადალარო, ნამუქჷთ ნაურუშ ძირაფაშენ გაცხადჷნ დო მეკონჭაფურ მეჯინაშ გეშა „ჰამო კოკი“ (Pleasant Island) გიოდჷნ.&lt;ref&gt;{{cite book |first1=Maslyn|last1=Williams |first2=Barrie |last2=Macdonald |title=The Phosphateers |year=1985 |publisher=Melbourne University Press |isbn=0-522-84302-6 |page=11}}{{cite book |last1=Ellis |first1=Albert F. |title=Ocean Island and Nauru: Their Story |year=1935 |publisher=Angus and Robertson |oclc=3444055 |page=29}}&lt;/ref&gt; არძაშ უკულაშ 1826 წანაშე, ნაურუალეფს რეგულარულ კონტაქტ უღჷდეს ევროპალეფწკჷმა, ნამუეფჷთ მუშენდეს ვერშაპჭოფ დო სავაჭრე ხვამარდეფს დო თხულენდეს ოჭკომალს დო სუფთა ოშუმალ წყარს. ეკონია ვერშაპჭოფუ ხვამარდიქ, ნამუთ [[ერქემამ ფლოტიშ ხანი|ერქემამ ფლოტიშ ბორჯის]] რდჷნ, 1904 წანას ესურჷ.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Langdon|first=Robert |year=1984|title=Where the whalers went: an index to the Pacific ports and islands visited by American whalers (and some other ships) in the 19th century|publisher=Pacific Manuscripts Bureau|pages=180–182|isbn=086784471X}}&lt;/ref&gt;

მეხოლაფირო თე ბორჯიშო, ევროპულ ხვამარდეფიშ [[დეზერტირობა|დეზერტირ მეზუღეეფქ]] კოკის ქიდიხორეს. კოკიშ მახორობა ოჭკომალს თირანდჷ ალკოჰოლურ [[პალმაშ ღვინი|პალმაშ ღვინშა]] დო დაჩხირჸოთამ ანჯარშა.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Marshall |first1=Mac |last2=Marshall|first2=Leslie B |title=Holy and Unholy Spirits: The Effects of Missionization on Alcohol Use in Eastern Micronesia |journal=Journal of Pacific History |date=January 1976 |volume=11 |issue=3 |pages=135–166 |doi=10.1080/00223347608572299}}&lt;/ref&gt; ანჯარ გჷმირინუეს 1878 წანაშე დოჭყაფილ 10-წანიან [[ნაურუშ ომენოღალე ლჷმა|ნაურუშ ომენოღალე ლჷმაშ]] ბორჯის.&lt;ref&gt;{{cite journal |journal=New York Law School Journal of International and Comparative Law |title=Nauru v. Australia |last=Reyes |first=Ramon E. Jr |volume=16 |issue=1–2 |year=1996 |url=http://heinonline.org/HOL/LandingPage?collection=journals&amp;handle=hein.journals/nylsintcom16&amp;div=6&amp;id=&amp;page=}}&lt;/ref&gt;

კაბეტ ბრიტანეთწკჷმა დოდვალირ [[ინგლის-გერმანიაშ აპიჯალა ბჟადალ რჩქალ ოკიანეშ გეშა|აპიჯალაშ]] უკული, 1888 წანას გერმანიაქ ნაურუშ ოკუპაცია იქჷ დო ადმინისტრაციულ ღანკეფშო მარშალიშ კოკეფიშ პროტექტორატიშ აკოდგინალუაშა გემშეჸონუ.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Commonwealth and Colonial Law|first=Kenneth |last=Roberts-Wray|publisher=Stevens|year=1966|page=884}}{{cite journal |last=Firth |first=Stewart |title=German Labour Policy in Nauru and Angaur, 1906–1914 |journal=The Journal of Pacific History |date=January 1978 |volume=13 |issue=1 |pages=36–52 |doi=10.1080/00223347808572337}}&lt;/ref&gt;[[გერმანალეფი]]შ მოულაქ ომენოღალე ლჷმა მაბოლჷ დო კოკიშ გამაგეფო მაფეფქ გეგმიცხადეს. არძაშე უმოსო ჩინებულ რდჷ მაფა [[აუვეიდა]]. [[გილბერტიშ კოკეფი|გილბერტიშ კოკეფშე]] ქირსიან მისიონერეფქ 1888 წანას ქუმორთეს.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Ellis|first=AF |year=1935 |title=Ocean Island and Nauru – their story |publisher=Angus and Robertson Limited |pages=29–39}}&lt;/ref&gt;გერმანალეფ ნაურუს სუმ ვითწანურაშ გოძვენას გამაგენდეს. [[რობერტ რაში]], გერმანალ ვაჭარი, ნამუქჷთ 15 წანერ ნაურუალ ცირაშა იგურგინუნჷ, მაართა ადმინისტრატორო გირთჷ დო თე პოსტ დეკინჷ 1890 წანას.&lt;ref&gt;&lt;ref name=&quot;hill&gt;{{cite book |editor-last=Hill |editor-first=Robert A |title=The Marcus Garvey and Universal Negro Improvement Association Papers |year=1986 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-05817-0 |chapter=2: Progress Comes to Nauru |volume=5}}&lt;/ref&gt;

[[1900]] წანას, გორუ [[ალბერტ ფულერ ელისი]]ქ ნაურუს [[ფოსფატი]]ს ქემიოგორუ. [[რჩქალ ოკიანეშ ფოსფატიშ კომპანია]] ქგერმანიაწკჷმა დოდვალირ აპიჯალათ 1906 წანას დიჭყჷ ოზირუეფიშ გჷმორინაფა დო მაართა პარტია ექსპორტშა 1907 წანას გეგნიღჷ.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Manner |first1=HI |last2=Thaman|first2=RR |last3=Hassall|first3=DC |title=Plant succession after phosphate mining on Nauru |journal=Australian Geographer |date=May 1985 |volume=16 |issue=3 |pages=185–195 |doi=10.1080/00049188508702872}}}&lt;/ref&gt; 1914 წანას, პირველ მოსოფელიშ ლჷმაშ დოჭყაფაშ უკული, ნაურუ [[ნაურუშ ოკუპაცია ავსტრალიაშით|ავსტრალიურ ჯარეფქ ქიდიჸუნეს დო ოკუპაცია იქუეს]]. [[ვერსალიშ ხეკულუა]]თ ნაურუ [[ერეფიშ ლიგა|ერეფიშ ლიგაშ მანდატიშ]] თუდო ქუმოხვადჷ, ნამუქჷთ პერსონალურო მიაჩჷ მაფა [[ჯორჯ V|ჯორჯ V-ს]]. 1919 წანას ავსტრალიაქ, ახალ ზელანდიაქ დო კაბეტ ბრიტანეთიქ ხე მაჭარეს [[ნაურუშ კოკიშ აპიჯალა]]ს, ნამუქჷთ უნარრელჸუ კოკიშ კჷნე გამაგალა ავსტრალიაშით დო ფოსფატიშ ობადეშეფიშ მოპალუა თარობეფოშქაშე [[ბრიტანეთიშ ფოსფატიშ კომისია]]შით (BPC).&lt;ref&gt;{{cite journal |journal=Land Economics |volume=75 |issue=2 |title=The Physical Destruction of Nauru |last1=Gowdy|first1=John M |last2=McDaniel|first2=Carl N |date=May 1999 |pages=333–338 |doi=10.2307/3147015 |jstor=3147015}}&lt;/ref&gt; [[ერეფიშ ლიგა|ერეფიშ ლიგაშ]] მანდატიშ პიჯალეფქ 1920 წანას იჸუ შემუშებულქ.

კოკის [[XX ოშწანურა]]შ დაჭყაფუს მოხვადჷ [[გრიპი|გრიპიშ]] ეპიდემიაქ დო თიმ ბორჯის მიმალ კოლონიურ აწორინაფეფქ, სოდე აბორიგენ ნაურუალეფს შქას ღურალაშ მაძირაფალქ 18 პროცენტ აკადგინჷ.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Shlomowitz |first=R |title=Differential mortality of Asians and Pacific Islanders in the Pacific labour trade |journal=Journal of the Australian Population Association |date=November 1990 |volume=7 |issue=2 |pages=116–127 |doi=10.1007/bf03029360 |pmid=12343016}}&lt;/ref&gt; 1923 წანას, ერეფიშ ლიგაქ ავსტრალიას გინოჩჷ სამეურვეო მანდატ ნაურუშ გეშა, კაბეტ ბრიტანეთ დო ახალ ზელანდია წორო-მევარვეეფო რდეს.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Hudson |first=WJ |title=Australia's experience as a mandatory power |journal=Australian Outlook |date=April 1965 |volume=19 |issue=1 |pages=35–46 |doi=10.1080/10357716508444191}}&lt;/ref&gt; 1940 წანაშ 6 დო 7 ქირსეთუთას, გერმანულ მოხვარე კრეისერეფქ — „[[კომეტი (გერმანულ მოხვარე კრეისერი)|კომეტი]]'' დო „[[ორიონი (გერმანულ მოხვარე კრეისერი)|ორიონქ]]“ — ნაურუშ გოხოლუას [[გერმანიაშ მენტება ნაურუშა|ხუთ მოხაზირე ხვამარდ დონწყვეს]] . უკულ „კომეტიქ'' დაბომბჷ ნაურუშ ფოსფატიშ წარმებაშ ტერიტორიეფი, ნაფთობპროდუქტეფიშ ოჩუაშე ონწკარუეფ დო ხვამარდეფიშ მახარგალ კონსოლეფი.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Waters |first=SD |title=German raiders in the Pacific |year=2008 |publisher=Merriam Press |isbn=978-1-4357-5760-8 |edition=3rd |page=39}}{{cite journal |last=Bogart|first=Charles H |title=Death off Nauru |pages=8–9 |date=November 2008 |journal=CDSG Newsletter |url=http://cdsg.org/reprint%20PDFs/CDSGNnov08.pdf |accessdate=16 June 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131012031555/http://cdsg.org/reprint%20PDFs/CDSGNnov08.pdf |archivedate=12 October 2013}}{{cite web |last=|first= |work=XI(7) Pacific Islands Monthly |title=How Nauru Took the Shelling |date=14 February 1941 |url=https://nla.gov.au/nla.obj-316032928/view?partId=nla.obj-316050130#page/n36/mode/1up |accessdate=28 September 2021 |archivedate=28 September 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210928112546/https://nla.gov.au/nla.obj-316032928/view?partId=nla.obj-316050130#page/n36/mode/1up |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== ადმინისტრაციული მონწყუალა ==
[[ფაილი:Nauru-districts-fr.svg|მარცხნივ|thumb|300px|ნაურუშ ადმინისტრაციულ რუკა]]
ნაურუშ რესპუბლიკა ადმინისტრაციულ-ტერიტორიულ მონწყუალაშჸურე აკმოდირთუ 14 [[ნაურუშ რაიონეფი|რაიონშე]]:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-class=&quot;hintergrundfarbe6&quot;
! № || რაიონი || ჯვეშ&lt;br /&gt;ოხორუე || ფართობი,&lt;br /&gt;კმ² || მახორობა,&lt;br /&gt;ად. (2005) || მეჭედალა,&lt;br /&gt;ად./კმ² || ოფუტეეფიშ&lt;br /&gt;მუდანობა
|-
| 1 || [[აივო]] || აიუე || align=&quot;right&quot; | 1,00 || align=&quot;right&quot; | 1092 || align=&quot;right&quot; | 1092,00 || align=&quot;right&quot; | 8
|-
| 2 || [[ანაბარი (რაიონი)|ანაბარი]] || ანებვორი || align=&quot;right&quot; | 1,43 || align=&quot;right&quot; | 502 || align=&quot;right&quot; | 351,05 || align=&quot;right&quot; | 15
|-
| 3 || [[ანეტანი]] || ანეტანი || align=&quot;right&quot; | 1,00 || align=&quot;right&quot; | 516 || align=&quot;right&quot; | 516,00 || align=&quot;right&quot; | 12
|-
| 4 || [[ანიბარი]] || ენიბოდი || align=&quot;right&quot; | 3,14 || align=&quot;right&quot; | 160 || align=&quot;right&quot; | 50,96 || align=&quot;right&quot; | 17
|-
| 5 || [[ბაიტი (რაიონი)|ბაიტი]] || ბაიდი || align=&quot;right&quot; | 1,23 || align=&quot;right&quot; | 572 || align=&quot;right&quot; | 465,04 || align=&quot;right&quot; | 15
|-
| 6 || [[ბოე]] || ბოი || align=&quot;right&quot; | 0,66 || align=&quot;right&quot; | 795 || align=&quot;right&quot; | 1204,55 || align=&quot;right&quot; | 4
|-
| 7 || [[ბუადა]] || არენიბოკი || align=&quot;right&quot; | 2,66 || align=&quot;right&quot; | 716 || align=&quot;right&quot; | 269,17 || align=&quot;right&quot; | 14
|-
| 8 || [[დენიგომოდუ]] || დენიკომოტუ || align=&quot;right&quot; | 1,18 || align=&quot;right&quot; | 2827 || align=&quot;right&quot; | 2395,76 || align=&quot;right&quot; | 17
|-
| 9 || [[ევა (რაიონი)|ევა]] || ეუა || align=&quot;right&quot; | 1,17 || align=&quot;right&quot; | 318 || align=&quot;right&quot; | 271,79 || align=&quot;right&quot; | 12
|-
| 10 || [[იუვი]] || იუბი || align=&quot;right&quot; | 1,12 || align=&quot;right&quot; | 303 || align=&quot;right&quot; | 270,54 || align=&quot;right&quot; | 13
|-
| 11 || [[მენენგი]] || მენენი || align=&quot;right&quot; | 2,88 || align=&quot;right&quot; | 1830 || align=&quot;right&quot; | 635,42 || align=&quot;right&quot; | 18
|-
| 12 || [[ნიბოკი]] || ენიბეკი || align=&quot;right&quot; | 1,36 || align=&quot;right&quot; | 432 || align=&quot;right&quot; | 317,65 || align=&quot;right&quot; | 11
|-
| 13 || [[უაბო]] || უებოი || align=&quot;right&quot; | 0,97 || align=&quot;right&quot; | 335 || align=&quot;right&quot; | 345,36 || align=&quot;right&quot; | 6
|-
| 14 || [[იარენი]] || მოკუა || align=&quot;right&quot; | 1,50 || align=&quot;right&quot; | 820 || align=&quot;right&quot; | 546,67 || align=&quot;right&quot; | 7
|-style=&quot;background: #CCC;&quot; | class=&quot;sortbottom&quot;
|    || '''ნაურუ''' || ნაოურო|| align=&quot;right&quot; | 21,30 || align=&quot;right&quot; | 11 218 || align=&quot;right&quot; | 526,67 || align=&quot;right&quot; | 169
|}

==კომენტარეფი==
&lt;references group=&quot;კომ.&quot;/&gt;

== რესურსეფი ინტერნეტის ==
* [http://www.krugosvet.ru/articles/85/1008594/1008594a1.htm ინფორმაცია ნაურუშ გეშა] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080629054739/http://www.krugosvet.ru/articles/85/1008594/1008594a1.htm |date=2008-06-29 }}
* [http://minicount.narod.ru/nauru.html კ. ნაურუ]
* [http://archive.travel.ru/nauru/3607.html ნაურუ (1998)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121113221324/http://archive.travel.ru/nauru/3607.html |date=2012-11-13 }}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{Commons|Nauru|ნაურუ}}
{{მერკე}}
{{ერეფიშ წორომაჸალობა}}

[[კატეგორია:ინგლისურნინამი ქიანეფი]]
[[კატეგორია:ოკიანეთიშ ქიანეფი]]
[[კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი]]
[[კატეგორია:კოკი სახენწჷფოეფი]]</text>
      <sha1>31n9cf21w15nqnb0iokriezx52qec7j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>251927</id>
      <parentid>251926</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T10:36:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Narazeni</username>
        <id>826</id>
      </contributor>
      <comment>/* ისტორია */</comment>
      <origin>251927</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40781" sha1="kdef4t43llnptoozwm9fwht533xhj51" xml:space="preserve">{{Short description|კოკ სახენწჷფო ოკიანეთის}}
{{About|კოკ სახენწჷფოშ|ტანზანიურ ოფუტეშ გეშა|ნაურუ (ტანზანია){{!}}ნაურუ, ტანზანია}}
{{ინფოდაფა ქიანა|
|ოდაბადური_ჯოხო = {{native name|na|Repubrikin Naoero}}&lt;ref&gt;{{cite book |editor-last1=Franks |editor-first1=Patricia C. |editor-last2=Bernier |editor-first2=Anthony |date=2018 |title=International Directory of National Archives |url=|location= |publisher=Rowman &amp; Littlefield |page=263 |isbn=}}&lt;/ref&gt;
|ედომუშამი_ჯოხო = ნაოეროშ რესპუბლიკა
|ოართე_ჯოხო =ნაურუ
|შილა = Flag of Nauru.svg
|გერბი = Coat of arms of Nauru.svg
|რუკა = NRU orthographic.svg
|ჰიმნი =  [[ნაურუშ ჰიმნი|Nauru Bwiema]] (ნაურუული)&lt;br /&gt;„ნაურუ, ჩქინ ოდაბადე“&lt;br&gt;{{center|[[ფაილი:Nauru Bwiema.ogg]]}}
|დევიზი =''God's Will First''&lt;br&gt;„ღოროთიშ ნება უპირველაშო“
|ოფიციალური_ნინეფი =[[ნაურუული ნინა|ნაურუული]]&lt;br&gt; [[ინგლისური ნინა|ინგლისური]]
|რელიგია=  
|ნანანოღა= [[იარენი]] (''[[დე ფაქტო]]''){{efn|ნაურუს ვაუღჷ ოფიციალურ ნანანოღა, მარა იარენს იდვალუადუ პარლამენტი.&lt;ref name=directory&gt;{{cite book |title=Worldwide Government Directory with Intergovernmental Organizations |year=2013 |page=1131 |publisher=CQ Press}}&lt;/ref&gt;}}
|latd=0
|latm=32
|latNS=S
|longd=166
|longm=55
|longEW=E
|უდიდაში_ნოღა =[[დენიგომოდუ]]
|თარობაშ_ტიპი =  [[უნიტარული სახენწჷფო|უნიტარულ]] საპრეზიდენტო-[[საპარლამენტო რესპუბლიკა]] [[უპარტიე სისტემა|უპარტიე დემოკრატიათ]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=Nauru's Constitution of 1968 with Amendments through 2015 |url=https://constituteproject.org/constitution/Nauru_2015.pdf?lang=en |website=constituteproject.org |access-date=17 March 2023 |archive-date=17 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230317104820/https://constituteproject.org/constitution/Nauru_2015.pdf?lang=en |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|ლიდერიშ_ტიპი_1 = [[ნაურუშ პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]]
|ლიდერიშ_ჯოხო_1 =[[დევიდ ადეანგი]]
|ლიდერიშ_ტიპი_2 = [[ნაურუშ ვიცე-პრეზიდენტი|ვიცე-პრეზიდენტი]]
|ლიდერიშ_ჯოხო_2 =[[ლიონელ აინგიმეა]]
|ლიდერიშ_ტიპი_3 = [[ნაურუშ პარლამენტიშ სპიკერი|სპიკერი]]
|ლიდერიშ_ჯოხო_3 = [[მარკუს სტივენი]]
|ლიდერიშ_ტიპი_4 = 
|ლიდერიშ_ჯოხო_4 =
|სახენწჷფოშ ტიპი =
|მიკოღანკუა =
|ოფიციალური ჸოფირება 1 =
|ოფიციალური თარიღი 1 =
|ოფიციალური ჸოფირება 2 =
|ოფიციალური თარიღი 2 =
|ოფიციალური ჸოფირება 3 =
|ოფიციალური თარიღი 3 =
|ოფიციალური ჸოფირება 4 =
|ოფიციალური თარიღი 4 =
|რანგი_ფართობით = 193-ა
|ფართობი =21
|წყარი_% = 0.57
|ოეგებიე_მახორობა =12,025
|ოეგებიე_მახორობა_რანგი = 229-ა
|მახორობა_ოეგებიეთ_წანას = 2025
|მახორობაშ_ცენზი = 12,000&lt;ref name=&quot;Nauru Census&quot;&gt;{{cite web |title=National Report on Population ad Housing |url=http://www.spc.int/prism/nauru/PublicDocuments/Census/Nauru_2011_Census_Report_FINAL.pdf |publisher=Nauru Bureau of Statistics |accessdate=9 June 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924120203/http://www.spc.int/prism/nauru/PublicDocuments/Census/Nauru_2011_Census_Report_FINAL.pdf |archivedate=24 September 2015 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 
|მახორობაშ_ცენზი_წანას = 2011
|მახორობაშ_მეჭედალა = 480
|მახორობაშ_მეჭედალა_რანგი = 20-ა
|ედპ_ppp_წანა = 2025
|ედპ_ppp = $132 მილიონი&lt;ref name=imf&gt;{{cite web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2017/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=58&amp;pr.y=9&amp;sy=2017&amp;ey=2022&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;c=836&amp;s=NGDPD,NGDPDPC,PPPGDP,PPPPC,LP&amp;grp=0&amp;a= |title=Report for Selected Countries and Subjects |publisher=International Monetary Fund |access-date=1 October 2018 |archive-date=2 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210502023235/https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2017/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=58&amp;pr.y=9&amp;sy=2017&amp;ey=2022&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;c=836&amp;s=NGDPD,NGDPDPC,PPPGDP,PPPPC,LP&amp;grp=0&amp;a= |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|ედპ_ppp_რანგი = 192-ა
|ედპ_ppp_ართ_მახორუშე =$10,962&lt;ref name=imf/&gt;
|ედპ_ppp_ართ_მახორუშე_რანგი = 119-ა
|აგი =0.703
|აგი_ტენდენცია ={{ძინა}} ვარა
|აგი_კატეგორია = ოშქაშე
|აგი_რანგი =124-ა
|აგი_წანა =2023
|ვალუტა= [[ავსტრალიური დოლარი|ავსტრალიურ დოლარი]]
|ვალუტაშ_კოდი =AUD
|ქიანაშ_კოდი =NR
|ბორჯიშ_ორტყაფუ = [[UTC+12:00]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://ronlaw.gov.nr/nauru_lpms/files/acts/e9004de516a6dc7f15596cdc573a7058.pdf |publisher=Department of Justice and Border Control |title=Nauru Standard Time Act 1978 |date=21 December 1978 |accessdate=11 September 2020 |archive-date=15 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210415110312/http://ronlaw.gov.nr/nauru_lpms/files/acts/e9004de516a6dc7f15596cdc573a7058.pdf |url-status=live }} Because of the peculiar way the legislation is worded the legal time is not GMT+12.&lt;/ref&gt; 
|ზარხულიშ_ბორჯი =
|cctld = [[.nr]]
|ოტელეფონე_კოდი =+674
|ოტელეფონე_კოდი_მეწურაფა=
|სქოლიო= 
}}

'''ნაურუ''' ({{lang-na|Naoero}}), ოფიციალურო '''ნაოეროშ რესპუბლიკა''' ({{lang-na|Repubrikin Naoero}}), უწოხ ჩინებულ მუჭოთ '''ჰამო კოკი''' (Pleasant Island) — ჯუკა [[კოკ ქიანა|კოკ ქიანა]] დო [[მიკროსახენწჷფო]] [[რჩქალი ოკიანე|რჩქალ ოკიანეშ]] ობჟათეშე. იდვალუაფუ [[ოკიანეთი]]შ [[მიკრონეზია]]შ სუბრეგიონს, ნამუშ უახოლაშ მოხურგე კოკ რე [[ბანაბა]] ([[კირიბატი]]შ ნორთი), ნამუთ ოორუე-ბჟაეიოლშე დოხოლაფირო 300 კილომეტრიშ მეძენას რე.&lt;ref&gt;{{cite web |last= |first= |work=II(8) Pacific Islands Monthly |title=Nauru and Ocean Island |date=15 March 1932 |url=https://nla.gov.au/nla.obj-310860816/view?partId=nla.obj-310873107#page/n37/mode/1up |accessdate=26 September 2021 |archivedate=26 September 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210926061901/https://nla.gov.au/nla.obj-310860816/view?partId=nla.obj-310873107#page/n37/mode/1up |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

21 კმ&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; ფართობით, ნაურუ მუშ სიჭიჭარეთ მოსოფელიშ მასუმა ქიანა რე [[ქიანეფიშ დო ტერიტორიეფიშ ერკებული ფართობიშ მეჯინით|ფართობიშ მეჯინით]], თაშნეშე [[ერეფიშ წორომაჸალობა]]შ არძაშე უჭიჭაშ მაკათურ სახენწჷფო მუჭოთ ფართობიშ, თეშ მახორობაშ მუდანობათ. ქიანაშ მახორობა დოხოლაფირო 12 000 ადამიერს აკმადგინანს, ნამუთ მოსოფელიშ მასუმა არძაშე უჭიჭაშ რე (კოლონიეფიშ დო ზუღაშმელენ ტერიტორიეფიშ უმუშო). ნაურუ რე [[გოერო|გოეროშ]], ერეფიშ წორომაჸალობაშ დო [[აფრიკაშ, კარიბიშ დო რჩქალ ოკიანეშ ქიანეფიშ ორგანიზაცია]]შ მაკათური.

დოხოლაფირო ჯვ. წ. 1000 წანას [[მიკრონეზიალეფი|მიკრონეზიალეფით]] დოხორელ ნაურუ, [[XIX ოშწანურა]]შ დალიას, [[გერმანიაშ იმპერია|გერმანიაშ იმპერიაქ]] გეჭოფჷ დო მუშ კოლონიათ გჷმაცხადუ. პირველ მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის, ქიანა [[ნაურუშ ოკუპაცია ავსტრალიაშით|ავსტრალიაქ ქიდიჸუნჷ]], უკულ — გჷნირთუ [[ერეფიშ ლიგა|ერეფიშ ლიგაშ სამანდატოთ]], ნამუსჷთ ავსტრალია გამაგენდჷ ახალ ზელანდია დო კაბეტ ბრიტანეთწკჷმა ართო, მუჭოთ წორომოგამიე. მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის, სუმ წანაშ გოძვენას, ნაურუ [[ნაურუშ ოკუპაცია იაპონიაშით|იაპონიაშ ოკუპაციაშ გიმე რდჷ]], ლჷმაშ თებაშ უკულ  გჷნირთუ [[გოეროშ მოგამეობაშ ტერიტორია|გოეროშ მოგამეობაშ ტერიტორიათ]]. ნაურუქ ავსტრალიაშე [[ნაურუშ ზოხორინალაშ აქტი 1967|ზოხორინალა მიპალჷ]] 1968 წანას. 2001 წანაშე მოჸუნაფილი, შხვადოშხვა ბორჯის ქიანაქ მიღჷ მოხვარა ავსტრალიაშ თარობაშე ნაურუშ რეგიონალურ გინომუშებაშ ცენტრის, ონირზებელ ავსტრალიურ ემიგრანტეფიშ დაკებაშ ცენტრის დორინაფაშ მანგიორო. ავსტრალიაშა ჸონიერ დოყუნალაშ გეშა, კანკალე წყუ ნაურუს ავსტრალიურ [[კლიენტურ სახენწჷფო]]თ მიშინუანს.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.radionz.co.nz/national/programmes/ninetonoon/audio/201759087/pacific-correspondent-mike-field |title=Pacific correspondent Mike Field |date=18 June 2015 |work=Radio New Zealand |accessdate=8 December 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151210212050/http://www.radionz.co.nz/national/programmes/ninetonoon/audio/201759087/pacific-correspondent-mike-field |archivedate=10 December 2015 |url-status=live}}{{cite web |url=http://www.sbs.com.au/news/article/2014/03/13/naurus-former-chief-justice-predicts-legal-break-down |title=Nauru's former chief justice predicts legal break down |date=13 March 2014 |publisher=Special Broadcasting Service |accessdate=8 December 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151210214824/http://www.sbs.com.au/news/article/2014/03/13/naurus-former-chief-justice-predicts-legal-break-down |archivedate=10 December 2015 |url-status=live}}{{cite web |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2015/oct/28/this-is-abyans-story-and-it-is-australias-story |title=This is Abyan's story, and it is Australia's story |first=Ben |last=Doherty |work=The Guardian |date=28 October 2015 |accessdate=12 December 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170226051801/https://www.theguardian.com/australia-news/2015/oct/28/this-is-abyans-story-and-it-is-australias-story |archivedate=26 February 2017 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ნაურუ რე [[ფოსფორიტი|ფოსფორიტულ]] კოკ, ჟიპიჯწკჷმა არხოს მადვალუ დინდარ ობადეშეფით, ნამუშ გეშათ 1900 წანაშე მოჸუნაფილი, დოხოლაფირო ართ ოშწანურაშ გოძვენას, ქიანაშ დინოხოლენ ტერიტორიაშ უკაბეტაშ ნორთ სარგებელამო, მარა აკმარცუაფალო მიპალუანდჷ.&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |last=Hogan |first=C Michael |year=2011 |url=http://www.eoearth.org/article/Phosphate?topic=49557 |title=Phosphate |encyclopedia=Encyclopedia of Earth |publisher=National Council for Science and the Environment |accessdate=17 June 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121025180158/http://www.eoearth.org/article/Phosphate?topic=49557 |archivedate=25 October 2012 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; კოკის მოახალებაფონ [[ფოსფატი|ფოსფატიშ]] ოზირუექ გეთჷ 1990-იან წანეფს დო [[რესურსეფიშ ჭყალა|რესურსეფიშ ჭყალაშ]] კლასიკურ სამანგათ, მოპალერ სიდინდარეშ უწორწე გამაგალაქ 2000-იან წლეფს სერიოზულ ფინანსურ პრობლემეფ გჷმიჭანუ.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Pollock|first=Nancy|date=15 December 2014|title=Nauru Phosphate History and the Resource Curse Narrative|url=https://nauru-data.sprep.org/system/files/pollock.pdf|journal=Journal de la Société des Océanistes|pages=107-120}}{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2000/12/10/magazine/the-billion-dollar-shack.html?mcubz=1 |title=The Billion-Dollar Shack |first=Jack |last=Hitt |newspaper=The New York Times |date=10 December 2000 |accessdate=29 January 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180116140500/http://www.nytimes.com/2000/12/10/magazine/the-billion-dollar-shack.html?mcubz=1 |archivedate=16 January 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ნაურუშ ეკონომიკაქ ჭიე-ჭიეთ აკინწყუ 2010-იან წანეფს.

==ეტიმოლოგია==
ნაურუშ ჯოხოდვალა [[ნაურუული ნინა|ნაურუულ ნინაშა]] რე ''Naoero''. კოკიშ ჯოხოდვალაშ ეტიმოლოგია უჩინებუ რე.&lt;ref&gt; {{cite book|contribution=Father Alois Kayser and the Recent History of the Nauruan Language|url=https://archive.org/details/rosettaproject_nau_detail-1|title=Nauru Grammar|first=Alois|last=Kayser|year=1993|contributor-first=Karl H.|contributor-last=Rensch|isbn=064612854X|publisher=Embassy of the Federal Republic of Germany, Australia | pp=vii-viii}}&lt;/ref&gt;  გერმანალ ეთნოლოგ [[პაულ ჰამბრუჰი]] ვარაუდენდჷ, ნამჷ-და „ნაურუ“ რდჷ ნაურუულ ფრაზაშ — ''a-nuau-a-a-ororo''-ს (ნამუთ საეგებიოთ შანენდჷ „პლაჟშა მეურქ“) დაკუნტარებულ ფორმა.&lt;ref&gt; {{sfn|Rensch|1993|ხს=vii}}&lt;/ref&gt;  მარა, [[ალოის კაიზერი|ალოის კაიზერს]] თენა ვაგრამატიკულო მიოჩქუდჷ დო ჰამბრუჰიშ ენწყუმა რდჷ [[ოკათე ეტიმოლოგია]], ნამუქჷთ მიდჷ 1920 წანაშ „''[[Deutsches Kolonial-Lexikon]]''“-შა დინოღალაშ გეშა.&lt;ref&gt; {{sfn|Rensch|1993|ხს=viii}}&lt;/ref&gt; 

კოლონიურ ბორჯის გჷმორინაფილ ორდოიან თინჭარუა იკათუანდჷ გეჸვენჯ ფორმეფს: ''Naura'', ''Nauru'', ''Nawodo'' დო ''Onawero''. მუჟანსჷთ 1888 წანას გერმანიაშ პროტექტორატიქ გუმიცხადჷნ, [[რაიხსკომისარი]]შ ანგარიშის ოფიციალურ ჯოხოდვალათ მიღეს ''Nauru'', ნამუქჷთ უკულ სტანდარტულ ოჭარალ ფორმათ გჷნირთუ მუჭოთ ინგლისურ, თეშ გერმანულ ნინეფს. ინგლისურ ნინაშა კოკის უწოხ „Pleasant Island“ (ჰამო კოკი) ჯოხოდჷ.&lt;ref&gt;{{cite book|first=Cait|last=Storr|year=2020|doi=10.1017/9781108682602|title=International Status in the Shadow of Empire: Nauru and the Histories of International Law|publisher=Cambridge University Press|isbn=9781108682602|p=92}}&lt;/ref&gt; 1968 წანას ზოხორინალაშ მოპალუაშ უკული, [[ნაურუშ კონსტიტუცია]]ქ ოფიციალურ ინგლისურ ჯოხოდვალათ „Republic of Nauru“ გეგმიცხადჷ. 2026 წანაშ მესის, მეღებულქ იჸუ საკონსტიტუციო თირუაქ, ნამუშ მეჯინათ ინგლისურ ჯოხოდვალაქ დითირჷ დო გინირთჷ „Republic of Naoero“-თ, ნამუთ ომანგუ ნაურუულ ნინას რინელ თინჭარუას.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.rnz.co.nz/news/pacific/595044/nauru-parliament-signs-off-on-country-s-name-change-referendum-to-come|title=Nauru parliament signs off on country's name change, referendum to come|newspaper=Radio New Zealand|date=13 May 2026|archive-date=6 June 2026|access-date=17 May 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260606231612/https://www.rnz.co.nz/news/pacific/595044/nauru-parliament-signs-off-on-country-s-name-change-referendum-to-come|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== ისტორია ==
{{თარი|ნაურუშ ისტორია}}

[[ფაილი:Nauruan-warrior-1880ers.jpg|thumb|upright|ნაურუალ მალიმორიშ სურათ [[ნაურუშ ომენოღალე ლჷმა]]შ ბორჯის, დოხოლაფირო 1880 წანა.]]
თეხანურ ნაურუს პირველაშე [[მიკრონეზიალეფი|მიკრონეზიეალეფქ]] მინიმუმ 3000 წანაშ კინოხ დიხორეს დო პოლინეზიურ გაულაშ შილებუან შანეფით რე.&lt;ref name=&quot;UNCCD&quot;&gt;{{cite web |author=Nauru Department of Economic Development and Environment |year=2003 |url=http://www.unccd.int/cop/reports/asia/national/2002/nauru-eng.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110722013720/http://www.unccd.int/cop/reports/asia/national/2002/nauru-eng.pdf |archivedate=22 July 2011 |title=First National Report to the United Nations Convention to Combat Desertification |publisher=United Nations Convention to Combat Desertification |accessdate=25 June 2012}}&lt;/ref&gt; ნაურუშ პრეისტორიაშ გეშა ელაზჷმაფათ მერკეთ რე ჩინებული,&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://storymaps.arcgis.com/stories/5c34b445809e44eaaf91d882fc201e73 |title=Nauru |first=Nancy J. |last=Pollock |date=27 April 2021 |website=ArcGIS StoryMaps |accessdate=13 January 2022 |archivedate=13 January 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220113013856/https://storymaps.arcgis.com/stories/5c34b445809e44eaaf91d882fc201e73 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; მარა იკოროცხუ, ნამჷ-და კოკის იზოლაციაშ განწეხანიშ ბორჯ უღუდჷ, ნამუთ ეინწყუმუაფუ მახორუეფს შქას წუმოძინელ გინორთელ ნინათ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.britannica.com/place/Nauru/History |title=Nauru – History |website=Encyclopedia Britannica |accessdate=12 January 2021 |archivedate=16 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210416173402/https://www.britannica.com/place/Nauru/History |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ტრადიციულო ნაურუს ვითოჟირ კლან ვარ-და თურ რდჷ, ნამუეფჷთ წჷმორინაფილ რენა [[ნაურუშ შილა|ნაურუშ შილაშ]] ვითოჟირკუთხუამ მურიცხით.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Whyte |first=Brendan |title=On Cartographic Vexillology |journal=[[Cartographica]] |year=2007 |volume=42 |issue=3 |pages=251–262 |doi=10.3138/carto.42.3.251}}&lt;/ref&gt; ტრადიციულო, [[ნაურუალეფი|ნაურუალეფ]] მუნეფიშ წუმოულობას [[ნანაშ ღოზი|დიდაშ ღოზით]] გეჸუნა. მახორობა დაკებულ რდჷ [[აკვაკულტურა|აკვაკულტურათ]]: თინეფ ჭოფუნდეს ხანოსიშ (ბჟაშ ჩხომიშ) ციტუეფს (ნამუსჷთ [[ნაურუული ნინა|ნაურუულო]] ''ibija'' ჯოხო), მიორჩქვანუანდეს ლიგე წყარს დო რდუნდეს [[ბუადაშ ლაგუნა|ბუადაშ ლაგუნას]], ნამუთ თინეფშო ოჭკომალიშ საიმენდო წყუს უნარღელჸენდჷ. თინეფიშ ოჭკომალიშ შხვა კომპონენტეფს წჷმარინუანდუ [[ქოქოსი|ქოქოს]] დო [[პანდანუსი|პანდანუსიშ გუმნაღელი]].&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Pollock|first=Nancy J |chapter=5: Social Fattening Patterns in the Pacific—the Positive Side of Obesity. A Nauru Case Study |editor-last=De Garine|editor-first=I |title=Social Aspects of Obesity |pages=87–111 |publisher=Routledge |year=1995}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Spennemann |first=Dirk HR |journal=Aquaculture International |date=January 2002 |volume=10 |issue=6 |pages=551–562 |doi=10.1023/A:1023900601000 |title=Traditional milkfish aquaculture in Nauru}}&lt;/ref&gt;

1798 წანას, [[ბრიტანალეფი|ბრიტანალ]] მეზუღე [[ჯონ ფერნი (ვერშაპჭოფუ)|ჯონ ფერნიქ]], მუშ სავაჭრე ხვამარდით „ჰანტერი“ (300 ტონა), გინირთჷ მაართა ბჟადალარო, ნამუქჷთ ნაურუშ ძირაფაშენ გაცხადჷნ დო მეკონჭაფურ მეჯინაშ გეშა „ჰამო კოკი“ (Pleasant Island) გიოდჷნ.&lt;ref&gt;{{cite book |first1=Maslyn|last1=Williams |first2=Barrie |last2=Macdonald |title=The Phosphateers |year=1985 |publisher=Melbourne University Press |isbn=0-522-84302-6 |page=11}}{{cite book |last1=Ellis |first1=Albert F. |title=Ocean Island and Nauru: Their Story |year=1935 |publisher=Angus and Robertson |oclc=3444055 |page=29}}&lt;/ref&gt; არძაშ უკულაშ 1826 წანაშე, ნაურუალეფს რეგულარულ კონტაქტ უღჷდეს ევროპალეფწკჷმა, ნამუეფჷთ მუშენდეს ვერშაპჭოფ დო სავაჭრე ხვამარდეფს დო თხულენდეს ოჭკომალს დო სუფთა ოშუმალ წყარს. ეკონია ვერშაპჭოფუ ხვამარდიქ, ნამუთ [[ერქემამ ფლოტიშ ხანი|ერქემამ ფლოტიშ ბორჯის]] რდჷნ, 1904 წანას ესურჷ.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Langdon|first=Robert |year=1984|title=Where the whalers went: an index to the Pacific ports and islands visited by American whalers (and some other ships) in the 19th century|publisher=Pacific Manuscripts Bureau|pages=180–182|isbn=086784471X}}&lt;/ref&gt;

მეხოლაფირო თე ბორჯიშო, ევროპულ ხვამარდეფიშ [[დეზერტირობა|დეზერტირ მეზუღეეფქ]] კოკის ქიდიხორეს. კოკიშ მახორობა ოჭკომალს თირანდჷ ალკოჰოლურ [[პალმაშ ღვინი|პალმაშ ღვინშა]] დო დაჩხირჸოთამ ანჯარშა.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Marshall |first1=Mac |last2=Marshall|first2=Leslie B |title=Holy and Unholy Spirits: The Effects of Missionization on Alcohol Use in Eastern Micronesia |journal=Journal of Pacific History |date=January 1976 |volume=11 |issue=3 |pages=135–166 |doi=10.1080/00223347608572299}}&lt;/ref&gt; ანჯარ გჷმირინუეს 1878 წანაშე დოჭყაფილ 10-წანიან [[ნაურუშ ომენოღალე ლჷმა|ნაურუშ ომენოღალე ლჷმაშ]] ბორჯის.&lt;ref&gt;{{cite journal |journal=New York Law School Journal of International and Comparative Law |title=Nauru v. Australia |last=Reyes |first=Ramon E. Jr |volume=16 |issue=1–2 |year=1996 |url=http://heinonline.org/HOL/LandingPage?collection=journals&amp;handle=hein.journals/nylsintcom16&amp;div=6&amp;id=&amp;page=}}&lt;/ref&gt;

კაბეტ ბრიტანეთწკჷმა დოდვალირ [[ინგლის-გერმანიაშ აპიჯალა ბჟადალ რჩქალ ოკიანეშ გეშა|აპიჯალაშ]] უკული, 1888 წანას გერმანიაქ ნაურუშ ოკუპაცია იქჷ დო ადმინისტრაციულ ღანკეფშო მარშალიშ კოკეფიშ პროტექტორატიშ აკოდგინალუაშა გემშეჸონუ.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Commonwealth and Colonial Law|first=Kenneth |last=Roberts-Wray|publisher=Stevens|year=1966|page=884}}{{cite journal |last=Firth |first=Stewart |title=German Labour Policy in Nauru and Angaur, 1906–1914 |journal=The Journal of Pacific History |date=January 1978 |volume=13 |issue=1 |pages=36–52 |doi=10.1080/00223347808572337}}&lt;/ref&gt;[[გერმანალეფი]]შ მოულაქ ომენოღალე ლჷმა მაბოლჷ დო კოკიშ გამაგეფო მაფეფქ გეგმიცხადეს. არძაშე უმოსო ჩინებულ რდჷ მაფა [[აუვეიდა]]. [[გილბერტიშ კოკეფი|გილბერტიშ კოკეფშე]] ქირსიან მისიონერეფქ 1888 წანას ქუმორთეს.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Ellis|first=AF |year=1935 |title=Ocean Island and Nauru – their story |publisher=Angus and Robertson Limited |pages=29–39}}&lt;/ref&gt;გერმანალეფ ნაურუს სუმ ვითწანურაშ გოძვენას გამაგენდეს. [[რობერტ რაში]], გერმანალ ვაჭარი, ნამუქჷთ 15 წანერ ნაურუალ ცირაშა იგურგინუნჷ, მაართა ადმინისტრატორო გირთჷ დო თე პოსტ დეკინჷ 1890 წანას.&lt;ref&gt;&lt;ref name=&quot;hill&gt;{{cite book |editor-last=Hill |editor-first=Robert A |title=The Marcus Garvey and Universal Negro Improvement Association Papers |year=1986 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-05817-0 |chapter=2: Progress Comes to Nauru |volume=5}}&lt;/ref&gt;

[[1900]] წანას, გორუ [[ალბერტ ფულერ ელისი]]ქ ნაურუს [[ფოსფატი]]ს ქემიოგორუ. [[რჩქალ ოკიანეშ ფოსფატიშ კომპანია]] ქგერმანიაწკჷმა დოდვალირ აპიჯალათ 1906 წანას დიჭყჷ ოზირუეფიშ გჷმორინაფა დო მაართა პარტია ექსპორტშა 1907 წანას გეგნიღჷ.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Manner |first1=HI |last2=Thaman|first2=RR |last3=Hassall|first3=DC |title=Plant succession after phosphate mining on Nauru |journal=Australian Geographer |date=May 1985 |volume=16 |issue=3 |pages=185–195 |doi=10.1080/00049188508702872}}}&lt;/ref&gt; 1914 წანას, პირველ მოსოფელიშ ლჷმაშ დოჭყაფაშ უკული, ნაურუ [[ნაურუშ ოკუპაცია ავსტრალიაშით|ავსტრალიურ ჯარეფქ ქიდიჸუნეს დო ოკუპაცია იქუეს]]. [[ვერსალიშ ხეკულუა]]თ ნაურუ [[ერეფიშ ლიგა|ერეფიშ ლიგაშ მანდატიშ]] თუდო ქუმოხვადჷ, ნამუქჷთ პერსონალურო მიაჩჷ მაფა [[ჯორჯ V|ჯორჯ V-ს]]. 1919 წანას ავსტრალიაქ, ახალ ზელანდიაქ დო კაბეტ ბრიტანეთიქ ხე მაჭარეს [[ნაურუშ კოკიშ აპიჯალა]]ს, ნამუქჷთ უნარრელჸუ კოკიშ კჷნე გამაგალა ავსტრალიაშით დო ფოსფატიშ ობადეშეფიშ მოპალუა თარობეფოშქაშე [[ბრიტანეთიშ ფოსფატიშ კომისია]]შით (BPC).&lt;ref&gt;{{cite journal |journal=Land Economics |volume=75 |issue=2 |title=The Physical Destruction of Nauru |last1=Gowdy|first1=John M |last2=McDaniel|first2=Carl N |date=May 1999 |pages=333–338 |doi=10.2307/3147015 |jstor=3147015}}&lt;/ref&gt; [[ერეფიშ ლიგა|ერეფიშ ლიგაშ]] მანდატიშ პიჯალეფქ 1920 წანას იჸუ შემუშებულქ.

კოკის [[XX ოშწანურა]]შ დაჭყაფუს მოხვადჷ [[გრიპი|გრიპიშ]] ეპიდემიაქ დო თიმ ბორჯის მიმალ კოლონიურ აწორინაფეფქ, სოდე აბორიგენ ნაურუალეფს შქას ღურალაშ მაძირაფალქ 18 პროცენტ აკადგინჷ.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Shlomowitz |first=R |title=Differential mortality of Asians and Pacific Islanders in the Pacific labour trade |journal=Journal of the Australian Population Association |date=November 1990 |volume=7 |issue=2 |pages=116–127 |doi=10.1007/bf03029360 |pmid=12343016}}&lt;/ref&gt; 1923 წანას, ერეფიშ ლიგაქ ავსტრალიას გინოჩჷ მეგამუა მანდატ ნაურუშ გეშა, კაბეტ ბრიტანეთ დო ახალ ზელანდია წორომოგამიე რდეს.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Hudson |first=WJ |title=Australia's experience as a mandatory power |journal=Australian Outlook |date=April 1965 |volume=19 |issue=1 |pages=35–46 |doi=10.1080/10357716508444191}}&lt;/ref&gt; 1940 წანაშ 6 დო 7 ქირსეთუთას, გერმანულ მოხვარე კრეისერეფქ — „[[კომეტი (გერმანულ მოხვარე კრეისერი)|კომეტი]]'' დო „[[ორიონი (გერმანულ მოხვარე კრეისერი)|ორიონქ]]“ — ნაურუშ გოხოლუას [[გერმანიაშ მენტება ნაურუშა|ხუთ მოხაზირე ხვამარდ დონწყვეს]] . უკულ „კომეტიქ'' დაბომბჷ ნაურუშ ფოსფატიშ წარმებაშ ტერიტორიეფი, ნაფთობპროდუქტეფიშ ოჩუაშე ონწკარუეფ დო ხვამარდეფიშ მახარგალ კონსოლეფი.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Waters |first=SD |title=German raiders in the Pacific |year=2008 |publisher=Merriam Press |isbn=978-1-4357-5760-8 |edition=3rd |page=39}}{{cite journal |last=Bogart|first=Charles H |title=Death off Nauru |pages=8–9 |date=November 2008 |journal=CDSG Newsletter |url=http://cdsg.org/reprint%20PDFs/CDSGNnov08.pdf |accessdate=16 June 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131012031555/http://cdsg.org/reprint%20PDFs/CDSGNnov08.pdf |archivedate=12 October 2013}}{{cite web |last=|first= |work=XI(7) Pacific Islands Monthly |title=How Nauru Took the Shelling |date=14 February 1941 |url=https://nla.gov.au/nla.obj-316032928/view?partId=nla.obj-316050130#page/n36/mode/1up |accessdate=28 September 2021 |archivedate=28 September 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210928112546/https://nla.gov.au/nla.obj-316032928/view?partId=nla.obj-316050130#page/n36/mode/1up |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== ადმინისტრაციული მონწყუალა ==
[[ფაილი:Nauru-districts-fr.svg|მარცხნივ|thumb|300px|ნაურუშ ადმინისტრაციულ რუკა]]
ნაურუშ რესპუბლიკა ადმინისტრაციულ-ტერიტორიულ მონწყუალაშჸურე აკმოდირთუ 14 [[ნაურუშ რაიონეფი|რაიონშე]]:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-class=&quot;hintergrundfarbe6&quot;
! № || რაიონი || ჯვეშ&lt;br /&gt;ოხორუე || ფართობი,&lt;br /&gt;კმ² || მახორობა,&lt;br /&gt;ად. (2005) || მეჭედალა,&lt;br /&gt;ად./კმ² || ოფუტეეფიშ&lt;br /&gt;მუდანობა
|-
| 1 || [[აივო]] || აიუე || align=&quot;right&quot; | 1,00 || align=&quot;right&quot; | 1092 || align=&quot;right&quot; | 1092,00 || align=&quot;right&quot; | 8
|-
| 2 || [[ანაბარი (რაიონი)|ანაბარი]] || ანებვორი || align=&quot;right&quot; | 1,43 || align=&quot;right&quot; | 502 || align=&quot;right&quot; | 351,05 || align=&quot;right&quot; | 15
|-
| 3 || [[ანეტანი]] || ანეტანი || align=&quot;right&quot; | 1,00 || align=&quot;right&quot; | 516 || align=&quot;right&quot; | 516,00 || align=&quot;right&quot; | 12
|-
| 4 || [[ანიბარი]] || ენიბოდი || align=&quot;right&quot; | 3,14 || align=&quot;right&quot; | 160 || align=&quot;right&quot; | 50,96 || align=&quot;right&quot; | 17
|-
| 5 || [[ბაიტი (რაიონი)|ბაიტი]] || ბაიდი || align=&quot;right&quot; | 1,23 || align=&quot;right&quot; | 572 || align=&quot;right&quot; | 465,04 || align=&quot;right&quot; | 15
|-
| 6 || [[ბოე]] || ბოი || align=&quot;right&quot; | 0,66 || align=&quot;right&quot; | 795 || align=&quot;right&quot; | 1204,55 || align=&quot;right&quot; | 4
|-
| 7 || [[ბუადა]] || არენიბოკი || align=&quot;right&quot; | 2,66 || align=&quot;right&quot; | 716 || align=&quot;right&quot; | 269,17 || align=&quot;right&quot; | 14
|-
| 8 || [[დენიგომოდუ]] || დენიკომოტუ || align=&quot;right&quot; | 1,18 || align=&quot;right&quot; | 2827 || align=&quot;right&quot; | 2395,76 || align=&quot;right&quot; | 17
|-
| 9 || [[ევა (რაიონი)|ევა]] || ეუა || align=&quot;right&quot; | 1,17 || align=&quot;right&quot; | 318 || align=&quot;right&quot; | 271,79 || align=&quot;right&quot; | 12
|-
| 10 || [[იუვი]] || იუბი || align=&quot;right&quot; | 1,12 || align=&quot;right&quot; | 303 || align=&quot;right&quot; | 270,54 || align=&quot;right&quot; | 13
|-
| 11 || [[მენენგი]] || მენენი || align=&quot;right&quot; | 2,88 || align=&quot;right&quot; | 1830 || align=&quot;right&quot; | 635,42 || align=&quot;right&quot; | 18
|-
| 12 || [[ნიბოკი]] || ენიბეკი || align=&quot;right&quot; | 1,36 || align=&quot;right&quot; | 432 || align=&quot;right&quot; | 317,65 || align=&quot;right&quot; | 11
|-
| 13 || [[უაბო]] || უებოი || align=&quot;right&quot; | 0,97 || align=&quot;right&quot; | 335 || align=&quot;right&quot; | 345,36 || align=&quot;right&quot; | 6
|-
| 14 || [[იარენი]] || მოკუა || align=&quot;right&quot; | 1,50 || align=&quot;right&quot; | 820 || align=&quot;right&quot; | 546,67 || align=&quot;right&quot; | 7
|-style=&quot;background: #CCC;&quot; | class=&quot;sortbottom&quot;
|    || '''ნაურუ''' || ნაოურო|| align=&quot;right&quot; | 21,30 || align=&quot;right&quot; | 11 218 || align=&quot;right&quot; | 526,67 || align=&quot;right&quot; | 169
|}

==კომენტარეფი==
&lt;references group=&quot;კომ.&quot;/&gt;

== რესურსეფი ინტერნეტის ==
* [http://www.krugosvet.ru/articles/85/1008594/1008594a1.htm ინფორმაცია ნაურუშ გეშა] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080629054739/http://www.krugosvet.ru/articles/85/1008594/1008594a1.htm |date=2008-06-29 }}
* [http://minicount.narod.ru/nauru.html კ. ნაურუ]
* [http://archive.travel.ru/nauru/3607.html ნაურუ (1998)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121113221324/http://archive.travel.ru/nauru/3607.html |date=2012-11-13 }}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{Commons|Nauru|ნაურუ}}
{{მერკე}}
{{ერეფიშ წორომაჸალობა}}

[[კატეგორია:ინგლისურნინამი ქიანეფი]]
[[კატეგორია:ოკიანეთიშ ქიანეფი]]
[[კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი]]
[[კატეგორია:კოკი სახენწჷფოეფი]]</text>
      <sha1>kdef4t43llnptoozwm9fwht533xhj51</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ჰერმან გოლდშმიდტი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>38715</id>
    <revision>
      <id>251924</id>
      <parentid>195520</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T09:11:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>2867</id>
      </contributor>
      <comment>Replacing Hermann_Goldschmidt_Portrait.jpg with [[File:Hermann_Goldschmidt_Retrato_masculino.jpg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] (meaningless or ambiguous name) · Renamin</comment>
      <origin>251924</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7115" sha1="pn2ivgkag0e568ymz9eqvqv79bgunz2" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა მენცარი 
| ჯოხო                  =ჰერმან გოლდშმიდტი
| ოდაბადური ჯოხო       = [[ინგლისური ნინა|ინგლ.]] Hermann Goldschmidt
| ფოტო                 =Hermann Goldschmidt Retrato masculino.jpg
| სიგანა               =200პქ
| მუკნაჭარა              = 
| დაბადებაშ თარიღი        = {{დაბადებაშ თარიღი|17|6|1802}} 
| დაბადებაშ აბანი       = [[მაინიშ ფრანკფურტი|ფრანკფურტი]], [[გერმანია]]
| ღურაშ თარიღი          = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1866|9|10|1802|6|17}}
| ღურაშ აბანი         = [[ფონტებლო]], [[საფრანგეთი]]
| მენოღალობა          = {{შილა|გერმანია}}&lt;br&gt;{{შილა|საფრანგეთი}}
| ომენცარე სფერო        = [[ასტრონომია]]
| მუშობაშ აბანი         = 
| ალმა-მატერი         = 
| ომენცარე ხემანჯღვერი = 
| ჯოხოშინელი მოგურაფეეფი   = 
| ჩინებული რე მუჭოთ         = 
| ჯილდოეფი დო პრემიეფი          =[[ლალანდიშ პრემია]] (1852, 1854, 1855, 1857, 1858, 1860, 1861)&lt;br&gt;[[საპატიო ლეგიონიშ ორდენი]]შ კავალერი (1857)&lt;br&gt;[[ასტრონომიაშ ომაფე ჯარალუაშ ორქოშ მენდალი]] (1861)
| ხეშმოჭარუა         =
| სიგანა     =
| საიტი                 = 
}}

'''ჰერმან მაიერ სალომონ გოლდშმიდტი''' ([[გერმანული ნინა|გერმ.]] Hermann Mayer Salomon Goldschmidt; დ. [[17 მანგი]], [[1802]], [[მაინიშ ფრანკფურტი|ფრანკფურტი]], [[გერმანია]] — ღ. [[10 ეკენია]], შხვა ვერსიათ [[30 მარაშინათუთა]], [[1866]], [[ფონტებლო]], [[საფრანგეთი]]) — [[გერმანალეფი|გერმანალი]] [[ასტრონომია|ასტრონომი]] დო [[ხანტუ]].

ჰერმან გოლდშმიდტიქ დებადჷ ფრანკფურტის, [[ურიეფი]]შ ფანიას. გურაფულენდჷ ხელუანობეფს მიუნხენს, შინელი გერმანალი ხანტუეფიშ [[პეტერ ფონ კორნელიუსი]]შ დო [[იულიუს შნორ ფონ კაროლსფელდი]]შ ხემანჯღვერობათ. გურაფაშ თებაშ უკულ გოლდშმიდტიქ პარიზიშა მიდართჷ. 

1847 წანას გოლდშმიდტიქ, [[პარიზიშ უნივერსიტეტი]]ს, ქიდესწრჷ გიშარჩქინელი ასტრონომიშ [[ურბენ ლევერიე]]შ ლექციას. ჸათე პერიოდიშე გოლდშმიდტიქ ასტრონომიათ დეინტერესჷ, ქიჸიდჷ ტელესკოპი, მუში ჸუდეს ჭიჭე ობსერვატორია მანწყუ დო ასტრონომიული რკვიებეფი ქიდიჭყჷ. მუში კარიერას გოძვენას მიოგორუ 14 ასტეროიდის. მაართა ასტეროიდი, ნამუსჷთ გოლდშმიდტიქ მიოგორუ რდჷ [[21 ლუტეცია]], 1852 წანაშ 15 გერგობათუთას. 

მენცარული რკვიებეფიშ გეშა, გოლდშმიდტიქ შკვითიშა მიპალუ [[ლალანდიშ პრემია]]. 1857 წანას გინოჩეს [[საპატიო ლეგიონიშ ორდენი]] დო 1861 წანას [[ასტრონომიაშ ომაფე ჯარალუაშ ორქოშ მენდალი]]. 

ჰერმან გოლდშმიდტიშ ჯოხონობაშ რე ართ-ართი კრატერი თუთას დო ართი ასტეროიდი. 

{| class=&quot;wikitable&quot; align=&quot;right&quot; style=&quot;margin: 1em; margin-top: 0;&quot;
|+ '''ასტეროიდეფი (14), ნამუეფსჷთ ჰერმან გოლდშმიდტიქ მიოგორუ'''
| '''ასტეროიდიშ ჯოხოდვალა''' || '''ძირაფაშ თარიღი'''
|-
| [[21 ლუტეცია]] || [[15 გერგობათუთა]], [[1852]]
|-
| [[32 პომონა]] || [[26 გერგობათუთა]], [[1854]]
|-
| [[36 ატალანტა]] || [[5 გერგობათუთა]], [[1855]]
|-
| [[40 ჰარმონია]] || [[31 მელახი]], [[1856]]
|-
| [[41 დაფნა]] || [[22 მესი]], [[1856]]
|-
| [[44 ნისა]] || [[27 მესი]], [[1857]]
|-
| [[45 ევგენია]] || [[27 მანგი]], [[1857]]
|-
| [[48 დორიდა]] || [[19 ეკენია]], [[1857]]
|-
| [[49 პალესი]] || [[19 ეკენია]], [[1857]]
|-
| [[52 ევროპა]] || [[4 ფურთუთა]], [[1858]]
|-
| [[54 ალექსანდრა]] || [[10 ეკენია]], [[1858]]
|-
| [[56 მელეთა]] || [[9 ეკენია]], [[1857]]
|-
| [[61 დანაე]] || [[9 ეკენია]], [[1860]]
|-
| [[70 პანოპეა]] || [[5 მესი]], [[1861]]
|}

==რესურსეფი ინტერნეტის==
* [https://de.m.wikisource.org/wiki/ADB:Goldschmidt,_Hermann ჰერმან გოლდშმიდტი] ''Allgemeine Deutsche Biographie''-ის (1879, გერმანულო)
* [https://books.google.ge/books?id=7fIIAAAAIAAJ&amp;pg=PA335&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false ჰერმან გოლდშმიდტი, ხანტუ დო ასტრონომი] The Gentleman's Magazine. '''223''': 335–. 1867.

[[კატეგორია:გერმანალეფი]]
[[კატეგორია:გერმანალი ასტრონომეფი]]
[[კატეგორია:გერმანალი ხანტუეფი]]</text>
      <sha1>pn2ivgkag0e568ymz9eqvqv79bgunz2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>დავიდ დაკო</title>
    <ns>0</ns>
    <id>44550</id>
    <revision>
      <id>251906</id>
      <parentid>251890</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T12:41:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Njilo</username>
        <id>1885</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>251906</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6951" sha1="15c3hiveyxdekhzr5l88pwo57vcfvt8" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლიდერი
| ჯოხო =დავიდ დაკო
| სურათი=David Dacko 1962-06-13.jpg
| სურათიშ ზჷმა =250px
| მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=დაკო 1962 წანას 
| ხეშმოჭარუა =Signature of David Dacko.png
| რანწკი = [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ მა-1 დო მა-3 პრეზიდენტი]]
| პოსტი დეკინჷ = [[22 მელახი]], [[1991]]
| პოსტი დიტუ = [[22 მელახი]], [[2001]]
| ვიცე-პრეზიდენტი  =
| მონარქი =
| პრეზიდენტი =
| კანცლერი =
| პრემიერ-მინისტრი =
| დუდმახვენჯი=
| წიმოხონი=[[ჟან ბედელ ბოკასა]] (მუჭოთ იმპერატორი)
| მონძე   =[[ანდრე კოლინგბა]]
| დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|24|3|1930}}
| დაბადებაშ აბანი=[[ლობაე]], [[უბანგი-შარი]] (ასეიან [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკა|ცარ]])
| ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|2003|11|20|1930|3|24}}
| ღურაშ აბანი=[[იაუნდე]], [[კამერუნი]]
| ღურაშ ბაძაძი = 
| ნთხორუ აბანი =
| მენოღალობა ={{შილა|ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკა}}
| ერუანობა =
| ოგიშაგორაშე ოლქი =
| მუმა =
| ნანა =
| ალმასქუ =1. [[ფლორენს იაგბაო]]&lt;br&gt;2. [[ბრიჯიტ დაკო]]
| სქუალეფი=11
| გონათაფა =
| ომენცარე ხარისხი =
| პროფესია =
| საქვარუა =
| რელიგია =
| ჯილდოეფი =
| პარტია =[[უჩა აფრიკაშ სოციალური ევოლუციაშ ჸარაფი]] (1979 წანაშახ)&lt;br&gt;[[ცენტრალური აფრიკაშ დემოკრატიული რსხუ]] (1980-1981)&lt;br&gt;[[დემოკრატიაშ დო გოვითარაფაშ ჸარაფი (ცარ)|დემოკრატიაშ დო გოვითარაფაშ ჸარაფი]] (1993-2003)
| ვებ-საიტი=
| მიკოღანკუა=
| რანწკი2 =
| პოსტი დეკინჷ2 =[[14 მარაშინათუთა]], [[1960]]
| პოსტი დიტუ2=[[31 ქირსეთუთა]], [[1965]]
| წიმოხონი2 =პოსტიქ გიჭყჷ 
| მონძე2 =[[ჟან ბედელ ბოკასა]]
| პრეზიდენტი2=
| მონარქი2 =
| კანცლერი2 =
| ვიცე-პრეზიდენტი2  =
| პრემიერ-მინისტრი2=
| დუდმახვენჯი2=
| რანწკი3 = [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრემიერ-მინისტრი]]
| პოსტი დეკინჷ3 = [[1 მესი]], [[1959]]
| პოსტი დიტუ3 =[[14 მარაშინათუთა]], [[1960]]
| წიმოხონი3 =[[აბელ გუმბა]]
| მონძე3 =[[ელისაბედ დომიტიენი]] (1975)
| პრეზიდენტი3 =
| მონარქი3=
| კანცლერი3 =
| პრემიერ-მინისტრი3=
| დუდმახვენჯი3=
| რანწკი4 =
| პოსტი დეკინჷ4 =
| პოსტი დიტუ4 =
| წიმოხონი4 = 
| მონძე4 =
| პრეზიდენტი4 =
| მონარქი4 =
| კანცლერი4 =
| პრემიერ-მინისტრი4=
| დუდმახვენჯი4=
| რანწკი5 = 
| პოსტი დეკინჷ5 =
| პოსტი დიტუ5 =
| წიმოხონი5 =
| მონძე5 =
| პრეზიდენტი5 =
| მონარქი5 =
| კანცლერი5 =
| პრემიერ-მინისტრი5=
| დუდმახვენჯი5=
}}

'''დავიდ დაკო''' ([[ფრანგული ნინა|ფრანგ.]] David Dacko; დ. [[24 მელახი]], [[1930]] — ღ. [[20 გერგობათუთა]], [[2003]]) — ცენტრალურ აფრიკალი პოლიტიკოსი, [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკა|ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ]] [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]] 1960-1965 დო 1979-1981 წანეფს.

რდჷ პროფესიათ მაგურაფალი. ცენტრალურ აფრიკაშ ავტონომიურ რესპუბლიკაშ პრემიერ-მინისტრიშ ბართოლომეო ბოგანდაშ მართუალაშ ბორჯის, დაკოს უკინებუდჷ შხვადოშხვა შანულამ პოსტეფი. 1959 წანას, ბოგანდაშ ღურაშ უკულ, პრემიერ-მინისტრო დაკოქ გინირთჷ. 1960 წანას ცენტრალურ აფრიკაშ რესპუბლიკაქ ზოხორინელობა მიპალჷ დო ქიანაშ მაართა პრეზიდენტო დაკოქ გინირთჷ. დაკო ცარ გინაშქუ ართ-პარტიულ სახენწჷფოთ დო 1962 წანას ეფას გემორძგჷ საპრეზიდენტო გიშაგორუეფს. მართუალაშ გოძვენას, დაკოქ ვეგნაჭყვიდირჷ ქიანაშ ეკონომიკურ პრობლემეფქ. 1965 წანაშ 31 ქირსეთუთა/1966 წანაშ 1 ღურთუთას,</text>
      <sha1>15c3hiveyxdekhzr5l88pwo57vcfvt8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>251907</id>
      <parentid>251906</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T12:48:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Njilo</username>
        <id>1885</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>251907</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8420" sha1="2fiwyp13zaq0dym3gt09uso9nmoem7z" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლიდერი
| ჯოხო =დავიდ დაკო
| სურათი=David Dacko 1962-06-13.jpg
| სურათიშ ზჷმა =250px
| მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=დაკო 1962 წანას 
| ხეშმოჭარუა =Signature of David Dacko.png
| რანწკი = [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ მა-1 დო მა-3 პრეზიდენტი]]
| პოსტი დეკინჷ = [[22 მელახი]], [[1991]]
| პოსტი დიტუ = [[22 მელახი]], [[2001]]
| ვიცე-პრეზიდენტი  =
| მონარქი =
| პრეზიდენტი =
| კანცლერი =
| პრემიერ-მინისტრი =
| დუდმახვენჯი=
| წიმოხონი=[[ჟან ბედელ ბოკასა]] (მუჭოთ იმპერატორი)
| მონძე   =[[ანდრე კოლინგბა]]
| დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|24|3|1930}}
| დაბადებაშ აბანი=[[ლობაე]], [[უბანგი-შარი]] (ასეიან [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკა|ცარ]])
| ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|2003|11|20|1930|3|24}}
| ღურაშ აბანი=[[იაუნდე]], [[კამერუნი]]
| ღურაშ ბაძაძი = 
| ნთხორუ აბანი =
| მენოღალობა ={{შილა|ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკა}}
| ერუანობა =
| ოგიშაგორაშე ოლქი =
| მუმა =
| ნანა =
| ალმასქუ =1. [[ფლორენს იაგბაო]]&lt;br&gt;2. [[ბრიჯიტ დაკო]]
| სქუალეფი=11
| გონათაფა =
| ომენცარე ხარისხი =
| პროფესია =
| საქვარუა =
| რელიგია =
| ჯილდოეფი =
| პარტია =[[უჩა აფრიკაშ სოციალური ევოლუციაშ ჸარაფი]] (1979 წანაშახ)&lt;br&gt;[[ცენტრალური აფრიკაშ დემოკრატიული რსხუ]] (1980-1981)&lt;br&gt;[[დემოკრატიაშ დო გოვითარაფაშ ჸარაფი (ცარ)|დემოკრატიაშ დო გოვითარაფაშ ჸარაფი]] (1993-2003)
| ვებ-საიტი=
| მიკოღანკუა=
| რანწკი2 =
| პოსტი დეკინჷ2 =[[14 მარაშინათუთა]], [[1960]]
| პოსტი დიტუ2=[[31 ქირსეთუთა]], [[1965]]
| წიმოხონი2 =პოსტიქ გიჭყჷ 
| მონძე2 =[[ჟან ბედელ ბოკასა]]
| პრეზიდენტი2=
| მონარქი2 =
| კანცლერი2 =
| ვიცე-პრეზიდენტი2  =
| პრემიერ-მინისტრი2=
| დუდმახვენჯი2=
| რანწკი3 = [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრემიერ-მინისტრი]]
| პოსტი დეკინჷ3 = [[1 მესი]], [[1959]]
| პოსტი დიტუ3 =[[14 მარაშინათუთა]], [[1960]]
| წიმოხონი3 =[[აბელ გუმბა]]
| მონძე3 =[[ელისაბედ დომიტიენი]] (1975)
| პრეზიდენტი3 =
| მონარქი3=
| კანცლერი3 =
| პრემიერ-მინისტრი3=
| დუდმახვენჯი3=
| რანწკი4 =
| პოსტი დეკინჷ4 =
| პოსტი დიტუ4 =
| წიმოხონი4 = 
| მონძე4 =
| პრეზიდენტი4 =
| მონარქი4 =
| კანცლერი4 =
| პრემიერ-მინისტრი4=
| დუდმახვენჯი4=
| რანწკი5 = 
| პოსტი დეკინჷ5 =
| პოსტი დიტუ5 =
| წიმოხონი5 =
| მონძე5 =
| პრეზიდენტი5 =
| მონარქი5 =
| კანცლერი5 =
| პრემიერ-მინისტრი5=
| დუდმახვენჯი5=
}}

'''დავიდ დაკო''' ([[ფრანგული ნინა|ფრანგ.]] David Dacko; დ. [[24 მელახი]], [[1930]] — ღ. [[20 გერგობათუთა]], [[2003]]) — ცენტრალურ აფრიკალი პოლიტიკოსი, [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკა|ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ]] [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]] 1960-1965 დო 1979-1981 წანეფს.

რდჷ პროფესიათ მაგურაფალი. ცენტრალურ აფრიკაშ ავტონომიურ რესპუბლიკაშ პრემიერ-მინისტრიშ ბართოლომეო ბოგანდაშ მართუალაშ ბორჯის, დაკოს უკინებუდჷ შხვადოშხვა შანულამ პოსტეფი. 1959 წანას, ბოგანდაშ ღურაშ უკულ, პრემიერ-მინისტრო დაკოქ გინირთჷ. 1960 წანას ცენტრალურ აფრიკაშ რესპუბლიკაქ ზოხორინელობა მიპალჷ დო ქიანაშ მაართა პრეზიდენტო დაკოქ გინირთჷ. დაკო ცარ გინაშქუ ართ-პარტიულ სახენწჷფოთ დო 1962 წანას ეფას გემორძგჷ საპრეზიდენტო გიშაგორუეფს. მართუალაშ გოძვენას, დაკოქ ვეგნაჭყვიდირჷ ქიანაშ ეკონომიკურ პრობლემეფქ. 1965 წანაშ 31 ქირსეთუთა/1966 წანაშ 1 ღურთუთას, [[ჟან ბედელ ბოკასა]]ქ ქუდახუ დაკოშ მართუალა დო ხეშულობა მუქ ქაშეჸოთჷ ხეშა.

ბოკასაშ მართუალა იგინძარებუდჷ 13 წანას. თიქ ცენტრალურ აფრიკაშ რესპუბლიკა იმპერიათ გეგმაცხადჷ. 1979 წანაშ ეკენიას, დაკოქ ფრანგულ აკოანჯარაფილ ნძალეფიშ ელარჷნათ, გეგთარაგუ ბოკასა დო ხეშულობაშა დირთჷ. თიშ მაჟირა მართუალას ცენტრალურ აფრიკაშ რესპუბლიკაშო მუთუნნერი წჷმოძინეფ ვამუღალჷ. 1981 წანას, ოურდუმე მოღალექ, გენერალქ, [[ანდრე კოლინგბა]]ქ ქუდახუ დაკო. უკულიან წანეფს დაკო აქტიურო ოკათუდჷ პოლიტიკას მუჭოთ ოპოზიციაშ ლიდერი. მონაწილენდჷ 1992 დო 1999 საპრეზიდენტო გიშაგორუეფს მარა უშედეგეთ.</text>
      <sha1>2fiwyp13zaq0dym3gt09uso9nmoem7z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>251908</id>
      <parentid>251907</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T12:49:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Njilo</username>
        <id>1885</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>251908</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8421" sha1="6ax10og24osassfoevuljkcw3a88qex" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლიდერი
| ჯოხო =დავიდ დაკო
| სურათი=David Dacko 1962-06-13.jpg
| სურათიშ ზჷმა =250px
| მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=დაკო 1962 წანას 
| ხეშმოჭარუა =Signature of David Dacko.png
| რანწკი = [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ მა-1 დო მა-3 პრეზიდენტი]]
| პოსტი დეკინჷ = [[22 მელახი]], [[1991]]
| პოსტი დიტუ = [[22 მელახი]], [[2001]]
| ვიცე-პრეზიდენტი  =
| მონარქი =
| პრეზიდენტი =
| კანცლერი =
| პრემიერ-მინისტრი =
| დუდმახვენჯი=
| წიმოხონი=[[ჟან ბედელ ბოკასა]] (მუჭოთ იმპერატორი)
| მონძე   =[[ანდრე კოლინგბა]]
| დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|24|3|1930}}
| დაბადებაშ აბანი=[[ლობაე]], [[უბანგი-შარი]] (ასეიან [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკა|ცარ]])
| ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|2003|11|20|1930|3|24}}
| ღურაშ აბანი=[[იაუნდე]], [[კამერუნი]]
| ღურაშ ბაძაძი = 
| ნთხორუ აბანი =
| მენოღალობა ={{შილა|ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკა}}
| ერუანობა =
| ოგიშაგორაშე ოლქი =
| მუმა =
| ნანა =
| ალმასქუ =1. [[ფლორენს იაგბაო]]&lt;br&gt;2. [[ბრიჯიტ დაკო]]
| სქუალეფი=11
| გონათაფა =
| ომენცარე ხარისხი =
| პროფესია =
| საქვარუა =
| რელიგია =
| ჯილდოეფი =
| პარტია =[[უჩა აფრიკაშ სოციალური ევოლუციაშ ჸარაფი]] (1979 წანაშახ)&lt;br&gt;[[ცენტრალური აფრიკაშ დემოკრატიული რსხუ]] (1980-1981)&lt;br&gt;[[დემოკრატიაშ დო გოვითარაფაშ ჸარაფი (ცარ)|დემოკრატიაშ დო გოვითარაფაშ ჸარაფი]] (1993-2003)
| ვებ-საიტი=
| მიკოღანკუა=
| რანწკი2 =
| პოსტი დეკინჷ2 =[[14 მარაშინათუთა]], [[1960]]
| პოსტი დიტუ2=[[31 ქირსეთუთა]], [[1965]]
| წიმოხონი2 =პოსტიქ გიჭყჷ 
| მონძე2 =[[ჟან ბედელ ბოკასა]]
| პრეზიდენტი2=
| მონარქი2 =
| კანცლერი2 =
| ვიცე-პრეზიდენტი2  =
| პრემიერ-მინისტრი2=
| დუდმახვენჯი2=
| რანწკი3 = [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრემიერ-მინისტრი]]
| პოსტი დეკინჷ3 = [[1 მესი]], [[1959]]
| პოსტი დიტუ3 =[[14 მარაშინათუთა]], [[1960]]
| წიმოხონი3 =[[აბელ გუმბა]]
| მონძე3 =[[ელისაბედ დომიტიენი]] (1975)
| პრეზიდენტი3 =
| მონარქი3=
| კანცლერი3 =
| პრემიერ-მინისტრი3=
| დუდმახვენჯი3=
| რანწკი4 =
| პოსტი დეკინჷ4 =
| პოსტი დიტუ4 =
| წიმოხონი4 = 
| მონძე4 =
| პრეზიდენტი4 =
| მონარქი4 =
| კანცლერი4 =
| პრემიერ-მინისტრი4=
| დუდმახვენჯი4=
| რანწკი5 = 
| პოსტი დეკინჷ5 =
| პოსტი დიტუ5 =
| წიმოხონი5 =
| მონძე5 =
| პრეზიდენტი5 =
| მონარქი5 =
| კანცლერი5 =
| პრემიერ-მინისტრი5=
| დუდმახვენჯი5=
}}

'''დავიდ დაკო''' ([[ფრანგული ნინა|ფრანგ.]] David Dacko; დ. [[24 მელახი]], [[1930]] — ღ. [[20 გერგობათუთა]], [[2003]]) — ცენტრალურ აფრიკალი პოლიტიკოსი, [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკა|ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ]] [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]] 1960-1965 დო 1979-1981 წანეფს.

რდჷ პროფესიათ მაგურაფალი. ცენტრალურ აფრიკაშ ავტონომიურ რესპუბლიკაშ პრემიერ-მინისტრიშ [[ბარტელემი ბოგანდა]]შ მართუალაშ ბორჯის, დაკოს უკინებუდჷ შხვადოშხვა შანულამ პოსტეფი. 1959 წანას, ბოგანდაშ ღურაშ უკულ, პრემიერ-მინისტრო დაკოქ გინირთჷ. 1960 წანას ცენტრალურ აფრიკაშ რესპუბლიკაქ ზოხორინელობა მიპალჷ დო ქიანაშ მაართა პრეზიდენტო დაკოქ გინირთჷ. დაკო ცარ გინაშქუ ართ-პარტიულ სახენწჷფოთ დო 1962 წანას ეფას გემორძგჷ საპრეზიდენტო გიშაგორუეფს. მართუალაშ გოძვენას, დაკოქ ვეგნაჭყვიდირჷ ქიანაშ ეკონომიკურ პრობლემეფქ. 1965 წანაშ 31 ქირსეთუთა/1966 წანაშ 1 ღურთუთას, [[ჟან ბედელ ბოკასა]]ქ ქუდახუ დაკოშ მართუალა დო ხეშულობა მუქ ქაშეჸოთჷ ხეშა.

ბოკასაშ მართუალა იგინძარებუდჷ 13 წანას. თიქ ცენტრალურ აფრიკაშ რესპუბლიკა იმპერიათ გეგმაცხადჷ. 1979 წანაშ ეკენიას, დაკოქ ფრანგულ აკოანჯარაფილ ნძალეფიშ ელარჷნათ, გეგთარაგუ ბოკასა დო ხეშულობაშა დირთჷ. თიშ მაჟირა მართუალას ცენტრალურ აფრიკაშ რესპუბლიკაშო მუთუნნერი წჷმოძინეფ ვამუღალჷ. 1981 წანას, ოურდუმე მოღალექ, გენერალქ, [[ანდრე კოლინგბა]]ქ ქუდახუ დაკო. უკულიან წანეფს დაკო აქტიურო ოკათუდჷ პოლიტიკას მუჭოთ ოპოზიციაშ ლიდერი. მონაწილენდჷ 1992 დო 1999 საპრეზიდენტო გიშაგორუეფს მარა უშედეგეთ.</text>
      <sha1>6ax10og24osassfoevuljkcw3a88qex</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>251909</id>
      <parentid>251908</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T12:49:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Njilo</username>
        <id>1885</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>251909</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8387" sha1="h4kimpnrkpngvx8igecg8e2smr3ze2x" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლიდერი
| ჯოხო =დავიდ დაკო
| სურათი=David Dacko 1962-06-13.jpg
| სურათიშ ზჷმა =250px
| მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=დაკო 1962 წანას 
| ხეშმოჭარუა =Signature of David Dacko.png
| რანწკი = [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ მა-1 დო მა-3 პრეზიდენტი]]
| პოსტი დეკინჷ = [[22 მელახი]], [[1991]]
| პოსტი დიტუ = [[22 მელახი]], [[2001]]
| ვიცე-პრეზიდენტი  =
| მონარქი =
| პრეზიდენტი =
| კანცლერი =
| პრემიერ-მინისტრი =
| დუდმახვენჯი=
| წიმოხონი=[[ჟან ბედელ ბოკასა]] (მუჭოთ იმპერატორი)
| მონძე   =[[ანდრე კოლინგბა]]
| დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|24|3|1930}}
| დაბადებაშ აბანი=[[ლობაე]], [[უბანგი-შარი]] (ასეიან [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკა|ცარ]])
| ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|2003|11|20|1930|3|24}}
| ღურაშ აბანი=[[იაუნდე]], [[კამერუნი]]
| ღურაშ ბაძაძი = 
| ნთხორუ აბანი =
| მენოღალობა ={{შილა|ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკა}}
| ერუანობა =
| ოგიშაგორაშე ოლქი =
| მუმა =
| ნანა =
| ალმასქუ =1. [[ფლორენს იაგბაო]]&lt;br&gt;2. [[ბრიჯიტ დაკო]]
| სქუალეფი=11
| გონათაფა =
| ომენცარე ხარისხი =
| პროფესია =
| საქვარუა =
| რელიგია =
| ჯილდოეფი =
| პარტია =[[უჩა აფრიკაშ სოციალური ევოლუციაშ ჸარაფი]] (1979 წანაშახ)&lt;br&gt;[[ცენტრალური აფრიკაშ დემოკრატიული რსხუ]] (1980-1981)&lt;br&gt;[[დემოკრატიაშ დო გოვითარაფაშ ჸარაფი (ცარ)|დემოკრატიაშ დო გოვითარაფაშ ჸარაფი]] (1993-2003)
| ვებ-საიტი=
| მიკოღანკუა=
| რანწკი2 =
| პოსტი დეკინჷ2 =[[14 მარაშინათუთა]], [[1960]]
| პოსტი დიტუ2=[[31 ქირსეთუთა]], [[1965]]
| წიმოხონი2 =პოსტიქ გიჭყჷ 
| მონძე2 =[[ჟან ბედელ ბოკასა]]
| პრეზიდენტი2=
| მონარქი2 =
| კანცლერი2 =
| ვიცე-პრეზიდენტი2  =
| პრემიერ-მინისტრი2=
| დუდმახვენჯი2=
| რანწკი3 = [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრემიერ-მინისტრი]]
| პოსტი დეკინჷ3 = [[1 მესი]], [[1959]]
| პოსტი დიტუ3 =[[14 მარაშინათუთა]], [[1960]]
| წიმოხონი3 =[[აბელ გუმბა]]
| მონძე3 =[[ელისაბედ დომიტიენი]] (1975)
| პრეზიდენტი3 =
| მონარქი3=
| კანცლერი3 =
| პრემიერ-მინისტრი3=
| დუდმახვენჯი3=
| რანწკი4 =
| პოსტი დეკინჷ4 =
| პოსტი დიტუ4 =
| წიმოხონი4 = 
| მონძე4 =
| პრეზიდენტი4 =
| მონარქი4 =
| კანცლერი4 =
| პრემიერ-მინისტრი4=
| დუდმახვენჯი4=
| რანწკი5 = 
| პოსტი დეკინჷ5 =
| პოსტი დიტუ5 =
| წიმოხონი5 =
| მონძე5 =
| პრეზიდენტი5 =
| მონარქი5 =
| კანცლერი5 =
| პრემიერ-მინისტრი5=
| დუდმახვენჯი5=
}}

'''დავიდ დაკო''' ([[ფრანგული ნინა|ფრანგ.]] David Dacko; დ. [[24 მელახი]], [[1930]] — ღ. [[20 გერგობათუთა]], [[2003]]) — ცენტრალურ აფრიკალი პოლიტიკოსი, [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკა|ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ]] [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]] 1960-1965 დო 1979-1981 წანეფს.

რდჷ პროფესიათ მაგურაფალი. ცენტრალურ აფრიკაშ ავტონომიაშ პრემიერ-მინისტრიშ [[ბარტელემი ბოგანდა]]შ მართუალაშ ბორჯის, დაკოს უკინებუდჷ შხვადოშხვა შანულამ პოსტეფი. 1959 წანას, ბოგანდაშ ღურაშ უკულ, პრემიერ-მინისტრო დაკოქ გინირთჷ. 1960 წანას ცენტრალურ აფრიკაშ რესპუბლიკაქ ზოხორინელობა მიპალჷ დო ქიანაშ მაართა პრეზიდენტო დაკოქ გინირთჷ. დაკო ცარ გინაშქუ ართ-პარტიულ სახენწჷფოთ დო 1962 წანას ეფას გემორძგჷ საპრეზიდენტო გიშაგორუეფს. მართუალაშ გოძვენას, დაკოქ ვეგნაჭყვიდირჷ ქიანაშ ეკონომიკურ პრობლემეფქ. 1965 წანაშ 31 ქირსეთუთა/1966 წანაშ 1 ღურთუთას, [[ჟან ბედელ ბოკასა]]ქ ქუდახუ დაკოშ მართუალა დო ხეშულობა მუქ ქაშეჸოთჷ ხეშა.

ბოკასაშ მართუალა იგინძარებუდჷ 13 წანას. თიქ ცენტრალურ აფრიკაშ რესპუბლიკა იმპერიათ გეგმაცხადჷ. 1979 წანაშ ეკენიას, დაკოქ ფრანგულ აკოანჯარაფილ ნძალეფიშ ელარჷნათ, გეგთარაგუ ბოკასა დო ხეშულობაშა დირთჷ. თიშ მაჟირა მართუალას ცენტრალურ აფრიკაშ რესპუბლიკაშო მუთუნნერი წჷმოძინეფ ვამუღალჷ. 1981 წანას, ოურდუმე მოღალექ, გენერალქ, [[ანდრე კოლინგბა]]ქ ქუდახუ დაკო. უკულიან წანეფს დაკო აქტიურო ოკათუდჷ პოლიტიკას მუჭოთ ოპოზიციაშ ლიდერი. მონაწილენდჷ 1992 დო 1999 საპრეზიდენტო გიშაგორუეფს მარა უშედეგეთ.</text>
      <sha1>h4kimpnrkpngvx8igecg8e2smr3ze2x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>251910</id>
      <parentid>251909</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T12:50:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Njilo</username>
        <id>1885</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>251910</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8412" sha1="ladhz23aprqamca3dz50vpuon47ruyl" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლიდერი
| ჯოხო =დავიდ დაკო
| სურათი=David Dacko 1962-06-13.jpg
| სურათიშ ზჷმა =250px
| მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=დაკო 1962 წანას 
| ხეშმოჭარუა =Signature of David Dacko.png
| რანწკი = [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ მა-1 დო მა-3 პრეზიდენტი]]
| პოსტი დეკინჷ = [[22 მელახი]], [[1991]]
| პოსტი დიტუ = [[22 მელახი]], [[2001]]
| ვიცე-პრეზიდენტი  =
| მონარქი =
| პრეზიდენტი =
| კანცლერი =
| პრემიერ-მინისტრი =
| დუდმახვენჯი=
| წიმოხონი=[[ჟან ბედელ ბოკასა]] (მუჭოთ იმპერატორი)
| მონძე   =[[ანდრე კოლინგბა]]
| დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|24|3|1930}}
| დაბადებაშ აბანი=[[ლობაე]], [[უბანგი-შარი]] (ასეიან [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკა|ცარ]])
| ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|2003|11|20|1930|3|24}}
| ღურაშ აბანი=[[იაუნდე]], [[კამერუნი]]
| ღურაშ ბაძაძი = 
| ნთხორუ აბანი =
| მენოღალობა ={{შილა|ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკა}}
| ერუანობა =
| ოგიშაგორაშე ოლქი =
| მუმა =
| ნანა =
| ალმასქუ =1. [[ფლორენს იაგბაო]]&lt;br&gt;2. [[ბრიჯიტ დაკო]]
| სქუალეფი=11
| გონათაფა =
| ომენცარე ხარისხი =
| პროფესია =
| საქვარუა =
| რელიგია =
| ჯილდოეფი =
| პარტია =[[უჩა აფრიკაშ სოციალური ევოლუციაშ ჸარაფი]] (1979 წანაშახ)&lt;br&gt;[[ცენტრალური აფრიკაშ დემოკრატიული რსხუ]] (1980-1981)&lt;br&gt;[[დემოკრატიაშ დო გოვითარაფაშ ჸარაფი (ცარ)|დემოკრატიაშ დო გოვითარაფაშ ჸარაფი]] (1993-2003)
| ვებ-საიტი=
| მიკოღანკუა=
| რანწკი2 =
| პოსტი დეკინჷ2 =[[14 მარაშინათუთა]], [[1960]]
| პოსტი დიტუ2=[[31 ქირსეთუთა]], [[1965]]
| წიმოხონი2 =პოსტიქ გიჭყჷ 
| მონძე2 =[[ჟან ბედელ ბოკასა]]
| პრეზიდენტი2=
| მონარქი2 =
| კანცლერი2 =
| ვიცე-პრეზიდენტი2  =
| პრემიერ-მინისტრი2=
| დუდმახვენჯი2=
| რანწკი3 = [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრემიერ-მინისტრი]]
| პოსტი დეკინჷ3 = [[1 მესი]], [[1959]]
| პოსტი დიტუ3 =[[14 მარაშინათუთა]], [[1960]]
| წიმოხონი3 =[[აბელ გუმბა]]
| მონძე3 =[[ელისაბედ დომიტიენი]] (1975)
| პრეზიდენტი3 =
| მონარქი3=
| კანცლერი3 =
| პრემიერ-მინისტრი3=
| დუდმახვენჯი3=
| რანწკი4 =
| პოსტი დეკინჷ4 =
| პოსტი დიტუ4 =
| წიმოხონი4 = 
| მონძე4 =
| პრეზიდენტი4 =
| მონარქი4 =
| კანცლერი4 =
| პრემიერ-მინისტრი4=
| დუდმახვენჯი4=
| რანწკი5 = 
| პოსტი დეკინჷ5 =
| პოსტი დიტუ5 =
| წიმოხონი5 =
| მონძე5 =
| პრეზიდენტი5 =
| მონარქი5 =
| კანცლერი5 =
| პრემიერ-მინისტრი5=
| დუდმახვენჯი5=
}}

'''დავიდ დაკო''' ([[ფრანგული ნინა|ფრანგ.]] David Dacko; დ. [[24 მელახი]], [[1930]] — ღ. [[20 გერგობათუთა]], [[2003]]) — ცენტრალურ აფრიკალი პოლიტიკოსი, [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკა|ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ]] [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]] 1960-1965 დო 1979-1981 წანეფს.

რდჷ პროფესიათ მაგურაფალი. ცენტრალურ აფრიკაშ ავტონომიაშ პრემიერ-მინისტრიშ [[ბარტელემი ბოგანდა]]შ მართუალაშ ბორჯის, დაკოს უკინებუდჷ შხვადოშხვა შანულამ პოსტეფი. 1959 წანას, ბოგანდაშ ღურაშ უკულ, პრემიერ-მინისტრო დაკოქ გინირთჷ. 1960 წანას ცენტრალურ აფრიკაშ რესპუბლიკაქ ზოხორინელობა მიპალჷ დო ქიანაშ მაართა პრეზიდენტიშ პოსტიქ დაკოქ ქიდეკინჷ. დაკო ცარ გინაშქუ ართ-პარტიულ სახენწჷფოთ დო 1962 წანას ეფას გემორძგჷ საპრეზიდენტო გიშაგორუეფს. მართუალაშ გოძვენას, დაკოქ ვეგნაჭყვიდირჷ ქიანაშ ეკონომიკურ პრობლემეფქ. 1965 წანაშ 31 ქირსეთუთა/1966 წანაშ 1 ღურთუთას, [[ჟან ბედელ ბოკასა]]ქ ქუდახუ დაკოშ მართუალა დო ხეშულობა მუქ ქაშეჸოთჷ ხეშა.

ბოკასაშ მართუალა იგინძარებუდჷ 13 წანას. თიქ ცენტრალურ აფრიკაშ რესპუბლიკა იმპერიათ გეგმაცხადჷ. 1979 წანაშ ეკენიას, დაკოქ ფრანგულ აკოანჯარაფილ ნძალეფიშ ელარჷნათ, გეგთარაგუ ბოკასა დო ხეშულობაშა დირთჷ. თიშ მაჟირა მართუალას ცენტრალურ აფრიკაშ რესპუბლიკაშო მუთუნნერი წჷმოძინეფ ვამუღალჷ. 1981 წანას, ოურდუმე მოღალექ, გენერალქ, [[ანდრე კოლინგბა]]ქ ქუდახუ დაკო. უკულიან წანეფს დაკო აქტიურო ოკათუდჷ პოლიტიკას მუჭოთ ოპოზიციაშ ლიდერი. მონაწილენდჷ 1992 დო 1999 საპრეზიდენტო გიშაგორუეფს მარა უშედეგეთ.</text>
      <sha1>ladhz23aprqamca3dz50vpuon47ruyl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>251911</id>
      <parentid>251910</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T12:50:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Njilo</username>
        <id>1885</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>251911</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8409" sha1="ckydihk71a1z3c0ijlq9gtf1v0gflkq" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლიდერი
| ჯოხო =დავიდ დაკო
| სურათი=David Dacko 1962-06-13.jpg
| სურათიშ ზჷმა =250px
| მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=დაკო 1962 წანას 
| ხეშმოჭარუა =Signature of David Dacko.png
| რანწკი = [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ მა-1 დო მა-3 პრეზიდენტი]]
| პოსტი დეკინჷ = [[22 მელახი]], [[1991]]
| პოსტი დიტუ = [[22 მელახი]], [[2001]]
| ვიცე-პრეზიდენტი  =
| მონარქი =
| პრეზიდენტი =
| კანცლერი =
| პრემიერ-მინისტრი =
| დუდმახვენჯი=
| წიმოხონი=[[ჟან ბედელ ბოკასა]] (მუჭოთ იმპერატორი)
| მონძე   =[[ანდრე კოლინგბა]]
| დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|24|3|1930}}
| დაბადებაშ აბანი=[[ლობაე]], [[უბანგი-შარი]] (ასეიან [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკა|ცარ]])
| ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|2003|11|20|1930|3|24}}
| ღურაშ აბანი=[[იაუნდე]], [[კამერუნი]]
| ღურაშ ბაძაძი = 
| ნთხორუ აბანი =
| მენოღალობა ={{შილა|ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკა}}
| ერუანობა =
| ოგიშაგორაშე ოლქი =
| მუმა =
| ნანა =
| ალმასქუ =1. [[ფლორენს იაგბაო]]&lt;br&gt;2. [[ბრიჯიტ დაკო]]
| სქუალეფი=11
| გონათაფა =
| ომენცარე ხარისხი =
| პროფესია =
| საქვარუა =
| რელიგია =
| ჯილდოეფი =
| პარტია =[[უჩა აფრიკაშ სოციალური ევოლუციაშ ჸარაფი]] (1979 წანაშახ)&lt;br&gt;[[ცენტრალური აფრიკაშ დემოკრატიული რსხუ]] (1980-1981)&lt;br&gt;[[დემოკრატიაშ დო გოვითარაფაშ ჸარაფი (ცარ)|დემოკრატიაშ დო გოვითარაფაშ ჸარაფი]] (1993-2003)
| ვებ-საიტი=
| მიკოღანკუა=
| რანწკი2 =
| პოსტი დეკინჷ2 =[[14 მარაშინათუთა]], [[1960]]
| პოსტი დიტუ2=[[31 ქირსეთუთა]], [[1965]]
| წიმოხონი2 =პოსტიქ გიჭყჷ 
| მონძე2 =[[ჟან ბედელ ბოკასა]]
| პრეზიდენტი2=
| მონარქი2 =
| კანცლერი2 =
| ვიცე-პრეზიდენტი2  =
| პრემიერ-მინისტრი2=
| დუდმახვენჯი2=
| რანწკი3 = [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრემიერ-მინისტრი]]
| პოსტი დეკინჷ3 = [[1 მესი]], [[1959]]
| პოსტი დიტუ3 =[[14 მარაშინათუთა]], [[1960]]
| წიმოხონი3 =[[აბელ გუმბა]]
| მონძე3 =[[ელისაბედ დომიტიენი]] (1975)
| პრეზიდენტი3 =
| მონარქი3=
| კანცლერი3 =
| პრემიერ-მინისტრი3=
| დუდმახვენჯი3=
| რანწკი4 =
| პოსტი დეკინჷ4 =
| პოსტი დიტუ4 =
| წიმოხონი4 = 
| მონძე4 =
| პრეზიდენტი4 =
| მონარქი4 =
| კანცლერი4 =
| პრემიერ-მინისტრი4=
| დუდმახვენჯი4=
| რანწკი5 = 
| პოსტი დეკინჷ5 =
| პოსტი დიტუ5 =
| წიმოხონი5 =
| მონძე5 =
| პრეზიდენტი5 =
| მონარქი5 =
| კანცლერი5 =
| პრემიერ-მინისტრი5=
| დუდმახვენჯი5=
}}

'''დავიდ დაკო''' ([[ფრანგული ნინა|ფრანგ.]] David Dacko; დ. [[24 მელახი]], [[1930]] — ღ. [[20 გერგობათუთა]], [[2003]]) — ცენტრალურ აფრიკალი პოლიტიკოსი, [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკა|ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ]] [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]] 1960-1965 დო 1979-1981 წანეფს.

რდჷ პროფესიათ მაგურაფალი. ცენტრალურ აფრიკაშ ავტონომიაშ პრემიერ-მინისტრიშ [[ბარტელემი ბოგანდა]]შ მართუალაშ ბორჯის, დაკოს უკინებუდჷ შხვადოშხვა შანულამ პოსტეფი. 1959 წანას, ბოგანდაშ ღურაშ უკულ, პრემიერ-მინისტრო დაკოქ გინირთჷ. 1960 წანას ცენტრალურ აფრიკაშ რესპუბლიკაქ ზოხორინელობა მიპალჷ დო ქიანაშ მაართა პრეზიდენტიშ პოსტი დაკოქ ქიდეკინჷ. დაკო ცარ გინაშქუ ართ-პარტიულ სახენწჷფოთ დო 1962 წანას ეფას გემორძგჷ საპრეზიდენტო გიშაგორუეფს. მართუალაშ გოძვენას, დაკოქ ვეგნაჭყვიდირჷ ქიანაშ ეკონომიკურ პრობლემეფქ. 1965 წანაშ 31 ქირსეთუთა/1966 წანაშ 1 ღურთუთას, [[ჟან ბედელ ბოკასა]]ქ ქუდახუ დაკოშ მართუალა დო ხეშულობა მუქ ქაშეჸოთჷ ხეშა.

ბოკასაშ მართუალა იგინძარებუდჷ 13 წანას. თიქ ცენტრალურ აფრიკაშ რესპუბლიკა იმპერიათ გეგმაცხადჷ. 1979 წანაშ ეკენიას, დაკოქ ფრანგულ აკოანჯარაფილ ნძალეფიშ ელარჷნათ, გეგთარაგუ ბოკასა დო ხეშულობაშა დირთჷ. თიშ მაჟირა მართუალას ცენტრალურ აფრიკაშ რესპუბლიკაშო მუთუნნერი წჷმოძინეფ ვამუღალჷ. 1981 წანას, ოურდუმე მოღალექ, გენერალქ, [[ანდრე კოლინგბა]]ქ ქუდახუ დაკო. უკულიან წანეფს დაკო აქტიურო ოკათუდჷ პოლიტიკას მუჭოთ ოპოზიციაშ ლიდერი. მონაწილენდჷ 1992 დო 1999 საპრეზიდენტო გიშაგორუეფს მარა უშედეგეთ.</text>
      <sha1>ckydihk71a1z3c0ijlq9gtf1v0gflkq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>251912</id>
      <parentid>251911</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T12:51:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Njilo</username>
        <id>1885</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>251912</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8412" sha1="qud2l353kcbnc8yp7uoofqqs83ow2f8" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლიდერი
| ჯოხო =დავიდ დაკო
| სურათი=David Dacko 1962-06-13.jpg
| სურათიშ ზჷმა =250px
| მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=დაკო 1962 წანას 
| ხეშმოჭარუა =Signature of David Dacko.png
| რანწკი = [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ მა-1 დო მა-3 პრეზიდენტი]]
| პოსტი დეკინჷ = [[22 მელახი]], [[1991]]
| პოსტი დიტუ = [[22 მელახი]], [[2001]]
| ვიცე-პრეზიდენტი  =
| მონარქი =
| პრეზიდენტი =
| კანცლერი =
| პრემიერ-მინისტრი =
| დუდმახვენჯი=
| წიმოხონი=[[ჟან ბედელ ბოკასა]] (მუჭოთ იმპერატორი)
| მონძე   =[[ანდრე კოლინგბა]]
| დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|24|3|1930}}
| დაბადებაშ აბანი=[[ლობაე]], [[უბანგი-შარი]] (ასეიან [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკა|ცარ]])
| ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|2003|11|20|1930|3|24}}
| ღურაშ აბანი=[[იაუნდე]], [[კამერუნი]]
| ღურაშ ბაძაძი = 
| ნთხორუ აბანი =
| მენოღალობა ={{შილა|ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკა}}
| ერუანობა =
| ოგიშაგორაშე ოლქი =
| მუმა =
| ნანა =
| ალმასქუ =1. [[ფლორენს იაგბაო]]&lt;br&gt;2. [[ბრიჯიტ დაკო]]
| სქუალეფი=11
| გონათაფა =
| ომენცარე ხარისხი =
| პროფესია =
| საქვარუა =
| რელიგია =
| ჯილდოეფი =
| პარტია =[[უჩა აფრიკაშ სოციალური ევოლუციაშ ჸარაფი]] (1979 წანაშახ)&lt;br&gt;[[ცენტრალური აფრიკაშ დემოკრატიული რსხუ]] (1980-1981)&lt;br&gt;[[დემოკრატიაშ დო გოვითარაფაშ ჸარაფი (ცარ)|დემოკრატიაშ დო გოვითარაფაშ ჸარაფი]] (1993-2003)
| ვებ-საიტი=
| მიკოღანკუა=
| რანწკი2 =
| პოსტი დეკინჷ2 =[[14 მარაშინათუთა]], [[1960]]
| პოსტი დიტუ2=[[31 ქირსეთუთა]], [[1965]]
| წიმოხონი2 =პოსტიქ გიჭყჷ 
| მონძე2 =[[ჟან ბედელ ბოკასა]]
| პრეზიდენტი2=
| მონარქი2 =
| კანცლერი2 =
| ვიცე-პრეზიდენტი2  =
| პრემიერ-მინისტრი2=
| დუდმახვენჯი2=
| რანწკი3 = [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრემიერ-მინისტრი]]
| პოსტი დეკინჷ3 = [[1 მესი]], [[1959]]
| პოსტი დიტუ3 =[[14 მარაშინათუთა]], [[1960]]
| წიმოხონი3 =[[აბელ გუმბა]]
| მონძე3 =[[ელისაბედ დომიტიენი]] (1975)
| პრეზიდენტი3 =
| მონარქი3=
| კანცლერი3 =
| პრემიერ-მინისტრი3=
| დუდმახვენჯი3=
| რანწკი4 =
| პოსტი დეკინჷ4 =
| პოსტი დიტუ4 =
| წიმოხონი4 = 
| მონძე4 =
| პრეზიდენტი4 =
| მონარქი4 =
| კანცლერი4 =
| პრემიერ-მინისტრი4=
| დუდმახვენჯი4=
| რანწკი5 = 
| პოსტი დეკინჷ5 =
| პოსტი დიტუ5 =
| წიმოხონი5 =
| მონძე5 =
| პრეზიდენტი5 =
| მონარქი5 =
| კანცლერი5 =
| პრემიერ-მინისტრი5=
| დუდმახვენჯი5=
}}

'''დავიდ დაკო''' ([[ფრანგული ნინა|ფრანგ.]] David Dacko; დ. [[24 მელახი]], [[1930]] — ღ. [[20 გერგობათუთა]], [[2003]]) — ცენტრალურ აფრიკალი პოლიტიკოსი, [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკა|ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ]] [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]] 1960-1965 დო 1979-1981 წანეფს.

რდჷ პროფესიათ მაგურაფალი. ცენტრალურ აფრიკაშ ავტონომიაშ პრემიერ-მინისტრიშ [[ბარტელემი ბოგანდა]]შ მართუალაშ ბორჯის, დაკოს უკინებუდჷ შხვადოშხვა შანულამ პოსტეფი. 1959 წანას, ბოგანდაშ ღურაშ უკულ, პრემიერ-მინისტრო დაკოქ გინირთჷ. 1960 წანას ცენტრალურ აფრიკაშ რესპუბლიკაქ ზოხორინელობა მიპალჷ დო ქიანაშ მაართა პრეზიდენტიშ პოსტი დაკოქ ქიდეკინჷ. დაკოქ ცარ გინაშქუ ართ-პარტიულ სახენწჷფოთ დო 1962 წანას ეფას გემორძგჷ საპრეზიდენტო გიშაგორუეფს. მართუალაშ გოძვენას, დაკოქ ვეგნაჭყვიდირჷ ქიანაშ ეკონომიკურ პრობლემეფქ. 1965 წანაშ 31 ქირსეთუთა/1966 წანაშ 1 ღურთუთას, [[ჟან ბედელ ბოკასა]]ქ ქუდახუ დაკოშ მართუალა დო ხეშულობა მუქ ქაშეჸოთჷ ხეშა.

ბოკასაშ მართუალა იგინძარებუდჷ 13 წანას. თიქ ცენტრალურ აფრიკაშ რესპუბლიკა იმპერიათ გეგმაცხადჷ. 1979 წანაშ ეკენიას, დაკოქ ფრანგულ აკოანჯარაფილ ნძალეფიშ ელარჷნათ, გეგთარაგუ ბოკასა დო ხეშულობაშა დირთჷ. თიშ მაჟირა მართუალას ცენტრალურ აფრიკაშ რესპუბლიკაშო მუთუნნერი წჷმოძინეფ ვამუღალჷ. 1981 წანას, ოურდუმე მოღალექ, გენერალქ, [[ანდრე კოლინგბა]]ქ ქუდახუ დაკო. უკულიან წანეფს დაკო აქტიურო ოკათუდჷ პოლიტიკას მუჭოთ ოპოზიციაშ ლიდერი. მონაწილენდჷ 1992 დო 1999 საპრეზიდენტო გიშაგორუეფს მარა უშედეგეთ.</text>
      <sha1>qud2l353kcbnc8yp7uoofqqs83ow2f8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>251913</id>
      <parentid>251912</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T14:03:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Njilo</username>
        <id>1885</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>251913</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8396" sha1="85sdivqgehmst3i4mte70zr0rdy205b" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლიდერი
| ჯოხო =დავიდ დაკო
| სურათი=David Dacko 1962-06-13.jpg
| სურათიშ ზჷმა =250px
| მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=დაკო 1962 წანას 
| ხეშმოჭარუა =Signature of David Dacko.png
| რანწკი = [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ მა-1 დო მა-3 პრეზიდენტი]]
| პოსტი დეკინჷ = [[22 მელახი]], [[1991]]
| პოსტი დიტუ = [[22 მელახი]], [[2001]]
| ვიცე-პრეზიდენტი  =
| მონარქი =
| პრეზიდენტი =
| კანცლერი =
| პრემიერ-მინისტრი =
| დუდმახვენჯი=
| წიმოხონი=[[ჟან ბედელ ბოკასა]] (მუჭოთ იმპერატორი)
| მონძე   =[[ანდრე კოლინგბა]]
| დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|24|3|1930}}
| დაბადებაშ აბანი=[[ლობაე]], [[უბანგი-შარი]] (ასეიან [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკა|ცარ]])
| ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|2003|11|20|1930|3|24}}
| ღურაშ აბანი=[[იაუნდე]], [[კამერუნი]]
| ღურაშ ბაძაძი = 
| ნთხორუ აბანი =
| მენოღალობა ={{შილა|ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკა}}
| ერუანობა =
| ოგიშაგორაშე ოლქი =
| მუმა =
| ნანა =
| ალმასქუ =1. [[ფლორენს იაგბაო]]&lt;br&gt;2. [[ბრიჯიტ დაკო]]
| სქუალეფი=11
| გონათაფა =
| ომენცარე ხარისხი =
| პროფესია =
| საქვარუა =
| რელიგია =
| ჯილდოეფი =
| პარტია =[[უჩა აფრიკაშ სოციალური ევოლუციაშ ჸარაფი]] (1979 წანაშახ)&lt;br&gt;[[ცენტრალური აფრიკაშ დემოკრატიული რსხუ]] (1980-1981)&lt;br&gt;[[დემოკრატიაშ დო გოვითარაფაშ ჸარაფი (ცარ)|დემოკრატიაშ დო გოვითარაფაშ ჸარაფი]] (1993-2003)
| ვებ-საიტი=
| მიკოღანკუა=
| რანწკი2 =
| პოსტი დეკინჷ2 =[[14 მარაშინათუთა]], [[1960]]
| პოსტი დიტუ2=[[31 ქირსეთუთა]], [[1965]]
| წიმოხონი2 =პოსტიქ გიჭყჷ 
| მონძე2 =[[ჟან ბედელ ბოკასა]]
| პრეზიდენტი2=
| მონარქი2 =
| კანცლერი2 =
| ვიცე-პრეზიდენტი2  =
| პრემიერ-მინისტრი2=
| დუდმახვენჯი2=
| რანწკი3 = [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრემიერ-მინისტრი]]
| პოსტი დეკინჷ3 = [[1 მესი]], [[1959]]
| პოსტი დიტუ3 =[[14 მარაშინათუთა]], [[1960]]
| წიმოხონი3 =[[აბელ გუმბა]]
| მონძე3 =[[ელისაბედ დომიტიენი]] (1975)
| პრეზიდენტი3 =
| მონარქი3=
| კანცლერი3 =
| პრემიერ-მინისტრი3=
| დუდმახვენჯი3=
| რანწკი4 =
| პოსტი დეკინჷ4 =
| პოსტი დიტუ4 =
| წიმოხონი4 = 
| მონძე4 =
| პრეზიდენტი4 =
| მონარქი4 =
| კანცლერი4 =
| პრემიერ-მინისტრი4=
| დუდმახვენჯი4=
| რანწკი5 = 
| პოსტი დეკინჷ5 =
| პოსტი დიტუ5 =
| წიმოხონი5 =
| მონძე5 =
| პრეზიდენტი5 =
| მონარქი5 =
| კანცლერი5 =
| პრემიერ-მინისტრი5=
| დუდმახვენჯი5=
}}

'''დავიდ დაკო''' ([[ფრანგული ნინა|ფრანგ.]] David Dacko; დ. [[24 მელახი]], [[1930]] — ღ. [[20 გერგობათუთა]], [[2003]]) — ცენტრალურ აფრიკალი პოლიტიკოსი, [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკა|ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ]] [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]] 1960-1965 დო 1979-1981 წანეფს.

რდჷ პროფესიათ მაგურაფალი. ცენტრალურ აფრიკაშ ავტონომიაშ პრემიერ-მინისტრიშ [[ბარტელემი ბოგანდა]]შ მართუალაშ ბორჯის, დაკოს უკინებუდჷ შხვადოშხვა შანულამ პოსტეფი. 1959 წანას, ბოგანდაშ ღურაშ უკულ, პრემიერ-მინისტრო გინირთჷ. 1960 წანას ცენტრალურ აფრიკაშ რესპუბლიკაქ ზოხორინელობა მიპალჷ დო ქიანაშ მაართა პრეზიდენტიშ პოსტი დაკოქ ქიდეკინჷ. დაკოქ ცარ გინაშქუ ართ-პარტიულ სახენწჷფოთ დო 1962 წანას ეფას გემორძგჷ საპრეზიდენტო გიშაგორუეფს. მართუალაშ გოძვენას, დაკოქ ვეგნაჭყვიდირჷ ქიანაშ ეკონომიკურ პრობლემეფქ. 1965 წანაშ 31 ქირსეთუთა/1966 წანაშ 1 ღურთუთას, [[ჟან ბედელ ბოკასა]]ქ ქუდახუ დაკოშ მართუალა დო ხეშულობა მუქ ქაშეჸოთჷ ხეშა.

ბოკასაშ მართუალა იგინძარებუდჷ 13 წანას. თიქ ცენტრალურ აფრიკაშ რესპუბლიკა იმპერიათ გეგმაცხადჷ. 1979 წანაშ ეკენიას, დაკოქ ფრანგულ აკოანჯარაფილ ნძალეფიშ ელარჷნათ, გეგთარაგუ ბოკასა დო ხეშულობაშა დირთჷ. თიშ მაჟირა მართუალას ცენტრალურ აფრიკაშ რესპუბლიკაშო მუთუნნერი წჷმოძინეფ ვამუღალჷ. 1981 წანას, ოურდუმე მოღალექ, გენერალქ, [[ანდრე კოლინგბა]]ქ ქუდახუ დაკო. უკულიან წანეფს დაკო აქტიურო ოკათუდჷ პოლიტიკას მუჭოთ ოპოზიციაშ ლიდერი. მონაწილენდჷ 1992 დო 1999 საპრეზიდენტო გიშაგორუეფს მარა უშედეგეთ.</text>
      <sha1>85sdivqgehmst3i4mte70zr0rdy205b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>251914</id>
      <parentid>251913</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T14:03:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Njilo</username>
        <id>1885</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>251914</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8395" sha1="ixxfyg5otb1fk1jw5s44by4i3nv2327" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლიდერი
| ჯოხო =დავიდ დაკო
| სურათი=David Dacko 1962-06-13.jpg
| სურათიშ ზჷმა =250px
| მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=დაკო 1962 წანას 
| ხეშმოჭარუა =Signature of David Dacko.png
| რანწკი = [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ მა-1 დო მა-3 პრეზიდენტი]]
| პოსტი დეკინჷ = [[22 მელახი]], [[1991]]
| პოსტი დიტუ = [[22 მელახი]], [[2001]]
| ვიცე-პრეზიდენტი  =
| მონარქი =
| პრეზიდენტი =
| კანცლერი =
| პრემიერ-მინისტრი =
| დუდმახვენჯი=
| წიმოხონი=[[ჟან ბედელ ბოკასა]] (მუჭოთ იმპერატორი)
| მონძე   =[[ანდრე კოლინგბა]]
| დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|24|3|1930}}
| დაბადებაშ აბანი=[[ლობაე]], [[უბანგი-შარი]] (ასეიან [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკა|ცარ]])
| ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|2003|11|20|1930|3|24}}
| ღურაშ აბანი=[[იაუნდე]], [[კამერუნი]]
| ღურაშ ბაძაძი = 
| ნთხორუ აბანი =
| მენოღალობა ={{შილა|ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკა}}
| ერუანობა =
| ოგიშაგორაშე ოლქი =
| მუმა =
| ნანა =
| ალმასქუ =1. [[ფლორენს იაგბაო]]&lt;br&gt;2. [[ბრიჯიტ დაკო]]
| სქუალეფი=11
| გონათაფა =
| ომენცარე ხარისხი =
| პროფესია =
| საქვარუა =
| რელიგია =
| ჯილდოეფი =
| პარტია =[[უჩა აფრიკაშ სოციალური ევოლუციაშ ჸარაფი]] (1979 წანაშახ)&lt;br&gt;[[ცენტრალური აფრიკაშ დემოკრატიული რსხუ]] (1980-1981)&lt;br&gt;[[დემოკრატიაშ დო გოვითარაფაშ ჸარაფი (ცარ)|დემოკრატიაშ დო გოვითარაფაშ ჸარაფი]] (1993-2003)
| ვებ-საიტი=
| მიკოღანკუა=
| რანწკი2 =
| პოსტი დეკინჷ2 =[[14 მარაშინათუთა]], [[1960]]
| პოსტი დიტუ2=[[31 ქირსეთუთა]], [[1965]]
| წიმოხონი2 =პოსტიქ გიჭყჷ 
| მონძე2 =[[ჟან ბედელ ბოკასა]]
| პრეზიდენტი2=
| მონარქი2 =
| კანცლერი2 =
| ვიცე-პრეზიდენტი2  =
| პრემიერ-მინისტრი2=
| დუდმახვენჯი2=
| რანწკი3 = [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრემიერ-მინისტრი]]
| პოსტი დეკინჷ3 = [[1 მესი]], [[1959]]
| პოსტი დიტუ3 =[[14 მარაშინათუთა]], [[1960]]
| წიმოხონი3 =[[აბელ გუმბა]]
| მონძე3 =[[ელისაბედ დომიტიენი]] (1975)
| პრეზიდენტი3 =
| მონარქი3=
| კანცლერი3 =
| პრემიერ-მინისტრი3=
| დუდმახვენჯი3=
| რანწკი4 =
| პოსტი დეკინჷ4 =
| პოსტი დიტუ4 =
| წიმოხონი4 = 
| მონძე4 =
| პრეზიდენტი4 =
| მონარქი4 =
| კანცლერი4 =
| პრემიერ-მინისტრი4=
| დუდმახვენჯი4=
| რანწკი5 = 
| პოსტი დეკინჷ5 =
| პოსტი დიტუ5 =
| წიმოხონი5 =
| მონძე5 =
| პრეზიდენტი5 =
| მონარქი5 =
| კანცლერი5 =
| პრემიერ-მინისტრი5=
| დუდმახვენჯი5=
}}

'''დავიდ დაკო''' ([[ფრანგული ნინა|ფრანგ.]] David Dacko; დ. [[24 მელახი]], [[1930]] — ღ. [[20 გერგობათუთა]], [[2003]]) — ცენტრალურ აფრიკალი პოლიტიკოსი, [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკა|ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ]] [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]] 1960-1965 დო 1979-1981 წანეფს.

რდჷ პროფესიათ მაგურაფალი. ცენტრალურ აფრიკაშ ავტონომიაშ პრემიერ-მინისტრიშ [[ბარტელემი ბოგანდა]]შ მართუალაშ ბორჯის, დაკოს უკინებუდჷ შხვადოშხვა შანულამ პოსტეფი. 1959 წანას, ბოგანდაშ ღურაშ უკულ პრემიერ-მინისტრო გინირთჷ. 1960 წანას ცენტრალურ აფრიკაშ რესპუბლიკაქ ზოხორინელობა მიპალჷ დო ქიანაშ მაართა პრეზიდენტიშ პოსტი დაკოქ ქიდეკინჷ. დაკოქ ცარ გინაშქუ ართ-პარტიულ სახენწჷფოთ დო 1962 წანას ეფას გემორძგჷ საპრეზიდენტო გიშაგორუეფს. მართუალაშ გოძვენას, დაკოქ ვეგნაჭყვიდირჷ ქიანაშ ეკონომიკურ პრობლემეფქ. 1965 წანაშ 31 ქირსეთუთა/1966 წანაშ 1 ღურთუთას, [[ჟან ბედელ ბოკასა]]ქ ქუდახუ დაკოშ მართუალა დო ხეშულობა მუქ ქაშეჸოთჷ ხეშა.

ბოკასაშ მართუალა იგინძარებუდჷ 13 წანას. თიქ ცენტრალურ აფრიკაშ რესპუბლიკა იმპერიათ გეგმაცხადჷ. 1979 წანაშ ეკენიას, დაკოქ ფრანგულ აკოანჯარაფილ ნძალეფიშ ელარჷნათ, გეგთარაგუ ბოკასა დო ხეშულობაშა დირთჷ. თიშ მაჟირა მართუალას ცენტრალურ აფრიკაშ რესპუბლიკაშო მუთუნნერი წჷმოძინეფ ვამუღალჷ. 1981 წანას, ოურდუმე მოღალექ, გენერალქ, [[ანდრე კოლინგბა]]ქ ქუდახუ დაკო. უკულიან წანეფს დაკო აქტიურო ოკათუდჷ პოლიტიკას მუჭოთ ოპოზიციაშ ლიდერი. მონაწილენდჷ 1992 დო 1999 საპრეზიდენტო გიშაგორუეფს მარა უშედეგეთ.</text>
      <sha1>ixxfyg5otb1fk1jw5s44by4i3nv2327</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>251915</id>
      <parentid>251914</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T14:05:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Njilo</username>
        <id>1885</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>251915</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8407" sha1="1fzbsmvb99jcxuwhjcyqh68qoxc5uze" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლიდერი
| ჯოხო =დავიდ დაკო
| სურათი=David Dacko 1962-06-13.jpg
| სურათიშ ზჷმა =250px
| მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=დაკო 1962 წანას 
| ხეშმოჭარუა =Signature of David Dacko.png
| რანწკი = [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ მა-1 დო მა-3 პრეზიდენტი]]
| პოსტი დეკინჷ = [[22 მელახი]], [[1991]]
| პოსტი დიტუ = [[22 მელახი]], [[2001]]
| ვიცე-პრეზიდენტი  =
| მონარქი =
| პრეზიდენტი =
| კანცლერი =
| პრემიერ-მინისტრი =
| დუდმახვენჯი=
| წიმოხონი=[[ჟან ბედელ ბოკასა]] (მუჭოთ იმპერატორი)
| მონძე   =[[ანდრე კოლინგბა]]
| დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|24|3|1930}}
| დაბადებაშ აბანი=[[ლობაე]], [[უბანგი-შარი]] (ასეიან [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკა|ცარ]])
| ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|2003|11|20|1930|3|24}}
| ღურაშ აბანი=[[იაუნდე]], [[კამერუნი]]
| ღურაშ ბაძაძი = 
| ნთხორუ აბანი =
| მენოღალობა ={{შილა|ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკა}}
| ერუანობა =
| ოგიშაგორაშე ოლქი =
| მუმა =
| ნანა =
| ალმასქუ =1. [[ფლორენს იაგბაო]]&lt;br&gt;2. [[ბრიჯიტ დაკო]]
| სქუალეფი=11
| გონათაფა =
| ომენცარე ხარისხი =
| პროფესია =
| საქვარუა =
| რელიგია =
| ჯილდოეფი =
| პარტია =[[უჩა აფრიკაშ სოციალური ევოლუციაშ ჸარაფი]] (1979 წანაშახ)&lt;br&gt;[[ცენტრალური აფრიკაშ დემოკრატიული რსხუ]] (1980-1981)&lt;br&gt;[[დემოკრატიაშ დო გოვითარაფაშ ჸარაფი (ცარ)|დემოკრატიაშ დო გოვითარაფაშ ჸარაფი]] (1993-2003)
| ვებ-საიტი=
| მიკოღანკუა=
| რანწკი2 =
| პოსტი დეკინჷ2 =[[14 მარაშინათუთა]], [[1960]]
| პოსტი დიტუ2=[[31 ქირსეთუთა]], [[1965]]
| წიმოხონი2 =პოსტიქ გიჭყჷ 
| მონძე2 =[[ჟან ბედელ ბოკასა]]
| პრეზიდენტი2=
| მონარქი2 =
| კანცლერი2 =
| ვიცე-პრეზიდენტი2  =
| პრემიერ-მინისტრი2=
| დუდმახვენჯი2=
| რანწკი3 = [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრემიერ-მინისტრი]]
| პოსტი დეკინჷ3 = [[1 მესი]], [[1959]]
| პოსტი დიტუ3 =[[14 მარაშინათუთა]], [[1960]]
| წიმოხონი3 =[[აბელ გუმბა]]
| მონძე3 =[[ელისაბედ დომიტიენი]] (1975)
| პრეზიდენტი3 =
| მონარქი3=
| კანცლერი3 =
| პრემიერ-მინისტრი3=
| დუდმახვენჯი3=
| რანწკი4 =
| პოსტი დეკინჷ4 =
| პოსტი დიტუ4 =
| წიმოხონი4 = 
| მონძე4 =
| პრეზიდენტი4 =
| მონარქი4 =
| კანცლერი4 =
| პრემიერ-მინისტრი4=
| დუდმახვენჯი4=
| რანწკი5 = 
| პოსტი დეკინჷ5 =
| პოსტი დიტუ5 =
| წიმოხონი5 =
| მონძე5 =
| პრეზიდენტი5 =
| მონარქი5 =
| კანცლერი5 =
| პრემიერ-მინისტრი5=
| დუდმახვენჯი5=
}}

'''დავიდ დაკო''' ([[ფრანგული ნინა|ფრანგ.]] David Dacko; დ. [[24 მელახი]], [[1930]] — ღ. [[20 გერგობათუთა]], [[2003]]) — ცენტრალურ აფრიკალი პოლიტიკოსი, [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკა|ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ]] [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]] 1960-1965 დო 1979-1981 წანეფს.

რდჷ პროფესიათ მაგურაფალი. ცენტრალურ აფრიკაშ ავტონომიაშ პრემიერ-მინისტრიშ [[ბარტელემი ბოგანდა]]შ მართუალაშ ბორჯის, დაკოს უკინებუდჷ შხვადოშხვა შანულამ პოსტეფი. 1959 წანას, ბოგანდაშ ღურაშ უკულ პრემიერ-მინისტრო გინირთჷ. 1960 წანას ცენტრალურ აფრიკაშ რესპუბლიკაქ ზოხორინელობა მიპალჷ დო ქიანაშ მაართა პრეზიდენტიშ პოსტი დაკოქ ქიდეკინჷ. დაკოქ ცარ გინაშქუ ართ-პარტიულ სახენწჷფოთ დო 1962 წანას ანდვილას გემორძგჷ საპრეზიდენტო გიშაგორუეფს. მართუალაშ გოძვენას, დაკოქ ვეგნაჭყვიდირჷ ქიანაშ ეკონომიკურ პრობლემეფქ. 1965 წანაშ 31 ქირსეთუთა/1966 წანაშ 1 ღურთუთას, [[ჟან ბედელ ბოკასა]]ქ ქუდახუ დაკოშ მართუალა დო ხეშულობა მუქ ქაშეჸოთჷ ხეშა.

ბოკასაშ მართუალა იგინძარებუდჷ 13 წანას. თიქ ცენტრალურ აფრიკაშ რესპუბლიკა იმპერიათ გეგმაცხადჷ. 1979 წანაშ ეკენიას, დაკოქ ფრანგულ აკოანჯარაფილ ნძალეფიშ ელარჷნათ, გეგთარაგუ ბოკასა დო ხეშულობაშა დირთჷ. თიშ მაჟირა მართუალას ცენტრალურ აფრიკაშ რესპუბლიკაშო მუთუნნერი წჷმოძინეფ ვამუღალჷ. 1981 წანას, ოურდუმე მოღალექ, გენერალქ, [[ანდრე კოლინგბა]]ქ ქუდახუ დაკო. უკულიან წანეფს დაკო აქტიურო ოკათუდჷ პოლიტიკას მუჭოთ ოპოზიციაშ ლიდერი. მონაწილენდჷ 1992 დო 1999 საპრეზიდენტო გიშაგორუეფს მარა უშედეგეთ.</text>
      <sha1>1fzbsmvb99jcxuwhjcyqh68qoxc5uze</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>251916</id>
      <parentid>251915</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T14:06:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Njilo</username>
        <id>1885</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>251916</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8401" sha1="jyushioehnbwfhpsd83f1ftkz0dcm81" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლიდერი
| ჯოხო =დავიდ დაკო
| სურათი=David Dacko 1962-06-13.jpg
| სურათიშ ზჷმა =250px
| მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=დაკო 1962 წანას 
| ხეშმოჭარუა =Signature of David Dacko.png
| რანწკი = [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ მა-1 დო მა-3 პრეზიდენტი]]
| პოსტი დეკინჷ = [[22 მელახი]], [[1991]]
| პოსტი დიტუ = [[22 მელახი]], [[2001]]
| ვიცე-პრეზიდენტი  =
| მონარქი =
| პრეზიდენტი =
| კანცლერი =
| პრემიერ-მინისტრი =
| დუდმახვენჯი=
| წიმოხონი=[[ჟან ბედელ ბოკასა]] (მუჭოთ იმპერატორი)
| მონძე   =[[ანდრე კოლინგბა]]
| დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|24|3|1930}}
| დაბადებაშ აბანი=[[ლობაე]], [[უბანგი-შარი]] (ასეიან [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკა|ცარ]])
| ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|2003|11|20|1930|3|24}}
| ღურაშ აბანი=[[იაუნდე]], [[კამერუნი]]
| ღურაშ ბაძაძი = 
| ნთხორუ აბანი =
| მენოღალობა ={{შილა|ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკა}}
| ერუანობა =
| ოგიშაგორაშე ოლქი =
| მუმა =
| ნანა =
| ალმასქუ =1. [[ფლორენს იაგბაო]]&lt;br&gt;2. [[ბრიჯიტ დაკო]]
| სქუალეფი=11
| გონათაფა =
| ომენცარე ხარისხი =
| პროფესია =
| საქვარუა =
| რელიგია =
| ჯილდოეფი =
| პარტია =[[უჩა აფრიკაშ სოციალური ევოლუციაშ ჸარაფი]] (1979 წანაშახ)&lt;br&gt;[[ცენტრალური აფრიკაშ დემოკრატიული რსხუ]] (1980-1981)&lt;br&gt;[[დემოკრატიაშ დო გოვითარაფაშ ჸარაფი (ცარ)|დემოკრატიაშ დო გოვითარაფაშ ჸარაფი]] (1993-2003)
| ვებ-საიტი=
| მიკოღანკუა=
| რანწკი2 =
| პოსტი დეკინჷ2 =[[14 მარაშინათუთა]], [[1960]]
| პოსტი დიტუ2=[[31 ქირსეთუთა]], [[1965]]
| წიმოხონი2 =პოსტიქ გიჭყჷ 
| მონძე2 =[[ჟან ბედელ ბოკასა]]
| პრეზიდენტი2=
| მონარქი2 =
| კანცლერი2 =
| ვიცე-პრეზიდენტი2  =
| პრემიერ-მინისტრი2=
| დუდმახვენჯი2=
| რანწკი3 = [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრემიერ-მინისტრი]]
| პოსტი დეკინჷ3 = [[1 მესი]], [[1959]]
| პოსტი დიტუ3 =[[14 მარაშინათუთა]], [[1960]]
| წიმოხონი3 =[[აბელ გუმბა]]
| მონძე3 =[[ელისაბედ დომიტიენი]] (1975)
| პრეზიდენტი3 =
| მონარქი3=
| კანცლერი3 =
| პრემიერ-მინისტრი3=
| დუდმახვენჯი3=
| რანწკი4 =
| პოსტი დეკინჷ4 =
| პოსტი დიტუ4 =
| წიმოხონი4 = 
| მონძე4 =
| პრეზიდენტი4 =
| მონარქი4 =
| კანცლერი4 =
| პრემიერ-მინისტრი4=
| დუდმახვენჯი4=
| რანწკი5 = 
| პოსტი დეკინჷ5 =
| პოსტი დიტუ5 =
| წიმოხონი5 =
| მონძე5 =
| პრეზიდენტი5 =
| მონარქი5 =
| კანცლერი5 =
| პრემიერ-მინისტრი5=
| დუდმახვენჯი5=
}}

'''დავიდ დაკო''' ([[ფრანგული ნინა|ფრანგ.]] David Dacko; დ. [[24 მელახი]], [[1930]] — ღ. [[20 გერგობათუთა]], [[2003]]) — ცენტრალურ აფრიკალი პოლიტიკოსი, [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკა|ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ]] [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]] 1960-1965 დო 1979-1981 წანეფს.

რდჷ პროფესიათ მაგურაფალი. ცენტრალურ აფრიკაშ ავტონომიაშ პრემიერ-მინისტრიშ [[ბარტელემი ბოგანდა]]შ მართუალაშ ბორჯის, დაკოს უკინებუდჷ შხვადოშხვა შანულამ პოსტეფი. 1959 წანას, ბოგანდაშ ღურაშ უკულ პრემიერ-მინისტრო გინირთჷ. 1960 წანას ცენტრალურ აფრიკაშ რესპუბლიკაქ ზოხორინელობა მიპალჷ დო ქიანაშ მაართა პრეზიდენტიშ პოსტი დაკოქ ქიდეკინჷ. დაკოქ ცარ გინაშქუ ართ-პარტიულ სახენწჷფოთ დო 1962 წანას ანდვილას გემორძგჷ საპრეზიდენტო გიშაგორუეფს. მართუალაშ გოძვენას, თის ვეგნაჭყვიდირჷ ქიანაშ ეკონომიკურ პრობლემეფქ. 1965 წანაშ 31 ქირსეთუთა/1966 წანაშ 1 ღურთუთას, [[ჟან ბედელ ბოკასა]]ქ ქუდახუ დაკოშ მართუალა დო ხეშულობა მუქ ქაშეჸოთჷ ხეშა.

ბოკასაშ მართუალა იგინძარებუდჷ 13 წანას. თიქ ცენტრალურ აფრიკაშ რესპუბლიკა იმპერიათ გეგმაცხადჷ. 1979 წანაშ ეკენიას, დაკოქ ფრანგულ აკოანჯარაფილ ნძალეფიშ ელარჷნათ, გეგთარაგუ ბოკასა დო ხეშულობაშა დირთჷ. თიშ მაჟირა მართუალას ცენტრალურ აფრიკაშ რესპუბლიკაშო მუთუნნერი წჷმოძინეფ ვამუღალჷ. 1981 წანას, ოურდუმე მოღალექ, გენერალქ, [[ანდრე კოლინგბა]]ქ ქუდახუ დაკო. უკულიან წანეფს დაკო აქტიურო ოკათუდჷ პოლიტიკას მუჭოთ ოპოზიციაშ ლიდერი. მონაწილენდჷ 1992 დო 1999 საპრეზიდენტო გიშაგორუეფს მარა უშედეგეთ.</text>
      <sha1>jyushioehnbwfhpsd83f1ftkz0dcm81</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>251917</id>
      <parentid>251916</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T14:07:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Njilo</username>
        <id>1885</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>251917</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8402" sha1="ep0x2utvxctmziipemhte8newj9pn6p" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლიდერი
| ჯოხო =დავიდ დაკო
| სურათი=David Dacko 1962-06-13.jpg
| სურათიშ ზჷმა =250px
| მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=დაკო 1962 წანას 
| ხეშმოჭარუა =Signature of David Dacko.png
| რანწკი = [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ მა-1 დო მა-3 პრეზიდენტი]]
| პოსტი დეკინჷ = [[22 მელახი]], [[1991]]
| პოსტი დიტუ = [[22 მელახი]], [[2001]]
| ვიცე-პრეზიდენტი  =
| მონარქი =
| პრეზიდენტი =
| კანცლერი =
| პრემიერ-მინისტრი =
| დუდმახვენჯი=
| წიმოხონი=[[ჟან ბედელ ბოკასა]] (მუჭოთ იმპერატორი)
| მონძე   =[[ანდრე კოლინგბა]]
| დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|24|3|1930}}
| დაბადებაშ აბანი=[[ლობაე]], [[უბანგი-შარი]] (ასეიან [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკა|ცარ]])
| ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|2003|11|20|1930|3|24}}
| ღურაშ აბანი=[[იაუნდე]], [[კამერუნი]]
| ღურაშ ბაძაძი = 
| ნთხორუ აბანი =
| მენოღალობა ={{შილა|ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკა}}
| ერუანობა =
| ოგიშაგორაშე ოლქი =
| მუმა =
| ნანა =
| ალმასქუ =1. [[ფლორენს იაგბაო]]&lt;br&gt;2. [[ბრიჯიტ დაკო]]
| სქუალეფი=11
| გონათაფა =
| ომენცარე ხარისხი =
| პროფესია =
| საქვარუა =
| რელიგია =
| ჯილდოეფი =
| პარტია =[[უჩა აფრიკაშ სოციალური ევოლუციაშ ჸარაფი]] (1979 წანაშახ)&lt;br&gt;[[ცენტრალური აფრიკაშ დემოკრატიული რსხუ]] (1980-1981)&lt;br&gt;[[დემოკრატიაშ დო გოვითარაფაშ ჸარაფი (ცარ)|დემოკრატიაშ დო გოვითარაფაშ ჸარაფი]] (1993-2003)
| ვებ-საიტი=
| მიკოღანკუა=
| რანწკი2 =
| პოსტი დეკინჷ2 =[[14 მარაშინათუთა]], [[1960]]
| პოსტი დიტუ2=[[31 ქირსეთუთა]], [[1965]]
| წიმოხონი2 =პოსტიქ გიჭყჷ 
| მონძე2 =[[ჟან ბედელ ბოკასა]]
| პრეზიდენტი2=
| მონარქი2 =
| კანცლერი2 =
| ვიცე-პრეზიდენტი2  =
| პრემიერ-მინისტრი2=
| დუდმახვენჯი2=
| რანწკი3 = [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრემიერ-მინისტრი]]
| პოსტი დეკინჷ3 = [[1 მესი]], [[1959]]
| პოსტი დიტუ3 =[[14 მარაშინათუთა]], [[1960]]
| წიმოხონი3 =[[აბელ გუმბა]]
| მონძე3 =[[ელისაბედ დომიტიენი]] (1975)
| პრეზიდენტი3 =
| მონარქი3=
| კანცლერი3 =
| პრემიერ-მინისტრი3=
| დუდმახვენჯი3=
| რანწკი4 =
| პოსტი დეკინჷ4 =
| პოსტი დიტუ4 =
| წიმოხონი4 = 
| მონძე4 =
| პრეზიდენტი4 =
| მონარქი4 =
| კანცლერი4 =
| პრემიერ-მინისტრი4=
| დუდმახვენჯი4=
| რანწკი5 = 
| პოსტი დეკინჷ5 =
| პოსტი დიტუ5 =
| წიმოხონი5 =
| მონძე5 =
| პრეზიდენტი5 =
| მონარქი5 =
| კანცლერი5 =
| პრემიერ-მინისტრი5=
| დუდმახვენჯი5=
}}

'''დავიდ დაკო''' ([[ფრანგული ნინა|ფრანგ.]] David Dacko; დ. [[24 მელახი]], [[1930]] — ღ. [[20 გერგობათუთა]], [[2003]]) — ცენტრალურ აფრიკალი პოლიტიკოსი, [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკა|ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ]] [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]] 1960-1965 დო 1979-1981 წანეფს.

რდჷ პროფესიათ მაგურაფალი. ცენტრალურ აფრიკაშ ავტონომიაშ პრემიერ-მინისტრიშ [[ბარტელემი ბოგანდა]]შ მართუალაშ ბორჯის, დაკოს უკინებუდჷ შხვადოშხვა შანულამ პოსტეფი. 1959 წანას, ბოგანდაშ ღურაშ უკულ პრემიერ-მინისტრო გინირთჷ. 1960 წანას ცენტრალურ აფრიკაშ რესპუბლიკაქ ზოხორინელობა მიპალჷ დო ქიანაშ მაართა პრეზიდენტიშ პოსტი დაკოქ ქიდეკინჷ. დაკოქ ცარ გინაშქუ ართ-პარტიულ სახენწჷფოთ დო 1962 წანას ანდვილას გემორძგჷ საპრეზიდენტო გიშაგორუეფს. მართუალაშ გოძვენას, თის ვეგნაჭყვიდირჷ ქიანაშ ეკონომიკურ პრობლემეფქ. 1965 წანაშ 31 ქირსეთუთა/1966 წანაშ 1 ღურთუთას, [[ჟან ბედელ ბოკასა]]ქ ქუდახუ დაკოშ მართუალა დო ხეშულობა მუქ ქაშეჸოთჷ ხეშა.

ბოკასაშ მართუალა იგინძარებუდჷ 13 წანას. თიქ ცენტრალურ აფრიკაშ რესპუბლიკა იმპერიათ გეგმაცხადჷ. 1979 წანაშ ეკენიას, დაკოქ ფრანგულ აკოანჯარაფილ ნძალეფიშ ელარჷნათ, გეგთარაგუ ბოკასა დო ხეშულობაშა დირთჷ. თიშ მაჟირა მართუალას ცენტრალურ აფრიკაშ რესპუბლიკაშო მუთუნნერი წჷმოძინეფ ვამუღალჷ. 1981 წანას, ოურდუმე მოღალექ, გენერალქ, [[ანდრე კოლინგბა]]ქ ქუდახუ დაკო. უკულიან წანეფს დაკო აქტიურო ოკათუდჷ პოლიტიკას, მუჭოთ ოპოზიციაშ ლიდერი. მონაწილენდჷ 1992 დო 1999 საპრეზიდენტო გიშაგორუეფს მარა დემარცხჷ.</text>
      <sha1>ep0x2utvxctmziipemhte8newj9pn6p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>251918</id>
      <parentid>251917</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T14:11:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Njilo</username>
        <id>1885</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>251918</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9115" sha1="hwj35njf0rtag5hz2zhaqegwtzew4k4" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლიდერი
| ჯოხო =დავიდ დაკო
| სურათი=David Dacko 1962-06-13.jpg
| სურათიშ ზჷმა =250px
| მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=დაკო 1962 წანას 
| ხეშმოჭარუა =Signature of David Dacko.png
| რანწკი = [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ მა-1 დო მა-3 პრეზიდენტი]]
| პოსტი დეკინჷ = [[22 მელახი]], [[1991]]
| პოსტი დიტუ = [[22 მელახი]], [[2001]]
| ვიცე-პრეზიდენტი  =
| მონარქი =
| პრეზიდენტი =
| კანცლერი =
| პრემიერ-მინისტრი =
| დუდმახვენჯი=
| წიმოხონი=[[ჟან ბედელ ბოკასა]] (მუჭოთ იმპერატორი)
| მონძე   =[[ანდრე კოლინგბა]]
| დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|24|3|1930}}
| დაბადებაშ აბანი=[[ლობაე]], [[უბანგი-შარი]] (ასეიან [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკა|ცარ]])
| ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|2003|11|20|1930|3|24}}
| ღურაშ აბანი=[[იაუნდე]], [[კამერუნი]]
| ღურაშ ბაძაძი = 
| ნთხორუ აბანი =
| მენოღალობა ={{შილა|ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკა}}
| ერუანობა =
| ოგიშაგორაშე ოლქი =
| მუმა =
| ნანა =
| ალმასქუ =1. [[ფლორენს იაგბაო]]&lt;br&gt;2. [[ბრიჯიტ დაკო]]
| სქუალეფი=11
| გონათაფა =
| ომენცარე ხარისხი =
| პროფესია =
| საქვარუა =
| რელიგია =
| ჯილდოეფი =
| პარტია =[[უჩა აფრიკაშ სოციალური ევოლუციაშ ჸარაფი]] (1979 წანაშახ)&lt;br&gt;[[ცენტრალური აფრიკაშ დემოკრატიული რსხუ]] (1980-1981)&lt;br&gt;[[დემოკრატიაშ დო გოვითარაფაშ ჸარაფი (ცარ)|დემოკრატიაშ დო გოვითარაფაშ ჸარაფი]] (1993-2003)
| ვებ-საიტი=
| მიკოღანკუა=
| რანწკი2 =
| პოსტი დეკინჷ2 =[[14 მარაშინათუთა]], [[1960]]
| პოსტი დიტუ2=[[31 ქირსეთუთა]], [[1965]]
| წიმოხონი2 =პოსტიქ გიჭყჷ 
| მონძე2 =[[ჟან ბედელ ბოკასა]]
| პრეზიდენტი2=
| მონარქი2 =
| კანცლერი2 =
| ვიცე-პრეზიდენტი2  =
| პრემიერ-მინისტრი2=
| დუდმახვენჯი2=
| რანწკი3 = [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრემიერ-მინისტრი]]
| პოსტი დეკინჷ3 = [[1 მესი]], [[1959]]
| პოსტი დიტუ3 =[[14 მარაშინათუთა]], [[1960]]
| წიმოხონი3 =[[აბელ გუმბა]]
| მონძე3 =[[ელისაბედ დომიტიენი]] (1975)
| პრეზიდენტი3 =
| მონარქი3=
| კანცლერი3 =
| პრემიერ-მინისტრი3=
| დუდმახვენჯი3=
| რანწკი4 =
| პოსტი დეკინჷ4 =
| პოსტი დიტუ4 =
| წიმოხონი4 = 
| მონძე4 =
| პრეზიდენტი4 =
| მონარქი4 =
| კანცლერი4 =
| პრემიერ-მინისტრი4=
| დუდმახვენჯი4=
| რანწკი5 = 
| პოსტი დეკინჷ5 =
| პოსტი დიტუ5 =
| წიმოხონი5 =
| მონძე5 =
| პრეზიდენტი5 =
| მონარქი5 =
| კანცლერი5 =
| პრემიერ-მინისტრი5=
| დუდმახვენჯი5=
}}

'''დავიდ დაკო''' ([[ფრანგული ნინა|ფრანგ.]] David Dacko; დ. [[24 მელახი]], [[1930]] — ღ. [[20 გერგობათუთა]], [[2003]]) — ცენტრალურ აფრიკალი პოლიტიკოსი, [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკა|ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ]] [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]] 1960-1965 დო 1979-1981 წანეფს.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/David-Dacko |title=David Dacko |website=Encyclopaedia Britannica}}&lt;/ref&gt;

რდჷ პროფესიათ მაგურაფალი. ცენტრალურ აფრიკაშ ავტონომიაშ პრემიერ-მინისტრიშ [[ბარტელემი ბოგანდა]]შ მართუალაშ ბორჯის, დაკოს უკინებუდჷ შხვადოშხვა შანულამ პოსტეფი. 1959 წანას, ბოგანდაშ ღურაშ უკულ პრემიერ-მინისტრო გინირთჷ. 1960 წანას ცენტრალურ აფრიკაშ რესპუბლიკაქ ზოხორინელობა მიპალჷ დო ქიანაშ მაართა პრეზიდენტიშ პოსტი დაკოქ ქიდეკინჷ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/David-Dacko |title=David Dacko |website=Encyclopaedia Britannica}}&lt;/ref&gt;

დაკოქ ცარ გინაშქუ ართ-პარტიულ სახენწჷფოთ დო 1962 წანას ანდვილას გემორძგჷ საპრეზიდენტო გიშაგორუეფს. მართუალაშ გოძვენას, თის ვეგნაჭყვიდირჷ ქიანაშ ეკონომიკურ პრობლემეფქ. 1965 წანაშ 31 ქირსეთუთა/1966 წანაშ 1 ღურთუთას, [[ჟან ბედელ ბოკასა]]ქ ქუდახუ დაკოშ მართუალა დო ხეშულობა მუქ ქაშეჸოთჷ ხეშა.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/David-Dacko |title=David Dacko |website=Encyclopaedia Britannica}}&lt;/ref&gt;

ბოკასაშ მართუალა იგინძარებუდჷ 13 წანას. თიქ ცენტრალურ აფრიკაშ რესპუბლიკა იმპერიათ გეგმაცხადჷ. 1979 წანაშ ეკენიას, დაკოქ ფრანგულ აკოანჯარაფილ ნძალეფიშ ელარჷნათ, გეგთარაგუ ბოკასა დო ხეშულობაშა დირთჷ. თიშ მაჟირა მართუალას ცენტრალურ აფრიკაშ რესპუბლიკაშო მუთუნნერი წჷმოძინეფ ვამუღალჷ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/David-Dacko |title=David Dacko |website=Encyclopaedia Britannica}}&lt;/ref&gt;

1981 წანას, ოურდუმე მოღალექ, გენერალქ, [[ანდრე კოლინგბა]]ქ ქუდახუ დაკო. უკულიან წანეფს დაკო აქტიურო ოკათუდჷ პოლიტიკას, მუჭოთ ოპოზიციაშ ლიდერი. მონაწილენდჷ 1992 დო 1999 საპრეზიდენტო გიშაგორუეფს მარა დემარცხჷ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/David-Dacko |title=David Dacko |website=Encyclopaedia Britannica}}&lt;/ref&gt;

== წყარეფი ==
{{სქოლიოეფი}}</text>
      <sha1>hwj35njf0rtag5hz2zhaqegwtzew4k4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>251919</id>
      <parentid>251918</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T14:11:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Njilo</username>
        <id>1885</id>
      </contributor>
      <origin>251919</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9080" sha1="fazb6roci1tn9lbkkirns6b63y7oqbf" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლიდერი
| ჯოხო =დავიდ დაკო
| სურათი=David Dacko 1962-06-13.jpg
| სურათიშ ზჷმა =250px
| მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=დაკო 1962 წანას 
| ხეშმოჭარუა =Signature of David Dacko.png
| რანწკი = [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ მა-1 დო მა-3 პრეზიდენტი]]
| პოსტი დეკინჷ = [[22 მელახი]], [[1991]]
| პოსტი დიტუ = [[22 მელახი]], [[2001]]
| ვიცე-პრეზიდენტი  =
| მონარქი =
| პრეზიდენტი =
| კანცლერი =
| პრემიერ-მინისტრი =
| დუდმახვენჯი=
| წიმოხონი=[[ჟან ბედელ ბოკასა]] (მუჭოთ იმპერატორი)
| მონძე   =[[ანდრე კოლინგბა]]
| დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|24|3|1930}}
| დაბადებაშ აბანი=[[ლობაე]], [[უბანგი-შარი]] (ასეიან [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკა|ცარ]])
| ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|2003|11|20|1930|3|24}}
| ღურაშ აბანი=[[იაუნდე]], [[კამერუნი]]
| ღურაშ ბაძაძი = 
| ნთხორუ აბანი =
| მენოღალობა ={{შილა|ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკა}}
| ერუანობა =
| ოგიშაგორაშე ოლქი =
| მუმა =
| ნანა =
| ალმასქუ =1. [[ფლორენს იაგბაო]]&lt;br&gt;2. [[ბრიჯიტ დაკო]]
| სქუალეფი=11
| გონათაფა =
| ომენცარე ხარისხი =
| პროფესია =
| საქვარუა =
| რელიგია =
| ჯილდოეფი =
| პარტია =[[უჩა აფრიკაშ სოციალური ევოლუციაშ ჸარაფი]] (1979 წანაშახ)&lt;br&gt;[[ცენტრალური აფრიკაშ დემოკრატიული რსხუ]] (1980-1981)&lt;br&gt;[[დემოკრატიაშ დო გოვითარაფაშ ჸარაფი (ცარ)|დემოკრატიაშ დო გოვითარაფაშ ჸარაფი]] (1993-2003)
| ვებ-საიტი=
| მიკოღანკუა=
| რანწკი2 =
| პოსტი დეკინჷ2 =[[14 მარაშინათუთა]], [[1960]]
| პოსტი დიტუ2=[[31 ქირსეთუთა]], [[1965]]
| წიმოხონი2 =პოსტიქ გიჭყჷ 
| მონძე2 =[[ჟან ბედელ ბოკასა]]
| პრეზიდენტი2=
| მონარქი2 =
| კანცლერი2 =
| ვიცე-პრეზიდენტი2  =
| პრემიერ-მინისტრი2=
| დუდმახვენჯი2=
| რანწკი3 = [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრემიერ-მინისტრი]]
| პოსტი დეკინჷ3 = [[1 მესი]], [[1959]]
| პოსტი დიტუ3 =[[14 მარაშინათუთა]], [[1960]]
| წიმოხონი3 =[[აბელ გუმბა]]
| მონძე3 =[[ელისაბედ დომიტიენი]] (1975)
| პრეზიდენტი3 =
| მონარქი3=
| კანცლერი3 =
| პრემიერ-მინისტრი3=
| დუდმახვენჯი3=
| რანწკი4 =
| პოსტი დეკინჷ4 =
| პოსტი დიტუ4 =
| წიმოხონი4 = 
| მონძე4 =
| პრეზიდენტი4 =
| მონარქი4 =
| კანცლერი4 =
| პრემიერ-მინისტრი4=
| დუდმახვენჯი4=
| რანწკი5 = 
| პოსტი დეკინჷ5 =
| პოსტი დიტუ5 =
| წიმოხონი5 =
| მონძე5 =
| პრეზიდენტი5 =
| მონარქი5 =
| კანცლერი5 =
| პრემიერ-მინისტრი5=
| დუდმახვენჯი5=
}}

'''დავიდ დაკო''' ([[ფრანგული ნინა|ფრანგ.]] David Dacko; დ. [[24 მელახი]], [[1930]] — ღ. [[20 გერგობათუთა]], [[2003]]) — ცენტრალურ აფრიკალი პოლიტიკოსი, [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკა|ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ]] [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]] 1960-1965 დო 1979-1981 წანეფს.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/David-Dacko |title=David Dacko |website=Encyclopaedia Britannica}}&lt;/ref&gt;

რდჷ პროფესიათ მაგურაფალი. ცენტრალურ აფრიკაშ ავტონომიაშ პრემიერ-მინისტრიშ [[ბარტელემი ბოგანდა]]შ მართუალაშ ბორჯის, დაკოს უკინებუდჷ შხვადოშხვა შანულამ პოსტეფი. 1959 წანას, ბოგანდაშ ღურაშ უკულ პრემიერ-მინისტრო გინირთჷ. 1960 წანას ცენტრალურ აფრიკაშ რესპუბლიკაქ ზოხორინელობა მიპალჷ დო ქიანაშ მაართა პრეზიდენტიშ პოსტი დაკოქ ქიდეკინჷ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/David-Dacko |title=David Dacko |website=Encyclopaedia Britannica}}&lt;/ref&gt;

დაკოქ ცარ გინაშქუ ართ-პარტიულ სახენწჷფოთ დო 1962 წანას ანდვილას გემორძგჷ საპრეზიდენტო გიშაგორუეფს. მართუალაშ გოძვენას, თის ვეგნაჭყვიდირჷ ქიანაშ ეკონომიკურ პრობლემეფქ. 1965 წანაშ 31 ქირსეთუთა/1966 წანაშ 1 ღურთუთას, [[ჟან ბედელ ბოკასა]]ქ ქუდახუ დაკოშ მართუალა დო ხეშულობა მუქ ქაშეჸოთჷ ხეშა.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/David-Dacko |title=David Dacko |website=Encyclopaedia Britannica}}&lt;/ref&gt;

ბოკასაშ მართუალა იგინძარებუდჷ 13 წანას. თიქ ცენტრალურ აფრიკაშ რესპუბლიკა იმპერიათ გეგმაცხადჷ. 1979 წანაშ ეკენიას, დაკოქ ფრანგულ აკოანჯარაფილ ნძალეფიშ ელარჷნათ, გეგთარაგუ ბოკასა დო ხეშულობაშა დირთჷ. თიშ მაჟირა მართუალას ცენტრალურ აფრიკაშ რესპუბლიკაშო მუთუნნერი წჷმოძინეფ ვამუღალჷ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/David-Dacko |title=David Dacko |website=Encyclopaedia Britannica}}&lt;/ref&gt;

1981 წანას, ოურდუმე მოღალექ, გენერალქ, [[ანდრე კოლინგბა]]ქ ქუდახუ დაკო. უკულიან წანეფს დაკო აქტიურო ოკათუდჷ პოლიტიკას, მუჭოთ ოპოზიციაშ ლიდერი. მონაწილენდჷ 1992 დო 1999 საპრეზიდენტო გიშაგორუეფს მარა დემარცხჷ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/David-Dacko |title=David Dacko |website=Encyclopaedia Britannica}}&lt;/ref&gt;

== სქოლიო ==</text>
      <sha1>fazb6roci1tn9lbkkirns6b63y7oqbf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>251920</id>
      <parentid>251919</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T14:12:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Njilo</username>
        <id>1885</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>251920</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9253" sha1="pubg4d5e13dxmc6qr2yduwyleehwmjx" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლიდერი
| ჯოხო =დავიდ დაკო
| სურათი=David Dacko 1962-06-13.jpg
| სურათიშ ზჷმა =250px
| მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=დაკო 1962 წანას 
| ხეშმოჭარუა =Signature of David Dacko.png
| რანწკი = [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ მა-1 დო მა-3 პრეზიდენტი]]
| პოსტი დეკინჷ = [[22 მელახი]], [[1991]]
| პოსტი დიტუ = [[22 მელახი]], [[2001]]
| ვიცე-პრეზიდენტი  =
| მონარქი =
| პრეზიდენტი =
| კანცლერი =
| პრემიერ-მინისტრი =
| დუდმახვენჯი=
| წიმოხონი=[[ჟან ბედელ ბოკასა]] (მუჭოთ იმპერატორი)
| მონძე   =[[ანდრე კოლინგბა]]
| დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|24|3|1930}}
| დაბადებაშ აბანი=[[ლობაე]], [[უბანგი-შარი]] (ასეიან [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკა|ცარ]])
| ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|2003|11|20|1930|3|24}}
| ღურაშ აბანი=[[იაუნდე]], [[კამერუნი]]
| ღურაშ ბაძაძი = 
| ნთხორუ აბანი =
| მენოღალობა ={{შილა|ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკა}}
| ერუანობა =
| ოგიშაგორაშე ოლქი =
| მუმა =
| ნანა =
| ალმასქუ =1. [[ფლორენს იაგბაო]]&lt;br&gt;2. [[ბრიჯიტ დაკო]]
| სქუალეფი=11
| გონათაფა =
| ომენცარე ხარისხი =
| პროფესია =
| საქვარუა =
| რელიგია =
| ჯილდოეფი =
| პარტია =[[უჩა აფრიკაშ სოციალური ევოლუციაშ ჸარაფი]] (1979 წანაშახ)&lt;br&gt;[[ცენტრალური აფრიკაშ დემოკრატიული რსხუ]] (1980-1981)&lt;br&gt;[[დემოკრატიაშ დო გოვითარაფაშ ჸარაფი (ცარ)|დემოკრატიაშ დო გოვითარაფაშ ჸარაფი]] (1993-2003)
| ვებ-საიტი=
| მიკოღანკუა=
| რანწკი2 =
| პოსტი დეკინჷ2 =[[14 მარაშინათუთა]], [[1960]]
| პოსტი დიტუ2=[[31 ქირსეთუთა]], [[1965]]
| წიმოხონი2 =პოსტიქ გიჭყჷ 
| მონძე2 =[[ჟან ბედელ ბოკასა]]
| პრეზიდენტი2=
| მონარქი2 =
| კანცლერი2 =
| ვიცე-პრეზიდენტი2  =
| პრემიერ-მინისტრი2=
| დუდმახვენჯი2=
| რანწკი3 = [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრემიერ-მინისტრი]]
| პოსტი დეკინჷ3 = [[1 მესი]], [[1959]]
| პოსტი დიტუ3 =[[14 მარაშინათუთა]], [[1960]]
| წიმოხონი3 =[[აბელ გუმბა]]
| მონძე3 =[[ელისაბედ დომიტიენი]] (1975)
| პრეზიდენტი3 =
| მონარქი3=
| კანცლერი3 =
| პრემიერ-მინისტრი3=
| დუდმახვენჯი3=
| რანწკი4 =
| პოსტი დეკინჷ4 =
| პოსტი დიტუ4 =
| წიმოხონი4 = 
| მონძე4 =
| პრეზიდენტი4 =
| მონარქი4 =
| კანცლერი4 =
| პრემიერ-მინისტრი4=
| დუდმახვენჯი4=
| რანწკი5 = 
| პოსტი დეკინჷ5 =
| პოსტი დიტუ5 =
| წიმოხონი5 =
| მონძე5 =
| პრეზიდენტი5 =
| მონარქი5 =
| კანცლერი5 =
| პრემიერ-მინისტრი5=
| დუდმახვენჯი5=
}}

'''დავიდ დაკო''' ([[ფრანგული ნინა|ფრანგ.]] David Dacko; დ. [[24 მელახი]], [[1930]] — ღ. [[20 გერგობათუთა]], [[2003]]) — ცენტრალურ აფრიკალი პოლიტიკოსი, [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკა|ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ]] [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]] 1960-1965 დო 1979-1981 წანეფს.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/David-Dacko |title=David Dacko |website=Encyclopaedia Britannica}}&lt;/ref&gt;

რდჷ პროფესიათ მაგურაფალი. ცენტრალურ აფრიკაშ ავტონომიაშ პრემიერ-მინისტრიშ [[ბარტელემი ბოგანდა]]შ მართუალაშ ბორჯის, დაკოს უკინებუდჷ შხვადოშხვა შანულამ პოსტეფი. 1959 წანას, ბოგანდაშ ღურაშ უკულ პრემიერ-მინისტრო გინირთჷ. 1960 წანას ცენტრალურ აფრიკაშ რესპუბლიკაქ ზოხორინელობა მიპალჷ დო ქიანაშ მაართა პრეზიდენტიშ პოსტი დაკოქ ქიდეკინჷ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/David-Dacko |title=David Dacko |website=Encyclopaedia Britannica}}&lt;/ref&gt;

დაკოქ ცარ გინაშქუ ართ-პარტიულ სახენწჷფოთ დო 1962 წანას ანდვილას გემორძგჷ საპრეზიდენტო გიშაგორუეფს. მართუალაშ გოძვენას, თის ვეგნაჭყვიდირჷ ქიანაშ ეკონომიკურ პრობლემეფქ. 1965 წანაშ 31 ქირსეთუთა/1966 წანაშ 1 ღურთუთას, [[ჟან ბედელ ბოკასა]]ქ ქუდახუ დაკოშ მართუალა დო ხეშულობა მუქ ქაშეჸოთჷ ხეშა.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/David-Dacko |title=David Dacko |website=Encyclopaedia Britannica}}&lt;/ref&gt;

ბოკასაშ მართუალა იგინძარებუდჷ 13 წანას. თიქ ცენტრალურ აფრიკაშ რესპუბლიკა იმპერიათ გეგმაცხადჷ. 1979 წანაშ ეკენიას, დაკოქ ფრანგულ აკოანჯარაფილ ნძალეფიშ ელარჷნათ, გეგთარაგუ ბოკასა დო ხეშულობაშა დირთჷ. თიშ მაჟირა მართუალას ცენტრალურ აფრიკაშ რესპუბლიკაშო მუთუნნერი წჷმოძინეფ ვამუღალჷ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/David-Dacko |title=David Dacko |website=Encyclopaedia Britannica}}&lt;/ref&gt;

1981 წანას, ოურდუმე მოღალექ, გენერალქ, [[ანდრე კოლინგბა]]ქ ქუდახუ დაკო. უკულიან წანეფს დაკო აქტიურო ოკათუდჷ პოლიტიკას, მუჭოთ ოპოზიციაშ ლიდერი. მონაწილენდჷ 1992 დო 1999 საპრეზიდენტო გიშაგორუეფს მარა დემარცხჷ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/David-Dacko |title=David Dacko |website=Encyclopaedia Britannica}}&lt;/ref&gt;

==ქოძირით თაშნეშე==
* [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი]]

== სქოლიო ==</text>
      <sha1>pubg4d5e13dxmc6qr2yduwyleehwmjx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>251921</id>
      <parentid>251920</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T14:13:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Njilo</username>
        <id>1885</id>
      </contributor>
      <origin>251921</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9410" sha1="tttno63mln0a0k3xztgkn9tk99w7vsn" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლიდერი
| ჯოხო =დავიდ დაკო
| სურათი=David Dacko 1962-06-13.jpg
| სურათიშ ზჷმა =250px
| მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=დაკო 1962 წანას 
| ხეშმოჭარუა =Signature of David Dacko.png
| რანწკი = [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ მა-1 დო მა-3 პრეზიდენტი]]
| პოსტი დეკინჷ = [[22 მელახი]], [[1991]]
| პოსტი დიტუ = [[22 მელახი]], [[2001]]
| ვიცე-პრეზიდენტი  =
| მონარქი =
| პრეზიდენტი =
| კანცლერი =
| პრემიერ-მინისტრი =
| დუდმახვენჯი=
| წიმოხონი=[[ჟან ბედელ ბოკასა]] (მუჭოთ იმპერატორი)
| მონძე   =[[ანდრე კოლინგბა]]
| დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|24|3|1930}}
| დაბადებაშ აბანი=[[ლობაე]], [[უბანგი-შარი]] (ასეიან [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკა|ცარ]])
| ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|2003|11|20|1930|3|24}}
| ღურაშ აბანი=[[იაუნდე]], [[კამერუნი]]
| ღურაშ ბაძაძი = 
| ნთხორუ აბანი =
| მენოღალობა ={{შილა|ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკა}}
| ერუანობა =
| ოგიშაგორაშე ოლქი =
| მუმა =
| ნანა =
| ალმასქუ =1. [[ფლორენს იაგბაო]]&lt;br&gt;2. [[ბრიჯიტ დაკო]]
| სქუალეფი=11
| გონათაფა =
| ომენცარე ხარისხი =
| პროფესია =
| საქვარუა =
| რელიგია =
| ჯილდოეფი =
| პარტია =[[უჩა აფრიკაშ სოციალური ევოლუციაშ ჸარაფი]] (1979 წანაშახ)&lt;br&gt;[[ცენტრალური აფრიკაშ დემოკრატიული რსხუ]] (1980-1981)&lt;br&gt;[[დემოკრატიაშ დო გოვითარაფაშ ჸარაფი (ცარ)|დემოკრატიაშ დო გოვითარაფაშ ჸარაფი]] (1993-2003)
| ვებ-საიტი=
| მიკოღანკუა=
| რანწკი2 =
| პოსტი დეკინჷ2 =[[14 მარაშინათუთა]], [[1960]]
| პოსტი დიტუ2=[[31 ქირსეთუთა]], [[1965]]
| წიმოხონი2 =პოსტიქ გიჭყჷ 
| მონძე2 =[[ჟან ბედელ ბოკასა]]
| პრეზიდენტი2=
| მონარქი2 =
| კანცლერი2 =
| ვიცე-პრეზიდენტი2  =
| პრემიერ-მინისტრი2=
| დუდმახვენჯი2=
| რანწკი3 = [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრემიერ-მინისტრი]]
| პოსტი დეკინჷ3 = [[1 მესი]], [[1959]]
| პოსტი დიტუ3 =[[14 მარაშინათუთა]], [[1960]]
| წიმოხონი3 =[[აბელ გუმბა]]
| მონძე3 =[[ელისაბედ დომიტიენი]] (1975)
| პრეზიდენტი3 =
| მონარქი3=
| კანცლერი3 =
| პრემიერ-მინისტრი3=
| დუდმახვენჯი3=
| რანწკი4 =
| პოსტი დეკინჷ4 =
| პოსტი დიტუ4 =
| წიმოხონი4 = 
| მონძე4 =
| პრეზიდენტი4 =
| მონარქი4 =
| კანცლერი4 =
| პრემიერ-მინისტრი4=
| დუდმახვენჯი4=
| რანწკი5 = 
| პოსტი დეკინჷ5 =
| პოსტი დიტუ5 =
| წიმოხონი5 =
| მონძე5 =
| პრეზიდენტი5 =
| მონარქი5 =
| კანცლერი5 =
| პრემიერ-მინისტრი5=
| დუდმახვენჯი5=
}}

'''დავიდ დაკო''' ([[ფრანგული ნინა|ფრანგ.]] David Dacko; დ. [[24 მელახი]], [[1930]] — ღ. [[20 გერგობათუთა]], [[2003]]) — ცენტრალურ აფრიკალი პოლიტიკოსი, [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკა|ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ]] [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]] 1960-1965 დო 1979-1981 წანეფს.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/David-Dacko |title=David Dacko |website=Encyclopaedia Britannica}}&lt;/ref&gt;

რდჷ პროფესიათ მაგურაფალი. ცენტრალურ აფრიკაშ ავტონომიაშ პრემიერ-მინისტრიშ [[ბარტელემი ბოგანდა]]შ მართუალაშ ბორჯის, დაკოს უკინებუდჷ შხვადოშხვა შანულამ პოსტეფი. 1959 წანას, ბოგანდაშ ღურაშ უკულ პრემიერ-მინისტრო გინირთჷ. 1960 წანას ცენტრალურ აფრიკაშ რესპუბლიკაქ ზოხორინელობა მიპალჷ დო ქიანაშ მაართა პრეზიდენტიშ პოსტი დაკოქ ქიდეკინჷ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/David-Dacko |title=David Dacko |website=Encyclopaedia Britannica}}&lt;/ref&gt;

დაკოქ ცარ გინაშქუ ართ-პარტიულ სახენწჷფოთ დო 1962 წანას ანდვილას გემორძგჷ საპრეზიდენტო გიშაგორუეფს. მართუალაშ გოძვენას, თის ვეგნაჭყვიდირჷ ქიანაშ ეკონომიკურ პრობლემეფქ. 1965 წანაშ 31 ქირსეთუთა/1966 წანაშ 1 ღურთუთას, [[ჟან ბედელ ბოკასა]]ქ ქუდახუ დაკოშ მართუალა დო ხეშულობა მუქ ქაშეჸოთჷ ხეშა.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/David-Dacko |title=David Dacko |website=Encyclopaedia Britannica}}&lt;/ref&gt;

ბოკასაშ მართუალა იგინძარებუდჷ 13 წანას. თიქ ცენტრალურ აფრიკაშ რესპუბლიკა იმპერიათ გეგმაცხადჷ. 1979 წანაშ ეკენიას, დაკოქ ფრანგულ აკოანჯარაფილ ნძალეფიშ ელარჷნათ, გეგთარაგუ ბოკასა დო ხეშულობაშა დირთჷ. თიშ მაჟირა მართუალას ცენტრალურ აფრიკაშ რესპუბლიკაშო მუთუნნერი წჷმოძინეფ ვამუღალჷ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/David-Dacko |title=David Dacko |website=Encyclopaedia Britannica}}&lt;/ref&gt;

1981 წანას, ოურდუმე მოღალექ, გენერალქ, [[ანდრე კოლინგბა]]ქ ქუდახუ დაკო. უკულიან წანეფს დაკო აქტიურო ოკათუდჷ პოლიტიკას, მუჭოთ ოპოზიციაშ ლიდერი. მონაწილენდჷ 1992 დო 1999 საპრეზიდენტო გიშაგორუეფს მარა დემარცხჷ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/David-Dacko |title=David Dacko |website=Encyclopaedia Britannica}}&lt;/ref&gt;

==ქოძირით თაშნეშე==
* [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი]]

== სქოლიო ==

[[კატეგორია:ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტეფი]]</text>
      <sha1>tttno63mln0a0k3xztgkn9tk99w7vsn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>251922</id>
      <parentid>251921</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T14:13:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Njilo</username>
        <id>1885</id>
      </contributor>
      <origin>251922</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9704" sha1="2489bhetqmzvwjlo5qs74i427wyqnf7" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლიდერი
| ჯოხო =დავიდ დაკო
| სურათი=David Dacko 1962-06-13.jpg
| სურათიშ ზჷმა =250px
| მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=დაკო 1962 წანას 
| ხეშმოჭარუა =Signature of David Dacko.png
| რანწკი = [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ მა-1 დო მა-3 პრეზიდენტი]]
| პოსტი დეკინჷ = [[22 მელახი]], [[1991]]
| პოსტი დიტუ = [[22 მელახი]], [[2001]]
| ვიცე-პრეზიდენტი  =
| მონარქი =
| პრეზიდენტი =
| კანცლერი =
| პრემიერ-მინისტრი =
| დუდმახვენჯი=
| წიმოხონი=[[ჟან ბედელ ბოკასა]] (მუჭოთ იმპერატორი)
| მონძე   =[[ანდრე კოლინგბა]]
| დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|24|3|1930}}
| დაბადებაშ აბანი=[[ლობაე]], [[უბანგი-შარი]] (ასეიან [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკა|ცარ]])
| ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|2003|11|20|1930|3|24}}
| ღურაშ აბანი=[[იაუნდე]], [[კამერუნი]]
| ღურაშ ბაძაძი = 
| ნთხორუ აბანი =
| მენოღალობა ={{შილა|ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკა}}
| ერუანობა =
| ოგიშაგორაშე ოლქი =
| მუმა =
| ნანა =
| ალმასქუ =1. [[ფლორენს იაგბაო]]&lt;br&gt;2. [[ბრიჯიტ დაკო]]
| სქუალეფი=11
| გონათაფა =
| ომენცარე ხარისხი =
| პროფესია =
| საქვარუა =
| რელიგია =
| ჯილდოეფი =
| პარტია =[[უჩა აფრიკაშ სოციალური ევოლუციაშ ჸარაფი]] (1979 წანაშახ)&lt;br&gt;[[ცენტრალური აფრიკაშ დემოკრატიული რსხუ]] (1980-1981)&lt;br&gt;[[დემოკრატიაშ დო გოვითარაფაშ ჸარაფი (ცარ)|დემოკრატიაშ დო გოვითარაფაშ ჸარაფი]] (1993-2003)
| ვებ-საიტი=
| მიკოღანკუა=
| რანწკი2 =
| პოსტი დეკინჷ2 =[[14 მარაშინათუთა]], [[1960]]
| პოსტი დიტუ2=[[31 ქირსეთუთა]], [[1965]]
| წიმოხონი2 =პოსტიქ გიჭყჷ 
| მონძე2 =[[ჟან ბედელ ბოკასა]]
| პრეზიდენტი2=
| მონარქი2 =
| კანცლერი2 =
| ვიცე-პრეზიდენტი2  =
| პრემიერ-მინისტრი2=
| დუდმახვენჯი2=
| რანწკი3 = [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრემიერ-მინისტრი]]
| პოსტი დეკინჷ3 = [[1 მესი]], [[1959]]
| პოსტი დიტუ3 =[[14 მარაშინათუთა]], [[1960]]
| წიმოხონი3 =[[აბელ გუმბა]]
| მონძე3 =[[ელისაბედ დომიტიენი]] (1975)
| პრეზიდენტი3 =
| მონარქი3=
| კანცლერი3 =
| პრემიერ-მინისტრი3=
| დუდმახვენჯი3=
| რანწკი4 =
| პოსტი დეკინჷ4 =
| პოსტი დიტუ4 =
| წიმოხონი4 = 
| მონძე4 =
| პრეზიდენტი4 =
| მონარქი4 =
| კანცლერი4 =
| პრემიერ-მინისტრი4=
| დუდმახვენჯი4=
| რანწკი5 = 
| პოსტი დეკინჷ5 =
| პოსტი დიტუ5 =
| წიმოხონი5 =
| მონძე5 =
| პრეზიდენტი5 =
| მონარქი5 =
| კანცლერი5 =
| პრემიერ-მინისტრი5=
| დუდმახვენჯი5=
}}

'''დავიდ დაკო''' ([[ფრანგული ნინა|ფრანგ.]] David Dacko; დ. [[24 მელახი]], [[1930]] — ღ. [[20 გერგობათუთა]], [[2003]]) — ცენტრალურ აფრიკალი პოლიტიკოსი, [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკა|ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ]] [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]] 1960-1965 დო 1979-1981 წანეფს.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/David-Dacko |title=David Dacko |website=Encyclopaedia Britannica}}&lt;/ref&gt;

რდჷ პროფესიათ მაგურაფალი. ცენტრალურ აფრიკაშ ავტონომიაშ პრემიერ-მინისტრიშ [[ბარტელემი ბოგანდა]]შ მართუალაშ ბორჯის, დაკოს უკინებუდჷ შხვადოშხვა შანულამ პოსტეფი. 1959 წანას, ბოგანდაშ ღურაშ უკულ პრემიერ-მინისტრო გინირთჷ. 1960 წანას ცენტრალურ აფრიკაშ რესპუბლიკაქ ზოხორინელობა მიპალჷ დო ქიანაშ მაართა პრეზიდენტიშ პოსტი დაკოქ ქიდეკინჷ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/David-Dacko |title=David Dacko |website=Encyclopaedia Britannica}}&lt;/ref&gt;

დაკოქ ცარ გინაშქუ ართ-პარტიულ სახენწჷფოთ დო 1962 წანას ანდვილას გემორძგჷ საპრეზიდენტო გიშაგორუეფს. მართუალაშ გოძვენას, თის ვეგნაჭყვიდირჷ ქიანაშ ეკონომიკურ პრობლემეფქ. 1965 წანაშ 31 ქირსეთუთა/1966 წანაშ 1 ღურთუთას, [[ჟან ბედელ ბოკასა]]ქ ქუდახუ დაკოშ მართუალა დო ხეშულობა მუქ ქაშეჸოთჷ ხეშა.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/David-Dacko |title=David Dacko |website=Encyclopaedia Britannica}}&lt;/ref&gt;

ბოკასაშ მართუალა იგინძარებუდჷ 13 წანას. თიქ ცენტრალურ აფრიკაშ რესპუბლიკა იმპერიათ გეგმაცხადჷ. 1979 წანაშ ეკენიას, დაკოქ ფრანგულ აკოანჯარაფილ ნძალეფიშ ელარჷნათ, გეგთარაგუ ბოკასა დო ხეშულობაშა დირთჷ. თიშ მაჟირა მართუალას ცენტრალურ აფრიკაშ რესპუბლიკაშო მუთუნნერი წჷმოძინეფ ვამუღალჷ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/David-Dacko |title=David Dacko |website=Encyclopaedia Britannica}}&lt;/ref&gt;

1981 წანას, ოურდუმე მოღალექ, გენერალქ, [[ანდრე კოლინგბა]]ქ ქუდახუ დაკო. უკულიან წანეფს დაკო აქტიურო ოკათუდჷ პოლიტიკას, მუჭოთ ოპოზიციაშ ლიდერი. მონაწილენდჷ 1992 დო 1999 საპრეზიდენტო გიშაგორუეფს მარა დემარცხჷ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/David-Dacko |title=David Dacko |website=Encyclopaedia Britannica}}&lt;/ref&gt;

==ქოძირით თაშნეშე==
* [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი]]

== სქოლიო ==

[[კატეგორია:ცენტრალურ აფრიკალი პოლიტიკოსეფი]]
[[კატეგორია:ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრემიერ-მინისტრეფი]]
[[კატეგორია:ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტეფი]]</text>
      <sha1>2489bhetqmzvwjlo5qs74i427wyqnf7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>251923</id>
      <parentid>251922</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T14:15:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Njilo</username>
        <id>1885</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>251923</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9703" sha1="iv4vtn03kco90oa0gf928vme1q6ulrg" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლიდერი
| ჯოხო =დავიდ დაკო
| სურათი=David Dacko 1962-06-13.jpg
| სურათიშ ზჷმა =250px
| მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=დაკო 1962 წანას 
| ხეშმოჭარუა =Signature of David Dacko.png
| რანწკი = [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ მა-1 დო მა-3 პრეზიდენტი]]
| პოსტი დეკინჷ = [[20 ეკენია]], [[1979]]
| პოსტი დიტუ = [[1 ეკენია]], [[1981]]
| ვიცე-პრეზიდენტი  =
| მონარქი =
| პრეზიდენტი =
| კანცლერი =
| პრემიერ-მინისტრი =
| დუდმახვენჯი=
| წიმოხონი=[[ჟან ბედელ ბოკასა]] (მუჭოთ იმპერატორი)
| მონძე   =[[ანდრე კოლინგბა]]
| დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|24|3|1930}}
| დაბადებაშ აბანი=[[ლობაე]], [[უბანგი-შარი]] (ასეიან [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკა|ცარ]])
| ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|2003|11|20|1930|3|24}}
| ღურაშ აბანი=[[იაუნდე]], [[კამერუნი]]
| ღურაშ ბაძაძი = 
| ნთხორუ აბანი =
| მენოღალობა ={{შილა|ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკა}}
| ერუანობა =
| ოგიშაგორაშე ოლქი =
| მუმა =
| ნანა =
| ალმასქუ =1. [[ფლორენს იაგბაო]]&lt;br&gt;2. [[ბრიჯიტ დაკო]]
| სქუალეფი=11
| გონათაფა =
| ომენცარე ხარისხი =
| პროფესია =
| საქვარუა =
| რელიგია =
| ჯილდოეფი =
| პარტია =[[უჩა აფრიკაშ სოციალური ევოლუციაშ ჸარაფი]] (1979 წანაშახ)&lt;br&gt;[[ცენტრალური აფრიკაშ დემოკრატიული რსხუ]] (1980-1981)&lt;br&gt;[[დემოკრატიაშ დო გოვითარაფაშ ჸარაფი (ცარ)|დემოკრატიაშ დო გოვითარაფაშ ჸარაფი]] (1993-2003)
| ვებ-საიტი=
| მიკოღანკუა=
| რანწკი2 =
| პოსტი დეკინჷ2 =[[14 მარაშინათუთა]], [[1960]]
| პოსტი დიტუ2=[[31 ქირსეთუთა]], [[1965]]
| წიმოხონი2 =პოსტიქ გიჭყჷ 
| მონძე2 =[[ჟან ბედელ ბოკასა]]
| პრეზიდენტი2=
| მონარქი2 =
| კანცლერი2 =
| ვიცე-პრეზიდენტი2  =
| პრემიერ-მინისტრი2=
| დუდმახვენჯი2=
| რანწკი3 = [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრემიერ-მინისტრი]]
| პოსტი დეკინჷ3 = [[1 მესი]], [[1959]]
| პოსტი დიტუ3 =[[14 მარაშინათუთა]], [[1960]]
| წიმოხონი3 =[[აბელ გუმბა]]
| მონძე3 =[[ელისაბედ დომიტიენი]] (1975)
| პრეზიდენტი3 =
| მონარქი3=
| კანცლერი3 =
| პრემიერ-მინისტრი3=
| დუდმახვენჯი3=
| რანწკი4 =
| პოსტი დეკინჷ4 =
| პოსტი დიტუ4 =
| წიმოხონი4 = 
| მონძე4 =
| პრეზიდენტი4 =
| მონარქი4 =
| კანცლერი4 =
| პრემიერ-მინისტრი4=
| დუდმახვენჯი4=
| რანწკი5 = 
| პოსტი დეკინჷ5 =
| პოსტი დიტუ5 =
| წიმოხონი5 =
| მონძე5 =
| პრეზიდენტი5 =
| მონარქი5 =
| კანცლერი5 =
| პრემიერ-მინისტრი5=
| დუდმახვენჯი5=
}}

'''დავიდ დაკო''' ([[ფრანგული ნინა|ფრანგ.]] David Dacko; დ. [[24 მელახი]], [[1930]] — ღ. [[20 გერგობათუთა]], [[2003]]) — ცენტრალურ აფრიკალი პოლიტიკოსი, [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკა|ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ]] [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]] 1960-1965 დო 1979-1981 წანეფს.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/David-Dacko |title=David Dacko |website=Encyclopaedia Britannica}}&lt;/ref&gt;

რდჷ პროფესიათ მაგურაფალი. ცენტრალურ აფრიკაშ ავტონომიაშ პრემიერ-მინისტრიშ [[ბარტელემი ბოგანდა]]შ მართუალაშ ბორჯის, დაკოს უკინებუდჷ შხვადოშხვა შანულამ პოსტეფი. 1959 წანას, ბოგანდაშ ღურაშ უკულ პრემიერ-მინისტრო გინირთჷ. 1960 წანას ცენტრალურ აფრიკაშ რესპუბლიკაქ ზოხორინელობა მიპალჷ დო ქიანაშ მაართა პრეზიდენტიშ პოსტი დაკოქ ქიდეკინჷ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/David-Dacko |title=David Dacko |website=Encyclopaedia Britannica}}&lt;/ref&gt;

დაკოქ ცარ გინაშქუ ართ-პარტიულ სახენწჷფოთ დო 1962 წანას ანდვილას გემორძგჷ საპრეზიდენტო გიშაგორუეფს. მართუალაშ გოძვენას, თის ვეგნაჭყვიდირჷ ქიანაშ ეკონომიკურ პრობლემეფქ. 1965 წანაშ 31 ქირსეთუთა/1966 წანაშ 1 ღურთუთას, [[ჟან ბედელ ბოკასა]]ქ ქუდახუ დაკოშ მართუალა დო ხეშულობა მუქ ქაშეჸოთჷ ხეშა.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/David-Dacko |title=David Dacko |website=Encyclopaedia Britannica}}&lt;/ref&gt;

ბოკასაშ მართუალა იგინძარებუდჷ 13 წანას. თიქ ცენტრალურ აფრიკაშ რესპუბლიკა იმპერიათ გეგმაცხადჷ. 1979 წანაშ ეკენიას, დაკოქ ფრანგულ აკოანჯარაფილ ნძალეფიშ ელარჷნათ, გეგთარაგუ ბოკასა დო ხეშულობაშა დირთჷ. თიშ მაჟირა მართუალას ცენტრალურ აფრიკაშ რესპუბლიკაშო მუთუნნერი წჷმოძინეფ ვამუღალჷ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/David-Dacko |title=David Dacko |website=Encyclopaedia Britannica}}&lt;/ref&gt;

1981 წანას, ოურდუმე მოღალექ, გენერალქ, [[ანდრე კოლინგბა]]ქ ქუდახუ დაკო. უკულიან წანეფს დაკო აქტიურო ოკათუდჷ პოლიტიკას, მუჭოთ ოპოზიციაშ ლიდერი. მონაწილენდჷ 1992 დო 1999 საპრეზიდენტო გიშაგორუეფს მარა დემარცხჷ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/David-Dacko |title=David Dacko |website=Encyclopaedia Britannica}}&lt;/ref&gt;

==ქოძირით თაშნეშე==
* [[ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი]]

== სქოლიო ==

[[კატეგორია:ცენტრალურ აფრიკალი პოლიტიკოსეფი]]
[[კატეგორია:ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრემიერ-მინისტრეფი]]
[[კატეგორია:ცენტრალური აფრიკაშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტეფი]]</text>
      <sha1>iv4vtn03kco90oa0gf928vme1q6ulrg</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>