მიანმარი

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="xmf">
  <siteinfo>
    <sitename>ვიკიპედია</sitename>
    <dbname>xmfwiki</dbname>
    <base>https://xmf.wikipedia.org/wiki/%E1%83%93%E1%83%A3%E1%83%93%E1%83%AE%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%B7%E1%83%9A%E1%83%90</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.16</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">მედია</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">სპეციალური</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">განხილვა</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">მომხმარებელი</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">მომხმარებლის განხილვა</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ვიკიპედია</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ვიკიპედია სხუნუა</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ფაილი</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ფაილის განხილვა</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">მედიავიკი</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">მედიავიკის განხილვა</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">თარგი</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">თარგის განხილვა</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">დახმარება</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">დახმარების განხილვა</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">კატეგორია</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">კატეგორიის განხილვა</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">მოდული</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">მოდულის განხილვა</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>მიანმარი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4923</id>
    <revision>
      <id>252327</id>
      <parentid>252239</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T17:32:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Narazeni</username>
        <id>826</id>
      </contributor>
      <comment>/* მახორობა */</comment>
      <origin>252327</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35694" sha1="8o25tb2cakoncb1men5n11pde8f4zgu" xml:space="preserve">{{Short description|სახენწჷფო ობჟათე-ბჟაეიოლ აზიას}}
{{redirect|ბირმა}}
{{ინფოდაფა ქიანა|
|ოდაბადური_ჯოხო = {{ubl|{{native name|my|ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်|italics=off&lt;wbr/&gt;}}|{{small|{{translit|ფიიდაუსუ თაამაადა მიამა ნიანიედაუ}}}}}}
|ედომუშამი_ჯოხო = მიანმარიშ რსხუშ რესპუბლიკა
|ოართე_ჯოხო =მიანმარი
|შილა = Flag of Myanmar.svg
|გერბი = State Seal of the Republic of the Union of Myanmar.svg
|რუკა = Myanmar (orthographic projection).svg
|ჰიმნი =  {{lang-my|ကမ္ဘာမကျေ}}&lt;br /&gt;{{transliteration|my|[[მიანმარიშ ჰიმნი|Kaba Ma Kyei]]}}&lt;br /&gt;„ოქიანუშ დალიაშა“&lt;br&gt;{{center|[[ფაილი:U.S. Navy Band - Kaba Ma Kyei.oga]]}}
|დევიზი =
|ზოხორინალაშ თარიღი =
|ოფიციალური_ნინეფი =[[ბირმული ნინა|ბირული]]
|რეგიონალური_ნინეფი = {{hlist| [[კუკი-ჩინ ნინეფი|ჩინი]] | [[კაჩინური ნინა|კაჩინური]] | [[კარენულ ნინეფი|კარენული]] | [[ჭითაკარენულ ნინა|ჭითაკარენული]] | [[მონურ ნინა|მონური]] | [[არაკანულ ნინა|რახაინი]] | [[შანურ ნინა|შანური]]}}
|ეთნიკური_ბუნეფი = {{unbulleted list
| 68.78% [[ბირმალეფი]]
| 6.69% [[კარენეფი]]
| 4.61% [[არაკანეფი|რახაინეფი]]
| 4.51% [[შანეფი|შანეფი]]
| 2.19% [[მონეფი (კათა)|მონეფი]]
| 2.09% [[ჩინეფი]]
| 1.50% [[კაჩინეფი]]
| 0.39% [[კაიეფი]]
}}
|ეთნიკური_ბუნეფი_წანა=2019&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.idea.int/sites/default/files/publications/chapters/deciphering-myanmars-ethnic-landscape/deciphering-myanmars-ethnic-landscape-CH2.pdf |title=Overview of Myanmar's diversity |access-date=25 May 2024 |archive-date=21 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240521163711/https://www.idea.int/sites/default/files/publications/chapters/deciphering-myanmars-ethnic-landscape/deciphering-myanmars-ethnic-landscape-CH2.pdf |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://ispmyanmar.com/event/party-mergers-falling-short-of-expectation-ymg-season-2-episode-2/ |title=ISP Myanmar talk shows |date=15 December 2020 |access-date=25 May 2024 |archive-date=10 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240510125921/https://ispmyanmar.com/event/party-mergers-falling-short-of-expectation-ymg-season-2-episode-2/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.ponyate.org/ethnic-population-dashboard-740399e |title=PonYate ethnic population dashboard |access-date=25 May 2024 |archive-date=21 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240521163715/https://www.ponyate.org/ethnic-population-dashboard-740399e |url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|რელიგია=  {{#invoke:list|unbulleted|item_style=white-space:nowrap;
| 87.9% [[ბუდიზმ მიანმარს|ბუდიზმი]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=Myanmar's Constitution of 2008 |url=https://constituteproject.org/constitution/Myanmar_2008.pdf?lang=en |website=constituteproject.org |access-date=29 October 2017 |archive-date=20 September 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160920113951/https://constituteproject.org/constitution/Myanmar_2008.pdf?lang=en |url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| 6.2% [[ქირსიანობა მიანმარს|ქირსიანობა]] 
| 4.3% [[ისლამ მიანმარს|ისლამი]]
| 0.8% ოკათე რელიგია{{efn|მუნაჩემეფს ციტირებულ რე მუჭოთ  [[ანიმიზმი]].}}
| 0.5% [[ინდუიზმ მიანმარს|ინდუიზმი]]
| 0.1% [[ვარელიგიურობა მიანმარს|ვა რელიგიური]]
| 0.2% [[რელიგია მიანმარს|შხვა]]
}} (2014)
|ნანანოღა= [[ნაიფიიდო]]{{Efn|ოფიციალურო გჷმირაგადუაფუ „ნაი ფიი დაუ“}}
|latd=
|latm=
|latNS=
|longd=
|longm=
|longEW=
|უდიდაში_ნოღა =[[იანგონი]]{{Efn|უწოხ ჩინებულ მუჭოთ „რანგუნი“}}
|თარობაშ_ტიპი =  [[უნიტარული სახენწჷფო|უნიტარულ]] [[ასამბლეაშე დუდიშულ რესპუბლიკა]]
|ლიდერიშ_ტიპი_1 = [[მიანმარიშ პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]]
|ლიდერიშ_ჯოხო_1 =[[მინ აუნ ჰლაინი]]
|ლიდერიშ_ტიპი_2 = [[მიანმარიშ ვიცე-პრეზიდენტი|პირველ ვიცე-პრეზიდენტი]]
|ლიდერიშ_ჯოხო_2 =[[ნიო სო]]
|ლიდერიშ_ტიპი_3 =  [[მიანმარიშ ვიცე-პრეზიდენტი|მაჟირა ვიცე-პრეზიდენტი]]
|ლიდერიშ_ჯოხო_3 =[[ნან ნი ნი აიე]]
|ლიდერიშ_ტიპი_4 = 
|ლიდერიშ_ჯოხო_4 =
|სახენწჷფოშ ტიპი =
|მიკოღანკუა =
|ოფიციალური ჸოფირება 1 =
|ოფიციალური თარიღი 1 =
|ოფიციალური ჸოფირება 2 =
|ოფიციალური თარიღი 2 =
|ოფიციალური ჸოფირება 3 =
|ოფიციალური თარიღი 3 =
|ოფიციალური ჸოფირება 4 =
|ოფიციალური თარიღი 4 =
|რანგი_ფართობით = 39-ა
|ფართობი =676,579
|წყარი_% =3.06
|ოეგებიე_მახორობა =55,770,232&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://myanmar.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/4F_Population%20Projections.pdf |title=The 2014 Myanmar Populations and Housing Census |access-date=29 May 2024 |archive-date=24 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200924221152/https://myanmar.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/4F_Population%20Projections.pdf |url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|ოეგებიე_მახორობა_რანგი =26-ა 
|მახორობა_ოეგებიეთ_წანას = 2022
|მახორობაშ_ცენზი = 
|მახორობაშ_ცენზი_წანას = 
|მახორობაშ_მეჭედალა = 
|მახორობაშ_მეჭედალა_რანგი = 127-ა
|ედპ_ppp_წანა = 2025
|ედპ_ppp = {{რკება}} $273.200 მილიარდი&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{cite web |title=World Economic Outlook Database , October 2025: Edition (Myanmar) |url=https://www.imf.org/en/publications/weo/issues/2025/10/14/world-economic-outlook-october-2025 |publisher=October, 14 2025 |language=en |access-date=31 December 2025 |archive-date=12 October 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251012102316/https://www.imf.org/en/Publications/WEO/Issues/2025/10/14/world-economic-outlook-october-2025 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|ედპ_ppp_რანგი = 64-ა
|ედპ_ppp_ართ_მახორუშე ={{რკება}} $4,950&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;
|ედპ_ppp_ართ_მახორუშე_რანგი = 146-ა
|აგი =0.609
|აგი_ტენდენცია ={{ძინა}}
|აგი_კატეგორია = 
|აგი_რანგი =150-ა
|აგი_წანა =2023
|ვალუტა= [[მიანმარული კიატი|მიანმარულ კიატი]] (K)
|ვალუტაშ_კოდი =MMK
|ქიანაშ_კოდი =MM
|ბორჯიშ_ორტყაფუ = [[UTC+06:30]] [[მიანმარიშ სტანდარტულ ბორჯი|MMT]]
|ზარხულიშ_ბორჯი =
|cctld = [[.mm]]
|ოტელეფონე_კოდი =[[+95]]
|ოტელეფონე_კოდი_მეწურაფა=
|სქოლიო= 
}}
{{სპეცსიმბოლოეფი|ბირმული}}

'''მიანმარი''' ({{Lang-my|မြန်မာ}}), ოფიციალურო '''მიანმარიშ რსხუშ რესპუბლიკა''' ({{lang-my|ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်}}) დო თაშნეშე ჩინებულ რე მუჭოთ '''ბირმა''' (ოფიციალურ ინგლისურ ჯოხოდვალა 1989 წანაშახ) — [[სახენწჷფო]] [[ობჟათე-ბჟაეიოლი აზია|ობჟათე-ბჟაეიოლ აზიაშ]] ოორუე-ბჟადალშე. ფართობიშ მეჯინათ არძაშ უკაბეტაშ ქიანა რე ობჟათე-ბჟაეიოლ აზიაშ მატერიკულ ნორთის დო მახორობაშ მუდანობა დოხოლაფირო 55 მილიონ ადამიერს აკამდგინანს. ოორუე-ბჟადალშე უხურგანს [[ინდოეთი|ინდოეთ]] დო [[ბანგლადეში]], ოორუე-ბჟაეიოლშე — [[ჩინეთი]], ბჟაეიოლშე დო ობჟათე ბჟაეიოლშე — [[ლაოსი|ლაოს]] დო  [[ტაილანდი]], ობჟათეშე დო ობჟათე-ბჟადალშე ომძღჷ  [[ანდამანიშ ზუღა]] დო [[ბენგალიშ ჸუჯი]]. ქიანაშ ნანანოღა რე [[ნაიფიიდო]], მარა [[მიანმარიშ ნოღეფიშ ერკებული|უკაბეტაშ ნოღა]]  რე [[იანგონი]] (ჸოფირ რანგუნი).

ორდოიან ცივილიზაციეფ თე ტერიტორიას იკათუანდჷ ტიბეტურ-ბირმულ ნინაშა მორაგადე [[პიუშ ნოღა-სახელმწჷფოეფი|პიუშ ნოღა-სახენწჷფოეფს]] [[ჟიმოლენ მიანმარი|ჟიმოლენ მიანმარს]] დო [[მონიშ ომაფეეფი|მონიშ ომაფეეფს]] [[თუდოლენ მიანმარი|თუდოლენ მიანმარს]].&lt;ref&gt;{{cite book |title=Early civilizations of Southeast Asia |publisher=Altamira Press |author=O'Reilly, Dougald JW |year=2007 |location=United Kingdom |isbn=978-0-7591-0279-8}}&lt;/ref&gt; [[IX ოშწანურა]]ს, [[ბირმალეფი|ბირმალეფქ]] გემშართეს ჟიმოლენ [[ირავადი|ირავადიშ]] ლეხერშა დო [[პაგანიშ ომაფე|პაგანიშ ომაფეშ]] დორსხუაფაშ უკული (1050-იან წანეფს), [[ბირმული ნინა|ბირმულ ნინა]], [[მიანმარიშ კულტურა|კულტურა]] და [[თერავადა|თერავადულ ბუდიზმი]] ჭიე-ჭიეთ დომინანტურო გჷნირთუ ქიანას. პაგანიშ ომაფექ [[მონღოლეფიშ მინოკათუა ბირმაშა|მონღოლეფიშ მინოკათუაშ]] შედეგო ქუდანთხჷ დო ანდა მალიმორ სახენწჷფოქ გიჭყჷ. [[XVI ოშწანურა]]ს, [[ტაუნგუშ დინასტია|ტაუნგუშ დინასტიაშით]] აკოკათელ ქიანა, კუნტახანიშ ბორჯით, [[ობჟათე-ბჟაეიოლ აზიაშ ისტორია|ობჟათე-ბჟაეიოლ აზიაშ ისტორიას]] უკაბეტაშ იმპერიათ გჷნირთუ. [[XIX ოშწანურა]]შ დაჭყაფუს [[კონბაუნგიშ დინასტია]] გამაგენდჷ ტერიტორიას, ნამუთ იკათუანდჷ თეხანურ მიანმარს დო თაშნეშე კუნტა ხანით აკონტროლენდჷ [[ასამიშ ომაფე|ასამს]], [[ლუშაიშ გვალეფი|ლუშაიშ გვალეფს]] დო [[მანიპურიშ ომაფე]]ს. ბრიტანეთიშ [[ინდოეთიშ კომპანია|ბჟაეიოლ ინდოეთიშ კომპანიაქ]] მიანმარიშ ადმინისტრაციაშა კონტროლ XIX ოშწანურას, სუმ [[ინგლის-ბირმულ ლჷმა|ინგლის-ბირმულ ლჷმაშ]] შედეგო მიპალჷ დო ქიანაქ [[ბირმაშ ბრიტანულ გამაგალა|ბრიტანულ კოლონიათ]] გჷნირთუ. კუნტახანურ [[ბირმაშ ოკუპაცია იაპონიაშით|იაპონურ ოკუპაციაშ]] უკული, მორსხუეეფქ მიანმარ დირთინუეს. [[1948]] წანას, მიანმარქ [[ბირმაშ ზოხრინალაშ აქტი 1947|ბირმაშ ზოხორინალაშ აქტიშ]] პიჯალეფით [[მიანმარიშ ზოხორინალაშ დღა|ზოხორინალა]] გჷმაცხადუ.

მიანმარიშ ზოხორინალაშ უკულიან ისტორია იროიან არულობათ დო კონფლიქტეფით რდჷ გოფშა. [[ბირმაშ სახენწჷფო მინორთა (1962)|1962 წანაშ სახენწჷფო მინორთაქ]] გჷმიჭანუ [[ოურდუმე დიქტატურა|ოურდუმე დიქტატურა]] [[ბირმაშ სოციალისტურ პროგრამულ პარტია|ბირმაშ სოციალისტურ პროგრამულ პარტიაშ]] გამაგალაშ გიმე. [[ებუძოლ 8888|ებუძოლ 8888-ქ]] ჟირ წანაშ უკულ მიოჭირინუ [[ანდაპარტიულ სისტემა]]შა გინულა, მარა ებუძოლიშ უკულიან [[სახენწჷფო თინჩალაშ დო წუმოძინაშ სხუნუ|ოურდუმე ხუნტაქ]], ნამუსჷთ დუდენდჷ [[ტატმადაუ]], ივარუ ხეშუულობაშ გინოჩამაშენ დო გაგჷნძორუ ქიანაშ ბონ გამაგალა [[2011]] წანაშახ, მუჟანსჷთ ხუნტაქ ოფიციალურო გეუქვუ [[მიანმარიშ არძაშოულ გიშაგორუეფი (2010)|2010 წანაშ არძაშოულ გიშაგორუეფიშ]] უკული. მიშაღალირქ იჸუ [[ომენოღალე ხეშუულობაშ]] თარობაქ  დო გადუდიშულებურქ იჸუეს თიჯგურა ისტორიულ პოლიტიკურ ნაჭოფეფქ, მუჭომეფ რდეს [[აუნ სან სუ ჩი]], მარა ოურდუმე ნძალეფქ ქეიტუეს ხემანჭუაფა თარობაშ შანულამ ინსტიტუტეფშა. [[მიანმარიშ არძაშოულ გიშაგორუეფი (2015)|2015 წანაშ არძაშოულ გიშაგორუეფიშ]] შედეგო ხემანჭუაფაქ გეგნორთჷ [[ერუანულ ლიგა დემოკრატიაშო]]შა, მარა ქიანაშ რჯებაქ მუშ [[მიანმარიშ ეთნიკურ ბუნეფიშ ერკებული|ეთნიკურ უჭიჭაჭობეფშოთ]], გიშაკერზაფილო [[როჰინჯებიშ გენოციდი|როჰინჯებიშ გენოციდი]], ირო სქიდუდჷ ერეფოშქაშე მოღუნჭუაშ წყუთ.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Greenwood, Faine |url=http://www.undispatch.com/the-8-stages-of-genocide-against-burmas-rohingya |title=The 8 Stages of Genocide Against Burma's Rohingya {{pipe}} UN DispatchUN Dispatch |publisher=Undispatch.com |date=27 May 2013 |access-date=13 April 2014 |archive-date=18 June 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130618062450/http://www.undispatch.com/the-8-stages-of-genocide-against-burmas-rohingya |url-status=live}}{{cite news |title=EU welcomes &quot;measured&quot; Myanmar response to rioting |url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-violence-idUSBRE85A01C20120611 |publisher=Reuters |date=11 June 2012 |access-date=1 July 2017 |archive-date=6 August 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120806072509/https://www.reuters.com/article/2012/06/11/us-myanmar-violence-idUSBRE85A01C20120611 |url-status=live}}{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-18395788 |title=Q&amp;A: Communal violence in Burma |publisher=[[BBC]] |access-date=14 October 2013 |archive-date=16 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190416191015/https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-18395788 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[მიანმარიშ არძაშოულ გიშაგორუეფი (202)|2020 წანაშ არძაშოულ გიშაგორუეფიშ]] უკული, სოდე ერუანულ ლიგა დემოკრატიაშოქ ჟირხოლო პალატას არგამა უმენტაშობა მიპალჷნ, ტატმადაუქ კჷნ ხეშა ქეშიჸოთუ ხეშუულობა [[მიანმარიშ სახენწჷფო მინორთა (2021)|2021 წანაშ სახენწჷფო მინორთათ]]. თე მინორთაქ გჷმიჭანუ [[მიანმარიშ პროტესტეფი (2021–ასეშახ)|ფართო პროტესტეფ]] დო თენა შანენდჷ თის, ნამჷ-და მიმალ [[მიანმარიშ ომენოღალე ლჷმა (2021–ასეშახ)|ომენოღალე ლჷმაქ]] დიჭყჷნ.

მიანმარ რე [[ბჟაეიოლ აზიაშ სამიტი|ბჟაეიოლ აზიაშ სამიტიშ]], [[უგინობირაფუობაშ ყარაფი|უგინობირაფუობაშ ყარაფიშ]], [[ასეანი|ასეანიშ]] დო [[ბიმსტეკი|ბიმსტეკიშ]] მაკათური, თაშნეშე [[შანხაიშ წოროხანდაშ ორგანიზაცია|შანხაიშ წოროხანდაშ ორგანიზაციაშ]] დიალოგიშ პარტნიორ რე. ქიანა დინდარ რე [[ორთაშობურ რესურსი|ორთაშობურ რესურსეფით]], თინეფს შქას [[ნეფრიტი|ნეფრიტით]], [[ანდაღებულ ქუა|ანდაღებულ ქუალეფით]], [[ნაფთობი|ნაფთობით]], [[ორთაშობურ გაზი|ორთაშობურ გაზით]], [[ტექიშ ჯა|ტექიშ ჯათ]] დო [[ჩხანაშ ენერგია|ჩხანაშ ენერგიაშ]] მაღალ პოტენციალით.&lt;ref&gt;Vakulchuk, Roman; Kyaw Kyaw Hlaing; Edward Ziwa Naing; Indra Overland; Beni Suryadi and Sanjayan Velautham (2017). [[https://www.researchgate.net/publication/317954536](https://www.researchgate.net/publication/317954536) ''Myanmar's Attractiveness for Investment in the Energy Sector. A Comparative International Perspective''.] Norwegian Institute of International Affairs (NUPI) and Myanmar Institute of Strategic and International Studies (MISIS) Report. p. 8.&lt;/ref&gt; მარა, მიანმარ იტანჯებუ განწეხანიან პოლიტიკურ [[ვასტაბილურობა|ვასტაბილურობათ]], კორუფციათ, უფონდიკე ინფრასტრუქტურათ დო ადამიერულ წუმოძინაშ დაბალ დონეთ.&lt;ref&gt;{{cite journal |url=[suspicious link removed] |title=Why Has Myanmar not Developed Like East Asia? |last=Wong |first=John |journal=ASEAN Economic Bulletin |volume=13 |number=3 |date=March 1997 |pages=344–358 |jstor=25773443 |access-date=8 May 2023 |archive-date=8 May 2023 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20230508191403/https://www.jstor.org/stable/25773443](https://web.archive.org/web/20230508191403/https://www.jstor.org/stable/25773443) |url-status=live |issn=0217-4472}}&lt;/ref&gt; [[მიშნაველეფიშ უწორწალა|მიშნაველეფიშ გინორთა]] მიანმარს ართ-ართ არძაშე ფართო რე მოსოფელს, ანდანე [[მიანმარიშ ეკონომიკა|ეკონომიკაშ]] კაბეტ ნორთ კჷნე ოფიციალურო დო ვაოფიციალურო ოურდუმე კონტროლიშ გიმე სქიდუ.&lt;ref&gt;{{cite news |url=[http://www.nationmultimedia.com/aec/Income-gap-worlds-widest-30214106.html](http://www.nationmultimedia.com/aec/Income-gap-worlds-widest-30214106.html) |title=Income Gap 'world's widest' |work=The Nation |access-date=15 September 2014 |author=Eleven Media |date=4 September 2013 |url-status=dead |archive-url=[https://web.archive.org/web/20140915230853/http://www.nationmultimedia.com/aec/Income-gap-worlds-widest-30214106.html](https://web.archive.org/web/20140915230853/http://www.nationmultimedia.com/aec/Income-gap-worlds-widest-30214106.html) |archive-date=15 September 2014}}{{cite news |url=[https://www.dvb.no/analysis/income-inequality-in-burma/33726](https://www.dvb.no/analysis/income-inequality-in-burma/33726) |title=Income inequality in Burma |publisher=Democratic Voice of Burma |access-date=15 September 2014 |last=McCornac |first=Dennis |date=22 October 2013 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20140915230920/https://www.dvb.no/analysis/income-inequality-in-burma/33726](https://web.archive.org/web/20140915230920/https://www.dvb.no/analysis/income-inequality-in-burma/33726) |archive-date=15 September 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; მიანმარ კჷნე კლასიფიცირებულ რე, მუჭოთ მოსოფელიშ ართ-ართ [[მერკეთ წუმოძინელ ქიანა|არძაშე მერკეთ წუმოძნელ ქიანა]].

ქიანა კჷნ გოფარდაგელ რე მუშ [[მიანმარიშ ეთნიკურ ბუნეფიშ ერკებული|ანდამუდანობაშ ეთნიკურ ბუნეფს]] შქას რინელ აწორინალეფით, თაშნეშე თაქ მიმალ კონფლიქტ მოსოფელს ართ-ართ [[მიანმარიშ კონფლიქტი|არძაშე განწეხანიშ ომენოღალე ლჷმა]] რე. [[გოერო|გოერო]] დო ადამიერიშ ნებეფიშ თხილუაშ ორგანიზაციეფ სისტემატურო აფიქსირენა [[ადამიერიშ ნებეფ მიანმარს|ადამიერიშ ნებეფიშ აკორცუაფაშ]] ფაქტეფს.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.hrw.org/burma |title=Burma |publisher=Human Rights Watch |access-date=6 July 2013 |archive-date=1 December 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111201235346/https://www.hrw.org/burma |url-status=live}}{{cite web |url=http://www.amnestyusa.org/our-work/countries/asia-and-the-pacific/myanmar |title=Myanmar Human Rights |publisher=Amnesty International USA |access-date=6 July 2013 |archive-date=29 May 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110529055701/http://www.amnestyusa.org/our-work/countries/asia-and-the-pacific/myanmar |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ომენოღალე ლჷმაქ მასშტაბურ ჰუმანიტარულ კრიზის გჷმიჭანუ; [[ტოლვილეფიშ უმაღალაშ კომისარიატი|გოეროშ ტოლვილეფიშ უმაღალაშ კომისარიატიშ]] (UNHCR) მუნაჩემეფით, ქიანას რე 1,3 მილიონშე უმოს ტოლვილო დო საჭუხუშ მაგორუ, თაშნეშე ქიანაშ დინოხოლე გინოყარაფილ ადამიერეფიშ მუდანობა 3,5 მილიონშე უმოს რე.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=31 December 2024 |title=Myanmar Situation |url=https://data.unhcr.org/en/situations/myanmar |access-date=21 January 2025 |website=data.unhcr.org |archive-date=18 January 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260118061312/https://data.unhcr.org/en/situations/myanmar |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

== გეოგრაფია ==
მიანმა ოთანჯჷ [[ინდოეთი|ინდოეთის]] (1463 კმ) დო [[ბანგლადეში|ბანგლადეშის]] (193 კმ) ბჟადალშე, [[ჩინეთი]]ს (2185 კმ) ოორუე–ბჟაეიოლშე, [[ლაოსი|ლაოსის]] (235 კმ) ბჟაეიოლშე დო [[ტაილანდი|ტაილანდის]] (1800 კმ) ობჟათე–ბჟაეილშე. ობჟათეშე დო ობჟათე–ბჟადალშე ომძღჷ [[ბენგალიშ ჸუჯი]] დო [[მოუტამაშ ჸუჯი]] (მარტაბანი), დო ხოლო [[ანდამანიშ ზუღა]]. ქიანაშ ფართობი, გოხოლუაშ კოკეფწკჷმა ართო, რე 678 ვითოში კმ², წყარპიჯიშ ღოზიშ სიგინძა რე — 1930 კმ.

=== კლიმატი ===
მიანმარს უმენტაშო ტროპიკული დო სუბეკვატორული კლიმატი რე. გჷმირთუ სუმი სეზონი:
* ლენჭყი (მესიშ ბოლოშე გჷმათუთაშ ბოლოშა);
* მორგილე — (გჷმათუთაშ ბოლოშე ფურთუთაშ ოშქაშეშა);
* დო ჩხე — (ფურთუთაშ ოშქაშეშე მესიშ ბოლოშა);
[[ფაილი:MonStateMudon.jpg|thumb|left|შტატი მონი.]]
ღურთუთას, თუთაშ ოშქაშე ტემპერატურა რე +24° С [[იანგონი|იანგონს]], +21° C [[მანდალაი|მანდალაის]], ზარხულს მაქსიმალური ტემპერატურა რე +41° C. გვალამ რაიონეფს უმოსო ჩხურუ რე (მაგალითო, შანიშ ლაკადას ზოთონჯიშ პერიოდის, სერით ტემპერატურაქ შილებე ნულს თუდო დიკინას), ღურთუთას, რზენეფს ტემპერატურა +15° С–შე მეტი ვარე.

=== ჰიდროლოგია ===
მიანმარიში თარი წყარმალუეფი ოდუდეს ეთმეჭოფუნა გვალეფს დო ინდოეთიშ ოკიანეშ ბასეინს ორხველჷნა.

მინამარიშ უდიდაში წყარმალუეფი რე – [[ირავადი (წყარმალუ)|ირავადი]], [[მეკონგი (წყარმალუ)|მეკონგი]], [[სალუნი (წყარმალუ)|სალუნი]], [[სიტაუნი (წყარმალუ)|სიტაუნი]] დო [[ჩინდუნი (წყარმალუ)|ჩინდუნი]]. ტობეფი ბრელი რე, თინეფშე არძაშე უმოსი დიდი რე — [[ინლე (ტობა)|ტობა ინლე]] დო [[შანიშ ლაკადა]].

== ნანანოღა ==
მიანმარიშ ნანანოღა — ნოღა [[ნეიპიდო]] ([[მანდალაი (აკანი)|მანდალაიში ადმინისტრაციული აკანი]]), დორსხუაფილი რე გვალა [[პინამანა (გვალა)|პინამანაშ]] ბჟადალშე სუმ კოლომეტრიშე.

== ადმინისტრაციული დორთუალა ==
[[ფაილი:Burma en.png|left|thumb|200px|მიანმარი]]
მიანმარიშ 1974 წანაშ კონსტიტუციათ, ქიანა რე [[უნიტარული სახენწჷფო]]. ქიანა დორთილი რე 7 აკანო (ტაიინგი) დო 7 შტატო (პუი–ნე).
აკანეფი დო შტატეფი ირთუ რაიონეფო (მიონე), ნამუთ რენა რსხილი ნოღეფი (მიო) დო ოფოტუეფი (გიმენრაიონეფი), ნამუთ აკმაართანა ნოღაშ კვარტალეფს (იაკვე) დო ოფოტუეფიშ ბუნას (ჩეიუა).

== მახორობა ==
ქიანაშ მახორობა რე '''50 მლნ კოჩი''', მახორობაშ ეთნიკური აკოდგინალუა: [[ბირმალეფი]] — 68 %, [[შანეფი]] — 9 %, [[კარენეფი]] — 7 %, [[არაკანალეფი]] — 4 %, [[ჩინარეფი]] — 3 %, [[ინდოარეფი]] — 2 %, [[მონეფი]] — 2 %, შხვა — 5 %.

== რელიგია ==
მიანმარი — მიარეკონფესიური ქიანა რე, მარა მახორობაშ უმენტაშობა ბუდისტეფი რენა ([[თერავადა]]შ სკოლა). მახორობაშ კონფესიური აკოდგინალუა: [[ბუდიზმი|ბუდისტეფი]] — 89 %, [[ქირსიანობა|ქირსიანეფი]] — 4 %, [[ისლამი|მუსულმანეფი]] — 4 %, [[ანიმიზმი|ანიმისტეფი]] — 1 %, შხვა — 2 %.

==კომენტარეფი==
&lt;references group=&quot;კომ.&quot;/&gt;

== რესურსეფი ინტერნეტის ==
* [http://www.mmtimes.com ოთარობე გიშმაშკუმალარი &quot;მიანმარი თაიმსი&quot; (ინგლისურ დო ბირმულ ნინაშა)] 
* [http://www.irrawaddy.org/default.asp ზოხორინელი გიშმაშკუმალარი &quot;ირავადი&quot; (ინგლისურ დო ბირმულ ნინაშა)]
* [http://www.myanmar.gov.mm/ myanmar.gov.mm]
* [https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-b/burma.html Chief of State and Cabinet Members] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120207173243/https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-b/burma.html |date=2012-02-07 }}
* [http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/myanmar.htm Burma] from ''UCB Libraries GovPubs''
* [http://www.burmalibrary.org/ Online Burma/Myanmar Library: Classified and annotated links to more than 17,000 full-text documents on Burma/Myanmar]
* [http://www.pbs.org/wnet/wideangle/episodes/eyes-of-the-storm/turning-points-in-burmese-history/5363/ Interactive timeline of turning points in Burmese history]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:მიანმარი]]
[[კატეგორია:აზიაშ ქიანეფი]]
[[კატეგორია:ობჟათე-ბჟაეიოლ აზიაშ ქიანეფი]]</text>
      <sha1>8o25tb2cakoncb1men5n11pde8f4zgu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>პალური</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14999</id>
    <revision>
      <id>252370</id>
      <parentid>208280</parentid>
      <timestamp>2026-08-20T08:20:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Narazeni</username>
        <id>826</id>
      </contributor>
      <origin>252370</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3794" sha1="evb40xvwas57hvzt4buouzpy830lq03" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დოხორინი
|სტატუსი = [[ოფუტე]]
|მარგალური ჯოხო = პალური
|ოდაბადური ჯოხო = 
|ქიანა = საქორთუო
|პანორამა = 
|პანორამაშ სიგანა = 
|მუკნაჭარა = 
 |lat_dir = N |lat_deg =42 |lat_min =40 |lat_sec =33
 |lon_dir = E |lon_deg =42 |lon_min =02 |lon_sec =34
 |CoordAddon = type:city(40361)_region:GE
 |CoordScale = 
|ქიანაშ რუკაშ ზჷმა = 300
|ქიანაშ რუკა = 
|რეგიონიშ რუკის ზჷმა = 300
|რეგიონიშ რუკა = 
|რაიონიშ რუკაშ ზჷმა = 300
|რეგიონიშ ტიპი = აკანი
|რეგიონი = სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანი
|დინოხოლენი დორთუალა = 
|რაიონიშ ტიპი = მუნიციპალიტეტი
|რაიონი = წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტი
|თემი = 
|სიმაღალაშ ტიპი=ზუღაშ დონე{{!}}ზუღაშ დონეშე
|დოხორინიშ ცენტრიშ სიმაღალა = 350
|კლიმატი = 
|მახორობა = 439
|ეჭარუაშ წანა = 2014
|მეჭედალა = 
|აგლომერაცია = 
|ერუანული აკოდგინალუა = [[ქორთუეფი]] 100 %
|ორწუმობური აკოდგინალუა = 
 |ბორჯიშ ორტყაფუ = +4
 |DST = 
 |ოტელეფონე კოდი = +995
|ოფოსტე ინდექსი = 
|საიტი = 
|კატეგორია ვიკიოწკარუეს = 
}}
'''პალური''' — [[ოფუტე]] [[საქორთუო]]ს, [[სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანი]]შ [[წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტი]]ს,&lt;ref&gt;[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/35/Census_of_village_population_of_Georgia.pdf საქორთუოშ ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ართულეფი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130919234310/https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/35/Census_of_village_population_of_Georgia.pdf |date=2013-09-19 }}&lt;/ref&gt; [[წყარმალუ]] [[ინგირი]]შ კვარჩხან ძგას, ზუღაშ დონეშე 350 მეტრას. [[წალენჯიხა]]შე დოშორაფილი რე 16 [[კილომეტრი]]თ. [[2014]] წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით ოფუტეს ოხორანს 439 კოჩი.&lt;ref name=&quot;აღწერა 2014&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.geostat.ge/index.php?action=page&amp;p_id=2152&amp;lang=geo |title= მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014 |date=ნოემბერი 2014 |publisher=საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური |accessdate=7 ნოემბერი, 2016}}&lt;/ref&gt;

==ლიტერატურა==
{{ქსე|7|654|}}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტი}}

[[კატეგორია:წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი]]</text>
      <sha1>evb40xvwas57hvzt4buouzpy830lq03</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>252371</id>
      <parentid>252370</parentid>
      <timestamp>2026-08-20T08:21:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Narazeni</username>
        <id>826</id>
      </contributor>
      <origin>252371</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3886" sha1="6yv3i61vf3fvugwglil9o1pb57vkoqv" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დოხორინი
|სტატუსი = [[ოფუტე]]
|მარგალური ჯოხო = პალური
|ოდაბადური ჯოხო = 
|ქიანა = საქორთუო
|პანორამა = 
|პანორამაშ სიგანა = 
|მუკნაჭარა = 
 |lat_dir = N |lat_deg =42 |lat_min =40 |lat_sec =33
 |lon_dir = E |lon_deg =42 |lon_min =02 |lon_sec =34
 |CoordAddon = type:city(40361)_region:GE
 |CoordScale = 
|ქიანაშ რუკაშ ზჷმა = 300
|ქიანაშ რუკა = 
|რეგიონიშ რუკის ზჷმა = 300
|რეგიონიშ რუკა = 
|რაიონიშ რუკაშ ზჷმა = 300
|რეგიონიშ ტიპი = აკანი
|რეგიონი = სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანი
|დინოხოლენი დორთუალა = 
|რაიონიშ ტიპი = მუნიციპალიტეტი
|რაიონი = წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტი
|თემი = 
|სიმაღალაშ ტიპი=ზუღაშ დონე{{!}}ზუღაშ დონეშე
|დოხორინიშ ცენტრიშ სიმაღალა = 350
|კლიმატი = 
|მახორობა = 439
|ეჭარუაშ წანა = 2014
|მეჭედალა = 
|აგლომერაცია = 
|ერუანული აკოდგინალუა = [[ქორთუეფი]] 100 %
|ორწუმობური აკოდგინალუა = 
 |ბორჯიშ ორტყაფუ = +4
 |DST = 
 |ოტელეფონე კოდი = +995
|ოფოსტე ინდექსი = 
|საიტი = 
|კატეგორია ვიკიოწკარუეს = 
}}
'''პალური''' — [[ოფუტე]] [[საქორთუო]]ს, [[სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანი|სამარგალო-ჟიმოლენ შონეშ აკანი]]შ [[წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტი]]ს,&lt;ref&gt;[http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/35/Census_of_village_population_of_Georgia.pdf საქორთუოშ ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ართულეფი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130919234310/https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/35/Census_of_village_population_of_Georgia.pdf |date=2013-09-19 }}&lt;/ref&gt; [[წყარმალუ]] [[ინგირი]]შ კვარჩხან ძგას, ზუღაშ დონეშე 350 მეტრას. [[წალენჯიხა]]შე მოჩილათირ რე 16 [[კილომეტრი]]თ. [[2014]] წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით, ოფუტეს ოხორანს 439 ადამიერი.&lt;ref name=&quot;აღწერა 2014&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.geostat.ge/index.php?action=page&amp;p_id=2152&amp;lang=geo |title= მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014 |date=ნოემბერი 2014 |publisher=საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური |accessdate=7 ნოემბერი, 2016}}&lt;/ref&gt;

==ლიტერატურა==
{{ქსე|7|654|}}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტი}}

[[კატეგორია:წალენჯიხაშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი]]</text>
      <sha1>6yv3i61vf3fvugwglil9o1pb57vkoqv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ბურკინა-ფასო</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17055</id>
    <revision>
      <id>252372</id>
      <parentid>251905</parentid>
      <timestamp>2026-08-20T08:23:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Narazeni</username>
        <id>826</id>
      </contributor>
      <origin>252372</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37825" sha1="cuzx75uht7n6rv7z0dtjko7lm1i6qqa" xml:space="preserve">{{Short description|სახენწჷფო ბჟადალ აფრიკას}}
{{ქიანა|
|ოდაბადური_ჯოხო = Burkina Faso {{collapsible list
| titlestyle = background:transparent;text-align:center;line-height:normal;font-size:80%;
| title = &lt;small&gt;{{nobold|''(ოფიციალურ ნინეფშა)''}}&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;|{{lang-mos|Burkĩna Faso}}
| {{lang-ff|𞤄𞤵𞤪𞤳𞤭𞤲𞤢 𞤊𞤢𞤧𞤮𞥅}}
| {{lang-dyu|ߓߙߎߞߌߣߊ߫ ߝߊ߬ߛߏ߫}}
&lt;/small&gt;
}}
|ედომუშამი_ჯოხო = ბურკინა-ფასო
|ოართე_ჯოხო = ბურკინა-ფასო
|შილა =  Flag of Burkina Faso.svg
|გერბი = Coat of arms of Burkina Faso.svg
|რუკა = Location Burkina Faso AU Africa.svg
|ჰიმნი = [[ბურკინა ფასოშ ჰიმნი|Ditanyè]]&lt;br&gt;''(გომორძგუაშ ჰიმნი)''&lt;br&gt;{{center|}} [[ფაილი:Burkina faso anthem.ogg]]]] 
|დევიზი = {{plainlist|
* {{lang-fr|&quot;[[Patria o Muerte, Venceremos|La Patrie ou la Mort, Nous Vaincrons]]&quot;}}
* „ოდაბადე ვარ-და ღურა, ჩქი გიმობრძგუანთ“
}}
|ოფიციალური_ნინეფი = [[ფრანგული ნინა|ფრანანგული]]
|ნანანოღა= [[უაგადუგუ]]
|რელიგია =  {{ublist|
|63.8% [[სილამ ბურკინა-ფასოს|ისლამი]]
|{{Tree list}}
*26.3% [[ქირსიანობა ბურკინა-ფასოს|ქირისანობა]]
**20.1% [[კათოლიციზმ ბურკინა-ფასოს|კათოლიციზმი]]
**6.2% [[პროტესტანტიზმი]]
{{Tree list/end}}
|9% [[ანიმიზმი]]
|0.7% [[ვარელიგიურობა]] ''(2019)''}}
|უდიდაში_ნოღა = უაგადუგუ
|თარობაშ_ტიპი = უნიტარული [[გვერდო საპრეზიდენტო სისტემა|გვერდო საპრეზიდენტო რესპუბლიკა]] [[ოურდუმე ხუნტა]]შ გამაგალაშ გიმე&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Ndiaga |first1=Thiam |last2=Mimault |first2=Anne |title=Burkina Faso soldiers announce overthrow of military government |url=https://www.reuters.com/world/africa/heavy-gunfire-heard-burkina-faso-capital-reuters-witnesses-2022-09-30/ |access-date=1 October 2022 |date=30 September 2022 |location=[[Ouagadougou]] |quote=Traore appeared on television surrounded by soldiers and announced the government was dissolved, the constitution suspended and the borders closed.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.thomassankara.net/appolinaire-jean-kyelem-de-tembela-jai-toujours-voulu-faire-un-livre-sur-la-revolution/ |title=Appolinaire Jean Kyelem de Tembela: 'j'ai toujours voulu faire un livre sur la révolution' |website=thomassankara.net |date=4 April 2014 |language=fr |access-date=25 December 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.theafricareport.com/253271/burkina-faso-apollinaire-kyelem-de-tambela-captain-traores-surprise-prime-minister/ |title=Burkina Faso: Apollinaire Kyélem de Tambèla, Captain Traoré's surprise prime minister |work=The Africa Report |first1=Anna |last1=Sylvestre-Treiner |first2=Michel |last2=Wendpouiré Nana |date=25 October 2022 |access-date=25 December 2023 |url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;
|ლიდერიშ_ტიპი_1 = [[თხილუაშ დო აკონწყუალაშ პატრიოტულ ყარაფიშ პრეზიდენტი]]
|ლიდერიშ_ჯოხო_1 =[[იბრაჰიმ ტრაორე]]
|ლიდერიშ_ტიპი_2 = [[ბურკინა-ფასოშ პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]]
|ლიდერიშ_ჯოხო_2 =[[იბრაჰიმ ტრაორე]]  (''ობორჯეთ'')
|ლიდერიშ_ტიპი_3 = [[ბურკინა-ფასოშ პრემიერ-მინისტრი|პრემიერ-მინისტრი]]
|ლიდერიშ_ჯოხო_3 = [[ჟან ემანუელ უედრაოგო]] (''ობორჯეთ'')
|კანონდუმადვალუ_ორგანო = [[ერუანული ასამბლეა (ბურკინა-ფასო)|ერუანული ასამბლეა]]
|რანგი_ფართობით = 74-ა
|ფართობი =274,200
|წყარი_% =0.146
|ოეგებიე_მახორობა =22,489,126
|ოეგებიე_მახორობა_რანგი = 58-ო
|მახორობა_ოეგებიეთ_წანას = 2023
|მახორობაშ_ცენზი = 
|მახორობაშ_ცენზი_წანას = 
|მახორობაშ_მეჭედალა = 86 ად.
|მახორობაშ_მეჭედალა_რანგი = 126-ა
|ედპ_ppp_წანა = 2025
|ედპ_ppp = $72.820 მილიარდი
|ედპ_ppp_რანგი =114-ა
|ედპ_ppp_ართ_მახორუშე =$2,980
|მშპ_ppp_ართ_მახორუშე_რანგი = 172-ა
|აგი = 0.459
|აგი_ტენდენცია =
|აგი_კატეგორია = &lt;font color=&quot;red&quot;&gt;დაბალი&lt;/font&gt;
|აგი_რანგი =123-ა
|აგი_წანა = 2023
|ვალუტა= [[ბჟადალი აფრიკული CFA ფრანკი]]
|ვალუტაშ_კოდი =XOF
|ქიანაშ_კოდი =	BF
|ბორჯიშ_ორტყაფუ = (UTC+0)
|cctld = [[.bf]]
|ოტელეფონე_კოდი =[[+226]]
}}
'''ბურკინა-ფასო''' ({{lang-mos|Burkĩna Faso}}; {{lang-ff|𞤄𞤵𞤪𞤳𞤭𞤲𞤢 𞤊𞤢𞤧𞤮|italic=no}};&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.unicode.org/cldr/cldr-aux/voting/36/pxml/seed/main/ff_Adlm.xml|title=ff_Adlm.xml|publisher=Unicode, Inc.}}&lt;/ref&gt; {{lang-dyu|ߓߎߙߞߌߣߊ ߝߊߛߏ|italic=no}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://web.library.yale.edu/notes-cataloging-nko-script|title=Notes on cataloging in the N'ko script|publisher=Yale University Library}}&lt;/ref&gt;) — [[ზუღაშ კარშა გიშალიშ უღვენი სახენწჷფოეფი|ზუღაშ კარშა გიშალიშ უღვენ]] [[სახენწჷფო]] [[ბჟადალი აფრიკა|ბჟადალ აფრიკას]]. ქიანას ოორუე-ბჟადალშე უხურგანს [[მალი]], ოორუე-ბჟაეიოლშე — [[ნიგერი]], ობჟათე-ბჟაეიოლშე — [[ბენინი]], ობჟათეშე — [[ტოგო]] დო [[განა]], თაშნეშე ობჟათე-ბჟადალშე — [[კოტ-დ’ივუარი]]. ქიანაშ ფართობი აკმადგინანს 274,223 კმ&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;-ის. [[2024]] წანაშ მუნაჩემეფით, ქიანაშ მახორობა დოხოლაფირო 23,286,000 ადამიერს აკმადგინანდჷ.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024 |title=World Population Prospects 2024 |url=https://population.un.org/wpp/assets/Files/WPP2024_Summary-of-Results.pdf |website=Department of Economic and Social Affairs, United Nations}} &lt;/ref&gt; [[1958]] წანას, ზოხორინალაშ მოპალუაშ უკული, ქიანას [[ჟიმოლენ ვოლტაშ რესპუბლიკა]] ჯოხოდჷ. [[1984]] წანას, თინწკჷმაიან [[ბურკინა-ფასოშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული|პრეზიდენტ]] [[თომას სანკარა|თომას სანკარაშ]] ინიციატივათ, ქიანას ჯოხო გინუთირეს ბურკინა-ფასოთ.  თიშ მენმოღალეეფს [[კანონ ბურკინაბეშ მენოღალობაშ გეშა|ბურკინაბეეფს]] უძახჷნა, ქიანაშ ნანანოღა დო უკაბეტაშ ნოღა რე [[უაგადუგუ]].

ბურკინა-ფასოშ უკაბეტაშ [[ეთნიკურ ბუნა]] რე [[მოსი (კათა)|მოსი]], ნამუქჷთ თე ტერიტორიას XI-XIII ოშწანურეფს დიხორეს. თინეფქ დარსხუეს [[მოსიშ ომაფეეფი|ომაფეეფი]], თინეფს შქას უაგადუგუ, ტენკოდოგო დო იატენგა. [[1896]] წანას, ქიანა [[საფრანგეთიშ კოლონიურ იმპერია|ფრანგეფქ]] ქიდიჸუნუეს, მუჭოთ [[საფრანგეთიშ ბჟადალ აფრიკა|საფრანგეთიშ ბჟადალ აფრიკაშ]] ნორთი; [[1958]] წანას, ჟიმოლენ ვოლტაქ [[ფრანგულ ჯარალუა]]შ აკოდგინალუაშა მიშმალ დოჸუნაფილ კოლონიათ გინირთჷ.

[[1960]] წანას, ქიანაქ მიპალჷ რსულ ზოხორინალა, ნამუშ პირველ [[ბურკინა-ფასოშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული|პრეზიდენტ]] რდჷ [[მორის იამეოგო|მორის იამეოგო]]. ზოხორინალაშ მოპალუაშ უკული, ქიანა პოლიტიკურ ვასტაბილურას, [[გოლოფა საჰელიშ ტიოზის|გოლოფეფს]], შქირენას დო კორუფციას ობურჯუდჷ. ქიანას მოხვადჷ შხვადოშხვა სახენწჷფო მინორთაქ [[ჟიმოლენ ვოლტაშ სახენწჷფო მინორთა (1966)|1966]], [[ჟიმოლენ ვოლტაშ სახენწჷფო მინორთა (1980)|1980]], [[ჟიმოლენ ვოლტაშ სახენწჷფო გმინორთა(1982 )|1982]], [[ჟიმოლენ ვოლტაშ სახენწჷფო მინორთა (1983)|1983]], [[ბურკინა-ფასოშ სახენწჷფო მინორთა (1987)|1987]] წანეფს დო ჟირშა 2022 წანას — [[ბურკინა-ფასოშ სახენწჷფო მინორთა (2022, ღურთუთა)|ღურთუთას]] დო [[ბურკინა-ფასოშ სახენწჷფო მინორთა (2022, ეკენია)|ეკენიას]]. თაშნეშე რდჷ სახენწჷფო მინორთაშ უშედეგე ცადებეფ [[ბურკინა-ფასოშ სახენწჷფო მინორთაშ ცადება (1989)|1989]], [[ბურკინა-ფასოშ სახენწჷფო მინორთა (2015)|2015]] დო [[ბურკინა-ფასოშ სახენწჷფო მინორთაშ ცადება (2023)|2023]] წანეფს.

ბურკინა-ფასო მოსოფელიშ ართ-ართ [[მერკეთ წუმოძინელ ქიანა|არძაშე მერკეთ წუმოძინელ ქიანათ]] სქიდუ, [[2022]] წანას, ედომუშამ დინოხოლენ პროდუქტ (ედპ) 16.226 მილიარდ [[ააშ დოლარი|აშშ დოლარ]] რდჷ. ქიანაშ მახორობაშ დოხოლაფირო 63.8%  [[ისლამ ბურკინა-ფასოს|ისლამიშ]] გემაჸვენჯ რე, 26.3% — ქრისტიანობაშ,  9% — [[აფრიკულ ტრადიციული რელიგიეფი|ანიმისტურ რელიგიეფიშ]], გიშაკერზაფილო [[სუდ-უესტი (რეგიონი)|ქიანაშ ობჟათე-ბჟადალს]].&lt;ref&gt;{{cite web |last=Aib |first=Az |date=1 July 2022 |title=Burkina: 48,1% de la population du Sud-ouest pratique l'Animisme (officiel) |url=https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-stud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/ |access-date=15 October 2022 |website=AIB – Agence d'Information du Burkina |language=fr-FR |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326030716/https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-sud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/ |archive-date=26 March 2023}}&lt;/ref&gt; ქიანაშ ოფიციალურ ნინეფ რე [[მოორე|მოსი]], [[დიულა ნინა|დიულა]] დო [[ფულანი|ფულა]] (1998 წანაშ მუნაჩემეფით), მოსიშ ნინაშა მახორობაშ გვერდშე უმოს რაგადანს. ქიანას 60-შე უმოს აბორიგენულ ნინა რე დო კონსტიტუცია ითოლწორენს შხვა ნინეფიშ კანონერო გჷმოცხადებას. [[2024]] წანაშ ღურთუთაშახ, ჸოფირ სათარობო დო ბიზნესიშ ნინა რდჷ [[ფრანგული ნინა|ფრანგულ ნინა]], მუჟანსჷთ საკონსტიტუციო თირუაშ რატიფიკაციათ, [[ინგლისური ნინა|ინგლისურწკჷმა]] ართო, თიშ სტატუსიქ „ოხანდე ნინაშა“ გიაკინჷ.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-12-07 |title=Africa News - Burkina abandons French as an official language |url=https://www.africanews.com/2023/12/07/burkina-abandons-french-as-an-official-language/}}{{Cite web |date=22 January 2024 |title=Decret Promulguant La Loi Constitutionnelle N° 045-2023/ALT |trans-title=Decree Promulgating Constitutional Law No. 045-2023/ALT |url=https://www.an.bf/storage/Loi/XzJuLCK5kHtKXgYU7Z7pADAGEPgwFV7J7DlX212n.pdf |language=fr}}&lt;/ref&gt;

ქიანაშ ტერიტორია გეოგრაფიულო ბიოანდაკორობამ რე დო იკათუანს [[ოქრო]]შ, [[მანგანუმი|მანგანუმიშ]], [[ლინჯი]]შ დო [[ქუაკირი]]შ ხვეიან ოზირუეფს. ანდაკულტურულ აკოდგინალუაშ გეშა, [[ბურკინა-ფასოშ ხელუანობა|ბურკინაბეურ ხელუანობა]] დინდარ დო ხანგჷრძე ისტორიათ გიშმეგორუ დო გლობალურო ჩინებულ რე მუშ ორთოდოქსულ სტილით.&lt;ref&gt;Roy, Christopher D. &quot;Countries of Africa: Burkina Faso,&quot; Art and Life in Africa, {{cite web |title=Countries Resources |url=http://www.uiowa.edu/~africart/toc/countries.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20140115211048/http://www.uiowa.edu/~africart/toc/countries.html |archive-date=15 January 2014 |access-date=14 April 2014}}&lt;/ref&gt;

ქიანაშ პოლიტიკურ გამაგალაშ ფორმა რე [[გვერდო საპრეზიდენტო სისტემა|გვერდო საპრეზიდენტო რესპუბლიკა]], სოდე წჷმორინაფილ რე ემაჸონაფალი, კანონმადვალუ დო სასამართო ხეშუულობათ. თინა რე [[გოერო|გოეროშ]], [[ფრანკოფონია]]შ დო [[ისლამური წოროხანდაშ ორგანიზაცია]]შ მაკათური. [[2024]] წანაშ 18 ღურთუთას, ბურკინა-ფასოქ გჷმაცხადუ [[ბჟადალი აფრიკაშ ქიანეფიშ ეკონომიკური წორომაჸალობა|ECOWAS]]-შე გიშულაშ გეშა დო [[აფრიკაშ რსხუ]]შე გარიცხეს თიშ უკული, მუთ თინეფქ ქაკათეს [[საჰელიშ სახენწჷფოეფიშ ალიანსი]]შ (AES) გოჭყაფასჷნ.

== ისტორია ==
=== ორდოიან ისტორია ===
XI ოშწანურაშ დაჭყაფუს, [[განა|განაშ]] ამდღანერ ტერიტორიაშ ოორუე-ბჟაეიოლშე, ბურკინა-ფასოშ ასეიან ტერიტორიაშა [[მოსი (ტომი)|მოსიშ]] ტომქ მორთჷ. მოსიშ ტომქ აბანურ ტომეფი - ნიენიესა, გრუსი დო ბუსა ქიდიჸუნუ. დოგონიშ ტომქ ოორუეშა დიკინჷ.  XIV ოშწანურაშე, ასეიან ბურკინა-ფასოშ ტერიტორიას რდჷ სახენწჷფო [[უაგადუგუ (სახენწჷფო)|უაგადუგუ]], [[იატენგა]], [[ტენკოდოგო (სახენწჷფო)|ტენკოდოგო]] დო [[ფადან-გურმაი]]. XIV ოშწანურაშე XVI ოშწანურაშახ იატენგაშ სახენწჷფოქ მეძობელ [[მალი|მალიშ]] დო [[სონგაი (სახენწჷფო)|სონგაიშ]] ტერიტორიაშ ნორთ გეჭოფჷ.

===კოლონიურ ბორჯი ===
XIX ოშწანურაშ დალიას, [[საფრანგეთი|ფრანგეფქ]] დიხეფიშ კოლონიზაცია ქიდიჭყეს. [[1895 წანა]]ს, იატენგაშ სახენწფოშ ჯარქ აკოცჷ, [[1897 წანა]]ს [[ფადა-გურმა]]ქ საფრანგეთიშ [[პროტექტორატი|პროტექტორატ]] აღიარუ
ჷ. [[1904]] წანაშე [[1919]] წანაშახ, ჟიმოლენ ვოლტა, საფრანგეთიშ ჟიმოლენ სენეგალ-ნიგერიშ კოლონიაშა მიშმეშჷ, უკულ გინირთჷ ზოხო კოლონიათ. [[1934]] წანას, რკინაშ შარაქ ქიდიგჷ [[აბიჯანი|აბიჯანშახ]]. [[1947]] წანას, ჟიმოლენ ვოლტაშ კოლონია კინე აკანწყუეს. ნძალას ეკმიკათუანდჷ [[აფრიკულ დემოკრატიულ აკოკათუა]] (ადა), ნამუსჷთ დუდშე ხემანჯღვერენდჷ '''კულიბალი''', უკულ — '''[[მორის იამენგო|მორის იამენგო]]'''. [[1947]] წანაშე [[1958]] წანაშახ [[საფრანგეთიშ ჟიმოლენ ვოლტა]] საფრანგეთიშ ზუღაშ მელეიან ტერიტორია რდჷ, უკულ გიჭყჷ მუჭოთ [[ჟიმოლენ ვოლტაშ რესპუბლიკა]]შ ავტონომია, [[საფრანგეთიშ წორომაჸალობა|საფრანგეთიშ წორომაჸალობაშ]] აკოდგინალუას. [[1959 წანა]]ს, ქიანაშ პრეზიდენტ იამეოგო რდჷ, ნამუქჷთ მაართათ არძა პოლიტიკურ პარტია გაუქვჷ, მუშ პარტიაშ მოხ.

== ორთა ==
[[ფაილი:Burkina Faso Map.jpg|right|thumb|250px|ბურკინა-ფასო რუკას.]]
ქიანაშ ტერიტორიაშ უმენტაშ ნორთი — [[მოსი (პლატო)|მოსიშ]] რეღმამ პლატოს უკებჷ (სიმაღალა 200—500 მ.), სოდეთ იდვალუაფუ გიშართილ 750 მეტრაშახ სიმარალაშ ქჷნდჷრეფი.

კლიმატი - [[სუბეკვატორიული კლიმატი|სუბეკვატორიული]], სქირე სეზონეფით (გერგობათუთაშე მელახშახ; ქიანაშ ოორუე რაიონეფს 8—10 თუთას იგჷნძარებუ).

ოწყარმალუე რშვილი — დოხოლაფირო 20 წყარმალუ რე; თაურჷშე არძაშე უმოს შანულამ რე — [[უჩა ვოლტა]] დო [[ჩე ვოლტა]]. სქირე სეზონს არძა წყარმალუ ეთმესკირუ ვარ-და ონდეთ მეხჷრჩანს.

ქიანაშ ტერიტორიაშ უმენტაშობა ფორილ რე ტიპიურ დო მაღალტყალამ [[სავანა]]თ; ექიაქას იდვალუაფუ - სავანაშ ტყალეფი, ქვერჩხონი. ქიანაშ ტერიტორიაშ დოხოლაფირო 9% [[ტყა]]ს უკებჷ.

ტყარ ჩხოლარეფიშ მუდანობა ირკენს. თაქ ხე ნჯილოეფი, ლეოპარდეფი, მუნჭყვეფი, კამბეშეფი, ანტილოპეფი. ანდათ რე მაფურინჯე დო მახოხინე. წყარმალუეფიშ ჭყენჭყამ წყარპიჯეფს ხე - ბეჰემოთეფი, ნიანგეფი, წყარიშ კუეფი. ქიანაშ ობჟათეშე ხე ჭანჯ [[ცეცე]].

[[ბენინი|ბენინ]] დო [[ნიგერი]]შ ხურგაწჷკმა იდვალუაფუ ერუანულ პარკი - W (დაბლ-ვ), რეზერვატეფი.

== პოლიტიკური დონწყუალა ==
* სახენწჷფოშ მადუდე — [[პრეზიდენტი]], საარძო ხონარიშ მეჩამათ გიშეგორუაფუ.
* [[ხეშუულა|ხეშუულაშ]] მადუდე — [[პრემიერ-მინისტრი]], დუთმარინუანს პრეზიდენტი.
* ართპალატამი [[პარლამენტი]] — [[ერუანული ასამბლეა (ბურკინა-ფასო)|ერუანული ასამბლეა]], 111 მაკათური გიშმეგორუაფუ საარძო ხონარიშ მეჩამათ, 5 წანაშ ვადათ.

==ეკონომიკა ==
[[ფაილი:Markt Banfora MS 2255.JPG|thumb|right|300px|პროდუქტეფიშ ბაზარ ნ. ბანფორს, ბურკინა-ფასო.]]
ორთაშობურ რესურსეფი — მარგანეციშ მადენიშ, ორქოშ, ფოსფორიტეფიშ - ობადეშეფი, ლინჯიშ, ნიკელიშ, ტიტანიშ მადენი.

ბურკინა-ფასო — მოსოფელიშ ართ-ართ უდაღარაშ ქიანა რე. მოხანდეეფიშ 90% ორთაშობურ ოფუტე მეოურნობათ რე დაკებული, ნამუსჷთ გოლოფა ოცილჷ. თარ საექსპორტო კულტურა — [[ბამბე]].

[[ედომუშამი დინოხოლენი პროდუქტი|ედპ]] ართ მახორუშო (2009) — 1,2 ვთშ. ააშ დოლარი (206-ა აბან მოსოფელს). სიდაღარაშ დონეშ გიმე რე - დოხოლაფირო მახორობაშ გვერდი.

ოფუტეშ მეურნობა — ბამბე, არაქისი, ზეთიშ ჯა, სორგო, პურასქია, ლაიტი, ორზა; იმიარებუაფუ შხურეფ დო თხალეფი.

წარმება — ბამბეშ დამუშება, ოშუმალეფიშ წარმება, ოფუტეშ პროდუქციაშ დამუშება, საპონიშ, სიგარეტიშ დო ტექსტილიშ წარმება, ორქოშ მოპალუა.

=== გალენურ ვაჭრუა ===
ექსპორტი — 0,5 მლრდ. ააშ დოლარი 2008 წანას — ბამბე, ორინჯი, ორქო, ხორცი, ტყები.

თარ მაჸიდეეფი — [[სინგაპური]] 16,6 %, [[ბელგია]] 12,6 %, [[ჩინეთი]] 11 %, [[ტაილანდი]] 8,9 %, [[განა]] 6,8 %, [[ინდოეთი]] 6,3 %.

იმპორტი — 1,3 მლრდ. ააშ დოლარ 2008 წანას — ოწარმუე მეკონ-მოკონი, ოჭკომალ პროდუქტეფი, ნაფთპროდუქტეფი.

თარ მიშმაღალარეფი — [[კოტ-დ’ივუარი]] 26,7 %, [[საფრანგეთი]] 20 %, [[ტოგო]] 8 %, [[ლიბია]] 4,6 %.

ოკათჷ  გეჸვენჯ ერეფშქაშე ორგანიზაციას - [[აფრიკაშ, კარიბიშ ღანჩოშ დო რჩქალ ოკიანეშ რეგიონიშ ქიანეფი|აკრ-შ ქიანეფს]].

== ადმინისტრაციულ-ტერიტორიულ გორთუალა ==
[[ფაილი:Burkina Faso regions named.png|right|400px|ბურკინა-ფასოშ აკანეფი.]]
ბურკინა-ფასო დორთილ რე 13 აკანო, 45 პროვინციათ დო 301 დეპარტამენტო.

{| align=&quot;center&quot; class=&quot;standard&quot;
|+
! |№
! |აკანი
! |კოხოდვალა [[ფრანგული ნინა|ფრანგულო]]
! |ადმინისტრაციულ ცენტრი
! |პროვინციეფიშ მუდანობა
! |ფართობი, კმ²
! |მახორობა (2006), ადმ.
! |მეჭედალა, ადმ/კმ²
|-----
| 1
| [[ბულკე-დუ-მუხუნი]]
| Boucle du Mouhoun
| [[დედუგუ]]
| 6
| 34 479
| 1 434 847
| 41,62
|-----
| 2
| [[კასკადეფი (ბურკინა-ფასო)|კასკადეფი]]
| Cascades
| [[ბანფორა]]
| 2
| 16 663
| 524 956
| 31,50
|-----
| 3
| [[ცენტრალურ აკანი (ბურკინა-ფასო)|ცენტრალური]]
| Centre
| [[უაგადუგუ]]
| 1
| 2 805
| 1 523 980
| 543,31
|-----
| 4
| [[ბჟაეიოლ-ცენტრალურ აკანი (ბურკინა-ფასო)|ბჟაეიოლ-ცენტრალური]]
| Centre-Est
| [[ტენკოდოგო]]
| 3
| 14 852
| 1 132 023
| 76,22
|-----
| 5
| [[ოორუე-ცენტრალურ აკანი (ბურკინა-ფასო)|ოორუე-ცენტრალური]]
| Centre-Nord
| [[კაია (ნოღა)|კაია]]
| 3
| 19 508
| 1 203 073
| 61,67
|-----
| 6
| [[ბჟადალ-ცენტრალურ აკანი (ბურკინა-ფასო)|ბჟადალ-ცენტრალური]]
| Centre-Ouest
| [[ქუდუგუ]]
| 4
| 21 853
| 1 183 473
| 54,16
|-----
| 7
| [[ობჟათე-ცენტრალურ აკანი (ბურკინა-ფასო)|ობჟათე-ცენტრალური]]
| Centre-Sud
| [[მანგა (ნოღა)|მანგა]]
| 3
| 11 313
| 638 379
| 56,43
|-----
| 8
| [[ბჟაეიოლ აკანი (ბურკინა-ფასო)|ბჟაეიოლი]]
| Est
| [[ფედა-ნგურმა]]
| 5
| 46 256
| 1 209 399
| 26,15
|-----
| 9
| [[ჟიმოლენ ბასეინეფი]]
| Hauts-Bassins
| [[ბობო-დიულასო]]
| 3
| 26 606
| 1 410 284
| 53,01
|-----
| 10
| [[ოორუე აკანი (ბურკინა-ფასო)|ოორუე]]
| Nord
| [[უახიგუია]]
| 4
| 17 601
| 1 182 770
| 67,20
|-----
| 11
| [[ცენტრალურ პლატო (ბურკინა-ფასოშ აკანი)|ცენტრალური პლატო]]
| Plateau-Central
| [[ზინიარი]]
| 3
| 8 545
| 647 516
| 75,78
|-----
| 12
| [[სახელი (ბურკინა-ფასოშ აკანი)|სახელი]]
| Sahel
| [[დორი (ბურკინა-ფასო)|დორი]]
| 4
| 36 130
| 808 928
| 22,39
|-----
| 13
| [[ობჟათე-ბჟადალილ აკანი (ბურკინა-ფასო)|ობჟათე-ბჟადალი]]
| Sud-Ouest
| [[გაუა (ბურკინა-ფასო)|გაუა]]
| 4
| 16 576
| 623 056
| 37,59
|- style=&quot;background: #CCC;&quot;
|  ||გვალო||   ||   ||45||273 187||13 522 684||49,50
|}

== მახორობა ==
[[ფაილი:Burkina-Faso-Demography.png|thumb|200px|right|1960 წანაშე 2010 წანაშახ მახორობაშ მუდანობაშ თირუა (სტატისტიკაშ დო დემოგრაფიაშ ერუანულ ინსტიტუტიშ მუნაჩემეფი, 2012). მახორობა ვითოშობათ.]]

ბურკინა-ფასოშ ჯინჯიერ მახორობა ჟირ თარ ეთნიკურ ბუნას ორხველჷ: [[გურეფიშ ნინა|გურეფი]] (კათა), ნამუშათ მიშმჷურს ქიანაშ უმენტაშ მახორობა '''მოსი''' (ედომუშამ მახორონაშ - 4 8,6 %), თეწკჷმა ართო შხვადოშხვა თურეფ დო კათეფი - ''სისალა'', ''მბუინი'', [[გა (კათა)|გა]], [[ბობო (კათა)|ბობო]] (6,8 %), ''ლობი'' (4,3 %), ''გურუნსი'' (6 %), ''გურმა'' (7 %), [[სენუფო (კათა)|სენუფო]] (2,2 %); დო [[მანდე (კათა)|მანდე]], ნამუსჷთ ორხველჷ - ''ბუსა'', ''ბისა'', [[სამო (კათა)|სამო (სანუ)]] 6,5 %, [[ხაუსა (კათა)|ხაუსა]], [[სონიკე (კათა)|სონიკე]], [[დიულა კათა)|დიულა]], ''ფულბე''; ქიანაშ ოორუეშე - [[სონგაი (კათა)|სონგაი]] დო [[ტუარეგეფი]] ოხორანა.

რელიგია — [[ისლამი|მუსულმანეფი]] - 60,5 %, აბორიგენულ კულტეფი - 15,3 %, [[ქირსიანობა|ქირსიანეფი]] (უმენტაშო [[კათოლიციზმი|კათოლიკეფი]]) — 23,2 %.

ნოღაშ მახორობა — 20 %. [[მახორობაშ მეჭედალა]] 48,2 ადმ./კმ².

'''მახორობაშ მუდანობა''': 16,2 მლნ ([[2010]] წანაშ კვირკვეშ ფასებათ).

'''ნანდულ ძინა:'''
* 3,1 % (11-ა აბან მოსოფელს)

'''მახორობაშ ხანობურ აკოდგინალუა:'''
* 0-14 წანა: 46,2 %
* 15-64 წანა: 51,3 %
* 65 წანა დო ეშე: 2,5 %

'''მახორობაშ ოშქაშე ხანი:'''
* გვალო — 16,8 წანა, თენეფს შქას
** ქომოლკათა 16,6 წანა
** ოსურკათა 17 წანა

'''ბადება:'''
* 44,0 - 1000 ადამიერშო (4-ა აბან მოსოფელს)


'''ღურა:'''
* 13,0 - 1000 ადამიერშო

'''ჩქჷჩქჷშ ღურა:'''
* 83 - 1000 ჩქჷჩქჷშო (13-ა აბან მოსოფელს)

'''მახორობაშ თელარაშ ოშქაშე მუდანობა:'''
* გვალო — 53 წანა (203-ა აბან მოსოფელს)
** ქომოლკათა— 51 წანა
** ოსურკათა — 55 წანა

იმუნოდეფიციტურ ვირუსით დალახება (აივ) — 1,6% ([[2007]] წანაშ ფასებათ)

მახორობას ჭარუა-კითხირიშ რჩქინა — 29% ქომოლკოჩეფი, 15% ოსურკათა ([[2003]] წანაშ ფასებათ)

== დღახუეფი ==
* [[1 ღურთუთა]] — [[ახალი წანა|ახალ წანა]]
* [[3 ღურთუთა]] — [[1966 წანა]]შ აქციეფიშ გოშინა
* [[8 მელახი]] — ოსურეფიშ დღა
* [[1 მესი]] — ხანდაშ დღა
* [[5 მარაშინათუთა]] — ზოხორინალაშ დღა ([[საფრანგეთი|საფრანგეთშე]], 1960)
* [[11 ქირსეთუთა]] — ერუანულ დღა ვარ-და რესპუბლიკაშ დღა

== რესურსეფი ინტერნეტის ==
* [http://www.primature.gov.bf/ ბურკინა-ფასოშ თარობაშ ვებ-ხასჷლა]([[ფრანგული ნინა|ფრანგულო]])
* [http://www.presidence.bf/ ბურკინა-ფასოშ პრეზიდენტიშ ვებ-ხასჷლა] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090216223633/http://www.presidence.bf/ |date=2009-02-16 }}([[ფრანგული ნინა|ფრანგულო]])
* [http://www.africana.ru/lands/BurcinaFaso სასარგებლე ინფორმაცია ბურკინა-ფასოშე] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120812014800/http://www.africana.ru/lands/BurcinaFaso/ |date=2012-08-12 }}
* [http://archive.travel.ru/burkina_faso  ბურკინა-ფასოშ პროფილი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120720222343/http://archive.travel.ru/burkina_faso/ |date=2012-07-20 }}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:ბურკინა-ფასო| ]]
[[კატეგორია:აფრიკაშ ქიანეფი]]
[[კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი]]</text>
      <sha1>cuzx75uht7n6rv7z0dtjko7lm1i6qqa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ნაურუ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19018</id>
    <revision>
      <id>252373</id>
      <parentid>252099</parentid>
      <timestamp>2026-08-20T08:26:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Narazeni</username>
        <id>826</id>
      </contributor>
      <comment>/* ისტორია */</comment>
      <origin>252373</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41264" sha1="s8atg93ncjoz0qa7v23spvqslfo2pss" xml:space="preserve">{{Short description|კოკ სახენწჷფო ოკიანეთის}}
{{About|კოკ სახენწჷფოშ|ტანზანიურ ოფუტეშ გეშა|ნაურუ (ტანზანია){{!}}ნაურუ, ტანზანია}}
{{ინფოდაფა ქიანა|
|ოდაბადური_ჯოხო = {{native name|na|Repubrikin Naoero}}&lt;ref&gt;{{cite book |editor-last1=Franks |editor-first1=Patricia C. |editor-last2=Bernier |editor-first2=Anthony |date=2018 |title=International Directory of National Archives |url=|location= |publisher=Rowman &amp; Littlefield |page=263 |isbn=}}&lt;/ref&gt;
|ედომუშამი_ჯოხო = ნაოეროშ რესპუბლიკა
|ოართე_ჯოხო =ნაურუ
|შილა = Flag of Nauru.svg
|გერბი = Coat of arms of Nauru.svg
|რუკა = NRU orthographic.svg
|ჰიმნი =  [[ნაურუშ ჰიმნი|Nauru Bwiema]] (ნაურუული)&lt;br /&gt;„ნაურუ, ჩქინ ოდაბადე“&lt;br&gt;{{center|[[ფაილი:Nauru Bwiema.ogg]]}}
|დევიზი =''God's Will First''&lt;br&gt;„ღოროთიშ ნება უპირველაშო“
|ოფიციალური_ნინეფი =[[ნაურუული ნინა|ნაურუული]]&lt;br&gt; [[ინგლისური ნინა|ინგლისური]]
|რელიგია=  
|ნანანოღა= [[იარენი]] (''[[დე ფაქტო]]''){{efn|ნაურუს ვაუღჷ ოფიციალურ ნანანოღა, მარა იარენს იდვალუადუ პარლამენტი.&lt;ref name=directory&gt;{{cite book |title=Worldwide Government Directory with Intergovernmental Organizations |year=2013 |page=1131 |publisher=CQ Press}}&lt;/ref&gt;}}
|latd=0
|latm=32
|latNS=S
|longd=166
|longm=55
|longEW=E
|უდიდაში_ნოღა =[[დენიგომოდუ]]
|თარობაშ_ტიპი =  [[უნიტარული სახენწჷფო|უნიტარულ]] საპრეზიდენტო-[[საპარლამენტო რესპუბლიკა]] [[უპარტიე სისტემა|უპარტიე დემოკრატიათ]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=Nauru's Constitution of 1968 with Amendments through 2015 |url=https://constituteproject.org/constitution/Nauru_2015.pdf?lang=en |website=constituteproject.org |access-date=17 March 2023 |archive-date=17 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230317104820/https://constituteproject.org/constitution/Nauru_2015.pdf?lang=en |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|ლიდერიშ_ტიპი_1 = [[ნაურუშ პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]]
|ლიდერიშ_ჯოხო_1 =[[დევიდ ადეანგი]]
|ლიდერიშ_ტიპი_2 = [[ნაურუშ ვიცე-პრეზიდენტი|ვიცე-პრეზიდენტი]]
|ლიდერიშ_ჯოხო_2 =[[ლიონელ აინგიმეა]]
|ლიდერიშ_ტიპი_3 = [[ნაურუშ პარლამენტიშ სპიკერი|სპიკერი]]
|ლიდერიშ_ჯოხო_3 = [[მარკუს სტივენი]]
|ლიდერიშ_ტიპი_4 = 
|ლიდერიშ_ჯოხო_4 =
|სახენწჷფოშ ტიპი =
|მიკოღანკუა =
|ოფიციალური ჸოფირება 1 =
|ოფიციალური თარიღი 1 =
|ოფიციალური ჸოფირება 2 =
|ოფიციალური თარიღი 2 =
|ოფიციალური ჸოფირება 3 =
|ოფიციალური თარიღი 3 =
|ოფიციალური ჸოფირება 4 =
|ოფიციალური თარიღი 4 =
|რანგი_ფართობით = 193-ა
|ფართობი =21
|წყარი_% = 0.57
|ოეგებიე_მახორობა =12,025
|ოეგებიე_მახორობა_რანგი = 229-ა
|მახორობა_ოეგებიეთ_წანას = 2025
|მახორობაშ_ცენზი = 12,000&lt;ref name=&quot;Nauru Census&quot;&gt;{{cite web |title=National Report on Population ad Housing |url=http://www.spc.int/prism/nauru/PublicDocuments/Census/Nauru_2011_Census_Report_FINAL.pdf |publisher=Nauru Bureau of Statistics |accessdate=9 June 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924120203/http://www.spc.int/prism/nauru/PublicDocuments/Census/Nauru_2011_Census_Report_FINAL.pdf |archivedate=24 September 2015 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 
|მახორობაშ_ცენზი_წანას = 2011
|მახორობაშ_მეჭედალა = 480
|მახორობაშ_მეჭედალა_რანგი = 20-ა
|ედპ_ppp_წანა = 2025
|ედპ_ppp = $132 მილიონი&lt;ref name=imf&gt;{{cite web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2017/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=58&amp;pr.y=9&amp;sy=2017&amp;ey=2022&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;c=836&amp;s=NGDPD,NGDPDPC,PPPGDP,PPPPC,LP&amp;grp=0&amp;a= |title=Report for Selected Countries and Subjects |publisher=International Monetary Fund |access-date=1 October 2018 |archive-date=2 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210502023235/https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2017/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=58&amp;pr.y=9&amp;sy=2017&amp;ey=2022&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;c=836&amp;s=NGDPD,NGDPDPC,PPPGDP,PPPPC,LP&amp;grp=0&amp;a= |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|ედპ_ppp_რანგი = 192-ა
|ედპ_ppp_ართ_მახორუშე =$10,962&lt;ref name=imf/&gt;
|ედპ_ppp_ართ_მახორუშე_რანგი = 119-ა
|აგი =0.703
|აგი_ტენდენცია ={{ძინა}} ვარა
|აგი_კატეგორია = ოშქაშე
|აგი_რანგი =124-ა
|აგი_წანა =2023
|ვალუტა= [[ავსტრალიური დოლარი|ავსტრალიურ დოლარი]]
|ვალუტაშ_კოდი =AUD
|ქიანაშ_კოდი =NR
|ბორჯიშ_ორტყაფუ = [[UTC+12:00]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://ronlaw.gov.nr/nauru_lpms/files/acts/e9004de516a6dc7f15596cdc573a7058.pdf |publisher=Department of Justice and Border Control |title=Nauru Standard Time Act 1978 |date=21 December 1978 |accessdate=11 September 2020 |archive-date=15 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210415110312/http://ronlaw.gov.nr/nauru_lpms/files/acts/e9004de516a6dc7f15596cdc573a7058.pdf |url-status=live }} Because of the peculiar way the legislation is worded the legal time is not GMT+12.&lt;/ref&gt; 
|ზარხულიშ_ბორჯი =
|cctld = [[.nr]]
|ოტელეფონე_კოდი =+674
|ოტელეფონე_კოდი_მეწურაფა=
|სქოლიო= 
}}

'''ნაურუ''' ({{lang-na|Naoero}}), ოფიციალურო '''ნაოეროშ რესპუბლიკა''' ({{lang-na|Repubrikin Naoero}}), უწოხ ჩინებულ მუჭოთ '''ჰამო კოკი''' (Pleasant Island) — ჯუკა [[კოკ ქიანა|კოკ ქიანა]] დო [[მიკროსახენწჷფო]] [[რჩქალი ოკიანე|რჩქალ ოკიანეშ]] ობჟათეშე. იდვალუაფუ [[ოკიანეთი]]შ [[მიკრონეზია]]შ სუბრეგიონს, ნამუშ უახოლაშ მოხურგე კოკ რე [[ბანაბა]] ([[კირიბატი]]შ ნორთი), ნამუთ ოორუე-ბჟაეიოლშე დოხოლაფირო 300 კილომეტრიშ მეძენას რე.&lt;ref&gt;{{cite web |last= |first= |work=II(8) Pacific Islands Monthly |title=Nauru and Ocean Island |date=15 March 1932 |url=https://nla.gov.au/nla.obj-310860816/view?partId=nla.obj-310873107#page/n37/mode/1up |accessdate=26 September 2021 |archivedate=26 September 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210926061901/https://nla.gov.au/nla.obj-310860816/view?partId=nla.obj-310873107#page/n37/mode/1up |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

21 კმ&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; ფართობით, ნაურუ მუშ სიჭიჭარეთ მოსოფელიშ მასუმა ქიანა რე [[ქიანეფიშ დო ტერიტორიეფიშ ერკებული ფართობიშ მეჯინით|ფართობიშ მეჯინით]], თაშნეშე [[ერეფიშ წორომაჸალობა]]შ არძაშე უჭიჭაშ მაკათურ სახენწჷფო მუჭოთ ფართობიშ, თეშ მახორობაშ მუდანობათ. ქიანაშ მახორობა დოხოლაფირო 12 000 ადამიერს აკმადგინანს, ნამუთ მოსოფელიშ მასუმა არძაშე უჭიჭაშ რე (კოლონიეფიშ დო ზუღაშმელენ ტერიტორიეფიშ უმუშო). ნაურუ რე [[გოერო|გოეროშ]], ერეფიშ წორომაჸალობაშ დო [[აფრიკაშ, კარიბიშ დო რჩქალ ოკიანეშ ქიანეფიშ ორგანიზაცია]]შ მაკათური.

დოხოლაფირო ჯვ. წ. 1000 წანას [[მიკრონეზიალეფი|მიკრონეზიალეფით]] დოხორელ ნაურუ, [[XIX ოშწანურა]]შ დალიას, [[გერმანიაშ იმპერია|გერმანიაშ იმპერიაქ]] გეჭოფჷ დო მუშ კოლონიათ გჷმაცხადუ. პირველ მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის, ქიანა [[ნაურუშ ოკუპაცია ავსტრალიაშით|ავსტრალიაქ ქიდიჸუნჷ]], უკულ — გჷნირთუ [[ერეფიშ ლიგა|ერეფიშ ლიგაშ სამანდატოთ]], ნამუსჷთ ავსტრალია გამაგენდჷ ახალ ზელანდია დო კაბეტ ბრიტანეთწკჷმა ართო, მუჭოთ წორომოგამიე. მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის, სუმ წანაშ გოძვენას, ნაურუ [[ნაურუშ ოკუპაცია იაპონიაშით|იაპონიაშ ოკუპაციაშ გიმე რდჷ]], ლჷმაშ თებაშ უკულ  გჷნირთუ [[გოეროშ მოგამეობაშ ტერიტორია|გოეროშ მოგამეობაშ ტერიტორიათ]]. ნაურუქ ავსტრალიაშე [[ნაურუშ ზოხორინალაშ აქტი 1967|ზოხორინალა მიპალჷ]] 1968 წანას. 2001 წანაშე მოჸუნაფილი, შხვადოშხვა ბორჯის ქიანაქ მიღჷ მოხვარა ავსტრალიაშ თარობაშე ნაურუშ რეგიონალურ გინომუშებაშ ცენტრის, ონირზებელ ავსტრალიურ ემიგრანტეფიშ დაკებაშ ცენტრის დორინაფაშ მანგიორო. ავსტრალიაშა ჸონიერ დოყუნალაშ გეშა, კანკალე წყუ ნაურუს ავსტრალიურ [[კლიენტურ სახენწჷფო]]თ მიშინუანს.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.radionz.co.nz/national/programmes/ninetonoon/audio/201759087/pacific-correspondent-mike-field |title=Pacific correspondent Mike Field |date=18 June 2015 |work=Radio New Zealand |accessdate=8 December 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151210212050/http://www.radionz.co.nz/national/programmes/ninetonoon/audio/201759087/pacific-correspondent-mike-field |archivedate=10 December 2015 |url-status=live}}{{cite web |url=http://www.sbs.com.au/news/article/2014/03/13/naurus-former-chief-justice-predicts-legal-break-down |title=Nauru's former chief justice predicts legal break down |date=13 March 2014 |publisher=Special Broadcasting Service |accessdate=8 December 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151210214824/http://www.sbs.com.au/news/article/2014/03/13/naurus-former-chief-justice-predicts-legal-break-down |archivedate=10 December 2015 |url-status=live}}{{cite web |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2015/oct/28/this-is-abyans-story-and-it-is-australias-story |title=This is Abyan's story, and it is Australia's story |first=Ben |last=Doherty |work=The Guardian |date=28 October 2015 |accessdate=12 December 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170226051801/https://www.theguardian.com/australia-news/2015/oct/28/this-is-abyans-story-and-it-is-australias-story |archivedate=26 February 2017 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ნაურუ რე [[ფოსფორიტი|ფოსფორიტულ]] კოკ, ჟიპიჯწკჷმა არხოს მადვალუ დინდარ ობადეშეფით, ნამუშ გეშათ 1900 წანაშე მოჸუნაფილი, დოხოლაფირო ართ ოშწანურაშ გოძვენას, ქიანაშ დინოხოლენ ტერიტორიაშ უკაბეტაშ ნორთ სარგებელამო, მარა აკმარცუაფალო მიპალუანდჷ.&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |last=Hogan |first=C Michael |year=2011 |url=http://www.eoearth.org/article/Phosphate?topic=49557 |title=Phosphate |encyclopedia=Encyclopedia of Earth |publisher=National Council for Science and the Environment |accessdate=17 June 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121025180158/http://www.eoearth.org/article/Phosphate?topic=49557 |archivedate=25 October 2012 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; კოკის მოახალებაფონ [[ფოსფატი|ფოსფატიშ]] ოზირუექ გეთჷ 1990-იან წანეფს დო [[რესურსეფიშ ჭყალა|რესურსეფიშ ჭყალაშ]] კლასიკურ სამანგათ, მოპალერ სიდინდარეშ უწორწე გამაგალაქ 2000-იან წლეფს სერიოზულ ფინანსურ პრობლემეფ გჷმიჭანუ.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Pollock|first=Nancy|date=15 December 2014|title=Nauru Phosphate History and the Resource Curse Narrative|url=https://nauru-data.sprep.org/system/files/pollock.pdf|journal=Journal de la Société des Océanistes|pages=107-120}}{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2000/12/10/magazine/the-billion-dollar-shack.html?mcubz=1 |title=The Billion-Dollar Shack |first=Jack |last=Hitt |newspaper=The New York Times |date=10 December 2000 |accessdate=29 January 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180116140500/http://www.nytimes.com/2000/12/10/magazine/the-billion-dollar-shack.html?mcubz=1 |archivedate=16 January 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ნაურუშ ეკონომიკაქ ჭიე-ჭიეთ აკინწყუ 2010-იან წანეფს.

==ეტიმოლოგია==
ნაურუშ ჯოხოდვალა [[ნაურუული ნინა|ნაურუულ ნინაშა]] რე ''Naoero''. კოკიშ ჯოხოდვალაშ ეტიმოლოგია უჩინებუ რე.&lt;ref&gt; {{cite book|contribution=Father Alois Kayser and the Recent History of the Nauruan Language|url=https://archive.org/details/rosettaproject_nau_detail-1|title=Nauru Grammar|first=Alois|last=Kayser|year=1993|contributor-first=Karl H.|contributor-last=Rensch|isbn=064612854X|publisher=Embassy of the Federal Republic of Germany, Australia | pp=vii-viii}}&lt;/ref&gt;  გერმანალ ეთნოლოგ [[პაულ ჰამბრუჰი]] ვარაუდენდჷ, ნამჷ-და „ნაურუ“ რდჷ ნაურუულ ფრაზაშ — ''a-nuau-a-a-ororo''-ს (ნამუთ საეგებიოთ შანენდჷ „პლაჟშა მეურქ“) დაკუნტარებულ ფორმა.&lt;ref&gt; {{sfn|Rensch|1993|ხს=vii}}&lt;/ref&gt;  მარა, [[ალოის კაიზერი|ალოის კაიზერს]] თენა ვაგრამატიკულო მიოჩქუდჷ დო ჰამბრუჰიშ ენწყუმა რდჷ [[ოკათე ეტიმოლოგია]], ნამუქჷთ მიდჷ 1920 წანაშ „''[[Deutsches Kolonial-Lexikon]]''“-შა დინოღალაშ გეშა.&lt;ref&gt; {{sfn|Rensch|1993|ხს=viii}}&lt;/ref&gt; 

კოლონიურ ბორჯის გჷმორინაფილ ორდოიან თინჭარუა იკათუანდჷ გეჸვენჯ ფორმეფს: ''Naura'', ''Nauru'', ''Nawodo'' დო ''Onawero''. მუჟანსჷთ 1888 წანას გერმანიაშ პროტექტორატიქ გუმიცხადჷნ, [[რაიხსკომისარი]]შ ანგარიშის ოფიციალურ ჯოხოდვალათ მიღეს ''Nauru'', ნამუქჷთ უკულ სტანდარტულ ოჭარალ ფორმათ გჷნირთუ მუჭოთ ინგლისურ, თეშ გერმანულ ნინეფს. ინგლისურ ნინაშა კოკის უწოხ „Pleasant Island“ (ჰამო კოკი) ჯოხოდჷ.&lt;ref&gt;{{cite book|first=Cait|last=Storr|year=2020|doi=10.1017/9781108682602|title=International Status in the Shadow of Empire: Nauru and the Histories of International Law|publisher=Cambridge University Press|isbn=9781108682602|p=92}}&lt;/ref&gt; 1968 წანას ზოხორინალაშ მოპალუაშ უკული, [[ნაურუშ კონსტიტუცია]]ქ ოფიციალურ ინგლისურ ჯოხოდვალათ „Republic of Nauru“ გეგმიცხადჷ. 2026 წანაშ მესის, მეღებულქ იჸუ საკონსტიტუციო თირუაქ, ნამუშ მეჯინათ ინგლისურ ჯოხოდვალაქ დითირჷ დო გინირთჷ „Republic of Naoero“-თ, ნამუთ ომანგუ ნაურუულ ნინას რინელ თინჭარუას.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.rnz.co.nz/news/pacific/595044/nauru-parliament-signs-off-on-country-s-name-change-referendum-to-come|title=Nauru parliament signs off on country's name change, referendum to come|newspaper=Radio New Zealand|date=13 May 2026|archive-date=6 June 2026|access-date=17 May 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260606231612/https://www.rnz.co.nz/news/pacific/595044/nauru-parliament-signs-off-on-country-s-name-change-referendum-to-come|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== ისტორია ==
{{თარი|ნაურუშ ისტორია}}

[[ფაილი:Nauruan-warrior-1880ers.jpg|thumb|upright|ნაურუალ მალიმორიშ სურათ [[ნაურუშ ომენოღალე ლჷმა]]შ ბორჯის, დოხოლაფირო 1880 წანა.]]
თეხანურ ნაურუს პირველაშე [[მიკრონეზიალეფი|მიკრონეზიეალეფქ]] მინიმუმ 3000 წანაშ კინოხ დიხორეს დო პოლინეზიურ გაულაშ შილებუან შანეფით რე.&lt;ref name=&quot;UNCCD&quot;&gt;{{cite web |author=Nauru Department of Economic Development and Environment |year=2003 |url=http://www.unccd.int/cop/reports/asia/national/2002/nauru-eng.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110722013720/http://www.unccd.int/cop/reports/asia/national/2002/nauru-eng.pdf |archivedate=22 July 2011 |title=First National Report to the United Nations Convention to Combat Desertification |publisher=United Nations Convention to Combat Desertification |accessdate=25 June 2012}}&lt;/ref&gt; ნაურუშ პრეისტორიაშ გეშა ელაზჷმაფათ მერკეთ რე ჩინებული,&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://storymaps.arcgis.com/stories/5c34b445809e44eaaf91d882fc201e73 |title=Nauru |first=Nancy J. |last=Pollock |date=27 April 2021 |website=ArcGIS StoryMaps |accessdate=13 January 2022 |archivedate=13 January 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220113013856/https://storymaps.arcgis.com/stories/5c34b445809e44eaaf91d882fc201e73 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; მარა იკოროცხუ, ნამჷ-და კოკის იზოლაციაშ განწეხანიშ ბორჯ უღუდჷ, ნამუთ ეინწყუმუაფუ მახორუეფს შქას წუმოძინელ გინორთელ ნინათ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.britannica.com/place/Nauru/History |title=Nauru – History |website=Encyclopedia Britannica |accessdate=12 January 2021 |archivedate=16 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210416173402/https://www.britannica.com/place/Nauru/History |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ტრადიციულო ნაურუს ვითოჟირ კლან ვარ-და თურ რდჷ, ნამუეფჷთ წჷმორინაფილ რენა [[ნაურუშ შილა|ნაურუშ შილაშ]] ვითოჟირკუთხუამ მურიცხით.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Whyte |first=Brendan |title=On Cartographic Vexillology |journal=[[Cartographica]] |year=2007 |volume=42 |issue=3 |pages=251–262 |doi=10.3138/carto.42.3.251}}&lt;/ref&gt; ტრადიციულო, [[ნაურუალეფი|ნაურუალეფ]] მუნეფიშ წუმოულობას [[ნანაშ ღოზი|დიდაშ ღოზით]] გეჸუნა. მახორობა დაკებულ რდჷ [[აკვაკულტურა|აკვაკულტურათ]]: თინეფ ჭოფუნდეს ხანოსიშ (ბჟაშ ჩხომიშ) ციტუეფს (ნამუსჷთ [[ნაურუული ნინა|ნაურუულო]] ''ibija'' ჯოხო), მიორჩქვანუანდეს ლიგე წყარს დო რდუნდეს [[ბუადაშ ლაგუნა|ბუადაშ ლაგუნას]], ნამუთ თინეფშო ოჭკომალიშ საიმენდო წყუს უნარღელჸენდჷ. თინეფიშ ოჭკომალიშ შხვა კომპონენტეფს წჷმარინუანდუ [[ქოქოსი|ქოქოს]] დო [[პანდანუსი|პანდანუსიშ გუმნაღელი]].&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Pollock|first=Nancy J |chapter=5: Social Fattening Patterns in the Pacific—the Positive Side of Obesity. A Nauru Case Study |editor-last=De Garine|editor-first=I |title=Social Aspects of Obesity |pages=87–111 |publisher=Routledge |year=1995}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Spennemann |first=Dirk HR |journal=Aquaculture International |date=January 2002 |volume=10 |issue=6 |pages=551–562 |doi=10.1023/A:1023900601000 |title=Traditional milkfish aquaculture in Nauru}}&lt;/ref&gt;

1798 წანას, [[ბრიტანალეფი|ბრიტანალ]] მეზუღე [[ჯონ ფერნი (ვერშაპჭოფუ)|ჯონ ფერნიქ]], მუშ სავაჭრე ხვამარდით „ჰანტერი“ (300 ტონა), გინირთჷ მაართა ბჟადალარო, ნამუქჷთ ნაურუშ ძირაფაშენ გაცხადჷნ დო მეკონჭაფურ მეჯინაშ გეშა „ჰამო კოკი“ (Pleasant Island) გიოდჷნ.&lt;ref&gt;{{cite book |first1=Maslyn|last1=Williams |first2=Barrie |last2=Macdonald |title=The Phosphateers |url=https://archive.org/details/phosphateershist0000will|year=1985 |publisher=Melbourne University Press |isbn=0-522-84302-6 |page=[https://archive.org/details/phosphateershist0000will/page/11 11]}}{{cite book |last1=Ellis |first1=Albert F. |title=Ocean Island and Nauru: Their Story |url=https://archive.org/details/oceanislandnauru0000albe |year=1935 |publisher=Angus and Robertson |oclc=3444055 |page=[https://archive.org/details/oceanislandnauru0000albe/page/n56 29]}}&lt;/ref&gt; არძაშ უკულაშ 1826 წანაშე, ნაურუალეფს რეგულარულ კონტაქტ უღჷდეს ევროპალეფწკჷმა, ნამუეფჷთ მუშენდეს ვერშაპჭოფ დო სავაჭრე ხვამარდეფს დო თხულენდეს ოჭკომალს დო სუფთა ოშუმალ წყარს. ეკონია ვერშაპჭოფუ ხვამარდიქ, ნამუთ [[ერქემამ ფლოტიშ ხანი|ერქემამ ფლოტიშ ბორჯის]] რდჷნ, 1904 წანას ესურჷ.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Langdon|first=Robert |year=1984|title=Where the whalers went: an index to the Pacific ports and islands visited by American whalers (and some other ships) in the 19th century|publisher=Pacific Manuscripts Bureau|pages=180–182|isbn=086784471X}}&lt;/ref&gt;

მეხოლაფირო თე ბორჯიშო, ევროპულ ხვამარდეფიშ [[დეზერტირობა|დეზერტირ მეზუღეეფქ]] კოკის ქიდიხორეს. კოკიშ მახორობა ოჭკომალს თირანდჷ ალკოჰოლურ [[პალმაშ ღვინი|პალმაშ ღვინშა]] დო დაჩხირჸოთამ ანჯარშა.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Marshall |first1=Mac |last2=Marshall|first2=Leslie B |title=Holy and Unholy Spirits: The Effects of Missionization on Alcohol Use in Eastern Micronesia |journal=Journal of Pacific History |date=January 1976 |volume=11 |issue=3 |pages=135–166 |doi=10.1080/00223347608572299}}&lt;/ref&gt; ანჯარ გჷმირინუეს 1878 წანაშე დოჭყაფილ 10-წანიან [[ნაურუშ ომენოღალე ლჷმა|ნაურუშ ომენოღალე ლჷმაშ]] ბორჯის.&lt;ref&gt;{{cite journal |journal=New York Law School Journal of International and Comparative Law |title=Nauru v. Australia |last=Reyes |first=Ramon E. Jr |volume=16 |issue=1–2 |year=1996 |url=http://heinonline.org/HOL/LandingPage?collection=journals&amp;handle=hein.journals/nylsintcom16&amp;div=6&amp;id=&amp;page=}}&lt;/ref&gt;

კაბეტ ბრიტანეთწკჷმა დოდვალირ [[ინგლის-გერმანიაშ აპიჯალა ბჟადალ რჩქალ ოკიანეშ გეშა|აპიჯალაშ]] უკული, 1888 წანას გერმანიაქ ნაურუშ ოკუპაცია იქჷ დო ადმინისტრაციულ ღანკეფშო მარშალიშ კოკეფიშ პროტექტორატიშ აკოდგინალუაშა გემშეჸონუ.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Commonwealth and Colonial Law|url=https://archive.org/details/commonwealthcolo0000sirk|first=Kenneth |last=Roberts-Wray|publisher=Stevens|year=1966|page=[https://archive.org/details/commonwealthcolo0000sirk/page/884 884]}}{{cite journal |last=Firth |first=Stewart |title=German Labour Policy in Nauru and Angaur, 1906–1914 |journal=The Journal of Pacific History |date=January 1978 |volume=13 |issue=1 |pages=36–52 |doi=10.1080/00223347808572337}}&lt;/ref&gt;[[გერმანალეფი]]შ მოულაქ ომენოღალე ლჷმა მაბოლჷ დო კოკიშ გამაგეფო მაფეფქ გეგმიცხადეს. არძაშე უმოსო ჩინებულ რდჷ მაფა [[აუვეიდა]]. [[გილბერტიშ კოკეფი|გილბერტიშ კოკეფშე]] ქირსიან მისიონერეფქ 1888 წანას ქუმორთეს.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Ellis|first=AF |year=1935 |title=Ocean Island and Nauru – their story |url=https://archive.org/details/oceanislandnauru0000albe|publisher=Angus and Robertson Limited |pages=[https://archive.org/details/oceanislandnauru0000albe/page/29 29]–39}}&lt;/ref&gt;გერმანალეფ ნაურუს სუმ ვითწანურაშ გოძვენას გამაგენდეს. [[რობერტ რაში]], გერმანალ ვაჭარი, ნამუქჷთ 15 წანერ ნაურუალ ცირაშა იგურგინუნჷ, მაართა ადმინისტრატორო გირთჷ დო თე პოსტ დეკინჷ 1890 წანას.&lt;ref&gt;&lt;ref name=&quot;hill&gt;{{cite book |editor-last=Hill |editor-first=Robert A |title=The Marcus Garvey and Universal Negro Improvement Association Papers |year=1986 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-05817-0 |chapter=2: Progress Comes to Nauru |volume=5}}&lt;/ref&gt;

[[1900]] წანას, გორუ [[ალბერტ ფულერ ელისი]]ქ ნაურუს [[ფოსფატი]]ს ქემიოგორუ. [[რჩქალ ოკიანეშ ფოსფატიშ კომპანია]] ქგერმანიაწკჷმა დოდვალირ აპიჯალათ 1906 წანას დიჭყჷ ოზირუეფიშ გჷმორინაფა დო მაართა პარტია ექსპორტშა 1907 წანას გეგნიღჷ.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Manner |first1=HI |last2=Thaman|first2=RR |last3=Hassall|first3=DC |title=Plant succession after phosphate mining on Nauru |journal=Australian Geographer |date=May 1985 |volume=16 |issue=3 |pages=185–195 |doi=10.1080/00049188508702872}}}&lt;/ref&gt; 1914 წანას, პირველ მოსოფელიშ ლჷმაშ დოჭყაფაშ უკული, ნაურუ [[ნაურუშ ოკუპაცია ავსტრალიაშით|ავსტრალიურ ჯარეფქ ქიდიჸუნეს დო ოკუპაცია იქუეს]]. [[ვერსალიშ ხეკულუა]]თ ნაურუ [[ერეფიშ ლიგა|ერეფიშ ლიგაშ მანდატიშ]] თუდო ქუმოხვადჷ, ნამუქჷთ პერსონალურო მიაჩჷ მაფა [[ჯორჯ V|ჯორჯ V-ს]]. 1919 წანას ავსტრალიაქ, ახალ ზელანდიაქ დო კაბეტ ბრიტანეთიქ ხე მაჭარეს [[ნაურუშ კოკიშ აპიჯალა]]ს, ნამუქჷთ უნარრელჸუ კოკიშ კჷნე გამაგალა ავსტრალიაშით დო ფოსფატიშ ობადეშეფიშ მოპალუა თარობეფოშქაშე [[ბრიტანეთიშ ფოსფატიშ კომისია]]შით (BPC).&lt;ref&gt;{{cite journal |journal=Land Economics |volume=75 |issue=2 |title=The Physical Destruction of Nauru |last1=Gowdy|first1=John M |last2=McDaniel|first2=Carl N |date=May 1999 |pages=333–338 |doi=10.2307/3147015 |jstor=3147015}}&lt;/ref&gt; [[ერეფიშ ლიგა|ერეფიშ ლიგაშ]] მანდატიშ პიჯალეფქ 1920 წანას იჸუ შემუშებულქ.

კოკის [[XX ოშწანურა]]შ დაჭყაფუს მოხვადჷ [[გრიპი|გრიპიშ]] ეპიდემიაქ დო თიმ ბორჯის მიმალ კოლონიურ აწორინაფეფქ, სოდე აბორიგენ ნაურუალეფს შქას ღურალაშ მაძირაფალქ 18 პროცენტ აკადგინჷ.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Shlomowitz |first=R |title=Differential mortality of Asians and Pacific Islanders in the Pacific labour trade |journal=Journal of the Australian Population Association |date=November 1990 |volume=7 |issue=2 |pages=116–127 |doi=10.1007/bf03029360 |pmid=12343016}}&lt;/ref&gt; 1923 წანას, ერეფიშ ლიგაქ ავსტრალიას გინოჩჷ მეგამუა მანდატ ნაურუშ გეშა, კაბეტ ბრიტანეთ დო ახალ ზელანდია წორომოგამიე რდეს.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Hudson |first=WJ |title=Australia's experience as a mandatory power |journal=Australian Outlook |date=April 1965 |volume=19 |issue=1 |pages=35–46 |doi=10.1080/10357716508444191}}&lt;/ref&gt; 1940 წანაშ 6 დო 7 ქირსეთუთას, გერმანულ მოხვარე კრეისერეფქ — „[[კომეტი (გერმანულ მოხვარე კრეისერი)|კომეტი]]'' დო „[[ორიონი (გერმანულ მოხვარე კრეისერი)|ორიონქ]]“ — ნაურუშ გოხოლუას [[გერმანიაშ მენტება ნაურუშა|ხუთ მოხაზირე ხვამარდ დონწყვეს]] . უკულ „კომეტიქ'' დობომბჷ ნაურუშ ფოსფატიშ წარმებაშ ტერიტორიეფი, ნაფთობპროდუქტეფიშ ოჩუაშე ონწკარუეფ დო ხვამარდეფიშ მახარგალ კონსოლეფი.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Waters |first=SD |title=German raiders in the Pacific |year=2008 |publisher=Merriam Press |isbn=978-1-4357-5760-8 |edition=3rd |page=39}}{{cite journal |last=Bogart|first=Charles H |title=Death off Nauru |pages=8–9 |date=November 2008 |journal=CDSG Newsletter |url=http://cdsg.org/reprint%20PDFs/CDSGNnov08.pdf |accessdate=16 June 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131012031555/http://cdsg.org/reprint%20PDFs/CDSGNnov08.pdf |archivedate=12 October 2013}}{{cite web |last=|first= |work=XI(7) Pacific Islands Monthly |title=How Nauru Took the Shelling |date=14 February 1941 |url=https://nla.gov.au/nla.obj-316032928/view?partId=nla.obj-316050130#page/n36/mode/1up |accessdate=28 September 2021 |archivedate=28 September 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210928112546/https://nla.gov.au/nla.obj-316032928/view?partId=nla.obj-316050130#page/n36/mode/1up |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== ადმინისტრაციული მონწყუალა ==
[[ფაილი:Nauru-districts-fr.svg|მარცხნივ|thumb|300px|ნაურუშ ადმინისტრაციულ რუკა]]
ნაურუშ რესპუბლიკა ადმინისტრაციულ-ტერიტორიულ მონწყუალაშჸურე აკმოდირთუ 14 [[ნაურუშ რაიონეფი|რაიონშე]]:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-class=&quot;hintergrundfarbe6&quot;
! № || რაიონი || ჯვეშ&lt;br /&gt;ოხორუე || ფართობი,&lt;br /&gt;კმ² || მახორობა,&lt;br /&gt;ად. (2005) || მეჭედალა,&lt;br /&gt;ად./კმ² || ოფუტეეფიშ&lt;br /&gt;მუდანობა
|-
| 1 || [[აივო]] || აიუე || align=&quot;right&quot; | 1,00 || align=&quot;right&quot; | 1092 || align=&quot;right&quot; | 1092,00 || align=&quot;right&quot; | 8
|-
| 2 || [[ანაბარი (რაიონი)|ანაბარი]] || ანებვორი || align=&quot;right&quot; | 1,43 || align=&quot;right&quot; | 502 || align=&quot;right&quot; | 351,05 || align=&quot;right&quot; | 15
|-
| 3 || [[ანეტანი]] || ანეტანი || align=&quot;right&quot; | 1,00 || align=&quot;right&quot; | 516 || align=&quot;right&quot; | 516,00 || align=&quot;right&quot; | 12
|-
| 4 || [[ანიბარი]] || ენიბოდი || align=&quot;right&quot; | 3,14 || align=&quot;right&quot; | 160 || align=&quot;right&quot; | 50,96 || align=&quot;right&quot; | 17
|-
| 5 || [[ბაიტი (რაიონი)|ბაიტი]] || ბაიდი || align=&quot;right&quot; | 1,23 || align=&quot;right&quot; | 572 || align=&quot;right&quot; | 465,04 || align=&quot;right&quot; | 15
|-
| 6 || [[ბოე]] || ბოი || align=&quot;right&quot; | 0,66 || align=&quot;right&quot; | 795 || align=&quot;right&quot; | 1204,55 || align=&quot;right&quot; | 4
|-
| 7 || [[ბუადა]] || არენიბოკი || align=&quot;right&quot; | 2,66 || align=&quot;right&quot; | 716 || align=&quot;right&quot; | 269,17 || align=&quot;right&quot; | 14
|-
| 8 || [[დენიგომოდუ]] || დენიკომოტუ || align=&quot;right&quot; | 1,18 || align=&quot;right&quot; | 2827 || align=&quot;right&quot; | 2395,76 || align=&quot;right&quot; | 17
|-
| 9 || [[ევა (რაიონი)|ევა]] || ეუა || align=&quot;right&quot; | 1,17 || align=&quot;right&quot; | 318 || align=&quot;right&quot; | 271,79 || align=&quot;right&quot; | 12
|-
| 10 || [[იუვი]] || იუბი || align=&quot;right&quot; | 1,12 || align=&quot;right&quot; | 303 || align=&quot;right&quot; | 270,54 || align=&quot;right&quot; | 13
|-
| 11 || [[მენენგი]] || მენენი || align=&quot;right&quot; | 2,88 || align=&quot;right&quot; | 1830 || align=&quot;right&quot; | 635,42 || align=&quot;right&quot; | 18
|-
| 12 || [[ნიბოკი]] || ენიბეკი || align=&quot;right&quot; | 1,36 || align=&quot;right&quot; | 432 || align=&quot;right&quot; | 317,65 || align=&quot;right&quot; | 11
|-
| 13 || [[უაბო]] || უებოი || align=&quot;right&quot; | 0,97 || align=&quot;right&quot; | 335 || align=&quot;right&quot; | 345,36 || align=&quot;right&quot; | 6
|-
| 14 || [[იარენი]] || მოკუა || align=&quot;right&quot; | 1,50 || align=&quot;right&quot; | 820 || align=&quot;right&quot; | 546,67 || align=&quot;right&quot; | 7
|-style=&quot;background: #CCC;&quot; | class=&quot;sortbottom&quot;
|    || '''ნაურუ''' || ნაოურო|| align=&quot;right&quot; | 21,30 || align=&quot;right&quot; | 11 218 || align=&quot;right&quot; | 526,67 || align=&quot;right&quot; | 169
|}

==კომენტარეფი==
&lt;references group=&quot;კომ.&quot;/&gt;

== რესურსეფი ინტერნეტის ==
* [http://www.krugosvet.ru/articles/85/1008594/1008594a1.htm ინფორმაცია ნაურუშ გეშა] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080629054739/http://www.krugosvet.ru/articles/85/1008594/1008594a1.htm |date=2008-06-29 }}
* [http://minicount.narod.ru/nauru.html კ. ნაურუ]
* [http://archive.travel.ru/nauru/3607.html ნაურუ (1998)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121113221324/http://archive.travel.ru/nauru/3607.html |date=2012-11-13 }}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{Commons|Nauru|ნაურუ}}
{{მერკე}}
{{ერეფიშ წორომაჸალობა}}

[[კატეგორია:ინგლისურნინამი ქიანეფი]]
[[კატეგორია:ოკიანეთიშ ქიანეფი]]
[[კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი]]
[[კატეგორია:კოკი სახენწჷფოეფი]]</text>
      <sha1>s8atg93ncjoz0qa7v23spvqslfo2pss</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>252374</id>
      <parentid>252373</parentid>
      <timestamp>2026-08-20T08:58:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Narazeni</username>
        <id>826</id>
      </contributor>
      <comment>/* ისტორია */</comment>
      <origin>252374</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48041" sha1="r7cx00fpolefdhz1xq4h8fxpgtyw69j" xml:space="preserve">{{Short description|კოკ სახენწჷფო ოკიანეთის}}
{{About|კოკ სახენწჷფოშ|ტანზანიურ ოფუტეშ გეშა|ნაურუ (ტანზანია){{!}}ნაურუ, ტანზანია}}
{{ინფოდაფა ქიანა|
|ოდაბადური_ჯოხო = {{native name|na|Repubrikin Naoero}}&lt;ref&gt;{{cite book |editor-last1=Franks |editor-first1=Patricia C. |editor-last2=Bernier |editor-first2=Anthony |date=2018 |title=International Directory of National Archives |url=|location= |publisher=Rowman &amp; Littlefield |page=263 |isbn=}}&lt;/ref&gt;
|ედომუშამი_ჯოხო = ნაოეროშ რესპუბლიკა
|ოართე_ჯოხო =ნაურუ
|შილა = Flag of Nauru.svg
|გერბი = Coat of arms of Nauru.svg
|რუკა = NRU orthographic.svg
|ჰიმნი =  [[ნაურუშ ჰიმნი|Nauru Bwiema]] (ნაურუული)&lt;br /&gt;„ნაურუ, ჩქინ ოდაბადე“&lt;br&gt;{{center|[[ფაილი:Nauru Bwiema.ogg]]}}
|დევიზი =''God's Will First''&lt;br&gt;„ღოროთიშ ნება უპირველაშო“
|ოფიციალური_ნინეფი =[[ნაურუული ნინა|ნაურუული]]&lt;br&gt; [[ინგლისური ნინა|ინგლისური]]
|რელიგია=  
|ნანანოღა= [[იარენი]] (''[[დე ფაქტო]]''){{efn|ნაურუს ვაუღჷ ოფიციალურ ნანანოღა, მარა იარენს იდვალუადუ პარლამენტი.&lt;ref name=directory&gt;{{cite book |title=Worldwide Government Directory with Intergovernmental Organizations |year=2013 |page=1131 |publisher=CQ Press}}&lt;/ref&gt;}}
|latd=0
|latm=32
|latNS=S
|longd=166
|longm=55
|longEW=E
|უდიდაში_ნოღა =[[დენიგომოდუ]]
|თარობაშ_ტიპი =  [[უნიტარული სახენწჷფო|უნიტარულ]] საპრეზიდენტო-[[საპარლამენტო რესპუბლიკა]] [[უპარტიე სისტემა|უპარტიე დემოკრატიათ]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=Nauru's Constitution of 1968 with Amendments through 2015 |url=https://constituteproject.org/constitution/Nauru_2015.pdf?lang=en |website=constituteproject.org |access-date=17 March 2023 |archive-date=17 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230317104820/https://constituteproject.org/constitution/Nauru_2015.pdf?lang=en |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|ლიდერიშ_ტიპი_1 = [[ნაურუშ პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]]
|ლიდერიშ_ჯოხო_1 =[[დევიდ ადეანგი]]
|ლიდერიშ_ტიპი_2 = [[ნაურუშ ვიცე-პრეზიდენტი|ვიცე-პრეზიდენტი]]
|ლიდერიშ_ჯოხო_2 =[[ლიონელ აინგიმეა]]
|ლიდერიშ_ტიპი_3 = [[ნაურუშ პარლამენტიშ სპიკერი|სპიკერი]]
|ლიდერიშ_ჯოხო_3 = [[მარკუს სტივენი]]
|ლიდერიშ_ტიპი_4 = 
|ლიდერიშ_ჯოხო_4 =
|სახენწჷფოშ ტიპი =
|მიკოღანკუა =
|ოფიციალური ჸოფირება 1 =
|ოფიციალური თარიღი 1 =
|ოფიციალური ჸოფირება 2 =
|ოფიციალური თარიღი 2 =
|ოფიციალური ჸოფირება 3 =
|ოფიციალური თარიღი 3 =
|ოფიციალური ჸოფირება 4 =
|ოფიციალური თარიღი 4 =
|რანგი_ფართობით = 193-ა
|ფართობი =21
|წყარი_% = 0.57
|ოეგებიე_მახორობა =12,025
|ოეგებიე_მახორობა_რანგი = 229-ა
|მახორობა_ოეგებიეთ_წანას = 2025
|მახორობაშ_ცენზი = 12,000&lt;ref name=&quot;Nauru Census&quot;&gt;{{cite web |title=National Report on Population ad Housing |url=http://www.spc.int/prism/nauru/PublicDocuments/Census/Nauru_2011_Census_Report_FINAL.pdf |publisher=Nauru Bureau of Statistics |accessdate=9 June 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924120203/http://www.spc.int/prism/nauru/PublicDocuments/Census/Nauru_2011_Census_Report_FINAL.pdf |archivedate=24 September 2015 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 
|მახორობაშ_ცენზი_წანას = 2011
|მახორობაშ_მეჭედალა = 480
|მახორობაშ_მეჭედალა_რანგი = 20-ა
|ედპ_ppp_წანა = 2025
|ედპ_ppp = $132 მილიონი&lt;ref name=imf&gt;{{cite web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2017/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=58&amp;pr.y=9&amp;sy=2017&amp;ey=2022&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;c=836&amp;s=NGDPD,NGDPDPC,PPPGDP,PPPPC,LP&amp;grp=0&amp;a= |title=Report for Selected Countries and Subjects |publisher=International Monetary Fund |access-date=1 October 2018 |archive-date=2 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210502023235/https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2017/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=58&amp;pr.y=9&amp;sy=2017&amp;ey=2022&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;c=836&amp;s=NGDPD,NGDPDPC,PPPGDP,PPPPC,LP&amp;grp=0&amp;a= |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|ედპ_ppp_რანგი = 192-ა
|ედპ_ppp_ართ_მახორუშე =$10,962&lt;ref name=imf/&gt;
|ედპ_ppp_ართ_მახორუშე_რანგი = 119-ა
|აგი =0.703
|აგი_ტენდენცია ={{ძინა}} ვარა
|აგი_კატეგორია = ოშქაშე
|აგი_რანგი =124-ა
|აგი_წანა =2023
|ვალუტა= [[ავსტრალიური დოლარი|ავსტრალიურ დოლარი]]
|ვალუტაშ_კოდი =AUD
|ქიანაშ_კოდი =NR
|ბორჯიშ_ორტყაფუ = [[UTC+12:00]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://ronlaw.gov.nr/nauru_lpms/files/acts/e9004de516a6dc7f15596cdc573a7058.pdf |publisher=Department of Justice and Border Control |title=Nauru Standard Time Act 1978 |date=21 December 1978 |accessdate=11 September 2020 |archive-date=15 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210415110312/http://ronlaw.gov.nr/nauru_lpms/files/acts/e9004de516a6dc7f15596cdc573a7058.pdf |url-status=live }} Because of the peculiar way the legislation is worded the legal time is not GMT+12.&lt;/ref&gt; 
|ზარხულიშ_ბორჯი =
|cctld = [[.nr]]
|ოტელეფონე_კოდი =+674
|ოტელეფონე_კოდი_მეწურაფა=
|სქოლიო= 
}}

'''ნაურუ''' ({{lang-na|Naoero}}), ოფიციალურო '''ნაოეროშ რესპუბლიკა''' ({{lang-na|Repubrikin Naoero}}), უწოხ ჩინებულ მუჭოთ '''ჰამო კოკი''' (Pleasant Island) — ჯუკა [[კოკ ქიანა|კოკ ქიანა]] დო [[მიკროსახენწჷფო]] [[რჩქალი ოკიანე|რჩქალ ოკიანეშ]] ობჟათეშე. იდვალუაფუ [[ოკიანეთი]]შ [[მიკრონეზია]]შ სუბრეგიონს, ნამუშ უახოლაშ მოხურგე კოკ რე [[ბანაბა]] ([[კირიბატი]]შ ნორთი), ნამუთ ოორუე-ბჟაეიოლშე დოხოლაფირო 300 კილომეტრიშ მეძენას რე.&lt;ref&gt;{{cite web |last= |first= |work=II(8) Pacific Islands Monthly |title=Nauru and Ocean Island |date=15 March 1932 |url=https://nla.gov.au/nla.obj-310860816/view?partId=nla.obj-310873107#page/n37/mode/1up |accessdate=26 September 2021 |archivedate=26 September 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210926061901/https://nla.gov.au/nla.obj-310860816/view?partId=nla.obj-310873107#page/n37/mode/1up |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

21 კმ&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; ფართობით, ნაურუ მუშ სიჭიჭარეთ მოსოფელიშ მასუმა ქიანა რე [[ქიანეფიშ დო ტერიტორიეფიშ ერკებული ფართობიშ მეჯინით|ფართობიშ მეჯინით]], თაშნეშე [[ერეფიშ წორომაჸალობა]]შ არძაშე უჭიჭაშ მაკათურ სახენწჷფო მუჭოთ ფართობიშ, თეშ მახორობაშ მუდანობათ. ქიანაშ მახორობა დოხოლაფირო 12 000 ადამიერს აკმადგინანს, ნამუთ მოსოფელიშ მასუმა არძაშე უჭიჭაშ რე (კოლონიეფიშ დო ზუღაშმელენ ტერიტორიეფიშ უმუშო). ნაურუ რე [[გოერო|გოეროშ]], ერეფიშ წორომაჸალობაშ დო [[აფრიკაშ, კარიბიშ დო რჩქალ ოკიანეშ ქიანეფიშ ორგანიზაცია]]შ მაკათური.

დოხოლაფირო ჯვ. წ. 1000 წანას [[მიკრონეზიალეფი|მიკრონეზიალეფით]] დოხორელ ნაურუ, [[XIX ოშწანურა]]შ დალიას, [[გერმანიაშ იმპერია|გერმანიაშ იმპერიაქ]] გეჭოფჷ დო მუშ კოლონიათ გჷმაცხადუ. პირველ მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის, ქიანა [[ნაურუშ ოკუპაცია ავსტრალიაშით|ავსტრალიაქ ქიდიჸუნჷ]], უკულ — გჷნირთუ [[ერეფიშ ლიგა|ერეფიშ ლიგაშ სამანდატოთ]], ნამუსჷთ ავსტრალია გამაგენდჷ ახალ ზელანდია დო კაბეტ ბრიტანეთწკჷმა ართო, მუჭოთ წორომოგამიე. მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის, სუმ წანაშ გოძვენას, ნაურუ [[ნაურუშ ოკუპაცია იაპონიაშით|იაპონიაშ ოკუპაციაშ გიმე რდჷ]], ლჷმაშ თებაშ უკულ  გჷნირთუ [[გოეროშ მოგამეობაშ ტერიტორია|გოეროშ მოგამეობაშ ტერიტორიათ]]. ნაურუქ ავსტრალიაშე [[ნაურუშ ზოხორინალაშ აქტი 1967|ზოხორინალა მიპალჷ]] 1968 წანას. 2001 წანაშე მოჸუნაფილი, შხვადოშხვა ბორჯის ქიანაქ მიღჷ მოხვარა ავსტრალიაშ თარობაშე ნაურუშ რეგიონალურ გინომუშებაშ ცენტრის, ონირზებელ ავსტრალიურ ემიგრანტეფიშ დაკებაშ ცენტრის დორინაფაშ მანგიორო. ავსტრალიაშა ჸონიერ დოყუნალაშ გეშა, კანკალე წყუ ნაურუს ავსტრალიურ [[კლიენტურ სახენწჷფო]]თ მიშინუანს.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.radionz.co.nz/national/programmes/ninetonoon/audio/201759087/pacific-correspondent-mike-field |title=Pacific correspondent Mike Field |date=18 June 2015 |work=Radio New Zealand |accessdate=8 December 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151210212050/http://www.radionz.co.nz/national/programmes/ninetonoon/audio/201759087/pacific-correspondent-mike-field |archivedate=10 December 2015 |url-status=live}}{{cite web |url=http://www.sbs.com.au/news/article/2014/03/13/naurus-former-chief-justice-predicts-legal-break-down |title=Nauru's former chief justice predicts legal break down |date=13 March 2014 |publisher=Special Broadcasting Service |accessdate=8 December 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151210214824/http://www.sbs.com.au/news/article/2014/03/13/naurus-former-chief-justice-predicts-legal-break-down |archivedate=10 December 2015 |url-status=live}}{{cite web |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2015/oct/28/this-is-abyans-story-and-it-is-australias-story |title=This is Abyan's story, and it is Australia's story |first=Ben |last=Doherty |work=The Guardian |date=28 October 2015 |accessdate=12 December 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170226051801/https://www.theguardian.com/australia-news/2015/oct/28/this-is-abyans-story-and-it-is-australias-story |archivedate=26 February 2017 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ნაურუ რე [[ფოსფორიტი|ფოსფორიტულ]] კოკ, ჟიპიჯწკჷმა არხოს მადვალუ დინდარ ობადეშეფით, ნამუშ გეშათ 1900 წანაშე მოჸუნაფილი, დოხოლაფირო ართ ოშწანურაშ გოძვენას, ქიანაშ დინოხოლენ ტერიტორიაშ უკაბეტაშ ნორთ სარგებელამო, მარა აკმარცუაფალო მიპალუანდჷ.&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |last=Hogan |first=C Michael |year=2011 |url=http://www.eoearth.org/article/Phosphate?topic=49557 |title=Phosphate |encyclopedia=Encyclopedia of Earth |publisher=National Council for Science and the Environment |accessdate=17 June 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121025180158/http://www.eoearth.org/article/Phosphate?topic=49557 |archivedate=25 October 2012 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; კოკის მოახალებაფონ [[ფოსფატი|ფოსფატიშ]] ოზირუექ გეთჷ 1990-იან წანეფს დო [[რესურსეფიშ ჭყალა|რესურსეფიშ ჭყალაშ]] კლასიკურ სამანგათ, მოპალერ სიდინდარეშ უწორწე გამაგალაქ 2000-იან წლეფს სერიოზულ ფინანსურ პრობლემეფ გჷმიჭანუ.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Pollock|first=Nancy|date=15 December 2014|title=Nauru Phosphate History and the Resource Curse Narrative|url=https://nauru-data.sprep.org/system/files/pollock.pdf|journal=Journal de la Société des Océanistes|pages=107-120}}{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2000/12/10/magazine/the-billion-dollar-shack.html?mcubz=1 |title=The Billion-Dollar Shack |first=Jack |last=Hitt |newspaper=The New York Times |date=10 December 2000 |accessdate=29 January 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180116140500/http://www.nytimes.com/2000/12/10/magazine/the-billion-dollar-shack.html?mcubz=1 |archivedate=16 January 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ნაურუშ ეკონომიკაქ ჭიე-ჭიეთ აკინწყუ 2010-იან წანეფს.

==ეტიმოლოგია==
ნაურუშ ჯოხოდვალა [[ნაურუული ნინა|ნაურუულ ნინაშა]] რე ''Naoero''. კოკიშ ჯოხოდვალაშ ეტიმოლოგია უჩინებუ რე.&lt;ref&gt; {{cite book|contribution=Father Alois Kayser and the Recent History of the Nauruan Language|url=https://archive.org/details/rosettaproject_nau_detail-1|title=Nauru Grammar|first=Alois|last=Kayser|year=1993|contributor-first=Karl H.|contributor-last=Rensch|isbn=064612854X|publisher=Embassy of the Federal Republic of Germany, Australia | pp=vii-viii}}&lt;/ref&gt;  გერმანალ ეთნოლოგ [[პაულ ჰამბრუჰი]] ვარაუდენდჷ, ნამჷ-და „ნაურუ“ რდჷ ნაურუულ ფრაზაშ — ''a-nuau-a-a-ororo''-ს (ნამუთ საეგებიოთ შანენდჷ „პლაჟშა მეურქ“) დაკუნტარებულ ფორმა.&lt;ref&gt; {{sfn|Rensch|1993|ხს=vii}}&lt;/ref&gt;  მარა, [[ალოის კაიზერი|ალოის კაიზერს]] თენა ვაგრამატიკულო მიოჩქუდჷ დო ჰამბრუჰიშ ენწყუმა რდჷ [[ოკათე ეტიმოლოგია]], ნამუქჷთ მიდჷ 1920 წანაშ „''[[Deutsches Kolonial-Lexikon]]''“-შა დინოღალაშ გეშა.&lt;ref&gt; {{sfn|Rensch|1993|ხს=viii}}&lt;/ref&gt; 

კოლონიურ ბორჯის გჷმორინაფილ ორდოიან თინჭარუა იკათუანდჷ გეჸვენჯ ფორმეფს: ''Naura'', ''Nauru'', ''Nawodo'' დო ''Onawero''. მუჟანსჷთ 1888 წანას გერმანიაშ პროტექტორატიქ გუმიცხადჷნ, [[რაიხსკომისარი]]შ ანგარიშის ოფიციალურ ჯოხოდვალათ მიღეს ''Nauru'', ნამუქჷთ უკულ სტანდარტულ ოჭარალ ფორმათ გჷნირთუ მუჭოთ ინგლისურ, თეშ გერმანულ ნინეფს. ინგლისურ ნინაშა კოკის უწოხ „Pleasant Island“ (ჰამო კოკი) ჯოხოდჷ.&lt;ref&gt;{{cite book|first=Cait|last=Storr|year=2020|doi=10.1017/9781108682602|title=International Status in the Shadow of Empire: Nauru and the Histories of International Law|publisher=Cambridge University Press|isbn=9781108682602|p=92}}&lt;/ref&gt; 1968 წანას ზოხორინალაშ მოპალუაშ უკული, [[ნაურუშ კონსტიტუცია]]ქ ოფიციალურ ინგლისურ ჯოხოდვალათ „Republic of Nauru“ გეგმიცხადჷ. 2026 წანაშ მესის, მეღებულქ იჸუ საკონსტიტუციო თირუაქ, ნამუშ მეჯინათ ინგლისურ ჯოხოდვალაქ დითირჷ დო გინირთჷ „Republic of Naoero“-თ, ნამუთ ომანგუ ნაურუულ ნინას რინელ თინჭარუას.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.rnz.co.nz/news/pacific/595044/nauru-parliament-signs-off-on-country-s-name-change-referendum-to-come|title=Nauru parliament signs off on country's name change, referendum to come|newspaper=Radio New Zealand|date=13 May 2026|archive-date=6 June 2026|access-date=17 May 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260606231612/https://www.rnz.co.nz/news/pacific/595044/nauru-parliament-signs-off-on-country-s-name-change-referendum-to-come|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== ისტორია ==
{{თარი|ნაურუშ ისტორია}}

[[ფაილი:Nauruan-warrior-1880ers.jpg|thumb|upright|ნაურუალ მალიმორიშ სურათ [[ნაურუშ ომენოღალე ლჷმა]]შ ბორჯის, დოხოლაფირო 1880 წანა.]]
თეხანურ ნაურუს პირველაშე [[მიკრონეზიალეფი|მიკრონეზიეალეფქ]] მინიმუმ 3000 წანაშ კინოხ დიხორეს დო პოლინეზიურ გაულაშ შილებუან შანეფით რე.&lt;ref name=&quot;UNCCD&quot;&gt;{{cite web |author=Nauru Department of Economic Development and Environment |year=2003 |url=http://www.unccd.int/cop/reports/asia/national/2002/nauru-eng.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110722013720/http://www.unccd.int/cop/reports/asia/national/2002/nauru-eng.pdf |archivedate=22 July 2011 |title=First National Report to the United Nations Convention to Combat Desertification |publisher=United Nations Convention to Combat Desertification |accessdate=25 June 2012}}&lt;/ref&gt; ნაურუშ პრეისტორიაშ გეშა ელაზჷმაფათ მერკეთ რე ჩინებული,&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://storymaps.arcgis.com/stories/5c34b445809e44eaaf91d882fc201e73 |title=Nauru |first=Nancy J. |last=Pollock |date=27 April 2021 |website=ArcGIS StoryMaps |accessdate=13 January 2022 |archivedate=13 January 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220113013856/https://storymaps.arcgis.com/stories/5c34b445809e44eaaf91d882fc201e73 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; მარა იკოროცხუ, ნამჷ-და კოკის იზოლაციაშ განწეხანიშ ბორჯ უღუდჷ, ნამუთ ეინწყუმუაფუ მახორუეფს შქას წუმოძინელ გინორთელ ნინათ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.britannica.com/place/Nauru/History |title=Nauru – History |website=Encyclopedia Britannica |accessdate=12 January 2021 |archivedate=16 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210416173402/https://www.britannica.com/place/Nauru/History |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ტრადიციულო ნაურუს ვითოჟირ კლან ვარ-და თურ რდჷ, ნამუეფჷთ წჷმორინაფილ რენა [[ნაურუშ შილა|ნაურუშ შილაშ]] ვითოჟირკუთხუამ მურიცხით.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Whyte |first=Brendan |title=On Cartographic Vexillology |journal=[[Cartographica]] |year=2007 |volume=42 |issue=3 |pages=251–262 |doi=10.3138/carto.42.3.251}}&lt;/ref&gt; ტრადიციულო, [[ნაურუალეფი|ნაურუალეფ]] მუნეფიშ წუმოულობას [[ნანაშ ღოზი|დიდაშ ღოზით]] გეჸუნა. მახორობა დაკებულ რდჷ [[აკვაკულტურა|აკვაკულტურათ]]: თინეფ ჭოფუნდეს ხანოსიშ (ბჟაშ ჩხომიშ) ციტუეფს (ნამუსჷთ [[ნაურუული ნინა|ნაურუულო]] ''ibija'' ჯოხო), მიორჩქვანუანდეს ლიგე წყარს დო რდუნდეს [[ბუადაშ ლაგუნა|ბუადაშ ლაგუნას]], ნამუთ თინეფშო ოჭკომალიშ საიმენდო წყუს უნარღელჸენდჷ. თინეფიშ ოჭკომალიშ შხვა კომპონენტეფს წჷმარინუანდუ [[ქოქოსი|ქოქოს]] დო [[პანდანუსი|პანდანუსიშ გუმნაღელი]].&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Pollock|first=Nancy J |chapter=5: Social Fattening Patterns in the Pacific—the Positive Side of Obesity. A Nauru Case Study |editor-last=De Garine|editor-first=I |title=Social Aspects of Obesity |pages=87–111 |publisher=Routledge |year=1995}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Spennemann |first=Dirk HR |journal=Aquaculture International |date=January 2002 |volume=10 |issue=6 |pages=551–562 |doi=10.1023/A:1023900601000 |title=Traditional milkfish aquaculture in Nauru}}&lt;/ref&gt;

1798 წანას, [[ბრიტანალეფი|ბრიტანალ]] მეზუღე [[ჯონ ფერნი (ვერშაპჭოფუ)|ჯონ ფერნიქ]], მუშ სავაჭრე ხვამარდით „ჰანტერი“ (300 ტონა), გინირთჷ მაართა ბჟადალარო, ნამუქჷთ ნაურუშ ძირაფაშენ გაცხადჷნ დო მეკონჭაფურ მეჯინაშ გეშა „ჰამო კოკი“ (Pleasant Island) გიოდჷნ.&lt;ref&gt;{{cite book |first1=Maslyn|last1=Williams |first2=Barrie |last2=Macdonald |title=The Phosphateers |url=https://archive.org/details/phosphateershist0000will|year=1985 |publisher=Melbourne University Press |isbn=0-522-84302-6 |page=[https://archive.org/details/phosphateershist0000will/page/11 11]}}{{cite book |last1=Ellis |first1=Albert F. |title=Ocean Island and Nauru: Their Story |url=https://archive.org/details/oceanislandnauru0000albe |year=1935 |publisher=Angus and Robertson |oclc=3444055 |page=[https://archive.org/details/oceanislandnauru0000albe/page/n56 29]}}&lt;/ref&gt; არძაშ უკულაშ 1826 წანაშე, ნაურუალეფს რეგულარულ კონტაქტ უღჷდეს ევროპალეფწკჷმა, ნამუეფჷთ მუშენდეს ვერშაპჭოფ დო სავაჭრე ხვამარდეფს დო თხულენდეს ოჭკომალს დო სუფთა ოშუმალ წყარს. ეკონია ვერშაპჭოფუ ხვამარდიქ, ნამუთ [[ერქემამ ფლოტიშ ხანი|ერქემამ ფლოტიშ ბორჯის]] რდჷნ, 1904 წანას ესურჷ.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Langdon|first=Robert |year=1984|title=Where the whalers went: an index to the Pacific ports and islands visited by American whalers (and some other ships) in the 19th century|publisher=Pacific Manuscripts Bureau|pages=180–182|isbn=086784471X}}&lt;/ref&gt;

მეხოლაფირო თე ბორჯიშო, ევროპულ ხვამარდეფიშ [[დეზერტირობა|დეზერტირ მეზუღეეფქ]] კოკის ქიდიხორეს. კოკიშ მახორობა ოჭკომალს თირანდჷ ალკოჰოლურ [[პალმაშ ღვინი|პალმაშ ღვინშა]] დო დაჩხირჸოთამ ანჯარშა.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Marshall |first1=Mac |last2=Marshall|first2=Leslie B |title=Holy and Unholy Spirits: The Effects of Missionization on Alcohol Use in Eastern Micronesia |journal=Journal of Pacific History |date=January 1976 |volume=11 |issue=3 |pages=135–166 |doi=10.1080/00223347608572299}}&lt;/ref&gt; ანჯარ გჷმირინუეს 1878 წანაშე დოჭყაფილ 10-წანიან [[ნაურუშ ომენოღალე ლჷმა|ნაურუშ ომენოღალე ლჷმაშ]] ბორჯის.&lt;ref&gt;{{cite journal |journal=New York Law School Journal of International and Comparative Law |title=Nauru v. Australia |last=Reyes |first=Ramon E. Jr |volume=16 |issue=1–2 |year=1996 |url=http://heinonline.org/HOL/LandingPage?collection=journals&amp;handle=hein.journals/nylsintcom16&amp;div=6&amp;id=&amp;page=}}&lt;/ref&gt;

კაბეტ ბრიტანეთწკჷმა დოდვალირ [[ინგლის-გერმანიაშ აპიჯალა ბჟადალ რჩქალ ოკიანეშ გეშა|აპიჯალაშ]] უკული, 1888 წანას გერმანიაქ ნაურუშ ოკუპაცია იქჷ დო ადმინისტრაციულ ღანკეფშო მარშალიშ კოკეფიშ პროტექტორატიშ აკოდგინალუაშა გემშეჸონუ.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Commonwealth and Colonial Law|url=https://archive.org/details/commonwealthcolo0000sirk|first=Kenneth |last=Roberts-Wray|publisher=Stevens|year=1966|page=[https://archive.org/details/commonwealthcolo0000sirk/page/884 884]}}{{cite journal |last=Firth |first=Stewart |title=German Labour Policy in Nauru and Angaur, 1906–1914 |journal=The Journal of Pacific History |date=January 1978 |volume=13 |issue=1 |pages=36–52 |doi=10.1080/00223347808572337}}&lt;/ref&gt;[[გერმანალეფი]]შ მოულაქ ომენოღალე ლჷმა მაბოლჷ დო კოკიშ გამაგეფო მაფეფქ გეგმიცხადეს. არძაშე უმოსო ჩინებულ რდჷ მაფა [[აუვეიდა]]. [[გილბერტიშ კოკეფი|გილბერტიშ კოკეფშე]] ქირსიან მისიონერეფქ 1888 წანას ქუმორთეს.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Ellis|first=AF |year=1935 |title=Ocean Island and Nauru – their story |url=https://archive.org/details/oceanislandnauru0000albe|publisher=Angus and Robertson Limited |pages=[https://archive.org/details/oceanislandnauru0000albe/page/29 29]–39}}&lt;/ref&gt;გერმანალეფ ნაურუს სუმ ვითწანურაშ გოძვენას გამაგენდეს. [[რობერტ რაში]], გერმანალ ვაჭარი, ნამუქჷთ 15 წანერ ნაურუალ ცირაშა იგურგინუნჷ, მაართა ადმინისტრატორო გირთჷ დო თე პოსტ დეკინჷ 1890 წანას.&lt;ref&gt;&lt;ref name=&quot;hill&gt;{{cite book |editor-last=Hill |editor-first=Robert A |title=The Marcus Garvey and Universal Negro Improvement Association Papers |year=1986 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-05817-0 |chapter=2: Progress Comes to Nauru |volume=5}}&lt;/ref&gt;

[[1900]] წანას, გორუ [[ალბერტ ფულერ ელისი]]ქ ნაურუს [[ფოსფატი]]ს ქემიოგორუ. [[რჩქალ ოკიანეშ ფოსფატიშ კომპანია]] ქგერმანიაწკჷმა დოდვალირ აპიჯალათ 1906 წანას დიჭყჷ ოზირუეფიშ გჷმორინაფა დო მაართა პარტია ექსპორტშა 1907 წანას გეგნიღჷ.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Manner |first1=HI |last2=Thaman|first2=RR |last3=Hassall|first3=DC |title=Plant succession after phosphate mining on Nauru |journal=Australian Geographer |date=May 1985 |volume=16 |issue=3 |pages=185–195 |doi=10.1080/00049188508702872}}}&lt;/ref&gt; 1914 წანას, პირველ მოსოფელიშ ლჷმაშ დოჭყაფაშ უკული, ნაურუ [[ნაურუშ ოკუპაცია ავსტრალიაშით|ავსტრალიურ ჯარეფქ ქიდიჸუნეს დო ოკუპაცია იქუეს]]. [[ვერსალიშ ხეკულუა]]თ ნაურუ [[ერეფიშ ლიგა|ერეფიშ ლიგაშ მანდატიშ]] თუდო ქუმოხვადჷ, ნამუქჷთ პერსონალურო მიაჩჷ მაფა [[ჯორჯ V|ჯორჯ V-ს]]. 1919 წანას ავსტრალიაქ, ახალ ზელანდიაქ დო კაბეტ ბრიტანეთიქ ხე მაჭარეს [[ნაურუშ კოკიშ აპიჯალა]]ს, ნამუქჷთ უნარრელჸუ კოკიშ კჷნე გამაგალა ავსტრალიაშით დო ფოსფატიშ ობადეშეფიშ მოპალუა თარობეფოშქაშე [[ბრიტანეთიშ ფოსფატიშ კომისია]]შით (BPC).&lt;ref&gt;{{cite journal |journal=Land Economics |volume=75 |issue=2 |title=The Physical Destruction of Nauru |last1=Gowdy|first1=John M |last2=McDaniel|first2=Carl N |date=May 1999 |pages=333–338 |doi=10.2307/3147015 |jstor=3147015}}&lt;/ref&gt; [[ერეფიშ ლიგა|ერეფიშ ლიგაშ]] მანდატიშ პიჯალეფქ 1920 წანას იჸუ შემუშებულქ.

კოკის [[XX ოშწანურა]]შ დაჭყაფუს მოხვადჷ [[გრიპი|გრიპიშ]] ეპიდემიაქ დო თიმ ბორჯის მიმალ კოლონიურ აწორინაფეფქ, სოდე აბორიგენ ნაურუალეფს შქას ღურალაშ მაძირაფალქ 18 პროცენტ აკადგინჷ.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Shlomowitz |first=R |title=Differential mortality of Asians and Pacific Islanders in the Pacific labour trade |journal=Journal of the Australian Population Association |date=November 1990 |volume=7 |issue=2 |pages=116–127 |doi=10.1007/bf03029360 |pmid=12343016}}&lt;/ref&gt; 1923 წანას, ერეფიშ ლიგაქ ავსტრალიას გინოჩჷ მეგამუა მანდატ ნაურუშ გეშა, კაბეტ ბრიტანეთ დო ახალ ზელანდია წორომოგამიე რდეს.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Hudson |first=WJ |title=Australia's experience as a mandatory power |journal=Australian Outlook |date=April 1965 |volume=19 |issue=1 |pages=35–46 |doi=10.1080/10357716508444191}}&lt;/ref&gt; 1940 წანაშ 6 დო 7 ქირსეთუთას, გერმანულ მოხვარე კრეისერეფქ — „[[კომეტი (გერმანულ მოხვარე კრეისერი)|კომეტი]]'' დო „[[ორიონი (გერმანულ მოხვარე კრეისერი)|ორიონქ]]“ — ნაურუშ გოხოლუას [[გერმანიაშ მენტება ნაურუშა|ხუთ მოხაზირე ხვამარდ დონწყვეს]] . უკულ „კომეტიქ'' დობომბჷ ნაურუშ ფოსფატიშ წარმებაშ ტერიტორიეფი, ნაფთობპროდუქტეფიშ ოჩუაშე ონწკარუეფ დო ხვამარდეფიშ მახარგალ კონსოლეფი.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Waters |first=SD |title=German raiders in the Pacific |year=2008 |publisher=Merriam Press |isbn=978-1-4357-5760-8 |edition=3rd |page=39}}{{cite journal |last=Bogart|first=Charles H |title=Death off Nauru |pages=8–9 |date=November 2008 |journal=CDSG Newsletter |url=http://cdsg.org/reprint%20PDFs/CDSGNnov08.pdf |accessdate=16 June 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131012031555/http://cdsg.org/reprint%20PDFs/CDSGNnov08.pdf |archivedate=12 October 2013}}{{cite web |last=|first= |work=XI(7) Pacific Islands Monthly |title=How Nauru Took the Shelling |date=14 February 1941 |url=https://nla.gov.au/nla.obj-316032928/view?partId=nla.obj-316050130#page/n36/mode/1up |accessdate=28 September 2021 |archivedate=28 September 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210928112546/https://nla.gov.au/nla.obj-316032928/view?partId=nla.obj-316050130#page/n36/mode/1up |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

[[ფაილი: Nauru Island under attack by Liberator bombers of the Seventh Air Force.jpg|thumb|[[ამერიკაშ აკოშქუმალირ შტატეფიშ არმიაშ ოჰეერე ნძალეფი|ააშ-იშ არმიაშ ოჰეერე ნძალეფ]] ბომბუნს იაპონურ ოურდუმე აეროდრომს ნაურუს (1943).]]
[[ნაურუშ ოკუპაცია იაპონიაშით|იაპონარ ჯარიშკოჩეფქ ნაურუ გეჭოფეს]] 1942 წანაშ 25 მარაშინათუთას. იაპონარეფქ აკაგეს ჟირ აეროდრომი, ნამუეფჷთ პირველაშე 1943 წანაშ 25 მელახის დობომბეს, ნამუქჷთ მონჩალჷ ნაურუშა ფურინჯეფით ოჭკომალიშ მეჭირინაფა.&lt;ref&gt;{{cite web |last= |first= |work=XVI(11) Pacific Islands Monthly |title=Interesting Sidelights on Jap Occupation of Nauru |date=18 June 1946 |url=[https://nla.gov.au/nla.obj-317564791/view?partId=nla.obj-317661362#page/n50/mode/1up](https://nla.gov.au/nla.obj-317564791/view?partId=nla.obj-317661362#page/n50/mode/1up) |accessdate=29 September 2021 |archivedate=1 June 2023 |archiveurl=[https://web.archive.org/web/20230601062815/https://nla.gov.au/nla.obj-317564791/view?partId=nla.obj-317661362#page/n50/mode/1up](https://web.archive.org/web/20230601062815/https://nla.gov.au/nla.obj-317564791/view?partId=nla.obj-317661362#page/n50/mode/1up) |url-status=live}}&lt;/ref&gt; იაპონარეფქ გეგნახორეს 1 200 ნაურუალ მუშეფო [[ჩუუკიშ ლაგუნა|ჩუუკიშ კოკეფშა]],&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Haden|first=JD |year=2000 |url=[http://166.122.164.43/archive/2000/April/04-03-19.htm](http://166.122.164.43/archive/2000/April/04-03-19.htm) |title=Nauru: a middle ground in World War II |journal=Pacific Magazine |accessdate=16 June 2012 |url-status=dead |archiveurl=[https://web.archive.org/web/20120208125727/http://166.122.164.43/archive/2000/April/04-03-19.htm](https://web.archive.org/web/20120208125727/http://166.122.164.43/archive/2000/April/04-03-19.htm) |archivedate=8 February 2012}}&lt;/ref&gt; ნამუთ თაშNეშე ოკუპირაფილ რდჷ იაპონიაშით. ნაურუქ საბოლოათ იაპონიაშე 1945 წანაშ 13 ეკენიას გედუდიშლჷ, მუჟანსჷთ მადუდე ჰისაკი სოედაქ კოკ ავსტრალიაშ არმიაშ დო [[ავსტრალიაშ ომაფე ოურდუმე-ოზუღე ფლოტი|ომაფე ოურდუმე-ოზუღე ფლოტის]] ჩაბარჷ.&lt;ref&gt;{{cite web |first1=Akira |last1=Takizawa |first2=Allan |last2=Alsleben |url=[https://warfare.gq/dutcheastindies/japan_garrison.html](https://warfare.gq/dutcheastindies/japan_garrison.html) |title=Japanese garrisons on the by-passed Pacific Islands 1944–1945 |date=1999–2000 |work=Forgotten Campaign: The Dutch East Indies Campaign 1941–1942 |accessdate=30 March 2021 |archivedate=6 January 2016 |archiveurl=[https://web.archive.org/web/20160106231303/http://www.dutcheastindies.webs.com/japan_garrison.html](https://web.archive.org/web/20160106231303/http://www.dutcheastindies.webs.com/japan_garrison.html) |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; კაპიტულაცია მიღჷ ბრიგადირ [[ჯონ როულსტონ სტივენსონი|ჯონ როულსტონ სტივენსონქ]], ნამუთ წჷმარინუანდუ პირველ ავსტრალიურ არმიაშ მადუდეს, [[გენერალ-ლეიტენანტი (ავსტრალია)|გენერალ-ლეიტენანტ]] [[ვერნონ სტარდის]], ოურდუმე ხვამარდის [[HMAS Diamantina (K377)|HMAS ''Diamantina'']].&lt;ref&gt;''[[The Times]]'', 14 September 1945{{cite news |url=[http://nla.gov.au/nla.news-article971354](http://nla.gov.au/nla.news-article971354) |title=Nauru Occupied by Australians; Jap Garrison and Natives Starving |newspaper=The Argus |date=15 September 1945 |accessdate=30 December 2010 |archivedate=1 March 2021 |archiveurl=[https://web.archive.org/web/20210301084244/https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/971354](https://web.archive.org/web/20210301084244/https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/971354) |url-status=live}}{{cite web |last=|first= |work=XVI(3) Pacific Islands Monthly |title=Nauru Officials Murdered By Japs |date=16 October 1945 |url=[https://nla.gov.au/nla.obj-317552084/view?partId=nla.obj-317560904#page/n7/mode/1up](https://nla.gov.au/nla.obj-317552084/view?partId=nla.obj-317560904#page/n7/mode/1up) |accessdate=29 September 2021 |archivedate=30 July 2022 |archiveurl=[https://web.archive.org/web/20220730032111/https://nla.gov.au/nla.obj-317552084/view?partId=nla.obj-317560904#page/n7/mode/1up](https://web.archive.org/web/20220730032111/https://nla.gov.au/nla.obj-317552084/view?partId=nla.obj-317560904#page/n7/mode/1up) |url-status=live}}&lt;/ref&gt; მეღებულქ იჸუ ზჷმეფქ ჩუუკშე თი 745 ნაურუალიშ ოდაბადეშა დართინაფალო, ნამუეფქჷთ თექ იაპონურ ჭკორალა გჷნიღესინ.&lt;ref&gt;{{cite web |last= |first= |work=XX(10) Pacific Islands Monthly |title=Only 745 Returned |date=1 May 1950 |url=[https://nla.gov.au/nla.obj-322270499/view?partId=nla.obj-322562760#page/n82/mode/1up](https://nla.gov.au/nla.obj-322270499/view?partId=nla.obj-322562760#page/n82/mode/1up) |accessdate=30 September 2021 |archivedate=3 June 2022 |archiveurl=[https://web.archive.org/web/20220603055653/https://nla.gov.au/nla.obj-322270499/view?partId=nla.obj-322562760#page/n82/mode/1up](https://web.archive.org/web/20220603055653/https://nla.gov.au/nla.obj-322270499/view?partId=nla.obj-322562760#page/n82/mode/1up) |url-status=live}}&lt;/ref&gt; თინეფ ნაურუს BPC-იშ ხვამარდით „ტრიენცა“ 1946 წანაშ ღურთუთას დართინუეს.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Garrett|first=J |year=1996 |title=Island Exiles |publisher=Australian Broadcasting Corporation |isbn=0-7333-0485-0 |pages=176–181}}&lt;/ref&gt;

== ადმინისტრაციული მონწყუალა ==
[[ფაილი:Nauru-districts-fr.svg|მარცხნივ|thumb|300px|ნაურუშ ადმინისტრაციულ რუკა]]
ნაურუშ რესპუბლიკა ადმინისტრაციულ-ტერიტორიულ მონწყუალაშჸურე აკმოდირთუ 14 [[ნაურუშ რაიონეფი|რაიონშე]]:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-class=&quot;hintergrundfarbe6&quot;
! № || რაიონი || ჯვეშ&lt;br /&gt;ოხორუე || ფართობი,&lt;br /&gt;კმ² || მახორობა,&lt;br /&gt;ად. (2005) || მეჭედალა,&lt;br /&gt;ად./კმ² || ოფუტეეფიშ&lt;br /&gt;მუდანობა
|-
| 1 || [[აივო]] || აიუე || align=&quot;right&quot; | 1,00 || align=&quot;right&quot; | 1092 || align=&quot;right&quot; | 1092,00 || align=&quot;right&quot; | 8
|-
| 2 || [[ანაბარი (რაიონი)|ანაბარი]] || ანებვორი || align=&quot;right&quot; | 1,43 || align=&quot;right&quot; | 502 || align=&quot;right&quot; | 351,05 || align=&quot;right&quot; | 15
|-
| 3 || [[ანეტანი]] || ანეტანი || align=&quot;right&quot; | 1,00 || align=&quot;right&quot; | 516 || align=&quot;right&quot; | 516,00 || align=&quot;right&quot; | 12
|-
| 4 || [[ანიბარი]] || ენიბოდი || align=&quot;right&quot; | 3,14 || align=&quot;right&quot; | 160 || align=&quot;right&quot; | 50,96 || align=&quot;right&quot; | 17
|-
| 5 || [[ბაიტი (რაიონი)|ბაიტი]] || ბაიდი || align=&quot;right&quot; | 1,23 || align=&quot;right&quot; | 572 || align=&quot;right&quot; | 465,04 || align=&quot;right&quot; | 15
|-
| 6 || [[ბოე]] || ბოი || align=&quot;right&quot; | 0,66 || align=&quot;right&quot; | 795 || align=&quot;right&quot; | 1204,55 || align=&quot;right&quot; | 4
|-
| 7 || [[ბუადა]] || არენიბოკი || align=&quot;right&quot; | 2,66 || align=&quot;right&quot; | 716 || align=&quot;right&quot; | 269,17 || align=&quot;right&quot; | 14
|-
| 8 || [[დენიგომოდუ]] || დენიკომოტუ || align=&quot;right&quot; | 1,18 || align=&quot;right&quot; | 2827 || align=&quot;right&quot; | 2395,76 || align=&quot;right&quot; | 17
|-
| 9 || [[ევა (რაიონი)|ევა]] || ეუა || align=&quot;right&quot; | 1,17 || align=&quot;right&quot; | 318 || align=&quot;right&quot; | 271,79 || align=&quot;right&quot; | 12
|-
| 10 || [[იუვი]] || იუბი || align=&quot;right&quot; | 1,12 || align=&quot;right&quot; | 303 || align=&quot;right&quot; | 270,54 || align=&quot;right&quot; | 13
|-
| 11 || [[მენენგი]] || მენენი || align=&quot;right&quot; | 2,88 || align=&quot;right&quot; | 1830 || align=&quot;right&quot; | 635,42 || align=&quot;right&quot; | 18
|-
| 12 || [[ნიბოკი]] || ენიბეკი || align=&quot;right&quot; | 1,36 || align=&quot;right&quot; | 432 || align=&quot;right&quot; | 317,65 || align=&quot;right&quot; | 11
|-
| 13 || [[უაბო]] || უებოი || align=&quot;right&quot; | 0,97 || align=&quot;right&quot; | 335 || align=&quot;right&quot; | 345,36 || align=&quot;right&quot; | 6
|-
| 14 || [[იარენი]] || მოკუა || align=&quot;right&quot; | 1,50 || align=&quot;right&quot; | 820 || align=&quot;right&quot; | 546,67 || align=&quot;right&quot; | 7
|-style=&quot;background: #CCC;&quot; | class=&quot;sortbottom&quot;
|    || '''ნაურუ''' || ნაოურო|| align=&quot;right&quot; | 21,30 || align=&quot;right&quot; | 11 218 || align=&quot;right&quot; | 526,67 || align=&quot;right&quot; | 169
|}

==კომენტარეფი==
&lt;references group=&quot;კომ.&quot;/&gt;

== რესურსეფი ინტერნეტის ==
* [http://www.krugosvet.ru/articles/85/1008594/1008594a1.htm ინფორმაცია ნაურუშ გეშა] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080629054739/http://www.krugosvet.ru/articles/85/1008594/1008594a1.htm |date=2008-06-29 }}
* [http://minicount.narod.ru/nauru.html კ. ნაურუ]
* [http://archive.travel.ru/nauru/3607.html ნაურუ (1998)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121113221324/http://archive.travel.ru/nauru/3607.html |date=2012-11-13 }}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{Commons|Nauru|ნაურუ}}
{{მერკე}}
{{ერეფიშ წორომაჸალობა}}

[[კატეგორია:ინგლისურნინამი ქიანეფი]]
[[კატეგორია:ოკიანეთიშ ქიანეფი]]
[[კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი]]
[[კატეგორია:კოკი სახენწჷფოეფი]]</text>
      <sha1>r7cx00fpolefdhz1xq4h8fxpgtyw69j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>252375</id>
      <parentid>252374</parentid>
      <timestamp>2026-08-20T09:55:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Narazeni</username>
        <id>826</id>
      </contributor>
      <comment>/* ისტორია */</comment>
      <origin>252375</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53001" sha1="f3hcbes0xtkfswthm8h61yqnd5gs27l" xml:space="preserve">{{Short description|კოკ სახენწჷფო ოკიანეთის}}
{{About|კოკ სახენწჷფოშ|ტანზანიურ ოფუტეშ გეშა|ნაურუ (ტანზანია){{!}}ნაურუ, ტანზანია}}
{{ინფოდაფა ქიანა|
|ოდაბადური_ჯოხო = {{native name|na|Repubrikin Naoero}}&lt;ref&gt;{{cite book |editor-last1=Franks |editor-first1=Patricia C. |editor-last2=Bernier |editor-first2=Anthony |date=2018 |title=International Directory of National Archives |url=|location= |publisher=Rowman &amp; Littlefield |page=263 |isbn=}}&lt;/ref&gt;
|ედომუშამი_ჯოხო = ნაოეროშ რესპუბლიკა
|ოართე_ჯოხო =ნაურუ
|შილა = Flag of Nauru.svg
|გერბი = Coat of arms of Nauru.svg
|რუკა = NRU orthographic.svg
|ჰიმნი =  [[ნაურუშ ჰიმნი|Nauru Bwiema]] (ნაურუული)&lt;br /&gt;„ნაურუ, ჩქინ ოდაბადე“&lt;br&gt;{{center|[[ფაილი:Nauru Bwiema.ogg]]}}
|დევიზი =''God's Will First''&lt;br&gt;„ღოროთიშ ნება უპირველაშო“
|ოფიციალური_ნინეფი =[[ნაურუული ნინა|ნაურუული]]&lt;br&gt; [[ინგლისური ნინა|ინგლისური]]
|რელიგია=  
|ნანანოღა= [[იარენი]] (''[[დე ფაქტო]]''){{efn|ნაურუს ვაუღჷ ოფიციალურ ნანანოღა, მარა იარენს იდვალუადუ პარლამენტი.&lt;ref name=directory&gt;{{cite book |title=Worldwide Government Directory with Intergovernmental Organizations |year=2013 |page=1131 |publisher=CQ Press}}&lt;/ref&gt;}}
|latd=0
|latm=32
|latNS=S
|longd=166
|longm=55
|longEW=E
|უდიდაში_ნოღა =[[დენიგომოდუ]]
|თარობაშ_ტიპი =  [[უნიტარული სახენწჷფო|უნიტარულ]] საპრეზიდენტო-[[საპარლამენტო რესპუბლიკა]] [[უპარტიე სისტემა|უპარტიე დემოკრატიათ]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=Nauru's Constitution of 1968 with Amendments through 2015 |url=https://constituteproject.org/constitution/Nauru_2015.pdf?lang=en |website=constituteproject.org |access-date=17 March 2023 |archive-date=17 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230317104820/https://constituteproject.org/constitution/Nauru_2015.pdf?lang=en |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|ლიდერიშ_ტიპი_1 = [[ნაურუშ პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]]
|ლიდერიშ_ჯოხო_1 =[[დევიდ ადეანგი]]
|ლიდერიშ_ტიპი_2 = [[ნაურუშ ვიცე-პრეზიდენტი|ვიცე-პრეზიდენტი]]
|ლიდერიშ_ჯოხო_2 =[[ლიონელ აინგიმეა]]
|ლიდერიშ_ტიპი_3 = [[ნაურუშ პარლამენტიშ სპიკერი|სპიკერი]]
|ლიდერიშ_ჯოხო_3 = [[მარკუს სტივენი]]
|ლიდერიშ_ტიპი_4 = 
|ლიდერიშ_ჯოხო_4 =
|სახენწჷფოშ ტიპი =
|მიკოღანკუა =
|ოფიციალური ჸოფირება 1 =
|ოფიციალური თარიღი 1 =
|ოფიციალური ჸოფირება 2 =
|ოფიციალური თარიღი 2 =
|ოფიციალური ჸოფირება 3 =
|ოფიციალური თარიღი 3 =
|ოფიციალური ჸოფირება 4 =
|ოფიციალური თარიღი 4 =
|რანგი_ფართობით = 193-ა
|ფართობი =21
|წყარი_% = 0.57
|ოეგებიე_მახორობა =12,025
|ოეგებიე_მახორობა_რანგი = 229-ა
|მახორობა_ოეგებიეთ_წანას = 2025
|მახორობაშ_ცენზი = 12,000&lt;ref name=&quot;Nauru Census&quot;&gt;{{cite web |title=National Report on Population ad Housing |url=http://www.spc.int/prism/nauru/PublicDocuments/Census/Nauru_2011_Census_Report_FINAL.pdf |publisher=Nauru Bureau of Statistics |accessdate=9 June 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924120203/http://www.spc.int/prism/nauru/PublicDocuments/Census/Nauru_2011_Census_Report_FINAL.pdf |archivedate=24 September 2015 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 
|მახორობაშ_ცენზი_წანას = 2011
|მახორობაშ_მეჭედალა = 480
|მახორობაშ_მეჭედალა_რანგი = 20-ა
|ედპ_ppp_წანა = 2025
|ედპ_ppp = $132 მილიონი&lt;ref name=imf&gt;{{cite web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2017/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=58&amp;pr.y=9&amp;sy=2017&amp;ey=2022&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;c=836&amp;s=NGDPD,NGDPDPC,PPPGDP,PPPPC,LP&amp;grp=0&amp;a= |title=Report for Selected Countries and Subjects |publisher=International Monetary Fund |access-date=1 October 2018 |archive-date=2 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210502023235/https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2017/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=58&amp;pr.y=9&amp;sy=2017&amp;ey=2022&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;c=836&amp;s=NGDPD,NGDPDPC,PPPGDP,PPPPC,LP&amp;grp=0&amp;a= |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|ედპ_ppp_რანგი = 192-ა
|ედპ_ppp_ართ_მახორუშე =$10,962&lt;ref name=imf/&gt;
|ედპ_ppp_ართ_მახორუშე_რანგი = 119-ა
|აგი =0.703
|აგი_ტენდენცია ={{ძინა}} ვარა
|აგი_კატეგორია = ოშქაშე
|აგი_რანგი =124-ა
|აგი_წანა =2023
|ვალუტა= [[ავსტრალიური დოლარი|ავსტრალიურ დოლარი]]
|ვალუტაშ_კოდი =AUD
|ქიანაშ_კოდი =NR
|ბორჯიშ_ორტყაფუ = [[UTC+12:00]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://ronlaw.gov.nr/nauru_lpms/files/acts/e9004de516a6dc7f15596cdc573a7058.pdf |publisher=Department of Justice and Border Control |title=Nauru Standard Time Act 1978 |date=21 December 1978 |accessdate=11 September 2020 |archive-date=15 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210415110312/http://ronlaw.gov.nr/nauru_lpms/files/acts/e9004de516a6dc7f15596cdc573a7058.pdf |url-status=live }} Because of the peculiar way the legislation is worded the legal time is not GMT+12.&lt;/ref&gt; 
|ზარხულიშ_ბორჯი =
|cctld = [[.nr]]
|ოტელეფონე_კოდი =+674
|ოტელეფონე_კოდი_მეწურაფა=
|სქოლიო= 
}}

'''ნაურუ''' ({{lang-na|Naoero}}), ოფიციალურო '''ნაოეროშ რესპუბლიკა''' ({{lang-na|Repubrikin Naoero}}), უწოხ ჩინებულ მუჭოთ '''ჰამო კოკი''' (Pleasant Island) — ჯუკა [[კოკ ქიანა|კოკ ქიანა]] დო [[მიკროსახენწჷფო]] [[რჩქალი ოკიანე|რჩქალ ოკიანეშ]] ობჟათეშე. იდვალუაფუ [[ოკიანეთი]]შ [[მიკრონეზია]]შ სუბრეგიონს, ნამუშ უახოლაშ მოხურგე კოკ რე [[ბანაბა]] ([[კირიბატი]]შ ნორთი), ნამუთ ოორუე-ბჟაეიოლშე დოხოლაფირო 300 კილომეტრიშ მეძენას რე.&lt;ref&gt;{{cite web |last= |first= |work=II(8) Pacific Islands Monthly |title=Nauru and Ocean Island |date=15 March 1932 |url=https://nla.gov.au/nla.obj-310860816/view?partId=nla.obj-310873107#page/n37/mode/1up |accessdate=26 September 2021 |archivedate=26 September 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210926061901/https://nla.gov.au/nla.obj-310860816/view?partId=nla.obj-310873107#page/n37/mode/1up |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

21 კმ&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; ფართობით, ნაურუ მუშ სიჭიჭარეთ მოსოფელიშ მასუმა ქიანა რე [[ქიანეფიშ დო ტერიტორიეფიშ ერკებული ფართობიშ მეჯინით|ფართობიშ მეჯინით]], თაშნეშე [[ერეფიშ წორომაჸალობა]]შ არძაშე უჭიჭაშ მაკათურ სახენწჷფო მუჭოთ ფართობიშ, თეშ მახორობაშ მუდანობათ. ქიანაშ მახორობა დოხოლაფირო 12 000 ადამიერს აკმადგინანს, ნამუთ მოსოფელიშ მასუმა არძაშე უჭიჭაშ რე (კოლონიეფიშ დო ზუღაშმელენ ტერიტორიეფიშ უმუშო). ნაურუ რე [[გოერო|გოეროშ]], ერეფიშ წორომაჸალობაშ დო [[აფრიკაშ, კარიბიშ დო რჩქალ ოკიანეშ ქიანეფიშ ორგანიზაცია]]შ მაკათური.

დოხოლაფირო ჯვ. წ. 1000 წანას [[მიკრონეზიალეფი|მიკრონეზიალეფით]] დოხორელ ნაურუ, [[XIX ოშწანურა]]შ დალიას, [[გერმანიაშ იმპერია|გერმანიაშ იმპერიაქ]] გეჭოფჷ დო მუშ კოლონიათ გჷმაცხადუ. პირველ მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის, ქიანა [[ნაურუშ ოკუპაცია ავსტრალიაშით|ავსტრალიაქ ქიდიჸუნჷ]], უკულ — გჷნირთუ [[ერეფიშ ლიგა|ერეფიშ ლიგაშ სამანდატოთ]], ნამუსჷთ ავსტრალია გამაგენდჷ ახალ ზელანდია დო კაბეტ ბრიტანეთწკჷმა ართო, მუჭოთ წორომოგამიე. მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის, სუმ წანაშ გოძვენას, ნაურუ [[ნაურუშ ოკუპაცია იაპონიაშით|იაპონიაშ ოკუპაციაშ გიმე რდჷ]], ლჷმაშ თებაშ უკულ  გჷნირთუ [[გოეროშ მოგამეობაშ ტერიტორია|გოეროშ მოგამეობაშ ტერიტორიათ]]. ნაურუქ ავსტრალიაშე [[ნაურუშ ზოხორინალაშ აქტი 1967|ზოხორინალა მიპალჷ]] 1968 წანას. 2001 წანაშე მოჸუნაფილი, შხვადოშხვა ბორჯის ქიანაქ მიღჷ მოხვარა ავსტრალიაშ თარობაშე ნაურუშ რეგიონალურ გინომუშებაშ ცენტრის, ონირზებელ ავსტრალიურ ემიგრანტეფიშ დაკებაშ ცენტრის დორინაფაშ მანგიორო. ავსტრალიაშა ჸონიერ დოყუნალაშ გეშა, კანკალე წყუ ნაურუს ავსტრალიურ [[კლიენტურ სახენწჷფო]]თ მიშინუანს.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.radionz.co.nz/national/programmes/ninetonoon/audio/201759087/pacific-correspondent-mike-field |title=Pacific correspondent Mike Field |date=18 June 2015 |work=Radio New Zealand |accessdate=8 December 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151210212050/http://www.radionz.co.nz/national/programmes/ninetonoon/audio/201759087/pacific-correspondent-mike-field |archivedate=10 December 2015 |url-status=live}}{{cite web |url=http://www.sbs.com.au/news/article/2014/03/13/naurus-former-chief-justice-predicts-legal-break-down |title=Nauru's former chief justice predicts legal break down |date=13 March 2014 |publisher=Special Broadcasting Service |accessdate=8 December 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151210214824/http://www.sbs.com.au/news/article/2014/03/13/naurus-former-chief-justice-predicts-legal-break-down |archivedate=10 December 2015 |url-status=live}}{{cite web |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2015/oct/28/this-is-abyans-story-and-it-is-australias-story |title=This is Abyan's story, and it is Australia's story |first=Ben |last=Doherty |work=The Guardian |date=28 October 2015 |accessdate=12 December 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170226051801/https://www.theguardian.com/australia-news/2015/oct/28/this-is-abyans-story-and-it-is-australias-story |archivedate=26 February 2017 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ნაურუ რე [[ფოსფორიტი|ფოსფორიტულ]] კოკ, ჟიპიჯწკჷმა არხოს მადვალუ დინდარ ობადეშეფით, ნამუშ გეშათ 1900 წანაშე მოჸუნაფილი, დოხოლაფირო ართ ოშწანურაშ გოძვენას, ქიანაშ დინოხოლენ ტერიტორიაშ უკაბეტაშ ნორთ სარგებელამო, მარა აკმარცუაფალო მიპალუანდჷ.&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |last=Hogan |first=C Michael |year=2011 |url=http://www.eoearth.org/article/Phosphate?topic=49557 |title=Phosphate |encyclopedia=Encyclopedia of Earth |publisher=National Council for Science and the Environment |accessdate=17 June 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121025180158/http://www.eoearth.org/article/Phosphate?topic=49557 |archivedate=25 October 2012 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; კოკის მოახალებაფონ [[ფოსფატი|ფოსფატიშ]] ოზირუექ გეთჷ 1990-იან წანეფს დო [[რესურსეფიშ ჭყალა|რესურსეფიშ ჭყალაშ]] კლასიკურ სამანგათ, მოპალერ სიდინდარეშ უწორწე გამაგალაქ 2000-იან წლეფს სერიოზულ ფინანსურ პრობლემეფ გჷმიჭანუ.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Pollock|first=Nancy|date=15 December 2014|title=Nauru Phosphate History and the Resource Curse Narrative|url=https://nauru-data.sprep.org/system/files/pollock.pdf|journal=Journal de la Société des Océanistes|pages=107-120}}{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2000/12/10/magazine/the-billion-dollar-shack.html?mcubz=1 |title=The Billion-Dollar Shack |first=Jack |last=Hitt |newspaper=The New York Times |date=10 December 2000 |accessdate=29 January 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180116140500/http://www.nytimes.com/2000/12/10/magazine/the-billion-dollar-shack.html?mcubz=1 |archivedate=16 January 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ნაურუშ ეკონომიკაქ ჭიე-ჭიეთ აკინწყუ 2010-იან წანეფს.

==ეტიმოლოგია==
ნაურუშ ჯოხოდვალა [[ნაურუული ნინა|ნაურუულ ნინაშა]] რე ''Naoero''. კოკიშ ჯოხოდვალაშ ეტიმოლოგია უჩინებუ რე.&lt;ref&gt; {{cite book|contribution=Father Alois Kayser and the Recent History of the Nauruan Language|url=https://archive.org/details/rosettaproject_nau_detail-1|title=Nauru Grammar|first=Alois|last=Kayser|year=1993|contributor-first=Karl H.|contributor-last=Rensch|isbn=064612854X|publisher=Embassy of the Federal Republic of Germany, Australia | pp=vii-viii}}&lt;/ref&gt;  გერმანალ ეთნოლოგ [[პაულ ჰამბრუჰი]] ვარაუდენდჷ, ნამჷ-და „ნაურუ“ რდჷ ნაურუულ ფრაზაშ — ''a-nuau-a-a-ororo''-ს (ნამუთ საეგებიოთ შანენდჷ „პლაჟშა მეურქ“) დაკუნტარებულ ფორმა.&lt;ref&gt; {{sfn|Rensch|1993|ხს=vii}}&lt;/ref&gt;  მარა, [[ალოის კაიზერი|ალოის კაიზერს]] თენა ვაგრამატიკულო მიოჩქუდჷ დო ჰამბრუჰიშ ენწყუმა რდჷ [[ოკათე ეტიმოლოგია]], ნამუქჷთ მიდჷ 1920 წანაშ „''[[Deutsches Kolonial-Lexikon]]''“-შა დინოღალაშ გეშა.&lt;ref&gt; {{sfn|Rensch|1993|ხს=viii}}&lt;/ref&gt; 

კოლონიურ ბორჯის გჷმორინაფილ ორდოიან თინჭარუა იკათუანდჷ გეჸვენჯ ფორმეფს: ''Naura'', ''Nauru'', ''Nawodo'' დო ''Onawero''. მუჟანსჷთ 1888 წანას გერმანიაშ პროტექტორატიქ გუმიცხადჷნ, [[რაიხსკომისარი]]შ ანგარიშის ოფიციალურ ჯოხოდვალათ მიღეს ''Nauru'', ნამუქჷთ უკულ სტანდარტულ ოჭარალ ფორმათ გჷნირთუ მუჭოთ ინგლისურ, თეშ გერმანულ ნინეფს. ინგლისურ ნინაშა კოკის უწოხ „Pleasant Island“ (ჰამო კოკი) ჯოხოდჷ.&lt;ref&gt;{{cite book|first=Cait|last=Storr|year=2020|doi=10.1017/9781108682602|title=International Status in the Shadow of Empire: Nauru and the Histories of International Law|publisher=Cambridge University Press|isbn=9781108682602|p=92}}&lt;/ref&gt; 1968 წანას ზოხორინალაშ მოპალუაშ უკული, [[ნაურუშ კონსტიტუცია]]ქ ოფიციალურ ინგლისურ ჯოხოდვალათ „Republic of Nauru“ გეგმიცხადჷ. 2026 წანაშ მესის, მეღებულქ იჸუ საკონსტიტუციო თირუაქ, ნამუშ მეჯინათ ინგლისურ ჯოხოდვალაქ დითირჷ დო გინირთჷ „Republic of Naoero“-თ, ნამუთ ომანგუ ნაურუულ ნინას რინელ თინჭარუას.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.rnz.co.nz/news/pacific/595044/nauru-parliament-signs-off-on-country-s-name-change-referendum-to-come|title=Nauru parliament signs off on country's name change, referendum to come|newspaper=Radio New Zealand|date=13 May 2026|archive-date=6 June 2026|access-date=17 May 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260606231612/https://www.rnz.co.nz/news/pacific/595044/nauru-parliament-signs-off-on-country-s-name-change-referendum-to-come|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== ისტორია ==
{{თარი|ნაურუშ ისტორია}}

[[ფაილი:Nauruan-warrior-1880ers.jpg|thumb|upright|ნაურუალ მალიმორიშ სურათ [[ნაურუშ ომენოღალე ლჷმა]]შ ბორჯის, დოხოლაფირო 1880 წანა.]]
თეხანურ ნაურუს პირველაშე [[მიკრონეზიალეფი|მიკრონეზიეალეფქ]] მინიმუმ 3000 წანაშ კინოხ დიხორეს დო პოლინეზიურ გაულაშ შილებუან შანეფით რე.&lt;ref name=&quot;UNCCD&quot;&gt;{{cite web |author=Nauru Department of Economic Development and Environment |year=2003 |url=http://www.unccd.int/cop/reports/asia/national/2002/nauru-eng.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110722013720/http://www.unccd.int/cop/reports/asia/national/2002/nauru-eng.pdf |archivedate=22 July 2011 |title=First National Report to the United Nations Convention to Combat Desertification |publisher=United Nations Convention to Combat Desertification |accessdate=25 June 2012}}&lt;/ref&gt; ნაურუშ პრეისტორიაშ გეშა ელაზჷმაფათ მერკეთ რე ჩინებული,&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://storymaps.arcgis.com/stories/5c34b445809e44eaaf91d882fc201e73 |title=Nauru |first=Nancy J. |last=Pollock |date=27 April 2021 |website=ArcGIS StoryMaps |accessdate=13 January 2022 |archivedate=13 January 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220113013856/https://storymaps.arcgis.com/stories/5c34b445809e44eaaf91d882fc201e73 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; მარა იკოროცხუ, ნამჷ-და კოკის იზოლაციაშ განწეხანიშ ბორჯ უღუდჷ, ნამუთ ეინწყუმუაფუ მახორუეფს შქას წუმოძინელ გინორთელ ნინათ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.britannica.com/place/Nauru/History |title=Nauru – History |website=Encyclopedia Britannica |accessdate=12 January 2021 |archivedate=16 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210416173402/https://www.britannica.com/place/Nauru/History |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ტრადიციულო ნაურუს ვითოჟირ კლან ვარ-და თურ რდჷ, ნამუეფჷთ წჷმორინაფილ რენა [[ნაურუშ შილა|ნაურუშ შილაშ]] ვითოჟირკუთხუამ მურიცხით.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Whyte |first=Brendan |title=On Cartographic Vexillology |journal=[[Cartographica]] |year=2007 |volume=42 |issue=3 |pages=251–262 |doi=10.3138/carto.42.3.251}}&lt;/ref&gt; ტრადიციულო, [[ნაურუალეფი|ნაურუალეფ]] მუნეფიშ წუმოულობას [[ნანაშ ღოზი|დიდაშ ღოზით]] გეჸუნა. მახორობა დაკებულ რდჷ [[აკვაკულტურა|აკვაკულტურათ]]: თინეფ ჭოფუნდეს ხანოსიშ (ბჟაშ ჩხომიშ) ციტუეფს (ნამუსჷთ [[ნაურუული ნინა|ნაურუულო]] ''ibija'' ჯოხო), მიორჩქვანუანდეს ლიგე წყარს დო რდუნდეს [[ბუადაშ ლაგუნა|ბუადაშ ლაგუნას]], ნამუთ თინეფშო ოჭკომალიშ საიმენდო წყუს უნარღელჸენდჷ. თინეფიშ ოჭკომალიშ შხვა კომპონენტეფს წჷმარინუანდუ [[ქოქოსი|ქოქოს]] დო [[პანდანუსი|პანდანუსიშ გუმნაღელი]].&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Pollock|first=Nancy J |chapter=5: Social Fattening Patterns in the Pacific—the Positive Side of Obesity. A Nauru Case Study |editor-last=De Garine|editor-first=I |title=Social Aspects of Obesity |pages=87–111 |publisher=Routledge |year=1995}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Spennemann |first=Dirk HR |journal=Aquaculture International |date=January 2002 |volume=10 |issue=6 |pages=551–562 |doi=10.1023/A:1023900601000 |title=Traditional milkfish aquaculture in Nauru}}&lt;/ref&gt;

1798 წანას, [[ბრიტანალეფი|ბრიტანალ]] მეზუღე [[ჯონ ფერნი (ვერშაპჭოფუ)|ჯონ ფერნიქ]], მუშ სავაჭრე ხვამარდით „ჰანტერი“ (300 ტონა), გინირთჷ მაართა ბჟადალარო, ნამუქჷთ ნაურუშ ძირაფაშენ გაცხადჷნ დო მეკონჭაფურ მეჯინაშ გეშა „ჰამო კოკი“ (Pleasant Island) გიოდჷნ.&lt;ref&gt;{{cite book |first1=Maslyn|last1=Williams |first2=Barrie |last2=Macdonald |title=The Phosphateers |url=https://archive.org/details/phosphateershist0000will|year=1985 |publisher=Melbourne University Press |isbn=0-522-84302-6 |page=[https://archive.org/details/phosphateershist0000will/page/11 11]}}{{cite book |last1=Ellis |first1=Albert F. |title=Ocean Island and Nauru: Their Story |url=https://archive.org/details/oceanislandnauru0000albe |year=1935 |publisher=Angus and Robertson |oclc=3444055 |page=[https://archive.org/details/oceanislandnauru0000albe/page/n56 29]}}&lt;/ref&gt; არძაშ უკულაშ 1826 წანაშე, ნაურუალეფს რეგულარულ კონტაქტ უღჷდეს ევროპალეფწკჷმა, ნამუეფჷთ მუშენდეს ვერშაპჭოფ დო სავაჭრე ხვამარდეფს დო თხულენდეს ოჭკომალს დო სუფთა ოშუმალ წყარს. ეკონია ვერშაპჭოფუ ხვამარდიქ, ნამუთ [[ერქემამ ფლოტიშ ხანი|ერქემამ ფლოტიშ ბორჯის]] რდჷნ, 1904 წანას ესურჷ.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Langdon|first=Robert |year=1984|title=Where the whalers went: an index to the Pacific ports and islands visited by American whalers (and some other ships) in the 19th century|publisher=Pacific Manuscripts Bureau|pages=180–182|isbn=086784471X}}&lt;/ref&gt;

მეხოლაფირო თე ბორჯიშო, ევროპულ ხვამარდეფიშ [[დეზერტირობა|დეზერტირ მეზუღეეფქ]] კოკის ქიდიხორეს. კოკიშ მახორობა ოჭკომალს თირანდჷ ალკოჰოლურ [[პალმაშ ღვინი|პალმაშ ღვინშა]] დო დაჩხირჸოთამ ანჯარშა.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Marshall |first1=Mac |last2=Marshall|first2=Leslie B |title=Holy and Unholy Spirits: The Effects of Missionization on Alcohol Use in Eastern Micronesia |journal=Journal of Pacific History |date=January 1976 |volume=11 |issue=3 |pages=135–166 |doi=10.1080/00223347608572299}}&lt;/ref&gt; ანჯარ გჷმირინუეს 1878 წანაშე დოჭყაფილ 10-წანიან [[ნაურუშ ომენოღალე ლჷმა|ნაურუშ ომენოღალე ლჷმაშ]] ბორჯის.&lt;ref&gt;{{cite journal |journal=New York Law School Journal of International and Comparative Law |title=Nauru v. Australia |last=Reyes |first=Ramon E. Jr |volume=16 |issue=1–2 |year=1996 |url=http://heinonline.org/HOL/LandingPage?collection=journals&amp;handle=hein.journals/nylsintcom16&amp;div=6&amp;id=&amp;page=}}&lt;/ref&gt;

კაბეტ ბრიტანეთწკჷმა დოდვალირ [[ინგლის-გერმანიაშ აპიჯალა ბჟადალ რჩქალ ოკიანეშ გეშა|აპიჯალაშ]] უკული, 1888 წანას გერმანიაქ ნაურუშ ოკუპაცია იქჷ დო ადმინისტრაციულ ღანკეფშო მარშალიშ კოკეფიშ პროტექტორატიშ აკოდგინალუაშა გემშეჸონუ.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Commonwealth and Colonial Law|url=https://archive.org/details/commonwealthcolo0000sirk|first=Kenneth |last=Roberts-Wray|publisher=Stevens|year=1966|page=[https://archive.org/details/commonwealthcolo0000sirk/page/884 884]}}{{cite journal |last=Firth |first=Stewart |title=German Labour Policy in Nauru and Angaur, 1906–1914 |journal=The Journal of Pacific History |date=January 1978 |volume=13 |issue=1 |pages=36–52 |doi=10.1080/00223347808572337}}&lt;/ref&gt;[[გერმანალეფი]]შ მოულაქ ომენოღალე ლჷმა მაბოლჷ დო კოკიშ გამაგეფო მაფეფქ გეგმიცხადეს. არძაშე უმოსო ჩინებულ რდჷ მაფა [[აუვეიდა]]. [[გილბერტიშ კოკეფი|გილბერტიშ კოკეფშე]] ქირსიან მისიონერეფქ 1888 წანას ქუმორთეს.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Ellis|first=AF |year=1935 |title=Ocean Island and Nauru – their story |url=https://archive.org/details/oceanislandnauru0000albe|publisher=Angus and Robertson Limited |pages=[https://archive.org/details/oceanislandnauru0000albe/page/29 29]–39}}&lt;/ref&gt;გერმანალეფ ნაურუს სუმ ვითწანურაშ გოძვენას გამაგენდეს. [[რობერტ რაში]], გერმანალ ვაჭარი, ნამუქჷთ 15 წანერ ნაურუალ ცირაშა იგურგინუნჷ, მაართა ადმინისტრატორო გირთჷ დო თე პოსტ დეკინჷ 1890 წანას.&lt;ref&gt;&lt;ref name=&quot;hill&gt;{{cite book |editor-last=Hill |editor-first=Robert A |title=The Marcus Garvey and Universal Negro Improvement Association Papers |year=1986 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-05817-0 |chapter=2: Progress Comes to Nauru |volume=5}}&lt;/ref&gt;

[[1900]] წანას, გორუ [[ალბერტ ფულერ ელისი]]ქ ნაურუს [[ფოსფატი]]ს ქემიოგორუ. [[რჩქალ ოკიანეშ ფოსფატიშ კომპანია]] ქგერმანიაწკჷმა დოდვალირ აპიჯალათ 1906 წანას დიჭყჷ ოზირუეფიშ გჷმორინაფა დო მაართა პარტია ექსპორტშა 1907 წანას გეგნიღჷ.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Manner |first1=HI |last2=Thaman|first2=RR |last3=Hassall|first3=DC |title=Plant succession after phosphate mining on Nauru |journal=Australian Geographer |date=May 1985 |volume=16 |issue=3 |pages=185–195 |doi=10.1080/00049188508702872}}}&lt;/ref&gt; 1914 წანას, პირველ მოსოფელიშ ლჷმაშ დოჭყაფაშ უკული, ნაურუ [[ნაურუშ ოკუპაცია ავსტრალიაშით|ავსტრალიურ ჯარეფქ ქიდიჸუნეს დო ოკუპაცია იქუეს]]. [[ვერსალიშ ხეკულუა]]თ ნაურუ [[ერეფიშ ლიგა|ერეფიშ ლიგაშ მანდატიშ]] თუდო ქუმოხვადჷ, ნამუქჷთ პერსონალურო მიაჩჷ მაფა [[ჯორჯ V|ჯორჯ V-ს]]. 1919 წანას ავსტრალიაქ, ახალ ზელანდიაქ დო კაბეტ ბრიტანეთიქ ხე მაჭარეს [[ნაურუშ კოკიშ აპიჯალა]]ს, ნამუქჷთ უნარრელჸუ კოკიშ კჷნე გამაგალა ავსტრალიაშით დო ფოსფატიშ ობადეშეფიშ მოპალუა თარობეფოშქაშე [[ბრიტანეთიშ ფოსფატიშ კომისია]]შით (BPC).&lt;ref&gt;{{cite journal |journal=Land Economics |volume=75 |issue=2 |title=The Physical Destruction of Nauru |last1=Gowdy|first1=John M |last2=McDaniel|first2=Carl N |date=May 1999 |pages=333–338 |doi=10.2307/3147015 |jstor=3147015}}&lt;/ref&gt; [[ერეფიშ ლიგა|ერეფიშ ლიგაშ]] მანდატიშ პიჯალეფქ 1920 წანას იჸუ შემუშებულქ.

კოკის [[XX ოშწანურა]]შ დაჭყაფუს მოხვადჷ [[გრიპი|გრიპიშ]] ეპიდემიაქ დო თიმ ბორჯის მიმალ კოლონიურ აწორინაფეფქ, სოდე აბორიგენ ნაურუალეფს შქას ღურალაშ მაძირაფალქ 18 პროცენტ აკადგინჷ.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Shlomowitz |first=R |title=Differential mortality of Asians and Pacific Islanders in the Pacific labour trade |journal=Journal of the Australian Population Association |date=November 1990 |volume=7 |issue=2 |pages=116–127 |doi=10.1007/bf03029360 |pmid=12343016}}&lt;/ref&gt; 1923 წანას, ერეფიშ ლიგაქ ავსტრალიას გინოჩჷ მეგამუა მანდატ ნაურუშ გეშა, კაბეტ ბრიტანეთ დო ახალ ზელანდია წორომოგამიე რდეს.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Hudson |first=WJ |title=Australia's experience as a mandatory power |journal=Australian Outlook |date=April 1965 |volume=19 |issue=1 |pages=35–46 |doi=10.1080/10357716508444191}}&lt;/ref&gt; 1940 წანაშ 6 დო 7 ქირსეთუთას, გერმანულ მოხვარე კრეისერეფქ — „[[კომეტი (გერმანულ მოხვარე კრეისერი)|კომეტი]]'' დო „[[ორიონი (გერმანულ მოხვარე კრეისერი)|ორიონქ]]“ — ნაურუშ გოხოლუას [[გერმანიაშ მენტება ნაურუშა|ხუთ მოხაზირე ხვამარდ დონწყვეს]] . უკულ „კომეტიქ'' დობომბჷ ნაურუშ ფოსფატიშ წარმებაშ ტერიტორიეფი, ნაფთობპროდუქტეფიშ ოჩუაშე ონწკარუეფ დო ხვამარდეფიშ მახარგალ კონსოლეფი.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Waters |first=SD |title=German raiders in the Pacific |year=2008 |publisher=Merriam Press |isbn=978-1-4357-5760-8 |edition=3rd |page=39}}{{cite journal |last=Bogart|first=Charles H |title=Death off Nauru |pages=8–9 |date=November 2008 |journal=CDSG Newsletter |url=http://cdsg.org/reprint%20PDFs/CDSGNnov08.pdf |accessdate=16 June 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131012031555/http://cdsg.org/reprint%20PDFs/CDSGNnov08.pdf |archivedate=12 October 2013}}{{cite web |last=|first= |work=XI(7) Pacific Islands Monthly |title=How Nauru Took the Shelling |date=14 February 1941 |url=https://nla.gov.au/nla.obj-316032928/view?partId=nla.obj-316050130#page/n36/mode/1up |accessdate=28 September 2021 |archivedate=28 September 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210928112546/https://nla.gov.au/nla.obj-316032928/view?partId=nla.obj-316050130#page/n36/mode/1up |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

[[ფაილი: Nauru Island under attack by Liberator bombers of the Seventh Air Force.jpg|thumb|[[ამერიკაშ აკოშქუმალირ შტატეფიშ არმიაშ ოჰეერე ნძალეფი|ააშ-იშ არმიაშ ოჰეერე ნძალეფ]] ბომბუნს იაპონურ ოურდუმე აეროდრომს ნაურუს (1943).]]
[[ნაურუშ ოკუპაცია იაპონიაშით|იაპონარ ჯარიშკოჩეფქ ნაურუ გეჭოფეს]] 1942 წანაშ 25 მარაშინათუთას. იაპონარეფქ აკაგეს ჟირ აეროდრომი, ნამუეფჷთ პირველაშე 1943 წანაშ 25 მელახის დობომბეს, ნამუქჷთ მონჩალჷ ნაურუშა ფურინჯეფით ოჭკომალიშ მეჭირინაფა.&lt;ref&gt;{{cite web |last= |first= |work=XVI(11) Pacific Islands Monthly |title=Interesting Sidelights on Jap Occupation of Nauru |date=18 June 1946 |url=[https://nla.gov.au/nla.obj-317564791/view?partId=nla.obj-317661362#page/n50/mode/1up](https://nla.gov.au/nla.obj-317564791/view?partId=nla.obj-317661362#page/n50/mode/1up) |accessdate=29 September 2021 |archivedate=1 June 2023 |archiveurl=[https://web.archive.org/web/20230601062815/https://nla.gov.au/nla.obj-317564791/view?partId=nla.obj-317661362#page/n50/mode/1up](https://web.archive.org/web/20230601062815/https://nla.gov.au/nla.obj-317564791/view?partId=nla.obj-317661362#page/n50/mode/1up) |url-status=live}}&lt;/ref&gt; იაპონარეფქ გეგნახორეს 1 200 ნაურუალ მუშეფო [[ჩუუკიშ ლაგუნა|ჩუუკიშ კოკეფშა]],&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Haden|first=JD |year=2000 |url=[http://166.122.164.43/archive/2000/April/04-03-19.htm](http://166.122.164.43/archive/2000/April/04-03-19.htm) |title=Nauru: a middle ground in World War II |journal=Pacific Magazine |accessdate=16 June 2012 |url-status=dead |archiveurl=[https://web.archive.org/web/20120208125727/http://166.122.164.43/archive/2000/April/04-03-19.htm](https://web.archive.org/web/20120208125727/http://166.122.164.43/archive/2000/April/04-03-19.htm) |archivedate=8 February 2012}}&lt;/ref&gt; ნამუთ თაშნეშე ოკუპირაფილ რდჷ იაპონიაშით. ნაურუქ საბოლოათ იაპონიაშე 1945 წანაშ 13 ეკენიას გედუდიშლჷ, მუჟანსჷთ მადუდე ჰისაკი სოედაქ კოკ ავსტრალიაშ არმიაშ დო [[ავსტრალიაშ ომაფე ოურდუმე-ოზუღე ფლოტი|ომაფე ოურდუმე-ოზუღე ფლოტის]] ჩაბარჷ.&lt;ref&gt;{{cite web |first1=Akira |last1=Takizawa |first2=Allan |last2=Alsleben |url=[https://warfare.gq/dutcheastindies/japan_garrison.html](https://warfare.gq/dutcheastindies/japan_garrison.html) |title=Japanese garrisons on the by-passed Pacific Islands 1944–1945 |date=1999–2000 |work=Forgotten Campaign: The Dutch East Indies Campaign 1941–1942 |accessdate=30 March 2021 |archivedate=6 January 2016 |archiveurl=[https://web.archive.org/web/20160106231303/http://www.dutcheastindies.webs.com/japan_garrison.html](https://web.archive.org/web/20160106231303/http://www.dutcheastindies.webs.com/japan_garrison.html) |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; კაპიტულაცია მიღჷ ბრიგადირ [[ჯონ როულსტონ სტივენსონი|ჯონ როულსტონ სტივენსონქ]], ნამუთ წჷმარინუანდუ პირველ ავსტრალიურ არმიაშ მადუდეს, [[გენერალ-ლეიტენანტი (ავსტრალია)|გენერალ-ლეიტენანტ]] [[ვერნონ სტარდის]], ოურდუმე ხვამარდის [[HMAS Diamantina (K377)|HMAS ''Diamantina'']].&lt;ref&gt;''[[The Times]]'', 14 September 1945{{cite news |url=[http://nla.gov.au/nla.news-article971354](http://nla.gov.au/nla.news-article971354) |title=Nauru Occupied by Australians; Jap Garrison and Natives Starving |newspaper=The Argus |date=15 September 1945 |accessdate=30 December 2010 |archivedate=1 March 2021 |archiveurl=[https://web.archive.org/web/20210301084244/https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/971354](https://web.archive.org/web/20210301084244/https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/971354) |url-status=live}}{{cite web |last=|first= |work=XVI(3) Pacific Islands Monthly |title=Nauru Officials Murdered By Japs |date=16 October 1945 |url=[https://nla.gov.au/nla.obj-317552084/view?partId=nla.obj-317560904#page/n7/mode/1up](https://nla.gov.au/nla.obj-317552084/view?partId=nla.obj-317560904#page/n7/mode/1up) |accessdate=29 September 2021 |archivedate=30 July 2022 |archiveurl=[https://web.archive.org/web/20220730032111/https://nla.gov.au/nla.obj-317552084/view?partId=nla.obj-317560904#page/n7/mode/1up](https://web.archive.org/web/20220730032111/https://nla.gov.au/nla.obj-317552084/view?partId=nla.obj-317560904#page/n7/mode/1up) |url-status=live}}&lt;/ref&gt; მეღებულქ იჸუ ზჷმეფქ ჩუუკშე თი 745 ნაურუალიშ ოდაბადეშა დართინაფალო, ნამუეფქჷთ თექ იაპონურ ჭკორალა გჷნიღესინ.&lt;ref&gt;{{cite web |last= |first= |work=XX(10) Pacific Islands Monthly |title=Only 745 Returned |date=1 May 1950 |url=[https://nla.gov.au/nla.obj-322270499/view?partId=nla.obj-322562760#page/n82/mode/1up](https://nla.gov.au/nla.obj-322270499/view?partId=nla.obj-322562760#page/n82/mode/1up) |accessdate=30 September 2021 |archivedate=3 June 2022 |archiveurl=[https://web.archive.org/web/20220603055653/https://nla.gov.au/nla.obj-322270499/view?partId=nla.obj-322562760#page/n82/mode/1up](https://web.archive.org/web/20220603055653/https://nla.gov.au/nla.obj-322270499/view?partId=nla.obj-322562760#page/n82/mode/1up) |url-status=live}}&lt;/ref&gt; თინეფ ნაურუს BPC-იშ ხვამარდით „ტრიენცა“ 1946 წანაშ ღურთუთას დართინუეს.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Garrett|first=J |year=1996 |title=Island Exiles |publisher=Australian Broadcasting Corporation |isbn=0-7333-0485-0 |pages=176–181}}&lt;/ref&gt;

1947 წანას, გოეროშით მიშაღალირქ იჸუ მოგამურ ტერიტორია, ნამუშ მოგამეეფ რდეს ავსტრალია, ახალ ზელანდია დო გოართოიანაფილ ომაფე. თე აპიჯალაშ მეჯინათ, კაბეტ ბრიტანეთი, ავსტრალია დო ახალ ზელანდია წჷმარინუანდეს ართობურ გამაგე ორგანოს. ნაურუშ კოკიშ გეშა აპიჯალა ითთოლწონენდჷ, ნამჷ-და პირველ ადმინისტრატორს ხუთ წანაშ ხანით დარინუანდჷ ავსტრალია, ხოლო უკულიან დორინაფაშ ოკითხირეს სუმ თარობა ართობურო გეგნოჭყვიდუნდჷ. პრაქტიკას — ადმინისტრაციულ ხემანჭუაფას ხვალე ავსტრალია მანჯენდჷ.

1948 წანას [[ნაურუშ რიეფი (1948)|ნაურუს რიეფქ]] მოხჷ, მუჟანსჷთ ჩინარ მემაღაროეფქ ხეშ ქირაშ დო სამუშა პიჯალეფიშ გეშა პროტესტ დიჭყეს. ავსტრალიურ ადმინისტრაციაქ გამაღურ დგომარობა გეგმაცხადჷ, ნამუშ ბორჯისჷთ მობილიზაფილ რდჷ აბანობურ პოლიცია, აბანობური დო ავსტრალიურ ოფიციალურ პიჯეფიშ აკოანჯარაფილ მოხალისეეფი. თე ნძალაქ, ნამუეფქჷთ ტვიაჸოთამ დო შხვა დაჩხირჸიოთამ ანჯარ გიმირინუეს, ტყვია ქაჸათეს ჩინარ მუშეფს, დოღურჷ ჟირ კოჩიქ დო დიჭყოლჷ — ვითაამშვიქ. ოჭოფეს დოხოლაფირო 50 მუშა; თინეფშე ჟირ ხვილიშას ხიშტეფით დოჸვილეს. პოლიციარი, ნამუქჷთ ჭოფილეფ ხიშტეფით ჸვილჷნ, ბრალეულქ იჸუ, მარა უკულ გამართეს თი არგუმენტით, ნამჷ-და „მარცხო რდეს“ ჭყოლირინ.&lt;ref&gt;{{cite news |url=[http://nla.gov.au/nla.news-article63066635](http://nla.gov.au/nla.news-article63066635) |title=Nauru Riot |newspaper=Townsville Daily Bulletin |date=2 July 1949 |accessdate=17 February 2020 |page=1 |via=Trove |archivedate=24 February 2021 |archiveurl=[https://web.archive.org/web/20210224013923/https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/63066635](https://web.archive.org/web/20210224013923/https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/63066635) |url-status=live}}{{Cite journal |title=Chinese Lose Nauru and Manus Cases |journal=Pacific Islands Monthly |year=1949 |volume=XIX |issue=6|publisher=Pacific Publications |url=[http://nla.gov.au/nla.obj-330063007](http://nla.gov.au/nla.obj-330063007) |id=nla.obj-330063007 |accessdate=17 February 2020 |via=Trove |archivedate=24 February 2021 |archiveurl=[https://web.archive.org/web/20210224025240/https://trove.nla.gov.au/narrative/article/63066635](https://www.google.com/search?q=https://web.archive.org/web/20210224025240/https://trove.nla.gov.au/narrative/article/63066635) |url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[სსრრ|სხუნუეფიშ სოციალისტურ რესპუბლიკეფიშ რსხუშ]] დო [[ჩინეთიშ რესპუბლიკა|ჩინეთიშ რესპუბლიკაშ]] თარობეფქ თე ინციდენტიშ გეშა ავსტრალიას ოფიციალურ ჩიულით მუკართეს გოეროს.&lt;ref&gt;{{cite news |url=[http://nla.gov.au/nla.news-article49714695](http://nla.gov.au/nla.news-article49714695) |title=Nauru, New Guinea |newspaper=The Courier-Mail |date=5 October 1949 |accessdate=17 February 2020 |page=4 |via=Trove |archivedate=24 February 2021 |archiveurl=[https://web.archive.org/web/20210224025521/https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/49714695](https://web.archive.org/web/20210224025521/https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/49714695) |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== ადმინისტრაციული მონწყუალა ==
[[ფაილი:Nauru-districts-fr.svg|მარცხნივ|thumb|300px|ნაურუშ ადმინისტრაციულ რუკა]]
ნაურუშ რესპუბლიკა ადმინისტრაციულ-ტერიტორიულ მონწყუალაშჸურე აკმოდირთუ 14 [[ნაურუშ რაიონეფი|რაიონშე]]:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-class=&quot;hintergrundfarbe6&quot;
! № || რაიონი || ჯვეშ&lt;br /&gt;ოხორუე || ფართობი,&lt;br /&gt;კმ² || მახორობა,&lt;br /&gt;ად. (2005) || მეჭედალა,&lt;br /&gt;ად./კმ² || ოფუტეეფიშ&lt;br /&gt;მუდანობა
|-
| 1 || [[აივო]] || აიუე || align=&quot;right&quot; | 1,00 || align=&quot;right&quot; | 1092 || align=&quot;right&quot; | 1092,00 || align=&quot;right&quot; | 8
|-
| 2 || [[ანაბარი (რაიონი)|ანაბარი]] || ანებვორი || align=&quot;right&quot; | 1,43 || align=&quot;right&quot; | 502 || align=&quot;right&quot; | 351,05 || align=&quot;right&quot; | 15
|-
| 3 || [[ანეტანი]] || ანეტანი || align=&quot;right&quot; | 1,00 || align=&quot;right&quot; | 516 || align=&quot;right&quot; | 516,00 || align=&quot;right&quot; | 12
|-
| 4 || [[ანიბარი]] || ენიბოდი || align=&quot;right&quot; | 3,14 || align=&quot;right&quot; | 160 || align=&quot;right&quot; | 50,96 || align=&quot;right&quot; | 17
|-
| 5 || [[ბაიტი (რაიონი)|ბაიტი]] || ბაიდი || align=&quot;right&quot; | 1,23 || align=&quot;right&quot; | 572 || align=&quot;right&quot; | 465,04 || align=&quot;right&quot; | 15
|-
| 6 || [[ბოე]] || ბოი || align=&quot;right&quot; | 0,66 || align=&quot;right&quot; | 795 || align=&quot;right&quot; | 1204,55 || align=&quot;right&quot; | 4
|-
| 7 || [[ბუადა]] || არენიბოკი || align=&quot;right&quot; | 2,66 || align=&quot;right&quot; | 716 || align=&quot;right&quot; | 269,17 || align=&quot;right&quot; | 14
|-
| 8 || [[დენიგომოდუ]] || დენიკომოტუ || align=&quot;right&quot; | 1,18 || align=&quot;right&quot; | 2827 || align=&quot;right&quot; | 2395,76 || align=&quot;right&quot; | 17
|-
| 9 || [[ევა (რაიონი)|ევა]] || ეუა || align=&quot;right&quot; | 1,17 || align=&quot;right&quot; | 318 || align=&quot;right&quot; | 271,79 || align=&quot;right&quot; | 12
|-
| 10 || [[იუვი]] || იუბი || align=&quot;right&quot; | 1,12 || align=&quot;right&quot; | 303 || align=&quot;right&quot; | 270,54 || align=&quot;right&quot; | 13
|-
| 11 || [[მენენგი]] || მენენი || align=&quot;right&quot; | 2,88 || align=&quot;right&quot; | 1830 || align=&quot;right&quot; | 635,42 || align=&quot;right&quot; | 18
|-
| 12 || [[ნიბოკი]] || ენიბეკი || align=&quot;right&quot; | 1,36 || align=&quot;right&quot; | 432 || align=&quot;right&quot; | 317,65 || align=&quot;right&quot; | 11
|-
| 13 || [[უაბო]] || უებოი || align=&quot;right&quot; | 0,97 || align=&quot;right&quot; | 335 || align=&quot;right&quot; | 345,36 || align=&quot;right&quot; | 6
|-
| 14 || [[იარენი]] || მოკუა || align=&quot;right&quot; | 1,50 || align=&quot;right&quot; | 820 || align=&quot;right&quot; | 546,67 || align=&quot;right&quot; | 7
|-style=&quot;background: #CCC;&quot; | class=&quot;sortbottom&quot;
|    || '''ნაურუ''' || ნაოურო|| align=&quot;right&quot; | 21,30 || align=&quot;right&quot; | 11 218 || align=&quot;right&quot; | 526,67 || align=&quot;right&quot; | 169
|}

==კომენტარეფი==
&lt;references group=&quot;კომ.&quot;/&gt;

== რესურსეფი ინტერნეტის ==
* [http://www.krugosvet.ru/articles/85/1008594/1008594a1.htm ინფორმაცია ნაურუშ გეშა] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080629054739/http://www.krugosvet.ru/articles/85/1008594/1008594a1.htm |date=2008-06-29 }}
* [http://minicount.narod.ru/nauru.html კ. ნაურუ]
* [http://archive.travel.ru/nauru/3607.html ნაურუ (1998)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121113221324/http://archive.travel.ru/nauru/3607.html |date=2012-11-13 }}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{Commons|Nauru|ნაურუ}}
{{მერკე}}
{{ერეფიშ წორომაჸალობა}}

[[კატეგორია:ინგლისურნინამი ქიანეფი]]
[[კატეგორია:ოკიანეთიშ ქიანეფი]]
[[კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი]]
[[კატეგორია:კოკი სახენწჷფოეფი]]</text>
      <sha1>f3hcbes0xtkfswthm8h61yqnd5gs27l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>252376</id>
      <parentid>252375</parentid>
      <timestamp>2026-08-20T10:05:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Narazeni</username>
        <id>826</id>
      </contributor>
      <origin>252376</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53007" sha1="c2o2jaco3arvr36vf5ienv6lqnorkx3" xml:space="preserve">{{Short description|კოკ სახენწჷფო ოკიანეთის}}
{{About|კოკ სახენწჷფოშ|ტანზანიურ ოფუტეშ გეშა|ნაურუ (ტანზანია){{!}}ნაურუ, ტანზანია}}
{{ინფოდაფა ქიანა|
|ოდაბადური_ჯოხო = {{native name|na|Repubrikin Naoero}}&lt;ref&gt;{{cite book |editor-last1=Franks |editor-first1=Patricia C. |editor-last2=Bernier |editor-first2=Anthony |date=2018 |title=International Directory of National Archives |url=|location= |publisher=Rowman &amp; Littlefield |page=263 |isbn=}}&lt;/ref&gt;
|ედომუშამი_ჯოხო = ნაოეროშ რესპუბლიკა
|ოართე_ჯოხო =ნაურუ
|შილა = Flag of Nauru.svg
|გერბი = Coat of arms of Nauru.svg
|რუკა = NRU orthographic.svg
|ჰიმნი =  [[ნაურუშ ჰიმნი|Nauru Bwiema]] (ნაურუული)&lt;br /&gt;„ნაურუ, ჩქინ ოდაბადე“&lt;br&gt;{{center|[[ფაილი:Nauru Bwiema.ogg]]}}
|დევიზი =''God's Will First''&lt;br&gt;„ღოროთიშ ნება უპირველაშო“
|ოფიციალური_ნინეფი =[[ნაურუული ნინა|ნაურუული]]&lt;br&gt; [[ინგლისური ნინა|ინგლისური]]
|რელიგია=  
|ნანანოღა= [[იარენი]] (''[[დე ფაქტო]]''){{efn|ნაურუს ვაუღჷ ოფიციალურ ნანანოღა, მარა იარენს იდვალუადუ პარლამენტი.&lt;ref name=directory&gt;{{cite book |title=Worldwide Government Directory with Intergovernmental Organizations |year=2013 |page=1131 |publisher=CQ Press}}&lt;/ref&gt;}}
|latd=0
|latm=32
|latNS=S
|longd=166
|longm=55
|longEW=E
|უდიდაში_ნოღა =[[დენიგომოდუ]]
|თარობაშ_ტიპი =  [[უნიტარული სახენწჷფო|უნიტარულ]] საპრეზიდენტო-[[საპარლამენტო რესპუბლიკა]] [[უპარტიე სისტემა|უპარტიე დემოკრატიათ]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=Nauru's Constitution of 1968 with Amendments through 2015 |url=https://constituteproject.org/constitution/Nauru_2015.pdf?lang=en |website=constituteproject.org |access-date=17 March 2023 |archive-date=17 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230317104820/https://constituteproject.org/constitution/Nauru_2015.pdf?lang=en |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|ლიდერიშ_ტიპი_1 = [[ნაურუშ პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]]
|ლიდერიშ_ჯოხო_1 =[[დევიდ ადეანგი]]
|ლიდერიშ_ტიპი_2 = [[ნაურუშ ვიცე-პრეზიდენტი|ვიცე-პრეზიდენტი]]
|ლიდერიშ_ჯოხო_2 =[[ლიონელ აინგიმეა]]
|ლიდერიშ_ტიპი_3 = [[ნაურუშ პარლამენტიშ სპიკერი|სპიკერი]]
|ლიდერიშ_ჯოხო_3 = [[მარკუს სტივენი]]
|ლიდერიშ_ტიპი_4 = 
|ლიდერიშ_ჯოხო_4 =
|სახენწჷფოშ ტიპი =
|მიკოღანკუა =
|ოფიციალური ჸოფირება 1 =
|ოფიციალური თარიღი 1 =
|ოფიციალური ჸოფირება 2 =
|ოფიციალური თარიღი 2 =
|ოფიციალური ჸოფირება 3 =
|ოფიციალური თარიღი 3 =
|ოფიციალური ჸოფირება 4 =
|ოფიციალური თარიღი 4 =
|რანგი_ფართობით = 193-ა
|ფართობი =21
|წყარი_% = 0.57
|ოეგებიე_მახორობა =12,025
|ოეგებიე_მახორობა_რანგი = 229-ა
|მახორობა_ოეგებიეთ_წანას = 2025
|მახორობაშ_ცენზი = 12,000&lt;ref name=&quot;Nauru Census&quot;&gt;{{cite web |title=National Report on Population ad Housing |url=http://www.spc.int/prism/nauru/PublicDocuments/Census/Nauru_2011_Census_Report_FINAL.pdf |publisher=Nauru Bureau of Statistics |accessdate=9 June 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924120203/http://www.spc.int/prism/nauru/PublicDocuments/Census/Nauru_2011_Census_Report_FINAL.pdf |archivedate=24 September 2015 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 
|მახორობაშ_ცენზი_წანას = 2011
|მახორობაშ_მეჭედალა = 480
|მახორობაშ_მეჭედალა_რანგი = 20-ა
|ედპ_ppp_წანა = 2025
|ედპ_ppp = $132 მილიონი&lt;ref name=imf&gt;{{cite web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2017/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=58&amp;pr.y=9&amp;sy=2017&amp;ey=2022&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;c=836&amp;s=NGDPD,NGDPDPC,PPPGDP,PPPPC,LP&amp;grp=0&amp;a= |title=Report for Selected Countries and Subjects |publisher=International Monetary Fund |access-date=1 October 2018 |archive-date=2 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210502023235/https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2017/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=58&amp;pr.y=9&amp;sy=2017&amp;ey=2022&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;c=836&amp;s=NGDPD,NGDPDPC,PPPGDP,PPPPC,LP&amp;grp=0&amp;a= |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|ედპ_ppp_რანგი = 192-ა
|ედპ_ppp_ართ_მახორუშე =$10,962&lt;ref name=imf/&gt;
|ედპ_ppp_ართ_მახორუშე_რანგი = 119-ა
|აგი =0.703
|აგი_ტენდენცია ={{ძინა}} ვარა
|აგი_კატეგორია = ოშქაშე
|აგი_რანგი =124-ა
|აგი_წანა =2023
|ვალუტა= [[ავსტრალიური დოლარი|ავსტრალიურ დოლარი]]
|ვალუტაშ_კოდი =AUD
|ქიანაშ_კოდი =NR
|ბორჯიშ_ორტყაფუ = [[UTC+12:00]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://ronlaw.gov.nr/nauru_lpms/files/acts/e9004de516a6dc7f15596cdc573a7058.pdf |publisher=Department of Justice and Border Control |title=Nauru Standard Time Act 1978 |date=21 December 1978 |accessdate=11 September 2020 |archive-date=15 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210415110312/http://ronlaw.gov.nr/nauru_lpms/files/acts/e9004de516a6dc7f15596cdc573a7058.pdf |url-status=live }} Because of the peculiar way the legislation is worded the legal time is not GMT+12.&lt;/ref&gt; 
|ზარხულიშ_ბორჯი =
|cctld = [[.nr]]
|ოტელეფონე_კოდი =+674
|ოტელეფონე_კოდი_მეწურაფა=
|სქოლიო= 
}}

'''ნაურუ''' ({{lang-na|Naoero}}), ოფიციალურო '''ნაოეროშ რესპუბლიკა''' ({{lang-na|Repubrikin Naoero}}), უწოხ ჩინებულ მუჭოთ '''ჰამო კოკი''' (Pleasant Island) — ჯუკა [[კოკ ქიანა|კოკ ქიანა]] დო [[მიკროსახენწჷფო]] [[რჩქალი ოკიანე|რჩქალ ოკიანეშ]] ობჟათეშე. იდვალუაფუ [[ოკიანეთი]]შ [[მიკრონეზია]]შ სუბრეგიონს, ნამუშ უახოლაშ მოხურგე კოკ რე [[ბანაბა]] ([[კირიბატი]]შ ნორთი), ნამუთ ოორუე-ბჟაეიოლშე დოხოლაფირო 300 კილომეტრიშ მეძენას რე.&lt;ref&gt;{{cite web |last= |first= |work=II(8) Pacific Islands Monthly |title=Nauru and Ocean Island |date=15 March 1932 |url=https://nla.gov.au/nla.obj-310860816/view?partId=nla.obj-310873107#page/n37/mode/1up |accessdate=26 September 2021 |archivedate=26 September 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210926061901/https://nla.gov.au/nla.obj-310860816/view?partId=nla.obj-310873107#page/n37/mode/1up |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

21 კმ&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; ფართობით, ნაურუ მუშ სიჭიჭარეთ მოსოფელიშ მასუმა ქიანა რე [[ქიანეფიშ დო ტერიტორიეფიშ ერკებული ფართობიშ მეჯინით|ფართობიშ მეჯინით]], თაშნეშე [[ერეფიშ წორომაჸალობა]]შ არძაშე უჭიჭაშ მაკათურ სახენწჷფო მუჭოთ ფართობიშ, თეშ მახორობაშ მუდანობათ. ქიანაშ მახორობა დოხოლაფირო 12 000 ადამიერს აკმადგინანს, ნამუთ მოსოფელიშ მასუმა არძაშე უჭიჭაშ რე (კოლონიეფიშ დო ზუღაშმელენ ტერიტორიეფიშ უმუშო). ნაურუ რე [[გოერო|გოეროშ]], ერეფიშ წორომაჸალობაშ დო [[აფრიკაშ, კარიბიშ დო რჩქალ ოკიანეშ ქიანეფიშ ორგანიზაცია]]შ მაკათური.

დოხოლაფირო ჯვ. წ. 1000 წანას [[მიკრონეზიალეფი|მიკრონეზიალეფით]] დოხორელ ნაურუ, [[XIX ოშწანურა]]შ დალიას, [[გერმანიაშ იმპერია|გერმანიაშ იმპერიაქ]] გეჭოფჷ დო მუშ კოლონიათ გჷმაცხადუ. პირველ მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის, ქიანა [[ნაურუშ ოკუპაცია ავსტრალიაშით|ავსტრალიაქ ქიდიჸუნჷ]], უკულ — გჷნირთუ [[ერეფიშ ლიგა|ერეფიშ ლიგაშ სამანდატოთ]], ნამუსჷთ ავსტრალია გამაგენდჷ ახალ ზელანდია დო კაბეტ ბრიტანეთწკჷმა ართო, მუჭოთ წორომოგამიე. მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშ ბორჯის, სუმ წანაშ გოძვენას, ნაურუ [[ნაურუშ ოკუპაცია იაპონიაშით|იაპონიაშ ოკუპაციაშ გიმე რდჷ]], ლჷმაშ თებაშ უკულ  გჷნირთუ [[გოეროშ მოგამეობაშ ტერიტორია|გოეროშ მოგამეობაშ ტერიტორიათ]]. ნაურუქ ავსტრალიაშე [[ნაურუშ ზოხორინალაშ აქტი 1967|ზოხორინალა მიპალჷ]] 1968 წანას. 2001 წანაშე მოჸუნაფილი, შხვადოშხვა ბორჯის ქიანაქ მიღჷ მოხვარა ავსტრალიაშ თარობაშე ნაურუშ რეგიონალურ გინომუშებაშ ცენტრის, ონირზებელ ავსტრალიურ ემიგრანტეფიშ დაკებაშ ცენტრის დორინაფაშ მანგიორო. ავსტრალიაშა ჸონიერ დოყუნალაშ გეშა, კანკალე წყუ ნაურუს ავსტრალიურ [[კლიენტურ სახენწჷფო]]თ მიშინუანს.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.radionz.co.nz/national/programmes/ninetonoon/audio/201759087/pacific-correspondent-mike-field |title=Pacific correspondent Mike Field |date=18 June 2015 |work=Radio New Zealand |accessdate=8 December 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151210212050/http://www.radionz.co.nz/national/programmes/ninetonoon/audio/201759087/pacific-correspondent-mike-field |archivedate=10 December 2015 |url-status=live}}{{cite web |url=http://www.sbs.com.au/news/article/2014/03/13/naurus-former-chief-justice-predicts-legal-break-down |title=Nauru's former chief justice predicts legal break down |date=13 March 2014 |publisher=Special Broadcasting Service |accessdate=8 December 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151210214824/http://www.sbs.com.au/news/article/2014/03/13/naurus-former-chief-justice-predicts-legal-break-down |archivedate=10 December 2015 |url-status=live}}{{cite web |url=https://www.theguardian.com/australia-news/2015/oct/28/this-is-abyans-story-and-it-is-australias-story |title=This is Abyan's story, and it is Australia's story |first=Ben |last=Doherty |work=The Guardian |date=28 October 2015 |accessdate=12 December 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170226051801/https://www.theguardian.com/australia-news/2015/oct/28/this-is-abyans-story-and-it-is-australias-story |archivedate=26 February 2017 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ნაურუ რე [[ფოსფორიტი|ფოსფორიტულ]] კოკ, წყარჟიპიშ გოხოლუას მადვალუ დინდარ ობადეშეფით, ნამუშ გეშათ 1900 წანაშე მოჸუნაფილი, დოხოლაფირო ართ ოშწანურაშ გოძვენას, ქიანაშ დინოხოლენ ტერიტორიაშ უკაბეტაშ ნორთ სარგებელამო, მარა აკმარცუაფალო მიპალუანდჷ.&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |last=Hogan |first=C Michael |year=2011 |url=http://www.eoearth.org/article/Phosphate?topic=49557 |title=Phosphate |encyclopedia=Encyclopedia of Earth |publisher=National Council for Science and the Environment |accessdate=17 June 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121025180158/http://www.eoearth.org/article/Phosphate?topic=49557 |archivedate=25 October 2012 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; კოკის მოახალებაფონ [[ფოსფატი|ფოსფატიშ]] ოზირუექ გეთჷ 1990-იან წანეფს დო [[რესურსეფიშ ჭყალა|რესურსეფიშ ჭყალაშ]] კლასიკურ სამანგათ, მოპალერ სიდინდარეშ უწორწე გამაგალაქ 2000-იან წლეფს სერიოზულ ფინანსურ პრობლემეფ გჷმიჭანუ.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Pollock|first=Nancy|date=15 December 2014|title=Nauru Phosphate History and the Resource Curse Narrative|url=https://nauru-data.sprep.org/system/files/pollock.pdf|journal=Journal de la Société des Océanistes|pages=107-120}}{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2000/12/10/magazine/the-billion-dollar-shack.html?mcubz=1 |title=The Billion-Dollar Shack |first=Jack |last=Hitt |newspaper=The New York Times |date=10 December 2000 |accessdate=29 January 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180116140500/http://www.nytimes.com/2000/12/10/magazine/the-billion-dollar-shack.html?mcubz=1 |archivedate=16 January 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ნაურუშ ეკონომიკაქ ჭიე-ჭიეთ აკინწყუ 2010-იან წანეფს.

==ეტიმოლოგია==
ნაურუშ ჯოხოდვალა [[ნაურუული ნინა|ნაურუულ ნინაშა]] რე ''Naoero''. კოკიშ ჯოხოდვალაშ ეტიმოლოგია უჩინებუ რე.&lt;ref&gt; {{cite book|contribution=Father Alois Kayser and the Recent History of the Nauruan Language|url=https://archive.org/details/rosettaproject_nau_detail-1|title=Nauru Grammar|first=Alois|last=Kayser|year=1993|contributor-first=Karl H.|contributor-last=Rensch|isbn=064612854X|publisher=Embassy of the Federal Republic of Germany, Australia | pp=vii-viii}}&lt;/ref&gt;  გერმანალ ეთნოლოგ [[პაულ ჰამბრუჰი]] ვარაუდენდჷ, ნამჷ-და „ნაურუ“ რდჷ ნაურუულ ფრაზაშ — ''a-nuau-a-a-ororo''-ს (ნამუთ საეგებიოთ შანენდჷ „პლაჟშა მეურქ“) დაკუნტარებულ ფორმა.&lt;ref&gt; {{sfn|Rensch|1993|ხს=vii}}&lt;/ref&gt;  მარა, [[ალოის კაიზერი|ალოის კაიზერს]] თენა ვაგრამატიკულო მიოჩქუდჷ დო ჰამბრუჰიშ ენწყუმა რდჷ [[ოკათე ეტიმოლოგია]], ნამუქჷთ მიდჷ 1920 წანაშ „''[[Deutsches Kolonial-Lexikon]]''“-შა დინოღალაშ გეშა.&lt;ref&gt; {{sfn|Rensch|1993|ხს=viii}}&lt;/ref&gt; 

კოლონიურ ბორჯის გჷმორინაფილ ორდოიან თინჭარუა იკათუანდჷ გეჸვენჯ ფორმეფს: ''Naura'', ''Nauru'', ''Nawodo'' დო ''Onawero''. მუჟანსჷთ 1888 წანას გერმანიაშ პროტექტორატიქ გუმიცხადჷნ, [[რაიხსკომისარი]]შ ანგარიშის ოფიციალურ ჯოხოდვალათ მიღეს ''Nauru'', ნამუქჷთ უკულ სტანდარტულ ოჭარალ ფორმათ გჷნირთუ მუჭოთ ინგლისურ, თეშ გერმანულ ნინეფს. ინგლისურ ნინაშა კოკის უწოხ „Pleasant Island“ (ჰამო კოკი) ჯოხოდჷ.&lt;ref&gt;{{cite book|first=Cait|last=Storr|year=2020|doi=10.1017/9781108682602|title=International Status in the Shadow of Empire: Nauru and the Histories of International Law|publisher=Cambridge University Press|isbn=9781108682602|p=92}}&lt;/ref&gt; 1968 წანას ზოხორინალაშ მოპალუაშ უკული, [[ნაურუშ კონსტიტუცია]]ქ ოფიციალურ ინგლისურ ჯოხოდვალათ „Republic of Nauru“ გეგმიცხადჷ. 2026 წანაშ მესის, მეღებულქ იჸუ საკონსტიტუციო თირუაქ, ნამუშ მეჯინათ ინგლისურ ჯოხოდვალაქ დითირჷ დო გინირთჷ „Republic of Naoero“-თ, ნამუთ ომანგუ ნაურუულ ნინას რინელ თინჭარუას.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.rnz.co.nz/news/pacific/595044/nauru-parliament-signs-off-on-country-s-name-change-referendum-to-come|title=Nauru parliament signs off on country's name change, referendum to come|newspaper=Radio New Zealand|date=13 May 2026|archive-date=6 June 2026|access-date=17 May 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260606231612/https://www.rnz.co.nz/news/pacific/595044/nauru-parliament-signs-off-on-country-s-name-change-referendum-to-come|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== ისტორია ==
{{თარი|ნაურუშ ისტორია}}

[[ფაილი:Nauruan-warrior-1880ers.jpg|thumb|upright|ნაურუალ მალიმორიშ სურათ [[ნაურუშ ომენოღალე ლჷმა]]შ ბორჯის, დოხოლაფირო 1880 წანა.]]
თეხანურ ნაურუს პირველაშე [[მიკრონეზიალეფი|მიკრონეზიეალეფქ]] მინიმუმ 3000 წანაშ კინოხ დიხორეს დო პოლინეზიურ გაულაშ შილებუან შანეფით რე.&lt;ref name=&quot;UNCCD&quot;&gt;{{cite web |author=Nauru Department of Economic Development and Environment |year=2003 |url=http://www.unccd.int/cop/reports/asia/national/2002/nauru-eng.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110722013720/http://www.unccd.int/cop/reports/asia/national/2002/nauru-eng.pdf |archivedate=22 July 2011 |title=First National Report to the United Nations Convention to Combat Desertification |publisher=United Nations Convention to Combat Desertification |accessdate=25 June 2012}}&lt;/ref&gt; ნაურუშ პრეისტორიაშ გეშა ელაზჷმაფათ მერკეთ რე ჩინებული,&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://storymaps.arcgis.com/stories/5c34b445809e44eaaf91d882fc201e73 |title=Nauru |first=Nancy J. |last=Pollock |date=27 April 2021 |website=ArcGIS StoryMaps |accessdate=13 January 2022 |archivedate=13 January 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220113013856/https://storymaps.arcgis.com/stories/5c34b445809e44eaaf91d882fc201e73 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; მარა იკოროცხუ, ნამჷ-და კოკის იზოლაციაშ განწეხანიშ ბორჯ უღუდჷ, ნამუთ ეინწყუმუაფუ მახორუეფს შქას წუმოძინელ გინორთელ ნინათ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.britannica.com/place/Nauru/History |title=Nauru – History |website=Encyclopedia Britannica |accessdate=12 January 2021 |archivedate=16 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210416173402/https://www.britannica.com/place/Nauru/History |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ტრადიციულო ნაურუს ვითოჟირ კლან ვარ-და თურ რდჷ, ნამუეფჷთ წჷმორინაფილ რენა [[ნაურუშ შილა|ნაურუშ შილაშ]] ვითოჟირკუთხუამ მურიცხით.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Whyte |first=Brendan |title=On Cartographic Vexillology |journal=[[Cartographica]] |year=2007 |volume=42 |issue=3 |pages=251–262 |doi=10.3138/carto.42.3.251}}&lt;/ref&gt; ტრადიციულო, [[ნაურუალეფი|ნაურუალეფ]] მუნეფიშ წუმოულობას [[ნანაშ ღოზი|დიდაშ ღოზით]] გეჸუნა. მახორობა დაკებულ რდჷ [[აკვაკულტურა|აკვაკულტურათ]]: თინეფ ჭოფუნდეს ხანოსიშ (ბჟაშ ჩხომიშ) ციტუეფს (ნამუსჷთ [[ნაურუული ნინა|ნაურუულო]] ''ibija'' ჯოხო), მიორჩქვანუანდეს ლიგე წყარს დო რდუნდეს [[ბუადაშ ლაგუნა|ბუადაშ ლაგუნას]], ნამუთ თინეფშო ოჭკომალიშ საიმენდო წყუს უნარღელჸენდჷ. თინეფიშ ოჭკომალიშ შხვა კომპონენტეფს წჷმარინუანდუ [[ქოქოსი|ქოქოს]] დო [[პანდანუსი|პანდანუსიშ გუმნაღელი]].&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Pollock|first=Nancy J |chapter=5: Social Fattening Patterns in the Pacific—the Positive Side of Obesity. A Nauru Case Study |editor-last=De Garine|editor-first=I |title=Social Aspects of Obesity |pages=87–111 |publisher=Routledge |year=1995}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Spennemann |first=Dirk HR |journal=Aquaculture International |date=January 2002 |volume=10 |issue=6 |pages=551–562 |doi=10.1023/A:1023900601000 |title=Traditional milkfish aquaculture in Nauru}}&lt;/ref&gt;

1798 წანას, [[ბრიტანალეფი|ბრიტანალ]] მეზუღე [[ჯონ ფერნი (ვერშაპჭოფუ)|ჯონ ფერნიქ]], მუშ სავაჭრე ხვამარდით „ჰანტერი“ (300 ტონა), გინირთჷ მაართა ბჟადალარო, ნამუქჷთ ნაურუშ ძირაფაშენ გაცხადჷნ დო მეკონჭაფურ მეჯინაშ გეშა „ჰამო კოკი“ (Pleasant Island) გიოდჷნ.&lt;ref&gt;{{cite book |first1=Maslyn|last1=Williams |first2=Barrie |last2=Macdonald |title=The Phosphateers |url=https://archive.org/details/phosphateershist0000will|year=1985 |publisher=Melbourne University Press |isbn=0-522-84302-6 |page=[https://archive.org/details/phosphateershist0000will/page/11 11]}}{{cite book |last1=Ellis |first1=Albert F. |title=Ocean Island and Nauru: Their Story |url=https://archive.org/details/oceanislandnauru0000albe |year=1935 |publisher=Angus and Robertson |oclc=3444055 |page=[https://archive.org/details/oceanislandnauru0000albe/page/n56 29]}}&lt;/ref&gt; არძაშ უკულაშ 1826 წანაშე, ნაურუალეფს რეგულარულ კონტაქტ უღჷდეს ევროპალეფწკჷმა, ნამუეფჷთ მუშენდეს ვერშაპჭოფ დო სავაჭრე ხვამარდეფს დო თხულენდეს ოჭკომალს დო სუფთა ოშუმალ წყარს. ეკონია ვერშაპჭოფუ ხვამარდიქ, ნამუთ [[ერქემამ ფლოტიშ ხანი|ერქემამ ფლოტიშ ბორჯის]] რდჷნ, 1904 წანას ესურჷ.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Langdon|first=Robert |year=1984|title=Where the whalers went: an index to the Pacific ports and islands visited by American whalers (and some other ships) in the 19th century|publisher=Pacific Manuscripts Bureau|pages=180–182|isbn=086784471X}}&lt;/ref&gt;

მეხოლაფირო თე ბორჯიშო, ევროპულ ხვამარდეფიშ [[დეზერტირობა|დეზერტირ მეზუღეეფქ]] კოკის ქიდიხორეს. კოკიშ მახორობა ოჭკომალს თირანდჷ ალკოჰოლურ [[პალმაშ ღვინი|პალმაშ ღვინშა]] დო დაჩხირჸოთამ ანჯარშა.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Marshall |first1=Mac |last2=Marshall|first2=Leslie B |title=Holy and Unholy Spirits: The Effects of Missionization on Alcohol Use in Eastern Micronesia |journal=Journal of Pacific History |date=January 1976 |volume=11 |issue=3 |pages=135–166 |doi=10.1080/00223347608572299}}&lt;/ref&gt; ანჯარ გჷმირინუეს 1878 წანაშე დოჭყაფილ 10-წანიან [[ნაურუშ ომენოღალე ლჷმა|ნაურუშ ომენოღალე ლჷმაშ]] ბორჯის.&lt;ref&gt;{{cite journal |journal=New York Law School Journal of International and Comparative Law |title=Nauru v. Australia |last=Reyes |first=Ramon E. Jr |volume=16 |issue=1–2 |year=1996 |url=http://heinonline.org/HOL/LandingPage?collection=journals&amp;handle=hein.journals/nylsintcom16&amp;div=6&amp;id=&amp;page=}}&lt;/ref&gt;

კაბეტ ბრიტანეთწკჷმა დოდვალირ [[ინგლის-გერმანიაშ აპიჯალა ბჟადალ რჩქალ ოკიანეშ გეშა|აპიჯალაშ]] უკული, 1888 წანას გერმანიაქ ნაურუშ ოკუპაცია იქჷ დო ადმინისტრაციულ ღანკეფშო მარშალიშ კოკეფიშ პროტექტორატიშ აკოდგინალუაშა გემშეჸონუ.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Commonwealth and Colonial Law|url=https://archive.org/details/commonwealthcolo0000sirk|first=Kenneth |last=Roberts-Wray|publisher=Stevens|year=1966|page=[https://archive.org/details/commonwealthcolo0000sirk/page/884 884]}}{{cite journal |last=Firth |first=Stewart |title=German Labour Policy in Nauru and Angaur, 1906–1914 |journal=The Journal of Pacific History |date=January 1978 |volume=13 |issue=1 |pages=36–52 |doi=10.1080/00223347808572337}}&lt;/ref&gt;[[გერმანალეფი]]შ მოულაქ ომენოღალე ლჷმა მაბოლჷ დო კოკიშ გამაგეფო მაფეფქ გეგმიცხადეს. არძაშე უმოსო ჩინებულ რდჷ მაფა [[აუვეიდა]]. [[გილბერტიშ კოკეფი|გილბერტიშ კოკეფშე]] ქირსიან მისიონერეფქ 1888 წანას ქუმორთეს.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Ellis|first=AF |year=1935 |title=Ocean Island and Nauru – their story |url=https://archive.org/details/oceanislandnauru0000albe|publisher=Angus and Robertson Limited |pages=[https://archive.org/details/oceanislandnauru0000albe/page/29 29]–39}}&lt;/ref&gt;გერმანალეფ ნაურუს სუმ ვითწანურაშ გოძვენას გამაგენდეს. [[რობერტ რაში]], გერმანალ ვაჭარი, ნამუქჷთ 15 წანერ ნაურუალ ცირაშა იგურგინუნჷ, მაართა ადმინისტრატორო გირთჷ დო თე პოსტ დეკინჷ 1890 წანას.&lt;ref&gt;&lt;ref name=&quot;hill&gt;{{cite book |editor-last=Hill |editor-first=Robert A |title=The Marcus Garvey and Universal Negro Improvement Association Papers |year=1986 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-05817-0 |chapter=2: Progress Comes to Nauru |volume=5}}&lt;/ref&gt;

[[1900]] წანას, გორუ [[ალბერტ ფულერ ელისი]]ქ ნაურუს [[ფოსფატი]]ს ქემიოგორუ. [[რჩქალ ოკიანეშ ფოსფატიშ კომპანია]] ქგერმანიაწკჷმა დოდვალირ აპიჯალათ 1906 წანას დიჭყჷ ოზირუეფიშ გჷმორინაფა დო მაართა პარტია ექსპორტშა 1907 წანას გეგნიღჷ.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Manner |first1=HI |last2=Thaman|first2=RR |last3=Hassall|first3=DC |title=Plant succession after phosphate mining on Nauru |journal=Australian Geographer |date=May 1985 |volume=16 |issue=3 |pages=185–195 |doi=10.1080/00049188508702872}}}&lt;/ref&gt; 1914 წანას, პირველ მოსოფელიშ ლჷმაშ დოჭყაფაშ უკული, ნაურუ [[ნაურუშ ოკუპაცია ავსტრალიაშით|ავსტრალიურ ჯარეფქ ქიდიჸუნეს დო ოკუპაცია იქუეს]]. [[ვერსალიშ ხეკულუა]]თ ნაურუ [[ერეფიშ ლიგა|ერეფიშ ლიგაშ მანდატიშ]] თუდო ქუმოხვადჷ, ნამუქჷთ პერსონალურო მიაჩჷ მაფა [[ჯორჯ V|ჯორჯ V-ს]]. 1919 წანას ავსტრალიაქ, ახალ ზელანდიაქ დო კაბეტ ბრიტანეთიქ ხე მაჭარეს [[ნაურუშ კოკიშ აპიჯალა]]ს, ნამუქჷთ უნარრელჸუ კოკიშ კჷნე გამაგალა ავსტრალიაშით დო ფოსფატიშ ობადეშეფიშ მოპალუა თარობეფოშქაშე [[ბრიტანეთიშ ფოსფატიშ კომისია]]შით (BPC).&lt;ref&gt;{{cite journal |journal=Land Economics |volume=75 |issue=2 |title=The Physical Destruction of Nauru |last1=Gowdy|first1=John M |last2=McDaniel|first2=Carl N |date=May 1999 |pages=333–338 |doi=10.2307/3147015 |jstor=3147015}}&lt;/ref&gt; [[ერეფიშ ლიგა|ერეფიშ ლიგაშ]] მანდატიშ პიჯალეფქ 1920 წანას იჸუ შემუშებულქ.

კოკის [[XX ოშწანურა]]შ დაჭყაფუს მოხვადჷ [[გრიპი|გრიპიშ]] ეპიდემიაქ დო თიმ ბორჯის მიმალ კოლონიურ აწორინაფეფქ, სოდე აბორიგენ ნაურუალეფს შქას ღურალაშ მაძირაფალქ 18 პროცენტ აკადგინჷ.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Shlomowitz |first=R |title=Differential mortality of Asians and Pacific Islanders in the Pacific labour trade |journal=Journal of the Australian Population Association |date=November 1990 |volume=7 |issue=2 |pages=116–127 |doi=10.1007/bf03029360 |pmid=12343016}}&lt;/ref&gt; 1923 წანას, ერეფიშ ლიგაქ ავსტრალიას გინოჩჷ მეგამუა მანდატ ნაურუშ გეშა, კაბეტ ბრიტანეთ დო ახალ ზელანდია წორომოგამიე რდეს.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Hudson |first=WJ |title=Australia's experience as a mandatory power |journal=Australian Outlook |date=April 1965 |volume=19 |issue=1 |pages=35–46 |doi=10.1080/10357716508444191}}&lt;/ref&gt; 1940 წანაშ 6 დო 7 ქირსეთუთას, გერმანულ მოხვარე კრეისერეფქ — „[[კომეტი (გერმანულ მოხვარე კრეისერი)|კომეტი]]'' დო „[[ორიონი (გერმანულ მოხვარე კრეისერი)|ორიონქ]]“ — ნაურუშ გოხოლუას [[გერმანიაშ მენტება ნაურუშა|ხუთ მოხაზირე ხვამარდ დონწყვეს]] . უკულ „კომეტიქ'' დობომბჷ ნაურუშ ფოსფატიშ წარმებაშ ტერიტორიეფი, ნაფთობპროდუქტეფიშ ოჩუაშე ონწკარუეფ დო ხვამარდეფიშ მახარგალ კონსოლეფი.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Waters |first=SD |title=German raiders in the Pacific |year=2008 |publisher=Merriam Press |isbn=978-1-4357-5760-8 |edition=3rd |page=39}}{{cite journal |last=Bogart|first=Charles H |title=Death off Nauru |pages=8–9 |date=November 2008 |journal=CDSG Newsletter |url=http://cdsg.org/reprint%20PDFs/CDSGNnov08.pdf |accessdate=16 June 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131012031555/http://cdsg.org/reprint%20PDFs/CDSGNnov08.pdf |archivedate=12 October 2013}}{{cite web |last=|first= |work=XI(7) Pacific Islands Monthly |title=How Nauru Took the Shelling |date=14 February 1941 |url=https://nla.gov.au/nla.obj-316032928/view?partId=nla.obj-316050130#page/n36/mode/1up |accessdate=28 September 2021 |archivedate=28 September 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210928112546/https://nla.gov.au/nla.obj-316032928/view?partId=nla.obj-316050130#page/n36/mode/1up |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

[[ფაილი: Nauru Island under attack by Liberator bombers of the Seventh Air Force.jpg|thumb|[[ამერიკაშ აკოშქუმალირ შტატეფიშ არმიაშ ოჰეერე ნძალეფი|ააშ-იშ არმიაშ ოჰეერე ნძალეფ]] ბომბუნს იაპონურ ოურდუმე აეროდრომს ნაურუს (1943).]]
[[ნაურუშ ოკუპაცია იაპონიაშით|იაპონარ ჯარიშკოჩეფქ ნაურუ გეჭოფეს]] 1942 წანაშ 25 მარაშინათუთას. იაპონარეფქ აკაგეს ჟირ აეროდრომი, ნამუეფჷთ პირველაშე 1943 წანაშ 25 მელახის დობომბეს, ნამუქჷთ მონჩალჷ ნაურუშა ფურინჯეფით ოჭკომალიშ მეჭირინაფა.&lt;ref&gt;{{cite web |last= |first= |work=XVI(11) Pacific Islands Monthly |title=Interesting Sidelights on Jap Occupation of Nauru |date=18 June 1946 |url=[https://nla.gov.au/nla.obj-317564791/view?partId=nla.obj-317661362#page/n50/mode/1up](https://nla.gov.au/nla.obj-317564791/view?partId=nla.obj-317661362#page/n50/mode/1up) |accessdate=29 September 2021 |archivedate=1 June 2023 |archiveurl=[https://web.archive.org/web/20230601062815/https://nla.gov.au/nla.obj-317564791/view?partId=nla.obj-317661362#page/n50/mode/1up](https://web.archive.org/web/20230601062815/https://nla.gov.au/nla.obj-317564791/view?partId=nla.obj-317661362#page/n50/mode/1up) |url-status=live}}&lt;/ref&gt; იაპონარეფქ გეგნახორეს 1 200 ნაურუალ მუშეფო [[ჩუუკიშ ლაგუნა|ჩუუკიშ კოკეფშა]],&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Haden|first=JD |year=2000 |url=[http://166.122.164.43/archive/2000/April/04-03-19.htm](http://166.122.164.43/archive/2000/April/04-03-19.htm) |title=Nauru: a middle ground in World War II |journal=Pacific Magazine |accessdate=16 June 2012 |url-status=dead |archiveurl=[https://web.archive.org/web/20120208125727/http://166.122.164.43/archive/2000/April/04-03-19.htm](https://web.archive.org/web/20120208125727/http://166.122.164.43/archive/2000/April/04-03-19.htm) |archivedate=8 February 2012}}&lt;/ref&gt; ნამუთ თაშნეშე ოკუპირაფილ რდჷ იაპონიაშით. ნაურუქ საბოლოათ იაპონიაშე 1945 წანაშ 13 ეკენიას გედუდიშლჷ, მუჟანსჷთ მადუდე ჰისაკი სოედაქ კოკ ავსტრალიაშ არმიაშ დო [[ავსტრალიაშ ომაფე ოურდუმე-ოზუღე ფლოტი|ომაფე ოურდუმე-ოზუღე ფლოტის]] ჩაბარჷ.&lt;ref&gt;{{cite web |first1=Akira |last1=Takizawa |first2=Allan |last2=Alsleben |url=[https://warfare.gq/dutcheastindies/japan_garrison.html](https://warfare.gq/dutcheastindies/japan_garrison.html) |title=Japanese garrisons on the by-passed Pacific Islands 1944–1945 |date=1999–2000 |work=Forgotten Campaign: The Dutch East Indies Campaign 1941–1942 |accessdate=30 March 2021 |archivedate=6 January 2016 |archiveurl=[https://web.archive.org/web/20160106231303/http://www.dutcheastindies.webs.com/japan_garrison.html](https://web.archive.org/web/20160106231303/http://www.dutcheastindies.webs.com/japan_garrison.html) |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; კაპიტულაცია მიღჷ ბრიგადირ [[ჯონ როულსტონ სტივენსონი|ჯონ როულსტონ სტივენსონქ]], ნამუთ წჷმარინუანდუ პირველ ავსტრალიურ არმიაშ მადუდეს, [[გენერალ-ლეიტენანტი (ავსტრალია)|გენერალ-ლეიტენანტ]] [[ვერნონ სტარდის]], ოურდუმე ხვამარდის [[HMAS Diamantina (K377)|HMAS ''Diamantina'']].&lt;ref&gt;''[[The Times]]'', 14 September 1945{{cite news |url=[http://nla.gov.au/nla.news-article971354](http://nla.gov.au/nla.news-article971354) |title=Nauru Occupied by Australians; Jap Garrison and Natives Starving |newspaper=The Argus |date=15 September 1945 |accessdate=30 December 2010 |archivedate=1 March 2021 |archiveurl=[https://web.archive.org/web/20210301084244/https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/971354](https://web.archive.org/web/20210301084244/https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/971354) |url-status=live}}{{cite web |last=|first= |work=XVI(3) Pacific Islands Monthly |title=Nauru Officials Murdered By Japs |date=16 October 1945 |url=[https://nla.gov.au/nla.obj-317552084/view?partId=nla.obj-317560904#page/n7/mode/1up](https://nla.gov.au/nla.obj-317552084/view?partId=nla.obj-317560904#page/n7/mode/1up) |accessdate=29 September 2021 |archivedate=30 July 2022 |archiveurl=[https://web.archive.org/web/20220730032111/https://nla.gov.au/nla.obj-317552084/view?partId=nla.obj-317560904#page/n7/mode/1up](https://web.archive.org/web/20220730032111/https://nla.gov.au/nla.obj-317552084/view?partId=nla.obj-317560904#page/n7/mode/1up) |url-status=live}}&lt;/ref&gt; მეღებულქ იჸუ ზჷმეფქ ჩუუკშე თი 745 ნაურუალიშ ოდაბადეშა დართინაფალო, ნამუეფქჷთ თექ იაპონურ ჭკორალა გჷნიღესინ.&lt;ref&gt;{{cite web |last= |first= |work=XX(10) Pacific Islands Monthly |title=Only 745 Returned |date=1 May 1950 |url=[https://nla.gov.au/nla.obj-322270499/view?partId=nla.obj-322562760#page/n82/mode/1up](https://nla.gov.au/nla.obj-322270499/view?partId=nla.obj-322562760#page/n82/mode/1up) |accessdate=30 September 2021 |archivedate=3 June 2022 |archiveurl=[https://web.archive.org/web/20220603055653/https://nla.gov.au/nla.obj-322270499/view?partId=nla.obj-322562760#page/n82/mode/1up](https://web.archive.org/web/20220603055653/https://nla.gov.au/nla.obj-322270499/view?partId=nla.obj-322562760#page/n82/mode/1up) |url-status=live}}&lt;/ref&gt; თინეფ ნაურუს BPC-იშ ხვამარდით „ტრიენცა“ 1946 წანაშ ღურთუთას დართინუეს.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Garrett|first=J |year=1996 |title=Island Exiles |publisher=Australian Broadcasting Corporation |isbn=0-7333-0485-0 |pages=176–181}}&lt;/ref&gt;

1947 წანას, გოეროშით მიშაღალირქ იჸუ მოგამურ ტერიტორია, ნამუშ მოგამეეფ რდეს ავსტრალია, ახალ ზელანდია დო გოართოიანაფილ ომაფე. თე აპიჯალაშ მეჯინათ, კაბეტ ბრიტანეთი, ავსტრალია დო ახალ ზელანდია წჷმარინუანდეს ართობურ გამაგე ორგანოს. ნაურუშ კოკიშ გეშა აპიჯალა ითთოლწონენდჷ, ნამჷ-და პირველ ადმინისტრატორს ხუთ წანაშ ხანით დარინუანდჷ ავსტრალია, ხოლო უკულიან დორინაფაშ ოკითხირეს სუმ თარობა ართობურო გეგნოჭყვიდუნდჷ. პრაქტიკას — ადმინისტრაციულ ხემანჭუაფას ხვალე ავსტრალია მანჯენდჷ.

1948 წანას [[ნაურუშ რიეფი (1948)|ნაურუს რიეფქ]] მოხჷ, მუჟანსჷთ ჩინარ მემაღაროეფქ ხეშ ქირაშ დო სამუშა პიჯალეფიშ გეშა პროტესტ დიჭყეს. ავსტრალიურ ადმინისტრაციაქ გამაღურ დგომარობა გეგმაცხადჷ, ნამუშ ბორჯისჷთ მობილიზაფილ რდჷ აბანობურ პოლიცია, აბანობური დო ავსტრალიურ ოფიციალურ პიჯეფიშ აკოანჯარაფილ მოხალისეეფი. თე ნძალაქ, ნამუეფქჷთ ტვიაჸოთამ დო შხვა დაჩხირჸიოთამ ანჯარ გიმირინუეს, ტყვია ქაჸათეს ჩინარ მუშეფს, დოღურჷ ჟირ კოჩიქ დო დიჭყოლჷ — ვითაამშვიქ. ოჭოფეს დოხოლაფირო 50 მუშა; თინეფშე ჟირ ხვილიშას ხიშტეფით დოჸვილეს. პოლიციარი, ნამუქჷთ ჭოფილეფ ხიშტეფით ჸვილჷნ, ბრალეულქ იჸუ, მარა უკულ გამართეს თი არგუმენტით, ნამჷ-და „მარცხო რდეს“ ჭყოლირინ.&lt;ref&gt;{{cite news |url=[http://nla.gov.au/nla.news-article63066635](http://nla.gov.au/nla.news-article63066635) |title=Nauru Riot |newspaper=Townsville Daily Bulletin |date=2 July 1949 |accessdate=17 February 2020 |page=1 |via=Trove |archivedate=24 February 2021 |archiveurl=[https://web.archive.org/web/20210224013923/https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/63066635](https://web.archive.org/web/20210224013923/https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/63066635) |url-status=live}}{{Cite journal |title=Chinese Lose Nauru and Manus Cases |journal=Pacific Islands Monthly |year=1949 |volume=XIX |issue=6|publisher=Pacific Publications |url=[http://nla.gov.au/nla.obj-330063007](http://nla.gov.au/nla.obj-330063007) |id=nla.obj-330063007 |accessdate=17 February 2020 |via=Trove |archivedate=24 February 2021 |archiveurl=[https://web.archive.org/web/20210224025240/https://trove.nla.gov.au/narrative/article/63066635](https://www.google.com/search?q=https://web.archive.org/web/20210224025240/https://trove.nla.gov.au/narrative/article/63066635) |url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[სსრრ|სხუნუეფიშ სოციალისტურ რესპუბლიკეფიშ რსხუშ]] დო [[ჩინეთიშ რესპუბლიკა|ჩინეთიშ რესპუბლიკაშ]] თარობეფქ თე ინციდენტიშ გეშა ავსტრალიას ოფიციალურ ჩიულით მუკართეს გოეროს.&lt;ref&gt;{{cite news |url=[http://nla.gov.au/nla.news-article49714695](http://nla.gov.au/nla.news-article49714695) |title=Nauru, New Guinea |newspaper=The Courier-Mail |date=5 October 1949 |accessdate=17 February 2020 |page=4 |via=Trove |archivedate=24 February 2021 |archiveurl=[https://web.archive.org/web/20210224025521/https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/49714695](https://web.archive.org/web/20210224025521/https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/49714695) |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== ადმინისტრაციული მონწყუალა ==
[[ფაილი:Nauru-districts-fr.svg|მარცხნივ|thumb|300px|ნაურუშ ადმინისტრაციულ რუკა]]
ნაურუშ რესპუბლიკა ადმინისტრაციულ-ტერიტორიულ მონწყუალაშჸურე აკმოდირთუ 14 [[ნაურუშ რაიონეფი|რაიონშე]]:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-class=&quot;hintergrundfarbe6&quot;
! № || რაიონი || ჯვეშ&lt;br /&gt;ოხორუე || ფართობი,&lt;br /&gt;კმ² || მახორობა,&lt;br /&gt;ად. (2005) || მეჭედალა,&lt;br /&gt;ად./კმ² || ოფუტეეფიშ&lt;br /&gt;მუდანობა
|-
| 1 || [[აივო]] || აიუე || align=&quot;right&quot; | 1,00 || align=&quot;right&quot; | 1092 || align=&quot;right&quot; | 1092,00 || align=&quot;right&quot; | 8
|-
| 2 || [[ანაბარი (რაიონი)|ანაბარი]] || ანებვორი || align=&quot;right&quot; | 1,43 || align=&quot;right&quot; | 502 || align=&quot;right&quot; | 351,05 || align=&quot;right&quot; | 15
|-
| 3 || [[ანეტანი]] || ანეტანი || align=&quot;right&quot; | 1,00 || align=&quot;right&quot; | 516 || align=&quot;right&quot; | 516,00 || align=&quot;right&quot; | 12
|-
| 4 || [[ანიბარი]] || ენიბოდი || align=&quot;right&quot; | 3,14 || align=&quot;right&quot; | 160 || align=&quot;right&quot; | 50,96 || align=&quot;right&quot; | 17
|-
| 5 || [[ბაიტი (რაიონი)|ბაიტი]] || ბაიდი || align=&quot;right&quot; | 1,23 || align=&quot;right&quot; | 572 || align=&quot;right&quot; | 465,04 || align=&quot;right&quot; | 15
|-
| 6 || [[ბოე]] || ბოი || align=&quot;right&quot; | 0,66 || align=&quot;right&quot; | 795 || align=&quot;right&quot; | 1204,55 || align=&quot;right&quot; | 4
|-
| 7 || [[ბუადა]] || არენიბოკი || align=&quot;right&quot; | 2,66 || align=&quot;right&quot; | 716 || align=&quot;right&quot; | 269,17 || align=&quot;right&quot; | 14
|-
| 8 || [[დენიგომოდუ]] || დენიკომოტუ || align=&quot;right&quot; | 1,18 || align=&quot;right&quot; | 2827 || align=&quot;right&quot; | 2395,76 || align=&quot;right&quot; | 17
|-
| 9 || [[ევა (რაიონი)|ევა]] || ეუა || align=&quot;right&quot; | 1,17 || align=&quot;right&quot; | 318 || align=&quot;right&quot; | 271,79 || align=&quot;right&quot; | 12
|-
| 10 || [[იუვი]] || იუბი || align=&quot;right&quot; | 1,12 || align=&quot;right&quot; | 303 || align=&quot;right&quot; | 270,54 || align=&quot;right&quot; | 13
|-
| 11 || [[მენენგი]] || მენენი || align=&quot;right&quot; | 2,88 || align=&quot;right&quot; | 1830 || align=&quot;right&quot; | 635,42 || align=&quot;right&quot; | 18
|-
| 12 || [[ნიბოკი]] || ენიბეკი || align=&quot;right&quot; | 1,36 || align=&quot;right&quot; | 432 || align=&quot;right&quot; | 317,65 || align=&quot;right&quot; | 11
|-
| 13 || [[უაბო]] || უებოი || align=&quot;right&quot; | 0,97 || align=&quot;right&quot; | 335 || align=&quot;right&quot; | 345,36 || align=&quot;right&quot; | 6
|-
| 14 || [[იარენი]] || მოკუა || align=&quot;right&quot; | 1,50 || align=&quot;right&quot; | 820 || align=&quot;right&quot; | 546,67 || align=&quot;right&quot; | 7
|-style=&quot;background: #CCC;&quot; | class=&quot;sortbottom&quot;
|    || '''ნაურუ''' || ნაოურო|| align=&quot;right&quot; | 21,30 || align=&quot;right&quot; | 11 218 || align=&quot;right&quot; | 526,67 || align=&quot;right&quot; | 169
|}

==კომენტარეფი==
&lt;references group=&quot;კომ.&quot;/&gt;

== რესურსეფი ინტერნეტის ==
* [http://www.krugosvet.ru/articles/85/1008594/1008594a1.htm ინფორმაცია ნაურუშ გეშა] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080629054739/http://www.krugosvet.ru/articles/85/1008594/1008594a1.htm |date=2008-06-29 }}
* [http://minicount.narod.ru/nauru.html კ. ნაურუ]
* [http://archive.travel.ru/nauru/3607.html ნაურუ (1998)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121113221324/http://archive.travel.ru/nauru/3607.html |date=2012-11-13 }}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{Commons|Nauru|ნაურუ}}
{{მერკე}}
{{ერეფიშ წორომაჸალობა}}

[[კატეგორია:ინგლისურნინამი ქიანეფი]]
[[კატეგორია:ოკიანეთიშ ქიანეფი]]
[[კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი]]
[[კატეგორია:კოკი სახენწჷფოეფი]]</text>
      <sha1>c2o2jaco3arvr36vf5ienv6lqnorkx3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>დაუდა კაირაბა ჯავარა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>44570</id>
    <revision>
      <id>252325</id>
      <parentid>252318</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T17:27:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Njilo</username>
        <id>1885</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>252325</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6208" sha1="j1dzvbni1axdeu5efkfgp8jkcd103xt" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლიდერი
| ჯოხო =დაუდა კაირაბა ჯავარა
| სურათი=Dawda Jawara (1979).jpg
| სურათიშ ზჷმა =230px
| მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=ჯავარა 1979 წანას 
| ხეშმოჭარუა =
| რანწკი = [[გამბიაშ პრეზიდენტი|გამბიაშ მა-1 პრეზიდენტი]]
| პოსტი დეკინჷ =[[24 პირელი]], [[1970]]
| პოსტი დიტუ = [[22 კვირკვე]], [[1994]]
| ვიცე-პრეზიდენტი  =
| მონარქი =
| პრეზიდენტი =
| კანცლერი =
| პრემიერ-მინისტრი =
| დუდმახვენჯი=
| წიმოხონი=[[ელისაბედ II]], &lt;br&gt;მუჭოთ გამბიაშ დიაფალი 
| მონძე   =[[იაჰია ჯამე]]
| დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|16|5|1924}}
| დაბადებაშ აბანი=[[ბარაჯალი]], [[ცენტრალური წყარმალუ (ოლქი, გამბია)|ცენტრალური წყარმალუ]], [[გამბია (კოლონია დო პროტექტორატი)|ბრიტანეთიშ გამბია]]
| ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|2019|8|27|1924|5|16}}
| ღურაშ აბანი=[[ფაჯარა (ბაკაუ)|ფაჯარა]], [[ბაკაუ]], [[გამბია]]
| ღურაშ ბაძაძი = 
| ნთხორუ აბანი =
| მენოღალობა ={{შილა|გამბია}}
| ერუანობა =
| ოგიშაგორაშე ოლქი =
| მუმა =
| ნანა =
| ალმასქუ =
| სქუალეფი=
| გონათაფა =[[გლაზგოშ უნივერსიტეტი]]&lt;br&gt;[[ლივერპულიშ უნივერსიტეტი]]&lt;br&gt;[[ედინბურგიშ უნივერსიტეტი]]
| ომენცარე ხარისხი =
| პროფესია =
| საქვარუა =
| რელიგია =[[ისლამი]]
| ჯილდოეფი =
| პარტია =[[ოკათე პროგრესული პარტია (გამბია)|ოკათე პროგრესული პარტია]]
| ვებ-საიტი=
| მიკოღანკუა=
| რანწკი2 =[[სენეგამბია]]შ ვიცე-პრეზიდენტი
| პოსტი დეკინჷ2 =[[12 ქირსეთუთა]], [[1981]]
| პოსტი დიტუ2=[[30 ეკენია]], [[1989]]
| წიმოხონი2 =
| მონძე2 =
| პრეზიდენტი2=[[აბდუ დიუფი]]
| მონარქი2 =
| კანცლერი2 =
| ვიცე-პრეზიდენტი2  =
| პრემიერ-მინისტრი2=
| დუდმახვენჯი2=
| რანწკი3 =[[გამბიაშ პრემიერ-მინისტრი]]
| პოსტი დეკინჷ3 =[[12 მანგი]], [[1962]]
| პოსტი დიტუ3 =[[24 პირელი]], [[1970]]
| წიმოხონი3 =[[პიერ სარ ნ'ჯი]]
| მონძე3 =პოსტიქ გეუქვჷ 
| პრეზიდენტი3 =
| მონარქი3=ელისაბედ II
| კანცლერი3 =
| პრემიერ-მინისტრი3=
| დუდმახვენჯი3=
| რანწკი4 =
| პოსტი დეკინჷ4 =
| პოსტი დიტუ4 =
| წიმოხონი4 = 
| მონძე4 =
| პრეზიდენტი4 =
| მონარქი4 =
| კანცლერი4 =
| პრემიერ-მინისტრი4=
| დუდმახვენჯი4=
| რანწკი5 = 
| პოსტი დეკინჷ5 =
| პოსტი დიტუ5 =
| წიმოხონი5 =
| მონძე5 =
| პრეზიდენტი5 =
| მონარქი5 =
| კანცლერი5 =
| პრემიერ-მინისტრი5=
| დუდმახვენჯი5=
}}

'''დაუდა კაირაბა ჯავარა''' ([[ინგლისური ნინა|ინგლ.]] Dawda Kairaba Jawara; დ. [[16 მესი]], [[1924]] — ღ. [[27 მარაშინათუთა]], [[2019]]) — [[გამბია]]რი პოლიტიკოსი, [[გამბიაშ პრემიერ-მინისტრი]] 1962-1970 წანეფს დო [[გამბიაშ პრეზიდენტი|გამბიაშ მა-1 პრეზიდენტი]] 1970-1994 წანეფს.

გურაფულენდჷ [[ბანჯული]]შ მეთოდისტეფიშ სკოლას. უკულ [[ვეტერინარული ქირურგია]]ს დეინტერესჷ დო გურაფა გაგინძორჷ [[გლაზგოშ უნივერსიტეტი]]შ ვეტერინარული მედიცინაშ სკოლას დო უკულ ლივერპულიშ დო ედინბურგიშ უნივერსიტეტეფს. 1953 წანას ჯავარაქ გამბიაშა დირთჷ დო მუშობა ქიდიჭყჷ ვეტერინარო. 1950-იან წანეფშე ქაკათჷ პოლიტიკას დო გინირთჷ [[ოკათე პროგრესული პარტია (გამბია)|ოკათე პროგრესული პარტიაშ]] გენერალურ მელამოსეთ.</text>
      <sha1>j1dzvbni1axdeu5efkfgp8jkcd103xt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>252326</id>
      <parentid>252325</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T17:32:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Njilo</username>
        <id>1885</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>252326</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7583" sha1="5cg13qyi6rh4np4q140incuw4723jyi" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლიდერი
| ჯოხო =დაუდა კაირაბა ჯავარა
| სურათი=Dawda Jawara (1979).jpg
| სურათიშ ზჷმა =230px
| მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=ჯავარა 1979 წანას 
| ხეშმოჭარუა =
| რანწკი = [[გამბიაშ პრეზიდენტი|გამბიაშ მა-1 პრეზიდენტი]]
| პოსტი დეკინჷ =[[24 პირელი]], [[1970]]
| პოსტი დიტუ = [[22 კვირკვე]], [[1994]]
| ვიცე-პრეზიდენტი  =
| მონარქი =
| პრეზიდენტი =
| კანცლერი =
| პრემიერ-მინისტრი =
| დუდმახვენჯი=
| წიმოხონი=[[ელისაბედ II]], &lt;br&gt;მუჭოთ გამბიაშ დიაფალი 
| მონძე   =[[იაჰია ჯამე]]
| დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|16|5|1924}}
| დაბადებაშ აბანი=[[ბარაჯალი]], [[ცენტრალური წყარმალუ (ოლქი, გამბია)|ცენტრალური წყარმალუ]], [[გამბია (კოლონია დო პროტექტორატი)|ბრიტანეთიშ გამბია]]
| ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|2019|8|27|1924|5|16}}
| ღურაშ აბანი=[[ფაჯარა (ბაკაუ)|ფაჯარა]], [[ბაკაუ]], [[გამბია]]
| ღურაშ ბაძაძი = 
| ნთხორუ აბანი =
| მენოღალობა ={{შილა|გამბია}}
| ერუანობა =
| ოგიშაგორაშე ოლქი =
| მუმა =
| ნანა =
| ალმასქუ =
| სქუალეფი=
| გონათაფა =[[გლაზგოშ უნივერსიტეტი]]&lt;br&gt;[[ლივერპულიშ უნივერსიტეტი]]&lt;br&gt;[[ედინბურგიშ უნივერსიტეტი]]
| ომენცარე ხარისხი =
| პროფესია =
| საქვარუა =
| რელიგია =[[ისლამი]]
| ჯილდოეფი =
| პარტია =[[ოკათე პროგრესული პარტია (გამბია)|ოკათე პროგრესული პარტია]]
| ვებ-საიტი=
| მიკოღანკუა=
| რანწკი2 =[[სენეგამბია]]შ ვიცე-პრეზიდენტი
| პოსტი დეკინჷ2 =[[12 ქირსეთუთა]], [[1981]]
| პოსტი დიტუ2=[[30 ეკენია]], [[1989]]
| წიმოხონი2 =
| მონძე2 =
| პრეზიდენტი2=[[აბდუ დიუფი]]
| მონარქი2 =
| კანცლერი2 =
| ვიცე-პრეზიდენტი2  =
| პრემიერ-მინისტრი2=
| დუდმახვენჯი2=
| რანწკი3 =[[გამბიაშ პრემიერ-მინისტრი]]
| პოსტი დეკინჷ3 =[[12 მანგი]], [[1962]]
| პოსტი დიტუ3 =[[24 პირელი]], [[1970]]
| წიმოხონი3 =[[პიერ სარ ნ'ჯი]]
| მონძე3 =პოსტიქ გეუქვჷ 
| პრეზიდენტი3 =
| მონარქი3=ელისაბედ II
| კანცლერი3 =
| პრემიერ-მინისტრი3=
| დუდმახვენჯი3=
| რანწკი4 =
| პოსტი დეკინჷ4 =
| პოსტი დიტუ4 =
| წიმოხონი4 = 
| მონძე4 =
| პრეზიდენტი4 =
| მონარქი4 =
| კანცლერი4 =
| პრემიერ-მინისტრი4=
| დუდმახვენჯი4=
| რანწკი5 = 
| პოსტი დეკინჷ5 =
| პოსტი დიტუ5 =
| წიმოხონი5 =
| მონძე5 =
| პრეზიდენტი5 =
| მონარქი5 =
| კანცლერი5 =
| პრემიერ-მინისტრი5=
| დუდმახვენჯი5=
}}

'''დაუდა კაირაბა ჯავარა''' ([[ინგლისური ნინა|ინგლ.]] Dawda Kairaba Jawara; დ. [[16 მესი]], [[1924]] — ღ. [[27 მარაშინათუთა]], [[2019]]) — [[გამბია]]რი პოლიტიკოსი, [[გამბიაშ პრემიერ-მინისტრი]] 1962-1970 წანეფს დო [[გამბიაშ პრეზიდენტი|გამბიაშ მა-1 პრეზიდენტი]] 1970-1994 წანეფს.

გურაფულენდჷ [[ბანჯული]]შ მეთოდისტეფიშ სკოლას. უკულ [[ვეტერინარული ქირურგია]]ს დეინტერესჷ დო გურაფა გაგინძორჷ [[გლაზგოშ უნივერსიტეტი]]შ ვეტერინარული მედიცინაშ სკოლას დო უკულ ლივერპულიშ დო ედინბურგიშ უნივერსიტეტეფს. 1953 წანას ჯავარაქ გამბიაშა დირთჷ დო მუშობა ქიდიჭყჷ ვეტერინარო. 1950-იან წანეფშე ქაკათჷ პოლიტიკას დო გინირთჷ [[ოკათე პროგრესული პარტია (გამბია)|ოკათე პროგრესული პარტიაშ]] (ოპპ) გენერალურ მელამოსეთ. 1960 წანაშ გიშაგორუეფს ჯავარაქ გიშაგორილქ იჸუ [[წჷმმარინაფალეფიშ პალატა (გამბია)|წჷმმარინაფალეფიშ პალატაშ]] მაკათურო. უკულიან პერიოდის თიქ შანულამ პოლიტიკურ პოპულარობა მიპალჷ დო გინირთჷ ოპპ-შ ლიდერო დო 1962 წანას ქიანაშ მაართა პრემიერ-მინისტრო. 

ჯავარაშ მართუალაშ ბორჯის, გამბიაქ მიპალჷ ზოხორინელობა [[გოართოიანაფილი ომაფე|ბრიტანეთიშ]] მართუალაშე. მარა 1970 წანაშახ სახენწჷფო მადუდეთ სქიდუდჷ ბრიტანეთიშ დიაფალი [[ელისაბედ II]]. 1970 წანას გამბიაქ რესპუბლიკათ გეგმიცხადჷ დო ჯავარაქ გიშაგორილქ იჸუ ქიანაშ მაართა პრეზიდენტო.</text>
      <sha1>5cg13qyi6rh4np4q140incuw4723jyi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>252328</id>
      <parentid>252326</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T17:35:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Njilo</username>
        <id>1885</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>252328</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8555" sha1="tewhv04gbg891x5e1ia8qgngqvszlsu" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლიდერი
| ჯოხო =დაუდა კაირაბა ჯავარა
| სურათი=Dawda Jawara (1979).jpg
| სურათიშ ზჷმა =230px
| მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=ჯავარა 1979 წანას 
| ხეშმოჭარუა =
| რანწკი = [[გამბიაშ პრეზიდენტი|გამბიაშ მა-1 პრეზიდენტი]]
| პოსტი დეკინჷ =[[24 პირელი]], [[1970]]
| პოსტი დიტუ = [[22 კვირკვე]], [[1994]]
| ვიცე-პრეზიდენტი  =
| მონარქი =
| პრეზიდენტი =
| კანცლერი =
| პრემიერ-მინისტრი =
| დუდმახვენჯი=
| წიმოხონი=[[ელისაბედ II]], &lt;br&gt;მუჭოთ გამბიაშ დიაფალი 
| მონძე   =[[იაჰია ჯამე]]
| დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|16|5|1924}}
| დაბადებაშ აბანი=[[ბარაჯალი]], [[ცენტრალური წყარმალუ (ოლქი, გამბია)|ცენტრალური წყარმალუ]], [[გამბია (კოლონია დო პროტექტორატი)|ბრიტანეთიშ გამბია]]
| ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|2019|8|27|1924|5|16}}
| ღურაშ აბანი=[[ფაჯარა (ბაკაუ)|ფაჯარა]], [[ბაკაუ]], [[გამბია]]
| ღურაშ ბაძაძი = 
| ნთხორუ აბანი =
| მენოღალობა ={{შილა|გამბია}}
| ერუანობა =
| ოგიშაგორაშე ოლქი =
| მუმა =
| ნანა =
| ალმასქუ =
| სქუალეფი=
| გონათაფა =[[გლაზგოშ უნივერსიტეტი]]&lt;br&gt;[[ლივერპულიშ უნივერსიტეტი]]&lt;br&gt;[[ედინბურგიშ უნივერსიტეტი]]
| ომენცარე ხარისხი =
| პროფესია =
| საქვარუა =
| რელიგია =[[ისლამი]]
| ჯილდოეფი =
| პარტია =[[ოკათე პროგრესული პარტია (გამბია)|ოკათე პროგრესული პარტია]]
| ვებ-საიტი=
| მიკოღანკუა=
| რანწკი2 =[[სენეგამბია]]შ ვიცე-პრეზიდენტი
| პოსტი დეკინჷ2 =[[12 ქირსეთუთა]], [[1981]]
| პოსტი დიტუ2=[[30 ეკენია]], [[1989]]
| წიმოხონი2 =
| მონძე2 =
| პრეზიდენტი2=[[აბდუ დიუფი]]
| მონარქი2 =
| კანცლერი2 =
| ვიცე-პრეზიდენტი2  =
| პრემიერ-მინისტრი2=
| დუდმახვენჯი2=
| რანწკი3 =[[გამბიაშ პრემიერ-მინისტრი]]
| პოსტი დეკინჷ3 =[[12 მანგი]], [[1962]]
| პოსტი დიტუ3 =[[24 პირელი]], [[1970]]
| წიმოხონი3 =[[პიერ სარ ნ'ჯი]]
| მონძე3 =პოსტიქ გეუქვჷ 
| პრეზიდენტი3 =
| მონარქი3=ელისაბედ II
| კანცლერი3 =
| პრემიერ-მინისტრი3=
| დუდმახვენჯი3=
| რანწკი4 =
| პოსტი დეკინჷ4 =
| პოსტი დიტუ4 =
| წიმოხონი4 = 
| მონძე4 =
| პრეზიდენტი4 =
| მონარქი4 =
| კანცლერი4 =
| პრემიერ-მინისტრი4=
| დუდმახვენჯი4=
| რანწკი5 = 
| პოსტი დეკინჷ5 =
| პოსტი დიტუ5 =
| წიმოხონი5 =
| მონძე5 =
| პრეზიდენტი5 =
| მონარქი5 =
| კანცლერი5 =
| პრემიერ-მინისტრი5=
| დუდმახვენჯი5=
}}

'''დაუდა კაირაბა ჯავარა''' ([[ინგლისური ნინა|ინგლ.]] Dawda Kairaba Jawara; დ. [[16 მესი]], [[1924]] — ღ. [[27 მარაშინათუთა]], [[2019]]) — [[გამბია]]რი პოლიტიკოსი, [[გამბიაშ პრემიერ-მინისტრი]] 1962-1970 წანეფს დო [[გამბიაშ პრეზიდენტი|გამბიაშ მა-1 პრეზიდენტი]] 1970-1994 წანეფს.

გურაფულენდჷ [[ბანჯული]]შ მეთოდისტეფიშ სკოლას. უკულ [[ვეტერინარული ქირურგია]]ს დეინტერესჷ დო გურაფა გაგინძორჷ [[გლაზგოშ უნივერსიტეტი]]შ ვეტერინარული მედიცინაშ სკოლას დო უკულ ლივერპულიშ დო ედინბურგიშ უნივერსიტეტეფს. 1953 წანას ჯავარაქ გამბიაშა დირთჷ დო მუშობა ქიდიჭყჷ ვეტერინარო. 1950-იან წანეფშე ქაკათჷ პოლიტიკას დო გინირთჷ [[ოკათე პროგრესული პარტია (გამბია)|ოკათე პროგრესული პარტიაშ]] (ოპპ) გენერალურ მელამოსეთ. 1960 წანაშ გიშაგორუეფს ჯავარაქ გიშაგორილქ იჸუ [[წჷმმარინაფალეფიშ პალატა (გამბია)|წჷმმარინაფალეფიშ პალატაშ]] მაკათურო. უკულიან პერიოდის თიქ შანულამ პოლიტიკურ პოპულარობა მიპალჷ დო გინირთჷ ოპპ-შ ლიდერო დო 1962 წანას ქიანაშ მაართა პრემიერ-მინისტრო. 

ჯავარაშ მართუალაშ ბორჯის, გამბიაქ მიპალჷ ზოხორინელობა [[გოართოიანაფილი ომაფე|ბრიტანეთიშ]] მართუალაშე. მარა 1970 წანაშახ სახენწჷფო მადუდეთ სქიდუდჷ ბრიტანეთიშ დიაფალი [[ელისაბედ II]]. 1970 წანას გამბიაქ რესპუბლიკათ გეგმიცხადჷ დო ჯავარაქ გიშაგორილქ იჸუ ქიანაშ მაართა პრეზიდენტო. 1981 წანას, არდგილ უღუდჷ სახენწჷფო გინორთაშ ცადებას ჯავარაშ ხეშულობაშ მეხჷ. ჯავარაქ ქელერინუ მეძობელ სახენწჷფოშ, [[სენეგალი]]შ აკოანჯარაფილ ნძალეფი დო პოსტის ქიგესკიდჷ. გინორთაშ მარცხიშ უკულ, ჯავარაქ დო სენეგალიშ პრეზიდენტიქ, [[აბდუ დიუფი]]ქ გჷმაცხადეს [[სენეგამბია|სენეგამბიაშ კონფედერაციაშ]] გოჭყაფაშ გეშა. მარა კონფედერაციას ბრელ ხანს ვაუარსებინჷ დო 1989 წანაშო აკოცუ.</text>
      <sha1>tewhv04gbg891x5e1ia8qgngqvszlsu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>252337</id>
      <parentid>252328</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T17:38:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Njilo</username>
        <id>1885</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>252337</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9413" sha1="2xgswwec3jedas5i4vpch5tfpcwtl8o" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლიდერი
| ჯოხო =დაუდა კაირაბა ჯავარა
| სურათი=Dawda Jawara (1979).jpg
| სურათიშ ზჷმა =230px
| მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=ჯავარა 1979 წანას 
| ხეშმოჭარუა =
| რანწკი = [[გამბიაშ პრეზიდენტი|გამბიაშ მა-1 პრეზიდენტი]]
| პოსტი დეკინჷ =[[24 პირელი]], [[1970]]
| პოსტი დიტუ = [[22 კვირკვე]], [[1994]]
| ვიცე-პრეზიდენტი  =
| მონარქი =
| პრეზიდენტი =
| კანცლერი =
| პრემიერ-მინისტრი =
| დუდმახვენჯი=
| წიმოხონი=[[ელისაბედ II]], &lt;br&gt;მუჭოთ გამბიაშ დიაფალი 
| მონძე   =[[იაჰია ჯამე]]
| დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|16|5|1924}}
| დაბადებაშ აბანი=[[ბარაჯალი]], [[ცენტრალური წყარმალუ (ოლქი, გამბია)|ცენტრალური წყარმალუ]], [[გამბია (კოლონია დო პროტექტორატი)|ბრიტანეთიშ გამბია]]
| ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|2019|8|27|1924|5|16}}
| ღურაშ აბანი=[[ფაჯარა (ბაკაუ)|ფაჯარა]], [[ბაკაუ]], [[გამბია]]
| ღურაშ ბაძაძი = 
| ნთხორუ აბანი =
| მენოღალობა ={{შილა|გამბია}}
| ერუანობა =
| ოგიშაგორაშე ოლქი =
| მუმა =
| ნანა =
| ალმასქუ =
| სქუალეფი=
| გონათაფა =[[გლაზგოშ უნივერსიტეტი]]&lt;br&gt;[[ლივერპულიშ უნივერსიტეტი]]&lt;br&gt;[[ედინბურგიშ უნივერსიტეტი]]
| ომენცარე ხარისხი =
| პროფესია =
| საქვარუა =
| რელიგია =[[ისლამი]]
| ჯილდოეფი =
| პარტია =[[ოკათე პროგრესული პარტია (გამბია)|ოკათე პროგრესული პარტია]]
| ვებ-საიტი=
| მიკოღანკუა=
| რანწკი2 =[[სენეგამბია]]შ ვიცე-პრეზიდენტი
| პოსტი დეკინჷ2 =[[12 ქირსეთუთა]], [[1981]]
| პოსტი დიტუ2=[[30 ეკენია]], [[1989]]
| წიმოხონი2 =
| მონძე2 =
| პრეზიდენტი2=[[აბდუ დიუფი]]
| მონარქი2 =
| კანცლერი2 =
| ვიცე-პრეზიდენტი2  =
| პრემიერ-მინისტრი2=
| დუდმახვენჯი2=
| რანწკი3 =[[გამბიაშ პრემიერ-მინისტრი]]
| პოსტი დეკინჷ3 =[[12 მანგი]], [[1962]]
| პოსტი დიტუ3 =[[24 პირელი]], [[1970]]
| წიმოხონი3 =[[პიერ სარ ნ'ჯი]]
| მონძე3 =პოსტიქ გეუქვჷ 
| პრეზიდენტი3 =
| მონარქი3=ელისაბედ II
| კანცლერი3 =
| პრემიერ-მინისტრი3=
| დუდმახვენჯი3=
| რანწკი4 =
| პოსტი დეკინჷ4 =
| პოსტი დიტუ4 =
| წიმოხონი4 = 
| მონძე4 =
| პრეზიდენტი4 =
| მონარქი4 =
| კანცლერი4 =
| პრემიერ-მინისტრი4=
| დუდმახვენჯი4=
| რანწკი5 = 
| პოსტი დეკინჷ5 =
| პოსტი დიტუ5 =
| წიმოხონი5 =
| მონძე5 =
| პრეზიდენტი5 =
| მონარქი5 =
| კანცლერი5 =
| პრემიერ-მინისტრი5=
| დუდმახვენჯი5=
}}

'''დაუდა კაირაბა ჯავარა''' ([[ინგლისური ნინა|ინგლ.]] Dawda Kairaba Jawara; დ. [[16 მესი]], [[1924]] — ღ. [[27 მარაშინათუთა]], [[2019]]) — [[გამბია]]რი პოლიტიკოსი, [[გამბიაშ პრემიერ-მინისტრი]] 1962-1970 წანეფს დო [[გამბიაშ პრეზიდენტი|გამბიაშ მა-1 პრეზიდენტი]] 1970-1994 წანეფს.

გურაფულენდჷ [[ბანჯული]]შ მეთოდისტეფიშ სკოლას. უკულ [[ვეტერინარული ქირურგია]]ს დეინტერესჷ დო გურაფა გაგინძორჷ [[გლაზგოშ უნივერსიტეტი]]შ ვეტერინარული მედიცინაშ სკოლას დო უკულ ლივერპულიშ დო ედინბურგიშ უნივერსიტეტეფს. 1953 წანას ჯავარაქ გამბიაშა დირთჷ დო მუშობა ქიდიჭყჷ ვეტერინარო. 1950-იან წანეფშე ქაკათჷ პოლიტიკას დო გინირთჷ [[ოკათე პროგრესული პარტია (გამბია)|ოკათე პროგრესული პარტიაშ]] (ოპპ) გენერალურ მელამოსეთ. 1960 წანაშ გიშაგორუეფს ჯავარაქ გიშაგორილქ იჸუ [[წჷმმარინაფალეფიშ პალატა (გამბია)|წჷმმარინაფალეფიშ პალატაშ]] მაკათურო. უკულიან პერიოდის თიქ შანულამ პოლიტიკურ პოპულარობა მიპალჷ დო გინირთჷ ოპპ-შ ლიდერო დო 1962 წანას ქიანაშ მაართა პრემიერ-მინისტრო. 

ჯავარაშ მართუალაშ ბორჯის, გამბიაქ მიპალჷ ზოხორინელობა [[გოართოიანაფილი ომაფე|ბრიტანეთიშ]] მართუალაშე. მარა 1970 წანაშახ სახენწჷფო მადუდეთ სქიდუდჷ ბრიტანეთიშ დიაფალი [[ელისაბედ II]]. 1970 წანას გამბიაქ რესპუბლიკათ გეგმიცხადჷ დო ჯავარაქ გიშაგორილქ იჸუ ქიანაშ მაართა პრეზიდენტო. 1981 წანას, არდგილ უღუდჷ სახენწჷფო გინორთაშ ცადებას ჯავარაშ ხეშულობაშ მეხჷ. ჯავარაქ ქელერინუ მეძობელ სახენწჷფოშ, [[სენეგალი]]შ აკოანჯარაფილ ნძალეფი დო პოსტის ქიგესკიდჷ. გინორთაშ მარცხიშ უკულ, ჯავარაქ დო სენეგალიშ პრეზიდენტიქ, [[აბდუ დიუფი]]ქ გჷმაცხადეს [[სენეგამბია|სენეგამბიაშ კონფედერაციაშ]] გოჭყაფაშ გეშა. მარა კონფედერაციას ბრელ ხანს ვაუარსებინჷ დო 1989 წანაშო აკოცუ.

ჯავარაშ მართუალა იგინძარებუდჷ 1994 წანაშახ. თე წანას ქუმოხვადჷ ახალ სახენწჷფო გინორთაქ, ნამუსჷთ დუდენდჷ ოურდუმე მოღალე [[იაჰია ჯამე]]. ჯამექ ჯავარაშ თარობა ქუდახუ დო ხეშულობა მუქ ქაშეჸოთჷ ხეშა. ჯავარაქ გამბია ქიდიტუ დო ოცხოვრებშა გამბიაშა მიდართჷ. 2002 წანას ოდაბადეშა დირთჷ. დაუდა ჯავარაქ ღურუ 2019 წანაშ 27 მარაშინათუთას, 95 წანერქ.</text>
      <sha1>2xgswwec3jedas5i4vpch5tfpcwtl8o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>252340</id>
      <parentid>252337</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T17:40:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Njilo</username>
        <id>1885</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>252340</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9413" sha1="noft8vokywkec9xy0kikyh8r8k8a7m9" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლიდერი
| ჯოხო =დაუდა კაირაბა ჯავარა
| სურათი=Dawda Jawara (1979).jpg
| სურათიშ ზჷმა =230px
| მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=ჯავარა 1979 წანას 
| ხეშმოჭარუა =
| რანწკი = [[გამბიაშ პრეზიდენტი|გამბიაშ მა-1 პრეზიდენტი]]
| პოსტი დეკინჷ =[[24 პირელი]], [[1970]]
| პოსტი დიტუ = [[22 კვირკვე]], [[1994]]
| ვიცე-პრეზიდენტი  =
| მონარქი =
| პრეზიდენტი =
| კანცლერი =
| პრემიერ-მინისტრი =
| დუდმახვენჯი=
| წიმოხონი=[[ელისაბედ II]], &lt;br&gt;მუჭოთ გამბიაშ დიაფალი 
| მონძე   =[[იაჰია ჯამე]]
| დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|16|5|1924}}
| დაბადებაშ აბანი=[[ბარაჯალი]], [[ცენტრალური წყარმალუ (ოლქი, გამბია)|ცენტრალური წყარმალუ]], [[გამბია (კოლონია დო პროტექტორატი)|ბრიტანეთიშ გამბია]]
| ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|2019|8|27|1924|5|16}}
| ღურაშ აბანი=[[ფაჯარა (ბაკაუ)|ფაჯარა]], [[ბაკაუ]], [[გამბია]]
| ღურაშ ბაძაძი = 
| ნთხორუ აბანი =
| მენოღალობა ={{შილა|გამბია}}
| ერუანობა =
| ოგიშაგორაშე ოლქი =
| მუმა =
| ნანა =
| ალმასქუ =
| სქუალეფი=
| გონათაფა =[[გლაზგოშ უნივერსიტეტი]]&lt;br&gt;[[ლივერპულიშ უნივერსიტეტი]]&lt;br&gt;[[ედინბურგიშ უნივერსიტეტი]]
| ომენცარე ხარისხი =
| პროფესია =
| საქვარუა =
| რელიგია =[[ისლამი]]
| ჯილდოეფი =
| პარტია =[[ოკათე პროგრესული პარტია (გამბია)|ოკათე პროგრესული პარტია]]
| ვებ-საიტი=
| მიკოღანკუა=
| რანწკი2 =[[სენეგამბია]]შ ვიცე-პრეზიდენტი
| პოსტი დეკინჷ2 =[[12 ქირსეთუთა]], [[1981]]
| პოსტი დიტუ2=[[30 ეკენია]], [[1989]]
| წიმოხონი2 =
| მონძე2 =
| პრეზიდენტი2=[[აბდუ დიუფი]]
| მონარქი2 =
| კანცლერი2 =
| ვიცე-პრეზიდენტი2  =
| პრემიერ-მინისტრი2=
| დუდმახვენჯი2=
| რანწკი3 =[[გამბიაშ პრემიერ-მინისტრი]]
| პოსტი დეკინჷ3 =[[12 მანგი]], [[1962]]
| პოსტი დიტუ3 =[[24 პირელი]], [[1970]]
| წიმოხონი3 =[[პიერ სარ ნ'ჯი]]
| მონძე3 =პოსტიქ გეუქვჷ 
| პრეზიდენტი3 =
| მონარქი3=ელისაბედ II
| კანცლერი3 =
| პრემიერ-მინისტრი3=
| დუდმახვენჯი3=
| რანწკი4 =
| პოსტი დეკინჷ4 =
| პოსტი დიტუ4 =
| წიმოხონი4 = 
| მონძე4 =
| პრეზიდენტი4 =
| მონარქი4 =
| კანცლერი4 =
| პრემიერ-მინისტრი4=
| დუდმახვენჯი4=
| რანწკი5 = 
| პოსტი დეკინჷ5 =
| პოსტი დიტუ5 =
| წიმოხონი5 =
| მონძე5 =
| პრეზიდენტი5 =
| მონარქი5 =
| კანცლერი5 =
| პრემიერ-მინისტრი5=
| დუდმახვენჯი5=
}}

'''დაუდა კაირაბა ჯავარა''' ([[ინგლისური ნინა|ინგლ.]] Dawda Kairaba Jawara; დ. [[16 მესი]], [[1924]] — ღ. [[27 მარაშინათუთა]], [[2019]]) — [[გამბია]]რი პოლიტიკოსი, [[გამბიაშ პრემიერ-მინისტრი]] 1962-1970 წანეფს დო [[გამბიაშ პრეზიდენტი|გამბიაშ მა-1 პრეზიდენტი]] 1970-1994 წანეფს.

გურაფულენდჷ [[ბანჯული]]შ მეთოდისტეფიშ სკოლას. უკულ [[ვეტერინარული ქირურგია]]თ დეინტერესჷ დო გურაფა გაგინძორჷ [[გლაზგოშ უნივერსიტეტი]]შ ვეტერინარული მედიცინაშ სკოლას დო უკულ ლივერპულიშ დო ედინბურგიშ უნივერსიტეტეფს. 1953 წანას ჯავარაქ გამბიაშა დირთჷ დო მუშობა ქიდიჭყჷ ვეტერინარო. 1950-იან წანეფშე ქაკათჷ პოლიტიკას დო გინირთჷ [[ოკათე პროგრესული პარტია (გამბია)|ოკათე პროგრესული პარტიაშ]] (ოპპ) გენერალურ მელამოსეთ. 1960 წანაშ გიშაგორუეფს ჯავარაქ გიშაგორილქ იჸუ [[წჷმმარინაფალეფიშ პალატა (გამბია)|წჷმმარინაფალეფიშ პალატაშ]] მაკათურო. უკულიან პერიოდის თიქ შანულამ პოლიტიკურ პოპულარობა მიპალჷ დო გინირთჷ ოპპ-შ ლიდერო დო 1962 წანას ქიანაშ მაართა პრემიერ-მინისტრო. 

ჯავარაშ მართუალაშ ბორჯის, გამბიაქ მიპალჷ ზოხორინელობა [[გოართოიანაფილი ომაფე|ბრიტანეთიშ]] მართუალაშე. მარა 1970 წანაშახ სახენწჷფო მადუდეთ სქიდუდჷ ბრიტანეთიშ დიაფალი [[ელისაბედ II]]. 1970 წანას გამბიაქ რესპუბლიკათ გეგმიცხადჷ დო ჯავარაქ გიშაგორილქ იჸუ ქიანაშ მაართა პრეზიდენტო. 1981 წანას, არდგილ უღუდჷ სახენწჷფო გინორთაშ ცადებას ჯავარაშ ხეშულობაშ მეხჷ. ჯავარაქ ქელერინუ მეძობელ სახენწჷფოშ, [[სენეგალი]]შ აკოანჯარაფილ ნძალეფი დო პოსტის ქიგესკიდჷ. გინორთაშ მარცხიშ უკულ, ჯავარაქ დო სენეგალიშ პრეზიდენტიქ, [[აბდუ დიუფი]]ქ გჷმაცხადეს [[სენეგამბია|სენეგამბიაშ კონფედერაციაშ]] გოჭყაფაშ გეშა. მარა კონფედერაციას ბრელ ხანს ვაუარსებინჷ დო 1989 წანაშო აკოცუ.

ჯავარაშ მართუალა იგინძარებუდჷ 1994 წანაშახ. თე წანას ქუმოხვადჷ ახალ სახენწჷფო გინორთაქ, ნამუსჷთ დუდენდჷ ოურდუმე მოღალე [[იაჰია ჯამე]]. ჯამექ ჯავარაშ თარობა ქუდახუ დო ხეშულობა მუქ ქაშეჸოთჷ ხეშა. ჯავარაქ გამბია ქიდიტუ დო ოცხოვრებშა გამბიაშა მიდართჷ. 2002 წანას ოდაბადეშა დირთჷ. დაუდა ჯავარაქ ღურუ 2019 წანაშ 27 მარაშინათუთას, 95 წანერქ.</text>
      <sha1>noft8vokywkec9xy0kikyh8r8k8a7m9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>252341</id>
      <parentid>252340</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T17:41:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Njilo</username>
        <id>1885</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>252341</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9419" sha1="pe9rlytq6l2dhdmldtyrkz1uu89sff2" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლიდერი
| ჯოხო =დაუდა კაირაბა ჯავარა
| სურათი=Dawda Jawara (1979).jpg
| სურათიშ ზჷმა =230px
| მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=ჯავარა 1979 წანას 
| ხეშმოჭარუა =
| რანწკი = [[გამბიაშ პრეზიდენტი|გამბიაშ მა-1 პრეზიდენტი]]
| პოსტი დეკინჷ =[[24 პირელი]], [[1970]]
| პოსტი დიტუ = [[22 კვირკვე]], [[1994]]
| ვიცე-პრეზიდენტი  =
| მონარქი =
| პრეზიდენტი =
| კანცლერი =
| პრემიერ-მინისტრი =
| დუდმახვენჯი=
| წიმოხონი=[[ელისაბედ II]], &lt;br&gt;მუჭოთ გამბიაშ დიაფალი 
| მონძე   =[[იაჰია ჯამე]]
| დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|16|5|1924}}
| დაბადებაშ აბანი=[[ბარაჯალი]], [[ცენტრალური წყარმალუ (ოლქი, გამბია)|ცენტრალური წყარმალუ]], [[გამბია (კოლონია დო პროტექტორატი)|ბრიტანეთიშ გამბია]]
| ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|2019|8|27|1924|5|16}}
| ღურაშ აბანი=[[ფაჯარა (ბაკაუ)|ფაჯარა]], [[ბაკაუ]], [[გამბია]]
| ღურაშ ბაძაძი = 
| ნთხორუ აბანი =
| მენოღალობა ={{შილა|გამბია}}
| ერუანობა =
| ოგიშაგორაშე ოლქი =
| მუმა =
| ნანა =
| ალმასქუ =
| სქუალეფი=
| გონათაფა =[[გლაზგოშ უნივერსიტეტი]]&lt;br&gt;[[ლივერპულიშ უნივერსიტეტი]]&lt;br&gt;[[ედინბურგიშ უნივერსიტეტი]]
| ომენცარე ხარისხი =
| პროფესია =
| საქვარუა =
| რელიგია =[[ისლამი]]
| ჯილდოეფი =
| პარტია =[[ოკათე პროგრესული პარტია (გამბია)|ოკათე პროგრესული პარტია]]
| ვებ-საიტი=
| მიკოღანკუა=
| რანწკი2 =[[სენეგამბია]]შ ვიცე-პრეზიდენტი
| პოსტი დეკინჷ2 =[[12 ქირსეთუთა]], [[1981]]
| პოსტი დიტუ2=[[30 ეკენია]], [[1989]]
| წიმოხონი2 =
| მონძე2 =
| პრეზიდენტი2=[[აბდუ დიუფი]]
| მონარქი2 =
| კანცლერი2 =
| ვიცე-პრეზიდენტი2  =
| პრემიერ-მინისტრი2=
| დუდმახვენჯი2=
| რანწკი3 =[[გამბიაშ პრემიერ-მინისტრი]]
| პოსტი დეკინჷ3 =[[12 მანგი]], [[1962]]
| პოსტი დიტუ3 =[[24 პირელი]], [[1970]]
| წიმოხონი3 =[[პიერ სარ ნ'ჯი]]
| მონძე3 =პოსტიქ გეუქვჷ 
| პრეზიდენტი3 =
| მონარქი3=ელისაბედ II
| კანცლერი3 =
| პრემიერ-მინისტრი3=
| დუდმახვენჯი3=
| რანწკი4 =
| პოსტი დეკინჷ4 =
| პოსტი დიტუ4 =
| წიმოხონი4 = 
| მონძე4 =
| პრეზიდენტი4 =
| მონარქი4 =
| კანცლერი4 =
| პრემიერ-მინისტრი4=
| დუდმახვენჯი4=
| რანწკი5 = 
| პოსტი დეკინჷ5 =
| პოსტი დიტუ5 =
| წიმოხონი5 =
| მონძე5 =
| პრეზიდენტი5 =
| მონარქი5 =
| კანცლერი5 =
| პრემიერ-მინისტრი5=
| დუდმახვენჯი5=
}}

'''დაუდა კაირაბა ჯავარა''' ([[ინგლისური ნინა|ინგლ.]] Dawda Kairaba Jawara; დ. [[16 მესი]], [[1924]] — ღ. [[27 მარაშინათუთა]], [[2019]]) — [[გამბია]]რი პოლიტიკოსი, [[გამბიაშ პრემიერ-მინისტრი]] 1962-1970 წანეფს დო [[გამბიაშ პრეზიდენტი|გამბიაშ მა-1 პრეზიდენტი]] 1970-1994 წანეფს.

გურაფულენდჷ [[ბანჯული]]შ მეთოდისტეფიშ სკოლას. უკულ [[ვეტერინარული ქირურგია]]თ დეინტერესჷ დო გურაფა გაგინძორჷ [[გლაზგოშ უნივერსიტეტი]]შ ვეტერინარული მედიცინაშ სკოლას დო უკულ ლივერპულიშ დო ედინბურგიშ უნივერსიტეტეფს. 1953 წანას ჯავარაქ გამბიაშა დირთჷ დო მუშობა ქიდიჭყჷ ვეტერინარო. 1950-იან წანეფშე ქაკათჷ პოლიტიკას დო გინირთჷ [[ოკათე პროგრესული პარტია (გამბია)|ოკათე პროგრესული პარტიაშ]] (ოპპ) გენერალურ მელამოსეთ. 1960 წანაშ გიშაგორუეფს ჯავარაქ გიშაგორილქ იჸუ [[წჷმმარინაფალეფიშ პალატა (გამბია)|წჷმმარინაფალეფიშ პალატაშ]] მაკათურო. უკულიან პერიოდის თიქ შანულამ პოლიტიკურ პოპულარობა მიპალჷ დო გინირთჷ ოპპ-შ ლიდერო დო 1962 წანას ქიანაშ მაართა პრემიერ-მინისტრო. 

ჯავარაშ მართუალაშ ბორჯის, გამბიაქ მიპალჷ ზოხორინელობა [[გოართოიანაფილი ომაფე|ბრიტანეთიშ]] მართუალაშე. მარა 1970 წანაშახ სახენწჷფო მადუდეთ სქიდუდჷ ბრიტანეთიშ დიაფალი [[ელისაბედ II]]. 1970 წანას გამბიაქ რესპუბლიკათ გეგმიცხადჷ დო ჯავარაქ გიშაგორილქ იჸუ ქიანაშ მაართა პრეზიდენტო. 1981 წანას, არდგილ უღუდჷ სახენწჷფო გინორთაშ ცადებას ჯავარაშ ხეშულობაშ მეხჷ. ჯავარაქ ქელერინუ მეძობელ სახენწჷფოშ, [[სენეგალი]]შ აკოანჯარაფილ ნძალეფი დო პოსტის ქიგესკიდჷ. გინორთაშ მარცხიშ უკულ, ჯავარაქ დო სენეგალიშ პრეზიდენტიქ, [[აბდუ დიუფი]]ქ გჷმაცხადეს [[სენეგამბია|სენეგამბიაშ კონფედერაციაშ]] გოჭყაფაშ გეშა. მარა კონფედერაციას ბრელ ხანს ვაუარსებინჷ დო 1989 წანაშო აკოცუ.

ჯავარაშ მართუალა იგინძარებუდჷ 1994 წანაშახ. თე წანას ქუმოხვადჷ ახალ სახენწჷფო გინორთაქ, ნამუსჷთ დუდენდჷ ოურდუმე მოღალე [[იაჰია ჯამე]]. ჯამექ ჯავარაშ თარობა ქუდახუ დო ხეშულობა მუქ ქაშეჸოთჷ ხეშა. ჯავარაქ გამბია ქიდიტუ დო ოცხოვრებშა ურცხოეთიშა მიდართჷ. 2002 წანას ოდაბადეშა დირთჷ. დაუდა ჯავარაქ ღურუ 2019 წანაშ 27 მარაშინათუთას, 95 წანერქ.</text>
      <sha1>pe9rlytq6l2dhdmldtyrkz1uu89sff2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>252342</id>
      <parentid>252341</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T17:44:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Njilo</username>
        <id>1885</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>252342</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10194" sha1="cdidek7tivp0dqvgktg2zoog6xqsx0h" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლიდერი
| ჯოხო =დაუდა კაირაბა ჯავარა
| სურათი=Dawda Jawara (1979).jpg
| სურათიშ ზჷმა =230px
| მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=ჯავარა 1979 წანას 
| ხეშმოჭარუა =
| რანწკი = [[გამბიაშ პრეზიდენტი|გამბიაშ მა-1 პრეზიდენტი]]
| პოსტი დეკინჷ =[[24 პირელი]], [[1970]]
| პოსტი დიტუ = [[22 კვირკვე]], [[1994]]
| ვიცე-პრეზიდენტი  =
| მონარქი =
| პრეზიდენტი =
| კანცლერი =
| პრემიერ-მინისტრი =
| დუდმახვენჯი=
| წიმოხონი=[[ელისაბედ II]], &lt;br&gt;მუჭოთ გამბიაშ დიაფალი 
| მონძე   =[[იაჰია ჯამე]]
| დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|16|5|1924}}
| დაბადებაშ აბანი=[[ბარაჯალი]], [[ცენტრალური წყარმალუ (ოლქი, გამბია)|ცენტრალური წყარმალუ]], [[გამბია (კოლონია დო პროტექტორატი)|ბრიტანეთიშ გამბია]]
| ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|2019|8|27|1924|5|16}}
| ღურაშ აბანი=[[ფაჯარა (ბაკაუ)|ფაჯარა]], [[ბაკაუ]], [[გამბია]]
| ღურაშ ბაძაძი = 
| ნთხორუ აბანი =
| მენოღალობა ={{შილა|გამბია}}
| ერუანობა =
| ოგიშაგორაშე ოლქი =
| მუმა =
| ნანა =
| ალმასქუ =
| სქუალეფი=
| გონათაფა =[[გლაზგოშ უნივერსიტეტი]]&lt;br&gt;[[ლივერპულიშ უნივერსიტეტი]]&lt;br&gt;[[ედინბურგიშ უნივერსიტეტი]]
| ომენცარე ხარისხი =
| პროფესია =
| საქვარუა =
| რელიგია =[[ისლამი]]
| ჯილდოეფი =
| პარტია =[[ოკათე პროგრესული პარტია (გამბია)|ოკათე პროგრესული პარტია]]
| ვებ-საიტი=
| მიკოღანკუა=
| რანწკი2 =[[სენეგამბია]]შ ვიცე-პრეზიდენტი
| პოსტი დეკინჷ2 =[[12 ქირსეთუთა]], [[1981]]
| პოსტი დიტუ2=[[30 ეკენია]], [[1989]]
| წიმოხონი2 =
| მონძე2 =
| პრეზიდენტი2=[[აბდუ დიუფი]]
| მონარქი2 =
| კანცლერი2 =
| ვიცე-პრეზიდენტი2  =
| პრემიერ-მინისტრი2=
| დუდმახვენჯი2=
| რანწკი3 =[[გამბიაშ პრემიერ-მინისტრი]]
| პოსტი დეკინჷ3 =[[12 მანგი]], [[1962]]
| პოსტი დიტუ3 =[[24 პირელი]], [[1970]]
| წიმოხონი3 =[[პიერ სარ ნ'ჯი]]
| მონძე3 =პოსტიქ გეუქვჷ 
| პრეზიდენტი3 =
| მონარქი3=ელისაბედ II
| კანცლერი3 =
| პრემიერ-მინისტრი3=
| დუდმახვენჯი3=
| რანწკი4 =
| პოსტი დეკინჷ4 =
| პოსტი დიტუ4 =
| წიმოხონი4 = 
| მონძე4 =
| პრეზიდენტი4 =
| მონარქი4 =
| კანცლერი4 =
| პრემიერ-მინისტრი4=
| დუდმახვენჯი4=
| რანწკი5 = 
| პოსტი დეკინჷ5 =
| პოსტი დიტუ5 =
| წიმოხონი5 =
| მონძე5 =
| პრეზიდენტი5 =
| მონარქი5 =
| კანცლერი5 =
| პრემიერ-მინისტრი5=
| დუდმახვენჯი5=
}}

'''დაუდა კაირაბა ჯავარა''' ([[ინგლისური ნინა|ინგლ.]] Dawda Kairaba Jawara; დ. [[16 მესი]], [[1924]] — ღ. [[27 მარაშინათუთა]], [[2019]]) — [[გამბია]]რი პოლიტიკოსი, [[გამბიაშ პრემიერ-მინისტრი]] 1962-1970 წანეფს დო [[გამბიაშ პრეზიდენტი|გამბიაშ მა-1 პრეზიდენტი]] 1970-1994 წანეფს.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Dawda-Kairaba-Jawara |title=Dawda Kairaba Jawara |website=Encyclopaedia Britannica}}&lt;/ref&gt;

გურაფულენდჷ [[ბანჯული]]შ მეთოდისტეფიშ სკოლას. უკულ [[ვეტერინარული ქირურგია]]თ დეინტერესჷ დო გურაფა გაგინძორჷ [[გლაზგოშ უნივერსიტეტი]]შ ვეტერინარული მედიცინაშ სკოლას დო უკულ ლივერპულიშ დო ედინბურგიშ უნივერსიტეტეფს. 1953 წანას ჯავარაქ გამბიაშა დირთჷ დო მუშობა ქიდიჭყჷ ვეტერინარო. 1950-იან წანეფშე ქაკათჷ პოლიტიკას დო გინირთჷ [[ოკათე პროგრესული პარტია (გამბია)|ოკათე პროგრესული პარტიაშ]] (ოპპ) გენერალურ მელამოსეთ. 1960 წანაშ გიშაგორუეფს ჯავარაქ გიშაგორილქ იჸუ [[წჷმმარინაფალეფიშ პალატა (გამბია)|წჷმმარინაფალეფიშ პალატაშ]] მაკათურო. უკულიან პერიოდის თიქ შანულამ პოლიტიკურ პოპულარობა მიპალჷ დო გინირთჷ ოპპ-შ ლიდერო დო 1962 წანას ქიანაშ მაართა პრემიერ-მინისტრო.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Dawda-Kairaba-Jawara |title=Dawda Kairaba Jawara |website=Encyclopaedia Britannica}}&lt;/ref&gt;

ჯავარაშ მართუალაშ ბორჯის, გამბიაქ მიპალჷ ზოხორინელობა [[გოართოიანაფილი ომაფე|ბრიტანეთიშ]] მართუალაშე. მარა 1970 წანაშახ სახენწჷფო მადუდეთ სქიდუდჷ ბრიტანეთიშ დიაფალი [[ელისაბედ II]]. 1970 წანას გამბიაქ რესპუბლიკათ გეგმიცხადჷ დო ჯავარაქ გიშაგორილქ იჸუ ქიანაშ მაართა პრეზიდენტო. 1981 წანას, არდგილ უღუდჷ სახენწჷფო გინორთაშ ცადებას ჯავარაშ ხეშულობაშ მეხჷ. ჯავარაქ ქელერინუ მეძობელ სახენწჷფოშ, [[სენეგალი]]შ აკოანჯარაფილ ნძალეფი დო პოსტის ქიგესკიდჷ. გინორთაშ მარცხიშ უკულ, ჯავარაქ დო სენეგალიშ პრეზიდენტიქ, [[აბდუ დიუფი]]ქ გჷმაცხადეს [[სენეგამბია|სენეგამბიაშ კონფედერაციაშ]] გოჭყაფაშ გეშა. მარა კონფედერაციას ბრელ ხანს ვაუარსებინჷ დო 1989 წანაშო აკოცუ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Dawda-Kairaba-Jawara |title=Dawda Kairaba Jawara |website=Encyclopaedia Britannica}}&lt;/ref&gt;

ჯავარაშ მართუალა იგინძარებუდჷ 1994 წანაშახ. თე წანას ქუმოხვადჷ ახალ სახენწჷფო გინორთაქ, ნამუსჷთ დუდენდჷ ოურდუმე მოღალე [[იაჰია ჯამე]]. ჯამექ ჯავარაშ თარობა ქუდახუ დო ხეშულობა მუქ ქაშეჸოთჷ ხეშა. ჯავარაქ გამბია ქიდიტუ დო ოცხოვრებშა ურცხოეთიშა მიდართჷ. 2002 წანას ოდაბადეშა დირთჷ. დაუდა ჯავარაქ ღურუ 2019 წანაშ 27 მარაშინათუთას, 95 წანერქ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Dawda-Kairaba-Jawara |title=Dawda Kairaba Jawara |website=Encyclopaedia Britannica}}&lt;/ref&gt;

== წყარეფი ==
{{სქოლიოეფი}}
ეს არის ზუსტად ის ფორმატი, რომელსაც გულისხმობ.</text>
      <sha1>cdidek7tivp0dqvgktg2zoog6xqsx0h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>252343</id>
      <parentid>252342</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T17:44:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Njilo</username>
        <id>1885</id>
      </contributor>
      <origin>252343</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10036" sha1="67vlu3974kz45mxpp6ffjlfakouu0w0" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლიდერი
| ჯოხო =დაუდა კაირაბა ჯავარა
| სურათი=Dawda Jawara (1979).jpg
| სურათიშ ზჷმა =230px
| მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=ჯავარა 1979 წანას 
| ხეშმოჭარუა =
| რანწკი = [[გამბიაშ პრეზიდენტი|გამბიაშ მა-1 პრეზიდენტი]]
| პოსტი დეკინჷ =[[24 პირელი]], [[1970]]
| პოსტი დიტუ = [[22 კვირკვე]], [[1994]]
| ვიცე-პრეზიდენტი  =
| მონარქი =
| პრეზიდენტი =
| კანცლერი =
| პრემიერ-მინისტრი =
| დუდმახვენჯი=
| წიმოხონი=[[ელისაბედ II]], &lt;br&gt;მუჭოთ გამბიაშ დიაფალი 
| მონძე   =[[იაჰია ჯამე]]
| დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|16|5|1924}}
| დაბადებაშ აბანი=[[ბარაჯალი]], [[ცენტრალური წყარმალუ (ოლქი, გამბია)|ცენტრალური წყარმალუ]], [[გამბია (კოლონია დო პროტექტორატი)|ბრიტანეთიშ გამბია]]
| ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|2019|8|27|1924|5|16}}
| ღურაშ აბანი=[[ფაჯარა (ბაკაუ)|ფაჯარა]], [[ბაკაუ]], [[გამბია]]
| ღურაშ ბაძაძი = 
| ნთხორუ აბანი =
| მენოღალობა ={{შილა|გამბია}}
| ერუანობა =
| ოგიშაგორაშე ოლქი =
| მუმა =
| ნანა =
| ალმასქუ =
| სქუალეფი=
| გონათაფა =[[გლაზგოშ უნივერსიტეტი]]&lt;br&gt;[[ლივერპულიშ უნივერსიტეტი]]&lt;br&gt;[[ედინბურგიშ უნივერსიტეტი]]
| ომენცარე ხარისხი =
| პროფესია =
| საქვარუა =
| რელიგია =[[ისლამი]]
| ჯილდოეფი =
| პარტია =[[ოკათე პროგრესული პარტია (გამბია)|ოკათე პროგრესული პარტია]]
| ვებ-საიტი=
| მიკოღანკუა=
| რანწკი2 =[[სენეგამბია]]შ ვიცე-პრეზიდენტი
| პოსტი დეკინჷ2 =[[12 ქირსეთუთა]], [[1981]]
| პოსტი დიტუ2=[[30 ეკენია]], [[1989]]
| წიმოხონი2 =
| მონძე2 =
| პრეზიდენტი2=[[აბდუ დიუფი]]
| მონარქი2 =
| კანცლერი2 =
| ვიცე-პრეზიდენტი2  =
| პრემიერ-მინისტრი2=
| დუდმახვენჯი2=
| რანწკი3 =[[გამბიაშ პრემიერ-მინისტრი]]
| პოსტი დეკინჷ3 =[[12 მანგი]], [[1962]]
| პოსტი დიტუ3 =[[24 პირელი]], [[1970]]
| წიმოხონი3 =[[პიერ სარ ნ'ჯი]]
| მონძე3 =პოსტიქ გეუქვჷ 
| პრეზიდენტი3 =
| მონარქი3=ელისაბედ II
| კანცლერი3 =
| პრემიერ-მინისტრი3=
| დუდმახვენჯი3=
| რანწკი4 =
| პოსტი დეკინჷ4 =
| პოსტი დიტუ4 =
| წიმოხონი4 = 
| მონძე4 =
| პრეზიდენტი4 =
| მონარქი4 =
| კანცლერი4 =
| პრემიერ-მინისტრი4=
| დუდმახვენჯი4=
| რანწკი5 = 
| პოსტი დეკინჷ5 =
| პოსტი დიტუ5 =
| წიმოხონი5 =
| მონძე5 =
| პრეზიდენტი5 =
| მონარქი5 =
| კანცლერი5 =
| პრემიერ-მინისტრი5=
| დუდმახვენჯი5=
}}

'''დაუდა კაირაბა ჯავარა''' ([[ინგლისური ნინა|ინგლ.]] Dawda Kairaba Jawara; დ. [[16 მესი]], [[1924]] — ღ. [[27 მარაშინათუთა]], [[2019]]) — [[გამბია]]რი პოლიტიკოსი, [[გამბიაშ პრემიერ-მინისტრი]] 1962-1970 წანეფს დო [[გამბიაშ პრეზიდენტი|გამბიაშ მა-1 პრეზიდენტი]] 1970-1994 წანეფს.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Dawda-Kairaba-Jawara |title=Dawda Kairaba Jawara |website=Encyclopaedia Britannica}}&lt;/ref&gt;

გურაფულენდჷ [[ბანჯული]]შ მეთოდისტეფიშ სკოლას. უკულ [[ვეტერინარული ქირურგია]]თ დეინტერესჷ დო გურაფა გაგინძორჷ [[გლაზგოშ უნივერსიტეტი]]შ ვეტერინარული მედიცინაშ სკოლას დო უკულ ლივერპულიშ დო ედინბურგიშ უნივერსიტეტეფს. 1953 წანას ჯავარაქ გამბიაშა დირთჷ დო მუშობა ქიდიჭყჷ ვეტერინარო. 1950-იან წანეფშე ქაკათჷ პოლიტიკას დო გინირთჷ [[ოკათე პროგრესული პარტია (გამბია)|ოკათე პროგრესული პარტიაშ]] (ოპპ) გენერალურ მელამოსეთ. 1960 წანაშ გიშაგორუეფს ჯავარაქ გიშაგორილქ იჸუ [[წჷმმარინაფალეფიშ პალატა (გამბია)|წჷმმარინაფალეფიშ პალატაშ]] მაკათურო. უკულიან პერიოდის თიქ შანულამ პოლიტიკურ პოპულარობა მიპალჷ დო გინირთჷ ოპპ-შ ლიდერო დო 1962 წანას ქიანაშ მაართა პრემიერ-მინისტრო.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Dawda-Kairaba-Jawara |title=Dawda Kairaba Jawara |website=Encyclopaedia Britannica}}&lt;/ref&gt;

ჯავარაშ მართუალაშ ბორჯის, გამბიაქ მიპალჷ ზოხორინელობა [[გოართოიანაფილი ომაფე|ბრიტანეთიშ]] მართუალაშე. მარა 1970 წანაშახ სახენწჷფო მადუდეთ სქიდუდჷ ბრიტანეთიშ დიაფალი [[ელისაბედ II]]. 1970 წანას გამბიაქ რესპუბლიკათ გეგმიცხადჷ დო ჯავარაქ გიშაგორილქ იჸუ ქიანაშ მაართა პრეზიდენტო. 1981 წანას, არდგილ უღუდჷ სახენწჷფო გინორთაშ ცადებას ჯავარაშ ხეშულობაშ მეხჷ. ჯავარაქ ქელერინუ მეძობელ სახენწჷფოშ, [[სენეგალი]]შ აკოანჯარაფილ ნძალეფი დო პოსტის ქიგესკიდჷ. გინორთაშ მარცხიშ უკულ, ჯავარაქ დო სენეგალიშ პრეზიდენტიქ, [[აბდუ დიუფი]]ქ გჷმაცხადეს [[სენეგამბია|სენეგამბიაშ კონფედერაციაშ]] გოჭყაფაშ გეშა. მარა კონფედერაციას ბრელ ხანს ვაუარსებინჷ დო 1989 წანაშო აკოცუ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Dawda-Kairaba-Jawara |title=Dawda Kairaba Jawara |website=Encyclopaedia Britannica}}&lt;/ref&gt;

ჯავარაშ მართუალა იგინძარებუდჷ 1994 წანაშახ. თე წანას ქუმოხვადჷ ახალ სახენწჷფო გინორთაქ, ნამუსჷთ დუდენდჷ ოურდუმე მოღალე [[იაჰია ჯამე]]. ჯამექ ჯავარაშ თარობა ქუდახუ დო ხეშულობა მუქ ქაშეჸოთჷ ხეშა. ჯავარაქ გამბია ქიდიტუ დო ოცხოვრებშა ურცხოეთიშა მიდართჷ. 2002 წანას ოდაბადეშა დირთჷ. დაუდა ჯავარაქ ღურუ 2019 წანაშ 27 მარაშინათუთას, 95 წანერქ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Dawda-Kairaba-Jawara |title=Dawda Kairaba Jawara |website=Encyclopaedia Britannica}}&lt;/ref&gt;

== სქოლიო ==</text>
      <sha1>67vlu3974kz45mxpp6ffjlfakouu0w0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>252344</id>
      <parentid>252343</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T17:46:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Njilo</username>
        <id>1885</id>
      </contributor>
      <origin>252344</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10487" sha1="bso0f1ey9v9beffmvbxdij7fp56rgu9" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლიდერი
| ჯოხო =დაუდა კაირაბა ჯავარა
| სურათი=Dawda Jawara (1979).jpg
| სურათიშ ზჷმა =230px
| მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=ჯავარა 1979 წანას 
| ხეშმოჭარუა =
| რანწკი = [[გამბიაშ პრეზიდენტი|გამბიაშ მა-1 პრეზიდენტი]]
| პოსტი დეკინჷ =[[24 პირელი]], [[1970]]
| პოსტი დიტუ = [[22 კვირკვე]], [[1994]]
| ვიცე-პრეზიდენტი  =
| მონარქი =
| პრეზიდენტი =
| კანცლერი =
| პრემიერ-მინისტრი =
| დუდმახვენჯი=
| წიმოხონი=[[ელისაბედ II]], &lt;br&gt;მუჭოთ გამბიაშ დიაფალი 
| მონძე   =[[იაჰია ჯამე]]
| დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|16|5|1924}}
| დაბადებაშ აბანი=[[ბარაჯალი]], [[ცენტრალური წყარმალუ (ოლქი, გამბია)|ცენტრალური წყარმალუ]], [[გამბია (კოლონია დო პროტექტორატი)|ბრიტანეთიშ გამბია]]
| ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|2019|8|27|1924|5|16}}
| ღურაშ აბანი=[[ფაჯარა (ბაკაუ)|ფაჯარა]], [[ბაკაუ]], [[გამბია]]
| ღურაშ ბაძაძი = 
| ნთხორუ აბანი =
| მენოღალობა ={{შილა|გამბია}}
| ერუანობა =
| ოგიშაგორაშე ოლქი =
| მუმა =
| ნანა =
| ალმასქუ =
| სქუალეფი=
| გონათაფა =[[გლაზგოშ უნივერსიტეტი]]&lt;br&gt;[[ლივერპულიშ უნივერსიტეტი]]&lt;br&gt;[[ედინბურგიშ უნივერსიტეტი]]
| ომენცარე ხარისხი =
| პროფესია =
| საქვარუა =
| რელიგია =[[ისლამი]]
| ჯილდოეფი =
| პარტია =[[ოკათე პროგრესული პარტია (გამბია)|ოკათე პროგრესული პარტია]]
| ვებ-საიტი=
| მიკოღანკუა=
| რანწკი2 =[[სენეგამბია]]შ ვიცე-პრეზიდენტი
| პოსტი დეკინჷ2 =[[12 ქირსეთუთა]], [[1981]]
| პოსტი დიტუ2=[[30 ეკენია]], [[1989]]
| წიმოხონი2 =
| მონძე2 =
| პრეზიდენტი2=[[აბდუ დიუფი]]
| მონარქი2 =
| კანცლერი2 =
| ვიცე-პრეზიდენტი2  =
| პრემიერ-მინისტრი2=
| დუდმახვენჯი2=
| რანწკი3 =[[გამბიაშ პრემიერ-მინისტრი]]
| პოსტი დეკინჷ3 =[[12 მანგი]], [[1962]]
| პოსტი დიტუ3 =[[24 პირელი]], [[1970]]
| წიმოხონი3 =[[პიერ სარ ნ'ჯი]]
| მონძე3 =პოსტიქ გეუქვჷ 
| პრეზიდენტი3 =
| მონარქი3=ელისაბედ II
| კანცლერი3 =
| პრემიერ-მინისტრი3=
| დუდმახვენჯი3=
| რანწკი4 =
| პოსტი დეკინჷ4 =
| პოსტი დიტუ4 =
| წიმოხონი4 = 
| მონძე4 =
| პრეზიდენტი4 =
| მონარქი4 =
| კანცლერი4 =
| პრემიერ-მინისტრი4=
| დუდმახვენჯი4=
| რანწკი5 = 
| პოსტი დეკინჷ5 =
| პოსტი დიტუ5 =
| წიმოხონი5 =
| მონძე5 =
| პრეზიდენტი5 =
| მონარქი5 =
| კანცლერი5 =
| პრემიერ-მინისტრი5=
| დუდმახვენჯი5=
}}

'''დაუდა კაირაბა ჯავარა''' ([[ინგლისური ნინა|ინგლ.]] Dawda Kairaba Jawara; დ. [[16 მესი]], [[1924]] — ღ. [[27 მარაშინათუთა]], [[2019]]) — [[გამბია]]რი პოლიტიკოსი, [[გამბიაშ პრემიერ-მინისტრი]] 1962-1970 წანეფს დო [[გამბიაშ პრეზიდენტი|გამბიაშ მა-1 პრეზიდენტი]] 1970-1994 წანეფს.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Dawda-Kairaba-Jawara |title=Dawda Kairaba Jawara |website=Encyclopaedia Britannica}}&lt;/ref&gt;

გურაფულენდჷ [[ბანჯული]]შ მეთოდისტეფიშ სკოლას. უკულ [[ვეტერინარული ქირურგია]]თ დეინტერესჷ დო გურაფა გაგინძორჷ [[გლაზგოშ უნივერსიტეტი]]შ ვეტერინარული მედიცინაშ სკოლას დო უკულ ლივერპულიშ დო ედინბურგიშ უნივერსიტეტეფს. 1953 წანას ჯავარაქ გამბიაშა დირთჷ დო მუშობა ქიდიჭყჷ ვეტერინარო. 1950-იან წანეფშე ქაკათჷ პოლიტიკას დო გინირთჷ [[ოკათე პროგრესული პარტია (გამბია)|ოკათე პროგრესული პარტიაშ]] (ოპპ) გენერალურ მელამოსეთ. 1960 წანაშ გიშაგორუეფს ჯავარაქ გიშაგორილქ იჸუ [[წჷმმარინაფალეფიშ პალატა (გამბია)|წჷმმარინაფალეფიშ პალატაშ]] მაკათურო. უკულიან პერიოდის თიქ შანულამ პოლიტიკურ პოპულარობა მიპალჷ დო გინირთჷ ოპპ-შ ლიდერო დო 1962 წანას ქიანაშ მაართა პრემიერ-მინისტრო.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Dawda-Kairaba-Jawara |title=Dawda Kairaba Jawara |website=Encyclopaedia Britannica}}&lt;/ref&gt;

ჯავარაშ მართუალაშ ბორჯის, გამბიაქ მიპალჷ ზოხორინელობა [[გოართოიანაფილი ომაფე|ბრიტანეთიშ]] მართუალაშე. მარა 1970 წანაშახ სახენწჷფო მადუდეთ სქიდუდჷ ბრიტანეთიშ დიაფალი [[ელისაბედ II]]. 1970 წანას გამბიაქ რესპუბლიკათ გეგმიცხადჷ დო ჯავარაქ გიშაგორილქ იჸუ ქიანაშ მაართა პრეზიდენტო. 1981 წანას, არდგილ უღუდჷ სახენწჷფო გინორთაშ ცადებას ჯავარაშ ხეშულობაშ მეხჷ. ჯავარაქ ქელერინუ მეძობელ სახენწჷფოშ, [[სენეგალი]]შ აკოანჯარაფილ ნძალეფი დო პოსტის ქიგესკიდჷ. გინორთაშ მარცხიშ უკულ, ჯავარაქ დო სენეგალიშ პრეზიდენტიქ, [[აბდუ დიუფი]]ქ გჷმაცხადეს [[სენეგამბია|სენეგამბიაშ კონფედერაციაშ]] გოჭყაფაშ გეშა. მარა კონფედერაციას ბრელ ხანს ვაუარსებინჷ დო 1989 წანაშო აკოცუ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Dawda-Kairaba-Jawara |title=Dawda Kairaba Jawara |website=Encyclopaedia Britannica}}&lt;/ref&gt;

ჯავარაშ მართუალა იგინძარებუდჷ 1994 წანაშახ. თე წანას ქუმოხვადჷ ახალ სახენწჷფო გინორთაქ, ნამუსჷთ დუდენდჷ ოურდუმე მოღალე [[იაჰია ჯამე]]. ჯამექ ჯავარაშ თარობა ქუდახუ დო ხეშულობა მუქ ქაშეჸოთჷ ხეშა. ჯავარაქ გამბია ქიდიტუ დო ოცხოვრებშა ურცხოეთიშა მიდართჷ. 2002 წანას ოდაბადეშა დირთჷ. დაუდა ჯავარაქ ღურუ 2019 წანაშ 27 მარაშინათუთას, 95 წანერქ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Dawda-Kairaba-Jawara |title=Dawda Kairaba Jawara |website=Encyclopaedia Britannica}}&lt;/ref&gt;

== სქოლიო ==


[[კატეგორია:გამბიარეფი]]
[[კატეგორია:გამბიარი პოლიტიკოსეფი]]
[[კატეგორია:გამბიარი ვეტერინარეფი]]
[[კატეგორია:გამბიაშ პრემიერ-მინისტრეფი]]
[[კატეგორია:გამბიაშ პრეზიდენტეფი]]</text>
      <sha1>bso0f1ey9v9beffmvbxdij7fp56rgu9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>252345</id>
      <parentid>252344</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T17:46:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Njilo</username>
        <id>1885</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>252345</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10601" sha1="59wkw3rmxyiah2e8dih6lvgadp0s8f5" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლიდერი
| ჯოხო =დაუდა კაირაბა ჯავარა
| სურათი=Dawda Jawara (1979).jpg
| სურათიშ ზჷმა =230px
| მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=ჯავარა 1979 წანას 
| ხეშმოჭარუა =
| რანწკი = [[გამბიაშ პრეზიდენტი|გამბიაშ მა-1 პრეზიდენტი]]
| პოსტი დეკინჷ =[[24 პირელი]], [[1970]]
| პოსტი დიტუ = [[22 კვირკვე]], [[1994]]
| ვიცე-პრეზიდენტი  =
| მონარქი =
| პრეზიდენტი =
| კანცლერი =
| პრემიერ-მინისტრი =
| დუდმახვენჯი=
| წიმოხონი=[[ელისაბედ II]], &lt;br&gt;მუჭოთ გამბიაშ დიაფალი 
| მონძე   =[[იაჰია ჯამე]]
| დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|16|5|1924}}
| დაბადებაშ აბანი=[[ბარაჯალი]], [[ცენტრალური წყარმალუ (ოლქი, გამბია)|ცენტრალური წყარმალუ]], [[გამბია (კოლონია დო პროტექტორატი)|ბრიტანეთიშ გამბია]]
| ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|2019|8|27|1924|5|16}}
| ღურაშ აბანი=[[ფაჯარა (ბაკაუ)|ფაჯარა]], [[ბაკაუ]], [[გამბია]]
| ღურაშ ბაძაძი = 
| ნთხორუ აბანი =
| მენოღალობა ={{შილა|გამბია}}
| ერუანობა =
| ოგიშაგორაშე ოლქი =
| მუმა =
| ნანა =
| ალმასქუ =
| სქუალეფი=
| გონათაფა =[[გლაზგოშ უნივერსიტეტი]]&lt;br&gt;[[ლივერპულიშ უნივერსიტეტი]]&lt;br&gt;[[ედინბურგიშ უნივერსიტეტი]]
| ომენცარე ხარისხი =
| პროფესია =
| საქვარუა =
| რელიგია =[[ისლამი]]
| ჯილდოეფი =
| პარტია =[[ოკათე პროგრესული პარტია (გამბია)|ოკათე პროგრესული პარტია]]
| ვებ-საიტი=
| მიკოღანკუა=
| რანწკი2 =[[სენეგამბია]]შ ვიცე-პრეზიდენტი
| პოსტი დეკინჷ2 =[[12 ქირსეთუთა]], [[1981]]
| პოსტი დიტუ2=[[30 ეკენია]], [[1989]]
| წიმოხონი2 =
| მონძე2 =
| პრეზიდენტი2=[[აბდუ დიუფი]]
| მონარქი2 =
| კანცლერი2 =
| ვიცე-პრეზიდენტი2  =
| პრემიერ-მინისტრი2=
| დუდმახვენჯი2=
| რანწკი3 =[[გამბიაშ პრემიერ-მინისტრი]]
| პოსტი დეკინჷ3 =[[12 მანგი]], [[1962]]
| პოსტი დიტუ3 =[[24 პირელი]], [[1970]]
| წიმოხონი3 =[[პიერ სარ ნ'ჯი]]
| მონძე3 =პოსტიქ გეუქვჷ 
| პრეზიდენტი3 =
| მონარქი3=ელისაბედ II
| კანცლერი3 =
| პრემიერ-მინისტრი3=
| დუდმახვენჯი3=
| რანწკი4 =
| პოსტი დეკინჷ4 =
| პოსტი დიტუ4 =
| წიმოხონი4 = 
| მონძე4 =
| პრეზიდენტი4 =
| მონარქი4 =
| კანცლერი4 =
| პრემიერ-მინისტრი4=
| დუდმახვენჯი4=
| რანწკი5 = 
| პოსტი დეკინჷ5 =
| პოსტი დიტუ5 =
| წიმოხონი5 =
| მონძე5 =
| პრეზიდენტი5 =
| მონარქი5 =
| კანცლერი5 =
| პრემიერ-მინისტრი5=
| დუდმახვენჯი5=
}}

'''დაუდა კაირაბა ჯავარა''' ([[ინგლისური ნინა|ინგლ.]] Dawda Kairaba Jawara; დ. [[16 მესი]], [[1924]] — ღ. [[27 მარაშინათუთა]], [[2019]]) — [[გამბია]]რი პოლიტიკოსი, [[გამბიაშ პრემიერ-მინისტრი]] 1962-1970 წანეფს დო [[გამბიაშ პრეზიდენტი|გამბიაშ მა-1 პრეზიდენტი]] 1970-1994 წანეფს.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Dawda-Kairaba-Jawara |title=Dawda Kairaba Jawara |website=Encyclopaedia Britannica}}&lt;/ref&gt;

გურაფულენდჷ [[ბანჯული]]შ მეთოდისტეფიშ სკოლას. უკულ [[ვეტერინარული ქირურგია]]თ დეინტერესჷ დო გურაფა გაგინძორჷ [[გლაზგოშ უნივერსიტეტი]]შ ვეტერინარული მედიცინაშ სკოლას დო უკულ ლივერპულიშ დო ედინბურგიშ უნივერსიტეტეფს. 1953 წანას ჯავარაქ გამბიაშა დირთჷ დო მუშობა ქიდიჭყჷ ვეტერინარო. 1950-იან წანეფშე ქაკათჷ პოლიტიკას დო გინირთჷ [[ოკათე პროგრესული პარტია (გამბია)|ოკათე პროგრესული პარტიაშ]] (ოპპ) გენერალურ მელამოსეთ. 1960 წანაშ გიშაგორუეფს ჯავარაქ გიშაგორილქ იჸუ [[წჷმმარინაფალეფიშ პალატა (გამბია)|წჷმმარინაფალეფიშ პალატაშ]] მაკათურო. უკულიან პერიოდის თიქ შანულამ პოლიტიკურ პოპულარობა მიპალჷ დო გინირთჷ ოპპ-შ ლიდერო დო 1962 წანას ქიანაშ მაართა პრემიერ-მინისტრო.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Dawda-Kairaba-Jawara |title=Dawda Kairaba Jawara |website=Encyclopaedia Britannica}}&lt;/ref&gt;

ჯავარაშ მართუალაშ ბორჯის, გამბიაქ მიპალჷ ზოხორინელობა [[გოართოიანაფილი ომაფე|ბრიტანეთიშ]] მართუალაშე. მარა 1970 წანაშახ სახენწჷფო მადუდეთ სქიდუდჷ ბრიტანეთიშ დიაფალი [[ელისაბედ II]]. 1970 წანას გამბიაქ რესპუბლიკათ გეგმიცხადჷ დო ჯავარაქ გიშაგორილქ იჸუ ქიანაშ მაართა პრეზიდენტო. 1981 წანას, არდგილ უღუდჷ სახენწჷფო გინორთაშ ცადებას ჯავარაშ ხეშულობაშ მეხჷ. ჯავარაქ ქელერინუ მეძობელ სახენწჷფოშ, [[სენეგალი]]შ აკოანჯარაფილ ნძალეფი დო პოსტის ქიგესკიდჷ. გინორთაშ მარცხიშ უკულ, ჯავარაქ დო სენეგალიშ პრეზიდენტიქ, [[აბდუ დიუფი]]ქ გჷმაცხადეს [[სენეგამბია|სენეგამბიაშ კონფედერაციაშ]] გოჭყაფაშ გეშა. მარა კონფედერაციას ბრელ ხანს ვაუარსებინჷ დო 1989 წანაშო აკოცუ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Dawda-Kairaba-Jawara |title=Dawda Kairaba Jawara |website=Encyclopaedia Britannica}}&lt;/ref&gt;

ჯავარაშ მართუალა იგინძარებუდჷ 1994 წანაშახ. თე წანას ქუმოხვადჷ ახალ სახენწჷფო გინორთაქ, ნამუსჷთ დუდენდჷ ოურდუმე მოღალე [[იაჰია ჯამე]]. ჯამექ ჯავარაშ თარობა ქუდახუ დო ხეშულობა მუქ ქაშეჸოთჷ ხეშა. ჯავარაქ გამბია ქიდიტუ დო ოცხოვრებშა ურცხოეთიშა მიდართჷ. 2002 წანას ოდაბადეშა დირთჷ. დაუდა ჯავარაქ ღურუ 2019 წანაშ 27 მარაშინათუთას, 95 წანერქ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Dawda-Kairaba-Jawara |title=Dawda Kairaba Jawara |website=Encyclopaedia Britannica}}&lt;/ref&gt;

==ქოძირით თაშნეშე==
* [[გამბიაშ პრეზიდენტეფი]]

== სქოლიო ==


[[კატეგორია:გამბიარეფი]]
[[კატეგორია:გამბიარი პოლიტიკოსეფი]]
[[კატეგორია:გამბიარი ვეტერინარეფი]]
[[კატეგორია:გამბიაშ პრემიერ-მინისტრეფი]]
[[კატეგორია:გამბიაშ პრეზიდენტეფი]]</text>
      <sha1>59wkw3rmxyiah2e8dih6lvgadp0s8f5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>252346</id>
      <parentid>252345</parentid>
      <timestamp>2026-08-19T17:46:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Njilo</username>
        <id>1885</id>
      </contributor>
      <comment>/* ქოძირით თაშნეშე */</comment>
      <origin>252346</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10595" sha1="fnq6ppej23mjb6irt0y8atecmyp9itf" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლიდერი
| ჯოხო =დაუდა კაირაბა ჯავარა
| სურათი=Dawda Jawara (1979).jpg
| სურათიშ ზჷმა =230px
| მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=ჯავარა 1979 წანას 
| ხეშმოჭარუა =
| რანწკი = [[გამბიაშ პრეზიდენტი|გამბიაშ მა-1 პრეზიდენტი]]
| პოსტი დეკინჷ =[[24 პირელი]], [[1970]]
| პოსტი დიტუ = [[22 კვირკვე]], [[1994]]
| ვიცე-პრეზიდენტი  =
| მონარქი =
| პრეზიდენტი =
| კანცლერი =
| პრემიერ-მინისტრი =
| დუდმახვენჯი=
| წიმოხონი=[[ელისაბედ II]], &lt;br&gt;მუჭოთ გამბიაშ დიაფალი 
| მონძე   =[[იაჰია ჯამე]]
| დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|16|5|1924}}
| დაბადებაშ აბანი=[[ბარაჯალი]], [[ცენტრალური წყარმალუ (ოლქი, გამბია)|ცენტრალური წყარმალუ]], [[გამბია (კოლონია დო პროტექტორატი)|ბრიტანეთიშ გამბია]]
| ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|2019|8|27|1924|5|16}}
| ღურაშ აბანი=[[ფაჯარა (ბაკაუ)|ფაჯარა]], [[ბაკაუ]], [[გამბია]]
| ღურაშ ბაძაძი = 
| ნთხორუ აბანი =
| მენოღალობა ={{შილა|გამბია}}
| ერუანობა =
| ოგიშაგორაშე ოლქი =
| მუმა =
| ნანა =
| ალმასქუ =
| სქუალეფი=
| გონათაფა =[[გლაზგოშ უნივერსიტეტი]]&lt;br&gt;[[ლივერპულიშ უნივერსიტეტი]]&lt;br&gt;[[ედინბურგიშ უნივერსიტეტი]]
| ომენცარე ხარისხი =
| პროფესია =
| საქვარუა =
| რელიგია =[[ისლამი]]
| ჯილდოეფი =
| პარტია =[[ოკათე პროგრესული პარტია (გამბია)|ოკათე პროგრესული პარტია]]
| ვებ-საიტი=
| მიკოღანკუა=
| რანწკი2 =[[სენეგამბია]]შ ვიცე-პრეზიდენტი
| პოსტი დეკინჷ2 =[[12 ქირსეთუთა]], [[1981]]
| პოსტი დიტუ2=[[30 ეკენია]], [[1989]]
| წიმოხონი2 =
| მონძე2 =
| პრეზიდენტი2=[[აბდუ დიუფი]]
| მონარქი2 =
| კანცლერი2 =
| ვიცე-პრეზიდენტი2  =
| პრემიერ-მინისტრი2=
| დუდმახვენჯი2=
| რანწკი3 =[[გამბიაშ პრემიერ-მინისტრი]]
| პოსტი დეკინჷ3 =[[12 მანგი]], [[1962]]
| პოსტი დიტუ3 =[[24 პირელი]], [[1970]]
| წიმოხონი3 =[[პიერ სარ ნ'ჯი]]
| მონძე3 =პოსტიქ გეუქვჷ 
| პრეზიდენტი3 =
| მონარქი3=ელისაბედ II
| კანცლერი3 =
| პრემიერ-მინისტრი3=
| დუდმახვენჯი3=
| რანწკი4 =
| პოსტი დეკინჷ4 =
| პოსტი დიტუ4 =
| წიმოხონი4 = 
| მონძე4 =
| პრეზიდენტი4 =
| მონარქი4 =
| კანცლერი4 =
| პრემიერ-მინისტრი4=
| დუდმახვენჯი4=
| რანწკი5 = 
| პოსტი დეკინჷ5 =
| პოსტი დიტუ5 =
| წიმოხონი5 =
| მონძე5 =
| პრეზიდენტი5 =
| მონარქი5 =
| კანცლერი5 =
| პრემიერ-მინისტრი5=
| დუდმახვენჯი5=
}}

'''დაუდა კაირაბა ჯავარა''' ([[ინგლისური ნინა|ინგლ.]] Dawda Kairaba Jawara; დ. [[16 მესი]], [[1924]] — ღ. [[27 მარაშინათუთა]], [[2019]]) — [[გამბია]]რი პოლიტიკოსი, [[გამბიაშ პრემიერ-მინისტრი]] 1962-1970 წანეფს დო [[გამბიაშ პრეზიდენტი|გამბიაშ მა-1 პრეზიდენტი]] 1970-1994 წანეფს.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Dawda-Kairaba-Jawara |title=Dawda Kairaba Jawara |website=Encyclopaedia Britannica}}&lt;/ref&gt;

გურაფულენდჷ [[ბანჯული]]შ მეთოდისტეფიშ სკოლას. უკულ [[ვეტერინარული ქირურგია]]თ დეინტერესჷ დო გურაფა გაგინძორჷ [[გლაზგოშ უნივერსიტეტი]]შ ვეტერინარული მედიცინაშ სკოლას დო უკულ ლივერპულიშ დო ედინბურგიშ უნივერსიტეტეფს. 1953 წანას ჯავარაქ გამბიაშა დირთჷ დო მუშობა ქიდიჭყჷ ვეტერინარო. 1950-იან წანეფშე ქაკათჷ პოლიტიკას დო გინირთჷ [[ოკათე პროგრესული პარტია (გამბია)|ოკათე პროგრესული პარტიაშ]] (ოპპ) გენერალურ მელამოსეთ. 1960 წანაშ გიშაგორუეფს ჯავარაქ გიშაგორილქ იჸუ [[წჷმმარინაფალეფიშ პალატა (გამბია)|წჷმმარინაფალეფიშ პალატაშ]] მაკათურო. უკულიან პერიოდის თიქ შანულამ პოლიტიკურ პოპულარობა მიპალჷ დო გინირთჷ ოპპ-შ ლიდერო დო 1962 წანას ქიანაშ მაართა პრემიერ-მინისტრო.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Dawda-Kairaba-Jawara |title=Dawda Kairaba Jawara |website=Encyclopaedia Britannica}}&lt;/ref&gt;

ჯავარაშ მართუალაშ ბორჯის, გამბიაქ მიპალჷ ზოხორინელობა [[გოართოიანაფილი ომაფე|ბრიტანეთიშ]] მართუალაშე. მარა 1970 წანაშახ სახენწჷფო მადუდეთ სქიდუდჷ ბრიტანეთიშ დიაფალი [[ელისაბედ II]]. 1970 წანას გამბიაქ რესპუბლიკათ გეგმიცხადჷ დო ჯავარაქ გიშაგორილქ იჸუ ქიანაშ მაართა პრეზიდენტო. 1981 წანას, არდგილ უღუდჷ სახენწჷფო გინორთაშ ცადებას ჯავარაშ ხეშულობაშ მეხჷ. ჯავარაქ ქელერინუ მეძობელ სახენწჷფოშ, [[სენეგალი]]შ აკოანჯარაფილ ნძალეფი დო პოსტის ქიგესკიდჷ. გინორთაშ მარცხიშ უკულ, ჯავარაქ დო სენეგალიშ პრეზიდენტიქ, [[აბდუ დიუფი]]ქ გჷმაცხადეს [[სენეგამბია|სენეგამბიაშ კონფედერაციაშ]] გოჭყაფაშ გეშა. მარა კონფედერაციას ბრელ ხანს ვაუარსებინჷ დო 1989 წანაშო აკოცუ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Dawda-Kairaba-Jawara |title=Dawda Kairaba Jawara |website=Encyclopaedia Britannica}}&lt;/ref&gt;

ჯავარაშ მართუალა იგინძარებუდჷ 1994 წანაშახ. თე წანას ქუმოხვადჷ ახალ სახენწჷფო გინორთაქ, ნამუსჷთ დუდენდჷ ოურდუმე მოღალე [[იაჰია ჯამე]]. ჯამექ ჯავარაშ თარობა ქუდახუ დო ხეშულობა მუქ ქაშეჸოთჷ ხეშა. ჯავარაქ გამბია ქიდიტუ დო ოცხოვრებშა ურცხოეთიშა მიდართჷ. 2002 წანას ოდაბადეშა დირთჷ. დაუდა ჯავარაქ ღურუ 2019 წანაშ 27 მარაშინათუთას, 95 წანერქ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Dawda-Kairaba-Jawara |title=Dawda Kairaba Jawara |website=Encyclopaedia Britannica}}&lt;/ref&gt;

==ქოძირით თაშნეშე==
* [[გამბიაშ პრეზიდენტი]]

== სქოლიო ==


[[კატეგორია:გამბიარეფი]]
[[კატეგორია:გამბიარი პოლიტიკოსეფი]]
[[კატეგორია:გამბიარი ვეტერინარეფი]]
[[კატეგორია:გამბიაშ პრემიერ-მინისტრეფი]]
[[კატეგორია:გამბიაშ პრეზიდენტეფი]]</text>
      <sha1>fnq6ppej23mjb6irt0y8atecmyp9itf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>თარგი:Potd/2026-08-21</title>
    <ns>10</ns>
    <id>44571</id>
    <revision>
      <id>252329</id>
      <timestamp>2026-08-19T17:35:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Narazeni</username>
        <id>826</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი ხასჷლა: Acro-Show-Villeneuve Infinity-Tumbling 2022-08-21.jpg</comment>
      <origin>252329</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="j2cfxq3hzfy0ubay1sv3sn02mq6wrik" xml:space="preserve">Acro-Show-Villeneuve Infinity-Tumbling 2022-08-21.jpg</text>
      <sha1>j2cfxq3hzfy0ubay1sv3sn02mq6wrik</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>თარგი:Potd/2026-08-21 (xmf)</title>
    <ns>10</ns>
    <id>44572</id>
    <revision>
      <id>252330</id>
      <timestamp>2026-08-19T17:36:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Narazeni</username>
        <id>826</id>
      </contributor>
      <comment>ცაიორ ხასჷლაქ გიჭყჷ</comment>
      <origin>252330</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>თარგი:Potd/2026-08-22</title>
    <ns>10</ns>
    <id>44573</id>
    <revision>
      <id>252331</id>
      <timestamp>2026-08-19T17:36:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Narazeni</username>
        <id>826</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი ხასჷლა: SBB Ce 6-8 II 14253 Wassen - Gurtnellen.jpg</comment>
      <origin>252331</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43" sha1="rzbw65fzh7e3dynrhl0i8b6orvdhphg" xml:space="preserve">SBB Ce 6-8 II 14253 Wassen - Gurtnellen.jpg</text>
      <sha1>rzbw65fzh7e3dynrhl0i8b6orvdhphg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>თარგი:Potd/2026-08-22 (xmf)</title>
    <ns>10</ns>
    <id>44574</id>
    <revision>
      <id>252332</id>
      <timestamp>2026-08-19T17:36:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Narazeni</username>
        <id>826</id>
      </contributor>
      <comment>ცაიორ ხასჷლაქ გიჭყჷ</comment>
      <origin>252332</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>თარგი:Potd/2026-08-23</title>
    <ns>10</ns>
    <id>44575</id>
    <revision>
      <id>252333</id>
      <timestamp>2026-08-19T17:37:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Narazeni</username>
        <id>826</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი ხასჷლა: 017 Hyacinth macaw flying in Encontro das Águas State Park Photo by Giles Laurent.jpg</comment>
      <origin>252333</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="86" sha1="aipx56ptsw67ct1v4d3agz7kpbk2zsa" xml:space="preserve">017 Hyacinth macaw flying in Encontro das Águas State Park Photo by Giles Laurent.jpg</text>
      <sha1>aipx56ptsw67ct1v4d3agz7kpbk2zsa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>თარგი:Potd/2026-08-23 (xmf)</title>
    <ns>10</ns>
    <id>44576</id>
    <revision>
      <id>252334</id>
      <timestamp>2026-08-19T17:37:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Narazeni</username>
        <id>826</id>
      </contributor>
      <comment>ცაიორ ხასჷლაქ გიჭყჷ</comment>
      <origin>252334</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>თარგი:Potd/2026-08-24</title>
    <ns>10</ns>
    <id>44577</id>
    <revision>
      <id>252335</id>
      <timestamp>2026-08-19T17:38:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Narazeni</username>
        <id>826</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი ხასჷლა: Ковила, Тарутинський степ, Україна.jpg</comment>
      <origin>252335</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="67" sha1="8uu7sjxs3kn7vfi8psmx5ck1lan2dpj" xml:space="preserve">Ковила, Тарутинський степ, Україна.jpg</text>
      <sha1>8uu7sjxs3kn7vfi8psmx5ck1lan2dpj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>თარგი:Potd/2026-08-24 (xmf)</title>
    <ns>10</ns>
    <id>44578</id>
    <revision>
      <id>252336</id>
      <timestamp>2026-08-19T17:38:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Narazeni</username>
        <id>826</id>
      </contributor>
      <comment>ცაიორ ხასჷლაქ გიჭყჷ</comment>
      <origin>252336</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>თარგი:Potd/2026-08-25</title>
    <ns>10</ns>
    <id>44579</id>
    <revision>
      <id>252338</id>
      <timestamp>2026-08-19T17:38:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Narazeni</username>
        <id>826</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი ხასჷლა: Seven Sisters 3.jpg</comment>
      <origin>252338</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19" sha1="4kc80wslv8o6pdv9b4g3p9h7mxtcs1w" xml:space="preserve">Seven Sisters 3.jpg</text>
      <sha1>4kc80wslv8o6pdv9b4g3p9h7mxtcs1w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>თარგი:Potd/2026-08-25 (xmf)</title>
    <ns>10</ns>
    <id>44580</id>
    <revision>
      <id>252339</id>
      <timestamp>2026-08-19T17:39:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Narazeni</username>
        <id>826</id>
      </contributor>
      <comment>ცაიორ ხასჷლაქ გიჭყჷ</comment>
      <origin>252339</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>სერეტსე კჰამა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>44581</id>
    <revision>
      <id>252347</id>
      <timestamp>2026-08-20T05:40:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Njilo</username>
        <id>1885</id>
      </contributor>
      <comment>ახალი ხასჷლა: უ</comment>
      <origin>252347</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3" sha1="dlln83fralzs3ljcivqn4iqqe97n653" xml:space="preserve">უ</text>
      <sha1>dlln83fralzs3ljcivqn4iqqe97n653</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>252348</id>
      <parentid>252347</parentid>
      <timestamp>2026-08-20T05:41:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Njilo</username>
        <id>1885</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>252348</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4575" sha1="q5zxjn4g1ucq53yd3s24du4rjwipe7d" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლიდერი
| ჯოხო =დაუდა კაირაბა ჯავარა
| სურათი=Dawda Jawara (1979).jpg
| სურათიშ ზჷმა =230px
| მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=ჯავარა 1979 წანას 
| ხეშმოჭარუა =
| რანწკი = [[გამბიაშ პრეზიდენტი|გამბიაშ მა-1 პრეზიდენტი]]
| პოსტი დეკინჷ =[[24 პირელი]], [[1970]]
| პოსტი დიტუ = [[22 კვირკვე]], [[1994]]
| ვიცე-პრეზიდენტი  =
| მონარქი =
| პრეზიდენტი =
| კანცლერი =
| პრემიერ-მინისტრი =
| დუდმახვენჯი=
| წიმოხონი=[[ელისაბედ II]], &lt;br&gt;მუჭოთ გამბიაშ დიაფალი 
| მონძე   =[[იაჰია ჯამე]]
| დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|16|5|1924}}
| დაბადებაშ აბანი=[[ბარაჯალი]], [[ცენტრალური წყარმალუ (ოლქი, გამბია)|ცენტრალური წყარმალუ]], [[გამბია (კოლონია დო პროტექტორატი)|ბრიტანეთიშ გამბია]]
| ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|2019|8|27|1924|5|16}}
| ღურაშ აბანი=[[ფაჯარა (ბაკაუ)|ფაჯარა]], [[ბაკაუ]], [[გამბია]]
| ღურაშ ბაძაძი = 
| ნთხორუ აბანი =
| მენოღალობა ={{შილა|გამბია}}
| ერუანობა =
| ოგიშაგორაშე ოლქი =
| მუმა =
| ნანა =
| ალმასქუ =
| სქუალეფი=
| გონათაფა =[[გლაზგოშ უნივერსიტეტი]]&lt;br&gt;[[ლივერპულიშ უნივერსიტეტი]]&lt;br&gt;[[ედინბურგიშ უნივერსიტეტი]]
| ომენცარე ხარისხი =
| პროფესია =
| საქვარუა =
| რელიგია =[[ისლამი]]
| ჯილდოეფი =
| პარტია =[[ოკათე პროგრესული პარტია (გამბია)|ოკათე პროგრესული პარტია]]
| ვებ-საიტი=
| მიკოღანკუა=
| რანწკი2 =[[სენეგამბია]]შ ვიცე-პრეზიდენტი
| პოსტი დეკინჷ2 =[[12 ქირსეთუთა]], [[1981]]
| პოსტი დიტუ2=[[30 ეკენია]], [[1989]]
| წიმოხონი2 =
| მონძე2 =
| პრეზიდენტი2=[[აბდუ დიუფი]]
| მონარქი2 =
| კანცლერი2 =
| ვიცე-პრეზიდენტი2  =
| პრემიერ-მინისტრი2=
| დუდმახვენჯი2=
| რანწკი3 =[[გამბიაშ პრემიერ-მინისტრი]]
| პოსტი დეკინჷ3 =[[12 მანგი]], [[1962]]
| პოსტი დიტუ3 =[[24 პირელი]], [[1970]]
| წიმოხონი3 =[[პიერ სარ ნ'ჯი]]
| მონძე3 =პოსტიქ გეუქვჷ 
| პრეზიდენტი3 =
| მონარქი3=ელისაბედ II
| კანცლერი3 =
| პრემიერ-მინისტრი3=
| დუდმახვენჯი3=
| რანწკი4 =
| პოსტი დეკინჷ4 =
| პოსტი დიტუ4 =
| წიმოხონი4 = 
| მონძე4 =
| პრეზიდენტი4 =
| მონარქი4 =
| კანცლერი4 =
| პრემიერ-მინისტრი4=
| დუდმახვენჯი4=
| რანწკი5 = 
| პოსტი დეკინჷ5 =
| პოსტი დიტუ5 =
| წიმოხონი5 =
| მონძე5 =
| პრეზიდენტი5 =
| მონარქი5 =
| კანცლერი5 =
| პრემიერ-მინისტრი5=
| დუდმახვენჯი5=
}}</text>
      <sha1>q5zxjn4g1ucq53yd3s24du4rjwipe7d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>252349</id>
      <parentid>252348</parentid>
      <timestamp>2026-08-20T05:42:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Njilo</username>
        <id>1885</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>252349</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4556" sha1="l6zuw7d8y5t9cinyng0lz72qyxw26xl" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლიდერი
| ჯოხო =სერეტსე კჰამა
| სურათი=Seretse Khama 1977 (2).png
| სურათიშ ზჷმა =230px
| მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=კჰამა 1977 წანას 
| ხეშმოჭარუა =
| რანწკი = [[გამბიაშ პრეზიდენტი|გამბიაშ მა-1 პრეზიდენტი]]
| პოსტი დეკინჷ =[[24 პირელი]], [[1970]]
| პოსტი დიტუ = [[22 კვირკვე]], [[1994]]
| ვიცე-პრეზიდენტი  =
| მონარქი =
| პრეზიდენტი =
| კანცლერი =
| პრემიერ-მინისტრი =
| დუდმახვენჯი=
| წიმოხონი=[[ელისაბედ II]], &lt;br&gt;მუჭოთ გამბიაშ დიაფალი 
| მონძე   =[[იაჰია ჯამე]]
| დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|16|5|1924}}
| დაბადებაშ აბანი=[[ბარაჯალი]], [[ცენტრალური წყარმალუ (ოლქი, გამბია)|ცენტრალური წყარმალუ]], [[გამბია (კოლონია დო პროტექტორატი)|ბრიტანეთიშ გამბია]]
| ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|2019|8|27|1924|5|16}}
| ღურაშ აბანი=[[ფაჯარა (ბაკაუ)|ფაჯარა]], [[ბაკაუ]], [[გამბია]]
| ღურაშ ბაძაძი = 
| ნთხორუ აბანი =
| მენოღალობა ={{შილა|გამბია}}
| ერუანობა =
| ოგიშაგორაშე ოლქი =
| მუმა =
| ნანა =
| ალმასქუ =
| სქუალეფი=
| გონათაფა =[[გლაზგოშ უნივერსიტეტი]]&lt;br&gt;[[ლივერპულიშ უნივერსიტეტი]]&lt;br&gt;[[ედინბურგიშ უნივერსიტეტი]]
| ომენცარე ხარისხი =
| პროფესია =
| საქვარუა =
| რელიგია =[[ისლამი]]
| ჯილდოეფი =
| პარტია =[[ოკათე პროგრესული პარტია (გამბია)|ოკათე პროგრესული პარტია]]
| ვებ-საიტი=
| მიკოღანკუა=
| რანწკი2 =[[სენეგამბია]]შ ვიცე-პრეზიდენტი
| პოსტი დეკინჷ2 =[[12 ქირსეთუთა]], [[1981]]
| პოსტი დიტუ2=[[30 ეკენია]], [[1989]]
| წიმოხონი2 =
| მონძე2 =
| პრეზიდენტი2=[[აბდუ დიუფი]]
| მონარქი2 =
| კანცლერი2 =
| ვიცე-პრეზიდენტი2  =
| პრემიერ-მინისტრი2=
| დუდმახვენჯი2=
| რანწკი3 =[[გამბიაშ პრემიერ-მინისტრი]]
| პოსტი დეკინჷ3 =[[12 მანგი]], [[1962]]
| პოსტი დიტუ3 =[[24 პირელი]], [[1970]]
| წიმოხონი3 =[[პიერ სარ ნ'ჯი]]
| მონძე3 =პოსტიქ გეუქვჷ 
| პრეზიდენტი3 =
| მონარქი3=ელისაბედ II
| კანცლერი3 =
| პრემიერ-მინისტრი3=
| დუდმახვენჯი3=
| რანწკი4 =
| პოსტი დეკინჷ4 =
| პოსტი დიტუ4 =
| წიმოხონი4 = 
| მონძე4 =
| პრეზიდენტი4 =
| მონარქი4 =
| კანცლერი4 =
| პრემიერ-მინისტრი4=
| დუდმახვენჯი4=
| რანწკი5 = 
| პოსტი დეკინჷ5 =
| პოსტი დიტუ5 =
| წიმოხონი5 =
| მონძე5 =
| პრეზიდენტი5 =
| მონარქი5 =
| კანცლერი5 =
| პრემიერ-მინისტრი5=
| დუდმახვენჯი5=
}}</text>
      <sha1>l6zuw7d8y5t9cinyng0lz72qyxw26xl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>252350</id>
      <parentid>252349</parentid>
      <timestamp>2026-08-20T05:42:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Njilo</username>
        <id>1885</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>252350</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4566" sha1="ifnyiqycu54jnjwr4r2t4ones9106x1" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლიდერი
| ჯოხო =სერეტსე კჰამა
| სურათი=Seretse Khama 1977 (2).png
| სურათიშ ზჷმა =230px
| მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=კჰამა 1977 წანას 
| ხეშმოჭარუა =
| რანწკი = [[ბოტსვანაშ პრეზიდენტი|ბოტსვანაშ მა-1 პრეზიდენტი
| პოსტი დეკინჷ =[[24 პირელი]], [[1970]]
| პოსტი დიტუ = [[22 კვირკვე]], [[1994]]
| ვიცე-პრეზიდენტი  =
| მონარქი =
| პრეზიდენტი =
| კანცლერი =
| პრემიერ-მინისტრი =
| დუდმახვენჯი=
| წიმოხონი=[[ელისაბედ II]], &lt;br&gt;მუჭოთ გამბიაშ დიაფალი 
| მონძე   =[[იაჰია ჯამე]]
| დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|16|5|1924}}
| დაბადებაშ აბანი=[[ბარაჯალი]], [[ცენტრალური წყარმალუ (ოლქი, გამბია)|ცენტრალური წყარმალუ]], [[გამბია (კოლონია დო პროტექტორატი)|ბრიტანეთიშ გამბია]]
| ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|2019|8|27|1924|5|16}}
| ღურაშ აბანი=[[ფაჯარა (ბაკაუ)|ფაჯარა]], [[ბაკაუ]], [[გამბია]]
| ღურაშ ბაძაძი = 
| ნთხორუ აბანი =
| მენოღალობა ={{შილა|გამბია}}
| ერუანობა =
| ოგიშაგორაშე ოლქი =
| მუმა =
| ნანა =
| ალმასქუ =
| სქუალეფი=
| გონათაფა =[[გლაზგოშ უნივერსიტეტი]]&lt;br&gt;[[ლივერპულიშ უნივერსიტეტი]]&lt;br&gt;[[ედინბურგიშ უნივერსიტეტი]]
| ომენცარე ხარისხი =
| პროფესია =
| საქვარუა =
| რელიგია =[[ისლამი]]
| ჯილდოეფი =
| პარტია =[[ოკათე პროგრესული პარტია (გამბია)|ოკათე პროგრესული პარტია]]
| ვებ-საიტი=
| მიკოღანკუა=
| რანწკი2 =[[სენეგამბია]]შ ვიცე-პრეზიდენტი
| პოსტი დეკინჷ2 =[[12 ქირსეთუთა]], [[1981]]
| პოსტი დიტუ2=[[30 ეკენია]], [[1989]]
| წიმოხონი2 =
| მონძე2 =
| პრეზიდენტი2=[[აბდუ დიუფი]]
| მონარქი2 =
| კანცლერი2 =
| ვიცე-პრეზიდენტი2  =
| პრემიერ-მინისტრი2=
| დუდმახვენჯი2=
| რანწკი3 =[[გამბიაშ პრემიერ-მინისტრი]]
| პოსტი დეკინჷ3 =[[12 მანგი]], [[1962]]
| პოსტი დიტუ3 =[[24 პირელი]], [[1970]]
| წიმოხონი3 =[[პიერ სარ ნ'ჯი]]
| მონძე3 =პოსტიქ გეუქვჷ 
| პრეზიდენტი3 =
| მონარქი3=ელისაბედ II
| კანცლერი3 =
| პრემიერ-მინისტრი3=
| დუდმახვენჯი3=
| რანწკი4 =
| პოსტი დეკინჷ4 =
| პოსტი დიტუ4 =
| წიმოხონი4 = 
| მონძე4 =
| პრეზიდენტი4 =
| მონარქი4 =
| კანცლერი4 =
| პრემიერ-მინისტრი4=
| დუდმახვენჯი4=
| რანწკი5 = 
| პოსტი დეკინჷ5 =
| პოსტი დიტუ5 =
| წიმოხონი5 =
| მონძე5 =
| პრეზიდენტი5 =
| მონარქი5 =
| კანცლერი5 =
| პრემიერ-მინისტრი5=
| დუდმახვენჯი5=
}}</text>
      <sha1>ifnyiqycu54jnjwr4r2t4ones9106x1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>252351</id>
      <parentid>252350</parentid>
      <timestamp>2026-08-20T05:43:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Njilo</username>
        <id>1885</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>252351</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4568" sha1="oxaxzgpwyhxb68hgn7dibl7a3svsu64" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლიდერი
| ჯოხო =სერეტსე კჰამა
| სურათი=Seretse Khama 1977 (2).png
| სურათიშ ზჷმა =230px
| მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=კჰამა 1977 წანას 
| ხეშმოჭარუა =
| რანწკი = [[ბოტსვანაშ პრეზიდენტი|ბოტსვანაშ მა-1 პრეზიდენტი]]
| პოსტი დეკინჷ =[[24 პირელი]], [[1970]]
| პოსტი დიტუ = [[22 კვირკვე]], [[1994]]
| ვიცე-პრეზიდენტი  =
| მონარქი =
| პრეზიდენტი =
| კანცლერი =
| პრემიერ-მინისტრი =
| დუდმახვენჯი=
| წიმოხონი=[[ელისაბედ II]], &lt;br&gt;მუჭოთ გამბიაშ დიაფალი 
| მონძე   =[[იაჰია ჯამე]]
| დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|16|5|1924}}
| დაბადებაშ აბანი=[[ბარაჯალი]], [[ცენტრალური წყარმალუ (ოლქი, გამბია)|ცენტრალური წყარმალუ]], [[გამბია (კოლონია დო პროტექტორატი)|ბრიტანეთიშ გამბია]]
| ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|2019|8|27|1924|5|16}}
| ღურაშ აბანი=[[ფაჯარა (ბაკაუ)|ფაჯარა]], [[ბაკაუ]], [[გამბია]]
| ღურაშ ბაძაძი = 
| ნთხორუ აბანი =
| მენოღალობა ={{შილა|გამბია}}
| ერუანობა =
| ოგიშაგორაშე ოლქი =
| მუმა =
| ნანა =
| ალმასქუ =
| სქუალეფი=
| გონათაფა =[[გლაზგოშ უნივერსიტეტი]]&lt;br&gt;[[ლივერპულიშ უნივერსიტეტი]]&lt;br&gt;[[ედინბურგიშ უნივერსიტეტი]]
| ომენცარე ხარისხი =
| პროფესია =
| საქვარუა =
| რელიგია =[[ისლამი]]
| ჯილდოეფი =
| პარტია =[[ოკათე პროგრესული პარტია (გამბია)|ოკათე პროგრესული პარტია]]
| ვებ-საიტი=
| მიკოღანკუა=
| რანწკი2 =[[სენეგამბია]]შ ვიცე-პრეზიდენტი
| პოსტი დეკინჷ2 =[[12 ქირსეთუთა]], [[1981]]
| პოსტი დიტუ2=[[30 ეკენია]], [[1989]]
| წიმოხონი2 =
| მონძე2 =
| პრეზიდენტი2=[[აბდუ დიუფი]]
| მონარქი2 =
| კანცლერი2 =
| ვიცე-პრეზიდენტი2  =
| პრემიერ-მინისტრი2=
| დუდმახვენჯი2=
| რანწკი3 =[[გამბიაშ პრემიერ-მინისტრი]]
| პოსტი დეკინჷ3 =[[12 მანგი]], [[1962]]
| პოსტი დიტუ3 =[[24 პირელი]], [[1970]]
| წიმოხონი3 =[[პიერ სარ ნ'ჯი]]
| მონძე3 =პოსტიქ გეუქვჷ 
| პრეზიდენტი3 =
| მონარქი3=ელისაბედ II
| კანცლერი3 =
| პრემიერ-მინისტრი3=
| დუდმახვენჯი3=
| რანწკი4 =
| პოსტი დეკინჷ4 =
| პოსტი დიტუ4 =
| წიმოხონი4 = 
| მონძე4 =
| პრეზიდენტი4 =
| მონარქი4 =
| კანცლერი4 =
| პრემიერ-მინისტრი4=
| დუდმახვენჯი4=
| რანწკი5 = 
| პოსტი დეკინჷ5 =
| პოსტი დიტუ5 =
| წიმოხონი5 =
| მონძე5 =
| პრეზიდენტი5 =
| მონარქი5 =
| კანცლერი5 =
| პრემიერ-მინისტრი5=
| დუდმახვენჯი5=
}}</text>
      <sha1>oxaxzgpwyhxb68hgn7dibl7a3svsu64</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>252352</id>
      <parentid>252351</parentid>
      <timestamp>2026-08-20T05:46:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Njilo</username>
        <id>1885</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>252352</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4613" sha1="f0kvq5oec3xeq3whea320kwe6vdr1vk" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლიდერი
| ჯოხო =სერეტსე კჰამა
| სურათი=Seretse Khama 1977 (2).png
| სურათიშ ზჷმა =230px
| მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=კჰამა 1977 წანას 
| ხეშმოჭარუა =
| რანწკი = [[ბოტსვანაშ პრეზიდენტი|ბოტსვანაშ მა-1 პრეზიდენტი]]
| პოსტი დეკინჷ =[[30 ეკენია]], [[1966]]
| პოსტი დიტუ = [[13 კვირკვე]], [[1980]]
| ვიცე-პრეზიდენტი  =
| მონარქი =
| პრეზიდენტი =
| კანცლერი =
| პრემიერ-მინისტრი =
| დუდმახვენჯი=
| წიმოხონი=მუ, მუჭოთ პრემიერ-მინისტრი
| მონძე   =[[კვეტ მასირე]]
| დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|16|5|1924}}
| დაბადებაშ აბანი=[[ბარაჯალი]], [[ცენტრალური წყარმალუ (ოლქი, გამბია)|ცენტრალური წყარმალუ]], [[გამბია (კოლონია დო პროტექტორატი)|ბრიტანეთიშ გამბია]]
| ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|2019|8|27|1924|5|16}}
| ღურაშ აბანი=[[ფაჯარა (ბაკაუ)|ფაჯარა]], [[ბაკაუ]], [[გამბია]]
| ღურაშ ბაძაძი = 
| ნთხორუ აბანი =
| მენოღალობა ={{შილა|გამბია}}
| ერუანობა =
| ოგიშაგორაშე ოლქი =
| მუმა =
| ნანა =
| ალმასქუ =
| სქუალეფი=
| გონათაფა =[[გლაზგოშ უნივერსიტეტი]]&lt;br&gt;[[ლივერპულიშ უნივერსიტეტი]]&lt;br&gt;[[ედინბურგიშ უნივერსიტეტი]]
| ომენცარე ხარისხი =
| პროფესია =
| საქვარუა =
| რელიგია =[[ისლამი]]
| ჯილდოეფი =
| პარტია =[[ოკათე პროგრესული პარტია (გამბია)|ოკათე პროგრესული პარტია]]
| ვებ-საიტი=
| მიკოღანკუა=
| რანწკი2 =[[ბოტსვანაშ პრეზიდენტი||ბეჩუანალენდიშ პრემიერ-მინისტრი]]
| პოსტი დეკინჷ2 =[[12 ქირსეთუთა]], [[1981]]
| პოსტი დიტუ2=[[30 ეკენია]], [[1989]]
| წიმოხონი2 =
| მონძე2 =
| პრეზიდენტი2=[[აბდუ დიუფი]]
| მონარქი2 =
| კანცლერი2 =
| ვიცე-პრეზიდენტი2  =
| პრემიერ-მინისტრი2=
| დუდმახვენჯი2=
| რანწკი3 =[[გამბიაშ პრემიერ-მინისტრი]]
| პოსტი დეკინჷ3 =[[12 მანგი]], [[1962]]
| პოსტი დიტუ3 =[[24 პირელი]], [[1970]]
| წიმოხონი3 =[[პიერ სარ ნ'ჯი]]
| მონძე3 =პოსტიქ გეუქვჷ 
| პრეზიდენტი3 =
| მონარქი3=ელისაბედ II
| კანცლერი3 =
| პრემიერ-მინისტრი3=
| დუდმახვენჯი3=
| რანწკი4 =
| პოსტი დეკინჷ4 =
| პოსტი დიტუ4 =
| წიმოხონი4 = 
| მონძე4 =
| პრეზიდენტი4 =
| მონარქი4 =
| კანცლერი4 =
| პრემიერ-მინისტრი4=
| დუდმახვენჯი4=
| რანწკი5 = 
| პოსტი დეკინჷ5 =
| პოსტი დიტუ5 =
| წიმოხონი5 =
| მონძე5 =
| პრეზიდენტი5 =
| მონარქი5 =
| კანცლერი5 =
| პრემიერ-მინისტრი5=
| დუდმახვენჯი5=
}}</text>
      <sha1>f0kvq5oec3xeq3whea320kwe6vdr1vk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>252353</id>
      <parentid>252352</parentid>
      <timestamp>2026-08-20T05:47:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Njilo</username>
        <id>1885</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>252353</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4612" sha1="1729croxt69379d7ngtyu2b694c5e5x" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლიდერი
| ჯოხო =სერეტსე კჰამა
| სურათი=Seretse Khama 1977 (2).png
| სურათიშ ზჷმა =230px
| მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=კჰამა 1977 წანას 
| ხეშმოჭარუა =
| რანწკი = [[ბოტსვანაშ პრეზიდენტი|ბოტსვანაშ მა-1 პრეზიდენტი]]
| პოსტი დეკინჷ =[[30 ეკენია]], [[1966]]
| პოსტი დიტუ = [[13 კვირკვე]], [[1980]]
| ვიცე-პრეზიდენტი  =
| მონარქი =
| პრეზიდენტი =
| კანცლერი =
| პრემიერ-მინისტრი =
| დუდმახვენჯი=
| წიმოხონი=მუ, მუჭოთ პრემიერ-მინისტრი
| მონძე   =[[კვეტ მასირე]]
| დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|16|5|1924}}
| დაბადებაშ აბანი=[[ბარაჯალი]], [[ცენტრალური წყარმალუ (ოლქი, გამბია)|ცენტრალური წყარმალუ]], [[გამბია (კოლონია დო პროტექტორატი)|ბრიტანეთიშ გამბია]]
| ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|2019|8|27|1924|5|16}}
| ღურაშ აბანი=[[ფაჯარა (ბაკაუ)|ფაჯარა]], [[ბაკაუ]], [[გამბია]]
| ღურაშ ბაძაძი = 
| ნთხორუ აბანი =
| მენოღალობა ={{შილა|გამბია}}
| ერუანობა =
| ოგიშაგორაშე ოლქი =
| მუმა =
| ნანა =
| ალმასქუ =
| სქუალეფი=
| გონათაფა =[[გლაზგოშ უნივერსიტეტი]]&lt;br&gt;[[ლივერპულიშ უნივერსიტეტი]]&lt;br&gt;[[ედინბურგიშ უნივერსიტეტი]]
| ომენცარე ხარისხი =
| პროფესია =
| საქვარუა =
| რელიგია =[[ისლამი]]
| ჯილდოეფი =
| პარტია =[[ოკათე პროგრესული პარტია (გამბია)|ოკათე პროგრესული პარტია]]
| ვებ-საიტი=
| მიკოღანკუა=
| რანწკი2 =[[ბოტსვანაშ პრეზიდენტი|ბეჩუანალენდიშ პრემიერ-მინისტრი]]
| პოსტი დეკინჷ2 =[[12 ქირსეთუთა]], [[1981]]
| პოსტი დიტუ2=[[30 ეკენია]], [[1989]]
| წიმოხონი2 =
| მონძე2 =
| პრეზიდენტი2=[[აბდუ დიუფი]]
| მონარქი2 =
| კანცლერი2 =
| ვიცე-პრეზიდენტი2  =
| პრემიერ-მინისტრი2=
| დუდმახვენჯი2=
| რანწკი3 =[[გამბიაშ პრემიერ-მინისტრი]]
| პოსტი დეკინჷ3 =[[12 მანგი]], [[1962]]
| პოსტი დიტუ3 =[[24 პირელი]], [[1970]]
| წიმოხონი3 =[[პიერ სარ ნ'ჯი]]
| მონძე3 =პოსტიქ გეუქვჷ 
| პრეზიდენტი3 =
| მონარქი3=ელისაბედ II
| კანცლერი3 =
| პრემიერ-მინისტრი3=
| დუდმახვენჯი3=
| რანწკი4 =
| პოსტი დეკინჷ4 =
| პოსტი დიტუ4 =
| წიმოხონი4 = 
| მონძე4 =
| პრეზიდენტი4 =
| მონარქი4 =
| კანცლერი4 =
| პრემიერ-მინისტრი4=
| დუდმახვენჯი4=
| რანწკი5 = 
| პოსტი დეკინჷ5 =
| პოსტი დიტუ5 =
| წიმოხონი5 =
| მონძე5 =
| პრეზიდენტი5 =
| მონარქი5 =
| კანცლერი5 =
| პრემიერ-მინისტრი5=
| დუდმახვენჯი5=
}}</text>
      <sha1>1729croxt69379d7ngtyu2b694c5e5x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>252354</id>
      <parentid>252353</parentid>
      <timestamp>2026-08-20T05:48:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Njilo</username>
        <id>1885</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>252354</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4450" sha1="da2adytm9w42siavzv3qlmzrx95fawf" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლიდერი
| ჯოხო =სერეტსე კჰამა
| სურათი=Seretse Khama 1977 (2).png
| სურათიშ ზჷმა =230px
| მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=კჰამა 1977 წანას 
| ხეშმოჭარუა =
| რანწკი = [[ბოტსვანაშ პრეზიდენტი|ბოტსვანაშ მა-1 პრეზიდენტი]]
| პოსტი დეკინჷ =[[30 ეკენია]], [[1966]]
| პოსტი დიტუ = [[13 კვირკვე]], [[1980]]
| ვიცე-პრეზიდენტი  =
| მონარქი =
| პრეზიდენტი =
| კანცლერი =
| პრემიერ-მინისტრი =
| დუდმახვენჯი=
| წიმოხონი=მუ, მუჭოთ პრემიერ-მინისტრი
| მონძე   =[[კვეტ მასირე]]
| დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|16|5|1924}}
| დაბადებაშ აბანი=[[ბარაჯალი]], [[ცენტრალური წყარმალუ (ოლქი, გამბია)|ცენტრალური წყარმალუ]], [[გამბია (კოლონია დო პროტექტორატი)|ბრიტანეთიშ გამბია]]
| ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|2019|8|27|1924|5|16}}
| ღურაშ აბანი=[[ფაჯარა (ბაკაუ)|ფაჯარა]], [[ბაკაუ]], [[გამბია]]
| ღურაშ ბაძაძი = 
| ნთხორუ აბანი =
| მენოღალობა ={{შილა|გამბია}}
| ერუანობა =
| ოგიშაგორაშე ოლქი =
| მუმა =
| ნანა =
| ალმასქუ =
| სქუალეფი=
| გონათაფა =[[გლაზგოშ უნივერსიტეტი]]&lt;br&gt;[[ლივერპულიშ უნივერსიტეტი]]&lt;br&gt;[[ედინბურგიშ უნივერსიტეტი]]
| ომენცარე ხარისხი =
| პროფესია =
| საქვარუა =
| რელიგია =[[ისლამი]]
| ჯილდოეფი =
| პარტია =[[ოკათე პროგრესული პარტია (გამბია)|ოკათე პროგრესული პარტია]]
| ვებ-საიტი=
| მიკოღანკუა=
| რანწკი2 =[[ბოტსვანაშ პრეზიდენტი|ბეჩუანალენდიშ პრემიერ-მინისტრი]]
| პოსტი დეკინჷ2 =[[3 მელახი]], [[1965]]
| პოსტი დიტუ2=[[30 მელახი]], [[1966]]
| წიმოხონი2 =პოსტიქ გიჭყჷ 
| მონძე2 =მუ, მუჭოთ პრეზიდენტი 
| პრეზიდენტი2=
| მონარქი2 =[[ელისაბედ II]]
| კანცლერი2 =
| ვიცე-პრეზიდენტი2  =
| პრემიერ-მინისტრი2=
| დუდმახვენჯი2=
| რანწკი3 =
| პოსტი დეკინჷ3 =
| პოსტი დიტუ3 =
| წიმოხონი3 =
| მონძე3 =
| პრეზიდენტი3 =
| მონარქი3=
| კანცლერი3 =
| პრემიერ-მინისტრი3=
| დუდმახვენჯი3=
| რანწკი4 =
| პოსტი დეკინჷ4 =
| პოსტი დიტუ4 =
| წიმოხონი4 = 
| მონძე4 =
| პრეზიდენტი4 =
| მონარქი4 =
| კანცლერი4 =
| პრემიერ-მინისტრი4=
| დუდმახვენჯი4=
| რანწკი5 = 
| პოსტი დეკინჷ5 =
| პოსტი დიტუ5 =
| წიმოხონი5 =
| მონძე5 =
| პრეზიდენტი5 =
| მონარქი5 =
| კანცლერი5 =
| პრემიერ-მინისტრი5=
| დუდმახვენჯი5=
}}</text>
      <sha1>da2adytm9w42siavzv3qlmzrx95fawf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>252355</id>
      <parentid>252354</parentid>
      <timestamp>2026-08-20T05:50:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Njilo</username>
        <id>1885</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>252355</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4448" sha1="7fz9dhmxob4fjgbrhx300jjop9ayciq" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლიდერი
| ჯოხო =სერეტსე კჰამა
| სურათი=Seretse Khama 1977 (2).png
| სურათიშ ზჷმა =230px
| მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=კჰამა 1977 წანას 
| ხეშმოჭარუა =
| რანწკი = [[ბოტსვანაშ პრეზიდენტი|ბოტსვანაშ მა-1 პრეზიდენტი]]
| პოსტი დეკინჷ =[[30 ეკენია]], [[1966]]
| პოსტი დიტუ = [[13 კვირკვე]], [[1980]]
| ვიცე-პრეზიდენტი  =
| მონარქი =
| პრეზიდენტი =
| კანცლერი =
| პრემიერ-მინისტრი =
| დუდმახვენჯი=
| წიმოხონი=მუ, მუჭოთ პრემიერ-მინისტრი
| მონძე   =[[კვეტ მასირე]]
| დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|1|7|1921}}
| დაბადებაშ აბანი=[[ბარაჯალი]], [[ცენტრალური წყარმალუ (ოლქი, გამბია)|ცენტრალური წყარმალუ]], [[გამბია (კოლონია დო პროტექტორატი)|ბრიტანეთიშ გამბია]]
| ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1980|7|13|1921|7|1}}
| ღურაშ აბანი=[[ფაჯარა (ბაკაუ)|ფაჯარა]], [[ბაკაუ]], [[გამბია]]
| ღურაშ ბაძაძი = 
| ნთხორუ აბანი =
| მენოღალობა ={{შილა|გამბია}}
| ერუანობა =
| ოგიშაგორაშე ოლქი =
| მუმა =
| ნანა =
| ალმასქუ =
| სქუალეფი=
| გონათაფა =[[გლაზგოშ უნივერსიტეტი]]&lt;br&gt;[[ლივერპულიშ უნივერსიტეტი]]&lt;br&gt;[[ედინბურგიშ უნივერსიტეტი]]
| ომენცარე ხარისხი =
| პროფესია =
| საქვარუა =
| რელიგია =[[ისლამი]]
| ჯილდოეფი =
| პარტია =[[ოკათე პროგრესული პარტია (გამბია)|ოკათე პროგრესული პარტია]]
| ვებ-საიტი=
| მიკოღანკუა=
| რანწკი2 =[[ბოტსვანაშ პრეზიდენტი|ბეჩუანალენდიშ პრემიერ-მინისტრი]]
| პოსტი დეკინჷ2 =[[3 მელახი]], [[1965]]
| პოსტი დიტუ2=[[30 მელახი]], [[1966]]
| წიმოხონი2 =პოსტიქ გიჭყჷ 
| მონძე2 =მუ, მუჭოთ პრეზიდენტი 
| პრეზიდენტი2=
| მონარქი2 =[[ელისაბედ II]]
| კანცლერი2 =
| ვიცე-პრეზიდენტი2  =
| პრემიერ-მინისტრი2=
| დუდმახვენჯი2=
| რანწკი3 =
| პოსტი დეკინჷ3 =
| პოსტი დიტუ3 =
| წიმოხონი3 =
| მონძე3 =
| პრეზიდენტი3 =
| მონარქი3=
| კანცლერი3 =
| პრემიერ-მინისტრი3=
| დუდმახვენჯი3=
| რანწკი4 =
| პოსტი დეკინჷ4 =
| პოსტი დიტუ4 =
| წიმოხონი4 = 
| მონძე4 =
| პრეზიდენტი4 =
| მონარქი4 =
| კანცლერი4 =
| პრემიერ-მინისტრი4=
| დუდმახვენჯი4=
| რანწკი5 = 
| პოსტი დეკინჷ5 =
| პოსტი დიტუ5 =
| წიმოხონი5 =
| მონძე5 =
| პრეზიდენტი5 =
| მონარქი5 =
| კანცლერი5 =
| პრემიერ-მინისტრი5=
| დუდმახვენჯი5=
}}</text>
      <sha1>7fz9dhmxob4fjgbrhx300jjop9ayciq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>252356</id>
      <parentid>252355</parentid>
      <timestamp>2026-08-20T05:51:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Njilo</username>
        <id>1885</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>252356</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4190" sha1="p1ujx8q55bkbx9hh1mcvdzzlsou0zno" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლიდერი
| ჯოხო =სერეტსე კჰამა
| სურათი=Seretse Khama 1977 (2).png
| სურათიშ ზჷმა =230px
| მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=კჰამა 1977 წანას 
| ხეშმოჭარუა =
| რანწკი = [[ბოტსვანაშ პრეზიდენტი|ბოტსვანაშ მა-1 პრეზიდენტი]]
| პოსტი დეკინჷ =[[30 ეკენია]], [[1966]]
| პოსტი დიტუ = [[13 კვირკვე]], [[1980]]
| ვიცე-პრეზიდენტი  =
| მონარქი =
| პრეზიდენტი =
| კანცლერი =
| პრემიერ-მინისტრი =
| დუდმახვენჯი=
| წიმოხონი=მუ, მუჭოთ პრემიერ-მინისტრი
| მონძე   =[[კვეტ მასირე]]
| დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|1|7|1921}}
| დაბადებაშ აბანი=[[სეროვე]], [[ბეჩუანალენდი]]
| ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1980|7|13|1921|7|1}}
| ღურაშ აბანი=[[ფაჯარა (ბაკაუ)|ფაჯარა]], [[ბაკაუ]], [[გამბია]]
| ღურაშ ბაძაძი = 
| ნთხორუ აბანი =
| მენოღალობა ={{შილა|გამბია}}
| ერუანობა =
| ოგიშაგორაშე ოლქი =
| მუმა =
| ნანა =
| ალმასქუ =
| სქუალეფი=
| გონათაფა =[[გლაზგოშ უნივერსიტეტი]]&lt;br&gt;[[ლივერპულიშ უნივერსიტეტი]]&lt;br&gt;[[ედინბურგიშ უნივერსიტეტი]]
| ომენცარე ხარისხი =
| პროფესია =
| საქვარუა =
| რელიგია =[[ისლამი]]
| ჯილდოეფი =
| პარტია =[[ოკათე პროგრესული პარტია (გამბია)|ოკათე პროგრესული პარტია]]
| ვებ-საიტი=
| მიკოღანკუა=
| რანწკი2 =[[ბოტსვანაშ პრეზიდენტი|ბეჩუანალენდიშ პრემიერ-მინისტრი]]
| პოსტი დეკინჷ2 =[[3 მელახი]], [[1965]]
| პოსტი დიტუ2=[[30 მელახი]], [[1966]]
| წიმოხონი2 =პოსტიქ გიჭყჷ 
| მონძე2 =მუ, მუჭოთ პრეზიდენტი 
| პრეზიდენტი2=
| მონარქი2 =[[ელისაბედ II]]
| კანცლერი2 =
| ვიცე-პრეზიდენტი2  =
| პრემიერ-მინისტრი2=
| დუდმახვენჯი2=
| რანწკი3 =
| პოსტი დეკინჷ3 =
| პოსტი დიტუ3 =
| წიმოხონი3 =
| მონძე3 =
| პრეზიდენტი3 =
| მონარქი3=
| კანცლერი3 =
| პრემიერ-მინისტრი3=
| დუდმახვენჯი3=
| რანწკი4 =
| პოსტი დეკინჷ4 =
| პოსტი დიტუ4 =
| წიმოხონი4 = 
| მონძე4 =
| პრეზიდენტი4 =
| მონარქი4 =
| კანცლერი4 =
| პრემიერ-მინისტრი4=
| დუდმახვენჯი4=
| რანწკი5 = 
| პოსტი დეკინჷ5 =
| პოსტი დიტუ5 =
| წიმოხონი5 =
| მონძე5 =
| პრეზიდენტი5 =
| მონარქი5 =
| კანცლერი5 =
| პრემიერ-მინისტრი5=
| დუდმახვენჯი5=
}}</text>
      <sha1>p1ujx8q55bkbx9hh1mcvdzzlsou0zno</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>252357</id>
      <parentid>252356</parentid>
      <timestamp>2026-08-20T05:52:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Njilo</username>
        <id>1885</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>252357</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4150" sha1="msh3nz47ai8bpb3kyavb5ixofuxar9a" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლიდერი
| ჯოხო =სერეტსე კჰამა
| სურათი=Seretse Khama 1977 (2).png
| სურათიშ ზჷმა =230px
| მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=კჰამა 1977 წანას 
| ხეშმოჭარუა =
| რანწკი = [[ბოტსვანაშ პრეზიდენტი|ბოტსვანაშ მა-1 პრეზიდენტი]]
| პოსტი დეკინჷ =[[30 ეკენია]], [[1966]]
| პოსტი დიტუ = [[13 კვირკვე]], [[1980]]
| ვიცე-პრეზიდენტი  =
| მონარქი =
| პრეზიდენტი =
| კანცლერი =
| პრემიერ-მინისტრი =
| დუდმახვენჯი=
| წიმოხონი=მუ, მუჭოთ პრემიერ-მინისტრი
| მონძე   =[[კვეტ მასირე]]
| დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|1|7|1921}}
| დაბადებაშ აბანი=[[სეროვე]], [[ბეჩუანალენდი]]
| ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1980|7|13|1921|7|1}}
| ღურაშ აბანი=[[გაბორონე]], [[ბოტსვანა]]
| ღურაშ ბაძაძი = 
| ნთხორუ აბანი =
| მენოღალობა ={{შილა|ბოტსვანა}}
| ერუანობა =
| ოგიშაგორაშე ოლქი =
| მუმა =
| ნანა =
| ალმასქუ =
| სქუალეფი=
| გონათაფა =[[გლაზგოშ უნივერსიტეტი]]&lt;br&gt;[[ლივერპულიშ უნივერსიტეტი]]&lt;br&gt;[[ედინბურგიშ უნივერსიტეტი]]
| ომენცარე ხარისხი =
| პროფესია =
| საქვარუა =
| რელიგია =[[ისლამი]]
| ჯილდოეფი =
| პარტია =[[ოკათე პროგრესული პარტია (გამბია)|ოკათე პროგრესული პარტია]]
| ვებ-საიტი=
| მიკოღანკუა=
| რანწკი2 =[[ბოტსვანაშ პრეზიდენტი|ბეჩუანალენდიშ პრემიერ-მინისტრი]]
| პოსტი დეკინჷ2 =[[3 მელახი]], [[1965]]
| პოსტი დიტუ2=[[30 მელახი]], [[1966]]
| წიმოხონი2 =პოსტიქ გიჭყჷ 
| მონძე2 =მუ, მუჭოთ პრეზიდენტი 
| პრეზიდენტი2=
| მონარქი2 =[[ელისაბედ II]]
| კანცლერი2 =
| ვიცე-პრეზიდენტი2  =
| პრემიერ-მინისტრი2=
| დუდმახვენჯი2=
| რანწკი3 =
| პოსტი დეკინჷ3 =
| პოსტი დიტუ3 =
| წიმოხონი3 =
| მონძე3 =
| პრეზიდენტი3 =
| მონარქი3=
| კანცლერი3 =
| პრემიერ-მინისტრი3=
| დუდმახვენჯი3=
| რანწკი4 =
| პოსტი დეკინჷ4 =
| პოსტი დიტუ4 =
| წიმოხონი4 = 
| მონძე4 =
| პრეზიდენტი4 =
| მონარქი4 =
| კანცლერი4 =
| პრემიერ-მინისტრი4=
| დუდმახვენჯი4=
| რანწკი5 = 
| პოსტი დეკინჷ5 =
| პოსტი დიტუ5 =
| წიმოხონი5 =
| მონძე5 =
| პრეზიდენტი5 =
| მონარქი5 =
| კანცლერი5 =
| პრემიერ-მინისტრი5=
| დუდმახვენჯი5=
}}</text>
      <sha1>msh3nz47ai8bpb3kyavb5ixofuxar9a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>252358</id>
      <parentid>252357</parentid>
      <timestamp>2026-08-20T05:53:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Njilo</username>
        <id>1885</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>252358</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3869" sha1="5jn9pio2u6in829dee3lktb1k16m32y" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლიდერი
| ჯოხო =სერეტსე კჰამა
| სურათი=Seretse Khama 1977 (2).png
| სურათიშ ზჷმა =230px
| მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=კჰამა 1977 წანას 
| ხეშმოჭარუა =
| რანწკი = [[ბოტსვანაშ პრეზიდენტი|ბოტსვანაშ მა-1 პრეზიდენტი]]
| პოსტი დეკინჷ =[[30 ეკენია]], [[1966]]
| პოსტი დიტუ = [[13 კვირკვე]], [[1980]]
| ვიცე-პრეზიდენტი  =
| მონარქი =
| პრეზიდენტი =
| კანცლერი =
| პრემიერ-მინისტრი =
| დუდმახვენჯი=
| წიმოხონი=მუ, მუჭოთ პრემიერ-მინისტრი
| მონძე   =[[კვეტ მასირე]]
| დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|1|7|1921}}
| დაბადებაშ აბანი=[[სეროვე]], [[ბეჩუანალენდი]]
| ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1980|7|13|1921|7|1}}
| ღურაშ აბანი=[[გაბორონე]], [[ბოტსვანა]]
| ღურაშ ბაძაძი = 
| ნთხორუ აბანი =
| მენოღალობა ={{შილა|ბოტსვანა}}
| ერუანობა =
| ოგიშაგორაშე ოლქი =
| მუმა =
| ნანა =
| ალმასქუ =
| სქუალეფი=
| გონათაფა =
| ომენცარე ხარისხი =
| პროფესია =
| საქვარუა =
| რელიგია =[[ისლამი]]
| ჯილდოეფი =
| პარტია =[[ბოტსვანაშ დემოკრატიული პარტია]]
| ვებ-საიტი=
| მიკოღანკუა=
| რანწკი2 =[[ბოტსვანაშ პრეზიდენტი|ბეჩუანალენდიშ პრემიერ-მინისტრი]]
| პოსტი დეკინჷ2 =[[3 მელახი]], [[1965]]
| პოსტი დიტუ2=[[30 მელახი]], [[1966]]
| წიმოხონი2 =პოსტიქ გიჭყჷ 
| მონძე2 =მუ, მუჭოთ პრეზიდენტი 
| პრეზიდენტი2=
| მონარქი2 =[[ელისაბედ II]]
| კანცლერი2 =
| ვიცე-პრეზიდენტი2  =
| პრემიერ-მინისტრი2=
| დუდმახვენჯი2=
| რანწკი3 =
| პოსტი დეკინჷ3 =
| პოსტი დიტუ3 =
| წიმოხონი3 =
| მონძე3 =
| პრეზიდენტი3 =
| მონარქი3=
| კანცლერი3 =
| პრემიერ-მინისტრი3=
| დუდმახვენჯი3=
| რანწკი4 =
| პოსტი დეკინჷ4 =
| პოსტი დიტუ4 =
| წიმოხონი4 = 
| მონძე4 =
| პრეზიდენტი4 =
| მონარქი4 =
| კანცლერი4 =
| პრემიერ-მინისტრი4=
| დუდმახვენჯი4=
| რანწკი5 = 
| პოსტი დეკინჷ5 =
| პოსტი დიტუ5 =
| წიმოხონი5 =
| მონძე5 =
| პრეზიდენტი5 =
| მონარქი5 =
| კანცლერი5 =
| პრემიერ-მინისტრი5=
| დუდმახვენჯი5=
}}</text>
      <sha1>5jn9pio2u6in829dee3lktb1k16m32y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>252359</id>
      <parentid>252358</parentid>
      <timestamp>2026-08-20T05:54:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Njilo</username>
        <id>1885</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>252359</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3955" sha1="mdmi4d6y78110phhta1iquvuwrf82xb" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლიდერი
| ჯოხო =სერეტსე კჰამა
| სურათი=Seretse Khama 1977 (2).png
| სურათიშ ზჷმა =230px
| მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=კჰამა 1977 წანას 
| ხეშმოჭარუა =
| რანწკი = [[ბოტსვანაშ პრეზიდენტი|ბოტსვანაშ მა-1 პრეზიდენტი]]
| პოსტი დეკინჷ =[[30 ეკენია]], [[1966]]
| პოსტი დიტუ = [[13 კვირკვე]], [[1980]]
| ვიცე-პრეზიდენტი  =
| მონარქი =
| პრეზიდენტი =
| კანცლერი =
| პრემიერ-მინისტრი =
| დუდმახვენჯი=
| წიმოხონი=მუ, მუჭოთ პრემიერ-მინისტრი
| მონძე   =[[კვეტ მასირე]]
| დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|1|7|1921}}
| დაბადებაშ აბანი=[[სეროვე]], [[ბეჩუანალენდი]]
| ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1980|7|13|1921|7|1}}
| ღურაშ აბანი=[[გაბორონე]], [[ბოტსვანა]]
| ღურაშ ბაძაძი = 
| ნთხორუ აბანი =
| მენოღალობა ={{შილა|ბოტსვანა}}
| ერუანობა =
| ოგიშაგორაშე ოლქი =
| მუმა =
| ნანა =
| ალმასქუ =[[რუთ უილიამს კჰამა|რუთ უილიამსი]]
| სქუალეფი=
| გონათაფა =
| ომენცარე ხარისხი =
| პროფესია =
| საქვარუა =
| რელიგია =[[ისლამი]]
| ჯილდოეფი =
| პარტია =[[ბოტსვანაშ დემოკრატიული პარტია]]
| ვებ-საიტი=
| მიკოღანკუა=
| რანწკი2 =[[ბოტსვანაშ პრეზიდენტი|ბეჩუანალენდიშ პრემიერ-მინისტრი]]
| პოსტი დეკინჷ2 =[[3 მელახი]], [[1965]]
| პოსტი დიტუ2=[[30 მელახი]], [[1966]]
| წიმოხონი2 =პოსტიქ გიჭყჷ 
| მონძე2 =მუ, მუჭოთ პრეზიდენტი 
| პრეზიდენტი2=
| მონარქი2 =[[ელისაბედ II]]
| კანცლერი2 =
| ვიცე-პრეზიდენტი2  =
| პრემიერ-მინისტრი2=
| დუდმახვენჯი2=
| რანწკი3 =
| პოსტი დეკინჷ3 =
| პოსტი დიტუ3 =
| წიმოხონი3 =
| მონძე3 =
| პრეზიდენტი3 =
| მონარქი3=
| კანცლერი3 =
| პრემიერ-მინისტრი3=
| დუდმახვენჯი3=
| რანწკი4 =
| პოსტი დეკინჷ4 =
| პოსტი დიტუ4 =
| წიმოხონი4 = 
| მონძე4 =
| პრეზიდენტი4 =
| მონარქი4 =
| კანცლერი4 =
| პრემიერ-მინისტრი4=
| დუდმახვენჯი4=
| რანწკი5 = 
| პოსტი დეკინჷ5 =
| პოსტი დიტუ5 =
| წიმოხონი5 =
| მონძე5 =
| პრეზიდენტი5 =
| მონარქი5 =
| კანცლერი5 =
| პრემიერ-მინისტრი5=
| დუდმახვენჯი5=
}}</text>
      <sha1>mdmi4d6y78110phhta1iquvuwrf82xb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>252360</id>
      <parentid>252359</parentid>
      <timestamp>2026-08-20T05:55:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Njilo</username>
        <id>1885</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>252360</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4069" sha1="h2k6yo31c5lfcldt4xhforwfdnk5e1k" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლიდერი
| ჯოხო =სერეტსე კჰამა
| სურათი=Seretse Khama 1977 (2).png
| სურათიშ ზჷმა =230px
| მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=კჰამა 1977 წანას 
| ხეშმოჭარუა =
| რანწკი = [[ბოტსვანაშ პრეზიდენტი|ბოტსვანაშ მა-1 პრეზიდენტი]]
| პოსტი დეკინჷ =[[30 ეკენია]], [[1966]]
| პოსტი დიტუ = [[13 კვირკვე]], [[1980]]
| ვიცე-პრეზიდენტი  =
| მონარქი =
| პრეზიდენტი =
| კანცლერი =
| პრემიერ-მინისტრი =
| დუდმახვენჯი=
| წიმოხონი=მუ, მუჭოთ პრემიერ-მინისტრი
| მონძე   =[[კვეტ მასირე]]
| დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|1|7|1921}}
| დაბადებაშ აბანი=[[სეროვე]], [[ბეჩუანალენდი]]
| ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1980|7|13|1921|7|1}}
| ღურაშ აბანი=[[გაბორონე]], [[ბოტსვანა]]
| ღურაშ ბაძაძი = 
| ნთხორუ აბანი =
| მენოღალობა ={{შილა|ბოტსვანა}}
| ერუანობა =
| ოგიშაგორაშე ოლქი =
| მუმა =
| ნანა =
| ალმასქუ =[[რუთ უილიამს კჰამა|რუთ უილიამსი]]
| სქუალეფი=ჟაკელინი, [[იან კჰამა|იანი]], ტშეკენდი, ენტონი
| გონათაფა =
| ომენცარე ხარისხი =
| პროფესია =
| საქვარუა =
| რელიგია =[[ისლამი]]
| ჯილდოეფი =
| პარტია =[[ბოტსვანაშ დემოკრატიული პარტია]]
| ვებ-საიტი=
| მიკოღანკუა=
| რანწკი2 =[[ბოტსვანაშ პრეზიდენტი|ბეჩუანალენდიშ პრემიერ-მინისტრი]]
| პოსტი დეკინჷ2 =[[3 მელახი]], [[1965]]
| პოსტი დიტუ2=[[30 მელახი]], [[1966]]
| წიმოხონი2 =პოსტიქ გიჭყჷ 
| მონძე2 =მუ, მუჭოთ პრეზიდენტი 
| პრეზიდენტი2=
| მონარქი2 =[[ელისაბედ II]]
| კანცლერი2 =
| ვიცე-პრეზიდენტი2  =
| პრემიერ-მინისტრი2=
| დუდმახვენჯი2=
| რანწკი3 =
| პოსტი დეკინჷ3 =
| პოსტი დიტუ3 =
| წიმოხონი3 =
| მონძე3 =
| პრეზიდენტი3 =
| მონარქი3=
| კანცლერი3 =
| პრემიერ-მინისტრი3=
| დუდმახვენჯი3=
| რანწკი4 =
| პოსტი დეკინჷ4 =
| პოსტი დიტუ4 =
| წიმოხონი4 = 
| მონძე4 =
| პრეზიდენტი4 =
| მონარქი4 =
| კანცლერი4 =
| პრემიერ-მინისტრი4=
| დუდმახვენჯი4=
| რანწკი5 = 
| პოსტი დეკინჷ5 =
| პოსტი დიტუ5 =
| წიმოხონი5 =
| მონძე5 =
| პრეზიდენტი5 =
| მონარქი5 =
| კანცლერი5 =
| პრემიერ-მინისტრი5=
| დუდმახვენჯი5=
}}</text>
      <sha1>h2k6yo31c5lfcldt4xhforwfdnk5e1k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>252361</id>
      <parentid>252360</parentid>
      <timestamp>2026-08-20T05:56:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Njilo</username>
        <id>1885</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>252361</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4117" sha1="1he8hgxrjqs7timpkwy8rdypfeh0p6m" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლიდერი
| ჯოხო =სერეტსე კჰამა
| სურათი=Seretse Khama 1977 (2).png
| სურათიშ ზჷმა =230px
| მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=კჰამა 1977 წანას 
| ხეშმოჭარუა =
| რანწკი = [[ბოტსვანაშ პრეზიდენტი|ბოტსვანაშ მა-1 პრეზიდენტი]]
| პოსტი დეკინჷ =[[30 ეკენია]], [[1966]]
| პოსტი დიტუ = [[13 კვირკვე]], [[1980]]
| ვიცე-პრეზიდენტი  =
| მონარქი =
| პრეზიდენტი =
| კანცლერი =
| პრემიერ-მინისტრი =
| დუდმახვენჯი=
| წიმოხონი=მუ, მუჭოთ პრემიერ-მინისტრი
| მონძე   =[[კვეტ მასირე]]
| დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|1|7|1921}}
| დაბადებაშ აბანი=[[სეროვე]], [[ბეჩუანალენდი]]
| ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1980|7|13|1921|7|1}}
| ღურაშ აბანი=[[გაბორონე]], [[ბოტსვანა]]
| ღურაშ ბაძაძი = 
| ნთხორუ აბანი =
| მენოღალობა ={{შილა|ბოტსვანა}}
| ერუანობა =
| ოგიშაგორაშე ოლქი =
| მუმა =
| ნანა =
| ალმასქუ =[[რუთ უილიამს კჰამა|რუთ უილიამსი]]
| სქუალეფი=ჟაკელინი, [[იან კჰამა|იანი]], [[ტშეკენდი კჰამა II|ტშეკენდი]], ენტონი
| გონათაფა =
| ომენცარე ხარისხი =
| პროფესია =
| საქვარუა =
| რელიგია =[[ისლამი]]
| ჯილდოეფი =
| პარტია =[[ბოტსვანაშ დემოკრატიული პარტია]]
| ვებ-საიტი=
| მიკოღანკუა=
| რანწკი2 =[[ბოტსვანაშ პრეზიდენტი|ბეჩუანალენდიშ პრემიერ-მინისტრი]]
| პოსტი დეკინჷ2 =[[3 მელახი]], [[1965]]
| პოსტი დიტუ2=[[30 მელახი]], [[1966]]
| წიმოხონი2 =პოსტიქ გიჭყჷ 
| მონძე2 =მუ, მუჭოთ პრეზიდენტი 
| პრეზიდენტი2=
| მონარქი2 =[[ელისაბედ II]]
| კანცლერი2 =
| ვიცე-პრეზიდენტი2  =
| პრემიერ-მინისტრი2=
| დუდმახვენჯი2=
| რანწკი3 =
| პოსტი დეკინჷ3 =
| პოსტი დიტუ3 =
| წიმოხონი3 =
| მონძე3 =
| პრეზიდენტი3 =
| მონარქი3=
| კანცლერი3 =
| პრემიერ-მინისტრი3=
| დუდმახვენჯი3=
| რანწკი4 =
| პოსტი დეკინჷ4 =
| პოსტი დიტუ4 =
| წიმოხონი4 = 
| მონძე4 =
| პრეზიდენტი4 =
| მონარქი4 =
| კანცლერი4 =
| პრემიერ-მინისტრი4=
| დუდმახვენჯი4=
| რანწკი5 = 
| პოსტი დეკინჷ5 =
| პოსტი დიტუ5 =
| წიმოხონი5 =
| მონძე5 =
| პრეზიდენტი5 =
| მონარქი5 =
| კანცლერი5 =
| პრემიერ-მინისტრი5=
| დუდმახვენჯი5=
}}</text>
      <sha1>1he8hgxrjqs7timpkwy8rdypfeh0p6m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>252362</id>
      <parentid>252361</parentid>
      <timestamp>2026-08-20T05:57:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Njilo</username>
        <id>1885</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>252362</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4114" sha1="7snesc9k5s06ls5wrx5jobz70kinl3v" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლიდერი
| ჯოხო =სერეტსე კჰამა
| სურათი=Seretse Khama 1977 (2).png
| სურათიშ ზჷმა =230px
| მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=კჰამა 1977 წანას 
| ხეშმოჭარუა =
| რანწკი = [[ბოტსვანაშ პრეზიდენტი|ბოტსვანაშ მა-1 პრეზიდენტი]]
| პოსტი დეკინჷ =[[30 ეკენია]], [[1966]]
| პოსტი დიტუ = [[13 კვირკვე]], [[1980]]
| ვიცე-პრეზიდენტი  =
| მონარქი =
| პრეზიდენტი =
| კანცლერი =
| პრემიერ-მინისტრი =
| დუდმახვენჯი=
| წიმოხონი=მუ, მუჭოთ პრემიერ-მინისტრი
| მონძე   =[[კვეტ მასირე]]
| დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|1|7|1921}}
| დაბადებაშ აბანი=[[სეროვე]], [[ბეჩუანალენდი]]
| ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1980|7|13|1921|7|1}}
| ღურაშ აბანი=[[გაბორონე]], [[ბოტსვანა]]
| ღურაშ ბაძაძი = 
| ნთხორუ აბანი =
| მენოღალობა ={{შილა|ბოტსვანა}}
| ერუანობა =
| ოგიშაგორაშე ოლქი =
| მუმა =
| ნანა =
| ალმასქუ =[[რუთ უილიამს კჰამა|რუთ უილიამსი]]
| სქუალეფი=ჟაკლინი, [[იან კჰამა|იანი]], [[ტშეკენდი კჰამა II|ტშეკენდი]], ენტონი
| გონათაფა =
| ომენცარე ხარისხი =
| პროფესია =
| საქვარუა =
| რელიგია =[[ისლამი]]
| ჯილდოეფი =
| პარტია =[[ბოტსვანაშ დემოკრატიული პარტია]]
| ვებ-საიტი=
| მიკოღანკუა=
| რანწკი2 =[[ბოტსვანაშ პრეზიდენტი|ბეჩუანალენდიშ პრემიერ-მინისტრი]]
| პოსტი დეკინჷ2 =[[3 მელახი]], [[1965]]
| პოსტი დიტუ2=[[30 მელახი]], [[1966]]
| წიმოხონი2 =პოსტიქ გიჭყჷ 
| მონძე2 =მუ, მუჭოთ პრეზიდენტი 
| პრეზიდენტი2=
| მონარქი2 =[[ელისაბედ II]]
| კანცლერი2 =
| ვიცე-პრეზიდენტი2  =
| პრემიერ-მინისტრი2=
| დუდმახვენჯი2=
| რანწკი3 =
| პოსტი დეკინჷ3 =
| პოსტი დიტუ3 =
| წიმოხონი3 =
| მონძე3 =
| პრეზიდენტი3 =
| მონარქი3=
| კანცლერი3 =
| პრემიერ-მინისტრი3=
| დუდმახვენჯი3=
| რანწკი4 =
| პოსტი დეკინჷ4 =
| პოსტი დიტუ4 =
| წიმოხონი4 = 
| მონძე4 =
| პრეზიდენტი4 =
| მონარქი4 =
| კანცლერი4 =
| პრემიერ-მინისტრი4=
| დუდმახვენჯი4=
| რანწკი5 = 
| პოსტი დეკინჷ5 =
| პოსტი დიტუ5 =
| წიმოხონი5 =
| მონძე5 =
| პრეზიდენტი5 =
| მონარქი5 =
| კანცლერი5 =
| პრემიერ-მინისტრი5=
| დუდმახვენჯი5=
}}</text>
      <sha1>7snesc9k5s06ls5wrx5jobz70kinl3v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>252363</id>
      <parentid>252362</parentid>
      <timestamp>2026-08-20T06:06:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Njilo</username>
        <id>1885</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>252363</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4317" sha1="qwroaekk4tlyxmvg6hsj8hx7pcxlsvz" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლიდერი
| ჯოხო =სერეტსე კჰამა
| სურათი=Seretse Khama 1977 (2).png
| სურათიშ ზჷმა =230px
| მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=კჰამა 1977 წანას 
| ხეშმოჭარუა =
| რანწკი = [[ბოტსვანაშ პრეზიდენტი|ბოტსვანაშ მა-1 პრეზიდენტი]]
| პოსტი დეკინჷ =[[30 ეკენია]], [[1966]]
| პოსტი დიტუ = [[13 კვირკვე]], [[1980]]
| ვიცე-პრეზიდენტი  =
| მონარქი =
| პრეზიდენტი =
| კანცლერი =
| პრემიერ-მინისტრი =
| დუდმახვენჯი=
| წიმოხონი=მუ, მუჭოთ პრემიერ-მინისტრი
| მონძე   =[[კვეტ მასირე]]
| დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|1|7|1921}}
| დაბადებაშ აბანი=[[სეროვე]], [[ბეჩუანალენდი]]
| ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1980|7|13|1921|7|1}}
| ღურაშ აბანი=[[გაბორონე]], [[ბოტსვანა]]
| ღურაშ ბაძაძი = 
| ნთხორუ აბანი =
| მენოღალობა ={{შილა|ბოტსვანა}}
| ერუანობა =
| ოგიშაგორაშე ოლქი =
| მუმა =
| ნანა =
| ალმასქუ =[[რუთ უილიამს კჰამა|რუთ უილიამსი]]
| სქუალეფი=ჟაკლინი, [[იან კჰამა|იანი]], [[ტშეკენდი კჰამა II|ტშეკენდი]], ენტონი
| გონათაფა =[[ფორტ-ჰეირიშ უნივერსიტეტი]]&lt;br&gt;[[ოქსფორდიშ უნივერსიტეტი]]
| ომენცარე ხარისხი =
| პროფესია =
| საქვარუა =ბარისტერი, პოლიტიკოსი
| რელიგია =[[ისლამი]]
| ჯილდოეფი =
| პარტია =[[ბოტსვანაშ დემოკრატიული პარტია]]
| ვებ-საიტი=
| მიკოღანკუა=
| რანწკი2 =[[ბოტსვანაშ პრეზიდენტი|ბეჩუანალენდიშ პრემიერ-მინისტრი]]
| პოსტი დეკინჷ2 =[[3 მელახი]], [[1965]]
| პოსტი დიტუ2=[[30 მელახი]], [[1966]]
| წიმოხონი2 =პოსტიქ გიჭყჷ 
| მონძე2 =მუ, მუჭოთ პრეზიდენტი 
| პრეზიდენტი2=
| მონარქი2 =[[ელისაბედ II]]
| კანცლერი2 =
| ვიცე-პრეზიდენტი2  =
| პრემიერ-მინისტრი2=
| დუდმახვენჯი2=
| რანწკი3 =
| პოსტი დეკინჷ3 =
| პოსტი დიტუ3 =
| წიმოხონი3 =
| მონძე3 =
| პრეზიდენტი3 =
| მონარქი3=
| კანცლერი3 =
| პრემიერ-მინისტრი3=
| დუდმახვენჯი3=
| რანწკი4 =
| პოსტი დეკინჷ4 =
| პოსტი დიტუ4 =
| წიმოხონი4 = 
| მონძე4 =
| პრეზიდენტი4 =
| მონარქი4 =
| კანცლერი4 =
| პრემიერ-მინისტრი4=
| დუდმახვენჯი4=
| რანწკი5 = 
| პოსტი დეკინჷ5 =
| პოსტი დიტუ5 =
| წიმოხონი5 =
| მონძე5 =
| პრეზიდენტი5 =
| მონარქი5 =
| კანცლერი5 =
| პრემიერ-მინისტრი5=
| დუდმახვენჯი5=
}}</text>
      <sha1>qwroaekk4tlyxmvg6hsj8hx7pcxlsvz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>252364</id>
      <parentid>252363</parentid>
      <timestamp>2026-08-20T06:06:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Njilo</username>
        <id>1885</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>252364</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4332" sha1="aa0tuz9l9iuldchjsy3wxkna7mdhpfi" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლიდერი
| ჯოხო =სერეტსე კჰამა
| სურათი=Seretse Khama 1977 (2).png
| სურათიშ ზჷმა =230px
| მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=კჰამა 1977 წანას 
| ხეშმოჭარუა =
| რანწკი = [[ბოტსვანაშ პრეზიდენტი|ბოტსვანაშ მა-1 პრეზიდენტი]]
| პოსტი დეკინჷ =[[30 ეკენია]], [[1966]]
| პოსტი დიტუ = [[13 კვირკვე]], [[1980]]
| ვიცე-პრეზიდენტი  =
| მონარქი =
| პრეზიდენტი =
| კანცლერი =
| პრემიერ-მინისტრი =
| დუდმახვენჯი=
| წიმოხონი=მუ, მუჭოთ პრემიერ-მინისტრი
| მონძე   =[[კვეტ მასირე]]
| დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|1|7|1921}}
| დაბადებაშ აბანი=[[სეროვე]], [[ბეჩუანალენდი]]
| ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1980|7|13|1921|7|1}}
| ღურაშ აბანი=[[გაბორონე]], [[ბოტსვანა]]
| ღურაშ ბაძაძი = 
| ნთხორუ აბანი =
| მენოღალობა ={{შილა|ბოტსვანა}}
| ერუანობა =
| ოგიშაგორაშე ოლქი =
| მუმა =
| ნანა =
| ალმასქუ =[[რუთ უილიამს კჰამა|რუთ უილიამსი]]
| სქუალეფი=ჟაკლინი, [[იან კჰამა|იანი]], [[ტშეკენდი კჰამა II|ტშეკენდი]], ენტონი
| გონათაფა =[[ფორტ-ჰეირიშ უნივერსიტეტი]]&lt;br&gt;[[ოქსფორდიშ უნივერსიტეტი]]
| ომენცარე ხარისხი =
| პროფესია =
| საქვარუა =ბარისტერი, პოლიტიკოსი
| რელიგია =[[კათოლიციზმი]]
| ჯილდოეფი =
| პარტია =[[ბოტსვანაშ დემოკრატიული პარტია]]
| ვებ-საიტი=
| მიკოღანკუა=
| რანწკი2 =[[ბოტსვანაშ პრეზიდენტი|ბეჩუანალენდიშ პრემიერ-მინისტრი]]
| პოსტი დეკინჷ2 =[[3 მელახი]], [[1965]]
| პოსტი დიტუ2=[[30 მელახი]], [[1966]]
| წიმოხონი2 =პოსტიქ გიჭყჷ 
| მონძე2 =მუ, მუჭოთ პრეზიდენტი 
| პრეზიდენტი2=
| მონარქი2 =[[ელისაბედ II]]
| კანცლერი2 =
| ვიცე-პრეზიდენტი2  =
| პრემიერ-მინისტრი2=
| დუდმახვენჯი2=
| რანწკი3 =
| პოსტი დეკინჷ3 =
| პოსტი დიტუ3 =
| წიმოხონი3 =
| მონძე3 =
| პრეზიდენტი3 =
| მონარქი3=
| კანცლერი3 =
| პრემიერ-მინისტრი3=
| დუდმახვენჯი3=
| რანწკი4 =
| პოსტი დეკინჷ4 =
| პოსტი დიტუ4 =
| წიმოხონი4 = 
| მონძე4 =
| პრეზიდენტი4 =
| მონარქი4 =
| კანცლერი4 =
| პრემიერ-მინისტრი4=
| დუდმახვენჯი4=
| რანწკი5 = 
| პოსტი დეკინჷ5 =
| პოსტი დიტუ5 =
| წიმოხონი5 =
| მონძე5 =
| პრეზიდენტი5 =
| მონარქი5 =
| კანცლერი5 =
| პრემიერ-მინისტრი5=
| დუდმახვენჯი5=
}}</text>
      <sha1>aa0tuz9l9iuldchjsy3wxkna7mdhpfi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>252365</id>
      <parentid>252364</parentid>
      <timestamp>2026-08-20T06:08:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Njilo</username>
        <id>1885</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>252365</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4410" sha1="84kznhxznichm9yahayv279bi5z6kiz" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლიდერი
| ჯოხო =სერეტსე კჰამა
| სურათი=Seretse Khama 1977 (2).png
| სურათიშ ზჷმა =230px
| მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=კჰამა 1977 წანას 
| ხეშმოჭარუა =
| რანწკი = [[ბოტსვანაშ პრეზიდენტი|ბოტსვანაშ მა-1 პრეზიდენტი]]
| პოსტი დეკინჷ =[[30 ეკენია]], [[1966]]
| პოსტი დიტუ = [[13 კვირკვე]], [[1980]]
| ვიცე-პრეზიდენტი  =
| მონარქი =
| პრეზიდენტი =
| კანცლერი =
| პრემიერ-მინისტრი =
| დუდმახვენჯი=
| წიმოხონი=მუ, მუჭოთ პრემიერ-მინისტრი
| მონძე   =[[კვეტ მასირე]]
| დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|1|7|1921}}
| დაბადებაშ აბანი=[[სეროვე]], [[ბეჩუანალენდი]]
| ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1980|7|13|1921|7|1}}
| ღურაშ აბანი=[[გაბორონე]], [[ბოტსვანა]]
| ღურაშ ბაძაძი = 
| ნთხორუ აბანი =
| მენოღალობა ={{შილა|ბოტსვანა}}
| ერუანობა =
| ოგიშაგორაშე ოლქი =
| მუმა =[[სეკგომა II]]
| ნანა =[[ტებოგო კებაილელე]]
| ალმასქუ =[[რუთ უილიამს კჰამა|რუთ უილიამსი]]
| სქუალეფი=ჟაკლინი, [[იან კჰამა|იანი]], [[ტშეკენდი კჰამა II|ტშეკენდი]], ენტონი
| გონათაფა =[[ფორტ-ჰეირიშ უნივერსიტეტი]]&lt;br&gt;[[ოქსფორდიშ უნივერსიტეტი]]
| ომენცარე ხარისხი =
| პროფესია =
| საქვარუა =ბარისტერი, პოლიტიკოსი
| რელიგია =[[კათოლიციზმი]]
| ჯილდოეფი =
| პარტია =[[ბოტსვანაშ დემოკრატიული პარტია]]
| ვებ-საიტი=
| მიკოღანკუა=
| რანწკი2 =[[ბოტსვანაშ პრეზიდენტი|ბეჩუანალენდიშ პრემიერ-მინისტრი]]
| პოსტი დეკინჷ2 =[[3 მელახი]], [[1965]]
| პოსტი დიტუ2=[[30 მელახი]], [[1966]]
| წიმოხონი2 =პოსტიქ გიჭყჷ 
| მონძე2 =მუ, მუჭოთ პრეზიდენტი 
| პრეზიდენტი2=
| მონარქი2 =[[ელისაბედ II]]
| კანცლერი2 =
| ვიცე-პრეზიდენტი2  =
| პრემიერ-მინისტრი2=
| დუდმახვენჯი2=
| რანწკი3 =
| პოსტი დეკინჷ3 =
| პოსტი დიტუ3 =
| წიმოხონი3 =
| მონძე3 =
| პრეზიდენტი3 =
| მონარქი3=
| კანცლერი3 =
| პრემიერ-მინისტრი3=
| დუდმახვენჯი3=
| რანწკი4 =
| პოსტი დეკინჷ4 =
| პოსტი დიტუ4 =
| წიმოხონი4 = 
| მონძე4 =
| პრეზიდენტი4 =
| მონარქი4 =
| კანცლერი4 =
| პრემიერ-მინისტრი4=
| დუდმახვენჯი4=
| რანწკი5 = 
| პოსტი დეკინჷ5 =
| პოსტი დიტუ5 =
| წიმოხონი5 =
| მონძე5 =
| პრეზიდენტი5 =
| მონარქი5 =
| კანცლერი5 =
| პრემიერ-მინისტრი5=
| დუდმახვენჯი5=
}}</text>
      <sha1>84kznhxznichm9yahayv279bi5z6kiz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>252366</id>
      <parentid>252365</parentid>
      <timestamp>2026-08-20T06:10:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Njilo</username>
        <id>1885</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>252366</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4527" sha1="teafraffzdeazs1oqaf3mqbls3t92w9" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლიდერი
| ჯოხო =სერეტსე კჰამა
| სურათი=Seretse Khama 1977 (2).png
| სურათიშ ზჷმა =230px
| მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=კჰამა 1977 წანას 
| ხეშმოჭარუა =Seretse Khama () signature.svg
| რანწკი = [[ბოტსვანაშ პრეზიდენტი|ბოტსვანაშ მა-1 პრეზიდენტი]]
| პოსტი დეკინჷ =[[30 ეკენია]], [[1966]]
| პოსტი დიტუ = [[13 კვირკვე]], [[1980]]
| ვიცე-პრეზიდენტი  =
| მონარქი =
| პრეზიდენტი =
| კანცლერი =
| პრემიერ-მინისტრი =
| დუდმახვენჯი=
| წიმოხონი=მუ, მუჭოთ პრემიერ-მინისტრი
| მონძე   =[[კვეტ მასირე]]
| დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|1|7|1921}}
| დაბადებაშ აბანი=[[სეროვე]], [[ბეჩუანალენდი]]
| ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1980|7|13|1921|7|1}}
| ღურაშ აბანი=[[გაბორონე]], [[ბოტსვანა]]
| ღურაშ ბაძაძი = 
| ნთხორუ აბანი =ომაფე სასაფლა, [[სეროვე]], ბოტსვანა
| მენოღალობა ={{შილა|ბოტსვანა}}
| ერუანობა =
| ოგიშაგორაშე ოლქი =
| მუმა =[[სეკგომა II]]
| ნანა =[[ტებოგო კებაილელე]]
| ალმასქუ =[[რუთ უილიამს კჰამა|რუთ უილიამსი]]
| სქუალეფი=ჟაკლინი, [[იან კჰამა|იანი]], [[ტშეკენდი კჰამა II|ტშეკენდი]], ენტონი
| გონათაფა =[[ფორტ-ჰეირიშ უნივერსიტეტი]]&lt;br&gt;[[ოქსფორდიშ უნივერსიტეტი]]
| ომენცარე ხარისხი =
| პროფესია =
| საქვარუა =ბარისტერი, პოლიტიკოსი
| რელიგია =[[კათოლიციზმი]]
| ჯილდოეფი =
| პარტია =[[ბოტსვანაშ დემოკრატიული პარტია]]
| ვებ-საიტი=
| მიკოღანკუა=
| რანწკი2 =[[ბოტსვანაშ პრეზიდენტი|ბეჩუანალენდიშ პრემიერ-მინისტრი]]
| პოსტი დეკინჷ2 =[[3 მელახი]], [[1965]]
| პოსტი დიტუ2=[[30 მელახი]], [[1966]]
| წიმოხონი2 =პოსტიქ გიჭყჷ 
| მონძე2 =მუ, მუჭოთ პრეზიდენტი 
| პრეზიდენტი2=
| მონარქი2 =[[ელისაბედ II]]
| კანცლერი2 =
| ვიცე-პრეზიდენტი2  =
| პრემიერ-მინისტრი2=
| დუდმახვენჯი2=
| რანწკი3 =
| პოსტი დეკინჷ3 =
| პოსტი დიტუ3 =
| წიმოხონი3 =
| მონძე3 =
| პრეზიდენტი3 =
| მონარქი3=
| კანცლერი3 =
| პრემიერ-მინისტრი3=
| დუდმახვენჯი3=
| რანწკი4 =
| პოსტი დეკინჷ4 =
| პოსტი დიტუ4 =
| წიმოხონი4 = 
| მონძე4 =
| პრეზიდენტი4 =
| მონარქი4 =
| კანცლერი4 =
| პრემიერ-მინისტრი4=
| დუდმახვენჯი4=
| რანწკი5 = 
| პოსტი დეკინჷ5 =
| პოსტი დიტუ5 =
| წიმოხონი5 =
| მონძე5 =
| პრეზიდენტი5 =
| მონარქი5 =
| კანცლერი5 =
| პრემიერ-მინისტრი5=
| დუდმახვენჯი5=
}}</text>
      <sha1>teafraffzdeazs1oqaf3mqbls3t92w9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>252367</id>
      <parentid>252366</parentid>
      <timestamp>2026-08-20T06:13:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Njilo</username>
        <id>1885</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>252367</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5032" sha1="to49rmdwkahhq2rg2vwaytij5gfiq42" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლიდერი
| ჯოხო =სერეტსე კჰამა
| სურათი=Seretse Khama 1977 (2).png
| სურათიშ ზჷმა =230px
| მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=კჰამა 1977 წანას 
| ხეშმოჭარუა =Seretse Khama () signature.svg
| რანწკი = [[ბოტსვანაშ პრეზიდენტი|ბოტსვანაშ მა-1 პრეზიდენტი]]
| პოსტი დეკინჷ =[[30 ეკენია]], [[1966]]
| პოსტი დიტუ = [[13 კვირკვე]], [[1980]]
| ვიცე-პრეზიდენტი  =
| მონარქი =
| პრეზიდენტი =
| კანცლერი =
| პრემიერ-მინისტრი =
| დუდმახვენჯი=
| წიმოხონი=მუ, მუჭოთ პრემიერ-მინისტრი
| მონძე   =[[კვეტ მასირე]]
| დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|1|7|1921}}
| დაბადებაშ აბანი=[[სეროვე]], [[ბეჩუანალენდი]]
| ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1980|7|13|1921|7|1}}
| ღურაშ აბანი=[[გაბორონე]], [[ბოტსვანა]]
| ღურაშ ბაძაძი = 
| ნთხორუ აბანი =ომაფე სასაფლა, [[სეროვე]], ბოტსვანა
| მენოღალობა ={{შილა|ბოტსვანა}}
| ერუანობა =
| ოგიშაგორაშე ოლქი =
| მუმა =[[სეკგომა II]]
| ნანა =[[ტებოგო კებაილელე]]
| ალმასქუ =[[რუთ უილიამს კჰამა|რუთ უილიამსი]]
| სქუალეფი=ჟაკლინი, [[იან კჰამა|იანი]], [[ტშეკენდი კჰამა II|ტშეკენდი]], ენტონი
| გონათაფა =[[ფორტ-ჰეირიშ უნივერსიტეტი]]&lt;br&gt;[[ოქსფორდიშ უნივერსიტეტი]]
| ომენცარე ხარისხი =
| პროფესია =
| საქვარუა =ბარისტერი, პოლიტიკოსი
| რელიგია =[[კათოლიციზმი]]
| ჯილდოეფი =
| პარტია =[[ბოტსვანაშ დემოკრატიული პარტია]]
| ვებ-საიტი=
| მიკოღანკუა=
| რანწკი2 =[[ბოტსვანაშ პრეზიდენტი|ბეჩუანალენდიშ პრემიერ-მინისტრი]]
| პოსტი დეკინჷ2 =[[3 მელახი]], [[1965]]
| პოსტი დიტუ2=[[30 მელახი]], [[1966]]
| წიმოხონი2 =პოსტიქ გიჭყჷ 
| მონძე2 =მუ, მუჭოთ პრეზიდენტი 
| პრეზიდენტი2=
| მონარქი2 =[[ელისაბედ II]]
| კანცლერი2 =
| ვიცე-პრეზიდენტი2  =
| პრემიერ-მინისტრი2=
| დუდმახვენჯი2=
| რანწკი3 =
| პოსტი დეკინჷ3 =
| პოსტი დიტუ3 =
| წიმოხონი3 =
| მონძე3 =
| პრეზიდენტი3 =
| მონარქი3=
| კანცლერი3 =
| პრემიერ-მინისტრი3=
| დუდმახვენჯი3=
| რანწკი4 =
| პოსტი დეკინჷ4 =
| პოსტი დიტუ4 =
| წიმოხონი4 = 
| მონძე4 =
| პრეზიდენტი4 =
| მონარქი4 =
| კანცლერი4 =
| პრემიერ-მინისტრი4=
| დუდმახვენჯი4=
| რანწკი5 = 
| პოსტი დეკინჷ5 =
| პოსტი დიტუ5 =
| წიმოხონი5 =
| მონძე5 =
| პრეზიდენტი5 =
| მონარქი5 =
| კანცლერი5 =
| პრემიერ-მინისტრი5=
| დუდმახვენჯი5=
}}

'''სერეტსე გოიტსებენგ მაფირი კჰამა''' ([[ინგლისური ნინა|ინგლ.]] Seretse Goitsebeng Maphiri Khama; დ. [[1 კვირკვე]], [[1921]] ღ. [[13 კვირკვე]], [[1980]]) [[ბოტსვანა]]რი პოლიტიკოსი, [[ბოტსვანაშ პრეზიდენტი|ბოტსვანაშ მა-1 პრეზიდენტი]] 1966-1980 წანეფს.</text>
      <sha1>to49rmdwkahhq2rg2vwaytij5gfiq42</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>252368</id>
      <parentid>252367</parentid>
      <timestamp>2026-08-20T06:14:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Njilo</username>
        <id>1885</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>252368</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5040" sha1="tchcldgse3ft26v6km748guxqhpf7g0" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლიდერი
| ჯოხო =სერეტსე კჰამა
| სურათი=Seretse Khama 1977 (2).png
| სურათიშ ზჷმა =230px
| მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=კჰამა 1977 წანას 
| ხეშმოჭარუა =Seretse Khama () signature.svg
| რანწკი = [[ბოტსვანაშ პრეზიდენტი|ბოტსვანაშ მა-1 პრეზიდენტი]]
| პოსტი დეკინჷ =[[30 ეკენია]], [[1966]]
| პოსტი დიტუ = [[13 კვირკვე]], [[1980]]
| ვიცე-პრეზიდენტი  =
| მონარქი =
| პრეზიდენტი =
| კანცლერი =
| პრემიერ-მინისტრი =
| დუდმახვენჯი=
| წიმოხონი=მუ, მუჭოთ პრემიერ-მინისტრი
| მონძე   =[[კვეტ მასირე]]
| დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|1|7|1921}}
| დაბადებაშ აბანი=[[სეროვე]], [[ბეჩუანალენდი]]
| ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1980|7|13|1921|7|1}}
| ღურაშ აბანი=[[გაბორონე]], [[ბოტსვანა]]
| ღურაშ ბაძაძი = 
| ნთხორუ აბანი =ომაფე სასაფლა, [[სეროვე]], ბოტსვანა
| მენოღალობა ={{შილა|ბოტსვანა}}
| ერუანობა =
| ოგიშაგორაშე ოლქი =
| მუმა =[[სეკგომა II]]
| ნანა =[[ტებოგო კებაილელე]]
| ალმასქუ =[[რუთ უილიამს კჰამა|რუთ უილიამსი]]
| სქუალეფი=ჟაკლინი, [[იან კჰამა|იანი]], [[ტშეკენდი კჰამა II|ტშეკენდი]], ენტონი
| გონათაფა =[[ფორტ-ჰეირიშ უნივერსიტეტი]]&lt;br&gt;[[ოქსფორდიშ უნივერსიტეტი]]
| ომენცარე ხარისხი =
| პროფესია =
| საქვარუა =ბარისტერი, პოლიტიკოსი
| რელიგია =[[კათოლიციზმი]]
| ჯილდოეფი =
| პარტია =[[ბოტსვანაშ დემოკრატიული პარტია]]
| ვებ-საიტი=
| მიკოღანკუა=
| რანწკი2 =[[ბოტსვანაშ პრეზიდენტი|ბეჩუანალენდიშ პრემიერ-მინისტრი]]
| პოსტი დეკინჷ2 =[[3 მელახი]], [[1965]]
| პოსტი დიტუ2=[[30 მელახი]], [[1966]]
| წიმოხონი2 =პოსტიქ გიჭყჷ 
| მონძე2 =მუ, მუჭოთ პრეზიდენტი 
| პრეზიდენტი2=
| მონარქი2 =[[ელისაბედ II]]
| კანცლერი2 =
| ვიცე-პრეზიდენტი2  =
| პრემიერ-მინისტრი2=
| დუდმახვენჯი2=
| რანწკი3 =
| პოსტი დეკინჷ3 =
| პოსტი დიტუ3 =
| წიმოხონი3 =
| მონძე3 =
| პრეზიდენტი3 =
| მონარქი3=
| კანცლერი3 =
| პრემიერ-მინისტრი3=
| დუდმახვენჯი3=
| რანწკი4 =
| პოსტი დეკინჷ4 =
| პოსტი დიტუ4 =
| წიმოხონი4 = 
| მონძე4 =
| პრეზიდენტი4 =
| მონარქი4 =
| კანცლერი4 =
| პრემიერ-მინისტრი4=
| დუდმახვენჯი4=
| რანწკი5 = 
| პოსტი დეკინჷ5 =
| პოსტი დიტუ5 =
| წიმოხონი5 =
| მონძე5 =
| პრეზიდენტი5 =
| მონარქი5 =
| კანცლერი5 =
| პრემიერ-მინისტრი5=
| დუდმახვენჯი5=
}}

'''სერეტსე გოიტსებენგ მაფირი კჰამა''' ([[ინგლისური ნინა|ინგლ.]] Seretse Goitsebeng Maphiri Khama; დ. [[1 კვირკვე]], [[1921]] — ღ. [[13 კვირკვე]], [[1980]]) — [[ბოტსვანა]]რი პოლიტიკოსი, [[ბოტსვანაშ პრეზიდენტი|ბოტსვანაშ მა-1 პრეზიდენტი]] 1966-1980 წანეფს.</text>
      <sha1>tchcldgse3ft26v6km748guxqhpf7g0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>252369</id>
      <parentid>252368</parentid>
      <timestamp>2026-08-20T06:16:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Njilo</username>
        <id>1885</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>252369</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5126" sha1="fqd8xx58szkz7yx2s1wn33u8g9a7rf3" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლიდერი
| ჯოხო =სერეტსე კჰამა
| სურათი=Seretse Khama 1977 (2).png
| სურათიშ ზჷმა =230px
| მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=კჰამა 1977 წანას 
| ხეშმოჭარუა =Seretse Khama () signature.svg
| რანწკი = [[ბოტსვანაშ პრეზიდენტი|ბოტსვანაშ მა-1 პრეზიდენტი]]
| პოსტი დეკინჷ =[[30 ეკენია]], [[1966]]
| პოსტი დიტუ = [[13 კვირკვე]], [[1980]]
| ვიცე-პრეზიდენტი  =
| მონარქი =
| პრეზიდენტი =
| კანცლერი =
| პრემიერ-მინისტრი =
| დუდმახვენჯი=
| წიმოხონი=მუ, მუჭოთ პრემიერ-მინისტრი
| მონძე   =[[კვეტ მასირე]]
| დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|1|7|1921}}
| დაბადებაშ აბანი=[[სეროვე]], [[ბეჩუანალენდი]]
| ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1980|7|13|1921|7|1}}
| ღურაშ აბანი=[[გაბორონე]], [[ბოტსვანა]]
| ღურაშ ბაძაძი = 
| ნთხორუ აბანი =ომაფე სასაფლა, [[სეროვე]], ბოტსვანა
| მენოღალობა ={{შილა|ბოტსვანა}}
| ერუანობა =
| ოგიშაგორაშე ოლქი =
| მუმა =[[სეკგომა II]]
| ნანა =[[ტებოგო კებაილელე]]
| ალმასქუ =[[რუთ უილიამს კჰამა|რუთ უილიამსი]]
| სქუალეფი=ჟაკლინი, [[იან კჰამა|იანი]], [[ტშეკენდი კჰამა II|ტშეკენდი]], ენტონი
| გონათაფა =[[ფორტ-ჰეირიშ უნივერსიტეტი]]&lt;br&gt;[[ოქსფორდიშ უნივერსიტეტი]]
| ომენცარე ხარისხი =
| პროფესია =
| საქვარუა =ბარისტერი, პოლიტიკოსი
| რელიგია =[[კათოლიციზმი]]
| ჯილდოეფი =
| პარტია =[[ბოტსვანაშ დემოკრატიული პარტია]]
| ვებ-საიტი=
| მიკოღანკუა=
| რანწკი2 =[[ბოტსვანაშ პრეზიდენტი|ბეჩუანალენდიშ პრემიერ-მინისტრი]]
| პოსტი დეკინჷ2 =[[3 მელახი]], [[1965]]
| პოსტი დიტუ2=[[30 მელახი]], [[1966]]
| წიმოხონი2 =პოსტიქ გიჭყჷ 
| მონძე2 =მუ, მუჭოთ პრეზიდენტი 
| პრეზიდენტი2=
| მონარქი2 =[[ელისაბედ II]]
| კანცლერი2 =
| ვიცე-პრეზიდენტი2  =
| პრემიერ-მინისტრი2=
| დუდმახვენჯი2=
| რანწკი3 =
| პოსტი დეკინჷ3 =
| პოსტი დიტუ3 =
| წიმოხონი3 =
| მონძე3 =
| პრეზიდენტი3 =
| მონარქი3=
| კანცლერი3 =
| პრემიერ-მინისტრი3=
| დუდმახვენჯი3=
| რანწკი4 =
| პოსტი დეკინჷ4 =
| პოსტი დიტუ4 =
| წიმოხონი4 = 
| მონძე4 =
| პრეზიდენტი4 =
| მონარქი4 =
| კანცლერი4 =
| პრემიერ-მინისტრი4=
| დუდმახვენჯი4=
| რანწკი5 = 
| პოსტი დეკინჷ5 =
| პოსტი დიტუ5 =
| წიმოხონი5 =
| მონძე5 =
| პრეზიდენტი5 =
| მონარქი5 =
| კანცლერი5 =
| პრემიერ-მინისტრი5=
| დუდმახვენჯი5=
}}

'''სერეტსე გოიტსებენგ მაფირი კჰამა''' ([[ინგლისური ნინა|ინგლ.]] Seretse Goitsebeng Maphiri Khama, [[ტსვანა (ნინა)|ტსვანა]] Serêtsê a Sekgoma a Khama, დ. [[1 კვირკვე]], [[1921]] — ღ. [[13 კვირკვე]], [[1980]]) — [[ბოტსვანა]]რი პოლიტიკოსი, [[ბოტსვანაშ პრეზიდენტი|ბოტსვანაშ მა-1 პრეზიდენტი]] 1966-1980 წანეფს.</text>
      <sha1>fqd8xx58szkz7yx2s1wn33u8g9a7rf3</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>