ვიკიპედია xmfwiki https://xmf.wikipedia.org/wiki/%E1%83%93%E1%83%A3%E1%83%93%E1%83%AE%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%B7%E1%83%9A%E1%83%90 MediaWiki 1.47.0-wmf.17 first-letter მედია სპეციალური განხილვა მომხმარებელი მომხმარებლის განხილვა ვიკიპედია ვიკიპედია სხუნუა ფაილი ფაილის განხილვა მედიავიკი მედიავიკის განხილვა თარგი თარგის განხილვა დახმარება დახმარების განხილვა კატეგორია კატეგორიის განხილვა TimedText TimedText talk მოდული მოდულის განხილვა Event Event talk 0 320 252783 252000 2026-09-01T14:44:17Z Magnefl 3505 Haakon VIII 252783 wikitext text/x-wiki {{Short description|სახენწჷფო ევროპაშ ოორუეშე}} {{About|ევროპულ სახენწჷფო|შხვა შანულობეფიშ გეშა|ნორვეი|თაშნეშე|ნორვეგია (მიარეშანულამი)}} {{ინფოდაფა ქიანა| |ოდაბადური_ჯოხო = <small>{{lang-nb|Kongeriket Norge}}<br/>{{lang-nn|Kongeriket Noreg}}<br/>{{collapsible list |titlestyle = background:transparent; text-align:center; line-height:normal; font-size:84%; |title = შხვა ოფიციალურ ჯოხოეფი<ref>{{cite web | url=https://www.stortinget.no/no/Saker-og-publikasjoner/Vedtak/Vedtak/Sak/?p=84226 | title=Sak | date=12 მელახ, 2024 }}</ref> |{{center|{{ubl |{{nowrap|{{lang-se|Norgga gonagasriika|fontsize=81%}}}} |{{lang-smj|Vuona gånågisrijkka}} |{{lang-sma|Nøørjen gånkarïjhke|fontsize=81%}} |{{nowrap|{{lang-fkv|Norjan kuninkhaanvaltakunta}}}} }} }} }}</small> |ედომუშამი_ჯოხო = ნორვეგიაშ ომაფე |ოართე_ჯოხო =ნორვეგია |შილა = Flag of Norway.svg |გერბი = Coat of arms of Norway.svg |რუკა = Europe-Norway (orthographic projection).svg |ჰიმნი = ''[[Ja, vi elsker dette landet]]''<br />({{Lang-xmf|"ქო, მიჸორა თე ქიანა"}})<br /><div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">[[File:Norway_(National_Anthem).ogg|center]]<br>'''ომაფე ჰიმნი<br>''[[Kongesangen]]''<br />({{Lang-xmf|"მაფაშ ბირა"}}) </div> |დევიზი = |ზოხორინალაშ თარიღი = |ოფიციალური_ნინეფი =[[ნორვეგიული ნინა|ნორვეგიული]]<br><small>(ბუკმოლ დო ნიუნორსკი)</small><br>[[საამური ნინეფი]] |რელიგია= {{ublist |item_style=white-space; |74.9% [[ქირსიანობა]] {{Tree list}} **68% [[ნორვეგიაშ ოხვამე]]{{NoteTag|[[2012]] წანაშ [[ნორვეგიაშ კონსტიტუცია|საკონსტიტუციო თირუაშახ]], ევანგელურ-ლუთერანული რელიგია რდჷ სახენწჷფო საჯარო რელიგია.<ref>{{cite web |url = https://www.stortinget.no/globalassets/pdf/constitutionenglish.pdf |archive-url = https://web.archive.org/web/20150908050922/https://stortinget.no/globalassets/pdf/constitutionenglish.pdf |url-status=dead |title = The Constitution of Norway, Article 16 (English translation, published by the Norwegian Parliament) |archive-date=8 September 2015 }}</ref>}} **6.9% შხვა [[ქირსიანული გემაჸვენჯობეფიშ ერკებული|ქირსიანული გემაჸვენჯობა]] {{Tree list/end}} |21.2% [[ვარელიგიურობა|ვა რელიგიური]] |3.1% [[ისლამი ნორვეგიას|ისლამი]] |0.8% [[რელიგია ნორვეგიას|შხვა]]}} |ნანანოღა= [[ოსლო]] |latd= |latm= |latNS= |longd= |longm= |longEW= |უდიდაში_ნოღა =ნანანოღა |თარობაშ_ტიპი = [[უნიტარული სახენწჷფო|უნიტარულ]] [[საპარლამენტო რესპუბლიკა|საპარლამენტო]] [[კონსტიტუციური მონარქია]] |ლიდერიშ_ტიპი_1 = [[ნორვეგიაშ მონარქი|მონარქი]] |ლიდერიშ_ჯოხო_1 =[[:no:Haakon VIII]] |ლიდერიშ_ტიპი_2 = [[ნორვეგიაშ პრემიერ-მინისტრი|პრემიერ-მინისტრი]] |ლიდერიშ_ჯოხო_2 = [[:no:Jonas Gahr Støre|იონას გარი სტარე]] |ლიდერიშ_ტიპი_3 = [[სტორთინგი]]შ [[სტორთინგიშ პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]] |ლიდერიშ_ჯოხო_3 = [[:no:Masud Gharahkhani|მასუდ ღარახანი]] |ლიდერიშ_ტიპი_4 = |ლიდერიშ_ჯოხო_4 = |სახენწჷფოშ ტიპი = |მიკოღანკუა = |ოფიციალური ჸოფირება 1 = |ოფიციალური თარიღი 1 = |ოფიციალური ჸოფირება 2 = |ოფიციალური თარიღი 2 = |ოფიციალური ჸოფირება 3 = |ოფიციალური თარიღი 3 = |ოფიციალური ჸოფირება 4 = |ოფიციალური თარიღი 4 = |რანგი_ფართობით = 61-ა |ფართობი =385,207<ref name="kart">{{Cite web|url=https://www.kartverket.no/Kunnskap/Fakta-om-Norge/Arealstatistikk/Arealstatistikk-Norge/|title=Arealstatistics for Norway 2020|publisher=Kartverket, mapping directory for Norway|year=2019|date=2019-12-20|accessdate=2020-03-07|language=no}}</ref> |წყარი_% =5.32 (2015)<ref>{{cite web|title=Surface water and surface water change|access-date=11 October 2020|publisher=[[OECD|Organisation for Economic Co-operation and Development]] (OECD)|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER|archive-date=24 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210324133453/https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER|url-status=live}}</ref> |ოეგებიე_მახორობა ={{ძინა}}5,627,400<ref name="ssbf">{{Cite web|url=https://www.ssb.no/en/befolkning/folketall/statistikk/befolkning|title=Population, 2026-01-01|publisher=Statistics Norway|date=2026-02-25|accessdate=2026-02-26|language=en}}</ref> |ოეგებიე_მახორობა_რანგი = 116-ა |მახორობა_ოეგებიეთ_წანას = 2026 |მახორობაშ_ცენზი = |მახორობაშ_ცენზი_წანას = |მახორობაშ_მეჭედალა = 14.6 |მახორობაშ_მეჭედალა_რანგი = 224-ა |ედპ_ppp_წანა = 2025 |ედპ_ppp = $576.236 მილიარდი<ref>{{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/October/weo-report?c=142,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2022&ey=2029&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=World Economic Outlook Database, October 2024 Edition. (Norway) |publisher=[[International Monetary Fund]] |website=www.imf.org |date=22 October 2024 |access-date=27 October 2024}}</ref> |ედპ_ppp_რანგი = 49-ა |ედპ_ppp_ართ_მახორუშე =$103,446 |ედპ_ppp_ართ_მახორუშე_რანგი = 5-ა |აგი ={{ძინა}}0.966<ref>{{Cite web|date=13 March 2024 |title=Human Development Report 2023/2024 |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240313164319/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf |archive-date=13 March 2024 |access-date=13 March 2024 |publisher=[[United Nations Development Programme]] |language=en}}</ref> |აგი_ტენდენცია = |აგი_კატეგორია = ძალამ მაღალი |აგი_რანგი =2-ა |აგი_წანა =2022 |ვალუტა= [[ნორვეგიული კრონი]] |ვალუტაშ_კოდი =NOK |ქიანაშ_კოდი =NO |ბორჯიშ_ორტყაფუ = [[UTC+1]] |ზარხულიშ_ბორჯი =[[UTC+2]] |cctld = [[.no]] |ოტელეფონე_კოდი =+47 |ოტელეფონე_კოდი_მეწურაფა= |სქოლიო= }} '''ნორვეგია''',{{efn|{{lang-nb|Norge}}, {{lang-nn|Noreg}}, {{lang-se|Norga}}, {{lang-smj|Vuodna}}, {{lang-sma|Nöörje}}, {{lang-fkv|Norja}}}}<!--Do not add English pronunciation per [[MOS:LEAD]].--> ოფიციალურო '''ნორვეგიაშ ომაფე''' ({{lang-no|Kongeriket Norge}}, [[ნიუნორსკი|ახალ ნორვეგიულო]] Kongeriket Noreg) — [[სკანდინავიური ქიანეფი|სკანდინავიურ ქიანა]], ნამუთ იდვალუაფჷ [[ოორუე ევროპა]]ს, [[სკანდინავიაშ ჩქონი]]შ ბჟადალ დო უკიდაშ ოორუე ნორთის. ქიანაშ აკოდგინალუაშა მიშმურს მოჩილათირი [[არქტიკა|არქტიკული]] კოკი [[იან-მაიენი]] დო არქიპელაგი [[სვალბარდი|სვალბარდი]] (შპიცბერგენი).{{NoteTag|name=Svalbard|1920 წანაშ 9 ფურთუთაშ [[სვალბარდიშ ხეკულუა|შპიცბერგენიშ ხეკულუა]] აღიარენს ნორვეგიაშ სრულ დო აბსოლუტურ სუვერენიტეტის არქტიკულ არქიპელაგ შპიცბერგენშა (ასე ჩინებულ რე მუჭოთ [[სვალბარდი]]).}} [[ბუვეშ კოკი]], ნამუთ იდვალუაფჷ [[სუბანტარქტიკა]]ს რე [[ნორვეგიაშ დოჸუნელ ტერიტორიეფი|დოჸუნელ ტერიტორია]] დო ვენშმურს ომაფეშ აკოდგინალუაშა; ნორვეგია ხოლო აცხადენს პრეტენზიას ანტარქტიდულ ტერიტორიეფშენ: [[პეტრე I-იშ კოკი]] დო [[დიაფალ მაუდიშ დიხა]]. ნორვეგიაშ ართამ ფართობ რე 385,207 კმ², მახორობა – 5,585,044 ადამიერი ([[2024]]). რე ართ-ართ არძაშე [[ქიანეფიშ ერკებული მეჭედალაშ მეჯინათ|მერკე მეჭედალათ]] დოხორელ ქიანა [[ევროპა]]ს. ქიანას ბჟაეიოლჸურე უხურგანს [[შვედეთი]]; უძგალაშ ოორუეჸურე დვალირ რეგიონი — [[ფინეთი|ფინეთის]] დო [[რუსეთი|რუსეთის]]; ნორვეგიას უღჷ ფართო წყარპიჯიშ ღოზი, ნამუთ გინოზჷნდილ რე [[სკაგერაკი]]შ საროტის, [[ოორუეშ ზუღა]]ს, [[ნორვეგიაშ ზუღაა]]ს დო [[ბარენციშ ზუღა]]ს. ნორვეგიაშ დო [[დანია]]ს შქას იდვალუაფუ [[სკაგერაკი]]შ საროტი. ქიანაშ უკაბეტაშ ნოღა დო ნანანოღა რე [[ოსლო]]. ნორვეგიაშ აკოკათელ ომაფექ [[872]] წანას გიჭყჷ, [[ნორვეგიაშ მორჩილ ომაფეეფი|მორჩილ ომაფეეფიშ]] აკოსვარუათ დო თინა უმეჭყვადუო რდჷ 1,153–1,154 წანაშ გოძვენას. [[1537]] წანაშე [[1814]] წანაშა ნორვეგია [[დანია-ნორვეგია|დანია-ნორვეგიაშ]] ნორთი რდჷ, [[1814]] წანაშე [[1905]] წანაშა — [[შვედეთ-ნორვეგიაშ უნია|შვედეთწკჷმა პერსონალურ უნიათ]] რდჷ. ნორვეგია ნეიტრალურ რდჷ [[მაართა მოსოფელიშ ლჷმა|პირველ მოსოფელიშ ლჷმაშ]] ბორჯის, [[მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმა|მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშის]] — [[1940]] წანაშ პირელშა, სოიშახ [[ოპერაცია ვეზერუბუნგი|ნაცისტური გერმანია მინაკათუდჷნ]] დო ლჷმაშ თებაშა [[ნორვეგიაშ ოკუპაცია ნაცისტურ გერმანიაშით|ოკუპირაფილო]] რდჷნ. [[ჰარალდ V]] [[გლიუკსბურგეფიშ დინასტია|გლიუკსბურგეფიშ დინასტიაშ]] ნორვეგიაშ ასეიან [[ნორვეგიაშ მონარქია|მაფა რე]]. [[იონას გარი სტარე]] 2021 წანაშე ნორვეგიაშ [[ნორვეგიაშ პრემიერ-მინისტრი|პრემიერ-მინისტრიშ]] პოსტის იკენს. მუჭოთ [[უნიტარული სახენწჷფო|უნიტარულ სახენწჷფო]] [[კონსტიტუციური მონარქია|კონსტიტუციურ მონარქიათ]], ნორვეგია [[ხეშუულებაშ დორთუალა|სახენწჷფო ხეშუულებას რთუნს]] [[სტორტინგი|პარლამენტო]], [[ნორვეგიაშ სახენწჷფო სხუნუ|მინისტრეფიშ კაბინეტო]] დო [[ნორვეგიაშ სასამართალო ხეშუულება|სასამართალო ხეშუულებათ]], მუჭოთ თეს [[1814]] წანაშ [[ნორვეგიაშ კონსტიტუცია|კონსტიტუცია]] გუთმოთანჯუნსჷნ. ნორვეგიას ადმინისტრაციულ დო პოლიტიკურ დორთუალაშ ჟირ დონე უღჷ: [[ნორვეგიაშ საგრაფეეფი|საგრაფეეფი]] (fylke) დო [[ნორვეგიაშ მუნიციპალიტეტეფიშ ერკებული|მუნიციპალიტეტეფი]] (kommune). [[საამეფი|საამალ კათას]] გოთანჯილო უღჷ მუშითგითორკვიებაშ ნება დო გაულა ტრადიციულ ტერიტორიეფშა, [[ნორვეგიაშ საამეფიშ პარლამენტი|საამეფიშ პარლამენტიშ]] დო „ფინმარკიშ აქტიშ“ მოხვარათ. ნორვეგია [[ნორვეგია-ევროპაშ რსხუშ ურთიერთობეფი|მეჭედელ რსხუს]] ალმიტენს [[ევროპაშ რსხუ]] დო [[ნორვეგია-ააშ-იშ ურთიერთობეფი|აშშ]]-წკჷმა. ქიანა რე [[გოართოიანაფილი ერეფიშ ორგანიზაცია|გოეროშ]], [[ნატო (ორგანიზაცია)|ნატოშ]], [[ევროპაშ დუდიშულ ვაჭრუაშ ასოციაცია|EFTA]]-შ, [[ევროპაშ სხუნუ|ევროპაშ სხუნუშ]], [[ანტარქტიკაშ ხეკულუაშ სისტემა|ანტარქტიკაშ ხეკულუაშ]] დო [[ოორუეშ სხუნუ|ოორუეში სხუნუშ]] დჷმარსხუაფალ მაკათური; თაშნეშე [[ევროპაშ ეკონომიკურ ზონა|EEA]]-შ, [[მოსოფელიშ ვაჭრუაშ ორგანიზაცია|WTO]]-შ დო [[ეკონომიკურ წოროხანდაშ დო წუმოძინაშ ორგანიზაცია|OECD]]-შ მაკათურ დო [[შენგენიშ ზონა|შენგენიშ ზონაშ]] ნორთი. ნორვეგიულ დიალექტეფ [[დანიური ნინა|დანიურ]] დო [[შვედური ნინა|შვედურ]] დიალექტეფწკჷმა ართო აკმოქიმინჷნა [[დიალექტურ კონტინუუმი|დიალექტურ კონტინუუმს]], ნამუშჷთ თინეფს შქას ურთიართსმება რე შილებუანი. ნორვეგიას უღჷ [[სკანდინავიურ მოდელი|სკანდინავიურ მოდელი]], ნამუთ იკათუანს [[არძაშოულ ჭყანთხილუა|არძაშოულ ჭყანთხილუას]] დო რსულჸოფურ [[სოციალურ უნარღელჸუა|სოციალურ უნარღელჸუაშ]] სისტემას; თიშ ღებეფი ეგალიტარულ იდეალეფს გეპონუ.<ref>{{cite web|url=https://www.studyinnorway.no/living-in-norway/norwegian-society|title=Norwegian Society / Living in Norway | website= Study in Norway|access-date=21 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180321131146/https://www.studyinnorway.no/living-in-norway/norwegian-society|archive-date=21 March 2018|url-status=dead}}</ref> ნორვეგიაშ სახენწჷფოს აპალჷ კაბეტ თია შანულამ ინდუსტრიულ სექტორეფს დო პატჷნენს [[ნაფთობი|ნაფთობიშ]], [[ორთაშობურ გაზი|ორთაშობურ გაზიშ]], მინერალეფიშ, ჯა-ტყაშ, ზღვაშ პროდუქტეფიშ დო ლინჯიშ წყუშ კაბეტ რეზერვეფს. ნაფთობიშ მახერეჭე ქიანაშ [[ედომუშამი დინოხოლენი პროდუქტი|ედომუშამ დინოხოლენ პროდუქტიშ (ედპ)]] დოხოლაფირო ართ ნაანთხალს აკმადგინანს.<ref>{{cite news |url=http://uk.reuters.com/article/oilRpt/idUKL0674675920070906 |title=Statistics Norway raises '07 GDP outlook, cuts '08 |work=Reuters |date=6 September 2007 |access-date=8 March 2009 |archive-date=22 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200922054630/https://uk.reuters.com/article/oilRpt/idUKL0674675920070906 |url-status=dead }}</ref> ართ შურ მახორუშე გიმოკოროცხუათ, ნორვეგია მოსოფელს ნაფთობიშ დო ორთაშობურ გაზიშ უკაბეტაშ მაწარმებელ რე არხო ბჟაეიოლიშ გალე.<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2241rank.html|title=Country Comparison :: Crude oil – production|work=CIA – The World Factbook|access-date=16 March 2016|archive-date=7 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170307234343/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2241rank.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2249rank.html|title=Country Comparison :: Natural gas – production|work=CIA – The World Factbook|access-date=16 March 2016|archive-date=15 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160315051210/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2249rank.html|url-status=dead}}</ref> [[მოსოფელიშ ბანკი]]შ დო [[ერეფოშქაშე სავალუტო ფონდი|ერეფოშქაშე სავალუტო ფონდიშ (IMF)]] მუნაჩემეფით, ნორვეგიას მოსოფელს ომანგეთ მაანთხა დო მაბრუო აბან უკინებჷ ართ შურ მახორუშა ედპ-შ მაჩვენებელით.<ref>{{cite web|title=The World's Richest Countries|url=https://www.forbes.com/sites/bethgreenfield/2012/02/22/the-worlds-richest-countries/|website=forbes.com|access-date=12 December 2014|archive-date=31 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180131151855/https://www.forbes.com/sites/bethgreenfield/2012/02/22/the-worlds-richest-countries/|url-status=live}}</ref> ქიანას უღჷ მოსოფელს უკაბეტაშ სუვერენულ ჯგირობუაშ ფონდი ([[ნორვეგიაშ სახენწჷფო საპენსიო ფონდი]]), ნამუშ ღება 2,1 ტრილიონ ააშ დოლარს აკმადგინანს.<ref>{{Cite news |date=4 November 2025 |title=Norway struck oil in the 60s. Now it has trillions. Here's how Australia compares |url=https://www.abc.net.au/news/2025-11-05/lessons-for-australia-from-norways-tax-on-resources/105939048 |access-date=16 December 2025 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref> == ეტიმოლოგია == {{თარი|ნორვეგიაშ ეტიმოლოგია}} [[ფაილი:Ohthere.jpg|thumb|left|upright=1.5|[[ოჰთერ ჰალოგალანდარი|ოჰთერიშ]] [[ჯვეშინგლისურ ნინა|ჯვეშინგლისურ]] ნაჭარაშ დაჭყაფუ, თანგუა: „ოჰთერქ უწუ მუშ პატჷნს, მაფა ალფრედის, ნამჷ-და თინა არძა ნორვეგიალშე ოორუეშე ოხორანდჷნ...“]] ნორვეგიას ჟირ ოფიციალურ ჯოხოდვალა უღჷ: ''Norge'' [[ბუკმოლი|ბუკმოლურო]] დო ''Noreg'' [[ნიუნორსკი|ნიუნორსკულო]]. ინგლისურ ჯოხო Norway (ნორვეი) მოურს ჯვეშინგლისურ ზიტყვაშე ''Norþweg'', ნამუთ პირველაშე ეჭარილ რე ოჰთერ ჰალოგალანდარიშ ნაჭარას დოხოლაფირო [[890]] წანას; ქიანაშ ჯოხოდვალა შანენს „ოორუეშ შარას“ ვარ-და „შარას, ნამუთ ოორუეშა მეურსჷნ“. ათეშნერო უჯოხოდეს [[ანგლო-საქსეფი|ანგლო-საქსეფს]] [[ატლანტიშ ოკიანე]]შ ნორვეგიაშ წყარპიჯიშ ღოზშა.<ref name="Nomino-NRK">{{Cite episode |title=Nomino 6:6 |url=https://tv.nrk.no/serie/nomino/DVFJ63000615/sesong-2/episode-6#t=22m18s |access-date=5 October 2016 |series=Nomino |station=[[NRK]] |date=4 October 2016 |season=2 |time=22:18 |language=no |archive-date=6 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161006150442/https://tv.nrk.no/serie/nomino/DVFJ63000615/sesong-2/episode-6#t=22m18s |url-status=live }}</ref><ref name="Tvil-Forskning">{{cite web |url= http://forskning.no/historie-sprak/2016/02/sar-tvil-om-norges-opphav |title= Sår tvil om Norges opphav |date= 29 February 2016 |publisher= Forskning.no for [[Universitetet i Agder]] |language= no |access-date= 1 November 2016 |archive-date= 22 August 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170822095851/http://forskning.no/historie-sprak/2016/02/sar-tvil-om-norges-opphav |url-status= live }}</ref> ბრიტანალ ანგლო-საქსეფ ნორვეგიას [[890]] წანას თაშნეშე უძახჷდეს ''Norðmanna land'' („ნორვეგიალეფიშ დიხა“).<ref name="Nomino-NRK"/><ref name="Tvil-Forskning"/> რე გოთანჯილ არზეფიშ შხვადოშხვანობა თიშ გეშა, უღუდჷ დო ვარი ნორვეგიაშ აბანობურ ჯოხოს დუდშე თიშნერ ეტიმოლოგია, ნამუთ ინგლისურ ფორმასჷნ. ტრადიციულ დომინანტურ თოლწონუათ, ჯოხოშ პირველ კომპონენტ რდჷ [[:wikt:norðr|''norðr'']] (ინგლისურ ''north''-იშ მოჯგურე), ათეშენ ედომუშამ ჯოხო რდჷ ''Norðr [[wikt:vegr|vegr]]'' — „ოორუეშა მიმალ შარა“. თენა მიოწურუანდჷ ნორვეგიაშ წყარპიჯიშ ღოზიშ ნავიგაციაშ მარშრუტშა, ნამუთ აწურედჷ „ობჟათეშ შარას“ (''suðrvegar'' — გერმანიაშო) დო „ბჟაეიოლიშ შარას“ (''austrvegr'' — [[ბალტიაშ ზუღა|ბალტიაშ ზუღაშო]]).<ref>{{cite journal | last=Heide | first=Eldar | title=Noregr tyder nok vegen mot nord, likevel | journal=Namn og Nemne | volume=33 | date=2016 | issn=2703-7371 | url=http://ojs.novus.no/index.php/NON/article/view/1333 | language=nb | access-date=14 August 2023 | page= | archive-date=22 February 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170222105940/http://ojs.novus.no/index.php/NON/article/view/1333 | url-status=live }}</ref> == ისტორია == {{Main|ნორვეგიაშ ისტორია|სკანდინავიაშ ისტორია}} ==პრეისტორია== {{თარი|სკანდინავიაშ პრეისტორია}} [[ფაილი:Bronze Age boats.png|thumb|left|[[სკანდინავიაშ ბრონზეშ ხანი|სკანდინავიაშ ბრონზეშ ხანიშ]] კჷდას ეშნაკვათა ნახატეფი (პეტროგლიფეფი) [[სტეინკერი|სტეინკერს]], [[ცენტრალურ ნორვეგია]]]] ნორვეგიაშ ტერიტორიას ადამიერიშ რინაშ უჯვეშაშ ნოქურეფი წყარპიჯიშ ღოზის რე მეგორაფილ, სოდეთ [[ეკონია ჯამარუა|ეკონია ჯამარუაშ]] ბორჯიშ ჸინუშ ფაქ პირველო ნდღულჷ ჩქ. წ. ე-შ 11 000-შე 8000 წანეფიშ შქას. უჯვეშაშ მენაგორეფ მეკონეფ რე ქუაშ ანჯარეფი (ჯვ. წ. 9500–6000 წწ.), ნამუეფსჷთ გიოგორუეს ოორუეშე — [[ფინმარკი|ფინმარკის]] ([[კომსაშ კულტურა]]) დო ობჟათე-ბჟადალშე — [[როგალანდი|როგალანდის]] ([[ფოსნაშ კულტურა]]). თეორია თე ჟირ კულტურაშ ზოხონობაშ გეშა 1970-იან წანეფს მოჯვეშებულო მირჩქინეს.<ref>{{cite book | author = Klavs Randsborg | date = 14 September 2009 | title = The Anatomy of Denmark: Archaeology and History from the Ice Age to AD 2000 | url = https://archive.org/details/anatomyofdenmark0000rand | publisher = Bloomsbury Academic | pages = | isbn = 978-0-7156-3842-2 | oclc = 1114604682}}</ref> ჯვ. წ. 3000-შე 2500 წანეფიშ ოშქაშეთ, [[ბჟაეიოლ ნორვეგია|ბჟაეიოლ ნორვეგიაშა]] ახალ მახორუეფქ ([[ჸვასვირამ კერამიკაშ კულტურა]]) მორთეს. თინეფ რდეს [[პროტო-ინდოევროპალეფი|ინდოევროპალ]] ფერმერეფი, ნამუეფსჷთ მოჸუნდეს ქერი (ყუბერამი) დო ჸუნდეს ორინჯი; თინეფქ ჭიე-ჭიეთ დოთირეს ბჟადალ ოწყარპიჯიშ მახორუეფი, ნამუეფჷთ დაკებულ რდეს ჯინორუათ დო მეჩხომეობათ. ==რკინაშ ხანი== {{თარი|სკანდინავიაშ ბრონზეშ ხანი|სკანდინავიაშ რკინაშ ხანი}} დოხოლაფირო ჯვ. წ. 1500 წანაშე ჭიე-ჭიეთ გენშართჷ [[ბრონზე]]ქ. ათე პერიოდიშო დჷმახასიათაფალ რე ზუღაშ არხოს ეგაფილ ონთხორაშე ყორღანეფ (cairns), ნამუეფჷთ ოორუეშე [[ჰარსტადიშ მუნიციპალიტეტი|ჰარსტადშახ]] დო თაშნეშე ობჟათეშე დინოხოლენ რაიონეფსჷთ. კჷდას ეშნაკვათა მოტივეფ გიშაკერზუაფუ [[ქუაშ ხანი]]შ ნახატეფშე — თაქ ეხანტილ რე ნოშეფი, ნამუეფჷთ [[იორტსპრინგიშ ნოში]]ს მოგენს; თაშნეშე აკმეგაფუაფუდჷ კაბეტ ნოშიშ მოგვენ ქუაშ ონთხორუეფი, ნამუეფჷთ [[ქუაშ ნოში|ქუაშ ნოშეფიშ]] ჯოხოთ რენა ჩინებული.<ref>Ling 2008. ''Elevated Rock Art''. GOTARC Serie B. Gothenburg Archaeological Thesis 49. Department of Archaeology and Ancient History, University of Gothenburg, Goumlteborg, 2008. {{ISBN|978-9185245345}}.</ref> რკინაშ ხანიშ ორდოიან ბორჯიშ (ჯვ. წ. ეკონია 500 წანა) გეშა მორჩილ არქეოლოგიურ ტკიცებულება რე. ღურელეფს ნთხორუნდეს კრემაციათ დო თინეფიშ საფულეეფს მორჩილ მუდანობაშ მეკონეფ რდჷ. ჩქ. წ. პირველ ოთხ ოშწანურაშ განწეხანს, ნორვეგიაშ მახორობას რსხუ უღუდჷ რომაალეფიშ დოჸუნელ [[გალია]]წკჷმა; მენაგორეფ რე დოხოლაფირო 70 რომაულ ბრონზეშ ჩუანე, ნამუეფსჷთ შხირას ონთხორუე ურნეფო გჷმირინუანდეს. ობჟათეშ ქიანეფწკჷმა რსხუქ ქიანაშა [[რუნეფი]]შ რჩქინა გენშიღჷ; უჯვეშაშ ჩინებულ ნორვეგიულ რუნულ ნაჭარა მასუმა ოშწანურათ ითარიღებუ.<ref>{{Cite web |date=23 August 2025 |title=Norway - Vikings, Fjords, Sami {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Norway/Earliest-peoples |access-date=23 August 2025 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> ==ვიკინგეფიშ ეპოქა== {{თარი|ნორვეგიაშ მორჩილ ომაფეეფი|ვიკინგეფიშ ეპოქა}} {{თაშნეშე ქოძირით|ნორვეგიაშ აკოკათუა|ნორვეგიაშ მონძალურ ომაფე}} {{multiple image|align = right|direction = diagonal|total_width = 280|image1 = Le bateau viking dOseberg (4835828216).jpg|caption1 = [[ოსებერგიშ ნოში]] ოსლოშ [[ვიკინგეფიშ ნოშეფიშ მუზეუმი|ვიკინგეფიშ ნოშეფიშ მუზეუმს]]|image2 = Viking swords at Bergen Museum.jpg|caption2 = ნორვეგიას მენაგორეფ [[ვიკინგეფიშ ყამა|ვიკინგეფიშ ყამეფი]], ნამუეფჷთ [[ბერგენიშ მუზეუმი|ბერგენიშ მუზეუმს]] რე ჩუალირი}} სკანდინავიაშ პირველ ისტორიულ ნაჭარეფიშ ბორჯიშო, დოხოლაფირო VIII ოშწანურას, ნორვეგიას მუსხირენ მორჩილ პოლიტიკურ ართულ რდჷ. მირჩქინუაფჷ, ნამჷ-და ორდოიან ვიკინგეფიშ ეპოქას ბჟადალ ნორვეგიას ჩხორო მორჩილ ომაფე რდჷ.<ref>Bjørn Ringstad, ''Vestlandets største gravminner. Et forsøk på lokalisering av forhistoriske maktsentra'', (Bergen, 1986)</ref> არქეოლოგ ბერგლიოტ სოლბერგი ათეშ ოსხირშე ვარაუდენს, ნამჷ-და ედომუშამ ქიანას არძაშ უკულაშ 20 ათეშნერ ართულ რდჷნ.<ref>Bergljot Solberg, ''Jernalderen i Norge'', (Oslo, 2000)</ref> ვიკინგეფიშ ბორჯის, ნორვეგიალ მაგორალეფქ IX ოშწანურას მოხვალამათ ქიმიოგორუეს [[ისლანდია]]ს (მუჟანსჷთ [[ფარერიშ კოკეფი|ფარერიშ კოკეფშა]] მიშესჷნ) დო საბოლათ [[ვინლანდი]]ს — ნამუთ ასე [[კანადა]ს [[ნიუფაუნდლენდი|ნიუფაუნდლენდიშ]] ჯოხოთ რე ჩინებული. ნორვეგიალ ვიკინგეფ არძაშე აქტიურეფ რდეს ოორუე დო ბჟადალ [[ბრიტანეთიშ კოკეფი|ბრიტანეთიშ კოკეფს]] დო ოორუე ამერიკაშ ბჟაეიოლ ნორთეფს.<ref>{{cite web|url=https://naturalhistory.si.edu/vikings/voyage/subset/vinland/archeo.html|title=Vinland Archeology|website=naturalhistory.si.edu|access-date=11 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20180308031025/https://naturalhistory.si.edu/vikings/voyage/subset/vinland/archeo.html|archive-date=8 March 2018|url-status=dead}}</ref> [[ფაილი:Gjermundbu helmet - cropped.jpg|thumb|left|upright=0.65|[[იარმუნდბუშ ანჩხაბერი]], ნამუსჷთ მიოგორუეს [[ბუსკერუდი|ბუსკერუდის]]; თენა რე ვიკინგეფიშ ეპოქაშ აკა ჩინებულ ანჩხაბერი, ნამუშ რეკონსტრუქციაჷთ მიხუჯინჷნ.]] ტრადიციაშ მეჯინათ, [[ჰარალდ I (ნორვეგია)|ჰარალდ ფარშავანგიშფერქ]] (Harald Fairhair) 872 წანას [[ჰაფრსფიორდიშ ლჷმა|ჰაფრსფიორდიშ ლჷმაშ]] (სტავანგერწკჷმა) უკულ არძა აკოკათჷ ართ სახენწჷფოთ დო თეშნერო გინირთჷ აკოკათელ ნორვეგიაშ პირველ მაფათ.<ref>[[#Larsen|Larsen]], p. 83.</ref> ჰარალდიშ პატჷნალას თარო ობჟათე ნორვეგიაშ წყარპიჯიშ სახენწჷფო რდჷ. თინა ჸონიერ ხეთ გამაგენდჷ ქიანას დო საგეფიშ მეჯინათ, ანდა ნორვეგიალქ ქიანა ქჷდიტუ დო დახორუშა [[ისლანდია]]შა, ფარერიშ კოკეფშა, [[გრენლანდია]]შა, ბრიტანეთიშ დო ირლანდიაშ ნორთეფშა გეგნორთჷ.<ref>[[R. F. Foster (historian)|Foster, R. F.]] (2001) ''The Oxford History of Ireland''. Oxford University Press. {{ISBN|019280202X}}</ref> X ოშწანურაშ შქა წანეფს, [[ჰააკონ I|ჰააკონ I ჯგირ]] რდჷ ნორვეგიაშ პირველ ქირსიან მაფა, მორო თიშ ცადებეფქ რელიგიაშ გენშუღალუდკონ მეღებულქ ვეჸუ. [[სკანდინავიური მითოლოგია|ჯვეშსკანდინავიურ ტრადიციეფ]] ჭიე-ჭიეთ დოთირუ ქირსიანულქ [[X ოშწანურა]]შ დალიას დო [[XI ოშწანურა]]შ დაჭყაფუს. თენა თარო მითმიაჭარუ მაფა-მისიონერეფს: [[ოლაფ I|ოლაფ I ტრიგვასონს]] დო [[ოლაფ II|ოლაფ II ჰარალდსონს]] (ჯეგე ოლაფი). ოლაფ ტრიგვასონი მანჯენდჷ რეიდეფს ინგლისის, თინეფს შქას ლონდონსჷთ ქეგიანთხჷ. [[995]] წანას ნორვეგიაშა დორთაშ უკული, ოლაფიქ კუჩხ ქეგედგჷ კოკ [[მოსტერი (კოკი)|მოსტერს]], სოდეთ პირველ ქირსიანულ ოხვამე ეკაგჷ. მოსტერშე ოლაფიქ ოორუეშა, [[ტრონჰეიმი|ტრონჰეიმშა]] მიდართჷ, სოდეთ 995 წანას „ეირათინგის“ (Eyrathing) ნორვეგიაშ მაფათ გეგმაცხადეს.<ref>[[#Larsen|Larsen]], p. 95.</ref> XI ოშწანურაშ ვიკინგეფიშ ისტორიაშ ართ-ართ შანულამ წყუ რე ისლანდიალეფს დო ნორვეგიაშ მაფა ოლაფ II-ს შქას დოდვალირ ხეკულუა (დოხოლ. 1015–1028 წწ.).<ref>Jones, Gwyn, A history of the Vikings (Oxford 2001).</ref> [[ფეოდალიზმი|ფეოდალიზმის]] ნორვეგიას ვარ-და შვედეთის თიშნერო ვამწუძინჷ, მუჭოთ ევროპაშ შხვა ნორთეფს. მორო, სახენწჷფო გამაგალაქ კონსერვატიულ ფეოდალურ ხასიათ მიიღჷ. [[ჰანზაშ რსხუ|ჰანზაშ რსხუქ]] აძვილჷ ომაფე ხეშუულება, ნამჷ-და გალენურ ვაჭრუაშ დო ეკონომიკაშ კაბეტ ნორთშე ხოლო უმოსო დუთმებუდჷკო, თიშ გეშა, ნამჷ-და მაფეფს ჰანზაშ ქვერსემ ვალ გეძჷდეს. ჰანზაშ მონოპოლიურ კონტროლქ ნორვეგიაშ ეკონომიკაშ არძა კლასის ქაწაწჷ, გიშაკერზაფილო გლეხობას, თიშნერო, ნამჷ-და ნორვეგიას რეალურ [[ბურჟუაზია|ბურჟუაზიულ]] კლასის ვამწუძინუჷ.<ref>[[#Larsen|Larsen]], p. 201.</ref> == ეკონომიკა == რესურსეფი - ნაფთი, ლინჯი, ორთაშობურ გაზი, პირიტი, ნიკელი, რკინაშ მადენი, თუთა (ელემენტი), ტყვია, ჩხომი, აკაგაფალ ჯა-ტყა, ჰიდროენერგია. ექსპორტი - ნაფთობ დო ნაფთობპროდუქტეფი, ორთაშობურ გაზი, ჩხომეული. ართამ ერუანულ პროდუქტი - 159 მლრდ $. ერუანულ პროდუქტ ართ შურშ მახორუშა - 31.250 $. ვალუტა - ნორვეგიულ კრონა (NOK). ==კომენტარეფი== <references group="კომ."/> == რესურსეფ ინტერნეტის == * [http://www.norway.no/ Norway.no], ნორვეგიაშ ოფიციალურ პორტალი * [http://www.ssb.no/english/ ნორვეგიაშ სტატისტიკა] * [http://www.visitnorway.com/ru/ მოსვანჯა ნორვეგიას — ნორვეგიაშ ოფიციალურ ტურისტულ პორტალი] * [http://norse.ru/culture/norway/კულტურულოგიურ სტატიეფ ნორვეგიაშე]{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://ru.norge.wikia.com/wiki/%D0%9D%D0%BE%D1%80%D0%B2%D0%B5%D0%B3%D0%B8%D1%8F ნორვეგია ვიკი] ==გეძახინეფი== <references group="გეძახინი"/> == სქოლიო == {{reflist|2}} {{ევროპაშ ქიანეფი}} [[კატეგორია:ნორვეგია]] [[კატეგორია:ევროპაშ ქიანეფი]] t7mzfsqxzcd5b69mfg283o38o6m83bf 0 345 252801 243380 2026-09-01T18:26:24Z Narazeni 826 /* ეტიმოლოგია */ 252801 wikitext text/x-wiki {{კუნტა ეჭარუა|სახენწჷფო ცენტრალურ ევროპას}} {{ინფოდაფა ქიანა| |ოდაბადური_ჯოხო = {{lang-pl|Rzeczpospolita Polska}} |ედომუშამი_ჯოხო = პოლონეთიშ რესპუბლიკა |ოართე_ჯოხო =პოლონეთი |შილა = Flag of Poland.svg |გერბი = Herb Polski.svg |რუკა = EU-Poland (orthographic projection).svg |ჰიმნი = {{lang-pl|Mazurek Dąbrowskiego}}<br />"[[პოლონეთიშ ჰიმნი|პოლონეთი ვადინაფე]]"<div style="padding-top:0.5em;">{{center|[[File:Mazurek Dabrowskiego.ogg]]}}</div> |დევიზი = |ზოხორინალაშ თარიღი = |ოფიციალური_ნინეფი =[[პოლონური ნინა|პოლონური]] |რელიგია= {{ublist|item_style=white-space: |{{Tree list}}}} * 72.4% [[ქირსიანობა]] ** 71.3% [[კათოლიციზმი პოლონეთის|კათოლიციზმი]] ** 1.1% [[ქირსიანული კონფესიეფიშ ერკებული|შხვა ქირისანულ გემაჸვენჯობა]] {{Tree list/end}} |ნანანოღა= [[ვარშავა]] |latd=52 |latm=13 |latNS=N |longd=21 |longm=02 |longEW=E |უდიდაში_ნოღა =ვარშავა |თარობაშ_ტიპი = [[უნიტარული სახენწჷფო|უნიტარულ]] საპარლამენტო რესპუბლიკა |ლიდერიშ_ტიპი_1 = [[პოლონეთიშ პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]] |ლიდერიშ_ჯოხო_1 =[[კაროლ ნავროცკი]] |ლიდერიშ_ტიპი_2 = [[პოლონეთიშ პრემიერ-მინისტრი|პრემიერ-მინისტრი]] |ლიდერიშ_ჯოხო_2 =[[დონალდ ტუსკი]] |ლიდერიშ_ტიპი_3 = |ლიდერიშ_ჯოხო_3 = |ლიდერიშ_ტიპი_4 = |ლიდერიშ_ჯოხო_4 = |სახენწჷფოშ ტიპი = |მიკოღანკუა = |ოფიციალური ჸოფირება 1 = |ოფიციალური თარიღი 1 = |ოფიციალური ჸოფირება 2 = |ოფიციალური თარიღი 2 = |ოფიციალური ჸოფირება 3 = |ოფიციალური თარიღი 3 = |ოფიციალური ჸოფირება 4 = |ოფიციალური თარიღი 4 = |რანგი_ფართობით = 69-ა |ფართობი =312,696 |წყარი_% =1.48 (2015) |ოეგებიე_მახორობა =37,796,000 |ოეგებიე_მახორობა_რანგი = 38-ო |მახორობა_ოეგებიეთ_წანას = 2022 |მახორობაშ_ცენზი = |მახორობაშ_ცენზი_წანას = |მახორობაშ_მეჭედალა = 122 |მახორობაშ_მეჭედალა_რანგი =98-ო |ედპ_ppp_წანა = 2022 |ედპ_ppp = $1.599 ტრილიონი |ედპ_ppp_რანგი =22-ა |ედპ_ppp_ართ_მახორუშე =$42,466 |ედპ_ppp_ართ_მახორუშე_რანგი =41-ა |აგი =0.876 |აგი_ტენდენცია ={{ძინა}} |აგი_კატეგორია = |აგი_რანგი =34-ა |აგი_წანა =2021 |ვალუტა= [[პოლონური ზლოტი|ზლოტი]] |ვალუტაშ_კოდი =PLN |ქიანაშ_კოდი =PL |ბორჯიშ_ორტყაფუ = 1 |ზარხულიშ_ბორჯი =ქო |cctld = .pl |ოტელეფონე_კოდი =+48 |ოტელეფონე_კოდი_მეწურაფა= |სქოლიო= {{maplink|frame=yes|frame-align=right|frame-width=300|type=line|id=Q36|text=პოლონეთიშ რუკა}} }} '''პოლონეთი''' ([[პოლონური ნინა|პოლ.]] Polska), ოფიციალურო '''პოლონეთიშ რესპუბლიკა''' ([[პოლონური ნინა|პოლ.]] Rzeczpospolita Polska) — [[სახენწჷფო]] [[ცენტრალური ევროპა|ცენტრალურ ევროპას]]. გჷნოზინდილ რე ოორუეშე, [[ბალტიაშ ზუღა]]შ ობჟათეშე, [[სუდეტეფი]]შ დო [[კარპატეფი]]შ გვალეფშახ, ოორუე-ბჟაეიოლშე უხურგანს [[ლიეტუვა]] დო [[რუსეთი]], ბჟაეიოლშე — [[ბელარუსი|ბელარუს]] დო [[უკრაინა]], ობჟათეშე — [[სლოვაკეთი|სლოვაკეთ]] დო [[ჩეხეთი]], ბჟადალშე — [[გერმანია]]. ტერიტორია იხასიათებუ ანდაკორობამ ლანდშაფტით, ეკოსისტემათ დო ზჷმიერი-გინმალ კლიმატით. პოლონეთ აკმოდირთუ [[სავოევოდე (პოლონეთი)|ვითაამშვ სავოევოდეშე]] დო მახორობაშ მუდანობაშ მეჯინათ მახუთა [[ევროპაშ რსხუ]]შ მაკათურ ქიანა რე 38 მილიონ ადამიერშე უმოსით, თაშნეშე ევრორსხუშ მახუთა ქიანა რე სქირონიშ ფართობიშ მეჯინათ, ნამუთ აკმადგინანს 312 696 კმ². ნანანოღა დო უშხუაშ ნოღა — [[ვარშავა]]; შხვა კაბეტ ნოღა რე: [[კრაკოვი]], [[ვროცლავი]], [[ლოძი]], [[პოზნანი]], [[გდანსკი]] დო [[შჩეცინი]]. [[პოლონეთიშ პრესიტორია დო პროტოისტორია|პოლონეთიშ ტერიტორიას ადამიერიშ ისტორიაშახიანი საქვარუა]] ორხველუ თუდოლენ პალეოლითის, იროიან დოხორუაქ დიჭყჷ ეკონია ჯამარუაშ პერიოდიშ თებაშ უკული. გვიან ანტიკურ პერიოდის, რეგიონ გიშეგორუაფუდჷ კულტურულ ანდაკორობამობათ, ორდოიან შქაოშწანურეფს თე ტერიტორიას ოხორანდეს ბჟადალსლავური [[პოლიანეფი]]შ თური, ნამუშეთ ჯოხოთ გიადჷ პოლონეთის. სახენწჷფობურობაშ გჷმოქიმინუაშ პროცესიქ აკუხვადჷ [[966]] წანას [[რომიშ კათოლიკური ოხვამე]]შ დუდალათ, პოლანეფიშ აჯამ მამართალიშ [[ქირსიანობა]]შა მორთაქ. [[1025]] წანას გიჭყჷ [[პოლონეთიშ ომაფე]]ქ, [[1569]] წანას გამანგარჷ მუშ განწეხანიშ რსხუ ლიეტუვაწკჷმა დო გაჭყჷ [[რეჩ პოსპოლიტა]]. თიმ ბორჯის თე წორომაჸალობა ევროპაშ ართ-ართ უკაბეტაშ ჟისახენწჷფო რდჷ გიშაგორიაფონ მონარქიათ დო უნიკალურ ლიბერალურ პოლიტიკურ სისტემათ, ნამუქჷთ [[1791]] წანას მიღჷ ევროპას პირველ თეხანურ კონსტიტუცია. [[XVIII ოშწანურა]]შ დალიას, პოლონეთიშ გოპეულუაშ ორქოშ ხანიშ თებათ, ქიანაშ ტერიტორია აკირთეს მეძობელ სახენწჷფოეფქ. პოლონეთიქ დირთინჷ [[პოლონეთიშ ზოხორინალაშ დღა|ზოხორინალა]] [[1918]] წანას, [[მაართა მოსოფელიშ ლჷმა|პირველ მოსოფელიშ ლჷმაშ]] დალიას დო გაჭყჷ [[პოლონეთიშ მაჟირა რესპუბლიკა]], ნამუქჷთ [[ვარშავაშ ბურჯაფი (1920)|გომორძგვილო]] გეგშართჷ ლჷმეფოშქაშე პერიოდიშ შხვადოშხვა კონფლიქტის. [[1939]] წანაშ ეკენიას, [[ნაცისტური გერმანია|გერმანიაშ]] დო [[სხუნუეფიშ რსხუშ მინოკათუა პოლონეთშა|სხუნუეფიშ რსხუშ]] [[პოლონეთშა მინოკათუა (1939)|პოლონეთშა მინოკათუა]]თ დიჭყჷ [[მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმა]]ქ, ნამუქჷთ გჷმიჭანუ [[ჰოლოკოსტი|ჰოლოკოსტ]] დო მილიონობათ პოლონარიშ ზვარაკუა. მოსოფელიშ [[რგილი ლჷმა|რგილ ლჷმაშ]] მალობას, აძვილებურქ იჸუ გენშურთუმუდუკო [[სოციალისტური კარე|სოციალისტურ კარეშა]]შ, [[პოლონეთიშ ოკათე რესპუბლიკა]]ქ გჷნირთუ [[ვარშავაშ პაქტი]]შ ართ-ართ დგჷმარსხუაფალო. [[სოლიდარობა (პოლონური პროფრსხუ)|სოლიდარობაშ ყარაფიშ]] გოჭყაფაშ დო მიშნაღელ თიაშ ჭყოლოფუათ კომუნისტურ თარობაქ აკირცუ, თეშნერო პოლონეთიქ [[1989]] წანას, მუშ მეძობელეფს შქას პირველქ დირთინჷ მუშ დემოკრატიულ სახენწჷფო. პოლონეთ რე [[გვერდო საპრეზიდენტო რესპუბლიკა]] [[ჟირპალატამი პარლამენტი|ჟირპალატიან კანონმადვალუ ორგანოთ]], ნამუთ აკმოდირთჷ [[სეიმი|სეიმშე]] დო [[პოლონეთიშ სენატი|სენატშე]]. იკოროცხუ ოშქაშე ნძალათ, ნამუსჷთ უღჷ წუმოძინელ საბაზარო ეკონომიკა დო მაღალ მიშნაველი, [[ევროპაშ რსხუ]]ს [[ედპ]]-შ ნომინალით მაამშვა აბანს იკენს, თელ ედპ-თ — მახუთას. პოლონეთის რინაშ, უშქურანჯობაშ დო ეკონომიკურ დუდიშულაშ ძალამ მაღალ დონე რე, თაშნეშე უფასო საუნივერსიტეტო გურაფა (პოლონურ ნინაშა) დო ართამ ჭყანთხილუა. ქიანას იდვალუაფუ [[იუნესკო]]შ 17 [[იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი პოლონეთის|მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტი]], ნამუეფშე 15 კულტურულ შანულობაშ რე. პოლონეთ რე [[გოერო]]შ დჷმარსხუაფალ დო მაკათურ ქიანა, თაშნეშე ოკათჷ გეჸვენჯ ერეფოშქაშე ორგანიზაციეფს: [[ევროპაშ სხუნუ]], [[მოსოფელიშ ვაჭრუაშ ორგანიზაცია]], [[ეკონომიკური წოროხანდაშ დო წუმოძინაშ ორგანიზაცია]], [[ნატო (ოორუე ატლანტიკური აპიჯაფაშ ორგანიზაცია)|ნატო]] დო [[ევროპაშ რსხუ]] ([[შენგენიშ ზონა]]შამო). == ეტიმოლოგია == {{Main|პოლონეთიშ ეტიმოლოგია}} მასქერულ, [[პოლონური ნინა|პოლონურ ნინაშა]] პოლონეთის ჯოხო {{lang|pl|Polska}} ''[პოლსკა]''.<ref>{{Cite book |last=Thompson |first=Wayne C. |url=https://books.google.com/books?id=lttJEAAAQBAJ&dq=%22name%2Bpoland%2B%2522polska%2522%2Bderived%22&pg=PA322 |title=Nordic, Central, and Southeastern Europe 2020–2022 |date=2021 |publisher=Rowman & Littlefield Publishers |isbn=978-1-4758-5626-2 |location=Blue Ridge Summit |page=322 |access-date=24 July 2023 |archive-date=7 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240207011846/https://books.google.com/books?id=lttJEAAAQBAJ&pg=PA322&dq=%22name%2Bpoland%2B%2522polska%2522%2Bderived%22 |url-status=live }}</ref> იკოროცხუ, ნამჷ-და ჯოხოდვალა მოურს [[ბჟადალ სლევეფი|ბჟადალ სლავურ]] თურ [[ბჟადალ პოლიანეფი|პოლიანეფშე]], ნამუთ ოხორანდჷ წყარმალუ [[ვარტა]]შ ღანჩოს, ასეიან კაბეტ პოლონეთიშ (ველიკოპოლსკიშ) ტერიტორიას (VI–VIII ოშწანურეფს).<ref>{{Cite book |last1=Lukowski |first1=Jerzy |url=https://books.google.com/books?id=NpMxTvBuWHYC&dq=%22polanie%2Bpoland%2Bwarta%2Bhistory%22&pg=PA4 |title=A Concise History of Poland |last2=Zawadzki |first2=Hubert |date=2001 |publisher=Cambridge University Press |isbn=0-521-55109-9 |location=Cambridge |page=4 |access-date=24 July 2023 |archive-date=4 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240204080145/https://books.google.com/books?id=NpMxTvBuWHYC&pg=PA4&dq=%22polanie%2Bpoland%2Bwarta%2Bhistory%22 |url-status=live }}</ref> თურიშ ჯოხოდვალა მოურს [[პროტოსლავურ ნინა|პროტოსლავურ]] ჯოხოსქილედშე „pole“, ნამუთ, მუშჸურე, პროტოინდოევროპულ ზიტყვაშე ''*pleh₂''- მოურს, ნამუთ რზენს შანენს.<ref>{{Cite book |last=Lehr-Spławiński |first=Tadeusz |url=https://books.google.com/books?id=EjJHAAAAIAAJ&q=Je%25CC%25A8zyk%2Bpolski%2B:%2Bpochodzenie,%2Bpowstanie,%2Brozwo%25CC%2581j |title=Język polski. Pochodzenie, powstanie, rozwój |date=1978 |publisher=Państwowe Wydawnictwo Naukowe |location=Warszawa (Warsaw) |page=64 |language=Polish |oclc=4307116 |access-date=24 July 2023 |archive-date=24 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230724235955/https://books.google.com/books?id=EjJHAAAAIAAJ&q=Je%25CC%25A8zyk%2Bpolski%2B:%2Bpochodzenie,%2Bpowstanie,%2Brozwo%25CC%2581j |url-status=live }}</ref> ჯოხოდვალაშ ეტიმოლოგია ველიკოპოსლიშ რეგიონიშ [[ტოპოგრაფია]]ს დო ბირტყა ლანდშაფტის ოწაწჷ.<ref>{{Cite book |last=Potkański |first=Karol |url=https://books.google.com/books?id=b78eAAAAMAAJ&q=p%25C5%2582aska%2520wielkopolska%2520polanie |title=Pisma pośmiertne. Granice plemienia Polan |date=2004 |publisher=Polska Akademia Umiejętności |isbn=978-83-7063-411-7 |volume=1 |location=Kraków |page=423 |language=Polish |orig-date=1922 |access-date=24 July 2023 |archive-date=24 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230724235906/https://books.google.com/books?id=b78eAAAAMAAJ&q=p%25C5%2582aska%2520wielkopolska%2520polanie |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite book |last=Everett-Heath |first=John |title=The Concise Dictionary of World Place-Names |date=2019 |publisher=University Press |isbn=978-0-19-190563-6 |location=Oxford |chapter=Poland (Polska) |author-link=John Everett-Heath |chapter-url=https://books.google.com/books?id=ufkFEAAAQBAJ&dq=%22poland%2Bfield%2Bpolanie%22&pg=PT1498 |access-date=24 July 2023 |archive-date=4 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240204080136/https://books.google.com/books?id=ufkFEAAAQBAJ&pg=PT1498&dq=%22poland%2Bfield%2Bpolanie%22 |url-status=live }}</ref> [[შქა ოშწანურეფი|შქა ოშწანურეფს]] [[ლათინური ნინა|ლათინურ]] ფორმა ''Polonia'' ფართოთ გჷმირინუაფუდუ ედომუშამ ევროპას.<ref name="Buko 2014">{{Cite book |last=Buko |first=Andrzej |url=https://books.google.com/books?id=VAOjBQAAQBAJ |title=Bodzia. A Late Viking-Age Elite Cemetery in Central Poland |date=2014 |publisher=Brill |isbn=978-90-04-28132-5 |location=Leiden |pages=36, 62 |access-date=24 July 2023 |archive-date=7 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230407051434/https://books.google.com/books?id=VAOjBQAAQBAJ |url-status=live }}</ref> == გეოგრაფია == ქიანა იდვალუაფუ [[ცენტრალური ევროპა|ცენტრალურ ევროპას]]. ომძღჷ ქიანეფი: [[გერმანია]], [[ჩეხეთი]], [[სლოვაკეთი]], [[უკრაინა]], [[ბელარუსი]], [[ლიეტუვა]], [[რუსეთი]] ([[კალინინგრადიშ ოლქი]]). ფართობი - 312.700 კვ.კმ. == სახენწჷფო == * '''მახორობა''': 38,485,779 მლნ (2014), თენეფშე 97,6% [[პოლონარეფი]], 1,3% [[გერმანალეფი]], 0,6% [[უკრაინალეფი]]. * '''ოფიციალური ნინა''': [[პოლონური ნინა|პოლონური]]. * '''რელიგია''': [[კათოლიციზმი]]. * '''ნანანოღა''': [[ვარშავა]] (1.608 ვითოშ) * '''ნოღეფი''': ლოძი (778), კრაკოვი (733), ვროცლავი (632), პოზნანი (581), გდანსკი (457), შჩეცინი (416), ბიდგოშჩი (385), ლუბლინი (356), ტორუნი (208), რადომი (227). == ეკონომიკა == * '''რესურსეფი''' - ქუანოშქერი, წურწუფა, ლინჯი, ორთაშობური აირი, ვარჩხილი, ტყვია, ჯიმუ, ოფუტეშ მეურნეობაშ დიხეფი. * '''ვალუტა''' - ზლოტი (PLZ). * '''ექსპორტი''' - ლინჯი, ქუანოშქერი, ავტომობილეფი, ჩაფლეფი. == მონძეობა == * [[აუშვიციშ საკონცენტრაციე კარე|ოშვიენჩიმიშ საკონცენტრაციე კარე]] * ტევტონეფიშ ორდენიშ ოხვამე მალბორკის * შქა ოშწანურეფიშ ნოღეფი [[ტორუნი]] დო [[ზამოშჩი]] * კრაკოვიშ ისტორიული ცენტრი * ვარშავაშ ჯვეში ნოღა * [[ბიაუოვიეჟიშ ერუანული პარკი]] * ნოვა-ჰუტაშ ინდუსტრიული კომპლექსი {{Commonscat|Poland}} {{ევროპაშ ქიანეფი}} {{ევროპაშ რსხუშ მაკათურეფი}} [[კატეგორია:პოლონეთი]] [[კატეგორია:ევროპაშ ქიანეფი]] [[კატეგორია:სლავური ქიანეფი]] 240gok490pmn8uia2aaqdt1bogmbak8 252812 252801 2026-09-01T22:01:09Z Narazeni 826 /* ეტიმოლოგია */ 252812 wikitext text/x-wiki {{კუნტა ეჭარუა|სახენწჷფო ცენტრალურ ევროპას}} {{ინფოდაფა ქიანა| |ოდაბადური_ჯოხო = {{lang-pl|Rzeczpospolita Polska}} |ედომუშამი_ჯოხო = პოლონეთიშ რესპუბლიკა |ოართე_ჯოხო =პოლონეთი |შილა = Flag of Poland.svg |გერბი = Herb Polski.svg |რუკა = EU-Poland (orthographic projection).svg |ჰიმნი = {{lang-pl|Mazurek Dąbrowskiego}}<br />"[[პოლონეთიშ ჰიმნი|პოლონეთი ვადინაფე]]"<div style="padding-top:0.5em;">{{center|[[File:Mazurek Dabrowskiego.ogg]]}}</div> |დევიზი = |ზოხორინალაშ თარიღი = |ოფიციალური_ნინეფი =[[პოლონური ნინა|პოლონური]] |რელიგია= {{ublist|item_style=white-space: |{{Tree list}}}} * 72.4% [[ქირსიანობა]] ** 71.3% [[კათოლიციზმი პოლონეთის|კათოლიციზმი]] ** 1.1% [[ქირსიანული კონფესიეფიშ ერკებული|შხვა ქირისანულ გემაჸვენჯობა]] {{Tree list/end}} |ნანანოღა= [[ვარშავა]] |latd=52 |latm=13 |latNS=N |longd=21 |longm=02 |longEW=E |უდიდაში_ნოღა =ვარშავა |თარობაშ_ტიპი = [[უნიტარული სახენწჷფო|უნიტარულ]] საპარლამენტო რესპუბლიკა |ლიდერიშ_ტიპი_1 = [[პოლონეთიშ პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]] |ლიდერიშ_ჯოხო_1 =[[კაროლ ნავროცკი]] |ლიდერიშ_ტიპი_2 = [[პოლონეთიშ პრემიერ-მინისტრი|პრემიერ-მინისტრი]] |ლიდერიშ_ჯოხო_2 =[[დონალდ ტუსკი]] |ლიდერიშ_ტიპი_3 = |ლიდერიშ_ჯოხო_3 = |ლიდერიშ_ტიპი_4 = |ლიდერიშ_ჯოხო_4 = |სახენწჷფოშ ტიპი = |მიკოღანკუა = |ოფიციალური ჸოფირება 1 = |ოფიციალური თარიღი 1 = |ოფიციალური ჸოფირება 2 = |ოფიციალური თარიღი 2 = |ოფიციალური ჸოფირება 3 = |ოფიციალური თარიღი 3 = |ოფიციალური ჸოფირება 4 = |ოფიციალური თარიღი 4 = |რანგი_ფართობით = 69-ა |ფართობი =312,696 |წყარი_% =1.48 (2015) |ოეგებიე_მახორობა =37,796,000 |ოეგებიე_მახორობა_რანგი = 38-ო |მახორობა_ოეგებიეთ_წანას = 2022 |მახორობაშ_ცენზი = |მახორობაშ_ცენზი_წანას = |მახორობაშ_მეჭედალა = 122 |მახორობაშ_მეჭედალა_რანგი =98-ო |ედპ_ppp_წანა = 2022 |ედპ_ppp = $1.599 ტრილიონი |ედპ_ppp_რანგი =22-ა |ედპ_ppp_ართ_მახორუშე =$42,466 |ედპ_ppp_ართ_მახორუშე_რანგი =41-ა |აგი =0.876 |აგი_ტენდენცია ={{ძინა}} |აგი_კატეგორია = |აგი_რანგი =34-ა |აგი_წანა =2021 |ვალუტა= [[პოლონური ზლოტი|ზლოტი]] |ვალუტაშ_კოდი =PLN |ქიანაშ_კოდი =PL |ბორჯიშ_ორტყაფუ = 1 |ზარხულიშ_ბორჯი =ქო |cctld = .pl |ოტელეფონე_კოდი =+48 |ოტელეფონე_კოდი_მეწურაფა= |სქოლიო= {{maplink|frame=yes|frame-align=right|frame-width=300|type=line|id=Q36|text=პოლონეთიშ რუკა}} }} '''პოლონეთი''' ([[პოლონური ნინა|პოლ.]] Polska), ოფიციალურო '''პოლონეთიშ რესპუბლიკა''' ([[პოლონური ნინა|პოლ.]] Rzeczpospolita Polska) — [[სახენწჷფო]] [[ცენტრალური ევროპა|ცენტრალურ ევროპას]]. გჷნოზინდილ რე ოორუეშე, [[ბალტიაშ ზუღა]]შ ობჟათეშე, [[სუდეტეფი]]შ დო [[კარპატეფი]]შ გვალეფშახ, ოორუე-ბჟაეიოლშე უხურგანს [[ლიეტუვა]] დო [[რუსეთი]], ბჟაეიოლშე — [[ბელარუსი|ბელარუს]] დო [[უკრაინა]], ობჟათეშე — [[სლოვაკეთი|სლოვაკეთ]] დო [[ჩეხეთი]], ბჟადალშე — [[გერმანია]]. ტერიტორია იხასიათებუ ანდაკორობამ ლანდშაფტით, ეკოსისტემათ დო ზჷმიერი-გინმალ კლიმატით. პოლონეთ აკმოდირთუ [[სავოევოდე (პოლონეთი)|ვითაამშვ სავოევოდეშე]] დო მახორობაშ მუდანობაშ მეჯინათ მახუთა [[ევროპაშ რსხუ]]შ მაკათურ ქიანა რე 38 მილიონ ადამიერშე უმოსით, თაშნეშე ევრორსხუშ მახუთა ქიანა რე სქირონიშ ფართობიშ მეჯინათ, ნამუთ აკმადგინანს 312 696 კმ². ნანანოღა დო უშხუაშ ნოღა — [[ვარშავა]]; შხვა კაბეტ ნოღა რე: [[კრაკოვი]], [[ვროცლავი]], [[ლოძი]], [[პოზნანი]], [[გდანსკი]] დო [[შჩეცინი]]. [[პოლონეთიშ პრესიტორია დო პროტოისტორია|პოლონეთიშ ტერიტორიას ადამიერიშ ისტორიაშახიანი საქვარუა]] ორხველუ თუდოლენ პალეოლითის, იროიან დოხორუაქ დიჭყჷ ეკონია ჯამარუაშ პერიოდიშ თებაშ უკული. გვიან ანტიკურ პერიოდის, რეგიონ გიშეგორუაფუდჷ კულტურულ ანდაკორობამობათ, ორდოიან შქაოშწანურეფს თე ტერიტორიას ოხორანდეს ბჟადალსლავური [[პოლიანეფი]]შ თური, ნამუშეთ ჯოხოთ გიადჷ პოლონეთის. სახენწჷფობურობაშ გჷმოქიმინუაშ პროცესიქ აკუხვადჷ [[966]] წანას [[რომიშ კათოლიკური ოხვამე]]შ დუდალათ, პოლანეფიშ აჯამ მამართალიშ [[ქირსიანობა]]შა მორთაქ. [[1025]] წანას გიჭყჷ [[პოლონეთიშ ომაფე]]ქ, [[1569]] წანას გამანგარჷ მუშ განწეხანიშ რსხუ ლიეტუვაწკჷმა დო გაჭყჷ [[რეჩ პოსპოლიტა]]. თიმ ბორჯის თე წორომაჸალობა ევროპაშ ართ-ართ უკაბეტაშ ჟისახენწჷფო რდჷ გიშაგორიაფონ მონარქიათ დო უნიკალურ ლიბერალურ პოლიტიკურ სისტემათ, ნამუქჷთ [[1791]] წანას მიღჷ ევროპას პირველ თეხანურ კონსტიტუცია. [[XVIII ოშწანურა]]შ დალიას, პოლონეთიშ გოპეულუაშ ორქოშ ხანიშ თებათ, ქიანაშ ტერიტორია აკირთეს მეძობელ სახენწჷფოეფქ. პოლონეთიქ დირთინჷ [[პოლონეთიშ ზოხორინალაშ დღა|ზოხორინალა]] [[1918]] წანას, [[მაართა მოსოფელიშ ლჷმა|პირველ მოსოფელიშ ლჷმაშ]] დალიას დო გაჭყჷ [[პოლონეთიშ მაჟირა რესპუბლიკა]], ნამუქჷთ [[ვარშავაშ ბურჯაფი (1920)|გომორძგვილო]] გეგშართჷ ლჷმეფოშქაშე პერიოდიშ შხვადოშხვა კონფლიქტის. [[1939]] წანაშ ეკენიას, [[ნაცისტური გერმანია|გერმანიაშ]] დო [[სხუნუეფიშ რსხუშ მინოკათუა პოლონეთშა|სხუნუეფიშ რსხუშ]] [[პოლონეთშა მინოკათუა (1939)|პოლონეთშა მინოკათუა]]თ დიჭყჷ [[მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმა]]ქ, ნამუქჷთ გჷმიჭანუ [[ჰოლოკოსტი|ჰოლოკოსტ]] დო მილიონობათ პოლონარიშ ზვარაკუა. მოსოფელიშ [[რგილი ლჷმა|რგილ ლჷმაშ]] მალობას, აძვილებურქ იჸუ გენშურთუმუდუკო [[სოციალისტური კარე|სოციალისტურ კარეშა]]შ, [[პოლონეთიშ ოკათე რესპუბლიკა]]ქ გჷნირთუ [[ვარშავაშ პაქტი]]შ ართ-ართ დგჷმარსხუაფალო. [[სოლიდარობა (პოლონური პროფრსხუ)|სოლიდარობაშ ყარაფიშ]] გოჭყაფაშ დო მიშნაღელ თიაშ ჭყოლოფუათ კომუნისტურ თარობაქ აკირცუ, თეშნერო პოლონეთიქ [[1989]] წანას, მუშ მეძობელეფს შქას პირველქ დირთინჷ მუშ დემოკრატიულ სახენწჷფო. პოლონეთ რე [[გვერდო საპრეზიდენტო რესპუბლიკა]] [[ჟირპალატამი პარლამენტი|ჟირპალატიან კანონმადვალუ ორგანოთ]], ნამუთ აკმოდირთჷ [[სეიმი|სეიმშე]] დო [[პოლონეთიშ სენატი|სენატშე]]. იკოროცხუ ოშქაშე ნძალათ, ნამუსჷთ უღჷ წუმოძინელ საბაზარო ეკონომიკა დო მაღალ მიშნაველი, [[ევროპაშ რსხუ]]ს [[ედპ]]-შ ნომინალით მაამშვა აბანს იკენს, თელ ედპ-თ — მახუთას. პოლონეთის რინაშ, უშქურანჯობაშ დო ეკონომიკურ დუდიშულაშ ძალამ მაღალ დონე რე, თაშნეშე უფასო საუნივერსიტეტო გურაფა (პოლონურ ნინაშა) დო ართამ ჭყანთხილუა. ქიანას იდვალუაფუ [[იუნესკო]]შ 17 [[იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი პოლონეთის|მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტი]], ნამუეფშე 15 კულტურულ შანულობაშ რე. პოლონეთ რე [[გოერო]]შ დჷმარსხუაფალ დო მაკათურ ქიანა, თაშნეშე ოკათჷ გეჸვენჯ ერეფოშქაშე ორგანიზაციეფს: [[ევროპაშ სხუნუ]], [[მოსოფელიშ ვაჭრუაშ ორგანიზაცია]], [[ეკონომიკური წოროხანდაშ დო წუმოძინაშ ორგანიზაცია]], [[ნატო (ოორუე ატლანტიკური აპიჯაფაშ ორგანიზაცია)|ნატო]] დო [[ევროპაშ რსხუ]] ([[შენგენიშ ზონა]]შამო). == ეტიმოლოგია == {{Main|პოლონეთიშ ეტიმოლოგია}} მასქერულ, [[პოლონური ნინა|პოლონურ ნინაშა]] პოლონეთის ჯოხო {{lang|pl|Polska}} ''[პოლსკა]''.<ref>{{Cite book |last=Thompson |first=Wayne C. |url=https://books.google.com/books?id=lttJEAAAQBAJ&dq=%22name%2Bpoland%2B%2522polska%2522%2Bderived%22&pg=PA322 |title=Nordic, Central, and Southeastern Europe 2020–2022 |date=2021 |publisher=Rowman & Littlefield Publishers |isbn=978-1-4758-5626-2 |location=Blue Ridge Summit |page=322 |access-date=24 July 2023 |archive-date=7 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240207011846/https://books.google.com/books?id=lttJEAAAQBAJ&pg=PA322&dq=%22name%2Bpoland%2B%2522polska%2522%2Bderived%22 |url-status=live }}</ref> იკოროცხუ, ნამჷ-და ჯოხოდვალა მოურს [[ბჟადალ სლევეფი|ბჟადალ სლავურ]] თურ [[ბჟადალ პოლიანეფი|პოლიანეფშე]], ნამუთ ოხორანდჷ წყარმალუ [[ვარტა]]შ ღანჩოს, ასეიან კაბეტ პოლონეთიშ (ველიკოპოლსკიშ) ტერიტორიას (VI–VIII ოშწანურეფს).<ref>{{Cite book |last1=Lukowski |first1=Jerzy |url=https://books.google.com/books?id=NpMxTvBuWHYC&dq=%22polanie%2Bpoland%2Bwarta%2Bhistory%22&pg=PA4 |title=A Concise History of Poland |last2=Zawadzki |first2=Hubert |date=2001 |publisher=Cambridge University Press |isbn=0-521-55109-9 |location=Cambridge |page=4 |access-date=24 July 2023 |archive-date=4 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240204080145/https://books.google.com/books?id=NpMxTvBuWHYC&pg=PA4&dq=%22polanie%2Bpoland%2Bwarta%2Bhistory%22 |url-status=live }}</ref> თურიშ ჯოხოდვალა მოურს [[პროტოსლავურ ნინა|პროტოსლავურ]] ჯოხოსქილედშე „pole“, ნამუთ, მუშჸურე, პროტოინდოევროპულ ზიტყვაშე ''*pleh₂''- მოურს, ნამუთ რზენს შანენს.<ref>{{Cite book |last=Lehr-Spławiński |first=Tadeusz |url=https://books.google.com/books?id=EjJHAAAAIAAJ&q=Je%25CC%25A8zyk%2Bpolski%2B:%2Bpochodzenie,%2Bpowstanie,%2Brozwo%25CC%2581j |title=Język polski. Pochodzenie, powstanie, rozwój |date=1978 |publisher=Państwowe Wydawnictwo Naukowe |location=Warszawa (Warsaw) |page=64 |language=Polish |oclc=4307116 |access-date=24 July 2023 |archive-date=24 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230724235955/https://books.google.com/books?id=EjJHAAAAIAAJ&q=Je%25CC%25A8zyk%2Bpolski%2B:%2Bpochodzenie,%2Bpowstanie,%2Brozwo%25CC%2581j |url-status=live }}</ref> ჯოხოდვალაშ ეტიმოლოგია ველიკოპოსლიშ რეგიონიშ [[ტოპოგრაფია]]ს დო ბირტყა ლანდშაფტის ოწაწჷ.<ref>{{Cite book |last=Potkański |first=Karol |url=https://books.google.com/books?id=b78eAAAAMAAJ&q=p%25C5%2582aska%2520wielkopolska%2520polanie |title=Pisma pośmiertne. Granice plemienia Polan |date=2004 |publisher=Polska Akademia Umiejętności |isbn=978-83-7063-411-7 |volume=1 |location=Kraków |page=423 |language=Polish |orig-date=1922 |access-date=24 July 2023 |archive-date=24 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230724235906/https://books.google.com/books?id=b78eAAAAMAAJ&q=p%25C5%2582aska%2520wielkopolska%2520polanie |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite book |last=Everett-Heath |first=John |title=The Concise Dictionary of World Place-Names |date=2019 |publisher=University Press |isbn=978-0-19-190563-6 |location=Oxford |chapter=Poland (Polska) |author-link=John Everett-Heath |chapter-url=https://books.google.com/books?id=ufkFEAAAQBAJ&dq=%22poland%2Bfield%2Bpolanie%22&pg=PT1498 |access-date=24 July 2023 |archive-date=4 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240204080136/https://books.google.com/books?id=ufkFEAAAQBAJ&pg=PT1498&dq=%22poland%2Bfield%2Bpolanie%22 |url-status=live }}</ref> [[შქა ოშწანურეფი|შქა ოშწანურეფს]] [[ლათინური ნინა|ლათინურ]] ფორმა ''Polonia'' ფართოთ გჷმირინუაფუდუ ედომუშამ ევროპას.<ref name="Buko 2014">{{Cite book |last=Buko |first=Andrzej |url=https://books.google.com/books?id=VAOjBQAAQBAJ |title=Bodzia. A Late Viking-Age Elite Cemetery in Central Poland |date=2014 |publisher=Brill |isbn=978-90-04-28132-5 |location=Leiden |pages=36, 62 |access-date=24 July 2023 |archive-date=7 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230407051434/https://books.google.com/books?id=VAOjBQAAQBAJ |url-status=live }}</ref> == ისტორია == {{თარი|პოლონეთიშ ისტორია}} === პრეისტორი დო პროტოისტორია === {{თარი|ქუაშ ხანი პოლონეთის|ბრონზეშ დო რკინაშ ხანი პოლონეთის|პოლონეთ ანტიკურ ბორჯის|ჯვეში სლავეფი{{!}}ჯვეშ სლავეფი|ბჟადალ სლავეფი|ლეხიტეფი|პოლონეთ ორდოიან შქა ოშწანურეფს}} [[ფაილი:Biskupin brama od zewnatrz.jpg|thumb|right|ბრონზეშ ხანიშ [[ლუჟიცაშ კულტურა|ლუჟიცურ კულტურაშ]] ხორუაშ რეკონსტრუქცია [[ბისკუპინი|ბისკუპინს]], ჯვ.წ. VIII ოშწანურა.]] მაართა [[ქუაშ ხანა|ქუაშ ხანიშ]] არქაულ ადამიანეფქ დო ''[[ჰომო ერექტუსი]]შ'' გვარობაქ დოხოლაფირო 500 000 წანაშ კინოხ დიხორეს თი ტერიტორიას, ნამუქჷთ უკულ პოლონეთო გჷნირთუნ, მარა თიშ უკულიან უბადო კლიმატიქ ხე ვეშუნწყუ ორდოიან ადამიერეფს იროიან კარეეფიშ დორსხუაფას.<ref>{{Cite book |last=Fabisiak |first=Wojciech |url=[https://books.google.com/books?id=g_8jAQAAIAAJ&q=500%2520000%2520lat%2520temu%2520polska%2520homo%2520erectus](https://books.google.com/books?id=g_8jAQAAIAAJ&q=500%2520000%2520lat%2520temu%2520polska%2520homo%2520erectus) |title=Dzieje powiatu wrocławskiego |date=2002 |publisher=Starostwo Powiatowe |isbn=978-83-913985-3-1 |location=Wrocław |page=9 |language=pl |access-date=24 July 2023 |archive-date=24 July 2023 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20230724235907/https://books.google.com/books?id=g_8jAQAAIAAJ&q=500%2520000%2520lat%2520temu%2520polska%2520homo%2520erectus](https://web.archive.org/web/20230724235907/https://books.google.com/books?id=g_8jAQAAIAAJ&q=500%2520000%2520lat%2520temu%2520polska%2520homo%2520erectus) |url-status=live }}</ref> ''[[ადამიერი|ჰომო საპიენსიშ]]'' დო [[ორდოიან ევროპალ თეხანურ ადამიერეფი|ანატომიურო თეხანურ ადამიანეფიშ]] მოულაქ მოუხვადჷ კლიმატურ მოხარცქუას [[ეკონია ჯამარუაშ ბორჯი|ეკონია ჯამარუაშ ბორჯიშ]] დალიას ([[ვაიხსელიშ ჯამარუა|ოორუე პოლონურ ჯამარუა]] ჯვ. წ. 10 000 წანა), მუჟანსჷთ პოლონეთიქ დახორალო ორგებელო გჷნირთუნ.<ref>{{Cite book |last=Jurek |first=Krzysztof |title=Poznać przeszłość 1. Karty pracy ucznia. Poziom podstawowy |date=2019 |publisher=Nowa Era |isbn=978-83-267-3653-7 |location=Warszawa (Warsaw) |page=93 |language=pl}}</ref> [[ნეოლითი|ნეოლითურ]] ბორჯიშ გოთხორუეფ მიოწურუანა თიმ ეპოქაშ განწე წუმოძინაშა; ევროპულ ჸვალიშ კეთებაშ უჯვეშაშ ბეჭედუას (ჯვ. წ. 5500 წანა) მიოგორეს პოლონეთიშ ისტორიულ რეგიონ [[კუიავია|კუიავიას]]<ref>{{Cite journal |last=Subbaraman |first=Nidhi |date=12 December 2012 |title=Art of cheese-making is 7,500 years old |url=[http://www.nature.com/news/art-of-cheese-making-is-7-500-years-old-1.12020](http://www.nature.com/news/art-of-cheese-making-is-7-500-years-old-1.12020) |journal=Nature News |doi=10.1038/nature.2012.12020 |s2cid=180646880 |access-date=7 August 2021 |archive-date=8 May 2021 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20210508085311/https://www.nature.com/news/art-of-cheese-making-is-7-500-years-old-1.12020](https://web.archive.org/web/20210508085311/https://www.nature.com/news/art-of-cheese-making-is-7-500-years-old-1.12020) |url-status=live | issn=0028-0836|url-access=subscription }}</ref> დო [[ბრონოჩიციშ კოტო|ბრონოჩიციშ კოტოს]], ნამუსჷთ ეშახინტკილ რე ბარბალამ მანქანაშ უჯვეშაშ ჩინებულ ამნახანტი (ჯვ. წ. 3400 წანა).<ref>{{Cite journal |last1=Attema |first1=P. A. J. |last2=Los-Weijns |first2=Ma |last3=Pers |first3=N. D. Maring-Van der |date=December 2006 |title=Bronocice, Flintbek, Uruk, Jebel Aruda and Arslantepe: The Earliest Evidence Of Wheeled Vehicles In Europe And The Near East |url=[https://books.google.com/books?id=qqEqjtKJQ3YC&dq=%22Bronocice,+Flintbek,+Uruk,+Jebel+Aruda+and+Arslantepe:+The+Earliest+Evidence+Of+Wheeled+Vehicles+In+Europe+And+The+Near+East%22&pg=PA10](https://books.google.com/books?id=qqEqjtKJQ3YC&dq=%22Bronocice,+Flintbek,+Uruk,+Jebel+Aruda+and+Arslantepe:+The+Earliest+Evidence+Of+Wheeled+Vehicles+In+Europe+And+The+Near+East%22&pg=PA10) |journal=Palaeohistoria |publisher=[[University of Groningen]] |volume=47 |pages=10–28 (11) |isbn=978-90-77922-18-7}}</ref> [[ბრონზეშ ხანა|ბრონზეშ ხანაშ]] დო [[ორდოიან რკინაშ ხანა|ორდოიან რკინაშ ხანაშ]] ბორჯიქ (ჯვ. წ. 1300–500 წანეფს) ეიშანუ მახორობაშ მეჭედალაშ ძინათ, [[პალისადი|პალისადეფით]] ხორუეფიშ ([[გორდი (არქეოლოგია)|გორდეფი]]) დორსხუაფათ დო [[ლუჟიცაშ კულტურა|ლუჟიცაშ კულტურაშ]] გოძინათ.<ref>{{Cite book |last=Harding |first=Anthony |url=[https://books.google.com/books?id=XoxoAgAAQBAJ&dq=%22bronze%2Bage%2Bpoland%2Blusatian%22&pg=PA772](https://books.google.com/books?id=XoxoAgAAQBAJ&dq=%22bronze%2Bage%2Bpoland%2Blusatian%22&pg=PA772) |title=The Oxford Handbook of the European Bronze Age |date=2020 |publisher=University Press |isbn=978-0-19-885507-1 |location=Oxford |pages=766–783 |access-date=24 July 2023 |archive-date=2 October 2023 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20231002180454/https://books.google.com/books?id=XoxoAgAAQBAJ&pg=PA772&dq=%22bronze+age+poland+lusatian+culture%22](https://www.google.com/search?q=https://web.archive.org/web/20231002180454/https://books.google.com/books%3Fid%3DXoxoAgAAQBAJ%26pg%3DPA772%26dq%3D%2522bronze%2Bage%2Bpoland%2Blusatian%2Bculture%2522) |url-status=live }}{{Cite book |last=Price |first=T. Douglas |url=[https://books.google.com/books?id=IZ_KBwAAQBAJ&dq=%22lusatian%2Bculture%2B1300%2BBC%2B%25E2%2580%2593%2B500%2BBC%22&pg=PA212](https://books.google.com/books?id=IZ_KBwAAQBAJ&dq=%22lusatian%2Bculture%2B1300%2BBC%2B%25E2%2580%2593%2B500%2BBC%22&pg=PA212) |title=Ancient Scandinavia: an archaeological history from the first humans to the Vikings |date=2015 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-023198-9 |location=New York |page=212 |access-date=24 July 2023 |archive-date=2 October 2023 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20231002180455/https://books.google.com/books?id=IZ_KBwAAQBAJ&pg=PA212&dq=%22lusatian+culture+1300+BC+%E2%80%93+500+BC%22](https://web.archive.org/web/20231002180455/https://books.google.com/books?id=IZ_KBwAAQBAJ&pg=PA212&dq=%22lusatian+culture+1300+BC+%E2%80%93+500+BC%22) |url-status=live }}</ref> პოლონეთიშ პროტოისტორიაშ შანულამ არქეოლოგიურ მეგორაფა რე [[ბისკუპინი|ბისკუპინიშ]] გამანგარებულ ხორუა, ნამუთ ორხველუ [[გვიან ბრონზეშ ხანა|გვიან ბრონზეშ ხანაშ]] ლუჟიცურ კულტურას (ჯვ. წ. VIII ოშწანურაშ შქა წანეფი).<ref>{{Cite book |last1=Ring |first1=Trudy |url=[https://books.google.com/books?id=yfPYAQAAQBAJ&q=biskupin&pg=PA96](https://books.google.com/books?id=yfPYAQAAQBAJ&q=biskupin&pg=PA96) |title=Northern Europe: International Dictionary of Historic Places |last2=Watson |first2=Noelle |last3=Schellinger |first3=Paul |date=28 October 2013 |publisher=Routledge |isbn=978-1-136-63944-9 |language=en |access-date=31 March 2019 |archive-date=24 August 2021 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20210824094046/https://books.google.com/books?id=yfPYAQAAQBAJ&q=biskupin&pg=PA96](https://web.archive.org/web/20210824094046/https://books.google.com/books?id=yfPYAQAAQBAJ&q=biskupin&pg=PA96) |url-status=live }}</ref> ანტიკურ ხანას (ჯვ. წ. 400 – ახ. წ. 500 წანეფი), თეხანურ პოლონეთიშ ტერიტორიას ანდა გინორთელ უჯვეშაშ მახორობა ოხორანდჷ, გიშაკერზაფილო [[კელტეფი|კელტური]], [[სკვიტეფი|სკვითური]], [[ჯვეშ გერმანალეფი|გერმანული]], [[სარმატეფი|სარმატული]], [[ბალტეფი|ბალტიურ]] დო [[ჯვეში სლავეფი|სლავურ]] თურეფი.<ref>{{Cite book |last=Davies |first=Norman |url=[https://books.google.com/books?id=mkcSDAAAQBAJ](https://books.google.com/books?id=mkcSDAAAQBAJ) |title=Heart of Europe. The Past in Poland's Present |date=2001 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-280126-5 |location=Oxford |page=247 |language=en |author-link=Norman Davies |access-date=24 July 2023 |archive-date=18 May 2023 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20230518111254/https://books.google.com/books?id=mkcSDAAAQBAJ](https://web.archive.org/web/20230518111254/https://books.google.com/books?id=mkcSDAAAQBAJ) |url-status=live }}</ref> თეშ მოხ, არქეოლოგიურ მეგორუეფქ დადასურეს [[რომაულ ლეგიონი|რომაულ ლეგიონერეფიშ]] ჸოფა, ნამუეფით [[ქრავაშ რზა|ქრავაშ ვაღუაშ]] თხილუაშო რდეს თაქჷნ.<ref>{{Cite web |last=Zdziebłowski |first=Szymon |date=9 May 2018 |title=Archaeologist: We have evidence of the presence of Roman legionaries in Poland |url=[https://scienceinpoland.pap.pl/en/news/news%2C29414%2Carchaeologist-we-have-evidence-presence-roman-legionaries-poland.html](https://scienceinpoland.pap.pl/en/news/news%2C29414%2Carchaeologist-we-have-evidence-presence-roman-legionaries-poland.html) |access-date=8 August 2021 |website=Science in Poland |publisher=Polish Ministry of Education and Science |archive-date=15 February 2022 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20220215225927/https://scienceinpoland.pap.pl/en/news/news,29414,archaeologist-we-have-evidence-presence-roman-legionaries-poland.html](https://web.archive.org/web/20220215225927/https://scienceinpoland.pap.pl/en/news/news,29414,archaeologist-we-have-evidence-presence-roman-legionaries-poland.html) |url-status=live }}</ref> [[პოლონურ თურეფი|პოლონურ თურეფქ]] გორჩქინდეს [[კათეფიშ კაბეტ გინოხორინი#მაჟირა რეღმა|კათეფიშ კაბეტ გინოხორინიშ მაჟირა რეღმაშ]] უკული, დოხოლაფირო ახ. წ. VI ოშწანურაშო; თინეფი რდეს [[სლავეფი|სლავურ]] გოჭყაფაშ დო შილებე თინეფს შქას რდესკონ თი კათეფიშ ასიმილირაფილ ნოსქილედეფი, ნამუეფჷთ უწოხ ოხორანდეს თე ტერიტორიასჷნ.<ref>{{Citation |last=Mielnik-Sikorska |first=Marta |title=The History of Slavs Inferred from Complete Mitochondrial Genome Sequences |journal=PLOS ONE |volume=8 |issue=1 |article-number=e54360 |year=2013 |bibcode=2013PLoSO...854360M |doi=10.1371/journal.pone.0054360 |pmc=3544712 |pmid=23342138 |display-authors=etal |doi-access=free}}{{Cite journal |last=Brather |first=Sebastian |year=2004 |title=The Archaeology of the Northwestern Slavs (Seventh To Ninth Centuries) |journal=East Central Europe |volume=31 |issue=1 |pages=78–81 |doi=10.1163/187633004x00116}}</ref> X ოშწანურაშ დაჭყაფუშე, [[ბჟადალ პოლიანეფი|პოლიანეფქ]] რეგიონს შხვა [[ლეხიტეფი|ლეხიტურ]] თურფშა დომინირენდეს, დუდშე დარსხუეს თურულ ფედერაცია, უკული — ცენტრალიზაფილ მონარქიულ სახენწჷფო.<ref>{{Cite book |last=McKenna |first=Amy |url=[https://books.google.com/books?id=Ef2cAAAAQBAJ&dq=%22polanie%2Btribal%2Bmonarchy%22&pg=PA132](https://books.google.com/books?id=Ef2cAAAAQBAJ&dq=%22polanie%2Btribal%2Bmonarchy%22&pg=PA132) |title=Estonia, Latvia, Lithuania, and Poland |date=2013 |publisher=Britannica Educational Publishing |isbn=978-1-61530-991-7 |page=132 |access-date=24 July 2023 |archive-date=2 October 2023 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20231002180456/https://books.google.com/books?id=Ef2cAAAAQBAJ&pg=PA132&dq=%22polanie+tribal+monarchy%22](https://web.archive.org/web/20231002180456/https://books.google.com/books?id=Ef2cAAAAQBAJ&pg=PA132&dq=%22polanie+tribal+monarchy%22) |url-status=live }}</ref> == გეოგრაფია == ქიანა იდვალუაფუ [[ცენტრალური ევროპა|ცენტრალურ ევროპას]]. ომძღჷ ქიანეფი: [[გერმანია]], [[ჩეხეთი]], [[სლოვაკეთი]], [[უკრაინა]], [[ბელარუსი]], [[ლიეტუვა]], [[რუსეთი]] ([[კალინინგრადიშ ოლქი]]). ფართობი - 312.700 კვ.კმ. == სახენწჷფო == * '''მახორობა''': 38,485,779 მლნ (2014), თენეფშე 97,6% [[პოლონარეფი]], 1,3% [[გერმანალეფი]], 0,6% [[უკრაინალეფი]]. * '''ოფიციალური ნინა''': [[პოლონური ნინა|პოლონური]]. * '''რელიგია''': [[კათოლიციზმი]]. * '''ნანანოღა''': [[ვარშავა]] (1.608 ვითოშ) * '''ნოღეფი''': ლოძი (778), კრაკოვი (733), ვროცლავი (632), პოზნანი (581), გდანსკი (457), შჩეცინი (416), ბიდგოშჩი (385), ლუბლინი (356), ტორუნი (208), რადომი (227). == ეკონომიკა == * '''რესურსეფი''' - ქუანოშქერი, წურწუფა, ლინჯი, ორთაშობური აირი, ვარჩხილი, ტყვია, ჯიმუ, ოფუტეშ მეურნეობაშ დიხეფი. * '''ვალუტა''' - ზლოტი (PLZ). * '''ექსპორტი''' - ლინჯი, ქუანოშქერი, ავტომობილეფი, ჩაფლეფი. == მონძეობა == * [[აუშვიციშ საკონცენტრაციე კარე|ოშვიენჩიმიშ საკონცენტრაციე კარე]] * ტევტონეფიშ ორდენიშ ოხვამე მალბორკის * შქა ოშწანურეფიშ ნოღეფი [[ტორუნი]] დო [[ზამოშჩი]] * კრაკოვიშ ისტორიული ცენტრი * ვარშავაშ ჯვეში ნოღა * [[ბიაუოვიეჟიშ ერუანული პარკი]] * ნოვა-ჰუტაშ ინდუსტრიული კომპლექსი {{Commonscat|Poland}} {{ევროპაშ ქიანეფი}} {{ევროპაშ რსხუშ მაკათურეფი}} [[კატეგორია:პოლონეთი]] [[კატეგორია:ევროპაშ ქიანეფი]] [[კატეგორია:სლავური ქიანეფი]] kwcrvqj58b0av6xyv22d116dhhzxh32 252813 252812 2026-09-01T22:04:03Z Narazeni 826 252813 wikitext text/x-wiki {{კუნტა ეჭარუა|სახენწჷფო ცენტრალურ ევროპას}} {{ინფოდაფა ქიანა| |ოდაბადური_ჯოხო = {{lang-pl|Rzeczpospolita Polska}} |ედომუშამი_ჯოხო = პოლონეთიშ რესპუბლიკა |ოართე_ჯოხო =პოლონეთი |შილა = Flag of Poland.svg |გერბი = Herb Polski.svg |რუკა = EU-Poland (orthographic projection).svg |ჰიმნი = {{lang-pl|Mazurek Dąbrowskiego}}<br />"[[პოლონეთიშ ჰიმნი|პოლონეთი ვადინაფე]]"<div style="padding-top:0.5em;">{{center|[[File:Mazurek Dabrowskiego.ogg]]}}</div> |დევიზი = |ზოხორინალაშ თარიღი = |ოფიციალური_ნინეფი =[[პოლონური ნინა|პოლონური]] |რელიგია= {{ublist|item_style=white-space: |{{Tree list}}}} * 72.4% [[ქირსიანობა]] ** 71.3% [[კათოლიციზმი პოლონეთის|კათოლიციზმი]] ** 1.1% [[ქირსიანული კონფესიეფიშ ერკებული|შხვა ქირისანულ გემაჸვენჯობა]] {{Tree list/end}} |ნანანოღა= [[ვარშავა]] |latd=52 |latm=13 |latNS=N |longd=21 |longm=02 |longEW=E |უდიდაში_ნოღა =ვარშავა |თარობაშ_ტიპი = [[უნიტარული სახენწჷფო|უნიტარულ]] საპარლამენტო რესპუბლიკა |ლიდერიშ_ტიპი_1 = [[პოლონეთიშ პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]] |ლიდერიშ_ჯოხო_1 =[[კაროლ ნავროცკი]] |ლიდერიშ_ტიპი_2 = [[პოლონეთიშ პრემიერ-მინისტრი|პრემიერ-მინისტრი]] |ლიდერიშ_ჯოხო_2 =[[დონალდ ტუსკი]] |ლიდერიშ_ტიპი_3 = |ლიდერიშ_ჯოხო_3 = |ლიდერიშ_ტიპი_4 = |ლიდერიშ_ჯოხო_4 = |სახენწჷფოშ ტიპი = |მიკოღანკუა = |ოფიციალური ჸოფირება 1 = |ოფიციალური თარიღი 1 = |ოფიციალური ჸოფირება 2 = |ოფიციალური თარიღი 2 = |ოფიციალური ჸოფირება 3 = |ოფიციალური თარიღი 3 = |ოფიციალური ჸოფირება 4 = |ოფიციალური თარიღი 4 = |რანგი_ფართობით = 69-ა |ფართობი =312,696 |წყარი_% =1.48 (2015) |ოეგებიე_მახორობა =37,796,000 |ოეგებიე_მახორობა_რანგი = 38-ო |მახორობა_ოეგებიეთ_წანას = 2022 |მახორობაშ_ცენზი = |მახორობაშ_ცენზი_წანას = |მახორობაშ_მეჭედალა = 122 |მახორობაშ_მეჭედალა_რანგი =98-ო |ედპ_ppp_წანა = 2022 |ედპ_ppp = $1.599 ტრილიონი |ედპ_ppp_რანგი =22-ა |ედპ_ppp_ართ_მახორუშე =$42,466 |ედპ_ppp_ართ_მახორუშე_რანგი =41-ა |აგი =0.876 |აგი_ტენდენცია ={{ძინა}} |აგი_კატეგორია = |აგი_რანგი =34-ა |აგი_წანა =2021 |ვალუტა= [[პოლონური ზლოტი|ზლოტი]] |ვალუტაშ_კოდი =PLN |ქიანაშ_კოდი =PL |ბორჯიშ_ორტყაფუ = 1 |ზარხულიშ_ბორჯი =ქო |cctld = .pl |ოტელეფონე_კოდი =+48 |ოტელეფონე_კოდი_მეწურაფა= |სქოლიო= {{maplink|frame=yes|frame-align=right|frame-width=300|type=line|id=Q36|text=პოლონეთიშ რუკა}} }} '''პოლონეთი''' ([[პოლონური ნინა|პოლ.]] Polska), ოფიციალურო '''პოლონეთიშ რესპუბლიკა''' ([[პოლონური ნინა|პოლ.]] Rzeczpospolita Polska) — [[სახენწჷფო]] [[ცენტრალური ევროპა|ცენტრალურ ევროპას]]. გჷნოზინდილ რე ოორუეშე, [[ბალტიაშ ზუღა]]შ ობჟათეშე, [[სუდეტეფი]]შ დო [[კარპატეფი]]შ გვალეფშახ, ოორუე-ბჟაეიოლშე უხურგანს [[ლიეტუვა]] დო [[რუსეთი]], ბჟაეიოლშე — [[ბელარუსი|ბელარუს]] დო [[უკრაინა]], ობჟათეშე — [[სლოვაკეთი|სლოვაკეთ]] დო [[ჩეხეთი]], ბჟადალშე — [[გერმანია]]. ტერიტორია იხასიათებუ ანდაკორობამ ლანდშაფტით, ეკოსისტემათ დო ზჷმიერი-გინმალ კლიმატით. პოლონეთ აკმოდირთუ [[სავოევოდე (პოლონეთი)|ვითაამშვ სავოევოდეშე]] დო მახორობაშ მუდანობაშ მეჯინათ მახუთა [[ევროპაშ რსხუ]]შ მაკათურ ქიანა რე 38 მილიონ ადამიერშე უმოსით, თაშნეშე ევრორსხუშ მახუთა ქიანა რე სქირონიშ ფართობიშ მეჯინათ, ნამუთ აკმადგინანს 312 696 კმ². ნანანოღა დო უშხუაშ ნოღა — [[ვარშავა]]; შხვა კაბეტ ნოღა რე: [[კრაკოვი]], [[ვროცლავი]], [[ლოძი]], [[პოზნანი]], [[გდანსკი]] დო [[შჩეცინი]]. [[პოლონეთიშ პრესიტორია დო პროტოისტორია|პოლონეთიშ ტერიტორიას ადამიერიშ ისტორიაშახიანი საქვარუა]] ორხველუ თუდოლენ პალეოლითის, იროიან დოხორუაქ დიჭყჷ ეკონია ჯამარუაშ პერიოდიშ თებაშ უკული. გვიან ანტიკურ პერიოდის, რეგიონ გიშეგორუაფუდჷ კულტურულ ანდაკორობამობათ, ორდოიან შქაოშწანურეფს თე ტერიტორიას ოხორანდეს ბჟადალსლავური [[პოლიანეფი]]შ თური, ნამუშეთ ჯოხოთ გიადჷ პოლონეთის. სახენწჷფობურობაშ გჷმოქიმინუაშ პროცესიქ აკუხვადჷ [[966]] წანას [[რომიშ კათოლიკური ოხვამე]]შ დუდალათ, პოლანეფიშ აჯამ გამაგეშ [[ქირსიანობა]]შა მორთაქ. [[1025]] წანას გიჭყჷ [[პოლონეთიშ ომაფე]]ქ, [[1569]] წანას გამანგარჷ მუშ განწეხანიშ რსხუ ლიეტუვაწკჷმა დო გაჭყჷ [[რეჩ პოსპოლიტა]]. თიმ ბორჯის თე წორომაჸალობა ევროპაშ ართ-ართ უკაბეტაშ ჟისახენწჷფო რდჷ გიშაგორიაფონ მონარქიათ დო უნიკალურ ლიბერალურ პოლიტიკურ სისტემათ, ნამუქჷთ [[1791]] წანას მიღჷ ევროპას პირველ თეხანურ კონსტიტუცია. [[XVIII ოშწანურა]]შ დალიას, პოლონეთიშ გოპეულუაშ ორქოშ ხანიშ თებათ, ქიანაშ ტერიტორია აკირთეს მეძობელ სახენწჷფოეფქ. პოლონეთიქ დირთინჷ [[პოლონეთიშ ზოხორინალაშ დღა|ზოხორინალა]] [[1918]] წანას, [[მაართა მოსოფელიშ ლჷმა|პირველ მოსოფელიშ ლჷმაშ]] დალიას დო გაჭყჷ [[პოლონეთიშ მაჟირა რესპუბლიკა]], ნამუქჷთ [[ვარშავაშ ბურჯაფი (1920)|გომორძგვილო]] გეგშართჷ ლჷმეფოშქაშე პერიოდიშ შხვადოშხვა კონფლიქტის. [[1939]] წანაშ ეკენიას, [[ნაცისტური გერმანია|გერმანიაშ]] დო [[სხუნუეფიშ რსხუშ მინოკათუა პოლონეთშა|სხუნუეფიშ რსხუშ]] [[პოლონეთშა მინოკათუა (1939)|პოლონეთშა მინოკათუა]]თ დიჭყჷ [[მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმა]]ქ, ნამუქჷთ გჷმიჭანუ [[ჰოლოკოსტი|ჰოლოკოსტ]] დო მილიონობათ პოლონარიშ ზვარაკუა. მოსოფელიშ [[რგილი ლჷმა|რგილ ლჷმაშ]] მალობას, აძვილებურქ იჸუ გენშურთუმუდუკო [[სოციალისტური კარე|სოციალისტურ კარეშა]]შ, [[პოლონეთიშ ოკათე რესპუბლიკა]]ქ გჷნირთუ [[ვარშავაშ პაქტი]]შ ართ-ართ დგჷმარსხუაფალო. [[სოლიდარობა (პოლონური პროფრსხუ)|სოლიდარობაშ ყარაფიშ]] გოჭყაფაშ დო მიშნაღელ თიაშ ჭყოლოფუათ კომუნისტურ თარობაქ აკირცუ, თეშნერო პოლონეთიქ [[1989]] წანას, მუშ მეძობელეფს შქას პირველქ დირთინჷ მუშ დემოკრატიულ სახენწჷფო. პოლონეთ რე [[გვერდო საპრეზიდენტო რესპუბლიკა]] [[ჟირპალატამი პარლამენტი|ჟირპალატიან კანონმადვალუ ორგანოთ]], ნამუთ აკმოდირთჷ [[სეიმი|სეიმშე]] დო [[პოლონეთიშ სენატი|სენატშე]]. იკოროცხუ ოშქაშე ნძალათ, ნამუსჷთ უღჷ წუმოძინელ საბაზარო ეკონომიკა დო მაღალ მიშნაველი, [[ევროპაშ რსხუ]]ს [[ედპ]]-შ ნომინალით მაამშვა აბანს იკენს, თელ ედპ-თ — მახუთას. პოლონეთის რინაშ, უშქურანჯობაშ დო ეკონომიკურ დუდიშულაშ ძალამ მაღალ დონე რე, თაშნეშე უფასო საუნივერსიტეტო გურაფა (პოლონურ ნინაშა) დო ართამ ჭყანთხილუა. ქიანას იდვალუაფუ [[იუნესკო]]შ 17 [[იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი პოლონეთის|მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტი]], ნამუეფშე 15 კულტურულ შანულობაშ რე. პოლონეთ რე [[გოერო]]შ დჷმარსხუაფალ დო მაკათურ ქიანა, თაშნეშე ოკათჷ გეჸვენჯ ერეფოშქაშე ორგანიზაციეფს: [[ევროპაშ სხუნუ]], [[მოსოფელიშ ვაჭრუაშ ორგანიზაცია]], [[ეკონომიკური წოროხანდაშ დო წუმოძინაშ ორგანიზაცია]], [[ნატო (ოორუე ატლანტიკური აპიჯაფაშ ორგანიზაცია)|ნატო]] დო [[ევროპაშ რსხუ]] ([[შენგენიშ ზონა]]შამო). == ეტიმოლოგია == {{Main|პოლონეთიშ ეტიმოლოგია}} მასქერულ, [[პოლონური ნინა|პოლონურ ნინაშა]] პოლონეთის ჯოხო {{lang|pl|Polska}} ''[პოლსკა]''.<ref>{{Cite book |last=Thompson |first=Wayne C. |url=https://books.google.com/books?id=lttJEAAAQBAJ&dq=%22name%2Bpoland%2B%2522polska%2522%2Bderived%22&pg=PA322 |title=Nordic, Central, and Southeastern Europe 2020–2022 |date=2021 |publisher=Rowman & Littlefield Publishers |isbn=978-1-4758-5626-2 |location=Blue Ridge Summit |page=322 |access-date=24 July 2023 |archive-date=7 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240207011846/https://books.google.com/books?id=lttJEAAAQBAJ&pg=PA322&dq=%22name%2Bpoland%2B%2522polska%2522%2Bderived%22 |url-status=live }}</ref> იკოროცხუ, ნამჷ-და ჯოხოდვალა მოურს [[ბჟადალ სლევეფი|ბჟადალ სლავურ]] თურ [[ბჟადალ პოლიანეფი|პოლიანეფშე]], ნამუთ ოხორანდჷ წყარმალუ [[ვარტა]]შ ღანჩოს, ასეიან კაბეტ პოლონეთიშ (ველიკოპოლსკიშ) ტერიტორიას (VI–VIII ოშწანურეფს).<ref>{{Cite book |last1=Lukowski |first1=Jerzy |url=https://books.google.com/books?id=NpMxTvBuWHYC&dq=%22polanie%2Bpoland%2Bwarta%2Bhistory%22&pg=PA4 |title=A Concise History of Poland |last2=Zawadzki |first2=Hubert |date=2001 |publisher=Cambridge University Press |isbn=0-521-55109-9 |location=Cambridge |page=4 |access-date=24 July 2023 |archive-date=4 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240204080145/https://books.google.com/books?id=NpMxTvBuWHYC&pg=PA4&dq=%22polanie%2Bpoland%2Bwarta%2Bhistory%22 |url-status=live }}</ref> თურიშ ჯოხოდვალა მოურს [[პროტოსლავურ ნინა|პროტოსლავურ]] ჯოხოსქილედშე „pole“, ნამუთ, მუშჸურე, პროტოინდოევროპულ ზიტყვაშე ''*pleh₂''- მოურს, ნამუთ რზენს შანენს.<ref>{{Cite book |last=Lehr-Spławiński |first=Tadeusz |url=https://books.google.com/books?id=EjJHAAAAIAAJ&q=Je%25CC%25A8zyk%2Bpolski%2B:%2Bpochodzenie,%2Bpowstanie,%2Brozwo%25CC%2581j |title=Język polski. Pochodzenie, powstanie, rozwój |date=1978 |publisher=Państwowe Wydawnictwo Naukowe |location=Warszawa (Warsaw) |page=64 |language=Polish |oclc=4307116 |access-date=24 July 2023 |archive-date=24 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230724235955/https://books.google.com/books?id=EjJHAAAAIAAJ&q=Je%25CC%25A8zyk%2Bpolski%2B:%2Bpochodzenie,%2Bpowstanie,%2Brozwo%25CC%2581j |url-status=live }}</ref> ჯოხოდვალაშ ეტიმოლოგია ველიკოპოსლიშ რეგიონიშ [[ტოპოგრაფია]]ს დო ბირტყა ლანდშაფტის ოწაწჷ.<ref>{{Cite book |last=Potkański |first=Karol |url=https://books.google.com/books?id=b78eAAAAMAAJ&q=p%25C5%2582aska%2520wielkopolska%2520polanie |title=Pisma pośmiertne. Granice plemienia Polan |date=2004 |publisher=Polska Akademia Umiejętności |isbn=978-83-7063-411-7 |volume=1 |location=Kraków |page=423 |language=Polish |orig-date=1922 |access-date=24 July 2023 |archive-date=24 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230724235906/https://books.google.com/books?id=b78eAAAAMAAJ&q=p%25C5%2582aska%2520wielkopolska%2520polanie |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite book |last=Everett-Heath |first=John |title=The Concise Dictionary of World Place-Names |date=2019 |publisher=University Press |isbn=978-0-19-190563-6 |location=Oxford |chapter=Poland (Polska) |author-link=John Everett-Heath |chapter-url=https://books.google.com/books?id=ufkFEAAAQBAJ&dq=%22poland%2Bfield%2Bpolanie%22&pg=PT1498 |access-date=24 July 2023 |archive-date=4 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240204080136/https://books.google.com/books?id=ufkFEAAAQBAJ&pg=PT1498&dq=%22poland%2Bfield%2Bpolanie%22 |url-status=live }}</ref> [[შქა ოშწანურეფი|შქა ოშწანურეფს]] [[ლათინური ნინა|ლათინურ]] ფორმა ''Polonia'' ფართოთ გჷმირინუაფუდუ ედომუშამ ევროპას.<ref name="Buko 2014">{{Cite book |last=Buko |first=Andrzej |url=https://books.google.com/books?id=VAOjBQAAQBAJ |title=Bodzia. A Late Viking-Age Elite Cemetery in Central Poland |date=2014 |publisher=Brill |isbn=978-90-04-28132-5 |location=Leiden |pages=36, 62 |access-date=24 July 2023 |archive-date=7 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230407051434/https://books.google.com/books?id=VAOjBQAAQBAJ |url-status=live }}</ref> == ისტორია == {{თარი|პოლონეთიშ ისტორია}} === პრეისტორი დო პროტოისტორია === {{თარი|ქუაშ ხანი პოლონეთის|ბრონზეშ დო რკინაშ ხანი პოლონეთის|პოლონეთ ანტიკურ ბორჯის|ჯვეში სლავეფი{{!}}ჯვეშ სლავეფი|ბჟადალ სლავეფი|ლეხიტეფი|პოლონეთ ორდოიან შქა ოშწანურეფს}} [[ფაილი:Biskupin brama od zewnatrz.jpg|thumb|right|ბრონზეშ ხანიშ [[ლუჟიცაშ კულტურა|ლუჟიცურ კულტურაშ]] ხორუაშ რეკონსტრუქცია [[ბისკუპინი|ბისკუპინს]], ჯვ.წ. VIII ოშწანურა.]] მაართა [[ქუაშ ხანა|ქუაშ ხანიშ]] არქაულ ადამიანეფქ დო ''[[ჰომო ერექტუსი]]შ'' გვარობაქ დოხოლაფირო 500 000 წანაშ კინოხ დიხორეს თი ტერიტორიას, ნამუქჷთ უკულ პოლონეთო გჷნირთუნ, მარა თიშ უკულიან უბადო კლიმატიქ ხე ვეშუნწყუ ორდოიან ადამიერეფს იროიან კარეეფიშ დორსხუაფას.<ref>{{Cite book |last=Fabisiak |first=Wojciech |url=[https://books.google.com/books?id=g_8jAQAAIAAJ&q=500%2520000%2520lat%2520temu%2520polska%2520homo%2520erectus](https://books.google.com/books?id=g_8jAQAAIAAJ&q=500%2520000%2520lat%2520temu%2520polska%2520homo%2520erectus) |title=Dzieje powiatu wrocławskiego |date=2002 |publisher=Starostwo Powiatowe |isbn=978-83-913985-3-1 |location=Wrocław |page=9 |language=pl |access-date=24 July 2023 |archive-date=24 July 2023 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20230724235907/https://books.google.com/books?id=g_8jAQAAIAAJ&q=500%2520000%2520lat%2520temu%2520polska%2520homo%2520erectus](https://web.archive.org/web/20230724235907/https://books.google.com/books?id=g_8jAQAAIAAJ&q=500%2520000%2520lat%2520temu%2520polska%2520homo%2520erectus) |url-status=live }}</ref> ''[[ადამიერი|ჰომო საპიენსიშ]]'' დო [[ორდოიან ევროპალ თეხანურ ადამიერეფი|ანატომიურო თეხანურ ადამიანეფიშ]] მოულაქ მოუხვადჷ კლიმატურ მოხარცქუას [[ეკონია ჯამარუაშ ბორჯი|ეკონია ჯამარუაშ ბორჯიშ]] დალიას ([[ვაიხსელიშ ჯამარუა|ოორუე პოლონურ ჯამარუა]] ჯვ. წ. 10 000 წანა), მუჟანსჷთ პოლონეთიქ დახორალო ორგებელო გჷნირთუნ.<ref>{{Cite book |last=Jurek |first=Krzysztof |title=Poznać przeszłość 1. Karty pracy ucznia. Poziom podstawowy |date=2019 |publisher=Nowa Era |isbn=978-83-267-3653-7 |location=Warszawa (Warsaw) |page=93 |language=pl}}</ref> [[ნეოლითი|ნეოლითურ]] ბორჯიშ გოთხორუეფ მიოწურუანა თიმ ეპოქაშ განწე წუმოძინაშა; ევროპულ ჸვალიშ კეთებაშ უჯვეშაშ ბეჭედუას (ჯვ. წ. 5500 წანა) მიოგორეს პოლონეთიშ ისტორიულ რეგიონ [[კუიავია|კუიავიას]]<ref>{{Cite journal |last=Subbaraman |first=Nidhi |date=12 December 2012 |title=Art of cheese-making is 7,500 years old |url=[http://www.nature.com/news/art-of-cheese-making-is-7-500-years-old-1.12020](http://www.nature.com/news/art-of-cheese-making-is-7-500-years-old-1.12020) |journal=Nature News |doi=10.1038/nature.2012.12020 |s2cid=180646880 |access-date=7 August 2021 |archive-date=8 May 2021 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20210508085311/https://www.nature.com/news/art-of-cheese-making-is-7-500-years-old-1.12020](https://web.archive.org/web/20210508085311/https://www.nature.com/news/art-of-cheese-making-is-7-500-years-old-1.12020) |url-status=live | issn=0028-0836|url-access=subscription }}</ref> დო [[ბრონოჩიციშ კოტო|ბრონოჩიციშ კოტოს]], ნამუსჷთ ეშახინტკილ რე ბარბალამ მანქანაშ უჯვეშაშ ჩინებულ ამნახანტი (ჯვ. წ. 3400 წანა).<ref>{{Cite journal |last1=Attema |first1=P. A. J. |last2=Los-Weijns |first2=Ma |last3=Pers |first3=N. D. Maring-Van der |date=December 2006 |title=Bronocice, Flintbek, Uruk, Jebel Aruda and Arslantepe: The Earliest Evidence Of Wheeled Vehicles In Europe And The Near East |url=[https://books.google.com/books?id=qqEqjtKJQ3YC&dq=%22Bronocice,+Flintbek,+Uruk,+Jebel+Aruda+and+Arslantepe:+The+Earliest+Evidence+Of+Wheeled+Vehicles+In+Europe+And+The+Near+East%22&pg=PA10](https://books.google.com/books?id=qqEqjtKJQ3YC&dq=%22Bronocice,+Flintbek,+Uruk,+Jebel+Aruda+and+Arslantepe:+The+Earliest+Evidence+Of+Wheeled+Vehicles+In+Europe+And+The+Near+East%22&pg=PA10) |journal=Palaeohistoria |publisher=[[University of Groningen]] |volume=47 |pages=10–28 (11) |isbn=978-90-77922-18-7}}</ref> [[ბრონზეშ ხანა|ბრონზეშ ხანაშ]] დო [[ორდოიან რკინაშ ხანა|ორდოიან რკინაშ ხანაშ]] ბორჯიქ (ჯვ. წ. 1300–500 წანეფს) ეიშანუ მახორობაშ მეჭედალაშ ძინათ, [[პალისადი|პალისადეფით]] ხორუეფიშ ([[გორდი (არქეოლოგია)|გორდეფი]]) დორსხუაფათ დო [[ლუჟიცაშ კულტურა|ლუჟიცაშ კულტურაშ]] გოძინათ.<ref>{{Cite book |last=Harding |first=Anthony |url=[https://books.google.com/books?id=XoxoAgAAQBAJ&dq=%22bronze%2Bage%2Bpoland%2Blusatian%22&pg=PA772](https://books.google.com/books?id=XoxoAgAAQBAJ&dq=%22bronze%2Bage%2Bpoland%2Blusatian%22&pg=PA772) |title=The Oxford Handbook of the European Bronze Age |date=2020 |publisher=University Press |isbn=978-0-19-885507-1 |location=Oxford |pages=766–783 |access-date=24 July 2023 |archive-date=2 October 2023 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20231002180454/https://books.google.com/books?id=XoxoAgAAQBAJ&pg=PA772&dq=%22bronze+age+poland+lusatian+culture%22](https://www.google.com/search?q=https://web.archive.org/web/20231002180454/https://books.google.com/books%3Fid%3DXoxoAgAAQBAJ%26pg%3DPA772%26dq%3D%2522bronze%2Bage%2Bpoland%2Blusatian%2Bculture%2522) |url-status=live }}{{Cite book |last=Price |first=T. Douglas |url=[https://books.google.com/books?id=IZ_KBwAAQBAJ&dq=%22lusatian%2Bculture%2B1300%2BBC%2B%25E2%2580%2593%2B500%2BBC%22&pg=PA212](https://books.google.com/books?id=IZ_KBwAAQBAJ&dq=%22lusatian%2Bculture%2B1300%2BBC%2B%25E2%2580%2593%2B500%2BBC%22&pg=PA212) |title=Ancient Scandinavia: an archaeological history from the first humans to the Vikings |date=2015 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-023198-9 |location=New York |page=212 |access-date=24 July 2023 |archive-date=2 October 2023 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20231002180455/https://books.google.com/books?id=IZ_KBwAAQBAJ&pg=PA212&dq=%22lusatian+culture+1300+BC+%E2%80%93+500+BC%22](https://web.archive.org/web/20231002180455/https://books.google.com/books?id=IZ_KBwAAQBAJ&pg=PA212&dq=%22lusatian+culture+1300+BC+%E2%80%93+500+BC%22) |url-status=live }}</ref> პოლონეთიშ პროტოისტორიაშ შანულამ არქეოლოგიურ მეგორაფა რე [[ბისკუპინი|ბისკუპინიშ]] გამანგარებულ ხორუა, ნამუთ ორხველუ [[გვიან ბრონზეშ ხანა|გვიან ბრონზეშ ხანაშ]] ლუჟიცურ კულტურას (ჯვ. წ. VIII ოშწანურაშ შქა წანეფი).<ref>{{Cite book |last1=Ring |first1=Trudy |url=[https://books.google.com/books?id=yfPYAQAAQBAJ&q=biskupin&pg=PA96](https://books.google.com/books?id=yfPYAQAAQBAJ&q=biskupin&pg=PA96) |title=Northern Europe: International Dictionary of Historic Places |last2=Watson |first2=Noelle |last3=Schellinger |first3=Paul |date=28 October 2013 |publisher=Routledge |isbn=978-1-136-63944-9 |language=en |access-date=31 March 2019 |archive-date=24 August 2021 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20210824094046/https://books.google.com/books?id=yfPYAQAAQBAJ&q=biskupin&pg=PA96](https://web.archive.org/web/20210824094046/https://books.google.com/books?id=yfPYAQAAQBAJ&q=biskupin&pg=PA96) |url-status=live }}</ref> ანტიკურ ხანას (ჯვ. წ. 400 – ახ. წ. 500 წანეფი), თეხანურ პოლონეთიშ ტერიტორიას ანდა გინორთელ უჯვეშაშ მახორობა ოხორანდჷ, გიშაკერზაფილო [[კელტეფი|კელტური]], [[სკვიტეფი|სკვითური]], [[ჯვეშ გერმანალეფი|გერმანული]], [[სარმატეფი|სარმატული]], [[ბალტეფი|ბალტიურ]] დო [[ჯვეში სლავეფი|სლავურ]] თურეფი.<ref>{{Cite book |last=Davies |first=Norman |url=[https://books.google.com/books?id=mkcSDAAAQBAJ](https://books.google.com/books?id=mkcSDAAAQBAJ) |title=Heart of Europe. The Past in Poland's Present |date=2001 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-280126-5 |location=Oxford |page=247 |language=en |author-link=Norman Davies |access-date=24 July 2023 |archive-date=18 May 2023 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20230518111254/https://books.google.com/books?id=mkcSDAAAQBAJ](https://web.archive.org/web/20230518111254/https://books.google.com/books?id=mkcSDAAAQBAJ) |url-status=live }}</ref> თეშ მოხ, არქეოლოგიურ მეგორუეფქ დადასურეს [[რომაულ ლეგიონი|რომაულ ლეგიონერეფიშ]] ჸოფა, ნამუეფით [[ქრავაშ რზა|ქრავაშ ვაღუაშ]] თხილუაშო რდეს თაქჷნ.<ref>{{Cite web |last=Zdziebłowski |first=Szymon |date=9 May 2018 |title=Archaeologist: We have evidence of the presence of Roman legionaries in Poland |url=[https://scienceinpoland.pap.pl/en/news/news%2C29414%2Carchaeologist-we-have-evidence-presence-roman-legionaries-poland.html](https://scienceinpoland.pap.pl/en/news/news%2C29414%2Carchaeologist-we-have-evidence-presence-roman-legionaries-poland.html) |access-date=8 August 2021 |website=Science in Poland |publisher=Polish Ministry of Education and Science |archive-date=15 February 2022 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20220215225927/https://scienceinpoland.pap.pl/en/news/news,29414,archaeologist-we-have-evidence-presence-roman-legionaries-poland.html](https://web.archive.org/web/20220215225927/https://scienceinpoland.pap.pl/en/news/news,29414,archaeologist-we-have-evidence-presence-roman-legionaries-poland.html) |url-status=live }}</ref> [[პოლონურ თურეფი|პოლონურ თურეფქ]] გორჩქინდეს [[კათეფიშ კაბეტ გინოხორინი#მაჟირა რეღმა|კათეფიშ კაბეტ გინოხორინიშ მაჟირა რეღმაშ]] უკული, დოხოლაფირო ახ. წ. VI ოშწანურაშო; თინეფი რდეს [[სლავეფი|სლავურ]] გოჭყაფაშ დო შილებე თინეფს შქას რდესკონ თი კათეფიშ ასიმილირაფილ ნოსქილედეფი, ნამუეფჷთ უწოხ ოხორანდეს თე ტერიტორიასჷნ.<ref>{{Citation |last=Mielnik-Sikorska |first=Marta |title=The History of Slavs Inferred from Complete Mitochondrial Genome Sequences |journal=PLOS ONE |volume=8 |issue=1 |article-number=e54360 |year=2013 |bibcode=2013PLoSO...854360M |doi=10.1371/journal.pone.0054360 |pmc=3544712 |pmid=23342138 |display-authors=etal |doi-access=free}}{{Cite journal |last=Brather |first=Sebastian |year=2004 |title=The Archaeology of the Northwestern Slavs (Seventh To Ninth Centuries) |journal=East Central Europe |volume=31 |issue=1 |pages=78–81 |doi=10.1163/187633004x00116}}</ref> X ოშწანურაშ დაჭყაფუშე, [[ბჟადალ პოლიანეფი|პოლიანეფქ]] რეგიონს შხვა [[ლეხიტეფი|ლეხიტურ]] თურფშა დომინირენდეს, დუდშე დარსხუეს თურულ ფედერაცია, უკული — ცენტრალიზაფილ მონარქიულ სახენწჷფო.<ref>{{Cite book |last=McKenna |first=Amy |url=[https://books.google.com/books?id=Ef2cAAAAQBAJ&dq=%22polanie%2Btribal%2Bmonarchy%22&pg=PA132](https://books.google.com/books?id=Ef2cAAAAQBAJ&dq=%22polanie%2Btribal%2Bmonarchy%22&pg=PA132) |title=Estonia, Latvia, Lithuania, and Poland |date=2013 |publisher=Britannica Educational Publishing |isbn=978-1-61530-991-7 |page=132 |access-date=24 July 2023 |archive-date=2 October 2023 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20231002180456/https://books.google.com/books?id=Ef2cAAAAQBAJ&pg=PA132&dq=%22polanie+tribal+monarchy%22](https://web.archive.org/web/20231002180456/https://books.google.com/books?id=Ef2cAAAAQBAJ&pg=PA132&dq=%22polanie+tribal+monarchy%22) |url-status=live }}</ref> == გეოგრაფია == ქიანა იდვალუაფუ [[ცენტრალური ევროპა|ცენტრალურ ევროპას]]. ომძღჷ ქიანეფი: [[გერმანია]], [[ჩეხეთი]], [[სლოვაკეთი]], [[უკრაინა]], [[ბელარუსი]], [[ლიეტუვა]], [[რუსეთი]] ([[კალინინგრადიშ ოლქი]]). ფართობი - 312.700 კვ.კმ. == სახენწჷფო == * '''მახორობა''': 38,485,779 მლნ (2014), თენეფშე 97,6% [[პოლონარეფი]], 1,3% [[გერმანალეფი]], 0,6% [[უკრაინალეფი]]. * '''ოფიციალური ნინა''': [[პოლონური ნინა|პოლონური]]. * '''რელიგია''': [[კათოლიციზმი]]. * '''ნანანოღა''': [[ვარშავა]] (1.608 ვითოშ) * '''ნოღეფი''': ლოძი (778), კრაკოვი (733), ვროცლავი (632), პოზნანი (581), გდანსკი (457), შჩეცინი (416), ბიდგოშჩი (385), ლუბლინი (356), ტორუნი (208), რადომი (227). == ეკონომიკა == * '''რესურსეფი''' - ქუანოშქერი, წურწუფა, ლინჯი, ორთაშობური აირი, ვარჩხილი, ტყვია, ჯიმუ, ოფუტეშ მეურნეობაშ დიხეფი. * '''ვალუტა''' - ზლოტი (PLZ). * '''ექსპორტი''' - ლინჯი, ქუანოშქერი, ავტომობილეფი, ჩაფლეფი. == მონძეობა == * [[აუშვიციშ საკონცენტრაციე კარე|ოშვიენჩიმიშ საკონცენტრაციე კარე]] * ტევტონეფიშ ორდენიშ ოხვამე მალბორკის * შქა ოშწანურეფიშ ნოღეფი [[ტორუნი]] დო [[ზამოშჩი]] * კრაკოვიშ ისტორიული ცენტრი * ვარშავაშ ჯვეში ნოღა * [[ბიაუოვიეჟიშ ერუანული პარკი]] * ნოვა-ჰუტაშ ინდუსტრიული კომპლექსი {{Commonscat|Poland}} {{ევროპაშ ქიანეფი}} {{ევროპაშ რსხუშ მაკათურეფი}} [[კატეგორია:პოლონეთი]] [[კატეგორია:ევროპაშ ქიანეფი]] [[კატეგორია:სლავური ქიანეფი]] n8mxpjz0caibiamkibg78efo0l12z52 252814 252813 2026-09-01T22:04:41Z Narazeni 826 252814 wikitext text/x-wiki {{კუნტა ეჭარუა|სახენწჷფო ცენტრალურ ევროპას}} {{ინფოდაფა ქიანა| |ოდაბადური_ჯოხო = {{lang-pl|Rzeczpospolita Polska}} |ედომუშამი_ჯოხო = პოლონეთიშ რესპუბლიკა |ოართე_ჯოხო =პოლონეთი |შილა = Flag of Poland.svg |გერბი = Herb Polski.svg |რუკა = EU-Poland (orthographic projection).svg |ჰიმნი = {{lang-pl|Mazurek Dąbrowskiego}}<br />"[[პოლონეთიშ ჰიმნი|პოლონეთი ვადინაფე]]"<div style="padding-top:0.5em;">{{center|[[File:Mazurek Dabrowskiego.ogg]]}}</div> |დევიზი = |ზოხორინალაშ თარიღი = |ოფიციალური_ნინეფი =[[პოლონური ნინა|პოლონური]] |რელიგია= {{ublist|item_style=white-space: |{{Tree list}}}} * 72.4% [[ქირსიანობა]] ** 71.3% [[კათოლიციზმი პოლონეთის|კათოლიციზმი]] ** 1.1% [[ქირსიანული კონფესიეფიშ ერკებული|შხვა ქირისანულ გემაჸვენჯობა]] {{Tree list/end}} |ნანანოღა= [[ვარშავა]] |latd=52 |latm=13 |latNS=N |longd=21 |longm=02 |longEW=E |უდიდაში_ნოღა =ვარშავა |თარობაშ_ტიპი = [[უნიტარული სახენწჷფო|უნიტარულ]] საპარლამენტო რესპუბლიკა |ლიდერიშ_ტიპი_1 = [[პოლონეთიშ პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]] |ლიდერიშ_ჯოხო_1 =[[კაროლ ნავროცკი]] |ლიდერიშ_ტიპი_2 = [[პოლონეთიშ პრემიერ-მინისტრი|პრემიერ-მინისტრი]] |ლიდერიშ_ჯოხო_2 =[[დონალდ ტუსკი]] |ლიდერიშ_ტიპი_3 = |ლიდერიშ_ჯოხო_3 = |ლიდერიშ_ტიპი_4 = |ლიდერიშ_ჯოხო_4 = |სახენწჷფოშ ტიპი = |მიკოღანკუა = |ოფიციალური ჸოფირება 1 = |ოფიციალური თარიღი 1 = |ოფიციალური ჸოფირება 2 = |ოფიციალური თარიღი 2 = |ოფიციალური ჸოფირება 3 = |ოფიციალური თარიღი 3 = |ოფიციალური ჸოფირება 4 = |ოფიციალური თარიღი 4 = |რანგი_ფართობით = 69-ა |ფართობი =312,696 |წყარი_% =1.48 (2015) |ოეგებიე_მახორობა =37,796,000 |ოეგებიე_მახორობა_რანგი = 38-ო |მახორობა_ოეგებიეთ_წანას = 2022 |მახორობაშ_ცენზი = |მახორობაშ_ცენზი_წანას = |მახორობაშ_მეჭედალა = 122 |მახორობაშ_მეჭედალა_რანგი =98-ო |ედპ_ppp_წანა = 2022 |ედპ_ppp = $1.599 ტრილიონი |ედპ_ppp_რანგი =22-ა |ედპ_ppp_ართ_მახორუშე =$42,466 |ედპ_ppp_ართ_მახორუშე_რანგი =41-ა |აგი =0.876 |აგი_ტენდენცია ={{ძინა}} |აგი_კატეგორია = |აგი_რანგი =34-ა |აგი_წანა =2021 |ვალუტა= [[პოლონური ზლოტი|ზლოტი]] |ვალუტაშ_კოდი =PLN |ქიანაშ_კოდი =PL |ბორჯიშ_ორტყაფუ = 1 |ზარხულიშ_ბორჯი =ქო |cctld = .pl |ოტელეფონე_კოდი =+48 |ოტელეფონე_კოდი_მეწურაფა= |სქოლიო= {{maplink|frame=yes|frame-align=right|frame-width=300|type=line|id=Q36|text=პოლონეთიშ რუკა}} }} '''პოლონეთი''' ([[პოლონური ნინა|პოლ.]] Polska), ოფიციალურო '''პოლონეთიშ რესპუბლიკა''' ([[პოლონური ნინა|პოლ.]] Rzeczpospolita Polska) — [[სახენწჷფო]] [[ცენტრალური ევროპა|ცენტრალურ ევროპას]]. გჷნოზინდილ რე ოორუეშე, [[ბალტიაშ ზუღა]]შ ობჟათეშე, [[სუდეტეფი]]შ დო [[კარპატეფი]]შ გვალეფშახ, ოორუე-ბჟაეიოლშე უხურგანს [[ლიეტუვა]] დო [[რუსეთი]], ბჟაეიოლშე — [[ბელარუსი|ბელარუს]] დო [[უკრაინა]], ობჟათეშე — [[სლოვაკეთი|სლოვაკეთ]] დო [[ჩეხეთი]], ბჟადალშე — [[გერმანია]]. ტერიტორია იხასიათებუ ანდაკორობამ ლანდშაფტით, ეკოსისტემათ დო ზჷმიერი-გინმალ კლიმატით. პოლონეთ აკმოდირთუ [[სავოევოდე (პოლონეთი)|ვითაამშვ სავოევოდეშე]] დო მახორობაშ მუდანობაშ მეჯინათ მახუთა [[ევროპაშ რსხუ]]შ მაკათურ ქიანა რე 38 მილიონ ადამიერშე უმოსით, თაშნეშე ევრორსხუშ მახუთა ქიანა რე სქირონიშ ფართობიშ მეჯინათ, ნამუთ აკმადგინანს 312 696 კმ². ნანანოღა დო უშხუაშ ნოღა — [[ვარშავა]]; შხვა კაბეტ ნოღა რე: [[კრაკოვი]], [[ვროცლავი]], [[ლოძი]], [[პოზნანი]], [[გდანსკი]] დო [[შჩეცინი]]. [[პოლონეთიშ პრესიტორია დო პროტოისტორია|პოლონეთიშ ტერიტორიას ადამიერიშ ისტორიაშახიანი საქვარუა]] ორხველუ თუდოლენ პალეოლითის, იროიან დოხორუაქ დიჭყჷ ეკონია ჯამარუაშ ბორჯიშ თებაშ უკული. გვიან ანტიკურ ბორჯის, რეგიონ გიშეგორუაფუდჷ კულტურულ ანდაკორობამობათ, ორდოიან შქაოშწანურეფს თე ტერიტორიას ოხორანდეს ბჟადალსლავური [[პოლიანეფი]]შ თური, ნამუშეთ ჯოხოთ გიადჷ პოლონეთის. სახენწჷფობურობაშ გჷმოქიმინუაშ პროცესიქ აკუხვადჷ [[966]] წანას [[რომიშ კათოლიკური ოხვამე]]შ დუდალათ, პოლანეფიშ აჯამ გამაგეშ [[ქირსიანობა]]შა მორთაქ. [[1025]] წანას გიჭყჷ [[პოლონეთიშ ომაფე]]ქ, [[1569]] წანას გამანგარჷ მუშ განწეხანიშ რსხუ ლიეტუვაწკჷმა დო გაჭყჷ [[რეჩ პოსპოლიტა]]. თიმ ბორჯის თე წორომაჸალობა ევროპაშ ართ-ართ უკაბეტაშ ჟისახენწჷფო რდჷ გიშაგორიაფონ მონარქიათ დო უნიკალურ ლიბერალურ პოლიტიკურ სისტემათ, ნამუქჷთ [[1791]] წანას მიღჷ ევროპას პირველ თეხანურ კონსტიტუცია. [[XVIII ოშწანურა]]შ დალიას, პოლონეთიშ გოპეულუაშ ორქოშ ხანიშ თებათ, ქიანაშ ტერიტორია აკირთეს მეძობელ სახენწჷფოეფქ. პოლონეთიქ დირთინჷ [[პოლონეთიშ ზოხორინალაშ დღა|ზოხორინალა]] [[1918]] წანას, [[მაართა მოსოფელიშ ლჷმა|პირველ მოსოფელიშ ლჷმაშ]] დალიას დო გაჭყჷ [[პოლონეთიშ მაჟირა რესპუბლიკა]], ნამუქჷთ [[ვარშავაშ ბურჯაფი (1920)|გომორძგვილო]] გეგშართჷ ლჷმეფოშქაშე ბორჯიშ შხვადოშხვა კონფლიქტის. [[1939]] წანაშ ეკენიას, [[ნაცისტური გერმანია|გერმანიაშ]] დო [[სხუნუეფიშ რსხუშ მინოკათუა პოლონეთშა|სხუნუეფიშ რსხუშ]] [[პოლონეთშა მინოკათუა (1939)|პოლონეთშა მინოკათუა]]თ დიჭყჷ [[მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმა]]ქ, ნამუქჷთ გჷმიჭანუ [[ჰოლოკოსტი|ჰოლოკოსტ]] დო მილიონობათ პოლონარიშ ზვარაკუა. მოსოფელიშ [[რგილი ლჷმა|რგილ ლჷმაშ]] მალობას, აძვილებურქ იჸუ გენშურთუმუდუკო [[სოციალისტური კარე|სოციალისტურ კარეშა]]შ, [[პოლონეთიშ ოკათე რესპუბლიკა]]ქ გჷნირთუ [[ვარშავაშ პაქტი]]შ ართ-ართ დგჷმარსხუაფალო. [[სოლიდარობა (პოლონური პროფრსხუ)|სოლიდარობაშ ყარაფიშ]] გოჭყაფაშ დო მიშნაღელ თიაშ ჭყოლოფუათ კომუნისტურ თარობაქ აკირცუ, თეშნერო პოლონეთიქ [[1989]] წანას, მუშ მეძობელეფს შქას პირველქ დირთინჷ მუშ დემოკრატიულ სახენწჷფო. პოლონეთ რე [[გვერდო საპრეზიდენტო რესპუბლიკა]] [[ჟირპალატამი პარლამენტი|ჟირპალატიან კანონმადვალუ ორგანოთ]], ნამუთ აკმოდირთჷ [[სეიმი|სეიმშე]] დო [[პოლონეთიშ სენატი|სენატშე]]. იკოროცხუ ოშქაშე ნძალათ, ნამუსჷთ უღჷ წუმოძინელ საბაზარო ეკონომიკა დო მაღალ მიშნაველი, [[ევროპაშ რსხუ]]ს [[ედპ]]-შ ნომინალით მაამშვა აბანს იკენს, თელ ედპ-თ — მახუთას. პოლონეთის რინაშ, უშქურანჯობაშ დო ეკონომიკურ დუდიშულაშ ძალამ მაღალ დონე რე, თაშნეშე უფასო საუნივერსიტეტო გურაფა (პოლონურ ნინაშა) დო ართამ ჭყანთხილუა. ქიანას იდვალუაფუ [[იუნესკო]]შ 17 [[იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი პოლონეთის|მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტი]], ნამუეფშე 15 კულტურულ შანულობაშ რე. პოლონეთ რე [[გოერო]]შ დჷმარსხუაფალ დო მაკათურ ქიანა, თაშნეშე ოკათჷ გეჸვენჯ ერეფოშქაშე ორგანიზაციეფს: [[ევროპაშ სხუნუ]], [[მოსოფელიშ ვაჭრუაშ ორგანიზაცია]], [[ეკონომიკური წოროხანდაშ დო წუმოძინაშ ორგანიზაცია]], [[ნატო (ოორუე ატლანტიკური აპიჯაფაშ ორგანიზაცია)|ნატო]] დო [[ევროპაშ რსხუ]] ([[შენგენიშ ზონა]]შამო). == ეტიმოლოგია == {{Main|პოლონეთიშ ეტიმოლოგია}} მასქერულ, [[პოლონური ნინა|პოლონურ ნინაშა]] პოლონეთის ჯოხო {{lang|pl|Polska}} ''[პოლსკა]''.<ref>{{Cite book |last=Thompson |first=Wayne C. |url=https://books.google.com/books?id=lttJEAAAQBAJ&dq=%22name%2Bpoland%2B%2522polska%2522%2Bderived%22&pg=PA322 |title=Nordic, Central, and Southeastern Europe 2020–2022 |date=2021 |publisher=Rowman & Littlefield Publishers |isbn=978-1-4758-5626-2 |location=Blue Ridge Summit |page=322 |access-date=24 July 2023 |archive-date=7 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240207011846/https://books.google.com/books?id=lttJEAAAQBAJ&pg=PA322&dq=%22name%2Bpoland%2B%2522polska%2522%2Bderived%22 |url-status=live }}</ref> იკოროცხუ, ნამჷ-და ჯოხოდვალა მოურს [[ბჟადალ სლევეფი|ბჟადალ სლავურ]] თურ [[ბჟადალ პოლიანეფი|პოლიანეფშე]], ნამუთ ოხორანდჷ წყარმალუ [[ვარტა]]შ ღანჩოს, ასეიან კაბეტ პოლონეთიშ (ველიკოპოლსკიშ) ტერიტორიას (VI–VIII ოშწანურეფს).<ref>{{Cite book |last1=Lukowski |first1=Jerzy |url=https://books.google.com/books?id=NpMxTvBuWHYC&dq=%22polanie%2Bpoland%2Bwarta%2Bhistory%22&pg=PA4 |title=A Concise History of Poland |last2=Zawadzki |first2=Hubert |date=2001 |publisher=Cambridge University Press |isbn=0-521-55109-9 |location=Cambridge |page=4 |access-date=24 July 2023 |archive-date=4 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240204080145/https://books.google.com/books?id=NpMxTvBuWHYC&pg=PA4&dq=%22polanie%2Bpoland%2Bwarta%2Bhistory%22 |url-status=live }}</ref> თურიშ ჯოხოდვალა მოურს [[პროტოსლავურ ნინა|პროტოსლავურ]] ჯოხოსქილედშე „pole“, ნამუთ, მუშჸურე, პროტოინდოევროპულ ზიტყვაშე ''*pleh₂''- მოურს, ნამუთ რზენს შანენს.<ref>{{Cite book |last=Lehr-Spławiński |first=Tadeusz |url=https://books.google.com/books?id=EjJHAAAAIAAJ&q=Je%25CC%25A8zyk%2Bpolski%2B:%2Bpochodzenie,%2Bpowstanie,%2Brozwo%25CC%2581j |title=Język polski. Pochodzenie, powstanie, rozwój |date=1978 |publisher=Państwowe Wydawnictwo Naukowe |location=Warszawa (Warsaw) |page=64 |language=Polish |oclc=4307116 |access-date=24 July 2023 |archive-date=24 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230724235955/https://books.google.com/books?id=EjJHAAAAIAAJ&q=Je%25CC%25A8zyk%2Bpolski%2B:%2Bpochodzenie,%2Bpowstanie,%2Brozwo%25CC%2581j |url-status=live }}</ref> ჯოხოდვალაშ ეტიმოლოგია ველიკოპოსლიშ რეგიონიშ [[ტოპოგრაფია]]ს დო ბირტყა ლანდშაფტის ოწაწჷ.<ref>{{Cite book |last=Potkański |first=Karol |url=https://books.google.com/books?id=b78eAAAAMAAJ&q=p%25C5%2582aska%2520wielkopolska%2520polanie |title=Pisma pośmiertne. Granice plemienia Polan |date=2004 |publisher=Polska Akademia Umiejętności |isbn=978-83-7063-411-7 |volume=1 |location=Kraków |page=423 |language=Polish |orig-date=1922 |access-date=24 July 2023 |archive-date=24 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230724235906/https://books.google.com/books?id=b78eAAAAMAAJ&q=p%25C5%2582aska%2520wielkopolska%2520polanie |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite book |last=Everett-Heath |first=John |title=The Concise Dictionary of World Place-Names |date=2019 |publisher=University Press |isbn=978-0-19-190563-6 |location=Oxford |chapter=Poland (Polska) |author-link=John Everett-Heath |chapter-url=https://books.google.com/books?id=ufkFEAAAQBAJ&dq=%22poland%2Bfield%2Bpolanie%22&pg=PT1498 |access-date=24 July 2023 |archive-date=4 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240204080136/https://books.google.com/books?id=ufkFEAAAQBAJ&pg=PT1498&dq=%22poland%2Bfield%2Bpolanie%22 |url-status=live }}</ref> [[შქა ოშწანურეფი|შქა ოშწანურეფს]] [[ლათინური ნინა|ლათინურ]] ფორმა ''Polonia'' ფართოთ გჷმირინუაფუდუ ედომუშამ ევროპას.<ref name="Buko 2014">{{Cite book |last=Buko |first=Andrzej |url=https://books.google.com/books?id=VAOjBQAAQBAJ |title=Bodzia. A Late Viking-Age Elite Cemetery in Central Poland |date=2014 |publisher=Brill |isbn=978-90-04-28132-5 |location=Leiden |pages=36, 62 |access-date=24 July 2023 |archive-date=7 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230407051434/https://books.google.com/books?id=VAOjBQAAQBAJ |url-status=live }}</ref> == ისტორია == {{თარი|პოლონეთიშ ისტორია}} === პრეისტორი დო პროტოისტორია === {{თარი|ქუაშ ხანი პოლონეთის|ბრონზეშ დო რკინაშ ხანი პოლონეთის|პოლონეთ ანტიკურ ბორჯის|ჯვეში სლავეფი{{!}}ჯვეშ სლავეფი|ბჟადალ სლავეფი|ლეხიტეფი|პოლონეთ ორდოიან შქა ოშწანურეფს}} [[ფაილი:Biskupin brama od zewnatrz.jpg|thumb|right|ბრონზეშ ხანიშ [[ლუჟიცაშ კულტურა|ლუჟიცურ კულტურაშ]] ხორუაშ რეკონსტრუქცია [[ბისკუპინი|ბისკუპინს]], ჯვ.წ. VIII ოშწანურა.]] მაართა [[ქუაშ ხანა|ქუაშ ხანიშ]] არქაულ ადამიანეფქ დო ''[[ჰომო ერექტუსი]]შ'' გვარობაქ დოხოლაფირო 500 000 წანაშ კინოხ დიხორეს თი ტერიტორიას, ნამუქჷთ უკულ პოლონეთო გჷნირთუნ, მარა თიშ უკულიან უბადო კლიმატიქ ხე ვეშუნწყუ ორდოიან ადამიერეფს იროიან კარეეფიშ დორსხუაფას.<ref>{{Cite book |last=Fabisiak |first=Wojciech |url=[https://books.google.com/books?id=g_8jAQAAIAAJ&q=500%2520000%2520lat%2520temu%2520polska%2520homo%2520erectus](https://books.google.com/books?id=g_8jAQAAIAAJ&q=500%2520000%2520lat%2520temu%2520polska%2520homo%2520erectus) |title=Dzieje powiatu wrocławskiego |date=2002 |publisher=Starostwo Powiatowe |isbn=978-83-913985-3-1 |location=Wrocław |page=9 |language=pl |access-date=24 July 2023 |archive-date=24 July 2023 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20230724235907/https://books.google.com/books?id=g_8jAQAAIAAJ&q=500%2520000%2520lat%2520temu%2520polska%2520homo%2520erectus](https://web.archive.org/web/20230724235907/https://books.google.com/books?id=g_8jAQAAIAAJ&q=500%2520000%2520lat%2520temu%2520polska%2520homo%2520erectus) |url-status=live }}</ref> ''[[ადამიერი|ჰომო საპიენსიშ]]'' დო [[ორდოიან ევროპალ თეხანურ ადამიერეფი|ანატომიურო თეხანურ ადამიანეფიშ]] მოულაქ მოუხვადჷ კლიმატურ მოხარცქუას [[ეკონია ჯამარუაშ ბორჯი|ეკონია ჯამარუაშ ბორჯიშ]] დალიას ([[ვაიხსელიშ ჯამარუა|ოორუე პოლონურ ჯამარუა]] ჯვ. წ. 10 000 წანა), მუჟანსჷთ პოლონეთიქ დახორალო ორგებელო გჷნირთუნ.<ref>{{Cite book |last=Jurek |first=Krzysztof |title=Poznać przeszłość 1. Karty pracy ucznia. Poziom podstawowy |date=2019 |publisher=Nowa Era |isbn=978-83-267-3653-7 |location=Warszawa (Warsaw) |page=93 |language=pl}}</ref> [[ნეოლითი|ნეოლითურ]] ბორჯიშ გოთხორუეფ მიოწურუანა თიმ ეპოქაშ განწე წუმოძინაშა; ევროპულ ჸვალიშ კეთებაშ უჯვეშაშ ბეჭედუას (ჯვ. წ. 5500 წანა) მიოგორეს პოლონეთიშ ისტორიულ რეგიონ [[კუიავია|კუიავიას]]<ref>{{Cite journal |last=Subbaraman |first=Nidhi |date=12 December 2012 |title=Art of cheese-making is 7,500 years old |url=[http://www.nature.com/news/art-of-cheese-making-is-7-500-years-old-1.12020](http://www.nature.com/news/art-of-cheese-making-is-7-500-years-old-1.12020) |journal=Nature News |doi=10.1038/nature.2012.12020 |s2cid=180646880 |access-date=7 August 2021 |archive-date=8 May 2021 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20210508085311/https://www.nature.com/news/art-of-cheese-making-is-7-500-years-old-1.12020](https://web.archive.org/web/20210508085311/https://www.nature.com/news/art-of-cheese-making-is-7-500-years-old-1.12020) |url-status=live | issn=0028-0836|url-access=subscription }}</ref> დო [[ბრონოჩიციშ კოტო|ბრონოჩიციშ კოტოს]], ნამუსჷთ ეშახინტკილ რე ბარბალამ მანქანაშ უჯვეშაშ ჩინებულ ამნახანტი (ჯვ. წ. 3400 წანა).<ref>{{Cite journal |last1=Attema |first1=P. A. J. |last2=Los-Weijns |first2=Ma |last3=Pers |first3=N. D. Maring-Van der |date=December 2006 |title=Bronocice, Flintbek, Uruk, Jebel Aruda and Arslantepe: The Earliest Evidence Of Wheeled Vehicles In Europe And The Near East |url=[https://books.google.com/books?id=qqEqjtKJQ3YC&dq=%22Bronocice,+Flintbek,+Uruk,+Jebel+Aruda+and+Arslantepe:+The+Earliest+Evidence+Of+Wheeled+Vehicles+In+Europe+And+The+Near+East%22&pg=PA10](https://books.google.com/books?id=qqEqjtKJQ3YC&dq=%22Bronocice,+Flintbek,+Uruk,+Jebel+Aruda+and+Arslantepe:+The+Earliest+Evidence+Of+Wheeled+Vehicles+In+Europe+And+The+Near+East%22&pg=PA10) |journal=Palaeohistoria |publisher=[[University of Groningen]] |volume=47 |pages=10–28 (11) |isbn=978-90-77922-18-7}}</ref> [[ბრონზეშ ხანა|ბრონზეშ ხანაშ]] დო [[ორდოიან რკინაშ ხანა|ორდოიან რკინაშ ხანაშ]] ბორჯიქ (ჯვ. წ. 1300–500 წანეფს) ეიშანუ მახორობაშ მეჭედალაშ ძინათ, [[პალისადი|პალისადეფით]] ხორუეფიშ ([[გორდი (არქეოლოგია)|გორდეფი]]) დორსხუაფათ დო [[ლუჟიცაშ კულტურა|ლუჟიცაშ კულტურაშ]] გოძინათ.<ref>{{Cite book |last=Harding |first=Anthony |url=[https://books.google.com/books?id=XoxoAgAAQBAJ&dq=%22bronze%2Bage%2Bpoland%2Blusatian%22&pg=PA772](https://books.google.com/books?id=XoxoAgAAQBAJ&dq=%22bronze%2Bage%2Bpoland%2Blusatian%22&pg=PA772) |title=The Oxford Handbook of the European Bronze Age |date=2020 |publisher=University Press |isbn=978-0-19-885507-1 |location=Oxford |pages=766–783 |access-date=24 July 2023 |archive-date=2 October 2023 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20231002180454/https://books.google.com/books?id=XoxoAgAAQBAJ&pg=PA772&dq=%22bronze+age+poland+lusatian+culture%22](https://www.google.com/search?q=https://web.archive.org/web/20231002180454/https://books.google.com/books%3Fid%3DXoxoAgAAQBAJ%26pg%3DPA772%26dq%3D%2522bronze%2Bage%2Bpoland%2Blusatian%2Bculture%2522) |url-status=live }}{{Cite book |last=Price |first=T. Douglas |url=[https://books.google.com/books?id=IZ_KBwAAQBAJ&dq=%22lusatian%2Bculture%2B1300%2BBC%2B%25E2%2580%2593%2B500%2BBC%22&pg=PA212](https://books.google.com/books?id=IZ_KBwAAQBAJ&dq=%22lusatian%2Bculture%2B1300%2BBC%2B%25E2%2580%2593%2B500%2BBC%22&pg=PA212) |title=Ancient Scandinavia: an archaeological history from the first humans to the Vikings |date=2015 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-023198-9 |location=New York |page=212 |access-date=24 July 2023 |archive-date=2 October 2023 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20231002180455/https://books.google.com/books?id=IZ_KBwAAQBAJ&pg=PA212&dq=%22lusatian+culture+1300+BC+%E2%80%93+500+BC%22](https://web.archive.org/web/20231002180455/https://books.google.com/books?id=IZ_KBwAAQBAJ&pg=PA212&dq=%22lusatian+culture+1300+BC+%E2%80%93+500+BC%22) |url-status=live }}</ref> პოლონეთიშ პროტოისტორიაშ შანულამ არქეოლოგიურ მეგორაფა რე [[ბისკუპინი|ბისკუპინიშ]] გამანგარებულ ხორუა, ნამუთ ორხველუ [[გვიან ბრონზეშ ხანა|გვიან ბრონზეშ ხანაშ]] ლუჟიცურ კულტურას (ჯვ. წ. VIII ოშწანურაშ შქა წანეფი).<ref>{{Cite book |last1=Ring |first1=Trudy |url=[https://books.google.com/books?id=yfPYAQAAQBAJ&q=biskupin&pg=PA96](https://books.google.com/books?id=yfPYAQAAQBAJ&q=biskupin&pg=PA96) |title=Northern Europe: International Dictionary of Historic Places |last2=Watson |first2=Noelle |last3=Schellinger |first3=Paul |date=28 October 2013 |publisher=Routledge |isbn=978-1-136-63944-9 |language=en |access-date=31 March 2019 |archive-date=24 August 2021 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20210824094046/https://books.google.com/books?id=yfPYAQAAQBAJ&q=biskupin&pg=PA96](https://web.archive.org/web/20210824094046/https://books.google.com/books?id=yfPYAQAAQBAJ&q=biskupin&pg=PA96) |url-status=live }}</ref> ანტიკურ ხანას (ჯვ. წ. 400 – ახ. წ. 500 წანეფი), თეხანურ პოლონეთიშ ტერიტორიას ანდა გინორთელ უჯვეშაშ მახორობა ოხორანდჷ, გიშაკერზაფილო [[კელტეფი|კელტური]], [[სკვიტეფი|სკვითური]], [[ჯვეშ გერმანალეფი|გერმანული]], [[სარმატეფი|სარმატული]], [[ბალტეფი|ბალტიურ]] დო [[ჯვეში სლავეფი|სლავურ]] თურეფი.<ref>{{Cite book |last=Davies |first=Norman |url=[https://books.google.com/books?id=mkcSDAAAQBAJ](https://books.google.com/books?id=mkcSDAAAQBAJ) |title=Heart of Europe. The Past in Poland's Present |date=2001 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-280126-5 |location=Oxford |page=247 |language=en |author-link=Norman Davies |access-date=24 July 2023 |archive-date=18 May 2023 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20230518111254/https://books.google.com/books?id=mkcSDAAAQBAJ](https://web.archive.org/web/20230518111254/https://books.google.com/books?id=mkcSDAAAQBAJ) |url-status=live }}</ref> თეშ მოხ, არქეოლოგიურ მეგორუეფქ დადასურეს [[რომაულ ლეგიონი|რომაულ ლეგიონერეფიშ]] ჸოფა, ნამუეფით [[ქრავაშ რზა|ქრავაშ ვაღუაშ]] თხილუაშო რდეს თაქჷნ.<ref>{{Cite web |last=Zdziebłowski |first=Szymon |date=9 May 2018 |title=Archaeologist: We have evidence of the presence of Roman legionaries in Poland |url=[https://scienceinpoland.pap.pl/en/news/news%2C29414%2Carchaeologist-we-have-evidence-presence-roman-legionaries-poland.html](https://scienceinpoland.pap.pl/en/news/news%2C29414%2Carchaeologist-we-have-evidence-presence-roman-legionaries-poland.html) |access-date=8 August 2021 |website=Science in Poland |publisher=Polish Ministry of Education and Science |archive-date=15 February 2022 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20220215225927/https://scienceinpoland.pap.pl/en/news/news,29414,archaeologist-we-have-evidence-presence-roman-legionaries-poland.html](https://web.archive.org/web/20220215225927/https://scienceinpoland.pap.pl/en/news/news,29414,archaeologist-we-have-evidence-presence-roman-legionaries-poland.html) |url-status=live }}</ref> [[პოლონურ თურეფი|პოლონურ თურეფქ]] გორჩქინდეს [[კათეფიშ კაბეტ გინოხორინი#მაჟირა რეღმა|კათეფიშ კაბეტ გინოხორინიშ მაჟირა რეღმაშ]] უკული, დოხოლაფირო ახ. წ. VI ოშწანურაშო; თინეფი რდეს [[სლავეფი|სლავურ]] გოჭყაფაშ დო შილებე თინეფს შქას რდესკონ თი კათეფიშ ასიმილირაფილ ნოსქილედეფი, ნამუეფჷთ უწოხ ოხორანდეს თე ტერიტორიასჷნ.<ref>{{Citation |last=Mielnik-Sikorska |first=Marta |title=The History of Slavs Inferred from Complete Mitochondrial Genome Sequences |journal=PLOS ONE |volume=8 |issue=1 |article-number=e54360 |year=2013 |bibcode=2013PLoSO...854360M |doi=10.1371/journal.pone.0054360 |pmc=3544712 |pmid=23342138 |display-authors=etal |doi-access=free}}{{Cite journal |last=Brather |first=Sebastian |year=2004 |title=The Archaeology of the Northwestern Slavs (Seventh To Ninth Centuries) |journal=East Central Europe |volume=31 |issue=1 |pages=78–81 |doi=10.1163/187633004x00116}}</ref> X ოშწანურაშ დაჭყაფუშე, [[ბჟადალ პოლიანეფი|პოლიანეფქ]] რეგიონს შხვა [[ლეხიტეფი|ლეხიტურ]] თურფშა დომინირენდეს, დუდშე დარსხუეს თურულ ფედერაცია, უკული — ცენტრალიზაფილ მონარქიულ სახენწჷფო.<ref>{{Cite book |last=McKenna |first=Amy |url=[https://books.google.com/books?id=Ef2cAAAAQBAJ&dq=%22polanie%2Btribal%2Bmonarchy%22&pg=PA132](https://books.google.com/books?id=Ef2cAAAAQBAJ&dq=%22polanie%2Btribal%2Bmonarchy%22&pg=PA132) |title=Estonia, Latvia, Lithuania, and Poland |date=2013 |publisher=Britannica Educational Publishing |isbn=978-1-61530-991-7 |page=132 |access-date=24 July 2023 |archive-date=2 October 2023 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20231002180456/https://books.google.com/books?id=Ef2cAAAAQBAJ&pg=PA132&dq=%22polanie+tribal+monarchy%22](https://web.archive.org/web/20231002180456/https://books.google.com/books?id=Ef2cAAAAQBAJ&pg=PA132&dq=%22polanie+tribal+monarchy%22) |url-status=live }}</ref> == გეოგრაფია == ქიანა იდვალუაფუ [[ცენტრალური ევროპა|ცენტრალურ ევროპას]]. ომძღჷ ქიანეფი: [[გერმანია]], [[ჩეხეთი]], [[სლოვაკეთი]], [[უკრაინა]], [[ბელარუსი]], [[ლიეტუვა]], [[რუსეთი]] ([[კალინინგრადიშ ოლქი]]). ფართობი - 312.700 კვ.კმ. == სახენწჷფო == * '''მახორობა''': 38,485,779 მლნ (2014), თენეფშე 97,6% [[პოლონარეფი]], 1,3% [[გერმანალეფი]], 0,6% [[უკრაინალეფი]]. * '''ოფიციალური ნინა''': [[პოლონური ნინა|პოლონური]]. * '''რელიგია''': [[კათოლიციზმი]]. * '''ნანანოღა''': [[ვარშავა]] (1.608 ვითოშ) * '''ნოღეფი''': ლოძი (778), კრაკოვი (733), ვროცლავი (632), პოზნანი (581), გდანსკი (457), შჩეცინი (416), ბიდგოშჩი (385), ლუბლინი (356), ტორუნი (208), რადომი (227). == ეკონომიკა == * '''რესურსეფი''' - ქუანოშქერი, წურწუფა, ლინჯი, ორთაშობური აირი, ვარჩხილი, ტყვია, ჯიმუ, ოფუტეშ მეურნეობაშ დიხეფი. * '''ვალუტა''' - ზლოტი (PLZ). * '''ექსპორტი''' - ლინჯი, ქუანოშქერი, ავტომობილეფი, ჩაფლეფი. == მონძეობა == * [[აუშვიციშ საკონცენტრაციე კარე|ოშვიენჩიმიშ საკონცენტრაციე კარე]] * ტევტონეფიშ ორდენიშ ოხვამე მალბორკის * შქა ოშწანურეფიშ ნოღეფი [[ტორუნი]] დო [[ზამოშჩი]] * კრაკოვიშ ისტორიული ცენტრი * ვარშავაშ ჯვეში ნოღა * [[ბიაუოვიეჟიშ ერუანული პარკი]] * ნოვა-ჰუტაშ ინდუსტრიული კომპლექსი {{Commonscat|Poland}} {{ევროპაშ ქიანეფი}} {{ევროპაშ რსხუშ მაკათურეფი}} [[კატეგორია:პოლონეთი]] [[კატეგორია:ევროპაშ ქიანეფი]] [[კატეგორია:სლავური ქიანეფი]] ct7asssqm4f7johazwixaz3qyxh1sb2 252815 252814 2026-09-01T22:05:26Z Narazeni 826 /* პრეისტორი დო პროტოისტორია */ 252815 wikitext text/x-wiki {{კუნტა ეჭარუა|სახენწჷფო ცენტრალურ ევროპას}} {{ინფოდაფა ქიანა| |ოდაბადური_ჯოხო = {{lang-pl|Rzeczpospolita Polska}} |ედომუშამი_ჯოხო = პოლონეთიშ რესპუბლიკა |ოართე_ჯოხო =პოლონეთი |შილა = Flag of Poland.svg |გერბი = Herb Polski.svg |რუკა = EU-Poland (orthographic projection).svg |ჰიმნი = {{lang-pl|Mazurek Dąbrowskiego}}<br />"[[პოლონეთიშ ჰიმნი|პოლონეთი ვადინაფე]]"<div style="padding-top:0.5em;">{{center|[[File:Mazurek Dabrowskiego.ogg]]}}</div> |დევიზი = |ზოხორინალაშ თარიღი = |ოფიციალური_ნინეფი =[[პოლონური ნინა|პოლონური]] |რელიგია= {{ublist|item_style=white-space: |{{Tree list}}}} * 72.4% [[ქირსიანობა]] ** 71.3% [[კათოლიციზმი პოლონეთის|კათოლიციზმი]] ** 1.1% [[ქირსიანული კონფესიეფიშ ერკებული|შხვა ქირისანულ გემაჸვენჯობა]] {{Tree list/end}} |ნანანოღა= [[ვარშავა]] |latd=52 |latm=13 |latNS=N |longd=21 |longm=02 |longEW=E |უდიდაში_ნოღა =ვარშავა |თარობაშ_ტიპი = [[უნიტარული სახენწჷფო|უნიტარულ]] საპარლამენტო რესპუბლიკა |ლიდერიშ_ტიპი_1 = [[პოლონეთიშ პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]] |ლიდერიშ_ჯოხო_1 =[[კაროლ ნავროცკი]] |ლიდერიშ_ტიპი_2 = [[პოლონეთიშ პრემიერ-მინისტრი|პრემიერ-მინისტრი]] |ლიდერიშ_ჯოხო_2 =[[დონალდ ტუსკი]] |ლიდერიშ_ტიპი_3 = |ლიდერიშ_ჯოხო_3 = |ლიდერიშ_ტიპი_4 = |ლიდერიშ_ჯოხო_4 = |სახენწჷფოშ ტიპი = |მიკოღანკუა = |ოფიციალური ჸოფირება 1 = |ოფიციალური თარიღი 1 = |ოფიციალური ჸოფირება 2 = |ოფიციალური თარიღი 2 = |ოფიციალური ჸოფირება 3 = |ოფიციალური თარიღი 3 = |ოფიციალური ჸოფირება 4 = |ოფიციალური თარიღი 4 = |რანგი_ფართობით = 69-ა |ფართობი =312,696 |წყარი_% =1.48 (2015) |ოეგებიე_მახორობა =37,796,000 |ოეგებიე_მახორობა_რანგი = 38-ო |მახორობა_ოეგებიეთ_წანას = 2022 |მახორობაშ_ცენზი = |მახორობაშ_ცენზი_წანას = |მახორობაშ_მეჭედალა = 122 |მახორობაშ_მეჭედალა_რანგი =98-ო |ედპ_ppp_წანა = 2022 |ედპ_ppp = $1.599 ტრილიონი |ედპ_ppp_რანგი =22-ა |ედპ_ppp_ართ_მახორუშე =$42,466 |ედპ_ppp_ართ_მახორუშე_რანგი =41-ა |აგი =0.876 |აგი_ტენდენცია ={{ძინა}} |აგი_კატეგორია = |აგი_რანგი =34-ა |აგი_წანა =2021 |ვალუტა= [[პოლონური ზლოტი|ზლოტი]] |ვალუტაშ_კოდი =PLN |ქიანაშ_კოდი =PL |ბორჯიშ_ორტყაფუ = 1 |ზარხულიშ_ბორჯი =ქო |cctld = .pl |ოტელეფონე_კოდი =+48 |ოტელეფონე_კოდი_მეწურაფა= |სქოლიო= {{maplink|frame=yes|frame-align=right|frame-width=300|type=line|id=Q36|text=პოლონეთიშ რუკა}} }} '''პოლონეთი''' ([[პოლონური ნინა|პოლ.]] Polska), ოფიციალურო '''პოლონეთიშ რესპუბლიკა''' ([[პოლონური ნინა|პოლ.]] Rzeczpospolita Polska) — [[სახენწჷფო]] [[ცენტრალური ევროპა|ცენტრალურ ევროპას]]. გჷნოზინდილ რე ოორუეშე, [[ბალტიაშ ზუღა]]შ ობჟათეშე, [[სუდეტეფი]]შ დო [[კარპატეფი]]შ გვალეფშახ, ოორუე-ბჟაეიოლშე უხურგანს [[ლიეტუვა]] დო [[რუსეთი]], ბჟაეიოლშე — [[ბელარუსი|ბელარუს]] დო [[უკრაინა]], ობჟათეშე — [[სლოვაკეთი|სლოვაკეთ]] დო [[ჩეხეთი]], ბჟადალშე — [[გერმანია]]. ტერიტორია იხასიათებუ ანდაკორობამ ლანდშაფტით, ეკოსისტემათ დო ზჷმიერი-გინმალ კლიმატით. პოლონეთ აკმოდირთუ [[სავოევოდე (პოლონეთი)|ვითაამშვ სავოევოდეშე]] დო მახორობაშ მუდანობაშ მეჯინათ მახუთა [[ევროპაშ რსხუ]]შ მაკათურ ქიანა რე 38 მილიონ ადამიერშე უმოსით, თაშნეშე ევრორსხუშ მახუთა ქიანა რე სქირონიშ ფართობიშ მეჯინათ, ნამუთ აკმადგინანს 312 696 კმ². ნანანოღა დო უშხუაშ ნოღა — [[ვარშავა]]; შხვა კაბეტ ნოღა რე: [[კრაკოვი]], [[ვროცლავი]], [[ლოძი]], [[პოზნანი]], [[გდანსკი]] დო [[შჩეცინი]]. [[პოლონეთიშ პრესიტორია დო პროტოისტორია|პოლონეთიშ ტერიტორიას ადამიერიშ ისტორიაშახიანი საქვარუა]] ორხველუ თუდოლენ პალეოლითის, იროიან დოხორუაქ დიჭყჷ ეკონია ჯამარუაშ ბორჯიშ თებაშ უკული. გვიან ანტიკურ ბორჯის, რეგიონ გიშეგორუაფუდჷ კულტურულ ანდაკორობამობათ, ორდოიან შქაოშწანურეფს თე ტერიტორიას ოხორანდეს ბჟადალსლავური [[პოლიანეფი]]შ თური, ნამუშეთ ჯოხოთ გიადჷ პოლონეთის. სახენწჷფობურობაშ გჷმოქიმინუაშ პროცესიქ აკუხვადჷ [[966]] წანას [[რომიშ კათოლიკური ოხვამე]]შ დუდალათ, პოლანეფიშ აჯამ გამაგეშ [[ქირსიანობა]]შა მორთაქ. [[1025]] წანას გიჭყჷ [[პოლონეთიშ ომაფე]]ქ, [[1569]] წანას გამანგარჷ მუშ განწეხანიშ რსხუ ლიეტუვაწკჷმა დო გაჭყჷ [[რეჩ პოსპოლიტა]]. თიმ ბორჯის თე წორომაჸალობა ევროპაშ ართ-ართ უკაბეტაშ ჟისახენწჷფო რდჷ გიშაგორიაფონ მონარქიათ დო უნიკალურ ლიბერალურ პოლიტიკურ სისტემათ, ნამუქჷთ [[1791]] წანას მიღჷ ევროპას პირველ თეხანურ კონსტიტუცია. [[XVIII ოშწანურა]]შ დალიას, პოლონეთიშ გოპეულუაშ ორქოშ ხანიშ თებათ, ქიანაშ ტერიტორია აკირთეს მეძობელ სახენწჷფოეფქ. პოლონეთიქ დირთინჷ [[პოლონეთიშ ზოხორინალაშ დღა|ზოხორინალა]] [[1918]] წანას, [[მაართა მოსოფელიშ ლჷმა|პირველ მოსოფელიშ ლჷმაშ]] დალიას დო გაჭყჷ [[პოლონეთიშ მაჟირა რესპუბლიკა]], ნამუქჷთ [[ვარშავაშ ბურჯაფი (1920)|გომორძგვილო]] გეგშართჷ ლჷმეფოშქაშე ბორჯიშ შხვადოშხვა კონფლიქტის. [[1939]] წანაშ ეკენიას, [[ნაცისტური გერმანია|გერმანიაშ]] დო [[სხუნუეფიშ რსხუშ მინოკათუა პოლონეთშა|სხუნუეფიშ რსხუშ]] [[პოლონეთშა მინოკათუა (1939)|პოლონეთშა მინოკათუა]]თ დიჭყჷ [[მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმა]]ქ, ნამუქჷთ გჷმიჭანუ [[ჰოლოკოსტი|ჰოლოკოსტ]] დო მილიონობათ პოლონარიშ ზვარაკუა. მოსოფელიშ [[რგილი ლჷმა|რგილ ლჷმაშ]] მალობას, აძვილებურქ იჸუ გენშურთუმუდუკო [[სოციალისტური კარე|სოციალისტურ კარეშა]]შ, [[პოლონეთიშ ოკათე რესპუბლიკა]]ქ გჷნირთუ [[ვარშავაშ პაქტი]]შ ართ-ართ დგჷმარსხუაფალო. [[სოლიდარობა (პოლონური პროფრსხუ)|სოლიდარობაშ ყარაფიშ]] გოჭყაფაშ დო მიშნაღელ თიაშ ჭყოლოფუათ კომუნისტურ თარობაქ აკირცუ, თეშნერო პოლონეთიქ [[1989]] წანას, მუშ მეძობელეფს შქას პირველქ დირთინჷ მუშ დემოკრატიულ სახენწჷფო. პოლონეთ რე [[გვერდო საპრეზიდენტო რესპუბლიკა]] [[ჟირპალატამი პარლამენტი|ჟირპალატიან კანონმადვალუ ორგანოთ]], ნამუთ აკმოდირთჷ [[სეიმი|სეიმშე]] დო [[პოლონეთიშ სენატი|სენატშე]]. იკოროცხუ ოშქაშე ნძალათ, ნამუსჷთ უღჷ წუმოძინელ საბაზარო ეკონომიკა დო მაღალ მიშნაველი, [[ევროპაშ რსხუ]]ს [[ედპ]]-შ ნომინალით მაამშვა აბანს იკენს, თელ ედპ-თ — მახუთას. პოლონეთის რინაშ, უშქურანჯობაშ დო ეკონომიკურ დუდიშულაშ ძალამ მაღალ დონე რე, თაშნეშე უფასო საუნივერსიტეტო გურაფა (პოლონურ ნინაშა) დო ართამ ჭყანთხილუა. ქიანას იდვალუაფუ [[იუნესკო]]შ 17 [[იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი პოლონეთის|მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტი]], ნამუეფშე 15 კულტურულ შანულობაშ რე. პოლონეთ რე [[გოერო]]შ დჷმარსხუაფალ დო მაკათურ ქიანა, თაშნეშე ოკათჷ გეჸვენჯ ერეფოშქაშე ორგანიზაციეფს: [[ევროპაშ სხუნუ]], [[მოსოფელიშ ვაჭრუაშ ორგანიზაცია]], [[ეკონომიკური წოროხანდაშ დო წუმოძინაშ ორგანიზაცია]], [[ნატო (ოორუე ატლანტიკური აპიჯაფაშ ორგანიზაცია)|ნატო]] დო [[ევროპაშ რსხუ]] ([[შენგენიშ ზონა]]შამო). == ეტიმოლოგია == {{Main|პოლონეთიშ ეტიმოლოგია}} მასქერულ, [[პოლონური ნინა|პოლონურ ნინაშა]] პოლონეთის ჯოხო {{lang|pl|Polska}} ''[პოლსკა]''.<ref>{{Cite book |last=Thompson |first=Wayne C. |url=https://books.google.com/books?id=lttJEAAAQBAJ&dq=%22name%2Bpoland%2B%2522polska%2522%2Bderived%22&pg=PA322 |title=Nordic, Central, and Southeastern Europe 2020–2022 |date=2021 |publisher=Rowman & Littlefield Publishers |isbn=978-1-4758-5626-2 |location=Blue Ridge Summit |page=322 |access-date=24 July 2023 |archive-date=7 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240207011846/https://books.google.com/books?id=lttJEAAAQBAJ&pg=PA322&dq=%22name%2Bpoland%2B%2522polska%2522%2Bderived%22 |url-status=live }}</ref> იკოროცხუ, ნამჷ-და ჯოხოდვალა მოურს [[ბჟადალ სლევეფი|ბჟადალ სლავურ]] თურ [[ბჟადალ პოლიანეფი|პოლიანეფშე]], ნამუთ ოხორანდჷ წყარმალუ [[ვარტა]]შ ღანჩოს, ასეიან კაბეტ პოლონეთიშ (ველიკოპოლსკიშ) ტერიტორიას (VI–VIII ოშწანურეფს).<ref>{{Cite book |last1=Lukowski |first1=Jerzy |url=https://books.google.com/books?id=NpMxTvBuWHYC&dq=%22polanie%2Bpoland%2Bwarta%2Bhistory%22&pg=PA4 |title=A Concise History of Poland |last2=Zawadzki |first2=Hubert |date=2001 |publisher=Cambridge University Press |isbn=0-521-55109-9 |location=Cambridge |page=4 |access-date=24 July 2023 |archive-date=4 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240204080145/https://books.google.com/books?id=NpMxTvBuWHYC&pg=PA4&dq=%22polanie%2Bpoland%2Bwarta%2Bhistory%22 |url-status=live }}</ref> თურიშ ჯოხოდვალა მოურს [[პროტოსლავურ ნინა|პროტოსლავურ]] ჯოხოსქილედშე „pole“, ნამუთ, მუშჸურე, პროტოინდოევროპულ ზიტყვაშე ''*pleh₂''- მოურს, ნამუთ რზენს შანენს.<ref>{{Cite book |last=Lehr-Spławiński |first=Tadeusz |url=https://books.google.com/books?id=EjJHAAAAIAAJ&q=Je%25CC%25A8zyk%2Bpolski%2B:%2Bpochodzenie,%2Bpowstanie,%2Brozwo%25CC%2581j |title=Język polski. Pochodzenie, powstanie, rozwój |date=1978 |publisher=Państwowe Wydawnictwo Naukowe |location=Warszawa (Warsaw) |page=64 |language=Polish |oclc=4307116 |access-date=24 July 2023 |archive-date=24 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230724235955/https://books.google.com/books?id=EjJHAAAAIAAJ&q=Je%25CC%25A8zyk%2Bpolski%2B:%2Bpochodzenie,%2Bpowstanie,%2Brozwo%25CC%2581j |url-status=live }}</ref> ჯოხოდვალაშ ეტიმოლოგია ველიკოპოსლიშ რეგიონიშ [[ტოპოგრაფია]]ს დო ბირტყა ლანდშაფტის ოწაწჷ.<ref>{{Cite book |last=Potkański |first=Karol |url=https://books.google.com/books?id=b78eAAAAMAAJ&q=p%25C5%2582aska%2520wielkopolska%2520polanie |title=Pisma pośmiertne. Granice plemienia Polan |date=2004 |publisher=Polska Akademia Umiejętności |isbn=978-83-7063-411-7 |volume=1 |location=Kraków |page=423 |language=Polish |orig-date=1922 |access-date=24 July 2023 |archive-date=24 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230724235906/https://books.google.com/books?id=b78eAAAAMAAJ&q=p%25C5%2582aska%2520wielkopolska%2520polanie |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite book |last=Everett-Heath |first=John |title=The Concise Dictionary of World Place-Names |date=2019 |publisher=University Press |isbn=978-0-19-190563-6 |location=Oxford |chapter=Poland (Polska) |author-link=John Everett-Heath |chapter-url=https://books.google.com/books?id=ufkFEAAAQBAJ&dq=%22poland%2Bfield%2Bpolanie%22&pg=PT1498 |access-date=24 July 2023 |archive-date=4 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240204080136/https://books.google.com/books?id=ufkFEAAAQBAJ&pg=PT1498&dq=%22poland%2Bfield%2Bpolanie%22 |url-status=live }}</ref> [[შქა ოშწანურეფი|შქა ოშწანურეფს]] [[ლათინური ნინა|ლათინურ]] ფორმა ''Polonia'' ფართოთ გჷმირინუაფუდუ ედომუშამ ევროპას.<ref name="Buko 2014">{{Cite book |last=Buko |first=Andrzej |url=https://books.google.com/books?id=VAOjBQAAQBAJ |title=Bodzia. A Late Viking-Age Elite Cemetery in Central Poland |date=2014 |publisher=Brill |isbn=978-90-04-28132-5 |location=Leiden |pages=36, 62 |access-date=24 July 2023 |archive-date=7 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230407051434/https://books.google.com/books?id=VAOjBQAAQBAJ |url-status=live }}</ref> == ისტორია == {{თარი|პოლონეთიშ ისტორია}} === პრეისტორი დო პროტოისტორია === {{თარი|ქუაშ ხანი პოლონეთის|ბრონზეშ დო რკინაშ ხანი პოლონეთის|პოლონეთ ანტიკურ ბორჯის|ჯვეში სლავეფი{{!}}ჯვეშ სლავეფი|ბჟადალ სლავეფი|ლეხიტეფი|პოლონეთ ორდოიან შქა ოშწანურეფს}} [[ფაილი:Biskupin brama od zewnatrz.jpg|thumb|right|ბრონზეშ ხანიშ [[ლუჟიცაშ კულტურა|ლუჟიცურ კულტურაშ]] ხორუაშ რეკონსტრუქცია [[ბისკუპინი|ბისკუპინს]], ჯვ.წ. VIII ოშწანურა.]] მაართა [[ქუაშ ხანა|ქუაშ ხანიშ]] არქაულ ადამიანეფქ დო ''[[ჰომო ერექტუსი]]შ'' გვარობაქ დოხოლაფირო 500 000 წანაშ კინოხ დიხორეს თი ტერიტორიას, ნამუქჷთ უკულ პოლონეთო გჷნირთუნ, მარა თიშ უკულიან უბადო კლიმატიქ ხე ვეშუნწყუ ორდოიან ადამიერეფს იროიან კარეეფიშ დორსხუაფას.<ref>{{Cite book |last=Fabisiak |first=Wojciech |url=[https://books.google.com/books?id=g_8jAQAAIAAJ&q=500%2520000%2520lat%2520temu%2520polska%2520homo%2520erectus](https://books.google.com/books?id=g_8jAQAAIAAJ&q=500%2520000%2520lat%2520temu%2520polska%2520homo%2520erectus) |title=Dzieje powiatu wrocławskiego |date=2002 |publisher=Starostwo Powiatowe |isbn=978-83-913985-3-1 |location=Wrocław |page=9 |language=pl |access-date=24 July 2023 |archive-date=24 July 2023 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20230724235907/https://books.google.com/books?id=g_8jAQAAIAAJ&q=500%2520000%2520lat%2520temu%2520polska%2520homo%2520erectus](https://web.archive.org/web/20230724235907/https://books.google.com/books?id=g_8jAQAAIAAJ&q=500%2520000%2520lat%2520temu%2520polska%2520homo%2520erectus) |url-status=live }}</ref> ''[[ადამიერი|ჰომო საპიენსიშ]]'' დო [[ორდოიან ევროპალ თეხანურ ადამიერეფი|ანატომიურო თეხანურ ადამიანეფიშ]] მოულაქ მოუხვადჷ კლიმატურ მოხარცქუას [[ეკონია ჯამარუაშ ბორჯი|ეკონია ჯამარუაშ ბორჯიშ]] დალიას ([[ვაიხსელიშ ჯამარუა|ოორუე პოლონურ ჯამარუა]] ჯვ. წ. 10 000 წანა), მუჟანსჷთ პოლონეთიქ დახორალო ორგებელო გჷნირთუნ.<ref>{{Cite book |last=Jurek |first=Krzysztof |title=Poznać przeszłość 1. Karty pracy ucznia. Poziom podstawowy |date=2019 |publisher=Nowa Era |isbn=978-83-267-3653-7 |location=Warszawa (Warsaw) |page=93 |language=pl}}</ref> [[ნეოლითი|ნეოლითურ]] ბორჯიშ გოთხორუეფ მიოწურუანა თიმ ეპოქაშ განწე წუმოძინაშა; ევროპულ ჸვალიშ კეთებაშ უჯვეშაშ ბეჭედუას (ჯვ. წ. 5500 წანა) მიოგორეს პოლონეთიშ ისტორიულ რეგიონ [[კუიავია|კუიავიას]]<ref>{{Cite journal |last=Subbaraman |first=Nidhi |date=12 December 2012 |title=Art of cheese-making is 7,500 years old |url=[http://www.nature.com/news/art-of-cheese-making-is-7-500-years-old-1.12020](http://www.nature.com/news/art-of-cheese-making-is-7-500-years-old-1.12020) |journal=Nature News |doi=10.1038/nature.2012.12020 |s2cid=180646880 |access-date=7 August 2021 |archive-date=8 May 2021 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20210508085311/https://www.nature.com/news/art-of-cheese-making-is-7-500-years-old-1.12020](https://web.archive.org/web/20210508085311/https://www.nature.com/news/art-of-cheese-making-is-7-500-years-old-1.12020) |url-status=live | issn=0028-0836|url-access=subscription }}</ref> დო [[ბრონოჩიციშ კოტო|ბრონოჩიციშ კოტოს]], ნამუსჷთ ეშახინტკილ რე ბარბალამ მანქანაშ უჯვეშაშ ჩინებულ ამნახანტი (ჯვ. წ. 3400 წანა).<ref>{{Cite journal |last1=Attema |first1=P. A. J. |last2=Los-Weijns |first2=Ma |last3=Pers |first3=N. D. Maring-Van der |date=December 2006 |title=Bronocice, Flintbek, Uruk, Jebel Aruda and Arslantepe: The Earliest Evidence Of Wheeled Vehicles In Europe And The Near East |url=[https://books.google.com/books?id=qqEqjtKJQ3YC&dq=%22Bronocice,+Flintbek,+Uruk,+Jebel+Aruda+and+Arslantepe:+The+Earliest+Evidence+Of+Wheeled+Vehicles+In+Europe+And+The+Near+East%22&pg=PA10](https://books.google.com/books?id=qqEqjtKJQ3YC&dq=%22Bronocice,+Flintbek,+Uruk,+Jebel+Aruda+and+Arslantepe:+The+Earliest+Evidence+Of+Wheeled+Vehicles+In+Europe+And+The+Near+East%22&pg=PA10) |journal=Palaeohistoria |publisher=[[University of Groningen]] |volume=47 |pages=10–28 (11) |isbn=978-90-77922-18-7}}</ref> [[ბრონზეშ ხანა|ბრონზეშ ხანაშ]] დო [[ორდოიან რკინაშ ხანა|ორდოიან რკინაშ ხანაშ]] ბორჯიქ (ჯვ. წ. 1300–500 წანეფს) ეიშანუ მახორობაშ მეჭედალაშ ძინათ, [[პალისადი|პალისადეფით]] ხორუეფიშ ([[გორდი (არქეოლოგია)|გორდეფი]]) დორსხუაფათ დო [[ლუჟიცაშ კულტურა|ლუჟიცაშ კულტურაშ]] გოძინათ.<ref>{{Cite book |last=Harding |first=Anthony |url=[https://books.google.com/books?id=XoxoAgAAQBAJ&dq=%22bronze%2Bage%2Bpoland%2Blusatian%22&pg=PA772](https://books.google.com/books?id=XoxoAgAAQBAJ&dq=%22bronze%2Bage%2Bpoland%2Blusatian%22&pg=PA772) |title=The Oxford Handbook of the European Bronze Age |date=2020 |publisher=University Press |isbn=978-0-19-885507-1 |location=Oxford |pages=766–783 |access-date=24 July 2023 |archive-date=2 October 2023 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20231002180454/https://books.google.com/books?id=XoxoAgAAQBAJ&pg=PA772&dq=%22bronze+age+poland+lusatian+culture%22](https://www.google.com/search?q=https://web.archive.org/web/20231002180454/https://books.google.com/books%3Fid%3DXoxoAgAAQBAJ%26pg%3DPA772%26dq%3D%2522bronze%2Bage%2Bpoland%2Blusatian%2Bculture%2522) |url-status=live }}{{Cite book |last=Price |first=T. Douglas |url=[https://books.google.com/books?id=IZ_KBwAAQBAJ&dq=%22lusatian%2Bculture%2B1300%2BBC%2B%25E2%2580%2593%2B500%2BBC%22&pg=PA212](https://books.google.com/books?id=IZ_KBwAAQBAJ&dq=%22lusatian%2Bculture%2B1300%2BBC%2B%25E2%2580%2593%2B500%2BBC%22&pg=PA212) |title=Ancient Scandinavia: an archaeological history from the first humans to the Vikings |date=2015 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-023198-9 |location=New York |page=212 |access-date=24 July 2023 |archive-date=2 October 2023 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20231002180455/https://books.google.com/books?id=IZ_KBwAAQBAJ&pg=PA212&dq=%22lusatian+culture+1300+BC+%E2%80%93+500+BC%22](https://web.archive.org/web/20231002180455/https://books.google.com/books?id=IZ_KBwAAQBAJ&pg=PA212&dq=%22lusatian+culture+1300+BC+%E2%80%93+500+BC%22) |url-status=live }}</ref> პოლონეთიშ პროტოისტორიაშ შანულამ არქეოლოგიურ მეგორაფა რე [[ბისკუპინი|ბისკუპინიშ]] გამანგარებულ ხორუა, ნამუთ ორხველუ [[გვიან ბრონზეშ ხანა|გვიან ბრონზეშ ხანაშ]] ლუჟიცურ კულტურას (ჯვ. წ. VIII ოშწანურაშ შქა წანეფი).<ref>{{Cite book |last1=Ring |first1=Trudy |url=[https://books.google.com/books?id=yfPYAQAAQBAJ&q=biskupin&pg=PA96](https://books.google.com/books?id=yfPYAQAAQBAJ&q=biskupin&pg=PA96) |title=Northern Europe: International Dictionary of Historic Places |last2=Watson |first2=Noelle |last3=Schellinger |first3=Paul |date=28 October 2013 |publisher=Routledge |isbn=978-1-136-63944-9 |language=en |access-date=31 March 2019 |archive-date=24 August 2021 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20210824094046/https://books.google.com/books?id=yfPYAQAAQBAJ&q=biskupin&pg=PA96](https://web.archive.org/web/20210824094046/https://books.google.com/books?id=yfPYAQAAQBAJ&q=biskupin&pg=PA96) |url-status=live }}</ref> ანტიკურ ხანას (ჯვ. წ. 400 – ახ. წ. 500 წანეფი), თეხანურ პოლონეთიშ ტერიტორიას ანდა გინორთელ უჯვეშაშ მახორობა ოხორანდჷ, გიშაკერზაფილო [[კელტეფი|კელტური]], [[სკვიტეფი|სკვითური]], [[ჯვეშ გერმანალეფი|გერმანული]], [[სარმატეფი|სარმატული]], [[ბალტეფი|ბალტიურ]] დო [[ჯვეში სლავეფი|სლავურ]] თურეფი.<ref>{{Cite book |last=Davies |first=Norman |url=[https://books.google.com/books?id=mkcSDAAAQBAJ](https://books.google.com/books?id=mkcSDAAAQBAJ) |title=Heart of Europe. The Past in Poland's Present |date=2001 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-280126-5 |location=Oxford |page=247 |language=en |author-link=Norman Davies |access-date=24 July 2023 |archive-date=18 May 2023 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20230518111254/https://books.google.com/books?id=mkcSDAAAQBAJ](https://web.archive.org/web/20230518111254/https://books.google.com/books?id=mkcSDAAAQBAJ) |url-status=live }}</ref> თეშ მოხ, არქეოლოგიურ მეგორუეფქ დადასურეს [[რომაულ ლეგიონი|რომაულ ლეგიონერეფიშ]] ჸოფა, ნამუეფით [[ქრავაშ რზა|ქრავაშ ვაჭრუაშ]] თხილუაშო რდეს თაქჷნ.<ref>{{Cite web |last=Zdziebłowski |first=Szymon |date=9 May 2018 |title=Archaeologist: We have evidence of the presence of Roman legionaries in Poland |url=[https://scienceinpoland.pap.pl/en/news/news%2C29414%2Carchaeologist-we-have-evidence-presence-roman-legionaries-poland.html](https://scienceinpoland.pap.pl/en/news/news%2C29414%2Carchaeologist-we-have-evidence-presence-roman-legionaries-poland.html) |access-date=8 August 2021 |website=Science in Poland |publisher=Polish Ministry of Education and Science |archive-date=15 February 2022 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20220215225927/https://scienceinpoland.pap.pl/en/news/news,29414,archaeologist-we-have-evidence-presence-roman-legionaries-poland.html](https://web.archive.org/web/20220215225927/https://scienceinpoland.pap.pl/en/news/news,29414,archaeologist-we-have-evidence-presence-roman-legionaries-poland.html) |url-status=live }}</ref> [[პოლონურ თურეფი|პოლონურ თურეფქ]] გორჩქინდეს [[კათეფიშ კაბეტ გინოხორინი#მაჟირა რეღმა|კათეფიშ კაბეტ გინოხორინიშ მაჟირა რეღმაშ]] უკული, დოხოლაფირო ახ. წ. VI ოშწანურაშო; თინეფი რდეს [[სლავეფი|სლავურ]] გოჭყაფაშ დო შილებე თინეფს შქას რდესკონ თი კათეფიშ ასიმილირაფილ ნოსქილედეფი, ნამუეფჷთ უწოხ ოხორანდეს თე ტერიტორიასჷნ.<ref>{{Citation |last=Mielnik-Sikorska |first=Marta |title=The History of Slavs Inferred from Complete Mitochondrial Genome Sequences |journal=PLOS ONE |volume=8 |issue=1 |article-number=e54360 |year=2013 |bibcode=2013PLoSO...854360M |doi=10.1371/journal.pone.0054360 |pmc=3544712 |pmid=23342138 |display-authors=etal |doi-access=free}}{{Cite journal |last=Brather |first=Sebastian |year=2004 |title=The Archaeology of the Northwestern Slavs (Seventh To Ninth Centuries) |journal=East Central Europe |volume=31 |issue=1 |pages=78–81 |doi=10.1163/187633004x00116}}</ref> X ოშწანურაშ დაჭყაფუშე, [[ბჟადალ პოლიანეფი|პოლიანეფქ]] რეგიონს შხვა [[ლეხიტეფი|ლეხიტურ]] თურფშა დომინირენდეს, დუდშე დარსხუეს თურულ ფედერაცია, უკული — ცენტრალიზაფილ მონარქიულ სახენწჷფო.<ref>{{Cite book |last=McKenna |first=Amy |url=[https://books.google.com/books?id=Ef2cAAAAQBAJ&dq=%22polanie%2Btribal%2Bmonarchy%22&pg=PA132](https://books.google.com/books?id=Ef2cAAAAQBAJ&dq=%22polanie%2Btribal%2Bmonarchy%22&pg=PA132) |title=Estonia, Latvia, Lithuania, and Poland |date=2013 |publisher=Britannica Educational Publishing |isbn=978-1-61530-991-7 |page=132 |access-date=24 July 2023 |archive-date=2 October 2023 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20231002180456/https://books.google.com/books?id=Ef2cAAAAQBAJ&pg=PA132&dq=%22polanie+tribal+monarchy%22](https://web.archive.org/web/20231002180456/https://books.google.com/books?id=Ef2cAAAAQBAJ&pg=PA132&dq=%22polanie+tribal+monarchy%22) |url-status=live }}</ref> == გეოგრაფია == ქიანა იდვალუაფუ [[ცენტრალური ევროპა|ცენტრალურ ევროპას]]. ომძღჷ ქიანეფი: [[გერმანია]], [[ჩეხეთი]], [[სლოვაკეთი]], [[უკრაინა]], [[ბელარუსი]], [[ლიეტუვა]], [[რუსეთი]] ([[კალინინგრადიშ ოლქი]]). ფართობი - 312.700 კვ.კმ. == სახენწჷფო == * '''მახორობა''': 38,485,779 მლნ (2014), თენეფშე 97,6% [[პოლონარეფი]], 1,3% [[გერმანალეფი]], 0,6% [[უკრაინალეფი]]. * '''ოფიციალური ნინა''': [[პოლონური ნინა|პოლონური]]. * '''რელიგია''': [[კათოლიციზმი]]. * '''ნანანოღა''': [[ვარშავა]] (1.608 ვითოშ) * '''ნოღეფი''': ლოძი (778), კრაკოვი (733), ვროცლავი (632), პოზნანი (581), გდანსკი (457), შჩეცინი (416), ბიდგოშჩი (385), ლუბლინი (356), ტორუნი (208), რადომი (227). == ეკონომიკა == * '''რესურსეფი''' - ქუანოშქერი, წურწუფა, ლინჯი, ორთაშობური აირი, ვარჩხილი, ტყვია, ჯიმუ, ოფუტეშ მეურნეობაშ დიხეფი. * '''ვალუტა''' - ზლოტი (PLZ). * '''ექსპორტი''' - ლინჯი, ქუანოშქერი, ავტომობილეფი, ჩაფლეფი. == მონძეობა == * [[აუშვიციშ საკონცენტრაციე კარე|ოშვიენჩიმიშ საკონცენტრაციე კარე]] * ტევტონეფიშ ორდენიშ ოხვამე მალბორკის * შქა ოშწანურეფიშ ნოღეფი [[ტორუნი]] დო [[ზამოშჩი]] * კრაკოვიშ ისტორიული ცენტრი * ვარშავაშ ჯვეში ნოღა * [[ბიაუოვიეჟიშ ერუანული პარკი]] * ნოვა-ჰუტაშ ინდუსტრიული კომპლექსი {{Commonscat|Poland}} {{ევროპაშ ქიანეფი}} {{ევროპაშ რსხუშ მაკათურეფი}} [[კატეგორია:პოლონეთი]] [[კატეგორია:ევროპაშ ქიანეფი]] [[კატეგორია:სლავური ქიანეფი]] j4f643jtmt7gtlqjmimxs3kzo6tmjhz 252816 252815 2026-09-01T22:08:07Z Narazeni 826 /* პრეისტორი დო პროტოისტორია */ 252816 wikitext text/x-wiki {{კუნტა ეჭარუა|სახენწჷფო ცენტრალურ ევროპას}} {{ინფოდაფა ქიანა| |ოდაბადური_ჯოხო = {{lang-pl|Rzeczpospolita Polska}} |ედომუშამი_ჯოხო = პოლონეთიშ რესპუბლიკა |ოართე_ჯოხო =პოლონეთი |შილა = Flag of Poland.svg |გერბი = Herb Polski.svg |რუკა = EU-Poland (orthographic projection).svg |ჰიმნი = {{lang-pl|Mazurek Dąbrowskiego}}<br />"[[პოლონეთიშ ჰიმნი|პოლონეთი ვადინაფე]]"<div style="padding-top:0.5em;">{{center|[[File:Mazurek Dabrowskiego.ogg]]}}</div> |დევიზი = |ზოხორინალაშ თარიღი = |ოფიციალური_ნინეფი =[[პოლონური ნინა|პოლონური]] |რელიგია= {{ublist|item_style=white-space: |{{Tree list}}}} * 72.4% [[ქირსიანობა]] ** 71.3% [[კათოლიციზმი პოლონეთის|კათოლიციზმი]] ** 1.1% [[ქირსიანული კონფესიეფიშ ერკებული|შხვა ქირისანულ გემაჸვენჯობა]] {{Tree list/end}} |ნანანოღა= [[ვარშავა]] |latd=52 |latm=13 |latNS=N |longd=21 |longm=02 |longEW=E |უდიდაში_ნოღა =ვარშავა |თარობაშ_ტიპი = [[უნიტარული სახენწჷფო|უნიტარულ]] საპარლამენტო რესპუბლიკა |ლიდერიშ_ტიპი_1 = [[პოლონეთიშ პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]] |ლიდერიშ_ჯოხო_1 =[[კაროლ ნავროცკი]] |ლიდერიშ_ტიპი_2 = [[პოლონეთიშ პრემიერ-მინისტრი|პრემიერ-მინისტრი]] |ლიდერიშ_ჯოხო_2 =[[დონალდ ტუსკი]] |ლიდერიშ_ტიპი_3 = |ლიდერიშ_ჯოხო_3 = |ლიდერიშ_ტიპი_4 = |ლიდერიშ_ჯოხო_4 = |სახენწჷფოშ ტიპი = |მიკოღანკუა = |ოფიციალური ჸოფირება 1 = |ოფიციალური თარიღი 1 = |ოფიციალური ჸოფირება 2 = |ოფიციალური თარიღი 2 = |ოფიციალური ჸოფირება 3 = |ოფიციალური თარიღი 3 = |ოფიციალური ჸოფირება 4 = |ოფიციალური თარიღი 4 = |რანგი_ფართობით = 69-ა |ფართობი =312,696 |წყარი_% =1.48 (2015) |ოეგებიე_მახორობა =37,796,000 |ოეგებიე_მახორობა_რანგი = 38-ო |მახორობა_ოეგებიეთ_წანას = 2022 |მახორობაშ_ცენზი = |მახორობაშ_ცენზი_წანას = |მახორობაშ_მეჭედალა = 122 |მახორობაშ_მეჭედალა_რანგი =98-ო |ედპ_ppp_წანა = 2022 |ედპ_ppp = $1.599 ტრილიონი |ედპ_ppp_რანგი =22-ა |ედპ_ppp_ართ_მახორუშე =$42,466 |ედპ_ppp_ართ_მახორუშე_რანგი =41-ა |აგი =0.876 |აგი_ტენდენცია ={{ძინა}} |აგი_კატეგორია = |აგი_რანგი =34-ა |აგი_წანა =2021 |ვალუტა= [[პოლონური ზლოტი|ზლოტი]] |ვალუტაშ_კოდი =PLN |ქიანაშ_კოდი =PL |ბორჯიშ_ორტყაფუ = 1 |ზარხულიშ_ბორჯი =ქო |cctld = .pl |ოტელეფონე_კოდი =+48 |ოტელეფონე_კოდი_მეწურაფა= |სქოლიო= {{maplink|frame=yes|frame-align=right|frame-width=300|type=line|id=Q36|text=პოლონეთიშ რუკა}} }} '''პოლონეთი''' ([[პოლონური ნინა|პოლ.]] Polska), ოფიციალურო '''პოლონეთიშ რესპუბლიკა''' ([[პოლონური ნინა|პოლ.]] Rzeczpospolita Polska) — [[სახენწჷფო]] [[ცენტრალური ევროპა|ცენტრალურ ევროპას]]. გჷნოზინდილ რე ოორუეშე, [[ბალტიაშ ზუღა]]შ ობჟათეშე, [[სუდეტეფი]]შ დო [[კარპატეფი]]შ გვალეფშახ, ოორუე-ბჟაეიოლშე უხურგანს [[ლიეტუვა]] დო [[რუსეთი]], ბჟაეიოლშე — [[ბელარუსი|ბელარუს]] დო [[უკრაინა]], ობჟათეშე — [[სლოვაკეთი|სლოვაკეთ]] დო [[ჩეხეთი]], ბჟადალშე — [[გერმანია]]. ტერიტორია იხასიათებუ ანდაკორობამ ლანდშაფტით, ეკოსისტემათ დო ზჷმიერი-გინმალ კლიმატით. პოლონეთ აკმოდირთუ [[სავოევოდე (პოლონეთი)|ვითაამშვ სავოევოდეშე]] დო მახორობაშ მუდანობაშ მეჯინათ მახუთა [[ევროპაშ რსხუ]]შ მაკათურ ქიანა რე 38 მილიონ ადამიერშე უმოსით, თაშნეშე ევრორსხუშ მახუთა ქიანა რე სქირონიშ ფართობიშ მეჯინათ, ნამუთ აკმადგინანს 312 696 კმ². ნანანოღა დო უშხუაშ ნოღა — [[ვარშავა]]; შხვა კაბეტ ნოღა რე: [[კრაკოვი]], [[ვროცლავი]], [[ლოძი]], [[პოზნანი]], [[გდანსკი]] დო [[შჩეცინი]]. [[პოლონეთიშ პრესიტორია დო პროტოისტორია|პოლონეთიშ ტერიტორიას ადამიერიშ ისტორიაშახიანი საქვარუა]] ორხველუ თუდოლენ პალეოლითის, იროიან დოხორუაქ დიჭყჷ ეკონია ჯამარუაშ ბორჯიშ თებაშ უკული. გვიან ანტიკურ ბორჯის, რეგიონ გიშეგორუაფუდჷ კულტურულ ანდაკორობამობათ, ორდოიან შქაოშწანურეფს თე ტერიტორიას ოხორანდეს ბჟადალსლავური [[პოლიანეფი]]შ თური, ნამუშეთ ჯოხოთ გიადჷ პოლონეთის. სახენწჷფობურობაშ გჷმოქიმინუაშ პროცესიქ აკუხვადჷ [[966]] წანას [[რომიშ კათოლიკური ოხვამე]]შ დუდალათ, პოლანეფიშ აჯამ გამაგეშ [[ქირსიანობა]]შა მორთაქ. [[1025]] წანას გიჭყჷ [[პოლონეთიშ ომაფე]]ქ, [[1569]] წანას გამანგარჷ მუშ განწეხანიშ რსხუ ლიეტუვაწკჷმა დო გაჭყჷ [[რეჩ პოსპოლიტა]]. თიმ ბორჯის თე წორომაჸალობა ევროპაშ ართ-ართ უკაბეტაშ ჟისახენწჷფო რდჷ გიშაგორიაფონ მონარქიათ დო უნიკალურ ლიბერალურ პოლიტიკურ სისტემათ, ნამუქჷთ [[1791]] წანას მიღჷ ევროპას პირველ თეხანურ კონსტიტუცია. [[XVIII ოშწანურა]]შ დალიას, პოლონეთიშ გოპეულუაშ ორქოშ ხანიშ თებათ, ქიანაშ ტერიტორია აკირთეს მეძობელ სახენწჷფოეფქ. პოლონეთიქ დირთინჷ [[პოლონეთიშ ზოხორინალაშ დღა|ზოხორინალა]] [[1918]] წანას, [[მაართა მოსოფელიშ ლჷმა|პირველ მოსოფელიშ ლჷმაშ]] დალიას დო გაჭყჷ [[პოლონეთიშ მაჟირა რესპუბლიკა]], ნამუქჷთ [[ვარშავაშ ბურჯაფი (1920)|გომორძგვილო]] გეგშართჷ ლჷმეფოშქაშე ბორჯიშ შხვადოშხვა კონფლიქტის. [[1939]] წანაშ ეკენიას, [[ნაცისტური გერმანია|გერმანიაშ]] დო [[სხუნუეფიშ რსხუშ მინოკათუა პოლონეთშა|სხუნუეფიშ რსხუშ]] [[პოლონეთშა მინოკათუა (1939)|პოლონეთშა მინოკათუა]]თ დიჭყჷ [[მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმა]]ქ, ნამუქჷთ გჷმიჭანუ [[ჰოლოკოსტი|ჰოლოკოსტ]] დო მილიონობათ პოლონარიშ ზვარაკუა. მოსოფელიშ [[რგილი ლჷმა|რგილ ლჷმაშ]] მალობას, აძვილებურქ იჸუ გენშურთუმუდუკო [[სოციალისტური კარე|სოციალისტურ კარეშა]]შ, [[პოლონეთიშ ოკათე რესპუბლიკა]]ქ გჷნირთუ [[ვარშავაშ პაქტი]]შ ართ-ართ დგჷმარსხუაფალო. [[სოლიდარობა (პოლონური პროფრსხუ)|სოლიდარობაშ ყარაფიშ]] გოჭყაფაშ დო მიშნაღელ თიაშ ჭყოლოფუათ კომუნისტურ თარობაქ აკირცუ, თეშნერო პოლონეთიქ [[1989]] წანას, მუშ მეძობელეფს შქას პირველქ დირთინჷ მუშ დემოკრატიულ სახენწჷფო. პოლონეთ რე [[გვერდო საპრეზიდენტო რესპუბლიკა]] [[ჟირპალატამი პარლამენტი|ჟირპალატიან კანონმადვალუ ორგანოთ]], ნამუთ აკმოდირთჷ [[სეიმი|სეიმშე]] დო [[პოლონეთიშ სენატი|სენატშე]]. იკოროცხუ ოშქაშე ნძალათ, ნამუსჷთ უღჷ წუმოძინელ საბაზარო ეკონომიკა დო მაღალ მიშნაველი, [[ევროპაშ რსხუ]]ს [[ედპ]]-შ ნომინალით მაამშვა აბანს იკენს, თელ ედპ-თ — მახუთას. პოლონეთის რინაშ, უშქურანჯობაშ დო ეკონომიკურ დუდიშულაშ ძალამ მაღალ დონე რე, თაშნეშე უფასო საუნივერსიტეტო გურაფა (პოლონურ ნინაშა) დო ართამ ჭყანთხილუა. ქიანას იდვალუაფუ [[იუნესკო]]შ 17 [[იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი პოლონეთის|მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტი]], ნამუეფშე 15 კულტურულ შანულობაშ რე. პოლონეთ რე [[გოერო]]შ დჷმარსხუაფალ დო მაკათურ ქიანა, თაშნეშე ოკათჷ გეჸვენჯ ერეფოშქაშე ორგანიზაციეფს: [[ევროპაშ სხუნუ]], [[მოსოფელიშ ვაჭრუაშ ორგანიზაცია]], [[ეკონომიკური წოროხანდაშ დო წუმოძინაშ ორგანიზაცია]], [[ნატო (ოორუე ატლანტიკური აპიჯაფაშ ორგანიზაცია)|ნატო]] დო [[ევროპაშ რსხუ]] ([[შენგენიშ ზონა]]შამო). == ეტიმოლოგია == {{Main|პოლონეთიშ ეტიმოლოგია}} მასქერულ, [[პოლონური ნინა|პოლონურ ნინაშა]] პოლონეთის ჯოხო {{lang|pl|Polska}} ''[პოლსკა]''.<ref>{{Cite book |last=Thompson |first=Wayne C. |url=https://books.google.com/books?id=lttJEAAAQBAJ&dq=%22name%2Bpoland%2B%2522polska%2522%2Bderived%22&pg=PA322 |title=Nordic, Central, and Southeastern Europe 2020–2022 |date=2021 |publisher=Rowman & Littlefield Publishers |isbn=978-1-4758-5626-2 |location=Blue Ridge Summit |page=322 |access-date=24 July 2023 |archive-date=7 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240207011846/https://books.google.com/books?id=lttJEAAAQBAJ&pg=PA322&dq=%22name%2Bpoland%2B%2522polska%2522%2Bderived%22 |url-status=live }}</ref> იკოროცხუ, ნამჷ-და ჯოხოდვალა მოურს [[ბჟადალ სლევეფი|ბჟადალ სლავურ]] თურ [[ბჟადალ პოლიანეფი|პოლიანეფშე]], ნამუთ ოხორანდჷ წყარმალუ [[ვარტა]]შ ღანჩოს, ასეიან კაბეტ პოლონეთიშ (ველიკოპოლსკიშ) ტერიტორიას (VI–VIII ოშწანურეფს).<ref>{{Cite book |last1=Lukowski |first1=Jerzy |url=https://books.google.com/books?id=NpMxTvBuWHYC&dq=%22polanie%2Bpoland%2Bwarta%2Bhistory%22&pg=PA4 |title=A Concise History of Poland |last2=Zawadzki |first2=Hubert |date=2001 |publisher=Cambridge University Press |isbn=0-521-55109-9 |location=Cambridge |page=4 |access-date=24 July 2023 |archive-date=4 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240204080145/https://books.google.com/books?id=NpMxTvBuWHYC&pg=PA4&dq=%22polanie%2Bpoland%2Bwarta%2Bhistory%22 |url-status=live }}</ref> თურიშ ჯოხოდვალა მოურს [[პროტოსლავურ ნინა|პროტოსლავურ]] ჯოხოსქილედშე „pole“, ნამუთ, მუშჸურე, პროტოინდოევროპულ ზიტყვაშე ''*pleh₂''- მოურს, ნამუთ რზენს შანენს.<ref>{{Cite book |last=Lehr-Spławiński |first=Tadeusz |url=https://books.google.com/books?id=EjJHAAAAIAAJ&q=Je%25CC%25A8zyk%2Bpolski%2B:%2Bpochodzenie,%2Bpowstanie,%2Brozwo%25CC%2581j |title=Język polski. Pochodzenie, powstanie, rozwój |date=1978 |publisher=Państwowe Wydawnictwo Naukowe |location=Warszawa (Warsaw) |page=64 |language=Polish |oclc=4307116 |access-date=24 July 2023 |archive-date=24 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230724235955/https://books.google.com/books?id=EjJHAAAAIAAJ&q=Je%25CC%25A8zyk%2Bpolski%2B:%2Bpochodzenie,%2Bpowstanie,%2Brozwo%25CC%2581j |url-status=live }}</ref> ჯოხოდვალაშ ეტიმოლოგია ველიკოპოსლიშ რეგიონიშ [[ტოპოგრაფია]]ს დო ბირტყა ლანდშაფტის ოწაწჷ.<ref>{{Cite book |last=Potkański |first=Karol |url=https://books.google.com/books?id=b78eAAAAMAAJ&q=p%25C5%2582aska%2520wielkopolska%2520polanie |title=Pisma pośmiertne. Granice plemienia Polan |date=2004 |publisher=Polska Akademia Umiejętności |isbn=978-83-7063-411-7 |volume=1 |location=Kraków |page=423 |language=Polish |orig-date=1922 |access-date=24 July 2023 |archive-date=24 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230724235906/https://books.google.com/books?id=b78eAAAAMAAJ&q=p%25C5%2582aska%2520wielkopolska%2520polanie |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite book |last=Everett-Heath |first=John |title=The Concise Dictionary of World Place-Names |date=2019 |publisher=University Press |isbn=978-0-19-190563-6 |location=Oxford |chapter=Poland (Polska) |author-link=John Everett-Heath |chapter-url=https://books.google.com/books?id=ufkFEAAAQBAJ&dq=%22poland%2Bfield%2Bpolanie%22&pg=PT1498 |access-date=24 July 2023 |archive-date=4 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240204080136/https://books.google.com/books?id=ufkFEAAAQBAJ&pg=PT1498&dq=%22poland%2Bfield%2Bpolanie%22 |url-status=live }}</ref> [[შქა ოშწანურეფი|შქა ოშწანურეფს]] [[ლათინური ნინა|ლათინურ]] ფორმა ''Polonia'' ფართოთ გჷმირინუაფუდუ ედომუშამ ევროპას.<ref name="Buko 2014">{{Cite book |last=Buko |first=Andrzej |url=https://books.google.com/books?id=VAOjBQAAQBAJ |title=Bodzia. A Late Viking-Age Elite Cemetery in Central Poland |date=2014 |publisher=Brill |isbn=978-90-04-28132-5 |location=Leiden |pages=36, 62 |access-date=24 July 2023 |archive-date=7 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230407051434/https://books.google.com/books?id=VAOjBQAAQBAJ |url-status=live }}</ref> == ისტორია == {{თარი|პოლონეთიშ ისტორია}} === პრეისტორი დო პროტოისტორია === {{თარი|ქუაშ ხანი პოლონეთის|ბრონზეშ დო რკინაშ ხანი პოლონეთის|პოლონეთ ანტიკურ ბორჯის|ჯვეში სლავეფი{{!}}ჯვეშ სლავეფი|ბჟადალ სლავეფი|ლეხიტეფი|პოლონეთ ორდოიან შქა ოშწანურეფს}} [[ფაილი:Biskupin brama od zewnatrz.jpg|thumb|right|ბრონზეშ ხანიშ [[ლუჟიცაშ კულტურა|ლუჟიცურ კულტურაშ]] ხორუაშ რეკონსტრუქცია [[ბისკუპინი|ბისკუპინს]], ჯვ.წ. VIII ოშწანურა.]] მაართა [[ქუაშ ხანა|ქუაშ ხანიშ]] არქაულ ადამიანეფქ დო ''[[ჰომო ერექტუსი]]შ'' გვარობაქ დოხოლაფირო 500 000 წანაშ კინოხ დიხორეს თი ტერიტორიას, ნამუქჷთ უკულ პოლონეთო გჷნირთუნ, მარა თიშ უკულიან უბადო კლიმატიქ ხე ვეშუნწყუ ორდოიან ადამიერეფს იროიან კარეეფიშ დორსხუაფას.<ref>{{Cite book |last=Fabisiak |first=Wojciech |url=[https://books.google.com/books?id=g_8jAQAAIAAJ&q=500%2520000%2520lat%2520temu%2520polska%2520homo%2520erectus](https://books.google.com/books?id=g_8jAQAAIAAJ&q=500%2520000%2520lat%2520temu%2520polska%2520homo%2520erectus) |title=Dzieje powiatu wrocławskiego |date=2002 |publisher=Starostwo Powiatowe |isbn=978-83-913985-3-1 |location=Wrocław |page=9 |language=pl |access-date=24 July 2023 |archive-date=24 July 2023 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20230724235907/https://books.google.com/books?id=g_8jAQAAIAAJ&q=500%2520000%2520lat%2520temu%2520polska%2520homo%2520erectus](https://web.archive.org/web/20230724235907/https://books.google.com/books?id=g_8jAQAAIAAJ&q=500%2520000%2520lat%2520temu%2520polska%2520homo%2520erectus) |url-status=live }}</ref> ''[[ადამიერი|ჰომო საპიენსიშ]]'' დო [[ორდოიან ევროპალ თეხანურ ადამიერეფი|ანატომიურო თეხანურ ადამიანეფიშ]] მოულაქ მოუხვადჷ კლიმატურ მოხარცქუას [[ეკონია ჯამარუაშ ბორჯი|ეკონია ჯამარუაშ ბორჯიშ]] დალიას ([[ვაიხსელიშ ჯამარუა|ოორუე პოლონურ ჯამარუა]] ჯვ. წ. 10 000 წანა), მუჟანსჷთ პოლონეთიქ დახორალო ორგებელო გჷნირთუნ.<ref>{{Cite book |last=Jurek |first=Krzysztof |title=Poznać przeszłość 1. Karty pracy ucznia. Poziom podstawowy |date=2019 |publisher=Nowa Era |isbn=978-83-267-3653-7 |location=Warszawa (Warsaw) |page=93 |language=pl}}</ref> [[ნეოლითი|ნეოლითურ]] ბორჯიშ გოთხორუეფ მიოწურუანა თიმ ეპოქაშ განწე წუმოძინაშა; ევროპულ ჸვალიშ კეთებაშ უჯვეშაშ ბეჭედუას (ჯვ. წ. 5500 წანა) მიოგორეს პოლონეთიშ ისტორიულ რეგიონ [[კუიავია|კუიავიას]]<ref>{{Cite journal |last=Subbaraman |first=Nidhi |date=12 December 2012 |title=Art of cheese-making is 7,500 years old |url=[http://www.nature.com/news/art-of-cheese-making-is-7-500-years-old-1.12020](http://www.nature.com/news/art-of-cheese-making-is-7-500-years-old-1.12020) |journal=Nature News |doi=10.1038/nature.2012.12020 |s2cid=180646880 |access-date=7 August 2021 |archive-date=8 May 2021 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20210508085311/https://www.nature.com/news/art-of-cheese-making-is-7-500-years-old-1.12020](https://web.archive.org/web/20210508085311/https://www.nature.com/news/art-of-cheese-making-is-7-500-years-old-1.12020) |url-status=live | issn=0028-0836|url-access=subscription }}</ref> დო [[ბრონოჩიციშ კოტო|ბრონოჩიციშ კოტოს]], ნამუსჷთ ეშახინტკილ რე ბარბალამ მანქანაშ უჯვეშაშ ჩინებულ ამნახანტი (ჯვ. წ. 3400 წანა).<ref>{{Cite journal |last1=Attema |first1=P. A. J. |last2=Los-Weijns |first2=Ma |last3=Pers |first3=N. D. Maring-Van der |date=December 2006 |title=Bronocice, Flintbek, Uruk, Jebel Aruda and Arslantepe: The Earliest Evidence Of Wheeled Vehicles In Europe And The Near East |url=[https://books.google.com/books?id=qqEqjtKJQ3YC&dq=%22Bronocice,+Flintbek,+Uruk,+Jebel+Aruda+and+Arslantepe:+The+Earliest+Evidence+Of+Wheeled+Vehicles+In+Europe+And+The+Near+East%22&pg=PA10](https://books.google.com/books?id=qqEqjtKJQ3YC&dq=%22Bronocice,+Flintbek,+Uruk,+Jebel+Aruda+and+Arslantepe:+The+Earliest+Evidence+Of+Wheeled+Vehicles+In+Europe+And+The+Near+East%22&pg=PA10) |journal=Palaeohistoria |publisher=[[University of Groningen]] |volume=47 |pages=10–28 (11) |isbn=978-90-77922-18-7}}</ref> [[ბრონზეშ ხანა|ბრონზეშ ხანაშ]] დო [[ორდოიან რკინაშ ხანა|ორდოიან რკინაშ ხანაშ]] ბორჯიქ (ჯვ. წ. 1300–500 წანეფს) ეიშანუ მახორობაშ მეჭედალაშ ძინათ, [[პალისადი|პალისადეფით]] ხორუეფიშ ([[გორდი (არქეოლოგია)|გორდეფი]]) დორსხუაფათ დო [[ლუჟიცაშ კულტურა|ლუჟიცაშ კულტურაშ]] გოძინათ.<ref>{{Cite book |last=Harding |first=Anthony |url=[https://books.google.com/books?id=XoxoAgAAQBAJ&dq=%22bronze%2Bage%2Bpoland%2Blusatian%22&pg=PA772](https://books.google.com/books?id=XoxoAgAAQBAJ&dq=%22bronze%2Bage%2Bpoland%2Blusatian%22&pg=PA772) |title=The Oxford Handbook of the European Bronze Age |date=2020 |publisher=University Press |isbn=978-0-19-885507-1 |location=Oxford |pages=766–783 |access-date=24 July 2023 |archive-date=2 October 2023 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20231002180454/https://books.google.com/books?id=XoxoAgAAQBAJ&pg=PA772&dq=%22bronze+age+poland+lusatian+culture%22](https://www.google.com/search?q=https://web.archive.org/web/20231002180454/https://books.google.com/books%3Fid%3DXoxoAgAAQBAJ%26pg%3DPA772%26dq%3D%2522bronze%2Bage%2Bpoland%2Blusatian%2Bculture%2522) |url-status=live }}{{Cite book |last=Price |first=T. Douglas |url=[https://books.google.com/books?id=IZ_KBwAAQBAJ&dq=%22lusatian%2Bculture%2B1300%2BBC%2B%25E2%2580%2593%2B500%2BBC%22&pg=PA212](https://books.google.com/books?id=IZ_KBwAAQBAJ&dq=%22lusatian%2Bculture%2B1300%2BBC%2B%25E2%2580%2593%2B500%2BBC%22&pg=PA212) |title=Ancient Scandinavia: an archaeological history from the first humans to the Vikings |date=2015 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-023198-9 |location=New York |page=212 |access-date=24 July 2023 |archive-date=2 October 2023 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20231002180455/https://books.google.com/books?id=IZ_KBwAAQBAJ&pg=PA212&dq=%22lusatian+culture+1300+BC+%E2%80%93+500+BC%22](https://web.archive.org/web/20231002180455/https://books.google.com/books?id=IZ_KBwAAQBAJ&pg=PA212&dq=%22lusatian+culture+1300+BC+%E2%80%93+500+BC%22) |url-status=live }}</ref> პოლონეთიშ პროტოისტორიაშ შანულამ არქეოლოგიურ მეგორაფა რე [[ბისკუპინი|ბისკუპინიშ]] გამანგარებულ ხორუა, ნამუთ ორხველუ [[გვიან ბრონზეშ ხანა|გვიან ბრონზეშ ხანაშ]] ლუჟიცურ კულტურას (ჯვ. წ. VIII ოშწანურაშ შქა წანეფი).<ref>{{Cite book |last1=Ring |first1=Trudy |url=[https://books.google.com/books?id=yfPYAQAAQBAJ&q=biskupin&pg=PA96](https://books.google.com/books?id=yfPYAQAAQBAJ&q=biskupin&pg=PA96) |title=Northern Europe: International Dictionary of Historic Places |last2=Watson |first2=Noelle |last3=Schellinger |first3=Paul |date=28 October 2013 |publisher=Routledge |isbn=978-1-136-63944-9 |language=en |access-date=31 March 2019 |archive-date=24 August 2021 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20210824094046/https://books.google.com/books?id=yfPYAQAAQBAJ&q=biskupin&pg=PA96](https://web.archive.org/web/20210824094046/https://books.google.com/books?id=yfPYAQAAQBAJ&q=biskupin&pg=PA96) |url-status=live }}</ref> ანტიკურ ხანას (ჯვ. წ. 400 – ახ. წ. 500 წანეფი), თეხანურ პოლონეთიშ ტერიტორიას ანდა გინორთელ უჯვეშაშ მახორობა ოხორანდჷ, გიშაკერზაფილო [[კელტეფი|კელტური]], [[სკვიტეფი|სკვითური]], [[ჯვეშ გერმანალეფი|გერმანული]], [[სარმატეფი|სარმატული]], [[ბალტეფი|ბალტიურ]] დო [[ჯვეში სლავეფი|სლავურ]] თურეფი.<ref>{{Cite book |last=Davies |first=Norman |url=[https://books.google.com/books?id=mkcSDAAAQBAJ](https://books.google.com/books?id=mkcSDAAAQBAJ) |title=Heart of Europe. The Past in Poland's Present |date=2001 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-280126-5 |location=Oxford |page=247 |language=en |author-link=Norman Davies |access-date=24 July 2023 |archive-date=18 May 2023 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20230518111254/https://books.google.com/books?id=mkcSDAAAQBAJ](https://web.archive.org/web/20230518111254/https://books.google.com/books?id=mkcSDAAAQBAJ) |url-status=live }}</ref> თეშ მოხ, არქეოლოგიურ მეგორუეფქ დადასურეს [[რომაულ ლეგიონი|რომაულ ლეგიონერეფიშ]] ჸოფა, ნამუეფით [[ქრავაშ რზა|ქრავაშ ვაჭრუაშ]] თხილუაშო რდეს თაქჷნ.<ref>{{Cite web |last=Zdziebłowski |first=Szymon |date=9 May 2018 |title=Archaeologist: We have evidence of the presence of Roman legionaries in Poland |url=[https://scienceinpoland.pap.pl/en/news/news%2C29414%2Carchaeologist-we-have-evidence-presence-roman-legionaries-poland.html](https://scienceinpoland.pap.pl/en/news/news%2C29414%2Carchaeologist-we-have-evidence-presence-roman-legionaries-poland.html) |access-date=8 August 2021 |website=Science in Poland |publisher=Polish Ministry of Education and Science |archive-date=15 February 2022 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20220215225927/https://scienceinpoland.pap.pl/en/news/news,29414,archaeologist-we-have-evidence-presence-roman-legionaries-poland.html](https://web.archive.org/web/20220215225927/https://scienceinpoland.pap.pl/en/news/news,29414,archaeologist-we-have-evidence-presence-roman-legionaries-poland.html) |url-status=live }}</ref> [[პოლონურ თურეფი|პოლონურ თურეფქ]] გორჩქინდეს [[კათეფიშ კაბეტ გინოხორინი#მაჟირა რეღმა|კათეფიშ კაბეტ გინოხორინიშ მაჟირა რეღმაშ]] უკული, დოხოლაფირო ახ. წ. VI ოშწანურაშო; თინეფი რდეს [[სლავეფი|სლავურ]] გოჭყაფაშ დო შილებე თინეფს შქას რდესკონ თი კათეფიშ ასიმილირაფილ ნოსქილედეფი, ნამუეფჷთ უწოხ ოხორანდეს თე ტერიტორიასჷნ.<ref>{{Citation |last=Mielnik-Sikorska |first=Marta |title=The History of Slavs Inferred from Complete Mitochondrial Genome Sequences |journal=PLOS ONE |volume=8 |issue=1 |article-number=e54360 |year=2013 |bibcode=2013PLoSO...854360M |doi=10.1371/journal.pone.0054360 |pmc=3544712 |pmid=23342138 |display-authors=etal |doi-access=free}}{{Cite journal |last=Brather |first=Sebastian |year=2004 |title=The Archaeology of the Northwestern Slavs (Seventh To Ninth Centuries) |journal=East Central Europe |volume=31 |issue=1 |pages=78–81 |doi=10.1163/187633004x00116}}</ref> X ოშწანურაშ დაჭყაფუშე, [[ბჟადალ პოლიანეფი|პოლიანეფქ]] რეგიონს შხვა [[ლეხიტეფი|ლეხიტურ]] თურეფშა დომინირენდეს, დუდშე დარსხუეს თურულ ფედერაცია, უკული — ცენტრალიზაფილ მონარქიულ სახენწჷფო.<ref>{{Cite book |last=McKenna |first=Amy |url=[https://books.google.com/books?id=Ef2cAAAAQBAJ&dq=%22polanie%2Btribal%2Bmonarchy%22&pg=PA132](https://books.google.com/books?id=Ef2cAAAAQBAJ&dq=%22polanie%2Btribal%2Bmonarchy%22&pg=PA132) |title=Estonia, Latvia, Lithuania, and Poland |date=2013 |publisher=Britannica Educational Publishing |isbn=978-1-61530-991-7 |page=132 |access-date=24 July 2023 |archive-date=2 October 2023 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20231002180456/https://books.google.com/books?id=Ef2cAAAAQBAJ&pg=PA132&dq=%22polanie+tribal+monarchy%22](https://web.archive.org/web/20231002180456/https://books.google.com/books?id=Ef2cAAAAQBAJ&pg=PA132&dq=%22polanie+tribal+monarchy%22) |url-status=live }}</ref> == გეოგრაფია == ქიანა იდვალუაფუ [[ცენტრალური ევროპა|ცენტრალურ ევროპას]]. ომძღჷ ქიანეფი: [[გერმანია]], [[ჩეხეთი]], [[სლოვაკეთი]], [[უკრაინა]], [[ბელარუსი]], [[ლიეტუვა]], [[რუსეთი]] ([[კალინინგრადიშ ოლქი]]). ფართობი - 312.700 კვ.კმ. == სახენწჷფო == * '''მახორობა''': 38,485,779 მლნ (2014), თენეფშე 97,6% [[პოლონარეფი]], 1,3% [[გერმანალეფი]], 0,6% [[უკრაინალეფი]]. * '''ოფიციალური ნინა''': [[პოლონური ნინა|პოლონური]]. * '''რელიგია''': [[კათოლიციზმი]]. * '''ნანანოღა''': [[ვარშავა]] (1.608 ვითოშ) * '''ნოღეფი''': ლოძი (778), კრაკოვი (733), ვროცლავი (632), პოზნანი (581), გდანსკი (457), შჩეცინი (416), ბიდგოშჩი (385), ლუბლინი (356), ტორუნი (208), რადომი (227). == ეკონომიკა == * '''რესურსეფი''' - ქუანოშქერი, წურწუფა, ლინჯი, ორთაშობური აირი, ვარჩხილი, ტყვია, ჯიმუ, ოფუტეშ მეურნეობაშ დიხეფი. * '''ვალუტა''' - ზლოტი (PLZ). * '''ექსპორტი''' - ლინჯი, ქუანოშქერი, ავტომობილეფი, ჩაფლეფი. == მონძეობა == * [[აუშვიციშ საკონცენტრაციე კარე|ოშვიენჩიმიშ საკონცენტრაციე კარე]] * ტევტონეფიშ ორდენიშ ოხვამე მალბორკის * შქა ოშწანურეფიშ ნოღეფი [[ტორუნი]] დო [[ზამოშჩი]] * კრაკოვიშ ისტორიული ცენტრი * ვარშავაშ ჯვეში ნოღა * [[ბიაუოვიეჟიშ ერუანული პარკი]] * ნოვა-ჰუტაშ ინდუსტრიული კომპლექსი {{Commonscat|Poland}} {{ევროპაშ ქიანეფი}} {{ევროპაშ რსხუშ მაკათურეფი}} [[კატეგორია:პოლონეთი]] [[კატეგორია:ევროპაშ ქიანეფი]] [[კატეგორია:სლავური ქიანეფი]] 2chr5b9iueqrkek1qynph4g8jydc1eh 252817 252816 2026-09-01T22:22:01Z Narazeni 826 /* პრეისტორი დო პროტოისტორია */ 252817 wikitext text/x-wiki {{კუნტა ეჭარუა|სახენწჷფო ცენტრალურ ევროპას}} {{ინფოდაფა ქიანა| |ოდაბადური_ჯოხო = {{lang-pl|Rzeczpospolita Polska}} |ედომუშამი_ჯოხო = პოლონეთიშ რესპუბლიკა |ოართე_ჯოხო =პოლონეთი |შილა = Flag of Poland.svg |გერბი = Herb Polski.svg |რუკა = EU-Poland (orthographic projection).svg |ჰიმნი = {{lang-pl|Mazurek Dąbrowskiego}}<br />"[[პოლონეთიშ ჰიმნი|პოლონეთი ვადინაფე]]"<div style="padding-top:0.5em;">{{center|[[File:Mazurek Dabrowskiego.ogg]]}}</div> |დევიზი = |ზოხორინალაშ თარიღი = |ოფიციალური_ნინეფი =[[პოლონური ნინა|პოლონური]] |რელიგია= {{ublist|item_style=white-space: |{{Tree list}}}} * 72.4% [[ქირსიანობა]] ** 71.3% [[კათოლიციზმი პოლონეთის|კათოლიციზმი]] ** 1.1% [[ქირსიანული კონფესიეფიშ ერკებული|შხვა ქირისანულ გემაჸვენჯობა]] {{Tree list/end}} |ნანანოღა= [[ვარშავა]] |latd=52 |latm=13 |latNS=N |longd=21 |longm=02 |longEW=E |უდიდაში_ნოღა =ვარშავა |თარობაშ_ტიპი = [[უნიტარული სახენწჷფო|უნიტარულ]] საპარლამენტო რესპუბლიკა |ლიდერიშ_ტიპი_1 = [[პოლონეთიშ პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]] |ლიდერიშ_ჯოხო_1 =[[კაროლ ნავროცკი]] |ლიდერიშ_ტიპი_2 = [[პოლონეთიშ პრემიერ-მინისტრი|პრემიერ-მინისტრი]] |ლიდერიშ_ჯოხო_2 =[[დონალდ ტუსკი]] |ლიდერიშ_ტიპი_3 = |ლიდერიშ_ჯოხო_3 = |ლიდერიშ_ტიპი_4 = |ლიდერიშ_ჯოხო_4 = |სახენწჷფოშ ტიპი = |მიკოღანკუა = |ოფიციალური ჸოფირება 1 = |ოფიციალური თარიღი 1 = |ოფიციალური ჸოფირება 2 = |ოფიციალური თარიღი 2 = |ოფიციალური ჸოფირება 3 = |ოფიციალური თარიღი 3 = |ოფიციალური ჸოფირება 4 = |ოფიციალური თარიღი 4 = |რანგი_ფართობით = 69-ა |ფართობი =312,696 |წყარი_% =1.48 (2015) |ოეგებიე_მახორობა =37,796,000 |ოეგებიე_მახორობა_რანგი = 38-ო |მახორობა_ოეგებიეთ_წანას = 2022 |მახორობაშ_ცენზი = |მახორობაშ_ცენზი_წანას = |მახორობაშ_მეჭედალა = 122 |მახორობაშ_მეჭედალა_რანგი =98-ო |ედპ_ppp_წანა = 2022 |ედპ_ppp = $1.599 ტრილიონი |ედპ_ppp_რანგი =22-ა |ედპ_ppp_ართ_მახორუშე =$42,466 |ედპ_ppp_ართ_მახორუშე_რანგი =41-ა |აგი =0.876 |აგი_ტენდენცია ={{ძინა}} |აგი_კატეგორია = |აგი_რანგი =34-ა |აგი_წანა =2021 |ვალუტა= [[პოლონური ზლოტი|ზლოტი]] |ვალუტაშ_კოდი =PLN |ქიანაშ_კოდი =PL |ბორჯიშ_ორტყაფუ = 1 |ზარხულიშ_ბორჯი =ქო |cctld = .pl |ოტელეფონე_კოდი =+48 |ოტელეფონე_კოდი_მეწურაფა= |სქოლიო= {{maplink|frame=yes|frame-align=right|frame-width=300|type=line|id=Q36|text=პოლონეთიშ რუკა}} }} '''პოლონეთი''' ([[პოლონური ნინა|პოლ.]] Polska), ოფიციალურო '''პოლონეთიშ რესპუბლიკა''' ([[პოლონური ნინა|პოლ.]] Rzeczpospolita Polska) — [[სახენწჷფო]] [[ცენტრალური ევროპა|ცენტრალურ ევროპას]]. გჷნოზინდილ რე ოორუეშე, [[ბალტიაშ ზუღა]]შ ობჟათეშე, [[სუდეტეფი]]შ დო [[კარპატეფი]]შ გვალეფშახ, ოორუე-ბჟაეიოლშე უხურგანს [[ლიეტუვა]] დო [[რუსეთი]], ბჟაეიოლშე — [[ბელარუსი|ბელარუს]] დო [[უკრაინა]], ობჟათეშე — [[სლოვაკეთი|სლოვაკეთ]] დო [[ჩეხეთი]], ბჟადალშე — [[გერმანია]]. ტერიტორია იხასიათებუ ანდაკორობამ ლანდშაფტით, ეკოსისტემათ დო ზჷმიერი-გინმალ კლიმატით. პოლონეთ აკმოდირთუ [[სავოევოდე (პოლონეთი)|ვითაამშვ სავოევოდეშე]] დო მახორობაშ მუდანობაშ მეჯინათ მახუთა [[ევროპაშ რსხუ]]შ მაკათურ ქიანა რე 38 მილიონ ადამიერშე უმოსით, თაშნეშე ევრორსხუშ მახუთა ქიანა რე სქირონიშ ფართობიშ მეჯინათ, ნამუთ აკმადგინანს 312 696 კმ². ნანანოღა დო უშხუაშ ნოღა — [[ვარშავა]]; შხვა კაბეტ ნოღა რე: [[კრაკოვი]], [[ვროცლავი]], [[ლოძი]], [[პოზნანი]], [[გდანსკი]] დო [[შჩეცინი]]. [[პოლონეთიშ პრესიტორია დო პროტოისტორია|პოლონეთიშ ტერიტორიას ადამიერიშ ისტორიაშახიანი საქვარუა]] ორხველუ თუდოლენ პალეოლითის, იროიან დოხორუაქ დიჭყჷ ეკონია ჯამარუაშ ბორჯიშ თებაშ უკული. გვიან ანტიკურ ბორჯის, რეგიონ გიშეგორუაფუდჷ კულტურულ ანდაკორობამობათ, ორდოიან შქაოშწანურეფს თე ტერიტორიას ოხორანდეს ბჟადალსლავური [[პოლიანეფი]]შ თური, ნამუშეთ ჯოხოთ გიადჷ პოლონეთის. სახენწჷფობურობაშ გჷმოქიმინუაშ პროცესიქ აკუხვადჷ [[966]] წანას [[რომიშ კათოლიკური ოხვამე]]შ დუდალათ, პოლანეფიშ აჯამ გამაგეშ [[ქირსიანობა]]შა მორთაქ. [[1025]] წანას გიჭყჷ [[პოლონეთიშ ომაფე]]ქ, [[1569]] წანას გამანგარჷ მუშ განწეხანიშ რსხუ ლიეტუვაწკჷმა დო გაჭყჷ [[რეჩ პოსპოლიტა]]. თიმ ბორჯის თე წორომაჸალობა ევროპაშ ართ-ართ უკაბეტაშ ჟისახენწჷფო რდჷ გიშაგორიაფონ მონარქიათ დო უნიკალურ ლიბერალურ პოლიტიკურ სისტემათ, ნამუქჷთ [[1791]] წანას მიღჷ ევროპას პირველ თეხანურ კონსტიტუცია. [[XVIII ოშწანურა]]შ დალიას, პოლონეთიშ გოპეულუაშ ორქოშ ხანიშ თებათ, ქიანაშ ტერიტორია აკირთეს მეძობელ სახენწჷფოეფქ. პოლონეთიქ დირთინჷ [[პოლონეთიშ ზოხორინალაშ დღა|ზოხორინალა]] [[1918]] წანას, [[მაართა მოსოფელიშ ლჷმა|პირველ მოსოფელიშ ლჷმაშ]] დალიას დო გაჭყჷ [[პოლონეთიშ მაჟირა რესპუბლიკა]], ნამუქჷთ [[ვარშავაშ ბურჯაფი (1920)|გომორძგვილო]] გეგშართჷ ლჷმეფოშქაშე ბორჯიშ შხვადოშხვა კონფლიქტის. [[1939]] წანაშ ეკენიას, [[ნაცისტური გერმანია|გერმანიაშ]] დო [[სხუნუეფიშ რსხუშ მინოკათუა პოლონეთშა|სხუნუეფიშ რსხუშ]] [[პოლონეთშა მინოკათუა (1939)|პოლონეთშა მინოკათუა]]თ დიჭყჷ [[მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმა]]ქ, ნამუქჷთ გჷმიჭანუ [[ჰოლოკოსტი|ჰოლოკოსტ]] დო მილიონობათ პოლონარიშ ზვარაკუა. მოსოფელიშ [[რგილი ლჷმა|რგილ ლჷმაშ]] მალობას, აძვილებურქ იჸუ გენშურთუმუდუკო [[სოციალისტური კარე|სოციალისტურ კარეშა]]შ, [[პოლონეთიშ ოკათე რესპუბლიკა]]ქ გჷნირთუ [[ვარშავაშ პაქტი]]შ ართ-ართ დგჷმარსხუაფალო. [[სოლიდარობა (პოლონური პროფრსხუ)|სოლიდარობაშ ყარაფიშ]] გოჭყაფაშ დო მიშნაღელ თიაშ ჭყოლოფუათ კომუნისტურ თარობაქ აკირცუ, თეშნერო პოლონეთიქ [[1989]] წანას, მუშ მეძობელეფს შქას პირველქ დირთინჷ მუშ დემოკრატიულ სახენწჷფო. პოლონეთ რე [[გვერდო საპრეზიდენტო რესპუბლიკა]] [[ჟირპალატამი პარლამენტი|ჟირპალატიან კანონმადვალუ ორგანოთ]], ნამუთ აკმოდირთჷ [[სეიმი|სეიმშე]] დო [[პოლონეთიშ სენატი|სენატშე]]. იკოროცხუ ოშქაშე ნძალათ, ნამუსჷთ უღჷ წუმოძინელ საბაზარო ეკონომიკა დო მაღალ მიშნაველი, [[ევროპაშ რსხუ]]ს [[ედპ]]-შ ნომინალით მაამშვა აბანს იკენს, თელ ედპ-თ — მახუთას. პოლონეთის რინაშ, უშქურანჯობაშ დო ეკონომიკურ დუდიშულაშ ძალამ მაღალ დონე რე, თაშნეშე უფასო საუნივერსიტეტო გურაფა (პოლონურ ნინაშა) დო ართამ ჭყანთხილუა. ქიანას იდვალუაფუ [[იუნესკო]]შ 17 [[იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი პოლონეთის|მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტი]], ნამუეფშე 15 კულტურულ შანულობაშ რე. პოლონეთ რე [[გოერო]]შ დჷმარსხუაფალ დო მაკათურ ქიანა, თაშნეშე ოკათჷ გეჸვენჯ ერეფოშქაშე ორგანიზაციეფს: [[ევროპაშ სხუნუ]], [[მოსოფელიშ ვაჭრუაშ ორგანიზაცია]], [[ეკონომიკური წოროხანდაშ დო წუმოძინაშ ორგანიზაცია]], [[ნატო (ოორუე ატლანტიკური აპიჯაფაშ ორგანიზაცია)|ნატო]] დო [[ევროპაშ რსხუ]] ([[შენგენიშ ზონა]]შამო). == ეტიმოლოგია == {{Main|პოლონეთიშ ეტიმოლოგია}} მასქერულ, [[პოლონური ნინა|პოლონურ ნინაშა]] პოლონეთის ჯოხო {{lang|pl|Polska}} ''[პოლსკა]''.<ref>{{Cite book |last=Thompson |first=Wayne C. |url=https://books.google.com/books?id=lttJEAAAQBAJ&dq=%22name%2Bpoland%2B%2522polska%2522%2Bderived%22&pg=PA322 |title=Nordic, Central, and Southeastern Europe 2020–2022 |date=2021 |publisher=Rowman & Littlefield Publishers |isbn=978-1-4758-5626-2 |location=Blue Ridge Summit |page=322 |access-date=24 July 2023 |archive-date=7 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240207011846/https://books.google.com/books?id=lttJEAAAQBAJ&pg=PA322&dq=%22name%2Bpoland%2B%2522polska%2522%2Bderived%22 |url-status=live }}</ref> იკოროცხუ, ნამჷ-და ჯოხოდვალა მოურს [[ბჟადალ სლევეფი|ბჟადალ სლავურ]] თურ [[ბჟადალ პოლიანეფი|პოლიანეფშე]], ნამუთ ოხორანდჷ წყარმალუ [[ვარტა]]შ ღანჩოს, ასეიან კაბეტ პოლონეთიშ (ველიკოპოლსკიშ) ტერიტორიას (VI–VIII ოშწანურეფს).<ref>{{Cite book |last1=Lukowski |first1=Jerzy |url=https://books.google.com/books?id=NpMxTvBuWHYC&dq=%22polanie%2Bpoland%2Bwarta%2Bhistory%22&pg=PA4 |title=A Concise History of Poland |last2=Zawadzki |first2=Hubert |date=2001 |publisher=Cambridge University Press |isbn=0-521-55109-9 |location=Cambridge |page=4 |access-date=24 July 2023 |archive-date=4 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240204080145/https://books.google.com/books?id=NpMxTvBuWHYC&pg=PA4&dq=%22polanie%2Bpoland%2Bwarta%2Bhistory%22 |url-status=live }}</ref> თურიშ ჯოხოდვალა მოურს [[პროტოსლავურ ნინა|პროტოსლავურ]] ჯოხოსქილედშე „pole“, ნამუთ, მუშჸურე, პროტოინდოევროპულ ზიტყვაშე ''*pleh₂''- მოურს, ნამუთ რზენს შანენს.<ref>{{Cite book |last=Lehr-Spławiński |first=Tadeusz |url=https://books.google.com/books?id=EjJHAAAAIAAJ&q=Je%25CC%25A8zyk%2Bpolski%2B:%2Bpochodzenie,%2Bpowstanie,%2Brozwo%25CC%2581j |title=Język polski. Pochodzenie, powstanie, rozwój |date=1978 |publisher=Państwowe Wydawnictwo Naukowe |location=Warszawa (Warsaw) |page=64 |language=Polish |oclc=4307116 |access-date=24 July 2023 |archive-date=24 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230724235955/https://books.google.com/books?id=EjJHAAAAIAAJ&q=Je%25CC%25A8zyk%2Bpolski%2B:%2Bpochodzenie,%2Bpowstanie,%2Brozwo%25CC%2581j |url-status=live }}</ref> ჯოხოდვალაშ ეტიმოლოგია ველიკოპოსლიშ რეგიონიშ [[ტოპოგრაფია]]ს დო ბირტყა ლანდშაფტის ოწაწჷ.<ref>{{Cite book |last=Potkański |first=Karol |url=https://books.google.com/books?id=b78eAAAAMAAJ&q=p%25C5%2582aska%2520wielkopolska%2520polanie |title=Pisma pośmiertne. Granice plemienia Polan |date=2004 |publisher=Polska Akademia Umiejętności |isbn=978-83-7063-411-7 |volume=1 |location=Kraków |page=423 |language=Polish |orig-date=1922 |access-date=24 July 2023 |archive-date=24 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230724235906/https://books.google.com/books?id=b78eAAAAMAAJ&q=p%25C5%2582aska%2520wielkopolska%2520polanie |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite book |last=Everett-Heath |first=John |title=The Concise Dictionary of World Place-Names |date=2019 |publisher=University Press |isbn=978-0-19-190563-6 |location=Oxford |chapter=Poland (Polska) |author-link=John Everett-Heath |chapter-url=https://books.google.com/books?id=ufkFEAAAQBAJ&dq=%22poland%2Bfield%2Bpolanie%22&pg=PT1498 |access-date=24 July 2023 |archive-date=4 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240204080136/https://books.google.com/books?id=ufkFEAAAQBAJ&pg=PT1498&dq=%22poland%2Bfield%2Bpolanie%22 |url-status=live }}</ref> [[შქა ოშწანურეფი|შქა ოშწანურეფს]] [[ლათინური ნინა|ლათინურ]] ფორმა ''Polonia'' ფართოთ გჷმირინუაფუდუ ედომუშამ ევროპას.<ref name="Buko 2014">{{Cite book |last=Buko |first=Andrzej |url=https://books.google.com/books?id=VAOjBQAAQBAJ |title=Bodzia. A Late Viking-Age Elite Cemetery in Central Poland |date=2014 |publisher=Brill |isbn=978-90-04-28132-5 |location=Leiden |pages=36, 62 |access-date=24 July 2023 |archive-date=7 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230407051434/https://books.google.com/books?id=VAOjBQAAQBAJ |url-status=live }}</ref> == ისტორია == {{თარი|პოლონეთიშ ისტორია}} === პრეისტორია დო პროტოისტორია === {{თარი|ქუაშ ხანი პოლონეთის|ბრონზეშ დო რკინაშ ხანი პოლონეთის|პოლონეთ ანტიკურ ბორჯის|ჯვეში სლავეფი{{!}}ჯვეშ სლავეფი|ბჟადალ სლავეფი|ლეხიტეფი|პოლონეთ ორდოიან შქა ოშწანურეფს}} [[ფაილი:Biskupin brama od zewnatrz.jpg|thumb|right|ბრონზეშ ხანიშ [[ლუჟიცაშ კულტურა|ლუჟიცურ კულტურაშ]] ხორუაშ რეკონსტრუქცია [[ბისკუპინი|ბისკუპინს]], ჯვ.წ. VIII ოშწანურა.]] მაართა [[ქუაშ ხანა|ქუაშ ხანიშ]] არქაულ ადამიანეფქ დო ''[[ჰომო ერექტუსი]]შ'' გვარობაქ დოხოლაფირო 500 000 წანაშ კინოხ დიხორეს თი ტერიტორიას, ნამუქჷთ უკულ პოლონეთო გჷნირთუნ, მარა თიშ უკულიან უბადო კლიმატიქ ხე ვეშუნწყუ ორდოიან ადამიერეფს იროიან კარეეფიშ დორსხუაფას.<ref>{{Cite book |last=Fabisiak |first=Wojciech |url=[https://books.google.com/books?id=g_8jAQAAIAAJ&q=500%2520000%2520lat%2520temu%2520polska%2520homo%2520erectus](https://books.google.com/books?id=g_8jAQAAIAAJ&q=500%2520000%2520lat%2520temu%2520polska%2520homo%2520erectus) |title=Dzieje powiatu wrocławskiego |date=2002 |publisher=Starostwo Powiatowe |isbn=978-83-913985-3-1 |location=Wrocław |page=9 |language=pl |access-date=24 July 2023 |archive-date=24 July 2023 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20230724235907/https://books.google.com/books?id=g_8jAQAAIAAJ&q=500%2520000%2520lat%2520temu%2520polska%2520homo%2520erectus](https://web.archive.org/web/20230724235907/https://books.google.com/books?id=g_8jAQAAIAAJ&q=500%2520000%2520lat%2520temu%2520polska%2520homo%2520erectus) |url-status=live }}</ref> ''[[ადამიერი|ჰომო საპიენსიშ]]'' დო [[ორდოიან ევროპალ თეხანურ ადამიერეფი|ანატომიურო თეხანურ ადამიანეფიშ]] მოულაქ მოუხვადჷ კლიმატურ მოხარცქუას [[ეკონია ჯამარუაშ ბორჯი|ეკონია ჯამარუაშ ბორჯიშ]] დალიას ([[ვაიხსელიშ ჯამარუა|ოორუე პოლონურ ჯამარუა]] ჯვ. წ. 10 000 წანა), მუჟანსჷთ პოლონეთიქ დახორალო ორგებელო გჷნირთუნ.<ref>{{Cite book |last=Jurek |first=Krzysztof |title=Poznać przeszłość 1. Karty pracy ucznia. Poziom podstawowy |date=2019 |publisher=Nowa Era |isbn=978-83-267-3653-7 |location=Warszawa (Warsaw) |page=93 |language=pl}}</ref> [[ნეოლითი|ნეოლითურ]] ბორჯიშ გოთხორუეფ მიოწურუანა თიმ ეპოქაშ განწე წუმოძინაშა; ევროპულ ჸვალიშ კეთებაშ უჯვეშაშ ბეჭედუას (ჯვ. წ. 5500 წანა) მიოგორეს პოლონეთიშ ისტორიულ რეგიონ [[კუიავია|კუიავიას]]<ref>{{Cite journal |last=Subbaraman |first=Nidhi |date=12 December 2012 |title=Art of cheese-making is 7,500 years old |url=[http://www.nature.com/news/art-of-cheese-making-is-7-500-years-old-1.12020](http://www.nature.com/news/art-of-cheese-making-is-7-500-years-old-1.12020) |journal=Nature News |doi=10.1038/nature.2012.12020 |s2cid=180646880 |access-date=7 August 2021 |archive-date=8 May 2021 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20210508085311/https://www.nature.com/news/art-of-cheese-making-is-7-500-years-old-1.12020](https://web.archive.org/web/20210508085311/https://www.nature.com/news/art-of-cheese-making-is-7-500-years-old-1.12020) |url-status=live | issn=0028-0836|url-access=subscription }}</ref> დო [[ბრონოჩიციშ კოტო|ბრონოჩიციშ კოტოს]], ნამუსჷთ ეშახინტკილ რე ბარბალამ მანქანაშ უჯვეშაშ ჩინებულ ამნახანტი (ჯვ. წ. 3400 წანა).<ref>{{Cite journal |last1=Attema |first1=P. A. J. |last2=Los-Weijns |first2=Ma |last3=Pers |first3=N. D. Maring-Van der |date=December 2006 |title=Bronocice, Flintbek, Uruk, Jebel Aruda and Arslantepe: The Earliest Evidence Of Wheeled Vehicles In Europe And The Near East |url=[https://books.google.com/books?id=qqEqjtKJQ3YC&dq=%22Bronocice,+Flintbek,+Uruk,+Jebel+Aruda+and+Arslantepe:+The+Earliest+Evidence+Of+Wheeled+Vehicles+In+Europe+And+The+Near+East%22&pg=PA10](https://books.google.com/books?id=qqEqjtKJQ3YC&dq=%22Bronocice,+Flintbek,+Uruk,+Jebel+Aruda+and+Arslantepe:+The+Earliest+Evidence+Of+Wheeled+Vehicles+In+Europe+And+The+Near+East%22&pg=PA10) |journal=Palaeohistoria |publisher=[[University of Groningen]] |volume=47 |pages=10–28 (11) |isbn=978-90-77922-18-7}}</ref> [[ბრონზეშ ხანა|ბრონზეშ ხანაშ]] დო [[ორდოიან რკინაშ ხანა|ორდოიან რკინაშ ხანაშ]] ბორჯიქ (ჯვ. წ. 1300–500 წანეფს) ეიშანუ მახორობაშ მეჭედალაშ ძინათ, [[პალისადი|პალისადეფით]] ხორუეფიშ ([[გორდი (არქეოლოგია)|გორდეფი]]) დორსხუაფათ დო [[ლუჟიცაშ კულტურა|ლუჟიცაშ კულტურაშ]] გოძინათ.<ref>{{Cite book |last=Harding |first=Anthony |url=[https://books.google.com/books?id=XoxoAgAAQBAJ&dq=%22bronze%2Bage%2Bpoland%2Blusatian%22&pg=PA772](https://books.google.com/books?id=XoxoAgAAQBAJ&dq=%22bronze%2Bage%2Bpoland%2Blusatian%22&pg=PA772) |title=The Oxford Handbook of the European Bronze Age |date=2020 |publisher=University Press |isbn=978-0-19-885507-1 |location=Oxford |pages=766–783 |access-date=24 July 2023 |archive-date=2 October 2023 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20231002180454/https://books.google.com/books?id=XoxoAgAAQBAJ&pg=PA772&dq=%22bronze+age+poland+lusatian+culture%22](https://www.google.com/search?q=https://web.archive.org/web/20231002180454/https://books.google.com/books%3Fid%3DXoxoAgAAQBAJ%26pg%3DPA772%26dq%3D%2522bronze%2Bage%2Bpoland%2Blusatian%2Bculture%2522) |url-status=live }}{{Cite book |last=Price |first=T. Douglas |url=[https://books.google.com/books?id=IZ_KBwAAQBAJ&dq=%22lusatian%2Bculture%2B1300%2BBC%2B%25E2%2580%2593%2B500%2BBC%22&pg=PA212](https://books.google.com/books?id=IZ_KBwAAQBAJ&dq=%22lusatian%2Bculture%2B1300%2BBC%2B%25E2%2580%2593%2B500%2BBC%22&pg=PA212) |title=Ancient Scandinavia: an archaeological history from the first humans to the Vikings |date=2015 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-023198-9 |location=New York |page=212 |access-date=24 July 2023 |archive-date=2 October 2023 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20231002180455/https://books.google.com/books?id=IZ_KBwAAQBAJ&pg=PA212&dq=%22lusatian+culture+1300+BC+%E2%80%93+500+BC%22](https://web.archive.org/web/20231002180455/https://books.google.com/books?id=IZ_KBwAAQBAJ&pg=PA212&dq=%22lusatian+culture+1300+BC+%E2%80%93+500+BC%22) |url-status=live }}</ref> პოლონეთიშ პროტოისტორიაშ შანულამ არქეოლოგიურ მეგორაფა რე [[ბისკუპინი|ბისკუპინიშ]] გამანგარებულ ხორუა, ნამუთ ორხველუ [[გვიან ბრონზეშ ხანა|გვიან ბრონზეშ ხანაშ]] ლუჟიცურ კულტურას (ჯვ. წ. VIII ოშწანურაშ შქა წანეფი).<ref>{{Cite book |last1=Ring |first1=Trudy |url=[https://books.google.com/books?id=yfPYAQAAQBAJ&q=biskupin&pg=PA96](https://books.google.com/books?id=yfPYAQAAQBAJ&q=biskupin&pg=PA96) |title=Northern Europe: International Dictionary of Historic Places |last2=Watson |first2=Noelle |last3=Schellinger |first3=Paul |date=28 October 2013 |publisher=Routledge |isbn=978-1-136-63944-9 |language=en |access-date=31 March 2019 |archive-date=24 August 2021 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20210824094046/https://books.google.com/books?id=yfPYAQAAQBAJ&q=biskupin&pg=PA96](https://web.archive.org/web/20210824094046/https://books.google.com/books?id=yfPYAQAAQBAJ&q=biskupin&pg=PA96) |url-status=live }}</ref> ანტიკურ ხანას (ჯვ. წ. 400 – ახ. წ. 500 წანეფი), თეხანურ პოლონეთიშ ტერიტორიას ანდა გინორთელ უჯვეშაშ მახორობა ოხორანდჷ, გიშაკერზაფილო [[კელტეფი|კელტური]], [[სკვიტეფი|სკვითური]], [[ჯვეშ გერმანალეფი|გერმანული]], [[სარმატეფი|სარმატული]], [[ბალტეფი|ბალტიურ]] დო [[ჯვეში სლავეფი|სლავურ]] თურეფი.<ref>{{Cite book |last=Davies |first=Norman |url=[https://books.google.com/books?id=mkcSDAAAQBAJ](https://books.google.com/books?id=mkcSDAAAQBAJ) |title=Heart of Europe. The Past in Poland's Present |date=2001 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-280126-5 |location=Oxford |page=247 |language=en |author-link=Norman Davies |access-date=24 July 2023 |archive-date=18 May 2023 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20230518111254/https://books.google.com/books?id=mkcSDAAAQBAJ](https://web.archive.org/web/20230518111254/https://books.google.com/books?id=mkcSDAAAQBAJ) |url-status=live }}</ref> თეშ მოხ, არქეოლოგიურ მეგორუეფქ დადასურეს [[რომაულ ლეგიონი|რომაულ ლეგიონერეფიშ]] ჸოფა, ნამუეფით [[ქრავაშ რზა|ქრავაშ ვაჭრუაშ]] თხილუაშო რდეს თაქჷნ.<ref>{{Cite web |last=Zdziebłowski |first=Szymon |date=9 May 2018 |title=Archaeologist: We have evidence of the presence of Roman legionaries in Poland |url=[https://scienceinpoland.pap.pl/en/news/news%2C29414%2Carchaeologist-we-have-evidence-presence-roman-legionaries-poland.html](https://scienceinpoland.pap.pl/en/news/news%2C29414%2Carchaeologist-we-have-evidence-presence-roman-legionaries-poland.html) |access-date=8 August 2021 |website=Science in Poland |publisher=Polish Ministry of Education and Science |archive-date=15 February 2022 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20220215225927/https://scienceinpoland.pap.pl/en/news/news,29414,archaeologist-we-have-evidence-presence-roman-legionaries-poland.html](https://web.archive.org/web/20220215225927/https://scienceinpoland.pap.pl/en/news/news,29414,archaeologist-we-have-evidence-presence-roman-legionaries-poland.html) |url-status=live }}</ref> [[პოლონურ თურეფი|პოლონურ თურეფქ]] გორჩქინდეს [[კათეფიშ კაბეტ გინოხორინი#მაჟირა რეღმა|კათეფიშ კაბეტ გინოხორინიშ მაჟირა რეღმაშ]] უკული, დოხოლაფირო ახ. წ. VI ოშწანურაშო; თინეფი რდეს [[სლავეფი|სლავურ]] გოჭყაფაშ დო შილებე თინეფს შქას რდესკონ თი კათეფიშ ასიმილირაფილ ნოსქილედეფი, ნამუეფჷთ უწოხ ოხორანდეს თე ტერიტორიასჷნ.<ref>{{Citation |last=Mielnik-Sikorska |first=Marta |title=The History of Slavs Inferred from Complete Mitochondrial Genome Sequences |journal=PLOS ONE |volume=8 |issue=1 |article-number=e54360 |year=2013 |bibcode=2013PLoSO...854360M |doi=10.1371/journal.pone.0054360 |pmc=3544712 |pmid=23342138 |display-authors=etal |doi-access=free}}{{Cite journal |last=Brather |first=Sebastian |year=2004 |title=The Archaeology of the Northwestern Slavs (Seventh To Ninth Centuries) |journal=East Central Europe |volume=31 |issue=1 |pages=78–81 |doi=10.1163/187633004x00116}}</ref> X ოშწანურაშ დაჭყაფუშე, [[ბჟადალ პოლიანეფი|პოლიანეფქ]] რეგიონს შხვა [[ლეხიტეფი|ლეხიტურ]] თურეფშა დომინირენდეს, დუდშე დარსხუეს თურულ ფედერაცია, უკული — ცენტრალიზაფილ მონარქიულ სახენწჷფო.<ref>{{Cite book |last=McKenna |first=Amy |url=[https://books.google.com/books?id=Ef2cAAAAQBAJ&dq=%22polanie%2Btribal%2Bmonarchy%22&pg=PA132](https://books.google.com/books?id=Ef2cAAAAQBAJ&dq=%22polanie%2Btribal%2Bmonarchy%22&pg=PA132) |title=Estonia, Latvia, Lithuania, and Poland |date=2013 |publisher=Britannica Educational Publishing |isbn=978-1-61530-991-7 |page=132 |access-date=24 July 2023 |archive-date=2 October 2023 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20231002180456/https://books.google.com/books?id=Ef2cAAAAQBAJ&pg=PA132&dq=%22polanie+tribal+monarchy%22](https://web.archive.org/web/20231002180456/https://books.google.com/books?id=Ef2cAAAAQBAJ&pg=PA132&dq=%22polanie+tribal+monarchy%22) |url-status=live }}</ref> == გეოგრაფია == ქიანა იდვალუაფუ [[ცენტრალური ევროპა|ცენტრალურ ევროპას]]. ომძღჷ ქიანეფი: [[გერმანია]], [[ჩეხეთი]], [[სლოვაკეთი]], [[უკრაინა]], [[ბელარუსი]], [[ლიეტუვა]], [[რუსეთი]] ([[კალინინგრადიშ ოლქი]]). ფართობი - 312.700 კვ.კმ. == სახენწჷფო == * '''მახორობა''': 38,485,779 მლნ (2014), თენეფშე 97,6% [[პოლონარეფი]], 1,3% [[გერმანალეფი]], 0,6% [[უკრაინალეფი]]. * '''ოფიციალური ნინა''': [[პოლონური ნინა|პოლონური]]. * '''რელიგია''': [[კათოლიციზმი]]. * '''ნანანოღა''': [[ვარშავა]] (1.608 ვითოშ) * '''ნოღეფი''': ლოძი (778), კრაკოვი (733), ვროცლავი (632), პოზნანი (581), გდანსკი (457), შჩეცინი (416), ბიდგოშჩი (385), ლუბლინი (356), ტორუნი (208), რადომი (227). == ეკონომიკა == * '''რესურსეფი''' - ქუანოშქერი, წურწუფა, ლინჯი, ორთაშობური აირი, ვარჩხილი, ტყვია, ჯიმუ, ოფუტეშ მეურნეობაშ დიხეფი. * '''ვალუტა''' - ზლოტი (PLZ). * '''ექსპორტი''' - ლინჯი, ქუანოშქერი, ავტომობილეფი, ჩაფლეფი. == მონძეობა == * [[აუშვიციშ საკონცენტრაციე კარე|ოშვიენჩიმიშ საკონცენტრაციე კარე]] * ტევტონეფიშ ორდენიშ ოხვამე მალბორკის * შქა ოშწანურეფიშ ნოღეფი [[ტორუნი]] დო [[ზამოშჩი]] * კრაკოვიშ ისტორიული ცენტრი * ვარშავაშ ჯვეში ნოღა * [[ბიაუოვიეჟიშ ერუანული პარკი]] * ნოვა-ჰუტაშ ინდუსტრიული კომპლექსი {{Commonscat|Poland}} {{ევროპაშ ქიანეფი}} {{ევროპაშ რსხუშ მაკათურეფი}} [[კატეგორია:პოლონეთი]] [[კატეგორია:ევროპაშ ქიანეფი]] [[კატეგორია:სლავური ქიანეფი]] hh6ylfqa19ydf08ul8r9x4g6ha5hijw 0 39104 252799 252260 2026-09-01T18:19:34Z Narazeni 826 252799 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლახარა |Name = აუტიზმი |Image = Autism-stacking-cans 2nd edit.jpg |Caption = |DiseasesDB = |ICD11 = |ICD10 = {{ICD10|F|84|0|f|80}} |ICD9 ={{ICD9|299.0}} |ICDO = |OMIM = 209850 |MedlinePlus = 001526 |eMedicineSubj = |eMedicineTopic = 3202 |MeshID = }} '''აუტიზმი''', თაშნეშე ჩინებულ რე მუჭოთ '''აუტისტურ სპექტრიშ აკორცუაფა (ASD)'''— [[ფსიქიკა|ფსიქიკაშ]] თიჯგურა დგომარობა, მუჟანსჷთ ინდივიდის ახასიათენს დინოკილერ რინა დო ანდოგან [[ოქიანუ]]შე ედომუშამო მოჩილათა. ინდივიდ ცხოვრენს თიშით გჷნაჭყებუ ვარეალურ ოქიანუს. აუტიზმ გონებურ აკორცუაფა რე, ნამუთ იჭყაფუ ორდოიან ხანს დო იხასიათებუ მუშ დუდს დინოკილუათ, ნამუსჷთ წორო გეჸუნს რეალობაშე მოჩილათა, სოციალურ ინტერაქტიურალაშ შილებუამობაშ უღვენობა, გომაჟირაფონ ყარაფეფ დო რაგადიშ აკორცუაფა.<ref>[http://www.nplg.gov.ge/gwdict/index.php?a=term&d=14&t=17723 აუტიზმი — უნივერსალურ ენციკლოპედიურ ლექსიკონი]</ref> აუტიზმიშ სიმპტომეფ რჩქვანელობურო დუდს ირჩქინანს [[ბაღანა]]შ რინაშ პირველ სუმ წანაშ გოძვენას დო წორო დოჸუნს ედომუშამ რინაშ გოძვენას. 18 თუთაშ ვარ-და 2 წანაშ ხანს, ბაღანა ვაჭირინუანს რჩქვანელობურ წუმოძინაშ დონეს. მასქერს დო ბაღანას შქას ნორმალურ ურთიართობა აკმირცუაფუ. აუტისტ ბაღანეფ დუდს ეთმუღანა ბონ ჯინას დო თინეფიშ რაგად რუდიმენტულ რე.<ref name="archive">[http://archive.webmix.ge/icc/autizm.html რა არის აუტიზმი?]</ref> გჷმოხანტუაშ ხარისხიშ მეჯინათ აუტიზმ ანდანერ რე. არძაშე ჸონიერ ფორმას ახასიათენს გომაჟირაფონი, ურჩქვანუ, დუდდაშებელ დო აგრესიულ რჯება. თეჯგურა რჯება ქიანახანს იგჷნძორებუ დო თიშ თირუა ძალამ კაჭულ რე. არძაშე დაღარ ფორმა მოგენს პიჯურ აკორცუაფეფს, ნამუეფჷთ მერსხილ რენა გურაფაშ ნიჭიშ დარკებაწკჷმა. აუტისტ ბაღანეფს ოშა-გოშათ ვაშეულებჷნა ზოხოთ რინა, ჸონიერ თერაპიულ ინტერვენციაშ, მასქერიშ მუკოლუაფაშ დო კანკალეშა ჰოსპიტალიზაციაშ დო წამალეფიშ უმუშო.<ref name="archive" /> აუტიზმის [[მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმა]]შ ბორჯის მიგორუეს. თინა პროფესორ [[ლეო კანერი|ლეო კანერქ]] ეჭარჷ. მალას გეგშართჷ შანეფიშ ართობურობაქ ხოლო, ნამუშ დგომარობათ აუტიზმიშ დიაგნოზ დითმიხუნუაფუ. თე ტრიადა, მუჭოთ თის სპეციალისტეფ უძახჷნან, რე გეჸვენჯი: მაართა შანი — სოციალურ ურთიართობეფიშ რკება ვარ-და ხარისხობურ გაუფრაშება; სპეციფიკურ რაგადუაშ პრობლემეფი (შილებე ზიტყვეფიშ ოზირუე ვა რდას მორჩილჷნ, მარა მაჟირა ადამიანწკჷმა ურთიართობა იშენით უშულებუ ორდასჷნ); მასუმა — გომაჟირაფონობა, სიახალეშოთ ძალამ ნეგატიურ მერინა, სტერეოტიპეფიშ მიშაღალა.<ref> [http://www.nplg.gov.ge/gwdict/index.php?a=term&d=5&t=4789 აუტიზმი — ენციკლოპედიურ ლექსიკონი]</ref> ანდანე აუტიზმი [[სპექტულაკორცუაფა|სპექტრულ აკორცუა]] რენ დო თიშ გჷმორჩქინეფ შხვადოშხვანერ რენ, ალარჷნაშ მითხირეფ იძანძჷ მინიმალურ მოხვარებაშე ედომუშამ ბორჯიშ, 24-სათიან მუკოლუაფაშა.<ref>{{Cite journal |last1=Waizbard-Bartov |first1=Einat |last2=Fein |first2=Deborah |last3=Lord |first3=Catherine |last4=Amaral |first4=David G. |date=2023 |title=Autism severity and its relationship to disability |journal=[[Autism Research]] |language=en |volume=16 |issue=4 |pages=685–696 |doi=10.1002/aur.2898 |pmc=10500663 |pmid=36786314}}</ref><ref>{{cite journal |pmid=38434761 |date=2024 |title=Autism spectrum disorder: Pathogenesis, biomarker, and intervention therapy |journal=Medcomm |volume=5 |issue=3 |article-number=e497 |doi=10.1002/mco2.497 |pmc=10908366 |vauthors=Zhuang H, Liang Z, Ma G, Qureshi A, Ran X, Feng C, Liu X, Yan X, Shen L}}</ref> აუტიზმიშ დიაგნოზეფიშ მუდანობაქ 1990-იან წანეფშე [[აუტიზმიშ ეპიდემიოლოგია|მიძინჷ]], თარო დიაგნოსტიკურ კრიტერიუმეფიშ უმოს ფართო სპექტრის, ჩინებურობაშ ეკინაშ დო ფასებაშ ფართო ხემეჭირინაფაშ ჭყოლოფუათ. სოციალური მოთხირეფიშ თირუაქ თაშნეშე შილებე ილაჸაფს მუშ როლი.<ref name="Anderson-Chavarria-2022">{{Cite journal |last=Anderson-Chavarria |first=Melissa |date=14 September 2022 |title=The autism predicament: models of autism and their impact on autistic identity |journal=[[Disability & Society]] |volume=37 |issue=8 |pages=1321–1341 |doi=10.1080/09687599.2021.1877117 }}</ref><ref name="Ogundele-2025">{{Cite journal |last1=Ogundele |first1=Michael O. |last2=Morton |first2=Michael J. S. |date=3 April 2025 |title=Subthreshold Autism and ADHD: A Brief Narrative Review for Frontline Clinicians |journal=Pediatric Reports |volume=17 |issue=2 |page=42 |doi=10.3390/pediatric17020042 |doi-access=free |pmc=12030661 |pmid=40278522}}</ref> [[მოსოფელიშ სინთელუანობაშ ორგანიზაცია]]შ მუნაჩემეფით, 2012 დო 2021 წანეფს შქას აუტიზმიშ დიაგნოზ დოხოლაფირო 100-შე 1 ბაღანას გეუშქვეს, ნამუთ მიოწურუანს ძინაშ ტენდენციას. გჷთორკუალეფ მიოწურუანა, ნამჷ-და ძინათებულ მახორობაშ მოგვენ თია გჷმაჯერენს დიაგნოსტიკურ კრიტერიუმეფს, ფორმალურ ფასებაშ შვანს.<ref>{{Cite journal |last1=Hirota |first1=Tomoya |last2=King |first2=Bryan H. |date=10 January 2023 |title=Autism Spectrum Disorder: A Review |journal=JAMA |volume=329 |issue=2 |pages=157–168 |doi=10.1001/jama.2022.23661 |pmid=36625807}}</ref> აუტიზმ მაღალ [[აუტიზმიშ მონძალურობა|მონძალურ]] რე დო [[პოლიგენი|იკათუიანს ანდა გენს]], მუჟანსჷთ ანდოგან ფაქტორეფი, მუჭოთ ჩქჷ, უმოს მორჩილ, თარო [[მოკათუობაშ მალობა ადამიერეფს|პრენატალურ როლს]] ლაჸაფენს.<ref name="Tick-2016">{{Cite journal |last1=Tick |first1=Beata |last2=Bolton |first2=Patrick |last3=Happé |first3=Francesca |last4=Rutter |first4=Michael |last5=Rijsdijk |first5=Frühling |date=2016 |title=Heritability of autism spectrum disorders: a meta-analysis of twin studies |journal=Journal of Child Psychology and Psychiatry |language=en |volume=57 |issue=5 |pages=585–595 |doi=10.1111/jcpp.12499 |pmc=4996332 |pmid=26709141}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Hodges |first1=Holly |last2=Fealko |first2=Casey |last3=Soares |first3=Neelkamal |date=February 2020 |title=Autism spectrum disorder: definition, epidemiology, causes, and clinical evaluation |journal=Translational Pediatrics |volume=9 |issue=Suppl 1 |pages=S55–S5S65 |doi=10.21037/tp.2019.09.09 |doi-access=free |pmid=32206584 |pmc=7082249 }}</ref><ref>{{Cite journal |last=Ratajczak |first=Helen V. |date=March 2011 |title=Theoretical aspects of autism: Causes—A review |journal=Journal of Immunotoxicology |volume=8 |issue=1 |pages=68–79 |doi=10.3109/1547691X.2010.545086 |pmid=21299355 }}</ref><ref name="Mandy-2016">{{cite journal |vauthors=Mandy W, Lai MC |title=Annual Research Review: The role of the environment in the developmental psychopathology of autism spectrum condition |journal=[[Journal of Child Psychology and Psychiatry, and Allied Disciplines]] |oclc=01307942 |volume=57 |issue=3 |pages=271–292 |date=March 2016 |pmid=26782158 |doi=10.1111/jcpp.12501 }}</ref> ბოშეფს აუტისტურ ანდეფ უმოს შხირას გიშმურჩქინდჷნა ვინდარო ძღაბეფს, თეწკჷმა, ძრაბეფს უმოს ფულირ აუტისტურ ანდეფ მიკმირჩქინანა დუდს (არგამათ ვაჩქჷ აუტისტურ ანდეფი).<ref>{{cite journal |last1=Alaghband-rad |first1=Javad |last2=Hajikarim-Hamedani |first2=Arman |last3=Motamed |first3=Mahtab |title=Camouflage and masking behavior in adult autism |journal=Frontiers in Psychiatry |date=2023 |volume=14 |issue=16 |article-number=1108110 |doi=10.3389/fpsyt.2023.1108110 |doi-access=free |pmid=37009119 |pmc=10060524 }}</ref> თიჯგურა დგომარობეფ, მუჭომით რე ბურსაფი, [[დეპრესია]], ყურადღებაშ მერკეობაშ დო ჰიპერაქტიურობაშ სინდრომი (ADHD), [[ეპილეფსია]], თაშნეშე ინტელექტუალურ გოხურგუეფი, უმოს შხირ რე აუტისტ ადამიერეფს. აუტისტ ადამიერეფ თაშნეშე უმოსო მინჭაფჷნა [[ლგბტქ ჯარალუა]]შ კათაფაშა.<ref>{{cite book |last1=Bertelli |first1=Marco O. |last2=Azeem |first2=Muhammad Waqar |last3=Underwood |first3=Lisa |last4=Scattoni |first4=Maria Luisa |last5=Persico |first5=Antonio M. |last6=Ricciardello |first6=Arianna |last7=Sappok |first7=Tanja |last8=Bergmann |first8=Thomas |last9=Keller |first9=Roberto |last10=Bianco |first10=Annamaria |last11=Corti |first11=Serafino |last12=Miselli |first12=Giovanni |last13=Lassi |first13=Stefano |last14=Croce |first14=Luigi |last15=Bradley |first15=Elspeth |last16=Munir |first16=Kerim |title=Textbook of Psychiatry for Intellectual Disability and Autism Spectrum Disorder |chapter=Autism Spectrum Disorder |date=2022 |pages=369–455 |doi=10.1007/978-3-319-95720-3_16 |isbn=978-3-319-95719-7 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=4mtvEAAAQBAJ&pg=PA391 |quote-page=391 |quote=Persons with autism spectrum disorder and/or other neurodevelopmental problems are more likely than the general population to have [[transgender]] identity, [[non-heterosexual]] sexual orientation, and other [[gender non-conformities]]. |archive-date=1 February 2025 |access-date=10 January 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250201084220/https://books.google.com/books?id=4mtvEAAAQBAJ&pg=PA391 |url-status=live }}</ref><ref name="Lord-2022">{{Cite journal |last1=Lord |first1=Catherine |last2=Charman |first2=Tony |last3=Havdahl |first3=Alexandra |last4=Carbone |first4=Paul |last5=Anagnostou |first5=Evdokia |last6=Boyd |first6=Brian |last7=Carr |first7=Themba |last8=de Vries |first8=Petrus J |last9=Dissanayake |first9=Cheryl |author-link9=Cheryl Dissanayake |last10=Divan |first10=Gauri |last11=Freitag |first11=Christine M |display-authors=10 |date=2022 |title=The Lancet Commission on the future of care and clinical research in autism |journal=[[The Lancet]] |volume=399 |issue=10321 |pages=299–300 |doi=10.1016/s0140-6736(21)01541-5 |pmid=34883054 |hdl=11250/2975811 |hdl-access=free }}</ref><ref name="Graham Holmes-2022">{{cite journal |last1=Graham Holmes |first1=Laura |last2=Ames |first2=Jennifer L. |last3=Massolo |first3=Maria L. |last4=Nunez |first4=Denise M. |last5=Croen |first5=Lisa A. |date=April 2022 |title=Improving the Sexual and Reproductive Health and Health Care of Autistic People |journal=[[Pediatrics (journal)|Pediatrics]] |publisher=[[American Academy of Pediatrics]] |volume=149 |issue=Supplement 4 |pages=e2020049437J |doi=10.1542/peds.2020-049437J |pmid=35363286 |quote=A substantial proportion of autistic adolescents and adults are LGBTQIA+. Autistic people are more likely to be transgender or gender nonconforming compared with non-autistic people, and findings from a recent autism registry study suggest that among autistic people able to self-report on a survey, up to 18% of men and 43% of women may be sexual minorities. |doi-access=}}</ref> კანკალე [[სავანტიშ სინდრომი|სავანტურ გაღეფ]] თაშნეშე უმოს შხირ რე აუტისტ ადამიერეფს, ვინდარო შხვა ბუნეფს.<ref>{{cite journal |last1=Happé |first1=Francesca |title=Why are savant skills and special talents associated with autism? |journal=World Psychiatry |date=2018 |volume=17 |issue=3 |pages=280–281 |doi=10.1002/wps.20552 |pmid=30192091 |pmc=6127767 }}</ref> აუტიზმშე სქილიდაფა ვა რე ორთას.<ref name="nhs.uk-2019" /> აუტიზმიშ მუზმარენ თერაპიაშ ღანკ რე დუდიშ მუკოლუაფაშ, სოციალურ დო ნინაშობურ გაღეფიშ გაუჯგუშება.<ref name="Treat">{{Cite web |last=CDC |date=18 July 2024 |title=Treatment and Intervention for Autism Spectrum Disorder |url=https://www.cdc.gov/autism/treatment/index.html |access-date=28 November 2024 |website=Autism Spectrum Disorder (ASD) |language=en-us|archive-url=https://web.archive.org/web/20250412010515/https://www.cdc.gov/autism/treatment/index.html|archive-date=12 April 2025}}</ref> ელმოლთიხილუაშ დო სოციალურ ბარიერეფიშ დარკება აუტისტ ადამიერეფს ოხვარ უმოს ნთელას ქაკათან გონათუას, დოსაქვარებას დო რინაშ შხვა ასპექტეფს.<ref name="Mukerji-2013">{{Citation |last1=Mukerji |first1=Cora |title=Enhanced Perceptual Functioning |date=2013 |pages=1117–1118 |editor-last=Volkmar |editor-first=Fred R. |location=New York |publisher=Springer |language=en |doi=10.1007/978-1-4419-1698-3_723 |isbn=978-1-4419-1698-3 |last2=Mottron |first2=Laurent |last3=McPartland |first3=James C. |encyclopedia=Encyclopedia of Autism Spectrum Disorders}}</ref><ref name="Doyle-2020" /><ref name="Doherty-2023" /> ნამთინ მედიკამენტ ვახვარუ აუტიზმიშ თარ სიმპტომეფს, მარა კანკალე თინეფშე გჷმირინაუფუ შხირას წოროალმაჸუნე ლახარეფშოთ, მუჭომით რე გეცხვანტინი, დეპრესია, გურიშმულა, ყურადღებაშ მერკეობაშ დო ჰიპერაქტიურობაშ სინდრომი დო ეპილეფსია.<ref>{{cite web |date=19 April 2021 |title=Medication Treatment for Autism |url=https://www.nichd.nih.gov/health/topics/autism/conditioninfo/treatments/medication-treatment |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230207142659/https://www.nichd.nih.gov/health/topics/autism/conditioninfo/treatments/medication-treatment |archive-date=7 February 2023 |access-date=21 February 2023 |website=[[National Institute of Child Health and Human Development]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Rzepka-Migut |first1=Beata |last2=Paprocka |first2=Justyna |date=2020 |title=Efficacy and Safety of Melatonin Treatment in Children with Autism Spectrum Disorder and Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder—A Review of the Literature |journal=[[Brain Sciences]] |volume=10 |issue=4 |page=219 |doi=10.3390/brainsci10040219 |doi-access=free |pmid=32272607 |pmc=7226342}}</ref> ==შანეფ დო ანდეფი == აუტიზმიშ თარ ანდეფ იძირებე სოციალურ ურთიართობას დო კომუნიკაციას რინელი გინორთეფს დო სირთულეფს, ინტერესეფიშ, აქტივობეფიშ დო რჯებეფიშ გოხურგელ ვარ-და გომაჟირაბაფონ შაბლონეფით ([[სტიმინგი]]), დო ანდა შვანს, სენსორულ ჭირინაფაშა გინორთელ რეაქციეფით. კონკრეტულ გჷმოლინება ფართოთ იძანძჷ.<ref>{{cite web |author= |date=25 March 2020 |title=What is Autism Spectrum Disorder? |url=[https://www.cdc.gov/ncbddd/autism/facts.html](https://www.cdc.gov/ncbddd/autism/facts.html) |archive-url=[https://web.archive.org/web/20230921231100/https://www.cdc.gov/ncbddd/autism/facts.html](https://web.archive.org/web/20230921231100/https://www.cdc.gov/ncbddd/autism/facts.html) |archive-date=21 September 2023 |access-date=24 October 2021 |website=Centers for Disease Control and Prevention}}</ref> კლინიკაშ მოხანდეეფ შხირას გჷთმოსხუნუნა აუტიზმიშ ფასებას, მუჟანსჷთ თე ანდეფ სახეს რენ, გიშაკერზაფილო თიწკჷმა, დო თინეფ მერსხილ ქორენა დასაქმებაშ ვარ-და გონათუაშ მეღებაშ/ასქილიდაფაშ სირთულაწკჷმა, სოციალურ ურთიართობეფიშ გოჭყაფაშ დო ასქილიდაფაშ პრობლემეფწკჷმა, ფსიქიკურ ჭყანთხილუაშ ვარ-და გურაფაშ გაღაშ გერკებაშ სერვისეფშა მეკორთაშ, ვარ-და ნევროლოგიურ წუმოძინაშ დგომარობეფიშ (თინეფს შქას გურაფაშ გაღაშ გერკებაშ დო [[თოუჯიშ დეფიციტიშ დო ჰიპერაქტივობაშ სინდრომი|ADHD]]-იშ) ვარ-და ფსიქიკურ ჭყანთხილუაშ დგომარობეფიშ ისტორიაწკჷმა-და.<ref>{{citation |title=Autism spectrum disorder in adults: diagnosis and management |date=14 June 2021 |url=[https://www.nice.org.uk/guidance/cg142](https://www.nice.org.uk/guidance/cg142) |access-date=24 October 2021 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20230902193040/https://www.nice.org.uk/guidance/cg142](https://web.archive.org/web/20230902193040/https://www.nice.org.uk/guidance/cg142) |archive-date=2 September 2023 |url-status=live |publisher=[[NICE]] |id=CG142}}{{cite web |date=18 January 2016 |title=About autism spectrum disorder (ASD) |url=[https://www.canada.ca/en/public-health/services/diseases/autism-spectrum-disorder-asd/about-autism-spectrum-disorder-asd.html](https://www.canada.ca/en/public-health/services/diseases/autism-spectrum-disorder-asd/about-autism-spectrum-disorder-asd.html) |url-status=live |archive-url=[https://web.archive.org/web/20230326225043/https://www.canada.ca/en/public-health/services/diseases/autism-spectrum-disorder-asd/about-autism-spectrum-disorder-asd.html](https://web.archive.org/web/20230326225043/https://www.canada.ca/en/public-health/services/diseases/autism-spectrum-disorder-asd/about-autism-spectrum-disorder-asd.html) |archive-date=26 March 2023 |access-date=4 November 2021 |website=[[Government of Canada]] |language=en}}</ref> უმენტაშ შვანს, აუტიზმიშ შანეფ პირველაშე იძირებე ჩქჷჩქუობას ვარ-და ორდოიან ბაღანობას დო სქიდუ ედომუშამ რინაშ გოძვენას. აუტიზმიშ მოღვენ ადამიერეფ კანკალეშა შილებე შანულამო გოხურგელ რდანი, მარა კანაკლეშა — ოშქაშე ვარდა, კანკალე შვანს, [[სავანტიშ სინდრომი|უჯგუშ]] დონეშ მოღვენეფი.}<ref>{{cite book |title=Handbook of Pragmatic Language Disorders |vauthors=Loukusa S |date=2021 |publisher=Springer |isbn=978-3-030-74984-2 |veditors=Cummings L |location=Cham, Switzerland |pages=45–78 |chapter=Autism Spectrum Disorder |doi=10.1007/978-3-030-74985-9_3 |oclc=1269056169 }}{{cite book |title=Biopsychology |vauthors=Pinel JP |publisher=Pearson |year=2011 |isbn=978-0-205-03099-6 |edition=8th |location=Boston, Massachusetts |page=235 |oclc=1085798897}}{{cite book |title=Autism Spectrum Disorders |date=2018 |publisher=[[American Psychiatric Association]] |isbn=978-1-61537-192-1 |veditors=Hollander E, Hagerman R, Fein D |chapter=Cognitive Assessment |doi=10.1176/appi.books.9781615371921}}}</ref> === სოციალურ დო კომუნიკაციურ გაღეფი === აუტიზმიშ მოღვენ ადამიანეფს შილებე უღჷდან გინორთეფ დო სირთულეფ სოციალურ კომუნიკაციას დო ურთიართობას, ნამუქჷთ შილებე გჷმიჭანუას პროცესიშ დამონკება ვააუტისტურ ნორმეფიშ გეშა სტრუქტურირებულ ელმოლს. აუტიზმიშ სადიაგნოსტიკო კრიტერიუმებ თხულენს სირთულეფს სუმ სოციალურ სფეროს: სოციალურ-ემოციურ ურთიართსმება, ვავერბალურ კომუნიკაცია დო ურთიართობეფიშ წუმოძინა დო ასქილიდაფა.{{sfn|DSM-5-TR}} ==სქოლიო== {{სქოლიო|2}} {{მერკე}} [[კატეგორია:აუტიზმი| ]] [[Category:წუმოძინაშ მოდვალირ აკორცუაფეფი]] [[Category:სპექტრულ აკორცუაფეფი]] 2ubur76wd3adcoye34bvc6u0wesm2t2 252800 252799 2026-09-01T18:22:05Z Narazeni 826 252800 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლახარა |Name = აუტიზმი |Image = Autism-stacking-cans 2nd edit.jpg |Caption = |DiseasesDB = |ICD11 = |ICD10 = {{ICD10|F|84|0|f|80}} |ICD9 ={{ICD9|299.0}} |ICDO = |OMIM = 209850 |MedlinePlus = 001526 |eMedicineSubj = |eMedicineTopic = 3202 |MeshID = }} '''აუტიზმი''', თაშნეშე ჩინებულ რე მუჭოთ '''აუტისტურ სპექტრიშ აკორცუაფა (ASD)'''— [[ფსიქიკა|ფსიქიკაშ]] თიჯგურა დგომარობა, მუჟანსჷთ ინდივიდის ახასიათენს დინოკილერ რინა დო ანდოგან [[ოქიანუ]]შე ედომუშამო მოჩილათა. ინდივიდ ცხოვრენს თიშით გჷნაჭყებუ ვარეალურ ოქიანუს. აუტიზმ გონებურ აკორცუაფა რე, ნამუთ იჭყაფუ ორდოიან ხანს დო იხასიათებუ მუშ დუდს დინოკილუათ, ნამუსჷთ წორო გეჸუნს რეალობაშე მოჩილათა, სოციალურ ინტერაქტიურალაშ შილებუამობაშ უღვენობა, გომაჟირაფონ ყარაფეფ დო რაგადიშ აკორცუაფა.<ref>[http://www.nplg.gov.ge/gwdict/index.php?a=term&d=14&t=17723 აუტიზმი — უნივერსალურ ენციკლოპედიურ ლექსიკონი]</ref> აუტიზმიშ სიმპტომეფ რჩქვანელობურო დუდს ირჩქინანს [[ბაღანა]]შ რინაშ პირველ სუმ წანაშ გოძვენას დო წორო დოჸუნს ედომუშამ რინაშ გოძვენას. 18 თუთაშ ვარ-და 2 წანაშ ხანს, ბაღანა ვაჭირინუანს რჩქვანელობურ წუმოძინაშ დონეს. მასქერს დო ბაღანას შქას ნორმალურ ურთიართობა აკმირცუაფუ. აუტისტ ბაღანეფ დუდს ეთმუღანა ბონ ჯინას დო თინეფიშ რაგად რუდიმენტულ რე.<ref name="archive">[http://archive.webmix.ge/icc/autizm.html რა არის აუტიზმი?]</ref> გჷმოხანტუაშ ხარისხიშ მეჯინათ აუტიზმ ანდანერ რე. არძაშე ჸონიერ ფორმას ახასიათენს გომაჟირაფონი, ურჩქვანუ, დუდდაშებელ დო აგრესიულ რჯება. თეჯგურა რჯება ქიანახანს იგჷნძორებუ დო თიშ თირუა ძალამ კაჭულ რე. არძაშე დაღარ ფორმა მოგენს პიჯურ აკორცუაფეფს, ნამუეფჷთ მერსხილ რენა გურაფაშ ნიჭიშ დარკებაწკჷმა. აუტისტ ბაღანეფს ოშა-გოშათ ვაშეულებჷნა ზოხოთ რინა, ჸონიერ თერაპიულ ინტერვენციაშ, მასქერიშ მუკოლუაფაშ დო კანკალეშა ჰოსპიტალიზაციაშ დო წამალეფიშ უმუშო.<ref name="archive" /> აუტიზმის [[მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმა]]შ ბორჯის მიგორუეს. თინა პროფესორ [[ლეო კანერი|ლეო კანერქ]] ეჭარჷ. მალას გეგშართჷ შანეფიშ ართობურობაქ ხოლო, ნამუშ დგომარობათ აუტიზმიშ დიაგნოზ დითმიხუნუაფუ. თე ტრიადა, მუჭოთ თის სპეციალისტეფ უძახჷნან, რე გეჸვენჯი: მაართა შანი — სოციალურ ურთიართობეფიშ რკება ვარ-და ხარისხობურ გაუფრაშება; სპეციფიკურ რაგადუაშ პრობლემეფი (შილებე ზიტყვეფიშ ოზირუე ვა რდას მორჩილჷნ, მარა მაჟირა ადამიანწკჷმა ურთიართობა იშენით უშულებუ ორდასჷნ); მასუმა — გომაჟირაფონობა, სიახალეშოთ ძალამ ნეგატიურ მერინა, სტერეოტიპეფიშ მიშაღალა.<ref> [http://www.nplg.gov.ge/gwdict/index.php?a=term&d=5&t=4789 აუტიზმი — ენციკლოპედიურ ლექსიკონი]</ref> ანდანე აუტიზმი [[სპექტულ აკორცუაფა|სპექტრულ აკორცუა]] რენ დო თიშ გჷმორჩქინეფ შხვადოშხვანერ რენ, ალარჷნაშ მითხირეფ იძანძჷ მინიმალურ მოხვარებაშე ედომუშამ ბორჯიშ, 24-სათიან მუკოლუაფაშა.<ref>{{Cite journal |last1=Waizbard-Bartov |first1=Einat |last2=Fein |first2=Deborah |last3=Lord |first3=Catherine |last4=Amaral |first4=David G. |date=2023 |title=Autism severity and its relationship to disability |journal=[[Autism Research]] |language=en |volume=16 |issue=4 |pages=685–696 |doi=10.1002/aur.2898 |pmc=10500663 |pmid=36786314}}</ref><ref>{{cite journal |pmid=38434761 |date=2024 |title=Autism spectrum disorder: Pathogenesis, biomarker, and intervention therapy |journal=Medcomm |volume=5 |issue=3 |article-number=e497 |doi=10.1002/mco2.497 |pmc=10908366 |vauthors=Zhuang H, Liang Z, Ma G, Qureshi A, Ran X, Feng C, Liu X, Yan X, Shen L}}</ref> აუტიზმიშ დიაგნოზეფიშ მუდანობაქ 1990-იან წანეფშე [[აუტიზმიშ ეპიდემიოლოგია|მიძინჷ]], თარო დიაგნოსტიკურ კრიტერიუმეფიშ უმოს ფართო სპექტრის, ჩინებურობაშ ეკინაშ დო ფასებაშ ფართო ხემეჭირინაფაშ ჭყოლოფუათ. სოციალური მოთხირეფიშ თირუაქ თაშნეშე შილებე ილაჸაფს მუშ როლი.<ref name="Anderson-Chavarria-2022">{{Cite journal |last=Anderson-Chavarria |first=Melissa |date=14 September 2022 |title=The autism predicament: models of autism and their impact on autistic identity |journal=[[Disability & Society]] |volume=37 |issue=8 |pages=1321–1341 |doi=10.1080/09687599.2021.1877117 }}</ref><ref name="Ogundele-2025">{{Cite journal |last1=Ogundele |first1=Michael O. |last2=Morton |first2=Michael J. S. |date=3 April 2025 |title=Subthreshold Autism and ADHD: A Brief Narrative Review for Frontline Clinicians |journal=Pediatric Reports |volume=17 |issue=2 |page=42 |doi=10.3390/pediatric17020042 |doi-access=free |pmc=12030661 |pmid=40278522}}</ref> [[მოსოფელიშ სინთელუანობაშ ორგანიზაცია]]შ მუნაჩემეფით, 2012 დო 2021 წანეფს შქას აუტიზმიშ დიაგნოზ დოხოლაფირო 100-შე 1 ბაღანას გეუშქვეს, ნამუთ მიოწურუანს ძინაშ ტენდენციას. გჷთორკუალეფ მიოწურუანა, ნამჷ-და ძინათებულ მახორობაშ მოგვენ თია გჷმაჯერენს დიაგნოსტიკურ კრიტერიუმეფს, ფორმალურ ფასებაშ შვანს.<ref>{{Cite journal |last1=Hirota |first1=Tomoya |last2=King |first2=Bryan H. |date=10 January 2023 |title=Autism Spectrum Disorder: A Review |journal=JAMA |volume=329 |issue=2 |pages=157–168 |doi=10.1001/jama.2022.23661 |pmid=36625807}}</ref> აუტიზმ მაღალ [[აუტიზმიშ მონძალურობა|მონძალურ]] რე დო [[პოლიგენი|იკათუიანს ანდა გენს]], მუჟანსჷთ ანდოგან ფაქტორეფი, მუჭოთ ჩქჷ, უმოს მორჩილ, თარო [[მოკათუობაშ მალობა ადამიერეფს|პრენატალურ როლს]] ლაჸაფენს.<ref name="Tick-2016">{{Cite journal |last1=Tick |first1=Beata |last2=Bolton |first2=Patrick |last3=Happé |first3=Francesca |last4=Rutter |first4=Michael |last5=Rijsdijk |first5=Frühling |date=2016 |title=Heritability of autism spectrum disorders: a meta-analysis of twin studies |journal=Journal of Child Psychology and Psychiatry |language=en |volume=57 |issue=5 |pages=585–595 |doi=10.1111/jcpp.12499 |pmc=4996332 |pmid=26709141}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Hodges |first1=Holly |last2=Fealko |first2=Casey |last3=Soares |first3=Neelkamal |date=February 2020 |title=Autism spectrum disorder: definition, epidemiology, causes, and clinical evaluation |journal=Translational Pediatrics |volume=9 |issue=Suppl 1 |pages=S55–S5S65 |doi=10.21037/tp.2019.09.09 |doi-access=free |pmid=32206584 |pmc=7082249 }}</ref><ref>{{Cite journal |last=Ratajczak |first=Helen V. |date=March 2011 |title=Theoretical aspects of autism: Causes—A review |journal=Journal of Immunotoxicology |volume=8 |issue=1 |pages=68–79 |doi=10.3109/1547691X.2010.545086 |pmid=21299355 }}</ref><ref name="Mandy-2016">{{cite journal |vauthors=Mandy W, Lai MC |title=Annual Research Review: The role of the environment in the developmental psychopathology of autism spectrum condition |journal=[[Journal of Child Psychology and Psychiatry, and Allied Disciplines]] |oclc=01307942 |volume=57 |issue=3 |pages=271–292 |date=March 2016 |pmid=26782158 |doi=10.1111/jcpp.12501 }}</ref> ბოშეფს აუტისტურ ანდეფ უმოს შხირას გიშმურჩქინდჷნა ვინდარო ძღაბეფს, თეწკჷმა, ძრაბეფს უმოს ფულირ აუტისტურ ანდეფ მიკმირჩქინანა დუდს (არგამათ ვაჩქჷ აუტისტურ ანდეფი).<ref>{{cite journal |last1=Alaghband-rad |first1=Javad |last2=Hajikarim-Hamedani |first2=Arman |last3=Motamed |first3=Mahtab |title=Camouflage and masking behavior in adult autism |journal=Frontiers in Psychiatry |date=2023 |volume=14 |issue=16 |article-number=1108110 |doi=10.3389/fpsyt.2023.1108110 |doi-access=free |pmid=37009119 |pmc=10060524 }}</ref> თიჯგურა დგომარობეფ, მუჭომით რე ბურსაფი, [[დეპრესია]], ყურადღებაშ მერკეობაშ დო ჰიპერაქტიურობაშ სინდრომი (ADHD), [[ეპილეფსია]], თაშნეშე ინტელექტუალურ გოხურგუეფი, უმოს შხირ რე აუტისტ ადამიერეფს. აუტისტ ადამიერეფ თაშნეშე უმოსო მინჭაფჷნა [[ლგბტქ ჯარალუა]]შ კათაფაშა.<ref>{{cite book |last1=Bertelli |first1=Marco O. |last2=Azeem |first2=Muhammad Waqar |last3=Underwood |first3=Lisa |last4=Scattoni |first4=Maria Luisa |last5=Persico |first5=Antonio M. |last6=Ricciardello |first6=Arianna |last7=Sappok |first7=Tanja |last8=Bergmann |first8=Thomas |last9=Keller |first9=Roberto |last10=Bianco |first10=Annamaria |last11=Corti |first11=Serafino |last12=Miselli |first12=Giovanni |last13=Lassi |first13=Stefano |last14=Croce |first14=Luigi |last15=Bradley |first15=Elspeth |last16=Munir |first16=Kerim |title=Textbook of Psychiatry for Intellectual Disability and Autism Spectrum Disorder |chapter=Autism Spectrum Disorder |date=2022 |pages=369–455 |doi=10.1007/978-3-319-95720-3_16 |isbn=978-3-319-95719-7 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=4mtvEAAAQBAJ&pg=PA391 |quote-page=391 |quote=Persons with autism spectrum disorder and/or other neurodevelopmental problems are more likely than the general population to have [[transgender]] identity, [[non-heterosexual]] sexual orientation, and other [[gender non-conformities]]. |archive-date=1 February 2025 |access-date=10 January 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250201084220/https://books.google.com/books?id=4mtvEAAAQBAJ&pg=PA391 |url-status=live }}</ref><ref name="Lord-2022">{{Cite journal |last1=Lord |first1=Catherine |last2=Charman |first2=Tony |last3=Havdahl |first3=Alexandra |last4=Carbone |first4=Paul |last5=Anagnostou |first5=Evdokia |last6=Boyd |first6=Brian |last7=Carr |first7=Themba |last8=de Vries |first8=Petrus J |last9=Dissanayake |first9=Cheryl |author-link9=Cheryl Dissanayake |last10=Divan |first10=Gauri |last11=Freitag |first11=Christine M |display-authors=10 |date=2022 |title=The Lancet Commission on the future of care and clinical research in autism |journal=[[The Lancet]] |volume=399 |issue=10321 |pages=299–300 |doi=10.1016/s0140-6736(21)01541-5 |pmid=34883054 |hdl=11250/2975811 |hdl-access=free }}</ref><ref name="Graham Holmes-2022">{{cite journal |last1=Graham Holmes |first1=Laura |last2=Ames |first2=Jennifer L. |last3=Massolo |first3=Maria L. |last4=Nunez |first4=Denise M. |last5=Croen |first5=Lisa A. |date=April 2022 |title=Improving the Sexual and Reproductive Health and Health Care of Autistic People |journal=[[Pediatrics (journal)|Pediatrics]] |publisher=[[American Academy of Pediatrics]] |volume=149 |issue=Supplement 4 |pages=e2020049437J |doi=10.1542/peds.2020-049437J |pmid=35363286 |quote=A substantial proportion of autistic adolescents and adults are LGBTQIA+. Autistic people are more likely to be transgender or gender nonconforming compared with non-autistic people, and findings from a recent autism registry study suggest that among autistic people able to self-report on a survey, up to 18% of men and 43% of women may be sexual minorities. |doi-access=}}</ref> კანკალე [[სავანტიშ სინდრომი|სავანტურ გაღეფ]] თაშნეშე უმოს შხირ რე აუტისტ ადამიერეფს, ვინდარო შხვა ბუნეფს.<ref>{{cite journal |last1=Happé |first1=Francesca |title=Why are savant skills and special talents associated with autism? |journal=World Psychiatry |date=2018 |volume=17 |issue=3 |pages=280–281 |doi=10.1002/wps.20552 |pmid=30192091 |pmc=6127767 }}</ref> აუტიზმშე სქილიდაფა ვა რე ორთას.<ref name="nhs.uk-2019" /> აუტიზმიშ მუზმარენ თერაპიაშ ღანკ რე დუდიშ მუკოლუაფაშ, სოციალურ დო ნინაშობურ გაღეფიშ გაუჯგუშება.<ref name="Treat">{{Cite web |last=CDC |date=18 July 2024 |title=Treatment and Intervention for Autism Spectrum Disorder |url=https://www.cdc.gov/autism/treatment/index.html |access-date=28 November 2024 |website=Autism Spectrum Disorder (ASD) |language=en-us|archive-url=https://web.archive.org/web/20250412010515/https://www.cdc.gov/autism/treatment/index.html|archive-date=12 April 2025}}</ref> ელმოლთიხილუაშ დო სოციალურ ბარიერეფიშ დარკება აუტისტ ადამიერეფს ოხვარ უმოს ნთელას ქაკათან გონათუას, დოსაქვარებას დო რინაშ შხვა ასპექტეფს.<ref name="Mukerji-2013">{{Citation |last1=Mukerji |first1=Cora |title=Enhanced Perceptual Functioning |date=2013 |pages=1117–1118 |editor-last=Volkmar |editor-first=Fred R. |location=New York |publisher=Springer |language=en |doi=10.1007/978-1-4419-1698-3_723 |isbn=978-1-4419-1698-3 |last2=Mottron |first2=Laurent |last3=McPartland |first3=James C. |encyclopedia=Encyclopedia of Autism Spectrum Disorders}}</ref><ref name="Doyle-2020" /><ref name="Doherty-2023" /> ნამთინ მედიკამენტ ვახვარუ აუტიზმიშ თარ სიმპტომეფს, მარა კანკალე თინეფშე გჷმირინაუფუ შხირას წოროალმაჸუნე ლახარეფშოთ, მუჭომით რე გეცხვანტინი, დეპრესია, გურიშმულა, ყურადღებაშ მერკეობაშ დო ჰიპერაქტიურობაშ სინდრომი დო ეპილეფსია.<ref>{{cite web |date=19 April 2021 |title=Medication Treatment for Autism |url=https://www.nichd.nih.gov/health/topics/autism/conditioninfo/treatments/medication-treatment |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230207142659/https://www.nichd.nih.gov/health/topics/autism/conditioninfo/treatments/medication-treatment |archive-date=7 February 2023 |access-date=21 February 2023 |website=[[National Institute of Child Health and Human Development]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Rzepka-Migut |first1=Beata |last2=Paprocka |first2=Justyna |date=2020 |title=Efficacy and Safety of Melatonin Treatment in Children with Autism Spectrum Disorder and Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder—A Review of the Literature |journal=[[Brain Sciences]] |volume=10 |issue=4 |page=219 |doi=10.3390/brainsci10040219 |doi-access=free |pmid=32272607 |pmc=7226342}}</ref> ==შანეფ დო ანდეფი == აუტიზმიშ თარ ანდეფ იძირებე სოციალურ ურთიართობას დო კომუნიკაციას რინელი გინორთეფს დო სირთულეფს, ინტერესეფიშ, აქტივობეფიშ დო რჯებეფიშ გოხურგელ ვარ-და გომაჟირაბაფონ შაბლონეფით ([[სტიმინგი]]), დო ანდა შვანს, სენსორულ ჭირინაფაშა გინორთელ რეაქციეფით. კონკრეტულ გჷმოლინება ფართოთ იძანძჷ.<ref>{{cite web |author= |date=25 March 2020 |title=What is Autism Spectrum Disorder? |url=[https://www.cdc.gov/ncbddd/autism/facts.html](https://www.cdc.gov/ncbddd/autism/facts.html) |archive-url=[https://web.archive.org/web/20230921231100/https://www.cdc.gov/ncbddd/autism/facts.html](https://web.archive.org/web/20230921231100/https://www.cdc.gov/ncbddd/autism/facts.html) |archive-date=21 September 2023 |access-date=24 October 2021 |website=Centers for Disease Control and Prevention}}</ref> კლინიკაშ მოხანდეეფ შხირას გჷთმოსხუნუნა აუტიზმიშ ფასებას, მუჟანსჷთ თე ანდეფ სახეს რენ, გიშაკერზაფილო თიწკჷმა, დო თინეფ მერსხილ ქორენა დასაქმებაშ ვარ-და გონათუაშ მეღებაშ/ასქილიდაფაშ სირთულაწკჷმა, სოციალურ ურთიართობეფიშ გოჭყაფაშ დო ასქილიდაფაშ პრობლემეფწკჷმა, ფსიქიკურ ჭყანთხილუაშ ვარ-და გურაფაშ გაღაშ გერკებაშ სერვისეფშა მეკორთაშ, ვარ-და ნევროლოგიურ წუმოძინაშ დგომარობეფიშ (თინეფს შქას გურაფაშ გაღაშ გერკებაშ დო [[თოუჯიშ დეფიციტიშ დო ჰიპერაქტივობაშ სინდრომი|ADHD]]-იშ) ვარ-და ფსიქიკურ ჭყანთხილუაშ დგომარობეფიშ ისტორიაწკჷმა-და.<ref>{{citation |title=Autism spectrum disorder in adults: diagnosis and management |date=14 June 2021 |url=[https://www.nice.org.uk/guidance/cg142](https://www.nice.org.uk/guidance/cg142) |access-date=24 October 2021 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20230902193040/https://www.nice.org.uk/guidance/cg142](https://web.archive.org/web/20230902193040/https://www.nice.org.uk/guidance/cg142) |archive-date=2 September 2023 |url-status=live |publisher=[[NICE]] |id=CG142}}{{cite web |date=18 January 2016 |title=About autism spectrum disorder (ASD) |url=[https://www.canada.ca/en/public-health/services/diseases/autism-spectrum-disorder-asd/about-autism-spectrum-disorder-asd.html](https://www.canada.ca/en/public-health/services/diseases/autism-spectrum-disorder-asd/about-autism-spectrum-disorder-asd.html) |url-status=live |archive-url=[https://web.archive.org/web/20230326225043/https://www.canada.ca/en/public-health/services/diseases/autism-spectrum-disorder-asd/about-autism-spectrum-disorder-asd.html](https://web.archive.org/web/20230326225043/https://www.canada.ca/en/public-health/services/diseases/autism-spectrum-disorder-asd/about-autism-spectrum-disorder-asd.html) |archive-date=26 March 2023 |access-date=4 November 2021 |website=[[Government of Canada]] |language=en}}</ref> უმენტაშ შვანს, აუტიზმიშ შანეფ პირველაშე იძირებე ჩქჷჩქუობას ვარ-და ორდოიან ბაღანობას დო სქიდუ ედომუშამ რინაშ გოძვენას. აუტიზმიშ მოღვენ ადამიერეფ კანკალეშა შილებე შანულამო გოხურგელ რდანი, მარა კანაკლეშა — ოშქაშე ვარდა, კანკალე შვანს, [[სავანტიშ სინდრომი|უჯგუშ]] დონეშ მოღვენეფი.}<ref>{{cite book |title=Handbook of Pragmatic Language Disorders |vauthors=Loukusa S |date=2021 |publisher=Springer |isbn=978-3-030-74984-2 |veditors=Cummings L |location=Cham, Switzerland |pages=45–78 |chapter=Autism Spectrum Disorder |doi=10.1007/978-3-030-74985-9_3 |oclc=1269056169 }}{{cite book |title=Biopsychology |vauthors=Pinel JP |publisher=Pearson |year=2011 |isbn=978-0-205-03099-6 |edition=8th |location=Boston, Massachusetts |page=235 |oclc=1085798897}}{{cite book |title=Autism Spectrum Disorders |date=2018 |publisher=[[American Psychiatric Association]] |isbn=978-1-61537-192-1 |veditors=Hollander E, Hagerman R, Fein D |chapter=Cognitive Assessment |doi=10.1176/appi.books.9781615371921}}}</ref> === სოციალურ დო კომუნიკაციურ გაღეფი === აუტიზმიშ მოღვენ ადამიანეფს შილებე უღჷდან გინორთეფ დო სირთულეფ სოციალურ კომუნიკაციას დო ურთიართობას, ნამუქჷთ შილებე გჷმიჭანუას პროცესიშ დამონკება ვააუტისტურ ნორმეფიშ გეშა სტრუქტურირებულ ელმოლს. აუტიზმიშ სადიაგნოსტიკო კრიტერიუმებ თხულენს სირთულეფს სუმ სოციალურ სფეროს: სოციალურ-ემოციურ ურთიართსმება, ვავერბალურ კომუნიკაცია დო ურთიართობეფიშ წუმოძინა დო ასქილიდაფა.{{sfn|DSM-5-TR}} ==სქოლიო== {{სქოლიო|2}} {{მერკე}} [[კატეგორია:აუტიზმი| ]] [[Category:წუმოძინაშ მოდვალირ აკორცუაფეფი]] [[Category:სპექტრულ აკორცუაფეფი]] rmg0tuezelgptn6oabdt94fpvnpirt0 0 44667 252784 252762 2026-09-01T17:10:30Z Njilo 1885 /* */ 252784 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ამანი დიორი<br>Hamani Diori | სურათი=Hamani Diori 1968b.jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=დიორი 1968 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი = [[ნიგერიშ პრეზიდენტი|ნიგერიშ მა-1 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[3 მარაშინათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ =[[15 პირელი]], [[1974]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე =[[სეინი კუნჩე]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|6|6|1916}} | დაბადებაშ აბანი=სუდურე, [[ფრანგული ბჟადალი აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1989|4|23|1916|6|6}} | ღურაშ აბანი=[[რაბატი]], [[მაროკო]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|ნიგერი}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ =[[აისა დიორი]] | სქუალეფი=[[აბდულაი ამანი დიორი]] | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია =მაგურაფალი | საქვარუა = | რელიგია =[[სუნიზმი]] | ჯილდოეფი = | პარტია =[[ნიგერიშ პროგრესული პარტია – აფრიკაშ დემოკრატიული გოართოიანაფა|ნპპ-ადგ]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[ნიგერიშ პრემიერ-მინისტრეფიშ ერკებული|ნიგერიშ მა-1 პრემიერ-მინისტრი]] | პოსტი დეკინჷ2 =[[10 გჷმათუთა]], [[1958]] | პოსტი დიტუ2=[[15 პირელი]], [[1974]] | წიმოხონი2 =[[ჯიბო ბაკარი]] | მონძე2 =[[სეინი კუნჩე]] | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''ამანი დიორი''' ([[ფრანგული ნინა|ფრანგ.]] Hamani Diori; დ. [[6 მანგი]], [[1916]] — ღ. [[23 პირელი]], [[1989]]) — [[ნიგერი|ნიგერალი]] პოლიტიკოსი, [[ნიგერიშ პრეზიდენტი|ნიგერიშ მა-1 პრეზიდენტი]] 1960-1974 წანეფს. გურაფულენდჷ უილიამ პონტიშ მაგურაფალეფიშ ოტრეინინგე კოლეჯის, დაკარს, სენეგალს. გურაფაშ თებაშ უკულ, 1936 წანაშე მუშენდჷ მაგურაფალო ნიგერს. 1946 წანას დიორიქ, მუშ მაჸალეეფწკჷმა ართო დარსხუ [[ნიგერიშ პროგრესული პარტია – აფრიკაშ დემოკრატიული გოართოიანაფა|ნიგერიშ პროგრესული პარტია]]. თე წანას დიორიქ გიშაგორილქ იჸუ [[საფრანგეთიშ ერუანული ასამბლეა]]შ მაკათურო. 1951 წანაშ გიშაგორუეფს დიორი დამარცხჷ მუშ ბიძისქუაქ დო პოლიტიკურ ოპონენტიქ [[ჯიბო ბაკარი]]ქ. 1956 წანას დიორი ხოლშე ართა გეგშაგორეს ერუანულ ასამბლეაშ მაკათურო. 1958 წანაშ რეფერენდუმიშ ნძალათ, ნიგერქ ავტონომიურ მართუალაშ ნება მიპალჷ. 1959 წანას, დიორიქ ქიდეკინჷ ნიგერიშ პრემიერ-მინისტრიშ პოსტი. gierw5f29mshp76jda53mlxnuirdamg 252785 252784 2026-09-01T17:12:28Z Njilo 1885 /* */ 252785 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ამანი დიორი<br>Hamani Diori | სურათი=Hamani Diori 1968b.jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=დიორი 1968 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი = [[ნიგერიშ პრეზიდენტი|ნიგერიშ მა-1 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[3 მარაშინათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ =[[15 პირელი]], [[1974]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე =[[სეინი კუნჩე]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|6|6|1916}} | დაბადებაშ აბანი=სუდურე, [[ფრანგული ბჟადალი აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1989|4|23|1916|6|6}} | ღურაშ აბანი=[[რაბატი]], [[მაროკო]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|ნიგერი}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ =[[აისა დიორი]] | სქუალეფი=[[აბდულაი ამანი დიორი]] | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია =მაგურაფალი | საქვარუა = | რელიგია =[[სუნიზმი]] | ჯილდოეფი = | პარტია =[[ნიგერიშ პროგრესული პარტია – აფრიკაშ დემოკრატიული გოართოიანაფა|ნპპ-ადგ]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[ნიგერიშ პრემიერ-მინისტრეფიშ ერკებული|ნიგერიშ მა-1 პრემიერ-მინისტრი]] | პოსტი დეკინჷ2 =[[10 გჷმათუთა]], [[1958]] | პოსტი დიტუ2=[[15 პირელი]], [[1974]] | წიმოხონი2 =[[ჯიბო ბაკარი]] | მონძე2 =[[სეინი კუნჩე]] | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''ამანი დიორი''' ([[ფრანგული ნინა|ფრანგ.]] Hamani Diori; დ. [[6 მანგი]], [[1916]] — ღ. [[23 პირელი]], [[1989]]) — [[ნიგერი|ნიგერალი]] პოლიტიკოსი, [[ნიგერიშ პრეზიდენტი|ნიგერიშ მა-1 პრეზიდენტი]] 1960-1974 წანეფს. გურაფულენდჷ უილიამ პონტიშ მაგურაფალეფიშ ოტრეინინგე კოლეჯის, დაკარს, სენეგალს. გურაფაშ თებაშ უკულ, 1936 წანაშე მუშენდჷ მაგურაფალო ნიგერს. 1946 წანას დიორიქ, მუშ მაჸალეეფწკჷმა ართო დარსხუ [[ნიგერიშ პროგრესული პარტია – აფრიკაშ დემოკრატიული გოართოიანაფა|ნიგერიშ პროგრესული პარტია]]. თე წანას დიორიქ გიშაგორილქ იჸუ [[საფრანგეთიშ ერუანული ასამბლეა]]შ მაკათურო. 1951 წანაშ გიშაგორუეფს დიორი დამარცხჷ მუშ ბიძისქუაქ დო პოლიტიკურ ოპონენტიქ [[ჯიბო ბაკარი]]ქ. 1956 წანას დიორი ხოლშე ართა გეგშაგორეს ერუანულ ასამბლეაშ მაკათურო. 1958 წანაშ რეფერენდუმიშ ნძალათ, ნიგერქ ავტონომიურ მართუალაშ ნება მიპალჷ. 1959 წანას, დიორიქ ქიდეკინჷ ნიგერიშ პრემიერ-მინისტრიშ პოსტი. 1960 წანაშ 3 მარაშინათუთას, ნიგერქ მიპალუ ზოხორინელობა საფრანგეთიშე. თე წანაშ გერგობათუთას, ნიგერიშ ერუანულ ასამბლეაქ დიორი გეგშაგორჷ ქიანაშ მაართა პრეზიდენტო. lgznk35gmkeb9kdrnas3vrgej3pb053 252786 252785 2026-09-01T17:18:44Z Njilo 1885 /* */ 252786 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ამანი დიორი<br>Hamani Diori | სურათი=Hamani Diori 1968b.jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=დიორი 1968 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი = [[ნიგერიშ პრეზიდენტი|ნიგერიშ მა-1 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[3 მარაშინათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ =[[15 პირელი]], [[1974]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე =[[სეინი კუნჩე]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|6|6|1916}} | დაბადებაშ აბანი=სუდურე, [[ფრანგული ბჟადალი აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1989|4|23|1916|6|6}} | ღურაშ აბანი=[[რაბატი]], [[მაროკო]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|ნიგერი}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ =[[აისა დიორი]] | სქუალეფი=[[აბდულაი ამანი დიორი]] | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია =მაგურაფალი | საქვარუა = | რელიგია =[[სუნიზმი]] | ჯილდოეფი = | პარტია =[[ნიგერიშ პროგრესული პარტია – აფრიკაშ დემოკრატიული გოართოიანაფა|ნპპ-ადგ]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[ნიგერიშ პრემიერ-მინისტრეფიშ ერკებული|ნიგერიშ მა-1 პრემიერ-მინისტრი]] | პოსტი დეკინჷ2 =[[10 გჷმათუთა]], [[1958]] | პოსტი დიტუ2=[[15 პირელი]], [[1974]] | წიმოხონი2 =[[ჯიბო ბაკარი]] | მონძე2 =[[სეინი კუნჩე]] | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''ამანი დიორი''' ([[ფრანგული ნინა|ფრანგ.]] Hamani Diori; დ. [[6 მანგი]], [[1916]] — ღ. [[23 პირელი]], [[1989]]) — [[ნიგერი|ნიგერალი]] პოლიტიკოსი, [[ნიგერიშ პრეზიდენტი|ნიგერიშ მა-1 პრეზიდენტი]] 1960-1974 წანეფს. გურაფულენდჷ უილიამ პონტიშ მაგურაფალეფიშ ოტრეინინგე კოლეჯის, დაკარს, სენეგალს. გურაფაშ თებაშ უკულ, 1936 წანაშე მუშენდჷ მაგურაფალო ნიგერს. 1946 წანას დიორიქ, მუშ მაჸალეეფწკჷმა ართო დარსხუ [[ნიგერიშ პროგრესული პარტია – აფრიკაშ დემოკრატიული გოართოიანაფა|ნიგერიშ პროგრესული პარტია]]. თე წანას დიორიქ გიშაგორილქ იჸუ [[საფრანგეთიშ ერუანული ასამბლეა]]შ მაკათურო. 1951 წანაშ გიშაგორუეფს დიორი დამარცხჷ მუშ ბიძისქუაქ დო პოლიტიკურ ოპონენტიქ [[ჯიბო ბაკარი]]ქ. 1956 წანას დიორი ხოლშე ართა გეგშაგორეს ერუანულ ასამბლეაშ მაკათურო. 1958 წანაშ რეფერენდუმიშ ნძალათ, ნიგერქ ავტონომიურ მართუალაშ ნება მიპალჷ. 1959 წანას, დიორიქ ქიდეკინჷ ნიგერიშ პრემიერ-მინისტრიშ პოსტი. 1960 წანაშ 3 მარაშინათუთას, ნიგერქ მიპალუ ზოხორინელობა საფრანგეთიშე. თე წანაშ გერგობათუთას, ნიგერიშ ერუანულ ასამბლეაქ დიორი გეგშაგორჷ ქიანაშ მაართა პრეზიდენტო. მართუალაშ გოძვენას, თიქ გაჭყჷ ართ-პარტიული სისტემა. კანონიერო რდჷ მერჩქინელი ხვალე ართ პარტია [[ნიგერიშ პროგრესული პარტია – აფრიკაშ დემოკრატიული გოართოიანაფა|ნიგერიშ პროგრესული პარტია]]. პრეზიდენტობაშ მოხ, დიორიქ უკინებუდჷ პარტიაშ პრეზიდენტიშ პოსტი, თაშნეშე დუდთხილუაშ დო გალენურ საქვარეფიშ მინისტრიშ პოსტეფი. 1965 დო 1970 წანეფიშ საპრეზიდენტო გიშაგორუეფს, დიორი რდჷ ხვალახე კანდიდატი. თიშ მართუალა იხასიათებუდჷ კორუფციათ დო ნეპოტიზმით. დიორიშ თარობას ვეგნაჭყვიდირჷ შქირენაშ პრობლემაქ, 1970-იან წანეფიშ გოლოფაქ გიმიჭანუ ედუმუშამო [[საჰელი]]შ რეგიონს. 9e0bv8fxmgm2cg21mcoscsur1cnqk6n 252787 252786 2026-09-01T17:22:41Z Njilo 1885 /* */ 252787 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ამანი დიორი<br>Hamani Diori | სურათი=Hamani Diori 1968b.jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=დიორი 1968 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი = [[ნიგერიშ პრეზიდენტი|ნიგერიშ მა-1 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[3 მარაშინათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ =[[15 პირელი]], [[1974]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე =[[სეინი კუნჩე]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|6|6|1916}} | დაბადებაშ აბანი=სუდურე, [[ფრანგული ბჟადალი აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1989|4|23|1916|6|6}} | ღურაშ აბანი=[[რაბატი]], [[მაროკო]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|ნიგერი}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ =[[აისა დიორი]] | სქუალეფი=[[აბდულაი ამანი დიორი]] | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია =მაგურაფალი | საქვარუა = | რელიგია =[[სუნიზმი]] | ჯილდოეფი = | პარტია =[[ნიგერიშ პროგრესული პარტია – აფრიკაშ დემოკრატიული გოართოიანაფა|ნპპ-ადგ]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[ნიგერიშ პრემიერ-მინისტრეფიშ ერკებული|ნიგერიშ მა-1 პრემიერ-მინისტრი]] | პოსტი დეკინჷ2 =[[10 გჷმათუთა]], [[1958]] | პოსტი დიტუ2=[[15 პირელი]], [[1974]] | წიმოხონი2 =[[ჯიბო ბაკარი]] | მონძე2 =[[სეინი კუნჩე]] | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''ამანი დიორი''' ([[ფრანგული ნინა|ფრანგ.]] Hamani Diori; დ. [[6 მანგი]], [[1916]] — ღ. [[23 პირელი]], [[1989]]) — [[ნიგერი|ნიგერალი]] პოლიტიკოსი, [[ნიგერიშ პრეზიდენტი|ნიგერიშ მა-1 პრეზიდენტი]] 1960-1974 წანეფს. გურაფულენდჷ უილიამ პონტიშ მაგურაფალეფიშ ოტრეინინგე კოლეჯის, დაკარს, სენეგალს. გურაფაშ თებაშ უკულ, 1936 წანაშე მუშენდჷ მაგურაფალო ნიგერს. 1946 წანას დიორიქ, მუშ მაჸალეეფწკჷმა ართო დარსხუ [[ნიგერიშ პროგრესული პარტია – აფრიკაშ დემოკრატიული გოართოიანაფა|ნიგერიშ პროგრესული პარტია]]. თე წანას დიორიქ გიშაგორილქ იჸუ [[საფრანგეთიშ ერუანული ასამბლეა]]შ მაკათურო. 1951 წანაშ გიშაგორუეფს დიორი დამარცხჷ მუშ ბიძისქუაქ დო პოლიტიკურ ოპონენტიქ [[ჯიბო ბაკარი]]ქ. 1956 წანას დიორი ხოლშე ართა გეგშაგორეს ერუანულ ასამბლეაშ მაკათურო. 1958 წანაშ რეფერენდუმიშ ნძალათ, ნიგერქ ავტონომიურ მართუალაშ ნება მიპალჷ. 1959 წანას, დიორიქ ქიდეკინჷ ნიგერიშ პრემიერ-მინისტრიშ პოსტი. 1960 წანაშ 3 მარაშინათუთას, ნიგერქ მიპალუ ზოხორინელობა საფრანგეთიშე. თე წანაშ გერგობათუთას, ნიგერიშ ერუანულ ასამბლეაქ დიორი გეგშაგორჷ ქიანაშ მაართა პრეზიდენტო. მართუალაშ გოძვენას, თიქ გაჭყჷ ართ-პარტიული სისტემა. კანონიერო რდჷ მერჩქინელი ხვალე ართ პარტია [[ნიგერიშ პროგრესული პარტია – აფრიკაშ დემოკრატიული გოართოიანაფა|ნიგერიშ პროგრესული პარტია]]. პრეზიდენტობაშ მოხ, დიორიქ უკინებუდჷ პარტიაშ პრეზიდენტიშ პოსტი, თაშნეშე დუდთხილუაშ დო გალენურ საქვარეფიშ მინისტრიშ პოსტეფი. 1965 დო 1970 წანეფიშ საპრეზიდენტო გიშაგორუეფს, დიორი რდჷ ხვალახე კანდიდატი. თიშ მართუალა იხასიათებუდჷ კორუფციათ დო ნეპოტიზმით. დიორიშ თარობას ვეგნაჭყვიდირჷ შქირენაშ პრობლემაქ, 1970-იან წანეფიშ გოლოფაქ გიმიჭანუ ედუმუშამო [[საჰელი]]შ რეგიონს. 1963 წანაშ ქირსეთუთას დიორიშ მეხჷ არდგილი უღუდჷ სახენწჷფო გინორთაშ ცადებას, ნამუქჷთ წჷმოძინელქ ვეჸუ. 1965 წანას თიშ ჸვილუას ხოლო მინდომეს, ვართ თე ცადებაქ იჸუ წჷმოძინელქ. დიორი ხეშულობას ინარჩუნენდჷ საფრანგეთიშ ალარინათ. 6npl6ln7u5hi9o5210wl0v3m0oli59x 252788 252787 2026-09-01T17:25:32Z Njilo 1885 /* */ 252788 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ამანი დიორი<br>Hamani Diori | სურათი=Hamani Diori 1968b.jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=დიორი 1968 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი = [[ნიგერიშ პრეზიდენტი|ნიგერიშ მა-1 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[3 მარაშინათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ =[[15 პირელი]], [[1974]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე =[[სეინი კუნჩე]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|6|6|1916}} | დაბადებაშ აბანი=სუდურე, [[ფრანგული ბჟადალი აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1989|4|23|1916|6|6}} | ღურაშ აბანი=[[რაბატი]], [[მაროკო]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|ნიგერი}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ =[[აისა დიორი]] | სქუალეფი=[[აბდულაი ამანი დიორი]] | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია =მაგურაფალი | საქვარუა = | რელიგია =[[სუნიზმი]] | ჯილდოეფი = | პარტია =[[ნიგერიშ პროგრესული პარტია – აფრიკაშ დემოკრატიული გოართოიანაფა|ნპპ-ადგ]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[ნიგერიშ პრემიერ-მინისტრეფიშ ერკებული|ნიგერიშ მა-1 პრემიერ-მინისტრი]] | პოსტი დეკინჷ2 =[[10 გჷმათუთა]], [[1958]] | პოსტი დიტუ2=[[15 პირელი]], [[1974]] | წიმოხონი2 =[[ჯიბო ბაკარი]] | მონძე2 =[[სეინი კუნჩე]] | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''ამანი დიორი''' ([[ფრანგული ნინა|ფრანგ.]] Hamani Diori; დ. [[6 მანგი]], [[1916]] — ღ. [[23 პირელი]], [[1989]]) — [[ნიგერი|ნიგერალი]] პოლიტიკოსი, [[ნიგერიშ პრეზიდენტი|ნიგერიშ მა-1 პრეზიდენტი]] 1960-1974 წანეფს. გურაფულენდჷ უილიამ პონტიშ მაგურაფალეფიშ ოტრეინინგე კოლეჯის, დაკარს, სენეგალს. გურაფაშ თებაშ უკულ, 1936 წანაშე მუშენდჷ მაგურაფალო ნიგერს. 1946 წანას დიორიქ, მუშ მაჸალეეფწკჷმა ართო დარსხუ [[ნიგერიშ პროგრესული პარტია – აფრიკაშ დემოკრატიული გოართოიანაფა|ნიგერიშ პროგრესული პარტია]]. თე წანას დიორიქ გიშაგორილქ იჸუ [[საფრანგეთიშ ერუანული ასამბლეა]]შ მაკათურო. 1951 წანაშ გიშაგორუეფს დიორი დამარცხჷ მუშ ბიძისქუაქ დო პოლიტიკურ ოპონენტიქ [[ჯიბო ბაკარი]]ქ. 1956 წანას დიორი ხოლშე ართა გეგშაგორეს ერუანულ ასამბლეაშ მაკათურო. 1958 წანაშ რეფერენდუმიშ ნძალათ, ნიგერქ ავტონომიურ მართუალაშ ნება მიპალჷ. 1959 წანას, დიორიქ ქიდეკინჷ ნიგერიშ პრემიერ-მინისტრიშ პოსტი. 1960 წანაშ 3 მარაშინათუთას, ნიგერქ მიპალუ ზოხორინელობა საფრანგეთიშე. თე წანაშ გერგობათუთას, ნიგერიშ ერუანულ ასამბლეაქ დიორი გეგშაგორჷ ქიანაშ მაართა პრეზიდენტო. მართუალაშ გოძვენას, თიქ გაჭყჷ ართ-პარტიული სისტემა. კანონიერო რდჷ მერჩქინელი ხვალე ართ პარტია [[ნიგერიშ პროგრესული პარტია – აფრიკაშ დემოკრატიული გოართოიანაფა|ნიგერიშ პროგრესული პარტია]]. პრეზიდენტობაშ მოხ, დიორიქ უკინებუდჷ პარტიაშ პრეზიდენტიშ პოსტი, თაშნეშე დუდთხილუაშ დო გალენურ საქვარეფიშ მინისტრიშ პოსტეფი. 1965 დო 1970 წანეფიშ საპრეზიდენტო გიშაგორუეფს, დიორი რდჷ ხვალახე კანდიდატი. თიშ მართუალა იხასიათებუდჷ კორუფციათ დო ნეპოტიზმით. დიორიშ თარობას ვეგნაჭყვიდირჷ შქირენაშ პრობლემაქ, 1970-იან წანეფიშ გოლოფაქ გიმიჭანუ ედუმუშამო [[საჰელი]]შ რეგიონს. 1963 წანაშ ქირსეთუთას დიორიშ მეხჷ არდგილი უღუდჷ სახენწჷფო გინორთაშ ცადებას, ნამუქჷთ წჷმოძინელქ ვეჸუ. 1965 წანას თიშ ჸვილუას ხოლო მინდომეს, ვართ თე ცადებაქ იჸუ წჷმოძინელქ. დიორი ხეშულობას ინარჩუნენდჷ საფრანგეთიშ ალარინათ. 1974 წანაშ 15 პირელს, გენერალ-ლეიტენანტიქ, [[სეინი კუნჩე]]ქ მანწყუ ოურდუმე გინორთა დო ქუდახუ დიორიშ მართუალა. დიორი ოჭოფეს დო ჯიხას ქუდახუნეს. 1980 წანას თინა გადუდიშულეს. დიორი 1987 წანაშე მაროკოს ცხოვრენდჷ, სოდეთ დოღურჷ 1989 წანაშ 23 პირელს, 72 წანერქ. oikgerql83megy2s25y9gosaqdfjhly 252789 252788 2026-09-01T17:27:31Z Njilo 1885 /* */ 252789 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ამანი დიორი<br>Hamani Diori | სურათი=Hamani Diori 1968b.jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=დიორი 1968 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი = [[ნიგერიშ პრეზიდენტი|ნიგერიშ მა-1 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[3 მარაშინათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ =[[15 პირელი]], [[1974]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე =[[სეინი კუნჩე]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|6|6|1916}} | დაბადებაშ აბანი=სუდურე, [[ფრანგული ბჟადალი აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1989|4|23|1916|6|6}} | ღურაშ აბანი=[[რაბატი]], [[მაროკო]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|ნიგერი}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ =[[აისა დიორი]] | სქუალეფი=[[აბდულაი ამანი დიორი]] | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია =მაგურაფალი | საქვარუა = | რელიგია =[[სუნიზმი]] | ჯილდოეფი = | პარტია =[[ნიგერიშ პროგრესული პარტია – აფრიკაშ დემოკრატიული გოართოიანაფა|ნპპ-ადგ]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[ნიგერიშ პრემიერ-მინისტრეფიშ ერკებული|ნიგერიშ მა-1 პრემიერ-მინისტრი]] | პოსტი დეკინჷ2 =[[10 გჷმათუთა]], [[1958]] | პოსტი დიტუ2=[[15 პირელი]], [[1974]] | წიმოხონი2 =[[ჯიბო ბაკარი]] | მონძე2 =[[სეინი კუნჩე]] | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''ამანი დიორი''' ([[ფრანგული ნინა|ფრანგ.]] Hamani Diori; დ. [[6 მანგი]], [[1916]] — ღ. [[23 პირელი]], [[1989]]) — [[ნიგერი|ნიგერალი]] პოლიტიკოსი, [[ნიგერიშ პრეზიდენტი|ნიგერიშ მა-1 პრეზიდენტი]] 1960-1974 წანეფს. გურაფულენდჷ უილიამ პონტიშ მაგურაფალეფიშ ოტრეინინგე კოლეჯის, დაკარს, სენეგალს. გურაფაშ თებაშ უკულ, 1936 წანაშე მუშენდჷ მაგურაფალო ნიგერს. 1946 წანას დიორიქ, მუშ მაჸალეეფწკჷმა ართო დარსხუ [[ნიგერიშ პროგრესული პარტია – აფრიკაშ დემოკრატიული გოართოიანაფა|ნიგერიშ პროგრესული პარტია]]. თე წანას დიორიქ გიშაგორილქ იჸუ [[საფრანგეთიშ ერუანული ასამბლეა]]შ მაკათურო. 1951 წანაშ გიშაგორუეფს დიორი დამარცხჷ მუშ ბიძისქუაქ დო პოლიტიკურ ოპონენტიქ [[ჯიბო ბაკარი]]ქ. 1956 წანას დიორი ხოლშე ართა გეგშაგორეს ერუანულ ასამბლეაშ მაკათურო. 1958 წანაშ რეფერენდუმიშ ნძალათ, ნიგერქ ავტონომიურ მართუალაშ ნება მიპალჷ. 1959 წანას, დიორიქ ქიდეკინჷ ნიგერიშ პრემიერ-მინისტრიშ პოსტი. 1960 წანაშ 3 მარაშინათუთას, ნიგერქ მიპალუ ზოხორინელობა საფრანგეთიშე. თე წანაშ გერგობათუთას, ნიგერიშ ერუანულ ასამბლეაქ დიორი გეგშაგორჷ ქიანაშ მაართა პრეზიდენტო. მართუალაშ გოძვენას, თიქ გაჭყჷ ართ-პარტიული სისტემა. კანონიერო რდჷ მერჩქინელი ხვალე ართ პარტია [[ნიგერიშ პროგრესული პარტია – აფრიკაშ დემოკრატიული გოართოიანაფა|ნიგერიშ პროგრესული პარტია]]. პრეზიდენტობაშ მოხ, დიორიქ უკინებუდჷ პარტიაშ პრეზიდენტიშ პოსტი, თაშნეშე დუდთხილუაშ დო გალენურ საქვარეფიშ მინისტრიშ პოსტეფი.<ref>{{cite web |title=Hamani Diori |url=https://www.britannica.com/biography/Hamani-Diori |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=1 September 2026}}</ref> 1965 დო 1970 წანეფიშ საპრეზიდენტო გიშაგორუეფს, დიორი რდჷ ხვალახე კანდიდატი. თიშ მართუალა იხასიათებუდჷ კორუფციათ დო ნეპოტიზმით. დიორიშ თარობას ვეგნაჭყვიდირჷ შქირენაშ პრობლემაქ, 1970-იან წანეფიშ გოლოფაქ გიმიჭანუ ედუმუშამო [[საჰელი]]შ რეგიონს. 1963 წანაშ ქირსეთუთას დიორიშ მეხჷ არდგილი უღუდჷ სახენწჷფო გინორთაშ ცადებას, ნამუქჷთ წჷმოძინელქ ვეჸუ. 1965 წანას თიშ ჸვილუას ხოლო მინდომეს, ვართ თე ცადებაქ იჸუ წჷმოძინელქ. დიორი ხეშულობას ინარჩუნენდჷ საფრანგეთიშ ალარინათ. 1974 წანაშ 15 პირელს, გენერალ-ლეიტენანტიქ, [[სეინი კუნჩე]]ქ მანწყუ ოურდუმე გინორთა დო ქუდახუ დიორიშ მართუალა. დიორი ოჭოფეს დო ჯიხას ქუდახუნეს. 1980 წანას თინა გადუდიშულეს. დიორი 1987 წანაშე მაროკოს ცხოვრენდჷ, სოდეთ დოღურჷ 1989 წანაშ 23 პირელს, 72 წანერქ.<ref>{{cite web |title=Hamani Diori |url=https://www.britannica.com/biography/Hamani-Diori |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=1 September 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Hamani Diori |url=https://www.britannica.com/biography/Hamani-Diori |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=1 September 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Hamani Diori |url=https://www.britannica.com/biography/Hamani-Diori |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=1 September 2026}}</ref> == სქოლიო == {{სქოლიო}} 5bgdsrljjl2so4bi2h942pz1srix5ni 252790 252789 2026-09-01T17:29:14Z Njilo 1885 /* */ 252790 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ამანი დიორი<br>Hamani Diori | სურათი=Hamani Diori 1968b.jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=დიორი 1968 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი = [[ნიგერიშ პრეზიდენტი|ნიგერიშ მა-1 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[3 მარაშინათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ =[[15 პირელი]], [[1974]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე =[[სეინი კუნჩე]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|6|6|1916}} | დაბადებაშ აბანი=სუდურე, [[ფრანგული ბჟადალი აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1989|4|23|1916|6|6}} | ღურაშ აბანი=[[რაბატი]], [[მაროკო]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|ნიგერი}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ =[[აისა დიორი]] | სქუალეფი=[[აბდულაი ამანი დიორი]] | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია =მაგურაფალი | საქვარუა = | რელიგია =[[სუნიზმი]] | ჯილდოეფი = | პარტია =[[ნიგერიშ პროგრესული პარტია – აფრიკაშ დემოკრატიული გოართოიანაფა|ნპპ-ადგ]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[ნიგერიშ პრემიერ-მინისტრეფიშ ერკებული|ნიგერიშ მა-1 პრემიერ-მინისტრი]] | პოსტი დეკინჷ2 =[[10 გჷმათუთა]], [[1958]] | პოსტი დიტუ2=[[15 პირელი]], [[1974]] | წიმოხონი2 =[[ჯიბო ბაკარი]] | მონძე2 =[[სეინი კუნჩე]] | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''ამანი დიორი''' ([[ფრანგული ნინა|ფრანგ.]] Hamani Diori; დ. [[6 მანგი]], [[1916]] — ღ. [[23 პირელი]], [[1989]]) — [[ნიგერი|ნიგერალი]] პოლიტიკოსი, [[ნიგერიშ პრეზიდენტი|ნიგერიშ მა-1 პრეზიდენტი]] 1960-1974 წანეფს. გურაფულენდჷ უილიამ პონტიშ მაგურაფალეფიშ ოტრეინინგე კოლეჯის, დაკარს, სენეგალს. გურაფაშ თებაშ უკულ, 1936 წანაშე მუშენდჷ მაგურაფალო ნიგერს. 1946 წანას დიორიქ, მუშ მაჸალეეფწკჷმა ართო დარსხუ [[ნიგერიშ პროგრესული პარტია – აფრიკაშ დემოკრატიული გოართოიანაფა|ნიგერიშ პროგრესული პარტია]]. თე წანას დიორიქ გიშაგორილქ იჸუ [[საფრანგეთიშ ერუანული ასამბლეა]]შ მაკათურო. 1951 წანაშ გიშაგორუეფს დიორი დამარცხჷ მუშ ბიძისქუაქ დო პოლიტიკურ ოპონენტიქ [[ჯიბო ბაკარი]]ქ. 1956 წანას დიორი ხოლშე ართა გეგშაგორეს ერუანულ ასამბლეაშ მაკათურო. 1958 წანაშ რეფერენდუმიშ ნძალათ, ნიგერქ ავტონომიურ მართუალაშ ნება მიპალჷ. 1959 წანას, დიორიქ ქიდეკინჷ ნიგერიშ პრემიერ-მინისტრიშ პოსტი. 1960 წანაშ 3 მარაშინათუთას, ნიგერქ მიპალუ ზოხორინელობა საფრანგეთიშე. თე წანაშ გერგობათუთას, ნიგერიშ ერუანულ ასამბლეაქ დიორი გეგშაგორჷ ქიანაშ მაართა პრეზიდენტო. მართუალაშ გოძვენას, თიქ გაჭყჷ ართ-პარტიული სისტემა. კანონიერო რდჷ მერჩქინელი ხვალე ართ პარტია [[ნიგერიშ პროგრესული პარტია – აფრიკაშ დემოკრატიული გოართოიანაფა|ნიგერიშ პროგრესული პარტია]]. პრეზიდენტობაშ მოხ, დიორიქ უკინებუდჷ პარტიაშ პრეზიდენტიშ პოსტი, თაშნეშე დუდთხილუაშ დო გალენურ საქვარეფიშ მინისტრიშ პოსტეფი.<ref>{{cite web |title=Hamani Diori |url=https://www.britannica.com/biography/Hamani-Diori |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=1 September 2026}}</ref> 1965 დო 1970 წანეფიშ საპრეზიდენტო გიშაგორუეფს, დიორი რდჷ ხვალახე კანდიდატი. თიშ მართუალა იხასიათებუდჷ კორუფციათ დო ნეპოტიზმით. დიორიშ თარობას ვეგნაჭყვიდირჷ შქირენაშ პრობლემაქ, 1970-იან წანეფიშ გოლოფაქ გიმიჭანუ ედუმუშამო [[საჰელი]]შ რეგიონს.<ref>{{cite web |title=Hamani Diori |url=https://www.britannica.com/biography/Hamani-Diori |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=1 September 2026}}</ref> 1963 წანაშ ქირსეთუთას დიორიშ მეხჷ არდგილი უღუდჷ სახენწჷფო გინორთაშ ცადებას, ნამუქჷთ წჷმოძინელქ ვეჸუ. 1965 წანას თიშ ჸვილუას ხოლო მინდომეს, ვართ თე ცადებაქ იჸუ წჷმოძინელქ. დიორი ხეშულობას ინარჩუნენდჷ საფრანგეთიშ ალარინათ. 1974 წანაშ 15 პირელს, გენერალ-ლეიტენანტიქ, [[სეინი კუნჩე]]ქ მანწყუ ოურდუმე გინორთა დო ქუდახუ დიორიშ მართუალა. დიორი ოჭოფეს დო ჯიხას ქუდახუნეს. 1980 წანას თინა გადუდიშულეს. დიორი 1987 წანაშე მაროკოს ცხოვრენდჷ, სოდეთ დოღურჷ 1989 წანაშ 23 პირელს, 72 წანერქ.<ref>{{cite web |title=Hamani Diori |url=https://www.britannica.com/biography/Hamani-Diori |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=1 September 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Hamani Diori |url=https://www.britannica.com/biography/Hamani-Diori |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=1 September 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Hamani Diori |url=https://www.britannica.com/biography/Hamani-Diori |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=1 September 2026}}</ref> == სქოლიო == {{სქოლიო}} == სქოლიო == {{სქოლიო}} 0kbvjs4npq8z8yst2htu2xlvtkr2mtx 252791 252790 2026-09-01T17:29:41Z Njilo 1885 252791 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ამანი დიორი<br>Hamani Diori | სურათი=Hamani Diori 1968b.jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=დიორი 1968 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი = [[ნიგერიშ პრეზიდენტი|ნიგერიშ მა-1 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[3 მარაშინათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ =[[15 პირელი]], [[1974]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე =[[სეინი კუნჩე]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|6|6|1916}} | დაბადებაშ აბანი=სუდურე, [[ფრანგული ბჟადალი აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1989|4|23|1916|6|6}} | ღურაშ აბანი=[[რაბატი]], [[მაროკო]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|ნიგერი}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ =[[აისა დიორი]] | სქუალეფი=[[აბდულაი ამანი დიორი]] | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია =მაგურაფალი | საქვარუა = | რელიგია =[[სუნიზმი]] | ჯილდოეფი = | პარტია =[[ნიგერიშ პროგრესული პარტია – აფრიკაშ დემოკრატიული გოართოიანაფა|ნპპ-ადგ]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[ნიგერიშ პრემიერ-მინისტრეფიშ ერკებული|ნიგერიშ მა-1 პრემიერ-მინისტრი]] | პოსტი დეკინჷ2 =[[10 გჷმათუთა]], [[1958]] | პოსტი დიტუ2=[[15 პირელი]], [[1974]] | წიმოხონი2 =[[ჯიბო ბაკარი]] | მონძე2 =[[სეინი კუნჩე]] | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''ამანი დიორი''' ([[ფრანგული ნინა|ფრანგ.]] Hamani Diori; დ. [[6 მანგი]], [[1916]] — ღ. [[23 პირელი]], [[1989]]) — [[ნიგერი|ნიგერალი]] პოლიტიკოსი, [[ნიგერიშ პრეზიდენტი|ნიგერიშ მა-1 პრეზიდენტი]] 1960-1974 წანეფს. გურაფულენდჷ უილიამ პონტიშ მაგურაფალეფიშ ოტრეინინგე კოლეჯის, დაკარს, სენეგალს. გურაფაშ თებაშ უკულ, 1936 წანაშე მუშენდჷ მაგურაფალო ნიგერს. 1946 წანას დიორიქ, მუშ მაჸალეეფწკჷმა ართო დარსხუ [[ნიგერიშ პროგრესული პარტია – აფრიკაშ დემოკრატიული გოართოიანაფა|ნიგერიშ პროგრესული პარტია]]. თე წანას დიორიქ გიშაგორილქ იჸუ [[საფრანგეთიშ ერუანული ასამბლეა]]შ მაკათურო. 1951 წანაშ გიშაგორუეფს დიორი დამარცხჷ მუშ ბიძისქუაქ დო პოლიტიკურ ოპონენტიქ [[ჯიბო ბაკარი]]ქ. 1956 წანას დიორი ხოლშე ართა გეგშაგორეს ერუანულ ასამბლეაშ მაკათურო. 1958 წანაშ რეფერენდუმიშ ნძალათ, ნიგერქ ავტონომიურ მართუალაშ ნება მიპალჷ. 1959 წანას, დიორიქ ქიდეკინჷ ნიგერიშ პრემიერ-მინისტრიშ პოსტი. 1960 წანაშ 3 მარაშინათუთას, ნიგერქ მიპალუ ზოხორინელობა საფრანგეთიშე. თე წანაშ გერგობათუთას, ნიგერიშ ერუანულ ასამბლეაქ დიორი გეგშაგორჷ ქიანაშ მაართა პრეზიდენტო. მართუალაშ გოძვენას, თიქ გაჭყჷ ართ-პარტიული სისტემა. კანონიერო რდჷ მერჩქინელი ხვალე ართ პარტია [[ნიგერიშ პროგრესული პარტია – აფრიკაშ დემოკრატიული გოართოიანაფა|ნიგერიშ პროგრესული პარტია]]. პრეზიდენტობაშ მოხ, დიორიქ უკინებუდჷ პარტიაშ პრეზიდენტიშ პოსტი, თაშნეშე დუდთხილუაშ დო გალენურ საქვარეფიშ მინისტრიშ პოსტეფი.<ref>{{cite web |title=Hamani Diori |url=https://www.britannica.com/biography/Hamani-Diori |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=1 September 2026}}</ref> 1965 დო 1970 წანეფიშ საპრეზიდენტო გიშაგორუეფს, დიორი რდჷ ხვალახე კანდიდატი. თიშ მართუალა იხასიათებუდჷ კორუფციათ დო ნეპოტიზმით. დიორიშ თარობას ვეგნაჭყვიდირჷ შქირენაშ პრობლემაქ, 1970-იან წანეფიშ გოლოფაქ გიმიჭანუ ედუმუშამო [[საჰელი]]შ რეგიონს.<ref>{{cite web |title=Hamani Diori |url=https://www.britannica.com/biography/Hamani-Diori |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=1 September 2026}}</ref> 1963 წანაშ ქირსეთუთას დიორიშ მეხჷ არდგილი უღუდჷ სახენწჷფო გინორთაშ ცადებას, ნამუქჷთ წჷმოძინელქ ვეჸუ. 1965 წანას თიშ ჸვილუას ხოლო მინდომეს, ვართ თე ცადებაქ იჸუ წჷმოძინელქ. დიორი ხეშულობას ინარჩუნენდჷ საფრანგეთიშ ალარინათ. 1974 წანაშ 15 პირელს, გენერალ-ლეიტენანტიქ, [[სეინი კუნჩე]]ქ მანწყუ ოურდუმე გინორთა დო ქუდახუ დიორიშ მართუალა. დიორი ოჭოფეს დო ჯიხას ქუდახუნეს. 1980 წანას თინა გადუდიშულეს. დიორი 1987 წანაშე მაროკოს ცხოვრენდჷ, სოდეთ დოღურჷ 1989 წანაშ 23 პირელს, 72 წანერქ.<ref>{{cite web |title=Hamani Diori |url=https://www.britannica.com/biography/Hamani-Diori |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=1 September 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Hamani Diori |url=https://www.britannica.com/biography/Hamani-Diori |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=1 September 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Hamani Diori |url=https://www.britannica.com/biography/Hamani-Diori |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=1 September 2026}}</ref> == სქოლიო == {{სქოლიო}} rsv36jhkg2usarx08wbfmoyja9qj42w 252792 252791 2026-09-01T17:31:08Z Njilo 1885 252792 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ამანი დიორი<br>Hamani Diori | სურათი=Hamani Diori 1968b.jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=დიორი 1968 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი = [[ნიგერიშ პრეზიდენტი|ნიგერიშ მა-1 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[3 მარაშინათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ =[[15 პირელი]], [[1974]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე =[[სეინი კუნჩე]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|6|6|1916}} | დაბადებაშ აბანი=სუდურე, [[ფრანგული ბჟადალი აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1989|4|23|1916|6|6}} | ღურაშ აბანი=[[რაბატი]], [[მაროკო]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|ნიგერი}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ =[[აისა დიორი]] | სქუალეფი=[[აბდულაი ამანი დიორი]] | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია =მაგურაფალი | საქვარუა = | რელიგია =[[სუნიზმი]] | ჯილდოეფი = | პარტია =[[ნიგერიშ პროგრესული პარტია – აფრიკაშ დემოკრატიული გოართოიანაფა|ნპპ-ადგ]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[ნიგერიშ პრემიერ-მინისტრეფიშ ერკებული|ნიგერიშ მა-1 პრემიერ-მინისტრი]] | პოსტი დეკინჷ2 =[[10 გჷმათუთა]], [[1958]] | პოსტი დიტუ2=[[15 პირელი]], [[1974]] | წიმოხონი2 =[[ჯიბო ბაკარი]] | მონძე2 =[[სეინი კუნჩე]] | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''ამანი დიორი''' ([[ფრანგული ნინა|ფრანგ.]] Hamani Diori; დ. [[6 მანგი]], [[1916]] — ღ. [[23 პირელი]], [[1989]]) — [[ნიგერი|ნიგერალი]] პოლიტიკოსი, [[ნიგერიშ პრეზიდენტი|ნიგერიშ მა-1 პრეზიდენტი]] 1960-1974 წანეფს. გურაფულენდჷ უილიამ პონტიშ მაგურაფალეფიშ ოტრეინინგე კოლეჯის, დაკარს, სენეგალს. გურაფაშ თებაშ უკულ, 1936 წანაშე მუშენდჷ მაგურაფალო ნიგერს. 1946 წანას დიორიქ, მუშ მაჸალეეფწკჷმა ართო დარსხუ [[ნიგერიშ პროგრესული პარტია – აფრიკაშ დემოკრატიული გოართოიანაფა|ნიგერიშ პროგრესული პარტია]]. თე წანას დიორიქ გიშაგორილქ იჸუ [[საფრანგეთიშ ერუანული ასამბლეა]]შ მაკათურო. 1951 წანაშ გიშაგორუეფს დიორი დამარცხჷ მუშ ბიძისქუაქ დო პოლიტიკურ ოპონენტიქ [[ჯიბო ბაკარი]]ქ. 1956 წანას დიორი ხოლშე ართა გეგშაგორეს ერუანულ ასამბლეაშ მაკათურო. 1958 წანაშ რეფერენდუმიშ ნძალათ, ნიგერქ ავტონომიურ მართუალაშ ნება მიპალჷ. 1959 წანას, დიორიქ ქიდეკინჷ ნიგერიშ პრემიერ-მინისტრიშ პოსტი. 1960 წანაშ 3 მარაშინათუთას, ნიგერქ მიპალუ ზოხორინელობა საფრანგეთიშე. თე წანაშ გერგობათუთას, ნიგერიშ ერუანულ ასამბლეაქ დიორი გეგშაგორჷ ქიანაშ მაართა პრეზიდენტო. მართუალაშ გოძვენას, თიქ გაჭყჷ ართ-პარტიული სისტემა. კანონიერო რდჷ მერჩქინელი ხვალე ართ პარტია [[ნიგერიშ პროგრესული პარტია – აფრიკაშ დემოკრატიული გოართოიანაფა|ნიგერიშ პროგრესული პარტია]]. პრეზიდენტობაშ მოხ, დიორიქ უკინებუდჷ პარტიაშ პრეზიდენტიშ პოსტი, თაშნეშე დუდთხილუაშ დო გალენურ საქვარეფიშ მინისტრიშ პოსტეფი.<ref>{{cite web |title=Hamani Diori |url=https://www.britannica.com/biography/Hamani-Diori |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=1 September 2026}}</ref> 1965 დო 1970 წანეფიშ საპრეზიდენტო გიშაგორუეფს, დიორი რდჷ ხვალახე კანდიდატი. თიშ მართუალა იხასიათებუდჷ კორუფციათ დო ნეპოტიზმით. დიორიშ თარობას ვეგნაჭყვიდირჷ შქირენაშ პრობლემაქ, 1970-იან წანეფიშ გოლოფაქ გიმიჭანუ ედუმუშამო [[საჰელი]]შ რეგიონს.<ref>{{cite web |title=Hamani Diori |url=https://www.britannica.com/biography/Hamani-Diori |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=1 September 2026}}</ref> 1963 წანაშ ქირსეთუთას დიორიშ მეხჷ არდგილი უღუდჷ სახენწჷფო გინორთაშ ცადებას, ნამუქჷთ წჷმოძინელქ ვეჸუ. 1965 წანას თიშ ჸვილუას ხოლო მინდომეს, ვართ თე ცადებაქ იჸუ წჷმოძინელქ. დიორი ხეშულობას ინარჩუნენდჷ საფრანგეთიშ ალარინათ. 1974 წანაშ 15 პირელს, გენერალ-ლეიტენანტიქ, [[სეინი კუნჩე]]ქ მანწყუ ოურდუმე გინორთა დო ქუდახუ დიორიშ მართუალა. დიორი ოჭოფეს დო ჯიხას ქუდახუნეს. 1980 წანას თინა გადუდიშულეს. დიორი 1987 წანაშე მაროკოს ცხოვრენდჷ, სოდეთ დოღურჷ 1989 წანაშ 23 პირელს, 72 წანერქ.<ref>{{cite web |title=Hamani Diori |url=https://www.britannica.com/biography/Hamani-Diori |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=1 September 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Hamani Diori |url=https://www.britannica.com/biography/Hamani-Diori |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=1 September 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Hamani Diori |url=https://www.britannica.com/biography/Hamani-Diori |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=1 September 2026}}</ref> == სქოლიო == {{სქოლიო}} [[კატეგორია:ნიგერალეფი]] [[კატეგორია:ნიგერალი პოლიტიკოსეფი]] [[კატეგორია:ნიგერიშ პრემიერ-მინისტრეფი]] [[კატეგორია:ნიგერიშ პრეზიდენტეფი]] t6kxe9ouf6kjiwvz708swmrlwaoxp6m 252793 252792 2026-09-01T17:31:50Z Njilo 1885 /* */ 252793 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ამანი დიორი<br>Hamani Diori | სურათი=Hamani Diori 1968b.jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=დიორი 1968 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი = [[ნიგერიშ პრეზიდენტი|ნიგერიშ მა-1 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[3 მარაშინათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ =[[15 პირელი]], [[1974]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე =[[სეინი კუნჩე]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|6|6|1916}} | დაბადებაშ აბანი=სუდურე, [[ფრანგული ბჟადალი აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1989|4|23|1916|6|6}} | ღურაშ აბანი=[[რაბატი]], [[მაროკო]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|ნიგერი}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ =[[აისა დიორი]] | სქუალეფი=[[აბდულაი ამანი დიორი]] | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია =მაგურაფალი | საქვარუა = | რელიგია =[[სუნიზმი]] | ჯილდოეფი = | პარტია =[[ნიგერიშ პროგრესული პარტია – აფრიკაშ დემოკრატიული გოართოიანაფა|ნპპ-ადგ]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[ნიგერიშ პრემიერ-მინისტრეფიშ ერკებული|ნიგერიშ მა-1 პრემიერ-მინისტრი]] | პოსტი დეკინჷ2 =[[10 გჷმათუთა]], [[1958]] | პოსტი დიტუ2=[[15 პირელი]], [[1974]] | წიმოხონი2 =[[ჯიბო ბაკარი]] | მონძე2 =[[სეინი კუნჩე]] | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''ამანი დიორი''' ([[ფრანგული ნინა|ფრანგ.]] Hamani Diori; დ. [[6 მანგი]], [[1916]] — ღ. [[23 პირელი]], [[1989]]) — [[ნიგერი|ნიგერალი]] პოლიტიკოსი, [[ნიგერიშ პრეზიდენტი|ნიგერიშ მა-1 პრეზიდენტი]] 1960-1974 წანეფს. გურაფულენდჷ უილიამ პონტიშ მაგურაფალეფიშ ოტრეინინგე კოლეჯის, დაკარს, სენეგალს. გურაფაშ თებაშ უკულ, 1936 წანაშე მუშენდჷ მაგურაფალო ნიგერს. 1946 წანას დიორიქ, მუშ მაჸალეეფწკჷმა ართო დარსხუ [[ნიგერიშ პროგრესული პარტია – აფრიკაშ დემოკრატიული გოართოიანაფა|ნიგერიშ პროგრესული პარტია]]. თე წანას დიორიქ გიშაგორილქ იჸუ [[საფრანგეთიშ ერუანული ასამბლეა]]შ მაკათურო. 1951 წანაშ გიშაგორუეფს დიორი დამარცხჷ მუშ ბიძისქუაქ დო პოლიტიკურ ოპონენტიქ [[ჯიბო ბაკარი]]ქ. 1956 წანას დიორი ხოლშე ართა გეგშაგორეს ერუანულ ასამბლეაშ მაკათურო. 1958 წანაშ რეფერენდუმიშ ნძალათ, ნიგერქ ავტონომიურ მართუალაშ ნება მიპალჷ. 1959 წანას, დიორიქ ქიდეკინჷ ნიგერიშ პრემიერ-მინისტრიშ პოსტი. 1960 წანაშ 3 მარაშინათუთას, ნიგერქ მიპალუ ზოხორინელობა საფრანგეთიშე. თე წანაშ გერგობათუთას, ნიგერიშ ერუანულ ასამბლეაქ დიორი გეგშაგორჷ ქიანაშ მაართა პრეზიდენტო. მართუალაშ გოძვენას, თიქ გაჭყჷ ართ-პარტიული სისტემა. კანონიერო რდჷ მერჩქინელი ხვალე ართ პარტია [[ნიგერიშ პროგრესული პარტია – აფრიკაშ დემოკრატიული გოართოიანაფა|ნიგერიშ პროგრესული პარტია]]. პრეზიდენტობაშ მოხ, დიორიქ უკინებუდჷ პარტიაშ პრეზიდენტიშ პოსტი, თაშნეშე დუდთხილუაშ დო გალენურ საქვარეფიშ მინისტრიშ პოსტეფი.<ref>{{cite web |title=Hamani Diori |url=https://www.britannica.com/biography/Hamani-Diori |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=1 September 2026}}</ref> 1965 დო 1970 წანეფიშ საპრეზიდენტო გიშაგორუეფს, დიორი რდჷ ხვალახე კანდიდატი. თიშ მართუალა იხასიათებუდჷ კორუფციათ დო ნეპოტიზმით. დიორიშ თარობას ვეგნაჭყვიდირჷ შქირენაშ პრობლემაქ, 1970-იან წანეფიშ გოლოფაქ გიმიჭანუ ედუმუშამო [[საჰელი]]შ რეგიონს.<ref>{{cite web |title=Hamani Diori |url=https://www.britannica.com/biography/Hamani-Diori |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=1 September 2026}}</ref> 1963 წანაშ ქირსეთუთას დიორიშ მეხჷ არდგილი უღუდჷ სახენწჷფო გინორთაშ ცადებას, ნამუქჷთ წჷმოძინელქ ვეჸუ. 1965 წანას თიშ ჸვილუას ხოლო მინდომეს, ვართ თე ცადებაქ იჸუ წჷმოძინელქ. დიორი ხეშულობას ინარჩუნენდჷ საფრანგეთიშ ალარინათ. 1974 წანაშ 15 პირელს, გენერალ-ლეიტენანტიქ, [[სეინი კუნჩე]]ქ მანწყუ ოურდუმე გინორთა დო ქუდახუ დიორიშ მართუალა. დიორი ოჭოფეს დო ჯიხას ქუდახუნეს. 1980 წანას თინა გადუდიშულეს. დიორი 1987 წანაშე მაროკოს ცხოვრენდჷ, სოდეთ დოღურჷ 1989 წანაშ 23 პირელს, 72 წანერქ.<ref>{{cite web |title=Hamani Diori |url=https://www.britannica.com/biography/Hamani-Diori |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=1 September 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Hamani Diori |url=https://www.britannica.com/biography/Hamani-Diori |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=1 September 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Hamani Diori |url=https://www.britannica.com/biography/Hamani-Diori |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=1 September 2026}}</ref> ==ქოძირით თაშნეშე== * [[ნიგერიშ პრეზიდენტი]] == სქოლიო == {{სქოლიო}} [[კატეგორია:ნიგერალეფი]] [[კატეგორია:ნიგერალი პოლიტიკოსეფი]] [[კატეგორია:ნიგერიშ პრემიერ-მინისტრეფი]] [[კატეგორია:ნიგერიშ პრეზიდენტეფი]] 0ngm5aucui10ruzn6j8fcatsshkun9b 252794 252793 2026-09-01T17:32:15Z Njilo 1885 /* სქოლიო */ 252794 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ამანი დიორი<br>Hamani Diori | სურათი=Hamani Diori 1968b.jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=დიორი 1968 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი = [[ნიგერიშ პრეზიდენტი|ნიგერიშ მა-1 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[3 მარაშინათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ =[[15 პირელი]], [[1974]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე =[[სეინი კუნჩე]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|6|6|1916}} | დაბადებაშ აბანი=სუდურე, [[ფრანგული ბჟადალი აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1989|4|23|1916|6|6}} | ღურაშ აბანი=[[რაბატი]], [[მაროკო]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|ნიგერი}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ =[[აისა დიორი]] | სქუალეფი=[[აბდულაი ამანი დიორი]] | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია =მაგურაფალი | საქვარუა = | რელიგია =[[სუნიზმი]] | ჯილდოეფი = | პარტია =[[ნიგერიშ პროგრესული პარტია – აფრიკაშ დემოკრატიული გოართოიანაფა|ნპპ-ადგ]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[ნიგერიშ პრემიერ-მინისტრეფიშ ერკებული|ნიგერიშ მა-1 პრემიერ-მინისტრი]] | პოსტი დეკინჷ2 =[[10 გჷმათუთა]], [[1958]] | პოსტი დიტუ2=[[15 პირელი]], [[1974]] | წიმოხონი2 =[[ჯიბო ბაკარი]] | მონძე2 =[[სეინი კუნჩე]] | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''ამანი დიორი''' ([[ფრანგული ნინა|ფრანგ.]] Hamani Diori; დ. [[6 მანგი]], [[1916]] — ღ. [[23 პირელი]], [[1989]]) — [[ნიგერი|ნიგერალი]] პოლიტიკოსი, [[ნიგერიშ პრეზიდენტი|ნიგერიშ მა-1 პრეზიდენტი]] 1960-1974 წანეფს. გურაფულენდჷ უილიამ პონტიშ მაგურაფალეფიშ ოტრეინინგე კოლეჯის, დაკარს, სენეგალს. გურაფაშ თებაშ უკულ, 1936 წანაშე მუშენდჷ მაგურაფალო ნიგერს. 1946 წანას დიორიქ, მუშ მაჸალეეფწკჷმა ართო დარსხუ [[ნიგერიშ პროგრესული პარტია – აფრიკაშ დემოკრატიული გოართოიანაფა|ნიგერიშ პროგრესული პარტია]]. თე წანას დიორიქ გიშაგორილქ იჸუ [[საფრანგეთიშ ერუანული ასამბლეა]]შ მაკათურო. 1951 წანაშ გიშაგორუეფს დიორი დამარცხჷ მუშ ბიძისქუაქ დო პოლიტიკურ ოპონენტიქ [[ჯიბო ბაკარი]]ქ. 1956 წანას დიორი ხოლშე ართა გეგშაგორეს ერუანულ ასამბლეაშ მაკათურო. 1958 წანაშ რეფერენდუმიშ ნძალათ, ნიგერქ ავტონომიურ მართუალაშ ნება მიპალჷ. 1959 წანას, დიორიქ ქიდეკინჷ ნიგერიშ პრემიერ-მინისტრიშ პოსტი. 1960 წანაშ 3 მარაშინათუთას, ნიგერქ მიპალუ ზოხორინელობა საფრანგეთიშე. თე წანაშ გერგობათუთას, ნიგერიშ ერუანულ ასამბლეაქ დიორი გეგშაგორჷ ქიანაშ მაართა პრეზიდენტო. მართუალაშ გოძვენას, თიქ გაჭყჷ ართ-პარტიული სისტემა. კანონიერო რდჷ მერჩქინელი ხვალე ართ პარტია [[ნიგერიშ პროგრესული პარტია – აფრიკაშ დემოკრატიული გოართოიანაფა|ნიგერიშ პროგრესული პარტია]]. პრეზიდენტობაშ მოხ, დიორიქ უკინებუდჷ პარტიაშ პრეზიდენტიშ პოსტი, თაშნეშე დუდთხილუაშ დო გალენურ საქვარეფიშ მინისტრიშ პოსტეფი.<ref>{{cite web |title=Hamani Diori |url=https://www.britannica.com/biography/Hamani-Diori |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=1 September 2026}}</ref> 1965 დო 1970 წანეფიშ საპრეზიდენტო გიშაგორუეფს, დიორი რდჷ ხვალახე კანდიდატი. თიშ მართუალა იხასიათებუდჷ კორუფციათ დო ნეპოტიზმით. დიორიშ თარობას ვეგნაჭყვიდირჷ შქირენაშ პრობლემაქ, 1970-იან წანეფიშ გოლოფაქ გიმიჭანუ ედუმუშამო [[საჰელი]]შ რეგიონს.<ref>{{cite web |title=Hamani Diori |url=https://www.britannica.com/biography/Hamani-Diori |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=1 September 2026}}</ref> 1963 წანაშ ქირსეთუთას დიორიშ მეხჷ არდგილი უღუდჷ სახენწჷფო გინორთაშ ცადებას, ნამუქჷთ წჷმოძინელქ ვეჸუ. 1965 წანას თიშ ჸვილუას ხოლო მინდომეს, ვართ თე ცადებაქ იჸუ წჷმოძინელქ. დიორი ხეშულობას ინარჩუნენდჷ საფრანგეთიშ ალარინათ. 1974 წანაშ 15 პირელს, გენერალ-ლეიტენანტიქ, [[სეინი კუნჩე]]ქ მანწყუ ოურდუმე გინორთა დო ქუდახუ დიორიშ მართუალა. დიორი ოჭოფეს დო ჯიხას ქუდახუნეს. 1980 წანას თინა გადუდიშულეს. დიორი 1987 წანაშე მაროკოს ცხოვრენდჷ, სოდეთ დოღურჷ 1989 წანაშ 23 პირელს, 72 წანერქ.<ref>{{cite web |title=Hamani Diori |url=https://www.britannica.com/biography/Hamani-Diori |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=1 September 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Hamani Diori |url=https://www.britannica.com/biography/Hamani-Diori |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=1 September 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Hamani Diori |url=https://www.britannica.com/biography/Hamani-Diori |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=1 September 2026}}</ref> ==ქოძირით თაშნეშე== * [[ნიგერიშ პრეზიდენტი]] == სქოლიო == {{სქოლიო}} [[კატეგორია:ნიგერალეფი]] [[კატეგორია:ნიგერალი პოლიტიკოსეფი]] [[კატეგორია:ნიგერიშ პრემიერ-მინისტრეფი]] [[კატეგორია:ნიგერიშ პრეზიდენტეფი]] {{მერკე-ნიგერი}} ap4a77rfygpgtdo0kpghnep59tf5ju5 252795 252794 2026-09-01T17:35:03Z Njilo 1885 /* */ 252795 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ამანი დიორი<br>Hamani Diori | სურათი=Hamani Diori 1968b.jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=დიორი 1968 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი = [[ნიგერიშ პრეზიდენტი|ნიგერიშ მა-1 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[3 მარაშინათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ =[[15 პირელი]], [[1974]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე =[[სეინი კუნჩე]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|6|6|1916}} | დაბადებაშ აბანი=სუდურე, [[ფრანგული ბჟადალი აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1989|4|23|1916|6|6}} | ღურაშ აბანი=[[რაბატი]], [[მაროკო]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|ნიგერი}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ =[[აისა დიორი]] | სქუალეფი=[[აბდულაი ამანი დიორი]] | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია =მაგურაფალი | საქვარუა = | რელიგია =[[სუნიზმი]] | ჯილდოეფი = | პარტია =[[ნიგერიშ პროგრესული პარტია – აფრიკაშ დემოკრატიული გოართოიანაფა|ნპპ-ადგ]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[ნიგერიშ პრემიერ-მინისტრეფიშ ერკებული|ნიგერიშ მა-1 პრემიერ-მინისტრი]] | პოსტი დეკინჷ2 =[[10 გჷმათუთა]], [[1958]] | პოსტი დიტუ2=[[15 პირელი]], [[1974]] | წიმოხონი2 =[[ჯიბო ბაკარი]] | მონძე2 =[[სეინი კუნჩე]] | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''ამანი დიორი''' ([[ფრანგული ნინა|ფრანგ.]] Hamani Diori; დ. [[6 მანგი]], [[1916]] — ღ. [[23 პირელი]], [[1989]]) — [[ნიგერი|ნიგერალი]] პოლიტიკოსი, [[ნიგერიშ პრეზიდენტი|ნიგერიშ მა-1 პრეზიდენტი]] 1960-1974 წანეფს. გურაფულენდჷ უილიამ პონტიშ მაგურაფალეფიშ ოტრეინინგე კოლეჯის, დაკარს, სენეგალს. გურაფაშ თებაშ უკულ, 1936 წანაშე მუშენდჷ მაგურაფალო ნიგერს. 1946 წანას დიორიქ, მუშ მაჸალეეფწკჷმა ართო დარსხუ [[ნიგერიშ პროგრესული პარტია – აფრიკაშ დემოკრატიული გოართოიანაფა|ნიგერიშ პროგრესული პარტია]]. თე წანას დიორიქ გიშაგორილქ იჸუ [[საფრანგეთიშ ერუანული ასამბლეა]]შ მაკათურო. 1951 წანაშ გიშაგორუეფს დიორი დამარცხჷ მუშ ბიძისქუაქ დო პოლიტიკურ ოპონენტიქ [[ჯიბო ბაკარი]]ქ. 1956 წანას დიორი ხოლშე ართა გეგშაგორეს ერუანულ ასამბლეაშ მაკათურო. 1958 წანაშ რეფერენდუმიშ ნძალათ, ნიგერქ ავტონომიურ მართუალაშ ნება მიპალჷ. 1959 წანას, დიორიქ ქიდეკინჷ ნიგერიშ პრემიერ-მინისტრიშ პოსტი. 1960 წანაშ 3 მარაშინათუთას, ნიგერქ მიპალუ ზოხორინელობა საფრანგეთიშე. თე წანაშ გერგობათუთას, ნიგერიშ ერუანულ ასამბლეაქ დიორი გეგშაგორჷ ქიანაშ მაართა პრეზიდენტო. მართუალაშ გოძვენას, თიქ გაჭყჷ ართ-პარტიული სისტემა. კანონიერო რდჷ მერჩქინელი ხვალე ართ პარტია [[ნიგერიშ პროგრესული პარტია – აფრიკაშ დემოკრატიული გოართოიანაფა|ნიგერიშ პროგრესული პარტია]]. პრეზიდენტობაშ მოხ, დიორის უკინებუდჷ პარტიაშ პრეზიდენტიშ პოსტი, თაშნეშე დუდთხილუაშ დო გალენურ საქვარეფიშ მინისტრიშ პოსტეფი.<ref>{{cite web |title=Hamani Diori |url=https://www.britannica.com/biography/Hamani-Diori |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=1 September 2026}}</ref> 1965 დო 1970 წანეფიშ საპრეზიდენტო გიშაგორუეფს, დიორი რდჷ ხვალახე კანდიდატი. თიშ მართუალა იხასიათებუდჷ კორუფციათ დო ნეპოტიზმით. დიორიშ თარობას ვეგნაჭყვიდირჷ შქირენაშ პრობლემაქ, 1970-იან წანეფიშ გოლოფაქ გიმიჭანუ ედუმუშამო [[საჰელი]]შ რეგიონს.<ref>{{cite web |title=Hamani Diori |url=https://www.britannica.com/biography/Hamani-Diori |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=1 September 2026}}</ref> 1963 წანაშ ქირსეთუთას დიორიშ მეხჷ არდგილი უღუდჷ სახენწჷფო გინორთაშ ცადებას, ნამუქჷთ წჷმოძინელქ ვეჸუ. 1965 წანას თიშ ჸვილუას ხოლო მინდომეს, ვართ თე ცადებაქ იჸუ წჷმოძინელქ. დიორი ხეშულობას ინარჩუნენდჷ საფრანგეთიშ ალარინათ. 1974 წანაშ 15 პირელს, გენერალ-ლეიტენანტიქ, [[სეინი კუნჩე]]ქ მანწყუ ოურდუმე გინორთა დო ქუდახუ დიორიშ მართუალა. დიორი ოჭოფეს დო ჯიხას ქუდახუნეს. 1980 წანას თინა გადუდიშულეს. დიორი 1987 წანაშე მაროკოს ცხოვრენდჷ, სოდეთ დოღურჷ 1989 წანაშ 23 პირელს, 72 წანერქ.<ref>{{cite web |title=Hamani Diori |url=https://www.britannica.com/biography/Hamani-Diori |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=1 September 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Hamani Diori |url=https://www.britannica.com/biography/Hamani-Diori |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=1 September 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Hamani Diori |url=https://www.britannica.com/biography/Hamani-Diori |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=1 September 2026}}</ref> ==ქოძირით თაშნეშე== * [[ნიგერიშ პრეზიდენტი]] == სქოლიო == {{სქოლიო}} [[კატეგორია:ნიგერალეფი]] [[კატეგორია:ნიგერალი პოლიტიკოსეფი]] [[კატეგორია:ნიგერიშ პრემიერ-მინისტრეფი]] [[კატეგორია:ნიგერიშ პრეზიდენტეფი]] {{მერკე-ნიგერი}} fhwfqpcx17lslztcnwijjicok4d943n 252796 252795 2026-09-01T17:35:55Z Njilo 1885 /* */ 252796 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ამანი დიორი<br>Hamani Diori | სურათი=Hamani Diori 1968b.jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=დიორი 1968 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი = [[ნიგერიშ პრეზიდენტი|ნიგერიშ მა-1 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[3 მარაშინათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ =[[15 პირელი]], [[1974]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე =[[სეინი კუნჩე]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|6|6|1916}} | დაბადებაშ აბანი=სუდურე, [[ფრანგული ბჟადალი აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1989|4|23|1916|6|6}} | ღურაშ აბანი=[[რაბატი]], [[მაროკო]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|ნიგერი}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ =[[აისა დიორი]] | სქუალეფი=[[აბდულაი ამანი დიორი]] | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია =მაგურაფალი | საქვარუა = | რელიგია =[[სუნიზმი]] | ჯილდოეფი = | პარტია =[[ნიგერიშ პროგრესული პარტია – აფრიკაშ დემოკრატიული გოართოიანაფა|ნპპ-ადგ]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[ნიგერიშ პრემიერ-მინისტრეფიშ ერკებული|ნიგერიშ მა-1 პრემიერ-მინისტრი]] | პოსტი დეკინჷ2 =[[10 გჷმათუთა]], [[1958]] | პოსტი დიტუ2=[[15 პირელი]], [[1974]] | წიმოხონი2 =[[ჯიბო ბაკარი]] | მონძე2 =[[სეინი კუნჩე]] | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''ამანი დიორი''' ([[ფრანგული ნინა|ფრანგ.]] Hamani Diori; დ. [[6 მანგი]], [[1916]] — ღ. [[23 პირელი]], [[1989]]) — [[ნიგერი|ნიგერალი]] პოლიტიკოსი, [[ნიგერიშ პრეზიდენტი|ნიგერიშ მა-1 პრეზიდენტი]] 1960-1974 წანეფს. გურაფულენდჷ უილიამ პონტიშ მაგურაფალეფიშ ოტრეინინგე კოლეჯის, დაკარს, სენეგალს. გურაფაშ თებაშ უკულ, 1936 წანაშე მუშენდჷ მაგურაფალო ნიგერს. 1946 წანას დიორიქ, მუშ მაჸალეეფწკჷმა ართო დარსხუ [[ნიგერიშ პროგრესული პარტია – აფრიკაშ დემოკრატიული გოართოიანაფა|ნიგერიშ პროგრესული პარტია]]. თე წანას დიორიქ გიშაგორილქ იჸუ [[საფრანგეთიშ ერუანული ასამბლეა]]შ მაკათურო. 1951 წანაშ გიშაგორუეფს დიორი დამარცხჷ მუშ ბიძისქუაქ დო პოლიტიკურ ოპონენტიქ [[ჯიბო ბაკარი]]ქ. 1956 წანას დიორი ხოლშე ართა გეგშაგორეს ერუანულ ასამბლეაშ მაკათურო. 1958 წანაშ რეფერენდუმიშ ნძალათ, ნიგერქ ავტონომიურ მართუალაშ ნება მიპალჷ. 1959 წანას, დიორიქ ქიდეკინჷ ნიგერიშ პრემიერ-მინისტრიშ პოსტი. 1960 წანაშ 3 მარაშინათუთას, ნიგერქ მიპალუ ზოხორინელობა საფრანგეთიშე. თე წანაშ გერგობათუთას, ნიგერიშ ერუანულ ასამბლეაქ დიორი გეგშაგორჷ ქიანაშ მაართა პრეზიდენტო. მართუალაშ გოძვენას, თიქ გაჭყჷ ართ-პარტიული სისტემა. კანონიერო რდჷ მერჩქინელი ხვალე ართ პარტია [[ნიგერიშ პროგრესული პარტია – აფრიკაშ დემოკრატიული გოართოიანაფა|ნიგერიშ პროგრესული პარტია]]. პრეზიდენტობაშ მოხ, დიორის უკინებუდჷ პარტიაშ პრეზიდენტიშ პოსტი, თაშნეშე დუდთხილუაშ დო გალენურ საქვარეფიშ მინისტრიშ პოსტეფი.<ref>{{cite web |title=Hamani Diori |url=https://www.britannica.com/biography/Hamani-Diori |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=1 September 2026}}</ref> 1965 დო 1970 წანეფიშ საპრეზიდენტო გიშაგორუეფს, დიორი რდჷ ხვალახე კანდიდატი. თიშ მართუალა იხასიათებუდჷ კორუფციათ დო ნეპოტიზმით. დიორიშ თარობას ვეგნაჭყვიდირჷ შქირენაშ პრობლემაქ, ნამუთ 1970-იან წანეფიშ გოლოფაქ გიმიჭანუ ედუმუშამო [[საჰელი]]შ რეგიონს.<ref>{{cite web |title=Hamani Diori |url=https://www.britannica.com/biography/Hamani-Diori |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=1 September 2026}}</ref> 1963 წანაშ ქირსეთუთას დიორიშ მეხჷ არდგილი უღუდჷ სახენწჷფო გინორთაშ ცადებას, ნამუქჷთ წჷმოძინელქ ვეჸუ. 1965 წანას თიშ ჸვილუას ხოლო მინდომეს, ვართ თე ცადებაქ იჸუ წჷმოძინელქ. დიორი ხეშულობას ინარჩუნენდჷ საფრანგეთიშ ალარინათ. 1974 წანაშ 15 პირელს, გენერალ-ლეიტენანტიქ, [[სეინი კუნჩე]]ქ მანწყუ ოურდუმე გინორთა დო ქუდახუ დიორიშ მართუალა. დიორი ოჭოფეს დო ჯიხას ქუდახუნეს. 1980 წანას თინა გადუდიშულეს. დიორი 1987 წანაშე მაროკოს ცხოვრენდჷ, სოდეთ დოღურჷ 1989 წანაშ 23 პირელს, 72 წანერქ.<ref>{{cite web |title=Hamani Diori |url=https://www.britannica.com/biography/Hamani-Diori |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=1 September 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Hamani Diori |url=https://www.britannica.com/biography/Hamani-Diori |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=1 September 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Hamani Diori |url=https://www.britannica.com/biography/Hamani-Diori |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=1 September 2026}}</ref> ==ქოძირით თაშნეშე== * [[ნიგერიშ პრეზიდენტი]] == სქოლიო == {{სქოლიო}} [[კატეგორია:ნიგერალეფი]] [[კატეგორია:ნიგერალი პოლიტიკოსეფი]] [[კატეგორია:ნიგერიშ პრემიერ-მინისტრეფი]] [[კატეგორია:ნიგერიშ პრეზიდენტეფი]] {{მერკე-ნიგერი}} 1zmrupsg2t5ytande9ehyi7m3qel1kx 252797 252796 2026-09-01T17:36:46Z Njilo 1885 /* */ 252797 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ამანი დიორი<br>Hamani Diori | სურათი=Hamani Diori 1968b.jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=დიორი 1968 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი = [[ნიგერიშ პრეზიდენტი|ნიგერიშ მა-1 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[3 მარაშინათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ =[[15 პირელი]], [[1974]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე =[[სეინი კუნჩე]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|6|6|1916}} | დაბადებაშ აბანი=სუდურე, [[ფრანგული ბჟადალი აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1989|4|23|1916|6|6}} | ღურაშ აბანი=[[რაბატი]], [[მაროკო]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|ნიგერი}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ =[[აისა დიორი]] | სქუალეფი=[[აბდულაი ამანი დიორი]] | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია =მაგურაფალი | საქვარუა = | რელიგია =[[სუნიზმი]] | ჯილდოეფი = | პარტია =[[ნიგერიშ პროგრესული პარტია – აფრიკაშ დემოკრატიული გოართოიანაფა|ნპპ-ადგ]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[ნიგერიშ პრემიერ-მინისტრეფიშ ერკებული|ნიგერიშ მა-1 პრემიერ-მინისტრი]] | პოსტი დეკინჷ2 =[[10 გჷმათუთა]], [[1958]] | პოსტი დიტუ2=[[15 პირელი]], [[1974]] | წიმოხონი2 =[[ჯიბო ბაკარი]] | მონძე2 =[[სეინი კუნჩე]] | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''ამანი დიორი''' ([[ფრანგული ნინა|ფრანგ.]] Hamani Diori; დ. [[6 მანგი]], [[1916]] — ღ. [[23 პირელი]], [[1989]]) — [[ნიგერი|ნიგერალი]] პოლიტიკოსი, [[ნიგერიშ პრეზიდენტი|ნიგერიშ მა-1 პრეზიდენტი]] 1960-1974 წანეფს. გურაფულენდჷ უილიამ პონტიშ მაგურაფალეფიშ ოტრეინინგე კოლეჯის, დაკარს, სენეგალს. გურაფაშ თებაშ უკულ, 1936 წანაშე მუშენდჷ მაგურაფალო ნიგერს. 1946 წანას დიორიქ, მუშ მაჸალეეფწკჷმა ართო დარსხუ [[ნიგერიშ პროგრესული პარტია – აფრიკაშ დემოკრატიული გოართოიანაფა|ნიგერიშ პროგრესული პარტია]]. თე წანას დიორიქ გიშაგორილქ იჸუ [[საფრანგეთიშ ერუანული ასამბლეა]]შ მაკათურო. 1951 წანაშ გიშაგორუეფს დიორი დამარცხჷ მუშ ბიძისქუაქ დო პოლიტიკურ ოპონენტიქ [[ჯიბო ბაკარი]]ქ. 1956 წანას დიორი ხოლშე ართა გეგშაგორეს ერუანულ ასამბლეაშ მაკათურო. 1958 წანაშ რეფერენდუმიშ ნძალათ, ნიგერქ ავტონომიურ მართუალაშ ნება მიპალჷ. 1959 წანას, დიორიქ ქიდეკინჷ ნიგერიშ პრემიერ-მინისტრიშ პოსტი. 1960 წანაშ 3 მარაშინათუთას, ნიგერქ მიპალუ ზოხორინელობა საფრანგეთიშე. თე წანაშ გერგობათუთას, ნიგერიშ ერუანულ ასამბლეაქ დიორი გეგშაგორჷ ქიანაშ მაართა პრეზიდენტო. მართუალაშ გოძვენას, თიქ გაჭყჷ ართ-პარტიული სისტემა. კანონიერო რდჷ მერჩქინელი ხვალე ართ პარტია [[ნიგერიშ პროგრესული პარტია – აფრიკაშ დემოკრატიული გოართოიანაფა|ნიგერიშ პროგრესული პარტია]]. პრეზიდენტობაშ მოხ, დიორის უკინებუდჷ პარტიაშ პრეზიდენტიშ პოსტი, თაშნეშე დუდთხილუაშ დო გალენურ საქვარეფიშ მინისტრიშ პოსტეფი.<ref>{{cite web |title=Hamani Diori |url=https://www.britannica.com/biography/Hamani-Diori |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=1 September 2026}}</ref> 1965 დო 1970 წანეფიშ საპრეზიდენტო გიშაგორუეფს, დიორი რდჷ ხვალახე კანდიდატი. თიშ მართუალა იხასიათებუდჷ კორუფციათ დო ნეპოტიზმით. დიორიშ თარობას ვეგნაჭყვიდირჷ შქირენაშ პრობლემაქ, ნამუთ 1970-იან წანეფიშ გოლოფაქ გიმიჭანუ ედუმუშამო [[საჰელი]]შ რეგიონს.<ref>{{cite web |title=Hamani Diori |url=https://www.britannica.com/biography/Hamani-Diori |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=1 September 2026}}</ref> 1963 წანაშ ქირსეთუთას დიორიშ მეხჷ არდგილი უღუდჷ სახენწჷფო გინორთაშ ცადებას, ნამუქჷთ წჷმოძინელქ ვეჸუ. 1965 წანას თიშ ჸვილუა ხოლო მინდომეს, ვართ თე ცადებაქ იჸუ წჷმოძინელქ. დიორი ხეშულობას ინარჩუნენდჷ საფრანგეთიშ ალარინათ. 1974 წანაშ 15 პირელს, გენერალ-ლეიტენანტიქ, [[სეინი კუნჩე]]ქ მანწყუ ოურდუმე გინორთა დო ქუდახუ დიორიშ მართუალა. დიორი ოჭოფეს დო ჯიხას ქუდახუნეს. 1980 წანას თინა გადუდიშულეს. დიორი 1987 წანაშე მაროკოს ცხოვრენდჷ, სოდეთ დოღურჷ 1989 წანაშ 23 პირელს, 72 წანერქ.<ref>{{cite web |title=Hamani Diori |url=https://www.britannica.com/biography/Hamani-Diori |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=1 September 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Hamani Diori |url=https://www.britannica.com/biography/Hamani-Diori |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=1 September 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Hamani Diori |url=https://www.britannica.com/biography/Hamani-Diori |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=1 September 2026}}</ref> ==ქოძირით თაშნეშე== * [[ნიგერიშ პრეზიდენტი]] == სქოლიო == {{სქოლიო}} [[კატეგორია:ნიგერალეფი]] [[კატეგორია:ნიგერალი პოლიტიკოსეფი]] [[კატეგორია:ნიგერიშ პრემიერ-მინისტრეფი]] [[კატეგორია:ნიგერიშ პრეზიდენტეფი]] {{მერკე-ნიგერი}} ngdo5fdtdztyq4y3hqv5v73dj97wvuc 252798 252797 2026-09-01T17:37:14Z Njilo 1885 /* */ 252798 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ამანი დიორი<br>Hamani Diori | სურათი=Hamani Diori 1968b.jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=დიორი 1968 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი = [[ნიგერიშ პრეზიდენტი|ნიგერიშ მა-1 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[3 მარაშინათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ =[[15 პირელი]], [[1974]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე =[[სეინი კუნჩე]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|6|6|1916}} | დაბადებაშ აბანი=სუდურე, [[ფრანგული ბჟადალი აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1989|4|23|1916|6|6}} | ღურაშ აბანი=[[რაბატი]], [[მაროკო]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|ნიგერი}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ =[[აისა დიორი]] | სქუალეფი=[[აბდულაი ამანი დიორი]] | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია =მაგურაფალი | საქვარუა = | რელიგია =[[სუნიზმი]] | ჯილდოეფი = | პარტია =[[ნიგერიშ პროგრესული პარტია – აფრიკაშ დემოკრატიული გოართოიანაფა|ნპპ-ადგ]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[ნიგერიშ პრემიერ-მინისტრეფიშ ერკებული|ნიგერიშ მა-1 პრემიერ-მინისტრი]] | პოსტი დეკინჷ2 =[[10 გჷმათუთა]], [[1958]] | პოსტი დიტუ2=[[15 პირელი]], [[1974]] | წიმოხონი2 =[[ჯიბო ბაკარი]] | მონძე2 =[[სეინი კუნჩე]] | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''ამანი დიორი''' ([[ფრანგული ნინა|ფრანგ.]] Hamani Diori; დ. [[6 მანგი]], [[1916]] — ღ. [[23 პირელი]], [[1989]]) — [[ნიგერი|ნიგერალი]] პოლიტიკოსი, [[ნიგერიშ პრეზიდენტი|ნიგერიშ მა-1 პრეზიდენტი]] 1960-1974 წანეფს. გურაფულენდჷ უილიამ პონტიშ მაგურაფალეფიშ ოტრეინინგე კოლეჯის, დაკარს, სენეგალს. გურაფაშ თებაშ უკულ, 1936 წანაშე მუშენდჷ მაგურაფალო ნიგერს. 1946 წანას დიორიქ, მუშ მაჸალეეფწკჷმა ართო დარსხუ [[ნიგერიშ პროგრესული პარტია – აფრიკაშ დემოკრატიული გოართოიანაფა|ნიგერიშ პროგრესული პარტია]]. თე წანას დიორიქ გიშაგორილქ იჸუ [[საფრანგეთიშ ერუანული ასამბლეა]]შ მაკათურო. 1951 წანაშ გიშაგორუეფს დიორი დამარცხჷ მუშ ბიძისქუაქ დო პოლიტიკურ ოპონენტიქ [[ჯიბო ბაკარი]]ქ. 1956 წანას დიორი ხოლშე ართა გეგშაგორეს ერუანულ ასამბლეაშ მაკათურო. 1958 წანაშ რეფერენდუმიშ ნძალათ, ნიგერქ ავტონომიურ მართუალაშ ნება მიპალჷ. 1959 წანას, დიორიქ ქიდეკინჷ ნიგერიშ პრემიერ-მინისტრიშ პოსტი. 1960 წანაშ 3 მარაშინათუთას, ნიგერქ მიპალუ ზოხორინელობა საფრანგეთიშე. თე წანაშ გერგობათუთას, ნიგერიშ ერუანულ ასამბლეაქ დიორი გეგშაგორჷ ქიანაშ მაართა პრეზიდენტო. მართუალაშ გოძვენას, თიქ გაჭყჷ ართ-პარტიული სისტემა. კანონიერო რდჷ მერჩქინელი ხვალე ართ პარტია [[ნიგერიშ პროგრესული პარტია – აფრიკაშ დემოკრატიული გოართოიანაფა|ნიგერიშ პროგრესული პარტია]]. პრეზიდენტობაშ მოხ, დიორის უკინებუდჷ პარტიაშ პრეზიდენტიშ პოსტი, თაშნეშე დუდთხილუაშ დო გალენურ საქვარეფიშ მინისტრიშ პოსტეფი.<ref>{{cite web |title=Hamani Diori |url=https://www.britannica.com/biography/Hamani-Diori |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=1 September 2026}}</ref> 1965 დო 1970 წანეფიშ საპრეზიდენტო გიშაგორუეფს, დიორი რდჷ ხვალახე კანდიდატი. თიშ მართუალა იხასიათებუდჷ კორუფციათ დო ნეპოტიზმით. დიორიშ თარობას ვეგნაჭყვიდირჷ შქირენაშ პრობლემაქ, ნამუთ 1970-იან წანეფიშ გოლოფაქ გიმიჭანუ ედუმუშამო [[საჰელი]]შ რეგიონს.<ref>{{cite web |title=Hamani Diori |url=https://www.britannica.com/biography/Hamani-Diori |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=1 September 2026}}</ref> 1963 წანაშ ქირსეთუთას დიორიშ მეხჷ არდგილი უღუდჷ სახენწჷფო გინორთაშ ცადებას, ნამუქჷთ წჷმოძინელქ ვეჸუ. 1965 წანას, თიშ ჸვილუა ხოლო მინდომეს, მარა ვართ თე ცადებაქ იჸუ წჷმოძინელქ. დიორი ხეშულობას ინარჩუნენდჷ საფრანგეთიშ ალარინათ. 1974 წანაშ 15 პირელს, გენერალ-ლეიტენანტიქ, [[სეინი კუნჩე]]ქ მანწყუ ოურდუმე გინორთა დო ქუდახუ დიორიშ მართუალა. დიორი ოჭოფეს დო ჯიხას ქუდახუნეს. 1980 წანას თინა გადუდიშულეს. დიორი 1987 წანაშე მაროკოს ცხოვრენდჷ, სოდეთ დოღურჷ 1989 წანაშ 23 პირელს, 72 წანერქ.<ref>{{cite web |title=Hamani Diori |url=https://www.britannica.com/biography/Hamani-Diori |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=1 September 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Hamani Diori |url=https://www.britannica.com/biography/Hamani-Diori |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=1 September 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Hamani Diori |url=https://www.britannica.com/biography/Hamani-Diori |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=1 September 2026}}</ref> ==ქოძირით თაშნეშე== * [[ნიგერიშ პრეზიდენტი]] == სქოლიო == {{სქოლიო}} [[კატეგორია:ნიგერალეფი]] [[კატეგორია:ნიგერალი პოლიტიკოსეფი]] [[კატეგორია:ნიგერიშ პრემიერ-მინისტრეფი]] [[კატეგორია:ნიგერიშ პრეზიდენტეფი]] {{მერკე-ნიგერი}} mnpp297akm1dqnfqhsf1tdz8gwkcknz 0 44670 252802 2026-09-01T19:33:07Z Njilo 1885 ახალი ხასჷლა: {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ამანი დიორი<br>Hamani Diori | სურათი=Hamani Diori 1968b.jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=დიორი 1968 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი = ნიგერიშ პრეზიდენტი|ნიგერიშ მა-1 პრეზ... 252802 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ამანი დიორი<br>Hamani Diori | სურათი=Hamani Diori 1968b.jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=დიორი 1968 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი = [[ნიგერიშ პრეზიდენტი|ნიგერიშ მა-1 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[3 მარაშინათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ =[[15 პირელი]], [[1974]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე =[[სეინი კუნჩე]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|6|6|1916}} | დაბადებაშ აბანი=სუდურე, [[ფრანგული ბჟადალი აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1989|4|23|1916|6|6}} | ღურაშ აბანი=[[რაბატი]], [[მაროკო]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|ნიგერი}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ =[[აისა დიორი]] | სქუალეფი=[[აბდულაი ამანი დიორი]] | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია =მაგურაფალი | საქვარუა = | რელიგია =[[სუნიზმი]] | ჯილდოეფი = | პარტია =[[ნიგერიშ პროგრესული პარტია – აფრიკაშ დემოკრატიული გოართოიანაფა|ნპპ-ადგ]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[ნიგერიშ პრემიერ-მინისტრეფიშ ერკებული|ნიგერიშ მა-1 პრემიერ-მინისტრი]] | პოსტი დეკინჷ2 =[[10 გჷმათუთა]], [[1958]] | პოსტი დიტუ2=[[15 პირელი]], [[1974]] | წიმოხონი2 =[[ჯიბო ბაკარი]] | მონძე2 =[[სეინი კუნჩე]] | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} 5z84e6mquu3lyqs3webffsi12nod3ds 252803 252802 2026-09-01T19:34:01Z Njilo 1885 /* */ 252803 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =სეინი კუნჩე<br>Seyni Kountché | სურათი=Hamani Diori 1968b.jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=დიორი 1968 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი = [[ნიგერიშ პრეზიდენტი|ნიგერიშ მა-1 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[3 მარაშინათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ =[[15 პირელი]], [[1974]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე =[[სეინი კუნჩე]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|6|6|1916}} | დაბადებაშ აბანი=სუდურე, [[ფრანგული ბჟადალი აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1989|4|23|1916|6|6}} | ღურაშ აბანი=[[რაბატი]], [[მაროკო]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|ნიგერი}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ =[[აისა დიორი]] | სქუალეფი=[[აბდულაი ამანი დიორი]] | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია =მაგურაფალი | საქვარუა = | რელიგია =[[სუნიზმი]] | ჯილდოეფი = | პარტია =[[ნიგერიშ პროგრესული პარტია – აფრიკაშ დემოკრატიული გოართოიანაფა|ნპპ-ადგ]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[ნიგერიშ პრემიერ-მინისტრეფიშ ერკებული|ნიგერიშ მა-1 პრემიერ-მინისტრი]] | პოსტი დეკინჷ2 =[[10 გჷმათუთა]], [[1958]] | პოსტი დიტუ2=[[15 პირელი]], [[1974]] | წიმოხონი2 =[[ჯიბო ბაკარი]] | მონძე2 =[[სეინი კუნჩე]] | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} tt5bq9129tes7zxf7gpcprxkd6sahs9 252804 252803 2026-09-01T19:34:42Z Njilo 1885 /* */ 252804 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =სეინი კუნჩე<br>Seyni Kountché | სურათი=Seyni Kountche 1983 cropped.jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=კუნჩე 1983 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი = [[ნიგერიშ პრეზიდენტი|ნიგერიშ მა-1 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[3 მარაშინათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ =[[15 პირელი]], [[1974]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე =[[სეინი კუნჩე]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|6|6|1916}} | დაბადებაშ აბანი=სუდურე, [[ფრანგული ბჟადალი აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1989|4|23|1916|6|6}} | ღურაშ აბანი=[[რაბატი]], [[მაროკო]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|ნიგერი}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ =[[აისა დიორი]] | სქუალეფი=[[აბდულაი ამანი დიორი]] | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია =მაგურაფალი | საქვარუა = | რელიგია =[[სუნიზმი]] | ჯილდოეფი = | პარტია =[[ნიგერიშ პროგრესული პარტია – აფრიკაშ დემოკრატიული გოართოიანაფა|ნპპ-ადგ]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[ნიგერიშ პრემიერ-მინისტრეფიშ ერკებული|ნიგერიშ მა-1 პრემიერ-მინისტრი]] | პოსტი დეკინჷ2 =[[10 გჷმათუთა]], [[1958]] | პოსტი დიტუ2=[[15 პირელი]], [[1974]] | წიმოხონი2 =[[ჯიბო ბაკარი]] | მონძე2 =[[სეინი კუნჩე]] | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} 5qm221njh1onpeqtawi1uhr1zj1ao60 252805 252804 2026-09-01T19:37:09Z Njilo 1885 /* */ 252805 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =სეინი კუნჩე<br>Seyni Kountché | სურათი=Seyni Kountche 1983 cropped.jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=კუნჩე 1983 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი = [[ნიგერიშ პრეზიდენტი|ნიგერიშ მა-2 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[15 პირელი]], [[1974]] | პოსტი დიტუ =[[10 გერგობათუთა]], [[1987]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი =[[მამან უმარუ]] | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=[[ამანი დიორი]] | მონძე =[[ალი საიბუ]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|6|6|1916}} | დაბადებაშ აბანი=სუდურე, [[ფრანგული ბჟადალი აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1989|4|23|1916|6|6}} | ღურაშ აბანი=[[რაბატი]], [[მაროკო]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|ნიგერი}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ =[[აისა დიორი]] | სქუალეფი=[[აბდულაი ამანი დიორი]] | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია =მაგურაფალი | საქვარუა = | რელიგია =[[სუნიზმი]] | ჯილდოეფი = | პარტია =[[ნიგერიშ პროგრესული პარტია – აფრიკაშ დემოკრატიული გოართოიანაფა|ნპპ-ადგ]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 = | პოსტი დეკინჷ2 = | პოსტი დიტუ2= | წიმოხონი2 = | მონძე2 = | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} skjt36mch7asbw8kln7alimamzu57j1 252806 252805 2026-09-01T19:38:20Z Njilo 1885 /* */ 252806 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =სეინი კუნჩე<br>Seyni Kountché | სურათი=Seyni Kountche 1983 cropped.jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=კუნჩე 1983 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი = [[ნიგერიშ პრეზიდენტი|ნიგერიშ მა-2 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[15 პირელი]], [[1974]] | პოსტი დიტუ =[[10 გერგობათუთა]], [[1987]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი =[[მამან უმარუ]] | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=[[ამანი დიორი]] | მონძე =[[ალი საიბუ]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|1|7|1931}} | დაბადებაშ აბანი=სუდურე, [[ფრანგული ბჟადალი აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1987|11|10|1931|7|1}} | ღურაშ აბანი=[[რაბატი]], [[მაროკო]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|ნიგერი}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ =[[აისა დიორი]] | სქუალეფი=[[აბდულაი ამანი დიორი]] | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია =მაგურაფალი | საქვარუა = | რელიგია =[[სუნიზმი]] | ჯილდოეფი = | პარტია =[[ნიგერიშ პროგრესული პარტია – აფრიკაშ დემოკრატიული გოართოიანაფა|ნპპ-ადგ]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 = | პოსტი დეკინჷ2 = | პოსტი დიტუ2= | წიმოხონი2 = | მონძე2 = | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} g5wtyb16r93af0w1htoon66weiawfqm 252807 252806 2026-09-01T19:41:03Z Njilo 1885 /* */ 252807 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =სეინი კუნჩე<br>Seyni Kountché | სურათი=Seyni Kountche 1983 cropped.jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=კუნჩე 1983 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი = [[ნიგერიშ პრეზიდენტი|ნიგერიშ მა-2 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[15 პირელი]], [[1974]] | პოსტი დიტუ =[[10 გერგობათუთა]], [[1987]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი =[[მამან უმარუ]] | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=[[ამანი დიორი]] | მონძე =[[ალი საიბუ]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|1|7|1931}} | დაბადებაშ აბანი=ფანდაუ, [[ნიგერი (კოლონია)|ნიგერი]], [[ფრანგული ბჟადალი აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1987|11|10|1931|7|1}} | ღურაშ აბანი=[[პარიზი]], [[საფრანგეთი]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|ნიგერი}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია =მაგურაფალი | საქვარუა = | რელიგია = | ჯილდოეფი = | პარტია = | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 = | პოსტი დეკინჷ2 = | პოსტი დიტუ2= | წიმოხონი2 = | მონძე2 = | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} jrjectjpuu37ocgm9oyibvaa9y1f456 252808 252807 2026-09-01T19:41:56Z Njilo 1885 /* */ 252808 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =სეინი კუნჩე<br>Seyni Kountché | სურათი=Seyni Kountche 1983 cropped.jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=კუნჩე 1983 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი = [[ნიგერიშ პრეზიდენტი|ნიგერიშ მა-2 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[15 პირელი]], [[1974]] | პოსტი დიტუ =[[10 გერგობათუთა]], [[1987]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი =[[მამან უმარუ]] | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=[[ამანი დიორი]] | მონძე =[[ალი საიბუ]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|1|7|1931}} | დაბადებაშ აბანი=ფანდაუ, [[ნიგერი (კოლონია)|ნიგერი]], [[ფრანგული ბჟადალი აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1987|11|10|1931|7|1}} | ღურაშ აბანი=[[პარიზი]], [[საფრანგეთი]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|ნიგერი}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა =ოურდუმე მოღალე, პოლიტიკოსი | რელიგია = | ჯილდოეფი = | პარტია = | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 = | პოსტი დეკინჷ2 = | პოსტი დიტუ2= | წიმოხონი2 = | მონძე2 = | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} dg7rqz9iai6aq3f5qnbg49ybcm0s19l 252809 252808 2026-09-01T19:43:10Z Njilo 1885 /* */ 252809 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =სეინი კუნჩე<br>Seyni Kountché | სურათი=Seyni Kountche 1983 cropped.jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=კუნჩე 1983 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი = [[ნიგერიშ პრეზიდენტი|ნიგერიშ მა-2 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[15 პირელი]], [[1974]] | პოსტი დიტუ =[[10 გერგობათუთა]], [[1987]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი =[[მამან უმარუ]] | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=[[ამანი დიორი]] | მონძე =[[ალი საიბუ]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|1|7|1931}} | დაბადებაშ აბანი=ფანდაუ, [[ნიგერი (კოლონია)|ნიგერი]], [[ფრანგული ბჟადალი აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1987|11|10|1931|7|1}} | ღურაშ აბანი=[[პარიზი]], [[საფრანგეთი]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|ნიგერი}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა =ოურდუმე მოღალე, პოლიტიკოსი | რელიგია =[[ისლამი]] | ჯილდოეფი = | პარტია = | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 = | პოსტი დეკინჷ2 = | პოსტი დიტუ2= | წიმოხონი2 = | მონძე2 = | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} onnmkcywb79laaomtwnu25y7iy0i931 252810 252809 2026-09-01T19:45:15Z Njilo 1885 /* */ 252810 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =სეინი კუნჩე<br>Seyni Kountché | სურათი=Seyni Kountche 1983 cropped.jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=კუნჩე 1983 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი = [[ნიგერიშ პრეზიდენტი|ნიგერიშ მა-2 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[15 პირელი]], [[1974]] | პოსტი დიტუ =[[10 გერგობათუთა]], [[1987]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი =[[მამან უმარუ]] | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=[[ამანი დიორი]] | მონძე =[[ალი საიბუ]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|1|7|1931}} | დაბადებაშ აბანი=ფანდაუ, [[ნიგერი (კოლონია)|ნიგერი]], [[ფრანგული ბჟადალი აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1987|11|10|1931|7|1}} | ღურაშ აბანი=[[პარიზი]], [[საფრანგეთი]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|ნიგერი}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა =ოურდუმე მოღალე, პოლიტიკოსი | რელიგია =[[ისლამი]] | ჯილდოეფი = | პარტია = | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 = | პოსტი დეკინჷ2 = | პოსტი დიტუ2= | წიმოხონი2 = | მონძე2 = | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''სეინი კუნჩე''' (დ. [[1 კვირკვე]], [[1931]] ღ. [[10 გერგობათუთა]], [[1987]]) [[ნიგერი|ნიგერალი]] ოურდუმე მოღალე დო პოლიტიკოსი, [[ნიგერიშ პრეზიდენტი|ნიგერიშ მა-2 პრეზიდენტი]] 1974-1987 წანეფს. 5i8p4b52hl5fp4j1ub0glram0qt35l3 252811 252810 2026-09-01T19:45:35Z Njilo 1885 /* */ 252811 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =სეინი კუნჩე<br>Seyni Kountché | სურათი=Seyni Kountche 1983 cropped.jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=კუნჩე 1983 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი = [[ნიგერიშ პრეზიდენტი|ნიგერიშ მა-2 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[15 პირელი]], [[1974]] | პოსტი დიტუ =[[10 გერგობათუთა]], [[1987]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი =[[მამან უმარუ]] | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=[[ამანი დიორი]] | მონძე =[[ალი საიბუ]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|1|7|1931}} | დაბადებაშ აბანი=ფანდაუ, [[ნიგერი (კოლონია)|ნიგერი]], [[ფრანგული ბჟადალი აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1987|11|10|1931|7|1}} | ღურაშ აბანი=[[პარიზი]], [[საფრანგეთი]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|ნიგერი}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა =ოურდუმე მოღალე, პოლიტიკოსი | რელიგია =[[ისლამი]] | ჯილდოეფი = | პარტია = | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 = | პოსტი დეკინჷ2 = | პოსტი დიტუ2= | წიმოხონი2 = | მონძე2 = | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''სეინი კუნჩე''' (დ. [[1 კვირკვე]], [[1931]] — ღ. [[10 გერგობათუთა]], [[1987]]) — [[ნიგერი|ნიგერალი]] ოურდუმე მოღალე დო პოლიტიკოსი, [[ნიგერიშ პრეზიდენტი|ნიგერიშ მა-2 პრეზიდენტი]] 1974-1987 წანეფს. nn6kqkbnybn2onwovvz58xchawye4j5