ვიკიპედია xmfwiki https://xmf.wikipedia.org/wiki/%E1%83%93%E1%83%A3%E1%83%93%E1%83%AE%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%B7%E1%83%9A%E1%83%90 MediaWiki 1.47.0-wmf.22 first-letter მედია სპეციალური განხილვა მომხმარებელი მომხმარებლის განხილვა ვიკიპედია ვიკიპედია სხუნუა ფაილი ფაილის განხილვა მედიავიკი მედიავიკის განხილვა თარგი თარგის განხილვა დახმარება დახმარების განხილვა კატეგორია კატეგორიის განხილვა TimedText TimedText talk მოდული მოდულის განხილვა Event Event talk 0 370 253758 253730 2026-10-04T12:55:44Z Narazeni 826 /* ქორთულ ორცებაშ თარობა (2012–ასეშა) */ 253758 wikitext text/x-wiki {{Short description|ტრანსკონტინენტურ სახენწჷფო ბჟაეიოლ ევროპას დო ბჟადალ აზიას}} {{Pp-semi-protected|small=yes}} {{ინფოდაფა ქიანა| |ოდაბადური_ჯოხო = საქართველო |ედომუშამი_ჯოხო = |ოართე_ჯოხო =საქორთუო |შილა = Flag of Georgia.svg |გერბი = Greater coat of arms of Georgia.svg |რუკა = Georgia (orthographic--projection).svg |ჰიმნი = [[საქორთუოშ სახენწჷფო ჰიმნი]]<br/>'''„თავისუფლება“'''<br/><br/><center>[[ფაილი:Tavisupleba vocal.ogg]]</center> |დევიზი =„ძალა ერთობაშია“<br/>„ჭყანა ართობას რე” |ზოხორინალაშ თარიღი =26 მესი 1918 |ოფიციალური_ნინეფი =[[ქორთული ნინა|ქორთულ]]<br />[[აფხაზური ნინა|აფხაზურ]] ^'''1''' <ref>[http://parliament.ge/ge/kanonmdebloba/constitution-of-georgia-68 საქართველოს კონსტიტუცია, მუხლი 8]</ref> |რელიგია= |ნანანოღა= [[ფაილი:Tbilisi City Seal.svg|15px]] [[ქართი]] |latd=41 |latm=43 |latNS=N |longd=44 |longm=47 |longEW=E |უდიდაში_ნოღა =ნანანოღა |თარობაშ_ტიპი = [[უნიტარული სახენწჷფო|უნიტარულ]] [[საპარლამენტო რესპუბლიკა]] |ლიდერიშ_ტიპი_1 = [[საქორთუოშ პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]] |ლიდერიშ_ჯოხო_1 =[[მიხეილ ყაველაშვილი]] |ლიდერიშ_ტიპი_2 = [[საქორთუოშ პრემიერ-მინისტრი|პრემიერ-მინისტრი]] |ლიდერიშ_ჯოხო_2 = [[ირაკლი კობახიძე]] |ლიდერიშ_ტიპი_3 = [[საქორთუოშ პარლამენტიშ დუდმახვენჯი|პარლამენტიშ დუდმახვენჯი]] |ლიდერიშ_ჯოხო_3 =[[შალვა პაპუაშვილი]] |ლიდერიშ_ტიპი_4 = |ლიდერიშ_ჯოხო_4 = |სახენწჷფოშ ტიპი = |მიკოღანკუა = |ოფიციალური ჸოფირება 1 = |ოფიციალური თარიღი 1 = |ოფიციალური ჸოფირება 2 = |ოფიციალური თარიღი 2 = |ოფიციალური ჸოფირება 3 = |ოფიციალური თარიღი 3 = |ოფიციალური ჸოფირება 4 = |ოფიციალური თარიღი 4 = |რანგი_ფართობით = 121-ა |ფართობი =69 700 |წყარი_% = |ოეგებიე_მახორობა =3 716 900 კოჩი ^'''2'''<ref>{{cite web|url=https://www.geostat.ge/ka/modules/categories/41/mosakhleoba |title=მახორობაშ მუდანობა 1 ღურთუთაშ დგომარობათ|publisher= [[საქორთუოშ სტატისტიკაშ ერუანული ნინალა]]|format=|accessdate=2021-02-05|date=1 იანვარი, 2020}}</ref> |ოეგებიე_მახორობა_რანგი = 131-ა |მახორობა_ოეგებიეთ_წანას = 2020 |მახორობაშ_ცენზი =3 713 804 ^'''3''' |მახორობაშ_ცენზი_წანას = 2014 |მახორობაშ_მეჭედალა = 53.5 კოჩი/კმ² |მახორობაშ_მეჭედალა_რანგი = 137-ა |ედპ_ppp_წანა = 2016 |ედპ_ppp = {{nowrap|$35.6 მილიარდი<ref>{{cite web |title=World GDP Ranking 2015 |url=https://knoema.com/nwnfkne/world-gdp-ranking-2015-data-and-charts |access-date=13 May 2016}}</ref>}} |ედპ_ppp_რანგი = 117-ა |ედპ_ppp_ართ_მახორუშე =$9500 |ედპ_ppp_ართ_მახორუშე_რანგი = |აგი =0.754 |აგი_ტენდენცია ={{ძინა}} |აგი_კატეგორია = |აგი_რანგი =76-ა |აგი_წანა =2020 |ვალუტა= [[ფაილი:Sign of Georgian Lari.svg|link=ლ|15px]] [[ლარი]] ^'''4''' |ვალუტაშ_კოდი =GEL |ქიანაშ_კოდი = |ბორჯიშ_ორტყაფუ = [[UTC+04:00]]<ref>საქორთუოქ გეგნორთჷ UTC+4 ზონაშე UTC+3 ზონაშა [[2004]] წანაშ 27 მანგის, მარა დართჷ UTC+4 ზონას [[2005]] წანაშ 27 მელახს^{[http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/3843511.stm]}^{[http://www.timeanddate.com/worldclock/timezone.html?n=371]}.</ref> |ზარხულიშ_ბორჯი = |cctld = [[.ge]] |ოტელეფონე_კოდი =+995 |ოტელეფონე_კოდი_მეწურაფა= |სქოლიო= ^'''1'''აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას ოფიციალურ ნინა ქორთულ ნინაწკჷმა ართო რე [[აფხაზური ნინა]].<br> ^'''2'''მახორობაშ მუდანობაშა დო მეჭედალაშა ვენშმურს აფხაზეთიშ დო სამაჩაბლოშ ნორთი, ნამუეფჷთ ოკუპირებულჷ რე რუსეთიშით დო საქორთუოშ ხეშულობა ვაკონტროლენს.<br> ^'''3'''მეხოლებურ მუნაჩემეფ აფხაზეთიშო დო სამაჩაბლოშამო.<br> ^'''4'''რუსეთიშით ოკუპირებულჷ აფხაზეთის დო სამაჩაბლოს თაშნეშე ხვარებას რე [[რუსული რუბლი|რუსულ რუბლი]].<br> {{maplink|frame=yes|frame-align=right|frame-width=300|type=line|id=Q230|text=<center>საქორთუოშ ინტერაქტიულ რუკა</center>}} }} '''საქორთუო''' ({{Lang-ka|{{აუდიო|Sakartvelo.ogg|საქართველო}}}}) — [[სახენწჷფო]] [[ბჟაეიოლი ევროპა|ბჟაეიოლ ევროპას]] დო [[ბჟადალი აზია|ბჟადალ აზიას]].<ref>Encyclopedic World Atlas, George Philip & Son, [[Oxford University Press]]: 2002, p.104</ref><ref>''[[Histories (Herodotus)|Histories]]'' 4.38. C.f. James Rennell, ''The geographical system of Herodotus examined and explained'', Volume 1, Rivington 1830, [[iarchive:bub gb enQ-AAAAcAAJ/page/n274|p. 244]]</ref><ref>[[Encyclopedia Britannica]]", [https://www.britannica.com/place/Caucasus Caucasus], June 2021: "One widely accepted scheme draws the dividing line along the crest of the Greater Caucasus range, putting the portion of the region north of the line in Europe and the portion south of it in Asia. Another puts the western portion of the Caucasus region in Europe and the eastern part (the bulk of Azerbaijan and small portions of Armenia, Georgia, and Russia's Caspian Sea coast) in Asia..."</ref> [[კავკაცია]]შ რეგიონიშ ნორთი, ნამუსჷთ ბჟადალშე ომძღჷ [[უჩა ზუღა]], ოორუე დო ოორუე-ბჟაეიოლშე უხურგანს [[რუსეთი|რუსეთიშ ფედერაცია]], ობჟათე-ბჟადალშე — [[თურქეთი]], ობჟათეშე — [[სომხეთი]] დო ობჟათე-ბჟაეიოლშე — [[აზერბაიჯანი]]. საქორთუოშ ფართობ რე 69700 კმ²,<ref>[[Nana Bolashvili]], Andreas Dittmann, Lorenz King, Vazha Neidze (eds.): ``National Atlas of Georgia``, 138 pages, Steiner Verlag, 2018, {{ISBN|978-3-515-12057-9}}</ref> [[საქორთუოშ დემოგრაფია|მახორობა]] — 3.7 მილიონ ადამიერი,{{efn|აფხაზეთიშ დო სამაჩაბლოშ მოხ, თე ჟირ [[ვაღიარაფილი სახენწჷფო|სეპარატისტულ რეგიონ]] [[საქორთუოშ ოკუპირაფილი ტერიტორიეფი|რუსეთიშ ოკუპაციაშ]] გიმე რე. [[საქორთუოშ თარობა]] თე ჟირ სეპარატისტულ რეგიონს ქიანაშ უგურთუ ნორთო მითმირჩქინანს, ერეფოშქაშე ხუჯიშ დოკინათ.}}<ref name="statspopulation">{{cite web|title=Population and Demography |publisher=National Statistics Office of Georgia, Geostat |url=https://www.geostat.ge/en/modules/categories/316/population-and-demography |access-date=29 December 2021}}</ref> ნამუშ ნასუმორ ოხორანს ქიანაშ ნანანოღა დო [[საქორთუოშ ნოღეფიშ ერკებული|უკაბეტაშ ნოღა]] [[ქართი]]ს. [[ქორთუეფი]], რეგიონიშ ჯინჯიერ მახორუეფი, აკმადგინანა ქიანაშ მახორობაშ უმენტაშობას, ნამუეფსჷთ ეთნოლინგვისტურო გინორთ უღჷნა არძა მეძობელ ქიანაწკჷმა და უმენტაშო რაგადანა [[ქორთული ნინა|ქორთულო]], ართ-ართ [[ქართველური ნინეფი|ქორთულურ ნინაშა]], ნამუთ მოსოფელიშ აკა შხვა ნინეფიშ ფანიას ვარსხუაფუ.{{sfn|Dalby|2002|ხს=38}} საქორთუოშ ასეიან ტერიტორია დოხორელ რე [[მაართაჸოფილი ჯარალუა|პრეისტორიულ]] ბორჯიშე, სოდე იდვალუაფუ მოსოფელიშ არძაშე ორდოიან [[მეღვინალა|ღვინიშ]], ორქოშ მოპალუაშ დო ტექსტილიშ წარმებაშ აბანეფი.<ref>[https://www.bbc.com/news/world-europe-41977709 'World's oldest wine' found in 8,000-year-old jars in Georgia]. BBC News: 13 November 2017</ref><ref name="archeologyMethodTheory2014322">{{cite journal|last=Doce|first=Elisa Guerra|year=2004|title=The Origins of Inebriation: Archaeological Evidence of the Consumption of Fermented Beverages and Drugs in Prehistoric Eurasia|journal=[[Journal of Archaeological Method and Theory]]|volume=22|issue=3| pages=751–782 | doi=10.1007/s10816-014-9205-z | s2cid=143750976 |issn=1072-5369}}</ref> [[ანტიკური ხანი|კლასიკურ ხანს]] გიჭყჷ მუსხირენ ომაფექ, მუჭომით რდჷ [[კოლხეთი]] დო [[იბერიაშ ომაფე|იბერია]], ნამუეფქჷთ ოსხირ გუჭყეს თეხანურ ქორთულ სახენწჷფოშ გვირზილს. [[IV ოშწანურა]]შ დაჭყაფუს, ქორთუეფქ ოფიციალურო მიღეს [[ქირსიანობა]], ნამუქჷთ ხე ქეშუნწყჷ [[საქორთუოშ ომაფე]]შ აკოკათუას. საქორთუოქ [[საქორთუოშ ორქოშ ხანი|ორქოშ ხანს]] მიოჭირინჷ [[მაღალი შქა ოშწანურეფი|მაღალ შქა ოშწანურეფს]], მუჟანსჷთ ქიანას უნჯღვერდეს დავით IV გაფუ დო მაფა [[თამარ მაფა|თამარი]]. [[XV ოშწანურა]]შე დოჭყაფილი ომაფექ ქუდანთხჷ დო აკოცჷ შხვადოშხვა რეგიონალურ ჟისახენწჷფოეფიშ გაულათ, თინეფს შქას [[მონღოლეთიშ იმპერია|მონღოლეფიშ]], [[ოსმალეთიშ იმპერია|ოსმალეთიშ]] დო [[სპარსეთიშ იმპერია|სპარსეთი]]შით. თეშ უკული, [[1801]] წანაშე დოჭყაფილი, [[საქორთუო რუსეთიშ იმპერიაშ აკოდგინალუას|მოზოგ-მოზოგო ანექსირებულჷ]] რდჷ [[რუსეთიშ იმპერია]]შა. [[1917]] წანაშ [[რუსეთიშ რევოლუცია]]შ უკული, საქორთუო კუნტა ხანით რდჷ [[საქორთუოშ დემოკრატიული რესპუბლიკა|ზოხორინელ რესპუბლიკა]] [[ფუთიშ აპიჯალა|გერმანიაშ გინოფორუათ]],<ref name="Soviet power">{{Cite journal |last=Jones |first=Stephen |date=27 October 2020|title=The establishment of Soviet power in Transcaucasia: The case of Georgia 1921–1928|journal=Soviet Studies|volume=40|issue=4|page=627 |doi=10.1080/09668138808411783}}</ref> მარა [[1921]] წანას, [[ჭითა არმია]]შით [[რუსეთ-საქორთუოშ ლჷმა (1921)|ეჭოფილქ დო ანექსირებულქ]] იჸუ დო [[სხუნუეფიშ რსხუ]]შ [[საქორთუოშ სხუნუეფიშ სოციალისტური რესპუბლიკა|ართ-ართ]] რესპუბლიკათ გჷნირთუ. 1980-იან წანეფს, ზოხორინალაშო ყარაფ უწაიათ იძინანდჷ, ნამუქჷთ 1991 წანაშ პირელს, საქორთუოშ [[სხუნუეფიშ რსხუშ აკოცჷმა|სხუნუეფიშ რსხუშე გიშულა]] გჷმიჭანუ. [[პოსტსხუნუური სახენწჷფოეფი|გეჸვენჯ ვითწანურაშ]] უმენტაშობაშ განწეხანს ქიანას რდჷ ეკონომიკურ კრიზისი, [[პოსტსხუნუური კონფლიქტეფი|პოლიტიკურ ვასტაბილურობა]] დო სეპარატისტულ ლჷმეფ [[აფხაზეთი]]ს დო [[ცხინვალიშ რეგიონი|სამაჩაბლო]]ს. [[2003]] წანაშ თინჩალ [[ვარდეფიშ რევოლუცია]]შ უკული, საქორთუოქ ჸონიერო მანჯჷ [[ბჟადალური ოქიანუ|პრობჟადალურ]] გალენურ პოლიტიკა, გენშეღჷ რანწკ [[ევროპაშ რსხუ]]შა დო [[ნატო (ოორუე ატლანტიკური აპიჯაფაშ ორგანიზაცია)|ნატოშა]] მიშაულარ [[ევროპაშ რსხუშ პოტენციური გოძინა|დემოკრატიულ დო ეკონომიკურ რეფორმეფი]]. ბჟადალჸურე გინულაქ გჷმიჭანუ [[რუსეთ-საქორთუოშ ურთიართობეფი|რუსეთწკჷმა ურთიართობეფიშ გაუფრაშება]] დო [[2008]] წანას [[რუსეთ-საქორთუოშ ლჷმა (2008)|რუსეთ-საქორთუოშ ლჷმა]], ნამუთ ასეთ იგჷნძორებუ რუსეთიშით [[საქორთუოშ ოკუპირაფილი ტერიტორიეფი|საქორთუოშ რეგიონეფიშ ოკუპაციათ]]. საქორთუო რე [[წჷმმარინაფონი დემოკრატია]], [[უნიტარული სახენწჷფო|უნიტარულ]] [[საპარლამენტო რესპუბლიკა]].<ref>{{cite web |title=Constitution of Georgia |at=Article 1.1, 7.2, 45, 52 and 54 |url=https://matsne.gov.ge/en/document/view/30346?publication=36 |publisher=The Legislative Herald of Georgia |date=29 June 2020 |access-date=2022-03-25 |archive-date=27 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231027061907/https://matsne.gov.ge/en/document/view/30346?publication=36 |url-status=dead }}</ref><ref name=undp>{{cite web |url=https://www.ge.undp.org/content/georgia/en/home/projects/PARLIAMENT.html |title=Consolidating Parliamentary Democracy in Georgia |publisher=UNDP Georgia |access-date=2022-03-25 |archive-date=19 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210619184258/https://www.ge.undp.org/content/georgia/en/home/projects/PARLIAMENT.html }}</ref> [[წუმმაძინე ქიანა]] ძალამ მაღალ [[ადამიერიშ გოვითარაფაშ ინდექსი]]თ დო წუმმაძინე ეკონომიკათ. [[2003]] წანაშე მანჯებულ მასშტაბურ ეკონომიკურ რეფორმეფქ გაჭყჷ მოსოფელიშ ართ-ართ არძაშე დუდიშულ ბიზნეს ორენი, უმოს ეკონომიკურ დუდიშულა დო ქანთელუა, თაშნეშე [[ედპ]]-შ ძინაშ ართ-ართ არძაშე მაღალ ტემპეფი.<ref>{{Cite web |title=Georgia |url=https://www.state.gov/reports/2024-investment-climate-statements/georgia/ |access-date=2024-07-21 |website=United States Department of State |language=en-US}}</ref> [[2018]] წანას, საქორთუოქ მაჟირა ქიანათ გჷნირთუ [[მარიხუანა საქორთუოს|მარიხუანაშ ლეგალიზაციათ]] დო პირველ რე ჸოფირ სოციალისტური სახენწჷფოეფს შქას. საქორთუო ანდა ერეფოშქაშე ორგანიზაციაშ მაკათურ რე, თინეფს შქას: [[გოერო]], [[ევროპაშ სხუნუ]], [[ევროკონტროლი]], [[უჩა ზუღაშ ეკონომიკური წოროხანდაშ ორგანიზაცია|BSEC]], [[სუამი]], [[ენერგეტიკული ჯარალუა]]. [[ასოციაცირებული ტრიო]]შ აკოდგინალუას საქორთუო [[ევროპაშ რსხუშ პოტენციური გოძინა|ევროპაშ რსხუშა კათაფა]]შ ოფიციალურ კანდიდატ რე.<ref>{{Cite web|url=https://www.consilium.europa.eu/en/meetings/european-council/2023/12/14-15/|title=European Council|website=Consilium}}</ref> [[2024]] წანაშ გჷმათუთაშე, საქორთუოქ [[საქორთუოშ პოლიტიკური კრიზისი (2014-ასეშა)|ტომბა პოლიტიკურ კრიზისშა]] ქენშანთხუ. == ეტიმოლოგია == {{anchor|ეტიმოლოგია}} === საქორთუოშ ეტიმოლოგია === {{Main|საქორთუოშ ეტიმოლოგია}} [[ფაილი:World map by Pietro Vesconte - Georgia.jpg|thumb|left|150px|'''საქორთუო''' შქა ოშწანურეეფიშ რუკას ''mappa mundi'', ახ. წ. 1320]] [[ჯვეში საბერძნეთი|ჯვეშ ბერძენეფს]] ([[სტრაბონი]], [[ჰეროდოტე]], [[პლუტარქე]], [[ჰომეროსი]] დო შხვ.) დო [[ჯვეში რომი|რომაალეფს]] ([[ტიტუს ლივიუსი]], [[პუბლიუს კორნელიუს ტაციტუსი|ტაციტუსი]] დო შხვ.) ორდოიან ბჟადალ ქორთუეფშა უჯოხოდეს [[კოლხეფი]] დო ბჟაეიოლ ქორთუეფშა — [[იბერიაშ ომაფე|იბერიალეფი]] ({{lang|grc-Latn|Iberoi}}, {{lang|grc|Ἰβηροι}} კანკალე ბერძენულ წყუეფს).<ref>{{cite book |author=David Braund |title=A History of Colchis and Transcaucasian Iberia, 550 BC-AD 562 |publisher=[[Oxford University Press]] |pages=[https://archive.org/details/georgiainantiqui0000brau/page/17 17–18] |year=1994 |isbn=978-0-19-814473-1 |url=https://archive.org/details/georgiainantiqui0000brau}}</ref> ჯოხოდვალა ''Georgia-შ'' მაართა შინუა იტალიურ ნინაშა ითარიღებუ 1320 წანათ, [[პიეტრო ვესკონტე]]შ მოსოფელიშ რუკას {{lang-la|[[mappa mundi]]}}.<ref>[[Rouben Galichian]] (2007) Countries South of the Caucasus in Medieval Maps: Armenia, Georgia and Azerbaijan. pp. 188–189</ref> ქიანაშ მოსოფელიშ რუკას მუკორჩქინაშ ორდოიან ბორჯიშე, ლათინურ ოქიანუს საქორთუოშ ჯოხოდვალა შხირას იჭარუდჷ მუჭოთ ''Jorgia''.<ref>Boeder; et al. (2002). Philology, typology and language structure. Peter Lang. p. 65. {{ISBN|978-0820459912}}</ref> გინნაჩემუს გერსხილ თეორიეფით, წჷმარინუ მოშარე [[ჟაკ დე ვიტრი]]ქ, ნამუთ ქიანაშ ჯოხოდვალაშ გოჭყაფას ეთმენწყუნდჷ ქორთუეფს [[ჯეგე გერგი]]შ პოპულარობათ,<ref>[[გრიგოლ ფერაძე]]. "The Pilgrims' derivation of the name Georgia". ''Georgica'', Autumn, 1937, nos. 4 & 5, 208–209</ref> მორო [[ჟან შარდენი]] კოროცხუნდჷ, ნამჷ-და ჯოხოდვალა ''Georgia'' მოურს ბერძენულ ზიტყვაშე γεωργός ('დიხაშმოხანდე'). ზიტყვა ''საქორთუო/ქორთუეფიშ'' თე ანდაოშწანურამ გოსხუნუეფ ასეშო უმენტაშო ვარებულ რე ომენცარე ჯარალუაშით, ნამუთ მიოწურუანს [[სპარსული ნინა|სპარსულ]] ზიტყვაშა {{lang|fa-Latn|gurğ}}/{{lang|fa-Latn|gurğān}} ({{lang|fa|گرگ}}, '[[გერი]]'<ref>{{cite book|last1=Hock|first1=Hans Henrich|last2=Zgusta|first2=Ladislav|title=Historical, Indo-European, and Lexicographical Studies|url=https://archive.org/details/historicalindoeu0000unse|date=1997|publisher=Walter de Gruyter|isbn=978-3-11-012884-0|page=[https://archive.org/details/historicalindoeu0000unse/page/211 211]}}</ref>) მუჭოთ საეგებიო ჯინჯიერ ზიტყვა.{{sfnp|Mikaberidze|2015|p=3}} თე ჰიპოთეზაშ მეჯინათ, მოგვიანეთ თე სპარსულ ზიტყვაშ ჯინჯ რდჷ გჷმორინაფილ ანდა შხვა ნინას, თინეფს შქას სლავურ დო ბჟადალევროპულ ნინეფს.{{sfnp|Mikaberidze|2015|p=3}}{{sfnp|Rapp|2014|p=21}} მასქერულ ჯოხო რე {{lang|ka|საქართველო}}; '[[ქორთუეფი]]შ დიხა', მოურს [[IX ოშწანურა]]ს შინელი, ქიანაშ ცენტრალურ რეგიონ [[ქართლი]]შ ჯოხოდვალაშე, ფართო გჷმორინაფაშის მიარზებუ შქა ოშწანურეეფიშ [[საქორთუოშ ომაფე]] [[XIII ოშწანურა]]შა. შქა ოშწანურეეფიშ ''[[ქართლის ცხოვრება]]ს'' მოშინაფილჷ რე თე ჯოხოდვალაშ ქორთუეფიშ წიმოხონ [[ქართლოსი]], [[იაფეტი]]შ მოთაშმოთა, ნამუშ ჯოხოქ შქა ოშწანურეეფიშ მემეატიანეეფიშ მეჯინათ, გაჭყჷ ომაფეშ ჯოხოდვალა. მენცარეფ ფირქენა, ნამჷ-და ქიანაშ ჯოხო „საქორთუო“ მოურს „ქართ“ ქოქიშე, ნამუთ მერსხილ რე უჯვეშაში სათურო ჯოხოშა - „ქართუ“, „კარდუ“, === სახენწჷფო ჯოხოდვალა === [[1995]] წანას მეღებულჷ [[საქორთუოშ კონსტიტუცია]]შ 2-ა ბირგულიშ მეჯინათ, სახენწჷფოშ ოფიციალურ ჯოხოდვალა რე ''საქართველო'',<ref>{{citation|chapter=Article 2.1|title=Constitution of Georgia|publisher=Legislative Herald of Georgia|chapter-url=https://matsne.gov.ge/en/document/view/30346?publication=36|quote=‘Georgia’ is the name of the state of Georgia.|access-date=25 March 2022|archive-date=27 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231027061907/https://matsne.gov.ge/en/document/view/30346?publication=36|url-status=dead}}</ref>. საქორთუოშ ჟირ ოფიციალური ნინაშა ([[ქორთული ნინა|ქორთულ]] დო [[აფხაზური ნინა|აფხაზურ]]) ქიანაშ ჯოხოდვალა რე საქართველო დო Қырҭтәыла (''Kərttʷʼəla''). 1995 წანაშ კონსტიტუციაშ მეღებაშახ დო [[სხუნუეფიშ რსხუშ აკოცჷმა|სსრრ-შ აკოცჷმაშ]] უკულ ქიანაშ ოფიციალურ ჯოხოდვალა რდჷ „საქორთუოშ რესპუბლიკა“.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Tbilisi |title=Tbilisi |date=11 July 2023 |publisher=[[Encyclopædia Britannica]] |quote=Tbilisi, formerly Tiflis, capital of the republic of Georgia}}</ref><ref>{{Cite news |date=2012-03-14 |title=Georgia country profile |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-17301647 |access-date=2025-03-13 |work=BBC News |language=en-GB}}</ref> ნამთინე ნინეფ აგჷნძორენა ქიანაშ ჯოხოდვალაშ რუსულ ვარიანტიშ გჷმორინაფას, ''Gruzia'', ნამუშ თირუას საქორთუოშ ხეშუულება დიპლომატიურ კამპანიეფით ოცადუდჷ. [[2006]] წანაშე, ისრაელქ,<ref>{{Cite web |url=https://www.jpost.com/international/by-georgia-dont-call-us-gruzia |title='By Georgia! Don't call us Gruzia' |date=17 May 2006 |access-date=2023-11-19 |website=The Jerusalem Post |last=Horovitz |first=David}}</ref> იაპონიაქ,<ref>{{Cite web |url=https://en.trend.az/scaucasus/georgia/2324328.html |title=Japan intends to officially use 'Georgia' instead of 'Gruzia' |date=21 October 2014 |access-date=2023-11-19 |website=Trend News Agency}}</ref> ობჟათე კორეაქ<ref>{{Cite web |url=https://eurasianet.org/georgia-stop-calling-me-gruzia |title=Georgia: Stop Calling Me "Gruzia" |date=28 June 2011 |access-date=2023-11-19 |website=Eurasianet |last=Lomsadze |first=Giorgi}}</ref> დო უნგრეთიქ<ref>{{Cite web|url=https://miniszterelnok.hu/orban-viktor-georgiaban-targyal/ |title=Orbán Viktor Georgiában tárgyal|date=2024-10-27|accessdate=2025-03-26|website=miniszterelnok.hu |lang=hu}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://miniszterelnok.hu/orban-viktor-sajtonyilatkozata-magyarorszag-es-georgia-kormanyanak-kozos-munkauleset-kovetoen/|title=Orbán Viktor sajtónyilatkozata Magyarország és Georgia kormányának közös munkaülését követően|date=2023-10-12|accessdate=2025-03-26|website=miniszterelnok.hu |lang=hu}}</ref> ოფიციალურო გოთირუეს ქიანაშ ჯოხოდვალა ინგლისურ ვარიანტიშა ''Georgia''.<ref>{{Cite web |url=https://rferl.org/a/georgia_asks_friends_to_stop_calling_it_gruzia/24264848.html |title=Georgia Asks Friends To Stop Calling It 'Gruzia' |date=13 July 2011 |access-date=2023-11-19 |website=Radio Free Europe/Radio Liberty |last=Rekhviashvili |first=Jimsher}}</ref> [[2020]] წანას, ლიეტუვაქ მოსოფელს პირველ ქიანათ გჷნირთუ, ნამუქჷთ მიშეღჷ ჯოხოდვალა ''Sakartvelas'' ოფიციალურ ურთიართობეფშან.<ref>{{Cite web |url=https://www.lrt.lt/en/news-in-english/19/1317371/lithuania-approves-sakartvelo-as-official-name-for-georgia |title=Lithuania approves Sakartvelo as official name for Georgia |date=11 January 2021 |access-date=2023-11-19 |website=LRT}}</ref> == ისტორია == {{Main|საქორთუოშ ისტორია}} === პრეისტორია === {{ქოძირით თაშნეშე|პრეისტორიულ საქორთუო}} {{multiple image | total_width = 400 | align = right | image1 = State Museum of History of Georgia (Tbilisi Archaeological Museum) 3.jpg | image2 = Bronze Lamp from Vani, of Ariadne, Heracles and Elephants - 1st century BCE 6.jpg | footer = ''კვარჩხშე მორძგვშა:'' ''[[პეტერა]]'', ნამუსჷთ გჷმოხანტილ რე რომიშ იმპერატორ [[მარკუს ავრელიუსი]], მეგორაფილ რე საქორთუოს, ახ. წ. II ოშწანურა. ბრონზეშ ლამპა [[ჰერაკლე]]შ დო [[არიადნე]]შ ფიგურეფით, ჯვ. წ. I ოშწანურა, [[საქორთუოშ ერუანულ მუზეუმი]]. }} [[ადამიერეფი (გვარობა)|არქაულ ადამიერეფიშ]] უჯვეშაშ ნოქურ დოხოლაფირო 1,8 მილიონ წანაშ კინოხით ითარიღებუ დო წჷმორინაფილ რე [[დმანისარ ჰომინინი|დმანისარ ჰომინინეფით]] — [[ჰომო ერექტუსი]]შ გიმეგვარობათ, ნამუთ [[ევრაზია]]ს ჰომინინეფიშ არძაშე უჯვეშაშ ჩინებულ ნასაფულუეფს წჷმარინუანს.<ref>{{Cite web |url=https://www.reuters.com/lifestyle/oddly-enough/georgian-archaeologists-find-18-million-year-old-human-tooth-2022-09-09/ |title=Georgian archaeologists find 1.8-million-year-old human tooth |date=9 September 2022 |access-date=2023-11-26 |website=Reuters}}</ref> [[კავკაცია|კავკაციაშით]] თხილერ დო [[უჩა ზუღა]]შ ეკოსისტემათ უნარღელჸვენი, რეგიონი, მუჭოთ ჩქჷ, ედომუშამ [[პლეისტოცენი]]შ განწეხანს [[რეფუგიუმი|ოჩუაშეშ]] როლს არსულენდჷ,<ref>{{Cite book |title=The Earliest Occupation of Europe |last=Roebroeks |first=Wil |publisher=Modderman Stichting / Faculty of Archaeology – Leiden University |year=1993 |isbn=9789073368071 |location=Leiden |pages=207–209}}</ref> თიშ უმკუჯინალო, ნამჷ-და პირველ უმუხარცქუ პრიმიტიულ ხორუეფ [[შქა პალეოლითი]]ს, დოხოლაფირო 200 000 წანაშ კინოხის ორხველჷნან.<ref>{{Cite book |title=საქართველოს ისტორია |last=Tsotskolauri |first=Avtandil |publisher=Saunje |year=2017 |isbn=978-9941-451-79-9 |location=Tbilisi |pages=12–17}}</ref> [[ჟიმოლენ პალეოლითი]]შ ბორჯის, ხორუეფქ თარო ბჟადალ საქორთუოს, წყარმალუეფ [[რიონი]]შ დო [[ყვირილა]]შ ლეხერეფს გიჭყჷ.<ref>{{Cite journal |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1040618220304328 |title=Filling the gaps: Late Upper Palaeolithic settlement in Gvardjilas Klde, Georgia |date=20 June 2021 |access-date=2023-11-27 |journal=Quaternary International |last=Kot |first=Małgorzata|volume=587-588 |pages=384–399 |doi=10.1016/j.quaint.2020.07.034 |bibcode=2021QuInt.587..384K }}</ref> ოფუტეშ მეურნობაშ შანეფი, არძაშ უკულაშ, [[ჯვ. წ. VI ვითოშწანურა]]ს არსხუაფუ, გიშაკერზაფილო ბჟადალ საქორთუოს, თინწკჷმა მუჟანსჷთ [[მტკვარი]]შ ღანჩო [[ჯვ. წ. V ვითოშწანურა]]ს სტაბილურო იხორუდჷნ, ნამუსჷთ მოწმენს შხვადოშხვა კულტურაშ ეჸონუა, ნამუეფჷთ მეჭედელო რდჷ მერსხილ ოჸოფარე გვერდთუთაწკჷმა, თინეფს შქას [[თრიალეთიშ მეზოლითურ კულტურა|თრიალეთიშ მეზოლითური]], [[შულავერ-შომუთეფეშ კულტურა|შულავერ-შომუთეფე]]შ დო [[ლეილათეფეშ კულტურა|ლეილათეფეშ]] კულტურეფი.<ref>{{Cite journal |url=https://journals.openedition.org/paleorient/602 |title=Rethinking architectural techniques of the Southern Caucasus in the 6th millennium BC: A re-examination of former data and new insights |access-date=2023-11-27 |journal=Paléorient |last=Baudouin |first=Emmanuel|date=2019 |issue=45–1 |pages=115–150 |doi=10.4000/paleorient.602 }}</ref> არქეოლოგიურ მეგორაფეფ ოძირანა, ნამჷ-და თეხანურ საქორთუოშ ხორუეფ 34 000 წანაშე უმოს ხანიშ კინოხ პირველაშე გჷმირინუანდეს ნოჭკეფს (ბუჟუჟეფს) ორჩანიეთ, მუკაქუნალშო,<ref>{{Cite web |url=https://news.harvard.edu/gazette/story/2009/09/oldest-known-fibers-discovered/ |title=Oldest-known fibers to be used by humans discovered |date=10 September 2009 |access-date=2023-11-27 |website=The Harvard Gazette |last=Lavole |first=Amy}}</ref> თაქ თაშნეშე აფხვადჷნა [[ქორთულ ღვინი|პირველ ღვინიშ დოდგინაშ]] უჯვეშაშ ჩინებულ აბანეფი (დოხოლ. ჯვ. წ. 6000 წ.)<ref>{{Cite web |url=https://www.nationalgeographic.com/travel/article/sponsor-content-secret-birthplace-of-wine |title=Discover the Secret Birthplace of Wine |date=21 May 2018 |access-date=2023-11-27 |website=National Geographic |archive-url=https://web.archive.org/web/20231202151005/https://www.nationalgeographic.com/travel/article/sponsor-content-secret-birthplace-of-wine |archive-date=2 December 2023 |url-status=dead}}</ref> დო [[საყდრისი|ორქოშ მოპალუაშ პირველურ შანეფი]] (ჯვ. წ. III ვითვითოშწანურა).<ref>{{Cite journal |url=https://journals.openedition.org/archeosciences/2037?lang=en |title=Bronze Age gold in Southern Georgia |access-date=2023-11-27 |journal=ArcheoSciences |last=Hauotmann |first=Andreas|date=2009 |volume=33 |issue=33 |pages=75–82 |doi=10.4000/archeosciences.2037 }}</ref> [[მტკვარ არაქსიშ კულტურა|მტკვარ-არაქსიშ]], [[თრიალეთიშ კულტურა|თრიალეთ-ვანაძორიშ]] დო [[კოლხური კულტურა|კოლხურ კულტურეფ]]ქ მოუხვადეს პროტო-ქორთულურ თურეფიშ წჷმოძინას, ნამუეფქჷთ, შილებე, [[ხეთეფი|ხეთეფიშ იმპერია]]შ ექსპანსიაშ ბორჯის ვარ-და [[ანატოლია]]შე გინიხორესკონ, თინეფს შქას [[მუშქეფი]], [[ლაზეფი|ლაზეფ]] დო [[ბიძერეფი]]. მინ ისტორიკოსიშ არზით, გვიან ბრონზეშ ხანს ხეთეფიშ ოქიანუშ კოლაფსიქ ხე შეუნწყჷ თე თურეფიშ გაულაშ გოძინას [[სქირონაშქა ზუღა|სქირონაშქა ზუღაშჸურე]], გიშაკერზაფილო [[თაბალი|თაბალიშ ომაფეშ]] მეშქაშობათ.<ref>{{Cite book |title=Historical-Ethnological problems of Georgia, the Caucasus and the Near East |last=Javakhishvili |first=Ivane |publisher=Tbilisi State University |year=1950 |location=Tbilisi |pages=130–135}}</ref> === ანტიკურ ხანი === [[ფაილი:King Mirian III.jpg|thumb|მაფა [[მირიან III]]-ქ IV ოშწანურას ქიანა ქირსიანობაშა მართინჷ.]] კლასიკურ ბორჯის, მუსხირენ ქორთულ სახენწჷფოქ გორჩქინდჷ, თინეფს შქას [[კოლხეთიშ ომაფე|კოლხეთი]]ქ ბჟადალ საქორთუოს, სოდე [[ბერძენული მითოლოგია|ბერძენულ მითოლოგია]]შ მეჯინათ, [[არგონავტეფი|არგონავტეფიშით]] გორუაფონ ორქოშ ოწმაფუ იდვალუაფუდჷნ. არქეოლოგიურ ტკიცებეფ მიოწურუანა, ნამჷ-და კოლხეთ ჯვ. წ. XIV ოშწანურაშო უკვე რდჷ დინდარ ომაფე<ref>{{Cite web |url=https://agenda.ge/en/news/2022/1715 |title=Archaeologists discover 14th–12th centuries BCE Colchis artefacts in western Georgia |date=13 May 2022 |access-date=2023-12-02 |website=Agenda.ge}}</ref> დო ფართო ოვაჭრე ნოსქვ უჩა ზუღაშ ბჟაეიოლ წყარპიჯის მადვალუ [[ბერძენულ კოლონიზაცია|ბერძენულ კოლონიეფით]] (მუჭომით რდჷ [[დიოსკურია]] დო [[ფაზისი]])<ref>{{Cite journal |url=https://journals.openedition.org/mediterranee/8317 |title=Geoarchaeology of Phasis (Georgia) |access-date=2023-12-02 |journal=Méditerranée |last=Lichell |first=Vakhtang|date=2016 |issue=126 |pages=119–128 |doi=10.4000/mediterranee.8317 }}</ref> რეგიონქ ანექსირებულქ იჸუ დიო [[პონტოშ ომაფე|პონტოშ ომაფეშით]], უკული — [[რომიშ რესპუბლიკა|რომიშ რესპუბლიკაშით]]. ბჟაეიოლ საქორთუო შხვადოშხვა კლანიშ დეცენტრალიზებულ მოზაიკათ სქიდუდჷ (ნამუეფსჷთ ზოხოიან [[მამასახლისი|მამასახლისეფ]] გამაგენდეს) ჯვ. წ. IV ოშწანურაშახ, მუჟანსჷთ თინა [[ალექსანდრე მაკედონარი|ალექსანდრე კაბეტიქ]] ქიდიჸუნუ, ნამუქჷთ საბოლათ [[სელევკიდეფიშ იმპერია]]შ პროტექტორატიშ გიმე [[იბერიაშ ომაფე]]შ გოჭყაფა გიმიჭანჷ — ართ მაფაშ დო არისტოკრატიულ იერარქიაშ ხეშთუდო აკოკათელ სახენწჷფო ორგანიზაციაშ ორდოაინ სამანგა.<ref>{{cite book|title=Lives and Legends of the Georgian Saints|url=https://archive.org/details/liveslegendsofge0000lang_n9a9|publisher=[[Saint Vladimir's Orthodox Theological Seminary|St. Vladimir's Seminary Press]]|edition=2nd|year=1997|author=David Marshall Lang|isbn=978-0-913836-29-3|author-link=David Marshall Lang}}</ref>[[რომიშ იმპერია]], [[პართიაშ იმპერია|პართა]] დო [[დიდი სომხეთი|კაბეტ სომხეთწკჷმა]] მანჯებულჷ შხვადოშხვა ლჷმეფიშ გეშა იბერია რეგულარულო ითირანდჷ ართგურალას, მარა ისტორიაშ უმენტაშ ნორთიშ განწეხანს თინა რომიშ კლიენტ-სახენწჷფოთ სქიდუდჷ. 319 წანას მაფა [[მირიან III]]-ქ იბერიაშ სახენწჷფო რელიგიათ ქრისიანობა გეგმაცხადჷ, ნამუშით ბჟადალ კავკაციაშ რეგიონიშ ქირსიანულ გონათუაქ დიჭყჷ დო ჸონიერო გამანგარ თინა რომიშ გაულაშ სფეროს, [[ზოროასტრიზმი]]შ ჸონიერ გაულაშ მოღვენ უჯვეშაშ [[ქორთულ მითოლოგია|ქორთულ პოლითეისტურ რელიგიაშ]] ვარებაშით.<ref>{{cite book|title=Studies in Christian Caucasian History|author=Cyril Toumanoff|publisher=[[Georgetown University Press]].|year=1967|pages=83–84, 377|author-link=Cyril Toumanoff}}</ref> თიშ უმკუჯინალო, ნამჷ-და 384 წანას დოდვალირ [[აკილისენეშ ზე]]ქ ფორმალურო დანტკიცჷ [[სასანიანეფიშ იმპერია|სასანიანეფიშ]] კონტროლ ედომუშამ კავკაციაშან, იბერიაშ ქირსიან გამაგეფ კანკალეშა ახიაჩებას ოცადუდეს, ნამუქჷთ V-VI ოშწანურეფს აკმარცუაფალ ლჷმეფ გჷმიჭანუ, ნამუეფშე არძაშე ჩინებულ მაფა [[ვახტანგ I გორგასალი|ვახტანგ I-შ]] გამაგალას არსხუაფუ, ნამუქჷთ ბჟადალ საქორთუოშ დოჸუნაფათ იბერიას ისტორიულო არძაშე კაბეტ ტერიტორიაშახ გოუძინჷ დო ნანანოღა [[ქართი|ქართ]] დარსხჷ. === საქორთუოშ აკოკათუა შქა ოშწანურეეფს === [[ფაილი:Near Mestia, Svan towers (35252565354).jpg|thumb|საქორთუოშ ოორუე-ბჟადალშე [[უშგული]]შ დო [[მესტია]]შ შქა ოშწანურეეფიშ ყორშეფ იდვალუაფუ.]] 580 წანას, სასანიანეფიშ იმპერიაქ გაუქვუ იბერიაშ ომაფე, ნამუქჷთ ორდოიან [[შქა ოშანურეეფი|შქა ოშწანურეეფშო]] თიშ აკმადგინალ ტერიტორიეფიშ შხვადოშხვა ფეოდალურ რეგიონო აკოცჷმა გჷმიჭანუ. [[რომაულ-სპარსულ ლჷმეფი|რომაულ-სპარსულ ლჷმეფქ]] რეგიონს არულობა გჷმიჭანუ, ანდანე მუჭოთ სპარსეთი, თეშ კონსტანტინოპოლი, კავკაციას შხვადოშხვა მალიმორ დჷნორთის ხუჯის უხუჯანდეს. მარა, ბიზანტიაშ იმპერიაქ VI ოშწანურაშ დალიას ქორთულ ტერიტორიეფიშ გაკონტროლება შილებუ დო იბერიას ორცათ, აბანობურ ''კურუპალატეფიშ'' მეშქაშობათ გამაგენდჷ'.<ref>{{harvnb|Asatiani|2009|pp=48–50}}</ref> 645 წანას არაბეფქ გემნაკათეს ობჟათე-ბჟაეიოლ საქორთუოს, ნამუშით რეგიონს [[არაბეფიშ დოჸუნაფონ ლჷმეფი|მუსლიმურ პატჷნალაშ განწეხან ბორჯიქ]] დიჭყჷ; თეს თაშნეშე მაჸუნუ მუსხირენ ფეოდალურ სახენწჷფოშ გჷმოქიმინუაქ, ნამუეფჷთ ართიანშე ზოხორინალაშო ინჭაფჷდეს, მუჭომით რდჷ [[ქართიშ საამირო]] და [[კახეთ-ჰერეთიშ ომაფე]].<ref>{{harvnb|Asatiani|2009|pp=54–61}}</ref> ბჟადალ საქორთუო უმენტაშიო ბიზანტიაშ პროტექტორატო სქიდუდჷ, გიშაკერზაფილო [[ეგრისიშ კაბეტი ლჷმა|ეგრისიშ კაბეტ ლჷმაშ]] უკული.<ref>{{harvnb|Asatiani|2009|pp=47–48}}</ref> [[ფაილი:გელათის მონასტერი Gelati Monastery (48743471618).jpg|მინი|მარცხნივ|220პქ|[[გელათიშ მონასტერი]], [[იუნესკო]]შ [[მოსოფელიშ მონძალა]]შ ობიექტი]] ცენტრალურ თარობაშ უჸოფარობაქ მა-9 ოშწანურაშ დაჭყაფუს [[ბაგრატიონეფი]]შ დინასტიაშ ეჸონუას შეუნწყუ ხე. [[ტაო-კლარჯეთი]]შ ობჟათე-ბჟადალშე დიხეფიშ კონსოლიდაციაშის, კათაშდუდ [[აშოტ I კაბეტი|აშოტ I-ქ]] (813–830) არაბ გამაგეფიშ დინოხიან აწორინალაშ გჷმირინუ იბერიას მუშ გაულაშ გაძინალო დო [[აბასიანეფიშ სახალიფო|აბასიანეფიშ სახალიფო]] დო ბიზანტიაშ იმპერიაშით იბერიაშ გამაგეთ იჸუ აღიარაფილქ. თიშ უმკუჯინალო, ნამჷ-და აშოტიშ გამნარყეფ კონკურენტ ომაფასქირე ღოზეფო გეგმიქიმინეს, [[ადარნასე II]]-ქ შილებუ ქორთულ დიხეფიშ უმენტაშობაშ (კახეთიშ დო აფხაზეთიშ მოხ) აკოკათუა დო 888 წანას [[ქორთუეფიშ ომაფე|იბერეფიშ მაფათ]] აკურთხეს, ნამუშით აკადგინჷ ომაფე, ნამუთ სუმ ოშწანურაშ კინოხ რდჷ გაუქვებული.<ref>{{harvnb|Asatiani|2009|pp=67–70}}</ref> ბჟადალ საქორთუოს, [[აფხაზეთიშ ომაფე]]ქ რეგიონს ბიზანტიაშ ძაბუნით ირგებუ, ანდანე აკუკათოდკონ შხვადოშხვა თურ დო VIII ოშწანურას კავკაციაშ ართ-ართ უჸონიერაშ სახენწჷფოთ გჷნორთედუკონ.<ref>{{cite book|title=Nation-building in the post-Soviet borderlands|last=Smith|first=Graham|author2=Vivien Law|publisher=Cambridge University Press|year=1998|isbn=978-0-521-59968-9|page=[https://archive.org/details/nationbuildingin0000unse/page/56 56]|url=https://archive.org/details/nationbuildingin0000unse/page/56}}</ref> IX-X ოშწანურეფს, აფხაზეთიქ მუზმარენ ოურდუმე კამპანიაშ მეშქაშობათ გიძინჷ გაულა დო დიჭყჷ იბერიაშ კაბეტ ნორთიშ გამაგალა, ბაგრატიონეფიშ დინასტიაწკჷმა ნირზი. დინასტიურ კონფლიქტეფქ აფხაზეთ დარამაკჷ მა-10 ოშწანურაშ მაჟირა ნორთის, თინწკჷმა მუჟანსჷთ ტაო-კლარჯეთიშ მაფა [[დავით III]]-ქ ბაგრატიონეფიშ გაჸონიერებელო [[ბიზანტიაშ ანატოლია]]ს მუშ გაულა გჷმირინუნ. [[ბაგრატ III]], ბაგრატიონეფიშ დინასტიაშ მონძე, წოროგეჸვენჯობათ გჷნირთუ აფხაზეთიშ მაფათ (978), ტაო-კლარჯეთიშ ერიშდუდო (1000) დო იბერიალეფიშ მაფათ (1008), ნამუქჷთ აკოკათჷ ქორთულ ფეოდალურ სახენწჷფობურობაშ უმენტაშობა დო 1010 წანას [[საქორთუოშ მამართვალეფი|საქორთუოშ მაფათ]] იკურთხჷ. {{multiple image | align = right | direction = vertical | width = 250 | header = მა-14 ოშწანურაშ ქორთულ ფრესკეფი | image1 = Fresco of Ubisi (3).jpg | class1 = bg-transparent | caption1 = საქორთუოშ შქა ოშწანურეფიშ მონარქეფი | image2 = Fresco of Ubisi (7).jpg | caption2 =ჯეგე სუმელაშ ემნახანტი, [[დამიანე]]შ ნახანტი. }} === ორქოშ ხან დო დორთუალა === XI ოშწანურაშ უმენტაშ ნორთიშ განწეხანს, ახალას გჷმოქიმინელ ქორთულ ომაფე გეოპოლიტიკურ და დინოხოლენ ჭირხალეფს გინმიშჷ, ანდანე შხვადოშხვა ჟინოსქუა ქორთულ სახენწჷფოშ ცენტრალიზაციაშ მეხჷ რდჷ. თინეფს შხირას ბიზანტიაშ იმპერია უკინენდჷ ხუჯის, ნამუსჷთ ბაგრატიონეფიშ დინასტიაშით კავკაციაშ რეგიონიშ ეჭოფუაშა ოშქურუდჷნ, კანკალე შვანს, დინოხოლენ კონფლიქტის ხეს უნწყუნდჷ ხოლო უმოს ხემანჭუაფაშ მოპალუაშ მაკორჷნე არისტოკრატიულ ფანიეფიშ მეშქაშობათ. მარა, ბიზანტია დო საქორთუოშ შქას ურთიართობეფქ დოტიბჷ, მუჟანსჷთ 1060-იან წანეფს ჟირხოლო ქიანას ახალ ართამ ნტერ — მაძინუ [[სელჩუკეფიშ იმპერია]]ქ — აწუდირთჷნ. 1071 წანას, [[მანასკერტიშ ბურჯაფი]]ს ბიზანტიალეფიშ გინმაჭყვიდირე მარცხებაშ უკული, კონსტანტინოპოლქ ქიდიჭყჷ ბჟაეიოლ ანატოლიაშე კინორთინა დო თიშ გამაგალა საქორთუოს ქუდავალჷ, ნამუშით 1080-იან წანეფს თურქეფწკჷმა [[ქორთულ-სექლჩუკურ ლჷმეფი|ლჷმაშ წჷმი ღოზშა]] გეგშეჸონუ. საქორთუოშ ომაფექ მუშ კონკის მა-12 ოშწანურაშე მა-13 ოშწანურაშ დაჭყაფუშახ მიოჭირინჷ. თე ბორჯი, [[დავით IV გაფუ]]შ (მაფ. 1089–1125) დო თიშ მოთაშმოთა, [[თამარ მაფა|თამარიშ]] (მაფ. 1184–1213) გამაგალაშის, ფართოთ ჩინებული, მუჭოთ [[საქორთუოშ ორქოშ ხანი]].<ref>{{cite book|title=Modern History of Soviet Georgia |author=David Marshall Lang|publisher=Greenwood Press|location=London |year=1976|page=29|isbn=978-0-8371-8183-7|author-link=David Marshall Lang}}</ref> თე ორდოიან ქორთულ რენესანსი, ნამუთ მუშ ბჟადალ ევროპულ ანალოგის უწორუანდჷნ, იხასიათებუდჷ გასაჩემე ოურდუმე გომორძგუეფით, ტერიტორიულ გოძინეფით დო კულტურულ ეჸონუათ არქიტექტურას, ლიტერატურას, ფილოსოფიას დო მენცარობეფს.<ref>{{cite book|title=Trust and Conflict: Representation, Culture and Dialogue|editor1= Ivana Marková |editor2=Alex Gillespie|page=43 |series=Cultural Dynamics of Social Representation|year=2011|isbn=978-0-415-59346-5}}</ref> საქორთუოშ ორქოშ ხანქ მონძალობათ დიტუ დიდებუან საკათედრო ოხიდეფი, რომანტიკულ პოეზია დო ლიტერატურა, დო ეპიკურ პოემა „[[ჸილოშტყებამი]]“, ნამუთ ერუანულ ეპოსო იკოროცხუ.<ref>{{cite book |title=Georgian Literature and Culture|author1=Howard Aronson|author2=Dodona Kiziria|publisher=Slavica |year=1999|page=119|isbn= 978-0-89357-278-5}}</ref><ref>{{cite book|last1=Suny|first1=Ronald Grigor |title=Armenia, Azerbaijan, and Georgia|date=1996|publisher=DIANE Publishing|isbn=978-0-7881-2813-4 |page=184|url=https://books.google.com/books?id=B2W1YOG3N10C|quote=The Knight in the Panther Skin occupies a unique position as the Georgian national epic.|access-date=1 December 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161221175149/https://books.google.com/books?id=B2W1YOG3N10C|archive-date=21 December 2016}}</ref> დავით IV-ქ მოჩალჷ ფეოდალ ჟინოსქუეფიშ აწორინაფა დო ხემანჭუაფა ხეშა ქეშეჸოთჷ, ანდანე შხვაშ თურ ოშქურანჯეეფშა ეფექტურო გეურჯგინუდკონ. [[1121]] წანას, თიქ [[დიდგორიშ ბურჯაფი]]ს გინმატახალო გიორჯგინჷ ანდათ უმოს კაბეტ თურქულ არმიეფს დო გაუქვუ [[ქართიშ საამირო]].<ref name="javaxisvili">{{cite book |language=ka |author-link=Ivane Javakhishvili |last=Javakhishvili |first=Ivane |year=1982 |title=k'art'veli eris istoria |trans-title=The History of the Georgian Nation |volume=2 |pages=184–187 |publisher=[[Tbilisi State University]] Press}}</ref> [[ფაილი:Tamar (Vardzia fresco detail).jpg|thumb|upright|[[თამარ მაფა]], პირველ ოსური, ნამუთ საქორთუოს გამაგენდჷნ{{sfnp|Eastmond|2010|p=109}}]] საქორთუოშ პირველ ოსურ გამაგე, თამარიშ, 29-წანიან მაფობა საქორთუოშ ისტორიას არძაშე წუმოძინელო იკოროცხუ.{{sfnp|Eastmond|2010|p=93}} თამარს მიაჩჷ ტიტულქ „მაფეფიშ მაფა“.{{sfnp|Eastmond|2010|p=109}} დო შილებუ მუშ ოპოზიციაშ ნეიტრალიზება, ნამუშ შედეგო, სელჩუკეფიშ დო ბიზანტიაშ მონირზე ნძალეფიშ დონთხაფაშ მეშქაშობათ, ენერგიულ გალენურ პოლიტიკა წჷმიჭყუ. ჸონიერ ოურდუმე ელიტაშ აზარათ, თამარქ შილებუ წიმოხონეფიშ წუმოძინაშა გეპონუა, ანდანე აკუკათუდკონ იმპერია, ნამუთ დომინირენდჷ კავკაციას, იაკთუანდჷ თეხანურ აზერბაიჯანიშ, სომხეთიშ, ბჟაეიოლ თურქეთიშ დო ოორუე ირანიშ კაბეტ ნორთებს დო მაანთხა ჯვაროსანულ ლესქერუაშით დჷნატებუ ხემანჭუაფაშ ვაკუუმიშ გჷმორინაფათ ქუდარსხჷ [[ტრაპიზონიშ იმპერია]], ნამუთ საქორთუოშ ვასალურ სახენწჷფო რდჷ.<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=PeEeAQAAMAAJ| title=Imagining history at the crossroads: Persia, Byzantium, and the architects of the written Georgian past, Volume 2 p 652 | publisher=University of Michigan 1997 |access-date= 25 September 2016| year=1997 | isbn=978-0-591-30828-0 }}</ref> საქორთუოშ ომაფეშ ეჸონუაშ დონთხაფაქ დიჭყჷ თიშ უკული, მუთ 1226 წანას ქართ ხვარაზმალ ლიდერ [[ჯალალ ედ-დინი|ჯალალ ედ-დინქ]] გეჭოფჷ დო მოჯალაგჷნ,<ref>{{cite book|author=René Grousset, Rene|title='The Empire of the Steppes|publisher=[[Rutgers University Press]]|year=1991|page=260}}</ref> ნამუსჷთ მაჸუნუ მონღოლ გამაგე, [[ჩინგიზ-ხანი]]შ, მუმაჯალიკარ მინოკათუეფქ. მონღოლეფ გეგნორაჸჷ [[გიორგი V ბარჩხალა]]ქ (მაფ. 1299–1302), ნამუთ ჩინებულ რე ბჟაეიოლ დო ბჟადალ საქორთუოშ აკოკათუათ დო ქიანაშ უწოხიან სიჸონიერაშ დო ქირსიანულ კულტურაშ ეკონწყუალათ. თიშ ღურაშ უკული, აბანობურ გამაგეეფ იბურჯუჷდეს საქორთუოშ ომაფეშ ცენტრალურ გამაგალაშე ზოხორინალაშო, XV ოშწანურას, ომაფეშ ედომუშამ აკოცჷმაშახ. საქორთუოქ ხოლო უმოსო დედაღარჷ [[თემურლენგი]]შ ხემანძღვერობათ მონღოლეფიშით ნაქიმინა მუსხირენ კატასტროფულ მინოკათუაშ გეშა. მინოკათუეფ იგჷნძორებუდუ, ნამუთ ომაფეშ აკონწყუალაშ მეშქაშობას ვერზენდჷ, ანდანე [[ყარა-ყოიუნლუ]]შ და [[აყ-ყოიუნლუ]]შ თურქმენეფ ირო დითმიჸუნუანდეს თიშ ობჯათე პროვინციეფს. === სუმჸურენ დორთუალა=== [[ფაილი:King George II of Imereti Gelati fresco.jpg|right|thumb|upright|მაფა [[გიორგი II (იმერეთის მეფე)|გიორგი II-ს]] [[ფეოდალიზმი|ფეოდალურ]] ლჷმეფქ დო ოსმალურ მინოკათუეფქ ეიაზადეს.]] 1466 წანაშო საქორთუოშ ომაფეს ანარქიაქ გეპატჷნ დო [[საქორთუოშ ომაფეშ აკოცჷმა|აკოცჷ]] სუმ ზოხორინელ ომაფეთ დო ხუთ გვერდო ზოხორინელ სათაროთ. მეძობელ კაბეტ იმპერიეფქ უკულ ირგებუეს დოდაღარელ ქიანაშ დინოხიან დორთუალათ დო მა-16 ოშწანურაშე მოჸუნაფილი, ოსმალეთიშ დო ირანიშ შხვადოშხვა ნძალეფქ, ქიდიჸუნუეს საქორთუოშ ბჟადალ დო ბჟაეიოლ რეგიონეფი.{{sfnp|Mikaberidze|2015|p=xxxi}} თექ აბანობურ ქორთუ გამაგეეფ რუსეთწკჷმა უმოს მეჭედელ რსხუეფშა მერგებაშო მიანჭჷ. 1649 წანას, [[იმერეთიშ ომაფე]]ქ რუსეთიშ ომაფე კარშა ჸენჯეფ გოუტუ, ნამუსჷთ რუსეთიქ 1651 წანას უგამჷ. თე ჸენჯეფიშ ორებათ, იმერეთიშ მაფა [[ალექსანდრე III (იმერეთიშ მაფა)|ალექსანდრე III]]-ქ იმერეთიშ ჯოხოთ დიფუჩჷ რუსეთიშ ცარ [[ალექსი I (რუსეთი)|ალექსიშოთ]] ართგურალა.<ref>" ნ. ტოლჩანოვის იმერეთში ელჩობის მუხლობრივი აღწერილობა, 1650–1652", გამოსცა ი. ცინცაძემ, თბ., 1970, გვ. 37–38</ref> მუმალ გამაგეეფით ოხადუდეს დახმარებაშ მეღებას პაპ [[ინოკენტი XII]]-შე, მარა მუთუნქ ვეგშართჷ.<ref>გურამ შარაძე, [http://dspace.nplg.gov.ge/handle/1234/293835 ბედნიერებისა და სათნოების საუნჯე], თბილისი, გამომცემლობა საბჭოთა საქართველო, 1984: pp. 436–437.</ref> რეგიონეფიშ გამაგეეფქ, ნამუეფჷთ ნორთობურ [[ავტონომია|ავტონომიურო]] სქიდუდესჷნ, შხვადოშხვა ბორჯის ხიაჩეფ მანწყის. იროიან [[ირან-ოსმალეთიშ ლჷმეფი]]შ დო დეპორტაციეფიშ შედეგო, XVIII ოშწანურაშ დალიაშო საქორთუოშ მახორობაქ 784,700 ადამიერშახ დერკჷ.<ref>{{cite book|last1=ჯაოშვილი|first1=ვახტანგ |title=საქართველოს მოსახლეობა XVIII-XX საუკუნეებში: დემოგრაფიულ-გეოგრაფიული გამოკვლევა|date=1984 |publisher=მეცნიერება|page=72|edition=1st}}</ref> [[ბჟაეიოლი საქორთუო|ბჟაეიოლ საქორთუო]], ნამუთ [[კახეთი]]შ დო [[ქართლი]]შ რეგიონეფს იკათუანდჷნ, სპარსეთიშ [[სუზერენიტეტი]]შ გიმე რდჷ მეძობელ, მოცილე ოსმალურ თურქეთწკჷმა (სეფიანეფიშ საქორთუო) დოდოვალირ [[ამასიაშ ზე]]შ უკული. 1747 წანას, [[ნადირ-შაჰი]]შ ღურაშ უკული, ჟირხოლო ომაფექ გედუდიშულჷ დო ენერგიულ მაფაშ, [[ერეკლე II]]-შ, ხემანჯღვერობათ კჷნე აკიკათჷ [[ქართლ-კახეთიშ ომაფე|პიჯულ უნიათ]], ნამუქჷთ მუდგაზჷმათ შილებუ ბჟაეიოლ საქორთუოშ სტაბილიზება.{{sfnp|Fisher|Avery|Hambly|Melville|1991|p=328}} [[ფაილი:Erekle II (crop).jpg|thumb|upright|მაფა [[ერეკლე II]]-ქ მალიმორ რეგიონულ ნძალეფს შქას მოხვადჷ.]] 1783 წანას, რუსეთიქ დო ბჟაეიოლ საქორთუოშ [[ქართლ-კახეთიშ ომაფე]]ქ, გაფორმეს [[გეორგიევსკიშ ტრაქტატი]], ნამუშ მეჯინათ ბჟაეიოლ საქორთუოქ რუსეთიშ პროტექტორატო გჷნირთუ, რუსეთიქ გარანტია მეჩჷ თიშ ტერიტორიულ ნთელუანობას დო გამაგე ბაგრატიონეფიშ დინასტიაშ გაგჷნძორებაშენ, მარა მანგიორო მიღჷ საქორთუოშ გალენურ საქვარეფიშ წარმებაშ პრივილეგიეფი.<ref>{{cite web |url=http://www.hist.msu.ru/ER/Etext/georgia.htm|script-title=ru:Георгиевский трактат|trans-title=Treaty of Georgievsk|date=24 July 1783|publisher=[[მოსკოვიშ სახენწჷფო უნივერსიტეტი]]|access-date=1 February 2015|language=ru |archive-date=1 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150501155836/http://www.hist.msu.ru/ER/Etext/georgia.htm}}</ref> თიშ უმკუჯინალო, გამამინჯე რდჷნ საქორთუოშ თხილუაშენ, რუსეთის მუთუნნერო ვემუხვარებუ, მუჟანსჷთ 1795 წანას, [[ყაჯარეფი|ირანალეფქ]] გემნაკათეს ქართ-კახეთიშ ომაფესჷნ, [[კრწანისიშ ბურჯაფი|გეჭოფეს დო გოხირეს ქართ]] დო გეშაჭყვიდეს თიშ მახორობან.<ref>{{cite book|url=https://www.academia.edu/9137125|title=Relations between Tehran and Moscow, 1797–2014|access-date=17 May 2015}}</ref> თიშ უმკუჯინალო, ნამჷ-და რუსეთიქ 1796 წანას სპარსეთიშ მეხჷ დუმასაჯებელ კამპანია წჷმიჭყუნ, რუსეთიშ იმპერიულ ხეშუულებაქ უკულ აკორცჷ გეორგიევსკიშ ტრაქტატიშ თარ პრინციპეფჷნ დო 1801 წანას ბჟაეიოლ საქორთუოშ ანექსირა იქჷნ, თეწკჷმა ართო გაუქვუ საქორთუოშ ომაფე ბაგრატიონეფიშ დინასტია დო [[საქორთუოშ მართმადიდებელურ ოხვამე]]შ [[ავტოკეფალია]]. [[პეტრე ბაგრატიონი|პეტრე ბაგრატიონქ]], ბაგრატიონეფიშ გაუქვებულ დინასტიაშ ართ-ართ გამნარყი, მოგვიანეთ რუსეთიშ არმიას ქაკათჷ დო ნაპოლეონიშ ლჷმეფიშ ბორჯის გიშარჩქინელ გენერალო გჷნირთუ.<ref>{{citation |last=Mikaberidze |first=Alexander |author-link=Alexander Mikaberidze |title=Peter Bagration: The Best Georgian General of the Napoleonic Wars |date=2009 |url=http://www.napoleon-series.org/research/biographies/bagration/c_bagration1.html |series=The Napoleon Series |editor-last=Burnham |editor-first=Robert |access-date=19 February 2019 |url-status=live |archive-date=16 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180816052429/http://www.napoleon-series.org/research/biographies/bagration/c_bagration1.html}}</ref> === რუსეთიშ იმპერიაშ აკოდგინალუას === [[ფაილი:George XII of Georgia.jpg|thumb|upright|left|[[გიორგი XII]]-შ გამაგალა ვასტაბილურობათ იხასიათებუდჷ.]] {{Main|საქორთუო რუსეთიშ იმპერიაშ აკოდგინალუას}} 1800 წანაშ 22 ქირსეთუთას, რუსეთიშ [[ცარი|ცარ]] [[პავლე I (რუსეთი)|პავლე I]]-ქ, ორჩანიეთ, საქორთიშ მაფა, [[გიორგი XII]]-აშ მოთხირით, ხე მაჭარჷ პროკლამაციას რუსეთიშ იმპერიაშა საქორთუოშ (ქართლ-კახეთიშ) მერსხუაფაშ გეშა, ნამუქჷთ საბოლათ 1801 წანაშ 8 ქირსეთუთაშ მანიფესტით გეთჷ{{sfnp|Gvosdev|2000|p=85}}{{sfnp|Avalov|1906|p=186}} დო დედასურჷ ცარ [[ალექსანდრე I (რუსეთი)|ალექსანდრე I]]-შით 1801 წანაშ 12 ეკენიას.{{sfnp|Gvosdev|2000|p=86}}{{sfnp|Lang|1957|p=249}} [[ბაგრატიონეფი]]შ ომაფე ფანია ომაფეშე გეგნახორეს. [[სანქტ-პეტერბურგი]]ს მარენჯ ქორთუ ჸენჯიქ პროტესტიშ ნოტა გინოჩჷ რუსეთიშ ვიცე-კანცლერს, მაფასქირ კურაკინს.{{sfnp|Lang|1957|p=251}} 1801 წანაშ მესის, გენერალ კარლ ჰაინრიხ ფონ კნორინგიშ ჟიგინოჯინათ, იმპერიულ რუსეთიქ ბჟაეიოლ საქორთუოს ხემანჭუაფა გენერალ ივან პეტროვიჩ ლაზარევიშ ხემანჯღვერობათ მოქიმინჯე თარობას გეგნოჩჷ.{{sfnp|Lang|1957|p=247}} ქორთუ ჟინოთა დეკრეტის 1802 წანაშ 12 პირელშახ ვადოჸუნაფჷ, სოიშახ კნორინგიქ თინეფ სიონიშ საკათედრო ოხიდას ვაკოშაყარჷ დო ვაძვილჷ, რუსეთიშ საიმპერატორო გურგინშა დოფუჩაფან. აწმარინუეფ ობორჯეთ ოჭოფეს.{{sfnp|Lang|1957|p=252}} 1805 წანაშ ზარხულს, 1804-1813 წანეფიშ [[რუსეთ-სპარსეთიშ ლჷმა (1804-1813)|რუსეთ-სპარსეთიშ ლჷმა]]შ ბორჯის, ზაგამიშ გოხოლუას, წყარმალუ ასკერანიშ წყარპიჯის რუს ჯარეფქ ირანიშ არმიას გიორჯგინეს დო ქართ ახაშე ეჭოფუაშე ირსხუეს, ანდანე თინა ოფიციალურო იმპერიაშ ტერიტორიეფიშ ნორთ რდჷ. რუსეთიშ სუზერენიტეტიქ ბჟაეიოლ საქორთუოშა ოფიციალურო საბოლათ გიჭყჷ ირანწკჷმა 1813 წანას, [[გულისტანიშ საზე ხეკულუა]]შ უკული.<ref>Timothy C. Dowling [https://books.google.com/books?id=KTq2BQAAQBAJ&pg=PA728 ''Russia at War: From the Mongol Conquest to Afghanistan, Chechnya, and Beyond''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170208103437/https://books.google.com/books?id=KTq2BQAAQBAJ&pg=PA728 |date=8 February 2017 }} pp 728 ABC-CLIO, 2 December 2014 {{ISBN|1598849484}}</ref> ბჟაეიოლ საქორთუოშ ანექსიაშ უკული, ბჟადალ საქორთუოწ, [[იმერეთიშ ომაფე]]ქ ანექსირებულქ იჸუ ცარ ალექსანდრე I-შით. იმერეთიშ ეკონია მაფა დო ბაგრატიონეფიშ ეკონია ქორთუ გამაგექ, [[სოლომონ II]]-ქ 1815 წანას გინოხორინობას დოღურჷ, თიშ უკული, მუთ რუსეთიშ მეხჷ კათაშ ახიაჩებაშ დო თე ქიანაშ მეხჷ შხვაშ თურ მოხვარაშ მოპალუაშ ცადებეფქ პოტიკიქ იჸუნ.{{sfnp|Suny|1994|p=64}} [[რუსეთ-თურქეთიშ ლჷმეფი]]შ ბორჯის, ანდა ქორთუ დუდენდჷ რუსეთიშ არმიეფს თურქეფიშ მეხჷ, თინეფს შქას რდეს [[ივანე ანდრონიკაშვილი]], [[ივანე ჯამბაკურიან-ორბელიანი]] დო მუხრანპატჷნ [[ივანე ბაგრატიონი]]. 1803-1878 წლანეფს, [[ოსმალეთიშ იმპერია]]შ მეხჷ მანჯებულჷ ოურდუმე კამპანიეფიშ შედეგო, რუსეთიშ იმპერიას დართჷ დო ქემიარსხჷ მუზმარენ ისტორიულ ქორთულ ტერიტორიაქ, ნამუეფჷთ თეიშახ თურქეფიშით რდჷ დაკებულჷნ, სამანგათ, [[აჭარა]]. [[გურია]]შ სათაროქ 1829 წანას გეუქვუ დო რუსეთის ქაკათჷ, [[შონე]]ქ 1858 წანას — მოზოგ-მოზოგო ანექსირებულქ იჸუ. თიშ უმკუჯინალო, ნამჷ-და 1803 წანაშე რუსეთიშ პროტექტორატ რდჷნ, [[სამარგალო]] 1867 წანაშახ ვაკათაფე რუსეთის.<ref>Allen F. Chew: ''An Atlas of Russian History: Eleven Centuries of Changing Borders''. [[Yale University Press]], 1970, p. 74.</ref> რუსეთიშ პატჷნალა ქორთუეფს გალენურ ოშქურანჯეეფშე თხილუას მეთიარზიენდჷ, მარა თინა შხირას უგურე დო უდუნდებუ რდჷ. მა-19 ოშწანურაშ დალიაშო [[შონეშ ახიაჩება|რუსეთიშ ხეშუულებაშოთ უხილოობაქ]] ერუანულ ეპინუაშ ყარაფშა გეგნიქიმინჷ, ნამუსჷთ [[ილია ჭავჭავაძე]] ხემანჯღვერენდჷ. თე ბორჯიქ საქორთუოს სოციალურ დო ეკონომიკურ თირუეფჷთ მოუღჷ, გეგმაქიმინჷ ახალ სოციალურ კლასეფი: გლეხეფიშ გადუდიშულებაქ თინეფშე ანდა გადუდიშულ, მარა თინეფიშ გაჭირებაშ გალექინებაშა ვეშუნწყუ ხე; კაპიტალიზმიშ ძინაქ საქორთუოს ურბანულ მოხანდეეფიშ კლას გაჭყჷ. მუჭოთ გლეხეფჷნ, თეშ მოხანდეეფი, მუნეფიშ უხილოობას ახიაჩებეფით დო დუდიშ ეჭოფუეფით გჷმოხანტუნდეს, ნამუქჷთ 1905 წანაშ [[რუსეთიშ რევოლუცია (1905)|რევოლუციათ]] გეთჷ. გეჸვენჯ წანეფ იხასიათებუდჷ ვასტაბილურობაშ ეპიზოდეფით, მუჭომეფით რდჷ: 1906 წანას, ქორთუ ნაციონალისტეფიშით მანჯებულ დუშეთიშ საგანძიშ გორჩაფა დო 1907 წანას, ბოლშევიკეფიშით ორგანიზებულ [[ქართიშ ბანკიშ გორჩაფა (1907)|ქართიშ ბანკის გორჩაფა]]. === ზოხორინალაშ გჷმოცხადება === {{თარი|საქორთუოშ დემოკრატიული რესპუბლიკა}} [[ფაილი:Noe Schordania.jpg|thumb|upright|[[ნოე ჟორდანია]]]] [[ფაილი:British troops in Batumi, Georgia, 1920.jpg|left|thumb|[[ბრიტანეთიშ იმპერია|ბრიტანულ]] ჯარეფიშ მარში ბათუმს, საქორთუო, 1920 წანა. [[მაართა მოსოფელიშ ლჷმა]]შ უკული, ბრიტანეთიქ [[გერმანიაშ იმპერია|გერმანულ]] ჯარეფ საქორთუოს დოთირჷ.]] 1917 წანაშ [[რუსეთიშ რევოლუცია]]შ უკულ გიჭყჷ [[მოლენკავკაციაშ დემოკრატიული ფედერაციული რესპუბლიკა|მოლენკავკაციაშ დემოკრატიულ ფედერაციულ რესპუბლიკაქ]], ნამუშ პრეზიდენტიშ პოსტისჷთ [[ნიკოლოზ ჩხეიძე]] იკენდჷ. თე უფონდიკე დო კუნტახანიშ ფედერაციაშა თაშნეშე მიშმეშეს მეძობელ სომხეთ დო აზერბაიჯანი.<ref name="Soviet power" />მუჟანსჷთ ოსმალეფ რუსეთიშ იმპერიაშ კავკაციურ ტერიტორიეფს წიმი მინჭაფუდესჷნ, საქორთუოქ 1918 წანაშ 26 მესის ზოხორინალა გეგმაცხადჷ.</ref> მარა, ქორთუეფ გურალაჭვილ რდეს თე წორორინათ დო გალენურ პოლიტიკაშ ოკითხირეეფს აკორთაშ გეშა, 1918 წანაშ 26 მესის [[გერმანიაშ იმპერია]]შ მორსხუეთ გჷნორთელ საქორთუოქ ზოხორინალა გეგმაცხადჷ.<ref name=":0">{{Cite web|title=Georgia Celebrates Independence Day|url=http://georgiatoday.ge/news/21292/Georgia-Celebrates-Independence-Day-|access-date=2021-01-05|website=Georgia Today on the Web|archive-date=5 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200705123407/http://georgiatoday.ge/news/21292/Georgia-Celebrates-Independence-Day-}}</ref> ქორთუეფიშ უმენტაშობა ბოლშევიკეფს ვალურედჷ თინეფიშ ნძალებაშოთ ნჭაფაშა დო ადამიერიშ თელარაშ მუთუნო ვაკოროცხუაშ გეშა..<ref name="Rayfield2012humanlife">{{cite book |last=Rayfield |first=Donald |title=Edge of Empires: A History of Georgia |url=https://archive.org/details/edgeofempireshis0000rayf |date=2012 |publisher=Reaktion Books |isbn=978-1-78023-030-6 |page=[https://archive.org/details/edgeofempireshis0000rayf/page/316 316] |quote= Bolshevik disregard for human life, hitherto typical of Cossacks, alienated most Georgians, and reinforced support for the Menshevik social democrats as humane, if disorganized, revolutionaries.}}</ref> თეშნერო, პარლამენტიშ გიშაგორუეფს გიმორძგჷ [[საქორთუოშ სოციალ-დემოკრატიულ პარტია|საქორთუოშ მენშევიკურ სოციალ-დემოკრატიულ პარტიაქ]], თიშ ლიდერ [[ნოე ჟორდანია]]ქ პრემიერ-მინისტრო გჷნირთუ, პარლამენტიშ დუდმახვენჯო ნიკოლოზ ჩხეიძე ქუდარჷნეს. სხუნუურ ოკუპაციაშ უმკუჯინალო, 1930-იან წანეფიშ განწეხანს საფრანგეთი, კაბეტ ბრიტანეთი, ბელგია დო პოლონეთ ჯორდანიას [[საქორთუოშ დემოკრატიულ რესპუბლიკაშ თარობა ემიგრაციას|საქორთუოშ თარობაშ]] ლეგიტიმურ მადუდეთ კოროცხუნდეს.<ref>Stefan Talmon (1998), ''Recognition of Governments in International Law'', p. 289–290. [[Oxford University Press]], {{ISBN|0-19-826573-5}}.</ref> [[ფაილი:Dadiani S.P.jpg|thumb|upright|[[სამსონ დადიანი]], პირველდაჭყა საქორთუოშ კონსტიტუციაშ ართ-ართ ავტორი, ნამუთ თი ბორჯიშო მოსოფელიშ ართ-ართ არძაშე პროგრესულ რდჷ]] 1918 წანაშ [[სომხეთ-საქორთუოშ ლჷმა]], ნამუქჷთ სომხეფ დო საქორთუოს შქას ონირზე პროვინციეფიშ თი ნორთის გორჩქინდჷ, სოდე მახორობაშ უმენტაშობას სომეხეფ აკმადგინანდეს, ბრიტანეთიშ ინტერვენციაშ გეშა ეგთჷ. 1918–1919 წანეფს, გენერალ [[გიორგი მაზნიაშვილი|გიორგი მაზნიაშვილქ]] ქეგიანთხჷ მოისეევიშ დო დენიკინიშ ნადუდა მოქიმინჯე [[ჩე არმია]]ს, ანდანე ზოხორინელ საქორთუოშო ქუმუპალჷდკონ უჩა ზუღაშ წყარპიჯი [[ტუაფსე]]შე [[სოჭი|სოჭშა]] დო [[ადლერი|ადლერშა]].<ref name="shirokov">{{cite book|last1=Широков|first1=И. В.|last2=Тарасов|first2=А. А.|title=Наша маленькая Хоста – Исторический очерк|url=http://www.sss-tmas.org/index.php/component/docman/doc_download/14-our-little-khosta?Itemid=|year=2010|location=Sochi|language=ru|access-date=2 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140220124843/http://www.sss-tmas.org/index.php/component/docman/doc_download/14-our-little-khosta?Itemid=|archive-date=20 February 2014}}</ref> 1920 წანას, [[რუსეთიშ სხუნუეფიშ ფედერაციული სოციალისტური რესპუბლიკა|სხუნუურ რუსეთიქ]] [[მოსკოვიშ ხეკულუა]]თ აღიარჷ საქორთუოშ ზოხორინალა, მარა რუსეფქ თე ხეკულუა ფაქტობურო არძაშ უკულაშ ართ წანაშ უკულ გინივარეს, მუჟანსჷთ 1921 წანას [[ჭითა არმია]]ქ [[რუსეთ-საქორთუოშ ლჷმა (1921)|გემნაკათჷ საქორთუს]] დო 1922 წანას ფორმალურო ქემკურსხუ სხუნუეფიშ რსხუს.<ref name=":0" /> === სხუნუეფიშ სოციალისტურ რესპუბლიკა === {{Main|საქორთუოშ სხუნუეფიშ სოციალისტური რესპუბლიკა|ქორთულ საქმე}} [[ფაილი:Red Army in Tiflis Feb 25 1921.jpg|thumb|მარცხნივ|ბოლშევიკურ [[ჭითა არმია]] ქართის, [[სხუნუეფიშ ოკუპაციაშ დღა]] 1921 წანას. ჯეგე დავითიშ ოხვამე დო [[მთაწმინდაშ პანთეონი|მთაწმინდაშ პანთეონ]] უკახალენ ფონს.]] 1921 წანაშ ფურთუთას, [[რუსეთიშ ომენოღალე ლჷმა]]შ ბორჯის, [[რუსეთ-საქორთუოშ ლჷმა (1921)|ჭითა არმიაქ გემნაკათჷ საქორთუოს]] დო ხეშუულობაშა აბანობურ ბოლშევიკეფ ქიმიჸუნჷ. ქორთულ არმიაქ დემარცხჷ დო სოციალ-დემოკრატიულ თარობაქ ქიანაშე ინტჷ. [[სხუნუეფიშ ოკუპაციაშ დღა|1921 წანაშ 25 ფურთუთას]], ჭითა არმიაქ ქართშა გემშართჷ დო გემშეღჷ მუშეფიშ დო გლეხეფიშ სხუნუეფიშ თარობა, ნამუშ სახენწჷფოშ მადუდეშ მოღალობას არსულენდჷ [[ფილიპე მახარაძე]]. საქორთუქ გემშართჷ თი სახენწჷფოშ აკოდგინალუაშა, ნამუქჷთ მალას [[სხუნუეფიშ რსხუ]]თ გჷნირთუნ. სხუნუურ გამაგალაქ ხვალე აბანობურ ახიაჩებეფიშ მოლასუაშ უკულ იჸუ ჸონიერას გოჭყაფილქ.<ref>Knight, Amy. ''Beria: Stalin's First Lieutenant'', [[Princeton University Press]], [[Princeton, New Jersey]], p. 237, {{ISBN|978-0-691-01093-9}}.</ref> საქორთუო სხუნუეფიშ რსხუშ ვაინდუსტრიულ პერიფერიათ სქიდუდჷ პირველ ხუთწანამ გეგმაშახ (1928–1932), მაუჟანსჷთ ტექსტილიშ პროდუქციაშ შხუ ცენტრო გჷნირთუნ. ეთნიკურ ქორთუ [[იოსებ სტალინი|იოსებ სტალინქ]], ბოლშევიკეფს შქას გიშარჩქინელ რდჷ,<ref>"[http://www.independent.co.uk/news/world/europe/ethnic-tensions-war-in-the-caucasus-is-stalins-legacy-899615.html Ethnic tensions: War in the Caucasus is Stalin's legacy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180620180716/https://www.independent.co.uk/news/world/europe/ethnic-tensions-war-in-the-caucasus-is-stalins-legacy-899615.html |date=20 June 2018 }}". ''The Independent''. 17 August 2008.</ref> საბოლოათ, 1924 წანაშე ღურაშახ, 1953 წანაშ 5 მელახშახ, სხუნუეფიშ რსხუშ ''[[დე ფაქტო]]'' ლიდერო გჷნირთუ. შხვა ქორთუეფი, მუჭომეფით რდეს [[ლავრენტი ბერია]] დო [[ვსევოლოდ მერკულოვი]], თაშნეშე იკენდეს გაულამ პოსტეფს სხუნუეფიშ თარობას. 1936-1938 წანეფს, სტალინიშით მანჯებულ [[კაბეტ ტერორი|კაბეტ ტერორქ]] გჷმიჭანუ ვითოშობათ ქორთუ დისიდენტიშ, ინტელექტუალიშ დო სხუნუეფიშ ხეშუულებაშო შხვა საეგებიო ოშქურანჯეეფიშ გჷმმაჭანალეფიშ ჸვილუა ვარ-და [[გულაგი|გულაგიშ ხანდათ-გიშათინალ კარეეფშა]] ჸონაფა, ნამუქჷთ ართგამა გეურკუ ერიშ კულტურულ დო ინტელექტუალურ რინას.<ref>{{Cite web |title=Soviet Georgia: A Detailed Historical Analysis of the 20th Century Georgia |url=https://georgia.to/soviet-georgia/ |access-date=2024-07-21 |website=georgia.to |language=en}}</ref> [[მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმა]]შ ბორჯის, 1941 წანაშ მანგის, [[ნაცისტური გერმანია|გერმანიაქ]] [[ურალიშ გვალეფი|ურალიშ გვალეფშახ]] ედომუშამ ტერიტორიაშ დოჸუნაფაშ ხამანჯელით წჷმიჭყუ [[ოპერაცია ბარბაროსა|ურთიართმოხვარაშ პაქტიშ ქიანეფიშ მიშაკთუა სხუნუეფიშ რსხუშა]]. მუჟანსჷთ ოპერაციაშ დოჭყაფაქ აკიბორკჷნ, 1942 წანას ლირეშ ქიაეფქ წჷმიჭყეს "[[ოპერაცია „ბლაუ“]]-შ" მენტება სტრატეგიულ კავკაციურ ნაფთობობადეშეფიშ დო ოლჷმორე მასალეფიშ ქარხანეფიშ ეიოჭოფალო; საბოლათ, ლირეშ ქიანეფიშ ჯარეფქ საქორთუოშ ხურგშახ შეაკეს. 700 000-შე უმოს ქორთუ — მოახორობაშ დოხოლაფირო 20% — იბურჯუდჷ ჭითა არმიას მინმაკათუეფიშ გიშარაჸალო დო ბერლინიშჸურე ულას; თინეშე დოხოლაფირო 350 000 შურ ქორთუქ გოჭყორდჷ.<ref>{{cite news |title=Georgian World War II hero's remains return home |url=https://agenda.ge/en/news/2015/2165 |work=Agenda.ge |date=30 September 2015}}</ref> [[ფაილი:Georgian revolutionary and military figure Leo Kereselidze.jpg|thumb|right|ქორთუ ნაციონალისტ დო ანტისხუნუურ აქტივისტ [[ლეო კერესელიძე]] თი ადამიერეფიშ რიცხუს ოკათუდჷ, ნამუთ ბოლშევიკეფიშით ხემანჭუაფაშ ხეშა ეშაჸოთამაშ უკულ ემიგრაციაშა რდჷ გინორაჸილინ]] [[სტალინიშ ონგარუ|სტალინიშ ღურაშ]] უკული, [[ნიკიტა ხრუშჩოვი|ნიკიტა ხრუშჩოვქ]] სხუნუეფიშ რსხუშ ლიდერო გჷნირთუ დო [[დესტალინიზაცია]]შ პოლიტიკას მანჯენდჷ. ხრუშჩოვიშ რეპრესიეფს [[საპროტესტო გიშულეფ ქართის (1956)|ქართის ახიაჩებეფქ ]]მაჸუნუ, ნამუეფჷთ ოურდუმე ნძალეფით ქეგიორცუეს. თე მოლინეფიშ ნძალობურ მუკორთაქ, ნამუქჷთ სხუნუეფიშ რსხუშოთ ქორთულ ართგურობას ოშქურანჯობა გჷმუჭანუ, ხე ქეშუნწყუ ერიშ კონსოლიდაციას.<ref name="a&c">[[Svante Cornell|Cornell, Svante E.]] (2002), ''Autonomy and Conflict: Ethnoterritoriality and Separatism in the South Caucasus: Cases in Georgia'', pp. 146–149. [[Uppsala University]], Department of Peace and Conflict Research, {{ISBN|91-506-1600-5}}</ref> [[ქართიშ დემონსტრაციეფი (1978)|1978 წანაშ ქართიშ დემონსტრაციეფქ]] მასობურ ანტისხუნუურ პროტესტეფიშ მორთას შანენდჷ, მარა ათეხანს თარობაქ უკახალე კჷნიკინუ. სხუნუეფიშ გამაგალაშ გიმე დოსქილადირ ბორჯის, საქორთუოშ ეკონომიკა აგჷნორენდუ ძინას დო შანულამო იუჯგუშებუდჷ, მარა ირო უმოსო არგამათ მიშჷ კორუფცია დო თარობაშ კათაშე ჩათხია. 1986 წანას, [[პერესტროიკა]]შ დოჭყაფაშე, სხუნუურ საქორთუოშ ხემანჯღვერობა თიჯგურა უგაღექ იჸუ თირუეფიშ მორიაშოთ, ნამჷ-და ქორთუეფიშ უმენტაშობაქ, თინეფს შქას მორანწკე კომუნისტეფქჷთ, დოსხუნეს, ნამჷ-და წიმი ულაშ აკა რზა რინელ სხუნუურ სისტემაშე გიშულა რდჷ. === ზოხორინალაშ დორთინაფა, ომენოღალე ლჷმეფი === {{ქოძირით თაშნეშე|საქორთუოშ ისტორია{{!}}საქორთუოშ რესპუბლიკა (1990–1992)}} [[ფაილი:1993 Georgia war1.svg|thumb|[[საქორთუოშ ომენოღალე ლჷმა]] დო [[აფხაზეთიშ ლჷმა (1992-93)|აფხაზეთიშ ლჷმა]] 1993 წანაშ მარაშინათუთა-გჷმათუთას]] 1988 წანაშე საქორთუოს ზოხორინალაშ მოხუჯეეფიშ მასობურ საპროტესტო აქციეფქ დიჭყჷ, ნამუეფსჷთ ხემანჯღვერენდეს თიჯგურა [[ქორთულ ნაციონალიზმი|ქორთუ ნაციონალისტეფი]], მუჭომეფით რდეს [[მერაბ კოსტავა]] დო [[ზვიად გამსახურდია]]. გეჸვენჯ წანას, [[9 პირელიშ ტრაგედია|1989 წანაშ 4-9 პირელს, ქართის მანჯებულ კაბეტ თინჩალ დემონსტრაციაშ სხუნუეფიშ ნძალეფიშით კონწარო ინონანგერუაქ]], ქიანას სხუნუურ გამაგალაშ გაგჷნძორაფაშ დისკრედიტაციაშ თოლწონუათ გინმატახალ მოლინათ გჷნირთუ.<ref>{{cite book|author=Darrell Slider|url=https://books.google.com/books?id=4NCxG8YCScYC|title=Problems of Communism: November—December 1991|volume=15|publisher=Documentary Studies Section, International Information Administration|year=1991|pages=66|language=en|chapter=Georgia's independence|quote=The April 9 "Tragedy", as it came to be called, had a searing effect on Georgian public. The republic leadership lost what authority it had enjoyed in the eyes of Georgians, and support for independence became overwhelming— developments confirmed by polls initiated by the Communist leadership itself.}}</ref> 1990 წანაშ გჷმათუთას, სხუნუურ საქორთუოს პირველ ანდაპარტიულ [[საქორთუოშ უჟინაშ სხუნუშ გიშაგორუეფი|გიშაგორუეფქ]] იმანჯჷ, ნამუთ ედომუშამ სხუნუეფიშ რსხუს პირველ ანდაპარტიულ გიშაგორუეფ რდჷ, სოდე ოპოზიციურ ბუნეფ ოფიციალურ პოლიტიკურ პარტიეფო რდეს რეგისტრირებულეფჷნ.<ref>{{Cite web|url=https://www.tampabay.com/archive/1990/10/30/georgia-votes-for-change/|title=Georgia Votes for Change|website=[[Tampa Bay Times]]|date=30 October 1990}}</ref> ზვიად გამსახურდია ნადუდა აკოკათელ კოალიციაქ „[[კუკუმი ტაბაკი - დუდიშული საქორთუო]]ქ“ თე გიშაგორუეფს გომორძგუა მიპალჷ დო ახალ თარობა გაჭყჷ. 1991 წანაშ 9 პირელს, სხუნუეფიშ რსხუშ აკოცჷმაშახ ჭიჭე ხანით კინოხ, 31 მელახის მანჯებულჷ [[საქორთუოშ ზოხორინალაშ დორთინაფაშ რეფერენდუმი (1991)|რეფერენდუმიშ]] უკული, [[საქორთუოშ რესპუბლოიკაშ უჟინაშ სხუნუ|საქორთუოშ უჟინაშ სხუნუქ ]] {{ill|საქორთუოშ სახენწჷფობურ ზოხორინალაშ დორთინაფაშ აქტი|lt=გეგმაცხადჷ ზოხორინალა|ka|საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტი}}.<ref name="GovtofGeorgia">{{cite web |url=http://gov.ge/index.php?lang_id=ENG&sec_id=193 |title=Government of Georgia:About Georgia |publisher=gov.ge |access-date=9 August 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160821030240/http://gov.ge/index.php?lang_id=ENG&sec_id=193 |archive-date=21 August 2016 }}</ref> საქორთუო სხნუეფიშ რსხუშ პირველ ვა[[ბალტიაშოპიჯეთი|ბალტიურ]] რესპუბლიკა რდჷ, ნამუქჷთ ოფიციალურო გჷმაცხადუ ზოხორინალან,<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=alTeCwAAQBAJ&pg=PA333|title=New Tribalisms: The Resurgence of Race and Ethnicity|first=Michael W.|last=Hughey|date=29 March 2016|publisher=Springer|isbn=978-1-349-26403-2 |access-date=28 August 2023|via=Google Books}}</ref> დო რუმინეთიქ პირველ ქიანათ გჷნირთუ, ნამუქჷთ 1991 წანაშ მარაშინათუთას აღიარჷ ზოხორინელ საქორთუონ.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=G4LiAAAAMAAJ&q=%22was+Romania%22|title=Coming Together Or Falling Apart?: Regionalism in the Former Soviet Union|first1=S. Neil|last1=MacFarlane|first2=Queen's University (Kingston, Ont ) Centre for International|last2=Relations|date=28 August 1997|publisher=Centre for International Relations, Queen's University|isbn=978-0-88911-745-7 |access-date=28 August 2023|via=Google Books}}</ref> 26 მესის, გამსახურდია [[საქორთუოშ საპრეხიდენტო გიშაგორუეფი (1991)|პირველ საპრეზიდენტო გიშაგორუეფს]] 86,5% ხონარით გეგშაგორეს პრეზიდენტო, გიშმაგორალეფიშ აქტივობაშ 83%-შე უმოს მაძირაფალით.<ref>[[Dieter Nohlen]], Florian Grotz & Christof Hartmann (2001) ''Elections in Asia: A data handbook, Volume I'', p. 401 {{ISBN|0-19-924958-X}}</ref> საქორთუოშ რესპუბლიკაშ რესპუბლიკაშ სხუნუშ 1991 წანაშ 9 პირელიშ ზოხორინალაშ გჷმოცხადებას ხეთეშე მაჸუნუ შედეგიქ აღიარებეფიშ სახეთ. საქორთუოშ ზოხორინალა იჩინეს: 1991 წანაშ 27 მარაშინათუთას — [[რუმინეთი]] დო [[მოლდოვა]], 30 მარაშინათუთას — [[აზერბაიჯანი]], 13 ეკენიას — [[სომხეთი]], 12 ქირსეთუთას — [[უკრაინა]],<ref>„საქართველოს რესპუბლიკა“, N244, 13 დეკემბერი, 1991</ref> 16 ქირსეთუთას — [[თურქეთი]],<ref>„საქართველოს რესპუბლიკა“, N247, 18 დეკემბერი, 1991</ref> 20 ქირსეთუთას — [[ლიეტუვა]] დო [[მონღოლეთი]], 25 ქირსეთუთას — [[ააშ]], [[კანადა]] დო [[ირანი]], 26 ქირსეთუთას — [[ინდოეთი]], [[ბრაზილია]], [[კუბა]], [[ტაილანდი]], 27 ქირსეთუთას — [[ჩინეთი]], [[ბელარუსი]], [[სლოვენია]], [[ვიეტნამი]], [[ეგვიპტე]], [[ალჟირი]], 28 ქირსეთუთას — [[ხორვატია]], [[იორდანია]], 30 ქირსეთუთას — [[ლიბანი]], 31 ქირსეთუთას — [[პაკისტანი]], 1992 წანაშ 2 ღურთუთას — [[ერაყი]], [[ეთიოპია]], [[ლაოსი]] და თ.უ., თაშნეშე 1992 წანაშ 31 კვირკვეს გოართოიანაფილ ერეფიშ მორანწკე ხუნას საქორთუოშ რესპუბლიკაქ მეღებულქ იჸუ ორგანიზაციაშ 179-ა მაკათურო.<ref>{{cite web |url=https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/10073/1/SakartvelosRespublika_1992_N144.pdf |title=გაზ. „საქართველოს რესპუბლიკა“, №144 (423), 1 აგვისტო, 1992 |publisher=dspace.nplg.gov.ge |access-date=2026-02-09}}</ref> გამსახურდია მალასნო, 1991 წანაშ 22 ქირსეთუთაშე 1992 წანაშ 6 ღურთუთაშა, [[საქორთუოშ სახენწჷფო მინორთა (1992-1993)|ზისხირამ ''სახენწჷფო მინორთაშ'']] შეგეგო გექთახუეს. სახენწჷფო მინორთა ხე ქეშუნწყჷ ერუანულ გვარდიაშ ნროთიქ დო გვეროოურდუმე ორგანიზაციაქ, ჯოხოთ „[[მხედრიონი]]“ („ცხენენჯ კოჩი“). უკულ ქიანაქ კონწარ [[საქორთუოშ ომენოღალე ლჷმა|ომენოღალე ლჷმას]] ქინიფულჷ, ნამუთ 1993 წანაშ ქირსეთუთაშა იგინძორებუდჷ. საქორთუოშ ჟირ რეგიონს, [[აფხაზეთი]]ს დო [[ცხინვალიშ რეგიონი|ცხინვალიშ რეგიონს]], აბანობურ სეპარატისტეფ დო უმენტაშობას მარენჯ ქორთუ მახორობაშ შქას რინელ ინოფულირ აწორინაფეფქ ფართომასშტურ ეთნიკურ ნძალობუაშა დო ლჷმებშა გეგნორთჷ.<ref name="princeton">{{cite web |title=Georgia: Abkhazia and South Ossetia |url=https://pesd.princeton.edu/?q=node/274 |website=www.pesd.princeton.edu |publisher=Encyclopedia Princetoniensis |access-date=16 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180804112845/https://pesd.princeton.edu/?q=node%2F274 |archive-date=4 August 2018 }}</ref> რუსეთიშ ხუჯიშ დოკინათ, აფხაზეთიქ დო ობჟათე ოსეთიქ ფაქტობურ ზოხორინალა მიპალუეს საქორთუოშე, საქორთუქ — კონტროლ ხვალე ონირზე ტერიტორიეფიშ მორჩილ ნორთშა ქეისილიდჷ.<ref name="princeton" /> [[ედუარდ შევარდნაძე]] ([[გალენურ საქვარეფიშ სამინისტრო (სსრრ)|სსრრ-შ გალენურ საქვარეფიშ მინისტრ]] 1985-1991 წანეფს) 1992 წანაშ მელახის ქჷდარინეს<ref>{{cite web|title=Shevardnadze Named Head of New Government|url=https://greensboro.com/shevardnadze-named-head-of-new-government/article_d02d70f0-9c07-52b2-83c2-3625238a52d7.html|date=10 March 1992|publisher=[[News & Record]]}}</ref> საქორთუოშ ახალ თარობაშ მადუდეთ დო [[საქორთუოშ კანონმადვალუ ორგანოშ გიშაგორუეფი 1992|თიმ წანას გიშაგორილქ]] იჸუ სახენწჷფოშ მადუდეთ, მოგვიანეთ, 1995 წანას, [[საქორთუოშ საპრეზიდენტო გიშაგორუეფი 1995|პრეზიდენტო]].<ref>{{Cite news|date=7 July 2014|title=Obituary: Eduard Shevardnadze|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-26327394|access-date=2021-07-06}}</ref> [[აფხაზეთიშ ლჷმა (1992-93)|აფხაზეთიშ ლჷმაშ]] ბორჯის, აფხაზ სეპარატისტეფქ დო ოორუე კავკაციარ მალიმორეფქ (ჩეჩენეფიშამო) აფხაზეშე დოხოლაფირო 230 000-შე 250 000-შა ქოქრთუ[112] გეგნორაჸეს.<ref name="hrwreport">{{cite web |url=https://www.hrw.org/reports/1995/Georgia2.htm |title=Georgia/Abchasia: Violations of the laws of war and Russia's role in the conflict |date=March 1995 |publisher=Human Rights Watch |access-date=4 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20010220133323/http://www.hrw.org/reports/1995/Georgia2.htm |archive-date=20 February 2001 |url-status=live }}</ref> მეხოლაფირო 23 000 ქორთუქ ცხინვალშ რეგიონშე ირტჷ.<ref>{{cite web|date=May 1996|title=Russia – The Ingush–Ossetian conflict in the Prigorodnyi region|url=http://hrw.org/reports/1996/Russia.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20070513003516/http://hrw.org/reports/1996/Russia.htm|archive-date=13 May 2007|access-date=18 July 2007|publisher=Human Rights Watch/Helsinki}}</ref> 1994 წანას, საქორთუო ეკონომიკურ კრიზისის რდჷ, ნამუსჷთ წორო ალაჸუნდჷ თიჯგურა თარ პროდუქტეფიშ კონწარ დეფიციტი, მუჭომით რე ქობალი, წყარი, ელექტროენერგია დო გოტიბაფა.<ref>{{cite web|title=Bread, water, fuel shortages in Georgia|url=https://www.upi.com/Archives/1994/11/22/Bread-water-fuel-shortages-in-Georgia/5860785480400/|date=22 November 1994|publisher=[[United Press International]]}}</ref> === ვარდეფიშ რევოლუცია, პრობჟადალურ მუკორთა === {{თარი|ვარდეფიშ რევოლუცია}} [[ფაილი:Georgia, Tbilisi - Rose Revolution (2003).jpg|thumb|2003 წანაშ [[ვარდეფიშ რევოლუცია]]]] 2003 წანას, შევარდნაძე (ნამუქჷთ 2000 წანას ხეახალშო გიმორძგჷ გიშაგორუეფს) გექთახუეს [[ვარდეფიშ რევოლუცია]]თ, თიშ უკული, მუთ ქორთულ ოპოზიცია დო ერეფოშქაშე დჷმაკვირეეფი ანტკიცენდეს, ნამჷ-და [[საქორთუოშ საპარლამენტო გიშაგორუეფი 2003|2003 წანაშ 2 გერგობათუთაშ საპარლამენტო გიშაგორუეფ]] გატყურებულ რდჷნ.<ref>{{cite web |url=http://eurasianet.org/departments/insight/articles/eav112204a.shtml |title=EurasiaNet Eurasia Insight – Georgia's Rose Revolution: Momentum and Consolidation |publisher=Eurasianet.org |access-date=5 May 2009 |archive-date=5 August 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090805074544/http://www.eurasianet.org/departments/insight/articles/eav112204a.shtml}}</ref> რევოლუციას ხემანჯღვერებდეს [[მიხეილ სააკაშვილი]], [[ზურაბ ჟვანია]] დო [[ნინო ბურჯანაძე]], შევარდნაძეშ გამაგე პარტიაშ ჸოფირ მაკათურეფ დო ლიდერეფი. მიხეილ სააკაშვილი, 2004 წანას, გეგშაგორეს საქორთუოშ პრეზიდენტო.<ref>{{cite web|url=http://www.tabula.ge/ge/elections-2016/history |title=არჩევნების ისტორია|work=ტაბულა |publisher=Tabula|date=17 August 2016|access-date=2 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107013905/http://www.tabula.ge/ge/elections-2016/history|archive-date=7 November 2017|url-status=live|language=ka}}</ref> ვარდეფიშ რევოლუციაშ უკული, ქიანაშ ოურდუმე დო ეკონომიკურ შილაბუანობეფიშ გაჸონიერებელო დო თიშ გალენურ პოლიტიკაშ ბჟადალჸურე მუკართაფალო დიჭყჷ რეფორმეფიშ სერიაქ. [[ააშ-იშ სახენწჷფო დეპარტამენტი|ააშ-იშ სახენწჷფო დეპარტამენტიშ]] მეხ, ''2003 წანას დახე მორცხილ სახენწჷფოშე, 2014 წანას საქორთუო ელაზჷმაფათ ჯგირო ფუნქციონირებაფონ საბაზარო ეკონომიკაშა გეგნორთჷ... [დო] დრამატულ პოლიციურ დო ინსტიტუციურ რეფორმეფიშ მეშქაშობათ, თარობაქ გეშაჸათჷ დაბალ დონეშ კორუფცია''.<ref>[[ააშ-იშ სახენწჷფო დეპარტამენტი]], [https://2009-2017.state.gov/documents/organization/229020.pdf ''Georgia: Executive Summary''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200218073119/https://2009-2017.state.gov/documents/organization/229020.pdf |date=18 February 2020 }}, Retrieved: 5 May 2016</ref> ახალ თარობაშ ცადებაქ, მოურთინუდუკო საქორთუოშ ხეშუულებაშ ავტორიტეტ ქიანაშ ობჟათე-ბჟადალშე მადვალუ ავტონომიურ რესპუბლიკა [[აჭარა]]სჷნ, 2004 წანას კაბეტ [[აჭარაშ კრიზისი|კრიზის]] გჷმიჭანუ.<ref>{{cite web |title=Georgia moves to rein in Ajaria |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/3685117.stm |publisher=[[BBC News]] |date=5 May 2004}}</ref> ქიანაშ ახალ პრობჟადალურ კურსიქ, [[ჩეჩნეთიშ მაჟირა ლჷმა]]ს ქორთულ კუნთხუშ კათაფაშ გებრალებაწკჷმა ართო,<ref>{{Cite news | last= Gorshkov | first= Nikolai | url= http://news.bbc.co.uk/2/hi/world/europe/2269057.stm | title= Duma prepares for Georgia strike | work= BBC News | date= 19 September 2002 | access-date= 24 July 2009 | archive-url= https://web.archive.org/web/20090929222413/http://news.bbc.co.uk/2/hi/world/europe/2269057.stm | archive-date= 29 September 2009 | url-status=live}}</ref> გჷმიჭანუ [[რუსეთ-საქორთუოშ ურთიართობეფი|რუსეთწკჷმა ურთიართობეფიშ]] კონწარ გაუფრაშება, ნამუსჷთ თაშნეშე ხეს უნწყუნდჷ რუსეთიშ ღილე მოხვარა დო ალარჷნა ჟირ სეპარატისტულ ტერიტორიეფშოთ. ურთიართობეფიშ მოძინე მოღუნჭაფაშ უმკუჯინალო, 2005 წანაშ მესის საქორთუოქ დო რუსეთიქ ქემიოჭირინუეს ჟირჸურენ აპიჯაფას,<ref>{{cite web |url=https://old.civil.ge/eng/article.php?id=10007 |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20080813052136/http://www.civil.ge/eng/article.php?id=10007 |url-status=live|archive-date=13 August 2008 |title=Russia, Georgia strike deal on bases |publisher=Civil Georgia, Tbilisi |date=30 May 2005 | access-date=29 December 2021}}</ref> ნამუშ მეჯინათ [[ბათუმი|ბათუმს]] დო [[ახალქალაქი|ახალქალაქის]] მადვალუ რუსულ ოურდუმე ბაზეფ (ნამუეფჷთ სხუნუეფიშ ბორჯიშე თექ დრესჷნ) გეგშეჸონეს. რუსეთიქ 2007 წანაშ ქირსეთუთაშო ედომუშამ ოურდუმე პერსონალ დო ტექნიკა გეგშეჸონუ თე ობიექტეფშე,<ref>{{cite web|url=https://old.civil.ge/eng/article.php?id=16321|title=Russia Hands Over Batumi Military Base to Georgia|publisher=Civil Georgia, Tbilisi|date=13 November 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20110514043306/http://www.civil.ge/eng/article.php?id=16321|archive-date=14 May 2011|url-status=live | access-date=29 December 2021}}</ref> მარა ვეგშუჸონაფჷ აფხაზეთის მადვალუ [[გუდაუთა]]შ ბაზაშე, ნამუშე გიშულა თის მათხუაფუდჷ [[სტამბოლიშ სამიტი 1999|1999 წანაშ სტამბოლის სამიტის ]] ევროპას [[აპიჯაფა ევროპას რჩქვანელობურ აკონაჯარაფილ ნძალეფიშ გეშა ხეკულუაშ ადაპტაციაშენ|რჩქვანელობურ აკონაჯარაფილ ნძალეფიშ გეშა ხეკულუაშ ადაპტაციაშ]] მეღებაშ უკული.<ref>[http://www.leader.viitorul.org/print.php?l=ro&idc=48&id=271 Russia's retention of Gudauta base – An unfulfilled CFE treaty commitment] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170205180219/http://www.leader.viitorul.org/print.php?l=ro&idc=48&id=271 |date=5 February 2017 }} Socor, Vladirmir. The Jamestown Foundation. 22 May 2006</ref> === რუსეთ-საქორთუოშ ლჷმა === [[ფაილი:South Ossetia war russian tank.jpg|thumb|რუსულ ტანკეფ საქორთუოშა მინოკათუაშ ბორჯის, ცხინვალიშ რეგიონს.]] {{თარი|რუსეთ-საქორთუოშ ლჷმა (2008)}} {{ქოძირით თაშნეშე|ერეფოშქაშე რეაქცია აფხაზეთიშ დო ობჟათე ოსეთიშ ზოხორინალაშენ}} 1991 წანას, [[სხუნუეფიშ რსხუშ აკოცჷმა]]შ უკული, საქორთუოშ დო აფხაზეთიშ დო ცხინვალშ რეგიონიშ სეპარატისტეფს შქას ურთიართობა მოღუნჭულ რე. რუსეთ დო საქორთუოშ შქას ურთიართობეფქ [[ქორთუეფიშ დეპორტაცია რუსეთშე 2006|კვათირო გეუფრაშ]] 2008 წანაშ პირელიშ [[რუსეთ-საქორთუოშ დიპლომატიურ კრიზისი 2008|რუსეთ-საქორთუოშ დიპლომატიურ კრიზისიშ დონეშახ]].<ref name="shelling">{{cite web|last=Whitmore|first=Brian|date=12 September 2008|title=Is The Clock Ticking For Saakashvili?'|url=https://www.rferl.org/a/Is_The_Clock_Ticking_For_Saakashvili/1199512.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140903102314/http://www.rferl.org/content/Is_The_Clock_Ticking_For_Saakashvili/1199512.html|archive-date=3 September 2014|access-date=3 September 2014|website=[[Radio Free Europe/Radio Liberty]]}}</ref><ref name="tall_order">{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7364544.stm |title=Russia criticised over Abkhazia |work=BBC News |date=24 April 2008 |access-date=19 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080815002113/http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7364544.stm |archive-date=15 August 2008 |url-status=live }}</ref> 2008 წანაშ [[რუსეთ-საქორთუოშ ლჷმა (2008)|რუსეთ-საქორთუოშ ლჷმაშ]] უკულ აფხაზეთიშ დო ცხინვალიშ რეგიონიშ ნორთიქ რუსეთიშით ხუჯდოკინელ სეპარატისტეფიშ კონტროლიშ გიმე ქეშალჷ დო [[საქორთუოშ ოკუპირაფილი ტერიტორიეფი|თე რეგიონეფს]] რუსულ ოურდუმე ბაზეფ გაჭყეს. 2008 წანაშ 1 მარაშინათუთას, ბომბიშ გობუთქაფაშ ოღანკეთ გჷნირთუ მანქანაქ, ნამუსჷთ ქორთუ მთინჩმოღალეეფ გინმოჸუნდჷნ. თე ინციდენტიშ პროვოცირება ცხინვალიშ რეგიონიშ სეპარატისტ ოსეფს მიაჭარაფუ, ნამუქჷთ ოლჷმარ ქიმინუეფიშ დოჭყაფაშ ოსხირო გჷნირთუ. შედეგო დეღამაკჷ ხუთ ქორთუ ოურდუმე მაინალექ, მოგვიანეთ — სნაიპერეფქ მუსხირენ სეპარატისტ ოს მალიმორ დოჸვილეს.<ref>{{cite news|url=http://www.ft.com/cms/s/0/af25400a-739d-11dd-8a66-0000779fd18c,dwp_uuid=f2b40164-cfea-11dc-9309-0000779fd2ac.html|title=Countdown in the Caucasus: Seven days that brought Russia and Georgia to war|newspaper=[[Financial Times]]|date=26 August 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080920023223/http://www.ft.com/cms/s/0/af25400a-739d-11dd-8a66-0000779fd18c%2Cdwp_uuid%3Df2b40164-cfea-11dc-9309-0000779fd2ac.html|archive-date=20 September 2008}}</ref><ref name="feud">{{cite news |url=http://online.wsj.com/articles/SB121884450978145997 |title=Smoldering Feud, Then War |author1=Marc Champion |author2=Andrew Osborn |newspaper=The Wall Street Journal |date=16 August 2008}}</ref> 1 მარაშინათუთას, ცხინვალიშ რეგიონიშ სეპარატისტეფქ ქორთულ ოფუტეეფიშ ბომბუა დიჭყეს. თე არტილერიულ ბომბუეფიშ გეშა ქორთუ ოურდუმე მაინალეეფ პერიოდულო ტყიაჸოთამათ უგამუდეს.<ref name="shelling" /><ref name="feud" /><ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2008/nov/19/georgia-russia-eu-media-inquiry|title=Georgia calls on EU for independent inquiry into war|author=Luke Harding|newspaper=The Guardian|date=19 November 2008|access-date=4 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170913101015/https://www.theguardian.com/world/2008/nov/19/georgia-russia-eu-media-inquiry|archive-date=13 September 2017|url-status=live}}</ref><ref name="Allison">{{cite journal|author=Roy Allison|url=http://commonweb.unifr.ch/artsdean/pub/gestens/f/as/files/4760/39349_201918.pdf|title=Russia resurgent? Moscow's campaign to 'coerce Georgia to peace'|journal=[[International Affairs (journal)|International Affairs]]|volume=84|issue=6|year=2008|pages=1145–1171|doi=10.1111/j.1468-2346.2008.00762.x|access-date=19 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160423221417/http://commonweb.unifr.ch/artsdean/pub/gestens/f/as/files/4760/39349_201918.pdf|archive-date=23 April 2016}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.parl.gc.ca/Content/LOP/ResearchPublications/prb0836-e.htm |title=The Conflict Between Russia and Georgia |author=Jean-Rodrigue Paré |publisher=Parliament of Canada |date=13 February 2009 |access-date=19 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160102030749/http://www.parl.gc.ca/Content/LOP/ResearchPublications/prb0836-e.htm |archive-date=2 January 2016 }}</ref> 2008 წანაშ 7 მარაშინათუთას, საქორთუოშ პრეზიდენტ მიხეილ სააკაშვილქ ცანდჸურენ ჸოთამაშ მეტება გეგმაცხადჷ დო თინჩალურ მორაგადეეფშახ მოუჭანჷ.<ref>{{cite news |url=https://old.civil.ge/eng/article.php?id=18931 |title=Saakashvili Appeals for Peace in Televised Address |publisher=Civil.Ge |date=7 August 2008 | access-date=29 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141019155639/http://www.civil.ge/eng/article.php?id=18931 |archive-date=19 October 2014 |url-status=live }}</ref> ცხინვალიშ რეგიონიშ კონფლიქტიშ ზონას მადვალუ ქორთულ ოფუტეეფშა მანჯებულ გეჸვენჯ გენთხაფეფს მალასნო ოგამურ ტყვიაჸიოთამაქ მაჸუნუ ქორთულ ჯარეფიშჸურე, ნამუეფქჷთ 7 მარაშინათუთას, სერით, ობჟათე ოსეთიშ დუდგჷმოცხადებულ რესპუბლიკაშ ნანანოღაშ, [[ცხინვალი]]შ მალობთ ეყარეს დო 8 მარაშინათუტაშ ოჭმარეს ნოღაშ ცენტრის ქემიოჭირინუეს.<ref name="Jamestown Goals">{{cite web |url=http://www.jamestown.org/single/?no_cache=1&tx_ttnews%5Bswords%5D=8fd5893941d69d0be3f378576261ae3e&tx_ttnews%5Ball_the_words%5D=Georgia%20Moscow%20proxy&tx_ttnews%5Btt_news%5D=33872&tx_ttnews%5BbackPid%5D=7&cHash=56f9d06976 |title=The Goals Behind Moscow's Proxy Offensive in South Ossetia |publisher=[[The Jamestown Foundation]] |date=8 August 2008 |access-date=3 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141026162658/http://www.jamestown.org/single/?no_cache=1&tx_ttnews%5Bswords%5D=8fd5893941d69d0be3f378576261ae3e&tx_ttnews%5Ball_the_words%5D=Georgia%20Moscow%20proxy&tx_ttnews%5Btt_news%5D=33872&tx_ttnews%5BbackPid%5D=7&cHash=56f9d06976 |archive-date=26 October 2014 }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.chicagotribune.com/2008/08/09/georgian-conflict-puts-us-in-middle/|title=Georgian conflict puts U.S. in middle|website=Chicago Tribune|date=9 August 2008|access-date=3 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141016124315/http://articles.chicagotribune.com/2008-08-09/news/0808080649_1_south-ossetia-russian-peacekeeping-troops-russian-president-dmitry-medvedev/2|archive-date=16 October 2014|url-status=live}}</ref><ref name="washingtonpost.com">{{cite news |author=Peter Finn |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/08/16/AR2008081600502_pf.html |title=A Two-Sided Descent into Full-Scale War |newspaper=[[The Washington Post]] |date=17 August 2008 |access-date=28 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121106085255/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/08/16/AR2008081600502_pf.html |archive-date=6 November 2012 |url-status=live }}</ref> რუს ოურდუმე ექსპერტიშ, [[პაველ ფელგენჰაუერი]]შ რაგადუათ, ოსურ პროვოკაციაშ ღანკ რდჷ ქორთულ ოგამურ ქიმინუაშ პროვოცირება, ნამუთ რუსეთიშ ოურდუმე მინოკათუაშ ოხვილურ სამანჯელს წჷმარინუანდუ.<ref>{{cite web |url=http://www.jamestown.org/programs/edm/single/?tx_ttnews%5Btt_news%5D=33888 |title=The Russian-Georgian War was Preplanned in Moscow |date=14 August 2008 |author=Pavel Felgenhauer |access-date=3 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140820185319/http://www.jamestown.org/programs/edm/single/?tx_ttnews%5Btt_news%5D=33888 |archive-date=20 August 2014 }}</ref> საქორთუოშ თოლორუაშ დო მუზმარენ რუსულ მედიაშ ჩინებათ, ქორთულ ოურდუმე ქიმინუაშ დოჭყაფაშახ რეგულარულ (დო ვა თინჩალური) რუსულ არმიაშ ნორთეფ უკვე გინოყარაფილ რდეს [[როკიშ სორილი]]შ აშო ცხინვალიშ რეგიონიშ ტერიტორიაშა.<ref name="NYTFreshev">{{cite news | url=https://www.nytimes.com/2008/09/16/world/europe/16georgia.html | work=The New York Times | first=C.J. | last=Chivers | title=Georgia Offers Fresh Evidence on War's Start | date=15 September 2008 | access-date=28 August 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170616163055/http://www.nytimes.com/2008/09/16/world/europe/16georgia.html | archive-date=16 June 2017 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.newsru.com/russia/11sep2008/voshli.html |script-title=ru:СМИ: российские войска вошли в Южную Осетию еще до начала боевых действий |publisher=NEWSru.com |date=11 September 2008 |language=ru |access-date=19 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160102030749/http://www.newsru.com/russia/11sep2008/voshli.html |archive-date=2 January 2016 |url-status=live }}</ref> რუსეთიქ საქორთუოს "ობჟათე ოსეთიშ მეხჷ აგრესია" ქეგიაბრალჷ დო 2008 წანაშ 8 მარაშინათუთას, "თინჩალაშ მიშაღალაშ" ოპერაციაშ სამანჯელით, საქორთუოშ მეხ ფართომასშტაბურ ოსქირონე, ოჰეერე დო ოზურე მინოიკათუა დიჭყჷ.<ref name="roudik">{{cite web|publisher=Library of Congress |url=https://www.loc.gov/law/help/russian-georgia-war.php |title=Russian Federation: Legal Aspects of War in Georgia | archive-url=https://web.archive.org/web/20140716042951/http://www.loc.gov/law/help/russian-georgia-war.php |archive-date=16 July 2014 }}</ref><ref name="Allison" /> სეპარატისტულ აფხაზურ ნძალეფქ, 9 მარაშინათუთას, გონწყეს მაჟირა ფრონტ [[კოდორიშ ლეხერი]]შ კოდორიშ ბურჯაფი 2008|ბურჯაფით]] — ქეგიანთხეს კოდორიშ ლეხერს, ნამუსჷთ საქორთუო აკონტროლენდჷ.<ref>{{cite news |url=https://www.reuters.com/article/us-georgia-abkhazia-kodori-idUSL932653720080809 |title=Abkhaz separatists strike disputed Georgia gorge |work=Reuters |date=9 August 2008 |access-date=1 July 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924134849/http://www.reuters.com/article/2008/08/09/us-georgia-abkhazia-kodori-idUSL932653720080809 |archive-date=24 September 2015 |url-status=live }}</ref> 10 მარაშინათუთაშო, ცხინვალ რუს ოურდუმეეფქ გეჭოფეს.<ref name="radar">{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2008/aug/11/georgia.russia11|title=I got my children out minutes before the bombs fell|work=The Guardian|date=11 August 2008|first=Luke|last=Harding|access-date=24 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170305004656/https://www.theguardian.com/world/2008/aug/11/georgia.russia11|archive-date=5 March 2017|url-status=live}}</ref> რუსეთიშ ურდუმე ნძალეფქ გეჭოფეს ქორთულ ნოღეფ ონირზე ტერიტორიეფიშ გალე.<ref name="new_front_deeper">{{cite news |agency=Associated Press |title=Russia opens new front, drives deeper into Georgia |url=http://ap.google.com/article/ALeqM5hV2N6fVKS5slf10A13Dj_uIdaZ4QD92GE8780 |date=11 August 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080814211308/http://ap.google.com/article/ALeqM5hV2N6fVKS5slf10A13Dj_uIdaZ4QD92GE8780 |archive-date=14 August 2008}}</ref> კონფლიქტიშ ბორჯის, [[ქორთუეფიშ ეთნიკურ წიმინდუა ობჟათე ოსეთის|„ობჟათე ოსეთის“ ქორთუეფიშ მეხჷ მიშჷ ეთნიკურ წიმინდუაშ კამპანია]], ნამუთ ლჷმაშ თებაშ უკული, ქორთულ ხორუეფიშ მოჯალაგაუსჷთ იკათუანდჷ.<ref name="Fact-finding">{{cite web|url=http://www.ceiig.ch/pdf/IIFFMCG_Volume_I.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20091007030130/http://www.ceiig.ch/pdf/IIFFMCG_Volume_I.pdf|archive-date=7 October 2009|title=Report. Volume I|date=September 2009|publisher=Independent International Fact-Finding Mission on the Conflict in Georgia |page=27}}</ref><ref name="Damage">{{cite news |title=Amnesty International Satellite Images Reveal Damage to South Ossetian Villages After... |url=https://www.reuters.com/article/2008/10/09/idUS200979+09-Oct-2008+PRN20081009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140222225015/https://www.reuters.com/article/2008/10/09/idUS200979%2B09-Oct-2008%2BPRN20081009 |archive-date=22 February 2014 |work=Reuters |date=9 October 2008 }}</ref> ლჷმაქ 192,000 ადამიერ უკარელეთ დიტჷ, მარა ანდაქ ლჷმაშ უკული, ჸუდეშა დორთა შილებუ. ართ წანაშ უკული, დოხოლაფირო 30 000 ეთნიკურ ქორთუ კინე გინორაჸილო რე.<ref>{{cite web |url=http://www.refworld.org/pdfid/4922c0b22.pdf |title=Civilians in the line of fire |publisher=Amnesty International |date=November 2008 |access-date=3 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140222042133/http://www.refworld.org/pdfid/4922c0b22.pdf |archive-date=22 February 2014 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=Georgia Marks Anniversary of War |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/8188904.stm |date=7 August 2009 |work=BBC News |access-date=3 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808040149/http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/8188904.stm |archive-date=8 August 2014 |url-status=live }}</ref> "[[კომერსანტი]]ს" გჷმობჟინაფილ ინტერვიუს სეპარატისტულ ობჟათე ოსეთიშ ლიდერ [[ედუარდ კოკოითი]]ქ გაცხადჷ, ნამჷ-და ქორთუეფს დორთაშ ნებას ვემეჩანდჷნ.<ref>{{cite web |script-title=ru:Эдуард Кокойты: мы там практически выровняли все |url=http://www.kommersant.ru/doc/1011783 |date=15 August 2008 |publisher=Kommersant |language=ru |access-date=3 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140916181813/http://www.kommersant.ru/doc/1011783 |archive-date=16 September 2014 }}</ref><ref>{{cite web |title=Rights Groups Say South Ossetian Militias Burning Georgian Villages |url=http://www.rferl.org/content/Ossetian_Militias_Burn_Georgian_Villages/1292746.html |date=30 September 2008 |publisher=RFE/RL |access-date=3 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140903102226/http://www.rferl.org/content/Ossetian_Militias_Burn_Georgian_Villages/1292746.html |archive-date=3 September 2014 |url-status=live }}</ref> [[საფრანგეთიშ პრეზიდენტი|საფრანგეთიშ პრეზიდენტ]], [[ნიკოლა სარკოზი]]ქ, 2008 წანაშ 12 მარაშინათუთას, ტყვიაჸთამაშ მეტებაშ აპიჯაფას მორაგადაფათ მიოჭირინჷ.<ref>{{cite news |url=https://old.civil.ge/eng/article.php?id=19069 |title=Russia Endorses Six-Point Plan |publisher=Civil.Ge |date=12 August 2008 | access-date=29 December 2021 }}</ref> რუსეთიქ, 26 მარაშინათუთას, აფხაზეთ დო ობჟათე ოსეთ ზოხო რესპუბლიკეფო აღიარჷ.<ref name="kremlin">{{cite web|url=http://kremlin.ru/eng/speeches/2008/08/26/1543_type82912_205752.shtml|title=Statement by President of Russia Dmitry Medvedev|publisher=The Kremlin|date=26 August 2008|archive-url= https://web.archive.org/web/20080902001442/http://www.kremlin.ru/eng/speeches/2008/08/26/1543_type82912_205752.shtml|archive-date=2 September 2008}}</ref> საქორთუოშ თარობაქ რუსეთწკჷმა დიპლომატიურ ურთიართობეფ მეჭყვიდჷ.<ref name="break">{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7588428.stm |title=Georgia breaks ties with Russia |work=BBC News |date=29 August 2008 |access-date=3 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006073511/http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7588428.stm |archive-date=6 October 2014 |url-status=live }}</ref> 8 გჷმათუთას, რუსულ ოურდუმე ნძალეფქ ქჷდიტუეს აფხაზეთიშ დო ობჟათე ოსეთიშ გოხოლუაშ ბუფერულ ზონეფი, ნამუშ შედეგო ევროპაშ რსხუშ დუმაკვირე მისია საქორთუოშ ბუფერულ ზონეფშა გენშაშქვეს.<ref>{{cite news |url=https://civil.ge/archives/117657 |title=Russia Completes 'Most of Withdrawal' – EU Monitors |publisher=Civil Georgia|date=8 October 2008| access-date=2023-02-22}}</ref><ref>{{cite news |url=https://civil.ge/archives/117667 |title=Moscow Says EU Monitors Fully Control 'Buffer Zones' |publisher=Civil Georgia|date=9 October 2008| access-date=2023-02-22}}</ref> ლჷმაშ უკული, საქორთუო ანტკიცენს, ნამჷ-და აფხაზეთ დო ობჟათე ოსეთ [[საქორთუოშ ოკუპირაფილი ტერიტორიეფი|დორხველ ოკუპირებულ ტერიტორიეფ]] რენ.<ref name="parliament.ge">{{cite web |url=http://www.parliament.ge/index.php?lang_id=ENG&sec_id=98&info_id=20047 |title=Resolution of the Parliament of Georgia on the Occupation of the Georgian Territories by the Russian Federation |date=29 August 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080903224516/http://www.parliament.ge/index.php?lang_id=ENG&sec_id=98&info_id=20047 |archive-date=3 September 2008}}</ref><ref>{{cite news |url=https://old.civil.ge/eng/article.php?id=19330 |title=Abkhazia, S.Ossetia Formally Declared Occupied Territory |publisher=Civil.Ge |date=28 August 2008 | access-date=29 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080903230132/http://www.civil.ge/eng/article.php?id=19330 |archive-date=3 September 2008 |url-status=live}}</ref> === ქორთულ ორცებაშ თარობა (2012–ასეშა) === [[ფაილი:Solvita Āboltiņa tiekas ar Gruzijas premjerministru (cropped).jpg|thumb|upright|[[ბიძინა ივანიშვილი]] — „[[ქორთული ორცება — დემოკრატიული საქორთუო|ქორთულ ორცებაშ]]“ დჷმარსხუაფალ დო პატჷცემულ დუდმახვენჯი.]] [[საქორთუოშ საპარლამენტოშ გიშაგორუეფი 2012|2012 წანაშ საპარლამენტო გიშაგორუეფშო]] ხაზირებაშის, საქორთუოქ მანჯჷ საკონსტიტუციო რეფორმეფ [[საპარლამენტო სისტემა|საპარლამენტო დემოკრატიაშა]] გინულაშ ღანკით, ნამუშით ემაჸონაფალ ხემანჭაუფეფ პრეზიდენტშე პრემიერ-მინისტრის გეგნაჩჷ.<ref>{{cite news |title=Georgia's Constitutional Changes |url=https://www.crisisgroup.org/europe-central-asia/caucasus/georgia/georgia-s-constitutional-changes |work=International Crisis Group |date=1 March 2012|access-date=29 December 2021}}</ref> გინულა დოჭყაფედუკო-ოკო 2012 წანაშ საპარლამენტო გიშაგორუეფით დო გათებედუკო-ოკო [[საქორთუოშ საპრეზიდენტო გიშაგორუეფი 2013|2013 წანაშ საპრეზიდენტო გიშაგორუეფით]]. [[საქორთუოშ საპარლამენტოშ გიშაგორუეფი 2012|2012 წანაშ საპარლამენტო გიშაგორუეფქ]] გიშეგორჷ [[ართოიანი ნაციონალური ყარაფი|ართოიან ნაციონალურ ყარაფიშ]] მარცხებათ დო პარტია „[[ქორთული ორცება — დემოკრატიული საქორთუო|ქორთულ ორცებაშ]]“ გომორძგუათ — ნამუთ რდჷ პირველ თინჩალგიშაგორუეფშ რზათ ხეშუულებაშ გინოჩამა საქორთუოს.<ref>{{Citation|title=Saakashvili Concedes Defeat in Parliamentary Election|newspaper=Civil.ge|date=2 October 2012|url=https://old.civil.ge/eng/article.php?id=25299|access-date=29 December 2021|archive-date=29 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211229182211/https://old.civil.ge/eng/article.php?id=25299|url-status=live}}</ref> პირველ წანა ახალ „ქორთულ ორცებაშ“ თარობაშ დო პრეზიდენტ სააკაშვილიშ შქას აწორინაფაშ „კოჰაბიტაციაშ“ (წორორინაშ) ბორჯით ეიშანჷ.<ref>{{cite news |title=Georgian tycoon Ivanishvili confirmed as prime minister |url=https://www.reuters.com/article/us-georgia-parliament-idUSBRE89O0Z820121025 |work=Reuters |date=25 October 2012|access-date=29 December 2021}}</ref><ref>{{cite news |title=Georgia: Conflict Rather than Cohabitation |url=https://eurasianet.org/georgia-conflict-rather-than-cohabitation |work=Eurasianet |date=8 February 2013|access-date=29 December 2021}}</ref><ref>{{cite news |title=Georgia's Historic Transition Faces Crucial Tests In 2013 |url=https://www.rferl.org/a/georgias-historic-transition-faces-crucial-tests-in-2013/24799963.html |work=RFE/RL |date=16 December 2012 |access-date=29 December 2021 |archive-date=29 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211229171313/https://www.rferl.org/a/georgias-historic-transition-faces-crucial-tests-in-2013/24799963.html |url-status=live }}</ref> [[გიორგი მარგველაშვილი|გიორგი მარგველაშვილქ]], „ქორთულ ორცებაშით“ წჷმორინაფილ კანდიდატიქ, გიშაგორუეფს გიმორძგჷ დო სააკაშვილ დოთირჷ, ნამუქჷთ „ქორთულ ორცებაშ“ ხემანჭუაფა ხოლო უმოსო გაჸონიერჷ.<ref>{{cite news |title=Georgia PM ally Giorgi Margvelashvili 'wins presidency' |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-24696261 |work=BBC News |date=27 October 2013 |archive-date=26 October 2022 |access-date=15 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221026225539/https://www.bbc.com/news/world-europe-24696261 |url-status=live }}</ref> [[ბიძინა ივანიშვილი]], ბიზნესმენი, ნამუქჷთ დარსხჷ „ქორთულ ორცება“, რდჷ თიშ პირველ პრემიერ-მინისტრი, სოიშახ 2013 წანას ვეგნოდირთჷნ. მარა, თინა იშენით პარტიაშ არძაშე გაულამ პერსონათ სქიდუდჷ, თიშ უმკუჯინალო, ნამჷ-და 2018 წანაშახ აკა პოსტ ვაუკებუდჷნ.<ref>{{cite news |title=Irakli Garibashvili Named as Georgia's Next Prime Minister |url=https://jamestown.org/program/irakli-garibashvili-named-as-georgias-next-prime-minister/ |work=Jamestown Foundation |date=4 November 2013 |access-date=29 December 2021 |archive-date=29 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211229171313/https://jamestown.org/program/irakli-garibashvili-named-as-georgias-next-prime-minister/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=Did Georgia's 'Informal Leader' Pressure Prime Minister To Resign? |url=https://www.rferl.org/a/caucasus-report-georgia-garibashvili-resigns/27447558.html |work=RFE/RL |date=24 December 2015 |access-date=29 December 2021 |archive-date=29 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211229171312/https://www.rferl.org/a/caucasus-report-georgia-garibashvili-resigns/27447558.html |url-status=live }}</ref> დო სააკაშვილს მუთ ოხჷნ, თიქ საქორთუო 2013 წანაშ გიშაგორუეფშ უკულ მალასნო ქჷდიტუ დო 2018 წანას თის ბრალ წჷმურინეს კორუფციას დო ხემანჭუაფაშ უბადოთ გჷმორინაფას, ნამუსჷთ თინა გინმივარენდჷ. სააკაშვილ ხურგაშ გალეშე აგჷნძორენდუ „ართოიან ნაციონალურ ყარაფიშ“ დუდმახვენჯიშ პოსტის რინას, ნამუქჷთ ასე თარ ოპოზიციურ პარტიათ გჷნირთუ.<ref>{{cite news |title=Mikheil Saakashvili: Georgian ex-president arrested returning from exile |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-58767420 |work=BBC News |date=1 October 2021 |archive-date=15 December 2021 |access-date=15 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211215195620/https://www.bbc.com/news/world-europe-58767420 |url-status=live }}</ref> „ქორთულ ორცებაქ“ [[საქორთუოშ საპარლამენტო გიშაგორუეფი 2016|2016 წანაშ საპარლამენტო გიშაგორუეფს]] გიმორძგჷ დო 150-შე 115 მანდატით საკონსტიტუციო უმენტაშობა მიპალჷ.<ref>{{cite news |title=Constitutional Amendments Initiated |url=https://old.civil.ge/eng/article.php?id=30072 |work=Civil.ge |date=3 May 2017 |access-date=29 December 2021 |archive-date=29 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211229171312/https://old.civil.ge/eng/article.php?id=30072 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=Georgian government offers concessions to end crisis |url=https://eurasianet.org/georgian-government-offers-concessions-to-end-crisis |work=Eurasianet |date=24 June 2019 |access-date=29 December 2021}}</ref><ref>{{cite news |title=Transparency International urges dialogue with civil society during political crisis in Georgia |url=https://www.transparency.org/en/press/georgia-political-crisis-dialogue-with-civil-society |work=Transparency International |date=30 November 2019 |access-date=29 December 2021 |archive-date=29 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211229171313/https://www.transparency.org/en/press/georgia-political-crisis-dialogue-with-civil-society |url-status=live }}</ref> [[საქორთუოშ საპრეზიდენტო გიშაგორუეფი 2018|2018 წანაშ საპრეზიდენტო გიშაგორუეფს]] პარტია „ქორთულ ორცებაქ“ ხუჯ დუკინჷ ზოხორინელ კანდიდატ [[სალომე ზურაბიშვილი|სალომე ზურაბიშვილს]], ნამუქჷთ მაჟირა ტურს გიმორძგჷ დო ქიანაშ ისტორიას პირველ ოსურ პრეზიდენტო გჷნირთუ.<ref>პარლამენტიშ სპიკერ [[ნინო ბურჯანაძე]]ს ჟირშა უკებუდჷ პრეზიდენტიშ მოღალობაშ პოსტი, 2003 დო 2007 წანეფს.</ref> თენა რდჷ საქორთუოშ პრეზიდენტიშ ეკონია ბონ გიშაგორუეფი, ანდანე გეჸვენჯ საკონსტიტუციო რეფორმეფქ არძაშოულ კალიშრღვაფა გაუქვეს .<ref name="Georgia elects Salome Zurabishvili">{{cite news |title=Georgia elects Salome Zurabishvili as first woman president |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-46376344 |work=BBC News |date=29 November 2018 |archive-date=26 October 2022 |access-date=15 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221026225543/https://www.bbc.com/news/world-europe-46376344 |url-status=live }}</ref> 2019 წანას, რუს დეპუტატი, [[სერგეი გავრილოვი (პოლიტიკოსი)|სერგეი გავრილოვიშ]], ვიზიტიშ დო თიშ „[[მართმადიდებელობაშ ინტერპარლამენტურ ასამბლეა]]ს“ კათაფაშ გეშა, [[საპროტესტო გიშულეფ საქორთუოს 2019-2020|პროტესტეფ გჷმიჭანუ]]. პროტესტანტეფ თხულენდეს ოგიშაგორუე რეფორმას რინელ ესვარილი, პროპორციულ-მაჟორიტარულ ოგიშაგორუე სისტემაშ ოთირალო, ნამუთ, თინეფიშ ტკიცებათ, 2016 ანას გიშაგორუეფს გამაგე პარტიას კაბეტ უმენტაშობას არზენდჷნ. გამაგე პარტიაქ კანკალე მოთხირს ქუდაჸუნჷ დო გავრილოვიშ ვიზიტ გადღანჷ. 2020 წანაშ [[საქორთუოშ საპარლამენტო გიშაგორუეფი 2020|საპარლამენტო გიშაგორუეფ]]შახ, ტომბა პოლიტიკური კრიზისიშ გინაძალებერო მანჯებულ ერეფოშქაშე მედიაციაშ უკული, თე გიშაგორუეფშო სპეციალურო დენტკიცჷ თირელ ოგიშაგორუე სისტემაქ.<ref>{{cite news |title=Georgian Dream, Opposition Reach Consensus over Electoral Reform |url=https://civil.ge/archives/341385 |work=Civil.ge |date=8 March 2020 |access-date=29 December 2021 |archive-date=20 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211220002113/https://civil.ge/archives/341385 |url-status=live }}</ref> დოკინელ ოგიშაგორუე ბარიერიშ შედეგო, პარლამენტის ჩხორო პარტიაქ ქჷმოხვადუ. „ქორთულ ორცებაქ“ ხონარეფიშ 48 პროცენტ მიღჷ, დახე თიჯგურა მაძირაფალი, მუთ ოთხ წანაშ კინოხჷნ, ნამუთ, უმოს პროპორციულ ოგიშაგორუე სისტემაშ დო მაჟორიტარულ ოლქეფშ მუდანობაშ შანულამო დარკებაშ გეშა, 150-შე 90 მანდატშა გეგნიჸონჷ. მარა, ოპოზიციაქ ქვირთოსანობა ქეკადჷ ხეშუულებას, ნამუქჷთ გეგმიჭანჷ მუსხირენთუთამ [[საქორთუოშ პოლიტიკურ კრიზისი 2020-2021|პოლიტიკურ კრიზისი]]. ოპოზიცია დო მომიტინგე მენმოღალეეფ ხეახალ გიშაგორუეფს თხულენდს.<ref>{{cite news |title=Georgia protests: Tbilisi police fire water cannon at demonstrators |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-54868053 |work=BBC News |date=8 November 2020 |archive-date=15 December 2021 |access-date=15 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211215193329/https://www.bbc.com/news/world-europe-54868053 |url-status=live }}</ref> პოლიტიკურ კრიზისიქ ობორჯეთ გემანჯჷ 2021 წანაშ პირელს, ევრორსხუშ აშაჸუნათ მეღებულჷ აპიჯაფათ,<ref>{{cite news |title=New EU Proposal: Amnesty for Rurua, Melia, 2022 Snap Polls if GD Gets Less than 43% in Locals |url=https://civil.ge/archives/413785 |work=Civil.ge |date=18 April 2021 |access-date=29 December 2021 |archive-date=26 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211226180603/https://civil.ge/archives/413785 |url-status=live }}</ref> ნამუშეთ მუზმარენ თუთაშ უკულ გეგშართჷ მუჭოთ გამაგე პარტია „ქორთულ ორცებაქ“, თეშ ოპოზიციურ „ართოიან ნაციონალურ ყარაფიქ“.<ref>{{cite news |title=President Michel to Start Consultations after GD's EU-Brokered Deal Withdrawal |url=https://civil.ge/archives/434558 |work=Civil.ge |date=29 July 2021 |access-date=29 December 2021 |archive-date=26 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211026082704/https://civil.ge/archives/434558 |url-status=live }}</ref> 2022 წანას, [[საქორთუო დო რუსეთ-უკრაინაშ ლჷმა|უკრაინაშა რუსეთიშ მინოკათუაშის]], საქორთუოქ უკრაინას დიპლომატიურო დო ჰუმანიტარულო ქალუდირთჷ, მარა ვაკათაფე შხვა ქიანეფს რუსეთიშო სანქციეფიშ მიშაღალაშ ოკითხირეს. ლჷმაშ დოჭყაფაშე, [[რუსეფიშ ემიგრაცია რუსეთ-უკრაინაშ ლჷმაშ ბორნჯის (2022–ასეშა)|რუს გინოყარაფილეფიშ]] გინაულარ ქიანეფს შქას, საქორთუო პირველ აბანს რე. რუსეფს, თეშ მუჭოთ ანდა შხვაშ თურსჷნ, ვიზაშ უმუშო ართ წანაშ განწეხანს დოსქილადაშ ნება უღჷდეს, მარა ანდა ქორთუქ საქორთუოს რუს მენმოღალეეფიშ მოძინელ მუდანობა უშქურანჯობაშ რისკო აჩამა დიჭყჷ.<ref>{{Cite news |last=Shota Kincha |date=22 May 2022 |title=Russian exiles get a chilly reception in Georgia – VoxEurop |language=en-US |work=Voxeurope |url=https://voxeurop.eu/en/russian-exiles-get-a-chilly-reception-in-georgia/ |access-date=2022-06-26}}</ref><ref>{{Cite news|date=20 May 2023 |title=90 დღე 366-ის წინააღმდეგ - საქართველო-რუსეთის უვიზო მიმოსვლის მოკლე ისტორია|language=en-US |work=Radio Freedom|url=https://www.radiotavisupleba.ge/a/საქართველო-რუსეთის-უვიზო-მიმოსვლის-მოკლე-ისტორია/32419480.html}}</ref> ლჷმაშ დოჭყაფაშე მალასნო, საქორთუოქ ევრორსხუშა კათაფაშ გჷნაცხად უკრაინა დო მოლდოვაწკჷმა ართო გენშეღჷ. თიშ უმკუჯინალო, ნამჷ-და ეკონია ჟირ ქიანაქ კანდიდატიშ სტატუს მუზმარენ თუთაშ უკულ მიღჷ, საქორთუოს კანდიდატიშ სტატუსიშ დაინალებერო პიჯალეფ გენშუღეს, ნამუეფჷთ უმენტაშო სასამართო რეფორმეფს, კანონიშუჟინაშობას, დეოლიგარქიზაციას დო მაღალპოლარიზებულ პოლიტიკურ დო მედიაელმოლიშ გინოჭყვიდუას ოხუდჷ.<ref>{{Cite web |date=2022-06-17 |title=European Commission's Memo Detailing Recommendations for Georgia |url=https://civil.ge/archives/496656 |access-date=2025-04-08 |work=Civil Georgia |language=en |archive-date=7 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220707183921/https://civil.ge/archives/496656 |url-status=live }}</ref> [[ფაილი:2024_Georgian_Protests,_May_2_a.jpg|thumb|[[გერგეზეფიშ მოედანი|გერგეზეფიშ მოედანს]] ოშობათ მომიტინგე ტრანსპორტიშ ყარაფის ოცილუ]] გეჸვენჯ თუთეფს ევრორსხუწკჷმა ურთიართობეფქ გეუფრაშუ, პარტია „ქორთულ ორცებაქ“ პროევროპულ სოციალ-დემოკრატიულშე ევროსკეპტიკურ დო სოციალურო კონსერვატიულ პარტით გჷნირთუ. 2023 წანაშ მელახის, „ქორთულ ორცებაქ“ ქეშეცადჷ მეუღებუდუკო კანონ შხვაშ თურ გაულაშ ქანთელუაშ გეშა, ნამუთ ვასათარობო ორგანიზაციეფს (ენჯეო) ავალდებულენს, დერეგისტრირან „შხვაშ თურ გაულაშ აგენტეფო“, დო თინეფს დაფინანსებაშ 20 პროცენტშე უმოს შხვაშ თურშე გენშალენა-და.<ref>{{Cite web |date=2023-03-07 |title=Law on "Transparency of Foreign Funding" Passes 76-13 in the First Reading |url=https://civil.ge/archives/529567 |access-date=2024-05-12 |website=Civil Georgia |language=en-US |archive-date=8 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230308124013/https://civil.ge/archives/529567 |url-status=live }}</ref> კანონპროექტშენ დისკუსიეფ ააშ-იშ სახენწჷფო დეპარტამენტიშ, გოეროშ დო ევრორსხუშ პროტესტიშ დო გენჭირაშ ფონს იმანჯჷ.<ref>{{Cite web |last=Ritchie |first=Rhea Mogul, Sophie Tanno, Niamh Kennedy, Hannah |date=2023-03-09 |title=Georgia withdraws 'foreign influence' bill but opposition vows more protests |url=https://www.cnn.com/2023/03/09/europe/georgia-bill-protests-withdrawn-intl-hnk/index.html |access-date=2024-05-12 |website=CNN |language=en |archive-date=9 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230309090219/https://www.cnn.com/2023/03/09/europe/georgia-bill-protests-withdrawn-intl-hnk/index.html |url-status=live }}</ref> მანგურ კანონპროექტ 2024 წანაშ პირელს წჷმარინუეს დო გეჸვენჯ თუთას მიღეს.<ref>{{Cite web |title=Ruling party to resubmit bill on transparency of foreign influence to Parliament {{!}} AGENDA.GE |url=https://agenda.ge/en/news/2024/38524 |access-date=2024-05-12 |website=agenda.ge |language=en}}</ref> 2023 წანაშ ქირსეთუთას, უმენტაშ პიჯალეფიშ ურთებუობაშ უმკუჯინალო, საქორთუოს ევრორსხუშ კანდიდატიშ სტატუსიქ მიაჩჷ. თეშ მანგიორო, თე კრიტერიუმეფ დო გენაძინეფი, მუჭომით რე 2024 წანაშ დუდიშულ დო თინუ საპარლამენტო გიშაგორუეფი, თი პიჯალათ გჷნირთუ, ნამჷ-და საქორთუოს გეგნურთუმუდუკო კათაფაშ გეშა რეალურ მორაგადეეფშან.<ref>{{Cite web |date=2023-11-08 |title=EC Spells Out Nine Steps for Georgia to Start Accession Negotiations |url=https://civil.ge/archives/568417 |access-date=2025-04-08 |work=Civil Georgia |language=en |archive-date=17 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240817002155/https://civil.ge/archives/568417 |url-status=live }}</ref> 2024 წანაშ 26 გჷმათუთას მანჯებულჷ [[საქორთუოშ საპარლამენტო გიშაგორუეფი 2024|საპარლამენტო გიშაგორუეფს]] საეგებიო აკორცუაფეფქ დო ქვირთოსანობაქ გჷმიჭანუ [[საქორთუოშ პოლიტიკურ კრიზისი (2024-ასეშა)|პოლიტიკურ კრიზის]] დო [[საქორთუოშ საპროტესტო აქციეფი (2024-2026)|პროტესტეფი]]. კრიზისიქ გეუფრაშუ თიშ უკული, მუთ პრემიერ-მინისტრ [[ირაკლი კობახიძე]]ქ 2028 წანაშახ [[საქორთუოშ კათაფ ევროპაშ რსხუშა|ევრორსხუშა კათაფაშ პროცესიშ]] ობორჯეთ გაჩემებაშ გეშა გაცხადჷნ დო თეშ სამანჯელო შანტაჟ მიჸონუ.<ref>{{Cite web |title=PM Kobakhidze: No EU accession negotiations until 2028, rejecting grants to avoid blackmail |url=https://1tv.ge/lang/en/news/pm-kobakhidze-no-eu-accession-negotiations-until-2028-rejecting-grants-to-avoid-blackmail/ |access-date=2024-12-13 |website=1TV |language=en-US |archive-date=3 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203101528/https://1tv.ge/lang/en/news/pm-kobakhidze-no-eu-accession-negotiations-until-2028-rejecting-grants-to-avoid-blackmail/ |url-status=live }}</ref> გამაგე პარტიაშ კანდიდატიშ, [[მიხეილ ყაველაშვილი]]შ, პარლამენტიშ ოგიშაგორუე კოლეგიაშით ახალ პრეზიდენტო ინაუგურაციაშ ფონს პოლიტიკურ კრიზისიშ მორანწკე რაუნდიქ დიჭყჷ. კინოხიან პრეზიდენტ [[სალომე ზურაბიშვილი|სალომე ზურაბიშვილქ]], ნამუთ 2020–2021 წანეფს საქორთუოშ პოლიტიკურ კრიზისიშ ბორჯის გამაგე პარტიას აწუდირთჷნ, თე პროცეს ვალეგიტიმურო მირჩქინჷ დო ხეშუულებაშ გინოჩამაშ აღიარებაშენ ვარ გაცხადჷ.<ref>{{Cite web |title=Joint Statement by High Representative Josep Borrell and European Commission on Parliamentary elections |url=https://1tv.ge/lang/en/news/joint-statement-by-high-representative-josep-borrell-and-european-commission-on-parliamentary-elections/ |access-date=2024-12-13 |website=1TV |language=en-US |archive-date=4 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241204050004/https://1tv.ge/lang/en/news/joint-statement-by-high-representative-josep-borrell-and-european-commission-on-parliamentary-elections/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Two Georgia opposition leaders arrested at anti-government protest |url=https://www.theguardian.com/world/2025/feb/02/georgia-opposition-leaders-arrested-anti-government-protest |date=2025-02-02 |access-date=2025-04-08 |website=The Guardian |language=en}}</ref> == გეოგრაფია == [[ფაილი:Georgia Topography.png|thumb|350px|left|საქორთუოშ ფიზიკურ რუკა]] საქორთუო ევროპაშ დო აზიაშ ოკართაფუს, [[კავკაცია]]ს იდვალჷ. ბჟადალშე უხურგანს [[უჩა ზუღა]], ოორუეშე - [[რუსეთი]], ბჟაეიოლშე - [[აზერბაიჯანი]] დო ობჟათეშე [[თურქეთი]] დო [[სომხეთი]]. საქორთუო თი უჯვეშაშ ოტრანსპორტე ოთხშარააკართუს იდვალჷ, ნამუთ მიორსხუანდჷ დო მიორსხუანს ოორუეშ დო ობჟათეშ, ბჟადალუშ დო ბჟაეიოლიშ ქიანეფს. თე შარას გინმიშჷ ევროპა-აზიაშ მიმარსხუაფალი ოტრანსპორტე მაგისტრალი - ჯვეში აბრეშუმიშ შარა. * '''ტერიტორია''' - ქიანაშ ფართობი რე 69 700 კვ.კმ. თანჯეფიშ სიგჷნძა - 1771 კმ. * '''ორთა''' - საქორთუო, მუჭოთ ედომუშამი [[კავკაცია]] ანდა გვალათ რე გიშაგორილი დო უმოსო ლაკადა დიხა რე. * '''ორთაშობური რესურსეფი''': ტყალეფი, ჰიდროენერგია, მანგანუმი, რკინაში მადენი, ლინჯი, მორჩილი მუდანობათ ქუანოშქერი დო ნაფთობი, გვალაში დო ზუღაში კლიმატური კურორტეფი. * '''ქიანაში უდიდაში ნოღეფი''' * [[ქართი]] -ოხორანს 1 108 717 კოჩი *[[ბათუმი]] -ოხორანს 152 839 კოჩი * [[ქუთეში]] -ოხორანს 147 635 კოჩი * [[რუსთავი]] -ოხორანს 125 103 კოჩი * [[სოხუმი]] -ოხორანს ''62 914'' კოჩი შხვა დიდი ნოღეფი: * [[გორი]] -ოხორანს 48 143 კოჩი * [[ზუგდიდი]] -ოხორანს 42 998 კოჩი * [[ფუთი]] -ოხორანს 41 465 კოჩი * [[თელავი]] -ოხორანს 19 629 კოჩი დო შხვა... საქორთუო ო.გ. 41o071 დო 43o351 დო ბ.გ. 40o041 დო 46o441-ს იდვალუაფუ. == სახენწჷფო == საქორთუო ოპარლამენტე რესპუბლიკა რე. სახენწჷფოში მადუდე რე [[საქორთუოშ პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]], ნამუთ სხუნუშ ხეშუულაფაშ მანჯღვერჷთ რე. თარობაშ მადუდე - [[პრემიერ-მინისტრი]]. ქიანაშ უმაღალაშ კანონმადვალუ ორგანო რე ართპალატამი პარლამენტი (235 მაკათური), ნამუთ ოთხ წანამოწანას ართიშახ ითირუ პროპორციული დო მაჟორიტარული სისტემათ. * '''ნანანოღა''' - [[ქართი]] * '''ოფიციალური ნინა''' - [[ქორთული ნინა|ქორთული]], [[აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკა|აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას]] [[აფხაზური ნინა|აფხაზური]] ქორთულწკჷმა ართო. * '''ერუანული დღახუ''' - [[26 მესი]] (1918), სახენწჷფობური დუდიშულაშ დღა. == საქორთუოშ თანჯეფი == ოსქჷრონე თანჯა საქორთუოშ ოორუე-ბჟადალუ ნოწილს, დაბა ლესელიძეწკჷმა იჭყაფუ. უკული თინა მეჸუნს [[ფსოუ]]ს, ნამუთ ოდუდეს გვალა აგეფსთაწკჷმა ეჭოფუნს. საქორთუოშ ოორუე თანჯა უმოსო მეჸუნს კავკასიონიშ თარ წყარგმართალ ქჷნდჷრს. გვალა ვაციკფარსიშე გვალა შავიკლდეშა საქორთუოშ თანჯა გეჸუნს წყარგმართალი ქჷნდჷრიშ ოორუეშე გვალა [[მყინვარწვერი|მყინვარწვერს]] დო [[გვერდით ქჷნდჷრი|გვერდით ქჷნდჷრს]]. ბჟაეიოლი თანჯა იჭყაფუ გვალა [[ტინოვროსო]]შე, გიმურს [[ალაზანიშ ვე]]შა, მეუნს წყარმალ [[ალაზანი|ალაზანს]], სოიშახ 1 კმ ვადოსქიდუ [[მინგეჩაურიშ წყაროთხილუ]]წკჷმა წყარმალიშ კათაფაშა. საქორთუოშ ობჟათე თანჯა იჭყაფუ [[უჩა ზუღა]]წკჷმა, ოფუტე [[სარფი]]ს. თანჯა დიო მეჸუნს, უკული კვათჷნს ლაზისტანიშ ქჷნდჷრიშ ოორუე ნორთის, მეჸუნს [[შავშეთი]]ს დო კჷნ კვათუნს [[არსიანიშ ქჷნდჷრი|არსიანიშ ქჷნდჷრს]], ჯავახეთიშ რეგიონიშ დო სომხეთიშ ვულკანურ გვალონას, ლოქიშ ქჷნდჷრს, წყარმალ [[მტკვარი|მტკვარს]] დო [[იორიშ გაბარი|იორიშ გაბარს]]. == ტერიტორიული მონწყუალა == ამდღარი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დორთუალათ საქორთუოს 2 ავტონომიური რესპუბლიკა, 64 მუნიიპალიტეტი დო 5 მუშითმამართვალი ნოღა, თენეფ შქას ნანანოღა ქართი რე. {| class="wikitable" border="10" cellpadding="10" cellspacing="10" |----- ! colspan="3" background: #8B864E | საქორთუოშ რეგიონეფი |----- | colspan="3" align="center" | <div class="float-none"> |----- | ''№'' || ''რეგიონი'' || ''ნანანოღა'' |----- | 1 || [[აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკა]] || [[სოხუმი]] |----- | 2 || [[სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანი]] || [[ზუგდიდი]] |----- | 3 || [[გურიაშ აკანი]] || [[ოზურგეთი]] |----- | 4 || [[აჭარაშ ავტონომიური რესპუბლიკა|აჭარაშ ავტონომიური რესპუბლიკა]] || [[ბათუმი]] |----- | 5 || [[რაჭა-ლეჩხუმიშ დო თუდოლენი შონეშ აკანი|რაჭა-ლეჩხუმიშ<br />დო თუდოლენი შონეშ აკანი]] || [[ამბროლაური]] |----- | 6 || [[იმერეთიშ აკანი]] || [[ქუთეში]] |----- | 7 || [[სამცხე-ჯავახეთიშ აკანი]] || [[ახალციხე]] |----- | 8 || [[დინოხოლენი ქართლიშ აკანი]] || [[გორი]] |----- | 9 || [[მცხეთა-მთიანეთიშ აკანი]] || [[მცხეთა]] |----- | 10 || [[თუდოლენი ქართლიშ აკანი]] || [[რუსთავი]] |----- | 11 || [[კახეთიშ აკანი]] || [[თელავი]] |----- | 12 || [[ქართი]] || [[ქართი]] |----- |} == დემოგრაფია == {{თარი|საქორთუოშ დემოგრაფია}} ისტორიოგრაფიას მეღებული მუნაჩემეფით [[XIII ოშწანურა]]ს ქორთუეფიშ მუდანობა 5 მილიონს ოჭირინუანდჷ. უჩინებუ რე XIV-XVII ოშწანურეფიშ მუნაჩემეფი. XVIII ოშწანურაშ შქა წანეფშე საქორთუოშ მახორობას (ასეიან ხურგეფს) 761 ვითოშით ანგარიშენდეს, თინეფშე 5% ოხორანდჷ ნოღეფს. 1800 წანაშო საქორთუოშ (ასეიან ხურგეფს) მახორობა 675 ვითიოშშე უმოსი რდჷ, თაურეშე ბჟაეიოლ საქორთუოშა მიშჷ მახორობაშ 45,6%, ბჟადალაშა – 54,4%. 1832 წანა 840 ვითოშშა მიძინჷ, 1865 წანას — 1 289 200-ს გეგნაჩირთჷ. 1897 წანას, საქორთუოშ მახორობა რდჷ 1 919 400 ადამიერი, 1914 წანას — 2 600 400. ართი ოშწანურაშ გოძვენას საქორთუოშ მახორობაქ 3,4-სხით მიძინჷ. [[პავლე ინგოროყვა]]სშ ჩინებათ, 1916 წანას საქორთუოშ მახორობა აკმადგინანდჷ 3 365 000 ადამიერს, თინეფშე 2 349 000 ადამიერი რდჷ ქორთუ.<ref>''ინგოროყვა პ.'' „საქართველოს ტერიტორიის საზღვრების შესახებ გვ. 16-17 – თბილისი, 1990</ref> საქორთუოშ მახორობაქ მეხოლაფირო 200 ვითოშით დირკჷ [[პირველი მოსოფელიშ ლჷმა]]შ ბორჯის დო [[საქორთუოშ დემოკრატიული რესპუბლიკა|პირველი რესპუბლიკაშ]] წანეფს, ნამუთ ირიათოიანი ლჷმეფით დო ტერიტორიეფიშ დინაფათ რდჷ გოპიჯაფილი. 1921 წანას საქორთუოშ მახორობაქ 2 410 ვითოშშახ ქუმორთჷ. XX ოშწანურაშე, მახორობაშ მუდანობაშ დოდგინა მახორობაშ არძაშოული მეშქაშობათ მუთმოხვადჷ. პირველი ეჭარუაქ სხუნუური საქორთუოს [[1926]] წანას იმანჯჷ, ეკონიაქ — [[1989]] წანას. ზოხორინელი საქორთუოს მახორობაშ ეჭარუაქ იმანჷ 2002 დო 2014 წანეფს. {| class="wikitable" style="text-align:right" |- ! ეჭარუაშ წანა !! მახორობა !! ქომოლკოჩი !! ოსური |- | [[მახორობაშ რსულას ომორსხუე ეჭარუა 1926|1926]]|| 2 677 200 || || |- | [[მახორობაშ რსულას ომორსხუე ეჭარუა 1939|1939]]|| {{ძინა}} 3 540 000 || || |- | [[სსრრ მახორობაშ არძაშოული ეჭარუა 1959|1959]] || {{ძინა}} 4 044 045 || || |- | [[სსრრ მახორობაშ არძაშოული ეჭარუა 1970|1970]] || {{ძინა}} 4 686 358|| || |- | [[სსრრ მახორობაშ არძაშოული ეჭარუა 1979|1979]] || {{ძინა}} 5 014 800 || || |- | [[მახორობაშ რსულას ომორსხუე ეჭარუა 1989|1989]]|| {{ძინა}} 5 400 800 || || |- | [[საქორთუოშ მახორობაშ არძაშოული ეჭარუა 2002|2002]] || {{რკება}} 4 601 500 || || |- | [[საქორთუოშ მახორობაშ არძაშოული ეჭარუა 2014|2014]] || {{რკება}} 3 787 000|| || |- |2020 || {{რკება}} 3 716 900 || || |} 1989 წანაშ ეჭარუათ საქორთუოშ მახორობა 5 443 000 კოჩი რდჷ, 2002 წანაშო - 4 601 500. მუჭოთ რჩქჷნი, საქორთუოშ მახორობაქ 13 წანაშ დინოხოლე ართი ნოხუთალით მირკჷ. ეკონია პერიოდეფს საქორთუოს მოხვალამირ რთულ პოლიტიკურ მოლინეფქ დო მონკა სოციალურ-ეკონომიკურ კრიზისიქ გჷმიჭანუ საქორთუოშ მახორობაშ ოგჷნაფალი ნორთიშ გუშულა თანჯეფსგალე. თეწკჷმა, მირკჷ დაბადებაქ დო ქჷმიძინჷ ღურუამობაქ დო ქიანაქ მონკა დემოგრაფიულ სიტუაციას ქინოლჷ. მუთ ოწაწჷ [[ქორთუეფი|ქორთუეფს]], 1989 წანას რდჷ 3 787 000 კოჩი, მუთ საქორთუოშ მახორობაშ 70,1 %-ს აკმადგინანდჷ. 2002 წანას ქორთუეფიშ მუდანობა აკმადგინანდჷ 3 661 000 კოჩის, მუთ ქიანაშ მახორობაშ 83,8 % რდჷ. 2006 წანაშ ოფიციალური მუნაჩემეფიშ მეჯინათ, საქორთუოშ ცენტრალურ ხეშუულობაშ კონტროლირებად ტერიტორიას დოხოლაფირო 4 661 473 კოჩი, ოხორანს. მახორობაშ ძინაშ ტემპი აკმადგინანს 0,74 %-ს. * '''ეთნიკური აკოდგინალა''' (საქორთუოშ 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით): [[ქორთუეფი]] — 86,8 %, [[აზერბაიჯანარეფი]] — 6,3 %, [[სომეხეფი]] — 4,5 %, [[რუსეფი]] — 0,7 %, [[ოსეფი]] — 0.4 %, [[იეზიდეფი]] — 0,3 %, [[უკრაინალეფი]] — 0,2 %, [[ქისტეფი]] — 0,2 %, [[ბერძენეფი]] — 0,2 % დო შხვეფი; * '''რელიგიური აკოდგინალუა''' (უმოსო საქორთუოშ 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით): [[მართლმადიდებლობა|მართლმადიდებელი ქირსიანეფი]] — 83,4 %, [[ისლამი|მუსლიმანეფი]] — 10,7 %, [[სომხური სამოციქულო ეკლესია|სომეხი გრიგორიანალეფი]] — 2,9 %, [[კათოლიციზმი|კათოლიკეეფი]] — 0,5 %, [[იეზიდიზმი|იეზიდეფი]] – 0,2 % დო შხვეფი. * '''დიდი ნოღეფი''': [[ქართი]] — 1 108 717, [[ბათუმი]] — 152 839, [[ქუთეში]] — 147 635, [[რუსთავი]] — 125 103, [[სოხუმი]] — 62 914, [[გორი]] — 48 143, [[ზუგდიდი]] — 42 998, [[ფუთი]] — 41 465, [[ცხინვალი]] — 30 432. {| class="infobox" style="text-align:center; width:97%; margin-right:10px; font-size:90%" |+ align=center style="font-weight:bold" | ნოღეფიშ მახორობა ! rowspan=23 width:150|<br /> [[ფაილი:Tiflis.jpg|border|135px|ქართი]]<br />[[ქართი]]<br /> [[ფაილი:Catholic Church in Kutaisi.jpg|border|135px|ქუთეში]]<br />[[ქუთეში]]<br /> [[ფაილი:Streets of Batumii.jpg|border|135px|ბათუმი]]<br />[[ბათუმი]]<br /> |- ! align=center style="background:#B9D3EE;" | № ! align=center style="background:#B9D3EE;" | [[საქორთუოშ ნოღეფი|ნოღა]] ! align=center style="background:#B9D3EE;" | [[საქორთუოშ ტერიტორიული მონწყუალა|აკანი]] ! align=center style="background:#B9D3EE;" | მახორობა ! align=center style="background:#B9D3EE;" | № ! align=center style="background:#B9D3EE;" | [[საქორთუოშ ნოღეფი|ნოღა]] ! align=center style="background:#B9D3EE;" | [[საქორთუოშ ტერიტორიული მონწყუალა|აკანი]] ! align=center style="background:#B9D3EE;" | მახორობა ! rowspan=11 | {{navbar|საქორთუოშ ნოღეფიშ მახორობა|plain=1}} [[ფაილი:Rustavi Square.JPG|135px|რუსთავი]]<br />[[რუსთავი]]<br /> [[ფაილი:Gori cathedral (view from the Gori Fortress) (A).jpg|135px|border|გორი]]<br />[[გორი]]<br /> [[ფაილი:Dadiani Palace.jpg|135px|ზუგდიდი]]<br />[[ზუგდიდი]]<br /> |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 1 ||align=left | '''[[ქართი]]''' || [[ქართი]] || 1 108 717 || align="center" style="background:#f0f0f0;" | 10 ||align=left | '''[[სამტრედია]]'''|| [[იმერეთიშ აკანი|იმერეთი]]|| 25 318 |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 2 ||align=left | '''[[ბათუმი]]''' || [[აჭარაშ ავტონომიური რესპუბლიკა|აჭარა]]|| 152 839|| align="center" style="background:#f0f0f0;" | 11 ||align=left | '''[[ხაშური]]'''|| [[დინოხოლენი ქართლიშ აკანი|დინოხოლენი ქართლი]]||26 135 |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 3 ||align=left | '''[[ქუთეში]]'''||[[იმერეთიშ აკანი|იმერეთი]]|| 147 635 || align="center" style="background:#f0f0f0;" | 12 || align=left | '''[[სანაკი]]'''|| [[სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანი|სამარგალო-ჟიმოლენი შონე]]|| 21 596 |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 4 ||align=left | '''[[რუსთავი]]''' || [[თუდოლენი ქართლიშ აკანი|თუდოლენი ქართლი]]|| 125 103 || align="center" style="background:#f0f0f0;" | 13 ||align=left | '''[[ზესტაფონი]]'''|| [[იმერეთიშ აკანი|იმერეთი]]|| 20 814 |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 5 ||align=left | [[სოხუმი|'''სოხუმი''']]|| [[აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკა|აფხაზეთი]]|| ''62 914''|| align="center" style="background:#f0f0f0;" | 14 ||align=left | [[მარნეული|'''მარნეული''']]|| [[თუდოლენი ქართლიშ აკანი|თუდოლენი ქართლი]]|| 20 211 |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 6 ||align=left | '''[[გორი]]''' || [[დინოხოლენი ქართლიშ აკანი|დინოხოლენი ქართლი]] || 48 143 || align=center style="background:#f0f0f0;" | 15 ||align=left | '''[[თელავი]]'''|| [[კახეთიშ აკანი|კახეთი]]|| 19 629 |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 7 ||align=left | [[ზუგდიდი|'''ზუგდიდი''']]|| [[სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანი|სამარგალო-ჟიმოლენი შონე]]|| 42 998 || align="center" style="background:#f0f0f0;" | 16 ||align=left | [[ახალციხე|'''ახალციხე''']]|| [[სამცხე-ჯავახეთიშ აკანი|სამცხე-ჯავახეთი]]|| 17 903 |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 8 ||align=left | '''[[ფუთი]]'''|| [[სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანი|სამარგალო-ჟიმოლენი შონე]]|| 41 465 || align="center" style="background:#f0f0f0;" | 17 ||align=left | '''[[ქობულეთი]]''' || [[აჭარაშ ავტონომიური რესპუბლიკა|აჭარა]] || 16 546 |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 9 ||align=left | [[ცხინვალი|'''ცხინვალი''']]|| [[დინოხოლენი ქართლიშ აკანი|დინოხოლენი ქართლი]]|| ''30 432''|| align="center" style="background:#f0f0f0;" | 18 ||align=left | [[ოზურგეთი|'''ოზურგეთი''']]|| [[გურიაშ აკანი|გურია]]|| 14 785 |- |} {{საქორთუოშ სახენწჷფობურობა}} == ეკონომიკა == ზოხორინელობაშ გუმოცხადებაშე ამდღარშახ იგინძორებუ საბაზარო რეფორმეფი. ეკონომიკაშ თარი დარგეფი რე ოფუტეშ მეურნება (ჩაი, ციტრუსი, ხილი, თამბაქო, ღვინი, მანქანაშკიდანჯალა, მეტალურგია, ჰიდრორესურსეფი. === საბანკო-საფინანსო დო დაზღვიებაშ სისტემეფი === დიდი ქორთუ, [[ილია ჭავჭავაძე]] „საადგილმამულო სათავადაზნაურო ბანკიშ“ ხემანჯღვერობაშ პერიოდის, დიო ხოლო 1883 წანაშე გაზეთ ''ივერიას'' ობჟინუანს მოშინაფილი ორგანიზაციაშ მუშობაშ შედეგეფს. თენა რდჷ მაართა ქორთული საბანკო-საფინანსო ინსტიტუტიშ მაართა საჯარო წჷმორინაფა. ამდღა საქორთუოშ ეკონომიკაშ სექტორს მუშენს მუდგაზმარენი ძალიერი კომერციული ბანკი დო ბანკეფიშ ასოციაცია. * [[საქორთუოშ ბანკეფიშ ასოციაცია]] ([[ქორთული ნინა|ქორთ]]. [[:ka:საქართველოს ბანკების ასოციაცია|საქართველოს ბანკების ასოციაცია]]) * [[ბაზის ბანკი]] * [[ბანკი რესპუბლიკა]] (ბუნა სოსიეტე ჟენერალი) * [[ვითიბი]] * [[თიბისი ბანკი]] * [[პროკრედიტბანკი]] * [[საქართველოს ბანკი]] * [[სახალხო ბანკი]] * [[სილქ როუდ ბანკი]] * [[სტანდარტ ბანკი]] * [[ტაოპრივატბანკი]] ვასაბანკო საკრედიტო-სადეპოზიტო ორგანიზაციეფი დო საფინანსო-საკრედიტო ხუჯიშდაკინებაშ (მხარდაჭერა) პროგრამეფი: * „[[განათლების ერთიანი საკრედიტო კავშირი]]“ დაზღვიებაშ სისტემა: * [[დაზღვევის ასოციაცია]] * [[ალდაგი-ბი-სი-აი]] * [[ჯი-პი-აი ჰოლდინგი]] სახენწჷფო ინსტიტუტეფი: * [[საქორთუოშ ფინანსეფიშ სამინისტრო]] * [[საქორთუოშ ცენტრალური ბანკი]] </small> საქორთუოშ ისტორია ართ-ართი არძაში უმოს დიდარი რე ჯვეში ქიანეფშე. საქორთუოშ ტერიტორიას მაართა ქორთული ქიანეფი არსებენდ 3000 წანაშ ოწოხლე. თე ქიანეფი რე [[კოლხეთიშ ომაფე|კოლხეთი]] (ჯვეშ ქორთული წყუეფს ''ეგრისი'') დო [[დიაოხი]] (ტაო-კლარჯეთი). 1918-1921 წანეფს საქორთუო რდჷ დემოკრატიული რესპუბლიკა. 1921-1990 წანეფს საქორთუო რდჷ სხუნუშ აკოშქუმალაშ ართ-ართი მაკათური ქიანა. 1990 წანაშ უკული საქორთუო რე დუდიშული სახენწჷფო. დღას ათენა [[სუამი]]შ ართ-ართი მაკათური რე [[უკრაინა]]წკჷმა, აზერბაიჯანწკჷმა დო [[მოლდოვა]]წკჷმა ართო. საქორთუო რე [[უჩა ზუღა]]შ ეკონომიკური ალმახანდეობაშ ორგანიზაციაშ მაკათურით. == ტერიტორიული მონწყუალა == ამდღარი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დორთუალათ საქორთუოს 2 ავტონომიური რესპუბლიკა, 64 მუნიიპალიტეტი დო 5 მუშითმამართვალი ნოღა, თენეფ შქას ნანანოღა ქართი რე. == ქორთული რესურსეფი ინტერნეტის == * [http://www.president.gov.ge/ საქორთუოშ პრეზიდენტიშ ოფიციალური ვებ-გვერდი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110316105336/http://www.president.gov.ge/ |date=2011-03-16 }} * [http://www.parliament.ge საქორთუოშ პარლამენტი] * [http://www.mfa.gov.ge/ საგალეო საქვარეფიშ სამინისტროშ ვებ-გვერდი] * [http://civil.ge/geo/ Civil.ge — საქორთუოშ პოლიტიკური სიახალეეფიშ მაჩინე (მაცნე)] * [http://internet.ge Internet.ge] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111017123847/http://internet.ge/ |date=2011-10-17 }} * [http://weather.ge/ ტაროსი საქორთუოს]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.apsny.ge Грузия online — ახალი ამბეფი დო ანალიტიკური მასალეფი] {{ru}} * [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gg.html CIA World Factbook] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151016075816/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gg.html |date=2015-10-16 }}{{en icon}} * [http://www.caucaz.com/home_uk Caucaz.com — ირმარული სტატიეფი დო რეპორტაჟეფი საქორთუოშე დო ობჟათე კავკასიაშე] * [https://www.allgeo.org/index.php/ka/ საქორთუეშე ოთხ ნინაშა: ისტორია, კულტურა, აუდიო-ვიდეოთეკა დო შხვა] ==კომენტარეფი== <references group="კომ."/> ==სქოლიო== {{სქოლიო|2}} {{ევროპაშ ქიანეფი}} {{ფეისბუქი}} [[კატეგორია:საქორთუო| ]] [[კატეგორია:აზიაშ ქიანეფი]] [[კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი]] [[კატეგორია:ევროპაშ სხუნუშ მაკათური სახენწჷფოეფი]] [[კატეგორია:ევროპაშ ქიანეფი]] [[კატეგორია:კავკაცია]] [[კატეგორია:მოლენკავკაცია]] [[კატეგორია:რესპუბლიკეფი]] [[კატეგორია:საქორთუოშ თეხანური ისტორია]] [[კატეგორია:ქირსიანული სახენწჷფოეფი] 2syzrul0al7n841paarsypn4fh3mj3e 0 17182 253768 219528 2026-10-04T19:23:54Z Narazeni 826 253768 wikitext text/x-wiki {{Short description|სახენწჷფო ბჟადალ აფრიკას}} {{about|სახენწჷფოშ|ჯვეშ იმპერიაშ გეშა|განაშ იმპერია|შხვა შანულობეფიშ გეშა|განა (მიარეშანულამი)}} {{ინფოდაფა ქიანა| |ოდაბადური_ჯოხო = ''Republic of Ghana'' |ედომუშამი_ჯოხო = განაშ რესპუბლიკა |ოართე_ჯოხო =განა |შილა = Flag of Ghana.svg |გერბი = Coat_of_arms_of_Ghana.svg |რუკა = Ghana (orthographic projection).svg |ჰიმნი = ''God Bless Our Homeland Ghana'' |დევიზი =''Freedom and Justice'' |ოფიციალური_ნინეფი =[[ინგლისური ნინა|ინგლისური]] |რელიგია= {{ublist |item_style=white-space:nowrap; |{{Tree list}} * 71.3% [[ქირსიანობა განას|ქირსიანობა]] ** 49.0% [[პროტესტანტიზმი]] ** 10.0% [[კათოლიციზმ განას|კათოლიციზმი]] ** 12.3% შხვა [[ქირსიანულ გემაჸვენჯობეფიშ ერკებული|ქირსიანულ გემაჸვენჯობა]] {{Tree list/end}} |19.9% [[ისლამ განას|ისლამი]] |3.2% [[აფრიკულ ტრადიციულ რელიგია|ტრადიციულ რწუმეფი]] |1.1% [[Iვარელიგიურობა განას|ვა რელიგიური]] |4.5% შხვა }} (2021) |ნანანოღა= [[აკრა]] |latd=5 |latm=33 |latNS=N |longd=0 |longm=15 |longEW=W |უდიდაში_ნოღა =ნანანოღა |თარობაშ_ტიპი = [[უნიტარული სახენწჷფო|უნიტარულ]] [[საპრეზიდენტო სისტემა|საპრეზიდენტო]] [[რესპუბლიკა]] |ლიდერიშ_ტიპი_1 = [[განაშ პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]] |ლიდერიშ_ჯოხო_1 = [[ჯონ დრამანი მაჰამა]] |ლიდერიშ_ტიპი_2 = [[განაშ ვიცე-პრეზიდენტი|ვიცე-პრეზიდენტი]] |ლიდერიშ_ჯოხო_2 = [[ჯეინ ნაანა ოპოკუ-აგიემანგი]] |ლიდერიშ_ტიპი_3 = |ლიდერიშ_ჯოხო_3 = |ლიდერიშ_ტიპი_4 = |ლიდერიშ_ჯოხო_4 = |სახენწჷფოშ ტიპი = |მიკოღანკუა = |ოფიციალური ჸოფირება 1 = |ოფიციალური თარიღი 1 = |ოფიციალური ჸოფირება 2 = |ოფიციალური თარიღი 2 = |ოფიციალური ჸოფირება 3 = |ოფიციალური თარიღი 3 = |ოფიციალური ჸოფირება 4 = |ოფიციალური თარიღი 4 = |რანგი_ფართობით = 80-ა |ფართობი =240,000 |წყარი_% =4.61 |ოეგებიე_მახორობა =35,039,451<ref name="pop">{{cite web |title=Ghana Population (2025) |url=https://www.worldometers.info/world-population/ghana-population/ |language=en |access-date=7 October 2019 |archive-date=17 January 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260117005506/https://www.worldometers.info/world-population/ghana-population/ |url-status=live}}</ref> |ოეგებიე_მახორობა_რანგი = 46-ა |მახორობა_ოეგებიეთ_წანას = 2025 |მახორობაშ_ცენზი = |მახორობაშ_ცენზი_წანას = |მახორობაშ_მეჭედალა = 101 |მახორობაშ_მეჭედალა_რანგი = 90-ა |ედპ_ppp_წანა = 2025 |ედპ_ppp = $314,592 მილიარდი |ედპ_ppp_რანგი = 67-ა |ედპ_ppp_ართ_მახორუშე =$8,042 |ედპ_ppp_ართ_მახორუშე_რანგი = 136-ა |აგი = 0.628 |აგი_ტენდენცია ={{ძინა}} |აგი_კატეგორია = <font color="#ffcc00">ოშქაშე</font> |აგი_რანგი =143-ა |აგი_წანა =2023 |ვალუტა= [[განურ სედი|სედი]] |ვალუტაშ_კოდი =GHS |ქიანაშ_კოდი =GH |ბორჯიშ_ორტყაფუ = ([[UTC+0]]) |ზარხულიშ_ბორჯი = |cctld = [[.gh]] |ოტელეფონე_კოდი =+233 |ოტელეფონე_კოდი_მეწურაფა= |სქოლიო= }} '''განა''', ოფიციალურო '''განაშ რესპუბლიკა''' — [[სახენწჷფო]] [[ბჟადალი აფრიკა|ბჟადალ აფრიკა]]ს. ობჟათეშე ომძღჷ [[გვინეაშ ჸუჯი|გვინეაშ ჸუჯ]] დო [[ატლანტიშ ოკიანე]], ბჟადალშე უხურგანს [[კოტ-დ’ივუარი]], ოორუეშე — [[ბურკინა-ფასო]], ბჟაეიოლშე — [[ტოგო]].<ref>{{Cite web |title=About Ghana – Ministry Of Foreign Affairs |url=https://mfa.gov.gh/index.php/about-ghana/ |access-date=2026-06-04 |language=en-US}}</ref> განაშ ფართობ რე 239,567 კმ² დო იკათუანს შხვადოშხვა [[ბიომა|ეკოსისტემას]], წყარპიჯიშ [[სავანა|სავანეფშე]] დოჭყაფილ [[ტროპიკულ ტყა|ტროპიკულ ტყალეფით]] თებული. 35 მილიონშე უმოს მახორობათ,<ref name=pop/> განა [[აფრიკაშ ქიანეფიშ ერკებულ მახორობაშ მეჯინთ|აფრიკას მახორობაშ მუდანობათ მავითაანთხა]] დო ბჟადალ აფრიკას — მაჟირა ქიანა რე. [[ნანანოღა]] დო [[განაშ ნოღეფიშ ერკებული|უკაბეტაშ ნოღა]] რე [[აკრა]]<ref>{{Cite web |last=Ed |date=2024-08-13 |title=16 Regions in Ghana |url=https://www.fact-checkghana.com/16-regions-in-ghana/ |access-date=2026-03-28 |website=Fact Check Ghana |language=en}}</ref> == ორთა == განაშ წყარპიჯიშ ღოზი (დოხოლაფირო 535 კმ) დაღარასიე დორთილი, ორთაშობური ონიშოლეფი ვაუღუ. ტერიტორიაშ დიდი ნორთი ვე რე. წყარპიჯიშ მანგას 15 კმ-შახ სიგანაშ ზუღაშპიჯიშ რზენიე. ცენტრალურ ნორთის გჷნოფაჩილიე აშანტიშ ფართო პლატო (სიმაღალა 300 მ-შახ); ოორუე-ბჟადალშე ობჟათე-ბჟაეიოლშა 200 კმ-ს გოძჷ კვაჰუშ პლატო. ოორუე ნორთი ველეფს უკებჷ. === ჰავა === ჰავა ეკვატორულ-მუსონურიე, ობჟათე-ბჟადალშე ეკვატორულშა გჷნმალი. არძაშე ტჷბუ თუთაშ (მელახი) ოშქაშე ტემპერატურა რე 27°C-შე (ობჟათე) 32°C-შახ (ოორუე). არძაშე რგილი თუთაშ (მარაშინათუთა), 23°C-შე 26°C-შახ. ნოლექეფი წყარპიჯიშ ბჟადალ ნორთის დო აშანტიშ პლატოს 1 500 - 2 000 მმ წანმოწანას, აკრაშ რაიონს დო წყარპიჯიშ ბჟაეიოლ ნორთის - 650 - 750 მმ, ქიანაშ ოორუეს - 1 000 - 1 200 მმ. გერგობათუთა-მარაშინათუთას [[საჰარა|საჰარაშ]] ტიოზიშე უბარს სქირე დო ჩხე ბორია ჰარმატანი. [[ფაილი:Ghana Topography.png|მინიატიურა|მორძგვიშე|ფიზიკური რუკა]] === დინოხოლენი წყარეფი === წყარმალუეფიშ რშვილი შხირიე. უდიდაში წყარმალუშ - [[ვოლტა|ვოლტაშ]] ღანჩოს ქიანაშ ტერიტორიაშ გვერდშე მეტი უკებჷ. წყარმალუეფი - პრა, ანკობრა დო ტანო ჭორომიანიე, ჭვემაშ სეზონს იძინანს დო ონიშეთ გჷმირინუაფუ. განას აკა ტობა რე - ბოსუმტვი. === ფლორა დო ფაუნა === ტერიტორიაშ დიდი ნორთი სავანაშ ტყალეფით დო მაღალოდიარებამი სავანათიე ფორილი. ობჟათეშე დო ობჟათე-ბჟადალშე თენეფს ნოტიო სუბტროპიკული ტყალეფი თირანს. ტყალეფს ქვიანაშ ფართობიშ დოხოლაფირო 10% უკებჷ. ოკიანეშ წყარპიჯ ღოზის ქვერჩხამი ჩანარეფიე, ბრელიე ზეთიშ დო ქოქოსიშ პალმა. დიხეფი უმენტაშო ლატერიტულიე. ჩხოლარეფშე სავანაშ ტყალეფს მჷკოსქილადირიე - [[მუნჭყვიშობურეფი|მუნჭყვი]], სავანას - [[ნჯილო]]. თაშნეშე ხე [[კამბეშეფი|კამბეში]], [[ბეჰემოთი]], [[ჯიქი]], [[მაიმუნეფი|მაიმუნი]], [[ანტილოპეფი|ანტილოპა]] დო შხვა. მიარეფერუამიე მაფურინჯეეფიშ დო მახოხინალეფიშ ოქიანუ. == ლიტერატურა == {{ქსე|2|669-671}} ==სქოლიო== {{სქოლიო}} {{Commons|Ghana|განა}} {{აფრიკაშ ქიანეფი}} [[კატეგორია:განა| ]] [[კატეგორია:აფრიკაშ ქიანეფი]] [[კატეგორია:ინგლისურნინამი ქიანეფი]] [[კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი]] 3t4pyjo6wbg150ev4x74hq686pdve2h 0 25405 253764 242307 2026-10-04T15:45:52Z Narazeni 826 მახვარებუქ Narazeni ხასჷლა „[[ალექსანდრ ვუჩიჩი]]“ გეგნიღჷ ხასჷლაშა „[[ალექსანდარ ვუჩიჩი]]“: მასქერულ ნინაშა პერსონაშ თინ ჯოხო 242307 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო = ალექსანდრ ვუჩიჩი<br />{{lang-sr|Александар Вучић}} | სურათი= 2025 Aleksandar Vučić (cropped).jpg | სურათიშ ზჷმა =250პქ | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო= | ხეშმოჭარუა = Signature_Aleksandar_Vucic.png | რანწკი = [[ფაილი:Coat_of_arms_of_Serbia.svg|25პქ]][[სერბეთი]]შ 5-ა [[სერბეთიშ პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]][[ფაილი:Flag of the President of Serbia.svg|25პქ]] | პოსტი დეკინჷ = [[31 მესი]], [[2017]] | პოსტი დიტუ = | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი= [[ტომისლავ ნიკოლიჩი]] | მონძე = | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი დო ხანი|1970|3|5}} | დაბადებაშ აბანი= [[ბელგრადი]], [[იუგოსლავია]] | ღურაშ თარიღი = | ღურაშ აბანი= | მენოღალობა ={{შილა|სერბეთი}} | ერუანობა =[[სერბეფი|სერბი]] | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= 2 | გონათაფა =[[ბელგრადიშ უნივერსიტეტი]] | პროფესია = | საქვარუა = | რელიგია =[[მართლმადიდებლობა]] | ჯილდოეფი = | პარტია = [[სერბეთიშ პროგრესიული პარტია]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 = [[ფაილი:Flag of Serbia.svg|25პქ]] სერბეთიშ 72-ა [[სერბეთიშ პრემიერ-მინისტრი|პრემიერ-მინისტრი]] | პოსტი დეკინჷ2 = [[27 პირელი]], [[2014]] | პოსტი დიტუ2=[[31 მესი]], [[2017]] | წიმოხონი2 = [[ივიცა დაჩიჩი]] | მონძე2 = | პრეზიდენტი2=[[ტომისლავ ნიკოლიჩი]] | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = [[ფაილი:Flag of Serbia.svg|25პქ]] სერბეთიშ დუდთხილუაშ მინისტრი | პოსტი დეკინჷ3 = [[27 კვირკვე]], [[2012]] | პოსტი დიტუ3 =[[2 ეკენია]], [[2013]] | წიმოხონი3 = [[დრაგან შუტანოვაცი]] | მონძე3 = [[ნებოიშა რადიჩი]] | პრეზიდენტი3 =[[ტომისლავ ნიკოლიჩი]] | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''ალექსანდარ ვუჩიჩი''' ({{lang-sr|Александар Вучић, Aleksandar Vučić}}; [[5 მელახი]], [[1970]], [[ბელგრადი]]) — [[სერბეფი|სერბი]] პოლიტიკოსი. უშქურანჯობაშ ერუანული სხუნუშ გენერალური მელამოსე, [[სერბეთი]]შ პრემიერ-მინისტრი ([[2014]] წანაშე). დუდთხილუაშ ჸოფილი მინისტრი ([[2012]]-[[2013]] წწ.). 14 წანაშ გოძვენას რდჷ სერბეთიშ რადიკალური პარტიაშ მადუდე. ჸუნს ჩილი დო ჟირი სქუა. ==რესურსეფი ინტერნეტის== * [http://www.sns.org.rs/ ოფიციალური საიტი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150802160525/http://www.sns.org.rs/ |date=2015-08-02 }} {{DEFAULTSORT:ვუჩიჩი, ალექსანდარ}} {{მერკე-პოლიტიკოსი}} [[კატეგორია:სერბეთიშ პრემიერ-მინისტრეფი]] [[კატეგორია:სერბეთიშ პრეზიდენტეფი]] avi1gu3l55z1lh6e1519xpn3f9ska1l 253766 253764 2026-10-04T15:54:01Z Narazeni 826 253766 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო = ალექსანდარ ვუჩიჩი<br />{{lang-sr|Александар Вучић}} | სურათი= 2025 Aleksandar Vučić (cropped).jpg | სურათიშ ზჷმა =250პქ | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო= | ხეშმოჭარუა = Signature_Aleksandar_Vucic.png | რანწკი = [[ფაილი:Coat_of_arms_of_Serbia.svg|25პქ]][[სერბეთი]]შ 5-ა [[სერბეთიშ პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]][[ფაილი:Flag of the President of Serbia.svg|25პქ]] | პოსტი დეკინჷ = [[31 მესი]], [[2017]] | პოსტი დიტუ = [[27 ეკენია]], [[2026]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი= [[ტომისლავ ნიკოლიჩი]] | მონძე = [[ანა ბრნაბიჩი]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი დო ხანი|1970|3|5}} | დაბადებაშ აბანი= [[ბელგრადი]], [[იუგოსლავია]] | ღურაშ თარიღი = | ღურაშ აბანი= | მენოღალობა ={{შილა|სერბეთი}} | ერუანობა =[[სერბეფი|სერბი]] | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= 2 | გონათაფა =[[ბელგრადიშ უნივერსიტეტი]] | პროფესია = | საქვარუა = | რელიგია =[[მართმადიდებელობა|მართმადიდებელი]] | ჯილდოეფი = | პარტია = [[სერბეთიშ პროგრესიულ პარტია]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 = [[ფაილი:Flag of Serbia.svg|25პქ]] სერბეთიშ 72-ა [[სერბეთიშ პრემიერ-მინისტრი|პრემიერ-მინისტრი]] | პოსტი დეკინჷ2 = [[27 პირელი]], [[2014]] | პოსტი დიტუ2=[[31 მესი]], [[2017]] | წიმოხონი2 = [[ივიცა დაჩიჩი]] | მონძე2 = | პრეზიდენტი2=[[ტომისლავ ნიკოლიჩი]] | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = [[ფაილი:Flag of Serbia.svg|25პქ]] სერბეთიშ დუდთხილუაშ მინისტრი | პოსტი დეკინჷ3 = [[27 კვირკვე]], [[2012]] | პოსტი დიტუ3 =[[2 ეკენია]], [[2013]] | წიმოხონი3 = [[დრაგან შუტანოვაცი]] | მონძე3 = [[ნებოიშა რადიჩი]] | პრეზიდენტი3 =[[ტომისლავ ნიკოლიჩი]] | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''ალექსანდარ ვუჩიჩი''' ({{lang-sr|Александар Вучић, Aleksandar Vučić}}; [[5 მელახი]], [[1970]], [[ბელგრადი]]) — [[სერბეფი|სერბ]] პოლიტიკოსი. უშქურანჯობაშ ერუანულ სხუნუშ გენერალურ მელამოსე, [[სერბეთი]]შ პრემიერ-მინისტრი ([[2014]]-[[2017]] წანეფს). დუდთხილუაშ ჸოფირ მინისტრი ([[2012]]-[[2013]] წწ.). 14 წანაშ გოძვენას რდჷ სერბეთიშ რადიკალური პარტიაშ მადუდე. [[2017]] წანაშ [[31 მესი]]შე [[2026]] წანაშ [[27 ეკენია]]შა [[სერბეთიშ პრეზიდენტი]]. ჸუნს ჩილ დო ჟირ სქუა. ==რესურსეფ ინტერნეტის== * [http://www.sns.org.rs/ ოფიციალურ საიტი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150802160525/http://www.sns.org.rs/ |date=2015-08-02 }} {{DEFAULTSORT:ვუჩიჩი, ალექსანდარ}} {{მერკე-პოლიტიკოსი}} [[კატეგორია:სერბეთიშ პრემიერ-მინისტრეფი]] [[კატეგორია:სერბეთიშ პრეზიდენტეფი]] rfk8z27zr1a98t6s61a2wzfz20oedf1 0 30627 253767 243063 2026-10-04T17:27:15Z CommonsDelinker 2867 Removing [[:c:File:Saratov_City_Centre.jpg|Saratov_City_Centre.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Christian Ferrer|Christian Ferrer]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files uploaded by Frozen Feeling|]]. 253767 wikitext text/x-wiki {{ვიკიფიცირაფა}} {{დამუშებაშ პროცესის რე}} ==გალერეა== <gallery mode="packed" heights="140" style="font-size:88%; line-height:130%"> File:Moscow-city-MIBC.jpg|alt=Moscow|1. [[მოსკოვი]] File:Spb Views from Isaac Cathedral May2012 09.jpg|alt=Saint Petersburg|2. [[სანქტ-პეტერბურგი]] File:Novosibirsk view.jpg|alt=Novosibirsk|3. [[ნოვოსიბირსკი]] File:Yekaterinburg skyline2.jpg|alt=Yekaterinburg|4. [[ეკატერინბურგი]] File:Kazan skyline view.jpg|alt=Kazan|6. [[ყაზანი]] File:Площадь.Революции.сверху.Челябинск1.jpg|alt=Chelyabinsk|7. [[ჩელიაბინსკი]] File:Omsk Pushkin Library.jpg|alt=Omsk|8. [[ომსკი]] File:Samara 8-01-2009.jpg|alt=Samara|9. [[სამარა]] File:Набережная Ростова-на-Дону. Причал.jpg|alt=Rostov-on-Don|10. [[დონიშ როსტოვი]] File:BashkirWhiteHouse.jpg|alt=Ufa|11. [[უფა]] File:Krs railstation.jpg|alt=Krasnoyarsk|12. [[კრასნოიარსკი]] File:Perm Russia.jpg|alt=Perm|13. [[პერმი]] File:Главное здание управления ЮВЖД.jpg|alt=Voronezh|14. [[ვორონეჟი]] File:Mamaev kurgan (ОКН).JPG|alt=Volgograd|15. [[ვოლგოგრადი]] File:Wypnk6mOFr0.jpg|alt=Krasnodar|17. [[კრასნოდარი]] File:AvtoVAZ-5393.JPG|alt=Tolyatti|18. [[ტოლიატი]] File:Крестовоздвиженская церковь (Тюмень)-2.jpg|alt=Tyumen|19. [[ტიუმენი]] File:Монумент Дружбы народов.jpg|alt=Izhevsk|20. [[იჟევსკი]] File:Church of the Epiphany (Irkutsk).jpg|alt=Irkutsk|22. [[ირკუტსკი]] File:The city of Ulyanovsk, Russia.jpg|alt=Ulyanovsk|23. [[ულიანოვსკი]] File:Хабаровск, летом на набережной Амура.JPG|alt=Khabarovsk|24. [[ხაბაროვსკი]] File:Center of Vladivostok and Zolotoy Rog.jpg|alt=Vladivostok|25. [[ვლადივოსტოკი]] File:Yaroslavl-strelka.JPG|alt=Yaroslavl|26. [[იაროსლავლი]] File:Makhachkala, Dagestan.png|alt=Makhachkala|27. [[მახაჩყალა]] File:Подсолнухи Томск.jpg|alt=Tomsk|28. [[ტომსკი]] File:Orenburg State University.jpg|alt=Orenburg|29. [[ორენბურგი]] File:Сити Молл.jpg|alt=Novokuznetsk|30. [[ნოვოკუზნეცკი]] File:Kemerovo1.jpg|alt=Kemerovo|31. [[კემეროვო]] File:Ryazan I station building.jpg|alt=Ryazan|32. [[რიაზანი]] File:Astrakhan music theatre.jpg|alt=Astrakhan|33. [[ასტრახანი]] File:Энтузиастлар бульвары.jpg|alt=Naberezhnye Chelny|34. [[ნაბერეჟნიე ჩელნი]] File:New Penza Drama Theatre.jpg|alt=Penza|35. [[პენზა]] File:Липецк - Областная администрация.JPG|alt=Lipetsk|36. [[ლიპეცკი]] File:Kirov Theater Square in the New Year.JPG|alt=Kirov|37. [[კიროვი (კიროვიშ ოლქი)|კიროვი]] File:Плащадь Ленина в Туле 3.JPG|alt=Tula|38. [[ტულა]] File:Спуск к заливу (Чебоксары).jpg|alt=Cheboksary|39. [[ჩებოქსარი]] File:Old cathedral of Kaliningrad in Russia.jpg|alt=Kaliningrad|40. [[კალინინგრადი]] File:ZnamSobor 001.jpg|alt=Kursk|41. [[კურსკი]] File:Центр Улан-Удэ.JPG|alt=Ulan-Ude|42. [[ულან-უდე]] File:Stavropol centre.JPG|alt=Stavropol|43. [[სტავროპოლი]] File:Magnitogorskiy Gos Tekh Universitet.JPG|alt=Magnitogorsk|44. [[მაგნიტოგორსკი]] File:Проспект Ленина (Иваново).JPG|alt=Ivanovo|45. [[ივანოვო]] File:Театральная площадь (Брянск).JPG|alt=Bryansk|46. [[ბრიანსკი]] File:Sevastopol 04-14 img04 view from Suvorov Square.jpg|alt=Sevastopol|47. [[სევასტოპოლი]] <small>({{აბრ|ოკუპ.|რუსეთიშით ოკუპირაფილი უკრაინაშ ნოღა}})</small> File:Салют на морском порту.jpg|alt=Sochi|48. [[სოჭი]] File:Вид На Харьковскую Гору.jpg|alt=Belgorod|49. [[ბელგოროდი]] File:Проспект Ленина (Нижний Тагил).jpg|alt=Nizhny Tagil|50. [[ნიჟნი-ტაგილი]] File:Успенский собор (Владимир).jpg|alt=Vladimir|51. [[ვლადიმირი (ნოღა)|ვლადიმირი]] File:Wysotka.jpg|alt=Arkhangelsk|52. [[არხანგელსკი]] File:Калуга с высоты птичьего полета.JPG|alt=Kaluga|53. [[კალუგა]] File:Lenin st., Surgut, Russia 04.jpg|alt=Surgut|54. [[სურგუტი]] File:Площадь Ленина (2).JPG|alt=Chita|55. [[ჩიტა (ბაიკალიშპიჯიშ ოლქი)|ჩიტა]] File:Simferopol 04-14 img20 MGorky Crimean Theatre.jpg|alt=Simferopol|56. [[სიმფეროპოლი]] <small>({{აბრ|ოკუპ.|რუსეთიშით ოკუპირაფილი უკრაინაშ ნოღა}})</small> File:Смоленск. Жилой дом..JPG|alt=Smolensk|57. [[სმოლენსკი]] File:Volzhsky center pr Lenina.jpg|alt=Volzhsky|58. [[ვოლჟსკი (ვოლგოგრადიშ ოლქი)|ვოლჟსკი]] File:Drama theatre Kurgan.jpg|alt=Kurgan|59. [[კურგანი (კურგანიშ ოლქი)|კურგანი]] File:Oryol-townhall.JPG|alt=Oryol|60. [[ორიოლი]] File:ТРЦ "ИЮНЬ" город Череповец.jpg|alt=Cherepovets|61. [[ჩერეპოვეცი]] File:Golden Anchor 2.jpg|alt=Vologda|62. [[ვოლოგდა]] File:Muxtarov mosque Vlz.jpg|alt=Vladikavkaz|63. [[ვლადიკავკაზი]] File:Арктика зимой.jpg|alt=Murmansk|64. [[მურმასკი]] File:Площадь тысячелетия.jpg|alt=Saransk|65. [[სარანსკი]] File:КФЕН СВФУ.JPG|alt=Yakutsk|66. [[იაკუტსკი]] File:Колокольня Казанского монастыря.jpg|alt=Tambov|67. [[ტამბოვი]] File:Чечня Грозный-сити.JPG|alt=Grozny|68. [[გროზნო]] File:Администрация Стерлитамака.jpg|alt=Sterlitamak|69. [[სტერლიტმაკი]] File:Watchtower Kostroma.jpg|alt=Kostroma|70. [[კოსტრომა]] File:Hotel ParkInnRadissonPetrozavodsk.jpg|alt=Petrozavodsk|71. [[პეტროზავოდსკი]] File:Европа-Сити Нижневартовск.jpg|alt=Nizhnevartovsk|72. [[ნიჟნევარტოვსკი]] File:Йошкар-Ола.Набережная.JPG|alt=Yoshkar-Ola|73. [[იოშკარ-ოლა]] File:Novorossiysk.jpg|alt=Novorossiysk|74. [[ნოვოროსიისკი]] File:Prospekt Lenina Balashiha.jpg|alt=Balashikha|75. [[ბალაშიხა]] File:Komsomolsk na Amuru.jpg|alt=Komsomolsk-on-Amur|76. [[ამურიშ კომსომოლსკი]] File:Pushkin Embankment (Taganrog).jpg|alt=Taganrog|76. [[ტაგანროგი]] File:ТРЦ "ИЮНЬ" город Сыктывкар.jpg|alt=Syktyvkar|77. [[სიქტივკარი]] File:Белый дом КБР.jpg|alt=Nalchik|78. [[ნალჩიკი]] File:Г.Шахты, ул.Советская.JPG|alt=Shakhty|79. [[შახტი]] File:Bratskfountain.jpg|alt=Bratsk|80. [[ბრატსკი]] File:Ледовый Нижнекамскнефтехим.jpg|alt=Nizhnekamsk|81. [[ნიჟნეკამსკი]] File:Dzerzhinsk-02.jpg|alt=Dzerzhinsk|82. [[ძერჟინსკი]] File:St.Orsk.jpg|alt=Orsk|83. [[ორსკი]] File:OM Knyaginya Olga2.jpg|alt=Khimki|84. [[ხიმკი]] File:71-619 (KTM-19) (at number T202) in Angarsk.jpg|alt=Angarsk|85. [[ანკარსკი]] <!-- File:|alt=Blagoveshchensk|86. [[ბლაგოვეშჩენსკი]] --> File:Centre of Podolsk 2.jpg|alt=Podolsk|87. [[პოდოლსკი]] File:EMR adminisration.jpg|alt=Engels|88. [[ენგელსი (ნოღა)|ენგელსი]] File:Промагро.jpg|alt=Stary Oskol|89. [[სტარი ოსკოლი]] File:Центральная часть города Королёв.jpg|alt=Korolyov|90. [[კოროლიოვი (ნოღა)|კოროლიოვი]] File:Troizkiy cathedral (Pskov).jpg|alt=Pskov|91. [[ფსკოვი]] File:Biysk - Sovetskaya Street.JPG|alt=Biysk|92. [[ბიისკი]] File:Площадь перед драматическим театром, 27 августа 2011 г..jpg|alt=Prokopyevsk|93. [[პროკოპიევსკი]] File:Усадьба Мальцева.jpg|alt=Balakovo|94. [[ბალაკოვო]] File:Mother Volga monument in Rybinsk.jpg|alt=Rybinsk|95. [[რიბინკი]] File:Сити-Молл. Южно-Сахалинск. (2).JPG|alt=Yuzhno-Sakhalinsk|96. [[იუჟნო-სახალინსკი]] File:Мегацентр "Красная Площадь", г. Армавир.jpg|alt=Armavir|97. [[არმავირი (რუსეთი)|არმავირი]] File:ТРЦ "ИЮНЬ" город Мытищи.jpg|alt=Mytishchi|99. [[მიტიში]] File:Ship building place.jpg|alt=Severodvinsk|100. [[სევეროდვინსკი]] File:Камчатский театр драмы и комедии.JPG|alt=Petropavlovsk-Kamchatsky|101. [[პეტროპავლოვსკ-კამჩატსკი]] File:Leninsky prospekt in Norilsk.JPG|alt=Norilsk|102. [[ნორილსკი]] File:Cathedral in Abakan.jpg|alt=Abakan|103. [[აბაკანი]] |alt=Syzran|104. [[სიზრანი]] File:Главный корпус ЮРГТУ (НПИ).jpg|alt=Novocherkassk|105. [[ნოვოჩერკასკი]] File:City Governement Building of Kamensk-Uralsky.jpg|alt=Kamensk-Uralsky|106. [[კამენსკ-ურალსკი]] File:Волгодонск. Путепровод.JPG|alt=Volgodonsk|107. [[ვოლგოდონსკი]] File:Zlatoust2011.jpg|alt=Zlatoust|108. [[ზლატოუსტი]] File:Уссурийск, ул. Некрасова.JPG|alt=Ussuriysk|109. [[უსურიისკი]] File:Проспект Ленина (Электросталь).JPG|alt=Elektrostal|110. [[ელეკტროსტალი]] File:Business center in Nakhodka.JPG|alt=Nakhodka|111. [[ნახოდკა]] File:Первомайская7.jpg|alt=Salavat|112. [[სალავატი (ნოღა)|სალავატი]] File:Железка 1 августа 2014 г..jpg|alt=Zheleznodorozhny|113. [[ჟელეზნოდოროჟნი (მოსკოვიშ ოლქი)|ჟელეზნოდოროჟნი]] File:Trk slon (Miass).jpg|alt=Miass|114. [[მიასი]] File:Almetyevsk.jpg|alt=Almetyevsk|115. [[ალმეტიევსკი]] File:Uralkali.jpg|alt=Berezniki|116. [[ბერეზნიკი]] File:Керчь.Главная улица .Сентябрь. ..jpg|alt=Kerch|117. [[ქერჩი]] <small>({{აბრ|ოკუპ.|რუსეთიშით ოკუპირაფილი უკრაინაშ ნოღა}})</small> File:Rubcovsk-Lenin.jpg|alt=Rubtsovsk|118. [[რუბცოვსკი]] File:Городская администрация. Пятигорск.jpg|alt=Pyatigorsk|119. [[პიატიგორსკი]] File:Kopejsk fontan 03.08.2008.jpg|alt=Kopeysk|120. [[კოპეისკი]] File:Kolomna 04-2014 img34 Kremlin.jpg|alt=Kolomna|121. [[კოლომნა]] File:Майкопская Соборная мечеть.JPG|alt=Maykop|122. [[მაიკოპი]] File:ТЦ Курс.jpg|alt=Odintsovo|123. [[ოდინცოვო]] File:Kovrov. Corner of First May Day & Trud (Labour) Streets.jpg|alt=Kovrov|124. [[კოვროვი]] File:House of Moscow Oblast Government (night).jpg|alt=Krasnogorsk|125. [[კრასნოგორსკი]] File:Церковь Святого Знамения Божьей Матери г. Хасавюрт.JPG|alt=Khasavyurt|126. [[ხასავიურტი]] File:Площадь художников.JPG|alt=Kislovodsk|127. [[კისლოვოდსკი]] File:Novomoskovsk Town Hall.JPG|alt=Novomoskovsk|128. [[ნოვომოსკოვსკი (რუსეთი)|ნოვომოსკოვსკი]] File:KOTRSTON-SERPUKHOV.jpg|alt=Serpukhov|129. [[სერპუხოვი]] File:Pervouralsky Novotrubny Works - Central entrance.jpg|alt=Pervouralsk|130. [[პერვოურალსკი]] File:Речной порт Нефтеюганска.jpg|alt=Nefteyugansk|131. [[ნეფტეიუგანსკი]] File:Нефтекамск, Телевышка.jpg|alt=Neftekamsk|132. [[ნეფტეკამსკი]] File:Застройка новых районов вдоль Волги (Новочебоксарск).jpg|alt=Novocheboksarsk|133. [[ნოვოჩებოკსარსკი]] File:The city of Cherkessk.jpg|alt=Cherkessk|134. [[ჩერკესკი]] File:Derbent. Dagestan.jpg|alt=Derbent|135. [[დერბენტი]] File:Ozuevo-mall.jpg|alt=Orekhovo-Zuyevo|136. [[ორეხოვო-ზუიევო]] File:Свято-Троицкий храм, Батайск.jpg|alt=Bataysk|137. [[ბატაისკი]] File:Щелково Пролетарский проспект.JPG|alt=Shchyolkovo|138. [[შიოლკოვო]] File:Nevinnomisk ZD Vokzal.jpg|alt=Nevinnomyssk|139. [[ნევინომისკი]] File:Dimitrovgrad03.JPG|alt=Dimitrovgrad|140. [[დიმიტროვგრადი (რუსეთი)|დიმიტროვგრადი]] File:Winter (Novy Urengoy).jpg|alt=Novy Urengoy|141. [[ნოვი ურენგოი]] File:Arb Court Tyva.jpg|alt=Kyzyl|142. [[კიზილი]] File:Kamyshin Historic Museum.JPG|alt=Kamyshin|143. [[კამიშინი]] File:Площадь им. Ленина.jpg|alt=Oktyabrsky|144. [[ოქტიაბრსკი (ნოღა)|ოქტიაბრსკი]] File:Lenin place.JPG|alt=Domodedovo|145. [[დომოდედოვო (ნოღა)|დომოდედოვო]] File:20150624 Муром Московская улица 4.JPG|alt=Murom|146. [[მურომი]] File:Obninsk, Russia 8170101.JPG|alt=Obninsk|147. [[ობნინსკი]] File:Жд вокзал Назрань.jpg|alt=Nazran|148. [[ნაზრანი]] File:Novoshakhtinsk duma.jpg|alt=Novoshakhtinsk|149. [[ნოვოშახტინსკი]] File:Seversk checkpoint.jpg|alt=Seversk|150. [[სევერსკი]] File:Latskova big shops 2011.jpg|alt=Zhukovsky|152. [[ჟუკოვსკი (ნოღა)|ჟუკოვსკი]] File:Anzhi-Arena.jpg|alt=Kaspiysk|153. [[კასპიისკი]] File:City center of Noyabrsk.jpg|alt=Noyabrsk|154. [[ნოაიბრსკი]] File:Ramenskoe-pond.jpg|alt=Ramenskoye|155. [[რამენსკოე (მოსკოვიშ ოლქი)|რამენსკოე]] File:Ачинск администрация.JPG|alt=Achinsk|157. [[აჩინსკი]] File:Old Hotel, Sergiyev Posad.jpg|alt=Sergiyev Posad|158. [[სერგიევ პოსადი]] File:Elets sobor.jpg|alt=Yelets|159. [[ელეცი]] File:Novokuibyshevsk vokzal.JPG|alt=Novokuybyshevsk|160. [[ნოვოკუიბიშევსკი]] File:Arzamas Resurrection Cathedral IMG 9666 1725.jpg|alt=Arzamas|161. [[არზამასი]] File:Парламент Калмыкии.jpg|alt=Elista|162. [[ელისტა]] File:Ессентуки, грязелечебница, скульптуры львов. 02.JPG|alt=Yessentuki|163. [[ესენტუკი]] File:Дворец Культуры Угольщиков.jpg|alt=Artyom|164. [[არტიომი (ნოღა)|არტიომი]] File:ДК ^quot,Родина^quot, (25.08.2007) - panoramio.jpg|alt=Berdsk|165. [[ბერდსკი]] File:Noginsk PICT0216.JPG|alt=Noginsk|166. [[ნოგინსკი]] File:Площадь ОАО СЭГЗ.jpg|alt=Sarapul|167. [[სარაპული]] File:Вокзал станции Ухта.jpg|alt=Ukhta|168. [[უხტა]] File:Mezhdurechensk.jpg|alt=Mezhdurechensk|169. [[მეჟდურეჩენსკი (კემერეოვოშ ოლქი)|მეჟდურეჩენსკი]] File:Вид на Котовский залив (Долгопрудный).jpg|alt=Dolgoprudny|170. [[დოლგოპრუდნი]] File:Zheleznogorsk 2008 1.jpg|alt=Zheleznogorsk|171. [[ჟელეზნოგორსკი (კურსკიშ ოლქი)|ჟელეზნოგორსკი]] File:Развлекательный центр "Победа" в городе Ленинск-Кузнецкий..jpg|alt=Leninsk-Kuznetsky|172. [[ლენინსკ-კუზნეცკი]] File:Zeleny Dol Station and surroundings 08-2016 img5.jpg|alt=Zelenodolsk|173. [[ზელენოდოლსკი (თათარეთი)|ზელენოდოლსკი]] File:Памятник "Якорь".jpg|alt=Votkinsk|174. [[ვოტკინსკი]] File:Софийско-Успенский Собор.тоб..jpg|alt=Tobolsk|175. [[ტობოლსკი]] File:Преображенская площадь.JPG|alt=Serov|176. [[სეროვი (ნოღა)|სეროვი]] File:Gatchina Palace, Southern facade.jpg|alt=Gatchina|177. [[გატჩინა]] File:ЦГЛ.JPG|alt=Michurinsk|178. [[მიჩურინსკი]] File:Hotel velikiye luki.jpg|alt=Velikiye Luki|179. [[ველიკიე ლუკი]] File:Solikamsk Center.jpg|alt=Solikamsk|180. [[სოლიკამსკი]] File:Chekhova Street Khanty-Mansiysk.jpg|alt=Khanty-Mansiysk|181. [[ხანტი-მანსისკი]] File:Glazov.Svoboda.jpg|alt=Glazov|182. [[გლაზოვი]] File:Shopping mall in Sarov, Russia.jpg|alt=Sarov|183. [[საროვი]] File:Торговый центр Экватор.JPG|alt=Reutov|184. [[რეუტოვი]] File:Voskr-square.jpg|alt=Voskresensk|185. [[ვოსკრესენსკი]] File:Ksl.jpg|alt=Kiselyovsk|186. [[კისელიოვსკი]] File:Magadan, Lenin-Street.jpg|alt=Magadan|187. [[მაგადანი]] File:Площадь Коростелева в Канске.jpg|alt=Kansk|188. [[კანსკი]] File:Ntsktramv.jpg|alt=Novotroitsk|189. [[ნოვოტროიცკი]] File:Kamensk Church.jpg|alt=Kamensk-Shakhtinsky|190. [[კამენსკ-შახტინსკი]] File:Губкин Гипермаркет Линия.jpg|alt=Gubkin|191. [[გუბკინი]] File:Ейск ГДК.jpg|alt=Yeysk|192. [[ეისკი]] File:Troicko uspenskii sobor kineshma.JPG|alt=Kineshma|193. [[კინეშმა]] File:Kuznetsk LeninSquare.jpg|alt=Kamensk-Kuznetsk|194. [[კიზნეცკი]] File:Дом, где проходил съезд советов рабочих и солдатских депутатов в бузулуке.jpg|alt=Buzuluk|195. [[ბუზულუკი]] File:Lenin Square and the Palace of Culture in Zheleznogorsk, Krasnoyarsk Krai.JPG|alt=Zheleznogorsk|196. [[ჟელეზნოგორსკი (კრასნოიარსკიშ აკანი)|ჟელეჟნოგორსკი]] File:MosOblast 05-2012 Prozorovo Nicholas Church 02.jpg|alt=Lobnya|197. [[ლობნია]] File:Snezhinka Ski Center.jpg|alt=Chaykovsky|198. [[ჩაიკოვსკი (პერმიშ აკანი)|ჩაიკოვსკი]] File:Ust-Ilimsk1.jpg|alt=Ust-Ilimsk|199. [[უსტ-ილიმსკი]] File:Железнодорожный вокзал станции Палагиада.jpg|alt=Mikhaylovsk|200. [[მიხაილოვსკი (სტავროპოლიშ აკანი)|მიხაილოვსკი]] File:Театральная площадь в Новоуральске.JPG|alt=Novouralsk|201. [[ნოვოურალსკი]] File:Азов (Ростовская область).jpg|alt=Azov|202. [[აზოვი]] File:Yurga-pobeda.jpg|alt=Yurga|203. [[იურგა]] File:Здание профсоюза ПО Маяк.JPG|alt=Ozyorsk|204. [[ოზიორსკი (ჩელიაბინსკიშ ოლქი)|ოზიორსკი]] File:Vyborg June2012 View from Olaf Tower 06.jpg|alt=Vyborg|205. [[ვიბორგი]] File:Kropotkin (koleso obozrenia).JPG|alt=Kropotkin|206. [[კროპოტკინი (კრასნოდარიშ აკანი)|კროპოტკინი]] File:Usol trambuild1.jpg|alt=Usolye-Sibirskoye|207. [[უსოლიე-სიბირსკოე]] File:Streets in Klin 1.jpg|alt=Klin|208. [[კლინი]] File:Балашовский филиал СГУ им.Чернышевского.jpg|alt=Balashov|209. [[ბალაშოვი (ნოღა)|ბალაშოვი]] File:View of Bor from NN 08-2016 img2.jpg|alt=Bor|210. [[ბორი (ნიჟნეგოროდიშ ოლქი)|ბორი]] File:Shadrinsk photo0004mini.jpg|alt=Shadrinsk|211. [[შადრინსკი]] File:Widok na Jałtę ze statku 01.JPG|alt=Yalta|212. [[იალტა]] <small>({{აბრ|ოკუპ.|რუსეთიშით ოკუპირაფილი უკრაინაშ ნოღა}})</small> File:Troitsk hotel.jpg|alt=Troitsk|213. [[ტროიცკი (ჩელიაბინსკიშ ოლქი)|ტროიცკი]] File:Вокзал МВ.jpg|alt=Mineralnye Vody|214. [[მინერალნიე ვოდი]] File:Residential Complex Frigate Dubna.JPG|alt=Dubna|215. [[დუბნა]] </gallery> {{მერკე-რუსეთი}} {{აზიაშ ქიანეფიშ ნოღეფიშ ერკებული}}{{ევროპაშ ქიანეფიშ ნოღეფიშ ერკებული}} [[კატეგორია:რუსეთიშ ნოღეფი| ]] [[კატეგორია:ნოღეფიშ ერკებული ქიანეფიშ მეჯინათ|რუსეთი]] 18vmx54ddjiv15xnzom4lupc8pmdrrf 0 31653 253770 219525 2026-10-04T20:44:13Z Narazeni 826 /* განაშ ართამი რუკა */ 253770 wikitext text/x-wiki '''[[განა]]შ&nbsp;[[ნოღა|ნოღეფი]]''' ({{lang-en|Cities in Ghana}}) — განაშ შხუ დოორინელი პუნქტეფიშ ერკებული. ვაბ-ხასჷლაშ ''World Gazeteer'' მუნაჩემეფით, განას რე 80 ნოღა 5000-შე უმოსი მახორობათ<ref>{{cite web|url=http://world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&geo=-1&srt=pnan&col=abcdefghinoq&msz=1500&geo=-85|title=Ghana: largest cities and towns and statistics of their population|lang=en|accessdate=2012-02-23|archiveurl=https://www.webcitation.org/687A6UzBo?url=http://world-gazetteer.com/wg.php?x=|archivedate=2012-06-02}}</ref>. == განაშ ნოღეფიშ ერკებული == [[ფაილი:Gh-map-rus.png|thumb|right|300px|განაშ რუკა]] [[ფაილი:Central accra-2.jpg|thumb|right|300px|[[აკრა]], განაშ ნანანოღა]] {| class="standard" align=center |----- |colspan="6" align="center" bgcolor="#FFA500" | '''განაშ ნოღეფი''' |----- |rowspan="2" align="center" bgcolor="#98FB98" | '''ნომერი''' || rowspan="2" align="center" bgcolor="#98FB98" | '''ნოღა''' || colspan="3" align="center" bgcolor="#98FB98" | '''მახორობა''' |----- |align="center" bgcolor="#98FB98" | '''1984 წანაშ ეჭარუა''' || align="center" bgcolor="#98FB98" | '''2012 წანაშ ფასება''' |----- |align=right | 1. || [[აკრა]] || align=right | 867 459 || align=right | 2 291 352 |----- |align=right | 2. || [[კუმასი]] || align=right | 496 628 || align=right | 1 989 062 |----- |align=right | 3. || [[ტამალე]] || align=right | 135 952 || align=right | 537 986 |----- |align=right | 4. || [[აშაიმანი]] || align=right | 50 918 || align=right | 284 518 |----- |align=right | 5. || [[სეკონდი-ტაკორადი]] || align=right | 85 280|| align=right | 260 635 |----- |align=right | 6. || [[კეიპ-კოსტი]] || align=right | 57 224 || align=right | 217 032 |----- |align=right | 7. || [[ობუასი]] || align=right | 60 617 || align=right | 175 043 |----- |align=right | 8. || [[ტეში]] || align=right | 59 552 || align=right | 171 875 |----- |align=right | 9. || [[ტემა (განა)|ტემა]] || align=right | 100 052 || align=right | 160 939 |----- |align=right | 10. || [[მადინა (განა)|მადინა]] || align=right | 28 364 || align=right | 137 162 |----- |align=right | 11. || [[კოფორიდუა]] || align=right | 58 731 || align=right | 127 334 |----- |align=right | 12. || [[ვა (განა)|ვა]] || align=right | 36 067 || align=right | 102 446 |----- |align=right | 13. || [[ტეჩიმანი]] || align=right | 25 264 || align=right | 99 721 |----- |align=right | 14. || [[ჰო (განა)|ჰო]] || align=right | 37 777 || align=right | 96 213 |----- |align=right | 15. || [[სუნიანი]] || align=right | 38 834 || align=right | 87 642 |----- |align=right | 16. || [[ნუნგუა]] || align=right | 29 146 || align=right | 84 119 |----- |align=right | 17. || [[ტემა-ნიუ-ტაუნი]] || align=right | 31 466 || align=right | 81 480 |----- |align=right | 18. || [[დომე]] || align=right | 1 954 || align=right | 78 785 |----- |align=right | 19. || [[ლაშიბი]] || align=right | 507 || align=right | 78 539 |} == განაშ ართამი რუკა == რუკაშ ლეგენდა: {| |- |align=center|[[ფაილი:Capital city marker.svg|25px]] || '''ნანანოღა''' |- |align=center|[[ფაილი:Lightgreen pog.svg|15px]] || '''ადმინისტრაციულ ნოღეფი''' |} {{პოზრუკა+|განა|width=700|float=center|caption=<center>'''[[განაშ ნოღეფიშ ერკებული]]'''</center> |places= {{პოზრუკა~|განა|lat=5.55|lon=-0.2|background=|mark=Capital city marker.svg|marksize=15|label=<big>'''[[აკრა]]'''<br> -</big>|position=top}} {{პოზრუკა~|განა|lat=6.6725|lon=-1.6167|background=|mark=Lightgreen pog.svg|marksize=10|label=[[კუმასი]]|position=right}} {{პოზრუკა~|განა|lat=7.3226|lon=-2.3332|background=|mark=Lightgreen pog.svg|marksize=10|label=[[სუნიანი]]|position=top}} {{პოზრუკა~|განა|lat=10.775|lon=-0.8514|background=|mark=Lightgreen pog.svg|marksize=10|label=[[ბოლგატანგა]]|position=left}} {{პოზრუკა~|განა|lat=10.0561|lon=-2.5001|background=|mark=Lightgreen pog.svg|marksize=10|label=[[ვა (განა)|ვა]]|position=right}} {{პოზრუკა~|განა|lat=6.606|lon=0.4704|background=|mark=Lightgreen pog.svg|marksize=10|label=[[ჰო (განა)|ჰო]]|position=top}} {{პოზრუკა~|განა|lat=6.0893|lon=-0.2668|background=|mark=Lightgreen pog.svg|marksize=10|label=[[კოფორიდუა]]|position=top}} {{პოზრუკა~|განა|lat=4.9059|lon=-1.7667|background=|mark=Lightgreen pog.svg|marksize=10|label=[[სეკონდი-ტაკორადი]]|position=top}} {{პოზრუკა~|განა|lat=9.3969|lon=-0.8535|background=|mark=Lightgreen pog.svg|marksize=10|label=[[ტამალე]]|position=right}} {{პოზრუკა~|განა|lat=5.1|lon=-1.25|background=|mark=Lightgreen pog.svg|marksize=10|label=[[კეიპ-კოსტი]]|position=top}} }} == რესურსეფი ინტერნეტის == {{Commonscat-inline|Cities in Ghana|განაშ ნოღეფი}} == სქოლიო == {{სქოლიო}} {{აფრიკა თემატურო|ნოღეფიშ ერკებული|[[აფრიკა]]შ ნოღეფი}} [[კატეგორია:განაშ ნოღეფი| ]] [[კატეგორია:ნოღეფიშ ერკებული ქიანეფიშ მეჯინათ|განა]] [[კატეგორია:აფრიკაშ ნოღეფიშ ერკებული|განა]] q02ub9qyrivic9vs1xi9dhmqyrhrf0i 253771 253770 2026-10-04T20:48:05Z Narazeni 826 /* განაშ ნოღეფიშ ერკებული */ 253771 wikitext text/x-wiki '''[[განა]]შ&nbsp;[[ნოღა|ნოღეფი]]''' ({{lang-en|Cities in Ghana}}) — განაშ შხუ დოორინელი პუნქტეფიშ ერკებული. ვაბ-ხასჷლაშ ''World Gazeteer'' მუნაჩემეფით, განას რე 80 ნოღა 5000-შე უმოსი მახორობათ<ref>{{cite web|url=http://world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&geo=-1&srt=pnan&col=abcdefghinoq&msz=1500&geo=-85|title=Ghana: largest cities and towns and statistics of their population|lang=en|accessdate=2012-02-23|archiveurl=https://www.webcitation.org/687A6UzBo?url=http://world-gazetteer.com/wg.php?x=|archivedate=2012-06-02}}</ref>. == განაშ ნოღეფიშ ერკებული == [[ფაილი:Un-ghana.png|thumb|right|300px|განაშ დეტალურ რუკა]] [[ფაილი:Central accra-2.jpg|thumb|right|300px|[[აკრა]], განაშ ნანანოღა]] {| class="standard" align=center |----- |colspan="6" align="center" bgcolor="#FFA500" | '''განაშ ნოღეფი''' |----- |rowspan="2" align="center" bgcolor="#98FB98" | '''ნომერი''' || rowspan="2" align="center" bgcolor="#98FB98" | '''ნოღა''' || colspan="3" align="center" bgcolor="#98FB98" | '''მახორობა''' |----- |align="center" bgcolor="#98FB98" | '''1984 წანაშ ეჭარუა''' || align="center" bgcolor="#98FB98" | '''2012 წანაშ ფასება''' |----- |align=right | 1. || [[აკრა]] || align=right | 867 459 || align=right | 2 291 352 |----- |align=right | 2. || [[კუმასი]] || align=right | 496 628 || align=right | 1 989 062 |----- |align=right | 3. || [[ტამალე]] || align=right | 135 952 || align=right | 537 986 |----- |align=right | 4. || [[აშაიმანი]] || align=right | 50 918 || align=right | 284 518 |----- |align=right | 5. || [[სეკონდი-ტაკორადი]] || align=right | 85 280|| align=right | 260 635 |----- |align=right | 6. || [[კეიპ-კოსტი]] || align=right | 57 224 || align=right | 217 032 |----- |align=right | 7. || [[ობუასი]] || align=right | 60 617 || align=right | 175 043 |----- |align=right | 8. || [[ტეში]] || align=right | 59 552 || align=right | 171 875 |----- |align=right | 9. || [[ტემა (განა)|ტემა]] || align=right | 100 052 || align=right | 160 939 |----- |align=right | 10. || [[მადინა (განა)|მადინა]] || align=right | 28 364 || align=right | 137 162 |----- |align=right | 11. || [[კოფორიდუა]] || align=right | 58 731 || align=right | 127 334 |----- |align=right | 12. || [[ვა (განა)|ვა]] || align=right | 36 067 || align=right | 102 446 |----- |align=right | 13. || [[ტეჩიმანი]] || align=right | 25 264 || align=right | 99 721 |----- |align=right | 14. || [[ჰო (განა)|ჰო]] || align=right | 37 777 || align=right | 96 213 |----- |align=right | 15. || [[სუნიანი]] || align=right | 38 834 || align=right | 87 642 |----- |align=right | 16. || [[ნუნგუა]] || align=right | 29 146 || align=right | 84 119 |----- |align=right | 17. || [[ტემა-ნიუ-ტაუნი]] || align=right | 31 466 || align=right | 81 480 |----- |align=right | 18. || [[დომე]] || align=right | 1 954 || align=right | 78 785 |----- |align=right | 19. || [[ლაშიბი]] || align=right | 507 || align=right | 78 539 |} == განაშ ართამი რუკა == რუკაშ ლეგენდა: {| |- |align=center|[[ფაილი:Capital city marker.svg|25px]] || '''ნანანოღა''' |- |align=center|[[ფაილი:Lightgreen pog.svg|15px]] || '''ადმინისტრაციულ ნოღეფი''' |} {{პოზრუკა+|განა|width=700|float=center|caption=<center>'''[[განაშ ნოღეფიშ ერკებული]]'''</center> |places= {{პოზრუკა~|განა|lat=5.55|lon=-0.2|background=|mark=Capital city marker.svg|marksize=15|label=<big>'''[[აკრა]]'''<br> -</big>|position=top}} {{პოზრუკა~|განა|lat=6.6725|lon=-1.6167|background=|mark=Lightgreen pog.svg|marksize=10|label=[[კუმასი]]|position=right}} {{პოზრუკა~|განა|lat=7.3226|lon=-2.3332|background=|mark=Lightgreen pog.svg|marksize=10|label=[[სუნიანი]]|position=top}} {{პოზრუკა~|განა|lat=10.775|lon=-0.8514|background=|mark=Lightgreen pog.svg|marksize=10|label=[[ბოლგატანგა]]|position=left}} {{პოზრუკა~|განა|lat=10.0561|lon=-2.5001|background=|mark=Lightgreen pog.svg|marksize=10|label=[[ვა (განა)|ვა]]|position=right}} {{პოზრუკა~|განა|lat=6.606|lon=0.4704|background=|mark=Lightgreen pog.svg|marksize=10|label=[[ჰო (განა)|ჰო]]|position=top}} {{პოზრუკა~|განა|lat=6.0893|lon=-0.2668|background=|mark=Lightgreen pog.svg|marksize=10|label=[[კოფორიდუა]]|position=top}} {{პოზრუკა~|განა|lat=4.9059|lon=-1.7667|background=|mark=Lightgreen pog.svg|marksize=10|label=[[სეკონდი-ტაკორადი]]|position=top}} {{პოზრუკა~|განა|lat=9.3969|lon=-0.8535|background=|mark=Lightgreen pog.svg|marksize=10|label=[[ტამალე]]|position=right}} {{პოზრუკა~|განა|lat=5.1|lon=-1.25|background=|mark=Lightgreen pog.svg|marksize=10|label=[[კეიპ-კოსტი]]|position=top}} }} == რესურსეფი ინტერნეტის == {{Commonscat-inline|Cities in Ghana|განაშ ნოღეფი}} == სქოლიო == {{სქოლიო}} {{აფრიკა თემატურო|ნოღეფიშ ერკებული|[[აფრიკა]]შ ნოღეფი}} [[კატეგორია:განაშ ნოღეფი| ]] [[კატეგორია:ნოღეფიშ ერკებული ქიანეფიშ მეჯინათ|განა]] [[კატეგორია:აფრიკაშ ნოღეფიშ ერკებული|განა]] q0splilxhk0mi4a2bvo6e7qasrn16t2 0 42045 253774 253591 2026-10-05T02:54:13Z Stephan1000000 12877 811 253774 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ტელევიზია | გინოჩამაშ_ჯოხო = სიმფსონეფი | სურათი = [[File:The Simpsons yellow logo.svg |200px]] | ტიტრი = სიმფსონეფი | შხვა ჯოხოდვალა = | ჟანრი = [[ანიმაციური სიტკომი]], [[სიტკომი]] | ფორმატი = [[სატირა]] | ავტორი = [[მეტ გრენინგი]] | გითმიარსხუაფუ = | აკიმუშუ = | სცენარი = | რეჟისორი = | რედაქტორი = | აკოქიმინჯალური დირექტორეფი = | მაჸონაფალი = | როლეფს = | გოხონარაფა = {{plainlist| * [[დენ კასტელანეტა]] * [[ჯული კევნერი]] * [[ნენსი კარტრაიტი]] * [[იერდლი სმითი]] * [[ჰენკ აზარია]] * [[ჰარი შირერი]] *([[სიმფსონეფიშ პერსონაჟეფიშ ერკებული|რსული ერკებული]]) }} | ჟიური = | მათხობე = | თემაშ_კომპოზიტორი = [[დენი ელფმანი]] | თარი_თემა = „[[The Simpsons Theme|''The Simpsons'' Theme]]“ | ფინალური_თემა | კომპოზიტორი = [[რიჩარდ გიბსი]] {{small|(1989–90)}}<br />[[ართურ ბ. რუბინშტაინი]] {{small|(1990)}}<br />[[რეი კოლკორდი]] {{small|(1990: Dead Putting Society)}}<br />[[ალფ კლოზენი]] {{small|(1990–2017)}}<br />[[Extreme Music|Bleeding Fingers Music]] {{small|(2017–დღემდე)}} | ქიანა = {{შილა|ააშ}} | ნინა = [[ინგლისური ნინა|ინგლისური]] | სეზონი = 38 | სერია = | ეპიზოდი = <onlyinclude>811</onlyinclude> | ეპიზოდეფიშ_ერკებული = სიმფსონეფიშ ეპიზოდეფიშ ერკებული | ემაჸონაფალი_პროდიუსერი = {{Collapsible list | expand = | title = ერკებული | liststyle = | hlist = | bullets = yes | <!-- 1 = --> ჯეიმზ ლ. ბრუკსი | <!-- 2 = --> მეტ გრენინგი {{small|(ჟირხოლო, რსული სერიალი)}} | <!-- 3 = --> [[ელ ჯინი]] {{small|(1992–93, 1995–98; 1999–სეშა)}} | <!-- 4 = --> [[ჯონ ფრინკი]] {{small|(2009–ასეშა)}} | <!-- 5 = --> [[მეტ სელმანი]] {{small|(2005–ასეშა)}} | <!-- 6 = --> სემ საიმონი {{small|(1989–93)}} | <!--7 = --> [[მაიკ რაისი]] {{small|(1992-93)}} | <!-- 8 = --> [[ჯოშ ვაინსტინი]] {{small|(1995–97)}} | <!-- 9 = --> [[ბილ ოკლი]] {{small|(1995–97)}} | <!-- 10 = --> [[მაიკ სკალი]] {{small|(1997–2001)}} | <!-- 11 = --> [[დევიდ მირკინი]] {{small|(1993–95)}} | <!-- 12 = --> [[ჯორჯ მაიერი]] {{small|(1999–2001)}} | <!-- 13 = --> [[ტიმ ლონგი]] {{small|(2005– 08)}} | <!-- 14 = --> [[იენ მაქსტონ-გრემი]] {{small|(2005–2012)}} }} | პროდიუსერი = | მონტაჟი = | აბანი = | ოპერატორი = | კამერა = | ხანგინძალა = 21–24 წთ. | არხი = [[Fox Broadcasting Company|Fox]] | კომპანია = [[Gracie Films]] {{Small|(1989–ასეშა)}}<br />[[20th Television]](სეზონეფი 1-32)<br />[[20th Television Animation]] (33-ა სეზონშე) | დისტრიბუტორი = {{plainlist| * [[20th Television]] (1989–2020) * [[Disney–ABC Domestic Television]] (2020–present)<ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2020/08/disney-television-studios-rebrand-three-studios-20th-television-abc-signature-touchstone-television-1203008722/|title=Disney Television Studios Rebrands Its Three Units As 20th Television, ABC Signature & Touchstone Television|website=[[Deadline Hollywood]]|author=Nellie Andreeva|date=August 21, 2020}}</ref> }} | ორიგინალური არხი = | ძირაფაშ_ფორმატი = [[480i]]/[[576i]] (4:3) [[SDTV]] <small>(1989–2009)</small><br />[[720p]] ([[16:9]] HDTV) <small>(2009–ასეშა)</small> | აუდიო_ფორმატი = სტერეო <small>(1989–1991)</small><br />[[Dolby Surround]] 2.0 <small>(1991–2009)</small><br />5.1 <small>(2009–ასეშა)</small> | მაართათ = {{Start date|1989|12|17}} | ეკონია შვანს = ასეშა | სტატუსი = | წოხოლენი = [[სიმფსონეფიშ კუნტამეტრაჟიანი ფილმეფი|''სიმფსონეფიშ'' კუნტამეტრაჟიანი ფილმეფი]] ''[[ტრეისი ულმანი]]შ შოუშე'' | გეჸვენჯი = | მერსხუაფილი_შოუეფი = ''[[ფუტურამა]]'' | ბოლო = | საიტი = www.thesimpsons.com }} „'''სიმფსონეფი'''“ ({{lang-en|„The Simpsons“}}) — ამერიკული ანიმაციური სიტკომი, ნამუთ გაჭყჷ [[მეტ გრენინგი]]ქ [[Fox Broadcasting Company]]-შო.<ref>{{cite book|last=ორტვედი|first=ჯონ|title=The Simpsons: An Uncensored, Unauthorized History|url=https://books.google.com/books?id=jcJMPiM0tCwC&pg=PA287|accessdate=2 ფურთუთა, 2014|date=12 გჷმათუთა, 2010|publisher=Faber & Faber|isbn=978-0-86547-939-5|page=287}}</ref><ref>{{cite book|author=Facts On File, Incorporated|title=Animation|url=https://books.google.com/books?id=GXwBT9CuU-sC&pg=PA9|accessdate=2 ფურთუთა, 2014|year=2010|publisher=Infobase Publishing|isbn=978-1-4381-3249-5|page=9}}</ref><ref>{{cite book|last1=ირვინი|first1=უილიამ|last2=კონარდი|first2=მარკ ტ.|last3=სკობლი|first3=ეიონ ჯ.|title=The Simpsons and Philosophy: The D'oh! of Homer|url=https://books.google.com/books?id=SjKhSR33J8gC&pg=PA1972|accessdate=2 ფურთუთა, 2014|date=21 მარაშინათუთა, 2013|publisher=Open Court|isbn=978-0-8126-9694-3|page=1972}}</ref> თინა რე მოხანდეეფიშ კლასიშ რინაშ სატირული გინოჩამა. თარი პერსონაჟეფი რენა [[სიმფსონეფიშ ფანია]]შ მაკათურეფი – [[ჰომერ სიმფსონი|ჰომერი]], [[მარჯ სიმფსონი|მარჯი]], სქუალეფი [[ბარტ სიმფსონი|ბარტი]], [[ლიზა სიმფსონი|ლიზა]] დო [[მეგი სიმფსონი|მეგი]]. მოლინეფი მეურს [[სპრინგფილდი (სიმფსონეფი)|სპრინგფილდი]]ს, გიმოგონებულჷ ნოღას. სერიალს ხვეიანო რე ამერიკული კულტურაშ, ჯარალუაშ, ტელევიზიაშ დო ადამიერეფიშ რინაშ პაროდირება. გრენინგიქ ფანიაშ დუდგიაველეფი ჩიფიქრჷ თიმ ბორჯის, მუჟანსჷთ ჯეიმზ ლ. ბრუკწკჷმა ართო გუთმაჭყანდუ თინეფიშ გეშა ანიმაციურ კუნტამეტრაჟიან მუნაკვეათეფს. თე ფანია დუდშე რდჷ უმოსო ჩინებული, დო მაკათურეფს უღუდეს მუნეფიში დოირხველი ფანიაშ მაკათურეფიშ ჯოხოეფი (დორველი ჯოხოქ „ბარტით“ დითირჷ). კუნტამეტრაჟიანი ეპიზოდეფი დუდშე, 1987 წანაშ 19 პირელშე, მიშჷ „[[ტრეისი ულმანიშ შოუ]]ს“. სუმი სეზონიშ უკული, შემუშებუქლ იჸუ გვერდსათამი, პრაიმტაიმიშო გიშაკერზაფილი კონცეფციაქ. 1989–90 წანეფს, Fox-იშ სეზონს „სიმფსონეფქ“ კაბეტი წჷმოძინა მიპალუეს. 1989 წანაშ 17 ქირსეთუთას, დებიუტიშე მოჸუნაფილი, ასეშა გიშულირი რე სერიალიშ [[სიმფსონეფიშ ეპიზოდეფიშ ერკებული|{{:სიმფსონეფი}} ეპიზოდი]]. ასეშო ეკონია, 29-ა სეზონქ დიჭყჷ 2017 წანაშ 1 გჷმათუთას. „სიმფსონეფი“ ეთერშა გიშულაშ მეჯინათ რე არძაშე ხანგჷნძე ამერიკული ანიმაციური გინოჩამა. [[2007]] წანას გიშართჷ „[[სიმფსონეფიშ ფილმი|სიმფსონეფიშ ფილმქ]]“ - რსულმეტრაჟიანი ანიმაციური ნამუშერი, ნამუსჷთ თხობელირი რე ართ-ართი ამბე ნოღაშ რინაშე. თიში მოსოფელიშ მიშნაველქ 527 მილიონი ააშ დოლარი აკადგინჷ. 2016 წანაშ 4 გერგობათუთას დიჭყეს სერიალიშ 29-ა დო 30-ა სეზონეფიშ გინოღალა – თინეფშე ირს 22 ეპიზოდი რე<ref>{{cite web|last=პორტერი|first=რიკ|title='The Simpsons' is forever: Series renewed through Season 30 on FOX|url=http://tvbythenumbers.zap2it.com/more-tv-news/the-simpsons-is-forever-series-renewed-through-season-30-on-fox/|work=[[TV by the Numbers]]|date=4 გერგობათუთა, 2016|accessdate=4 გერგობათუთა, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161105133119/http://tvbythenumbers.zap2it.com/more-tv-news/the-simpsons-is-forever-series-renewed-through-season-30-on-fox/|archivedate=2016-11-05}}</ref>''.'' 2019 წანაშ 6 ფურთუთას, სერიალი 31-ა დო 32 -ა <ref>{{cite web|url=https://variety.com/2019/tv/news/the-simpsons-renewed-season-31-32-fox-1203130108/|title='The Simpsons' Renewed for Season 31 and 32 at Fox|last1=Otterson|first1=Joe|date=February 6, 2019|website=Variety.com|publisher=Variety Media, LLC.|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190206231513/https://variety.com/2019/tv/news/the-simpsons-renewed-season-31-32-fox-1203130108/|archive-date=February 6, 2019|access-date=February 6, 2019}}</ref>, 2021 წანაშ 3 მელახის — 33-ა დო 34-ა სეზონეფშა მაახალეს<ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2021/03/the-simpsons-renewed-season-33-34-fox-1234705714/|title='The Simpsons' Renewed For Seasons 33 & 34 By Fox|last=Andreeva|first=Nellie|date=March 3, 2021|website=Deadline Hollywood|access-date=March 3, 2021}}</ref>, თეშნერო, სერიალი ასე ხოლო გეგჷნძორუ. „სიმფსონეფქ“ კრიტიკოსეფიშ მაღალი ფასებეფი დეინალეს პირველი ჩხორო ვარ-და ვითი სეზონიშო, ნამუეფჷთ ჩინებული რენა მუჭოთ სერიალიშ „ორქოშ ხანა“. ''[[Time (ჟურნალი)|Time]]''-ქ თის გიოდჷ XX ოშწანურაშ საუჯგუშო ტელესერიალი<ref>{{cite web|url=http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,993039,00.html|title=The Best of the Century|work=[[Time (ჟურნალი)|Time]]}}</ref>, ერიკ ადამსი (''[[The A.V. Club]]'') ჭარუნდჷ, ნამჷ-და ტენა რდჷ ტელევიზიაშ „უმაღალაში მეჭირინაფა, ფორმატიშ უმკუჯინალო“.<ref>{{cite web|url=http://www.avclub.com/article/best-animated-series-ever-adventure-time-whatever--214799|title=The best animated series ever|work=[[The A.V. Club]]}}</ref> 2000 წანაშ 14 ღურთუთას, სიმფსონეფიშ ფანიას [[ჰოლივუდიშ დიდებაშ ჯალონა|ჰოლივუდიშ დიდებაშ ჯალონას]] მურიცხი გოუნწყეს. სერიალქ ასეშა მიღჷ ანდა ჯილდო – [[ემიშ ჯილდო|ემი]]შ 31 პრაიმტაიმ ჯილდო, ენიშ 30 ჯილდო დო პიბოდიშ ჯილდო. ჰომერიშ წჷმოძახინქ „[[D'oh!]]“ ინგლისური ორაგადე ნინაშ ნორთო გჷნირთუ. კჷნე სერიალქ გაულა იღვენუ ანდა გეჸვენჯი სიტკომშა. თეშ უმკუჯინალო, წანეფიშ გოძვენას თიში ხარისხიშ რკებაქ კრიტიკა გჷმიჭანუ. == რესურსეფი ინტერნეტის == *{{Commonscat-inline|The Simpsons}} * {{ოფიციალური|http://www.thesimpsons.com}} * {{IMDb title|id=0096697}} * [http://www.snpp.com/ სიმფსონეფიშ არქივი] ==სქოლიო== {{სქოლიოშ ერკებული}} {{სიმფსონეფი}} [[კატეგორია:ანიმაციურ სერიალეფი]] [[კატეგორია:სიმფსონეფი]] [[კატეგორია:ამერიკული სიტკომეფი]] [[კატეგორია:1980-იანი წანეფიშ ანიმაციური ტელესერიალეფი]] [[კატეგორია:1990-იანი წანეფიშ ანიმაციური ტელესერიალეფი]] [[კატეგორია:2000-იანი წანეფიშ ანიმაციური ტელესერიალეფი]] [[კატეგორია:2010-იანი წანეფიშ ანიმაციური ტელესერიალეფი]] ozvl4ngv2erofi5gzebkfty7eelfubh 828 43946 253778 250100 2026-10-05T11:46:13Z Sophivorus 17816 Update from [[d:Special:GoToLinkedPage/enwiki/Q52428273|master]] using [[mw:Synchronizer| #Synchronizer]] 253778 Scribunto text/plain -- Module:Excerpt implements the Excerpt template -- Documentation and master version: https://en.wikipedia.org/wiki/Module:Excerpt -- Authors: User:Sophivorus, User:Certes, User:Aidan9382 & others -- License: CC-BY-SA-3.0 local parser = require( 'Module:WikitextParser' ) local yesno = require( 'Module:Yesno' ) local ok, config = pcall( require, 'Module:Excerpt/config' ) if not ok then config = {} end local Excerpt = {} -- Main entry point for templates function Excerpt.main( frame ) -- Make sure the requested page exists and get the wikitext local page = Excerpt.getArg( 1 ) if not page or page == '{{{1}}}' then return Excerpt.getError( 'no-page' ) end local title = mw.title.new( page ) if not title then return Excerpt.getError( 'invalid-title', page ) end local fragment = title.fragment -- save for later if title.isRedirect then title = title.redirectTarget if fragment == "" then fragment = title.fragment -- page merge potential end end if not title.exists then return Excerpt.getError( 'page-not-found', page ) end page = title.prefixedText local wikitext = title:getContent() -- Get the template params and process them local params = { hat = yesno( Excerpt.getArg( 'hat', true ) ), this = Excerpt.getArg( 'this' ), only = Excerpt.getArg( 'only' ), files = Excerpt.getArg( 'files', Excerpt.getArg( 'file' ) ), lists = Excerpt.getArg( 'lists', Excerpt.getArg( 'list' ) ), tables = Excerpt.getArg( 'tables', Excerpt.getArg( 'table' ) ), templates = Excerpt.getArg( 'templates', Excerpt.getArg( 'template' ) ), galleries = Excerpt.getArg( 'galleries', Excerpt.getArg( 'gallery' ) ), paragraphs = Excerpt.getArg( 'paragraphs', Excerpt.getArg( 'paragraph' ) ), references = yesno( Excerpt.getArg( 'references', true ) ), subsections = yesno( Excerpt.getArg( 'subsections', false ) ), links = yesno( Excerpt.getArg( 'links', true ) ), bold = yesno( Excerpt.getArg( 'bold', false ) ), briefDates = yesno( Excerpt.getArg( 'briefdates', false ) ), inline = yesno( Excerpt.getArg( 'inline' ) ), quote = yesno( Excerpt.getArg( 'quote' ) ), more = yesno( Excerpt.getArg( 'more' ) ), class = Excerpt.getArg( 'class' ), track = yesno( Excerpt.getArg( 'track', true ) ), displayTitle = Excerpt.getArg( 'displaytitle', page ), } -- Make sure the requested section exists and get the excerpt local excerpt local section = Excerpt.getArg( 2, fragment ) section = mw.text.trim( section ) if section == '' then section = nil end if section then excerpt = parser.getSectionTag( wikitext, section ) if not excerpt then if params.subsections then excerpt = parser.getSection( wikitext, section ) else local sections = parser.getSections( wikitext ) excerpt = sections[ section ] end end if not excerpt then return Excerpt.getError( 'section-not-found', section ) end if excerpt == '' then return Excerpt.getError( 'section-empty', section ) end else excerpt = parser.getLead( wikitext ) if excerpt == '' then return Excerpt.getError( 'lead-empty' ) end end -- Remove noinclude bits excerpt = excerpt:gsub( '<[Nn][Oo][Ii][Nn][Cc][Ll][Uu][Dd][Ee]>.-</[Nn][Oo][Ii][Nn][Cc][Ll][Uu][Dd][Ee]>', '' ) -- Filter various elements from the excerpt excerpt = Excerpt.filterFiles( excerpt, params.files ) excerpt = Excerpt.filterLists( excerpt, params.lists ) excerpt = Excerpt.filterTables( excerpt, params.tables ) excerpt = Excerpt.filterGalleries( excerpt, params.galleries ) excerpt = Excerpt.filterParagraphs( excerpt, params.paragraphs ) -- If no file is found, try to get one from the infobox if ( params.only == 'file' or params.only == 'files' or params.only == 'filename' or not params.only and ( not params.files or params.files ~= '0' ) ) -- caller asked for files and not section -- and we're in the lead section and config.captions -- and we have the config option required to try finding files in infoboxes and #parser.getFiles( excerpt ) == 0 -- and there're no files in the excerpt then excerpt = Excerpt.addInfoboxFile( excerpt ) end -- Filter the templates by appending the templates blacklist to the templates filter if config.blacklist then local blacklist = table.concat( config.blacklist, ',' ) if params.templates then if string.sub( params.templates, 1, 1 ) == '-' then params.templates = params.templates .. ',' .. blacklist end else params.templates = '-' .. blacklist end end excerpt = Excerpt.filterTemplates( excerpt, params.templates ) -- Leave only the requested elements if params.only == 'file' or params.only == 'files' then local files = parser.getFiles( excerpt ) excerpt = params.only == 'file' and files[1] or table.concat( files, '\n\n' ) end if params.only == 'list' or params.only == 'lists' then local lists = parser.getLists( excerpt ) excerpt = params.only == 'list' and lists[1] or table.concat( lists, '\n\n' ) end if params.only == 'table' or params.only == 'tables' then local tables = parser.getTables( excerpt ) excerpt = params.only == 'table' and tables[1] or table.concat( tables, '\n\n' ) end if params.only == 'gallery' or params.only == 'galleries' then local galleries = parser.getGalleries( excerpt ) excerpt = params.only == 'gallery' and galleries[1] or table.concat( galleries, '\n\n' ) end if params.only == 'paragraph' or params.only == 'paragraphs' then local paragraphs = parser.getParagraphs( excerpt ) excerpt = params.only == 'paragraph' and paragraphs[1] or table.concat( paragraphs, '\n\n' ) end if params.only == 'template' or params.only == 'templates' then local templates = parser.getTemplates( excerpt ) excerpt = params.only == 'template' and templates[1] or table.concat( templates, '\n\n' ) end if params.only == 'filename' then local files = parser.getFiles( excerpt ) local file = files[1] excerpt = file and parser.getFileName( file ) or 'Noimage.png' params.inline = true end -- @todo Make more robust and move downwards if params.briefDates then excerpt = Excerpt.fixDates( excerpt ) end -- Remove unwanted elements excerpt = Excerpt.removeComments( excerpt ) excerpt = Excerpt.removeSelfLinks( excerpt ) excerpt = Excerpt.removeNonFreeFiles( excerpt ) excerpt = Excerpt.removeBehaviorSwitches( excerpt ) -- Fix or remove the references if params.references then excerpt = Excerpt.fixReferences( excerpt, page, wikitext ) else excerpt = Excerpt.removeReferences( excerpt ) end -- Remove wikilinks if not params.links then excerpt = Excerpt.removeLinks( excerpt ) end -- Link the bold text near the start of most leads and then remove it if not section then excerpt = Excerpt.linkBold( excerpt, page ) end if not params.bold then excerpt = Excerpt.removeBold( excerpt ) end -- Remove extra line breaks but leave one before and after so the parser interprets lists, tables, etc. correctly excerpt = excerpt:gsub( '\n\n\n+', '\n\n' ) excerpt = mw.text.trim( excerpt ) excerpt = '\n' .. excerpt .. '\n' -- Remove nested categories excerpt = frame:preprocess( excerpt ) excerpt = Excerpt.removeCategories( excerpt ) -- Add tracking categories if params.track and config.categories then excerpt = Excerpt.addTrackingCategories( excerpt ) end -- Build the final output if params.inline then return mw.text.trim( excerpt ) end local tag = params.quote and 'blockquote' or 'div' local block = mw.html.create( tag ):addClass( 'excerpt-block' ):addClass( params.class ) if config.styles then local styles = frame:extensionTag( 'templatestyles', '', { src = config.styles } ) block:node( styles ) end if params.hat then local hat = Excerpt.getHat( page, section, params ) block:node( hat ) end excerpt = mw.html.create( 'div' ):addClass( 'excerpt' ):wikitext( excerpt ) block:node( excerpt ) if params.more then local more = Excerpt.getReadMore( page, section ) block:node( more ) end return block end -- Filter the files in the given wikitext against the given filter function Excerpt.filterFiles( wikitext, filter ) if not filter then return wikitext end local filters, isBlacklist = Excerpt.parseFilter( filter ) local files = parser.getFiles( wikitext ) for index, file in pairs( files ) do local name = parser.getFileName( file ) if isBlacklist and ( Excerpt.matchFilter( index, filters ) or Excerpt.matchFilter( name, filters ) ) or not isBlacklist and ( not Excerpt.matchFilter( index, filters ) and not Excerpt.matchFilter( name, filters ) ) then wikitext = Excerpt.removeString( wikitext, file ) end end return wikitext end -- Filter the lists in the given wikitext against the given filter function Excerpt.filterLists( wikitext, filter ) if not filter then return wikitext end local filters, isBlacklist = Excerpt.parseFilter( filter ) local lists = parser.getLists( wikitext ) for index, list in pairs( lists ) do if isBlacklist and Excerpt.matchFilter( index, filters ) or not isBlacklist and not Excerpt.matchFilter( index, filters ) then wikitext = Excerpt.removeString( wikitext, list ) end end return wikitext end -- Filter the tables in the given wikitext against the given filter function Excerpt.filterTables( wikitext, filter ) if not filter then return wikitext end local filters, isBlacklist = Excerpt.parseFilter( filter ) local tables = parser.getTables( wikitext ) for index, tableWikitext in pairs( tables ) do local id = parser.getTableAttribute( tableWikitext, 'id' ) if isBlacklist and ( Excerpt.matchFilter( index, filters ) or Excerpt.matchFilter( id, filters ) ) or not isBlacklist and ( not Excerpt.matchFilter( index, filters ) and not Excerpt.matchFilter( id, filters ) ) then wikitext = Excerpt.removeString( wikitext, tableWikitext ) end end return wikitext end -- Filter the galleries in the given wikitext against the given filter function Excerpt.filterGalleries( wikitext, filter ) if not filter then return wikitext end local filters, isBlacklist = Excerpt.parseFilter( filter ) local galleries = parser.getGalleries( wikitext ) for index, gallery in pairs( galleries ) do if isBlacklist and Excerpt.matchFilter( index, filters ) or not isBlacklist and not Excerpt.matchFilter( index, filters ) then wikitext = Excerpt.removeString( wikitext, gallery ) end end return wikitext end -- Filter the paragraphs in the given wikitext against the given filter function Excerpt.filterParagraphs( wikitext, filter ) if not filter then return wikitext end local filters, isBlacklist = Excerpt.parseFilter( filter ) local paragraphs = parser.getParagraphs( wikitext ) for index, paragraph in pairs( paragraphs ) do if isBlacklist and Excerpt.matchFilter( index, filters ) or not isBlacklist and not Excerpt.matchFilter( index, filters ) then wikitext = Excerpt.removeString( wikitext, paragraph ) end end return wikitext end -- Filter the templates in the given wikitext against the given filter function Excerpt.filterTemplates( wikitext, filter ) if not filter then return wikitext end local filters, isBlacklist = Excerpt.parseFilter( filter ) local templates = parser.getTemplates( wikitext ) for index, template in pairs( templates ) do local name = parser.getTemplateName( template ) if isBlacklist and ( Excerpt.matchFilter( index, filters ) or Excerpt.matchFilter( name, filters ) ) or not isBlacklist and ( not Excerpt.matchFilter( index, filters ) and not Excerpt.matchFilter( name, filters ) ) then wikitext = Excerpt.removeString( wikitext, template ) end end return wikitext end function Excerpt.addInfoboxFile( excerpt ) -- We cannot distinguish the infobox from the other templates, so we search them all local templates = parser.getTemplates( excerpt ) for _, template in pairs( templates ) do local parameters = parser.getTemplateParameters( template ) local file, captions, caption, cssClasses, cssClass for _, pair in pairs( config.captions ) do file = pair[1] file = parameters[file] if file and Excerpt.matchAny( file, '^.*%.', { '[Jj][Pp][Ee]?[Gg]', '[Pp][Nn][Gg]', '[Gg][Ii][Ff]', '[Ss][Vv][Gg]' }, '.*' ) then file = string.match( file, '%[?%[?.-:([^{|]+)%]?%]?' ) or file -- [[File:Example.jpg{{!}}upright=1.5]] to Example.jpg captions = pair[2] for _, p in pairs( captions ) do if parameters[ p ] then caption = parameters[ p ] break end end -- Check for CSS classes -- We opt to use skin-invert-image instead of skin-invert -- in all other cases, the CSS provided in the infobox is used if pair[3] then cssClasses = pair[3] for _, p in pairs( cssClasses ) do if parameters[ p ] then cssClass = ( parameters[ p ] == 'skin-invert' ) and 'skin-invert-image' or parameters[ p ] break end end end local class = cssClass and ( '|class=' .. cssClass ) or '' return '[[File:' .. file .. class .. '|thumb|' .. ( caption or '' ) .. ']]\n' .. excerpt end end end return excerpt end function Excerpt.removeNonFreeFiles( wikitext ) local files = parser.getFiles( wikitext ) for _, file in pairs( files ) do local fileName = 'File:' .. parser.getFileName( file ) local fileTitle = mw.title.new( fileName ) if fileTitle then local fileDescription = fileTitle:getContent() if not fileDescription or fileDescription == '' then local frame = mw.getCurrentFrame() fileDescription = frame:preprocess( '{{' .. fileName .. '}}' ) -- try Commons end if fileDescription and string.match( fileDescription, '[Nn]on%-free' ) then wikitext = Excerpt.removeString( wikitext, file ) end end end return wikitext end function Excerpt.getHat( page, section, params ) local hat -- Build the text if params.this then hat = params.this elseif params.quote then hat = Excerpt.getMessage( 'this' ) elseif params.only then hat = Excerpt.getMessage( params.only ) else hat = Excerpt.getMessage( 'section' ) end hat = hat .. ' ' .. Excerpt.getMessage( 'excerpt' ) -- Build the link if section then hat = hat .. ' [[:' .. page .. '#' .. mw.uri.anchorEncode( section ) .. '|' .. params.displayTitle .. ' § ' .. section:gsub( '%[%[([^]|]+)|?[^]]*%]%]', '%1' ) .. ']].' -- remove nested links else hat = hat .. ' [[:' .. page .. '|' .. params.displayTitle .. ']].' end -- Build the edit link local title = mw.title.new( page ) local editUrl = title:fullUrl( 'action=edit' ) hat = hat .. '<span class="mw-editsection-like plainlinks"><span class="mw-editsection-bracket">[</span>[' hat = hat .. editUrl .. ' ' .. mw.message.new( 'editsection' ):plain() hat = hat .. ']<span class="mw-editsection-bracket">]</span></span>' if config.hat then local frame = mw.getCurrentFrame() hat = config.hat .. hat .. '}}' hat = frame:preprocess( hat ) else hat = mw.html.create( 'div' ):addClass( 'dablink excerpt-hat' ):wikitext( hat ) end return hat end function Excerpt.getReadMore( page, section ) local link = "'''[[" .. page if section then link = link .. '#' .. section end local text = Excerpt.getMessage( 'more' ) link = link .. '|' .. text .. "]]'''" link = mw.html.create( 'div' ):addClass( 'noprint excerpt-more' ):wikitext( link ) return link end -- Fix birth and death dates, but only in the first paragraph -- @todo Use parser.getParagraphs() to get the first paragraph function Excerpt.fixDates( excerpt ) local start local s local e = 0 repeat start = e + 1 s, e = mw.ustring.find( excerpt, '%s*%b{}%s*', start ) until not s or s > start s, e = mw.ustring.find( excerpt, '%b()', start ) -- get (...), which may be (year–year) if s and s < start + 100 then -- look only near the start local excerptStart = mw.ustring.sub( excerpt, s, e ) local year1, conjunction, year2 = string.match( excerptStart, '(%d%d%d+)(.-)(%d%d%d+)' ) if year1 and year2 and ( string.match( conjunction, '[%-–—]' ) or string.match( conjunction, '{{%s*[sS]nd%s*}}' ) ) then local y1 = tonumber( year1 ) local y2 = tonumber( year2 ) if y2 > y1 and y2 < y1 + 125 and y1 <= tonumber( os.date( '%Y' ) ) then excerpt = mw.ustring.sub( excerpt, 1, s ) .. year1 .. '–' .. year2 .. mw.ustring.sub( excerpt, e ) end end end return excerpt end -- Replace the first call to each reference defined outside of the excerpt for the full reference, to prevent undefined references -- Then prefix the page title to the reference names to prevent conflicts -- that is, replace <ref name="Foo"> for <ref name="Title of the article Foo"> -- and also <ref name="Foo" /> for <ref name="Title of the article Foo" /> -- also remove reference groups: <ref name="Foo" group="Bar"> for <ref name="Title of the article Foo"> -- and <ref group="Bar"> for <ref> -- @todo The current regex may fail in cases with both kinds of quotes, like <ref name="Darwin's book"> function Excerpt.fixReferences( excerpt, page, wikitext ) local references = parser.getReferences( excerpt ) local fixed = {} for _, reference in pairs( references ) do local name = parser.getTagAttribute( reference, 'name' ) if not fixed[ name ] then -- fix each reference only once local content = parser.getTagContent( reference ) if not content then -- reference is self-closing local full = parser.getReference( excerpt, name ) if not full then -- the reference is not defined in the excerpt full = parser.getReference( wikitext, name ) if full then excerpt = excerpt:gsub( Excerpt.escapeString( reference ), Excerpt.escapeString( full ), 1 ) end table.insert( fixed, name ) end end end end -- Prepend the page title to the reference names to prevent conflicts with other references in the transcluding page excerpt = excerpt:gsub( '< *[Rr][Ee][Ff][^>]*name *= *["\']?([^"\'>/]+)["\']?[^>/]*(/?) *>', '<ref name="' .. page:gsub( '"', '' ) .. ' %1"%2>' ) -- Remove reference groups because they don't apply to the transcluding page excerpt = excerpt:gsub( '< *[Rr][Ee][Ff] *group *= *["\']?[^"\'>/]+["\'] *>', '<ref>' ) return excerpt end function Excerpt.removeReferences( excerpt ) local references = parser.getReferences( excerpt ) for _, reference in pairs( references ) do excerpt = Excerpt.removeString( excerpt, reference ) end return excerpt end function Excerpt.removeCategories( excerpt ) local categories = parser.getCategories( excerpt ) for _, category in pairs( categories ) do excerpt = Excerpt.removeString( excerpt, category ) end return excerpt end function Excerpt.removeBehaviorSwitches( excerpt ) return excerpt:gsub( '__[A-Z]+__', '' ) end function Excerpt.removeComments( excerpt ) return excerpt:gsub( '<!%-%-.-%-%->', '' ) end function Excerpt.removeBold( excerpt ) return excerpt:gsub( "'''", '' ) end function Excerpt.removeLinks( excerpt ) local links = parser.getLinks( excerpt ) for _, link in pairs( links ) do excerpt = Excerpt.removeString( excerpt, link ) end return excerpt end -- @todo Use parser.getLinks function Excerpt.removeSelfLinks( excerpt ) local lang = mw.language.getContentLanguage() local page = Excerpt.escapeString( mw.title.getCurrentTitle().prefixedText ) local ucpage = lang:ucfirst( page ) local lcpage = lang:lcfirst( page ) excerpt = excerpt :gsub( '%[%[(' .. ucpage .. ')%]%]', '%1' ) :gsub( '%[%[(' .. lcpage .. ')%]%]', '%1' ) :gsub( '%[%[' .. ucpage .. '|([^]]+)%]%]', '%1' ) :gsub( '%[%[' .. lcpage .. '|([^]]+)%]%]', '%1' ) return excerpt end -- Replace the bold title or synonym near the start of the page by a link to the page function Excerpt.linkBold( excerpt, page ) local lang = mw.language.getContentLanguage() local position = mw.ustring.find( excerpt, "'''" .. lang:ucfirst( page ) .. "'''", 1, true ) -- look for "'''Foo''' is..." (uc) or "A '''foo''' is..." (lc) or mw.ustring.find( excerpt, "'''" .. lang:lcfirst( page ) .. "'''", 1, true ) -- plain search: special characters in page represent themselves if position then local length = mw.ustring.len( page ) excerpt = mw.ustring.sub( excerpt, 1, position + 2 ) .. '[[' .. mw.ustring.sub( excerpt, position + 3, position + length + 2 ) .. ']]' .. mw.ustring.sub( excerpt, position + length + 3, -1 ) -- link it else -- look for anything unlinked in bold, assumed to be a synonym of the title (e.g. a person's birth name) excerpt = mw.ustring.gsub( excerpt, "'''(.-'*)'''", function ( text ) if not string.find( text, '%[' ) and not string.find( text, '%{' ) then -- if not wikilinked or some weird template return "'''[[" .. page .. '|' .. text .. "]]'''" -- replace '''Foo''' by '''[[page|Foo]]''' else return nil -- instruct gsub to make no change end end, 1 ) -- terminates the anonymous replacement function passed to gsub end return excerpt end function Excerpt.addTrackingCategories( excerpt ) local currentTitle = mw.title.getCurrentTitle() local addedCategories = false local contentCategory = config.categories.content if contentCategory and currentTitle.isContentPage then addedCategories = true excerpt = excerpt .. '[[Category:' .. contentCategory .. ']]' end local namespaceCategory = config.categories[ currentTitle.namespace ] if namespaceCategory then addedCategories = true excerpt = excerpt .. '[[Category:' .. namespaceCategory .. ']]' end if addedCategories then excerpt = excerpt .. '\n' end return excerpt end -- Helper method to match from a list of regular expressions -- Like so: match pre..list[1]..post or pre..list[2]..post or ... function Excerpt.matchAny( text, pre, list, post, init ) for i = 1, #list do local match = { mw.ustring.match( text, pre .. list[ i ] .. post, init ) } if match[1] then return unpack( match ) end end return nil end -- Helper function to get arguments -- args from Lua calls have priority over parent args from template function Excerpt.getArg( key, default ) local frame = mw.getCurrentFrame() for k, value in pairs( frame:getParent().args ) do if k == key and mw.text.trim( value ) ~= '' then return value end end for k, value in pairs( frame.args ) do if k == key and mw.text.trim( value ) ~= '' then return value end end return default end -- Helper method to get an error message -- This method also categorizes the current page in one of the configured error categories function Excerpt.getError( key, value ) local message = Excerpt.getMessage( 'error-' .. key, value ) local markup = mw.html.create( 'div' ):addClass( 'error' ):wikitext( message ) if config.categories and config.categories.errors and mw.title.getCurrentTitle().isContentPage then markup:node( '[[Category:' .. config.categories.errors .. ']]' ) end return markup end -- Helper method to get a localized message -- This method uses Module:TNT to get localized messages from https://commons.wikimedia.org/wiki/Data:I18n/Module:Excerpt.tab -- If Module:TNT is not available or the localized message does not exist, the key is returned instead function Excerpt.getMessage( key, value ) local ok2, TNT = pcall( require, 'Module:TNT' ) if not ok2 then return key end local ok3, message = pcall( TNT.format, 'I18n/Module:Excerpt.tab', key, value ) if not ok3 then return key end return message end -- Helper method to escape a string for use in regexes function Excerpt.escapeString( str ) return str:gsub( '[%^%$%(%)%.%[%]%*%+%-%?%%]', '%%%0' ) end -- Helper method to remove a string from a text -- @param text Text from where to remove the string -- @param str String to remove -- @return The given text with the string removed function Excerpt.removeString( text, str ) local pattern = Excerpt.escapeString( str ) if #pattern > 9999 then -- strings longer than 10000 bytes can't be put into regexes pattern = Excerpt.escapeString( mw.ustring.sub( str, 1, 999 ) ) .. '.-' .. Excerpt.escapeString( mw.ustring.sub( str, -999 ) ) end return text:gsub( pattern, '' ) end -- Helper method to convert a comma-separated list of numbers or min-max ranges into a list of booleans -- @param filter Required. Comma-separated list of numbers or min-max ranges, for example '1,3-5' -- @return Map from integers to booleans, for example {1=true,2=false,3=true,4=true,5=true} -- @return Boolean indicating whether the filters should be treated as a blacklist or not -- @note Merging this into matchFilter is possible, but way too inefficient function Excerpt.parseFilter( filter ) local filters = {} local isBlacklist = false if string.sub( filter, 1, 1 ) == '-' then isBlacklist = true filter = string.sub( filter, 2 ) end local values = mw.text.split( filter, ',' ) -- split values: '1,3-5' to {'1','3-5'} for _, value in pairs( values ) do value = mw.text.trim( value ) local min, max = mw.ustring.match( value, '^(%d+)%s*[-–—]%s*(%d+)$' ) -- '3-5' to min=3 max=5 if not max then min, max = string.match( value, '^((%d+))$' ) end -- '1' to min=1 max=1 if max then for i = min, max do filters[ i ] = true end else filters[ value ] = true -- if we reach this point, the string had the form 'a,b,c' rather than '1,2,3' end end filter = { cache = {}, terms = filters } return filter, isBlacklist end -- Helper function to see if a value matches any of the given filters function Excerpt.matchFilter( value, filter ) if value == nil then return false elseif type(value) == "number" then return filter.terms[value] else local cached = filter.cache[value] if cached ~= nil then return cached end local lang = mw.language.getContentLanguage() local lcvalue = lang:lcfirst(value) local ucvalue = lang:ucfirst(value) for term in pairs( filter.terms ) do if value == tostring(term) or type(term) == "string" and ( lcvalue == term or ucvalue == term or mw.ustring.match( value, term ) ) then filter.cache[value] = true return true end end filter.cache[value] = false end end return Excerpt ti7siuqx917e9fizdf8nk9scneu1psk 828 43947 253777 247149 2026-10-05T11:39:52Z Sophivorus 17816 Update from [[d:Special:GoToLinkedPage/enwiki/Q137784397|master]] using [[mw:Synchronizer| #Synchronizer]] 253777 Scribunto text/plain -- Module:WikitextParser is a general-purpose wikitext parser -- Documentation and master version: https://en.wikipedia.org/wiki/Module:WikitextParser -- License: GPL-3.0 (https://www.gnu.org/licenses/gpl-3.0.html) -- Authors: User:Sophivorus, User:Certes, User:Aidan9382, et al. local str_find, str_sub, str_match = string.find, string.sub, string.match local str_gsub, str_gmatch, str_rep = string.gsub, string.gmatch, string.rep local str_lower = string.lower local table_insert, table_concat = table.insert, table.concat -- Private helper method to escape a string for use in regexes local function escapeString( str ) return str_gsub( str, '[%^%$%(%)%.%[%]%*%+%-%?%%]', '%%%0' ) end -- Fast gsplit (a la mw.text.gsplit) for fixed ASCII separators local function str_gsplit( str, sep ) if sep == '' or str_find( sep, '[\128-\255]' ) then error( 'Separator must be ASCII and cannot be empty' ) end local i, str1 = 1, str .. sep return function() local s, e = str_find( str1, sep, i, true ) if not s then return s end local t = i i = e + 1 return str_sub( str1, t, s - 1 ) end end -- Fast dedicated two-way split (a la mw.text.split) for fixed ASCII separators local function str_split2( str, sep ) if sep == '' or str_find( sep, '[\128-\255]' ) then error( 'Separator must be ASCII and cannot be empty' ) end local s, e = str_find( str, sep, 1, true ) if not s then return str end return str_sub( str, 1, s - 1 ), str_sub( str, e + 1 ) end -- Fast whitespace trim (a la mw.text.trim) local function str_trim( str ) return str_match( str, '^%s*(.-)%s*$' ) end local parser = {} -- Get the lead section from the given wikitext -- The lead section is any content before the first section title. -- @param wikitext Required. Wikitext to parse. -- @return Wikitext of the lead section. May be empty if the lead section is empty. function parser.getLead( wikitext ) wikitext = '\n' .. wikitext wikitext = str_gsub( wikitext, '\n==.*', '' ) wikitext = str_trim( wikitext ) return wikitext end -- Get the sections from the given wikitext -- This method doesn't get the lead section, use getLead for that -- @param wikitext Required. Wikitext to parse. -- @return Map from section title to section content function parser.getSections( wikitext ) local sections = {} wikitext = '\n' .. wikitext .. '\n==' for title in str_gmatch( wikitext, '\n==+ *([^=]-) *==+' ) do local section = str_match( wikitext, '\n==+ *' .. escapeString( title ) .. ' *==+(.-)\n==' ) section = str_trim( section ) sections[ title ] = section end return sections end -- Get a section from the given wikitext (including any subsections) -- If the given section title appears more than once, only the section of the first instance will be returned -- @param wikitext Required. Wikitext to parse. -- @param title Required. Title of the section -- @return Wikitext of the section, or nil if it isn't found. May be empty if the section is empty or contains only subsections. function parser.getSection( wikitext, title ) title = str_trim( title ) title = escapeString( title ) wikitext = '\n' .. wikitext .. '\n' local level level, wikitext = str_match( wikitext, '\n(==+) *' .. title .. ' *==.-\n(.*)' ) if wikitext then local nextSection = '\n==' .. str_rep( '=?', #level - 2 ) .. '[^=].*' wikitext = str_gsub( wikitext, nextSection, '' ) -- remove later sections at this level or higher wikitext = str_trim( wikitext ) return wikitext end end -- Get the content of a <section> tag from the given wikitext. -- We can't use getTags because unlike all other tags, both opening and closing <section> tags are self-closing. -- @param wikitext Required. Wikitext to parse. -- @param name Required. Name of the <section> tag -- @return Content of the <section> tag, or nil if it isn't found. May be empty if the section tag is empty. function parser.getSectionTag( wikitext, name ) name = str_trim( name ) name = escapeString( name ) local sections = {} for section in str_gmatch( wikitext, '< *section +begin *= *["\']? *' .. name .. ' *["\']? */>(.-)< *section +end= *["\']? *'.. name ..' *["\']? */>' ) do table_insert( sections, section ) end if #sections > 0 then return table_concat( sections ) end end -- Get the lists from the given wikitext. -- @param wikitext Required. Wikitext to parse. -- @return Sequence of lists. function parser.getLists( wikitext ) local lists = {} wikitext = '\n' .. wikitext .. '\n\n' for list in str_gmatch( wikitext, '\n([*#].-)\n[^*#]' ) do table_insert( lists, list ) end return lists end -- Get the paragraphs from the given wikitext. -- @param wikitext Required. Wikitext to parse. -- @return Sequence of paragraphs. function parser.getParagraphs( wikitext ) local paragraphs = {} -- Remove non-paragraphs wikitext = '\n' .. wikitext .. '\n' -- add newlines to simplfy patterns wikitext = str_gsub( wikitext, '%f[^\n]<!%-%-.-%-%-> *%f[\n]', '' ) -- remove comments wikitext = str_gsub( wikitext, '%f[^\n]%[%b[]%] *%f[\n]', '' ) -- remove files and categories wikitext = str_gsub( wikitext, '<gallery.-</gallery>', '\n\n' ) -- remove galleries wikitext = str_gsub( wikitext, '%f[^\n]%b{} *%f[\n]', '' ) -- remove tables and block templates wikitext = str_gsub( wikitext, '%f[^\n]%b{} *%b{} *%f[\n]', '' ) -- remove neighboring tables and block templates wikitext = str_gsub( wikitext, '%f[^\n]%b{} *<!%-%-.-%-%-> *%b{} *%f[\n]', '' ) -- remove neighboring tables and block templates with a comment among them wikitext = str_gsub( wikitext, '%f[^\n][*#].-%f[\n]', '' ) -- remove lists wikitext = str_gsub( wikitext, '%f[^\n]==+[^=]+==+ *%f[\n]', '' ) -- remove section titles wikitext = str_trim( wikitext ) for paragraph in str_gsplit( wikitext, "\n\n" ) do paragraph = str_trim( paragraph ) if paragraph ~= "" then -- Filter out 3+ consecutive newlines table_insert( paragraphs, paragraph ) end end return paragraphs end -- Get the templates from the given wikitext. -- @param wikitext Required. Wikitext to parse. -- @return Sequence of templates. function parser.getTemplates( wikitext ) local templates = {} for template in str_gmatch( wikitext, '{%b{}}' ) do if str_sub( template, 1, 3 ) ~= '{{#' then -- skip parser functions like #if table_insert( templates, template ) end end return templates end -- Get the requested template from the given wikitext. -- If the template appears more than once, only the first instance will be returned -- @param wikitext Required. Wikitext to parse. -- @param name Name of the template to get -- @return Wikitext of the template, or nil if it wasn't found function parser.getTemplate( wikitext, name ) local templates = parser.getTemplates( wikitext ) local lang = mw.language.getContentLanguage() for _, template in ipairs( templates ) do local templateName = parser.getTemplateName( template ) if lang:ucfirst( templateName ) == lang:ucfirst( name ) then return template end end end -- Get name of the template from the given template wikitext. -- @param templateWikitext Required. Wikitext of the template to parse. -- @return Name of the template -- @todo Strip "Template:" namespace? function parser.getTemplateName( templateWikitext ) return str_match( templateWikitext, '^{{ *([^}|\n]+)' ) end -- Get the parameters from the given template wikitext. -- @param templateWikitext Required. Wikitext of the template to parse. -- @return Map from parameter names to parameter values, NOT IN THE ORIGINAL ORDER. -- @return Order in which the parameters were parsed. function parser.getTemplateParameters( templateWikitext ) local parameters = {} local paramOrder = {} local params = str_match( templateWikitext, '{{[^|}]-|(.*)}}' ) if params then -- Temporarily replace pipes in subtemplates and links to avoid chaos for subtemplate in str_gmatch( params, '{%b{}}' ) do params = str_gsub( params, escapeString( subtemplate ), str_gsub( subtemplate, '.', { ['%']='%%', ['|']="@@:@@", ['=']='@@_@@' } ), 1 ) end for link in str_gmatch( params, '%[%b[]%]' ) do params = str_gsub( params, escapeString( link ), str_gsub( link, '.', { ['%']='%%', ['|']='@@:@@', ['=']='@@_@@' } ), 1 ) end local count = 0 local name, value for param in str_gsplit( params, '|' ) do name, value = str_split2( param, '=' ) if value then local number = tonumber( name ) if number then --XXX: What about keys like: 01, .1, 2e0, etc. name = number end value = str_trim( value ) else value = name count = count + 1 name = count end value = str_gsub( value, '@@_@@', '=' ) value = str_gsub( value, '@@:@@', '|' ) parameters[ name ] = value table_insert( paramOrder, name ) end end return parameters, paramOrder end -- Get the tags from the given wikitext. -- @param wikitext Required. Wikitext to parse. -- @return Sequence of tags. function parser.getTags( wikitext ) local tags = {} local tag, tagName, tagEnd -- Don't match closing tags like </div>, comments like <!--foo-->, comparisons like 1<2 or things like <3 for tagStart, tagOpen in str_gmatch( wikitext, '()(<[^/!%d].->)' ) do tagName = parser.getTagName( tagOpen ) -- If we're in a self-closing tag, like <ref name="foo" />, <references/>, <br/>, <br>, <hr>, etc. if str_match( tagOpen, '<.-/>' ) or tagName == 'br' or tagName == 'hr' then tag = tagOpen -- If we're in a tag that may contain others like it, like <div> or <span> elseif tagName == 'div' or tagName == 'span' then local position = tagStart + #tagOpen - 1 local depth = 1 while depth > 0 do tagEnd = str_match( wikitext, '</ ?' .. tagName .. ' ?>()', position ) if tagEnd then tagEnd = tagEnd - 1 else break -- unclosed tag end position = str_match( wikitext, '()< ?' .. tagName .. '[ >]', position + 1 ) if not position then position = tagEnd + 1 end if position > tagEnd then depth = depth - 1 else depth = depth + 1 end end tag = str_sub( wikitext, tagStart, tagEnd ) -- Else we're probably in tag that shouldn't contain others like it, like <math> or <strong> else tagEnd = str_match( wikitext, '</ ?' .. tagName .. ' ?>()', tagStart ) if tagEnd then tag = str_sub( wikitext, tagStart, tagEnd - 1 ) -- If no end tag is found, assume we matched something that wasn't a tag, like <no. 1> else tag = nil end end table_insert( tags, tag ) end return tags end -- Get the name of the tag in the given wikitext -- @param tag Required. Tag to parse. -- @return Name of the tag or nil if not found function parser.getTagName( tagWikitext ) local tagName = str_match( tagWikitext, '^< *(.-)[ />]' ) if tagName then tagName = str_lower( tagName ) end return tagName end -- Get the value of an attribute in the given tag. -- @param tagWikitext Required. Wikitext of the tag to parse. -- @param attribute Required. Name of the attribute. -- @return Value of the attribute or nil if not found function parser.getTagAttribute( tagWikitext, attribute ) local _, value = str_match( tagWikitext, '^<[^/>]*' .. attribute .. ' *= *(["\']?)([^/>]-)%1[ />]' ) return value end -- Get the content of the given tag. -- @param tagWikitext Required. Wikitext of the tag to parse. -- @return Content of the tag. May be empty if the tag is empty. Will be nil if the tag is self-closing. -- @todo May fail with nested tags function parser.getTagContent( tagWikitext ) return str_match( tagWikitext, '^<.->.-</.->' ) end -- Get the <gallery> tags from the given wikitext. -- @param wikitext Required. Wikitext to parse. -- @return Sequence of gallery tags. function parser.getGalleries( wikitext ) local galleries = {} local tags = parser.getTags( wikitext ) for _, tag in ipairs( tags ) do local tagName = parser.getTagName( tag ) if tagName == 'gallery' then table_insert( galleries, tag ) end end return galleries end -- Get the <ref> tags from the given wikitext. -- @param wikitext Required. Wikitext to parse. -- @return Sequence of ref tags. function parser.getReferences( wikitext ) local references = {} local tags = parser.getTags( wikitext ) for _, tag in ipairs( tags ) do local tagName = parser.getTagName( tag ) if tagName == 'ref' then table_insert( references, tag ) end end return references end -- Get the reference with the given name from the given wikitext. -- @param wikitext Required. Wikitext to parse. -- @param referenceName Required. Name of the reference. -- @return Wikitext of the reference function parser.getReference( wikitext, referenceName ) local references = parser.getReferences( wikitext ) for _, reference in ipairs( references ) do local content = parser.getTagContent( reference ) local name = parser.getTagAttribute( reference, 'name' ) if content and name == referenceName then return reference end end end -- Get the tables from the given wikitext. -- @param wikitext Required. Wikitext to parse. -- @return Sequence of tables. function parser.getTables( wikitext ) local tables = {} wikitext = '\n' .. wikitext for t in str_gmatch( wikitext, '\n%b{}' ) do if str_sub( t, 1, 3 ) == '\n{|' then t = str_trim( t ) -- exclude the leading newline table_insert( tables, t ) end end return tables end -- Get the id from the given table wikitext -- @param tableWikitext Required. Wikitext of the table to parse. -- @param attribute Required. Name of the attribute. -- @return Value of the attribute or nil if not found function parser.getTableAttribute( tableWikitext, attribute ) local _, value = str_match( tableWikitext, '^{|[^\n]*' .. attribute .. ' *= *(["\']?)([^\n]-)%1[^\n]*\n' ) if not value or value == '' then value = str_match( tableWikitext, '^{|[^\n]*' .. attribute .. ' *= *([^\n ]+)[^\n]*\n' ) end return value end -- Get a table by id from the given wikitext -- @param wikitext Required. Wikitext to parse. -- @param id Required. Id of the table -- @return Wikitext of the table or nil if not found function parser.getTable( wikitext, id ) local tables = parser.getTables( wikitext ) for _, t in ipairs( tables ) do if id == parser.getTableAttribute( t, 'id' ) then return t end end end -- Get the data from the given table wikitext -- @param tableWikitext Required. Wikitext of the table to parse. -- @return Table data -- @todo Test and make more robust function parser.getTableData( tableWikitext ) local tableData = {} tableWikitext = str_trim( tableWikitext ); tableWikitext = str_gsub( tableWikitext, '^{|.-\n', '' ) -- remove the header tableWikitext = str_gsub( tableWikitext, '\n|}$', '' ) -- remove the footer tableWikitext = str_gsub( tableWikitext, '^|%+.-\n', '' ) -- remove any caption tableWikitext = str_gsub( tableWikitext, '|%-.-\n', '|-\n' ) -- remove any row attributes tableWikitext = str_gsub( tableWikitext, '^|%-\n', '' ) -- remove any leading empty row tableWikitext = str_gsub( tableWikitext, '\n|%-$', '' ) -- remove any trailing empty row for rowWikitext in str_gsplit( tableWikitext, '|-' ) do local rowData = {} rowWikitext = str_gsub( rowWikitext, '||', '\n|' ) rowWikitext = str_gsub( rowWikitext, '!!', '\n|' ) rowWikitext = str_gsub( rowWikitext, '\n!', '\n|' ) rowWikitext = str_gsub( rowWikitext, '^!', '\n|' ) rowWikitext = str_gsub( rowWikitext, '^\n|', '' ) for cellWikitext in str_gsplit( rowWikitext, '\n|' ) do cellWikitext = str_trim( cellWikitext ) table_insert( rowData, cellWikitext ) end table_insert( tableData, rowData ) end return tableData end -- Get the internal links from the given wikitext (includes category and file links). -- @param wikitext Required. Wikitext to parse. -- @return Sequence of internal links. function parser.getLinks( wikitext ) local links = {} for link in str_gmatch( wikitext, '%[%b[]%]' ) do table_insert( links, link ) end return links end -- Get the file links from the given wikitext. -- @param wikitext Required. Wikitext to parse. -- @return Sequence of file links. function parser.getFiles( wikitext ) local files = {} local links = parser.getLinks( wikitext ) for _, link in ipairs( links ) do local namespace = str_match( link, '^%[%[ *(.-) *:' ) if namespace and mw.site.namespaces[ namespace ] and mw.site.namespaces[ namespace ].canonicalName == 'File' then table_insert( files, link ) end end return files end -- Get name of the file from the given file wikitext. -- @param fileWikitext Required. Wikitext of the file to parse. -- @return Name of the file function parser.getFileName( fileWikitext ) return str_match( fileWikitext, '^%[%[ *.- *: *(.-) *[]|]' ) end -- Get the category links from the given wikitext. -- @param wikitext Required. Wikitext to parse. -- @return Sequence of category links. function parser.getCategories( wikitext ) local categories = {} local links = parser.getLinks( wikitext ) for _, link in ipairs( links ) do local namespace = str_match( link, '^%[%[ -(.-) -:' ) if namespace and mw.site.namespaces[ namespace ] and mw.site.namespaces[ namespace ].canonicalName == 'Category' then table_insert( categories, link ) end end return categories end -- Get the external links from the given wikitext. -- @param wikitext Required. Wikitext to parse. -- @return Sequence of external links. function parser.getExternalLinks( wikitext ) local links = {} for link in str_gmatch( wikitext, '%b[]' ) do if str_match( link, '^%[//' ) or str_match( link, '^%[https?://' ) then table_insert( links, link ) end end return links end return parser 3r3fpf7d7jt2ttpx3ny4bt85muaz5lj 0 44708 253769 253741 2026-10-04T20:41:55Z Narazeni 826 253769 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ფრედ აკუფო<br>Fred Akuffo | სურათი=Fred Akuffo illustration.png | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=აკუფოშ ილუსტრაცია, 2023 | ხეშმოჭარუა = | რანწკი =[[განაშ პრეზიდენტი|განაშ მა-6 სახენწჷფო მადუდე]] | პოსტი დეკინჷ =[[5 კვირკვე]], [[1978]] | პოსტი დიტუ =[[4 მანგი]], [[1979]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=[[იგნატიუს კუტუ აჩეამპონგი]] | მონძე =[[ჯერი როლინგსი]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|21|3|1937}} | დაბადებაშ აბანი=[[აკროპონგი]], [[ორქოშ წყარპიჯი (ბრიტანეთიშ კოლონია)|ორქოშ წყარპიჯი]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1979|6|26|1937|3|21}} | ღურაშ აბანი=[[აკრა]], [[განა]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|განა}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ =[[ემილი აკუფო]] | სქუალეფი= | გონათაფა =[[სანდჰერსტიშ ომაფე ოურდუმე აკადემია]]<br>[[ერუანული დუდთხილუაშ კოლეჯი (ინდოეთი)|ერუანული დუდთხილუაშ კოლეჯი]] | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა =ოურდუმე მოღალე | რელიგია =[[პრესვიტერიანობა]] | ჯილდოეფი = | პარტია =უპარტიე | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[უჟინაში ოურდუმე სხუნუ (განა)|უჟინაში ოურდუმე სხუნუშ]] დუდმახვენჯი | პოსტი დეკინჷ2 =[[5 კვირკვე]], [[1978]] | პოსტი დიტუ2=[[4 მანგი]], [[1979]] | წიმოხონი2 =იგნატიუს კუტუ აჩეამპონგი | მონძე2 =პოსტიქ გეუქვჷ | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''ფრედერიკ უილიამ კვასი აკუფო''' (დ. [[21 მელახი]], [[1937]] — ღ. [[26 მანგი]], [[1979]]) — [[განა]]რი ოურდუმე მოღალე დო პოლიტიკოსი, [[უჟინაში ოურდუმე სხუნუ (განა)| განაშ უჟინაში ოურდუმე სხუნუშ]] დუდმახვენჯი დო [[განაშ პრეზიდენტი|განაშ მა-6 სახენწჷფო მადუდე]] 1978-1979 წანეფს. 1957 წანაშე ნინალენდჷ განაშ აკოანჯარაფილ ნძალეფს. გურაფულენდჷ ბრიტანეთის ([[სანდჰერსტიშ ომაფე ოურდუმე აკადემია]]) დო ინდოეთის ([[ერუანული დუდთხილუაშ კოლეჯი (ინდოეთი)|ერუანული დუდთხილუაშ კოლეჯი]]). არმიას, აკუფოქ შანულამ კარიერულ წჷმოძინეფს მიოჭირინუ. 1974-1976 წანეფს უკებუდჷ განაშ არმიაშ შტაბიშ უნჩაშიშ პოსტი. 1975 წანაშე აკუფო რდჷ განაშ მამართალი — [[უჟინაში ოურდუმე სხუნუ (განა)|უჟინაში ოურდუმე სხუნუშ]] მაკათური.<ref>{{cite web |title=Frederick W. K. Akuffo |url=https://www.britannica.com/biography/Frederick-W-K-Akuffo |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=4 October 2026}}</ref> 1978 წანაშ 5 კვირკვეს აკუფოქ მანწყუ სახენწჷფო გინორთა, ქუდახუ [[იგნატიუს კუტუ აჩეამპონგი]]შ მართუალა დო ხეშულობა მუქ ქაშეჸოთჷ ხეშა. მარა აკუფოშ მართუალა ბრელს ხანს ვაგაგინძორებე. 1979 წანაშ 4 მანგის, ფლაიტ-ლეიტენანტ [[ჯერი როლინგსი]]ქ დო [[აკოანჯარაფილი ნძალეფიშ რევოლუციური სხუნუ (განა)|აკოანჯარაფილ ნძალეფიშ რევოლუციური სხუნუქ]] აკუფუ გეგთარაგვეს. 1979 წანაშ 26 მანგის, ახალ თარობაქ გორხუ აკუფო დო თიწკჷმა ართო შხვა ოურდუმე ოფიცერეფი.<ref>{{cite web |title=Frederick W. K. Akuffo |url=https://www.britannica.com/biography/Frederick-W-K-Akuffo |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=4 October 2026}}</ref> == სქოლიო == {{სქოლიო}} [[კატეგორია:განარეფი]] [[კატეგორია:განარი ოურდუმე მოღალეეფი]] [[კატეგორია:განარი პოლიტიკოსეფი]] [[კატეგორია:განაშ პრეზიდენტეფი]] cokdzlqucigc7en4oqgp4eneh72ocrp 0 44710 253742 2026-10-04T12:27:59Z Njilo 1885 ახალი ხასჷლა: {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ფრედ აკუფო<br>Fred Akuffo | სურათი= | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო= | ხეშმოჭარუა = | რანწკი =[[განაშ პრეზიდენტი|განაშ მა-6 სახენწჷფო მადუდე]] | პოსტი დეკინჷ =5... 253742 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ფრედ აკუფო<br>Fred Akuffo | სურათი= | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო= | ხეშმოჭარუა = | რანწკი =[[განაშ პრეზიდენტი|განაშ მა-6 სახენწჷფო მადუდე]] | პოსტი დეკინჷ =[[5 კვირკვე]], [[1978]] | პოსტი დიტუ =[[4 მანგი]], [[1979]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=[[იგნატიუს კუტუ აჩეამპონგი]] | მონძე =[[ჯერი როლინგსი]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|21|3|1937}} | დაბადებაშ აბანი=[[აკროპონგი]], [[ორქოშ წყარპიჯი (ბრიტანეთიშ კოლონია)|ორქოშ წყარპიჯი]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1979|6|26|1937|3|21}} | ღურაშ აბანი=[[აკრა]], [[განა]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|განა}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ =[[ემილი აკუფო]] | სქუალეფი= | გონათაფა =[[სანდჰერსტიშ ომაფე ოურდუმე აკადემია]]<br>[[ერუანული დუდთხილუაშ კოლეჯი (ინდოეთი)|ერუანული დუდთხილუაშ კოლეჯი]] | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა =ოურდუმე მოღალე | რელიგია =[[პრესვიტერიანობა]] | ჯილდოეფი = | პარტია =უპარტიე | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[უჟინაში ოურდუმე სხუნუ (განა)|უჟინაში ოურდუმე სხუნუშ]] დუდმახვენჯი | პოსტი დეკინჷ2 =[[5 კვირკვე]], [[1978]] | პოსტი დიტუ2=[[4 მანგი]], [[1979]] | წიმოხონი2 =იგნატიუს კუტუ აჩეამპონგი | მონძე2 =პოსტიქ გეუქვჷ | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} 8eiqo8gy2l9ixxahd6jkr4c4lprbcaq 253743 253742 2026-10-04T12:28:29Z Njilo 1885 /* */ 253743 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ჯერი როლინგსი<br>Jerry Rawlings | სურათი= | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო= | ხეშმოჭარუა = | რანწკი =[[განაშ პრეზიდენტი|განაშ მა-6 სახენწჷფო მადუდე]] | პოსტი დეკინჷ =[[5 კვირკვე]], [[1978]] | პოსტი დიტუ =[[4 მანგი]], [[1979]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=[[იგნატიუს კუტუ აჩეამპონგი]] | მონძე =[[ჯერი როლინგსი]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|21|3|1937}} | დაბადებაშ აბანი=[[აკროპონგი]], [[ორქოშ წყარპიჯი (ბრიტანეთიშ კოლონია)|ორქოშ წყარპიჯი]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1979|6|26|1937|3|21}} | ღურაშ აბანი=[[აკრა]], [[განა]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|განა}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ =[[ემილი აკუფო]] | სქუალეფი= | გონათაფა =[[სანდჰერსტიშ ომაფე ოურდუმე აკადემია]]<br>[[ერუანული დუდთხილუაშ კოლეჯი (ინდოეთი)|ერუანული დუდთხილუაშ კოლეჯი]] | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა =ოურდუმე მოღალე | რელიგია =[[პრესვიტერიანობა]] | ჯილდოეფი = | პარტია =უპარტიე | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[უჟინაში ოურდუმე სხუნუ (განა)|უჟინაში ოურდუმე სხუნუშ]] დუდმახვენჯი | პოსტი დეკინჷ2 =[[5 კვირკვე]], [[1978]] | პოსტი დიტუ2=[[4 მანგი]], [[1979]] | წიმოხონი2 =იგნატიუს კუტუ აჩეამპონგი | მონძე2 =პოსტიქ გეუქვჷ | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} ac6inzux0aqq5ucr21zkyvfaavrt1cn 253744 253743 2026-10-04T12:29:02Z Njilo 1885 /* */ 253744 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ჯერი როლინგსი<br>Jerry Rawlings | სურათი=JJ Rawlings in Brussels 1998 (P002554000101, cropped).jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=როლინგსი 1998 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი =[[განაშ პრეზიდენტი|განაშ მა-6 სახენწჷფო მადუდე]] | პოსტი დეკინჷ =[[5 კვირკვე]], [[1978]] | პოსტი დიტუ =[[4 მანგი]], [[1979]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=[[იგნატიუს კუტუ აჩეამპონგი]] | მონძე =[[ჯერი როლინგსი]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|21|3|1937}} | დაბადებაშ აბანი=[[აკროპონგი]], [[ორქოშ წყარპიჯი (ბრიტანეთიშ კოლონია)|ორქოშ წყარპიჯი]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1979|6|26|1937|3|21}} | ღურაშ აბანი=[[აკრა]], [[განა]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|განა}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ =[[ემილი აკუფო]] | სქუალეფი= | გონათაფა =[[სანდჰერსტიშ ომაფე ოურდუმე აკადემია]]<br>[[ერუანული დუდთხილუაშ კოლეჯი (ინდოეთი)|ერუანული დუდთხილუაშ კოლეჯი]] | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა =ოურდუმე მოღალე | რელიგია =[[პრესვიტერიანობა]] | ჯილდოეფი = | პარტია =უპარტიე | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[უჟინაში ოურდუმე სხუნუ (განა)|უჟინაში ოურდუმე სხუნუშ]] დუდმახვენჯი | პოსტი დეკინჷ2 =[[5 კვირკვე]], [[1978]] | პოსტი დიტუ2=[[4 მანგი]], [[1979]] | წიმოხონი2 =იგნატიუს კუტუ აჩეამპონგი | მონძე2 =პოსტიქ გეუქვჷ | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} pkk6zcght9e11clv3rmm3demcnyuzvd 253745 253744 2026-10-04T12:30:03Z Njilo 1885 /* */ 253745 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ჯერი როლინგსი<br>Jerry Rawlings | სურათი=JJ Rawlings in Brussels 1998 (P002554000101, cropped).jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=როლინგსი 1998 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი =[[განაშ პრეზიდენტი|განაშ მა-9 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[7 ღურთუთა]], [[1993]] | პოსტი დიტუ =[[7 ღურთუთა]], [[2001]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=[[იგნატიუს კუტუ აჩეამპონგი]] | მონძე =[[ჯერი როლინგსი]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|21|3|1937}} | დაბადებაშ აბანი=[[აკროპონგი]], [[ორქოშ წყარპიჯი (ბრიტანეთიშ კოლონია)|ორქოშ წყარპიჯი]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1979|6|26|1937|3|21}} | ღურაშ აბანი=[[აკრა]], [[განა]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|განა}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ =[[ემილი აკუფო]] | სქუალეფი= | გონათაფა =[[სანდჰერსტიშ ომაფე ოურდუმე აკადემია]]<br>[[ერუანული დუდთხილუაშ კოლეჯი (ინდოეთი)|ერუანული დუდთხილუაშ კოლეჯი]] | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა =ოურდუმე მოღალე | რელიგია =[[პრესვიტერიანობა]] | ჯილდოეფი = | პარტია =უპარტიე | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[უჟინაში ოურდუმე სხუნუ (განა)|უჟინაში ოურდუმე სხუნუშ]] დუდმახვენჯი | პოსტი დეკინჷ2 =[[5 კვირკვე]], [[1978]] | პოსტი დიტუ2=[[4 მანგი]], [[1979]] | წიმოხონი2 =იგნატიუს კუტუ აჩეამპონგი | მონძე2 =პოსტიქ გეუქვჷ | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} 7bo96s8wcy58a01ldoile855uynecnc 253746 253745 2026-10-04T12:33:31Z Njilo 1885 /* */ 253746 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ჯერი როლინგსი<br>Jerry Rawlings | სურათი=JJ Rawlings in Brussels 1998 (P002554000101, cropped).jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=როლინგსი 1998 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი =[[განაშ პრეზიდენტი|განაშ მა-9 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[7 ღურთუთა]], [[1993]] | პოსტი დიტუ =[[7 ღურთუთა]], [[2001]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=[[იგნატიუს კუტუ აჩეამპონგი]] | მონძე =[[ჯერი როლინგსი]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|21|3|1937}} | დაბადებაშ აბანი=[[აკროპონგი]], [[ორქოშ წყარპიჯი (ბრიტანეთიშ კოლონია)|ორქოშ წყარპიჯი]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1979|6|26|1937|3|21}} | ღურაშ აბანი=[[აკრა]], [[განა]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|განა}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ =[[ემილი აკუფო]] | სქუალეფი= | გონათაფა =[[სანდჰერსტიშ ომაფე ოურდუმე აკადემია]]<br>[[ერუანული დუდთხილუაშ კოლეჯი (ინდოეთი)|ერუანული დუდთხილუაშ კოლეჯი]] | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა =ოურდუმე მოღალე | რელიგია =[[პრესვიტერიანობა]] | ჯილდოეფი = | პარტია =უპარტიე | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[განაშ პრეზიდენტი|ობორჯე ერუანული დუდთხილუაშ სხუნუშ დუდმახვენჯი]] | პოსტი დეკინჷ2 =[[31 ქირსეთუთა]], [[1981]] | პოსტი დიტუ2=[[7 ღურთუთა]], [[1993]] | წიმოხონი2 =[[ჰილა ლიმანი]] (მუჭოთ პრეზიდენტი) | მონძე2 =მუ, მუჭოთ პრეზიდენტი | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} qn0ffgyf18or659qoh8tra8atvs2nxw 253747 253746 2026-10-04T12:34:50Z Njilo 1885 /* */ 253747 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ჯერი როლინგსი<br>Jerry Rawlings | სურათი=JJ Rawlings in Brussels 1998 (P002554000101, cropped).jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=როლინგსი 1998 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი =[[განაშ პრეზიდენტი|განაშ მა-9 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[7 ღურთუთა]], [[1993]] | პოსტი დიტუ =[[7 ღურთუთა]], [[2001]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=მუ, მუჭოთ ოედს-შ დუდმახვენჯი) | მონძე =[[ჯონ კუფუორი]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|21|3|1937}} | დაბადებაშ აბანი=[[აკროპონგი]], [[ორქოშ წყარპიჯი (ბრიტანეთიშ კოლონია)|ორქოშ წყარპიჯი]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1979|6|26|1937|3|21}} | ღურაშ აბანი=[[აკრა]], [[განა]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|განა}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ =[[ემილი აკუფო]] | სქუალეფი= | გონათაფა =[[სანდჰერსტიშ ომაფე ოურდუმე აკადემია]]<br>[[ერუანული დუდთხილუაშ კოლეჯი (ინდოეთი)|ერუანული დუდთხილუაშ კოლეჯი]] | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა =ოურდუმე მოღალე | რელიგია =[[პრესვიტერიანობა]] | ჯილდოეფი = | პარტია =უპარტიე | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[განაშ პრეზიდენტი|ობორჯე ერუანული დუდთხილუაშ სხუნუშ დუდმახვენჯი]] | პოსტი დეკინჷ2 =[[31 ქირსეთუთა]], [[1981]] | პოსტი დიტუ2=[[7 ღურთუთა]], [[1993]] | წიმოხონი2 =[[ჰილა ლიმანი]] (მუჭოთ პრეზიდენტი) | მონძე2 =მუ, მუჭოთ პრეზიდენტი | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} reuvl8rkojbl7dbg0kueg9w1o2ziuu0 253748 253747 2026-10-04T12:35:04Z Njilo 1885 /* */ 253748 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ჯერი როლინგსი<br>Jerry Rawlings | სურათი=JJ Rawlings in Brussels 1998 (P002554000101, cropped).jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=როლინგსი 1998 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი =[[განაშ პრეზიდენტი|განაშ მა-9 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[7 ღურთუთა]], [[1993]] | პოსტი დიტუ =[[7 ღურთუთა]], [[2001]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=მუ, მუჭოთ ოედს-შ დუდმახვენჯი | მონძე =[[ჯონ კუფუორი]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|21|3|1937}} | დაბადებაშ აბანი=[[აკროპონგი]], [[ორქოშ წყარპიჯი (ბრიტანეთიშ კოლონია)|ორქოშ წყარპიჯი]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1979|6|26|1937|3|21}} | ღურაშ აბანი=[[აკრა]], [[განა]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|განა}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ =[[ემილი აკუფო]] | სქუალეფი= | გონათაფა =[[სანდჰერსტიშ ომაფე ოურდუმე აკადემია]]<br>[[ერუანული დუდთხილუაშ კოლეჯი (ინდოეთი)|ერუანული დუდთხილუაშ კოლეჯი]] | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა =ოურდუმე მოღალე | რელიგია =[[პრესვიტერიანობა]] | ჯილდოეფი = | პარტია =უპარტიე | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[განაშ პრეზიდენტი|ობორჯე ერუანული დუდთხილუაშ სხუნუშ დუდმახვენჯი]] | პოსტი დეკინჷ2 =[[31 ქირსეთუთა]], [[1981]] | პოსტი დიტუ2=[[7 ღურთუთა]], [[1993]] | წიმოხონი2 =[[ჰილა ლიმანი]] (მუჭოთ პრეზიდენტი) | მონძე2 =მუ, მუჭოთ პრეზიდენტი | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} mjxia1guei7xsh9oj3x9nkx7b1r5mdy 253749 253748 2026-10-04T12:35:43Z Njilo 1885 /* */ 253749 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ჯერი როლინგსი<br>Jerry Rawlings | სურათი=JJ Rawlings in Brussels 1998 (P002554000101, cropped).jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=როლინგსი 1998 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი =[[განაშ პრეზიდენტი|განაშ მა-9 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[7 ღურთუთა]], [[1993]] | პოსტი დიტუ =[[7 ღურთუთა]], [[2001]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=მუ, მუჭოთ ოედს-შ დუდმახვენჯი | მონძე =[[ჯონ კუფუორი]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|21|3|1937}} | დაბადებაშ აბანი=[[აკროპონგი]], [[ორქოშ წყარპიჯი (ბრიტანეთიშ კოლონია)|ორქოშ წყარპიჯი]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1979|6|26|1937|3|21}} | ღურაშ აბანი=[[აკრა]], [[განა]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|განა}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ =[[ემილი აკუფო]] | სქუალეფი= | გონათაფა =[[სანდჰერსტიშ ომაფე ოურდუმე აკადემია]]<br>[[ერუანული დუდთხილუაშ კოლეჯი (ინდოეთი)|ერუანული დუდთხილუაშ კოლეჯი]] | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა =ოურდუმე მოღალე | რელიგია =[[პრესვიტერიანობა]] | ჯილდოეფი = | პარტია =უპარტიე | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[განაშ პრეზიდენტი|ობორჯე ერუანული დუდთხილუაშ სხუნუშ (ოედს) დუდმახვენჯი]] | პოსტი დეკინჷ2 =[[31 ქირსეთუთა]], [[1981]] | პოსტი დიტუ2=[[7 ღურთუთა]], [[1993]] | წიმოხონი2 =[[ჰილა ლიმანი]] (მუჭოთ პრეზიდენტი) | მონძე2 =მუ, მუჭოთ პრეზიდენტი | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} 18egzs8gmgjy9ufy57xconfh6c3k2l9 253750 253749 2026-10-04T12:37:59Z Njilo 1885 /* */ 253750 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ჯერი როლინგსი<br>Jerry Rawlings | სურათი=JJ Rawlings in Brussels 1998 (P002554000101, cropped).jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=როლინგსი 1998 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი =[[განაშ პრეზიდენტი|განაშ მა-9 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[7 ღურთუთა]], [[1993]] | პოსტი დიტუ =[[7 ღურთუთა]], [[2001]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=მუ, მუჭოთ ოედს-შ დუდმახვენჯი | მონძე =[[ჯონ კუფუორი]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|21|3|1937}} | დაბადებაშ აბანი=[[აკროპონგი]], [[ორქოშ წყარპიჯი (ბრიტანეთიშ კოლონია)|ორქოშ წყარპიჯი]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1979|6|26|1937|3|21}} | ღურაშ აბანი=[[აკრა]], [[განა]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|განა}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ =[[ემილი აკუფო]] | სქუალეფი= | გონათაფა =[[სანდჰერსტიშ ომაფე ოურდუმე აკადემია]]<br>[[ერუანული დუდთხილუაშ კოლეჯი (ინდოეთი)|ერუანული დუდთხილუაშ კოლეჯი]] | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა =ოურდუმე მოღალე | რელიგია =[[პრესვიტერიანობა]] | ჯილდოეფი = | პარტია =უპარტიე | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[განაშ პრეზიდენტი|ობორჯე ერუანული დუდთხილუაშ სხუნუშ (ოედს) დუდმახვენჯი]] | პოსტი დეკინჷ2 =[[31 ქირსეთუთა]], [[1981]] | პოსტი დიტუ2=[[7 ღურთუთა]], [[1993]] | წიმოხონი2 =[[ჰილა ლიმანი]] (მუჭოთ პრეზიდენტი) | მონძე2 =მუ, მუჭოთ პრეზიდენტი | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 =[[განაშ პრეზიდენტი|აკოანჯარაფილი ნძალეფიშ რევოლუციური სხუნუშ დუდმახვენჯი]] | პოსტი დეკინჷ3 =[[4 მანგი]], [[1979]] | პოსტი დიტუ3 =[[24 ეკენია]], [[1979]] | წიმოხონი3 =[[ფრედ აკუფო]] | მონძე3 =ჰილა ლიმანი (მუჭოთ პრეზიდენტი) | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} 2ubawypcuyoeejijkp00keac53uynrl 253751 253750 2026-10-04T12:38:46Z Njilo 1885 /* */ 253751 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ჯერი როლინგსი<br>Jerry Rawlings | სურათი=JJ Rawlings in Brussels 1998 (P002554000101, cropped).jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=როლინგსი 1998 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი =[[განაშ პრეზიდენტი|განაშ მა-9 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[7 ღურთუთა]], [[1993]] | პოსტი დიტუ =[[7 ღურთუთა]], [[2001]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=მუ, მუჭოთ ოედს-შ დუდმახვენჯი | მონძე =[[ჯონ კუფუორი]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|21|3|1937}} | დაბადებაშ აბანი=[[აკროპონგი]], [[ორქოშ წყარპიჯი (ბრიტანეთიშ კოლონია)|ორქოშ წყარპიჯი]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1979|6|26|1937|3|21}} | ღურაშ აბანი=[[აკრა]], [[განა]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|განა}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ =[[ემილი აკუფო]] | სქუალეფი= | გონათაფა =[[სანდჰერსტიშ ომაფე ოურდუმე აკადემია]]<br>[[ერუანული დუდთხილუაშ კოლეჯი (ინდოეთი)|ერუანული დუდთხილუაშ კოლეჯი]] | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა =ოურდუმე მოღალე | რელიგია =[[პრესვიტერიანობა]] | ჯილდოეფი = | პარტია =უპარტიე | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[განაშ პრეზიდენტი|ობორჯე ერუანული დუდთხილუაშ სხუნუშ (ოედს) დუდმახვენჯი]] | პოსტი დეკინჷ2 =[[31 ქირსეთუთა]], [[1981]] | პოსტი დიტუ2=[[7 ღურთუთა]], [[1993]] | წიმოხონი2 =[[ჰილა ლიმანი]] (მუჭოთ პრეზიდენტი) | მონძე2 =მუ, მუჭოთ პრეზიდენტი | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 =[[განაშ პრეზიდენტი|აკოანჯარაფილი ნძალეფიშ რევოლუციური სხუნუშ დუდმახვენჯი]] | პოსტი დეკინჷ3 =[[4 მანგი]], [[1979]] | პოსტი დიტუ3 =[[24 ეკენია]], [[1979]] | წიმოხონი3 =[[ფრედ აკუფო]] (მუჭოთ სახენწჷფო მადუდე) | მონძე3 =ჰილა ლიმანი (მუჭოთ პრეზიდენტი) | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} dp2m6vrkgaud38xp8j4pynwx0jkg6lr 253752 253751 2026-10-04T12:39:47Z Njilo 1885 /* */ 253752 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ჯერი როლინგსი<br>Jerry Rawlings | სურათი=JJ Rawlings in Brussels 1998 (P002554000101, cropped).jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=როლინგსი 1998 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი =[[განაშ პრეზიდენტი|განაშ მა-9 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[7 ღურთუთა]], [[1993]] | პოსტი დიტუ =[[7 ღურთუთა]], [[2001]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=მუ, მუჭოთ ოედს-შ დუდმახვენჯი | მონძე =[[ჯონ კუფუორი]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|21|3|1937}} | დაბადებაშ აბანი=[[აკროპონგი]], [[ორქოშ წყარპიჯი (ბრიტანეთიშ კოლონია)|ორქოშ წყარპიჯი]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1979|6|26|1937|3|21}} | ღურაშ აბანი=[[აკრა]], [[განა]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|განა}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ =[[ემილი აკუფო]] | სქუალეფი= | გონათაფა =[[სანდჰერსტიშ ომაფე ოურდუმე აკადემია]]<br>[[ერუანული დუდთხილუაშ კოლეჯი (ინდოეთი)|ერუანული დუდთხილუაშ კოლეჯი]] | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა =ოურდუმე მოღალე | რელიგია =[[პრესვიტერიანობა]] | ჯილდოეფი = | პარტია =უპარტიე | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[განაშ პრეზიდენტი|ობორჯე ერუანული დუდთხილუაშ სხუნუშ (ოედს) დუდმახვენჯი]] | პოსტი დეკინჷ2 =[[31 ქირსეთუთა]], [[1981]] | პოსტი დიტუ2=[[7 ღურთუთა]], [[1993]] | წიმოხონი2 =[[ჰილა ლიმანი]] (მუჭოთ პრეზიდენტი) | მონძე2 =მუ, მუჭოთ პრეზიდენტი | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 =[[განაშ პრეზიდენტი|აკოანჯარაფილი ნძალეფიშ რევოლუციური სხუნუშ დუდმახვენჯი]] | პოსტი დეკინჷ3 =[[4 მანგი]], [[1979]] | პოსტი დიტუ3 =[[24 ეკენია]], [[1979]] | წიმოხონი3 =[[ფრედ აკუფო]] | მონძე3 =ჰილა ლიმანი (მუჭოთ პრეზიდენტი) | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} 2ubawypcuyoeejijkp00keac53uynrl 253753 253752 2026-10-04T12:40:44Z Njilo 1885 /* */ 253753 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ჯერი როლინგსი<br>Jerry Rawlings | სურათი=JJ Rawlings in Brussels 1998 (P002554000101, cropped).jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=როლინგსი 1998 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი =[[განაშ პრეზიდენტი|განაშ მა-9 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[7 ღურთუთა]], [[1993]] | პოსტი დიტუ =[[7 ღურთუთა]], [[2001]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=მუ, მუჭოთ ოედს-შ დუდმახვენჯი | მონძე =[[ჯონ კუფუორი]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|22|6|1947}} | დაბადებაშ აბანი=[[აკროპონგი]], [[ორქოშ წყარპიჯი (ბრიტანეთიშ კოლონია)|ორქოშ წყარპიჯი]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|2020|12|11|1947|6|22}} | ღურაშ აბანი=[[აკრა]], [[განა]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|განა}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ =[[ემილი აკუფო]] | სქუალეფი= | გონათაფა =[[სანდჰერსტიშ ომაფე ოურდუმე აკადემია]]<br>[[ერუანული დუდთხილუაშ კოლეჯი (ინდოეთი)|ერუანული დუდთხილუაშ კოლეჯი]] | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა =ოურდუმე მოღალე | რელიგია =[[პრესვიტერიანობა]] | ჯილდოეფი = | პარტია =უპარტიე | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[განაშ პრეზიდენტი|ობორჯე ერუანული დუდთხილუაშ სხუნუშ (ოედს) დუდმახვენჯი]] | პოსტი დეკინჷ2 =[[31 ქირსეთუთა]], [[1981]] | პოსტი დიტუ2=[[7 ღურთუთა]], [[1993]] | წიმოხონი2 =[[ჰილა ლიმანი]] (მუჭოთ პრეზიდენტი) | მონძე2 =მუ, მუჭოთ პრეზიდენტი | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 =[[განაშ პრეზიდენტი|აკოანჯარაფილი ნძალეფიშ რევოლუციური სხუნუშ დუდმახვენჯი]] | პოსტი დეკინჷ3 =[[4 მანგი]], [[1979]] | პოსტი დიტუ3 =[[24 ეკენია]], [[1979]] | წიმოხონი3 =[[ფრედ აკუფო]] | მონძე3 =ჰილა ლიმანი (მუჭოთ პრეზიდენტი) | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} ol6vjdtsd2sco07ls8jq584r1cpifom 253754 253753 2026-10-04T12:41:14Z Njilo 1885 /* */ 253754 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ჯერი როლინგსი<br>Jerry Rawlings | სურათი=JJ Rawlings in Brussels 1998 (P002554000101, cropped).jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=როლინგსი 1998 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი =[[განაშ პრეზიდენტი|განაშ მა-9 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[7 ღურთუთა]], [[1993]] | პოსტი დიტუ =[[7 ღურთუთა]], [[2001]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=მუ, მუჭოთ ოედს-შ დუდმახვენჯი | მონძე =[[ჯონ კუფუორი]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|22|6|1947}} | დაბადებაშ აბანი=[[აკრა]], [[ორქოშ წყარპიჯი (ბრიტანეთიშ კოლონია)|ორქოშ წყარპიჯი]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|2020|12|11|1947|6|22}} | ღურაშ აბანი=აკრა, [[განა]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|განა}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ =[[ემილი აკუფო]] | სქუალეფი= | გონათაფა =[[სანდჰერსტიშ ომაფე ოურდუმე აკადემია]]<br>[[ერუანული დუდთხილუაშ კოლეჯი (ინდოეთი)|ერუანული დუდთხილუაშ კოლეჯი]] | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა =ოურდუმე მოღალე | რელიგია =[[პრესვიტერიანობა]] | ჯილდოეფი = | პარტია =უპარტიე | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[განაშ პრეზიდენტი|ობორჯე ერუანული დუდთხილუაშ სხუნუშ (ოედს) დუდმახვენჯი]] | პოსტი დეკინჷ2 =[[31 ქირსეთუთა]], [[1981]] | პოსტი დიტუ2=[[7 ღურთუთა]], [[1993]] | წიმოხონი2 =[[ჰილა ლიმანი]] (მუჭოთ პრეზიდენტი) | მონძე2 =მუ, მუჭოთ პრეზიდენტი | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 =[[განაშ პრეზიდენტი|აკოანჯარაფილი ნძალეფიშ რევოლუციური სხუნუშ დუდმახვენჯი]] | პოსტი დეკინჷ3 =[[4 მანგი]], [[1979]] | პოსტი დიტუ3 =[[24 ეკენია]], [[1979]] | წიმოხონი3 =[[ფრედ აკუფო]] | მონძე3 =ჰილა ლიმანი (მუჭოთ პრეზიდენტი) | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} afr1clcr3oyhdrxy5vg6k4jgafgw29f 253755 253754 2026-10-04T12:44:43Z Njilo 1885 /* */ 253755 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ჯერი როლინგსი<br>Jerry Rawlings | სურათი=JJ Rawlings in Brussels 1998 (P002554000101, cropped).jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=როლინგსი 1998 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი =[[განაშ პრეზიდენტი|განაშ მა-9 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[7 ღურთუთა]], [[1993]] | პოსტი დიტუ =[[7 ღურთუთა]], [[2001]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=მუ, მუჭოთ ოედს-შ დუდმახვენჯი | მონძე =[[ჯონ კუფუორი]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|22|6|1947}} | დაბადებაშ აბანი=[[აკრა]], [[ორქოშ წყარპიჯი (ბრიტანეთიშ კოლონია)|ორქოშ წყარპიჯი]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|2020|12|11|1947|6|22}} | ღურაშ აბანი=აკრა, [[განა]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|განა}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა =ოურდუმე მოღალე | რელიგია = | ჯილდოეფი = | პარტია =[[ნაციონალური დემოკრატიული კონგრესი (განა)|ნაციონალური დემოკრატიული კონგრესი]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[განაშ პრეზიდენტი|ობორჯე ერუანული დუდთხილუაშ სხუნუშ (ოედს) დუდმახვენჯი]] | პოსტი დეკინჷ2 =[[31 ქირსეთუთა]], [[1981]] | პოსტი დიტუ2=[[7 ღურთუთა]], [[1993]] | წიმოხონი2 =[[ჰილა ლიმანი]] (მუჭოთ პრეზიდენტი) | მონძე2 =მუ, მუჭოთ პრეზიდენტი | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 =[[განაშ პრეზიდენტი|აკოანჯარაფილი ნძალეფიშ რევოლუციური სხუნუშ დუდმახვენჯი]] | პოსტი დეკინჷ3 =[[4 მანგი]], [[1979]] | პოსტი დიტუ3 =[[24 ეკენია]], [[1979]] | წიმოხონი3 =[[ფრედ აკუფო]] | მონძე3 =ჰილა ლიმანი (მუჭოთ პრეზიდენტი) | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} j1dx7c6nysupjsk6id2184pmlpptw4n 253756 253755 2026-10-04T12:46:59Z Njilo 1885 /* */ 253756 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ჯერი როლინგსი<br>Jerry Rawlings | სურათი=JJ Rawlings in Brussels 1998 (P002554000101, cropped).jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=როლინგსი 1998 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი =[[განაშ პრეზიდენტი|განაშ მა-9 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[7 ღურთუთა]], [[1993]] | პოსტი დიტუ =[[7 ღურთუთა]], [[2001]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=მუ, მუჭოთ ოედს-შ დუდმახვენჯი | მონძე =[[ჯონ კუფუორი]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|22|6|1947}} | დაბადებაშ აბანი=[[აკრა]], [[ორქოშ წყარპიჯი (ბრიტანეთიშ კოლონია)|ორქოშ წყარპიჯი]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|2020|12|11|1947|6|22}} | ღურაშ აბანი=აკრა, [[განა]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|განა}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ =[[ნანა კონადუ აგიემან-როლინგსი|ნანა კონადუ აგიემანი]] | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა =ოურდუმე მოღალე | რელიგია = | ჯილდოეფი = | პარტია =[[ნაციონალური დემოკრატიული კონგრესი (განა)|ნაციონალური დემოკრატიული კონგრესი]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[განაშ პრეზიდენტი|ობორჯე ერუანული დუდთხილუაშ სხუნუშ (ოედს) დუდმახვენჯი]] | პოსტი დეკინჷ2 =[[31 ქირსეთუთა]], [[1981]] | პოსტი დიტუ2=[[7 ღურთუთა]], [[1993]] | წიმოხონი2 =[[ჰილა ლიმანი]] (მუჭოთ პრეზიდენტი) | მონძე2 =მუ, მუჭოთ პრეზიდენტი | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 =[[განაშ პრეზიდენტი|აკოანჯარაფილი ნძალეფიშ რევოლუციური სხუნუშ დუდმახვენჯი]] | პოსტი დეკინჷ3 =[[4 მანგი]], [[1979]] | პოსტი დიტუ3 =[[24 ეკენია]], [[1979]] | წიმოხონი3 =[[ფრედ აკუფო]] | მონძე3 =ჰილა ლიმანი (მუჭოთ პრეზიდენტი) | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} mx22b3cyp8i4u5sde7ncjz64e9fi1r0 253757 253756 2026-10-04T12:55:15Z Njilo 1885 /* */ 253757 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ჯერი როლინგსი<br>Jerry Rawlings | სურათი=JJ Rawlings in Brussels 1998 (P002554000101, cropped).jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=როლინგსი 1998 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი =[[განაშ პრეზიდენტი|განაშ მა-9 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[7 ღურთუთა]], [[1993]] | პოსტი დიტუ =[[7 ღურთუთა]], [[2001]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=მუ, მუჭოთ ოედს-შ დუდმახვენჯი | მონძე =[[ჯონ კუფუორი]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|22|6|1947}} | დაბადებაშ აბანი=[[აკრა]], [[ორქოშ წყარპიჯი (ბრიტანეთიშ კოლონია)|ორქოშ წყარპიჯი]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|2020|12|11|1947|6|22}} | ღურაშ აბანი=აკრა, [[განა]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|განა}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ =[[ნანა კონადუ აგიემან-როლინგსი|ნანა კონადუ აგიემანი]] | სქუალეფი=4 | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა =ოურდუმე მოღალე | რელიგია =[[კათოლიციზმი]] | ჯილდოეფი = | პარტია =[[ნაციონალური დემოკრატიული კონგრესი (განა)|ნაციონალური დემოკრატიული კონგრესი]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[განაშ პრეზიდენტი|ობორჯე ერუანული დუდთხილუაშ სხუნუშ (ოედს) დუდმახვენჯი]] | პოსტი დეკინჷ2 =[[31 ქირსეთუთა]], [[1981]] | პოსტი დიტუ2=[[7 ღურთუთა]], [[1993]] | წიმოხონი2 =[[ჰილა ლიმანი]] (მუჭოთ პრეზიდენტი) | მონძე2 =მუ, მუჭოთ პრეზიდენტი | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 =[[განაშ პრეზიდენტი|აკოანჯარაფილი ნძალეფიშ რევოლუციური სხუნუშ დუდმახვენჯი]] | პოსტი დეკინჷ3 =[[4 მანგი]], [[1979]] | პოსტი დიტუ3 =[[24 ეკენია]], [[1979]] | წიმოხონი3 =[[ფრედ აკუფო]] | მონძე3 =ჰილა ლიმანი (მუჭოთ პრეზიდენტი) | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} ct53kbax65i370fx3ke35qm5yhuzntu 253759 253757 2026-10-04T12:55:48Z Njilo 1885 /* */ 253759 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ჯერი როლინგსი<br>Jerry Rawlings | სურათი=JJ Rawlings in Brussels 1998 (P002554000101, cropped).jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=როლინგსი 1998 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი =[[განაშ პრეზიდენტი|განაშ მა-9 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[7 ღურთუთა]], [[1993]] | პოსტი დიტუ =[[7 ღურთუთა]], [[2001]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=მუ, მუჭოთ ოედს-შ დუდმახვენჯი | მონძე =[[ჯონ კუფუორი]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|22|6|1947}} | დაბადებაშ აბანი=[[აკრა]], [[ორქოშ წყარპიჯი (ბრიტანეთიშ კოლონია)|ორქოშ წყარპიჯი]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|2020|12|11|1947|6|22}} | ღურაშ აბანი=აკრა, [[განა]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|განა}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ =[[ნანა კონადუ აგიემან-როლინგსი|ნანა კონადუ აგიემანი]] | სქუალეფი=4 | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია =ოურდუმე მოღალე | საქვარუა = | რელიგია =[[კათოლიციზმი]] | ჯილდოეფი = | პარტია =[[ნაციონალური დემოკრატიული კონგრესი (განა)|ნაციონალური დემოკრატიული კონგრესი]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[განაშ პრეზიდენტი|ობორჯე ერუანული დუდთხილუაშ სხუნუშ (ოედს) დუდმახვენჯი]] | პოსტი დეკინჷ2 =[[31 ქირსეთუთა]], [[1981]] | პოსტი დიტუ2=[[7 ღურთუთა]], [[1993]] | წიმოხონი2 =[[ჰილა ლიმანი]] (მუჭოთ პრეზიდენტი) | მონძე2 =მუ, მუჭოთ პრეზიდენტი | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 =[[განაშ პრეზიდენტი|აკოანჯარაფილი ნძალეფიშ რევოლუციური სხუნუშ დუდმახვენჯი]] | პოსტი დეკინჷ3 =[[4 მანგი]], [[1979]] | პოსტი დიტუ3 =[[24 ეკენია]], [[1979]] | წიმოხონი3 =[[ფრედ აკუფო]] | მონძე3 =ჰილა ლიმანი (მუჭოთ პრეზიდენტი) | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} 6dx3krp3489d5knwoxwve5mxukpfe8p 253760 253759 2026-10-04T12:58:05Z Njilo 1885 /* */ 253760 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ჯერი როლინგსი<br>Jerry Rawlings | სურათი=JJ Rawlings in Brussels 1998 (P002554000101, cropped).jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=როლინგსი 1998 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი =[[განაშ პრეზიდენტი|განაშ მა-9 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[7 ღურთუთა]], [[1993]] | პოსტი დიტუ =[[7 ღურთუთა]], [[2001]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=მუ, მუჭოთ ოედს-შ დუდმახვენჯი | მონძე =[[ჯონ კუფუორი]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|22|6|1947}} | დაბადებაშ აბანი=[[აკრა]], [[ორქოშ წყარპიჯი (ბრიტანეთიშ კოლონია)|ორქოშ წყარპიჯი]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|2020|12|11|1947|6|22}} | ღურაშ აბანი=აკრა, [[განა]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|განა}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ =[[ნანა კონადუ აგიემან-როლინგსი|ნანა კონადუ აგიემანი]] | სქუალეფი=4 | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია =ოურდუმე მოღალე | საქვარუა = | რელიგია =[[კათოლიციზმი]] | ჯილდოეფი = | პარტია =[[ნაციონალური დემოკრატიული კონგრესი (განა)|ნაციონალური დემოკრატიული კონგრესი]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[განაშ პრეზიდენტი|ობორჯე ერუანული დუდთხილუაშ სხუნუშ (ოედს) დუდმახვენჯი]] | პოსტი დეკინჷ2 =[[31 ქირსეთუთა]], [[1981]] | პოსტი დიტუ2=[[7 ღურთუთა]], [[1993]] | წიმოხონი2 =[[ჰილა ლიმანი]] (მუჭოთ პრეზიდენტი) | მონძე2 =მუ, მუჭოთ პრეზიდენტი | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 =[[განაშ პრეზიდენტი|აკოანჯარაფილი ნძალეფიშ რევოლუციური სხუნუშ დუდმახვენჯი]] | პოსტი დეკინჷ3 =[[4 მანგი]], [[1979]] | პოსტი დიტუ3 =[[24 ეკენია]], [[1979]] | წიმოხონი3 =[[ფრედ აკუფო]] | მონძე3 =ჰილა ლიმანი (მუჭოთ პრეზიდენტი) | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''ჯერი ჯონ როლინგსი''' (დ. [[22 მანგი]], [[1947]] ღ. [[12 გერგობათუთა]], [[2020]]) [[განა]]რი ოურდუმე მოღალე, პოლიტიკოსი, ავიატორი, რევოლუციონერი, dfzfbcsp7o24n0alzfhmebyim6u3mvr 253761 253760 2026-10-04T12:58:49Z Njilo 1885 /* */ 253761 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ჯერი როლინგსი<br>Jerry Rawlings | სურათი=JJ Rawlings in Brussels 1998 (P002554000101, cropped).jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=როლინგსი 1998 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი =[[განაშ პრეზიდენტი|განაშ მა-9 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[7 ღურთუთა]], [[1993]] | პოსტი დიტუ =[[7 ღურთუთა]], [[2001]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=მუ, მუჭოთ ოედს-შ დუდმახვენჯი | მონძე =[[ჯონ კუფუორი]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|22|6|1947}} | დაბადებაშ აბანი=[[აკრა]], [[ორქოშ წყარპიჯი (ბრიტანეთიშ კოლონია)|ორქოშ წყარპიჯი]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|2020|12|11|1947|6|22}} | ღურაშ აბანი=აკრა, [[განა]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|განა}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ =[[ნანა კონადუ აგიემან-როლინგსი|ნანა კონადუ აგიემანი]] | სქუალეფი=4 | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია =ოურდუმე მოღალე | საქვარუა = | რელიგია =[[კათოლიციზმი]] | ჯილდოეფი = | პარტია =[[ნაციონალური დემოკრატიული კონგრესი (განა)|ნაციონალური დემოკრატიული კონგრესი]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[განაშ პრეზიდენტი|ობორჯე ერუანული დუდთხილუაშ სხუნუშ (ოედს) დუდმახვენჯი]] | პოსტი დეკინჷ2 =[[31 ქირსეთუთა]], [[1981]] | პოსტი დიტუ2=[[7 ღურთუთა]], [[1993]] | წიმოხონი2 =[[ჰილა ლიმანი]] (მუჭოთ პრეზიდენტი) | მონძე2 =მუ, მუჭოთ პრეზიდენტი | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 =[[განაშ პრეზიდენტი|აკოანჯარაფილი ნძალეფიშ რევოლუციური სხუნუშ დუდმახვენჯი]] | პოსტი დეკინჷ3 =[[4 მანგი]], [[1979]] | პოსტი დიტუ3 =[[24 ეკენია]], [[1979]] | წიმოხონი3 =[[ფრედ აკუფო]] | მონძე3 =ჰილა ლიმანი (მუჭოთ პრეზიდენტი) | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''ჯერი ჯონ როლინგსი''' (დ. [[22 მანგი]], [[1947]] ღ. [[12 გერგობათუთა]], [[2020]]) [[განა]]რი ოურდუმე მოღალე, პოლიტიკოსი, ავიატორი, რევოლუციონერი, განაშ სახენწჷფო მადუდე 1979 დო 1981-2001 წანეფს. okwyyzcmgl7zuz18izlsbfh9nyja7ab 253762 253761 2026-10-04T12:59:09Z Njilo 1885 /* */ 253762 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ჯერი როლინგსი<br>Jerry Rawlings | სურათი=JJ Rawlings in Brussels 1998 (P002554000101, cropped).jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=როლინგსი 1998 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი =[[განაშ პრეზიდენტი|განაშ მა-9 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[7 ღურთუთა]], [[1993]] | პოსტი დიტუ =[[7 ღურთუთა]], [[2001]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=მუ, მუჭოთ ოედს-შ დუდმახვენჯი | მონძე =[[ჯონ კუფუორი]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|22|6|1947}} | დაბადებაშ აბანი=[[აკრა]], [[ორქოშ წყარპიჯი (ბრიტანეთიშ კოლონია)|ორქოშ წყარპიჯი]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|2020|12|11|1947|6|22}} | ღურაშ აბანი=აკრა, [[განა]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|განა}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ =[[ნანა კონადუ აგიემან-როლინგსი|ნანა კონადუ აგიემანი]] | სქუალეფი=4 | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია =ოურდუმე მოღალე | საქვარუა = | რელიგია =[[კათოლიციზმი]] | ჯილდოეფი = | პარტია =[[ნაციონალური დემოკრატიული კონგრესი (განა)|ნაციონალური დემოკრატიული კონგრესი]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[განაშ პრეზიდენტი|ობორჯე ერუანული დუდთხილუაშ სხუნუშ (ოედს) დუდმახვენჯი]] | პოსტი დეკინჷ2 =[[31 ქირსეთუთა]], [[1981]] | პოსტი დიტუ2=[[7 ღურთუთა]], [[1993]] | წიმოხონი2 =[[ჰილა ლიმანი]] (მუჭოთ პრეზიდენტი) | მონძე2 =მუ, მუჭოთ პრეზიდენტი | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 =[[განაშ პრეზიდენტი|აკოანჯარაფილი ნძალეფიშ რევოლუციური სხუნუშ დუდმახვენჯი]] | პოსტი დეკინჷ3 =[[4 მანგი]], [[1979]] | პოსტი დიტუ3 =[[24 ეკენია]], [[1979]] | წიმოხონი3 =[[ფრედ აკუფო]] | მონძე3 =ჰილა ლიმანი (მუჭოთ პრეზიდენტი) | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''ჯერი ჯონ როლინგსი''' (დ. [[22 მანგი]], [[1947]] — ღ. [[12 გერგობათუთა]], [[2020]]) — [[განა]]რი ოურდუმე მოღალე, პოლიტიკოსი, ავიატორი, რევოლუციონერი, განაშ სახენწჷფო მადუდე 1979 დო 1981-2001 წანეფს. prf43d45klmufrxe2h5248vk2338n2g 253763 253762 2026-10-04T12:59:31Z Njilo 1885 /* */ 253763 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ჯერი როლინგსი<br>Jerry Rawlings | სურათი=JJ Rawlings in Brussels 1998 (P002554000101, cropped).jpg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=როლინგსი 1998 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი =[[განაშ პრეზიდენტი|განაშ მა-9 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[7 ღურთუთა]], [[1993]] | პოსტი დიტუ =[[7 ღურთუთა]], [[2001]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=მუ, მუჭოთ ოედს-შ დუდმახვენჯი | მონძე =[[ჯონ კუფუორი]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|22|6|1947}} | დაბადებაშ აბანი=[[აკრა]], [[ორქოშ წყარპიჯი (ბრიტანეთიშ კოლონია)|ორქოშ წყარპიჯი]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|2020|12|11|1947|6|22}} | ღურაშ აბანი=აკრა, [[განა]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|განა}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ =[[ნანა კონადუ აგიემან-როლინგსი|ნანა კონადუ აგიემანი]] | სქუალეფი=4 | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია =ოურდუმე მოღალე | საქვარუა = | რელიგია =[[კათოლიციზმი]] | ჯილდოეფი = | პარტია =[[ნაციონალური დემოკრატიული კონგრესი (განა)|ნაციონალური დემოკრატიული კონგრესი]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[განაშ პრეზიდენტი|ობორჯე ერუანული დუდთხილუაშ სხუნუშ (ოედს) დუდმახვენჯი]] | პოსტი დეკინჷ2 =[[31 ქირსეთუთა]], [[1981]] | პოსტი დიტუ2=[[7 ღურთუთა]], [[1993]] | წიმოხონი2 =[[ჰილა ლიმანი]] (მუჭოთ პრეზიდენტი) | მონძე2 =მუ, მუჭოთ პრეზიდენტი | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 =[[განაშ პრეზიდენტი|აკოანჯარაფილი ნძალეფიშ რევოლუციური სხუნუშ დუდმახვენჯი]] | პოსტი დეკინჷ3 =[[4 მანგი]], [[1979]] | პოსტი დიტუ3 =[[24 ეკენია]], [[1979]] | წიმოხონი3 =[[ფრედ აკუფო]] | მონძე3 =ჰილა ლიმანი (მუჭოთ პრეზიდენტი) | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''ჯერი ჯონ როლინგსი''' (დ. [[22 მანგი]], [[1947]] — ღ. [[12 გერგობათუთა]], [[2020]]) — [[განა]]რი ოურდუმე მოღალე, პოლიტიკოსი, ავიატორი დო რევოლუციონერი, განაშ სახენწჷფო მადუდე 1979 დო 1981-2001 წანეფს. 7wmfzzrdr6btpfmuwdaz2t8qepvbp4t 0 44711 253765 2026-10-04T15:45:52Z Narazeni 826 მახვარებუქ Narazeni ხასჷლა „[[ალექსანდრ ვუჩიჩი]]“ გეგნიღჷ ხასჷლაშა „[[ალექსანდარ ვუჩიჩი]]“: მასქერულ ნინაშა პერსონაშ თინ ჯოხო 253765 wikitext text/x-wiki #გადამისამართება [[ალექსანდარ ვუჩიჩი]] 3tlh53dftbajp94o8af587qc2nqc2ur 10 44712 253772 2026-10-04T20:51:59Z Narazeni 826 ახალი ხასჷლა: [[ჩვი]] {{langi|tw|{{{1}}}}}<noinclude>{{doc|Lang/doc}}</noinclude> 253772 wikitext text/x-wiki [[ჩვი]] {{langi|tw|{{{1}}}}}<noinclude>{{doc|Lang/doc}}</noinclude> evvwn32ttv2yjdcjf1043i219ki1whi 0 44713 253773 2026-10-04T21:07:27Z Narazeni 826 ახალი ხასჷლა: {{Short description|ნოღა აშანტიშ რეგიონს, განა}} {{ინფოდაფა დოხორინი |სტატუსი = ნოღა |მარგალური ჯოხო = კუმასი |ოდაბადური ჯოხო ={{lang-tw|Kumase}} |ქიანა = განა |დუდალაშ თუდო = |პანორამა = {{Photomon... 253773 wikitext text/x-wiki {{Short description|ნოღა აშანტიშ რეგიონს, განა}} {{ინფოდაფა დოხორინი |სტატუსი = ნოღა |მარგალური ჯოხო = კუმასი |ოდაბადური ჯოხო ={{lang-tw|Kumase}} |ქიანა = განა |დუდალაშ თუდო = |პანორამა = {{Photomontage | photo1a = Kronum Kumasi 2018-11-08 (130246).jpg | photo1b = Kumasi international airport.jpg | photo2a = Manhyia Palace Museum, Kumasi, Ghana.jpg | photo2b = Fort Kumasi and Millitary Museum (10).jpg | size = 320 | spacing = 3 | color = white | color_border = white | border = 1 }} |პანორამაშ სიგანა = |მუკნაჭარა ='''ჟილეშე გიმე; კვარჩხიშე მორძგვიშა''': [[კრონომი]]შ გალეგანობა კუმასის, [[კუმასიშ აეროპორტი]], [[მანჰიაშ დოხორე]], [[აკოანჯარაფილ ნძალეფიშ მუზეუმი (განა)|აკოანჯარაფილ ნძალეფიშ მუზეუმი]] |შილა = Flag of the City of Kumasi.svg |შილმუკნაჭ = |გერბი = |გერბმუკნაჭ = |გერბიშ სიგანა = |შილაშ სიგანა = |ჩარჩო = |ქიანაშ რუკა2 = |ქიანაშ რუკაშ ზჷმა2 = |მუკნაჭარა2= |lat_dir =N |lat_deg =06 |lat_min =43 |lat_sec =00 |lon_dir =W |lon_deg =01 |lon_min =37 |lon_sec =30 |CoordAddon = type:city(40361)_region:GH |CoordScale = |ქიანაშ რუკაშ ზჷმა = |ქიანაშ რუკა= |რეგიონიშ რუკაშ ზჷმა = |რეგიონიშ რუკა= |რაიონიშ რუკაშ ზჷმა = |რეგიონიშ ტიპი = განაშ რეგიონეფი{{!}}რეგიონი |რეგიონი = |რეგიონი ცხირს = |დინოხოლენი დორთუალა = |რაიონიშ ტიპი =აშანტიშ რეგიონი{{!}}აშანტი |რაიონი = |მადუდეშ ტიპი = |მადუდე = |დორსხუაფაშ თარიღი = |მაართა შინუა = |წოხოლენი ჯოხოეფი = |სტატუსი-შე = |ფართობი = 299 |სიმაღალაშ ტიპი= |დოხორინიშ ცენტრიშ სიმაღალა=250 |კლიმატი= |ოფიციალური ნინა= |მახორობა = 443,981 |ეჭარუაშ წანა = 2021 |მეჭედალა = 1,480 |აგლომერაცია = 3,490,030 |ერუანული აკოდგინალუა = [[აშანტეფი]], [[დაგომბასეფი]], [[მოლე-დაგბონეფი]], [[ევე (კათა)|ევე]] |ორწუმობური აკოდგინალუა =ქირსიანობა, ისლამი, ტრადიციულ აფრიკულ რელიგიეფი |ეთნოქორონიმი = |ბორჯიშ ორტყაფუ = ±0 |DST = |ოტელეფონე კოდი = 032 20 |ოფოსტე ინდექსი = AK000-AK911 |ოავტომობილე კოდი= |საიტი =www.kma.gov.gh/ |კატეგორია ვიკიოწკარუეს =Kumasi |add1n= |add1= }} 73pqgar8y786i6ofjftxe1erwoo6mdy 253775 253773 2026-10-05T09:43:08Z Narazeni 826 253775 wikitext text/x-wiki {{Short description|ნოღა აშანტიშ რეგიონს, განა}} {{ინფოდაფა დოხორინი |სტატუსი = ნოღა |მარგალური ჯოხო = კუმასი |ოდაბადური ჯოხო ={{lang-tw|Kumase}} |ქიანა = განა |დუდალაშ თუდო = |პანორამა = {{Photomontage | photo1a = Kronum Kumasi 2018-11-08 (130246).jpg | photo1b = Kumasi international airport.jpg | photo2a = Manhyia Palace Museum, Kumasi, Ghana.jpg | photo2b = Fort Kumasi and Millitary Museum (10).jpg | size = 320 | spacing = 3 | color = white | color_border = white | border = 1 }} |პანორამაშ სიგანა = |მუკნაჭარა ='''ჟილეშე გიმე; კვარჩხიშე მორძგვიშა''': [[კრონომი]]შ გალეგანობა კუმასის, [[კუმასიშ აეროპორტი]], [[მანჰიაშ დოხორე]], [[აკოანჯარაფილ ნძალეფიშ მუზეუმი (განა)|აკოანჯარაფილ ნძალეფიშ მუზეუმი]] |შილა = Flag of the City of Kumasi.svg |შილმუკნაჭ = |გერბი = |გერბმუკნაჭ = |გერბიშ სიგანა = |შილაშ სიგანა = |ჩარჩო = |ქიანაშ რუკა2 = |ქიანაშ რუკაშ ზჷმა2 = |მუკნაჭარა2= |lat_dir =N |lat_deg =06 |lat_min =43 |lat_sec =00 |lon_dir =W |lon_deg =01 |lon_min =37 |lon_sec =30 |CoordAddon = type:city(40361)_region:GH |CoordScale = |ქიანაშ რუკაშ ზჷმა = |ქიანაშ რუკა= |რეგიონიშ რუკაშ ზჷმა = |რეგიონიშ რუკა= |რაიონიშ რუკაშ ზჷმა = |რეგიონიშ ტიპი = განაშ რეგიონეფი{{!}}რეგიონი |რეგიონი = |რეგიონი ცხირს = |დინოხოლენი დორთუალა = |რაიონიშ ტიპი =აშანტიშ რეგიონი{{!}}აშანტი |რაიონი = |მადუდეშ ტიპი = |მადუდე = |დორსხუაფაშ თარიღი = |მაართა შინუა = |წოხოლენი ჯოხოეფი = |სტატუსი-შე = |ფართობი = 299 |სიმაღალაშ ტიპი= |დოხორინიშ ცენტრიშ სიმაღალა=250 |კლიმატი= |ოფიციალური ნინა= |მახორობა = 443,981<ref name="2021 population census">{{cite report|url=https://statsghana.gov.gh/gssmain/fileUpload/pressrelease/2021%20PHC%20General%20Report%20Vol%203A_Population%20of%20Regions%20and%20Districts_181121.pdf|title=Population of Regions and Districts Report (2021)|publisher=Ghana Statistical Service|page=52|access-date=12 July 2024}}</ref><ref name="2021 census estimate">{{cite web |title=World Population Review |url=https://worldpopulationreview.com/world-cities/kumasi-population |access-date=31 August 2020 |archive-date=20 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200620142057/https://worldpopulationreview.com/world-cities/kumasi-population/ |url-status=live }}</ref><ref name="2010 census"/>{{rp|5,36}} |ეჭარუაშ წანა = 2021 |მეჭედალა = 1,480 |აგლომერაცია = 3,490,030 |ერუანული აკოდგინალუა = [[აშანტეფი]], [[დაგომბასეფი]], [[მოლე-დაგბონეფი]], [[ევე (კათა)|ევე]] |ორწუმობური აკოდგინალუა =ქირსიანობა, ისლამი, ტრადიციულ აფრიკულ რელიგიეფი |ეთნოქორონიმი = |ბორჯიშ ორტყაფუ = ±0 |DST = |ოტელეფონე კოდი = 032 20 |ოფოსტე ინდექსი = AK000-AK911 |ოავტომობილე კოდი= |საიტი =www.kma.gov.gh/ |კატეგორია ვიკიოწკარუეს =Kumasi |add1n= |add1= }} '''კუმასი''' ([[ჩვი]]: ''Kumase''<ref name="etymology">{{cite journal|last=Brempong|first=O.|url=https://journals.co.za/doi/pdf/10.10520/AJA19852007_101|title=Twi etymology: a study in ethno-linguistlcs|journal=Research Review|date=1991|volume=7|issue=1|access-date=19 September 2024|quote="...Kumasi (the capital of Ashanti), originated when the legendary priest, Okomfo Anokye, planted Okum trees, one at Kwaman...}}"</ref>) — [[განაშ ნოღეფიშ ერკებული|ნოღა]] [[განა]]ს, კუმასიშ მეტროპოლიაშ ასამბლეაშ დო [[აშანტიშ რეგიონი]]შ ნანანოღა.<ref name="kumasi summary2">{{cite journal|last1=Devas|first1=N.|last2=Korboe|first2=D.|title=City governance and poverty: the case of Kumasi|journal=[[Environment & Urbanization]]|date=2000|volume=12|issue=1|pages=123–136 |doi=10.1177/095624780001200109|doi-access=free}}</ref><ref name=":0" />{{rp|1,3}} სიკაბეტაშ მეჯინათ ქიანაშ მაჟირა ნოღა რე,<ref name="kumasi summary3">{{cite web|last=Baeyens|first=A.|url=https://lib.ugent.be/catalog/rug01:001887157|title=Kumasi, Ghana. Critical study of an African urban structure|publisher=[[Ghent University Library]]|date=2012|access-date=22 September 2024}}</ref>{{rp|9}} 2021 წანაშ ეჭარუაშ მეჯინათ, ნოღას ოხორანს 443,981 ადამიერი.<ref name="2021 population census"/> კუმას იდვალუაფუ [[ტროპიკულ ტყა]]შ რეგიონს, ტობა [[ბოსუმტვი]]შ გოხოლუას<ref name="2010 census">{{cite report|url=https://www2.statsghana.gov.gh/docfiles/2010_District_Report/Ashanti/KMA.pdf|title=2010 population & housing census|date=2014|publisher=Ghana Statistical Service|location=Kumasi Metropolitan|access-date=20 September 2024}}</ref>{{rp|2}} ქიანაშ ნანანოღა [[აკრა]]შე დოხოლაფირო 200 კილომეტრიშ მეძენას.<ref name="distance calculator">Straight line distances from: Daft Logic; {{cite web|url=http://www.daftlogic.com/projects-google-maps-distance-calculator.htm|title=Google Maps Distance Calculator|access-date=22 September 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20100726200056/http://www.daftlogic.com/projects-google-maps-distance-calculator.htm|archive-date=26 July 2010|url-status=live}}</ref> ნოღა [[ტროპიკულ სავანაშ კლიმატი|ტროპიკულ სავანაშ კლიმატ]] რე, ჭოროფაშ ჟირ სეზონით, ნამუთ იძანძჷ მინიმუმშე მაქსიმუმშა. კუმასის მახორუ თარ ეთნიკურ ბუნეფ რენა: [[აშანტეფი]], [[დაგომბეფი]], [[მოლე-დაგბონეფი]] დო [[ევე (კათა)|ევეფი]].<ref name="2010 census"/>{{rp|5}} ნოღა [[აშანტიშ იმპერია]]შ ნანანოღა რდჷ, ნამუთ მუშ ეჸონუაშ ბორჯის თეხანურ განაშ დო [[კოტ-დ’ივუარი]]შ კაბეტ ნორთის იკათუანდჷ.<ref name="kumasi summary3"/>{{rp|9}} 1896 წანას, [[ბრიტანეთიშ იმპერია|ბრიტანალეფიშით]]] ეჭოფუაშ დო ბიწორ მახორობაშ ძინაშ შედეგო, კუმასიქ უწაიათ წჷმიძინუ ინფრასტრუქტურაშ გაუჯგუშებათ, მუჭომეფით რე რზეფ დო რკინაშარაშ მოკვანწუა. 1957 წანას, მუჟანსჷთ განაქ ზოხორინალა მიპალჷნ, ნოღაქ აშანტიშ რეგიონიშ ნანანოღათ გჷნირთუ. კუმას კჷნე სქიდუ ''[[აშანტიჰენე]]''შ რეზიდენციათ. ნოღაშა შხირას "ბაღეფიშ ნოღა" უჯოხონა თიშ უკული, მუთ მაქსველ ფრაიქ 1945 წანას ნორაშო "ბჟადალ აფრიკაშ ბაღეფიშ ნოღაშ" გეგმა გუმაბჟინჷნ.<ref name="kumasi history summary">{{cite journal|last=Schmidt|first=S.|title=Cultural Influences and the Built Environment: An Examination of Kumasi, Ghana|journal=Journal of Urban Design|date=2006|volume=10|issue=3 |pages=353–370 |doi=10.1080/13574800500297751|doi-access=free}}</ref> თეშ მოხ, კუმასის ბაღეფიშ დო ტყაშ მასივეფიშ სიბრელეთ გჷთმოპიჯანს.<ref name=":0">{{Cite news |title=Kumasi: The Garden City without gardens? |url=https://www.graphic.com.gh/features/features/kumasi-the-garden-city-without-gardens.html |location=Accra, Ghana|newspaper=[[Daily Graphic (Ghana)|Daily Graphic]]|date=31 July 2013 |access-date=11 January 2020 |language=en-GB |archive-date=11 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230311115230/https://www.graphic.com.gh/features/features/kumasi-the-garden-city-without-gardens.html |url-status=live }}</ref> კუმასი განაშ კომერციული, ეკონომიკურ დო სავაჭარო ცენტრ რე, სოდე ბჟადალ აფრიკაშ უკაბეტაშ ბაზარი, [[კუმასიშ ცენტრალურ ბაზარი|კეჯეტიაშ ბაზარი]], იდვალუაფუ. ნოღა აშანტიშ კულტურაშ ცენტრ რე, ნამუშ გეშა ნოღას "ოსეი-კრომიშ" ვარ-და უბრალეთ "ოსეიკრომიშ" მეტჯოხოთ მიშინუანა დო ანდა ტურისტის მიკმინჭანს.<ref name="kumasi summary3"/>{{rp|9}} ქიანაშ ჯა დო ტყაშ გვერდ ნოღას გინმი9მუშებუ. == ჩინებულ კათა == <!--If you are going to add items to this list, make sure to include a reference per WP:RELIABILITY--> * [[ამერადო]], მუსიკოსი<ref>{{Cite AV media|url=https://www.voaafrica.com/a/ghanaian-artist-uses-failed-football-aspiration-to-power-his-way-into-music/7736797.html|title=Ghanaian artist uses failed football aspiration to power his way into music|date=2024-08-10 |language=en|access-date=17 September 2024|type=interview|via=voaafrica.com}}</ref> * [[კოფი ანანი]], გოაროიანაფილ ერეფიშ ორგანიზაციაშ გენერალურ მელამოსე (1997–2006) დო 2001 წანაშ ნობელიშ თინჩალაშ პრემიაშ წორომაპალუ<ref>{{Cite web |date=2018-08-19 |title=Biography |url=https://www.kofiannanfoundation.org/kofi-annan/biography/ |access-date=2023-08-30 |publisher=Kofi Annan Foundation |language=en-GB}}</ref> * [[ქლოი ასამი]], მოდაშ დიზაინერი<ref>{{Cite web |last=caccese |first=sirian |date=2021-04-14 |title=Emerging designer dal Ghana: Chloe Asaam |url=https://www.thefashionatlas.com/en/atlas_en/fashion-from-ghana-interview-with-chloe-asaam.php |access-date=2025-08-05 |website=The Fashion Atlas |language=en-US}}</ref> * [[კოფი კინგსტონი]], განარ-ამერიკალ პროფესიონალ მალიმორი, ასე კონტრაქტ უღჷ WWE-წკჷმა, დებადჷ კუმასის<ref>{{cite web|url=https://www.nola.com/festivals/2014/02/wwe_superstar_kofi_kingston_sp.html|title=WWE superstar Kofi Kingston spent part of his youth in New Orleans|work=[[The Times-Picayune]]|first=Gene|last=Guillot|date=February 6, 2014|access-date=17 September 2024}}</ref> * [[შაკ მოჰამედი]], მობურთე<ref>{{cite web |last=Sigal |first=Jonathan |title=Recruiting: Millbrook star Shakur Mohammed verbally commits to Duke |url=https://www.nesoccerjournal.com/recruiting-millbrook-star-shakur-mohammed-verbally-commits-to-duke/|website=New England Soccer Journal|date=30 July 2020|access-date=17 September 2024}}</ref> * [[მოჰამედ მუნტარი]], მობურთე<ref>{{cite web|url=http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/SportsArchive/artikel.php?ID=340205|title=Ghana loses hugely talented striker Mohammed Muntari to Qatar|publisher=ghanaweb.com|date=23 December 2014|access-date=17 September 2024}}</ref> * [[მოჰამედ სალისუ]], მობურთე<ref>{{Cite news|last=Afadzinu|first=Nene|date=11 August 2020|title=Mohammed Salisu: Ghana's next defensive stalwart?|url=https://3news.com/mohammed-salisu-ghanas-next-defensive-stalwart/|access-date=17 September 2024|website=3news.com}}</ref> * [[ოტუმფუო ნანა ოსეი ტუტუ II]], მონარქი, ასეიან [[აშანტიჰენე]]<ref>{{Cite web|title=Meet Asantehene, his wife and children|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Meet-Asantehene-his-wife-and-children-740139|archive-url=https://web.archive.org/web/20190422144741/https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Meet-Asantehene-his-wife-and-children-740139|archive-date=2019-04-22|access-date=17 September 2024|website=ghanaweb.com|language=en}}</ref> == რესურსეფ ინტერნეტის == * [http://www.kma.gov.gh ოფიციალურ ვებ-ხასჷლა] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130501230926/http://kma.gov.gh/ |date=1 May 2013 }} ==სქოლიო== {{სქოლიო}} {{გეოგრაფიული ორენი |ცენტრი = კუმასი |ბჟაეიოლი = [[ეჯისუ]] |ოორუე = [[კოდიე (განა)|კოდიე]] |ოორუე-ბჟაეიოლი = [[აბოასო]] |ოორუე-ბჟადალი = [[ბარეკესე]] |ბჟადალი = [[აფარი (განა)|აფარი]] |ობჟათე-ბჟადალი = [[ტვედიე]] |ობჟათე = [[აფრანჩო]] |ობჟათე-ბჟაეიოლი = [[კუნტანასე]] }} [[კატეგორია:კუმასი| ]] [[კატეგორია:აშანტიშ იმპერია]] [[კატეგორია:ჸოფირ ქიანეფიშ ნანანოღეფი]] [[კატეგორია:განაშ რეგიონალურ ნანანოღეფი]] [[კატეგორია:განაშ ნოღეფი]] [[კატეგორია:აფრიკაშ ნოღეფი]] mgukukgcmm0mu4yqugw4ebhjjhobbpn 253776 253775 2026-10-05T09:43:52Z Narazeni 826 253776 wikitext text/x-wiki {{Short description|ნოღა აშანტიშ რეგიონს, განა}} {{ინფოდაფა დოხორინი |სტატუსი = ნოღა |მარგალური ჯოხო = კუმასი |ოდაბადური ჯოხო ={{lang-tw|Kumase}} |ქიანა = განა |დუდალაშ თუდო = |პანორამა = {{Photomontage | photo1a = Kronum Kumasi 2018-11-08 (130246).jpg | photo1b = Kumasi international airport.jpg | photo2a = Manhyia Palace Museum, Kumasi, Ghana.jpg | photo2b = Fort Kumasi and Millitary Museum (10).jpg | size = 320 | spacing = 3 | color = white | color_border = white | border = 1 }} |პანორამაშ სიგანა = |მუკნაჭარა ='''ჟილეშე გიმე; კვარჩხიშე მორძგვიშა''': [[კრონომი]]შ გალეგანობა კუმასის, [[კუმასიშ აეროპორტი]], [[მანჰიაშ დოხორე]], [[აკოანჯარაფილ ნძალეფიშ მუზეუმი (განა)|აკოანჯარაფილ ნძალეფიშ მუზეუმი]] |შილა = Flag of the City of Kumasi.svg |შილმუკნაჭ = |გერბი = |გერბმუკნაჭ = |გერბიშ სიგანა = |შილაშ სიგანა = |ჩარჩო = |ქიანაშ რუკა2 = |ქიანაშ რუკაშ ზჷმა2 = |მუკნაჭარა2= |lat_dir =N |lat_deg =06 |lat_min =43 |lat_sec =00 |lon_dir =W |lon_deg =01 |lon_min =37 |lon_sec =30 |CoordAddon = type:city(40361)_region:GH |CoordScale = |ქიანაშ რუკაშ ზჷმა = |ქიანაშ რუკა= |რეგიონიშ რუკაშ ზჷმა = |რეგიონიშ რუკა= |რაიონიშ რუკაშ ზჷმა = |რეგიონიშ ტიპი = განაშ რეგიონეფი{{!}}რეგიონი |რეგიონი = |რეგიონი ცხირს = |დინოხოლენი დორთუალა = |რაიონიშ ტიპი =აშანტიშ რეგიონი{{!}}აშანტი |რაიონი = |მადუდეშ ტიპი = |მადუდე = |დორსხუაფაშ თარიღი = |მაართა შინუა = |წოხოლენი ჯოხოეფი = |სტატუსი-შე = |ფართობი = 299 |სიმაღალაშ ტიპი= |დოხორინიშ ცენტრიშ სიმაღალა=250 |კლიმატი= |ოფიციალური ნინა= |მახორობა = 443,981<ref name="2021 population census">{{cite report|url=https://statsghana.gov.gh/gssmain/fileUpload/pressrelease/2021%20PHC%20General%20Report%20Vol%203A_Population%20of%20Regions%20and%20Districts_181121.pdf|title=Population of Regions and Districts Report (2021)|publisher=Ghana Statistical Service|page=52|access-date=12 July 2024}}</ref><ref name="2021 census estimate">{{cite web |title=World Population Review |url=https://worldpopulationreview.com/world-cities/kumasi-population |access-date=31 August 2020 |archive-date=20 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200620142057/https://worldpopulationreview.com/world-cities/kumasi-population/ |url-status=live }}</ref><ref name="2010 census"/>{{rp|5,36}} |ეჭარუაშ წანა = 2021 |მეჭედალა = 1,480 |აგლომერაცია = 3,490,030 |ერუანული აკოდგინალუა = [[აშანტეფი]], [[დაგომბასეფი]], [[მოლე-დაგბონეფი]], [[ევე (კათა)|ევე]] |ორწუმობური აკოდგინალუა =ქირსიანობა, ისლამი, ტრადიციულ აფრიკულ რელიგიეფი |ეთნოქორონიმი = |ბორჯიშ ორტყაფუ = ±0 |DST = |ოტელეფონე კოდი = 032 20 |ოფოსტე ინდექსი = AK000-AK911 |ოავტომობილე კოდი= |საიტი =www.kma.gov.gh/ |კატეგორია ვიკიოწკარუეს =Kumasi |add1n= |add1= }} '''კუმასი''' ([[ჩვი]]: ''Kumase''<ref name="etymology">{{cite journal|last=Brempong|first=O.|url=https://journals.co.za/doi/pdf/10.10520/AJA19852007_101|title=Twi etymology: a study in ethno-linguistlcs|journal=Research Review|date=1991|volume=7|issue=1|access-date=19 September 2024|quote="...Kumasi (the capital of Ashanti), originated when the legendary priest, Okomfo Anokye, planted Okum trees, one at Kwaman...}}"</ref>) — [[განაშ ნოღეფიშ ერკებული|ნოღა]] [[განა]]ს, კუმასიშ მეტროპოლიაშ ასამბლეაშ დო [[აშანტიშ რეგიონი]]შ ნანანოღა.<ref name="kumasi summary2">{{cite journal|last1=Devas|first1=N.|last2=Korboe|first2=D.|title=City governance and poverty: the case of Kumasi|journal=[[Environment & Urbanization]]|date=2000|volume=12|issue=1|pages=123–136 |doi=10.1177/095624780001200109|doi-access=free}}</ref><ref name=":0" />{{rp|1,3}} სიკაბეტაშ მეჯინათ ქიანაშ მაჟირა ნოღა რე,<ref name="kumasi summary3">{{cite web|last=Baeyens|first=A.|url=https://lib.ugent.be/catalog/rug01:001887157|title=Kumasi, Ghana. Critical study of an African urban structure|publisher=[[Ghent University Library]]|date=2012|access-date=22 September 2024}}</ref>{{rp|9}} 2021 წანაშ ეჭარუაშ მეჯინათ, ნოღას ოხორანს 443,981 ადამიერი.<ref name="2021 population census"/> კუმას იდვალუაფუ [[ტროპიკულ ტყა]]შ რეგიონს, ტობა [[ბოსუმტვი]]შ გოხოლუას<ref name="2010 census">{{cite report|url=https://www2.statsghana.gov.gh/docfiles/2010_District_Report/Ashanti/KMA.pdf|title=2010 population & housing census|date=2014|publisher=Ghana Statistical Service|location=Kumasi Metropolitan|access-date=20 September 2024}}</ref>{{rp|2}} ქიანაშ ნანანოღა [[აკრა]]შე დოხოლაფირო 200 კილომეტრიშ მეძენას.<ref name="distance calculator">Straight line distances from: Daft Logic; {{cite web|url=http://www.daftlogic.com/projects-google-maps-distance-calculator.htm|title=Google Maps Distance Calculator|access-date=22 September 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20100726200056/http://www.daftlogic.com/projects-google-maps-distance-calculator.htm|archive-date=26 July 2010|url-status=live}}</ref> ნოღა [[ტროპიკულ სავანაშ კლიმატი|ტროპიკულ სავანაშ კლიმატ]] რე, ჭოროფაშ ჟირ სეზონით, ნამუთ იძანძჷ მინიმუმშე მაქსიმუმშა. კუმასის მახორუ თარ ეთნიკურ ბუნეფ რენა: [[აშანტეფი]], [[დაგომბეფი]], [[მოლე-დაგბონეფი]] დო [[ევე (კათა)|ევეფი]].<ref name="2010 census"/>{{rp|5}} ნოღა [[აშანტიშ იმპერია]]შ ნანანოღა რდჷ, ნამუთ მუშ ეჸონუაშ ბორჯის თეხანურ განაშ დო [[კოტ-დ’ივუარი]]შ კაბეტ ნორთის იკათუანდჷ.<ref name="kumasi summary3"/>{{rp|9}} 1896 წანას, [[ბრიტანეთიშ იმპერია|ბრიტანალეფიშით]] ეჭოფუაშ დო ბიწორ მახორობაშ ძინაშ შედეგო, კუმასიქ უწაიათ წჷმიძინუ ინფრასტრუქტურაშ გაუჯგუშებათ, მუჭომეფით რე რზეფ დო რკინაშარაშ მოკვანწუა. 1957 წანას, მუჟანსჷთ განაქ ზოხორინალა მიპალჷნ, ნოღაქ აშანტიშ რეგიონიშ ნანანოღათ გჷნირთუ. კუმას კჷნე სქიდუ ''[[აშანტიჰენე]]''შ რეზიდენციათ. ნოღაშა შხირას "ბაღეფიშ ნოღა" უჯოხონა თიშ უკული, მუთ მაქსველ ფრაიქ 1945 წანას ნორაშო "ბჟადალ აფრიკაშ ბაღეფიშ ნოღაშ" გეგმა გუმაბჟინჷნ.<ref name="kumasi history summary">{{cite journal|last=Schmidt|first=S.|title=Cultural Influences and the Built Environment: An Examination of Kumasi, Ghana|journal=Journal of Urban Design|date=2006|volume=10|issue=3 |pages=353–370 |doi=10.1080/13574800500297751|doi-access=free}}</ref> თეშ მოხ, კუმასის ბაღეფიშ დო ტყაშ მასივეფიშ სიბრელეთ გჷთმოპიჯანს.<ref name=":0">{{Cite news |title=Kumasi: The Garden City without gardens? |url=https://www.graphic.com.gh/features/features/kumasi-the-garden-city-without-gardens.html |location=Accra, Ghana|newspaper=[[Daily Graphic (Ghana)|Daily Graphic]]|date=31 July 2013 |access-date=11 January 2020 |language=en-GB |archive-date=11 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230311115230/https://www.graphic.com.gh/features/features/kumasi-the-garden-city-without-gardens.html |url-status=live }}</ref> კუმასი განაშ კომერციული, ეკონომიკურ დო სავაჭარო ცენტრ რე, სოდე ბჟადალ აფრიკაშ უკაბეტაშ ბაზარი, [[კუმასიშ ცენტრალურ ბაზარი|კეჯეტიაშ ბაზარი]], იდვალუაფუ. ნოღა აშანტიშ კულტურაშ ცენტრ რე, ნამუშ გეშა ნოღას "ოსეი-კრომიშ" ვარ-და უბრალეთ "ოსეიკრომიშ" მეტჯოხოთ მიშინუანა დო ანდა ტურისტის მიკმინჭანს.<ref name="kumasi summary3"/>{{rp|9}} ქიანაშ ჯა დო ტყაშ გვერდ ნოღას გინმი9მუშებუ. == ჩინებულ კათა == <!--If you are going to add items to this list, make sure to include a reference per WP:RELIABILITY--> * [[ამერადო]], მუსიკოსი<ref>{{Cite AV media|url=https://www.voaafrica.com/a/ghanaian-artist-uses-failed-football-aspiration-to-power-his-way-into-music/7736797.html|title=Ghanaian artist uses failed football aspiration to power his way into music|date=2024-08-10 |language=en|access-date=17 September 2024|type=interview|via=voaafrica.com}}</ref> * [[კოფი ანანი]], გოაროიანაფილ ერეფიშ ორგანიზაციაშ გენერალურ მელამოსე (1997–2006) დო 2001 წანაშ ნობელიშ თინჩალაშ პრემიაშ წორომაპალუ<ref>{{Cite web |date=2018-08-19 |title=Biography |url=https://www.kofiannanfoundation.org/kofi-annan/biography/ |access-date=2023-08-30 |publisher=Kofi Annan Foundation |language=en-GB}}</ref> * [[ქლოი ასამი]], მოდაშ დიზაინერი<ref>{{Cite web |last=caccese |first=sirian |date=2021-04-14 |title=Emerging designer dal Ghana: Chloe Asaam |url=https://www.thefashionatlas.com/en/atlas_en/fashion-from-ghana-interview-with-chloe-asaam.php |access-date=2025-08-05 |website=The Fashion Atlas |language=en-US}}</ref> * [[კოფი კინგსტონი]], განარ-ამერიკალ პროფესიონალ მალიმორი, ასე კონტრაქტ უღჷ WWE-წკჷმა, დებადჷ კუმასის<ref>{{cite web|url=https://www.nola.com/festivals/2014/02/wwe_superstar_kofi_kingston_sp.html|title=WWE superstar Kofi Kingston spent part of his youth in New Orleans|work=[[The Times-Picayune]]|first=Gene|last=Guillot|date=February 6, 2014|access-date=17 September 2024}}</ref> * [[შაკ მოჰამედი]], მობურთე<ref>{{cite web |last=Sigal |first=Jonathan |title=Recruiting: Millbrook star Shakur Mohammed verbally commits to Duke |url=https://www.nesoccerjournal.com/recruiting-millbrook-star-shakur-mohammed-verbally-commits-to-duke/|website=New England Soccer Journal|date=30 July 2020|access-date=17 September 2024}}</ref> * [[მოჰამედ მუნტარი]], მობურთე<ref>{{cite web|url=http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/SportsArchive/artikel.php?ID=340205|title=Ghana loses hugely talented striker Mohammed Muntari to Qatar|publisher=ghanaweb.com|date=23 December 2014|access-date=17 September 2024}}</ref> * [[მოჰამედ სალისუ]], მობურთე<ref>{{Cite news|last=Afadzinu|first=Nene|date=11 August 2020|title=Mohammed Salisu: Ghana's next defensive stalwart?|url=https://3news.com/mohammed-salisu-ghanas-next-defensive-stalwart/|access-date=17 September 2024|website=3news.com}}</ref> * [[ოტუმფუო ნანა ოსეი ტუტუ II]], მონარქი, ასეიან [[აშანტიჰენე]]<ref>{{Cite web|title=Meet Asantehene, his wife and children|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Meet-Asantehene-his-wife-and-children-740139|archive-url=https://web.archive.org/web/20190422144741/https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Meet-Asantehene-his-wife-and-children-740139|archive-date=2019-04-22|access-date=17 September 2024|website=ghanaweb.com|language=en}}</ref> == რესურსეფ ინტერნეტის == * [http://www.kma.gov.gh ოფიციალურ ვებ-ხასჷლა] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130501230926/http://kma.gov.gh/ |date=1 May 2013 }} ==სქოლიო== {{სქოლიო}} {{გეოგრაფიული ორენი |ცენტრი = კუმასი |ბჟაეიოლი = [[ეჯისუ]] |ოორუე = [[კოდიე (განა)|კოდიე]] |ოორუე-ბჟაეიოლი = [[აბოასო]] |ოორუე-ბჟადალი = [[ბარეკესე]] |ბჟადალი = [[აფარი (განა)|აფარი]] |ობჟათე-ბჟადალი = [[ტვედიე]] |ობჟათე = [[აფრანჩო]] |ობჟათე-ბჟაეიოლი = [[კუნტანასე]] }} [[კატეგორია:კუმასი| ]] [[კატეგორია:აშანტიშ იმპერია]] [[კატეგორია:ჸოფირ ქიანეფიშ ნანანოღეფი]] [[კატეგორია:განაშ რეგიონალურ ნანანოღეფი]] [[კატეგორია:განაშ ნოღეფი]] [[კატეგორია:აფრიკაშ ნოღეფი]] li6ffiwtbh41qu8v7p902l95aof6euz