ვიკიპედია xmfwiki https://xmf.wikipedia.org/wiki/%E1%83%93%E1%83%A3%E1%83%93%E1%83%AE%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%B7%E1%83%9A%E1%83%90 MediaWiki 1.47.0-wmf.22 first-letter მედია სპეციალური განხილვა მომხმარებელი მომხმარებლის განხილვა ვიკიპედია ვიკიპედია სხუნუა ფაილი ფაილის განხილვა მედიავიკი მედიავიკის განხილვა თარგი თარგის განხილვა დახმარება დახმარების განხილვა კატეგორია კატეგორიის განხილვა TimedText TimedText talk მოდული მოდულის განხილვა Event Event talk 0 39960 253792 214891 2026-10-06T17:42:31Z CommonsDelinker 2867 Removing [[:c:File:Safavid_Flag.svg|Safavid_Flag.svg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Jameslwoodward|Jameslwoodward]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files uploaded by ConflictFan|]]. 253792 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ჸოფილი ქიანა |ჯოხო =აყ-ყოიუნლუ |ოდაბადური ჯოხო = |სტატუსი = |ჰიმნი = |შილა =Tamga of Bayandur (Aq Qoyunlu version).svg |შილაშ ეჭარუა = |გერბი = |გერბიშ ეჭარუა = |რუკა =Map Aq Qoyunlu 1478-en.png |ეჭარუა =აყ-ყოიუნლუ ტერიტორიული ექსპანსიაშ პიკის, [[უზუნ-ჰასანი]]შ მართუალაშ ბორჯის |p1 =ყარა-ყოიუნლუ |flag_p1 =Flag of Kara Koyunlu dynasty.png |p2 = |flag_p2 = |p3 = |flag_p3 = |p4 = |flag_p4 = |დორსხუაფილი რე =1378 |ლიკვიდირაფილი რე =1503 |s1 =სეფიანეფიშ იმპერია |flag_s1 = |s2 = |flag_s2 = |s3 = |flag_s3 = |s4 = |flag_s4 = |დევიზი = |ნანანოღა =[[ბაიბურთი]]<br>[[პალუ (ელაზიღი)|პალუ]]<br>[[ერგანი]]<br>[[დიარბაქირი]] (1403–1468)<br>[[თავრიზი]] (1468-1478) |ნოღეფი = |ნინა = [[სპარსული ნინა|სპარსული]] (ოფიციალური), [[აზერბაიჯანული ნინა|აზერბაიჯანული]] |რელიგია =[[სუნიზმი]] |ვალუტა =[[აკჩე]]<br>[[აშრაფი]]<br>[[დინარი]]<br>[[ტანგკა]] |გეძინელი პარამეტრი = |პარამეტრიშ შქაგური = |ფართობი = |მახორობა = |დუდალაშ ფორმა =[[მონარქია]] |დინასტია = |მადუდეშ ტიტული =[[აყ-ყოიუნლუშ მამართალეფიშ ერკებული|მამართალი]] |მადუდე1 =[[ყარა იულუქ ოსმან-ბეი]] (მაართა) |მადუდე1 წანა =1378–1435 |მადუდეშ ტიტული2 = |მადუდე2 =[[სულთან-მურადი]] (ეკონია) |მადუდე2 წანა =1497–1503 |მადუდეშ ტიტული3 = |მადუდე3 = |მადუდე3 წანა = |მადუდეშ ტიტული4 = |მადუდე4 = |მადუდე4 წანა = |მადუდეშ ტიტული5 = |მადუდე5 = |მადუდე5 წანა = |მადუდეშ ტიტული6 = |მადუდე6 = |მადუდე6 წანა = |მადუდეშ ტიტული7 = |მადუდე7 = |მადუდე7 წანა = |მადუდეშ ტიტული8 = |მადუდე8 = |მადუდე8 წანა = |მადუდეშ ტიტული9 = |მადუდე9 = |მადუდე9 წანა = |მადუდეშ ტიტული10 = |მადუდე10 = |მადუდე10 წანა = |მადუდეშ ტიტული11 = |მადუდე11 = |მადუდე11 წანა = |მადუდეშ ტიტული12 = |მადუდე12 = |მადუდე12 წანა = |მადუდეშ ტიტული13 = |მადუდე13 = |მადუდე13 წანა = |მადუდეშ ტიტული14 = |მადუდე14 = |მადუდე14 წანა = |მადუდეშ ტიტული15 = |მადუდე15 = |მადუდე6 წანა15 = |მადუდეშ ტიტული16 = |მადუდე16 = |მადუდე16 წანა = |მადუდეშ ტიტული17 = |მადუდე17 = |მადუდე17 წანა = |მადუდეშ ტიტული18 = |მადუდე18 = |მადუდე18 წანა = |გეძინელი პარამეტრი1 = |პარამეტრიშ შქაგური1 = |ეტაპი1 = |თარიღი1 = |წანა1 = |ეტაპი2 = |თარიღი2 = |წანა2 = |ეტაპი3 = |თარიღი3 = |წანა3 = |ეტაპი4 = |თარიღი4 = |წანა4 = |ეტაპი5 = |თარიღი5 = |წანა5 = |ეტაპი6 = |თარიღი6 = |წანა6 = |გეძინელი პარამეტრი2 = |პარამეტრიშ შქაგური2 = |წოხოლენი = |წიმოხონი1 = |წიმოხონი2 = |წიმოხონი3 = |წიმოხონი4 = |წიმოხონი5 = |წიმოხონი6 = |წიმოხონი7 = |გეჸვენჯი = |მონძე1 = |მონძე2 = |მონძე3 = |მონძე4 = |მონძე5 = |მონძე6 = |მონძე7 = |მონძე8 = |მონძე9 = |მონძე10 = |მონძე11 = |მონძე12 = |მონძე13 = |მონძე14 = |მონძე15 = |სქოლიო = }} '''აყ-ყოიუნლუ''', '''ჩეკირიბამი თურქმანეფი''' — ოღუზი თურქეფიშ ([[თურქმანეფი]]), კულტურულო სპარსული, კონფედერაციული გოართოიანაფა. დირსხუ ისტორიული [[დიარ ბაქრი]]შ რეგიონს, [[ყარა იულუქ ოსმან-ბეი]]თ. 1378-1503 წანეფს ჩეკირიბამი თურქმანეფიშ აკოდგინალუაშა მიშმეშჷ თეხანური ბჟაეიოლი თურქეთი. ჸოფაშ ეკონია დეკადეფიშ პერიოდის, აყ-ყოიუნლუს უკინებუდჷ [[სომხეთი]], [[აზერბაიჯანი]], [[ირანი]]შ უმენტაში ნორთი, [[ერაყი]], თაშნეშე [[ომანი]]. აყ-ყოიუნლუქ ტერიტორიული ექსპანსიაშ პიკის, მიოჭირინუ [[უზუნ-ჰასანი]]შ მართუალაშ ბორჯის. აყ-ყოიუნლუს კონფლიქტური ურთიართობა უღუდჷ [[ყარა-ყოიუნლუ]]წკჷმა, ნამუთ ფშხირას ოლიმუდჷ აყ-ყოიუნლუს. ყათეშ გეშათ, თის (აყ-ყოიუნლუს) დუდშე სერიოზული ტერიტორიული გოფართინაფაშა ვემიაჭირინუ. მარა სიტუაციაქ დითირჷ უზუს-ჰასანიშ მართუალათ. თიქ, 1467 წანას დამარცხჷ უჩაკირიბამეფიშ მამართალი [[ჯეჰან-შაჰი]]. უზუნ-ჰასანქ თაშნეშე დამარცხჷ ჯეჰან-შაჰიშ სქუა [[ჰასან-ალი]] დო თიში ალმარენჯი [[თემურიდეფი|თემურიდი]] [[აბუ-სეიდი (თემურიდი)|აბუ-სეიდი]]. ყათე მოლინეფიშ უკულ, უზუნ-ჰასანქ გეჭოფჷ [[ბაღდადი]], თაშნეშე ტერიტორიეფი [[სპარსეთიშ ჸუჯი]]შახ დო [[ხორასანი]]შახ. ყათე ბორჯიშო, [[ოსმალეთიშ იმპერია]] იჭყანდჷ ექსპანსიას ბჟაეიოლს, ნამუთ სერიოზული პრობლემა რდჷ აყ-ყოიუნლუშუ. უზუნ-ჰასანი ოცადუდჷ ოურდუმე ალიანსიშ გოჭყაფას დიო [[კარამანიდეფი]]შ [[ბეილიქი]]წკჷმა დო უკულ [[ვენეციაშ რესპუბლიკა|ვენეციაწკჷმა]]. უზუნ-ჰასანს ვენეციარეფი ოპირუდეს და მარა თინეფიშე თის მუთუნნერი შენწუალა ვემუღებჷ. შედეგო, 1473 წანას, ოსმალეფქ, [[ოტლუკბელიშ ლჷმა]]ს ორჯგინეს უზუნ-ჰასანიშ ნძალეფს. მარა ჸათე მარცხით აყ-ყოიუნლუ ვამოჯალაგე. უზუნ-ჰასანიშ ღურაშ (1478 წ.) უკულ აყ-ყოიუნლუს არეულობეფქ ქიდიჭყჷ. ფშხირი რდჷ დინასტიური ლჷმეფი. დინახალენი სტაბილურობაშ უღვენობაქ ძალამს დადაღარჷ ჩეკირიბამეფიშ სახენწჷფო. 1501-02 წანეფს [[სეფიანეფიშ იმპერია]]შ შაჰიქ [[ისმაილ I]]-ქ დამარცხჷ აყ-ყოიუნლუ. ისმაილქ 1503 წანას ქიდეკინჷ ერაყ-აჯამი, [[ფარსიშ ოსტანი|ფარსი]], [[ქერმანი]], 1507-08 წანეფს დიარბაქირი დო 1508 წანაშ დამორჩილს [[შქაწყარმალონა|მესოპოტამია]]. აყ-ყოიუნლუშ ეკონია მამართალი მურადი ოცადუდჷ ხეშულობაშ დირთინაფას ოსმალეფიშ მოხვარათ, მარა თინა მალას დამარცხეს [[ყიზილბაშეფი|ყიზილბაშეფქ]]. ==ლიტერატურა== * [https://www.britannica.com/topic/Ak-Koyunlu ენციკლოპედია ბრიტანიკა] [[კატეგორია:აყ-ყოიუნლუ]] [[კატეგორია:აყ-ყოიუნლუშ ისტორია]] 9dtr82lse504acrjl3hhv4wxurfwg7f 0 39969 253791 215047 2026-10-06T17:42:28Z CommonsDelinker 2867 Removing [[:c:File:Safavid_Flag.svg|Safavid_Flag.svg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Jameslwoodward|Jameslwoodward]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files uploaded by ConflictFan|]]. 253791 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ჸოფილი ქიანა |ჯოხო =სეფიანეფიშ იმპერია |ოდაბადური ჯოხო =دولت صفویه |სტატუსი =[[იმპერია]] |ჰიმნი = |შილა = |შილაშ ეჭარუა = |გერბი = |გერბიშ ეჭარუა = |რუკა =Safavid Iran.png |ეჭარუა =სეფიანეფიშ იმპერია ტერიტორიული ექსპანსიაშ პიკის, [[აბას I (ირანი)|შაჰ-აბასიშ]] მართუალაშ ბორჯის |p1 = |flag_p1 = |p2 = |flag_p2 = |p3 = |flag_p3 = |p4 = |flag_p4 = |დორსხუაფილი რე =1501 |ლიკვიდირაფილი რე =1736 |s1 = |flag_s1 = |s2 = |flag_s2 = |s3 = |flag_s3 = |s4 = |flag_s4 = |დევიზი = |ნანანოღა =[[თავრიზი]] (1501–1555)<br>[[ყაზვინი]] (1555–1598)<br>[[ისპაანი]] (1598–1736) |ნოღეფი = |ნინა = [[სპარსული ნინა|სპარსული]] |რელიგია =[[შიიზმი]] |ვალუტა =[[ირანული თუმანი|თუმანი]]<br> [[აბასი]]<br>[[შაჰი (ფარაშ ართული)|შაჰი]] |გეძინელი პარამეტრი = |პარამეტრიშ შქაგური = |ფართობი =2,900,000 კვ.კმ. (1630) |მახორობა =8-10 მლნ. (1650) |დუდალაშ ფორმა =[[მონარქია]] |დინასტია =[[სეფიანეფი]] |მადუდეშ ტიტული =[[სპარსეთიშ მამართალეფიშ ერკებული|შაჰანშაჰი]] |მადუდე1 =[[ისმაილ I]] (მაართა) |მადუდე1 წანა =1501–1524 |მადუდეშ ტიტული2 = |მადუდე2 =[[აბას III]] (ეკონია) |მადუდე2 წანა =1732–1736 |მადუდეშ ტიტული3 = [[სეფიანეფიშ იმპერიაშ დიდი ვეზირეფიშ ერკებული|დიდი ვეზირი]] |მადუდე3 =[[ემირ ზექერია]] (მაართა) |მადუდე3 წანა =1501–1507 |მადუდეშ ტიტული4 = |მადუდე4 =[[ნადირ-შაჰი|ნადირ-ყული ბეგი]] (ეკონია) |მადუდე4 წანა =1729–1736 |მადუდეშ ტიტული5 = |მადუდე5 = |მადუდე5 წანა = |მადუდეშ ტიტული6 = |მადუდე6 = |მადუდე6 წანა = |მადუდეშ ტიტული7 = |მადუდე7 = |მადუდე7 წანა = |მადუდეშ ტიტული8 = |მადუდე8 = |მადუდე8 წანა = |მადუდეშ ტიტული9 = |მადუდე9 = |მადუდე9 წანა = |მადუდეშ ტიტული10 = |მადუდე10 = |მადუდე10 წანა = |მადუდეშ ტიტული11 = |მადუდე11 = |მადუდე11 წანა = |მადუდეშ ტიტული12 = |მადუდე12 = |მადუდე12 წანა = |მადუდეშ ტიტული13 = |მადუდე13 = |მადუდე13 წანა = |მადუდეშ ტიტული14 = |მადუდე14 = |მადუდე14 წანა = |მადუდეშ ტიტული15 = |მადუდე15 = |მადუდე6 წანა15 = |მადუდეშ ტიტული16 = |მადუდე16 = |მადუდე16 წანა = |მადუდეშ ტიტული17 = |მადუდე17 = |მადუდე17 წანა = |მადუდეშ ტიტული18 = |მადუდე18 = |მადუდე18 წანა = |გეძინელი პარამეტრი1 = |პარამეტრიშ შქაგური1 = |ეტაპი1 = |თარიღი1 = |წანა1 = |ეტაპი2 = |თარიღი2 = |წანა2 = |ეტაპი3 = |თარიღი3 = |წანა3 = |ეტაპი4 = |თარიღი4 = |წანა4 = |ეტაპი5 = |თარიღი5 = |წანა5 = |ეტაპი6 = |თარიღი6 = |წანა6 = |გეძინელი პარამეტრი2 = |პარამეტრიშ შქაგური2 = |წოხოლენი = |წიმოხონი1 = |წიმოხონი2 = |წიმოხონი3 = |წიმოხონი4 = |წიმოხონი5 = |წიმოხონი6 = |წიმოხონი7 = |გეჸვენჯი = |მონძე1 = |მონძე2 = |მონძე3 = |მონძე4 = |მონძე5 = |მონძე6 = |მონძე7 = |მონძე8 = |მონძე9 = |მონძე10 = |მონძე11 = |მონძე12 = |მონძე13 = |მონძე14 = |მონძე15 = |სქოლიო = }} '''სეფიანეფიშ იმპერია''' — [[ირანი|ირანული]] იმპერია, ნამუსჷთ 1501-1736 წანეფს მართუნდჷ [[სეფიანეფი|სეფიანეფიშ დინასტია]]. სეფიანეფი რდეს გათურქებული ქურთეფი. თინეფიშ დუდშეიანი ოხორიში იდვალუაფუდ არდაბილს. სეფიანეფი ირანს 1501 წანაშე 1736 წანაშახ მართუნდეს. ტერიტორიული ექსპანსიაშ პიკის სეფიანეფიშ იმპერიაშ აკოდგინალუაშა მიშმეშჷ [[ირანი]], [[აზერბაიჯანი]], [[ბაჰრეინი]], [[სომხეთი]], ბჟაეიოლი [[საქორთუო]], [[ოორუე კავკაცია]]შ ნორთი, [[ერაყი]], [[ქუვეითი]], [[ავღანეთი]], თაშნეშე [[თურქეთი]]შ, [[სირია]]შ, [[პაკისტანი]]შ, [[თურქმენეთი]]შ დო [[უზბეკეთი]]შ ტერიტორიული ნორთეფი. სეფიანეფიშ იმპერიაქ შანულამი ექსპანსიას მიოჭირინუ [[აბას I (ირანი)|შაჰ-აბასიშ]] მართუალაშ ბორჯის. თიშ უკულ იმპერიაშ გოლინაქ ძალამს დედაღარუ. 1722 წანას ისპაანი ავღანელეფქ გეჭოფეს. შკვითი წანაშ უკულ, [[თამაზ II]]-ქ დირთინუ ისპაანი, მარა მალას თინა 1732 წანას გეგთარაგუ [[ნადირ-შაჰი|ნადირ-ყული ბეგიქ]]. სეფიანეფიშ დინასტიაშ ეკონია წჷმმარინაფალი [[აბას III]] გეგთარაგვეს 1736 წანას დო ოთხი წანაშ უკულ დოჸვილეს. ჸათე მოლინეფით გეთუ სეფიანეფიშ მართუალაშ პერიოდიქ ირანს. ==სეფიანეფიშ დინასტიაშ წჷმმარინაფალეფი დო მართუალაშ პერიოდი== * [[ისმაილ I]] (1501-1524) * [[თამაზ I]] (1524-1576) * [[ისმაილ II]] (1576-1578) * [[მუჰამად ხუდაბანდა]] (1578-1587) * [[აბას I (ირანი)|აბას I]] (1587-1629) * [[სეფი I]] (1629-1642) * [[აბას II]] (1642-1666) * [[სულეიმან I (ირანი)|სულეიმან I]] (1666-1694) * [[ჰუსეინი (ირანი)|ჰუსეინი]] (1694-1722) * [[თამაზ II]] (1722-1732) * [[აბას III]] (1732-1736) * ==ლიტერატურა== * [https://www.britannica.com/topic/Safavid-dynasty ენციკლოპედია ბრიტანიკა] {{მერკე}} [[კატეგორია:ირანიშ ისტორია]] [[კატეგორია:ირანი]] 8pdgeubeqb23froxttp9jsf6mkicjfl