ვიკიპედია xmfwiki https://xmf.wikipedia.org/wiki/%E1%83%93%E1%83%A3%E1%83%93%E1%83%AE%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%B7%E1%83%9A%E1%83%90 MediaWiki 1.47.0-wmf.23 first-letter მედია სპეციალური განხილვა მომხმარებელი მომხმარებლის განხილვა ვიკიპედია ვიკიპედია სხუნუა ფაილი ფაილის განხილვა მედიავიკი მედიავიკის განხილვა თარგი თარგის განხილვა დახმარება დახმარების განხილვა კატეგორია კატეგორიის განხილვა TimedText TimedText talk მოდული მოდულის განხილვა Event Event talk 0 370 253998 253914 2026-10-13T21:41:53Z Narazeni 826 /* გეოგრაფია */ 253998 wikitext text/x-wiki {{Short description|ტრანსკონტინენტურ სახენწჷფო ბჟაეიოლ ევროპას დო ბჟადალ აზიას}} {{Pp-semi-protected|small=yes}} {{ინფოდაფა ქიანა| |ოდაბადური_ჯოხო = საქართველო |ედომუშამი_ჯოხო = |ოართე_ჯოხო =საქორთუო |შილა = Flag of Georgia.svg |გერბი = Greater coat of arms of Georgia.svg |რუკა = Georgia (orthographic--projection).svg |ჰიმნი = [[საქორთუოშ სახენწჷფო ჰიმნი]]<br/>'''„თავისუფლება“'''<br/><br/><center>[[ფაილი:Tavisupleba vocal.ogg]]</center> |დევიზი =„ძალა ერთობაშია“<br/>„ჭყანა ართობას რე” |ზოხორინალაშ თარიღი =26 მესი 1918 |ოფიციალური_ნინეფი =[[ქორთული ნინა|ქორთულ]]<br />[[აფხაზური ნინა|აფხაზურ]] ^'''1''' <ref>[http://parliament.ge/ge/kanonmdebloba/constitution-of-georgia-68 საქართველოს კონსტიტუცია, მუხლი 8]</ref> |რელიგია= |ნანანოღა= [[ფაილი:Tbilisi City Seal.svg|15px]] [[ქართი]] |latd=41 |latm=43 |latNS=N |longd=44 |longm=47 |longEW=E |უდიდაში_ნოღა =ნანანოღა |თარობაშ_ტიპი = [[უნიტარული სახენწჷფო|უნიტარულ]] [[საპარლამენტო რესპუბლიკა]] |ლიდერიშ_ტიპი_1 = [[საქორთუოშ პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]] |ლიდერიშ_ჯოხო_1 =[[მიხეილ ყაველაშვილი]] |ლიდერიშ_ტიპი_2 = [[საქორთუოშ პრემიერ-მინისტრი|პრემიერ-მინისტრი]] |ლიდერიშ_ჯოხო_2 = [[ირაკლი კობახიძე]] |ლიდერიშ_ტიპი_3 = [[საქორთუოშ პარლამენტიშ დუდმახვენჯი|პარლამენტიშ დუდმახვენჯი]] |ლიდერიშ_ჯოხო_3 =[[შალვა პაპუაშვილი]] |ლიდერიშ_ტიპი_4 = |ლიდერიშ_ჯოხო_4 = |სახენწჷფოშ ტიპი = |მიკოღანკუა = |ოფიციალური ჸოფირება 1 = |ოფიციალური თარიღი 1 = |ოფიციალური ჸოფირება 2 = |ოფიციალური თარიღი 2 = |ოფიციალური ჸოფირება 3 = |ოფიციალური თარიღი 3 = |ოფიციალური ჸოფირება 4 = |ოფიციალური თარიღი 4 = |რანგი_ფართობით = 121-ა |ფართობი =69 700 |წყარი_% = |ოეგებიე_მახორობა =3 716 900 კოჩი ^'''2'''<ref>{{cite web|url=https://www.geostat.ge/ka/modules/categories/41/mosakhleoba |title=მახორობაშ მუდანობა 1 ღურთუთაშ დგომარობათ|publisher= [[საქორთუოშ სტატისტიკაშ ერუანული ნინალა]]|format=|accessdate=2021-02-05|date=1 იანვარი, 2020}}</ref> |ოეგებიე_მახორობა_რანგი = 131-ა |მახორობა_ოეგებიეთ_წანას = 2020 |მახორობაშ_ცენზი =3 713 804 ^'''3''' |მახორობაშ_ცენზი_წანას = 2014 |მახორობაშ_მეჭედალა = 53.5 კოჩი/კმ² |მახორობაშ_მეჭედალა_რანგი = 137-ა |ედპ_ppp_წანა = 2016 |ედპ_ppp = {{nowrap|$35.6 მილიარდი<ref>{{cite web |title=World GDP Ranking 2015 |url=https://knoema.com/nwnfkne/world-gdp-ranking-2015-data-and-charts |access-date=13 May 2016}}</ref>}} |ედპ_ppp_რანგი = 117-ა |ედპ_ppp_ართ_მახორუშე =$9500 |ედპ_ppp_ართ_მახორუშე_რანგი = |აგი =0.754 |აგი_ტენდენცია ={{ძინა}} |აგი_კატეგორია = |აგი_რანგი =76-ა |აგი_წანა =2020 |ვალუტა= [[ფაილი:Sign of Georgian Lari.svg|link=ლ|15px]] [[ლარი]] ^'''4''' |ვალუტაშ_კოდი =GEL |ქიანაშ_კოდი = |ბორჯიშ_ორტყაფუ = [[UTC+04:00]]<ref>საქორთუოქ გეგნორთჷ UTC+4 ზონაშე UTC+3 ზონაშა [[2004]] წანაშ 27 მანგის, მარა დართჷ UTC+4 ზონას [[2005]] წანაშ 27 მელახს^{[http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/3843511.stm]}^{[http://www.timeanddate.com/worldclock/timezone.html?n=371]}.</ref> |ზარხულიშ_ბორჯი = |cctld = [[.ge]] |ოტელეფონე_კოდი =+995 |ოტელეფონე_კოდი_მეწურაფა= |სქოლიო= ^'''1'''აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას ოფიციალურ ნინა ქორთულ ნინაწკჷმა ართო რე [[აფხაზური ნინა]].<br> ^'''2'''მახორობაშ მუდანობაშა დო მეჭედალაშა ვენშმურს აფხაზეთიშ დო სამაჩაბლოშ ნორთი, ნამუეფჷთ ოკუპირებულჷ რე რუსეთიშით დო საქორთუოშ ხეშულობა ვაკონტროლენს.<br> ^'''3'''მეხოლებურ მუნაჩემეფ აფხაზეთიშო დო სამაჩაბლოშამო.<br> ^'''4'''რუსეთიშით ოკუპირებულჷ აფხაზეთის დო სამაჩაბლოს თაშნეშე ხვარებას რე [[რუსული რუბლი|რუსულ რუბლი]].<br> {{maplink|frame=yes|frame-align=right|frame-width=300|type=line|id=Q230|text=<center>საქორთუოშ ინტერაქტიულ რუკა</center>}} }} '''საქორთუო''' ({{Lang-ka|{{აუდიო|Sakartvelo.ogg|საქართველო}}}}) — [[სახენწჷფო]] [[ბჟაეიოლი ევროპა|ბჟაეიოლ ევროპას]] დო [[ბჟადალი აზია|ბჟადალ აზიას]].<ref>Encyclopedic World Atlas, George Philip & Son, [[Oxford University Press]]: 2002, p.104</ref><ref>''[[Histories (Herodotus)|Histories]]'' 4.38. C.f. James Rennell, ''The geographical system of Herodotus examined and explained'', Volume 1, Rivington 1830, [[iarchive:bub gb enQ-AAAAcAAJ/page/n274|p. 244]]</ref><ref>[[Encyclopedia Britannica]]", [https://www.britannica.com/place/Caucasus Caucasus], June 2021: "One widely accepted scheme draws the dividing line along the crest of the Greater Caucasus range, putting the portion of the region north of the line in Europe and the portion south of it in Asia. Another puts the western portion of the Caucasus region in Europe and the eastern part (the bulk of Azerbaijan and small portions of Armenia, Georgia, and Russia's Caspian Sea coast) in Asia..."</ref> [[კავკაცია]]შ რეგიონიშ ნორთი, ნამუსჷთ ბჟადალშე ომძღჷ [[უჩა ზუღა]], ოორუე დო ოორუე-ბჟაეიოლშე უხურგანს [[რუსეთი|რუსეთიშ ფედერაცია]], ობჟათე-ბჟადალშე — [[თურქეთი]], ობჟათეშე — [[სომხეთი]] დო ობჟათე-ბჟაეიოლშე — [[აზერბაიჯანი]]. საქორთუოშ ფართობ რე 69700 კმ²,<ref>[[Nana Bolashvili]], Andreas Dittmann, Lorenz King, Vazha Neidze (eds.): ``National Atlas of Georgia``, 138 pages, Steiner Verlag, 2018, {{ISBN|978-3-515-12057-9}}</ref> [[საქორთუოშ დემოგრაფია|მახორობა]] — 3.7 მილიონ ადამიერი,{{efn|აფხაზეთიშ დო სამაჩაბლოშ მოხ, თე ჟირ [[ვაღიარაფილი სახენწჷფო|სეპარატისტულ რეგიონ]] [[საქორთუოშ ოკუპირაფილი ტერიტორიეფი|რუსეთიშ ოკუპაციაშ]] გიმე რე. [[საქორთუოშ თარობა]] თე ჟირ სეპარატისტულ რეგიონს ქიანაშ უგურთუ ნორთო მითმირჩქინანს, ერეფოშქაშე ხუჯიშ დოკინათ.}}<ref name="statspopulation">{{cite web|title=Population and Demography |publisher=National Statistics Office of Georgia, Geostat |url=https://www.geostat.ge/en/modules/categories/316/population-and-demography |access-date=29 December 2021}}</ref> ნამუშ ნასუმორ ოხორანს ქიანაშ ნანანოღა დო [[საქორთუოშ ნოღეფიშ ერკებული|უკაბეტაშ ნოღა]] [[ქართი]]ს. [[ქორთუეფი]], რეგიონიშ ჯინჯიერ მახორუეფი, აკმადგინანა ქიანაშ მახორობაშ უმენტაშობას, ნამუეფსჷთ ეთნოლინგვისტურო გინორთ უღჷნა არძა მეძობელ ქიანაწკჷმა და უმენტაშო რაგადანა [[ქორთული ნინა|ქორთულო]], ართ-ართ [[ქართველური ნინეფი|ქორთულურ ნინაშა]], ნამუთ მოსოფელიშ შხვა ნინეფიშ აკა ფანიას ვარსხუაფუ.{{sfn|Dalby|2002|ხს=38}} საქორთუოშ ასეიან ტერიტორია დოხორელ რე [[მაართაჸოფილი ჯარალუა|პრეისტორიულ]] ბორჯიშე, სოდე იდვალუაფუ მოსოფელიშ არძაშე ორდოიან [[მეღვინალა|ღვინიშ]], ორქოშ მოპალუაშ დო ტექსტილიშ წარმებაშ აბანეფი.<ref>[https://www.bbc.com/news/world-europe-41977709 'World's oldest wine' found in 8,000-year-old jars in Georgia]. BBC News: 13 November 2017</ref><ref name="archeologyMethodTheory2014322">{{cite journal|last=Doce|first=Elisa Guerra|year=2004|title=The Origins of Inebriation: Archaeological Evidence of the Consumption of Fermented Beverages and Drugs in Prehistoric Eurasia|journal=[[Journal of Archaeological Method and Theory]]|volume=22|issue=3| pages=751–782 | doi=10.1007/s10816-014-9205-z | s2cid=143750976 |issn=1072-5369}}</ref> [[ანტიკური ხანი|კლასიკურ ხანს]] გიჭყჷ მუსხირენ ომაფექ, მუჭომით რდჷ [[კოლხეთი]] დო [[იბერიაშ ომაფე|იბერია]], ნამუეფქჷთ ოსხირ გუჭყეს თეხანურ ქორთულ სახენწჷფოშ გვირზილს. [[IV ოშწანურა]]შ დაჭყაფუს, ქორთუეფქ ოფიციალურო მიღეს [[ქირსიანობა]], ნამუქჷთ ხე ქეშუნწყჷ [[საქორთუოშ ომაფე]]შ აკოკათუას. საქორთუოქ [[საქორთუოშ ორქოშ ხანი|ორქოშ ხანს]] მიოჭირინჷ [[მაღალი შქა ოშწანურეფი|მაღალ შქა ოშწანურეფს]], მუჟანსჷთ ქიანას უნჯღვერდეს დავით IV გაფუ დო მაფა [[თამარ მაფა|თამარი]]. [[XV ოშწანურა]]შე დოჭყაფილი ომაფექ ქუდანთხჷ დო აკოცჷ შხვადოშხვა რეგიონალურ ჟისახენწჷფოეფიშ გაულათ, თინეფს შქას [[მონღოლეთიშ იმპერია|მონღოლეფიშ]], [[ოსმალეთიშ იმპერია|ოსმალეთიშ]] დო [[სპარსეთიშ იმპერია|სპარსეთი]]შით. თეშ უკული, [[1801]] წანაშე დოჭყაფილი, [[საქორთუო რუსეთიშ იმპერიაშ აკოდგინალუას|მოზოგ-მოზოგო ანექსირებულჷ]] რდჷ [[რუსეთიშ იმპერია]]შა. [[1917]] წანაშ [[რუსეთიშ რევოლუცია]]შ უკული, საქორთუო კუნტა ხანით რდჷ [[საქორთუოშ დემოკრატიული რესპუბლიკა|ზოხორინელ რესპუბლიკა]] [[ფუთიშ აპიჯალა|გერმანიაშ თხილუათ]],<ref name="Soviet power">{{Cite journal |last=Jones |first=Stephen |date=27 October 2020|title=The establishment of Soviet power in Transcaucasia: The case of Georgia 1921–1928|journal=Soviet Studies|volume=40|issue=4|page=627 |doi=10.1080/09668138808411783}}</ref> მარა [[1921]] წანას, [[ჭითა არმია]]შით [[რუსეთ-საქორთუოშ ლჷმა (1921)|ეჭოფილქ დო ანექსირებულქ]] იჸუ დო [[სხუნუეფიშ რსხუ]]შ [[საქორთუოშ სხუნუეფიშ სოციალისტური რესპუბლიკა|ართ-ართ]] რესპუბლიკათ გჷნირთუ. 1980-იან წანეფს, ზოხორინალაშო ყარაფ უწაიათ იძინანდჷ, ნამუქჷთ 1991 წანაშ პირელს, საქორთუოშ [[სხუნუეფიშ რსხუშ აკოცჷმა|სხუნუეფიშ რსხუშე გიშულა]] გჷმიჭანუ. [[პოსტსხუნუური სახენწჷფოეფი|გეჸვენჯ ვითწანურაშ]] უმენტაშობაშ განწეხანს ქიანას რდჷ ეკონომიკურ კრიზისი, [[პოსტსხუნუური კონფლიქტეფი|პოლიტიკურ ვასტაბილურობა]] დო სეპარატისტულ ლჷმეფ [[აფხაზეთი]]ს დო [[ცხინვალიშ რეგიონი|სამაჩაბლო]]ს. [[2003]] წანაშ თინჩალ [[ვარდეფიშ რევოლუცია]]შ უკული, საქორთუოქ ჸონიერო მანჯჷ [[ბჟადალური ოქიანუ|პრობჟადალურ]] გალენურ პოლიტიკა, გენშეღჷ რანწკ [[ევროპაშ რსხუ]]შა დო [[ნატო (ოორუე ატლანტიკური აპიჯაფაშ ორგანიზაცია)|ნატოშა]] მიშაულარ [[ევროპაშ რსხუშ პოტენციური გოძინა|დემოკრატიულ დო ეკონომიკურ რეფორმეფი]]. ბჟადალჸურე გინულაქ გჷმიჭანუ [[რუსეთ-საქორთუოშ ურთიართობეფი|რუსეთწკჷმა ურთიართობეფიშ გაუფრაშება]] დო [[2008]] წანას [[რუსეთ-საქორთუოშ ლჷმა (2008)|რუსეთ-საქორთუოშ ლჷმა]], ნამუთ ასეთ იგჷნძორებუ რუსეთიშით [[საქორთუოშ ოკუპირაფილი ტერიტორიეფი|საქორთუოშ რეგიონეფიშ ოკუპაციათ]]. საქორთუო რე [[წჷმმარინაფონი დემოკრატია]], [[უნიტარული სახენწჷფო|უნიტარულ]] [[საპარლამენტო რესპუბლიკა]].<ref>{{cite web |title=Constitution of Georgia |at=Article 1.1, 7.2, 45, 52 and 54 |url=https://matsne.gov.ge/en/document/view/30346?publication=36 |publisher=The Legislative Herald of Georgia |date=29 June 2020 |access-date=2022-03-25 |archive-date=27 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231027061907/https://matsne.gov.ge/en/document/view/30346?publication=36 |url-status=dead }}</ref><ref name=undp>{{cite web |url=https://www.ge.undp.org/content/georgia/en/home/projects/PARLIAMENT.html |title=Consolidating Parliamentary Democracy in Georgia |publisher=UNDP Georgia |access-date=2022-03-25 |archive-date=19 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210619184258/https://www.ge.undp.org/content/georgia/en/home/projects/PARLIAMENT.html }}</ref> [[წუმმაძინე ქიანა]] ძალამ მაღალ [[ადამიერიშ გოვითარაფაშ ინდექსი]]თ დო წუმმაძინე ეკონომიკათ. [[2003]] წანაშე მანჯებულ მასშტაბურ ეკონომიკურ რეფორმეფქ გაჭყჷ მოსოფელიშ ართ-ართ არძაშე დუდიშულ ბიზნეს ორენი, უმოს ეკონომიკურ დუდიშულა დო ქანთელუა, თაშნეშე [[ედპ]]-შ ძინაშ ართ-ართ არძაშე მაღალ ტემპეფი.<ref>{{Cite web |title=Georgia |url=https://www.state.gov/reports/2024-investment-climate-statements/georgia/ |access-date=2024-07-21 |website=United States Department of State |language=en-US}}</ref> [[2018]] წანას, საქორთუოქ მაჟირა ქიანათ გჷნირთუ [[მარიხუანა საქორთუოს|მარიხუანაშ ლეგალიზაციათ]] დო პირველ რე ჸოფირ სოციალისტური სახენწჷფოეფს შქას. საქორთუო ანდა ერეფოშქაშე ორგანიზაციაშ მაკათურ რე, თინეფს შქას: [[გოერო]], [[ევროპაშ სხუნუ]], [[ევროკონტროლი]], [[უჩა ზუღაშ ეკონომიკური წოროხანდაშ ორგანიზაცია|BSEC]], [[სუამი]], [[ენერგეტიკული ჯარალუა]]. [[ასოციაცირებული ტრიო]]შ აკოდგინალუას საქორთუო [[ევროპაშ რსხუშ პოტენციური გოძინა|ევროპაშ რსხუშა კათაფა]]შ ოფიციალურ კანდიდატ რე.<ref>{{Cite web|url=https://www.consilium.europa.eu/en/meetings/european-council/2023/12/14-15/|title=European Council|website=Consilium}}</ref> [[2024]] წანაშ გჷმათუთაშე, საქორთუოქ [[საქორთუოშ პოლიტიკური კრიზისი (2014-ასეშა)|ტომბა პოლიტიკურ კრიზისშა]] ქენშანთხუ. == ეტიმოლოგია == {{anchor|ეტიმოლოგია}} === საქორთუოშ ეტიმოლოგია === {{Main|საქორთუოშ ეტიმოლოგია}} [[ფაილი:World map by Pietro Vesconte - Georgia.jpg|thumb|left|150px|'''საქორთუო''' შქა ოშწანურეეფიშ რუკას ''mappa mundi'', ახ. წ. 1320]] [[ჯვეში საბერძნეთი|ჯვეშ ბერძენეფს]] ([[სტრაბონი]], [[ჰეროდოტე]], [[პლუტარქე]], [[ჰომეროსი]] დო შხვ.) დო [[ჯვეში რომი|რომაალეფს]] ([[ტიტუს ლივიუსი]], [[პუბლიუს კორნელიუს ტაციტუსი|ტაციტუსი]] დო შხვ.) ორდოიან ბჟადალ ქორთუეფშა უჯოხოდეს [[კოლხეფი]] დო ბჟაეიოლ ქორთუეფშა — [[იბერიაშ ომაფე|იბერიალეფი]] ({{lang|grc-Latn|Iberoi}}, {{lang|grc|Ἰβηροι}} კანკალე ბერძენულ წყუეფს).<ref>{{cite book |author=David Braund |title=A History of Colchis and Transcaucasian Iberia, 550 BC-AD 562 |publisher=[[Oxford University Press]] |pages=[https://archive.org/details/georgiainantiqui0000brau/page/17 17–18] |year=1994 |isbn=978-0-19-814473-1 |url=https://archive.org/details/georgiainantiqui0000brau}}</ref> ჯოხოდვალა ''Georgia-შ'' მაართა შინუა იტალიურ ნინაშა ითარიღებუ 1320 წანათ, [[პიეტრო ვესკონტე]]შ მოსოფელიშ რუკას {{lang-la|[[mappa mundi]]}}.<ref>[[Rouben Galichian]] (2007) Countries South of the Caucasus in Medieval Maps: Armenia, Georgia and Azerbaijan. pp. 188–189</ref> ქიანაშ მოსოფელიშ რუკას მუკორჩქინაშ ორდოიან ბორჯიშე, ლათინურ ოქიანუს საქორთუოშ ჯოხოდვალა შხირას იჭარუდჷ მუჭოთ ''Jorgia''.<ref>Boeder; et al. (2002). Philology, typology and language structure. Peter Lang. p. 65. {{ISBN|978-0820459912}}</ref> გინნაჩემუს გერსხილ თეორიეფით, წჷმარინუ მოშარე [[ჟაკ დე ვიტრი]]ქ, ნამუთ ქიანაშ ჯოხოდვალაშ გოჭყაფას ეთმენწყუნდჷ ქორთუეფს [[ჯეგე გერგი]]შ პოპულარობათ,<ref>[[გრიგოლ ფერაძე]]. "The Pilgrims' derivation of the name Georgia". ''Georgica'', Autumn, 1937, nos. 4 & 5, 208–209</ref> მორო [[ჟან შარდენი]] კოროცხუნდჷ, ნამჷ-და ჯოხოდვალა ''Georgia'' მოურს ბერძენულ ზიტყვაშე γεωργός ('დიხაშმოხანდე'). ზიტყვა ''საქორთუო/ქორთუეფიშ'' თე ანდაოშწანურამ გოსხუნუეფ ასეშო უმენტაშო ვარებულ რე ომენცარე ჯარალუაშით, ნამუთ მიოწურუანს [[სპარსული ნინა|სპარსულ]] ზიტყვაშა {{lang|fa-Latn|gurğ}}/{{lang|fa-Latn|gurğān}} ({{lang|fa|گرگ}}, '[[გერი]]'<ref>{{cite book|last1=Hock|first1=Hans Henrich|last2=Zgusta|first2=Ladislav|title=Historical, Indo-European, and Lexicographical Studies|url=https://archive.org/details/historicalindoeu0000unse|date=1997|publisher=Walter de Gruyter|isbn=978-3-11-012884-0|page=[https://archive.org/details/historicalindoeu0000unse/page/211 211]}}</ref>) მუჭოთ საეგებიო ჯინჯიერ ზიტყვა.{{sfnp|Mikaberidze|2015|p=3}} თე ჰიპოთეზაშ მეჯინათ, მოგვიანეთ თე სპარსულ ზიტყვაშ ჯინჯ რდჷ გჷმორინაფილ ანდა შხვა ნინას, თინეფს შქას სლავურ დო ბჟადალევროპულ ნინეფს.{{sfnp|Mikaberidze|2015|p=3}}{{sfnp|Rapp|2014|p=21}} მასქერულ ჯოხო რე {{lang|ka|საქართველო}}; '[[ქორთუეფი]]შ დიხა', მოურს [[IX ოშწანურა]]ს შინელი, ქიანაშ ცენტრალურ რეგიონ [[ქართლი]]შ ჯოხოდვალაშე, ფართო გჷმორინაფაშის მიარზებუ შქა ოშწანურეეფიშ [[საქორთუოშ ომაფე]] [[XIII ოშწანურა]]შა. შქა ოშწანურეეფიშ ''[[ქართლის ცხოვრება]]ს'' მოშინაფილჷ რე თე ჯოხოდვალაშ ქორთუეფიშ წიმოხონ [[ქართლოსი]], [[იაფეტი]]შ მოთაშმოთა, ნამუშ ჯოხოქ შქა ოშწანურეეფიშ მემეატიანეეფიშ მეჯინათ, გაჭყჷ ომაფეშ ჯოხოდვალა. მენცარეფ ფირქენა, ნამჷ-და ქიანაშ ჯოხო „საქორთუო“ მოურს „ქართ“ ქოქიშე, ნამუთ მერსხილ რე უჯვეშაში სათურო ჯოხოშა - „ქართუ“, „კარდუ“, === სახენწჷფო ჯოხოდვალა === [[1995]] წანას მეღებულჷ [[საქორთუოშ კონსტიტუცია]]შ 2-ა ბირგულიშ მეჯინათ, სახენწჷფოშ ოფიციალურ ჯოხოდვალა რე ''საქართველო'',<ref>{{citation|chapter=Article 2.1|title=Constitution of Georgia|publisher=Legislative Herald of Georgia|chapter-url=https://matsne.gov.ge/en/document/view/30346?publication=36|quote=‘Georgia’ is the name of the state of Georgia.|access-date=25 March 2022|archive-date=27 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231027061907/https://matsne.gov.ge/en/document/view/30346?publication=36|url-status=dead}}</ref>. საქორთუოშ ჟირ ოფიციალური ნინაშა ([[ქორთული ნინა|ქორთულ]] დო [[აფხაზური ნინა|აფხაზურ]]) ქიანაშ ჯოხოდვალა რე საქართველო დო Қырҭтәыла (''Kərttʷʼəla''). 1995 წანაშ კონსტიტუციაშ მეღებაშახ დო [[სხუნუეფიშ რსხუშ აკოცჷმა|სსრრ-შ აკოცჷმაშ]] უკულ ქიანაშ ოფიციალურ ჯოხოდვალა რდჷ „საქორთუოშ რესპუბლიკა“.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Tbilisi |title=Tbilisi |date=11 July 2023 |publisher=[[Encyclopædia Britannica]] |quote=Tbilisi, formerly Tiflis, capital of the republic of Georgia}}</ref><ref>{{Cite news |date=2012-03-14 |title=Georgia country profile |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-17301647 |access-date=2025-03-13 |work=BBC News |language=en-GB}}</ref> ნამთინე ნინეფ აგჷნძორენა ქიანაშ ჯოხოდვალაშ რუსულ ვარიანტიშ გჷმორინაფას, ''Gruzia'', ნამუშ თირუას საქორთუოშ ხეშუულება დიპლომატიურ კამპანიეფით ოცადუდჷ. [[2006]] წანაშე, ისრაელქ,<ref>{{Cite web |url=https://www.jpost.com/international/by-georgia-dont-call-us-gruzia |title='By Georgia! Don't call us Gruzia' |date=17 May 2006 |access-date=2023-11-19 |website=The Jerusalem Post |last=Horovitz |first=David}}</ref> იაპონიაქ,<ref>{{Cite web |url=https://en.trend.az/scaucasus/georgia/2324328.html |title=Japan intends to officially use 'Georgia' instead of 'Gruzia' |date=21 October 2014 |access-date=2023-11-19 |website=Trend News Agency}}</ref> ობჟათე კორეაქ<ref>{{Cite web |url=https://eurasianet.org/georgia-stop-calling-me-gruzia |title=Georgia: Stop Calling Me "Gruzia" |date=28 June 2011 |access-date=2023-11-19 |website=Eurasianet |last=Lomsadze |first=Giorgi}}</ref> დო უნგრეთიქ<ref>{{Cite web|url=https://miniszterelnok.hu/orban-viktor-georgiaban-targyal/ |title=Orbán Viktor Georgiában tárgyal|date=2024-10-27|accessdate=2025-03-26|website=miniszterelnok.hu |lang=hu}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://miniszterelnok.hu/orban-viktor-sajtonyilatkozata-magyarorszag-es-georgia-kormanyanak-kozos-munkauleset-kovetoen/|title=Orbán Viktor sajtónyilatkozata Magyarország és Georgia kormányának közös munkaülését követően|date=2023-10-12|accessdate=2025-03-26|website=miniszterelnok.hu |lang=hu}}</ref> ოფიციალურო გოთირუეს ქიანაშ ჯოხოდვალა ინგლისურ ვარიანტიშა ''Georgia''.<ref>{{Cite web |url=https://rferl.org/a/georgia_asks_friends_to_stop_calling_it_gruzia/24264848.html |title=Georgia Asks Friends To Stop Calling It 'Gruzia' |date=13 July 2011 |access-date=2023-11-19 |website=Radio Free Europe/Radio Liberty |last=Rekhviashvili |first=Jimsher}}</ref> [[2020]] წანას, ლიეტუვაქ მოსოფელს პირველ ქიანათ გჷნირთუ, ნამუქჷთ მიშეღჷ ჯოხოდვალა ''Sakartvelas'' ოფიციალურ ურთიართობეფშან.<ref>{{Cite web |url=https://www.lrt.lt/en/news-in-english/19/1317371/lithuania-approves-sakartvelo-as-official-name-for-georgia |title=Lithuania approves Sakartvelo as official name for Georgia |date=11 January 2021 |access-date=2023-11-19 |website=LRT}}</ref> == ისტორია == {{საქორთუოშ სახენწჷფობურობა}} {{Main|საქორთუოშ ისტორია}} === პრეისტორია === {{ქოძირით თაშნეშე|პრეისტორიულ საქორთუო}} {{multiple image | total_width = 400 | align = right | image1 = State Museum of History of Georgia (Tbilisi Archaeological Museum) 3.jpg | image2 = Bronze Lamp from Vani, of Ariadne, Heracles and Elephants - 1st century BCE 6.jpg | footer = ''კვარჩხშე მორძგვშა:'' ''[[პეტერა]]'', ნამუსჷთ გჷმოხანტილ რე რომიშ იმპერატორ [[მარკუს ავრელიუსი]], მეგორაფილ რე საქორთუოს, ახ. წ. II ოშწანურა. ბრონზეშ ლამპა [[ჰერაკლე]]შ დო [[არიადნე]]შ ფიგურეფით, ჯვ. წ. I ოშწანურა, [[საქორთუოშ ერუანულ მუზეუმი]]. }} [[ადამიერეფი (გვარობა)|არქაულ ადამიერეფიშ]] უჯვეშაშ ნოქურ დოხოლაფირო 1,8 მილიონ წანაშ კინოხით ითარიღებუ დო წჷმორინაფილ რე [[დმანისარ ჰომინინი|დმანისარ ჰომინინეფით]] — [[ჰომო ერექტუსი]]შ გიმეგვარობათ, ნამუთ [[ევრაზია]]ს ჰომინინეფიშ არძაშე უჯვეშაშ ჩინებულ ნასაფულუეფს წჷმარინუანს.<ref>{{Cite web |url=https://www.reuters.com/lifestyle/oddly-enough/georgian-archaeologists-find-18-million-year-old-human-tooth-2022-09-09/ |title=Georgian archaeologists find 1.8-million-year-old human tooth |date=9 September 2022 |access-date=2023-11-26 |website=Reuters}}</ref> [[კავკაცია|კავკაციაშით]] თხილერ დო [[უჩა ზუღა]]შ ეკოსისტემათ უნარღელჸვენი, რეგიონი, მუჭოთ ჩქჷ, ედომუშამ [[პლეისტოცენი]]შ განწეხანს [[რეფუგიუმი|ოჩუაშეშ]] როლს არსულენდჷ,<ref>{{Cite book |title=The Earliest Occupation of Europe |last=Roebroeks |first=Wil |publisher=Modderman Stichting / Faculty of Archaeology – Leiden University |year=1993 |isbn=9789073368071 |location=Leiden |pages=207–209}}</ref> თიშ უმკუჯინალო, ნამჷ-და პირველ უმუხარცქუ პრიმიტიულ ხორუეფ [[შქა პალეოლითი]]ს, დოხოლაფირო 200 000 წანაშ კინოხის ორხველჷნან.<ref>{{Cite book |title=საქართველოს ისტორია |last=Tsotskolauri |first=Avtandil |publisher=Saunje |year=2017 |isbn=978-9941-451-79-9 |location=Tbilisi |pages=12–17}}</ref> [[ჟიმოლენ პალეოლითი]]შ ბორჯის, ხორუეფქ თარო ბჟადალ საქორთუოს, წყარმალუეფ [[რიონი]]შ დო [[ყვირილა]]შ ლეხერეფს გიჭყჷ.<ref>{{Cite journal |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1040618220304328 |title=Filling the gaps: Late Upper Palaeolithic settlement in Gvardjilas Klde, Georgia |date=20 June 2021 |access-date=2023-11-27 |journal=Quaternary International |last=Kot |first=Małgorzata|volume=587-588 |pages=384–399 |doi=10.1016/j.quaint.2020.07.034 |bibcode=2021QuInt.587..384K }}</ref> ოფუტეშ მეურნობაშ შანეფი, არძაშ უკულაშ, [[ჯვ. წ. VI ვითოშწანურა]]ს არსხუაფუ, გიშაკერზაფილო ბჟადალ საქორთუოს, თინწკჷმა მუჟანსჷთ [[მტკვარი]]შ ღანჩო [[ჯვ. წ. V ვითოშწანურა]]ს სტაბილურო იხორუდჷნ, ნამუსჷთ მოწმენს შხვადოშხვა კულტურაშ ეჸონუა, ნამუეფჷთ მეჭედელო რდჷ მერსხილ ოჸოფარე გვერდთუთაწკჷმა, თინეფს შქას [[თრიალეთიშ მეზოლითურ კულტურა|თრიალეთიშ მეზოლითური]], [[შულავერ-შომუთეფეშ კულტურა|შულავერ-შომუთეფე]]შ დო [[ლეილათეფეშ კულტურა|ლეილათეფეშ]] კულტურეფი.<ref>{{Cite journal |url=https://journals.openedition.org/paleorient/602 |title=Rethinking architectural techniques of the Southern Caucasus in the 6th millennium BC: A re-examination of former data and new insights |access-date=2023-11-27 |journal=Paléorient |last=Baudouin |first=Emmanuel|date=2019 |issue=45–1 |pages=115–150 |doi=10.4000/paleorient.602 }}</ref> არქეოლოგიურ მეგორაფეფ ოძირანა, ნამჷ-და თეხანურ საქორთუოშ ხორუეფ 34 000 წანაშე უმოს ხანიშ კინოხ პირველაშე გჷმირინუანდეს ნოჭკეფს (ბუჟუჟეფს) ორჩანიეთ, მუკაქუნალშო,<ref>{{Cite web |url=https://news.harvard.edu/gazette/story/2009/09/oldest-known-fibers-discovered/ |title=Oldest-known fibers to be used by humans discovered |date=10 September 2009 |access-date=2023-11-27 |website=The Harvard Gazette |last=Lavole |first=Amy}}</ref> თაქ თაშნეშე აფხვადჷნა [[ქორთულ ღვინი|პირველ ღვინიშ დოდგინაშ]] უჯვეშაშ ჩინებულ აბანეფი (დოხოლ. ჯვ. წ. 6000 წ.)<ref>{{Cite web |url=https://www.nationalgeographic.com/travel/article/sponsor-content-secret-birthplace-of-wine |title=Discover the Secret Birthplace of Wine |date=21 May 2018 |access-date=2023-11-27 |website=National Geographic |archive-url=https://web.archive.org/web/20231202151005/https://www.nationalgeographic.com/travel/article/sponsor-content-secret-birthplace-of-wine |archive-date=2 December 2023 |url-status=dead}}</ref> დო [[საყდრისი|ორქოშ მოპალუაშ პირველურ შანეფი]] (ჯვ. წ. III ვითვითოშწანურა).<ref>{{Cite journal |url=https://journals.openedition.org/archeosciences/2037?lang=en |title=Bronze Age gold in Southern Georgia |access-date=2023-11-27 |journal=ArcheoSciences |last=Hauotmann |first=Andreas|date=2009 |volume=33 |issue=33 |pages=75–82 |doi=10.4000/archeosciences.2037 }}</ref> [[მტკვარ არაქსიშ კულტურა|მტკვარ-არაქსიშ]], [[თრიალეთიშ კულტურა|თრიალეთ-ვანაძორიშ]] დო [[კოლხური კულტურა|კოლხურ კულტურეფ]]ქ მოუხვადეს პროტო-ქორთულურ თურეფიშ წჷმოძინას, ნამუეფქჷთ, შილებე, [[ხეთეფი|ხეთეფიშ იმპერია]]შ ექსპანსიაშ ბორჯის ვარ-და [[ანატოლია]]შე გინიხორესკონ, თინეფს შქას [[მუშქეფი]], [[ლაზეფი|ლაზეფ]] დო [[ბიძერეფი]]. მინ ისტორიკოსიშ არზით, გვიან ბრონზეშ ხანს ხეთეფიშ ოქიანუშ კოლაფსიქ ხე შეუნწყჷ თე თურეფიშ გაულაშ გოძინას [[სქირონაშქა ზუღა|სქირონაშქა ზუღაშჸურე]], გიშაკერზაფილო [[თაბალი|თაბალიშ ომაფეშ]] მეშქაშობათ.<ref>{{Cite book |title=Historical-Ethnological problems of Georgia, the Caucasus and the Near East |last=Javakhishvili |first=Ivane |publisher=Tbilisi State University |year=1950 |location=Tbilisi |pages=130–135}}</ref> === ანტიკურ ხანი === [[ფაილი:King Mirian III.jpg|thumb|მაფა [[მირიან III]]-ქ IV ოშწანურას ქიანა ქირსიანობაშა მართინჷ.]] კლასიკურ ბორჯის, მუსხირენ ქორთულ სახენწჷფოქ გორჩქინდჷ, თინეფს შქას [[კოლხეთიშ ომაფე|კოლხეთი]]ქ ბჟადალ საქორთუოს, სოდე [[ბერძენული მითოლოგია|ბერძენულ მითოლოგია]]შ მეჯინათ, [[არგონავტეფი|არგონავტეფიშით]] გორუაფონ ორქოშ ოწმაფუ იდვალუაფუდჷნ. არქეოლოგიურ ტკიცებეფ მიოწურუანა, ნამჷ-და კოლხეთ ჯვ. წ. XIV ოშწანურაშო უკვე რდჷ დინდარ ომაფე<ref>{{Cite web |url=https://agenda.ge/en/news/2022/1715 |title=Archaeologists discover 14th–12th centuries BCE Colchis artefacts in western Georgia |date=13 May 2022 |access-date=2023-12-02 |website=Agenda.ge}}</ref> დო ფართო ოვაჭრე ნოსქვ უჩა ზუღაშ ბჟაეიოლ წყარპიჯის მადვალუ [[ბერძენულ კოლონიზაცია|ბერძენულ კოლონიეფით]] (მუჭომით რდჷ [[დიოსკურია]] დო [[ფაზისი]])<ref>{{Cite journal |url=https://journals.openedition.org/mediterranee/8317 |title=Geoarchaeology of Phasis (Georgia) |access-date=2023-12-02 |journal=Méditerranée |last=Lichell |first=Vakhtang|date=2016 |issue=126 |pages=119–128 |doi=10.4000/mediterranee.8317 }}</ref> რეგიონქ ანექსირებულქ იჸუ დიო [[პონტოშ ომაფე|პონტოშ ომაფეშით]], უკული — [[რომიშ რესპუბლიკა|რომიშ რესპუბლიკაშით]]. ბჟაეიოლ საქორთუო შხვადოშხვა კლანიშ დეცენტრალიზებულ მოზაიკათ სქიდუდჷ (ნამუეფსჷთ ზოხოიან [[მამასახლისი|მამასახლისეფ]] გამაგენდეს) ჯვ. წ. IV ოშწანურაშახ, მუჟანსჷთ თინა [[ალექსანდრე მაკედონარი|ალექსანდრე კაბეტიქ]] ქიდიჸუნუ, ნამუქჷთ საბოლათ [[სელევკიდეფიშ იმპერია]]შ პროტექტორატიშ გიმე [[იბერიაშ ომაფე]]შ გოჭყაფა გიმიჭანჷ — ართ მაფაშ დო არისტოკრატიულ იერარქიაშ ხეშთუდო აკოკათელ სახენწჷფო ორგანიზაციაშ ორდოაინ სამანგა.<ref>{{cite book|title=Lives and Legends of the Georgian Saints|url=https://archive.org/details/liveslegendsofge0000lang_n9a9|publisher=[[Saint Vladimir's Orthodox Theological Seminary|St. Vladimir's Seminary Press]]|edition=2nd|year=1997|author=David Marshall Lang|isbn=978-0-913836-29-3|author-link=David Marshall Lang}}</ref>[[რომიშ იმპერია]], [[პართიაშ იმპერია|პართა]] დო [[დიდი სომხეთი|კაბეტ სომხეთწკჷმა]] მანჯებულჷ შხვადოშხვა ლჷმეფიშ გეშა იბერია რეგულარულო ითირანდჷ ართგურალას, მარა ისტორიაშ უმენტაშ ნორთიშ განწეხანს თინა რომიშ კლიენტ-სახენწჷფოთ სქიდუდჷ. 319 წანას მაფა [[მირიან III]]-ქ იბერიაშ სახენწჷფო რელიგიათ ქრისიანობა გეგმაცხადჷ, ნამუშით ბჟადალ კავკაციაშ რეგიონიშ ქირსიანულ გონათუაქ დიჭყჷ დო ჸონიერო გამანგარ თინა რომიშ გაულაშ სფეროს, [[ზოროასტრიზმი]]შ ჸონიერ გაულაშ მოღვენ უჯვეშაშ [[ქორთულ მითოლოგია|ქორთულ პოლითეისტურ რელიგიაშ]] ვარებაშით.<ref>{{cite book|title=Studies in Christian Caucasian History|author=Cyril Toumanoff|publisher=[[Georgetown University Press]].|year=1967|pages=83–84, 377|author-link=Cyril Toumanoff}}</ref> თიშ უმკუჯინალო, ნამჷ-და 384 წანას დოდვალირ [[აკილისენეშ ზე]]ქ ფორმალურო დანტკიცჷ [[სასანიანეფიშ იმპერია|სასანიანეფიშ]] კონტროლ ედომუშამ კავკაციაშან, იბერიაშ ქირსიან გამაგეფ კანკალეშა ახიაჩებას ოცადუდეს, ნამუქჷთ V-VI ოშწანურეფს აკმარცუაფალ ლჷმეფ გჷმიჭანუ, ნამუეფშე არძაშე ჩინებულ მაფა [[ვახტანგ I გორგასალი|ვახტანგ I-შ]] გამაგალას არსხუაფუ, ნამუქჷთ ბჟადალ საქორთუოშ დოჸუნაფათ იბერიას ისტორიულო არძაშე კაბეტ ტერიტორიაშახ გოუძინჷ დო ნანანოღა [[ქართი|ქართ]] დარსხჷ. === საქორთუოშ აკოკათუა შქა ოშწანურეეფს === [[ფაილი:Near Mestia, Svan towers (35252565354).jpg|thumb|საქორთუოშ ოორუე-ბჟადალშე [[უშგული]]შ დო [[მესტია]]შ შქა ოშწანურეეფიშ ყორშეფ იდვალუაფუ.]] 580 წანას, სასანიანეფიშ იმპერიაქ გაუქვუ იბერიაშ ომაფე, ნამუქჷთ ორდოიან [[შქა ოშანურეეფი|შქა ოშწანურეეფშო]] თიშ აკმადგინალ ტერიტორიეფიშ შხვადოშხვა ფეოდალურ რეგიონო აკოცჷმა გჷმიჭანუ. [[რომაულ-სპარსულ ლჷმეფი|რომაულ-სპარსულ ლჷმეფქ]] რეგიონს არულობა გჷმიჭანუ, ანდანე მუჭოთ სპარსეთი, თეშ კონსტანტინოპოლი, კავკაციას შხვადოშხვა მალიმორ დჷნორთის ხუჯის უხუჯანდეს. მარა, ბიზანტიაშ იმპერიაქ VI ოშწანურაშ დალიას ქორთულ ტერიტორიეფიშ გაკონტროლება შილებუ დო იბერიას ორცათ, აბანობურ ''კურუპალატეფიშ'' მეშქაშობათ გამაგენდჷ'.<ref>{{harvnb|Asatiani|2009|pp=48–50}}</ref> 645 წანას არაბეფქ გემნაკათეს ობჟათე-ბჟაეიოლ საქორთუოს, ნამუშით რეგიონს [[არაბეფიშ დოჸუნაფონ ლჷმეფი|მუსლიმურ პატჷნალაშ განწეხან ბორჯიქ]] დიჭყჷ; თეს თაშნეშე მაჸუნუ მუსხირენ ფეოდალურ სახენწჷფოშ გჷმოქიმინუაქ, ნამუეფჷთ ართიანშე ზოხორინალაშო ინჭაფჷდეს, მუჭომით რდჷ [[ქართიშ საამირო]] და [[კახეთ-ჰერეთიშ ომაფე]].<ref>{{harvnb|Asatiani|2009|pp=54–61}}</ref> ბჟადალ საქორთუო უმენტაშიო ბიზანტიაშ პროტექტორატო სქიდუდჷ, გიშაკერზაფილო [[ეგრისიშ კაბეტი ლჷმა|ეგრისიშ კაბეტ ლჷმაშ]] უკული.<ref>{{harvnb|Asatiani|2009|pp=47–48}}</ref> [[ფაილი:გელათის მონასტერი Gelati Monastery (48743471618).jpg|მინი|მარცხნივ|220პქ|[[გელათიშ მონასტერი]], [[იუნესკო]]შ [[მოსოფელიშ მონძალა]]შ ობიექტი]] ცენტრალურ თარობაშ უჸოფარობაქ მა-9 ოშწანურაშ დაჭყაფუს [[ბაგრატიონეფი]]შ დინასტიაშ ეჸონუას შეუნწყუ ხე. [[ტაო-კლარჯეთი]]შ ობჟათე-ბჟადალშე დიხეფიშ კონსოლიდაციაშის, კათაშდუდ [[აშოტ I კაბეტი|აშოტ I-ქ]] (813–830) არაბ გამაგეფიშ დინოხიან აწორინალაშ გჷმირინუ იბერიას მუშ გაულაშ გაძინალო დო [[აბასიანეფიშ სახალიფო|აბასიანეფიშ სახალიფო]] დო ბიზანტიაშ იმპერიაშით იბერიაშ გამაგეთ იჸუ აღიარაფილქ. თიშ უმკუჯინალო, ნამჷ-და აშოტიშ გამნარყეფ კონკურენტ ომაფასქირე ღოზეფო გეგმიქიმინეს, [[ადარნასე II]]-ქ შილებუ ქორთულ დიხეფიშ უმენტაშობაშ (კახეთიშ დო აფხაზეთიშ მოხ) აკოკათუა დო 888 წანას [[ქორთუეფიშ ომაფე|იბერეფიშ მაფათ]] აკურთხეს, ნამუშით აკადგინჷ ომაფე, ნამუთ სუმ ოშწანურაშ კინოხ რდჷ გაუქვებული.<ref>{{harvnb|Asatiani|2009|pp=67–70}}</ref> ბჟადალ საქორთუოს, [[აფხაზეთიშ ომაფე]]ქ რეგიონს ბიზანტიაშ ძაბუნით ირგებუ, ანდანე აკუკათოდკონ შხვადოშხვა თურ დო VIII ოშწანურას კავკაციაშ ართ-ართ უჸონიერაშ სახენწჷფოთ გჷნორთედუკონ.<ref>{{cite book|title=Nation-building in the post-Soviet borderlands|last=Smith|first=Graham|author2=Vivien Law|publisher=Cambridge University Press|year=1998|isbn=978-0-521-59968-9|page=[https://archive.org/details/nationbuildingin0000unse/page/56 56]|url=https://archive.org/details/nationbuildingin0000unse/page/56}}</ref> IX-X ოშწანურეფს, აფხაზეთიქ მუზმარენ ოურდუმე კამპანიაშ მეშქაშობათ გიძინჷ გაულა დო დიჭყჷ იბერიაშ კაბეტ ნორთიშ გამაგალა, ბაგრატიონეფიშ დინასტიაწკჷმა ნირზი. დინასტიურ კონფლიქტეფქ აფხაზეთ დარამაკჷ მა-10 ოშწანურაშ მაჟირა ნორთის, თინწკჷმა მუჟანსჷთ ტაო-კლარჯეთიშ მაფა [[დავით III]]-ქ ბაგრატიონეფიშ გაჸონიერებელო [[ბიზანტიაშ ანატოლია]]ს მუშ გაულა გჷმირინუნ. [[ბაგრატ III]], ბაგრატიონეფიშ დინასტიაშ მონძე, წოროგეჸვენჯობათ გჷნირთუ აფხაზეთიშ მაფათ (978), ტაო-კლარჯეთიშ ერიშდუდო (1000) დო იბერიალეფიშ მაფათ (1008), ნამუქჷთ აკოკათჷ ქორთულ ფეოდალურ სახენწჷფობურობაშ უმენტაშობა დო 1010 წანას [[საქორთუოშ მამართვალეფი|საქორთუოშ მაფათ]] იკურთხჷ. {{multiple image | align = right | direction = vertical | width = 250 | header = მა-14 ოშწანურაშ ქორთულ ფრესკეფი | image1 = Fresco of Ubisi (3).jpg | class1 = bg-transparent | caption1 = საქორთუოშ შქა ოშწანურეფიშ მონარქეფი | image2 = Fresco of Ubisi (7).jpg | caption2 =ჯეგე სუმელაშ ემნახანტი, [[დამიანე]]შ ნახანტი. }} === ორქოშ ხან დო დორთუალა === XI ოშწანურაშ უმენტაშ ნორთიშ განწეხანს, ახალას გჷმოქიმინელ ქორთულ ომაფე გეოპოლიტიკურ და დინოხოლენ ჭირხალეფს გინმიშჷ, ანდანე შხვადოშხვა ჟინოსქუა ქორთულ სახენწჷფოშ ცენტრალიზაციაშ მეხჷ რდჷ. თინეფს შხირას ბიზანტიაშ იმპერია უკინენდჷ ხუჯის, ნამუსჷთ ბაგრატიონეფიშ დინასტიაშით კავკაციაშ რეგიონიშ ეჭოფუაშა ოშქურუდჷნ, კანკალე შვანს, დინოხოლენ კონფლიქტის ხეს უნწყუნდჷ ხოლო უმოს ხემანჭუაფაშ მოპალუაშ მაკორჷნე არისტოკრატიულ ფანიეფიშ მეშქაშობათ. მარა, ბიზანტია დო საქორთუოშ შქას ურთიართობეფქ დოტიბჷ, მუჟანსჷთ 1060-იან წანეფს ჟირხოლო ქიანას ახალ ართამ ნტერ — მაძინუ [[სელჩუკეფიშ იმპერია]]ქ — აწუდირთჷნ. 1071 წანას, [[მანასკერტიშ ბურჯაფი]]ს ბიზანტიალეფიშ გინმაჭყვიდირე მარცხებაშ უკული, კონსტანტინოპოლქ ქიდიჭყჷ ბჟაეიოლ ანატოლიაშე კინორთინა დო თიშ გამაგალა საქორთუოს ქუდავალჷ, ნამუშით 1080-იან წანეფს თურქეფწკჷმა [[ქორთულ-სექლჩუკურ ლჷმეფი|ლჷმაშ წჷმი ღოზშა]] გეგშეჸონუ. საქორთუოშ ომაფექ მუშ კონკის მა-12 ოშწანურაშე მა-13 ოშწანურაშ დაჭყაფუშახ მიოჭირინჷ. თე ბორჯი, [[დავით IV გაფუ]]შ (მაფ. 1089–1125) დო თიშ მოთაშმოთა, [[თამარ მაფა|თამარიშ]] (მაფ. 1184–1213) გამაგალაშის, ფართოთ ჩინებული, მუჭოთ [[საქორთუოშ ორქოშ ხანი]].<ref>{{cite book|title=Modern History of Soviet Georgia |author=David Marshall Lang|publisher=Greenwood Press|location=London |year=1976|page=29|isbn=978-0-8371-8183-7|author-link=David Marshall Lang}}</ref> თე ორდოიან ქორთულ რენესანსი, ნამუთ მუშ ბჟადალ ევროპულ ანალოგის უწორუანდჷნ, იხასიათებუდჷ გასაჩემე ოურდუმე გომორძგუეფით, ტერიტორიულ გოძინეფით დო კულტურულ ეჸონუათ არქიტექტურას, ლიტერატურას, ფილოსოფიას დო მენცარობეფს.<ref>{{cite book|title=Trust and Conflict: Representation, Culture and Dialogue|editor1= Ivana Marková |editor2=Alex Gillespie|page=43 |series=Cultural Dynamics of Social Representation|year=2011|isbn=978-0-415-59346-5}}</ref> საქორთუოშ ორქოშ ხანქ მონძალობათ დიტუ დიდებუან საკათედრო ოხიდეფი, რომანტიკულ პოეზია დო ლიტერატურა, დო ეპიკურ პოემა „[[ჸილოშტყებამი]]“, ნამუთ ერუანულ ეპოსო იკოროცხუ.<ref>{{cite book |title=Georgian Literature and Culture|author1=Howard Aronson|author2=Dodona Kiziria|publisher=Slavica |year=1999|page=119|isbn= 978-0-89357-278-5}}</ref><ref>{{cite book|last1=Suny|first1=Ronald Grigor |title=Armenia, Azerbaijan, and Georgia|date=1996|publisher=DIANE Publishing|isbn=978-0-7881-2813-4 |page=184|url=https://books.google.com/books?id=B2W1YOG3N10C|quote=The Knight in the Panther Skin occupies a unique position as the Georgian national epic.|access-date=1 December 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161221175149/https://books.google.com/books?id=B2W1YOG3N10C|archive-date=21 December 2016}}</ref> დავით IV-ქ მოჩალჷ ფეოდალ ჟინოსქუეფიშ აწორინაფა დო ხემანჭუაფა ხეშა ქეშეჸოთჷ, ანდანე შხვაშ თურ ოშქურანჯეეფშა ეფექტურო გეურჯგინუდკონ. [[1121]] წანას, თიქ [[დიდგორიშ ბურჯაფი]]ს გინმატახალო გიორჯგინჷ ანდათ უმოს კაბეტ თურქულ არმიეფს დო გაუქვუ [[ქართიშ საამირო]].<ref name="javaxisvili">{{cite book |language=ka |author-link=Ivane Javakhishvili |last=Javakhishvili |first=Ivane |year=1982 |title=k'art'veli eris istoria |trans-title=The History of the Georgian Nation |volume=2 |pages=184–187 |publisher=[[Tbilisi State University]] Press}}</ref> [[ფაილი:Tamar (Vardzia fresco detail).jpg|thumb|upright|[[თამარ მაფა]], პირველ ოსური, ნამუთ საქორთუოს გამაგენდჷნ{{sfnp|Eastmond|2010|p=109}}]] საქორთუოშ პირველ ოსურ გამაგე, თამარიშ, 29-წანიან მაფობა საქორთუოშ ისტორიას არძაშე წუმოძინელო იკოროცხუ.{{sfnp|Eastmond|2010|p=93}} თამარს მიაჩჷ ტიტულქ „მაფეფიშ მაფა“.{{sfnp|Eastmond|2010|p=109}} დო შილებუ მუშ ოპოზიციაშ ნეიტრალიზება, ნამუშ შედეგო, სელჩუკეფიშ დო ბიზანტიაშ მონირზე ნძალეფიშ დონთხაფაშ მეშქაშობათ, ენერგიულ გალენურ პოლიტიკა წჷმიჭყუ. ჸონიერ ოურდუმე ელიტაშ აზარათ, თამარქ შილებუ წიმოხონეფიშ წუმოძინაშა გეპონუა, ანდანე აკუკათუდკონ იმპერია, ნამუთ დომინირენდჷ კავკაციას, იაკთუანდჷ თეხანურ აზერბაიჯანიშ, სომხეთიშ, ბჟაეიოლ თურქეთიშ დო ოორუე ირანიშ კაბეტ ნორთებს დო მაანთხა ჯვაროსანულ ლესქერუაშით დჷნატებუ ხემანჭუაფაშ ვაკუუმიშ გჷმორინაფათ ქუდარსხჷ [[ტრაპიზონიშ იმპერია]], ნამუთ საქორთუოშ ვასალურ სახენწჷფო რდჷ.<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=PeEeAQAAMAAJ| title=Imagining history at the crossroads: Persia, Byzantium, and the architects of the written Georgian past, Volume 2 p 652 | publisher=University of Michigan 1997 |access-date= 25 September 2016| year=1997 | isbn=978-0-591-30828-0 }}</ref> საქორთუოშ ომაფეშ ეჸონუაშ დონთხაფაქ დიჭყჷ თიშ უკული, მუთ 1226 წანას ქართ ხვარაზმალ ლიდერ [[ჯალალ ედ-დინი|ჯალალ ედ-დინქ]] გეჭოფჷ დო მოჯალაგჷნ,<ref>{{cite book|author=René Grousset, Rene|title='The Empire of the Steppes|publisher=[[Rutgers University Press]]|year=1991|page=260}}</ref> ნამუსჷთ მაჸუნუ მონღოლ გამაგე, [[ჩინგიზ-ხანი]]შ, მუმაჯალიკარ მინოკათუეფქ. მონღოლეფ გეგნორაჸჷ [[გიორგი V ბარჩხალა]]ქ (მაფ. 1299–1302), ნამუთ ჩინებულ რე ბჟაეიოლ დო ბჟადალ საქორთუოშ აკოკათუათ დო ქიანაშ უწოხიან სიჸონიერაშ დო ქირსიანულ კულტურაშ ეკონწყუალათ. თიშ ღურაშ უკული, აბანობურ გამაგეეფ იბურჯუჷდეს საქორთუოშ ომაფეშ ცენტრალურ გამაგალაშე ზოხორინალაშო, XV ოშწანურას, ომაფეშ ედომუშამ აკოცჷმაშახ. საქორთუოქ ხოლო უმოსო დედაღარჷ [[თემურლენგი]]შ ხემანძღვერობათ მონღოლეფიშით ნაქიმინა მუსხირენ კატასტროფულ მინოკათუაშ გეშა. მინოკათუეფ იგჷნძორებუდუ, ნამუთ ომაფეშ აკონწყუალაშ მეშქაშობას ვერზენდჷ, ანდანე [[ყარა-ყოიუნლუ]]შ და [[აყ-ყოიუნლუ]]შ თურქმენეფ ირო დითმიჸუნუანდეს თიშ ობჯათე პროვინციეფს. === სუმჸურენ დორთუალა=== [[ფაილი:King George II of Imereti Gelati fresco.jpg|right|thumb|upright|მაფა [[გიორგი II (იმერეთის მეფე)|გიორგი II-ს]] [[ფეოდალიზმი|ფეოდალურ]] ლჷმეფქ დო ოსმალურ მინოკათუეფქ ეიაზადეს.]] 1466 წანაშო საქორთუოშ ომაფეს ანარქიაქ გეპატჷნ დო [[საქორთუოშ ომაფეშ აკოცჷმა|აკოცჷ]] სუმ ზოხორინელ ომაფეთ დო ხუთ გვერდო ზოხორინელ სათაროთ. მეძობელ კაბეტ იმპერიეფქ უკულ ირგებუეს დოდაღარელ ქიანაშ დინოხიან დორთუალათ დო მა-16 ოშწანურაშე მოჸუნაფილი, ოსმალეთიშ დო ირანიშ შხვადოშხვა ნძალეფქ, ქიდიჸუნუეს საქორთუოშ ბჟადალ დო ბჟაეიოლ რეგიონეფი.{{sfnp|Mikaberidze|2015|p=xxxi}} თექ აბანობურ ქორთუ გამაგეეფ რუსეთწკჷმა უმოს მეჭედელ რსხუეფშა მერგებაშო მიანჭჷ. 1649 წანას, [[იმერეთიშ ომაფე]]ქ რუსეთიშ ომაფე კარშა ჸენჯეფ გოუტუ, ნამუსჷთ რუსეთიქ 1651 წანას უგამჷ. თე ჸენჯეფიშ ორებათ, იმერეთიშ მაფა [[ალექსანდრე III (იმერეთიშ მაფა)|ალექსანდრე III]]-ქ იმერეთიშ ჯოხოთ დიფუჩჷ რუსეთიშ ცარ [[ალექსი I (რუსეთი)|ალექსიშოთ]] ართგურალა.<ref>" ნ. ტოლჩანოვის იმერეთში ელჩობის მუხლობრივი აღწერილობა, 1650–1652", გამოსცა ი. ცინცაძემ, თბ., 1970, გვ. 37–38</ref> მუმალ გამაგეეფით ოხადუდეს დახმარებაშ მეღებას პაპ [[ინოკენტი XII]]-შე, მარა მუთუნქ ვეგშართჷ.<ref>გურამ შარაძე, [http://dspace.nplg.gov.ge/handle/1234/293835 ბედნიერებისა და სათნოების საუნჯე], თბილისი, გამომცემლობა საბჭოთა საქართველო, 1984: pp. 436–437.</ref> რეგიონეფიშ გამაგეეფქ, ნამუეფჷთ ნორთობურ [[ავტონომია|ავტონომიურო]] სქიდუდესჷნ, შხვადოშხვა ბორჯის ხიაჩეფ მანწყის. იროიან [[ირან-ოსმალეთიშ ლჷმეფი]]შ დო დეპორტაციეფიშ შედეგო, XVIII ოშწანურაშ დალიაშო საქორთუოშ მახორობაქ 784,700 ადამიერშახ დერკჷ.<ref>{{cite book|last1=ჯაოშვილი|first1=ვახტანგ |title=საქართველოს მოსახლეობა XVIII-XX საუკუნეებში: დემოგრაფიულ-გეოგრაფიული გამოკვლევა|date=1984 |publisher=მეცნიერება|page=72|edition=1st}}</ref> [[ბჟაეიოლი საქორთუო|ბჟაეიოლ საქორთუო]], ნამუთ [[კახეთი]]შ დო [[ქართლი]]შ რეგიონეფს იკათუანდჷნ, სპარსეთიშ [[სუზერენიტეტი]]შ გიმე რდჷ მეძობელ, მოცილე ოსმალურ თურქეთწკჷმა (სეფიანეფიშ საქორთუო) დოდოვალირ [[ამასიაშ ზე]]შ უკული. 1747 წანას, [[ნადირ-შაჰი]]შ ღურაშ უკული, ჟირხოლო ომაფექ გედუდიშულჷ დო ენერგიულ მაფაშ, [[ერეკლე II]]-შ, ხემანჯღვერობათ კჷნე აკიკათჷ [[ქართლ-კახეთიშ ომაფე|პიჯულ უნიათ]], ნამუქჷთ მუდგაზჷმათ შილებუ ბჟაეიოლ საქორთუოშ სტაბილიზება.{{sfnp|Fisher|Avery|Hambly|Melville|1991|p=328}} [[ფაილი:Erekle II (crop).jpg|thumb|upright|მაფა [[ერეკლე II]]-ქ მალიმორ რეგიონულ ნძალეფს შქას მოხვადჷ.]] 1783 წანას, რუსეთიქ დო ბჟაეიოლ საქორთუოშ [[ქართლ-კახეთიშ ომაფე]]ქ, გაფორმეს [[გეორგიევსკიშ ტრაქტატი]], ნამუშ მეჯინათ ბჟაეიოლ საქორთუოქ რუსეთიშ პროტექტორატო გჷნირთუ, რუსეთიქ გარანტია მეჩჷ თიშ ტერიტორიულ ნთელუანობას დო გამაგე ბაგრატიონეფიშ დინასტიაშ გაგჷნძორებაშენ, მარა მანგიორო მიღჷ საქორთუოშ გალენურ საქვარეფიშ წარმებაშ პრივილეგიეფი.<ref>{{cite web |url=http://www.hist.msu.ru/ER/Etext/georgia.htm|script-title=ru:Георгиевский трактат|trans-title=Treaty of Georgievsk|date=24 July 1783|publisher=[[მოსკოვიშ სახენწჷფო უნივერსიტეტი]]|access-date=1 February 2015|language=ru |archive-date=1 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150501155836/http://www.hist.msu.ru/ER/Etext/georgia.htm}}</ref> თიშ უმკუჯინალო, გამამინჯე რდჷნ საქორთუოშ თხილუაშენ, რუსეთის მუთუნნერო ვემუხვარებუ, მუჟანსჷთ 1795 წანას, [[ყაჯარეფი|ირანალეფქ]] გემნაკათეს ქართ-კახეთიშ ომაფესჷნ, [[კრწანისიშ ბურჯაფი|გეჭოფეს დო გოხირეს ქართ]] დო გეშაჭყვიდეს თიშ მახორობან.<ref>{{cite book|url=https://www.academia.edu/9137125|title=Relations between Tehran and Moscow, 1797–2014|access-date=17 May 2015}}</ref> თიშ უმკუჯინალო, ნამჷ-და რუსეთიქ 1796 წანას სპარსეთიშ მეხჷ დუმასაჯებელ კამპანია წჷმიჭყუნ, რუსეთიშ იმპერიულ ხეშუულებაქ უკულ აკორცჷ გეორგიევსკიშ ტრაქტატიშ თარ პრინციპეფჷნ დო 1801 წანას ბჟაეიოლ საქორთუოშ ანექსირა იქჷნ, თეწკჷმა ართო გაუქვუ საქორთუოშ ომაფე ბაგრატიონეფიშ დინასტია დო [[საქორთუოშ მართმადიდებელურ ოხვამე]]შ [[ავტოკეფალია]]. [[პეტრე ბაგრატიონი|პეტრე ბაგრატიონქ]], ბაგრატიონეფიშ გაუქვებულ დინასტიაშ ართ-ართ გამნარყი, მოგვიანეთ რუსეთიშ არმიას ქაკათჷ დო ნაპოლეონიშ ლჷმეფიშ ბორჯის გიშარჩქინელ გენერალო გჷნირთუ.<ref>{{citation |last=Mikaberidze |first=Alexander |author-link=Alexander Mikaberidze |title=Peter Bagration: The Best Georgian General of the Napoleonic Wars |date=2009 |url=http://www.napoleon-series.org/research/biographies/bagration/c_bagration1.html |series=The Napoleon Series |editor-last=Burnham |editor-first=Robert |access-date=19 February 2019 |url-status=live |archive-date=16 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180816052429/http://www.napoleon-series.org/research/biographies/bagration/c_bagration1.html}}</ref> === რუსეთიშ იმპერიაშ აკოდგინალუას === [[ფაილი:George XII of Georgia.jpg|thumb|upright|left|[[გიორგი XII]]-შ გამაგალა ვასტაბილურობათ იხასიათებუდჷ.]] {{Main|საქორთუო რუსეთიშ იმპერიაშ აკოდგინალუას}} 1800 წანაშ 22 ქირსეთუთას, რუსეთიშ [[ცარი|ცარ]] [[პავლე I (რუსეთი)|პავლე I]]-ქ, ორჩანიეთ, საქორთიშ მაფა, [[გიორგი XII]]-აშ მოთხირით, ხე მაჭარჷ პროკლამაციას რუსეთიშ იმპერიაშა საქორთუოშ (ქართლ-კახეთიშ) მერსხუაფაშ გეშა, ნამუქჷთ საბოლათ 1801 წანაშ 8 ქირსეთუთაშ მანიფესტით გეთჷ{{sfnp|Gvosdev|2000|p=85}}{{sfnp|Avalov|1906|p=186}} დო დედასურჷ ცარ [[ალექსანდრე I (რუსეთი)|ალექსანდრე I]]-შით 1801 წანაშ 12 ეკენიას.{{sfnp|Gvosdev|2000|p=86}}{{sfnp|Lang|1957|p=249}} [[ბაგრატიონეფი]]შ ომაფე ფანია ომაფეშე გეგნახორეს. [[სანქტ-პეტერბურგი]]ს მარენჯ ქორთუ ჸენჯიქ პროტესტიშ ნოტა გინოჩჷ რუსეთიშ ვიცე-კანცლერს, მაფასქირ კურაკინს.{{sfnp|Lang|1957|p=251}} 1801 წანაშ მესის, გენერალ კარლ ჰაინრიხ ფონ კნორინგიშ ჟიგინოჯინათ, იმპერიულ რუსეთიქ ბჟაეიოლ საქორთუოს ხემანჭუაფა გენერალ ივან პეტროვიჩ ლაზარევიშ ხემანჯღვერობათ მოქიმინჯე თარობას გეგნოჩჷ.{{sfnp|Lang|1957|p=247}} ქორთუ ჟინოთა დეკრეტის 1802 წანაშ 12 პირელშახ ვადოჸუნაფჷ, სოიშახ კნორინგიქ თინეფ სიონიშ საკათედრო ოხიდას ვაკოშაყარჷ დო ვაძვილჷ, რუსეთიშ საიმპერატორო გურგინშა დოფუჩაფან. აწმარინუეფ ობორჯეთ ოჭოფეს.{{sfnp|Lang|1957|p=252}} 1805 წანაშ ზარხულს, 1804-1813 წანეფიშ [[რუსეთ-სპარსეთიშ ლჷმა (1804-1813)|რუსეთ-სპარსეთიშ ლჷმა]]შ ბორჯის, ზაგამიშ გოხოლუას, წყარმალუ ასკერანიშ წყარპიჯის რუს ჯარეფქ ირანიშ არმიას გიორჯგინეს დო ქართ ახაშე ეჭოფუაშე ირსხუეს, ანდანე თინა ოფიციალურო იმპერიაშ ტერიტორიეფიშ ნორთ რდჷ. რუსეთიშ სუზერენიტეტიქ ბჟაეიოლ საქორთუოშა ოფიციალურო საბოლათ გიჭყჷ ირანწკჷმა 1813 წანას, [[გულისტანიშ საზე ხეკულუა]]შ უკული.<ref>Timothy C. Dowling [https://books.google.com/books?id=KTq2BQAAQBAJ&pg=PA728 ''Russia at War: From the Mongol Conquest to Afghanistan, Chechnya, and Beyond''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170208103437/https://books.google.com/books?id=KTq2BQAAQBAJ&pg=PA728 |date=8 February 2017 }} pp 728 ABC-CLIO, 2 December 2014 {{ISBN|1598849484}}</ref> ბჟაეიოლ საქორთუოშ ანექსიაშ უკული, ბჟადალ საქორთუოწ, [[იმერეთიშ ომაფე]]ქ ანექსირებულქ იჸუ ცარ ალექსანდრე I-შით. იმერეთიშ ეკონია მაფა დო ბაგრატიონეფიშ ეკონია ქორთუ გამაგექ, [[სოლომონ II]]-ქ 1815 წანას გინოხორინობას დოღურჷ, თიშ უკული, მუთ რუსეთიშ მეხჷ კათაშ ახიაჩებაშ დო თე ქიანაშ მეხჷ შხვაშ თურ მოხვარაშ მოპალუაშ ცადებეფქ პოტიკიქ იჸუნ.{{sfnp|Suny|1994|p=64}} [[რუსეთ-თურქეთიშ ლჷმეფი]]შ ბორჯის, ანდა ქორთუ დუდენდჷ რუსეთიშ არმიეფს თურქეფიშ მეხჷ, თინეფს შქას რდეს [[ივანე ანდრონიკაშვილი]], [[ივანე ჯამბაკურიან-ორბელიანი]] დო მუხრანპატჷნ [[ივანე ბაგრატიონი]]. 1803-1878 წლანეფს, [[ოსმალეთიშ იმპერია]]შ მეხჷ მანჯებულჷ ოურდუმე კამპანიეფიშ შედეგო, რუსეთიშ იმპერიას დართჷ დო ქემიარსხჷ მუზმარენ ისტორიულ ქორთულ ტერიტორიაქ, ნამუეფჷთ თეიშახ თურქეფიშით რდჷ დაკებულჷნ, სამანგათ, [[აჭარა]]. [[გურია]]შ სათაროქ 1829 წანას გეუქვუ დო რუსეთის ქაკათჷ, [[შონე]]ქ 1858 წანას — მოზოგ-მოზოგო ანექსირებულქ იჸუ. თიშ უმკუჯინალო, ნამჷ-და 1803 წანაშე რუსეთიშ პროტექტორატ რდჷნ, [[სამარგალო]] 1867 წანაშახ ვაკათაფე რუსეთის.<ref>Allen F. Chew: ''An Atlas of Russian History: Eleven Centuries of Changing Borders''. [[Yale University Press]], 1970, p. 74.</ref> რუსეთიშ პატჷნალა ქორთუეფს გალენურ ოშქურანჯეეფშე თხილუას მეთიარზიენდჷ, მარა თინა შხირას უგურე დო უდუნდებუ რდჷ. მა-19 ოშწანურაშ დალიაშო [[შონეშ ახიაჩება|რუსეთიშ ხეშუულებაშოთ უხილოობაქ]] ერუანულ ეპინუაშ ყარაფშა გეგნიქიმინჷ, ნამუსჷთ [[ილია ჭავჭავაძე]] ხემანჯღვერენდჷ. თე ბორჯიქ საქორთუოს სოციალურ დო ეკონომიკურ თირუეფჷთ მოუღჷ, გეგმაქიმინჷ ახალ სოციალურ კლასეფი: გლეხეფიშ გადუდიშულებაქ თინეფშე ანდა გადუდიშულ, მარა თინეფიშ გაჭირებაშ გალექინებაშა ვეშუნწყუ ხე; კაპიტალიზმიშ ძინაქ საქორთუოს ურბანულ მოხანდეეფიშ კლას გაჭყჷ. მუჭოთ გლეხეფჷნ, თეშ მოხანდეეფი, მუნეფიშ უხილოობას ახიაჩებეფით დო დუდიშ ეჭოფუეფით გჷმოხანტუნდეს, ნამუქჷთ 1905 წანაშ [[რუსეთიშ რევოლუცია (1905)|რევოლუციათ]] გეთჷ. გეჸვენჯ წანეფ იხასიათებუდჷ ვასტაბილურობაშ ეპიზოდეფით, მუჭომეფით რდჷ: 1906 წანას, ქორთუ ნაციონალისტეფიშით მანჯებულ დუშეთიშ საგანძიშ გორჩაფა დო 1907 წანას, ბოლშევიკეფიშით ორგანიზებულ [[ქართიშ ბანკიშ გორჩაფა (1907)|ქართიშ ბანკის გორჩაფა]]. === ზოხორინალაშ გჷმოცხადება === {{თარი|საქორთუოშ დემოკრატიული რესპუბლიკა}} [[ფაილი:Noe Schordania.jpg|thumb|upright|[[ნოე ჟორდანია]]]] [[ფაილი:British troops in Batumi, Georgia, 1920.jpg|left|thumb|[[ბრიტანეთიშ იმპერია|ბრიტანულ]] ჯარეფიშ მარში ბათუმს, საქორთუო, 1920 წანა. [[მაართა მოსოფელიშ ლჷმა]]შ უკული, ბრიტანეთიქ [[გერმანიაშ იმპერია|გერმანულ]] ჯარეფ საქორთუოს დოთირჷ.]] 1917 წანაშ [[რუსეთიშ რევოლუცია]]შ უკულ გიჭყჷ [[მოლენკავკაციაშ დემოკრატიული ფედერაციული რესპუბლიკა|მოლენკავკაციაშ დემოკრატიულ ფედერაციულ რესპუბლიკაქ]], ნამუშ პრეზიდენტიშ პოსტისჷთ [[ნიკოლოზ ჩხეიძე]] იკენდჷ. თე უფონდიკე დო კუნტახანიშ ფედერაციაშა თაშნეშე მიშმეშეს მეძობელ სომხეთ დო აზერბაიჯანი.<ref name="Soviet power" />მუჟანსჷთ ოსმალეფ რუსეთიშ იმპერიაშ კავკაციურ ტერიტორიეფს წიმი მინჭაფუდესჷნ, საქორთუოქ 1918 წანაშ 26 მესის ზოხორინალა გეგმაცხადჷ.</ref> მარა, ქორთუეფ გურალაჭვილ რდეს თე წორორინათ დო გალენურ პოლიტიკაშ ოკითხირეეფს აკორთაშ გეშა, 1918 წანაშ 26 მესის [[გერმანიაშ იმპერია]]შ მორსხუეთ გჷნორთელ საქორთუოქ ზოხორინალა გეგმაცხადჷ.<ref name=":0">{{Cite web|title=Georgia Celebrates Independence Day|url=http://georgiatoday.ge/news/21292/Georgia-Celebrates-Independence-Day-|access-date=2021-01-05|website=Georgia Today on the Web|archive-date=5 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200705123407/http://georgiatoday.ge/news/21292/Georgia-Celebrates-Independence-Day-}}</ref> ქორთუეფიშ უმენტაშობა ბოლშევიკეფს ვალურედჷ თინეფიშ ნძალებაშოთ ნჭაფაშა დო ადამიერიშ თელარაშ მუთუნო ვაკოროცხუაშ გეშა..<ref name="Rayfield2012humanlife">{{cite book |last=Rayfield |first=Donald |title=Edge of Empires: A History of Georgia |url=https://archive.org/details/edgeofempireshis0000rayf |date=2012 |publisher=Reaktion Books |isbn=978-1-78023-030-6 |page=[https://archive.org/details/edgeofempireshis0000rayf/page/316 316] |quote= Bolshevik disregard for human life, hitherto typical of Cossacks, alienated most Georgians, and reinforced support for the Menshevik social democrats as humane, if disorganized, revolutionaries.}}</ref> თეშნერო, პარლამენტიშ გიშაგორუეფს გიმორძგჷ [[საქორთუოშ სოციალ-დემოკრატიულ პარტია|საქორთუოშ მენშევიკურ სოციალ-დემოკრატიულ პარტიაქ]], თიშ ლიდერ [[ნოე ჟორდანია]]ქ პრემიერ-მინისტრო გჷნირთუ, პარლამენტიშ დუდმახვენჯო ნიკოლოზ ჩხეიძე ქუდარჷნეს. სხუნუურ ოკუპაციაშ უმკუჯინალო, 1930-იან წანეფიშ განწეხანს საფრანგეთი, კაბეტ ბრიტანეთი, ბელგია დო პოლონეთ ჯორდანიას [[საქორთუოშ დემოკრატიულ რესპუბლიკაშ თარობა ემიგრაციას|საქორთუოშ თარობაშ]] ლეგიტიმურ მადუდეთ კოროცხუნდეს.<ref>Stefan Talmon (1998), ''Recognition of Governments in International Law'', p. 289–290. [[Oxford University Press]], {{ISBN|0-19-826573-5}}.</ref> [[ფაილი:Dadiani S.P.jpg|thumb|upright|[[სამსონ დადიანი]], პირველდაჭყა საქორთუოშ კონსტიტუციაშ ართ-ართ ავტორი, ნამუთ თი ბორჯიშო მოსოფელიშ ართ-ართ არძაშე პროგრესულ რდჷ]] 1918 წანაშ [[სომხეთ-საქორთუოშ ლჷმა]], ნამუქჷთ სომხეთ დო საქორთუოს შქას ონირზე პროვინციეფიშ თი ნორთის გორჩქინდჷ, სოდე მახორობაშ უმენტაშობას სომეხეფ აკმადგინანდეს, ბრიტანეთიშ ინტერვენციაშ გეშა ეგთჷ. 1918–1919 წანეფს, გენერალ [[გიორგი მაზნიაშვილი|გიორგი მაზნიაშვილქ]] ქეგიანთხჷ მოისეევიშ დო დენიკინიშ ნადუდა მოქიმინჯე [[ჩე არმია]]ს, ანდანე ზოხორინელ საქორთუოშო ქუმუპალჷდკონ უჩა ზუღაშ წყარპიჯი [[ტუაფსე]]შე [[სოჭი|სოჭშა]] დო [[ადლერი|ადლერშა]].<ref name="shirokov">{{cite book|last1=Широков|first1=И. В.|last2=Тарасов|first2=А. А.|title=Наша маленькая Хоста – Исторический очерк|url=http://www.sss-tmas.org/index.php/component/docman/doc_download/14-our-little-khosta?Itemid=|year=2010|location=Sochi|language=ru|access-date=2 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140220124843/http://www.sss-tmas.org/index.php/component/docman/doc_download/14-our-little-khosta?Itemid=|archive-date=20 February 2014}}</ref> 1920 წანას, [[რუსეთიშ სხუნუეფიშ ფედერაციული სოციალისტური რესპუბლიკა|სხუნუურ რუსეთიქ]] [[მოსკოვიშ ხეკულუა]]თ აღიარჷ საქორთუოშ ზოხორინალა, მარა რუსეფქ თე ხეკულუა ფაქტობურო არძაშ უკულაშ ართ წანაშ უკულ გინივარეს, მუჟანსჷთ 1921 წანას [[ჭითა არმია]]ქ [[რუსეთ-საქორთუოშ ლჷმა (1921)|გემნაკათჷ საქორთუს]] დო 1922 წანას ფორმალურო ქემკურსხუ სხუნუეფიშ რსხუს.<ref name=":0" /> === სხუნუეფიშ სოციალისტურ რესპუბლიკა === {{Main|საქორთუოშ სხუნუეფიშ სოციალისტური რესპუბლიკა|ქორთულ საქმე}} [[ფაილი:Red Army in Tiflis Feb 25 1921.jpg|thumb|მარცხნივ|ბოლშევიკურ [[ჭითა არმია]] ქართის, [[სხუნუეფიშ ოკუპაციაშ დღა]] 1921 წანას. ჯეგე დავითიშ ოხვამე დო [[მთაწმინდაშ პანთეონი|მთაწმინდაშ პანთეონ]] უკახალენ ფონს.]] 1921 წანაშ ფურთუთას, [[რუსეთიშ ომენოღალე ლჷმა]]შ ბორჯის, [[რუსეთ-საქორთუოშ ლჷმა (1921)|ჭითა არმიაქ გემნაკათჷ საქორთუოს]] დო ხეშუულობაშა აბანობურ ბოლშევიკეფ ქიმიჸუნჷ. ქორთულ არმიაქ დემარცხჷ დო სოციალ-დემოკრატიულ თარობაქ ქიანაშე ინტჷ. [[სხუნუეფიშ ოკუპაციაშ დღა|1921 წანაშ 25 ფურთუთას]], ჭითა არმიაქ ქართშა გემშართჷ დო გემშეღჷ მუშეფიშ დო გლეხეფიშ სხუნუეფიშ თარობა, ნამუშ სახენწჷფოშ მადუდეშ მოღალობას არსულენდჷ [[ფილიპე მახარაძე]]. საქორთუქ გემშართჷ თი სახენწჷფოშ აკოდგინალუაშა, ნამუქჷთ მალას [[სხუნუეფიშ რსხუ]]თ გჷნირთუნ. სხუნუურ გამაგალაქ ხვალე აბანობურ ახიაჩებეფიშ მოლასუაშ უკულ იჸუ ჸონიერას გოჭყაფილქ.<ref>Knight, Amy. ''Beria: Stalin's First Lieutenant'', [[Princeton University Press]], [[Princeton, New Jersey]], p. 237, {{ISBN|978-0-691-01093-9}}.</ref> საქორთუო სხუნუეფიშ რსხუშ ვაინდუსტრიულ პერიფერიათ სქიდუდჷ პირველ ხუთწანამ გეგმაშახ (1928–1932), მაუჟანსჷთ ტექსტილიშ პროდუქციაშ შხუ ცენტრო გჷნირთუნ. ეთნიკურ ქორთუ [[იოსებ სტალინი|იოსებ სტალინქ]], ბოლშევიკეფს შქას გიშარჩქინელ რდჷ,<ref>"[http://www.independent.co.uk/news/world/europe/ethnic-tensions-war-in-the-caucasus-is-stalins-legacy-899615.html Ethnic tensions: War in the Caucasus is Stalin's legacy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180620180716/https://www.independent.co.uk/news/world/europe/ethnic-tensions-war-in-the-caucasus-is-stalins-legacy-899615.html |date=20 June 2018 }}". ''The Independent''. 17 August 2008.</ref> საბოლოათ, 1924 წანაშე ღურაშახ, 1953 წანაშ 5 მელახშახ, სხუნუეფიშ რსხუშ ''[[დე ფაქტო]]'' ლიდერო გჷნირთუ. შხვა ქორთუეფი, მუჭომეფით რდეს [[ლავრენტი ბერია]] დო [[ვსევოლოდ მერკულოვი]], თაშნეშე იკენდეს გაულამ პოსტეფს სხუნუეფიშ თარობას. 1936-1938 წანეფს, სტალინიშით მანჯებულ [[კაბეტ ტერორი|კაბეტ ტერორქ]] გჷმიჭანუ ვითოშობათ ქორთუ დისიდენტიშ, ინტელექტუალიშ დო სხუნუეფიშ ხეშუულებაშო შხვა საეგებიო ოშქურანჯეეფიშ გჷმმაჭანალეფიშ ჸვილუა ვარ-და [[გულაგი|გულაგიშ ხანდათ-გიშათინალ კარეეფშა]] ჸონაფა, ნამუქჷთ ართგამა გეურკუ ერიშ კულტურულ დო ინტელექტუალურ რინას.<ref>{{Cite web |title=Soviet Georgia: A Detailed Historical Analysis of the 20th Century Georgia |url=https://georgia.to/soviet-georgia/ |access-date=2024-07-21 |website=georgia.to |language=en}}</ref> [[მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმა]]შ ბორჯის, 1941 წანაშ მანგის, [[ნაცისტური გერმანია|გერმანიაქ]] [[ურალიშ გვალეფი|ურალიშ გვალეფშახ]] ედომუშამ ტერიტორიაშ დოჸუნაფაშ ხამანჯელით წჷმიჭყუ [[ოპერაცია ბარბაროსა|ურთიართმოხვარაშ პაქტიშ ქიანეფიშ მიშაკთუა სხუნუეფიშ რსხუშა]]. მუჟანსჷთ ოპერაციაშ დოჭყაფაქ აკიბორკჷნ, 1942 წანას ლირეშ ქიაეფქ წჷმიჭყეს "[[ოპერაცია „ბლაუ“]]-შ" მენტება სტრატეგიულ კავკაციურ ნაფთობობადეშეფიშ დო ოლჷმორე მასალეფიშ ქარხანეფიშ ეიოჭოფალო; საბოლათ, ლირეშ ქიანეფიშ ჯარეფქ საქორთუოშ ხურგშახ შეაკეს. 700 000-შე უმოს ქორთუ — მოახორობაშ დოხოლაფირო 20% — იბურჯუდჷ ჭითა არმიას მინმაკათუეფიშ გიშარაჸალო დო ბერლინიშჸურე ულას; თინეშე დოხოლაფირო 350 000 შურ ქორთუქ გოჭყორდჷ.<ref>{{cite news |title=Georgian World War II hero's remains return home |url=https://agenda.ge/en/news/2015/2165 |work=Agenda.ge |date=30 September 2015}}</ref> [[ფაილი:Georgian revolutionary and military figure Leo Kereselidze.jpg|thumb|right|ქორთუ ნაციონალისტ დო ანტისხუნუურ აქტივისტ [[ლეო კერესელიძე]] თი ადამიერეფიშ რიცხუს ოკათუდჷ, ნამუთ ბოლშევიკეფიშით ხემანჭუაფაშ ხეშა ეშაჸოთამაშ უკულ ემიგრაციაშა რდჷ გინორაჸილინ]] [[სტალინიშ ონგარუ|სტალინიშ ღურაშ]] უკული, [[ნიკიტა ხრუშჩოვი|ნიკიტა ხრუშჩოვქ]] სხუნუეფიშ რსხუშ ლიდერო გჷნირთუ დო [[დესტალინიზაცია]]შ პოლიტიკას მანჯენდჷ. ხრუშჩოვიშ რეპრესიეფს [[საპროტესტო გიშულეფ ქართის (1956)|ქართის ახიაჩებეფქ ]]მაჸუნუ, ნამუეფჷთ ოურდუმე ნძალეფით ქეგიორცუეს. თე მოლინეფიშ ნძალობურ მუკორთაქ, ნამუქჷთ სხუნუეფიშ რსხუშოთ ქორთულ ართგურობას ოშქურანჯობა გჷმუჭანუ, ხე ქეშუნწყუ ერიშ კონსოლიდაციას.<ref name="a&c">[[Svante Cornell|Cornell, Svante E.]] (2002), ''Autonomy and Conflict: Ethnoterritoriality and Separatism in the South Caucasus: Cases in Georgia'', pp. 146–149. [[Uppsala University]], Department of Peace and Conflict Research, {{ISBN|91-506-1600-5}}</ref> [[ქართიშ დემონსტრაციეფი (1978)|1978 წანაშ ქართიშ დემონსტრაციეფქ]] მასობურ ანტისხუნუურ პროტესტეფიშ მორთას შანენდჷ, მარა ათეხანს თარობაქ უკახალე კჷნიკინუ. სხუნუეფიშ გამაგალაშ გიმე დოსქილადირ ბორჯის, საქორთუოშ ეკონომიკა აგჷნორენდუ ძინას დო შანულამო იუჯგუშებუდჷ, მარა ირო უმოსო არგამათ მიშჷ კორუფცია დო თარობაშ კათაშე ჩათხია. 1986 წანას, [[პერესტროიკა]]შ დოჭყაფაშე, სხუნუურ საქორთუოშ ხემანჯღვერობა თიჯგურა უგაღექ იჸუ თირუეფიშ მორიაშოთ, ნამჷ-და ქორთუეფიშ უმენტაშობაქ, თინეფს შქას მორანწკე კომუნისტეფქჷთ, დოსხუნეს, ნამჷ-და წიმი ულაშ აკა რზა რინელ სხუნუურ სისტემაშე გიშულა რდჷ. === ზოხორინალაშ დორთინაფა, ომენოღალე ლჷმეფი === {{ქოძირით თაშნეშე|საქორთუოშ ისტორია{{!}}საქორთუოშ რესპუბლიკა (1990–1992)}} [[ფაილი:1993 Georgia war1.svg|thumb|[[საქორთუოშ ომენოღალე ლჷმა]] დო [[აფხაზეთიშ ლჷმა (1992-93)|აფხაზეთიშ ლჷმა]] 1993 წანაშ მარაშინათუთა-გჷმათუთას]] 1988 წანაშე საქორთუოს ზოხორინალაშ მოხუჯეეფიშ მასობურ საპროტესტო აქციეფქ დიჭყჷ, ნამუეფსჷთ ხემანჯღვერენდეს თიჯგურა [[ქორთულ ნაციონალიზმი|ქორთუ ნაციონალისტეფი]], მუჭომეფით რდეს [[მერაბ კოსტავა]] დო [[ზვიად გამსახურდია]]. გეჸვენჯ წანას, [[9 პირელიშ ტრაგედია|1989 წანაშ 4-9 პირელს, ქართის მანჯებულ კაბეტ თინჩალ დემონსტრაციაშ სხუნუეფიშ ნძალეფიშით კონწარო ინონანგერუაქ]], ქიანას სხუნუურ გამაგალაშ გაგჷნძორაფაშ დისკრედიტაციაშ თოლწონუათ გინმატახალ მოლინათ გჷნირთუ.<ref>{{cite book|author=Darrell Slider|url=https://books.google.com/books?id=4NCxG8YCScYC|title=Problems of Communism: November—December 1991|volume=15|publisher=Documentary Studies Section, International Information Administration|year=1991|pages=66|language=en|chapter=Georgia's independence|quote=The April 9 "Tragedy", as it came to be called, had a searing effect on Georgian public. The republic leadership lost what authority it had enjoyed in the eyes of Georgians, and support for independence became overwhelming— developments confirmed by polls initiated by the Communist leadership itself.}}</ref> 1990 წანაშ გჷმათუთას, სხუნუურ საქორთუოს პირველ ანდაპარტიულ [[საქორთუოშ უჟინაშ სხუნუშ გიშაგორუეფი|გიშაგორუეფქ]] იმანჯჷ, ნამუთ ედომუშამ სხუნუეფიშ რსხუს პირველ ანდაპარტიულ გიშაგორუეფ რდჷ, სოდე ოპოზიციურ ბუნეფ ოფიციალურ პოლიტიკურ პარტიეფო რდეს რეგისტრირებულეფჷნ.<ref>{{Cite web|url=https://www.tampabay.com/archive/1990/10/30/georgia-votes-for-change/|title=Georgia Votes for Change|website=[[Tampa Bay Times]]|date=30 October 1990}}</ref> ზვიად გამსახურდია ნადუდა აკოკათელ კოალიციაქ „[[კუკუმი ტაბაკი - დუდიშული საქორთუო]]ქ“ თე გიშაგორუეფს გომორძგუა მიპალჷ დო ახალ თარობა გაჭყჷ. 1991 წანაშ 9 პირელს, სხუნუეფიშ რსხუშ აკოცჷმაშახ ჭიჭე ხანით კინოხ, 31 მელახის მანჯებულჷ [[საქორთუოშ ზოხორინალაშ დორთინაფაშ რეფერენდუმი (1991)|რეფერენდუმიშ]] უკული, [[საქორთუოშ რესპუბლოიკაშ უჟინაშ სხუნუ|საქორთუოშ უჟინაშ სხუნუქ ]] {{ill|საქორთუოშ სახენწჷფობურ ზოხორინალაშ დორთინაფაშ აქტი|lt=გეგმაცხადჷ ზოხორინალა|ka|საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტი}}.<ref name="GovtofGeorgia">{{cite web |url=http://gov.ge/index.php?lang_id=ENG&sec_id=193 |title=Government of Georgia:About Georgia |publisher=gov.ge |access-date=9 August 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160821030240/http://gov.ge/index.php?lang_id=ENG&sec_id=193 |archive-date=21 August 2016 }}</ref> საქორთუო სხნუეფიშ რსხუშ პირველ ვა[[ბალტიაშოპიჯეთი|ბალტიურ]] რესპუბლიკა რდჷ, ნამუქჷთ ოფიციალურო გჷმაცხადუ ზოხორინალან,<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=alTeCwAAQBAJ&pg=PA333|title=New Tribalisms: The Resurgence of Race and Ethnicity|first=Michael W.|last=Hughey|date=29 March 2016|publisher=Springer|isbn=978-1-349-26403-2 |access-date=28 August 2023|via=Google Books}}</ref> დო რუმინეთიქ პირველ ქიანათ გჷნირთუ, ნამუქჷთ 1991 წანაშ მარაშინათუთას აღიარჷ ზოხორინელ საქორთუონ.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=G4LiAAAAMAAJ&q=%22was+Romania%22|title=Coming Together Or Falling Apart?: Regionalism in the Former Soviet Union|first1=S. Neil|last1=MacFarlane|first2=Queen's University (Kingston, Ont ) Centre for International|last2=Relations|date=28 August 1997|publisher=Centre for International Relations, Queen's University|isbn=978-0-88911-745-7 |access-date=28 August 2023|via=Google Books}}</ref> 26 მესის, გამსახურდია [[საქორთუოშ საპრეხიდენტო გიშაგორუეფი (1991)|პირველ საპრეზიდენტო გიშაგორუეფს]] 86,5% ხონარით გეგშაგორეს პრეზიდენტო, გიშმაგორალეფიშ აქტივობაშ 83%-შე უმოს მაძირაფალით.<ref>[[Dieter Nohlen]], Florian Grotz & Christof Hartmann (2001) ''Elections in Asia: A data handbook, Volume I'', p. 401 {{ISBN|0-19-924958-X}}</ref> საქორთუოშ რესპუბლიკაშ რესპუბლიკაშ სხუნუშ 1991 წანაშ 9 პირელიშ ზოხორინალაშ გჷმოცხადებას ხეთეშე მაჸუნუ შედეგიქ აღიარებეფიშ სახეთ. საქორთუოშ ზოხორინალა იჩინეს: 1991 წანაშ 27 მარაშინათუთას — [[რუმინეთი]] დო [[მოლდოვა]], 30 მარაშინათუთას — [[აზერბაიჯანი]], 13 ეკენიას — [[სომხეთი]], 12 ქირსეთუთას — [[უკრაინა]],<ref>„საქართველოს რესპუბლიკა“, N244, 13 დეკემბერი, 1991</ref> 16 ქირსეთუთას — [[თურქეთი]],<ref>„საქართველოს რესპუბლიკა“, N247, 18 დეკემბერი, 1991</ref> 20 ქირსეთუთას — [[ლიეტუვა]] დო [[მონღოლეთი]], 25 ქირსეთუთას — [[ააშ]], [[კანადა]] დო [[ირანი]], 26 ქირსეთუთას — [[ინდოეთი]], [[ბრაზილია]], [[კუბა]], [[ტაილანდი]], 27 ქირსეთუთას — [[ჩინეთი]], [[ბელარუსი]], [[სლოვენია]], [[ვიეტნამი]], [[ეგვიპტე]], [[ალჟირი]], 28 ქირსეთუთას — [[ხორვატია]], [[იორდანია]], 30 ქირსეთუთას — [[ლიბანი]], 31 ქირსეთუთას — [[პაკისტანი]], 1992 წანაშ 2 ღურთუთას — [[ერაყი]], [[ეთიოპია]], [[ლაოსი]] და თ.უ., თაშნეშე 1992 წანაშ 31 კვირკვეს გოართოიანაფილ ერეფიშ მორანწკე ხუნას საქორთუოშ რესპუბლიკაქ მეღებულქ იჸუ ორგანიზაციაშ 179-ა მაკათურო.<ref>{{cite web |url=https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/10073/1/SakartvelosRespublika_1992_N144.pdf |title=გაზ. „საქართველოს რესპუბლიკა“, №144 (423), 1 აგვისტო, 1992 |publisher=dspace.nplg.gov.ge |access-date=2026-02-09}}</ref> გამსახურდია მალასნო, 1991 წანაშ 22 ქირსეთუთაშე 1992 წანაშ 6 ღურთუთაშა, [[საქორთუოშ სახენწჷფო მინორთა (1992-1993)|ზისხირამ ''სახენწჷფო მინორთაშ'']] შეგეგო გექთახუეს. სახენწჷფო მინორთა ხე ქეშუნწყჷ ერუანულ გვარდიაშ ნროთიქ დო გვეროოურდუმე ორგანიზაციაქ, ჯოხოთ „[[მხედრიონი]]“ („ცხენენჯ კოჩი“). უკულ ქიანაქ კონწარ [[საქორთუოშ ომენოღალე ლჷმა|ომენოღალე ლჷმას]] ქინიფულჷ, ნამუთ 1993 წანაშ ქირსეთუთაშა იგინძორებუდჷ. საქორთუოშ ჟირ რეგიონს, [[აფხაზეთი]]ს დო [[ცხინვალიშ რეგიონი|ცხინვალიშ რეგიონს]], აბანობურ სეპარატისტეფ დო უმენტაშობას მარენჯ ქორთუ მახორობაშ შქას რინელ ინოფულირ აწორინაფეფქ ფართომასშტურ ეთნიკურ ნძალობუაშა დო ლჷმებშა გეგნორთჷ.<ref name="princeton">{{cite web |title=Georgia: Abkhazia and South Ossetia |url=https://pesd.princeton.edu/?q=node/274 |website=www.pesd.princeton.edu |publisher=Encyclopedia Princetoniensis |access-date=16 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180804112845/https://pesd.princeton.edu/?q=node%2F274 |archive-date=4 August 2018 }}</ref> რუსეთიშ ხუჯიშ დოკინათ, აფხაზეთიქ დო ობჟათე ოსეთიქ ფაქტობურ ზოხორინალა მიპალუეს საქორთუოშე, საქორთუქ — კონტროლ ხვალე ონირზე ტერიტორიეფიშ მორჩილ ნორთშა ქეისილიდჷ.<ref name="princeton" /> [[ედუარდ შევარდნაძე]] ([[გალენურ საქვარეფიშ სამინისტრო (სსრრ)|სსრრ-შ გალენურ საქვარეფიშ მინისტრ]] 1985-1991 წანეფს) 1992 წანაშ მელახის ქჷდარინეს<ref>{{cite web|title=Shevardnadze Named Head of New Government|url=https://greensboro.com/shevardnadze-named-head-of-new-government/article_d02d70f0-9c07-52b2-83c2-3625238a52d7.html|date=10 March 1992|publisher=[[News & Record]]}}</ref> საქორთუოშ ახალ თარობაშ მადუდეთ დო [[საქორთუოშ კანონმადვალუ ორგანოშ გიშაგორუეფი 1992|თიმ წანას გიშაგორილქ]] იჸუ სახენწჷფოშ მადუდეთ, მოგვიანეთ, 1995 წანას, [[საქორთუოშ საპრეზიდენტო გიშაგორუეფი 1995|პრეზიდენტო]].<ref>{{Cite news|date=7 July 2014|title=Obituary: Eduard Shevardnadze|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-26327394|access-date=2021-07-06}}</ref> [[აფხაზეთიშ ლჷმა (1992-93)|აფხაზეთიშ ლჷმაშ]] ბორჯის, აფხაზ სეპარატისტეფქ დო ოორუე კავკაციარ მალიმორეფქ (ჩეჩენეფიშამო) აფხაზეშე დოხოლაფირო 230 000-შე 250 000-შა ქოქრთუ[112] გეგნორაჸეს.<ref name="hrwreport">{{cite web |url=https://www.hrw.org/reports/1995/Georgia2.htm |title=Georgia/Abchasia: Violations of the laws of war and Russia's role in the conflict |date=March 1995 |publisher=Human Rights Watch |access-date=4 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20010220133323/http://www.hrw.org/reports/1995/Georgia2.htm |archive-date=20 February 2001 |url-status=live }}</ref> მეხოლაფირო 23 000 ქორთუქ ცხინვალშ რეგიონშე ირტჷ.<ref>{{cite web|date=May 1996|title=Russia – The Ingush–Ossetian conflict in the Prigorodnyi region|url=http://hrw.org/reports/1996/Russia.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20070513003516/http://hrw.org/reports/1996/Russia.htm|archive-date=13 May 2007|access-date=18 July 2007|publisher=Human Rights Watch/Helsinki}}</ref> 1994 წანას, საქორთუო ეკონომიკურ კრიზისის რდჷ, ნამუსჷთ წორო ალაჸუნდჷ თიჯგურა თარ პროდუქტეფიშ კონწარ დეფიციტი, მუჭომით რე ქობალი, წყარი, ელექტროენერგია დო გოტიბაფა.<ref>{{cite web|title=Bread, water, fuel shortages in Georgia|url=https://www.upi.com/Archives/1994/11/22/Bread-water-fuel-shortages-in-Georgia/5860785480400/|date=22 November 1994|publisher=[[United Press International]]}}</ref> === ვარდეფიშ რევოლუცია, პრობჟადალურ მუკორთა === {{თარი|ვარდეფიშ რევოლუცია}} [[ფაილი:Georgia, Tbilisi - Rose Revolution (2003).jpg|thumb|2003 წანაშ [[ვარდეფიშ რევოლუცია]]]] 2003 წანას, შევარდნაძე (ნამუქჷთ 2000 წანას ხეახალშო გიმორძგჷ გიშაგორუეფს) გექთახუეს [[ვარდეფიშ რევოლუცია]]თ, თიშ უკული, მუთ ქორთულ ოპოზიცია დო ერეფოშქაშე დჷმაკვირეეფი ანტკიცენდეს, ნამჷ-და [[საქორთუოშ საპარლამენტო გიშაგორუეფი 2003|2003 წანაშ 2 გერგობათუთაშ საპარლამენტო გიშაგორუეფ]] გატყურებულ რდჷნ.<ref>{{cite web |url=http://eurasianet.org/departments/insight/articles/eav112204a.shtml |title=EurasiaNet Eurasia Insight – Georgia's Rose Revolution: Momentum and Consolidation |publisher=Eurasianet.org |access-date=5 May 2009 |archive-date=5 August 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090805074544/http://www.eurasianet.org/departments/insight/articles/eav112204a.shtml}}</ref> რევოლუციას ხემანჯღვერებდეს [[მიხეილ სააკაშვილი]], [[ზურაბ ჟვანია]] დო [[ნინო ბურჯანაძე]], შევარდნაძეშ გამაგე პარტიაშ ჸოფირ მაკათურეფ დო ლიდერეფი. მიხეილ სააკაშვილი, 2004 წანას, გეგშაგორეს საქორთუოშ პრეზიდენტო.<ref>{{cite web|url=http://www.tabula.ge/ge/elections-2016/history |title=არჩევნების ისტორია|work=ტაბულა |publisher=Tabula|date=17 August 2016|access-date=2 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107013905/http://www.tabula.ge/ge/elections-2016/history|archive-date=7 November 2017|url-status=live|language=ka}}</ref> ვარდეფიშ რევოლუციაშ უკული, ქიანაშ ოურდუმე დო ეკონომიკურ შილაბუანობეფიშ გაჸონიერებელო დო თიშ გალენურ პოლიტიკაშ ბჟადალჸურე მუკართაფალო დიჭყჷ რეფორმეფიშ სერიაქ. [[ააშ-იშ სახენწჷფო დეპარტამენტი|ააშ-იშ სახენწჷფო დეპარტამენტიშ]] მეხ, ''2003 წანას დახე მორცხილ სახენწჷფოშე, 2014 წანას საქორთუო ელაზჷმაფათ ჯგირო ფუნქციონირებაფონ საბაზარო ეკონომიკაშა გეგნორთჷ... [დო] დრამატულ პოლიციურ დო ინსტიტუციურ რეფორმეფიშ მეშქაშობათ, თარობაქ გეშაჸათჷ დაბალ დონეშ კორუფცია''.<ref>[[ააშ-იშ სახენწჷფო დეპარტამენტი]], [https://2009-2017.state.gov/documents/organization/229020.pdf ''Georgia: Executive Summary''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200218073119/https://2009-2017.state.gov/documents/organization/229020.pdf |date=18 February 2020 }}, Retrieved: 5 May 2016</ref> ახალ თარობაშ ცადებაქ, მოურთინუდუკო საქორთუოშ ხეშუულებაშ ავტორიტეტ ქიანაშ ობჟათე-ბჟადალშე მადვალუ ავტონომიურ რესპუბლიკა [[აჭარა]]სჷნ, 2004 წანას კაბეტ [[აჭარაშ კრიზისი|კრიზის]] გჷმიჭანუ.<ref>{{cite web |title=Georgia moves to rein in Ajaria |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/3685117.stm |publisher=[[BBC News]] |date=5 May 2004}}</ref> ქიანაშ ახალ პრობჟადალურ კურსიქ, [[ჩეჩნეთიშ მაჟირა ლჷმა]]ს ქორთულ კუნთხუშ კათაფაშ გებრალებაწკჷმა ართო,<ref>{{Cite news | last= Gorshkov | first= Nikolai | url= http://news.bbc.co.uk/2/hi/world/europe/2269057.stm | title= Duma prepares for Georgia strike | work= BBC News | date= 19 September 2002 | access-date= 24 July 2009 | archive-url= https://web.archive.org/web/20090929222413/http://news.bbc.co.uk/2/hi/world/europe/2269057.stm | archive-date= 29 September 2009 | url-status=live}}</ref> გჷმიჭანუ [[რუსეთ-საქორთუოშ ურთიართობეფი|რუსეთწკჷმა ურთიართობეფიშ]] კონწარ გაუფრაშება, ნამუსჷთ თაშნეშე ხეს უნწყუნდჷ რუსეთიშ ღილე მოხვარა დო ალარჷნა ჟირ სეპარატისტულ ტერიტორიეფშოთ. ურთიართობეფიშ მოძინე მოღუნჭაფაშ უმკუჯინალო, 2005 წანაშ მესის საქორთუოქ დო რუსეთიქ ქემიოჭირინუეს ჟირჸურენ აპიჯაფას,<ref>{{cite web |url=https://old.civil.ge/eng/article.php?id=10007 |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20080813052136/http://www.civil.ge/eng/article.php?id=10007 |url-status=live|archive-date=13 August 2008 |title=Russia, Georgia strike deal on bases |publisher=Civil Georgia, Tbilisi |date=30 May 2005 | access-date=29 December 2021}}</ref> ნამუშ მეჯინათ [[ბათუმი|ბათუმს]] დო [[ახალქალაქი|ახალქალაქის]] მადვალუ რუსულ ოურდუმე ბაზეფ (ნამუეფჷთ სხუნუეფიშ ბორჯიშე თექ დრესჷნ) გეგშეჸონეს. რუსეთიქ 2007 წანაშ ქირსეთუთაშო ედომუშამ ოურდუმე პერსონალ დო ტექნიკა გეგშეჸონუ თე ობიექტეფშე,<ref>{{cite web|url=https://old.civil.ge/eng/article.php?id=16321|title=Russia Hands Over Batumi Military Base to Georgia|publisher=Civil Georgia, Tbilisi|date=13 November 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20110514043306/http://www.civil.ge/eng/article.php?id=16321|archive-date=14 May 2011|url-status=live | access-date=29 December 2021}}</ref> მარა ვეგშუჸონაფჷ აფხაზეთის მადვალუ [[გუდაუთა]]შ ბაზაშე, ნამუშე გიშულა თის მათხუაფუდჷ [[სტამბოლიშ სამიტი 1999|1999 წანაშ სტამბოლის სამიტის ]] ევროპას [[აპიჯაფა ევროპას რჩქვანელობურ აკონაჯარაფილ ნძალეფიშ გეშა ხეკულუაშ ადაპტაციაშენ|რჩქვანელობურ აკონაჯარაფილ ნძალეფიშ გეშა ხეკულუაშ ადაპტაციაშ]] მეღებაშ უკული.<ref>[http://www.leader.viitorul.org/print.php?l=ro&idc=48&id=271 Russia's retention of Gudauta base – An unfulfilled CFE treaty commitment] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170205180219/http://www.leader.viitorul.org/print.php?l=ro&idc=48&id=271 |date=5 February 2017 }} Socor, Vladirmir. The Jamestown Foundation. 22 May 2006</ref> === რუსეთ-საქორთუოშ ლჷმა === [[ფაილი:South Ossetia war russian tank.jpg|thumb|რუსულ ტანკეფ საქორთუოშა მინოკათუაშ ბორჯის, ცხინვალიშ რეგიონს.]] {{თარი|რუსეთ-საქორთუოშ ლჷმა (2008)}} {{ქოძირით თაშნეშე|ერეფოშქაშე რეაქცია აფხაზეთიშ დო ობჟათე ოსეთიშ ზოხორინალაშენ}} 1991 წანას, [[სხუნუეფიშ რსხუშ აკოცჷმა]]შ უკული, საქორთუოშ დო აფხაზეთიშ დო ცხინვალშ რეგიონიშ სეპარატისტეფს შქას ურთიართობა მოღუნჭულ რე. რუსეთ დო საქორთუოშ შქას ურთიართობეფქ [[ქორთუეფიშ დეპორტაცია რუსეთშე 2006|კვათირო გეუფრაშ]] 2008 წანაშ პირელიშ [[რუსეთ-საქორთუოშ დიპლომატიურ კრიზისი 2008|რუსეთ-საქორთუოშ დიპლომატიურ კრიზისიშ დონეშახ]].<ref name="shelling">{{cite web|last=Whitmore|first=Brian|date=12 September 2008|title=Is The Clock Ticking For Saakashvili?'|url=https://www.rferl.org/a/Is_The_Clock_Ticking_For_Saakashvili/1199512.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140903102314/http://www.rferl.org/content/Is_The_Clock_Ticking_For_Saakashvili/1199512.html|archive-date=3 September 2014|access-date=3 September 2014|website=[[Radio Free Europe/Radio Liberty]]}}</ref><ref name="tall_order">{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7364544.stm |title=Russia criticised over Abkhazia |work=BBC News |date=24 April 2008 |access-date=19 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080815002113/http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7364544.stm |archive-date=15 August 2008 |url-status=live }}</ref> 2008 წანაშ [[რუსეთ-საქორთუოშ ლჷმა (2008)|რუსეთ-საქორთუოშ ლჷმაშ]] უკულ აფხაზეთიშ დო ცხინვალიშ რეგიონიშ ნორთიქ რუსეთიშით ხუჯდოკინელ სეპარატისტეფიშ კონტროლიშ გიმე ქეშალჷ დო [[საქორთუოშ ოკუპირაფილი ტერიტორიეფი|თე რეგიონეფს]] რუსულ ოურდუმე ბაზეფ გაჭყეს. 2008 წანაშ 1 მარაშინათუთას, ბომბიშ გობუთქაფაშ ოღანკეთ გჷნირთუ მანქანაქ, ნამუსჷთ ქორთუ მთინჩმოღალეეფ გინმოჸუნდჷნ. თე ინციდენტიშ პროვოცირება ცხინვალიშ რეგიონიშ სეპარატისტ ოსეფს მიაჭარაფუ, ნამუქჷთ ოლჷმარ ქიმინუეფიშ დოჭყაფაშ ოსხირო გჷნირთუ. შედეგო დეღამაკჷ ხუთ ქორთუ ოურდუმე მაინალექ, მოგვიანეთ — სნაიპერეფქ მუსხირენ სეპარატისტ ოს მალიმორ დოჸვილეს.<ref>{{cite news|url=http://www.ft.com/cms/s/0/af25400a-739d-11dd-8a66-0000779fd18c,dwp_uuid=f2b40164-cfea-11dc-9309-0000779fd2ac.html|title=Countdown in the Caucasus: Seven days that brought Russia and Georgia to war|newspaper=[[Financial Times]]|date=26 August 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080920023223/http://www.ft.com/cms/s/0/af25400a-739d-11dd-8a66-0000779fd18c%2Cdwp_uuid%3Df2b40164-cfea-11dc-9309-0000779fd2ac.html|archive-date=20 September 2008}}</ref><ref name="feud">{{cite news |url=http://online.wsj.com/articles/SB121884450978145997 |title=Smoldering Feud, Then War |author1=Marc Champion |author2=Andrew Osborn |newspaper=The Wall Street Journal |date=16 August 2008}}</ref> 1 მარაშინათუთას, ცხინვალიშ რეგიონიშ სეპარატისტეფქ ქორთულ ოფუტეეფიშ ბომბუა დიჭყეს. თე არტილერიულ ბომბუეფიშ გეშა ქორთუ ოურდუმე მაინალეეფ პერიოდულო ტყიაჸოთამათ უგამუდეს.<ref name="shelling" /><ref name="feud" /><ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2008/nov/19/georgia-russia-eu-media-inquiry|title=Georgia calls on EU for independent inquiry into war|author=Luke Harding|newspaper=The Guardian|date=19 November 2008|access-date=4 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170913101015/https://www.theguardian.com/world/2008/nov/19/georgia-russia-eu-media-inquiry|archive-date=13 September 2017|url-status=live}}</ref><ref name="Allison">{{cite journal|author=Roy Allison|url=http://commonweb.unifr.ch/artsdean/pub/gestens/f/as/files/4760/39349_201918.pdf|title=Russia resurgent? Moscow's campaign to 'coerce Georgia to peace'|journal=[[International Affairs (journal)|International Affairs]]|volume=84|issue=6|year=2008|pages=1145–1171|doi=10.1111/j.1468-2346.2008.00762.x|access-date=19 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160423221417/http://commonweb.unifr.ch/artsdean/pub/gestens/f/as/files/4760/39349_201918.pdf|archive-date=23 April 2016}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.parl.gc.ca/Content/LOP/ResearchPublications/prb0836-e.htm |title=The Conflict Between Russia and Georgia |author=Jean-Rodrigue Paré |publisher=Parliament of Canada |date=13 February 2009 |access-date=19 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160102030749/http://www.parl.gc.ca/Content/LOP/ResearchPublications/prb0836-e.htm |archive-date=2 January 2016 }}</ref> 2008 წანაშ 7 მარაშინათუთას, საქორთუოშ პრეზიდენტ მიხეილ სააკაშვილქ ცანდჸურენ ჸოთამაშ მეტება გეგმაცხადჷ დო თინჩალურ მორაგადეეფშახ მოუჭანჷ.<ref>{{cite news |url=https://old.civil.ge/eng/article.php?id=18931 |title=Saakashvili Appeals for Peace in Televised Address |publisher=Civil.Ge |date=7 August 2008 | access-date=29 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141019155639/http://www.civil.ge/eng/article.php?id=18931 |archive-date=19 October 2014 |url-status=live }}</ref> ცხინვალიშ რეგიონიშ კონფლიქტიშ ზონას მადვალუ ქორთულ ოფუტეეფშა მანჯებულ გეჸვენჯ გენთხაფეფს მალასნო ოგამურ ტყვიაჸიოთამაქ მაჸუნუ ქორთულ ჯარეფიშჸურე, ნამუეფქჷთ 7 მარაშინათუთას, სერით, ობჟათე ოსეთიშ დუდგჷმოცხადებულ რესპუბლიკაშ ნანანოღაშ, [[ცხინვალი]]შ მალობთ ეყარეს დო 8 მარაშინათუტაშ ოჭმარეს ნოღაშ ცენტრის ქემიოჭირინუეს.<ref name="Jamestown Goals">{{cite web |url=http://www.jamestown.org/single/?no_cache=1&tx_ttnews%5Bswords%5D=8fd5893941d69d0be3f378576261ae3e&tx_ttnews%5Ball_the_words%5D=Georgia%20Moscow%20proxy&tx_ttnews%5Btt_news%5D=33872&tx_ttnews%5BbackPid%5D=7&cHash=56f9d06976 |title=The Goals Behind Moscow's Proxy Offensive in South Ossetia |publisher=[[The Jamestown Foundation]] |date=8 August 2008 |access-date=3 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141026162658/http://www.jamestown.org/single/?no_cache=1&tx_ttnews%5Bswords%5D=8fd5893941d69d0be3f378576261ae3e&tx_ttnews%5Ball_the_words%5D=Georgia%20Moscow%20proxy&tx_ttnews%5Btt_news%5D=33872&tx_ttnews%5BbackPid%5D=7&cHash=56f9d06976 |archive-date=26 October 2014 }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.chicagotribune.com/2008/08/09/georgian-conflict-puts-us-in-middle/|title=Georgian conflict puts U.S. in middle|website=Chicago Tribune|date=9 August 2008|access-date=3 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141016124315/http://articles.chicagotribune.com/2008-08-09/news/0808080649_1_south-ossetia-russian-peacekeeping-troops-russian-president-dmitry-medvedev/2|archive-date=16 October 2014|url-status=live}}</ref><ref name="washingtonpost.com">{{cite news |author=Peter Finn |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/08/16/AR2008081600502_pf.html |title=A Two-Sided Descent into Full-Scale War |newspaper=[[The Washington Post]] |date=17 August 2008 |access-date=28 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121106085255/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/08/16/AR2008081600502_pf.html |archive-date=6 November 2012 |url-status=live }}</ref> რუს ოურდუმე ექსპერტიშ, [[პაველ ფელგენჰაუერი]]შ რაგადუათ, ოსურ პროვოკაციაშ ღანკ რდჷ ქორთულ ოგამურ ქიმინუაშ პროვოცირება, ნამუთ რუსეთიშ ოურდუმე მინოკათუაშ ოხვილურ სამანჯელს წჷმარინუანდუ.<ref>{{cite web |url=http://www.jamestown.org/programs/edm/single/?tx_ttnews%5Btt_news%5D=33888 |title=The Russian-Georgian War was Preplanned in Moscow |date=14 August 2008 |author=Pavel Felgenhauer |access-date=3 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140820185319/http://www.jamestown.org/programs/edm/single/?tx_ttnews%5Btt_news%5D=33888 |archive-date=20 August 2014 }}</ref> საქორთუოშ თოლორუაშ დო მუზმარენ რუსულ მედიაშ ჩინებათ, ქორთულ ოურდუმე ქიმინუაშ დოჭყაფაშახ რეგულარულ (დო ვა თინჩალური) რუსულ არმიაშ ნორთეფ უკვე გინოყარაფილ რდეს [[როკიშ სორილი]]შ აშო ცხინვალიშ რეგიონიშ ტერიტორიაშა.<ref name="NYTFreshev">{{cite news | url=https://www.nytimes.com/2008/09/16/world/europe/16georgia.html | work=The New York Times | first=C.J. | last=Chivers | title=Georgia Offers Fresh Evidence on War's Start | date=15 September 2008 | access-date=28 August 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170616163055/http://www.nytimes.com/2008/09/16/world/europe/16georgia.html | archive-date=16 June 2017 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.newsru.com/russia/11sep2008/voshli.html |script-title=ru:СМИ: российские войска вошли в Южную Осетию еще до начала боевых действий |publisher=NEWSru.com |date=11 September 2008 |language=ru |access-date=19 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160102030749/http://www.newsru.com/russia/11sep2008/voshli.html |archive-date=2 January 2016 |url-status=live }}</ref> რუსეთიქ საქორთუოს "ობჟათე ოსეთიშ მეხჷ აგრესია" ქეგიაბრალჷ დო 2008 წანაშ 8 მარაშინათუთას, "თინჩალაშ მიშაღალაშ" ოპერაციაშ სამანჯელით, საქორთუოშ მეხ ფართომასშტაბურ ოსქირონე, ოჰეერე დო ოზურე მინოიკათუა დიჭყჷ.<ref name="roudik">{{cite web|publisher=Library of Congress |url=https://www.loc.gov/law/help/russian-georgia-war.php |title=Russian Federation: Legal Aspects of War in Georgia | archive-url=https://web.archive.org/web/20140716042951/http://www.loc.gov/law/help/russian-georgia-war.php |archive-date=16 July 2014 }}</ref><ref name="Allison" /> სეპარატისტულ აფხაზურ ნძალეფქ, 9 მარაშინათუთას, გონწყეს მაჟირა ფრონტ [[კოდორიშ ლეხერი]]შ კოდორიშ ბურჯაფი 2008|ბურჯაფით]] — ქეგიანთხეს კოდორიშ ლეხერს, ნამუსჷთ საქორთუო აკონტროლენდჷ.<ref>{{cite news |url=https://www.reuters.com/article/us-georgia-abkhazia-kodori-idUSL932653720080809 |title=Abkhaz separatists strike disputed Georgia gorge |work=Reuters |date=9 August 2008 |access-date=1 July 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924134849/http://www.reuters.com/article/2008/08/09/us-georgia-abkhazia-kodori-idUSL932653720080809 |archive-date=24 September 2015 |url-status=live }}</ref> 10 მარაშინათუთაშო, ცხინვალ რუს ოურდუმეეფქ გეჭოფეს.<ref name="radar">{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2008/aug/11/georgia.russia11|title=I got my children out minutes before the bombs fell|work=The Guardian|date=11 August 2008|first=Luke|last=Harding|access-date=24 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170305004656/https://www.theguardian.com/world/2008/aug/11/georgia.russia11|archive-date=5 March 2017|url-status=live}}</ref> რუსეთიშ ურდუმე ნძალეფქ გეჭოფეს ქორთულ ნოღეფ ონირზე ტერიტორიეფიშ გალე.<ref name="new_front_deeper">{{cite news |agency=Associated Press |title=Russia opens new front, drives deeper into Georgia |url=http://ap.google.com/article/ALeqM5hV2N6fVKS5slf10A13Dj_uIdaZ4QD92GE8780 |date=11 August 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080814211308/http://ap.google.com/article/ALeqM5hV2N6fVKS5slf10A13Dj_uIdaZ4QD92GE8780 |archive-date=14 August 2008}}</ref> კონფლიქტიშ ბორჯის, [[ქორთუეფიშ ეთნიკურ წიმინდუა ობჟათე ოსეთის|„ობჟათე ოსეთის“ ქორთუეფიშ მეხჷ მიშჷ ეთნიკურ წიმინდუაშ კამპანია]], ნამუთ ლჷმაშ თებაშ უკული, ქორთულ ხორუეფიშ მოჯალაგაუსჷთ იკათუანდჷ.<ref name="Fact-finding">{{cite web|url=http://www.ceiig.ch/pdf/IIFFMCG_Volume_I.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20091007030130/http://www.ceiig.ch/pdf/IIFFMCG_Volume_I.pdf|archive-date=7 October 2009|title=Report. Volume I|date=September 2009|publisher=Independent International Fact-Finding Mission on the Conflict in Georgia |page=27}}</ref><ref name="Damage">{{cite news |title=Amnesty International Satellite Images Reveal Damage to South Ossetian Villages After... |url=https://www.reuters.com/article/2008/10/09/idUS200979+09-Oct-2008+PRN20081009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140222225015/https://www.reuters.com/article/2008/10/09/idUS200979%2B09-Oct-2008%2BPRN20081009 |archive-date=22 February 2014 |work=Reuters |date=9 October 2008 }}</ref> ლჷმაქ 192,000 ადამიერ უკარელეთ დიტჷ, მარა ანდაქ ლჷმაშ უკული, ჸუდეშა დორთა შილებუ. ართ წანაშ უკული, დოხოლაფირო 30 000 ეთნიკურ ქორთუ კინე გინორაჸილო რე.<ref>{{cite web |url=http://www.refworld.org/pdfid/4922c0b22.pdf |title=Civilians in the line of fire |publisher=Amnesty International |date=November 2008 |access-date=3 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140222042133/http://www.refworld.org/pdfid/4922c0b22.pdf |archive-date=22 February 2014 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=Georgia Marks Anniversary of War |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/8188904.stm |date=7 August 2009 |work=BBC News |access-date=3 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808040149/http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/8188904.stm |archive-date=8 August 2014 |url-status=live }}</ref> "[[კომერსანტი]]ს" გჷმობჟინაფილ ინტერვიუს სეპარატისტულ ობჟათე ოსეთიშ ლიდერ [[ედუარდ კოკოითი]]ქ გაცხადჷ, ნამჷ-და ქორთუეფს დორთაშ ნებას ვემეჩანდჷნ.<ref>{{cite web |script-title=ru:Эдуард Кокойты: мы там практически выровняли все |url=http://www.kommersant.ru/doc/1011783 |date=15 August 2008 |publisher=Kommersant |language=ru |access-date=3 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140916181813/http://www.kommersant.ru/doc/1011783 |archive-date=16 September 2014 }}</ref><ref>{{cite web |title=Rights Groups Say South Ossetian Militias Burning Georgian Villages |url=http://www.rferl.org/content/Ossetian_Militias_Burn_Georgian_Villages/1292746.html |date=30 September 2008 |publisher=RFE/RL |access-date=3 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140903102226/http://www.rferl.org/content/Ossetian_Militias_Burn_Georgian_Villages/1292746.html |archive-date=3 September 2014 |url-status=live }}</ref> [[საფრანგეთიშ პრეზიდენტი|საფრანგეთიშ პრეზიდენტ]], [[ნიკოლა სარკოზი]]ქ, 2008 წანაშ 12 მარაშინათუთას, ტყვიაჸთამაშ მეტებაშ აპიჯაფას მორაგადაფათ მიოჭირინჷ.<ref>{{cite news |url=https://old.civil.ge/eng/article.php?id=19069 |title=Russia Endorses Six-Point Plan |publisher=Civil.Ge |date=12 August 2008 | access-date=29 December 2021 }}</ref> რუსეთიქ, 26 მარაშინათუთას, აფხაზეთ დო ობჟათე ოსეთ ზოხო რესპუბლიკეფო აღიარჷ.<ref name="kremlin">{{cite web|url=http://kremlin.ru/eng/speeches/2008/08/26/1543_type82912_205752.shtml|title=Statement by President of Russia Dmitry Medvedev|publisher=The Kremlin|date=26 August 2008|archive-url= https://web.archive.org/web/20080902001442/http://www.kremlin.ru/eng/speeches/2008/08/26/1543_type82912_205752.shtml|archive-date=2 September 2008}}</ref> საქორთუოშ თარობაქ რუსეთწკჷმა დიპლომატიურ ურთიართობეფ მეჭყვიდჷ.<ref name="break">{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7588428.stm |title=Georgia breaks ties with Russia |work=BBC News |date=29 August 2008 |access-date=3 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006073511/http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7588428.stm |archive-date=6 October 2014 |url-status=live }}</ref> 8 გჷმათუთას, რუსულ ოურდუმე ნძალეფქ ქჷდიტუეს აფხაზეთიშ დო ობჟათე ოსეთიშ გოხოლუაშ ბუფერულ ზონეფი, ნამუშ შედეგო ევროპაშ რსხუშ დუმაკვირე მისია საქორთუოშ ბუფერულ ზონეფშა გენშაშქვეს.<ref>{{cite news |url=https://civil.ge/archives/117657 |title=Russia Completes 'Most of Withdrawal' – EU Monitors |publisher=Civil Georgia|date=8 October 2008| access-date=2023-02-22}}</ref><ref>{{cite news |url=https://civil.ge/archives/117667 |title=Moscow Says EU Monitors Fully Control 'Buffer Zones' |publisher=Civil Georgia|date=9 October 2008| access-date=2023-02-22}}</ref> ლჷმაშ უკული, საქორთუო ანტკიცენს, ნამჷ-და აფხაზეთ დო ობჟათე ოსეთ [[საქორთუოშ ოკუპირაფილი ტერიტორიეფი|დორხველ ოკუპირებულ ტერიტორიეფ]] რენ.<ref name="parliament.ge">{{cite web |url=http://www.parliament.ge/index.php?lang_id=ENG&sec_id=98&info_id=20047 |title=Resolution of the Parliament of Georgia on the Occupation of the Georgian Territories by the Russian Federation |date=29 August 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080903224516/http://www.parliament.ge/index.php?lang_id=ENG&sec_id=98&info_id=20047 |archive-date=3 September 2008}}</ref><ref>{{cite news |url=https://old.civil.ge/eng/article.php?id=19330 |title=Abkhazia, S.Ossetia Formally Declared Occupied Territory |publisher=Civil.Ge |date=28 August 2008 | access-date=29 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080903230132/http://www.civil.ge/eng/article.php?id=19330 |archive-date=3 September 2008 |url-status=live}}</ref> === ქორთულ ორცებაშ თარობა (2012–ასეშა) === [[ფაილი:Solvita Āboltiņa tiekas ar Gruzijas premjerministru (cropped).jpg|thumb|upright|[[ბიძინა ივანიშვილი]] — „[[ქორთული ორცება — დემოკრატიული საქორთუო|ქორთულ ორცებაშ]]“ დჷმარსხუაფალ დო პატჷცემულ დუდმახვენჯი.]] [[საქორთუოშ საპარლამენტოშ გიშაგორუეფი 2012|2012 წანაშ საპარლამენტო გიშაგორუეფშო]] ხაზირებაშის, საქორთუოქ მანჯჷ საკონსტიტუციო რეფორმეფ [[საპარლამენტო სისტემა|საპარლამენტო დემოკრატიაშა]] გინულაშ ღანკით, ნამუშით ემაჸონაფალ ხემანჭაუფეფ პრეზიდენტშე პრემიერ-მინისტრის გეგნაჩჷ.<ref>{{cite news |title=Georgia's Constitutional Changes |url=https://www.crisisgroup.org/europe-central-asia/caucasus/georgia/georgia-s-constitutional-changes |work=International Crisis Group |date=1 March 2012|access-date=29 December 2021}}</ref> გინულა დოჭყაფედუკო-ოკო 2012 წანაშ საპარლამენტო გიშაგორუეფით დო გათებედუკო-ოკო [[საქორთუოშ საპრეზიდენტო გიშაგორუეფი 2013|2013 წანაშ საპრეზიდენტო გიშაგორუეფით]]. [[საქორთუოშ საპარლამენტოშ გიშაგორუეფი 2012|2012 წანაშ საპარლამენტო გიშაგორუეფქ]] გიშეგორჷ [[ართოიანი ნაციონალური ყარაფი|ართოიან ნაციონალურ ყარაფიშ]] მარცხებათ დო პარტია „[[ქორთული ორცება — დემოკრატიული საქორთუო|ქორთულ ორცებაშ]]“ გომორძგუათ — ნამუთ რდჷ პირველ თინჩალგიშაგორუეფშ რზათ ხეშუულებაშ გინოჩამა საქორთუოს.<ref>{{Citation|title=Saakashvili Concedes Defeat in Parliamentary Election|newspaper=Civil.ge|date=2 October 2012|url=https://old.civil.ge/eng/article.php?id=25299|access-date=29 December 2021|archive-date=29 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211229182211/https://old.civil.ge/eng/article.php?id=25299|url-status=live}}</ref> პირველ წანა ახალ „ქორთულ ორცებაშ“ თარობაშ დო პრეზიდენტ სააკაშვილიშ შქას აწორინაფაშ „კოჰაბიტაციაშ“ (წორორინაშ) ბორჯით ეიშანჷ.<ref>{{cite news |title=Georgian tycoon Ivanishvili confirmed as prime minister |url=https://www.reuters.com/article/us-georgia-parliament-idUSBRE89O0Z820121025 |work=Reuters |date=25 October 2012|access-date=29 December 2021}}</ref><ref>{{cite news |title=Georgia: Conflict Rather than Cohabitation |url=https://eurasianet.org/georgia-conflict-rather-than-cohabitation |work=Eurasianet |date=8 February 2013|access-date=29 December 2021}}</ref><ref>{{cite news |title=Georgia's Historic Transition Faces Crucial Tests In 2013 |url=https://www.rferl.org/a/georgias-historic-transition-faces-crucial-tests-in-2013/24799963.html |work=RFE/RL |date=16 December 2012 |access-date=29 December 2021 |archive-date=29 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211229171313/https://www.rferl.org/a/georgias-historic-transition-faces-crucial-tests-in-2013/24799963.html |url-status=live }}</ref> [[გიორგი მარგველაშვილი|გიორგი მარგველაშვილქ]], „ქორთულ ორცებაშით“ წჷმორინაფილ კანდიდატიქ, გიშაგორუეფს გიმორძგჷ დო სააკაშვილ დოთირჷ, ნამუქჷთ „ქორთულ ორცებაშ“ ხემანჭუაფა ხოლო უმოსო გაჸონიერჷ.<ref>{{cite news |title=Georgia PM ally Giorgi Margvelashvili 'wins presidency' |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-24696261 |work=BBC News |date=27 October 2013 |archive-date=26 October 2022 |access-date=15 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221026225539/https://www.bbc.com/news/world-europe-24696261 |url-status=live }}</ref> [[ბიძინა ივანიშვილი]], ბიზნესმენი, ნამუქჷთ დარსხჷ „ქორთულ ორცება“, რდჷ თიშ პირველ პრემიერ-მინისტრი, სოიშახ 2013 წანას ვეგნოდირთჷნ. მარა, თინა იშენით პარტიაშ არძაშე გაულამ პერსონათ სქიდუდჷ, თიშ უმკუჯინალო, ნამჷ-და 2018 წანაშახ აკა პოსტ ვაუკებუდჷნ.<ref>{{cite news |title=Irakli Garibashvili Named as Georgia's Next Prime Minister |url=https://jamestown.org/program/irakli-garibashvili-named-as-georgias-next-prime-minister/ |work=Jamestown Foundation |date=4 November 2013 |access-date=29 December 2021 |archive-date=29 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211229171313/https://jamestown.org/program/irakli-garibashvili-named-as-georgias-next-prime-minister/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=Did Georgia's 'Informal Leader' Pressure Prime Minister To Resign? |url=https://www.rferl.org/a/caucasus-report-georgia-garibashvili-resigns/27447558.html |work=RFE/RL |date=24 December 2015 |access-date=29 December 2021 |archive-date=29 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211229171312/https://www.rferl.org/a/caucasus-report-georgia-garibashvili-resigns/27447558.html |url-status=live }}</ref> დო სააკაშვილს მუთ ოხჷნ, თიქ საქორთუო 2013 წანაშ გიშაგორუეფშ უკულ მალასნო ქჷდიტუ დო 2018 წანას თის ბრალ წჷმურინეს კორუფციას დო ხემანჭუაფაშ უბადოთ გჷმორინაფას, ნამუსჷთ თინა გინმივარენდჷ. სააკაშვილ ხურგაშ გალეშე აგჷნძორენდუ „ართოიან ნაციონალურ ყარაფიშ“ დუდმახვენჯიშ პოსტის რინას, ნამუქჷთ ასე თარ ოპოზიციურ პარტიათ გჷნირთუ.<ref>{{cite news |title=Mikheil Saakashvili: Georgian ex-president arrested returning from exile |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-58767420 |work=BBC News |date=1 October 2021 |archive-date=15 December 2021 |access-date=15 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211215195620/https://www.bbc.com/news/world-europe-58767420 |url-status=live }}</ref> „ქორთულ ორცებაქ“ [[საქორთუოშ საპარლამენტო გიშაგორუეფი 2016|2016 წანაშ საპარლამენტო გიშაგორუეფს]] გიმორძგჷ დო 150-შე 115 მანდატით საკონსტიტუციო უმენტაშობა მიპალჷ.<ref>{{cite news |title=Constitutional Amendments Initiated |url=https://old.civil.ge/eng/article.php?id=30072 |work=Civil.ge |date=3 May 2017 |access-date=29 December 2021 |archive-date=29 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211229171312/https://old.civil.ge/eng/article.php?id=30072 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=Georgian government offers concessions to end crisis |url=https://eurasianet.org/georgian-government-offers-concessions-to-end-crisis |work=Eurasianet |date=24 June 2019 |access-date=29 December 2021}}</ref><ref>{{cite news |title=Transparency International urges dialogue with civil society during political crisis in Georgia |url=https://www.transparency.org/en/press/georgia-political-crisis-dialogue-with-civil-society |work=Transparency International |date=30 November 2019 |access-date=29 December 2021 |archive-date=29 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211229171313/https://www.transparency.org/en/press/georgia-political-crisis-dialogue-with-civil-society |url-status=live }}</ref> [[საქორთუოშ საპრეზიდენტო გიშაგორუეფი 2018|2018 წანაშ საპრეზიდენტო გიშაგორუეფს]] პარტია „ქორთულ ორცებაქ“ ხუჯ დუკინჷ ზოხორინელ კანდიდატ [[სალომე ზურაბიშვილი|სალომე ზურაბიშვილს]], ნამუქჷთ მაჟირა ტურს გიმორძგჷ დო ქიანაშ ისტორიას პირველ ოსურ პრეზიდენტო გჷნირთუ.<ref>პარლამენტიშ სპიკერ [[ნინო ბურჯანაძე]]ს ჟირშა უკებუდჷ პრეზიდენტიშ მოღალობაშ პოსტი, 2003 დო 2007 წანეფს.</ref> თენა რდჷ საქორთუოშ პრეზიდენტიშ ეკონია ბონ გიშაგორუეფი, ანდანე გეჸვენჯ საკონსტიტუციო რეფორმეფქ არძაშოულ კალიშრღვაფა გაუქვეს .<ref name="Georgia elects Salome Zurabishvili">{{cite news |title=Georgia elects Salome Zurabishvili as first woman president |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-46376344 |work=BBC News |date=29 November 2018 |archive-date=26 October 2022 |access-date=15 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221026225543/https://www.bbc.com/news/world-europe-46376344 |url-status=live }}</ref> 2019 წანას, რუს დეპუტატი, [[სერგეი გავრილოვი (პოლიტიკოსი)|სერგეი გავრილოვიშ]], ვიზიტიშ დო თიშ „[[მართმადიდებელობაშ ინტერპარლამენტურ ასამბლეა]]ს“ კათაფაშ გეშა, [[საპროტესტო გიშულეფ საქორთუოს 2019-2020|პროტესტეფ გჷმიჭანუ]]. პროტესტანტეფ თხულენდეს ოგიშაგორუე რეფორმას რინელ ესვარილი, პროპორციულ-მაჟორიტარულ ოგიშაგორუე სისტემაშ ოთირალო, ნამუთ, თინეფიშ ტკიცებათ, 2016 ანას გიშაგორუეფს გამაგე პარტიას კაბეტ უმენტაშობას არზენდჷნ. გამაგე პარტიაქ კანკალე მოთხირს ქუდაჸუნჷ დო გავრილოვიშ ვიზიტ გადღანჷ. 2020 წანაშ [[საქორთუოშ საპარლამენტო გიშაგორუეფი 2020|საპარლამენტო გიშაგორუეფ]]შახ, ტომბა პოლიტიკური კრიზისიშ გინაძალებერო მანჯებულ ერეფოშქაშე მედიაციაშ უკული, თე გიშაგორუეფშო სპეციალურო დენტკიცჷ თირელ ოგიშაგორუე სისტემაქ.<ref>{{cite news |title=Georgian Dream, Opposition Reach Consensus over Electoral Reform |url=https://civil.ge/archives/341385 |work=Civil.ge |date=8 March 2020 |access-date=29 December 2021 |archive-date=20 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211220002113/https://civil.ge/archives/341385 |url-status=live }}</ref> დოკინელ ოგიშაგორუე ბარიერიშ შედეგო, პარლამენტის ჩხორო პარტიაქ ქჷმოხვადუ. „ქორთულ ორცებაქ“ ხონარეფიშ 48 პროცენტ მიღჷ, დახე თიჯგურა მაძირაფალი, მუთ ოთხ წანაშ კინოხჷნ, ნამუთ, უმოს პროპორციულ ოგიშაგორუე სისტემაშ დო მაჟორიტარულ ოლქეფშ მუდანობაშ შანულამო დარკებაშ გეშა, 150-შე 90 მანდატშა გეგნიჸონჷ. მარა, ოპოზიციაქ ქვირთოსანობა ქეკადჷ ხეშუულებას, ნამუქჷთ გეგმიჭანჷ მუსხირენთუთამ [[საქორთუოშ პოლიტიკურ კრიზისი 2020-2021|პოლიტიკურ კრიზისი]]. ოპოზიცია დო მომიტინგე მენმოღალეეფ ხეახალ გიშაგორუეფს თხულენდს.<ref>{{cite news |title=Georgia protests: Tbilisi police fire water cannon at demonstrators |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-54868053 |work=BBC News |date=8 November 2020 |archive-date=15 December 2021 |access-date=15 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211215193329/https://www.bbc.com/news/world-europe-54868053 |url-status=live }}</ref> პოლიტიკურ კრიზისიქ ობორჯეთ გემანჯჷ 2021 წანაშ პირელს, ევრორსხუშ აშაჸუნათ მეღებულჷ აპიჯაფათ,<ref>{{cite news |title=New EU Proposal: Amnesty for Rurua, Melia, 2022 Snap Polls if GD Gets Less than 43% in Locals |url=https://civil.ge/archives/413785 |work=Civil.ge |date=18 April 2021 |access-date=29 December 2021 |archive-date=26 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211226180603/https://civil.ge/archives/413785 |url-status=live }}</ref> ნამუშეთ მუზმარენ თუთაშ უკულ გეგშართჷ მუჭოთ გამაგე პარტია „ქორთულ ორცებაქ“, თეშ ოპოზიციურ „ართოიან ნაციონალურ ყარაფიქ“.<ref>{{cite news |title=President Michel to Start Consultations after GD's EU-Brokered Deal Withdrawal |url=https://civil.ge/archives/434558 |work=Civil.ge |date=29 July 2021 |access-date=29 December 2021 |archive-date=26 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211026082704/https://civil.ge/archives/434558 |url-status=live }}</ref> 2022 წანას, [[საქორთუო დო რუსეთ-უკრაინაშ ლჷმა|უკრაინაშა რუსეთიშ მინოკათუაშის]], საქორთუოქ უკრაინას დიპლომატიურო დო ჰუმანიტარულო ქალუდირთჷ, მარა ვაკათაფე შხვა ქიანეფს რუსეთიშო სანქციეფიშ მიშაღალაშ ოკითხირეს. ლჷმაშ დოჭყაფაშე, [[რუსეფიშ ემიგრაცია რუსეთ-უკრაინაშ ლჷმაშ ბორნჯის (2022–ასეშა)|რუს გინოყარაფილეფიშ]] გინაულარ ქიანეფს შქას, საქორთუო პირველ აბანს რე. რუსეფს, თეშ მუჭოთ ანდა შხვაშ თურსჷნ, ვიზაშ უმუშო ართ წანაშ განწეხანს დოსქილადაშ ნება უღჷდეს, მარა ანდა ქორთუქ საქორთუოს რუს მენმოღალეეფიშ მოძინელ მუდანობა უშქურანჯობაშ რისკო აჩამა დიჭყჷ.<ref>{{Cite news |last=Shota Kincha |date=22 May 2022 |title=Russian exiles get a chilly reception in Georgia – VoxEurop |language=en-US |work=Voxeurope |url=https://voxeurop.eu/en/russian-exiles-get-a-chilly-reception-in-georgia/ |access-date=2022-06-26}}</ref><ref>{{Cite news|date=20 May 2023 |title=90 დღე 366-ის წინააღმდეგ - საქართველო-რუსეთის უვიზო მიმოსვლის მოკლე ისტორია|language=en-US |work=Radio Freedom|url=https://www.radiotavisupleba.ge/a/საქართველო-რუსეთის-უვიზო-მიმოსვლის-მოკლე-ისტორია/32419480.html}}</ref> ლჷმაშ დოჭყაფაშე მალასნო, საქორთუოქ ევრორსხუშა კათაფაშ გჷნაცხად უკრაინა დო მოლდოვაწკჷმა ართო გენშეღჷ. თიშ უმკუჯინალო, ნამჷ-და ეკონია ჟირ ქიანაქ კანდიდატიშ სტატუს მუზმარენ თუთაშ უკულ მიღჷ, საქორთუოს კანდიდატიშ სტატუსიშ დაინალებერო პიჯალეფ გენშუღეს, ნამუეფჷთ უმენტაშო სასამართო რეფორმეფს, კანონიშუჟინაშობას, დეოლიგარქიზაციას დო მაღალპოლარიზებულ პოლიტიკურ დო მედიაელმოლიშ გინოჭყვიდუას ოხუდჷ.<ref>{{Cite web |date=2022-06-17 |title=European Commission's Memo Detailing Recommendations for Georgia |url=https://civil.ge/archives/496656 |access-date=2025-04-08 |work=Civil Georgia |language=en |archive-date=7 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220707183921/https://civil.ge/archives/496656 |url-status=live }}</ref> [[ფაილი:2024_Georgian_Protests,_May_2_a.jpg|thumb|[[გერგეზეფიშ მოედანი|გერგეზეფიშ მოედანს]] ოშობათ მომიტინგე ტრანსპორტიშ ყარაფის ოცილუ]] გეჸვენჯ თუთეფს ევრორსხუწკჷმა ურთიართობეფქ გეუფრაშუ, პარტია „ქორთულ ორცებაქ“ პროევროპულ სოციალ-დემოკრატიულშე ევროსკეპტიკურ დო სოციალურო კონსერვატიულ პარტით გჷნირთუ. 2023 წანაშ მელახის, „ქორთულ ორცებაქ“ ქეშეცადჷ მეუღებუდუკო კანონ შხვაშ თურ გაულაშ ქანთელუაშ გეშა, ნამუთ ვასათარობო ორგანიზაციეფს (ენჯეო) ავალდებულენს, დერეგისტრირან „შხვაშ თურ გაულაშ აგენტეფო“, დო თინეფს დაფინანსებაშ 20 პროცენტშე უმოს შხვაშ თურშე გენშალენა-და.<ref>{{Cite web |date=2023-03-07 |title=Law on "Transparency of Foreign Funding" Passes 76-13 in the First Reading |url=https://civil.ge/archives/529567 |access-date=2024-05-12 |website=Civil Georgia |language=en-US |archive-date=8 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230308124013/https://civil.ge/archives/529567 |url-status=live }}</ref> კანონპროექტშენ დისკუსიეფ ააშ-იშ სახენწჷფო დეპარტამენტიშ, გოეროშ დო ევრორსხუშ პროტესტიშ დო გენჭირაშ ფონს იმანჯჷ.<ref>{{Cite web |last=Ritchie |first=Rhea Mogul, Sophie Tanno, Niamh Kennedy, Hannah |date=2023-03-09 |title=Georgia withdraws 'foreign influence' bill but opposition vows more protests |url=https://www.cnn.com/2023/03/09/europe/georgia-bill-protests-withdrawn-intl-hnk/index.html |access-date=2024-05-12 |website=CNN |language=en |archive-date=9 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230309090219/https://www.cnn.com/2023/03/09/europe/georgia-bill-protests-withdrawn-intl-hnk/index.html |url-status=live }}</ref> მანგურ კანონპროექტ 2024 წანაშ პირელს წჷმარინუეს დო გეჸვენჯ თუთას მიღეს.<ref>{{Cite web |title=Ruling party to resubmit bill on transparency of foreign influence to Parliament {{!}} AGENDA.GE |url=https://agenda.ge/en/news/2024/38524 |access-date=2024-05-12 |website=agenda.ge |language=en}}</ref> 2023 წანაშ ქირსეთუთას, უმენტაშ პიჯალეფიშ ურთებუობაშ უმკუჯინალო, საქორთუოს ევრორსხუშ კანდიდატიშ სტატუსიქ მიაჩჷ. თეშ მანგიორო, თე კრიტერიუმეფ დო გენაძინეფი, მუჭომით რე 2024 წანაშ დუდიშულ დო თინუ საპარლამენტო გიშაგორუეფი, თი პიჯალათ გჷნირთუ, ნამჷ-და საქორთუოს გეგნურთუმუდუკო კათაფაშ გეშა რეალურ მორაგადეეფშან.<ref>{{Cite web |date=2023-11-08 |title=EC Spells Out Nine Steps for Georgia to Start Accession Negotiations |url=https://civil.ge/archives/568417 |access-date=2025-04-08 |work=Civil Georgia |language=en |archive-date=17 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240817002155/https://civil.ge/archives/568417 |url-status=live }}</ref> 2024 წანაშ 26 გჷმათუთას მანჯებულჷ [[საქორთუოშ საპარლამენტო გიშაგორუეფი 2024|საპარლამენტო გიშაგორუეფს]] საეგებიო აკორცუაფეფქ დო ქვირთოსანობაქ გჷმიჭანუ [[საქორთუოშ პოლიტიკურ კრიზისი (2024-ასეშა)|პოლიტიკურ კრიზის]] დო [[საქორთუოშ საპროტესტო აქციეფი (2024-2026)|პროტესტეფი]]. კრიზისიქ გეუფრაშუ თიშ უკული, მუთ პრემიერ-მინისტრ [[ირაკლი კობახიძე]]ქ 2028 წანაშახ [[საქორთუოშ კათაფ ევროპაშ რსხუშა|ევრორსხუშა კათაფაშ პროცესიშ]] ობორჯეთ გაჩემებაშ გეშა გაცხადჷნ დო თეშ სამანჯელო შანტაჟ მიჸონუ.<ref>{{Cite web |title=PM Kobakhidze: No EU accession negotiations until 2028, rejecting grants to avoid blackmail |url=https://1tv.ge/lang/en/news/pm-kobakhidze-no-eu-accession-negotiations-until-2028-rejecting-grants-to-avoid-blackmail/ |access-date=2024-12-13 |website=1TV |language=en-US |archive-date=3 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203101528/https://1tv.ge/lang/en/news/pm-kobakhidze-no-eu-accession-negotiations-until-2028-rejecting-grants-to-avoid-blackmail/ |url-status=live }}</ref> გამაგე პარტიაშ კანდიდატიშ, [[მიხეილ ყაველაშვილი]]შ, პარლამენტიშ ოგიშაგორუე კოლეგიაშით ახალ პრეზიდენტო ინაუგურაციაშ ფონს პოლიტიკურ კრიზისიშ მორანწკე რაუნდიქ დიჭყჷ. კინოხიან პრეზიდენტ [[სალომე ზურაბიშვილი|სალომე ზურაბიშვილქ]], ნამუთ 2020–2021 წანეფს საქორთუოშ პოლიტიკურ კრიზისიშ ბორჯის გამაგე პარტიას აწუდირთჷნ, თე პროცეს ვალეგიტიმურო მირჩქინჷ დო ხეშუულებაშ გინოჩამაშ აღიარებაშენ ვარ გაცხადჷ.<ref>{{Cite web |title=Joint Statement by High Representative Josep Borrell and European Commission on Parliamentary elections |url=https://1tv.ge/lang/en/news/joint-statement-by-high-representative-josep-borrell-and-european-commission-on-parliamentary-elections/ |access-date=2024-12-13 |website=1TV |language=en-US |archive-date=4 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241204050004/https://1tv.ge/lang/en/news/joint-statement-by-high-representative-josep-borrell-and-european-commission-on-parliamentary-elections/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Two Georgia opposition leaders arrested at anti-government protest |url=https://www.theguardian.com/world/2025/feb/02/georgia-opposition-leaders-arrested-anti-government-protest |date=2025-02-02 |access-date=2025-04-08 |website=The Guardian |language=en}}</ref> == გეოგრაფია == {{თარი|საქორთუოშ გეოგრაფია}} [[ფაილი:Georgia Topography.png|thumb|250px|მარჯვნივ|საქორთუოშ ფიზიკურ რუკა]] [[ფაილი:Koppen-Geiger Map GEO present.svg|thumb|upright=1.30|საქორთუოშ [[კიოპენიშ კლიმატიშ კლასიფიკაცია|კლიმატიშ კლასიფიკაცია]]შ რუკა კიოპენიშ სისტემაშ მეჯინათ]] საქორთუო გვალამ ქიანა რე, ნამუთ დახე ედომუშამო [[ობჟათე კავკაცია|ობჟათე კავკაციას]] იდვალუაფუ დო თიშ ტერიტორიაშ [[ბჟაეიოლი საქორთუო|მოჩილ ნორთ]] [[კავკაციონი|კავკაციაშ წყარგჷმართუშ]] ოორუეშე, [[ოორუე კავკაცია]]ს რე.<ref>[https://www.britannica.com/EBchecked/topic/100270/Caucasus 'Caucasus (region and mountains, Eurasia)'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100427041609/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/100270/Caucasus |date=27 April 2010 }}. ''[[Encyclopædia Britannica]]'', 2010: "Occupying roughly {{convert|170000|mi2|km2|abbr=on}}, it is divided among Russia, Georgia, Azerbaijan, and Armenia and forms part of the traditional dividing line between Europe and Asia. It is bisected by the Caucasus Mountains; the area north of the Greater Caucasus range is called Ciscaucasia and the region to the south Transcaucasia. Inhabited from ancient times, it was under nominal Persian and Turkish suzerainty until conquered by Russia in the 18th–19th centuries."</ref><ref>{{cite web|url=http://cesww.fas.harvard.edu/ces_definition.html|title=CESWW – Definition of Central Eurasia|publisher=Cesww.fas.harvard.edu|access-date=6 August 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100805052739/http://cesww.fas.harvard.edu/ces_definition.html|archive-date=5 August 2010}}</ref> ქიანა იდვალუაფუ ოორუე განედეფიშ 41°-შე 44°-შა დო ბჟაეიოლ გრძედეფიშ 40°-შე 47°-შა, ფართობი — 67,900 კმ². [[ლიხიშ ქჷნდჷრი|ლიხიშ ქჷნდჷრ]] ქიანას ბჟაეიოლ დო ბჟადალ ნორთეფო რთჷნს.<ref name="Cac">{{cite web|url=http://www.cac-biodiversity.org/geo/geo_geography.htm |title=Georgia:Geography |publisher=Cac-biodiversity.org |access-date=3 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511110424/http://www.cac-biodiversity.org/geo/geo_geography.htm |archive-date=11 May 2011 }}</ref> ისტორიულო, საქორთუოშ ბჟადალ ნორთ კოლხეთიშ ჯოხოთ რდჷ ჩინებული, ბჟაეიოლ პლატოს იბერია ჯოხოდჷ.<ref name="NAG">[[Nana Bolashvili]], Andreas Dittmann, Lorenz King, Vazha Neidze (eds.): '''''National Atlas of Georgia – Nationalatlas von Georgien''''', 138 pages, Steiner Verlag, 2018{{ISBN|978-3-515-12057-9}}</ref> [[კავკაციონი]]შ გვალამ ქჷნდჷრ გუთმაჭყანს საქორთუოშ ოორუე ხურგის.<ref name="Cac" /> ქვალაშ ქჷნდჷრს გიშმალ თარ შარეფ რუსეთიშ ტერიტორიაშა [[დინოხოლენი ქართლი]]შ დო ოორუე ოსეთიშ მემარსხუაფალ როკიშ სორილიშ დო (საქორთუოშ [[ხევი (აკანი)|ხევიშ]] აკანს) [[დარიალიშ ლეხერიშ]] გიშულათ მეურს. ქიანას ობჟათეშე უხურგანს [[მორჩილი კავკაციონი|მორჩილ კავკაციონიშ]] გვალეფი.<ref name="Cac" /> კავკაციონიშ ქჷნდჷრიშ სიმაღალა ბრელით უმოს რე მორჩილ კავკაციონშე, თიშ უმაღალაშ კონკეფ ზუღაშ დონეშე 5000 მეტრშე უმოს სიმაღალას. [[ფაილი:Kasbek from Tsminda Gergeti (10600419415).jpg|thumb|[[მყინვარწვერი]] საქორთუოშ ოორუე-ბჟაეიოლშე]] საქორთუშო უმაღალაშ გვალა რე [[შხარა]], 5,203 მეტრი, მაჟირა უმაღალაში — [[ჯანღა]], ზუღაშ დონეშე 5,059 მ. შხვა ჩინებულ კონკეფ რე: [[მყინვარწვერი]] — 5,047 მ., [[შოთა რუსთაველიშ კონკი]] — 4,960 მ., [[თეთნულდი]] — 4,858 მ., [[უშბა]] — 4,700 მ. დო [[აილამა]] — 4,547 მ.<ref name="Cac" /> ჟიმოშინელ კონკეფშე ხვალე მყინვარწვერ რე [[ვულკანი|ვულკანურ]] გოჭყაფაში. კავკაციონშ თარ ქჷნდჷრიშ მანგას, მყინვარწვერ დო შხარაშ შქას (დოხოლაფირო 200 კმ-შ მეძენას) რინელ რეგიონს ანდა [[ჯიშთი|ჯიშთ]] დომინირენს.<ref name="NAG"/> ტერმინ „მორჩილ კავკაციონიშ გვალეფი“ შხირას გჷმირინუაფუ ობჟათე საქორთუოშ გვალამ (სუბეეფიშ) ტერიტორიეფიშ ეიოჭარალო, ნამუეფჷთ ლიხიშ ქჷნდჷრით კაბეტ კავკაციონიშ ქჷნდჷრწკჷმა რე მერსხილი.<ref name="Cac" /> ედომუშამო რეგიონქ შილებე დიხასიათას, მუჭოთ შხვადოშხვა, ურთიართმერსხილ გვალაშ ქჷნჷრეფიშ (თარო ვულკანურ გოჭყაფაშ) დო პლატოეფშე აკონწყილი, ნამუეფიშ სიმაღალა 3,400 მეტრის ვეგნანჭჷნ. თე ტერიტორიაშ გიშარჩქინელ მახასიათებელეფ რე [[ჯავახეთიშ გაბარი]], ტობეფი, თინეფს შქას [[ტაბაწყური]] დო [[ფარავანი (ტობა)|ფარავანი]], თაშნეშე მინერალურ დო ჩხე წყარეფი. საქორთუოშ ჟირ თარ წყარმალუ რე [[რიონი]] დო [[მტკვარი]].<ref name="NAG"/> === ტოპოგრაფია === [[ფაილი:Zemo Svaneti, June, 2018-10.jpg|thumb|მარცხნივ|შონე — საქორთუო]] ქიანაშ ტერიტორიას ლანდშაფტ ძალამ ანდაკორობამ რე. ბჟადალ საქორთუოშ ლანდშაფტ იკათუანს რზენიშ ლენჭყერ ტყალეფშე, დღვებუეფშე დო [[ზჷმიერო ჭოროფამ ტყა|ზჷმიერო ლამე ტროპიკულ ტყალეფშე]] იროიან თირეფშა დო ჯიშთეფშა, ქიანაშ ბჟაეიოლ ნორთის — [[გვერდო ტიოზიშ ზონეფი|გვერდო არიდულ]] ველეფიშ მორჩილ მუნაკვათეფჷთ აფხვადჷნა.<ref name="NAG"/> [[ფაილი:სვანეთი,ქურულდის ტბები.jpg|thumb|მარცხნივ|ქურულდიშ ტობეფი, შონე, საქორთუოშ ოორუე-ბჟადალშე]] ბჟადალ საქორთუოშ რზენ რაიონეფს ორთაშობურ ჰაბიტატიშ კაბეტ ნორთიქ ეკონია 100 წანაშ განწეხანს [[ოფუტეშ მეურნობა]]შ წუმოძინაშ დო ურბანიზაციაშ გეშა ქეგედინჷ. კოლხეთიშ რზენიშ ტყალეფიშ უმენტაშ ნორთ ასეშო ფაქტობურო ვა რე, თი რეგიონეფიშ მოხ, ნამუეფჷთ ერუანულ პარკეფშა დო ტყაჩირეფშა მიშმურსჷნ (სამან., [[პალიასტომი]]შ ტობაშ ტერიტორია). ასეშო, ტყაშოფორუე, ზოგადო, რზენეფიშ უმუშო სქიდუ დო თარო ლაკადეფს დო გვალეფს იდვალუაფუ. ბჟადალ საქორთუოშ ტყალეფ, ზუღაშ დონეშე 600 მეტრიშ გიმე, თარო ფურცელამ ჯალეფშე აკმოდირთუ დო იკათუანს თიჯგუარ გვარობეფს, მუჭომეფით რე: [[ჭყონი]], [[ცჷ (ჩანარი)|ცჷ]], [[წიფური]], [[ჭანდარი]], [[ლანჯი|ლანჯ]] დო [[ჭუბური]]. ანდა აბანს თაშნეშე აფხვადჷნა იროწვანე გვარობეფი, მუჭომით რე [[ბზაკალი]]. საქორთუოშ 4000-შე უმოს მაღალ ჩანარშე დოხოლაფირო 1000 [[ენდემიზმი|ენდემურ]] რე.<ref>{{cite web |url=http://www.endemic-species-caucasus.info/ |title=Endemic Species of the Caucasus |publisher=Endemic-species-caucasus.info |date=7 January 2009 |access-date=5 May 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090412080946/http://www.endemic-species-caucasus.info/ |archive-date=12 April 2009 |url-status=live }}</ref> [[ფაილი:2025-05-25 Vardzia 9.jpg|thumb|მარცხნივ|ქვიბ ნოღა — [[ვარძია]], გიმე წყარმალუ [[მტკვარი]]შ ლეხერით]] [[აჭარა]]ს, [[მესხეთიშ ქჷნდჷრი]]შ ბჟადალ-ცენტრალურ ფერდეფს, თეშ მუჭოთ მუზმარენ ლოკაციას სამარგალოს დო აფხაზეთის, [[ზჷმიერო ჭოროფამ ტყა|ლამე ზჷმიერ კლიმატიშ ტყალეფ]] ჩანს. ზუღაშ დონეშე 600–1000 მეტრიშ სიმაღალას, ფურცემაცჷმე ტყა მიასვარუ ფართოფურცელამ დო წვიწვამ გვარობეფიშ მაკათურ ესვარილ ტყას. ზონა თარო აკმოდირთუ წიფურიშ, [[კავკაციურ შვაჭა|შვაჭა]]შ დო [[კედარი]]შ ტყალეფშე. 1,500–1,800 მეტრიშ სიმაღალაშე ტყა უმენტაშო წვიწვამ რე. ჯალეფიშ ღოზი, მუჭოთ წესი, დოხოლაფირო 1800 მეტრის ითებუ დო თის ალპურ ზონა თირანს, ნამუთ უმენტაშ ტერიტორიას ზუღაშ დონეშე 3000 მეტრაშ სიმაღალაშახ იაფჩჷ.<ref name="NAG"/> ბჟაეიოლ საქორთუოშ ართამ ლანდშაფტ ანდამუდანობაშ ველს დო ლეხერს იკათუანს, ნამუეფჷთ გვალეფით რე გიშართილი. ბჟადალ საქორთუოშე გინორთი, ბჟაეიოლ საქორთუოშ ტყალეფიშ დახე 85 პროცენტ ფურცელმაცჷმე რე. წვიწვამ ტყალეფ ხვალე [[ბორჯომიშ ლეხერი|ბორჯომიშ ლეხერს]] დო უძგალაშ ბჟადალ ტერიტორიას ჩანს. ფურცელმაცჷმე ჯალეფიშ გვარობეფს შქას ჩანს [[წიფური]], [[ჭყონი|ჭყონ]] დო [[ცხიმური]]. შხვა ფურცელმაცჷმე გვარობეფშა მიშმურს [[ლაკინჩხა]]შ მუზმარენ გვარობას, [[ფარფალიაჯა]]ს, [[ლანჯი]]ს დო [[თხირი|თხირს]].<ref name="NAG"/> ზურაშ დონეშე 1000 მეტრიშ სიმაღალას (გიშაკერზაფილო [[თუშეთი]]ს, [[ხევსურეთი]]ს დო [[ხევი (აკანი)|ხევს]]) ფართოთ ჩანს [[სოსნოვსკიშ ფიჭვი|ფიჭვიშ]] დო ლაკინჩხაშ ტყალეფი. ზოგადო, ბჟაეიოლ საქორთუოს ტყალეფ ზუღაშ დონეშე 500–2,000 მეტრიშ სიმაღალას აფხვადჷნა, ალპურ ზონა — 2,000–2,300-შე 3,000–3,500 მეტრაშა. აკა ასქილადირ კაბეტი, რზენიშ ტყალეფ კახეთიშ [[ალაზანი]]შ ვეს რე.<ref name="NAG"/> <!-- === კლიმატი === {{თარი|საქორთუოშ კლიმატი}} [[ფაილი:Waterfall in Mtirala National Park.JPG|thumb|right|Parts of Western Georgia have a subtropical climate, with frequent rain and plenty of green vegetation.]] [[ფაილი:Chaukhi Mountain & Tina Lake, Juta Valley, Mtskheta-Mtianeti, Georgia.jpg|thumb|right|A small [[alpine lake]] in northeastern Georgia]] The climate of Georgia is extremely diverse, considering the nation's small size. There are two main climatic zones, roughly corresponding to the eastern and western parts of the country. The Greater Caucasus Mountain Range plays an important role in moderating Georgia's climate and protects the nation from the penetration of colder air masses from the north. The Lesser Caucasus Mountains partially protect the region from the influence of dry and hot air masses from the south.<ref name="Georgia">{{cite news |last1=Howe |first1=G. Melvyn |last2=Lang |first2=David Marshall |title=Georgia |newspaper=Encyclopedia Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Georgia |publisher=Encyclopædia Britannica |access-date=17 December 2020 |archive-date=7 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007223026/https://www.britannica.com/place/Georgia |url-status=live }}</ref> Much of western Georgia lies within the northern periphery of the humid subtropical zone with annual precipitation ranging from {{convert|1000|–|2500|mm|in|0|abbr=on}}, reaching a maximum during the Autumn months. The climate of the region varies significantly with elevation and while much of the lowland areas of western Georgia are relatively warm throughout the year, the foothills and mountainous areas (including both the Greater and Lesser Caucasus Mountains) experience cool, wet summers and snowy winters (snow cover often exceeds {{convert|2|m|disp=or}} in many regions).<ref name="Georgia" /> Eastern Georgia has a transitional climate from humid subtropical to continental. The region's weather patterns are influenced both by dry Caspian air masses from the east and humid Black Sea air masses from the west. The penetration of humid air masses from the Black Sea is often blocked by mountain ranges ([[Likhi Range|Likhi]] and [[Meskheti]]) that separate the eastern and western parts of the nation.<ref name="NAG"/> The wettest periods generally occur during spring and autumn, while winter and summer months tend to be the driest. Much of eastern Georgia experiences hot summers (especially in the low-lying areas) and relatively cold winters. As in the western parts of the nation, elevation plays an important role in eastern Georgia where climatic conditions above {{convert|1500|m|ft|0}} are considerably colder than in the low-lying areas.<ref name="NAG"/> === ბიოანდაკორობამობა === {{See also|List of fauna of Georgia (country){{!}}List of fauna of Georgia|List of fish of the Black Sea}} [[File:Female Georgian Shepherd - Khevi, Georgia (3).jpg|thumb|[[Georgian Shepherd]] Dog]] [[File:Ჯიხვი ლაგოდეხის ნაკრძალში.jpg|thumb|[[East Caucasian tur]] on the cliffs of [[Lagodekhi Protected Areas]]]] Because of its high landscape diversity and low latitude, Georgia is home to about 5,601 species of animals, including 648 species of [[vertebrate]]s (more than 1% of the species found worldwide) and many of these species are endemics.<ref>{{cite web |url=http://www.biodiversity-georgia.net/index.php?taxon=Chordata |title=Eucariota, Animalia, Chordata |publisher=Institute of Ecology |date=2015 |website=Georgian Biodiversity Database |access-date=7 June 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160625014140/http://www.biodiversity-georgia.net/index.php?taxon=Chordata |archive-date=25 June 2016 }}</ref> A number of large [[carnivore]]s live in the forests, namely [[brown bear]]s, [[wolf|wolves]], [[lynx]]es and [[Panthera pardus tulliana|Caucasian leopards]]. The [[common pheasant]] (also known as the Colchian pheasant) is an endemic bird of Georgia which has been widely introduced throughout the rest of the world as a [[game bird]]. The number of [[invertebrate]] species is considered to be very high but data is distributed across a high number of publications. The spider checklist of Georgia, for example, includes 501 species.<ref name="Caucasus-spiders.info">{{cite web|url=http://caucasus-spiders.info/introduction/checklists/ |title=Caucasian Spiders " Checklists & Maps |publisher=Caucasus-spiders.info |access-date=5 May 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090328225817/http://caucasus-spiders.info/introduction/checklists/ |archive-date=28 March 2009 }}</ref> The [[Rioni|Rioni River]] may contain a breeding population of the critically endangered [[bastard sturgeon]].<ref>{{cite web |url=https://wwf.panda.org/wwf_news/?364051/ship-sturgeon-georgia |title=Dramatic Double Sturgeon Discovery in Georgia |publisher=WWF |date=15 June 2020 |access-date=26 June 2020 |archive-date=29 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200629124703/https://wwf.panda.org/wwf_news/?364051/ship-sturgeon-georgia |url-status=live }}</ref> Slightly more than 6,500 species of [[Fungus|fungi]], including lichen-forming species, have been recorded from Georgia,<ref>Nakhutsrishvili, I.G. ["Flora of Spore Producing Plants of Georgia (Summary)"]. 888 pp., Tbilisi, Academy of Science of the Georgian SSR, 1986</ref><ref name="cybertruffle1">{{cite web |url=http://www.cybertruffle.org.uk/robigalia/eng/index.htm |title=Cybertruffle's Robigalia – Observations of fungi and their associated organisms |publisher=cybertruffle.org.uk |access-date=27 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110920032737/http://www.cybertruffle.org.uk/robigalia/eng/index.htm |archive-date=20 September 2011 |url-status=live }}</ref> but this number is far from complete. The true total number of fungal species occurring in Georgia, including species not yet recorded, is likely to be far higher, given the generally accepted estimate that only about seven per cent of all fungi worldwide have so far been discovered.<ref>Kirk, P.M., Cannon, P.F., Minter, D.W. and Stalpers, J. "Dictionary of the Fungi". Edn 10. CABI, 2008</ref> Although the amount of available information is still very small, a first effort has been made to estimate the number of fungal species endemic to Georgia, and 2,595 species have been tentatively identified as possible endemics of the country.<ref>{{cite web |url=http://www.cybertruffle.org.uk/gruzfung/eng/endelist.htm |title=Fungi of Georgia – potential endemics |publisher=cybertruffle.org.uk |access-date=27 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110927173031/http://www.cybertruffle.org.uk/gruzfung/eng/endelist.htm |archive-date=27 September 2011 |url-status=live }}</ref> 1,729 species of plants have been recorded from Georgia in association with fungi.<ref name="cybertruffle1" /> According to the [[International Union for Conservation of Nature]], there are 4,300 species of vascular plants in Georgia.<ref>{{Cite web|url=https://www.iucn.org/content/georgia-%E2%80%93-haven-biodiversity|title=Georgia – a haven for biodiversity|date=7 December 2012|website=IUCN, International Union for Conservation of Nature|access-date=29 June 2019}}{{dead link|date=July 2022|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> Georgia is home to four ecoregions: [[Caucasus mixed forests]], [[Euxine-Colchic deciduous forests]], [[Eastern Anatolian montane steppe]], and [[Azerbaijan shrub desert and steppe]].<ref name="DinersteinOlson2017">{{cite journal|last1=Dinerstein|first1=Eric|last2=Olson|first2=David|last3=Joshi|first3=Anup|last4=Vynne|first4=Carly|last5=Burgess|first5=Neil D.|last6=Wikramanayake|first6=Eric|last7=Hahn|first7=Nathan|last8=Palminteri|first8=Suzanne|last9=Hedao|first9=Prashant|last10=Noss|first10=Reed|last11=Hansen|first11=Matt|last12=Locke|first12=Harvey|last13=Ellis|first13=Erle C|last14=Jones|first14=Benjamin|last15=Barber|first15=Charles Victor|last16=Hayes|first16=Randy|last17=Kormos|first17=Cyril|last18=Martin|first18=Vance|last19=Crist|first19=Eileen|last20=Sechrest|first20=Wes|last21=Price|first21=Lori|last22=Baillie|first22=Jonathan E. M.|last23=Weeden|first23=Don|last24=Suckling|first24=Kierán|last25=Davis|first25=Crystal|last26=Sizer|first26=Nigel|last27=Moore|first27=Rebecca|last28=Thau|first28=David|last29=Birch|first29=Tanya|last30=Potapov|first30=Peter|last31=Turubanova|first31=Svetlana|last32=Tyukavina|first32=Alexandra|last33=de Souza|first33=Nadia|last34=Pintea|first34=Lilian|last35=Brito|first35=José C.|last36=Llewellyn|first36=Othman A.|last37=Miller|first37=Anthony G.|last38=Patzelt|first38=Annette|last39=Ghazanfar|first39=Shahina A.|last40=Timberlake|first40=Jonathan|last41=Klöser|first41=Heinz|last42=Shennan-Farpón|first42=Yara|last43=Kindt|first43=Roeland|last44=Lillesø|first44=Jens-Peter Barnekow|last45=van Breugel|first45=Paulo|last46=Graudal|first46=Lars|last47=Voge|first47=Maianna|last48=Al-Shammari|first48=Khalaf F.|last49=Saleem|first49=Muhammad|title=An Ecoregion-Based Approach to Protecting Half the Terrestrial Realm|journal=BioScience|volume=67|issue=6|year=2017|pages=534–545|issn=0006-3568|doi=10.1093/biosci/bix014|pmid=28608869|pmc=5451287|doi-access=free}}</ref> It had a 2018 [[Forest Landscape Integrity Index]] mean score of 7.79/10, ranking it 31st globally out of 172 countries.<ref name="FLII-Supplementary">{{cite journal|last1=Grantham|first1=H. S.|last2=Duncan|first2=A.|last3=Evans|first3=T. D.|last4=Jones|first4=K. R.|last5=Beyer|first5=H. L.|last6=Schuster|first6=R.|last7=Walston|first7=J.|last8=Ray|first8=J. C.|last9=Robinson|first9=J. G.|last10=Callow|first10=M.|last11=Clements|first11=T.|last12=Costa|first12=H. M.|last13=DeGemmis|first13=A.|last14=Elsen|first14=P. R.|last15=Ervin|first15=J.|last16=Franco|first16=P.|last17=Goldman|first17=E.|last18=Goetz|first18=S.|last19=Hansen|first19=A.|last20=Hofsvang|first20=E.|last21=Jantz|first21=P.|last22=Jupiter|first22=S.|last23=Kang|first23=A.|last24=Langhammer|first24=P.|last25=Laurance|first25=W. F.|last26=Lieberman|first26=S.|last27=Linkie|first27=M.|last28=Malhi|first28=Y.|last29=Maxwell|first29=S.|last30=Mendez|first30=M.|last31=Mittermeier|first31=R.|last32=Murray|first32=N. J.|last33=Possingham|first33=H.|last34=Radachowsky|first34=J.|last35=Saatchi|first35=S.|last36=Samper|first36=C.|last37=Silverman|first37=J.|last38=Shapiro|first38=A.|last39=Strassburg|first39=B.|last40=Stevens|first40=T.|last41=Stokes|first41=E.|last42=Taylor|first42=R.|last43=Tear|first43=T.|last44=Tizard|first44=R.|last45=Venter|first45=O.|last46=Visconti|first46=P.|last47=Wang|first47=S.|last48=Watson|first48=J. E. M.|title=Anthropogenic modification of forests means only 40% of remaining forests have high ecosystem integrity – Supplementary Material|journal=Nature Communications|volume=11|issue=1|year=2020|page=5978|issn=2041-1723|doi=10.1038/s41467-020-19493-3|pmid=33293507|pmc=7723057|bibcode=2020NatCo..11.5978G |doi-access=free}}</ref> {{clear}} [[ფაილი:Georgia Topography.png|thumb|250px|მარჯვნივ|საქორთუოშ ფიზიკურ რუკა]] საქორთუო ევროპაშ დო აზიაშ ოკართაფუს, [[კავკაცია]]ს იდვალჷ. ბჟადალშე უხურგანს [[უჩა ზუღა]], ოორუეშე - [[რუსეთი]], ბჟაეიოლშე - [[აზერბაიჯანი]] დო ობჟათეშე [[თურქეთი]] დო [[სომხეთი]]. საქორთუო თი უჯვეშაშ ოტრანსპორტე ოთხშარააკართუს იდვალჷ, ნამუთ მიორსხუანდჷ დო მიორსხუანს ოორუეშ დო ობჟათეშ, ბჟადალუშ დო ბჟაეიოლიშ ქიანეფს. თე შარას გინმიშჷ ევროპა-აზიაშ მიმარსხუაფალი ოტრანსპორტე მაგისტრალი - ჯვეში აბრეშუმიშ შარა. * '''ტერიტორია''' - ქიანაშ ფართობი რე 69 700 კვ.კმ. თანჯეფიშ სიგჷნძა - 1771 კმ. * '''ორთა''' - საქორთუო, მუჭოთ ედომუშამი [[კავკაცია]] ანდა გვალათ რე გიშაგორილი დო უმოსო ლაკადა დიხა რე. * '''ორთაშობური რესურსეფი''': ტყალეფი, ჰიდროენერგია, მანგანუმი, რკინაში მადენი, ლინჯი, მორჩილი მუდანობათ ქუანოშქერი დო ნაფთობი, გვალაში დო ზუღაში კლიმატური კურორტეფი. * '''ქიანაში უდიდაში ნოღეფი''' * [[ქართი]] -ოხორანს 1 108 717 კოჩი *[[ბათუმი]] -ოხორანს 152 839 კოჩი * [[ქუთეში]] -ოხორანს 147 635 კოჩი * [[რუსთავი]] -ოხორანს 125 103 კოჩი * [[სოხუმი]] -ოხორანს ''62 914'' კოჩი შხვა დიდი ნოღეფი: * [[გორი]] -ოხორანს 48 143 კოჩი * [[ზუგდიდი]] -ოხორანს 42 998 კოჩი * [[ფუთი]] -ოხორანს 41 465 კოჩი * [[თელავი]] -ოხორანს 19 629 კოჩი დო შხვა... საქორთუო ო.გ. 41o071 დო 43o351 დო ბ.გ. 40o041 დო 46o441-ს იდვალუაფუ. --> == სახენწჷფო == საქორთუო ოპარლამენტე რესპუბლიკა რე. სახენწჷფოში მადუდე რე [[საქორთუოშ პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]], ნამუთ სხუნუშ ხეშუულაფაშ მანჯღვერჷთ რე. თარობაშ მადუდე - [[პრემიერ-მინისტრი]]. ქიანაშ უმაღალაშ კანონმადვალუ ორგანო რე ართპალატამი პარლამენტი (235 მაკათური), ნამუთ ოთხ წანამოწანას ართიშახ ითირუ პროპორციული დო მაჟორიტარული სისტემათ. * '''ნანანოღა''' - [[ქართი]] * '''ოფიციალური ნინა''' - [[ქორთული ნინა|ქორთული]], [[აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკა|აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას]] [[აფხაზური ნინა|აფხაზური]] ქორთულწკჷმა ართო. * '''ერუანული დღახუ''' - [[26 მესი]] (1918), სახენწჷფობური დუდიშულაშ დღა. == საქორთუოშ თანჯეფი == ოსქჷრონე თანჯა საქორთუოშ ოორუე-ბჟადალუ ნოწილს, დაბა ლესელიძეწკჷმა იჭყაფუ. უკული თინა მეჸუნს [[ფსოუ]]ს, ნამუთ ოდუდეს გვალა აგეფსთაწკჷმა ეჭოფუნს. საქორთუოშ ოორუე თანჯა უმოსო მეჸუნს კავკასიონიშ თარ წყარგმართალ ქჷნდჷრს. გვალა ვაციკფარსიშე გვალა შავიკლდეშა საქორთუოშ თანჯა გეჸუნს წყარგმართალი ქჷნდჷრიშ ოორუეშე გვალა [[მყინვარწვერი|მყინვარწვერს]] დო [[გვერდით ქჷნდჷრი|გვერდით ქჷნდჷრს]]. ბჟაეიოლი თანჯა იჭყაფუ გვალა [[ტინოვროსო]]შე, გიმურს [[ალაზანიშ ვე]]შა, მეუნს წყარმალ [[ალაზანი|ალაზანს]], სოიშახ 1 კმ ვადოსქიდუ [[მინგეჩაურიშ წყაროთხილუ]]წკჷმა წყარმალიშ კათაფაშა. საქორთუოშ ობჟათე თანჯა იჭყაფუ [[უჩა ზუღა]]წკჷმა, ოფუტე [[სარფი]]ს. თანჯა დიო მეჸუნს, უკული კვათჷნს ლაზისტანიშ ქჷნდჷრიშ ოორუე ნორთის, მეჸუნს [[შავშეთი]]ს დო კჷნ კვათუნს [[არსიანიშ ქჷნდჷრი|არსიანიშ ქჷნდჷრს]], ჯავახეთიშ რეგიონიშ დო სომხეთიშ ვულკანურ გვალონას, ლოქიშ ქჷნდჷრს, წყარმალ [[მტკვარი|მტკვარს]] დო [[იორიშ გაბარი|იორიშ გაბარს]]. == ტერიტორიული მონწყუალა == ამდღარი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დორთუალათ საქორთუოს 2 ავტონომიური რესპუბლიკა, 64 მუნიიპალიტეტი დო 5 მუშითმამართვალი ნოღა, თენეფ შქას ნანანოღა ქართი რე. {| class="wikitable" border="10" cellpadding="10" cellspacing="10" |----- ! colspan="3" background: #8B864E | საქორთუოშ რეგიონეფი |----- | colspan="3" align="center" | <div class="float-none"> |----- | ''№'' || ''რეგიონი'' || ''ნანანოღა'' |----- | 1 || [[აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკა]] || [[სოხუმი]] |----- | 2 || [[სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანი]] || [[ზუგდიდი]] |----- | 3 || [[გურიაშ აკანი]] || [[ოზურგეთი]] |----- | 4 || [[აჭარაშ ავტონომიური რესპუბლიკა|აჭარაშ ავტონომიური რესპუბლიკა]] || [[ბათუმი]] |----- | 5 || [[რაჭა-ლეჩხუმიშ დო თუდოლენი შონეშ აკანი|რაჭა-ლეჩხუმიშ<br />დო თუდოლენი შონეშ აკანი]] || [[ამბროლაური]] |----- | 6 || [[იმერეთიშ აკანი]] || [[ქუთეში]] |----- | 7 || [[სამცხე-ჯავახეთიშ აკანი]] || [[ახალციხე]] |----- | 8 || [[დინოხოლენი ქართლიშ აკანი]] || [[გორი]] |----- | 9 || [[მცხეთა-მთიანეთიშ აკანი]] || [[მცხეთა]] |----- | 10 || [[თუდოლენი ქართლიშ აკანი]] || [[რუსთავი]] |----- | 11 || [[კახეთიშ აკანი]] || [[თელავი]] |----- | 12 || [[ქართი]] || [[ქართი]] |----- |} == დემოგრაფია == {{თარი|საქორთუოშ დემოგრაფია}} ისტორიოგრაფიას მეღებული მუნაჩემეფით [[XIII ოშწანურა]]ს ქორთუეფიშ მუდანობა 5 მილიონს ოჭირინუანდჷ. უჩინებუ რე XIV-XVII ოშწანურეფიშ მუნაჩემეფი. XVIII ოშწანურაშ შქა წანეფშე საქორთუოშ მახორობას (ასეიან ხურგეფს) 761 ვითოშით ანგარიშენდეს, თინეფშე 5% ოხორანდჷ ნოღეფს. 1800 წანაშო საქორთუოშ (ასეიან ხურგეფს) მახორობა 675 ვითიოშშე უმოსი რდჷ, თაურეშე ბჟაეიოლ საქორთუოშა მიშჷ მახორობაშ 45,6%, ბჟადალაშა – 54,4%. 1832 წანა 840 ვითოშშა მიძინჷ, 1865 წანას — 1 289 200-ს გეგნაჩირთჷ. 1897 წანას, საქორთუოშ მახორობა რდჷ 1 919 400 ადამიერი, 1914 წანას — 2 600 400. ართი ოშწანურაშ გოძვენას საქორთუოშ მახორობაქ 3,4-სხით მიძინჷ. [[პავლე ინგოროყვა]]სშ ჩინებათ, 1916 წანას საქორთუოშ მახორობა აკმადგინანდჷ 3 365 000 ადამიერს, თინეფშე 2 349 000 ადამიერი რდჷ ქორთუ.<ref>''ინგოროყვა პ.'' „საქართველოს ტერიტორიის საზღვრების შესახებ გვ. 16-17 – თბილისი, 1990</ref> საქორთუოშ მახორობაქ მეხოლაფირო 200 ვითოშით დირკჷ [[პირველი მოსოფელიშ ლჷმა]]შ ბორჯის დო [[საქორთუოშ დემოკრატიული რესპუბლიკა|პირველი რესპუბლიკაშ]] წანეფს, ნამუთ ირიათოიანი ლჷმეფით დო ტერიტორიეფიშ დინაფათ რდჷ გოპიჯაფილი. 1921 წანას საქორთუოშ მახორობაქ 2 410 ვითოშშახ ქუმორთჷ. XX ოშწანურაშე, მახორობაშ მუდანობაშ დოდგინა მახორობაშ არძაშოული მეშქაშობათ მუთმოხვადჷ. პირველი ეჭარუაქ სხუნუური საქორთუოს [[1926]] წანას იმანჯჷ, ეკონიაქ — [[1989]] წანას. ზოხორინელი საქორთუოს მახორობაშ ეჭარუაქ იმანჷ 2002 დო 2014 წანეფს. {| class="wikitable" style="text-align:right" |- ! ეჭარუაშ წანა !! მახორობა !! ქომოლკოჩი !! ოსური |- | [[მახორობაშ რსულას ომორსხუე ეჭარუა 1926|1926]]|| 2 677 200 || || |- | [[მახორობაშ რსულას ომორსხუე ეჭარუა 1939|1939]]|| {{ძინა}} 3 540 000 || || |- | [[სსრრ მახორობაშ არძაშოული ეჭარუა 1959|1959]] || {{ძინა}} 4 044 045 || || |- | [[სსრრ მახორობაშ არძაშოული ეჭარუა 1970|1970]] || {{ძინა}} 4 686 358|| || |- | [[სსრრ მახორობაშ არძაშოული ეჭარუა 1979|1979]] || {{ძინა}} 5 014 800 || || |- | [[მახორობაშ რსულას ომორსხუე ეჭარუა 1989|1989]]|| {{ძინა}} 5 400 800 || || |- | [[საქორთუოშ მახორობაშ არძაშოული ეჭარუა 2002|2002]] || {{რკება}} 4 601 500 || || |- | [[საქორთუოშ მახორობაშ არძაშოული ეჭარუა 2014|2014]] || {{რკება}} 3 787 000|| || |- |2020 || {{რკება}} 3 716 900 || || |} 1989 წანაშ ეჭარუათ საქორთუოშ მახორობა 5 443 000 კოჩი რდჷ, 2002 წანაშო - 4 601 500. მუჭოთ რჩქჷნი, საქორთუოშ მახორობაქ 13 წანაშ დინოხოლე ართი ნოხუთალით მირკჷ. ეკონია პერიოდეფს საქორთუოს მოხვალამირ რთულ პოლიტიკურ მოლინეფქ დო მონკა სოციალურ-ეკონომიკურ კრიზისიქ გჷმიჭანუ საქორთუოშ მახორობაშ ოგჷნაფალი ნორთიშ გუშულა თანჯეფსგალე. თეწკჷმა, მირკჷ დაბადებაქ დო ქჷმიძინჷ ღურუამობაქ დო ქიანაქ მონკა დემოგრაფიულ სიტუაციას ქინოლჷ. მუთ ოწაწჷ [[ქორთუეფი|ქორთუეფს]], 1989 წანას რდჷ 3 787 000 კოჩი, მუთ საქორთუოშ მახორობაშ 70,1 %-ს აკმადგინანდჷ. 2002 წანას ქორთუეფიშ მუდანობა აკმადგინანდჷ 3 661 000 კოჩის, მუთ ქიანაშ მახორობაშ 83,8 % რდჷ. 2006 წანაშ ოფიციალური მუნაჩემეფიშ მეჯინათ, საქორთუოშ ცენტრალურ ხეშუულობაშ კონტროლირებად ტერიტორიას დოხოლაფირო 4 661 473 კოჩი, ოხორანს. მახორობაშ ძინაშ ტემპი აკმადგინანს 0,74 %-ს. * '''ეთნიკური აკოდგინალა''' (საქორთუოშ 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით): [[ქორთუეფი]] — 86,8 %, [[აზერბაიჯანარეფი]] — 6,3 %, [[სომეხეფი]] — 4,5 %, [[რუსეფი]] — 0,7 %, [[ოსეფი]] — 0.4 %, [[იეზიდეფი]] — 0,3 %, [[უკრაინალეფი]] — 0,2 %, [[ქისტეფი]] — 0,2 %, [[ბერძენეფი]] — 0,2 % დო შხვეფი; * '''რელიგიური აკოდგინალუა''' (უმოსო საქორთუოშ 2014 წანაშ ეჭარუაშ მუნაჩემეფით): [[მართლმადიდებლობა|მართლმადიდებელი ქირსიანეფი]] — 83,4 %, [[ისლამი|მუსლიმანეფი]] — 10,7 %, [[სომხური სამოციქულო ეკლესია|სომეხი გრიგორიანალეფი]] — 2,9 %, [[კათოლიციზმი|კათოლიკეეფი]] — 0,5 %, [[იეზიდიზმი|იეზიდეფი]] – 0,2 % დო შხვეფი. * '''დიდი ნოღეფი''': [[ქართი]] — 1 108 717, [[ბათუმი]] — 152 839, [[ქუთეში]] — 147 635, [[რუსთავი]] — 125 103, [[სოხუმი]] — 62 914, [[გორი]] — 48 143, [[ზუგდიდი]] — 42 998, [[ფუთი]] — 41 465, [[ცხინვალი]] — 30 432. {| class="infobox" style="text-align:center; width:97%; margin-right:10px; font-size:90%" |+ align=center style="font-weight:bold" | ნოღეფიშ მახორობა ! rowspan=23 width:150|<br /> [[ფაილი:Tiflis.jpg|border|135px|ქართი]]<br />[[ქართი]]<br /> [[ფაილი:Catholic Church in Kutaisi.jpg|border|135px|ქუთეში]]<br />[[ქუთეში]]<br /> [[ფაილი:Streets of Batumii.jpg|border|135px|ბათუმი]]<br />[[ბათუმი]]<br /> |- ! align=center style="background:#B9D3EE;" | № ! align=center style="background:#B9D3EE;" | [[საქორთუოშ ნოღეფი|ნოღა]] ! align=center style="background:#B9D3EE;" | [[საქორთუოშ ტერიტორიული მონწყუალა|აკანი]] ! align=center style="background:#B9D3EE;" | მახორობა ! align=center style="background:#B9D3EE;" | № ! align=center style="background:#B9D3EE;" | [[საქორთუოშ ნოღეფი|ნოღა]] ! align=center style="background:#B9D3EE;" | [[საქორთუოშ ტერიტორიული მონწყუალა|აკანი]] ! align=center style="background:#B9D3EE;" | მახორობა ! rowspan=11 | {{navbar|საქორთუოშ ნოღეფიშ მახორობა|plain=1}} [[ფაილი:Rustavi Square.JPG|135px|რუსთავი]]<br />[[რუსთავი]]<br /> [[ფაილი:Gori cathedral (view from the Gori Fortress) (A).jpg|135px|border|გორი]]<br />[[გორი]]<br /> [[ფაილი:Dadiani Palace.jpg|135px|ზუგდიდი]]<br />[[ზუგდიდი]]<br /> |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 1 ||align=left | '''[[ქართი]]''' || [[ქართი]] || 1 108 717 || align="center" style="background:#f0f0f0;" | 10 ||align=left | '''[[სამტრედია]]'''|| [[იმერეთიშ აკანი|იმერეთი]]|| 25 318 |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 2 ||align=left | '''[[ბათუმი]]''' || [[აჭარაშ ავტონომიური რესპუბლიკა|აჭარა]]|| 152 839|| align="center" style="background:#f0f0f0;" | 11 ||align=left | '''[[ხაშური]]'''|| [[დინოხოლენი ქართლიშ აკანი|დინოხოლენი ქართლი]]||26 135 |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 3 ||align=left | '''[[ქუთეში]]'''||[[იმერეთიშ აკანი|იმერეთი]]|| 147 635 || align="center" style="background:#f0f0f0;" | 12 || align=left | '''[[სანაკი]]'''|| [[სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანი|სამარგალო-ჟიმოლენი შონე]]|| 21 596 |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 4 ||align=left | '''[[რუსთავი]]''' || [[თუდოლენი ქართლიშ აკანი|თუდოლენი ქართლი]]|| 125 103 || align="center" style="background:#f0f0f0;" | 13 ||align=left | '''[[ზესტაფონი]]'''|| [[იმერეთიშ აკანი|იმერეთი]]|| 20 814 |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 5 ||align=left | [[სოხუმი|'''სოხუმი''']]|| [[აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკა|აფხაზეთი]]|| ''62 914''|| align="center" style="background:#f0f0f0;" | 14 ||align=left | [[მარნეული|'''მარნეული''']]|| [[თუდოლენი ქართლიშ აკანი|თუდოლენი ქართლი]]|| 20 211 |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 6 ||align=left | '''[[გორი]]''' || [[დინოხოლენი ქართლიშ აკანი|დინოხოლენი ქართლი]] || 48 143 || align=center style="background:#f0f0f0;" | 15 ||align=left | '''[[თელავი]]'''|| [[კახეთიშ აკანი|კახეთი]]|| 19 629 |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 7 ||align=left | [[ზუგდიდი|'''ზუგდიდი''']]|| [[სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანი|სამარგალო-ჟიმოლენი შონე]]|| 42 998 || align="center" style="background:#f0f0f0;" | 16 ||align=left | [[ახალციხე|'''ახალციხე''']]|| [[სამცხე-ჯავახეთიშ აკანი|სამცხე-ჯავახეთი]]|| 17 903 |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 8 ||align=left | '''[[ფუთი]]'''|| [[სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანი|სამარგალო-ჟიმოლენი შონე]]|| 41 465 || align="center" style="background:#f0f0f0;" | 17 ||align=left | '''[[ქობულეთი]]''' || [[აჭარაშ ავტონომიური რესპუბლიკა|აჭარა]] || 16 546 |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 9 ||align=left | [[ცხინვალი|'''ცხინვალი''']]|| [[დინოხოლენი ქართლიშ აკანი|დინოხოლენი ქართლი]]|| ''30 432''|| align="center" style="background:#f0f0f0;" | 18 ||align=left | [[ოზურგეთი|'''ოზურგეთი''']]|| [[გურიაშ აკანი|გურია]]|| 14 785 |- |} == ეკონომიკა == ზოხორინელობაშ გუმოცხადებაშე ამდღარშახ იგინძორებუ საბაზარო რეფორმეფი. ეკონომიკაშ თარი დარგეფი რე ოფუტეშ მეურნება (ჩაი, ციტრუსი, ხილი, თამბაქო, ღვინი, მანქანაშკიდანჯალა, მეტალურგია, ჰიდრორესურსეფი. === საბანკო-საფინანსო დო დაზღვიებაშ სისტემეფი === დიდი ქორთუ, [[ილია ჭავჭავაძე]] „საადგილმამულო სათავადაზნაურო ბანკიშ“ ხემანჯღვერობაშ პერიოდის, დიო ხოლო 1883 წანაშე გაზეთ ''ივერიას'' ობჟინუანს მოშინაფილი ორგანიზაციაშ მუშობაშ შედეგეფს. თენა რდჷ მაართა ქორთული საბანკო-საფინანსო ინსტიტუტიშ მაართა საჯარო წჷმორინაფა. ამდღა საქორთუოშ ეკონომიკაშ სექტორს მუშენს მუდგაზმარენი ძალიერი კომერციული ბანკი დო ბანკეფიშ ასოციაცია. * [[საქორთუოშ ბანკეფიშ ასოციაცია]] ([[ქორთული ნინა|ქორთ]]. [[:ka:საქართველოს ბანკების ასოციაცია|საქართველოს ბანკების ასოციაცია]]) * [[ბაზის ბანკი]] * [[ბანკი რესპუბლიკა]] (ბუნა სოსიეტე ჟენერალი) * [[ვითიბი]] * [[თიბისი ბანკი]] * [[პროკრედიტბანკი]] * [[საქართველოს ბანკი]] * [[სახალხო ბანკი]] * [[სილქ როუდ ბანკი]] * [[სტანდარტ ბანკი]] * [[ტაოპრივატბანკი]] ვასაბანკო საკრედიტო-სადეპოზიტო ორგანიზაციეფი დო საფინანსო-საკრედიტო ხუჯიშდაკინებაშ (მხარდაჭერა) პროგრამეფი: * „[[განათლების ერთიანი საკრედიტო კავშირი]]“ დაზღვიებაშ სისტემა: * [[დაზღვევის ასოციაცია]] * [[ალდაგი-ბი-სი-აი]] * [[ჯი-პი-აი ჰოლდინგი]] სახენწჷფო ინსტიტუტეფი: * [[საქორთუოშ ფინანსეფიშ სამინისტრო]] * [[საქორთუოშ ცენტრალური ბანკი]] </small> საქორთუოშ ისტორია ართ-ართი არძაში უმოს დიდარი რე ჯვეში ქიანეფშე. საქორთუოშ ტერიტორიას მაართა ქორთული ქიანეფი არსებენდ 3000 წანაშ ოწოხლე. თე ქიანეფი რე [[კოლხეთიშ ომაფე|კოლხეთი]] (ჯვეშ ქორთული წყუეფს ''ეგრისი'') დო [[დიაოხი]] (ტაო-კლარჯეთი). 1918-1921 წანეფს საქორთუო რდჷ დემოკრატიული რესპუბლიკა. 1921-1990 წანეფს საქორთუო რდჷ სხუნუშ აკოშქუმალაშ ართ-ართი მაკათური ქიანა. 1990 წანაშ უკული საქორთუო რე დუდიშული სახენწჷფო. დღას ათენა [[სუამი]]შ ართ-ართი მაკათური რე [[უკრაინა]]წკჷმა, აზერბაიჯანწკჷმა დო [[მოლდოვა]]წკჷმა ართო. საქორთუო რე [[უჩა ზუღა]]შ ეკონომიკური ალმახანდეობაშ ორგანიზაციაშ მაკათურით. == ტერიტორიული მონწყუალა == ამდღარი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დორთუალათ საქორთუოს 2 ავტონომიური რესპუბლიკა, 64 მუნიიპალიტეტი დო 5 მუშითმამართვალი ნოღა, თენეფ შქას ნანანოღა ქართი რე. == ქორთული რესურსეფი ინტერნეტის == * [http://www.president.gov.ge/ საქორთუოშ პრეზიდენტიშ ოფიციალური ვებ-გვერდი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110316105336/http://www.president.gov.ge/ |date=2011-03-16 }} * [http://www.parliament.ge საქორთუოშ პარლამენტი] * [http://www.mfa.gov.ge/ საგალეო საქვარეფიშ სამინისტროშ ვებ-გვერდი] * [http://civil.ge/geo/ Civil.ge — საქორთუოშ პოლიტიკური სიახალეეფიშ მაჩინე (მაცნე)] * [http://internet.ge Internet.ge] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111017123847/http://internet.ge/ |date=2011-10-17 }} * [http://weather.ge/ ტაროსი საქორთუოს]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.apsny.ge Грузия online — ახალი ამბეფი დო ანალიტიკური მასალეფი] {{ru}} * [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gg.html CIA World Factbook] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151016075816/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gg.html |date=2015-10-16 }}{{en icon}} * [http://www.caucaz.com/home_uk Caucaz.com — ირმარული სტატიეფი დო რეპორტაჟეფი საქორთუოშე დო ობჟათე კავკასიაშე] * [https://www.allgeo.org/index.php/ka/ საქორთუეშე ოთხ ნინაშა: ისტორია, კულტურა, აუდიო-ვიდეოთეკა დო შხვა] ==კომენტარეფი== <references group="კომ."/> ==სქოლიო== {{სქოლიო|2}} {{ევროპაშ ქიანეფი}} {{ფეისბუქი}} [[კატეგორია:საქორთუო| ]] [[კატეგორია:აზიაშ ქიანეფი]] [[კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი]] [[კატეგორია:ევროპაშ სხუნუშ მაკათური სახენწჷფოეფი]] [[კატეგორია:ევროპაშ ქიანეფი]] [[კატეგორია:კავკაცია]] [[კატეგორია:მოლენკავკაცია]] [[კატეგორია:რესპუბლიკეფი]] [[კატეგორია:საქორთუოშ თეხანური ისტორია]] [[კატეგორია:ქირსიანული სახენწჷფოეფი] pmombkqc4v1pqxp833pw3sxld17ovw0 0 3772 253999 185777 2026-10-13T21:43:43Z Kent Wang 23536 Remote views of Câmara Municipal de Sintra 93.jpg 253999 wikitext text/x-wiki 2010 წანაშ მუნაჩემეფით [[პორტუგალია]]ს 13 '''[[მოსოფელიშ მონძალა|იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტი რე]]'''. == სტატისტიკა== [[იუნესკო]]შ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებულშა მოსოფელიშ მასშტაბით 981 ობიექტი რე მიშაღალირი, თენეფშე 1% პორტუგალიაშ ობიექტეფი რე. თენეფშე: * 12 კულტურული ობიექტი * 1 ორთაშ ობიექტი == ერკებული == ერკებულშა მიშაღალირი რე ობიექტეფი, იუნესკოშე მოსოფელიშ კულტურული მონძალაშ ერკებულშა მუნეფიშ გეძინაშ მეჯინათ. {| class="wikitable" style="text-align: center" |- bgcolor="#cccccc" ! width=3%|# ! width=15%|სურათი ! width=37%|ჯოხოდვალა ! width=19%|აბანდვალა ! width=9%|გოჭყაფაშ თარიღი ! width=5%|ერკებულშა მიშაღალაშ წანა ! width=6%|№ ! width=6%|[[მოსოფელიშ მონძალა#კრიტერიუმეფი|კრიტერიუმი]] |- | '''1''' | [[ფაილი:Cidade de Angra do Heroísmo, ilha Terceira, Açores.jpg|150px]] | ნოღა [[ანგრა-დუ-ეროიჟმუ]]შ ცენტრალური ნორთი <br />([[პორტუგალიური ნინა|პორტ]]. Zona Central da Cidade de Angra faz Heroísmo) | [[ანგრა-დუ-ეროიჟმუ]] | [[1478]] | [[1983]] | [http://whc.unesco.org/en/list/206 206] | iv, vi |- | '''2''' | [[ფაილი:Convento_Cristo_December_2008-8.jpg|150px]] | [[ქირსეშ ორდენიშ მონასტერი]]<br />([[პორტუგალიური ნინა|პორტ]]. Convento de Cristo em Tomar) | [[სანტარენი (ოლქი)|სანტარენიშ ოლქი]] | [[XII ოშწანურა]] | [[1983]] | [http://whc.unesco.org/en/list/265 265] | i, vi |- | '''3''' | [[ფაილი:BatalhaFacade1.jpg|150px]] | [[ბატალიაშ მონასტერი]]<br />([[პორტუგალიური ნინა|პორტ]]. Mosteiro de Batalha) | [[ლეირია (ოლქი)|ლეირიაშ ოლქი]] | [[1386]]-[[1517]] | [[1983]] | [http://whc.unesco.org/en/list/264 264] | i, ii |- | '''4''' | [[ფაილი:Jerónimos April 2009-4.jpg|150px]]<br />[[ფაილი:Torre Belém April 2009-4a.jpg|150px]] | [[ჟერონიმუშიშ მონასტერი]] დო [[ბელენიშ ჯიხაზურგა]] <br />([[პორტუგალიური ნინა|პორტ]]. Mosteiro do Hieronymites e Torre Belém) | [[ლისაბონი]] | [[1450]], [[1515]]-[[1521]] | [[1983]] | [http://whc.unesco.org/en/list/263 263] | iii, vi |- | '''5''' | [[ფაილი:Evora-RomanTemple edit.jpg|150px]] | [[ევორა]]შ ისტორიული ცენტრი<br />([[პორტუგალიური ნინა|პორტ]]. Centro Histórico de Évora) | [[ევორა (ოლქი)|ევორაშ ოლქი]] | ჯვ. წ. 80-72 წწ. | [[1986]] | [http://whc.unesco.org/en/list/361 361] | ii, iv |- | '''6''' | [[ფაილი:Mosteiro de Alcobaça (Portugal) 2.jpg|150px]] | [[ალკობასიშ მონასტერი]]<br />([[პორტუგალიური ნინა|პორტ]]. Mosteiro de Santa Maria de Alcobaça) | [[ლეირია (ოლქი)|ლეირიაშ ოლქი]] | [[1153]] | [[1989]] | [http://whc.unesco.org/en/list/505 505] | i, iv |- | '''7''' | [[ფაილი:Remote views of Câmara Municipal de Sintra 93.jpg|150px]] | [[სინტრა]]შ კულტურული ლანდშაფტი:<br />[[სინტრაშ დოხორე]], [[მავრეფიშ ჯიხაზურგა]], [[პენიშ დოხორე]] <br />([[პორტუგალიური ნინა|პორტ]]. Paisagem Cultural de Sintra) | [[ლისაბონი]] | [[XI ოშწანურა]] | [[1995]] | [http://whc.unesco.org/en/list/723 723] | ii, iv, v |- | '''8''' | [[ფაილი:Porto des de Vila Nova de Gaia.JPG|150px]] | [[პორტუ (ნოღა)|პორტუშ]] ისტორიული ცენტრი<br />([[პორტუგალიური ნინა|პორტ]]. Centro Histórico de Porto) | [[პორტუ (ნოღა)|პორტუ]] | [[IV ოშწანურა]] | [[1996]] | [http://whc.unesco.org/en/list/755 755] | iv |- | '''9''' | [[ფაილი:Rock Art Foz Coa 01.jpg|150px]] | პრეისტორიული [[კიდალაშ ხანტუობა|კიდალაშ ნახანტეფი]] [[კოაშ ლეხერი|კოაშ ლეხერს]]<br />([[პორტუგალიური ნინა|პორტ]]. Pix.gif Sítios de Arte Rupestre do Vale do Côa) | [[ვილა-ნოვა-დე-ფოშ-კოა]] | ჯვ. წ. XX ვითოშწანურა | [[1998]] | [http://whc.unesco.org/en/list/866 866] | i, iii |- | '''10''' | [[ფაილი:Laurazeen wood madeira hg.jpg|150px]] | [[ლაურისილვა]]<br />([[პორტუგალიური ნინა|პორტ]]. Laurissilva da Madeira) | კ. [[მადეირა (კოკეფი)|მადეირა]] | — | [[1999]] | [http://whc.unesco.org/en/list/934 934] | ix, x |- | '''11''' | [[ფაილი:Altodourovinhateiro.JPG|150px]] | მეღვინალაშ რეგიონი [[ალტუ-დორუ]]<br />([[პორტუგალიური ნინა|პორტ]]. Região Vinhateira do Alto Douro) | [[ბრაგანსა (ოლქი)|ბრაგანსიშ ოლქი]] | — | [[2001]] | [http://whc.unesco.org/en/list/1046 1046] | iii, iv, v |- | '''12''' | [[ფაილი:Paço dos Duques 1.jpg|150px]] | [[გიმარაინში]]შ ისტორიული ცენტრი<br />([[პორტუგალიური ნინა|პორტ]]. Centro Histórico de Guimarães) |[[ბრაგა (ოლქი)|ბრაგაშ ოლქი]] | [[1096]] | [[2001]] | [http://whc.unesco.org/en/list/1031 1031] | ii, iii, iv |- | '''13''' | [[ფაილი:Landscape of the Pico Island Vineyard Culture.jpg|150px]] | კოკი [[პიკუ (კოკი)|პიკუშ]] ბინეხიშ ლანდშაფტეფი<br />([[პორტუგალიური ნინა|პორტ]]. Paisagem da Cultura da Vinha da Ilha do Pico) | კოკი [[პიკუ (კოკი)|პიკუ]] | — | [[2004]] | [http://whc.unesco.org/en/list/1117 1117] | iii, v |} == რესურსეფი ინტერნეტის== {{commonscat|World Heritage Sites in the Portugal}} * [http://whc.unesco.org/pg.cfm?cid=31 იუნესკოშ ოფიციალური საიტი. პორტუგალიაშ კულტურული მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული] * [http://www.thesalmons.org/lynn/wh-portugal.html პორტუგალიაშ კულტურული მონძალაშ ობიექტეფიშ საიტეფიშ კატალოგი] [[კატეგორია:პორტუგალია]] [[კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი პორტუგალიას]] [[კატეგორია:იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალა]] 50ewx73ep3ql68mrztnmpha0ajux8hx 0 19723 253984 207537 2026-10-13T17:00:03Z Njilo 1885 253984 wikitext text/x-wiki [[ფაილი:Flag of the Republic of the Congo.svg|thumb|150px|კონგოშ შილა]]'''კონგოშ პრეზიდენტი''' – [[კონგოშ რესპუბლიკა|კონგოშ რესპუბლიკაშ]] სახენწჷფოშ მადუდე. მახორობა გიშმაგორუნს 7 წანაშ ხანით. == კონგოშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული == {| class="wikitable" cellpadding=2 cellspacing=2 |- bgcolor="#008000" !! ! !! სურათი!! ჯოხო !! პოსტიშ <br /> დოჭუაფა!! პოსტიშ <br /> თება |- |1. || || [[ფიულბერ იულუ]] || [[15 მარაშინათუთა]] [[1960]] || [[15 მარაშინათუთა]] [[1963]] |- |2. || || [[ალფონს მასამბა-დება]] || [[16 მარაშინათუთა]] [[1963]] || [[4 ეკენია]] [[1968]] |- |3. || || [[მარიან ნგუაბი]] || [[4 ეკენია]] [[1968]] || [[18 მელახი]] [[1977]] |- |4. |||| [[ჟაკ იომბი-ოპანგო]]|| [[18 მელახი]] [[1977]] || [[5 ფურთუთა]] [[1979]] |- |5. || [[ფაილი:Denis Sassou Nguesso 2014.png|50px]]|| [[დენი სასუ-ნგესო]] ||[[8 ფურთუთა]] [[1979]] || [[31 მარაშინათუთა]] [[1992]] |- |6. || || [[პასკალ ლისუბა]] || [[31 მარაშინათუთა]] [[1992]] || [[25 გჷმათუთა]] [[1997]] |- |7. ||[[ფაილი:Denis Sassou Nguesso 2014.png|50px]] || [[დენი სასუ-ნგესო]] || [[25 გჷმათუთა]] [[1997]] || ასე |} ==რესურსეფი ინტერნეტის== * [https://web.archive.org/web/20021008071424/http://www.terra.es/personal2/monolith/congobra.htm კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული] {{აფრიკაშ ქიანეფიშ პრეზიდენტეფი}} [[კატეგორია:კონგოშ რესპუბლიკა]] [[კატეგორია:აფრიკაშ ქიანეფიშ პრეზიდენტეფი]] [[კატეგორია:კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტეფი|*]] b9mfykk36i0ijqhwehqhuonilnm8ps8 0 42749 254000 252641 2026-10-14T04:04:59Z CommonsDelinker 2867 Removing [[:c:File:Manuel_Ávila_Camacho,_Retrato.png|Manuel_Ávila_Camacho,_Retrato.png]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Abzeronow|Abzeronow]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/File:Manuel Ávila Camacho, Retrato.png|]]. 254000 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =მანუელ ავილა კამაჩო<br>Manuel Ávila Camacho | სურათი= | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო= | ხეშმოჭარუა = | რანწკი =[[მექსიკაშ პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ = [[1 ქირსეთუთა]], [[1940]] | პოსტი დიტუ = [[30 გერგობათუთა]], [[1946]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=[[ლასარო კარდენასი]] | მონძე =[[მიგელ ალემან ვალდესი]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|24|4|1897}} | დაბადებაშ აბანი= [[ტესიუტლანი]], [[პუებლაშ შტატი|პუებლა]], [[მექსიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1955|10|13|1897|4|24}} | ღურაშ აბანი=[[უისკილუკანი]], [[მეხიკოშ შტატი|მეხიკო]], მექსიკა | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი =[[ფრანსესიშ პანთეონი]] | მენოღალობა ={{შილა|მექსიკა}} | ერუანობა =[[მექსიკარეფი|მექსიკარი]] | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა =მანუელ ავილა კასტილიო | ნანა =ეუფროსინა კამაჩო ბელიო | ალმასქუ =სოლედად ოროსკო | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა =ოურდუმე მოღალე, პოლიტიკოსი | რელიგია =[[კათოლიციზმი]] | ჯილდოეფი = | პარტია =[[მექსიკაშ ინსტიტუციურ-რევოლუციური პარტია|ინსტიტუციურ-რევოლუციური პარტია]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 = | პოსტი დეკინჷ2 = | პოსტი დიტუ2= | წიმოხონი2 = | მონძე2 = | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''მანუელ ავილა კამაჩო''' ([[ესპანური ნინა|ესპ.]] Manuel Ávila Camacho, დ. [[24 პირელი]], [[1897]] — ღ. [[13 გჷმათუთა]], [[1955]]) — [[მექსიკარეფი|მექსიკარი]] პოლიტიკოსი დო ოურდუმე მოღალე, [[მექსიკაშ პრეზიდენტი]] 1940-1946 წანეფს. მონაწილენდჷ [[მექსიკაშ რევოლუცია]]ს. სარგებლენდჷ [[ლასარო კარდენასი]]შ პროტექციათ დო თიში პრეზიდენტობაშ ბორჯის უკებუდჷ მექსიკაშ ერუანული დუდთხილუაშ მელამოსეშ პოსტი 1936-1939 წანეფს. 1939 წანას კამაჩო ოთარობე პარტიაქ ქჷმწარინუ პრეზიდენტობაშ კანდიდატო. 1940 წანაშ გიშაგორუეფს კამაჩოქ გემორძგუ დო მექსიკაშ, რანწკით 52-ა პრეზიდენტო გინირთჷ. კამაჩოშ მართუალაშ ბორჯის არდგილი უღუდჷ შანულამი რეფორმეფს. გეთუ ანტი-რელიგიური პოლიტიკაქ, გეგინძორჷ დიხაშ რეფორმაქ, დიჭყჷ ინდუსტრიალიზაციაქ. კამაჩოშ ადმინისტრაციაქ გაუჯგუშჷ ურთიართალა [[ააშ|ამერიკაწკჷმა]]. [[მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმა]]შ მიმალობას, მექსიკაქ ლჷმა გეგმუცხადჷ ღერზიშ ქიანეფს დო ამერიკაშ მახვარებელო 300 ჯარიშკოჩი ქაჯღონჷ ლჷმაშ [[რჩქალი ოკიანეშ კამპანიეფი|რჩქანი ოკიანეშ თეატრიშა]], იაპონარეფიშ სააწმარენჯოთ. მექსიკაშ ინდუსტრია ამერეკას ამარაგენდჷ ნედლეულით. 1942 წანას, დიჭყჷ [[ბრასეროშ პროგრამა]]ქ, ნამუთ ამერიკაშ თარობაშ დაფინანსებული პროგრამა რდჷ, დო ნამუშ მეშქაშობათ ამერიკას მექსიკაშე მეჸუნდჷ მუშეფი, ნამუეფსჷთ ამერიკა ირინუანდჷ [[ოფუტეშ მეურნობა]]შ დო [[რკინაშარაშ ტრანსპორტი]]შ სექტორეფს. ამერიკაშ მოხ, კამაჩოშ ადმინისტრაციაქ გაუჯგუშჷ ურთიართალა [[გოართოიანაფილი ომაფე]]წკჷმა დო [[სსრრ|სხუნუეთიწკჷმა]]. საპრეზიდენტო ვადაშ თებაშ უკულ, კამაჩოქ პოლიტიკაშე მიდართჷ. ==ქოძირით თაშნეშე== * [[მექსიკაშ პრეზიდენტი]] ==ლიტერატურა== * [https://www.britannica.com/biography/Manuel-Avila-Camacho ენციკლოპედია ბრიტანიკა] [[კატეგორია:მექსიკარეფი]] [[კატეგორია:მექსიკარი ოურდუმე მოღალეეფი]] [[კატეგორია:მექსიკარი პოლიტიკოსეფი]] [[კატეგორია:მექსიკაშ პრეზიდენტეფი]] {{მერკე-პოლიტიკოსი}} {{მერკე-მექსიკა}} 2gynt4qbvnb6soc9qxyv9t2m0e8ntua 254001 254000 2026-10-14T04:49:34Z Njilo 1885 254001 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =მანუელ ავილა კამაჩო<br>Manuel Ávila Camacho | სურათი= | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო= | ხეშმოჭარუა = | რანწკი =[[მექსიკაშ პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ = [[1 ქირსეთუთა]], [[1940]] | პოსტი დიტუ = [[30 გერგობათუთა]], [[1946]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=[[ლასარო კარდენასი]] | მონძე =[[მიგელ ალემან ვალდესი]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|24|4|1897}} | დაბადებაშ აბანი= [[ტესიუტლანი]], [[პუებლაშ შტატი|პუებლა]], [[მექსიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1955|10|13|1897|4|24}} | ღურაშ აბანი=[[უისკილუკანი]], [[მეხიკოშ შტატი|მეხიკო]], მექსიკა | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი =[[ფრანსესიშ პანთეონი]] | მენოღალობა ={{შილა|მექსიკა}} | ერუანობა =[[მექსიკარეფი|მექსიკარი]] | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა =მანუელ ავილა კასტილიო | ნანა =ეუფროსინა კამაჩო ბელიო | ალმასქუ =სოლედად ოროსკო | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა =ოურდუმე მოღალე, პოლიტიკოსი | რელიგია =[[კათოლიციზმი]] | ჯილდოეფი = | პარტია =[[მექსიკაშ ინსტიტუციურ-რევოლუციური პარტია|ინსტიტუციურ-რევოლუციური პარტია]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 = | პოსტი დეკინჷ2 = | პოსტი დიტუ2= | წიმოხონი2 = | მონძე2 = | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''მანუელ ავილა კამაჩო''' ([[ესპანური ნინა|ესპ.]] Manuel Ávila Camacho, დ. [[24 პირელი]], [[1897]] — ღ. [[13 გჷმათუთა]], [[1955]]) — [[მექსიკარეფი|მექსიკარი]] პოლიტიკოსი დო ოურდუმე მოღალე, [[მექსიკაშ პრეზიდენტი]] 1940-1946 წანეფს. მონაწილენდჷ [[მექსიკაშ რევოლუცია]]ს. სარგებლენდჷ [[ლასარო კარდენასი]]შ პროტექციათ დო თიში პრეზიდენტობაშ ბორჯის უკებუდჷ მექსიკაშ ერუანული დუდთხილუაშ მელამოსეშ პოსტი 1936-1939 წანეფს. 1939 წანას კამაჩო ოთარობე პარტიაქ ქჷმწარინუ პრეზიდენტობაშ კანდიდატო. 1940 წანაშ გიშაგორუეფს კამაჩოქ გემორძგუ დო მექსიკაშ, რანწკით 52-ა პრეზიდენტო გინირთჷ. კამაჩოშ მართუალაშ ბორჯის არდგილი უღუდჷ შანულამი რეფორმეფს. გეთუ ანტი-რელიგიური პოლიტიკაქ, გეგინძორჷ დიხაშ რეფორმაქ, დიჭყჷ ინდუსტრიალიზაციაქ. კამაჩოშ ადმინისტრაციაქ გაუჯგუშჷ ურთიართალა [[ააშ|ამერიკაწკჷმა]]. [[მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმა]]შ მიმალობას, მექსიკაქ ლჷმა გეგმუცხადჷ ღერზიშ ქიანეფს დო ამერიკაშ მახვარებელო 300 ჯარიშკოჩი ქაჯღონჷ ლჷმაშ [[რჩქალი ოკიანეშ კამპანიეფი|რჩქალი ოკიანეშ თეატრიშა]], იაპონარეფიშ სააწმარენჯოთ. მექსიკაშ ინდუსტრია ამერეკას ამარაგენდჷ ნედლეულით. 1942 წანას, დიჭყჷ [[ბრასეროშ პროგრამა]]ქ, ნამუთ ამერიკაშ თარობაშ დაფინანსებული პროგრამა რდჷ, დო ნამუშ მეშქაშობათ ამერიკას მექსიკაშე მეჸუნდჷ მუშეფი, ნამუეფსჷთ ამერიკა ირინუანდჷ [[ოფუტეშ მეურნობა]]შ დო [[რკინაშარაშ ტრანსპორტი]]შ სექტორეფს. ამერიკაშ მოხ, კამაჩოშ ადმინისტრაციაქ გაუჯგუშჷ ურთიართალა [[გოართოიანაფილი ომაფე]]წკჷმა დო [[სსრრ|სხუნუეთიწკჷმა]]. საპრეზიდენტო ვადაშ თებაშ უკულ, კამაჩოქ პოლიტიკაშე მიდართჷ. ==ქოძირით თაშნეშე== * [[მექსიკაშ პრეზიდენტი]] ==ლიტერატურა== * [https://www.britannica.com/biography/Manuel-Avila-Camacho ენციკლოპედია ბრიტანიკა] [[კატეგორია:მექსიკარეფი]] [[კატეგორია:მექსიკარი ოურდუმე მოღალეეფი]] [[კატეგორია:მექსიკარი პოლიტიკოსეფი]] [[კატეგორია:მექსიკაშ პრეზიდენტეფი]] {{მერკე-პოლიტიკოსი}} {{მერკე-მექსიკა}} artr8gl9e0wau103lg7wnyt30c7w0h4 0 44721 253972 253965 2026-10-13T16:12:37Z Njilo 1885 /* */ 253972 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ფიულბერ იულუ<br>Fulbert Youlou | სურათი=Fulbert Youlou (cropped).JPG | სურათიშ ზჷმა =250px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=ფიულბერ იულუ 1959 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი =[[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|კონგოშ რესპუბლიკაშ მა-1 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[15 მარაშინათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ =[[15 მარაშინათუთა]], [[1963]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე =[[ალფონს მასამბა-დება]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|19|7|1917}} | დაბადებაშ აბანი=მადიბუ, [[საფრანგეთიშ ეკვატორული აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1972|5|6|1917|7|19}} | ღურაშ აბანი=[[მადრიდი]], [[ესპანეთი]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|კონგოშ რესპუბლიკა}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა = | რელიგია =[[კათოლიციზმი]] | ჯილდოეფი = | პარტია =[[აფრიკაშ ინტერესეფიშ თხილუაშ დემოკრატიული რსხუ]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრემიერ-მინისტრეფიშ ერკებული|კონგოშ რესპუბლიკაშ მა-2 პრემიერ-მინისტრი]] | პოსტი დეკინჷ2 =[[8 ქირსეთუთა]], [[1958]] | პოსტი დიტუ2=[[21 გერგობათუთა]], [[1959]] | წიმოხონი2 =[[ჟაკ ოპანგო]] | მონძე2 =პოსტიქ გეუქვჷ | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''ფიულბერ იულუ''' (დ. [[19 კვირკვე]], [[1917]] — ღ. [[6 მესი]], [[1972]]) — კონგოარი კათოლიკე პაპა დო პოლიტიკოსი, [[კონგოშ რესპუბლიკა]]შ [[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|მა-1 პრეზიდენტი]] 1960-1963 წანეფს. ორხველუდჷ [[ლარი (კათა)|ლარიშ]] ეთნიკურ ბუნას. ახალნორდობაშე ოკათუდჷ ანტი-კოლონიურ ჸარაფის. 1956 წანას დარსხუ [[აფრიკაშ ინტერესეფიშ თხილუაშ დემოკრატიული რსხუ]], ნამუქჷთ არსულ შანულამ როლ კონგოშ ზოხორინელობაშ მეჭირინაფაშო. კონგოქ საფრანგეთიშე დუდიშალა მიპალჷ 1960 წანას. ქიანაშ მაართა პრეზიდენტო იულუქ გინირთჷ. თიშ მართუალა იხასიათებუდჷ ანტი-კომუნიზმით დო პრო-ბჟადალურ პოლიტიკათ. მალას თიშ თარობაქ ავტორიტარულო გინირთჷ. იულუქ კონგო ართ-პარტიულ სახენწჷფოთ გინაშქჷ დო გამათხოზჷ პოლიტიკურ ოპონენტეფს, ბრელ ოჭოფუ დო ჯიხას ქუდახუნუ. 6uix6k3mmff0zgg4ylyx7eoagem06uk 253973 253972 2026-10-13T16:29:59Z Njilo 1885 /* */ 253973 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ფიულბერ იულუ<br>Fulbert Youlou | სურათი=Fulbert Youlou (cropped).JPG | სურათიშ ზჷმა =250px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=ფიულბერ იულუ 1959 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი =[[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|კონგოშ რესპუბლიკაშ მა-1 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[15 მარაშინათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ =[[15 მარაშინათუთა]], [[1963]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე =[[ალფონს მასამბა-დება]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|19|7|1917}} | დაბადებაშ აბანი=მადიბუ, [[საფრანგეთიშ ეკვატორული აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1972|5|6|1917|7|19}} | ღურაშ აბანი=[[მადრიდი]], [[ესპანეთი]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|კონგოშ რესპუბლიკა}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა = | რელიგია =[[კათოლიციზმი]] | ჯილდოეფი = | პარტია =[[აფრიკაშ ინტერესეფიშ თხილუაშ დემოკრატიული რსხუ]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრემიერ-მინისტრეფიშ ერკებული|კონგოშ რესპუბლიკაშ მა-2 პრემიერ-მინისტრი]] | პოსტი დეკინჷ2 =[[8 ქირსეთუთა]], [[1958]] | პოსტი დიტუ2=[[21 გერგობათუთა]], [[1959]] | წიმოხონი2 =[[ჟაკ ოპანგო]] | მონძე2 =პოსტიქ გეუქვჷ | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''ფიულბერ იულუ''' (დ. [[19 კვირკვე]], [[1917]] — ღ. [[6 მესი]], [[1972]]) — კონგოარი კათოლიკე პაპა დო პოლიტიკოსი, [[კონგოშ რესპუბლიკა]]შ [[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|მა-1 პრეზიდენტი]] 1960-1963 წანეფს. ორხველუდჷ [[ლარი (კათა)|ლარიშ]] ეთნიკურ ბუნას. ახალნორდობაშე ოკათუდჷ ანტი-კოლონიურ ჸარაფის. 1956 წანას დარსხუ [[აფრიკაშ ინტერესეფიშ თხილუაშ დემოკრატიული რსხუ]], ნამუქჷთ არსულ შანულამ როლ კონგოშ ზოხორინელობაშ მეჭირინაფაშო. კონგოქ საფრანგეთიშე დუდიშალა მიპალჷ 1960 წანას. ქიანაშ მაართა პრეზიდენტო იულუქ გინირთჷ. თიშ მართუალა იხასიათებუდჷ ანტი-კომუნიზმით დო პრო-ბჟადალურ პოლიტიკათ. მალას თიშ თარობაქ ავტორიტარულო გინირთჷ. იულუქ კონგო ართ-პარტიულ სახენწჷფოთ გინაშქჷ დო გამათხოზჷ პოლიტიკურ ოპონენტეფს, ოჭოფუ დო ჯიხას ქუდახუნუ. იულუშ ავტორიტარულ მეთოდეფით ბრელი რდჷ უკმაყიფილე. 1963 წანაშ მარაშინათუთას, კონგოს არდგილი უღუდჷ მასობურ არყებეფს, ნამუეფიშ შედეგო დოხუაფილქ იჸუ იულუშ თარობაქ. იულუქ ინტუ [[კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკა]]შა, სოდეთ თის პოლიტიკურ ოჸურჩე ქიმეჩჷ ქიანაშ პრემიერ-მინისტრიქ [[მოიზ ჩომბე]]ქ. [[ბრაზავილი]]შ სასამართალოქ იულუ გასამართჷ. თის აბრალუაფუდეს გენოციდის, ოპონენტეფიშ ჸვილუას დო შხვადოშხვა დანაშურეფს. სასამართალოქ იულუს ღურაშ განჩინება გეგშუღჷ, თაშნეშე ზოჯჷ თიშ ქონებაშ ნაციონალიზაციაშ გეშა. იულუ pj7ar3dzl1yem92kd4lk06bby5yg49c 253974 253973 2026-10-13T16:32:06Z Njilo 1885 /* */ 253974 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ფიულბერ იულუ<br>Fulbert Youlou | სურათი=Fulbert Youlou (cropped).JPG | სურათიშ ზჷმა =250px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=ფიულბერ იულუ 1959 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი =[[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|კონგოშ რესპუბლიკაშ მა-1 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[15 მარაშინათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ =[[15 მარაშინათუთა]], [[1963]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე =[[ალფონს მასამბა-დება]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|19|7|1917}} | დაბადებაშ აბანი=მადიბუ, [[საფრანგეთიშ ეკვატორული აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1972|5|6|1917|7|19}} | ღურაშ აბანი=[[მადრიდი]], [[ესპანეთი]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|კონგოშ რესპუბლიკა}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა = | რელიგია =[[კათოლიციზმი]] | ჯილდოეფი = | პარტია =[[აფრიკაშ ინტერესეფიშ თხილუაშ დემოკრატიული რსხუ]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრემიერ-მინისტრეფიშ ერკებული|კონგოშ რესპუბლიკაშ მა-2 პრემიერ-მინისტრი]] | პოსტი დეკინჷ2 =[[8 ქირსეთუთა]], [[1958]] | პოსტი დიტუ2=[[21 გერგობათუთა]], [[1959]] | წიმოხონი2 =[[ჟაკ ოპანგო]] | მონძე2 =პოსტიქ გეუქვჷ | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''ფიულბერ იულუ''' (დ. [[19 კვირკვე]], [[1917]] — ღ. [[6 მესი]], [[1972]]) — კონგოარი კათოლიკე პაპა დო პოლიტიკოსი, [[კონგოშ რესპუბლიკა]]შ [[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|მა-1 პრეზიდენტი]] 1960-1963 წანეფს. ორხველუდჷ [[ლარი (კათა)|ლარიშ]] ეთნიკურ ბუნას. ახალნორდობაშე ოკათუდჷ ანტი-კოლონიურ ჸარაფის. 1956 წანას დარსხუ [[აფრიკაშ ინტერესეფიშ თხილუაშ დემოკრატიული რსხუ]], ნამუქჷთ არსულ შანულამ როლ კონგოშ ზოხორინელობაშ მეჭირინაფაშო. კონგოქ საფრანგეთიშე დუდიშალა მიპალჷ 1960 წანას. ქიანაშ მაართა პრეზიდენტო იულუქ გინირთჷ. თიშ მართუალა იხასიათებუდჷ ანტი-კომუნიზმით დო პრო-ბჟადალურ პოლიტიკათ. მალას თიშ თარობაქ ავტორიტარულო გინირთჷ. იულუქ კონგო ართ-პარტიულ სახენწჷფოთ გინაშქჷ დო გამათხოზჷ პოლიტიკურ ოპონენტეფს, ოჭოფუ დო ჯიხას ქუდახუნუ. იულუშ ავტორიტარულ მეთოდეფით ბრელი რდჷ უკმაყიფილე. 1963 წანაშ მარაშინათუთას, კონგოს არდგილი უღუდჷ მასობურ არყებეფს, ნამუეფიშ შედეგო დოხუაფილქ იჸუ იულუშ თარობაქ. იულუქ ინტუ [[კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკა]]შა, სოდეთ თის პოლიტიკურ ოჸურჩე ქიმეჩჷ ქიანაშ პრემიერ-მინისტრიქ [[მოიზ ჩომბე]]ქ. [[ბრაზავილი]]შ სასამართალოქ იულუ გასამართჷ. თის აბრალუაფუდეს გენოციდის, ოპონენტეფიშ ჸვილუას დო შხვადოშხვა დანაშურეფს. სასამართალოქ იულუს ღურაშ განჩინება გეგშუღჷ, თაშნეშე ზოჯჷ თიშ ქონებაშ ნაციონალიზაციაშ გეშა. იულუქ 1965 წანას მიდართჷ საფრანგეთიშა დო უკულ ესპანეთშა. [[ფრანცისკო ფრანკო]]შ თარობაქ თინა ჯგირო მიღჷ. ფიულბერ იულუქ ღურუ მადრიდის, 1972 წანაშ 5 მესის. j0bvqio4u1hvoef38b6gna4xgu2cr0u 253975 253974 2026-10-13T16:33:04Z Njilo 1885 /* */ 253975 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ფიულბერ იულუ<br>Fulbert Youlou | სურათი=Fulbert Youlou (cropped).JPG | სურათიშ ზჷმა =250px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=ფიულბერ იულუ 1959 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი =[[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|კონგოშ რესპუბლიკაშ მა-1 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[15 მარაშინათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ =[[15 მარაშინათუთა]], [[1963]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე =[[ალფონს მასამბა-დება]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|19|7|1917}} | დაბადებაშ აბანი=მადიბუ, [[საფრანგეთიშ ეკვატორული აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1972|5|6|1917|7|19}} | ღურაშ აბანი=[[მადრიდი]], [[ესპანეთი]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|კონგოშ რესპუბლიკა}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა =ოშურიელე პიჯი, პოლიტიკოსი | რელიგია =[[კათოლიციზმი]] | ჯილდოეფი = | პარტია =[[აფრიკაშ ინტერესეფიშ თხილუაშ დემოკრატიული რსხუ]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრემიერ-მინისტრეფიშ ერკებული|კონგოშ რესპუბლიკაშ მა-2 პრემიერ-მინისტრი]] | პოსტი დეკინჷ2 =[[8 ქირსეთუთა]], [[1958]] | პოსტი დიტუ2=[[21 გერგობათუთა]], [[1959]] | წიმოხონი2 =[[ჟაკ ოპანგო]] | მონძე2 =პოსტიქ გეუქვჷ | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''ფიულბერ იულუ''' (დ. [[19 კვირკვე]], [[1917]] — ღ. [[6 მესი]], [[1972]]) — კონგოარი კათოლიკე პაპა დო პოლიტიკოსი, [[კონგოშ რესპუბლიკა]]შ [[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|მა-1 პრეზიდენტი]] 1960-1963 წანეფს. ორხველუდჷ [[ლარი (კათა)|ლარიშ]] ეთნიკურ ბუნას. ახალნორდობაშე ოკათუდჷ ანტი-კოლონიურ ჸარაფის. 1956 წანას დარსხუ [[აფრიკაშ ინტერესეფიშ თხილუაშ დემოკრატიული რსხუ]], ნამუქჷთ არსულ შანულამ როლ კონგოშ ზოხორინელობაშ მეჭირინაფაშო. კონგოქ საფრანგეთიშე დუდიშალა მიპალჷ 1960 წანას. ქიანაშ მაართა პრეზიდენტო იულუქ გინირთჷ. თიშ მართუალა იხასიათებუდჷ ანტი-კომუნიზმით დო პრო-ბჟადალურ პოლიტიკათ. მალას თიშ თარობაქ ავტორიტარულო გინირთჷ. იულუქ კონგო ართ-პარტიულ სახენწჷფოთ გინაშქჷ დო გამათხოზჷ პოლიტიკურ ოპონენტეფს, ოჭოფუ დო ჯიხას ქუდახუნუ. იულუშ ავტორიტარულ მეთოდეფით ბრელი რდჷ უკმაყიფილე. 1963 წანაშ მარაშინათუთას, კონგოს არდგილი უღუდჷ მასობურ არყებეფს, ნამუეფიშ შედეგო დოხუაფილქ იჸუ იულუშ თარობაქ. იულუქ ინტუ [[კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკა]]შა, სოდეთ თის პოლიტიკურ ოჸურჩე ქიმეჩჷ ქიანაშ პრემიერ-მინისტრიქ [[მოიზ ჩომბე]]ქ. [[ბრაზავილი]]შ სასამართალოქ იულუ გასამართჷ. თის აბრალუაფუდეს გენოციდის, ოპონენტეფიშ ჸვილუას დო შხვადოშხვა დანაშურეფს. სასამართალოქ იულუს ღურაშ განჩინება გეგშუღჷ, თაშნეშე ზოჯჷ თიშ ქონებაშ ნაციონალიზაციაშ გეშა. იულუქ 1965 წანას მიდართჷ საფრანგეთიშა დო უკულ ესპანეთშა. [[ფრანცისკო ფრანკო]]შ თარობაქ თინა ჯგირო მიღჷ. ფიულბერ იულუქ ღურუ მადრიდის, 1972 წანაშ 5 მესის. ==ქოძირით თაშნეშე== * [[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი]] e2id9zdes9a0kvho90qqf75hyylz4wd 253976 253975 2026-10-13T16:35:54Z Njilo 1885 /* */ 253976 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ფიულბერ იულუ<br>Fulbert Youlou | სურათი=Fulbert Youlou (cropped).JPG | სურათიშ ზჷმა =250px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=ფიულბერ იულუ 1959 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი =[[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|კონგოშ რესპუბლიკაშ მა-1 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[15 მარაშინათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ =[[15 მარაშინათუთა]], [[1963]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე =[[ალფონს მასამბა-დება]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|19|7|1917}} | დაბადებაშ აბანი=მადიბუ, [[საფრანგეთიშ ეკვატორული აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1972|5|6|1917|7|19}} | ღურაშ აბანი=[[მადრიდი]], [[ესპანეთი]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|კონგოშ რესპუბლიკა}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა =ოშურიელე პიჯი, პოლიტიკოსი | რელიგია =[[კათოლიციზმი]] | ჯილდოეფი = | პარტია =[[აფრიკაშ ინტერესეფიშ თხილუაშ დემოკრატიული რსხუ]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრემიერ-მინისტრეფიშ ერკებული|კონგოშ რესპუბლიკაშ მა-2 პრემიერ-მინისტრი]] | პოსტი დეკინჷ2 =[[8 ქირსეთუთა]], [[1958]] | პოსტი დიტუ2=[[21 გერგობათუთა]], [[1959]] | წიმოხონი2 =[[ჟაკ ოპანგო]] | მონძე2 =პოსტიქ გეუქვჷ | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''ფიულბერ იულუ''' (დ. [[19 კვირკვე]], [[1917]] — ღ. [[6 მესი]], [[1972]]) — კონგოარი კათოლიკე პაპა დო პოლიტიკოსი, [[კონგოშ რესპუბლიკა]]შ [[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|მა-1 პრეზიდენტი]] 1960-1963 წანეფს. ორხველუდჷ [[ლარი (კათა)|ლარიშ]] ეთნიკურ ბუნას. ახალნორდობაშე ოკათუდჷ ანტი-კოლონიურ ჸარაფის. 1956 წანას დარსხუ [[აფრიკაშ ინტერესეფიშ თხილუაშ დემოკრატიული რსხუ]], ნამუქჷთ არსულ შანულამ როლ კონგოშ ზოხორინელობაშ მეჭირინაფაშო. კონგოქ საფრანგეთიშე დუდიშალა მიპალჷ 1960 წანას. ქიანაშ მაართა პრეზიდენტო იულუქ გინირთჷ. თიშ მართუალა იხასიათებუდჷ ანტი-კომუნიზმით დო პრო-ბჟადალურ პოლიტიკათ. მალას თიშ თარობაქ ავტორიტარულო გინირთჷ. იულუქ კონგო ართ-პარტიულ სახენწჷფოთ გინაშქჷ დო გამათხოზჷ პოლიტიკურ ოპონენტეფს, ოჭოფუ დო ჯიხას ქუდახუნუ. იულუშ ავტორიტარულ მეთოდეფით ბრელი რდჷ უკმაყიფილე. 1963 წანაშ მარაშინათუთას, კონგოს არდგილი უღუდჷ მასობურ არყებეფს, ნამუეფიშ შედეგო დოხუაფილქ იჸუ იულუშ თარობაქ. იულუქ ინტუ [[კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკა]]შა, სოდეთ თის პოლიტიკურ ოჸურჩე ქიმეჩჷ ქიანაშ პრემიერ-მინისტრიქ [[მოიზ ჩომბე]]ქ. [[ბრაზავილი]]შ სასამართალოქ იულუ გასამართჷ. თის აბრალუაფუდეს გენოციდის, ოპონენტეფიშ ჸვილუას დო შხვადოშხვა დანაშურეფს. სასამართალოქ იულუს ღურაშ განჩინება გეგშუღჷ, თაშნეშე ზოჯჷ თიშ ქონებაშ ნაციონალიზაციაშ გეშა. იულუქ 1965 წანას მიდართჷ საფრანგეთიშა დო უკულ ესპანეთშა. [[ფრანცისკო ფრანკო]]შ თარობაქ თინა ჯგირო მიღჷ.<ref>{{cite web |title=Fulbert Youlou (1917–1972) |url=https://blackpast.org/global-african-history/fulbert-youlou-1917-1972/ |website=BlackPast |access-date=13 October 2026}}</ref> ფიულბერ იულუქ ღურუ მადრიდის, 1972 წანაშ 5 მესის.<ref>{{cite web |title=Fulbert Youlou (1917–1972) |url=https://blackpast.org/global-african-history/fulbert-youlou-1917-1972/ |website=BlackPast |access-date=13 October 2026}}</ref> == სქოლიო == {{სქოლიო}} ==ქოძირით თაშნეშე== * [[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი]] 8z3rbw2hu0eskp9o054c5sehuwiro71 253977 253976 2026-10-13T16:36:07Z Njilo 1885 253977 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ფიულბერ იულუ<br>Fulbert Youlou | სურათი=Fulbert Youlou (cropped).JPG | სურათიშ ზჷმა =250px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=ფიულბერ იულუ 1959 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი =[[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|კონგოშ რესპუბლიკაშ მა-1 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[15 მარაშინათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ =[[15 მარაშინათუთა]], [[1963]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე =[[ალფონს მასამბა-დება]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|19|7|1917}} | დაბადებაშ აბანი=მადიბუ, [[საფრანგეთიშ ეკვატორული აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1972|5|6|1917|7|19}} | ღურაშ აბანი=[[მადრიდი]], [[ესპანეთი]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|კონგოშ რესპუბლიკა}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა =ოშურიელე პიჯი, პოლიტიკოსი | რელიგია =[[კათოლიციზმი]] | ჯილდოეფი = | პარტია =[[აფრიკაშ ინტერესეფიშ თხილუაშ დემოკრატიული რსხუ]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრემიერ-მინისტრეფიშ ერკებული|კონგოშ რესპუბლიკაშ მა-2 პრემიერ-მინისტრი]] | პოსტი დეკინჷ2 =[[8 ქირსეთუთა]], [[1958]] | პოსტი დიტუ2=[[21 გერგობათუთა]], [[1959]] | წიმოხონი2 =[[ჟაკ ოპანგო]] | მონძე2 =პოსტიქ გეუქვჷ | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''ფიულბერ იულუ''' (დ. [[19 კვირკვე]], [[1917]] — ღ. [[6 მესი]], [[1972]]) — კონგოარი კათოლიკე პაპა დო პოლიტიკოსი, [[კონგოშ რესპუბლიკა]]შ [[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|მა-1 პრეზიდენტი]] 1960-1963 წანეფს. ორხველუდჷ [[ლარი (კათა)|ლარიშ]] ეთნიკურ ბუნას. ახალნორდობაშე ოკათუდჷ ანტი-კოლონიურ ჸარაფის. 1956 წანას დარსხუ [[აფრიკაშ ინტერესეფიშ თხილუაშ დემოკრატიული რსხუ]], ნამუქჷთ არსულ შანულამ როლ კონგოშ ზოხორინელობაშ მეჭირინაფაშო. კონგოქ საფრანგეთიშე დუდიშალა მიპალჷ 1960 წანას. ქიანაშ მაართა პრეზიდენტო იულუქ გინირთჷ. თიშ მართუალა იხასიათებუდჷ ანტი-კომუნიზმით დო პრო-ბჟადალურ პოლიტიკათ. მალას თიშ თარობაქ ავტორიტარულო გინირთჷ. იულუქ კონგო ართ-პარტიულ სახენწჷფოთ გინაშქჷ დო გამათხოზჷ პოლიტიკურ ოპონენტეფს, ოჭოფუ დო ჯიხას ქუდახუნუ. იულუშ ავტორიტარულ მეთოდეფით ბრელი რდჷ უკმაყიფილე. 1963 წანაშ მარაშინათუთას, კონგოს არდგილი უღუდჷ მასობურ არყებეფს, ნამუეფიშ შედეგო დოხუაფილქ იჸუ იულუშ თარობაქ. იულუქ ინტუ [[კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკა]]შა, სოდეთ თის პოლიტიკურ ოჸურჩე ქიმეჩჷ ქიანაშ პრემიერ-მინისტრიქ [[მოიზ ჩომბე]]ქ. [[ბრაზავილი]]შ სასამართალოქ იულუ გასამართჷ. თის აბრალუაფუდეს გენოციდის, ოპონენტეფიშ ჸვილუას დო შხვადოშხვა დანაშურეფს. სასამართალოქ იულუს ღურაშ განჩინება გეგშუღჷ, თაშნეშე ზოჯჷ თიშ ქონებაშ ნაციონალიზაციაშ გეშა. იულუქ 1965 წანას მიდართჷ საფრანგეთიშა დო უკულ ესპანეთშა. [[ფრანცისკო ფრანკო]]შ თარობაქ თინა ჯგირო მიღჷ.<ref>{{cite web |title=Fulbert Youlou (1917–1972) |url=https://blackpast.org/global-african-history/fulbert-youlou-1917-1972/ |website=BlackPast |access-date=13 October 2026}}</ref> ფიულბერ იულუქ ღურუ მადრიდის, 1972 წანაშ 5 მესის.<ref>{{cite web |title=Fulbert Youlou (1917–1972) |url=https://blackpast.org/global-african-history/fulbert-youlou-1917-1972/ |website=BlackPast |access-date=13 October 2026}}</ref> == სქოლიო == {{სქოლიო}} dn2gqd9dmbe2p39hgmzvvbu2n7ay59p 253978 253977 2026-10-13T16:36:13Z Njilo 1885 /* */ 253978 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ფიულბერ იულუ<br>Fulbert Youlou | სურათი=Fulbert Youlou (cropped).JPG | სურათიშ ზჷმა =250px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=ფიულბერ იულუ 1959 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი =[[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|კონგოშ რესპუბლიკაშ მა-1 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[15 მარაშინათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ =[[15 მარაშინათუთა]], [[1963]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე =[[ალფონს მასამბა-დება]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|19|7|1917}} | დაბადებაშ აბანი=მადიბუ, [[საფრანგეთიშ ეკვატორული აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1972|5|6|1917|7|19}} | ღურაშ აბანი=[[მადრიდი]], [[ესპანეთი]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|კონგოშ რესპუბლიკა}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა =ოშურიელე პიჯი, პოლიტიკოსი | რელიგია =[[კათოლიციზმი]] | ჯილდოეფი = | პარტია =[[აფრიკაშ ინტერესეფიშ თხილუაშ დემოკრატიული რსხუ]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრემიერ-მინისტრეფიშ ერკებული|კონგოშ რესპუბლიკაშ მა-2 პრემიერ-მინისტრი]] | პოსტი დეკინჷ2 =[[8 ქირსეთუთა]], [[1958]] | პოსტი დიტუ2=[[21 გერგობათუთა]], [[1959]] | წიმოხონი2 =[[ჟაკ ოპანგო]] | მონძე2 =პოსტიქ გეუქვჷ | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''ფიულბერ იულუ''' (დ. [[19 კვირკვე]], [[1917]] — ღ. [[6 მესი]], [[1972]]) — კონგოარი კათოლიკე პაპა დო პოლიტიკოსი, [[კონგოშ რესპუბლიკა]]შ [[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|მა-1 პრეზიდენტი]] 1960-1963 წანეფს. ორხველუდჷ [[ლარი (კათა)|ლარიშ]] ეთნიკურ ბუნას. ახალნორდობაშე ოკათუდჷ ანტი-კოლონიურ ჸარაფის. 1956 წანას დარსხუ [[აფრიკაშ ინტერესეფიშ თხილუაშ დემოკრატიული რსხუ]], ნამუქჷთ არსულ შანულამ როლ კონგოშ ზოხორინელობაშ მეჭირინაფაშო. კონგოქ საფრანგეთიშე დუდიშალა მიპალჷ 1960 წანას. ქიანაშ მაართა პრეზიდენტო იულუქ გინირთჷ. თიშ მართუალა იხასიათებუდჷ ანტი-კომუნიზმით დო პრო-ბჟადალურ პოლიტიკათ. მალას თიშ თარობაქ ავტორიტარულო გინირთჷ. იულუქ კონგო ართ-პარტიულ სახენწჷფოთ გინაშქჷ დო გამათხოზჷ პოლიტიკურ ოპონენტეფს, ოჭოფუ დო ჯიხას ქუდახუნუ. იულუშ ავტორიტარულ მეთოდეფით ბრელი რდჷ უკმაყიფილე. 1963 წანაშ მარაშინათუთას, კონგოს არდგილი უღუდჷ მასობურ არყებეფს, ნამუეფიშ შედეგო დოხუაფილქ იჸუ იულუშ თარობაქ. იულუქ ინტუ [[კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკა]]შა, სოდეთ თის პოლიტიკურ ოჸურჩე ქიმეჩჷ ქიანაშ პრემიერ-მინისტრიქ [[მოიზ ჩომბე]]ქ. [[ბრაზავილი]]შ სასამართალოქ იულუ გასამართჷ. თის აბრალუაფუდეს გენოციდის, ოპონენტეფიშ ჸვილუას დო შხვადოშხვა დანაშურეფს. სასამართალოქ იულუს ღურაშ განჩინება გეგშუღჷ, თაშნეშე ზოჯჷ თიშ ქონებაშ ნაციონალიზაციაშ გეშა. იულუქ 1965 წანას მიდართჷ საფრანგეთიშა დო უკულ ესპანეთშა. [[ფრანცისკო ფრანკო]]შ თარობაქ თინა ჯგირო მიღჷ.<ref>{{cite web |title=Fulbert Youlou (1917–1972) |url=https://blackpast.org/global-african-history/fulbert-youlou-1917-1972/ |website=BlackPast |access-date=13 October 2026}}</ref> ფიულბერ იულუქ ღურუ მადრიდის, 1972 წანაშ 5 მესის.<ref>{{cite web |title=Fulbert Youlou (1917–1972) |url=https://blackpast.org/global-african-history/fulbert-youlou-1917-1972/ |website=BlackPast |access-date=13 October 2026}}</ref> ==ქოძირით თაშნეშე== * [[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი]] == სქოლიო == {{სქოლიო}} flqgrwifeim0ba7o0zpbf0g6qhpr7kn 253979 253978 2026-10-13T16:37:04Z Njilo 1885 253979 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ფიულბერ იულუ<br>Fulbert Youlou | სურათი=Fulbert Youlou (cropped).JPG | სურათიშ ზჷმა =250px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=ფიულბერ იულუ 1959 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი =[[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|კონგოშ რესპუბლიკაშ მა-1 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[15 მარაშინათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ =[[15 მარაშინათუთა]], [[1963]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე =[[ალფონს მასამბა-დება]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|19|7|1917}} | დაბადებაშ აბანი=მადიბუ, [[საფრანგეთიშ ეკვატორული აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1972|5|6|1917|7|19}} | ღურაშ აბანი=[[მადრიდი]], [[ესპანეთი]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|კონგოშ რესპუბლიკა}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა =ოშურიელე პიჯი, პოლიტიკოსი | რელიგია =[[კათოლიციზმი]] | ჯილდოეფი = | პარტია =[[აფრიკაშ ინტერესეფიშ თხილუაშ დემოკრატიული რსხუ]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრემიერ-მინისტრეფიშ ერკებული|კონგოშ რესპუბლიკაშ მა-2 პრემიერ-მინისტრი]] | პოსტი დეკინჷ2 =[[8 ქირსეთუთა]], [[1958]] | პოსტი დიტუ2=[[21 გერგობათუთა]], [[1959]] | წიმოხონი2 =[[ჟაკ ოპანგო]] | მონძე2 =პოსტიქ გეუქვჷ | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''ფიულბერ იულუ''' (დ. [[19 კვირკვე]], [[1917]] — ღ. [[6 მესი]], [[1972]]) — კონგოარი კათოლიკე პაპა დო პოლიტიკოსი, [[კონგოშ რესპუბლიკა]]შ [[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|მა-1 პრეზიდენტი]] 1960-1963 წანეფს. ორხველუდჷ [[ლარი (კათა)|ლარიშ]] ეთნიკურ ბუნას. ახალნორდობაშე ოკათუდჷ ანტი-კოლონიურ ჸარაფის. 1956 წანას დარსხუ [[აფრიკაშ ინტერესეფიშ თხილუაშ დემოკრატიული რსხუ]], ნამუქჷთ არსულ შანულამ როლ კონგოშ ზოხორინელობაშ მეჭირინაფაშო. კონგოქ საფრანგეთიშე დუდიშალა მიპალჷ 1960 წანას. ქიანაშ მაართა პრეზიდენტო იულუქ გინირთჷ. თიშ მართუალა იხასიათებუდჷ ანტი-კომუნიზმით დო პრო-ბჟადალურ პოლიტიკათ. მალას თიშ თარობაქ ავტორიტარულო გინირთჷ. იულუქ კონგო ართ-პარტიულ სახენწჷფოთ გინაშქჷ დო გამათხოზჷ პოლიტიკურ ოპონენტეფს, ოჭოფუ დო ჯიხას ქუდახუნუ. იულუშ ავტორიტარულ მეთოდეფით ბრელი რდჷ უკმაყიფილე. 1963 წანაშ მარაშინათუთას, კონგოს არდგილი უღუდჷ მასობურ არყებეფს, ნამუეფიშ შედეგო დოხუაფილქ იჸუ იულუშ თარობაქ. იულუქ ინტუ [[კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკა]]შა, სოდეთ თის პოლიტიკურ ოჸურჩე ქიმეჩჷ ქიანაშ პრემიერ-მინისტრიქ [[მოიზ ჩომბე]]ქ. [[ბრაზავილი]]შ სასამართალოქ იულუ გასამართჷ. თის აბრალუაფუდეს გენოციდის, ოპონენტეფიშ ჸვილუას დო შხვადოშხვა დანაშურეფს. სასამართალოქ იულუს ღურაშ განჩინება გეგშუღჷ, თაშნეშე ზოჯჷ თიშ ქონებაშ ნაციონალიზაციაშ გეშა. იულუქ 1965 წანას მიდართჷ საფრანგეთიშა დო უკულ ესპანეთშა. [[ფრანცისკო ფრანკო]]შ თარობაქ თინა ჯგირო მიღჷ.<ref>{{cite web |title=Fulbert Youlou (1917–1972) |url=https://blackpast.org/global-african-history/fulbert-youlou-1917-1972/ |website=BlackPast |access-date=13 October 2026}}</ref> ფიულბერ იულუქ ღურუ მადრიდის, 1972 წანაშ 5 მესის.<ref>{{cite web |title=Fulbert Youlou (1917–1972) |url=https://blackpast.org/global-african-history/fulbert-youlou-1917-1972/ |website=BlackPast |access-date=13 October 2026}}</ref> ==ქოძირით თაშნეშე== * [[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი]] == სქოლიო == {{სქოლიო}} [[კატეგორია:კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტეფი]] [[კატეგორია:კონგოშ რესპუბლიკაშ პრემიერ-მინისტრეფი]] abkak0kvry80vi99cnkoc6abwlm95yi 253980 253979 2026-10-13T16:37:57Z Njilo 1885 /* */ 253980 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ფიულბერ იულუ<br>Fulbert Youlou | სურათი=Fulbert Youlou (cropped).JPG | სურათიშ ზჷმა =250px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=ფიულბერ იულუ 1959 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი =[[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|კონგოშ რესპუბლიკაშ მა-1 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[15 მარაშინათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ =[[15 მარაშინათუთა]], [[1963]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე =[[ალფონს მასამბა-დება]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|19|7|1917}} | დაბადებაშ აბანი=მადიბუ, [[საფრანგეთიშ ეკვატორული აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1972|5|6|1917|7|19}} | ღურაშ აბანი=[[მადრიდი]], [[ესპანეთი]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|კონგოშ რესპუბლიკა}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა =ოშურიელე პიჯი, პოლიტიკოსი | რელიგია =[[კათოლიციზმი]] | ჯილდოეფი = | პარტია =[[აფრიკაშ ინტერესეფიშ თხილუაშ დემოკრატიული რსხუ]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრემიერ-მინისტრეფიშ ერკებული|კონგოშ რესპუბლიკაშ მა-2 პრემიერ-მინისტრი]] | პოსტი დეკინჷ2 =[[8 ქირსეთუთა]], [[1958]] | პოსტი დიტუ2=[[21 გერგობათუთა]], [[1959]] | წიმოხონი2 =[[ჟაკ ოპანგო]] | მონძე2 =პოსტიქ გეუქვჷ | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''ფიულბერ იულუ''' (დ. [[19 კვირკვე]], [[1917]] — ღ. [[6 მესი]], [[1972]]) — კონგოარი კათოლიკე პაპა დო პოლიტიკოსი, [[კონგოშ რესპუბლიკა]]შ [[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|მა-1 პრეზიდენტი]] 1960-1963 წანეფს. ორხველუდჷ [[ლარი (კათა)|ლარიშ]] ეთნიკურ ბუნას. ახალნორდობაშე ოკათუდჷ ანტი-კოლონიურ ჸარაფის. 1956 წანას დარსხუ [[აფრიკაშ ინტერესეფიშ თხილუაშ დემოკრატიული რსხუ]], ნამუქჷთ არსულ შანულამ როლ კონგოშ ზოხორინელობაშ მეჭირინაფაშო. კონგოქ საფრანგეთიშე დუდიშალა მიპალჷ 1960 წანას. ქიანაშ მაართა პრეზიდენტო იულუქ გინირთჷ. თიშ მართუალა იხასიათებუდჷ ანტი-კომუნიზმით დო პრო-ბჟადალურ პოლიტიკათ. მალას თიშ თარობაქ ავტორიტარულო გინირთჷ. იულუქ კონგო ართ-პარტიულ სახენწჷფოთ გინაშქჷ დო გამათხოზჷ პოლიტიკურ ოპონენტეფს, ნამუეფით ოჭოფუ დო ჯიხას ქუდახუნუ. იულუშ ავტორიტარულ მეთოდეფით ბრელი რდჷ უკმაყიფილე. 1963 წანაშ მარაშინათუთას, კონგოს არდგილი უღუდჷ მასობურ არყებეფს, ნამუეფიშ შედეგო დოხუაფილქ იჸუ იულუშ თარობაქ. იულუქ ინტუ [[კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკა]]შა, სოდეთ თის პოლიტიკურ ოჸურჩე ქიმეჩჷ ქიანაშ პრემიერ-მინისტრიქ [[მოიზ ჩომბე]]ქ. [[ბრაზავილი]]შ სასამართალოქ იულუ გასამართჷ. თის აბრალუაფუდეს გენოციდის, ოპონენტეფიშ ჸვილუას დო შხვადოშხვა დანაშურეფს. სასამართალოქ იულუს ღურაშ განჩინება გეგშუღჷ, თაშნეშე ზოჯჷ თიშ ქონებაშ ნაციონალიზაციაშ გეშა. იულუქ 1965 წანას მიდართჷ საფრანგეთიშა დო უკულ ესპანეთშა. [[ფრანცისკო ფრანკო]]შ თარობაქ თინა ჯგირო მიღჷ.<ref>{{cite web |title=Fulbert Youlou (1917–1972) |url=https://blackpast.org/global-african-history/fulbert-youlou-1917-1972/ |website=BlackPast |access-date=13 October 2026}}</ref> ფიულბერ იულუქ ღურუ მადრიდის, 1972 წანაშ 5 მესის.<ref>{{cite web |title=Fulbert Youlou (1917–1972) |url=https://blackpast.org/global-african-history/fulbert-youlou-1917-1972/ |website=BlackPast |access-date=13 October 2026}}</ref> ==ქოძირით თაშნეშე== * [[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი]] == სქოლიო == {{სქოლიო}} [[კატეგორია:კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტეფი]] [[კატეგორია:კონგოშ რესპუბლიკაშ პრემიერ-მინისტრეფი]] jhdh7398y3jm7tbtk4httn014ol2rla 253981 253980 2026-10-13T16:57:04Z Njilo 1885 /* */ 253981 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ფიულბერ იულუ<br>Fulbert Youlou | სურათი=Fulbert Youlou (cropped).JPG | სურათიშ ზჷმა =250px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=ფიულბერ იულუ 1959 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი =[[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|კონგოშ რესპუბლიკაშ მა-1 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[15 მარაშინათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ =[[15 მარაშინათუთა]], [[1963]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე =[[ალფონს მასამბა-დება]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|19|7|1917}} | დაბადებაშ აბანი=მადიბუ, [[საფრანგეთიშ ეკვატორული აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1972|5|6|1917|7|19}} | ღურაშ აბანი=[[მადრიდი]], [[ესპანეთი]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|კონგოშ რესპუბლიკა}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა =ოშურიელე პიჯი, პოლიტიკოსი | რელიგია =[[კათოლიციზმი]] | ჯილდოეფი = | პარტია =[[აფრიკაშ ინტერესეფიშ თხილუაშ დემოკრატიული რსხუ]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრემიერ-მინისტრეფიშ ერკებული|კონგოშ რესპუბლიკაშ მა-2 პრემიერ-მინისტრი]] | პოსტი დეკინჷ2 =[[8 ქირსეთუთა]], [[1958]] | პოსტი დიტუ2=[[21 გერგობათუთა]], [[1959]] | წიმოხონი2 =[[ჟაკ ოპანგო]] | მონძე2 =პოსტიქ გეუქვჷ | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''ფიულბერ იულუ''' (დ. [[19 კვირკვე]], [[1917]] — ღ. [[6 მესი]], [[1972]]) — კონგოარი კათოლიკე პაპა დო პოლიტიკოსი, [[კონგოშ რესპუბლიკა]]შ [[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|მა-1 პრეზიდენტი]] 1960-1963 წანეფს. ორხველუდჷ [[ლარი (კათა)|ლარიშ]] ეთნიკურ ბუნას. ახალნორდობაშე ოკათუდჷ ანტი-კოლონიურ ჸარაფის. 1956 წანას დარსხუ [[აფრიკაშ ინტერესეფიშ თხილუაშ დემოკრატიული რსხუ]], ნამუქჷთ არსულ შანულამ როლ კონგოშ ზოხორინელობაშ მეჭირინაფაშო. კონგოქ საფრანგეთიშე დუდიშალა მიპალჷ 1960 წანას. ქიანაშ მაართა პრეზიდენტო იულუქ გინირთჷ. თიშ მართუალა იხასიათებუდჷ ანტი-კომუნიზმით დო პრო-ბჟადალურ პოლიტიკათ. მალას თიშ თარობაქ ავტორიტარულო გინირთჷ. იულუქ კონგო ართ-პარტიულ სახენწჷფოთ გინაშქჷ დო გამათხოზჷ პოლიტიკურ ოპონენტეფს, ნამუეფით ოჭოფუ დო ჯიხას ქუდახუნუ. იულუშ ავტორიტარულ მეთოდეფით ბრელი რდჷ უკმაყოფილე. 1963 წანაშ მარაშინათუთას, კონგოს არდგილი უღუდჷ მასობურ არყებეფს, ნამუეფიშ შედეგო დოხუაფილქ იჸუ იულუშ თარობაქ. იულუქ ინტუ [[კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკა]]შა, სოდეთ თის პოლიტიკურ ოჸურჩე ქიმეჩჷ ქიანაშ პრემიერ-მინისტრიქ [[მოიზ ჩომბე]]ქ. [[ბრაზავილი]]შ სასამართალოქ იულუ გასამართჷ. თის აბრალუაფუდეს გენოციდის, ოპონენტეფიშ ჸვილუას დო შხვადოშხვა დანაშურეფს. სასამართალოქ იულუს ღურაშ განჩინება გეგშუღჷ, თაშნეშე ზოჯჷ თიშ ქონებაშ ნაციონალიზაციაშ გეშა. იულუქ 1965 წანას მიდართჷ საფრანგეთიშა დო უკულ ესპანეთშა. [[ფრანცისკო ფრანკო]]შ თარობაქ თინა ჯგირო მიღჷ.<ref>{{cite web |title=Fulbert Youlou (1917–1972) |url=https://blackpast.org/global-african-history/fulbert-youlou-1917-1972/ |website=BlackPast |access-date=13 October 2026}}</ref> ფიულბერ იულუქ ღურუ მადრიდის, 1972 წანაშ 5 მესის.<ref>{{cite web |title=Fulbert Youlou (1917–1972) |url=https://blackpast.org/global-african-history/fulbert-youlou-1917-1972/ |website=BlackPast |access-date=13 October 2026}}</ref> ==ქოძირით თაშნეშე== * [[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი]] == სქოლიო == {{სქოლიო}} [[კატეგორია:კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტეფი]] [[კატეგორია:კონგოშ რესპუბლიკაშ პრემიერ-მინისტრეფი]] 7lhi6rnxuqt9zlf5fam6k5i7rw322gx 253982 253981 2026-10-13T16:57:36Z Njilo 1885 /* */ 253982 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ფიულბერ იულუ<br>Fulbert Youlou | სურათი=Fulbert Youlou (cropped).JPG | სურათიშ ზჷმა =250px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=ფიულბერ იულუ 1959 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი =[[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|კონგოშ რესპუბლიკაშ მა-1 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[15 მარაშინათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ =[[15 მარაშინათუთა]], [[1963]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე =[[ალფონს მასამბა-დება]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|19|7|1917}} | დაბადებაშ აბანი=მადიბუ, [[საფრანგეთიშ ეკვატორული აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1972|5|6|1917|7|19}} | ღურაშ აბანი=[[მადრიდი]], [[ესპანეთი]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|კონგოშ რესპუბლიკა}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა =ოშურიელე პიჯი, პოლიტიკოსი | რელიგია =[[კათოლიციზმი]] | ჯილდოეფი = | პარტია =[[აფრიკაშ ინტერესეფიშ თხილუაშ დემოკრატიული რსხუ]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრემიერ-მინისტრეფიშ ერკებული|კონგოშ რესპუბლიკაშ მა-2 პრემიერ-მინისტრი]] | პოსტი დეკინჷ2 =[[8 ქირსეთუთა]], [[1958]] | პოსტი დიტუ2=[[21 გერგობათუთა]], [[1959]] | წიმოხონი2 =[[ჟაკ ოპანგო]] | მონძე2 =პოსტიქ გეუქვჷ | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''ფიულბერ იულუ''' (დ. [[19 კვირკვე]], [[1917]] — ღ. [[6 მესი]], [[1972]]) — კონგოარი კათოლიკე პაპა დო პოლიტიკოსი, [[კონგოშ რესპუბლიკა]]შ [[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|მა-1 პრეზიდენტი]] 1960-1963 წანეფს. ორხველუდჷ [[ლარი (კათა)|ლარიშ]] ეთნიკურ ბუნას. ახალნორდობაშე ოკათუდჷ ანტი-კოლონიურ ჸარაფის. 1956 წანას დარსხუ [[აფრიკაშ ინტერესეფიშ თხილუაშ დემოკრატიული რსხუ]], ნამუქჷთ არსულ შანულამ როლ კონგოშ ზოხორინელობაშ მეჭირინაფაშო. კონგოქ საფრანგეთიშე დუდიშალა მიპალჷ 1960 წანას. ქიანაშ მაართა პრეზიდენტო იულუქ გინირთჷ. თიშ მართუალა იხასიათებუდჷ ანტი-კომუნიზმით დო პრო-ბჟადალურ პოლიტიკათ. მალას თიშ თარობაქ ავტორიტარულო გინირთჷ. იულუქ კონგო ართ-პარტიულ სახენწჷფოთ გინაშქჷ დო გამათხოზჷ პოლიტიკურ ოპონენტეფს, ნამუეფით ოჭოფუ დო ჯიხას ქუდახუნუ. იულუშ ავტორიტარულ მეთოდეფით ბრელი რდჷ უკმაყოფილე. 1963 წანაშ მარაშინათუთას, კონგოს არდგილი უღუდჷ მასობურ არყებეფს, ნამუეფიშ შედეგო დოხუაფილქ იჸუ იულუშ თარობაქ. იულუქ ინტუ [[კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკა]]შა, სოდეთ თის პოლიტიკურ ოჸურჩე ქიმეჩჷ ქიანაშ პრემიერ-მინისტრიქ [[მოიზ ჩომბე]]ქ. [[ბრაზავილი]]შ სასამართალოქ იულუ გასამართჷ. თის აბრალუაფუდეს გენოციდის, ოპონენტეფიშ ჸვილუას დო შხვადოშხვა დანაშურეფს. სასამართალოქ იულუს ღურაშ განჩინება გეგშუღჷ, თაშნეშე ზოჯჷ თიშ ქონებაშ ნაციონალიზაციაშ გეშა. იულუქ 1965 წანას მიდართჷ საფრანგეთიშა დო უკულ ესპანეთშა. [[ფრანცისკო ფრანკო]]შ თარობაქ თინა ჯგირო მიღჷ.<ref>{{cite web |title=Fulbert Youlou (1917–1972) |url=https://blackpast.org/global-african-history/fulbert-youlou-1917-1972/ |website=BlackPast |access-date=13 October 2026}}</ref> ფიულბერ იულუქ ღურუ მადრიდის, 1972 წანაშ 5 მესის.<ref>{{cite web |title=Fulbert Youlou (1917–1972) |url=https://blackpast.org/global-african-history/fulbert-youlou-1917-1972/ |website=BlackPast |access-date=13 October 2026}}</ref> ==ქოძირით თაშნეშე== * [[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი]] == სქოლიო == {{სქოლიო}} [[კატეგორია:კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტეფი]] [[კატეგორია:კონგოშ რესპუბლიკაშ პრემიერ-მინისტრეფი]] 598pdredgt1kqgfziw5qkhxxdxpf2mp 253983 253982 2026-10-13T16:59:18Z Njilo 1885 /* */ 253983 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ფიულბერ იულუ<br>Fulbert Youlou | სურათი=Fulbert Youlou (cropped).JPG | სურათიშ ზჷმა =250px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=ფიულბერ იულუ 1959 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი =[[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|კონგოშ რესპუბლიკაშ მა-1 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[15 მარაშინათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ =[[15 მარაშინათუთა]], [[1963]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე =[[ალფონს მასამბა-დება]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|19|7|1917}} | დაბადებაშ აბანი=მადიბუ, [[საფრანგეთიშ ეკვატორული აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1972|5|6|1917|7|19}} | ღურაშ აბანი=[[მადრიდი]], [[ესპანეთი]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|კონგოშ რესპუბლიკა}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა =ოშურიელე პიჯი, პოლიტიკოსი | რელიგია =[[კათოლიციზმი]] | ჯილდოეფი = | პარტია =[[აფრიკაშ ინტერესეფიშ თხილუაშ დემოკრატიული რსხუ]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრემიერ-მინისტრეფიშ ერკებული|კონგოშ რესპუბლიკაშ მა-2 პრემიერ-მინისტრი]] | პოსტი დეკინჷ2 =[[8 ქირსეთუთა]], [[1958]] | პოსტი დიტუ2=[[21 გერგობათუთა]], [[1959]] | წიმოხონი2 =[[ჟაკ ოპანგო]] | მონძე2 =პოსტიქ გეუქვჷ | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''ფიულბერ იულუ''' (დ. [[19 კვირკვე]], [[1917]] — ღ. [[6 მესი]], [[1972]]) — კონგოარი კათოლიკე პაპა დო პოლიტიკოსი, [[კონგოშ რესპუბლიკა]]შ [[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|მა-1 პრეზიდენტი]] 1960-1963 წანეფს. ორხველუდჷ [[ლარი (კათა)|ლარიშ]] ეთნიკურ ბუნას. ახალნორდობაშე ოკათუდჷ ანტი-კოლონიურ ჸარაფის. 1956 წანას დარსხუ [[აფრიკაშ ინტერესეფიშ თხილუაშ დემოკრატიული რსხუ]], ნამუქჷთ არსულ შანულამ როლ კონგოშ ზოხორინელობაშ მეჭირინაფაშო. კონგოქ საფრანგეთიშე დუდიშალა მიპალჷ 1960 წანას. ქიანაშ მაართა პრეზიდენტო იულუქ გინირთჷ. თიშ მართუალა იხასიათებუდჷ ანტი-კომუნიზმით დო პრო-ბჟადალურ პოლიტიკათ. მალას თიშ თარობაქ ავტორიტარულო გინირთჷ. იულუქ კონგო ართ-პარტიულ სახენწჷფოთ გინაშქჷ დო გამათხოზჷ პოლიტიკურ ოპონენტეფს, ნამუეფით ოჭოფუ დო ჯიხას ქუდახუნუ. იულუშ ავტორიტარულ მეთოდეფით ბრელი რდჷ უკმაყოფილე. 1963 წანაშ მარაშინათუთას, კონგოს არდგილი უღუდჷ მასობურ არყებეფს, ნამუეფიშ შედეგო დოხუაფილქ იჸუ იულუშ თარობაქ. იულუქ ინტუ [[კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკა]]შა, სოდეთ თის პოლიტიკურ ოჸურჩე ქიმეჩჷ ქიანაშ პრემიერ-მინისტრიქ [[მოიზ ჩომბე]]ქ. [[ბრაზავილი]]შ სასამართალოქ იულუ გასამართჷ უდუსწრებუო. თის აბრალუაფუდეს გენოციდის, ოპონენტეფიშ ჸვილუას დო შხვადოშხვა დანაშურეფს. სასამართალოქ იულუს ღურაშ განჩინება გეგშუღჷ, თაშნეშე ზოჯჷ თიშ ქონებაშ ნაციონალიზაციაშ გეშა. იულუქ 1965 წანას მიდართჷ საფრანგეთიშა დო უკულ ესპანეთშა. [[ფრანცისკო ფრანკო]]შ თარობაქ თინა ჯგირო მიღჷ.<ref>{{cite web |title=Fulbert Youlou (1917–1972) |url=https://blackpast.org/global-african-history/fulbert-youlou-1917-1972/ |website=BlackPast |access-date=13 October 2026}}</ref> ფიულბერ იულუქ ღურუ მადრიდის, 1972 წანაშ 5 მესის.<ref>{{cite web |title=Fulbert Youlou (1917–1972) |url=https://blackpast.org/global-african-history/fulbert-youlou-1917-1972/ |website=BlackPast |access-date=13 October 2026}}</ref> ==ქოძირით თაშნეშე== * [[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი]] == სქოლიო == {{სქოლიო}} [[კატეგორია:კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტეფი]] [[კატეგორია:კონგოშ რესპუბლიკაშ პრემიერ-მინისტრეფი]] 4m0habms5e8z71xao1pt21pcofgntcl 0 44723 253985 2026-10-13T17:00:21Z Njilo 1885 ახალი ხასჷლა: {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ფიულბერ იულუ<br>Fulbert Youlou | სურათი=Fulbert Youlou (cropped).JPG | სურათიშ ზჷმა =250px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=ფიულბერ იულუ 1959 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი =კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზი... 253985 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ფიულბერ იულუ<br>Fulbert Youlou | სურათი=Fulbert Youlou (cropped).JPG | სურათიშ ზჷმა =250px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=ფიულბერ იულუ 1959 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი =[[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|კონგოშ რესპუბლიკაშ მა-1 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[15 მარაშინათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ =[[15 მარაშინათუთა]], [[1963]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე =[[ალფონს მასამბა-დება]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|19|7|1917}} | დაბადებაშ აბანი=მადიბუ, [[საფრანგეთიშ ეკვატორული აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1972|5|6|1917|7|19}} | ღურაშ აბანი=[[მადრიდი]], [[ესპანეთი]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|კონგოშ რესპუბლიკა}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა =ოშურიელე პიჯი, პოლიტიკოსი | რელიგია =[[კათოლიციზმი]] | ჯილდოეფი = | პარტია =[[აფრიკაშ ინტერესეფიშ თხილუაშ დემოკრატიული რსხუ]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრემიერ-მინისტრეფიშ ერკებული|კონგოშ რესპუბლიკაშ მა-2 პრემიერ-მინისტრი]] | პოსტი დეკინჷ2 =[[8 ქირსეთუთა]], [[1958]] | პოსტი დიტუ2=[[21 გერგობათუთა]], [[1959]] | წიმოხონი2 =[[ჟაკ ოპანგო]] | მონძე2 =პოსტიქ გეუქვჷ | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} 005um55rpiu56h98n6wm4utukb9mw44 253986 253985 2026-10-13T17:01:24Z Njilo 1885 /* */ 253986 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ალფონს მასამბა-დება<br>Alphonse Massamba-Débat | სურათი=Stamp of Congo, Republic (Brazzaville) - 1965 - Colnect 675065 - Président Massamba Debat (cropped).jpeg | სურათიშ ზჷმა =250px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=ფიულბერ იულუ 1959 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი =[[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|კონგოშ რესპუბლიკაშ მა-1 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[15 მარაშინათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ =[[15 მარაშინათუთა]], [[1963]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე =[[ალფონს მასამბა-დება]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|19|7|1917}} | დაბადებაშ აბანი=მადიბუ, [[საფრანგეთიშ ეკვატორული აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1972|5|6|1917|7|19}} | ღურაშ აბანი=[[მადრიდი]], [[ესპანეთი]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|კონგოშ რესპუბლიკა}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა =ოშურიელე პიჯი, პოლიტიკოსი | რელიგია =[[კათოლიციზმი]] | ჯილდოეფი = | პარტია =[[აფრიკაშ ინტერესეფიშ თხილუაშ დემოკრატიული რსხუ]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრემიერ-მინისტრეფიშ ერკებული|კონგოშ რესპუბლიკაშ მა-2 პრემიერ-მინისტრი]] | პოსტი დეკინჷ2 =[[8 ქირსეთუთა]], [[1958]] | პოსტი დიტუ2=[[21 გერგობათუთა]], [[1959]] | წიმოხონი2 =[[ჟაკ ოპანგო]] | მონძე2 =პოსტიქ გეუქვჷ | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} b7q9yerekb2l58k1ltdotjk90bgl9zh 253987 253986 2026-10-13T17:01:56Z Njilo 1885 /* */ 253987 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ალფონს მასამბა-დება<br>Alphonse Massamba-Débat | სურათი=Stamp of Congo, Republic (Brazzaville) - 1965 - Colnect 675065 - Président Massamba Debat (cropped).jpeg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=მასამბა-დება 1965 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი =[[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|კონგოშ რესპუბლიკაშ მა-1 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[15 მარაშინათუთა]], [[1960]] | პოსტი დიტუ =[[15 მარაშინათუთა]], [[1963]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=პოსტიქ გიჭყჷ | მონძე =[[ალფონს მასამბა-დება]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|19|7|1917}} | დაბადებაშ აბანი=მადიბუ, [[საფრანგეთიშ ეკვატორული აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1972|5|6|1917|7|19}} | ღურაშ აბანი=[[მადრიდი]], [[ესპანეთი]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|კონგოშ რესპუბლიკა}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა =ოშურიელე პიჯი, პოლიტიკოსი | რელიგია =[[კათოლიციზმი]] | ჯილდოეფი = | პარტია =[[აფრიკაშ ინტერესეფიშ თხილუაშ დემოკრატიული რსხუ]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრემიერ-მინისტრეფიშ ერკებული|კონგოშ რესპუბლიკაშ მა-2 პრემიერ-მინისტრი]] | პოსტი დეკინჷ2 =[[8 ქირსეთუთა]], [[1958]] | პოსტი დიტუ2=[[21 გერგობათუთა]], [[1959]] | წიმოხონი2 =[[ჟაკ ოპანგო]] | მონძე2 =პოსტიქ გეუქვჷ | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} hkj75rjiqzhxxzsmupye1wxx9xb72ec 253988 253987 2026-10-13T17:03:36Z Njilo 1885 /* */ 253988 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ალფონს მასამბა-დება<br>Alphonse Massamba-Débat | სურათი=Stamp of Congo, Republic (Brazzaville) - 1965 - Colnect 675065 - Président Massamba Debat (cropped).jpeg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=მასამბა-დება 1965 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი =[[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|კონგოშ რესპუბლიკაშ მა-2 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[16 მარაშინათუთა]], [[1963]] | პოსტი დიტუ =[[4 ეკენია]], [[1968]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=[[ფიულბერ იულუ]] | მონძე =[[ალფრედ რაული]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|19|7|1917}} | დაბადებაშ აბანი=მადიბუ, [[საფრანგეთიშ ეკვატორული აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1972|5|6|1917|7|19}} | ღურაშ აბანი=[[მადრიდი]], [[ესპანეთი]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|კონგოშ რესპუბლიკა}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა =ოშურიელე პიჯი, პოლიტიკოსი | რელიგია =[[კათოლიციზმი]] | ჯილდოეფი = | პარტია =[[აფრიკაშ ინტერესეფიშ თხილუაშ დემოკრატიული რსხუ]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 =[[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრემიერ-მინისტრეფიშ ერკებული|კონგოშ რესპუბლიკაშ მა-2 პრემიერ-მინისტრი]] | პოსტი დეკინჷ2 =[[8 ქირსეთუთა]], [[1958]] | პოსტი დიტუ2=[[21 გერგობათუთა]], [[1959]] | წიმოხონი2 =[[ჟაკ ოპანგო]] | მონძე2 =პოსტიქ გეუქვჷ | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} q2y8qdy1vzn6jx76dw7goci76k2kftk 253989 253988 2026-10-13T17:04:16Z Njilo 1885 /* */ 253989 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ალფონს მასამბა-დება<br>Alphonse Massamba-Débat | სურათი=Stamp of Congo, Republic (Brazzaville) - 1965 - Colnect 675065 - Président Massamba Debat (cropped).jpeg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=მასამბა-დება 1965 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი =[[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|კონგოშ რესპუბლიკაშ მა-2 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[16 მარაშინათუთა]], [[1963]] | პოსტი დიტუ =[[4 ეკენია]], [[1968]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=[[ფიულბერ იულუ]] | მონძე =[[ალფრედ რაული]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|19|7|1917}} | დაბადებაშ აბანი=მადიბუ, [[საფრანგეთიშ ეკვატორული აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1972|5|6|1917|7|19}} | ღურაშ აბანი=[[მადრიდი]], [[ესპანეთი]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|კონგოშ რესპუბლიკა}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა =ოშურიელე პიჯი, პოლიტიკოსი | რელიგია =[[კათოლიციზმი]] | ჯილდოეფი = | პარტია =[[აფრიკაშ ინტერესეფიშ თხილუაშ დემოკრატიული რსხუ]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 = | პოსტი დეკინჷ2 = | პოსტი დიტუ2= | წიმოხონი2 = | მონძე2 = | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} fw2eim2ub4s105umnjvacboeozmggvv 253990 253989 2026-10-13T17:05:09Z Njilo 1885 /* */ 253990 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ალფონს მასამბა-დება<br>Alphonse Massamba-Débat | სურათი=Stamp of Congo, Republic (Brazzaville) - 1965 - Colnect 675065 - Président Massamba Debat (cropped).jpeg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=მასამბა-დება 1965 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი =[[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|კონგოშ რესპუბლიკაშ მა-2 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[16 მარაშინათუთა]], [[1963]] | პოსტი დიტუ =[[4 ეკენია]], [[1968]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=[[ფიულბერ იულუ]] | მონძე =[[ალფრედ რაული]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|11|2|1921}} | დაბადებაშ აბანი=მადიბუ, [[საფრანგეთიშ ეკვატორული აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1977|3|25|1921|2|11}} | ღურაშ აბანი=[[მადრიდი]], [[ესპანეთი]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|კონგოშ რესპუბლიკა}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა =ოშურიელე პიჯი, პოლიტიკოსი | რელიგია =[[კათოლიციზმი]] | ჯილდოეფი = | პარტია =[[აფრიკაშ ინტერესეფიშ თხილუაშ დემოკრატიული რსხუ]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 = | პოსტი დეკინჷ2 = | პოსტი დიტუ2= | წიმოხონი2 = | მონძე2 = | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} ntuh258zrx11fycw4pf4pj2xhh7xofl 253991 253990 2026-10-13T17:06:29Z Njilo 1885 /* */ 253991 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ალფონს მასამბა-დება<br>Alphonse Massamba-Débat | სურათი=Stamp of Congo, Republic (Brazzaville) - 1965 - Colnect 675065 - Président Massamba Debat (cropped).jpeg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=მასამბა-დება 1965 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი =[[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|კონგოშ რესპუბლიკაშ მა-2 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[16 მარაშინათუთა]], [[1963]] | პოსტი დიტუ =[[4 ეკენია]], [[1968]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=[[ფიულბერ იულუ]] | მონძე =[[ალფრედ რაული]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|11|2|1921}} | დაბადებაშ აბანი=ნკოლო, [[საფრანგეთიშ ეკვატორული აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1977|3|25|1921|2|11}} | ღურაშ აბანი=[[ბრაზავილი]], [[კონგოშ რესპუბლიკა]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|კონგოშ რესპუბლიკა}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა =ოშურიელე პიჯი, პოლიტიკოსი | რელიგია =[[კათოლიციზმი]] | ჯილდოეფი = | პარტია =[[აფრიკაშ ინტერესეფიშ თხილუაშ დემოკრატიული რსხუ]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 = | პოსტი დეკინჷ2 = | პოსტი დიტუ2= | წიმოხონი2 = | მონძე2 = | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} rcp4zp1d8dr0kku0xk1ltwya8uq3f5p 253992 253991 2026-10-13T17:08:17Z Njilo 1885 /* */ 253992 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ალფონს მასამბა-დება<br>Alphonse Massamba-Débat | სურათი=Stamp of Congo, Republic (Brazzaville) - 1965 - Colnect 675065 - Président Massamba Debat (cropped).jpeg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=მასამბა-დება 1965 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი =[[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|კონგოშ რესპუბლიკაშ მა-2 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[16 მარაშინათუთა]], [[1963]] | პოსტი დიტუ =[[4 ეკენია]], [[1968]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=[[ფიულბერ იულუ]] | მონძე =[[ალფრედ რაული]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|11|2|1921}} | დაბადებაშ აბანი=ნკოლო, [[საფრანგეთიშ ეკვატორული აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1977|3|25|1921|2|11}} | ღურაშ აბანი=[[ბრაზავილი]], [[კონგოშ რესპუბლიკა]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|კონგოშ რესპუბლიკა}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა =ოშურიელე პიჯი, პოლიტიკოსი | რელიგია =[[კათოლიციზმი]] | ჯილდოეფი = | პარტია =[[აფრიკაშ ინტერესეფიშ თხილუაშ დემოკრატიული რსხუ]]<br>[[რევოლუციაშ ერუანული ჸარაფი]]<br>[[ჩადიშ პროგრესული პარტია]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 = | პოსტი დეკინჷ2 = | პოსტი დიტუ2= | წიმოხონი2 = | მონძე2 = | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} gf056wbx2toj24w2wgzcms362z8yrrp 253993 253992 2026-10-13T17:08:47Z Njilo 1885 /* */ 253993 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ალფონს მასამბა-დება<br>Alphonse Massamba-Débat | სურათი=Stamp of Congo, Republic (Brazzaville) - 1965 - Colnect 675065 - Président Massamba Debat (cropped).jpeg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=მასამბა-დება 1965 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი =[[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|კონგოშ რესპუბლიკაშ მა-2 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[16 მარაშინათუთა]], [[1963]] | პოსტი დიტუ =[[4 ეკენია]], [[1968]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=[[ფიულბერ იულუ]] | მონძე =[[ალფრედ რაული]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|11|2|1921}} | დაბადებაშ აბანი=ნკოლო, [[საფრანგეთიშ ეკვატორული აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1977|3|25|1921|2|11}} | ღურაშ აბანი=[[ბრაზავილი]], [[კონგოშ რესპუბლიკა]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|კონგოშ რესპუბლიკა}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა = | რელიგია =[[კათოლიციზმი]] | ჯილდოეფი = | პარტია =[[აფრიკაშ ინტერესეფიშ თხილუაშ დემოკრატიული რსხუ]]<br>[[რევოლუციაშ ერუანული ჸარაფი]]<br>[[ჩადიშ პროგრესული პარტია]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 = | პოსტი დეკინჷ2 = | პოსტი დიტუ2= | წიმოხონი2 = | მონძე2 = | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} 8s71ueo9tqwdw5yr2hf538t2rt5hczj 253994 253993 2026-10-13T17:09:28Z Njilo 1885 /* */ 253994 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ალფონს მასამბა-დება<br>Alphonse Massamba-Débat | სურათი=Stamp of Congo, Republic (Brazzaville) - 1965 - Colnect 675065 - Président Massamba Debat (cropped).jpeg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=მასამბა-დება 1965 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი =[[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|კონგოშ რესპუბლიკაშ მა-2 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[16 მარაშინათუთა]], [[1963]] | პოსტი დიტუ =[[4 ეკენია]], [[1968]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=[[ფიულბერ იულუ]] | მონძე =[[ალფრედ რაული]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|11|2|1921}} | დაბადებაშ აბანი=ნკოლო, [[საფრანგეთიშ ეკვატორული აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1977|3|25|1921|2|11}} | ღურაშ აბანი=[[ბრაზავილი]], [[კონგოშ რესპუბლიკა]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|კონგოშ რესპუბლიკა}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა = | რელიგია =[[პროტესტანტობა]] | ჯილდოეფი = | პარტია =[[აფრიკაშ ინტერესეფიშ თხილუაშ დემოკრატიული რსხუ]]<br>[[რევოლუციაშ ერუანული ჸარაფი]]<br>[[ჩადიშ პროგრესული პარტია]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 = | პოსტი დეკინჷ2 = | პოსტი დიტუ2= | წიმოხონი2 = | მონძე2 = | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} 52l4xy2lnkzxublh5nyvtaz4rjfsj2p 253995 253994 2026-10-13T17:09:41Z Njilo 1885 /* */ 253995 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ალფონს მასამბა-დება<br>Alphonse Massamba-Débat | სურათი=Stamp of Congo, Republic (Brazzaville) - 1965 - Colnect 675065 - Président Massamba Debat (cropped).jpeg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=მასამბა-დება 1965 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი =[[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|კონგოშ რესპუბლიკაშ მა-2 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[16 მარაშინათუთა]], [[1963]] | პოსტი დიტუ =[[4 ეკენია]], [[1968]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=[[ფიულბერ იულუ]] | მონძე =[[ალფრედ რაული]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|11|2|1921}} | დაბადებაშ აბანი=ნკოლო, [[საფრანგეთიშ ეკვატორული აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1977|3|25|1921|2|11}} | ღურაშ აბანი=[[ბრაზავილი]], [[კონგოშ რესპუბლიკა]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|კონგოშ რესპუბლიკა}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა = | რელიგია =[[პროტესტანტიზმი]] | ჯილდოეფი = | პარტია =[[აფრიკაშ ინტერესეფიშ თხილუაშ დემოკრატიული რსხუ]]<br>[[რევოლუციაშ ერუანული ჸარაფი]]<br>[[ჩადიშ პროგრესული პარტია]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 = | პოსტი დეკინჷ2 = | პოსტი დიტუ2= | წიმოხონი2 = | მონძე2 = | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} pysnv9i2vq2t04esmqzbdtbc9qdjl46 253996 253995 2026-10-13T17:12:08Z Njilo 1885 /* */ 253996 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ალფონს მასამბა-დება<br>Alphonse Massamba-Débat | სურათი=Stamp of Congo, Republic (Brazzaville) - 1965 - Colnect 675065 - Président Massamba Debat (cropped).jpeg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=მასამბა-დება 1965 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი =[[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|კონგოშ რესპუბლიკაშ მა-2 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[16 მარაშინათუთა]], [[1963]] | პოსტი დიტუ =[[4 ეკენია]], [[1968]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=[[ფიულბერ იულუ]] | მონძე =[[ალფრედ რაული]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|11|2|1921}} | დაბადებაშ აბანი=ნკოლო, [[საფრანგეთიშ ეკვატორული აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1977|3|25|1921|2|11}} | ღურაშ აბანი=[[ბრაზავილი]], [[კონგოშ რესპუბლიკა]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|კონგოშ რესპუბლიკა}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა = | რელიგია =[[პროტესტანტიზმი]] | ჯილდოეფი = | პარტია =[[აფრიკაშ ინტერესეფიშ თხილუაშ დემოკრატიული რსხუ]]<br>[[რევოლუციაშ ერუანული ჸარაფი]]<br>[[ჩადიშ პროგრესული პარტია]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 = | პოსტი დეკინჷ2 = | პოსტი დიტუ2= | წიმოხონი2 = | მონძე2 = | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''ალფონს მასამბა-დება''' (დ. [[11 ფურთუთა]], [[1921]] ღ. [[25 მელახი]], [[1977]]) კონგოარი პოლიტიკოსი, [[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|კონგოშ რესპუბლიკაშ მა-2 პრეზიდენტი]] 1963-1968 წანეფს. 515394kwi78zyeqzm2n7zgpau5tshno 253997 253996 2026-10-13T17:12:33Z Njilo 1885 /* */ 253997 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ალფონს მასამბა-დება<br>Alphonse Massamba-Débat | სურათი=Stamp of Congo, Republic (Brazzaville) - 1965 - Colnect 675065 - Président Massamba Debat (cropped).jpeg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=მასამბა-დება 1965 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი =[[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|კონგოშ რესპუბლიკაშ მა-2 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[16 მარაშინათუთა]], [[1963]] | პოსტი დიტუ =[[4 ეკენია]], [[1968]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=[[ფიულბერ იულუ]] | მონძე =[[ალფრედ რაული]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|11|2|1921}} | დაბადებაშ აბანი=ნკოლო, [[საფრანგეთიშ ეკვატორული აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1977|3|25|1921|2|11}} | ღურაშ აბანი=[[ბრაზავილი]], [[კონგოშ რესპუბლიკა]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|კონგოშ რესპუბლიკა}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა = | რელიგია =[[პროტესტანტიზმი]] | ჯილდოეფი = | პარტია =[[აფრიკაშ ინტერესეფიშ თხილუაშ დემოკრატიული რსხუ]]<br>[[რევოლუციაშ ერუანული ჸარაფი]]<br>[[ჩადიშ პროგრესული პარტია]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 = | პოსტი დეკინჷ2 = | პოსტი დიტუ2= | წიმოხონი2 = | მონძე2 = | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''ალფონს მასამბა-დება''' (დ. [[11 ფურთუთა]], [[1921]] — ღ. [[25 მელახი]], [[1977]]) — კონგოარი პოლიტიკოსი, [[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|კონგოშ რესპუბლიკაშ მა-2 პრეზიდენტი]] 1963-1968 წანეფს. lnrvm8zt6s7w8fw1rw22q9bw4fr0bq8 254002 253997 2026-10-14T10:36:31Z Njilo 1885 /* */ 254002 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ალფონს მასამბა-დება<br>Alphonse Massamba-Débat | სურათი=Stamp of Congo, Republic (Brazzaville) - 1965 - Colnect 675065 - Président Massamba Debat (cropped).jpeg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=მასამბა-დება 1965 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი =[[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|კონგოშ რესპუბლიკაშ მა-2 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[16 მარაშინათუთა]], [[1963]] | პოსტი დიტუ =[[4 ეკენია]], [[1968]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=[[ფიულბერ იულუ]] | მონძე =[[ალფრედ რაული]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|11|2|1921}} | დაბადებაშ აბანი=ნკოლო, [[საფრანგეთიშ ეკვატორული აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1977|3|25|1921|2|11}} | ღურაშ აბანი=[[ბრაზავილი]], [[კონგოშ რესპუბლიკა]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|კონგოშ რესპუბლიკა}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა = | რელიგია =[[პროტესტანტიზმი]] | ჯილდოეფი = | პარტია =[[აფრიკაშ ინტერესეფიშ თხილუაშ დემოკრატიული რსხუ]]<br>[[რევოლუციაშ ერუანული ჸარაფი]]<br>[[ჩადიშ პროგრესული პარტია]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 = | პოსტი დეკინჷ2 = | პოსტი დიტუ2= | წიმოხონი2 = | მონძე2 = | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''ალფონს მასამბა-დება''' (დ. [[11 ფურთუთა]], [[1921]] — ღ. [[25 მელახი]], [[1977]]) — კონგოარი პოლიტიკოსი, [[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|კონგოშ რესპუბლიკაშ მა-2 პრეზიდენტი]] 1963-1968 წანეფს. ორხველუდჷ [[კონგო (კათა)|კონგოშ]] ეთნიკურ ბუნას. გურაფულენდჷ მისიონერეფიშ სკოლას. 13 წანერი რდუნ თეშ გინირთჷ მაგურაფალო დო ჸათე მისიათ, 1945-1948 წანეფს მუშენდჷ [[ჩადი]]ს. 1940-იან წანეფშე მასამბა-დება ოკათუდჷ ანტი-კოლონიურ [[ჩადიშ პროგრესული პარტია]]ს. კონგოშა დორთაშ უკულ, მუშენდჷ სკოლაშ დირექტორო დიო [[მოსენჯო]]ს დო უკულ [[ბრაზავილი|ბრაზავილს]]. tfbg8vpmwlmm7q6fjj7jrf7n1kd4p01 254003 254002 2026-10-14T10:42:27Z Njilo 1885 /* */ 254003 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ალფონს მასამბა-დება<br>Alphonse Massamba-Débat | სურათი=Stamp of Congo, Republic (Brazzaville) - 1965 - Colnect 675065 - Président Massamba Debat (cropped).jpeg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=მასამბა-დება 1965 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი =[[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|კონგოშ რესპუბლიკაშ მა-2 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[16 მარაშინათუთა]], [[1963]] | პოსტი დიტუ =[[4 ეკენია]], [[1968]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=[[ფიულბერ იულუ]] | მონძე =[[ალფრედ რაული]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|11|2|1921}} | დაბადებაშ აბანი=ნკოლო, [[საფრანგეთიშ ეკვატორული აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1977|3|25|1921|2|11}} | ღურაშ აბანი=[[ბრაზავილი]], [[კონგოშ რესპუბლიკა]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|კონგოშ რესპუბლიკა}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა = | რელიგია =[[პროტესტანტიზმი]] | ჯილდოეფი = | პარტია =[[აფრიკაშ ინტერესეფიშ თხილუაშ დემოკრატიული რსხუ]]<br>[[რევოლუციაშ ერუანული ჸარაფი]]<br>[[ჩადიშ პროგრესული პარტია]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 = | პოსტი დეკინჷ2 = | პოსტი დიტუ2= | წიმოხონი2 = | მონძე2 = | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''ალფონს მასამბა-დება''' (დ. [[11 ფურთუთა]], [[1921]] — ღ. [[25 მელახი]], [[1977]]) — კონგოარი პოლიტიკოსი, [[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|კონგოშ რესპუბლიკაშ მა-2 პრეზიდენტი]] 1963-1968 წანეფს. ორხველუდჷ [[კონგო (კათა)|კონგოშ]] ეთნიკურ ბუნას. გურაფულენდჷ მისიონერეფიშ სკოლას. 13 წანერი რდუნ თეშ გინირთჷ მაგურაფალო დო ჸათე მისიათ, 1945-1948 წანეფს რდჷ [[ჩადი]]ს. 1940-იან წანეფშე მასამბა-დება ოკათუდჷ ანტი-კოლონიურ [[ჩადიშ პროგრესული პარტია]]ს. კონგოშა დორთაშ უკულ, მუშენდჷ სკოლაშ დირექტორო, დიო [[მოსენჯო]]ს დო უკულ [[ბრაზავილი|ბრაზავილს]]. h8ubcmooxjk435der0br59ixyvbhvzn 254004 254003 2026-10-14T11:11:39Z Njilo 1885 /* */ 254004 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ალფონს მასამბა-დება<br>Alphonse Massamba-Débat | სურათი=Stamp of Congo, Republic (Brazzaville) - 1965 - Colnect 675065 - Président Massamba Debat (cropped).jpeg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=მასამბა-დება 1965 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი =[[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|კონგოშ რესპუბლიკაშ მა-2 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[16 მარაშინათუთა]], [[1963]] | პოსტი დიტუ =[[4 ეკენია]], [[1968]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=[[ფიულბერ იულუ]] | მონძე =[[ალფრედ რაული]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|11|2|1921}} | დაბადებაშ აბანი=ნკოლო, [[საფრანგეთიშ ეკვატორული აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1977|3|25|1921|2|11}} | ღურაშ აბანი=[[ბრაზავილი]], [[კონგოშ რესპუბლიკა]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|კონგოშ რესპუბლიკა}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა = | რელიგია =[[პროტესტანტიზმი]] | ჯილდოეფი = | პარტია =[[აფრიკაშ ინტერესეფიშ თხილუაშ დემოკრატიული რსხუ]]<br>[[რევოლუციაშ ერუანული ჸარაფი]]<br>[[ჩადიშ პროგრესული პარტია]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 = | პოსტი დეკინჷ2 = | პოსტი დიტუ2= | წიმოხონი2 = | მონძე2 = | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''ალფონს მასამბა-დება''' (დ. [[11 ფურთუთა]], [[1921]] — ღ. [[25 მელახი]], [[1977]]) — კონგოარი პოლიტიკოსი, [[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|კონგოშ რესპუბლიკაშ მა-2 პრეზიდენტი]] 1963-1968 წანეფს. ორხველუდჷ [[კონგო (კათა)|კონგოშ]] ეთნიკურ ბუნას. გურაფულენდჷ მისიონერეფიშ სკოლას. 13 წანერი რდუნ თეშ გინირთჷ მაგურაფალო დო ჸათე მისიათ, 1945-1948 წანეფს რდჷ [[ჩადი]]ს. 1940-იან წანეფშე მასამბა-დება ოკათუდჷ ანტი-კოლონიურ [[ჩადიშ პროგრესული პარტია]]ს. კონგოშა დორთაშ უკულ, მუშენდჷ სკოლაშ დირექტორო, დიო [[მოსენჯო]]ს დო უკულ [[ბრაზავილი|ბრაზავილს]]. 1957 წანას, მასამბა-დებაქ ქაკათჷ [[ფიულბერ იულუ]]შით დუნარსხუა [[აფრიკაშ ინტერესეფიშ თხილუაშ დემოკრატიული რსხუ|აფრიკაშ ინტერესეფიშ თხილუაშ დემოკრატიულ რსხუს]]. უკულ, იულუშ თარობას თიქ ქიდეკინჷ გონათაფაშ მინისტრიშ პოსტი. თიქ თაშნეშე გიშაგორილქ იჸუ კონგოშ რესპუბლიკაშ პარლამენტიშ — ერუანული ასამბლეაშ მაკათურო. 1959-1961 წანეფს მასამბა-დება მოღალენდჷ ერუანულ ასამბლეაშ დუდმახვენჯო. იულუშ მართუალაშ დათებუს, მასამბა-დებაქ გინირთჷ თიშ კრიტიკოსი. 1963 წანაშ 15 მარაშინათუთას, კონგოს ქუმოხვადჷ სახენწჷფო გინორთაქ, ნამუშ შედეგო ქუდახუეს იულიუშ მართუალა. 3aokw0ofl3mrb30lhqse3y1x92fylk7 254005 254004 2026-10-14T11:15:00Z Njilo 1885 /* */ 254005 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ალფონს მასამბა-დება<br>Alphonse Massamba-Débat | სურათი=Stamp of Congo, Republic (Brazzaville) - 1965 - Colnect 675065 - Président Massamba Debat (cropped).jpeg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=მასამბა-დება 1965 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი =[[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|კონგოშ რესპუბლიკაშ მა-2 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[16 მარაშინათუთა]], [[1963]] | პოსტი დიტუ =[[4 ეკენია]], [[1968]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=[[ფიულბერ იულუ]] | მონძე =[[ალფრედ რაული]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|11|2|1921}} | დაბადებაშ აბანი=ნკოლო, [[საფრანგეთიშ ეკვატორული აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1977|3|25|1921|2|11}} | ღურაშ აბანი=[[ბრაზავილი]], [[კონგოშ რესპუბლიკა]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|კონგოშ რესპუბლიკა}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა = | რელიგია =[[პროტესტანტიზმი]] | ჯილდოეფი = | პარტია =[[აფრიკაშ ინტერესეფიშ თხილუაშ დემოკრატიული რსხუ]]<br>[[რევოლუციაშ ერუანული ჸარაფი]]<br>[[ჩადიშ პროგრესული პარტია]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 = | პოსტი დეკინჷ2 = | პოსტი დიტუ2= | წიმოხონი2 = | მონძე2 = | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''ალფონს მასამბა-დება''' (დ. [[11 ფურთუთა]], [[1921]] — ღ. [[25 მელახი]], [[1977]]) — კონგოარი პოლიტიკოსი, [[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|კონგოშ რესპუბლიკაშ მა-2 პრეზიდენტი]] 1963-1968 წანეფს. ორხველუდჷ [[კონგო (კათა)|კონგოშ]] ეთნიკურ ბუნას. გურაფულენდჷ მისიონერეფიშ სკოლას. 13 წანერი რდუნ თეშ გინირთჷ მაგურაფალო დო ჸათე მისიათ, 1945-1948 წანეფს რდჷ [[ჩადი]]ს. 1940-იან წანეფშე მასამბა-დება ოკათუდჷ ანტი-კოლონიურ [[ჩადიშ პროგრესული პარტია]]ს. კონგოშა დორთაშ უკულ, მუშენდჷ სკოლაშ დირექტორო, დიო [[მოსენჯო]]ს დო უკულ [[ბრაზავილი|ბრაზავილს]]. 1957 წანას, მასამბა-დებაქ ქაკათჷ [[ფიულბერ იულუ]]შით დუნარსხუა [[აფრიკაშ ინტერესეფიშ თხილუაშ დემოკრატიული რსხუ|აფრიკაშ ინტერესეფიშ თხილუაშ დემოკრატიულ რსხუს]]. უკულ, იულუშ თარობას თიქ ქიდეკინჷ გონათაფაშ მინისტრიშ პოსტი. თიქ თაშნეშე გიშაგორილქ იჸუ კონგოშ რესპუბლიკაშ პარლამენტიშ — ერუანული ასამბლეაშ მაკათურო. 1959-1961 წანეფს მასამბა-დება მოღალენდჷ ერუანულ ასამბლეაშ დუდმახვენჯო. იულუშ მართუალაშ დათებუს, მასამბა-დებაქ გინირთჷ თიშ კრიტიკოსი. 1963 წანაშ 15 მარაშინათუთას, კონგოს ქუმოხვადჷ სახენწჷფო გინორთაქ, ნამუშ შედეგო ქუდახუეს იულიუშ მართუალა. 1963 წანაშ ქირსეთუთას ქიანაშ ახალ პრეზიდენტო გიშაგორილქ იჸუ მასამბა-დებაქ. თიშ მართუალაშ გოძვენას, კონგოქ გჷმოცხადებულქ იჸუ ართ-პარტიულ სახენწჷფოთ. i3lvlw9qxw87oaoeu790o2hlqtxcmet 254006 254005 2026-10-14T11:20:10Z Njilo 1885 /* */ 254006 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ალფონს მასამბა-დება<br>Alphonse Massamba-Débat | სურათი=Stamp of Congo, Republic (Brazzaville) - 1965 - Colnect 675065 - Président Massamba Debat (cropped).jpeg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=მასამბა-დება 1965 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი =[[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|კონგოშ რესპუბლიკაშ მა-2 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[16 მარაშინათუთა]], [[1963]] | პოსტი დიტუ =[[4 ეკენია]], [[1968]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=[[ფიულბერ იულუ]] | მონძე =[[ალფრედ რაული]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|11|2|1921}} | დაბადებაშ აბანი=ნკოლო, [[საფრანგეთიშ ეკვატორული აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1977|3|25|1921|2|11}} | ღურაშ აბანი=[[ბრაზავილი]], [[კონგოშ რესპუბლიკა]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|კონგოშ რესპუბლიკა}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა = | რელიგია =[[პროტესტანტიზმი]] | ჯილდოეფი = | პარტია =[[აფრიკაშ ინტერესეფიშ თხილუაშ დემოკრატიული რსხუ]]<br>[[რევოლუციაშ ერუანული ჸარაფი]]<br>[[ჩადიშ პროგრესული პარტია]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 = | პოსტი დეკინჷ2 = | პოსტი დიტუ2= | წიმოხონი2 = | მონძე2 = | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''ალფონს მასამბა-დება''' (დ. [[11 ფურთუთა]], [[1921]] — ღ. [[25 მელახი]], [[1977]]) — კონგოარი პოლიტიკოსი, [[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|კონგოშ რესპუბლიკაშ მა-2 პრეზიდენტი]] 1963-1968 წანეფს. ორხველუდჷ [[კონგო (კათა)|კონგოშ]] ეთნიკურ ბუნას. გურაფულენდჷ მისიონერეფიშ სკოლას. 13 წანერი რდუნ თეშ გინირთჷ მაგურაფალო დო ჸათე მისიათ, 1945-1948 წანეფს რდჷ [[ჩადი]]ს. 1940-იან წანეფშე მასამბა-დება ოკათუდჷ ანტი-კოლონიურ [[ჩადიშ პროგრესული პარტია]]ს. კონგოშა დორთაშ უკულ, მუშენდჷ სკოლაშ დირექტორო, დიო [[მოსენჯო]]ს დო უკულ [[ბრაზავილი|ბრაზავილს]]. 1957 წანას, მასამბა-დებაქ ქაკათჷ [[ფიულბერ იულუ]]შით დუნარსხუა [[აფრიკაშ ინტერესეფიშ თხილუაშ დემოკრატიული რსხუ|აფრიკაშ ინტერესეფიშ თხილუაშ დემოკრატიულ რსხუს]]. უკულ, იულუშ თარობას თიქ ქიდეკინჷ გონათაფაშ მინისტრიშ პოსტი. თიქ თაშნეშე გიშაგორილქ იჸუ კონგოშ რესპუბლიკაშ პარლამენტიშ — ერუანული ასამბლეაშ მაკათურო. 1959-1961 წანეფს მასამბა-დება მოღალენდჷ ერუანულ ასამბლეაშ დუდმახვენჯო. იულუშ მართუალაშ დათებუს, მასამბა-დებაქ გინირთჷ თიშ კრიტიკოსი. 1963 წანაშ 15 მარაშინათუთას, კონგოს ქუმოხვადჷ სახენწჷფო გინორთაქ, ნამუშ შედეგო ქუდახუეს იულიუშ მართუალა. 1963 წანაშ ქირსეთუთას ქიანაშ ახალ პრეზიდენტო გიშაგორილქ იჸუ მასამბა-დებაქ. თიშ მართუალაშ გოძვენას, კონგოქ გჷმოცხადებულქ იჸუ ართ-პარტიულ სახენწჷფოთ. ლეგალურ რდჷ ხვალე ოთარობე პარტია [[რევოლუციაშ ერუანული ჸარაფი]]. მასამბა-დებაქ წიმიჭყჷ [[ნაციონალიზაცია]]შ პოლიტიკა, თაშნეშე ეკონომიკური სტრატეგია, ნამუთ [[მენცარული სოციალიზმი]]შ ჯოხოდვალათ რე შინელი. გალენურ პოლიტიკას, კონგოქ დეხოლჷ [[სსრრ|სხუნუეთის]], კომუნისტურ [[ჩინეთი]]ს დო [[კუბა]]ს. ქიანაქ მეჭყვიდჷ ურთიართალა [[ააშ|ამერიკაწკჷმა]]. kyr6d7xyqu5906clpy1139lkmsep129 254007 254006 2026-10-14T11:23:16Z Njilo 1885 /* */ 254007 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ალფონს მასამბა-დება<br>Alphonse Massamba-Débat | სურათი=Stamp of Congo, Republic (Brazzaville) - 1965 - Colnect 675065 - Président Massamba Debat (cropped).jpeg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=მასამბა-დება 1965 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი =[[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|კონგოშ რესპუბლიკაშ მა-2 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[16 მარაშინათუთა]], [[1963]] | პოსტი დიტუ =[[4 ეკენია]], [[1968]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=[[ფიულბერ იულუ]] | მონძე =[[ალფრედ რაული]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|11|2|1921}} | დაბადებაშ აბანი=ნკოლო, [[საფრანგეთიშ ეკვატორული აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1977|3|25|1921|2|11}} | ღურაშ აბანი=[[ბრაზავილი]], [[კონგოშ რესპუბლიკა]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|კონგოშ რესპუბლიკა}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა = | რელიგია =[[პროტესტანტიზმი]] | ჯილდოეფი = | პარტია =[[აფრიკაშ ინტერესეფიშ თხილუაშ დემოკრატიული რსხუ]]<br>[[რევოლუციაშ ერუანული ჸარაფი]]<br>[[ჩადიშ პროგრესული პარტია]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 = | პოსტი დეკინჷ2 = | პოსტი დიტუ2= | წიმოხონი2 = | მონძე2 = | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''ალფონს მასამბა-დება''' (დ. [[11 ფურთუთა]], [[1921]] — ღ. [[25 მელახი]], [[1977]]) — კონგოარი პოლიტიკოსი, [[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|კონგოშ რესპუბლიკაშ მა-2 პრეზიდენტი]] 1963-1968 წანეფს. ორხველუდჷ [[კონგო (კათა)|კონგოშ]] ეთნიკურ ბუნას. გურაფულენდჷ მისიონერეფიშ სკოლას. 13 წანერი რდუნ თეშ გინირთჷ მაგურაფალო დო ჸათე მისიათ, 1945-1948 წანეფს რდჷ [[ჩადი]]ს. 1940-იან წანეფშე მასამბა-დება ოკათუდჷ ანტი-კოლონიურ [[ჩადიშ პროგრესული პარტია]]ს. კონგოშა დორთაშ უკულ, მუშენდჷ სკოლაშ დირექტორო, დიო [[მოსენჯო]]ს დო უკულ [[ბრაზავილი|ბრაზავილს]]. 1957 წანას, მასამბა-დებაქ ქაკათჷ [[ფიულბერ იულუ]]შით დუნარსხუა [[აფრიკაშ ინტერესეფიშ თხილუაშ დემოკრატიული რსხუ|აფრიკაშ ინტერესეფიშ თხილუაშ დემოკრატიულ რსხუს]]. უკულ, იულუშ თარობას თიქ ქიდეკინჷ გონათაფაშ მინისტრიშ პოსტი. თიქ თაშნეშე გიშაგორილქ იჸუ კონგოშ რესპუბლიკაშ პარლამენტიშ — ერუანული ასამბლეაშ მაკათურო. 1959-1961 წანეფს მასამბა-დება მოღალენდჷ ერუანულ ასამბლეაშ დუდმახვენჯო. იულუშ მართუალაშ დათებუს, მასამბა-დებაქ გინირთჷ თიშ კრიტიკოსი. 1963 წანაშ 15 მარაშინათუთას, კონგოს ქუმოხვადჷ სახენწჷფო გინორთაქ, ნამუშ შედეგო ქუდახუეს იულიუშ მართუალა. 1963 წანაშ ქირსეთუთას ქიანაშ ახალ პრეზიდენტო გიშაგორილქ იჸუ მასამბა-დებაქ. თიშ მართუალაშ გოძვენას, კონგოქ გჷმოცხადებულქ იჸუ ართ-პარტიულ სახენწჷფოთ. ლეგალურ რდჷ ხვალე ოთარობე პარტია [[რევოლუციაშ ერუანული ჸარაფი]]. მასამბა-დებაქ წიმიჭყჷ [[ნაციონალიზაცია]]შ პოლიტიკა, თაშნეშე ეკონომიკური სტრატეგია, ნამუთ [[მენცარული სოციალიზმი]]შ ჯოხოდვალათ რე შინელი. გალენურ პოლიტიკას, კონგოქ დეხოლჷ [[სსრრ|სხუნუეთის]], კომუნისტურ [[ჩინეთი]]ს დო [[კუბა]]ს. ქიანაქ მეჭყვიდჷ ურთიართალა [[ააშ|ამერიკაწკჷმა]]. მასამბა-დებაშ მართუალაშ გოძვენას, კონგოს დიჭყჷ ინდუსტრიალიზაციაქ, ქიმიძინჷ [[ედუმუშამო დინოხოლენი პროდუქტი|ედპ-ქ]] დო გეუჯგუშჷ ცხოვრებაშ ხარისხიქ. r8wisj2bxh7x8ec0b7tdyqu46dfe5ai 254008 254007 2026-10-14T11:28:22Z Njilo 1885 /* */ 254008 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ალფონს მასამბა-დება<br>Alphonse Massamba-Débat | სურათი=Stamp of Congo, Republic (Brazzaville) - 1965 - Colnect 675065 - Président Massamba Debat (cropped).jpeg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=მასამბა-დება 1965 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი =[[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|კონგოშ რესპუბლიკაშ მა-2 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[16 მარაშინათუთა]], [[1963]] | პოსტი დიტუ =[[4 ეკენია]], [[1968]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=[[ფიულბერ იულუ]] | მონძე =[[ალფრედ რაული]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|11|2|1921}} | დაბადებაშ აბანი=ნკოლო, [[საფრანგეთიშ ეკვატორული აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1977|3|25|1921|2|11}} | ღურაშ აბანი=[[ბრაზავილი]], [[კონგოშ რესპუბლიკა]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|კონგოშ რესპუბლიკა}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა = | რელიგია =[[პროტესტანტიზმი]] | ჯილდოეფი = | პარტია =[[აფრიკაშ ინტერესეფიშ თხილუაშ დემოკრატიული რსხუ]]<br>[[რევოლუციაშ ერუანული ჸარაფი]]<br>[[ჩადიშ პროგრესული პარტია]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 = | პოსტი დეკინჷ2 = | პოსტი დიტუ2= | წიმოხონი2 = | მონძე2 = | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''ალფონს მასამბა-დება''' (დ. [[11 ფურთუთა]], [[1921]] — ღ. [[25 მელახი]], [[1977]]) — კონგოარი პოლიტიკოსი, [[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|კონგოშ რესპუბლიკაშ მა-2 პრეზიდენტი]] 1963-1968 წანეფს. ორხველუდჷ [[კონგო (კათა)|კონგოშ]] ეთნიკურ ბუნას. გურაფულენდჷ მისიონერეფიშ სკოლას. 13 წანერი რდუნ თეშ გინირთჷ მაგურაფალო დო ჸათე მისიათ, 1945-1948 წანეფს რდჷ [[ჩადი]]ს. 1940-იან წანეფშე მასამბა-დება ოკათუდჷ ანტი-კოლონიურ [[ჩადიშ პროგრესული პარტია]]ს. კონგოშა დორთაშ უკულ, მუშენდჷ სკოლაშ დირექტორო, დიო [[მოსენჯო]]ს დო უკულ [[ბრაზავილი|ბრაზავილს]]. 1957 წანას, მასამბა-დებაქ ქაკათჷ [[ფიულბერ იულუ]]შით დუნარსხუა [[აფრიკაშ ინტერესეფიშ თხილუაშ დემოკრატიული რსხუ|აფრიკაშ ინტერესეფიშ თხილუაშ დემოკრატიულ რსხუს]]. უკულ, იულუშ თარობას თიქ ქიდეკინჷ გონათაფაშ მინისტრიშ პოსტი. თიქ თაშნეშე გიშაგორილქ იჸუ კონგოშ რესპუბლიკაშ პარლამენტიშ — ერუანული ასამბლეაშ მაკათურო. 1959-1961 წანეფს მასამბა-დება მოღალენდჷ ერუანულ ასამბლეაშ დუდმახვენჯო. იულუშ მართუალაშ დათებუს, მასამბა-დებაქ გინირთჷ თიშ კრიტიკოსი. 1963 წანაშ 15 მარაშინათუთას, კონგოს ქუმოხვადჷ სახენწჷფო გინორთაქ, ნამუშ შედეგო ქუდახუეს იულიუშ მართუალა. 1963 წანაშ ქირსეთუთას ქიანაშ ახალ პრეზიდენტო გიშაგორილქ იჸუ მასამბა-დებაქ. თიშ მართუალაშ გოძვენას, კონგოქ გჷმოცხადებულქ იჸუ ართ-პარტიულ სახენწჷფოთ. ლეგალურ რდჷ ხვალე ოთარობე პარტია [[რევოლუციაშ ერუანული ჸარაფი]]. მასამბა-დებაქ წიმიჭყჷ [[ნაციონალიზაცია]]შ პოლიტიკა, თაშნეშე ეკონომიკური სტრატეგია, ნამუთ [[მენცარული სოციალიზმი]]შ ჯოხოდვალათ რე შინელი. გალენურ პოლიტიკას, კონგოქ დეხოლჷ [[სსრრ|სხუნუეთის]], კომუნისტურ [[ჩინეთი]]ს დო [[კუბა]]ს. ქიანაქ მეჭყვიდჷ ურთიართალა [[ააშ|ამერიკაწკჷმა]]. მასამბა-დებაშ მართუალაშ გოძვენას, კონგოს დიჭყჷ ინდუსტრიალიზაციაქ, ქიმიძინჷ [[ედუმუშამო დინოხოლენი პროდუქტი|ედპ-ქ]] დო გეუჯგუშჷ ცხოვრებაშ ხარისხიქ. 1968 წანაშ 4 ეკენიას, დოხუაფილქ იჸუ მასამბა-დებაშ თარობაქ ოურდუმე გინორთათ, ნამუსჷთ ხემანჯღვერენდჷ გენერალი [[მარიან ნგუაბი]]. გითორაგვაფაშ უკულ, მასამბა-დება აძვილებური რდჷ პოლიტიკაშე მიდართუკო. 1977 წანას, ნგუაბიშ ჸვილუშ უკულ, თე დანაშური ქეკადვეს მასამბა-დებას დო შხვა გოლინიან მოღალეეფს. თე წანაშ 25 მელახის, მასამბა-დება ოჭოფეს დო გორხვეს. 16n56rtfarnczdk2qiczyz4b71v9cj7 254009 254008 2026-10-14T11:29:47Z Njilo 1885 /* */ 254009 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ალფონს მასამბა-დება<br>Alphonse Massamba-Débat | სურათი=Stamp of Congo, Republic (Brazzaville) - 1965 - Colnect 675065 - Président Massamba Debat (cropped).jpeg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=მასამბა-დება 1965 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი =[[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|კონგოშ რესპუბლიკაშ მა-2 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[16 მარაშინათუთა]], [[1963]] | პოსტი დიტუ =[[4 ეკენია]], [[1968]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=[[ფიულბერ იულუ]] | მონძე =[[ალფრედ რაული]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|11|2|1921}} | დაბადებაშ აბანი=ნკოლო, [[საფრანგეთიშ ეკვატორული აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1977|3|25|1921|2|11}} | ღურაშ აბანი=[[ბრაზავილი]], [[კონგოშ რესპუბლიკა]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|კონგოშ რესპუბლიკა}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა = | რელიგია =[[პროტესტანტიზმი]] | ჯილდოეფი = | პარტია =[[აფრიკაშ ინტერესეფიშ თხილუაშ დემოკრატიული რსხუ]]<br>[[რევოლუციაშ ერუანული ჸარაფი]]<br>[[ჩადიშ პროგრესული პარტია]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 = | პოსტი დეკინჷ2 = | პოსტი დიტუ2= | წიმოხონი2 = | მონძე2 = | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''ალფონს მასამბა-დება''' (დ. [[11 ფურთუთა]], [[1921]] — ღ. [[25 მელახი]], [[1977]]) — კონგოარი პოლიტიკოსი, [[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|კონგოშ რესპუბლიკაშ მა-2 პრეზიდენტი]] 1963-1968 წანეფს. ორხველუდჷ [[კონგო (კათა)|კონგოშ]] ეთნიკურ ბუნას. გურაფულენდჷ მისიონერეფიშ სკოლას. 13 წანერი რდუნ თეშ გინირთჷ მაგურაფალო დო ჸათე მისიათ, 1945-1948 წანეფს რდჷ [[ჩადი]]ს. 1940-იან წანეფშე მასამბა-დება ოკათუდჷ ანტი-კოლონიურ [[ჩადიშ პროგრესული პარტია]]ს. კონგოშა დორთაშ უკულ, მუშენდჷ სკოლაშ დირექტორო, დიო [[მოსენჯო]]ს დო უკულ [[ბრაზავილი|ბრაზავილს]]. 1957 წანას, მასამბა-დებაქ ქაკათჷ [[ფიულბერ იულუ]]შით დუნარსხუა [[აფრიკაშ ინტერესეფიშ თხილუაშ დემოკრატიული რსხუ|აფრიკაშ ინტერესეფიშ თხილუაშ დემოკრატიულ რსხუს]]. უკულ, იულუშ თარობას თიქ ქიდეკინჷ გონათაფაშ მინისტრიშ პოსტი. თიქ თაშნეშე გიშაგორილქ იჸუ კონგოშ რესპუბლიკაშ პარლამენტიშ — ერუანული ასამბლეაშ მაკათურო. 1959-1961 წანეფს მასამბა-დება მოღალენდჷ ერუანულ ასამბლეაშ დუდმახვენჯო. იულუშ მართუალაშ დათებუს, მასამბა-დებაქ გინირთჷ თიშ კრიტიკოსი. 1963 წანაშ 15 მარაშინათუთას, კონგოს ქუმოხვადჷ სახენწჷფო გინორთაქ, ნამუშ შედეგო ქუდახუეს იულიუშ მართუალა. 1963 წანაშ ქირსეთუთას ქიანაშ ახალ პრეზიდენტო გიშაგორილქ იჸუ მასამბა-დებაქ. თიშ მართუალაშ გოძვენას, კონგოქ გჷმოცხადებულქ იჸუ ართ-პარტიულ სახენწჷფოთ. ლეგალურ რდჷ ხვალე ოთარობე პარტია [[რევოლუციაშ ერუანული ჸარაფი]]. მასამბა-დებაქ წიმიჭყჷ [[ნაციონალიზაცია]]შ პოლიტიკა, თაშნეშე ეკონომიკური სტრატეგია, ნამუთ [[მენცარული სოციალიზმი]]შ ჯოხოდვალათ რე შინელი. გალენურ პოლიტიკას, კონგოქ დეხოლჷ [[სსრრ|სხუნუეთის]], კომუნისტურ [[ჩინეთი]]ს დო [[კუბა]]ს. ქიანაქ მეჭყვიდჷ ურთიართალა [[ააშ|ამერიკაწკჷმა]]. მასამბა-დებაშ მართუალაშ გოძვენას, კონგოს დიჭყჷ ინდუსტრიალიზაციაქ, ქიმიძინჷ [[ედუმუშამო დინოხოლენი პროდუქტი|ედპ-ქ]] დო გეუჯგუშჷ ცხოვრებაშ ხარისხიქ. 1968 წანაშ 4 ეკენიას, დოხუაფილქ იჸუ მასამბა-დებაშ თარობაქ ოურდუმე გინორთათ, ნამუსჷთ ხემანჯღვერენდჷ გენერალი [[მარიან ნგუაბი]]. გითორაგვაფაშ უკულ, მასამბა-დება აძვილებური რდჷ პოლიტიკაშე მიდართუკო. 1977 წანას, ნგუაბიშ ჸვილუშ უკულ, თე დანაშური ქეკადვეს მასამბა-დებას დო შხვა გოლინიან მოღალეეფს. თე წანაშ 25 მელახის, მასამბა-დება ოჭოფეს დო გორხვეს. ==ქოძირით თაშნეშე== * [[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი]] 97919012p398wxwiq51uu8fw7rtdwxk 254010 254009 2026-10-14T11:31:46Z Njilo 1885 /* */ 254010 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ალფონს მასამბა-დება<br>Alphonse Massamba-Débat | სურათი=Stamp of Congo, Republic (Brazzaville) - 1965 - Colnect 675065 - Président Massamba Debat (cropped).jpeg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=მასამბა-დება 1965 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი =[[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|კონგოშ რესპუბლიკაშ მა-2 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[16 მარაშინათუთა]], [[1963]] | პოსტი დიტუ =[[4 ეკენია]], [[1968]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=[[ფიულბერ იულუ]] | მონძე =[[ალფრედ რაული]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|11|2|1921}} | დაბადებაშ აბანი=ნკოლო, [[საფრანგეთიშ ეკვატორული აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1977|3|25|1921|2|11}} | ღურაშ აბანი=[[ბრაზავილი]], [[კონგოშ რესპუბლიკა]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|კონგოშ რესპუბლიკა}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა = | რელიგია =[[პროტესტანტიზმი]] | ჯილდოეფი = | პარტია =[[აფრიკაშ ინტერესეფიშ თხილუაშ დემოკრატიული რსხუ]]<br>[[რევოლუციაშ ერუანული ჸარაფი]]<br>[[ჩადიშ პროგრესული პარტია]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 = | პოსტი დეკინჷ2 = | პოსტი დიტუ2= | წიმოხონი2 = | მონძე2 = | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''ალფონს მასამბა-დება''' (დ. [[11 ფურთუთა]], [[1921]] — ღ. [[25 მელახი]], [[1977]]) — კონგოარი პოლიტიკოსი, [[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|კონგოშ რესპუბლიკაშ მა-2 პრეზიდენტი]] 1963-1968 წანეფს. ორხველუდჷ [[კონგო (კათა)|კონგოშ]] ეთნიკურ ბუნას. გურაფულენდჷ მისიონერეფიშ სკოლას. 13 წანერი რდუნ თეშ გინირთჷ მაგურაფალო დო ჸათე მისიათ, 1945-1948 წანეფს რდჷ [[ჩადი]]ს. 1940-იან წანეფშე მასამბა-დება ოკათუდჷ ანტი-კოლონიურ [[ჩადიშ პროგრესული პარტია]]ს. კონგოშა დორთაშ უკულ, მუშენდჷ სკოლაშ დირექტორო, დიო [[მოსენჯო]]ს დო უკულ [[ბრაზავილი|ბრაზავილს]]. 1957 წანას, მასამბა-დებაქ ქაკათჷ [[ფიულბერ იულუ]]შით დუნარსხუა [[აფრიკაშ ინტერესეფიშ თხილუაშ დემოკრატიული რსხუ|აფრიკაშ ინტერესეფიშ თხილუაშ დემოკრატიულ რსხუს]]. უკულ, იულუშ თარობას თიქ ქიდეკინჷ გონათაფაშ მინისტრიშ პოსტი. თიქ თაშნეშე გიშაგორილქ იჸუ კონგოშ რესპუბლიკაშ პარლამენტიშ — ერუანული ასამბლეაშ მაკათურო. 1959-1961 წანეფს მასამბა-დება მოღალენდჷ ერუანულ ასამბლეაშ დუდმახვენჯო. იულუშ მართუალაშ დათებუს, მასამბა-დებაქ გინირთჷ თიშ კრიტიკოსი. 1963 წანაშ 15 მარაშინათუთას, კონგოს ქუმოხვადჷ სახენწჷფო გინორთაქ, ნამუშ შედეგო ქუდახუეს იულიუშ მართუალა. 1963 წანაშ ქირსეთუთას ქიანაშ ახალ პრეზიდენტო გიშაგორილქ იჸუ მასამბა-დებაქ. თიშ მართუალაშ გოძვენას, კონგოქ გჷმოცხადებულქ იჸუ ართ-პარტიულ სახენწჷფოთ. ლეგალურ რდჷ ხვალე ოთარობე პარტია [[რევოლუციაშ ერუანული ჸარაფი]]. მასამბა-დებაქ წიმიჭყჷ [[ნაციონალიზაცია]]შ პოლიტიკა, თაშნეშე ეკონომიკური სტრატეგია, ნამუთ [[მენცარული სოციალიზმი]]შ ჯოხოდვალათ რე შინელი. გალენურ პოლიტიკას, კონგოქ დეხოლჷ [[სსრრ|სხუნუეთის]], კომუნისტურ [[ჩინეთი]]ს დო [[კუბა]]ს. ქიანაქ მეჭყვიდჷ ურთიართალა [[ააშ|ამერიკაწკჷმა]]. მასამბა-დებაშ მართუალაშ გოძვენას, კონგოს დიჭყჷ ინდუსტრიალიზაციაქ, ქიმიძინჷ [[ედუმუშამო დინოხოლენი პროდუქტი|ედპ-ქ]] დო გეუჯგუშჷ ცხოვრებაშ ხარისხიქ. 1968 წანაშ 4 ეკენიას, დოხუაფილქ იჸუ მასამბა-დებაშ თარობაქ ოურდუმე გინორთათ, ნამუსჷთ ხემანჯღვერენდჷ გენერალი [[მარიან ნგუაბი]].<ref>{{cite web |title=Alphonse Massamba-Débat |url=https://www.britannica.com/biography/Alphonse-Massamba-Debat |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=14 October 2026}}</ref> გითორაგვაფაშ უკულ, მასამბა-დება აძვილებური რდჷ პოლიტიკაშე მიდართუკო. 1977 წანას, ნგუაბიშ ჸვილუშ უკულ, თე დანაშური ქეკადვეს მასამბა-დებას დო შხვა გოლინიან მოღალეეფს. თე წანაშ 25 მელახის, მასამბა-დება ოჭოფეს დო გორხვეს. == სქოლიო == {{სქოლიო}} ==ქოძირით თაშნეშე== * [[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი]] b0tkqn95vruyp9vc46wmc56e4mm1h02 254011 254010 2026-10-14T11:32:01Z Njilo 1885 254011 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ალფონს მასამბა-დება<br>Alphonse Massamba-Débat | სურათი=Stamp of Congo, Republic (Brazzaville) - 1965 - Colnect 675065 - Président Massamba Debat (cropped).jpeg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=მასამბა-დება 1965 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი =[[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|კონგოშ რესპუბლიკაშ მა-2 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[16 მარაშინათუთა]], [[1963]] | პოსტი დიტუ =[[4 ეკენია]], [[1968]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=[[ფიულბერ იულუ]] | მონძე =[[ალფრედ რაული]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|11|2|1921}} | დაბადებაშ აბანი=ნკოლო, [[საფრანგეთიშ ეკვატორული აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1977|3|25|1921|2|11}} | ღურაშ აბანი=[[ბრაზავილი]], [[კონგოშ რესპუბლიკა]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|კონგოშ რესპუბლიკა}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა = | რელიგია =[[პროტესტანტიზმი]] | ჯილდოეფი = | პარტია =[[აფრიკაშ ინტერესეფიშ თხილუაშ დემოკრატიული რსხუ]]<br>[[რევოლუციაშ ერუანული ჸარაფი]]<br>[[ჩადიშ პროგრესული პარტია]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 = | პოსტი დეკინჷ2 = | პოსტი დიტუ2= | წიმოხონი2 = | მონძე2 = | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''ალფონს მასამბა-დება''' (დ. [[11 ფურთუთა]], [[1921]] — ღ. [[25 მელახი]], [[1977]]) — კონგოარი პოლიტიკოსი, [[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|კონგოშ რესპუბლიკაშ მა-2 პრეზიდენტი]] 1963-1968 წანეფს. ორხველუდჷ [[კონგო (კათა)|კონგოშ]] ეთნიკურ ბუნას. გურაფულენდჷ მისიონერეფიშ სკოლას. 13 წანერი რდუნ თეშ გინირთჷ მაგურაფალო დო ჸათე მისიათ, 1945-1948 წანეფს რდჷ [[ჩადი]]ს. 1940-იან წანეფშე მასამბა-დება ოკათუდჷ ანტი-კოლონიურ [[ჩადიშ პროგრესული პარტია]]ს. კონგოშა დორთაშ უკულ, მუშენდჷ სკოლაშ დირექტორო, დიო [[მოსენჯო]]ს დო უკულ [[ბრაზავილი|ბრაზავილს]]. 1957 წანას, მასამბა-დებაქ ქაკათჷ [[ფიულბერ იულუ]]შით დუნარსხუა [[აფრიკაშ ინტერესეფიშ თხილუაშ დემოკრატიული რსხუ|აფრიკაშ ინტერესეფიშ თხილუაშ დემოკრატიულ რსხუს]]. უკულ, იულუშ თარობას თიქ ქიდეკინჷ გონათაფაშ მინისტრიშ პოსტი. თიქ თაშნეშე გიშაგორილქ იჸუ კონგოშ რესპუბლიკაშ პარლამენტიშ — ერუანული ასამბლეაშ მაკათურო. 1959-1961 წანეფს მასამბა-დება მოღალენდჷ ერუანულ ასამბლეაშ დუდმახვენჯო. იულუშ მართუალაშ დათებუს, მასამბა-დებაქ გინირთჷ თიშ კრიტიკოსი. 1963 წანაშ 15 მარაშინათუთას, კონგოს ქუმოხვადჷ სახენწჷფო გინორთაქ, ნამუშ შედეგო ქუდახუეს იულიუშ მართუალა. 1963 წანაშ ქირსეთუთას ქიანაშ ახალ პრეზიდენტო გიშაგორილქ იჸუ მასამბა-დებაქ. თიშ მართუალაშ გოძვენას, კონგოქ გჷმოცხადებულქ იჸუ ართ-პარტიულ სახენწჷფოთ. ლეგალურ რდჷ ხვალე ოთარობე პარტია [[რევოლუციაშ ერუანული ჸარაფი]]. მასამბა-დებაქ წიმიჭყჷ [[ნაციონალიზაცია]]შ პოლიტიკა, თაშნეშე ეკონომიკური სტრატეგია, ნამუთ [[მენცარული სოციალიზმი]]შ ჯოხოდვალათ რე შინელი. გალენურ პოლიტიკას, კონგოქ დეხოლჷ [[სსრრ|სხუნუეთის]], კომუნისტურ [[ჩინეთი]]ს დო [[კუბა]]ს. ქიანაქ მეჭყვიდჷ ურთიართალა [[ააშ|ამერიკაწკჷმა]]. მასამბა-დებაშ მართუალაშ გოძვენას, კონგოს დიჭყჷ ინდუსტრიალიზაციაქ, ქიმიძინჷ [[ედუმუშამო დინოხოლენი პროდუქტი|ედპ-ქ]] დო გეუჯგუშჷ ცხოვრებაშ ხარისხიქ. 1968 წანაშ 4 ეკენიას, დოხუაფილქ იჸუ მასამბა-დებაშ თარობაქ ოურდუმე გინორთათ, ნამუსჷთ ხემანჯღვერენდჷ გენერალი [[მარიან ნგუაბი]].<ref>{{cite web |title=Alphonse Massamba-Débat |url=https://www.britannica.com/biography/Alphonse-Massamba-Debat |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=14 October 2026}}</ref> გითორაგვაფაშ უკულ, მასამბა-დება აძვილებური რდჷ პოლიტიკაშე მიდართუკო. 1977 წანას, ნგუაბიშ ჸვილუშ უკულ, თე დანაშური ქეკადვეს მასამბა-დებას დო შხვა გოლინიან მოღალეეფს. თე წანაშ 25 მელახის, მასამბა-დება ოჭოფეს დო გორხვეს. == სქოლიო == {{სქოლიო}} 7kdvpr974u8vci45dwc9pa2f0rtj0zx 254012 254011 2026-10-14T11:32:23Z Njilo 1885 /* */ 254012 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ალფონს მასამბა-დება<br>Alphonse Massamba-Débat | სურათი=Stamp of Congo, Republic (Brazzaville) - 1965 - Colnect 675065 - Président Massamba Debat (cropped).jpeg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=მასამბა-დება 1965 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი =[[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|კონგოშ რესპუბლიკაშ მა-2 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[16 მარაშინათუთა]], [[1963]] | პოსტი დიტუ =[[4 ეკენია]], [[1968]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=[[ფიულბერ იულუ]] | მონძე =[[ალფრედ რაული]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|11|2|1921}} | დაბადებაშ აბანი=ნკოლო, [[საფრანგეთიშ ეკვატორული აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1977|3|25|1921|2|11}} | ღურაშ აბანი=[[ბრაზავილი]], [[კონგოშ რესპუბლიკა]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|კონგოშ რესპუბლიკა}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა = | რელიგია =[[პროტესტანტიზმი]] | ჯილდოეფი = | პარტია =[[აფრიკაშ ინტერესეფიშ თხილუაშ დემოკრატიული რსხუ]]<br>[[რევოლუციაშ ერუანული ჸარაფი]]<br>[[ჩადიშ პროგრესული პარტია]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 = | პოსტი დეკინჷ2 = | პოსტი დიტუ2= | წიმოხონი2 = | მონძე2 = | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''ალფონს მასამბა-დება''' (დ. [[11 ფურთუთა]], [[1921]] — ღ. [[25 მელახი]], [[1977]]) — კონგოარი პოლიტიკოსი, [[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|კონგოშ რესპუბლიკაშ მა-2 პრეზიდენტი]] 1963-1968 წანეფს. ორხველუდჷ [[კონგო (კათა)|კონგოშ]] ეთნიკურ ბუნას. გურაფულენდჷ მისიონერეფიშ სკოლას. 13 წანერი რდუნ თეშ გინირთჷ მაგურაფალო დო ჸათე მისიათ, 1945-1948 წანეფს რდჷ [[ჩადი]]ს. 1940-იან წანეფშე მასამბა-დება ოკათუდჷ ანტი-კოლონიურ [[ჩადიშ პროგრესული პარტია]]ს. კონგოშა დორთაშ უკულ, მუშენდჷ სკოლაშ დირექტორო, დიო [[მოსენჯო]]ს დო უკულ [[ბრაზავილი|ბრაზავილს]]. 1957 წანას, მასამბა-დებაქ ქაკათჷ [[ფიულბერ იულუ]]შით დუნარსხუა [[აფრიკაშ ინტერესეფიშ თხილუაშ დემოკრატიული რსხუ|აფრიკაშ ინტერესეფიშ თხილუაშ დემოკრატიულ რსხუს]]. უკულ, იულუშ თარობას თიქ ქიდეკინჷ გონათაფაშ მინისტრიშ პოსტი. თიქ თაშნეშე გიშაგორილქ იჸუ კონგოშ რესპუბლიკაშ პარლამენტიშ — ერუანული ასამბლეაშ მაკათურო. 1959-1961 წანეფს მასამბა-დება მოღალენდჷ ერუანულ ასამბლეაშ დუდმახვენჯო. იულუშ მართუალაშ დათებუს, მასამბა-დებაქ გინირთჷ თიშ კრიტიკოსი. 1963 წანაშ 15 მარაშინათუთას, კონგოს ქუმოხვადჷ სახენწჷფო გინორთაქ, ნამუშ შედეგო ქუდახუეს იულიუშ მართუალა. 1963 წანაშ ქირსეთუთას ქიანაშ ახალ პრეზიდენტო გიშაგორილქ იჸუ მასამბა-დებაქ. თიშ მართუალაშ გოძვენას, კონგოქ გჷმოცხადებულქ იჸუ ართ-პარტიულ სახენწჷფოთ. ლეგალურ რდჷ ხვალე ოთარობე პარტია [[რევოლუციაშ ერუანული ჸარაფი]]. მასამბა-დებაქ წიმიჭყჷ [[ნაციონალიზაცია]]შ პოლიტიკა, თაშნეშე ეკონომიკური სტრატეგია, ნამუთ [[მენცარული სოციალიზმი]]შ ჯოხოდვალათ რე შინელი. გალენურ პოლიტიკას, კონგოქ დეხოლჷ [[სსრრ|სხუნუეთის]], კომუნისტურ [[ჩინეთი]]ს დო [[კუბა]]ს. ქიანაქ მეჭყვიდჷ ურთიართალა [[ააშ|ამერიკაწკჷმა]]. მასამბა-დებაშ მართუალაშ გოძვენას, კონგოს დიჭყჷ ინდუსტრიალიზაციაქ, ქიმიძინჷ [[ედუმუშამო დინოხოლენი პროდუქტი|ედპ-ქ]] დო გეუჯგუშჷ ცხოვრებაშ ხარისხიქ. 1968 წანაშ 4 ეკენიას, დოხუაფილქ იჸუ მასამბა-დებაშ თარობაქ ოურდუმე გინორთათ, ნამუსჷთ ხემანჯღვერენდჷ გენერალი [[მარიან ნგუაბი]].<ref>{{cite web |title=Alphonse Massamba-Débat |url=https://www.britannica.com/biography/Alphonse-Massamba-Debat |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=14 October 2026}}</ref> გითორაგვაფაშ უკულ, მასამბა-დება აძვილებური რდჷ პოლიტიკაშე მიდართუკო. 1977 წანას, ნგუაბიშ ჸვილუშ უკულ, თე დანაშური ქეკადვეს მასამბა-დებას დო შხვა გოლინიან მოღალეეფს. თე წანაშ 25 მელახის, მასამბა-დება ოჭოფეს დო გორხვეს. ==ქოძირით თაშნეშე== * [[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი]] == სქოლიო == {{სქოლიო}} pikwroz15sad9ymkdzomfezbx9tnm6j 254013 254012 2026-10-14T11:34:51Z Njilo 1885 254013 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო =ალფონს მასამბა-დება<br>Alphonse Massamba-Débat | სურათი=Stamp of Congo, Republic (Brazzaville) - 1965 - Colnect 675065 - Président Massamba Debat (cropped).jpeg | სურათიშ ზჷმა =230px | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=მასამბა-დება 1965 წანას | ხეშმოჭარუა = | რანწკი =[[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|კონგოშ რესპუბლიკაშ მა-2 პრეზიდენტი]] | პოსტი დეკინჷ =[[16 მარაშინათუთა]], [[1963]] | პოსტი დიტუ =[[4 ეკენია]], [[1968]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი = | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი=[[ფიულბერ იულუ]] | მონძე =[[ალფრედ რაული]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|11|2|1921}} | დაბადებაშ აბანი=ნკოლო, [[საფრანგეთიშ ეკვატორული აფრიკა]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1977|3|25|1921|2|11}} | ღურაშ აბანი=[[ბრაზავილი]], [[კონგოშ რესპუბლიკა]] | ღურაშ ბაძაძი = | ნთხორუ აბანი = | მენოღალობა ={{შილა|კონგოშ რესპუბლიკა}} | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ = | სქუალეფი= | გონათაფა = | ომენცარე ხარისხი = | პროფესია = | საქვარუა = | რელიგია =[[პროტესტანტიზმი]] | ჯილდოეფი = | პარტია =[[აფრიკაშ ინტერესეფიშ თხილუაშ დემოკრატიული რსხუ]]<br>[[რევოლუციაშ ერუანული ჸარაფი]]<br>[[ჩადიშ პროგრესული პარტია]] | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 = | პოსტი დეკინჷ2 = | პოსტი დიტუ2= | წიმოხონი2 = | მონძე2 = | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = | პოსტი დეკინჷ3 = | პოსტი დიტუ3 = | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = | პოსტი დიტუ4 = | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = | პოსტი დეკინჷ5 = | პოსტი დიტუ5 = | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''ალფონს მასამბა-დება''' (დ. [[11 ფურთუთა]], [[1921]] — ღ. [[25 მელახი]], [[1977]]) — კონგოარი პოლიტიკოსი, [[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|კონგოშ რესპუბლიკაშ მა-2 პრეზიდენტი]] 1963-1968 წანეფს. ორხველუდჷ [[კონგო (კათა)|კონგოშ]] ეთნიკურ ბუნას. გურაფულენდჷ მისიონერეფიშ სკოლას. 13 წანერი რდუნ თეშ გინირთჷ მაგურაფალო დო ჸათე მისიათ, 1945-1948 წანეფს რდჷ [[ჩადი]]ს. 1940-იან წანეფშე მასამბა-დება ოკათუდჷ ანტი-კოლონიურ [[ჩადიშ პროგრესული პარტია]]ს. კონგოშა დორთაშ უკულ, მუშენდჷ სკოლაშ დირექტორო, დიო [[მოსენჯო]]ს დო უკულ [[ბრაზავილი|ბრაზავილს]]. 1957 წანას, მასამბა-დებაქ ქაკათჷ [[ფიულბერ იულუ]]შით დუნარსხუა [[აფრიკაშ ინტერესეფიშ თხილუაშ დემოკრატიული რსხუ|აფრიკაშ ინტერესეფიშ თხილუაშ დემოკრატიულ რსხუს]]. უკულ, იულუშ თარობას თიქ ქიდეკინჷ გონათაფაშ მინისტრიშ პოსტი. თიქ თაშნეშე გიშაგორილქ იჸუ კონგოშ რესპუბლიკაშ პარლამენტიშ — ერუანული ასამბლეაშ მაკათურო. 1959-1961 წანეფს მასამბა-დება მოღალენდჷ ერუანულ ასამბლეაშ დუდმახვენჯო. იულუშ მართუალაშ დათებუს, მასამბა-დებაქ გინირთჷ თიშ კრიტიკოსი. 1963 წანაშ 15 მარაშინათუთას, კონგოს ქუმოხვადჷ სახენწჷფო გინორთაქ, ნამუშ შედეგო ქუდახუეს იულიუშ მართუალა. 1963 წანაშ ქირსეთუთას ქიანაშ ახალ პრეზიდენტო გიშაგორილქ იჸუ მასამბა-დებაქ. თიშ მართუალაშ გოძვენას, კონგოქ გჷმოცხადებულქ იჸუ ართ-პარტიულ სახენწჷფოთ. ლეგალურ რდჷ ხვალე ოთარობე პარტია [[რევოლუციაშ ერუანული ჸარაფი]]. მასამბა-დებაქ წიმიჭყჷ [[ნაციონალიზაცია]]შ პოლიტიკა, თაშნეშე ეკონომიკური სტრატეგია, ნამუთ [[მენცარული სოციალიზმი]]შ ჯოხოდვალათ რე შინელი. გალენურ პოლიტიკას, კონგოქ დეხოლჷ [[სსრრ|სხუნუეთის]], კომუნისტურ [[ჩინეთი]]ს დო [[კუბა]]ს. ქიანაქ მეჭყვიდჷ ურთიართალა [[ააშ|ამერიკაწკჷმა]]. მასამბა-დებაშ მართუალაშ გოძვენას, კონგოს დიჭყჷ ინდუსტრიალიზაციაქ, ქიმიძინჷ [[ედუმუშამო დინოხოლენი პროდუქტი|ედპ-ქ]] დო გეუჯგუშჷ ცხოვრებაშ ხარისხიქ. 1968 წანაშ 4 ეკენიას, დოხუაფილქ იჸუ მასამბა-დებაშ თარობაქ ოურდუმე გინორთათ, ნამუსჷთ ხემანჯღვერენდჷ გენერალი [[მარიან ნგუაბი]].<ref>{{cite web |title=Alphonse Massamba-Débat |url=https://www.britannica.com/biography/Alphonse-Massamba-Debat |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=14 October 2026}}</ref> გითორაგვაფაშ უკულ, მასამბა-დება აძვილებური რდჷ პოლიტიკაშე მიდართუკო. 1977 წანას, ნგუაბიშ ჸვილუშ უკულ, თე დანაშური ქეკადვეს მასამბა-დებას დო შხვა გოლინიან მოღალეეფს. თე წანაშ 25 მელახის, მასამბა-დება ოჭოფეს დო გორხვეს. ==ქოძირით თაშნეშე== * [[კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი]] == სქოლიო == {{სქოლიო}} [[კატეგორია:კონგოშ რესპუბლიკაშ პრეზიდენტეფი]] st6cu37zwey08t3ro1ecb6jghb27r3g