ვიკიპედია xmfwiki https://xmf.wikipedia.org/wiki/%E1%83%93%E1%83%A3%E1%83%93%E1%83%AE%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%B7%E1%83%9A%E1%83%90 MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter მედია სპეციალური განხილვა მომხმარებელი მომხმარებლის განხილვა ვიკიპედია ვიკიპედია სხუნუა ფაილი ფაილის განხილვა მედიავიკი მედიავიკის განხილვა თარგი თარგის განხილვა დახმარება დახმარების განხილვა კატეგორია კატეგორიის განხილვა TimedText TimedText talk მოდული მოდულის განხილვა Event Event talk 0 17055 254269 253025 2026-10-21T15:07:05Z Ziv 20878 ([[c:GR|GR]]) [[File:Coat of arms of Burkina Faso (1984-2025).svg]] → [[File:Coat of arms of Burkina Faso (1997–2025).svg]] → The file was renamed on Commons, but the filename in the language versions was not changed ([[c:c:GR]]) 254269 wikitext text/x-wiki {{Short description|სახენწჷფო ბჟადალ აფრიკას}} {{ქიანა| |ოდაბადური_ჯოხო = Burkina Faso {{collapsible list | titlestyle = background:transparent;text-align:center;line-height:normal;font-size:80%; | title = <small>{{nobold|''(ოფიციალურ ნინეფშა)''}}</small> <small>|{{lang-mos|Burkĩna Faso}} | {{lang-ff|𞤄𞤵𞤪𞤳𞤭𞤲𞤢 𞤊𞤢𞤧𞤮𞥅}} | {{lang-dyu|ߓߙߎߞߌߣߊ߫ ߝߊ߬ߛߏ߫}} </small> }} |ედომუშამი_ჯოხო = ბურკინა-ფასო |ოართე_ჯოხო = ბურკინა-ფასო |შილა = Flag of Burkina Faso.svg |გერბი = Coat of arms of Burkina Faso (1997–2025).svg |რუკა = Location Burkina Faso AU Africa.svg |ჰიმნი = [[ბურკინა ფასოშ ჰიმნი|Ditanyè]]<br>''(გომორძგუაშ ჰიმნი)''<br>{{center|}} [[ფაილი:Burkina faso anthem.ogg]]]] |დევიზი = {{plainlist| * {{lang-fr|"[[Patria o Muerte, Venceremos|La Patrie ou la Mort, Nous Vaincrons]]"}} * „ოდაბადე ვარ-და ღურა, ჩქი გიმობრძგუანთ“ }} |ოფიციალური_ნინეფი = [[ფრანგული ნინა|ფრანანგული]] |ნანანოღა= [[უაგადუგუ]] |რელიგია = {{ublist| |63.8% [[სილამ ბურკინა-ფასოს|ისლამი]] |{{Tree list}} *26.3% [[ქირსიანობა ბურკინა-ფასოს|ქირისანობა]] **20.1% [[კათოლიციზმ ბურკინა-ფასოს|კათოლიციზმი]] **6.2% [[პროტესტანტიზმი]] {{Tree list/end}} |9% [[ანიმიზმი]] |0.7% [[ვარელიგიურობა]] ''(2019)''}} |უდიდაში_ნოღა = უაგადუგუ |თარობაშ_ტიპი = უნიტარული [[გვერდო საპრეზიდენტო სისტემა|გვერდო საპრეზიდენტო რესპუბლიკა]] [[ოურდუმე ხუნტა]]შ გამაგალაშ გიმე<ref>{{cite news |last1=Ndiaga |first1=Thiam |last2=Mimault |first2=Anne |title=Burkina Faso soldiers announce overthrow of military government |url=https://www.reuters.com/world/africa/heavy-gunfire-heard-burkina-faso-capital-reuters-witnesses-2022-09-30/ |access-date=1 October 2022 |date=30 September 2022 |location=[[Ouagadougou]] |quote=Traore appeared on television surrounded by soldiers and announced the government was dissolved, the constitution suspended and the borders closed.}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.thomassankara.net/appolinaire-jean-kyelem-de-tembela-jai-toujours-voulu-faire-un-livre-sur-la-revolution/ |title=Appolinaire Jean Kyelem de Tembela: 'j'ai toujours voulu faire un livre sur la révolution' |website=thomassankara.net |date=4 April 2014 |language=fr |access-date=25 December 2023}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.theafricareport.com/253271/burkina-faso-apollinaire-kyelem-de-tambela-captain-traores-surprise-prime-minister/ |title=Burkina Faso: Apollinaire Kyélem de Tambèla, Captain Traoré's surprise prime minister |work=The Africa Report |first1=Anna |last1=Sylvestre-Treiner |first2=Michel |last2=Wendpouiré Nana |date=25 October 2022 |access-date=25 December 2023 |url-access=subscription}}</ref> |ლიდერიშ_ტიპი_1 = [[თხილუაშ დო აკონწყუალაშ პატრიოტულ ყარაფიშ პრეზიდენტი]] |ლიდერიშ_ჯოხო_1 =[[იბრაჰიმ ტრაორე]] |ლიდერიშ_ტიპი_2 = [[ბურკინა-ფასოშ პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]] |ლიდერიშ_ჯოხო_2 =[[იბრაჰიმ ტრაორე]] (''ობორჯეთ'') |ლიდერიშ_ტიპი_3 = [[ბურკინა-ფასოშ პრემიერ-მინისტრი|პრემიერ-მინისტრი]] |ლიდერიშ_ჯოხო_3 = [[ჟან ემანუელ უედრაოგო]] (''ობორჯეთ'') |კანონდუმადვალუ_ორგანო = [[ერუანული ასამბლეა (ბურკინა-ფასო)|ერუანული ასამბლეა]] |რანგი_ფართობით = 74-ა |ფართობი =274,200 |წყარი_% =0.146 |ოეგებიე_მახორობა =22,489,126 |ოეგებიე_მახორობა_რანგი = 58-ო |მახორობა_ოეგებიეთ_წანას = 2023 |მახორობაშ_ცენზი = |მახორობაშ_ცენზი_წანას = |მახორობაშ_მეჭედალა = 86 ად. |მახორობაშ_მეჭედალა_რანგი = 126-ა |ედპ_ppp_წანა = 2025 |ედპ_ppp = $72.820 მილიარდი |ედპ_ppp_რანგი =114-ა |ედპ_ppp_ართ_მახორუშე =$2,980 |მშპ_ppp_ართ_მახორუშე_რანგი = 172-ა |აგი = 0.459 |აგი_ტენდენცია = |აგი_კატეგორია = <font color="red">დაბალი</font> |აგი_რანგი =123-ა |აგი_წანა = 2023 |ვალუტა= [[ბჟადალი აფრიკული CFA ფრანკი]] |ვალუტაშ_კოდი =XOF |ქიანაშ_კოდი = BF |ბორჯიშ_ორტყაფუ = (UTC+0) |cctld = [[.bf]] |ოტელეფონე_კოდი =[[+226]] }} '''ბურკინა-ფასო''' ({{lang-mos|Burkĩna Faso}}; {{lang-ff|𞤄𞤵𞤪𞤳𞤭𞤲𞤢 𞤊𞤢𞤧𞤮|italic=no}};<ref>{{cite web|url=https://www.unicode.org/cldr/cldr-aux/voting/36/pxml/seed/main/ff_Adlm.xml|title=ff_Adlm.xml|publisher=Unicode, Inc.}}</ref> {{lang-dyu|ߓߎߙߞߌߣߊ ߝߊߛߏ|italic=no}}<ref>{{cite web|url=https://web.library.yale.edu/notes-cataloging-nko-script|title=Notes on cataloging in the N'ko script|publisher=Yale University Library}}</ref>) — [[ზუღაშ კარშა გიშალიშ უღვენი სახენწჷფოეფი|ზუღაშ კარშა გიშალიშ უღვენ]] [[სახენწჷფო]] [[ბჟადალი აფრიკა|ბჟადალ აფრიკას]]. ქიანას ოორუე-ბჟადალშე უხურგანს [[მალი]], ოორუე-ბჟაეიოლშე — [[ნიგერი]], ობჟათე-ბჟაეიოლშე — [[ბენინი]], ობჟათეშე — [[ტოგო]] დო [[განა]], თაშნეშე ობჟათე-ბჟადალშე — [[კოტ-დ’ივუარი]]. ქიანაშ ფართობი აკმადგინანს 274,223 კმ²-ის. [[2024]] წანაშ მუნაჩემეფით, ქიანაშ მახორობა დოხოლაფირო 23,286,000 ადამიერს აკმადგინანდჷ.<ref>{{Cite web |date=2024 |title=World Population Prospects 2024 |url=https://population.un.org/wpp/assets/Files/WPP2024_Summary-of-Results.pdf |website=Department of Economic and Social Affairs, United Nations}} </ref> [[1958]] წანას, ზოხორინალაშ მოპალუაშ უკული, ქიანას [[ჟიმოლენ ვოლტაშ რესპუბლიკა]] ჯოხოდჷ. [[1984]] წანას, თინწკჷმაიან [[ბურკინა-ფასოშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული|პრეზიდენტ]] [[თომას სანკარა|თომას სანკარაშ]] ინიციატივათ, ქიანას ჯოხო გინუთირეს ბურკინა-ფასოთ. თიშ მენმოღალეეფს [[კანონ ბურკინაბეშ მენოღალობაშ გეშა|ბურკინაბეეფს]] უძახჷნა, ქიანაშ ნანანოღა დო უკაბეტაშ ნოღა რე [[უაგადუგუ]]. ბურკინა-ფასოშ უკაბეტაშ [[ეთნიკურ ბუნა]] რე [[მოსი (კათა)|მოსი]], ნამუქჷთ თე ტერიტორიას XI-XIII ოშწანურეფს დიხორეს. თინეფქ დარსხუეს [[მოსიშ ომაფეეფი|ომაფეეფი]], თინეფს შქას უაგადუგუ, ტენკოდოგო დო იატენგა. [[1896]] წანას, ქიანა [[საფრანგეთიშ კოლონიურ იმპერია|ფრანგეფქ]] ქიდიჸუნუეს, მუჭოთ [[საფრანგეთიშ ბჟადალ აფრიკა|საფრანგეთიშ ბჟადალ აფრიკაშ]] ნორთი; [[1958]] წანას, ჟიმოლენ ვოლტაქ [[ფრანგულ ჯარალუა]]შ აკოდგინალუაშა მიშმალ დოჸუნაფილ კოლონიათ გინირთჷ. [[1960]] წანას, ქიანაქ მიპალჷ რსულ ზოხორინალა, ნამუშ პირველ [[ბურკინა-ფასოშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული|პრეზიდენტ]] რდჷ [[მორის იამეოგო|მორის იამეოგო]]. ზოხორინალაშ მოპალუაშ უკული, ქიანა პოლიტიკურ ვასტაბილურას, [[გოლოფა საჰელიშ ტიოზის|გოლოფეფს]], შქირენას დო კორუფციას ობურჯუდჷ. ქიანას მოხვადჷ შხვადოშხვა სახენწჷფო მინორთაქ [[ჟიმოლენ ვოლტაშ სახენწჷფო მინორთა (1966)|1966]], [[ჟიმოლენ ვოლტაშ სახენწჷფო მინორთა (1980)|1980]], [[ჟიმოლენ ვოლტაშ სახენწჷფო გმინორთა(1982 )|1982]], [[ჟიმოლენ ვოლტაშ სახენწჷფო მინორთა (1983)|1983]], [[ბურკინა-ფასოშ სახენწჷფო მინორთა (1987)|1987]] წანეფს დო ჟირშა 2022 წანას — [[ბურკინა-ფასოშ სახენწჷფო მინორთა (2022, ღურთუთა)|ღურთუთას]] დო [[ბურკინა-ფასოშ სახენწჷფო მინორთა (2022, ეკენია)|ეკენიას]]. თაშნეშე რდჷ სახენწჷფო მინორთაშ უშედეგე ცადებეფ [[ბურკინა-ფასოშ სახენწჷფო მინორთაშ ცადება (1989)|1989]], [[ბურკინა-ფასოშ სახენწჷფო მინორთა (2015)|2015]] დო [[ბურკინა-ფასოშ სახენწჷფო მინორთაშ ცადება (2023)|2023]] წანეფს. ბურკინა-ფასო მოსოფელიშ ართ-ართ [[მერკეთ წუმოძინელ ქიანა|არძაშე მერკეთ წუმოძინელ ქიანათ]] სქიდუ, [[2022]] წანას, ედომუშამ დინოხოლენ პროდუქტ (ედპ) 16.226 მილიარდ [[ააშ დოლარი|აშშ დოლარ]] რდჷ. ქიანაშ მახორობაშ დოხოლაფირო 63.8% [[ისლამ ბურკინა-ფასოს|ისლამიშ]] გემაჸვენჯ რე, 26.3% — ქრისტიანობაშ, 9% — [[აფრიკულ ტრადიციული რელიგიეფი|ანიმისტურ რელიგიეფიშ]], გიშაკერზაფილო [[სუდ-უესტი (რეგიონი)|ქიანაშ ობჟათე-ბჟადალს]].<ref>{{cite web |last=Aib |first=Az |date=1 July 2022 |title=Burkina: 48,1% de la population du Sud-ouest pratique l'Animisme (officiel) |url=https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-stud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/ |access-date=15 October 2022 |website=AIB – Agence d'Information du Burkina |language=fr-FR |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326030716/https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-sud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/ |archive-date=26 March 2023}}</ref> ქიანაშ ოფიციალურ ნინეფ რე [[მოორე|მოსი]], [[დიულა ნინა|დიულა]] დო [[ფულანი|ფულა]] (1998 წანაშ მუნაჩემეფით), მოსიშ ნინაშა მახორობაშ გვერდშე უმოს რაგადანს. ქიანას 60-შე უმოს აბორიგენულ ნინა რე დო კონსტიტუცია ითოლწორენს შხვა ნინეფიშ კანონერო გჷმოცხადებას. [[2024]] წანაშ ღურთუთაშახ, ჸოფირ სათარობო დო ბიზნესიშ ნინა რდჷ [[ფრანგული ნინა|ფრანგულ ნინა]], მუჟანსჷთ საკონსტიტუციო თირუაშ რატიფიკაციათ, [[ინგლისური ნინა|ინგლისურწკჷმა]] ართო, თიშ სტატუსიქ „ოხანდე ნინაშა“ გიაკინჷ.<ref>{{Cite web |date=2023-12-07 |title=Africa News - Burkina abandons French as an official language |url=https://www.africanews.com/2023/12/07/burkina-abandons-french-as-an-official-language/}}{{Cite web |date=22 January 2024 |title=Decret Promulguant La Loi Constitutionnelle N° 045-2023/ALT |trans-title=Decree Promulgating Constitutional Law No. 045-2023/ALT |url=https://www.an.bf/storage/Loi/XzJuLCK5kHtKXgYU7Z7pADAGEPgwFV7J7DlX212n.pdf |language=fr}}</ref> ქიანაშ ტერიტორია გეოგრაფიულო ბიოანდაკორობამ რე დო იკათუანს [[ოქრო]]შ, [[მანგანუმი|მანგანუმიშ]], [[ლინჯი]]შ დო [[ქუაკირი]]შ ხვეიან ოზირუეფს. ანდაკულტურულ აკოდგინალუაშ გეშა, [[ბურკინა-ფასოშ ხელუანობა|ბურკინაბეურ ხელუანობა]] დინდარ დო ხანგჷრძე ისტორიათ გიშმეგორუ დო გლობალურო ჩინებულ რე მუშ ორთოდოქსულ სტილით.<ref>Roy, Christopher D. "Countries of Africa: Burkina Faso," Art and Life in Africa, {{cite web |title=Countries Resources |url=http://www.uiowa.edu/~africart/toc/countries.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20140115211048/http://www.uiowa.edu/~africart/toc/countries.html |archive-date=15 January 2014 |access-date=14 April 2014}}</ref> ქიანაშ პოლიტიკურ გამაგალაშ ფორმა რე [[გვერდო საპრეზიდენტო სისტემა|გვერდო საპრეზიდენტო რესპუბლიკა]], სოდე წჷმორინაფილ რე ემაჸონაფალი, კანონმადვალუ დო სასამართო ხეშუულობათ. თინა რე [[გოერო|გოეროშ]], [[ფრანკოფონია]]შ დო [[ისლამური წოროხანდაშ ორგანიზაცია]]შ მაკათური. [[2024]] წანაშ 18 ღურთუთას, ბურკინა-ფასოქ გჷმაცხადუ [[ბჟადალი აფრიკაშ ქიანეფიშ ეკონომიკური წორომაჸალობა|ECOWAS]]-შე გიშულაშ გეშა დო [[აფრიკაშ რსხუ]]შე გარიცხეს თიშ უკული, მუთ თინეფქ ქაკათეს [[საჰელიშ სახენწჷფოეფიშ ალიანსი]]შ (AES) გოჭყაფასჷნ. == ისტორია == === ორდოიან ისტორია === XI ოშწანურაშ დაჭყაფუს, [[განა|განაშ]] ამდღანერ ტერიტორიაშ ოორუე-ბჟაეიოლშე, ბურკინა-ფასოშ ასეიან ტერიტორიაშა [[მოსი (ტომი)|მოსიშ]] ტომქ მორთჷ. მოსიშ ტომქ აბანურ ტომეფი - ნიენიესა, გრუსი დო ბუსა ქიდიჸუნუ. დოგონიშ ტომქ ოორუეშა დიკინჷ. XIV ოშწანურაშე, ასეიან ბურკინა-ფასოშ ტერიტორიას რდჷ სახენწჷფო [[უაგადუგუ (სახენწჷფო)|უაგადუგუ]], [[იატენგა]], [[ტენკოდოგო (სახენწჷფო)|ტენკოდოგო]] დო [[ფადან-გურმაი]]. XIV ოშწანურაშე XVI ოშწანურაშახ იატენგაშ სახენწჷფოქ მეძობელ [[მალი|მალიშ]] დო [[სონგაი (სახენწჷფო)|სონგაიშ]] ტერიტორიაშ ნორთ გეჭოფჷ. ===კოლონიურ ბორჯი === XIX ოშწანურაშ დალიას, [[საფრანგეთი|ფრანგეფქ]] დიხეფიშ კოლონიზაცია ქიდიჭყეს. [[1895 წანა]]ს, იატენგაშ სახენწფოშ ჯარქ აკოცჷ, [[1897 წანა]]ს [[ფადა-გურმა]]ქ საფრანგეთიშ [[პროტექტორატი|პროტექტორატ]] აღიარუ ჷ. [[1904]] წანაშე [[1919]] წანაშახ, ჟიმოლენ ვოლტა, საფრანგეთიშ ჟიმოლენ სენეგალ-ნიგერიშ კოლონიაშა მიშმეშჷ, უკულ გინირთჷ ზოხო კოლონიათ. [[1934]] წანას, რკინაშ შარაქ ქიდიგჷ [[აბიჯანი|აბიჯანშახ]]. [[1947]] წანას, ჟიმოლენ ვოლტაშ კოლონია კინე აკანწყუეს. ნძალას ეკმიკათუანდჷ [[აფრიკულ დემოკრატიულ აკოკათუა]] (ადა), ნამუსჷთ დუდშე ხემანჯღვერენდჷ '''კულიბალი''', უკულ — '''[[მორის იამენგო|მორის იამენგო]]'''. [[1947]] წანაშე [[1958]] წანაშახ [[საფრანგეთიშ ჟიმოლენ ვოლტა]] საფრანგეთიშ ზუღაშ მელეიან ტერიტორია რდჷ, უკულ გიჭყჷ მუჭოთ [[ჟიმოლენ ვოლტაშ რესპუბლიკა]]შ ავტონომია, [[საფრანგეთიშ წორომაჸალობა|საფრანგეთიშ წორომაჸალობაშ]] აკოდგინალუას. [[1959 წანა]]ს, ქიანაშ პრეზიდენტ იამეოგო რდჷ, ნამუქჷთ მაართათ არძა პოლიტიკურ პარტია გაუქვჷ, მუშ პარტიაშ მოხ. == ორთა == [[ფაილი:Burkina Faso Map.jpg|right|thumb|250px|ბურკინა-ფასო რუკას.]] ქიანაშ ტერიტორიაშ უმენტაშ ნორთი — [[მოსი (პლატო)|მოსიშ]] რეღმამ პლატოს უკებჷ (სიმაღალა 200—500 მ.), სოდეთ იდვალუაფუ გიშართილ 750 მეტრაშახ სიმარალაშ ქჷნდჷრეფი. კლიმატი - [[სუბეკვატორიული კლიმატი|სუბეკვატორიული]], სქირე სეზონეფით (გერგობათუთაშე მელახშახ; ქიანაშ ოორუე რაიონეფს 8—10 თუთას იგჷნძარებუ). ოწყარმალუე რშვილი — დოხოლაფირო 20 წყარმალუ რე; თაურჷშე არძაშე უმოს შანულამ რე — [[უჩა ვოლტა]] დო [[ჩე ვოლტა]]. სქირე სეზონს არძა წყარმალუ ეთმესკირუ ვარ-და ონდეთ მეხჷრჩანს. ქიანაშ ტერიტორიაშ უმენტაშობა ფორილ რე ტიპიურ დო მაღალტყალამ [[სავანა]]თ; ექიაქას იდვალუაფუ - სავანაშ ტყალეფი, ქვერჩხონი. ქიანაშ ტერიტორიაშ დოხოლაფირო 9% [[ტყა]]ს უკებჷ. ტყარ ჩხოლარეფიშ მუდანობა ირკენს. თაქ ხე ნჯილოეფი, ლეოპარდეფი, მუნჭყვეფი, კამბეშეფი, ანტილოპეფი. ანდათ რე მაფურინჯე დო მახოხინე. წყარმალუეფიშ ჭყენჭყამ წყარპიჯეფს ხე - ბეჰემოთეფი, ნიანგეფი, წყარიშ კუეფი. ქიანაშ ობჟათეშე ხე ჭანჯ [[ცეცე]]. [[ბენინი|ბენინ]] დო [[ნიგერი]]შ ხურგაწჷკმა იდვალუაფუ ერუანულ პარკი - W (დაბლ-ვ), რეზერვატეფი. == პოლიტიკური დონწყუალა == * სახენწჷფოშ მადუდე — [[პრეზიდენტი]], საარძო ხონარიშ მეჩამათ გიშეგორუაფუ. * [[ხეშუულა|ხეშუულაშ]] მადუდე — [[პრემიერ-მინისტრი]], დუთმარინუანს პრეზიდენტი. * ართპალატამი [[პარლამენტი]] — [[ერუანული ასამბლეა (ბურკინა-ფასო)|ერუანული ასამბლეა]], 111 მაკათური გიშმეგორუაფუ საარძო ხონარიშ მეჩამათ, 5 წანაშ ვადათ. ==ეკონომიკა == [[ფაილი:Markt Banfora MS 2255.JPG|thumb|right|300px|პროდუქტეფიშ ბაზარ ნ. ბანფორს, ბურკინა-ფასო.]] ორთაშობურ რესურსეფი — მარგანეციშ მადენიშ, ორქოშ, ფოსფორიტეფიშ - ობადეშეფი, ლინჯიშ, ნიკელიშ, ტიტანიშ მადენი. ბურკინა-ფასო — მოსოფელიშ ართ-ართ უდაღარაშ ქიანა რე. მოხანდეეფიშ 90% ორთაშობურ ოფუტე მეოურნობათ რე დაკებული, ნამუსჷთ გოლოფა ოცილჷ. თარ საექსპორტო კულტურა — [[ბამბე]]. [[ედომუშამი დინოხოლენი პროდუქტი|ედპ]] ართ მახორუშო (2009) — 1,2 ვთშ. ააშ დოლარი (206-ა აბან მოსოფელს). სიდაღარაშ დონეშ გიმე რე - დოხოლაფირო მახორობაშ გვერდი. ოფუტეშ მეურნობა — ბამბე, არაქისი, ზეთიშ ჯა, სორგო, პურასქია, ლაიტი, ორზა; იმიარებუაფუ შხურეფ დო თხალეფი. წარმება — ბამბეშ დამუშება, ოშუმალეფიშ წარმება, ოფუტეშ პროდუქციაშ დამუშება, საპონიშ, სიგარეტიშ დო ტექსტილიშ წარმება, ორქოშ მოპალუა. === გალენურ ვაჭრუა === ექსპორტი — 0,5 მლრდ. ააშ დოლარი 2008 წანას — ბამბე, ორინჯი, ორქო, ხორცი, ტყები. თარ მაჸიდეეფი — [[სინგაპური]] 16,6 %, [[ბელგია]] 12,6 %, [[ჩინეთი]] 11 %, [[ტაილანდი]] 8,9 %, [[განა]] 6,8 %, [[ინდოეთი]] 6,3 %. იმპორტი — 1,3 მლრდ. ააშ დოლარ 2008 წანას — ოწარმუე მეკონ-მოკონი, ოჭკომალ პროდუქტეფი, ნაფთპროდუქტეფი. თარ მიშმაღალარეფი — [[კოტ-დ’ივუარი]] 26,7 %, [[საფრანგეთი]] 20 %, [[ტოგო]] 8 %, [[ლიბია]] 4,6 %. ოკათჷ გეჸვენჯ ერეფშქაშე ორგანიზაციას - [[აფრიკაშ, კარიბიშ ღანჩოშ დო რჩქალ ოკიანეშ რეგიონიშ ქიანეფი|აკრ-შ ქიანეფს]]. == ადმინისტრაციულ-ტერიტორიულ გორთუალა == [[ფაილი:Burkina Faso regions named.png|right|400px|ბურკინა-ფასოშ აკანეფი.]] ბურკინა-ფასო დორთილ რე 13 აკანო, 45 პროვინციათ დო 301 დეპარტამენტო. {| align="center" class="standard" |+ ! |№ ! |აკანი ! |კოხოდვალა [[ფრანგული ნინა|ფრანგულო]] ! |ადმინისტრაციულ ცენტრი ! |პროვინციეფიშ მუდანობა ! |ფართობი, კმ² ! |მახორობა (2006), ადმ. ! |მეჭედალა, ადმ/კმ² |----- | 1 | [[ბულკე-დუ-მუხუნი]] | Boucle du Mouhoun | [[დედუგუ]] | 6 | 34 479 | 1 434 847 | 41,62 |----- | 2 | [[კასკადეფი (ბურკინა-ფასო)|კასკადეფი]] | Cascades | [[ბანფორა]] | 2 | 16 663 | 524 956 | 31,50 |----- | 3 | [[ცენტრალურ აკანი (ბურკინა-ფასო)|ცენტრალური]] | Centre | [[უაგადუგუ]] | 1 | 2 805 | 1 523 980 | 543,31 |----- | 4 | [[ბჟაეიოლ-ცენტრალურ აკანი (ბურკინა-ფასო)|ბჟაეიოლ-ცენტრალური]] | Centre-Est | [[ტენკოდოგო]] | 3 | 14 852 | 1 132 023 | 76,22 |----- | 5 | [[ოორუე-ცენტრალურ აკანი (ბურკინა-ფასო)|ოორუე-ცენტრალური]] | Centre-Nord | [[კაია (ნოღა)|კაია]] | 3 | 19 508 | 1 203 073 | 61,67 |----- | 6 | [[ბჟადალ-ცენტრალურ აკანი (ბურკინა-ფასო)|ბჟადალ-ცენტრალური]] | Centre-Ouest | [[ქუდუგუ]] | 4 | 21 853 | 1 183 473 | 54,16 |----- | 7 | [[ობჟათე-ცენტრალურ აკანი (ბურკინა-ფასო)|ობჟათე-ცენტრალური]] | Centre-Sud | [[მანგა (ნოღა)|მანგა]] | 3 | 11 313 | 638 379 | 56,43 |----- | 8 | [[ბჟაეიოლ აკანი (ბურკინა-ფასო)|ბჟაეიოლი]] | Est | [[ფედა-ნგურმა]] | 5 | 46 256 | 1 209 399 | 26,15 |----- | 9 | [[ჟიმოლენ ბასეინეფი]] | Hauts-Bassins | [[ბობო-დიულასო]] | 3 | 26 606 | 1 410 284 | 53,01 |----- | 10 | [[ოორუე აკანი (ბურკინა-ფასო)|ოორუე]] | Nord | [[უახიგუია]] | 4 | 17 601 | 1 182 770 | 67,20 |----- | 11 | [[ცენტრალურ პლატო (ბურკინა-ფასოშ აკანი)|ცენტრალური პლატო]] | Plateau-Central | [[ზინიარი]] | 3 | 8 545 | 647 516 | 75,78 |----- | 12 | [[სახელი (ბურკინა-ფასოშ აკანი)|სახელი]] | Sahel | [[დორი (ბურკინა-ფასო)|დორი]] | 4 | 36 130 | 808 928 | 22,39 |----- | 13 | [[ობჟათე-ბჟადალილ აკანი (ბურკინა-ფასო)|ობჟათე-ბჟადალი]] | Sud-Ouest | [[გაუა (ბურკინა-ფასო)|გაუა]] | 4 | 16 576 | 623 056 | 37,59 |- style="background: #CCC;" | ||გვალო|| || ||45||273 187||13 522 684||49,50 |} == მახორობა == [[ფაილი:Burkina-Faso-Demography.png|thumb|200px|right|1960 წანაშე 2010 წანაშახ მახორობაშ მუდანობაშ თირუა (სტატისტიკაშ დო დემოგრაფიაშ ერუანულ ინსტიტუტიშ მუნაჩემეფი, 2012). მახორობა ვითოშობათ.]] ბურკინა-ფასოშ ჯინჯიერ მახორობა ჟირ თარ ეთნიკურ ბუნას ორხველჷ: [[გურეფიშ ნინა|გურეფი]] (კათა), ნამუშათ მიშმჷურს ქიანაშ უმენტაშ მახორობა '''მოსი''' (ედომუშამ მახორონაშ - 4 8,6 %), თეწკჷმა ართო შხვადოშხვა თურეფ დო კათეფი - ''სისალა'', ''მბუინი'', [[გა (კათა)|გა]], [[ბობო (კათა)|ბობო]] (6,8 %), ''ლობი'' (4,3 %), ''გურუნსი'' (6 %), ''გურმა'' (7 %), [[სენუფო (კათა)|სენუფო]] (2,2 %); დო [[მანდე (კათა)|მანდე]], ნამუსჷთ ორხველჷ - ''ბუსა'', ''ბისა'', [[სამო (კათა)|სამო (სანუ)]] 6,5 %, [[ხაუსა (კათა)|ხაუსა]], [[სონიკე (კათა)|სონიკე]], [[დიულა კათა)|დიულა]], ''ფულბე''; ქიანაშ ოორუეშე - [[სონგაი (კათა)|სონგაი]] დო [[ტუარეგეფი]] ოხორანა. რელიგია — [[ისლამი|მუსულმანეფი]] - 60,5 %, აბორიგენულ კულტეფი - 15,3 %, [[ქირსიანობა|ქირსიანეფი]] (უმენტაშო [[კათოლიციზმი|კათოლიკეფი]]) — 23,2 %. ნოღაშ მახორობა — 20 %. [[მახორობაშ მეჭედალა]] 48,2 ადმ./კმ². '''მახორობაშ მუდანობა''': 16,2 მლნ ([[2010]] წანაშ კვირკვეშ ფასებათ). '''ნანდულ ძინა:''' * 3,1 % (11-ა აბან მოსოფელს) '''მახორობაშ ხანობურ აკოდგინალუა:''' * 0-14 წანა: 46,2 % * 15-64 წანა: 51,3 % * 65 წანა დო ეშე: 2,5 % '''მახორობაშ ოშქაშე ხანი:''' * გვალო — 16,8 წანა, თენეფს შქას ** ქომოლკათა 16,6 წანა ** ოსურკათა 17 წანა '''ბადება:''' * 44,0 - 1000 ადამიერშო (4-ა აბან მოსოფელს) '''ღურა:''' * 13,0 - 1000 ადამიერშო '''ჩქჷჩქჷშ ღურა:''' * 83 - 1000 ჩქჷჩქჷშო (13-ა აბან მოსოფელს) '''მახორობაშ თელარაშ ოშქაშე მუდანობა:''' * გვალო — 53 წანა (203-ა აბან მოსოფელს) ** ქომოლკათა— 51 წანა ** ოსურკათა — 55 წანა იმუნოდეფიციტურ ვირუსით დალახება (აივ) — 1,6% ([[2007]] წანაშ ფასებათ) მახორობას ჭარუა-კითხირიშ რჩქინა — 29% ქომოლკოჩეფი, 15% ოსურკათა ([[2003]] წანაშ ფასებათ) == დღახუეფი == * [[1 ღურთუთა]] — [[ახალი წანა|ახალ წანა]] * [[3 ღურთუთა]] — [[1966 წანა]]შ აქციეფიშ გოშინა * [[8 მელახი]] — ოსურეფიშ დღა * [[1 მესი]] — ხანდაშ დღა * [[5 მარაშინათუთა]] — ზოხორინალაშ დღა ([[საფრანგეთი|საფრანგეთშე]], 1960) * [[11 ქირსეთუთა]] — ერუანულ დღა ვარ-და რესპუბლიკაშ დღა == რესურსეფი ინტერნეტის == * [http://www.primature.gov.bf/ ბურკინა-ფასოშ თარობაშ ვებ-ხასჷლა]([[ფრანგული ნინა|ფრანგულო]]) * [http://www.presidence.bf/ ბურკინა-ფასოშ პრეზიდენტიშ ვებ-ხასჷლა] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090216223633/http://www.presidence.bf/ |date=2009-02-16 }}([[ფრანგული ნინა|ფრანგულო]]) * [http://www.africana.ru/lands/BurcinaFaso სასარგებლე ინფორმაცია ბურკინა-ფასოშე] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120812014800/http://www.africana.ru/lands/BurcinaFaso/ |date=2012-08-12 }} * [http://archive.travel.ru/burkina_faso ბურკინა-ფასოშ პროფილი] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120720222343/http://archive.travel.ru/burkina_faso/ |date=2012-07-20 }} ==სქოლიო== {{სქოლიო}} [[კატეგორია:ბურკინა-ფასო| ]] [[კატეგორია:აფრიკაშ ქიანეფი]] [[კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი]] p8mygb2tzmfeib68qfq9x0jc5j6cmv7 0 19174 254266 234362 2026-10-21T14:05:17Z Narazeni 826 /* */ 254266 wikitext text/x-wiki [[ფაილი:Ethiopia regions numbered.png|thumb|right|350px|ეთიოპიაშ რეგიონეფ დო თინეფშა გომანგაფილ ნოღეფიშ დუდმართუალაშ ადმინისტრაციეფი]] '''[[ეთიოპია]]''' ადმინისტრაციულო ირთუ 9 რეგიონო (''კილილოჩი''; ხვალობური{{ndash}} ''კილილი'') დო რეგიონეფწკჷმა გომანგაფილ 2 ნოღაშ დუდმართუალაშ ადმინისტრაციათ (''ასტედადერ აკაბაბივაჩი'', ხვალობური{{ndash}} ''ასტედადერ აკაბიბი''). რეგიონეფი ირთუ [[ეთიოპიაშ ზონეფი|ზონეფო]], თინეფი მუშჸურე - ოლქეფო ([[ეთიოპიაშ ვორედეფი|ვორედეფი]]). თე 9 რეგიონი (დო თინეფშა გომანგაფილი 2 ნოღა) რე: #[[ადის-აბება]]* #[[აფარიშ რეგიონი|აფარი]] #[[ამჰარიშ რეგიონი|ამჰარა]] #[[ბენიშანგულ-გუმუზიშ რეგიონი|ბენიშანგულ-გუმუზი]] #[[დირე-დაუა]]* #[[გამბელაშ რეგიონი|გამბელა]] #[[ჰარარიშ რეგიონი|ჰარარი]] #[[ორომიიაშ რეგიონი|ორომიია]] #[[სომალიშ რეგიონი|სომალი]] #[[ობჟათე ერეფიშ, ერუანობეფიშ დო კათეფიშ რეგიონი]] #[[ტიგრაიშ რეგიონი|ტიგრაი]] <br> ==რეგიონეფიშ ერკებული== {| class="wikitable sortable" |+ 9 რეგიონი დო 2 ნოღაშ დუდმართუალაშ ადმინისტრაცია ! № რუკას ! შილა ! რეგიონი ! მახორეობა<ref name="Federal Demographic Republic of Ethiopia Central Statistical Agency">{{cite web|title=Federal Demographic Republic of Ethiopia Central Statistical Agency – Population Projection of Ethiopia for All Regions At Wereda Level from 2014 – 2017|url=http://www.csa.gov.et/images/general/news/pop_pro_wer_2014-2017|work=2014 Population and Housing Census of Ethiopia|publisher=[[Central Statistical Agency (Ethiopia)|CSA]]|year=2014|accessdate=1 October 2014}}</ref>,<br />ად. 2014 წანა ! ფართობი<ref>[http://www.csa.gov.et/images/documents/pdf_files/nationalstatisticsabstract/2011/2011%20population.pdf 2011 National Statistics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923211414/http://www.csa.gov.et/images/documents/pdf_files/nationalstatisticsabstract/2011/2011%20population.pdf |date=2015-09-23 }}</ref><ref>[http://www.citypopulation.de/Ethiopia.html Citypopulation]</ref><ref>[http://www.geohive.com/cntry/ethiopia.aspx Geohive]</ref>,<br />კმ² ! მახორობაშ მეჭედალა,<br />ად./კმ² ! ადმინისტრაციული ცენტრი |- |style="text-align:center"| 1 | | [[ადის-აბება]] |style="text-align:right"| 3 194 999 |style="text-align:right"| 526,99 |style="text-align:right"| 6062,73 | N/A |- |style="text-align:center"| 2 |[[ფაილი:Flag_of_the_Afar_Region.svg|40px]] | [[აფარიშ რეგიონი]] |style="text-align:right"| 1 678 000 |style="text-align:right"| 72 052,78 |style="text-align:right"| 23,29 | [[სემერა]] |- |style="text-align:center"| 3 |[[ფაილი:Flag_of_the_Amhara_Region.svg|40px]] | [[ამჰარიშ რეგიონი]] |style="text-align:right"| 20 018 988 |style="text-align:right"| 154 708,96 |style="text-align:right"| 129,40 | [[ბაჰრ-დარი]] |- |style="text-align:center"| 4 |[[ფაილი:Flag_of_the_Benishangul-Gumuz_Region.svg|40px]] | [[ბენიშანგულ-გუმუზიშ რეგიონი]] |style="text-align:right"| 975 998 |style="text-align:right"| 50 698,68 |style="text-align:right"| 19,25 | [[ასოსა]] |- |style="text-align:center"| 5 | | [[დირე-დაუა]] |style="text-align:right"| 427 000 |style="text-align:right"| 1558,61 |style="text-align:right"| 273,96 | N/A |- |style="text-align:center"| 6 ||[[ფაილი:Flag_of_the_Gambella_Region.svg|40px]] | [[გამბელაშ რეგიონი]] |style="text-align:right"| 396 000 |style="text-align:right"| 29 782,82 |style="text-align:right"| 13,30 | [[გამბელა]] |- |style="text-align:center"| 7 | | [[ჰარარიშ რეგიონი]] |style="text-align:right"| 226 000 |style="text-align:right"| 333,94 |style="text-align:right"| 676,77 | [[ჰარარი]] |- |style="text-align:center"| 8 |[[ფაილი:Flag_of_the_Oromia_Region.svg|40px]] | [[ორომიიაშ რეგიონი]] |style="text-align:right"| 32 815 995 |style="text-align:right"| 284 537,84 |style="text-align:right"| 115,33 | [[ადამა]] |- |style="text-align:center"| 9 |[[ფაილი:Flag of the Somali Region (2008-2018).svg|40px]] | [[სომალიშ რეგიონი]] |style="text-align:right"| 5 307 002 |style="text-align:right"| 279 252 |style="text-align:right"| 19,00 | [[ჯიჯიგა]] |- |style="text-align:center"| 10 |[[ფაილი:Flag_of_the_Southern_Nations,_Nationalities,_and_Peoples%27_Region.svg|40px]] | [[ობჟათე ერეფიშ, ერუანობეფიშ დო კათეფიშ რეგიონი]] |style="text-align:right"| 17 837 005 |style="text-align:right"| 105 887,18 |style="text-align:right"| 168,45 | [[აუასა]] |- |style="text-align:center"| 11 |[[ფაილი:Flag_of_the_Tigray_Region.svg|40px]] | [[ტიგრაიშ რეგიონი]] |style="text-align:right"| 4 960 003 |style="text-align:right"| 41 409,95 |style="text-align:right"| 119,78 | [[მეკელე]] |- |style="text-align:center"| | | სპეციალური ზონეფი |style="text-align:right"| 116 001 |style="text-align:right"| |style="text-align:right"| | |- style="background: #CCC;" | || ||ედომუშამო:||87 952 991||1 020 749,75||86,17|| |} ==თაშნეშე ქოძირით== * [[ეთიოპიაშ რეგიონეფიშ შილეფი]] * [[ISO 3166-2:ET]] == რესურსეფი ინტერნეტის == * [http://www.ocha-eth.org/Maps/Maps.htm Regional maps of Ethiopia at UN-OCHA] * [http://www.statoids.com/uet.html States of Ethiopia at Statoids] ==სქოლიო== {{სქოლიო}} {{მერკე}} [[კატეგორია:ეთიოპიაშ რეგიონეფი| ]] rxeniwhe3lusrvf5jk802jseo7wv6ar 254267 254266 2026-10-21T14:23:10Z Narazeni 826 /* */ 254267 wikitext text/x-wiki [[ფაილი:Ethiopia regions numbered.png|thumb|right|350px|ეთიოპიაშ რეგიონეფ დო თინეფშა გომანგაფილ ნოღეფიშ დუდმართუალაშ ადმინისტრაციეფი]] '''[[ეთიოპია]]''' ადმინისტრაციულო ირთუ 9 რეგიონო (''კილილოჩი''; ხვალობური{{ndash}} ''კილილი'') დო რეგიონეფწკჷმა გომანგაფილ 2 ნოღაშ დუდმართუალაშ ადმინისტრაციათ (''ასტედადერ აკაბაბივაჩი'', ხვალობური{{ndash}} ''ასტედადერ აკაბიბი''). რეგიონეფ ირთუ [[ეთიოპიაშ ზონეფი|ზონეფო]], თინეფ მუშჸურე - ოლქეფო ([[ეთიოპიაშ ვორედეფი|ვორედეფი]]). თე 9 რეგიონ (დო თინეფშა გომანგაფილ 2 ნოღა) რე: #[[ადის-აბება]]* #[[აფარიშ რეგიონი|აფარი]] #[[ამჰარიშ რეგიონი|ამჰარა]] #[[ბენიშანგულ-გუმუზიშ რეგიონი|ბენიშანგულ-გუმუზი]] #[[დირე-დაუა]]* #[[გამბელაშ რეგიონი|გამბელა]] #[[ჰარარიშ რეგიონი|ჰარარი]] #[[ორომიიაშ რეგიონი|ორომიია]] #[[სომალიშ რეგიონი|სომალი]] #[[ობჟათე ერეფიშ, ერუანობეფიშ დო კათეფიშ რეგიონი]] #[[ტიგრაიშ რეგიონი|ტიგრაი]] <br> ==რეგიონეფიშ ერკებული== {| class="wikitable sortable" |+ 9 რეგიონი დო 2 ნოღაშ დუდმართუალაშ ადმინისტრაცია ! № რუკას ! შილა ! რეგიონი ! მახორეობა<ref name="Federal Demographic Republic of Ethiopia Central Statistical Agency">{{cite web|title=Federal Demographic Republic of Ethiopia Central Statistical Agency – Population Projection of Ethiopia for All Regions At Wereda Level from 2014 – 2017|url=http://www.csa.gov.et/images/general/news/pop_pro_wer_2014-2017|work=2014 Population and Housing Census of Ethiopia|publisher=[[Central Statistical Agency (Ethiopia)|CSA]]|year=2014|accessdate=1 October 2014}}</ref>,<br />ად. 2014 წანა ! ფართობი<ref>[http://www.csa.gov.et/images/documents/pdf_files/nationalstatisticsabstract/2011/2011%20population.pdf 2011 National Statistics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923211414/http://www.csa.gov.et/images/documents/pdf_files/nationalstatisticsabstract/2011/2011%20population.pdf |date=2015-09-23 }}</ref><ref>[http://www.citypopulation.de/Ethiopia.html Citypopulation]</ref><ref>[http://www.geohive.com/cntry/ethiopia.aspx Geohive]</ref>,<br />კმ² ! მახორობაშ მეჭედალა,<br />ად./კმ² ! ადმინისტრაციული ცენტრი |- |style="text-align:center"| 1 | | [[ადის-აბება]] |style="text-align:right"| 3 194 999 |style="text-align:right"| 526,99 |style="text-align:right"| 6062,73 | N/A |- |style="text-align:center"| 2 |[[ფაილი:Flag_of_the_Afar_Region.svg|40px]] | [[აფარიშ რეგიონი]] |style="text-align:right"| 1 678 000 |style="text-align:right"| 72 052,78 |style="text-align:right"| 23,29 | [[სემერა]] |- |style="text-align:center"| 3 |[[ფაილი:Flag_of_the_Amhara_Region.svg|40px]] | [[ამჰარიშ რეგიონი]] |style="text-align:right"| 20 018 988 |style="text-align:right"| 154 708,96 |style="text-align:right"| 129,40 | [[ბაჰრ-დარი]] |- |style="text-align:center"| 4 |[[ფაილი:Flag_of_the_Benishangul-Gumuz_Region.svg|40px]] | [[ბენიშანგულ-გუმუზიშ რეგიონი]] |style="text-align:right"| 975 998 |style="text-align:right"| 50 698,68 |style="text-align:right"| 19,25 | [[ასოსა]] |- |style="text-align:center"| 5 | | [[დირე-დაუა]] |style="text-align:right"| 427 000 |style="text-align:right"| 1558,61 |style="text-align:right"| 273,96 | N/A |- |style="text-align:center"| 6 ||[[ფაილი:Flag_of_the_Gambella_Region.svg|40px]] | [[გამბელაშ რეგიონი]] |style="text-align:right"| 396 000 |style="text-align:right"| 29 782,82 |style="text-align:right"| 13,30 | [[გამბელა]] |- |style="text-align:center"| 7 | | [[ჰარარიშ რეგიონი]] |style="text-align:right"| 226 000 |style="text-align:right"| 333,94 |style="text-align:right"| 676,77 | [[ჰარარი]] |- |style="text-align:center"| 8 |[[ფაილი:Flag_of_the_Oromia_Region.svg|40px]] | [[ორომიიაშ რეგიონი]] |style="text-align:right"| 32 815 995 |style="text-align:right"| 284 537,84 |style="text-align:right"| 115,33 | [[ადამა]] |- |style="text-align:center"| 9 |[[ფაილი:Flag of the Somali Region (2008-2018).svg|40px]] | [[სომალიშ რეგიონი]] |style="text-align:right"| 5 307 002 |style="text-align:right"| 279 252 |style="text-align:right"| 19,00 | [[ჯიჯიგა]] |- |style="text-align:center"| 10 |[[ფაილი:Flag_of_the_Southern_Nations,_Nationalities,_and_Peoples%27_Region.svg|40px]] | [[ობჟათე ერეფიშ, ერუანობეფიშ დო კათეფიშ რეგიონი]] |style="text-align:right"| 17 837 005 |style="text-align:right"| 105 887,18 |style="text-align:right"| 168,45 | [[აუასა]] |- |style="text-align:center"| 11 |[[ფაილი:Flag_of_the_Tigray_Region.svg|40px]] | [[ტიგრაიშ რეგიონი]] |style="text-align:right"| 4 960 003 |style="text-align:right"| 41 409,95 |style="text-align:right"| 119,78 | [[მეკელე]] |- |style="text-align:center"| | | სპეციალური ზონეფი |style="text-align:right"| 116 001 |style="text-align:right"| |style="text-align:right"| | |- style="background: #CCC;" | || ||ედომუშამო:||87 952 991||1 020 749,75||86,17|| |} ==თაშნეშე ქოძირით== * [[ეთიოპიაშ რეგიონეფიშ შილეფი]] * [[ISO 3166-2:ET]] == რესურსეფი ინტერნეტის == * [http://www.ocha-eth.org/Maps/Maps.htm Regional maps of Ethiopia at UN-OCHA] * [http://www.statoids.com/uet.html States of Ethiopia at Statoids] ==სქოლიო== {{სქოლიო}} {{მერკე}} [[კატეგორია:ეთიოპიაშ რეგიონეფი| ]] kkhnyr0yd6sq45g6f72fahro2kix1tp 0 20362 254263 117028 2026-10-21T13:54:32Z Narazeni 826 /* */ 254263 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ლიდერი | ჯოხო = ოტო ფონ ბისმარკი<br />Otto von Bismarck | სურათი= BismarckArbeitszimmer1886rest.jpg | სურათიშ ზჷმა =250პქ | მუკნაჭარა სურათიშ თუდო=ბისმარკი მუშ ოხანდე კაბინეტის, 1886 წ. | ხეშმოჭარუა = Autograph-OttoBismarck.png | რანწკი1 = [[გერმანიაშ იმპერია|გერმანიაშ]] მაართა [[რაიხსკანცლერი|კანცლერი]] | პოსტი დეკინჷ = [[21 მელახი]] [[1871]] | პოსტი დიტუ = [[20 მელახი]] [[1890]] | ვიცე-პრეზიდენტი = | მონარქი =[[ვილჰელმ I (გერმანიაშ იმპერია)|ვილჰელმ I]]<br />[[ფრიდრიხ III (გერმანიაშ იმპერია)|ფრიდრიხ III]]<br />[[ვილჰელმ II (გერმანიაშ იმპერია)|ვილჰელმ II]] | პრეზიდენტი = | კანცლერი = | პრემიერ-მინისტრი = | დუდმახვენჯი= | წიმოხონი= | მონძე = [[ლეო ფონ კაპრივი]] | დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|1|4|1815}} | დაბადებაშ აბანი= [[შენჰაუზენი]], [[პრუსია]] | ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1898|7|30|1815|4|1}} | ღურაშ აბანი=[[ფრიდრიხსრუ]], [[გერმანიაშ იმპერია|გერმანია]] | მენოღალობა = | ერუანობა = | ოგიშაგორაშე ოლქი = | მუმა = | ნანა = | ალმასქუ =იოანა ფონ პუტკამერი | სქუალეფი= | განათება = | პროფესია = | საქვარუა = | რელიგია = | ჯილდოეფი = | პარტია = უპარტიე | ვებ-საიტი= | მიკოღანკუა= | რანწკი2 = [[ოორუე გერმანიაშ რსხუ]]შ კანცლერი | პოსტი დეკინჷ2 = [[1867]] | პოსტი დიტუ2=[[1871]] | წიმოხონი2 = | მონძე2 = | პრეზიდენტი2= | მონარქი2 = | კანცლერი2 = | ვიცე-პრეზიდენტი2 = | პრემიერ-მინისტრი2= | დუდმახვენჯი2= | რანწკი3 = [[პრუსია|პრუსიაშ]] მინისტრ-პრეზიდენტი | პოსტი დეკინჷ3 = [[23 ეკენია]], [[1862]] | პოსტი დიტუ3 =[[1 ღურთუთა]], [[1873]] | წიმოხონი3 = | მონძე3 = | პრეზიდენტი3 = | მონარქი3= | კანცლერი3 = | პრემიერ-მინისტრი3= | დუდმახვენჯი3= | რანწკი4 = | პოსტი დეკინჷ4 = [[9 გერგობათუთა]], [[1873]] | პოსტი დიტუ4 =[[20 მელახი]], [[1890]] | წიმოხონი4 = | მონძე4 = | პრეზიდენტი4 = | მონარქი4 = | კანცლერი4 = | პრემიერ-მინისტრი4= | დუდმახვენჯი4= | რანწკი5 = პრუსიაშ გალენური საქვარეფიშ მინისტრი | პოსტი დეკინჷ5 = [[1862]] | პოსტი დიტუ5 =[[1890]] | წიმოხონი5 = | მონძე5 = | პრეზიდენტი5 = | მონარქი5 = | კანცლერი5 = | პრემიერ-მინისტრი5= | დუდმახვენჯი5= }} '''ოტო ედუარდ ლეოპოლდ ბისმარკი''', ჟინოთ ფონ ბისმარკ-შენჰაუზენი ([[გერმანული ნინა|გერმ.]] Otto Eduard Leopold von Bismarck-Schönhausen) (დ. [[1 პირელი]], [[1815]], [[შენჰაუზენი]] ― ღ. [[30 კვირკვე]], [[1898]], [[ფრიდრიხსრუ]]), [[გერმანია|გერმანიაშ]] სახენწჷფო მოღალე, [[გერმანიაშ იმპერია|გერმანიაშ იმპერიაშ]] დჷმარსხუაფალ დო მაართა [[რაიხსკანცლერი]]. წჷმოულობათ [[პომერანია|პომერანიალ]] იუნკერი. == საინტერესო ჩინებეფი == * ოტო ფონ ბისმარკიშ აკა ძეგლი, სოდე თინა ცხენს გეხუნელი დგომარობას რე გჷმოჭკადილინ, იდვალუაფუ ნოღა [[ბრემენი|ბრემენს]]. თიშ გეშა, ნამჷ-და ბისმარკი ომაფე გვარშე ვარდჷნ, თიშ ცხენსგეხუნელი ძეგლი ეტიკეტიშ დორღვია რდჷ. მუჟამსჷთ [[გერმანიაშ იმპერია|გერმანიაშ იმპერატორქ]] [[ვილჰელმ II (გერმანიაშ იმპერია)|ვილჰელმ II]]-ქ [[ბრემენი|ბრემენშა]] მერთჷ დო თე ძეგლი ქოძირჷნ, თიქ ძალამ გეკონწარჷ დო ბრემენშა დღას ვაულინ. == ლიტერატურა == * ''კიკვაძე ნ.,'' ქსე, ტ. 2, გვ. 414, თბ., 1977 {{მერკე-ბიოგრაფია}} {{DEFAULTSORT:ბისმარკი, ოტო ფონ}} [[კატეგორია:გერმანიაშ იმპერია]] [[კატეგორია:გერმანალი პოლიტიკოსეფი]] [[კატეგორია:გერმანიაშ კანცლერეფი]] [[კატეგორია:გერმანიაშ რაიხსკანცლერეფი]] [[კატეგორია:გერმანალი დიპლომატეფი]] [[კატეგორია:ნაღურა 1898]] ijxrfjetjm3f5k1g9q76jf0kehbdz5m 0 22281 254264 246790 2026-10-21T14:03:41Z Narazeni 826 /* */ 254264 wikitext text/x-wiki '''[[დიხაშნწალუა]]შ მაგნიტუდა''' — ართული, ენერგიაშ მახასიათაფალი, ნამუთ დიხაშნწალუაშ ბორჯის გიშმურს სეისმიურ რეღმეფიშ სახეთ. მაგნიტუდაშ მაართა სკალა 1935 წანას წჷმარინუ [[ამერიკალეფი|ამერიკელ]] სეისმოლოგიქ [[ჩარლზ ფერნსის რიხტერი|ჩარლზ ფრენსის რიხტერქ]], თეშენ რჩქვანელობურო მაგნიტუდაშა "[[რიხტერიშ სკალა]]" უჯოხონა. == რესურსეფი ინტერნეტის == * [http://geology.about.com/cs/quakemags/a/aa060798.htm Measuring Earthquake Magnitudes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111015163220/http://geology.about.com/cs/quakemags/a/aa060798.htm |date=2011-10-15 }} {{მერკე}} [[კატეგორია:სეისმოლოგია]] hvew28ufibm9xpa5vlfrg8yroes319e 0 25538 254260 128106 2026-10-21T13:48:10Z Narazeni 826 /* */ 254260 wikitext text/x-wiki [[ფაილი:Tomahawk Block IV cruise missile.jpg|მინი|300პქ|სუამ რაკეტა ''Tactical Tomahawk Block IV'' გომორსებაშ ბორჯის. ობჟათე კალიფორნია]] '''ტომოჰავკი''' ვარ-და '''ტომაჰოკი''' ({{lang-en|BGM-109 Tomahawk}}, {{IPA|[’tɒmə‚hɔ:k]}}) — სტრატეგიულ დო ტაქტიკური შანულობაშ, [[ააშ|ამერიკულ]] ანდაღანკამ შორ ქიმინჯალაშ მაღალ სიზუსტეშ ჟისიმსურ [[სუამ რაკეტა]] ('''სრ'''). ფურინუას არსულენს გოთანჯილო აბანიშ რელიეფიშ გინოღულერობაშ მორჩილ სიმაღალეეფს. [[ააშ-იშ ოზუღე ნძალეფი]]შ ხვამარდეფიშ დო ნიშეფიშ აკოანჯარაფას რე, ნამუთ გიმირინუაფუდჷ [[ააშ]]-იშ ნაკათინა შანულამ ოურდუმე კონფლიქტეფს, თე რაკეტაშ აკონაჯარაფაშა მეღებაშ მომენტშე, [[1983]] წანაშე. რაკეტაშ საორიენტაციო ფას რე 1,45<ref>http://rus.ruvr.ru/images/static/infographycs/syriamap.jpg</ref> მილიონ დოლარი (2014). ==სქოლიო== {{სქოლიო}} {{მერკე}} [[კატეგორია:სუამი რაკეტეფი]] [[კატეგორია:ააშ-იშ ორაკეტე ანჯარეფი]] qwvmv1saj5clporihi6z0srli48dwlh 0 30621 254268 140131 2026-10-21T14:35:05Z Narazeni 826 /* */ 254268 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა დოხორინი |სტატუსი = ნოღა |მარგალური ჯოხო = ხასაბი |ოდაბადური ჯოხო ={{lang-ar|خصب}} |ქიანა = ომანი |დუდალაშ თუდო = |პანორამა =Khasab central square.JPG |პანორამაშ სიგანა = |მუკნაჭარა =ნოღა ხასაბიშ ცენტრალური მოედანი |შილა = |შილმუკნაჭ = |გერბი = |გერბმუკნაჭ = |გერბიშ სიგანა = |შილაშ სიგანა = |ჩარჩო = |ქიანაშ რუკა2 = |ქიანაშ რუკაშ ზჷმა2 = |მუკნაჭარა2= |lat_dir = N|lat_deg = 26|lat_min = 11|lat_sec = 00 |lon_dir = E|lon_deg = 56|lon_min = 15|lon_sec = 00 |CoordAddon = type:city(20000)_region:OM |CoordScale = |ქიანაშ რუკაშ ზჷმა =300 |ქიანაშ რუკა= |რეგიონიშ რუკაშ ზჷმა = |რეგიონიშ რუკა= |რაიონიშ რუკაშ ზჷმა = |რეგიონიშ ტიპი = ომანიშ ადმინისტრაციული დორთუალა{{!}}მუჰაფაზა |რეგიონი = მუსანდამიშ მუჰაფაზა{{!}}მუსანდამი |რეგიონი ცხირს = |დინოხოლენი დორთუალა = |რაიონიშ ტიპი = |რაიონი = |მადუდეშ ტიპი = |მადუდე = |დორსხუაფაშ თარიღი = |მაართა შინუა = |წოხოლენი ჯოხოეფი = |სტატუსი-შე = |ფართობი = 52 |სიმაღალაშ ტიპი= |დოხორინიშ ცენტრიშ სიმაღალა=3 |კლიმატი= |ოფიციალური ნინა=არაბული |მახორობა = 17,730 |ეჭარუაშ წანა = 2003 |მეჭედალა = |აგლომერაცია = |ერუანული აკოდგინალუა = |ორწუმობური აკოდგინალუა = |ეთნოქორონიმი = |ბორჯიშ ორტყაფუ = +4 |DST = |ოტელეფონე კოდი = |ოფოსტე ინდექსი = |ოავტომობილე კოდი= |საიტი = www.omanet.om/ |კატეგორია ვიკიოწკარუეს =Khasab |add1n= |add1= }} '''ხასაბი''' თაშნეშე '''ელ-ხასაბი''' ვარდა '''ელ-ჰასაბი''' ({{lang-ar|خصب}}) — [[ომანიშ ნოღეფიშ ერკებული|ნოღა]] [[ომანი|ომანიშ ოსულთანეს]], [[მუსანდამიშ მუჰაფაზა]]შ დო კინ თე ჯოხოშ მაღვენი [[ვილაიეთი]]შ ადმინისტრაციული ცენტრი. ნოღა ქიანაშ ნანანოღა [[მასკატი|მასკატიშ]] ოორუე-ბჟადალშე 500 კმ-ს იდვალუაფუ, [[ექსკლავი|ექსკლავს]], სქირონაშე გოხურგელი რე [[არაბეფიშ გოართოიანაფილი საამიროეფი]]შ ტერიტორიათ. მახორობა — 17 730 ადამიერი ([[2003]]). ნოღაშ [[არაბული ნინა|არაბული]] ჯოხოდვლა მარგალურო გინითანგუ მუჭოთ ''ჸოფური''. ხასაბშა თაშნეშე უჯოხონა „არაბული ნორვეგია“, თიშ გეშა, ნამჷ-და ნოღას მუკუ-მუკი [[ფიორდი|ფიორდეფი]] დო მაღალი გვალეფი გოძჷ. ნოღას გოვითარაფილი რე ტურისტული დაივინგი (ჸვინთუა). ხასაბი ომანიშ ნანანოღა მუსკატწკჷმა ოჰეერე რსხუ უღჷ. [[ხასაბიშ აეროპორტი]], ნამუთ ნოღაშ ბჟადალშე იდვალუაფჷ, 2 500 მეტრი სიგჷრძაშ ეიოფურნალ-დაფურინალი საროტ უღჷ. ნოღას სუმ ოსუმარე უღუ. ნოღაშე 2 კილომეტრის იდვალუაფჷ [[ონიშოლი]] ხასაბი, ნამუსჷთ შეულებჷ შხუ ოკრუიზე ნიშეფი. [[ფაილი:Kashab flickr01.jpg|thumb|left|ნოღაშ ართ-ართი შოშე]] == ოქინაფუეფი == * ფორტი კიბირელი კიდალეფით, ნამუთ [[XVII ოშწანურა]]ს აკაგეს პორტუგალიარეფქ ნოღაშ ნიშმიორინუს. 1990 წანაშ წაჭყაფუს რეკონსტუირაფილქ იჸუ * ბაზარი, სოდე გიმიჩამჷ ოკათე რეწუალაშ მეკონეფი, თინეფს შქას ჩინებული მუსანდამური არგუნეფი. ==გალერეა== <gallery mode="packed"> File:Khasab Oman.JPG File:Khasab1.jpg File:Persian gulf scene from kasab mountian route.jpg File:A scene Kasab to Ras-al-Khaima.jpg File:A beach scene from kasab.JPG File:A scene from kasab route.jpg File:khasab view.jpg File:Dolphin-Musandam 2.jpg|[[ინდო-რჩქალოკიანური პუხუამი დელფინი]] ხასაბწკჷმა </gallery> [[კატეგორია:ომანიშ ნოღეფი| ]] bz0lwtacwlr4i4bqyxhqfzxkksia2c0 0 38856 254265 196799 2026-10-21T14:04:24Z Narazeni 826 /* */ 254265 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა დოხორინი |სტატუსი = ნოღა |მარგალური ჯოხო = ნატიტინგუ |ოდაბადური ჯოხო ={{lang-fr|Natitingou}} |ქიანა = ბენინი |დუდალაშ თუდო = |პანორამა =Benin Natitingou.JPG |პანორამაშ სიგანა = |მუკნაჭარა = |შილა = |შილმუკნაჭ = |გერბი = |გერბმუკნაჭ = |გერბიშ სიგანა = |შილაშ სიგანა = |ჩარჩო = |ქიანაშ რუკა2 = |ქიანაშ რუკაშ ზჷმა2 = |მუკნაჭარა2= |lat_dir = N|lat_deg= 10|lat_min= 18|lat_sec= |lon_dir = E|lon_deg= 1|lon_min= 22|lon_sec= |CoordAddon = type:city(40361)_region: |CoordScale = |ქიანაშ რუკაშ ზჷმა =300 |ქიანაშ რუკა= |რეგიონიშ რუკაშ ზჷმა =250 |რეგიონიშ რუკა= |რაიონიშ რუკაშ ზჷმა = |რეგიონიშ ტიპი = ბენინიშ ადმინისტრაციული დორთუალა{{!}}დეპარტამენტი |რეგიონი = ატაკორაშ დეპარტამენტი{{!}}ატაკორა |რეგიონი ცხირს = |დინოხოლენი დორთუალა = |რაიონიშ ტიპი = |რაიონი = |მადუდეშ ტიპი = |მადუდე = |დორსხუაფაშ თარიღი = |მაართა შინუა = |წოხოლენი ჯოხოეფი = |სტატუსი-შე = |ფართობი = 3,045 |სიმაღალაშ ტიპი= |დოხორინიშ ცენტრიშ სიმაღალა=426 |კლიმატი= |ოფიციალური ნინა=ფრანგული |მახორობა = 104,010 |ეჭარუაშ წანა = 2013 |მეჭედალა = 34 |აგლომერაცია = |ერუანული აკოდგინალუა = |ორწუმობური აკოდგინალუა = |ეთნოქორონიმი = |ბორჯიშ ორტყაფუ = +1 |DST = |ოტელეფონე კოდი = |ოფოსტე ინდექსი = |ოავტომობილე კოდი= |საიტი = http://www.natitingou.org/ |კატეგორია ვიკიოწკარუეს =Natitingou |add1n= |add1= }} '''ნატიტინგუ''' ({{lang-fr|Natitingou}}) — ნოღა [[ბენინი]]შ ოორუე-ბჟადალშე. [[ატაკორაშ დეპარტამენტი]]შ ადმინისტრაციული ცენტრი. {{მერკე}} [[კატეგორია:ბენინიშ ნოღეფი]] [[კატეგორია:ბენინიშ დეპარტამენტეფიშ ადმინისტრაციულ ცენტრეფი]] ko90d473bk6yv7yul3orlcszszzemsa 0 44737 254262 254255 2026-10-21T13:53:07Z Narazeni 826 /* */ 254262 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა ჸოფილი ქიანა |ჯოხო =კონგოშ რესპუბლიკა |ოდაბადური ჯოხო =République du Congo |სტატუსი =ზოხორინელი სახენწჷფო |ჰიმნი =''[[კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ ჰიმნი|გედირთით, კონგოარეფი]]'' |შილა =Flag of the Republic of the Congo (Léopoldville) (1960–1963).svg |შილაშ ეჭარუა =[[კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ შილა|შილა]] |გერბი =Coat of arms of the Republic of the Congo (Léopoldville) (1960–1963).svg |გერბიშ ეჭარუა =[[კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ გერბი|გერბი]] |რუკა =LocationDemocraticRepublicoftheCongo.svg |ეჭარუა = |p1 =ბელგიაშ კონგო |flag_p1 =Flag of the Congo Free State.svg |p2 = |flag_p2 = |p3 = |flag_p3 = |p4 = |flag_p4 = |დორსხუაფილი რე =1960 |ლიკვიდირაფილი რე =1965 |s1 =ზაირი |flag_s1 =Flag of Zaire (1971–1997).svg |s2 = |flag_s2 = |s3 = |flag_s3 = |s4 = |flag_s4 = |დევიზი =''"სამართალიანობა – თინჩალა – ხანდა''" |ნანანოღა =[[კინშასა|ლეოპოლდვილი]] |ნოღეფი = |ნინა =[[ფრანგული ნინა|ფრანგული]] (ოფიციალური), [[ლინგალა]], [[კიტუბა]], <br>[[სუაჰილი ნინა|სუაჰილი]], [[ლუბა (ნინა)|ლუბა]] |რელიგია = |ვალუტა =[[კონგოური ფრანკი]] |გეძინელი პარამეტრი = |პარამეტრიშ შქაგური = |ფართობი = |მახორობა = |დუდალაშ ფორმა =[[ფედერაციული სახენწჷფო|ფედერაციულ]] [[საპარლამენტო რესპუბლიკა]] (1960–1964)<br>[[უნიტარიზმი|უნიტარული]] [[საპარლამენტო რესპუბლიკა]] (1964–1965) |დინასტია = |მადუდეშ ტიტული =[[კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]] |მადუდე1 = [[ჟოზეფ კასავუბუ]] |მადუდე1 წანა =1960-1965 |მადუდეშ ტიტული2 =[[კონგოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ პრემიერ-მინისტრი|პრემიერ-მინისტრი]] |მადუდე2 =[[პატრის ლუმუმბა]] |მადუდე2 წანა =1960 |მადუდეშ ტიტული3 = |მადუდე3 =[[ჟოზეფ ილეო]] |მადუდე3 წანა =1960, 1961 |მადუდეშ ტიტული4 = |მადუდე4 =[[სირილ ადულა]] |მადუდე4 წანა =1961–1964 |მადუდეშ ტიტული5 = |მადუდე5 =[[მოიზ ჩომბე]] |მადუდე5 წანა =1964–1965 |მადუდეშ ტიტული6 = |მადუდე6 =[[ევარისტ კიმბა]] |მადუდე6 წანა =1965 |მადუდეშ ტიტული7 = |მადუდე7 = |მადუდე7 წანა = |მადუდეშ ტიტული8 = |მადუდე8 = |მადუდე8 წანა = |მადუდეშ ტიტული9 = |მადუდე9 = |მადუდე9 წანა = |მადუდეშ ტიტული10 = |მადუდე10 = |მადუდე10 წანა = |მადუდეშ ტიტული11 = |მადუდე11 = |მადუდე11 წანა = |გეძინელი პარამეტრი1 = |პარამეტრიშ შქაგური1 = |ეტაპი1 =ზოხორინალა |თარიღი1 =30 მანგი, 1960 |წანა1 = |ეტაპი2 =[[ობჟათე კასაი|კასაიშ]] მარცხება |თარიღი2 =30 ქირსეთუთა, 1961 |წანა2 = |ეტაპი3 =[[კონგოშ დუდიშული რესპუბლიკა|კონგო-სტენლივილიშ]] მარცხება |თარიღი3 =16 ღურთუთა, 1962 |წანა3 = |ეტაპი4 =[[კატანგა]]შ მარცხება |თარიღი4 =15 ღურთუთა, 1963 |წანა4 = |ეტაპი5 =[[ლულუაბურგიშ კონსტიტუცია]]შ მეღება |თარიღი5 =1 მარაშინათუთა, 1964 |წანა5 = |ეტაპი6 =მაჟირა სახენწჷფო გინორთა [[მობუტუ სესე სეკო|ჟოზეფ-დეზირე მობუტუ]]შით |თარიღი6 =25 გერგობათუთა, 1965 |წანა6 = |გეძინელი პარამეტრი2 = |პარამეტრიშ შქაგური2 = |წოხოლენი = |წიმოხონი1 = |წიმოხონი2 = |წიმოხონი3 = |წიმოხონი4 = |წიმოხონი5 = |წიმოხონი6 = |წიმოხონი7 = |გეჸვენჯი = |მონძე1 = |მონძე2 = |მონძე3 = |მონძე4 = |მონძე5 = |მონძე6 = |მონძე7 = |მონძე8 = |მონძე9 = |მონძე10 = |მონძე11 = |მონძე12 = |მონძე13 = |მონძე14 = |მონძე15 = |სქოლიო = }} '''კონგოშ რესპუბლიკა''' ([[ფრანგული ნინა|ფრანგ.]] République du Congo), თაშნეშე '''კონგოშ მაართა რესპუბლიკა''', თაშნეშე '''კონგო-ლეოპოლდვილი''' — დირსხუ 1960 წანას, [[ბელგიური კონგო]]შ ბელგიაშ მართუალაშე გადუდიშულაფაშ უკულ. qejxui8t6h7trze69kdx03lr6u5e42q 14 44738 254261 254259 2026-10-21T13:51:35Z Narazeni 826 /* */ 254261 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1