װיקיפּעדיע
yiwiki
https://yi.wikipedia.org/wiki/%D7%94%D7%95%D7%99%D7%A4%D7%98_%D7%96%D7%99%D7%99%D7%98
MediaWiki 1.47.0-wmf.5
first-letter
מעדיע
באַזונדער
רעדן
באַניצער
באַניצער רעדן
װיקיפּעדיע
װיקיפּעדיע רעדן
טעקע
טעקע רעדן
מעדיעװיקי
מעדיעװיקי רעדן
מוסטער
מוסטער רעדן
הילף
הילף רעדן
קאַטעגאָריע
קאַטעגאָריע רעדן
פארטאל
פארטאל רעדן
TimedText
TimedText talk
יחידה
שיחת יחידה
אירוע
שיחת אירוע
י"ח תשרי
0
5536
600927
485849
2026-06-09T17:34:34Z
ן' משה
42115
600927
wikitext
text/x-wiki
{{תשרי}}
* דער דריטער טאג [[חול המועד]] [[סוכות]] אין ארץ ישראל (דער צווייטער טאג אין חוץ לארץ)
== געבוירן ==
* [[ה'תע"ד]] - רבי [[יחזקאל לאנדא]], דער "נודע ביהודה" (נפטר [[ה'תקנ"ג]])
== יארצייטן ==
* [[ה'תקס"ב]] - הרב [[משולם איגרא]] פון [[טיסמעניץ]] - [[פרעשבורג]]
* [[ה'תקס"ה]] – רבי [[אברהם פינטו]], רב אין [[מרקש]
* [[ה'תקפ"א]] – רבי [[בצלאל פון רנשבורג]], (געבוירן [[ה'תקכ"ב]])
* [[ה'תקע"א]] - רבי [[נחמן פון ברעסלאוו]], גרינדער פונעם [[ברסלב|בראסלעווער]] חסידות
* [[ה'תרע"ג]] - רבי [[אהרן פרידמאן (סאדיגורא)|אהרן פרידמאן]], דער "קדושת אהרן" פון [[סאדיגורא (הויף)|סאדיגורא]]
* [[ה'תרע"ו]] – רבי נפתלי בן רבי יהודה הורוביץ, האדמו"ר [[חסידות מעליץ|ממעליץ]] (געבוירן ד' טבת [[ה'תר"ה]])
* [[ה'תש"ג]] - הקדוש רבי [[חנה האלבערשטאם]], אב"ד [[קאלאשיץ]], מחבר פון "[[דברי חנה (ספר)|דברי חנה]]" (געב' [[ה'תרמ"ד]])
* [[ה'תשל"ב]] – הרב [[עזריאל זליג סלונים]], מנהל [[כולל חב"ד]] גרינדער פון [[שיכון חב"ד (ירושלים)|שיכון חב"ד]] און[[ירושלים]]
* [[ה'תשס"ה]] – [[שאול עמור]], ראש עיריית [[מגדל העמק]], [[חבר הכנסת]], [[שר]] ו[[שגריר]] [[ישראל]] ב[[בעלגיע]] (נולד [[ה'תש"א]])
* [[ה'תשס"ה]] - פראפ' [[זאב לעוו]], ישראלדיקער [[פיזיקער]] און גרינדער פון [[ירושלימער קאלעדזש פון טעכנאלאגיע]] (געב' [[ה'תרפ"ב]])
* [[ה'תשפ"ו]] – הרב [[נחום רגוזניצקי]], ראש [[ישיבת מאורות התורה]] ותלמיד [[החזון איש]].
[[nn:18. tisjré]]
dpsa3xpn8zssdl57etqh9uyf6hmlv1y
אמאן
0
5969
600936
591654
2026-06-09T21:45:13Z
ן' משה
42115
600936
wikitext
text/x-wiki
[[File:Oman in its region.svg|thumb|]]
{{פאר|דער הויפטשטאט פון יארדאניע|אמאן, יארדאניע}}
'''אמאן''' (אויך: Oman; עראַביש: عُمان) איז א לאנד אין דרום־מערב [[אַזיע]], אין דעם ראיאן פון דעם [[עראבישן האלב אינזל]]. דער הויפטשטאט איז [[מוסקאט]].
== געאגראפיע ==
אמאן געפינט זיך אויף דער מזרח־זייט פונעם אראבישן האלב אינזל. זי גרעניצט זיך מיט [[פאראייניגטע אראבישע עמיראטן]] [[סאודי אראביע]] און [[תימן]], און פון מזרח איז זי באגרענעצט מיטן [[עראבישן ים]]. די לאנד איז באקאנט פאר מדבריות, בערג (ספעציעל די חאגאר בערג), און א לאנגע קאנסטליין.
== רעגירונג ==
אמאן איז א [[סולטנות]]. דער לאנד ווערט געפירט דורך א סולטאן, וועלכער איז סיי הויפט פון דער רעגירונג און סיי שטאט הויפט. אין די לעצטע יארן איז די רעגירונג אריבער מאדערניזאציע און עקאנאמישע אנטוויקלונג.
== געשיכטע ==
אין היסטאריע איז אמאן געווען א וויכטיגער צענטער פון ים־האנדל צווישן [[אזיע]] און [[אפריקע]]. די לאנד האט געהאט א שטארקע מאריטימע טראדיציע און האט אמאל געהערשט איבער פארשיידענע האנדל־רוטעס.
אין דער מאדערנער תקופה איז די מדינה באוואוסט געווארן מער אינטערנאציאנאל ווען זי האט זיך אנטוויקלט אונטער סולטאן [[קאבוס בן סעיד]], וועלכער האט איינגעפירט ברייטע רעפארמען אין בילדונג, אינפראַסטרוקטור און עקאנאמיע.
== באפעלקערונג ==
די באפעלקערונג איז מערסטנס אראביש. עס וואוינען אויך אסאך אויסלענדישע ארבעטער פון אזיע. די געזעלשאפט איז געבויט אויף טראדיציאנעלע אראבישע און איסלאמישע מנהגים.
== עקאנאמיע ==
די עקאנאמיע איז בעיקר באזירט אויף:
* נאפט און גאז
* האנדל און פארט־אקטיוויטעטן
* טוריזם
* אנטוויקלונג פון אינדוסטריע און אינפראסטרוקטור
אין די לעצטע יארן פרובירט די מדינה צו פארקלענערן אפהענגיקייט פון נאפט דורך אויסברייטערען די עקאנאמיע .
== קולטור ==
די קולטור פון אמאן איז שטארק פארבונדן מיט איסלאמישע טראדיציעס, אראבישע גאסטפריינדשאפט, און היסטארישע דינאסטישע מנהגים. עס זענען דא מוזיעמס, טראדיציאנעלע מארקפלעצער (שוקס), און פעסטיוואלן.
== זען אויך ==
* [[עראבישער האלב אינזל]]
* [[מסקאט]]
* [[חאגאר בערג]]
{{אזיע שטאטן}}
{{לענדער ארום דעם אראבישן ים}}
{{לענדער ארום דעם פערסישן איינגאס}}
{{אראבישע ליגע}}
30tvlyczjzcwcor4glngdwcr27bx903
600937
600936
2026-06-09T21:45:34Z
ן' משה
42115
600937
wikitext
text/x-wiki
[[File:Oman in its region.svg|thumb|]]
{{פאר|דער הויפטשטאט פון יארדאניע|אמאן, יארדאניע}}
'''אמאן''' (אויך: Oman; עראַביש: عُمان) איז א לאנד אין דרום־מערב [[אַזיע]], אין דעם ראיאן פון דעם [[אראבישן האלב אינזל]]. דער הויפטשטאט איז [[מוסקאט]].
== געאגראפיע ==
אמאן געפינט זיך אויף דער מזרח־זייט פונעם אראבישן האלב אינזל. זי גרעניצט זיך מיט [[פאראייניגטע אראבישע עמיראטן]] [[סאודי אראביע]] און [[תימן]], און פון מזרח איז זי באגרענעצט מיטן [[עראבישן ים]]. די לאנד איז באקאנט פאר מדבריות, בערג (ספעציעל די חאגאר בערג), און א לאנגע קאנסטליין.
== רעגירונג ==
אמאן איז א [[סולטנות]]. דער לאנד ווערט געפירט דורך א סולטאן, וועלכער איז סיי הויפט פון דער רעגירונג און סיי שטאט הויפט. אין די לעצטע יארן איז די רעגירונג אריבער מאדערניזאציע און עקאנאמישע אנטוויקלונג.
== געשיכטע ==
אין היסטאריע איז אמאן געווען א וויכטיגער צענטער פון ים־האנדל צווישן [[אזיע]] און [[אפריקע]]. די לאנד האט געהאט א שטארקע מאריטימע טראדיציע און האט אמאל געהערשט איבער פארשיידענע האנדל־רוטעס.
אין דער מאדערנער תקופה איז די מדינה באוואוסט געווארן מער אינטערנאציאנאל ווען זי האט זיך אנטוויקלט אונטער סולטאן [[קאבוס בן סעיד]], וועלכער האט איינגעפירט ברייטע רעפארמען אין בילדונג, אינפראַסטרוקטור און עקאנאמיע.
== באפעלקערונג ==
די באפעלקערונג איז מערסטנס אראביש. עס וואוינען אויך אסאך אויסלענדישע ארבעטער פון אזיע. די געזעלשאפט איז געבויט אויף טראדיציאנעלע אראבישע און איסלאמישע מנהגים.
== עקאנאמיע ==
די עקאנאמיע איז בעיקר באזירט אויף:
* נאפט און גאז
* האנדל און פארט־אקטיוויטעטן
* טוריזם
* אנטוויקלונג פון אינדוסטריע און אינפראסטרוקטור
אין די לעצטע יארן פרובירט די מדינה צו פארקלענערן אפהענגיקייט פון נאפט דורך אויסברייטערען די עקאנאמיע .
== קולטור ==
די קולטור פון אמאן איז שטארק פארבונדן מיט איסלאמישע טראדיציעס, אראבישע גאסטפריינדשאפט, און היסטארישע דינאסטישע מנהגים. עס זענען דא מוזיעמס, טראדיציאנעלע מארקפלעצער (שוקס), און פעסטיוואלן.
== זען אויך ==
* [[עראבישער האלב אינזל]]
* [[מסקאט]]
* [[חאגאר בערג]]
{{אזיע שטאטן}}
{{לענדער ארום דעם אראבישן ים}}
{{לענדער ארום דעם פערסישן איינגאס}}
{{אראבישע ליגע}}
6deh71mxim1uni6esmx861pqz22suxp
600938
600937
2026-06-09T21:46:12Z
ן' משה
42115
600938
wikitext
text/x-wiki
[[File:Oman in its region.svg|thumb|]]
{{פאר|דער הויפטשטאט פון יארדאניע|אמאן, יארדאניע}}
'''אמאן''' (אויך: Oman; עראַביש: عُمان) איז א לאנד אין דרום־מערב [[אַזיע]], אין דעם ראיאן פון דעם [[אראבישן האלב אינזל]]. דער הויפטשטאט איז [[מוסקאט]].
== געאגראפיע ==
אמאן געפינט זיך אויף דער מזרח־זייט פונעם אראבישן האלב אינזל. זי גרעניצט זיך מיט [[פאראייניגטע אראבישע עמיראטן]] [[סאודי אראביע]] און [[תימן]], און פון מזרח איז זי באגרענעצט מיטן [[אראבישן ים]]. די לאנד איז באקאנט פאר מדבריות, בערג (ספעציעל די חאגאר בערג), און א לאנגע קאנסטליין.
== רעגירונג ==
אמאן איז א [[סולטנות]]. דער לאנד ווערט געפירט דורך א סולטאן, וועלכער איז סיי הויפט פון דער רעגירונג און סיי שטאט הויפט. אין די לעצטע יארן איז די רעגירונג אריבער מאדערניזאציע און עקאנאמישע אנטוויקלונג.
== געשיכטע ==
אין היסטאריע איז אמאן געווען א וויכטיגער צענטער פון ים־האנדל צווישן [[אזיע]] און [[אפריקע]]. די לאנד האט געהאט א שטארקע מאריטימע טראדיציע און האט אמאל געהערשט איבער פארשיידענע האנדל־רוטעס.
אין דער מאדערנער תקופה איז די מדינה באוואוסט געווארן מער אינטערנאציאנאל ווען זי האט זיך אנטוויקלט אונטער סולטאן [[קאבוס בן סעיד]], וועלכער האט איינגעפירט ברייטע רעפארמען אין בילדונג, אינפראַסטרוקטור און עקאנאמיע.
== באפעלקערונג ==
די באפעלקערונג איז מערסטנס אראביש. עס וואוינען אויך אסאך אויסלענדישע ארבעטער פון אזיע. די געזעלשאפט איז געבויט אויף טראדיציאנעלע אראבישע און איסלאמישע מנהגים.
== עקאנאמיע ==
די עקאנאמיע איז בעיקר באזירט אויף:
* נאפט און גאז
* האנדל און פארט־אקטיוויטעטן
* טוריזם
* אנטוויקלונג פון אינדוסטריע און אינפראסטרוקטור
אין די לעצטע יארן פרובירט די מדינה צו פארקלענערן אפהענגיקייט פון נאפט דורך אויסברייטערען די עקאנאמיע .
== קולטור ==
די קולטור פון אמאן איז שטארק פארבונדן מיט איסלאמישע טראדיציעס, אראבישע גאסטפריינדשאפט, און היסטארישע דינאסטישע מנהגים. עס זענען דא מוזיעמס, טראדיציאנעלע מארקפלעצער (שוקס), און פעסטיוואלן.
== זען אויך ==
* [[עראבישער האלב אינזל]]
* [[מסקאט]]
* [[חאגאר בערג]]
{{אזיע שטאטן}}
{{לענדער ארום דעם אראבישן ים}}
{{לענדער ארום דעם פערסישן איינגאס}}
{{אראבישע ליגע}}
j5w1h91cx7g6jb1o4cs55ncuz0hjdtu
ד' אדר
0
6450
600928
456612
2026-06-09T17:50:38Z
ן' משה
42115
600928
wikitext
text/x-wiki
{{אדר}}
== געשעענישן ==
* [[ה'ס"ז]] באערדיגט [[מהר"ם מרוטנבורג]] אין די אידישע [[בית החיים]] אין [[וורמייזא]], בערך 14 יאר נאך זיין פטירה אין תפיסה.
* [[ה'תש"א]] דער באפעל צו גרינדן דעם [[געטא]] אין קראקע ווערט אַרויסגעגעבן.
* [[ה'תשנ"ז]] (אדר ב') - זענען דער[[מארד]]ערט 7 [[ישראל]]דיגע [[תלמיד]]ות פון [[בית שמש]] אויפן [[גרעניץ]] צווישן [[ארץ ישראל]] מיט [[ירדן]].
== געבוירן ==
* {{ר}}<!-- ADAR_SINGLE -->[[ה'תרע"ב]] - הרב ד"ר [[שלמה שיינפעלד]] פון [[לאנדאן]] (נפ' [[ה'תשמ"ד]])
== יארצייטן==
* {{ר}}<!-- ADAR_SINGLE -->[[ד'רס"ו]] - רב [[אחאי בר הונא]], פון די [[רבנן סבוראים]] (איגרת [[רב שרירא גאון]])
* [[ה'שצ"א]] - רבי חיים ב"ר יוחנן וואל דומ"ץ פראג און אן איידעם ביים מהר"ל
* [[ה'תצ"א]] (אדר א') – רבי אליהו ב"ר יהודה לייב פורקן רב אין [[פאולדע]] [[דייטשלאנד]] , מחבר פירוש מהרא"ף אויף [[תלמוד ירושלמי]]
* {{ר}}<!-- ADAR_?? -->[[ה'תקנ"א]] - רבי [[לייב שרה'ס]]
* [[ה'תרכ"ז]] (אדר ב') - רבי [[חיים יוסף גאטליב]], רב אין [[סטראפקאוו]] און מח"ס "טיב גיטין"
* [[ה'תרנ"ה]] - רבי משה ב"ר אהרן שלמה כ"ץ רב אין טור טערעבעטש, מח"ס דברי משה
* [[ה'תרנ"ז]] - (אדר א') רבי שרגא צבי טענעבוים, אב"ד [[טשאטע]] און מח"ס נטע שורק עה"ת
* {{ר}}<!-- ADAR_A -->[[ה'תר"ע]] (אדר א') - רבי [[אליעזר גארדאן]], ראש ישיבה אין [[טעלזש]]
* [[ה'תשמ"ד]] (אדר א') - הרב ד"ר [[שלמה שיינפעלד]] פון [[לאנדאן]]
* {{ר}}<!-- ADAR_B -->[[ה'תשנ"ב]] (אדר ב') - [[מנחם בעגין]], [[פירער]] פון [[אצ"ל]], דער 6טער [[ראש הממשלה]] פון [[מדינת ישראל]], דער ערשטער פון [[ליכוד]] [[פארטיי]].
ה'תר"ע (אדר א') – אליעזר גורדון, ראש ישיבת טלז ורב העיר טלז (נולד ב-ה'תר"א)
ה'תשמ"ה – יעקב אליאב, איש אצ"ל וממייסדי הלח"י (נולד ב-ה'תרע"ז)
ה'תשנ"ב (אדר ב') – מנחם בגין, ראש הממשלה השישי של מדינת ישראל (נולד ב-ה'תרע"ג)
ה'תשס"ה (אדר א') – סילביה רפאל, לוחמת מוסד (נולדה ב-ה'תרצ"ז)
ה'תשס"ה – בארי גוראריה, נכדו היחיד של האדמו"ר הריי"צ מחב"ד ליובאוויטש
== זעט אויך ==
* [[ד' אדר א']]
* [[ד' אדר ב']]
coreknj3wbi1fnzm9e805yik2dk0xom
600929
600928
2026-06-09T18:02:14Z
ן' משה
42115
600929
wikitext
text/x-wiki
{{אדר}}
== געשעענישן ==
* [[ה'ס"ז]] באערדיגט [[מהר"ם מרוטנבורג]] אין די אידישע [[בית החיים]] אין [[וורמייזא]], בערך 14 יאר נאך זיין פטירה אין תפיסה.
* [[ה'תש"א]] דער באפעל צו גרינדן דעם [[געטא]] אין קראקע ווערט אַרויסגעגעבן.
* [[ה'תשנ"ז]] (אדר ב') - זענען דער[[מארד]]ערט 7 [[ישראל]]דיגע [[תלמיד]]ות פון [[בית שמש]] אויפן [[גרעניץ]] צווישן [[ארץ ישראל]] מיט [[ירדן]].
== געבוירן ==
* {{ר}}<!-- ADAR_SINGLE -->[[ה'תרע"ב]] - הרב ד"ר [[שלמה שיינפעלד]] פון [[לאנדאן]] (נפ' [[ה'תשמ"ד]])
== יארצייטן==
* {{ר}}<!-- ADAR_SINGLE -->[[ד'רס"ו]] - רב [[אחאי בר הונא]], פון די [[רבנן סבוראים]] (איגרת [[רב שרירא גאון]])
* [[ה'שצ"א]] - רבי חיים ב"ר יוחנן וואל דומ"ץ [[פראג]] און אן איידעם ביים [[מהר"ל]]
* [[ה'תצ"א]] (אדר א') – רבי [[אליהו פורקן|אליהו ב"ר יהודה לייב פורקן]] רב אין [[פאולדע]] [[דייטשלאנד]] , מחבר [[פירוש מהרא"ף]] אויף [[תלמוד ירושלמי]]
* {{ר}}<!-- ADAR_?? -->[[ה'תקנ"א]] - רבי [[לייב שרה'ס]]
* [[ה'תרכ"ז]] (אדר ב') - רבי [[חיים יוסף גאטליב]], רב אין [[סטראפקאוו]] און מח"ס "[[טיב גיטין (ספר)|טיב גיטין]]"
* [[ה'תרנ"ה]] - רבי משה ב"ר אהרן שלמה כ"ץ רב אין טור טערעבעטש, מח"ס [[דברי משה (ספר)|דברי משה]]
* [[ה'תרנ"ז]] - (אדר א') רבי שרגא צבי טענעבוים, אב"ד [[טשאטע]] און מח"ס [[נטע שורק (ספר)|נטע שורק]] עה"ת
* [[ה'תר"ע]] (אדר א') רבי [[אליעזר גארדאן]], ראש ישיבה אין [[טעלזער ישיבה|טעלז]] ורב העיר [[טעלז]] (געבוירן [[ה'תר"א]])
* [[ה'תשמ"ד]] (אדר א') - הרב ד"ר [[שלמה שיינפעלד]] פון [[לאנדאן]]
* {{ר}}<!-- ADAR_B -->[[ה'תשנ"ב]] (אדר ב') - [[מנחם בעגין]], [[פירער]] פון [[אצ"ל]], דער 6טער [[ראש הממשלה]] פון [[מדינת ישראל]], דער ערשטער פון [[ליכוד]] [[פארטיי]].
== זעט אויך ==
* [[ד' אדר א']]
* [[ד' אדר ב']]
qpjgzl18umd0b8ue9ewriiudmd0t9g7
600930
600929
2026-06-09T18:05:17Z
ן' משה
42115
600930
wikitext
text/x-wiki
{{אדר}}
== געשעענישן ==
* [[ה'ס"ז]] באערדיגט [[מהר"ם מרוטנבורג]] אין די אידישע [[בית החיים]] אין [[וורמייזא]], בערך 14 יאר נאך זיין פטירה אין תפיסה.
* [[ה'תש"א]] דער באפעל צו גרינדן דעם [[געטא]] אין קראקע ווערט אַרויסגעגעבן.
* [[ה'תשנ"ז]] (אדר ב') - זענען דער[[מארד]]ערט 7 [[ישראל]]דיגע [[תלמיד]]ות פון [[בית שמש]] אויפן [[גרעניץ]] צווישן [[ארץ ישראל]] מיט [[ירדן]].
== געבוירן ==
* {{ר}}<!-- ADAR_SINGLE -->[[ה'תרע"ב]] - הרב ד"ר [[שלמה שיינפעלד]] פון [[לאנדאן]] (נפ' [[ה'תשמ"ד]])
== יארצייטן==
* {{ר}}<!-- ADAR_SINGLE -->[[ד'רס"ו]] - רב [[אחאי בר הונא]], פון די [[רבנן סבוראים]] (איגרת [[רב שרירא גאון]])
* [[ה'שצ"א]] - רבי חיים ב"ר יוחנן וואל דומ"ץ [[פראג]] און אן איידעם ביים [[מהר"ל]]
* [[ה'תצ"א]] (אדר א') – רבי [[אליהו פורקן|אליהו ב"ר יהודה לייב פורקן]] רב אין [[פאולדע]] [[דייטשלאנד]] , מחבר [[פירוש מהרא"ף]] אויף [[תלמוד ירושלמי]]
* {{ר}}<!-- ADAR_?? -->[[ה'תקנ"א]] - רבי [[לייב שרה'ס]]
* [[ה'תרכ"ז]] (אדר ב') - רבי [[חיים יוסף גאטליב]], רב אין [[סטראפקאוו]] און מח"ס "[[טיב גיטין וקידושין (ספר)|טיב גיטין וקידושין]]"
* [[ה'תרנ"ה]] - רבי משה ב"ר אהרן שלמה כ"ץ רב אין טור טערעבעטש, מח"ס [[דברי משה (ספר)|דברי משה]]
* [[ה'תרנ"ז]] - (אדר א') רבי שרגא צבי טענעבוים, אב"ד [[טשאטע]] און מח"ס [[נטע שורק (ספר)|נטע שורק]] עה"ת
* [[ה'תר"ע]] (אדר א') רבי [[אליעזר גארדאן]], ראש ישיבה אין [[טעלזער ישיבה|טעלז]] ורב העיר [[טעלז]] (געבוירן [[ה'תר"א]])
* [[ה'תשמ"ד]] (אדר א') - הרב ד"ר [[שלמה שיינפעלד]] פון [[לאנדאן]]
* {{ר}}<!-- ADAR_B -->[[ה'תשנ"ב]] (אדר ב') - [[מנחם בעגין]], [[פירער]] פון [[אצ"ל]], דער 6טער [[ראש הממשלה]] פון [[מדינת ישראל]], דער ערשטער פון [[ליכוד]] [[פארטיי]].
== זעט אויך ==
* [[ד' אדר א']]
* [[ד' אדר ב']]
6w4vz3tannm6eb2i4ibnaxc1rlvwxti
600931
600930
2026-06-09T18:07:53Z
ן' משה
42115
600931
wikitext
text/x-wiki
{{אדר}}
== געשעענישן ==
* [[ה'ס"ז]] באערדיגט [[מהר"ם מרוטנבורג]] אין די אידישע [[בית החיים]] אין [[וורמייזא]], בערך 14 יאר נאך זיין פטירה אין תפיסה.
* [[ה'תש"א]] דער באפעל צו גרינדן דעם [[געטא]] אין קראקע ווערט אַרויסגעגעבן.
* [[ה'תשנ"ז]] (אדר ב') - זענען דער[[מארד]]ערט 7 [[ישראל]]דיגע [[תלמיד]]ות פון [[בית שמש]] אויפן [[גרעניץ]] צווישן [[ארץ ישראל]] מיט [[ירדן]].
== געבוירן ==
* {{ר}}<!-- ADAR_SINGLE -->[[ה'תרע"ב]] - הרב ד"ר [[שלמה שיינפעלד]] פון [[לאנדאן]] (נפ' [[ה'תשמ"ד]])
== יארצייטן==
* {{ר}}<!-- ADAR_SINGLE -->[[ד'רס"ו]] - רב [[אחאי בר הונא]], פון די [[סבוראים|רבנן סבוראים]] (איגרת [[רב שרירא גאון]])
* [[ה'שצ"א]] - רבי חיים ב"ר יוחנן וואל דומ"ץ [[פראג]] און אן איידעם ביים [[מהר"ל]]
* [[ה'תצ"א]] (אדר א') – רבי [[אליהו פורקן|אליהו ב"ר יהודה לייב פורקן]] רב אין [[פאולדע]] [[דייטשלאנד]] , מחבר [[פירוש מהרא"ף]] אויף [[תלמוד ירושלמי]]
* {{ר}}<!-- ADAR_?? -->[[ה'תקנ"א]] - רבי [[לייב שרה'ס]]
* [[ה'תרכ"ז]] (אדר ב') - רבי [[חיים יוסף גאטליב]], רב אין [[סטראפקאוו]] און מח"ס "[[טיב גיטין וקידושין (ספר)|טיב גיטין וקידושין]]"
* [[ה'תרנ"ה]] - רבי משה ב"ר אהרן שלמה כ"ץ רב אין טור טערעבעטש, מח"ס [[דברי משה (ספר)|דברי משה]]
* [[ה'תרנ"ז]] - (אדר א') רבי שרגא צבי טענעבוים, אב"ד [[טשאטע]] און מח"ס [[נטע שורק (ספר)|נטע שורק]] עה"ת
* [[ה'תר"ע]] (אדר א') רבי [[אליעזר גארדאן]], ראש ישיבה אין [[טעלזער ישיבה|טעלז]] ורב העיר [[טעלז]] (געבוירן [[ה'תר"א]])
* [[ה'תשמ"ד]] (אדר א') - הרב ד"ר [[שלמה שיינפעלד]] פון [[לאנדאן]]
* {{ר}}<!-- ADAR_B -->[[ה'תשנ"ב]] (אדר ב') - [[מנחם בעגין]], [[פירער]] פון [[אצ"ל]], דער 6טער [[ראש הממשלה]] פון [[מדינת ישראל]], דער ערשטער פון [[ליכוד]] [[פארטיי]].
== זעט אויך ==
* [[ד' אדר א']]
* [[ד' אדר ב']]
98yabhs38bvd8875ebb1tywzj140mes
הלל (דאווענען)
0
13741
600924
509347
2026-06-09T16:43:52Z
ן' משה
42115
600924
wikitext
text/x-wiki
[[טעקע:Fourspecies.jpg|קליין|250px|טאהשער רבי ביי הלל, סוכות]]
זאגן '''הַלל''' איז איינע פון די זיבן מצוות וואס חז"ל האבן מתקן געווען,
גענומען פון קאפיטלען קי"ג-קי"ח מיט א ברכה פארדעם און נאכדעם, צו דאנקען און לויבן.
די טעג וואס מען זאגט הלל זענען:
* ערשטע טעג [[פסח]]
* [[שבועות]]
* [[סוכות]] און [[שמיני עצרת]]
* [[חנוכה]]
די פאלגנדע טעג זאגט מען ״האלב הלל״, ד״ה מען הייבט אן די קאפיטלעך קט״ו און קט״ז אינמיטן:
* [[ראש חודש]]
* [[חול המועד]] פון פסח
* [[צווייטע טעג פסח]]
{{שבע}}
{{תרי"ג מצוות}}
[[קאטעגאריע:תרי"ג מצוות]]
[[קאַטעגאָריע:תהילים]]
1l57i0iwnxzn6erlq46iihpx7bfo1xm
ברייען ראסס
0
13909
600916
590807
2026-06-09T15:52:04Z
ן' משה
42115
600916
wikitext
text/x-wiki
{{יתום}}
[[בילד:Brianrossj.jpg|left|200px]]
'''ברייען ראסס''' איז דער הויפט אינוועסטיגעטאר ביי "[[ABC NEWS]]" (עי בי סי נייעס) [[טעלעוויזיע]] קאנאל זינט 1994, פאר דעם האט ער געארבעט ביי [[NBC]] פון (1974-1994).
== קאריערע ==
ער איז איינער פון די רעספעקטפולע [[זשורנאליסט]]ן אין [[פאראײניגטע שטאטן|אמעריקע]], ער האט א אייגענע [[בלאג]] ווי דארטן אינפארמירט ער איבער די אויספארשונגען און אויפדעקונגען, וואס קומען ארויף, זיינע עקסלוסיוו סקופ'ס
* אויפדעקן פרטים איבער זשעק אבראמאוו סקאנדאל.
* (15טן מאי [[2006]]) די [[CIA]] הערט זיך צו צו זשורנאליסטען אין הויפטזעכליך צו ברייען ראססעס פאון קאל'ס.
* (סעפטעמבער 6 2006) [[פאקיסטאן]] וועט לאזן [[בין לאדען]] פריי און אים נישט ארויסגעבען ווילאנג ער וועט נישט שטערן דעם לאנדס אינטערעסן.
* (סעפטעמבער 29 2006) געבראכן די פאולי סקאנדאל און אויפגעדעקט וואס האט נאכגעפאלגט מיט די רעזיגנאציע פון פאולי.
== וועבלינקען ==
* [http://abcnews.go.com/WNT/BrianRoss/ די בלאטער]
{{גרונטסארטיר:ראס, ברייען}}
[[קאטעגאריע:זשורנאליסטן]]
7nlz62a5jbuc6ysz9vrinewc851iuke
600917
600916
2026-06-09T15:52:58Z
ן' משה
42115
600917
wikitext
text/x-wiki
{{יתום}}
[[בילד:Brianrossj.jpg|left|200px]]
'''ברייען ראסס''' איז דער הויפט אינוועסטיגעטאר ביי "[[ABC NEWS]]" (עי בי סי נייעס) [[טעלעוויזיע]] קאנאל זינט 1994, פאר דעם האט ער געארבעט ביי [[NBC NEWS]] פון (1974-1994).
== קאריערע ==
ער איז איינער פון די רעספעקטפולע [[זשורנאליסט]]ן אין [[פאראײניגטע שטאטן|אמעריקע]], ער האט א אייגענע [[בלאג]] ווי דארטן אינפארמירט ער איבער די אויספארשונגען און אויפדעקונגען, וואס קומען ארויף, זיינע עקסלוסיוו סקופ'ס
* אויפדעקן פרטים איבער זשעק אבראמאוו סקאנדאל.
* (15טן מאי [[2006]]) די [[CIA]] הערט זיך צו צו זשורנאליסטען אין הויפטזעכליך צו ברייען ראססעס פאון קאל'ס.
* (סעפטעמבער 6 2006) [[פאקיסטאן]] וועט לאזן [[בין לאדען]] פריי און אים נישט ארויסגעבען ווילאנג ער וועט נישט שטערן דעם לאנדס אינטערעסן.
* (סעפטעמבער 29 2006) געבראכן די פאולי סקאנדאל און אויפגעדעקט וואס האט נאכגעפאלגט מיט די רעזיגנאציע פון פאולי.
== וועבלינקען ==
* [http://abcnews.go.com/WNT/BrianRoss/ די בלאטער]
{{גרונטסארטיר:ראס, ברייען}}
[[קאטעגאריע:זשורנאליסטן]]
fsl6dqf2xbcm9tgyyhi1m3865j62ith
מעמאריעל דיי
0
19202
600914
542834
2026-06-09T15:12:40Z
ן' משה
42115
600914
wikitext
text/x-wiki
[[טעקע:Memorial Day at Arlington National Cemetery.jpg|קליין|250px|פענדעלעך איינגעפלאצט אין [[ארלינגטאן נעשענעל סעמיטערי]] אין מעמאריעל דיי]]
'''מעמאריעל דיי''' איז דער אמעריקאנער [[פעדעראל]]ער [[יום הזכרון]] פון [[אמעריקע]] צו געדענקן און ארויסהייבן די [[העלדישקייט]] און [[לאיאל]]עטעט פון אירע געפאלענע [[סאלדאט|סאלדאטן]] אויפן מזבח פון [[פרייהייט]] צו דער וועלט אויף וואס אמעריקע סימבאליזירט.
עס געפאלט שטענדיג אויס אינעם לעצטן [[מאנטיג]] פון [[מעי]] וואס די גוים רוה זיך אפ אין א לענגערן [[וויק ענד]] צו גיין אויפן [[לאקאל]]ען [[מיליטער]]ישע [[בית הקברות]] מאכן א פראדע און מארשט דערנאך פייערט מען אין זייער אנדענק, געוויינליך מיט [[בארבעקיו]]ס מיט די [[משפחה|משפחות]] אויך ביי די [[ביטש]]עס ווייל דער זומער האט זיך שוין דאן אנגערוקט אין אמעריקע.
עס איז א [[לעגאל]]ע [[פייערטאג]] וואס אלע [[שטאט]]ישע [[אמט|אמטן]] און [[דינסט]]ן אדער [[פינאציאל|פינאנציעלע]] [[אינסטיטוציע|אינסטיטוציעס]] זענען פארשפארט.
[[קאַטעגאָריע:חגאות]]
[[קאַטעגאָריע:פאראייניגטע שטאטן]]
a6qzis9u9jydscpowq4vynhi9ccmtju
יעקב לייזער
0
24074
600920
597634
2026-06-09T16:33:34Z
ן' משה
42115
600920
wikitext
text/x-wiki
{{אישיות}}
[[טעקע:Pshvorskryankele2211200477005.jpg|קליין|רבי יעקב לייזער פון פשעווארסק־אנטווערפן]]
הר"ר '''יעקב לייזער''' ([[ו' טבת]] [[ה'תרס"ז]] - [[כ"ז מרחשון]] [[ה'תשנ"ט]]) (אדער '''ר' יענקעלע''' ווי ער איז גערופן געווארן בלשון חיבה) איז געווען דער צווייטער [[פשעווארסק (הויף)|פשעווארסק]]ער רבי אין [[אנטווערפן]].
== אפשטאם ==
ר' יעקב איז געבוירן [[ו' טבת]] [[ה'תרס"ז]] צו ר' דוד יצחק, א [[שינאווא (הויף)|שינאווער]] חסיד, און פעסל תרצה, אין דעם דערפל [[רויג]] וואס געפינט זיך נישט ווייט פון [[רימאנאוו]], וועסט־[[גאליציע]] (היינט [[פוילן]]).
== ביאגראפיע ==
ר' דוד יצחק האט זיך געצויגן מיט זיין משפחה קיין [[יאשליסק]] ה'תרס"ח וואו דארט האט ר' יענקעלע געלערנט ביי די ארטיגע רבנים, רבי [[אפרים דוד האלבערשטאם]] און נאך.
נאך דער בר־מצוה אין יאר [[ה'תר"ף|תר"פ]] האט ר' יאנקעלע אנגעהויבן לערנען אין [[דוקלע]], אין דער ישיבה פון רבי דוד טעוולי, א חשובער טשארטקאווער חסיד. אין דער ישיבה האבן געלערנט ר' [[יקותיאל יהודה האלבערשטאם]], דער צוקונפטיגער [[קלויזנבורג]]ער רבי, און ר' [[פינחס הירשפרונג]], שפעטער רב אין [[מאנטרעאל]] און נאך עילויים.<ref name="shemayisroel"/>
אבער בעיקר איז ער געווען א תלמיד פון ר' [[חנה האלבערשטאם]] דער קאלאשיצער רב..
און יאר [[ה'תר"צ]] איז ער א [[חתן]] געווארן צו הרבנית '''אלטע בינא''', די טאכטער פון [[משה יצחק געווירצמאן|'''ר' איציקל''']], דער פשעווארסקער רבי, און האט [[חתונה]] געהאט פינף יאר שפעטער. נאך דער [[חתונה]] איז ער געגאנגען וואוינען ביי זיין שווער.
אין דער [[צווייטער וועלט מלחמה]] זענען זיי פארשיקט געווארן קיין [[סיביר]].
נאך דער [[מלחמה]] זענען זיי צוריק געקומען קיין [[פוילן]] און ר' יענקעלע האט זיך באזעצט אין [[ברעסלוי]] וואו ער האט געדינט אלץ [[מנהיג]], וואו ער האט גע[[פסק]]ענט שווערע שאלות פון נאך די [[מלחמה]], מייסטענס שאלות [[עגונה]].
נאך אנדערט האלב יאר איז ער געפארן וואוינען ביי זיין שווער אין [[קראקע]], און אום [[חנוכה]] [[ה'תש"ט]] האבן זיי זיך געצויגן קיין [[פאריז]], און פון דארטן האבן זיי זיך אום [[כ' אדר א']] [[ה'תשי"ז]] פלאצירט און [[אנטווערפן]].
== רבנות ==
אלס בחור (ביז צו דער חתונה) צוויען די יארן [[ה'תרצ"א]] - [[ה'תרצ"ו]] איז ער געווען רב אין [[יאשליסק]]. נאך דער פטירה פון זיין שווער [[משה יצחק געווירצמאן|ר' איציקל]] אין יאר ה'תשל"ז, האט מען אים אויפגענומען אלץ [[ממלא מקום]] צו ווערן [[פשעווארסק (הויף)|פשעווארסק]]ער רבי. ער האט געפירט די רעביסטעווע אין דעם פשעווארסקער ביהמ"ד אויף מערקאטאר־גאס אין אנטווערפן.
== שיעורים ==
'''ר' יענקעלע''' פלעגט זאגן [[שיעורים]] אויף [[חומש]] [[רש"י]], [[פרקי אבות]], [[עין יעקב]] און [[סיפורי צדיקים]]. אויך האט ער אנדערט האלב יאר געזאגט [[תורה]] [[פרייטאג צו נאכטס]]. רוב שיעורים זענען היינט שוין רעקארדירט.
ס'איז דא א גרופע מענטשן אונטערן נאמען '''זכות אבות''' וואס געבן זיך אפ מיט אפדריקן די שיעורים, וואו אויך נעמען זיי צאם [[מנהג|מנהגים]] לבית [[פשעווארסק (הויף)|פשעווארסק]] און זיי געבן ארויס [[קונטרס|קונטרסים]] לויט די [[חדשים]].
== הסתלקות==
'''ר' יענקעלע''' איז נפטר געווארן [[כ"ז חשוון|ז"ך מרחשון]] ה'תשנ"ט. ער ליגט אין דעם בית החיים אין [[פיטע]], [[האלאנד]].
== פאמיליע ==
ער האט געהאט דריי קינדער:
* הר"ר '''[[לייבוש לייזער]]''' דער פשעווארסקער רבי
* הרבנית '''רחל טויבא''' אשת הר"ר [[ברוך כהנא]], דער [[ספינקא|ספינקער]] רבי פון אנטווערפן.
* הרבנית '''שרה חנה פעסיל''' אשת הר"ר [[משה אהרן רייך]], רב פון קהל פשעווארסק וויליאמסבורג.
== ספרים ==
*'''י"ג אורות''' 3 בענדער - מעשיות פון פריערדיגע צדיקים (ח"א בית צאנז: [[צאנז (הויף)|צאנז]] [[שינאווא (הויף)|שינאווא]] ועוד. ח"ב [[אלימלך פון ליזשענסק|ליזענסק]], [[ראפשיץ (הויף)|ראפשיץ]] ועוד), ארויסגעגעבן דורך זיין אייניקל הר"ר יוסף נפתלי וואגשאהל, דער שינאווער רבי פון מאנסי, אן איידעם ביי זיין זון.
*'''כתבי קודש''' 4 בענדער - א ליקוט פון זיינע בריוון, ארויסגעגעבן דורך זיין אייניקל הרב נפתלי אלימלך רייך.
*'''אמרי יעקב''' - אויף בראשת שמות און מועדים, ארויסגעגעבן דורך זיין אייניקל הרב שלום אלימלך הלברשטאם א איידעם ביי זיין זון.
*'''נועם יעקב''' - אויף פרקי אבות דערווייל איז נאר דא חלק א, ארויסגעגעבן דורך זיין אייניקל הרב יוסף צבי לייזער אב"ד פשעווארסק מאנסי.
*'''שופריה דיעקב''' - שמועסן און שיחות קודש.
*'''זכות אבות''' - א ליקוט פון חידושי תורה.
== רעפערענץ ==
{{רעפליסטע
|refs=
<ref name="shemayisroel">[http://chareidi.shemayisrael.com/archives5760/chaysoro/features.htm רבי יענקל לייזער—א יאר נאך זיין פטירה] {{לינקשפראך|ענגליש}}</ref>
}}
* {{היברובוקסבלאט|מנחם הכהן|דאס אידישע ווארט|50156|טבת-שבט תשנ״ט|29}}
{{סעריע
| פֿריערער = הרה"צ [[משה יצחק געווירצמאן]] זצוק"ל
| ליסטע = אדמורי"ם פון [[פשעווארסק (הויף)|פשעווארסק]]
| יאר = תשל"ז - תשנ"ט
| ספר = '''י"ג אורות'''
| נעקסטער = כ"ק אדמו"ר [[לייבוש לייזער|רבי לייבוש מפשעווארסק]] שליט"א.
}}
{{גרונטסארטיר:לייזער, יעקב}}
[[קאַטעגאָריע:גאליציאנער אדמורי"ם]]
[[קאַטעגאָריע:אנטווערפן]]
cpvntznjs6iemu1ke2cjnox93iyrx9v
L
0
28252
600939
466480
2026-06-10T08:11:01Z
~2026-34243-02
61725
/* פֿאַרשײדענע פֿאָרשטעלונגען */
600939
wikitext
text/x-wiki
{{לאטיינישער אלפאבעט}}
דער אות '''L''' (ארויסגערעדט '''על''') איז דער צוועלפֿטער [[אות]] פון דעם [[לאטיינישער אלפאבעט|לאטיינישן אלפאבעט]].
== אַרױסרעד ==
== פֿאַרשײדענע פֿאָרשטעלונגען ==
== אנטוויקלונג פונעם אות ==
== באַטײַטן פונעם אות ==
אין רוימישע ציפערן שרייבט מען L פאר 50.
b6079kujvcygaot8ejqssxr3z5q3i0w
סקאטלאנד
0
30069
600918
584301
2026-06-09T16:23:11Z
ן' משה
42115
600918
wikitext
text/x-wiki
{{אישיות}}'''סקאָטלאַנד''' אָדער '''שאָטלאַנד''' ([[ענגליש]]: ''Scotland''; גאַליש: ''Alba'' ''אַל׳אַפע'') איז אַ לאַנד װאָס איז אַ טייל פונעם [[פאראייניגטן קעניגרייך]], וואס באדעקט דעם צפון דריטל פונעם אינזל [[גרויסבריטאניע]]. סקאָטלאַנד האט אַ לאנד [[גרענעץ]] פון 154 ק״מ מיט [[ענגלאנד]] צום דרום־מזרח. סקאָטלאַנד האט בארטנס אױף דעם [[צפון ים]] צו מזרח, דער [[אטלאנטישן אקעאן]] צו מערב און אױך דעם [[אירישער ים|אירישן ים]] צו דרום־מערב.
סקאָטלאַנד איז אמאל געװען אן אומאפהענגיק לאנד מיט אן אײגענער רעגירונג. יעצט אבער איז עס איינער פֿון די פיר טײלן פֿון דעם פאראײניגטן קעניגרײך. אין יאָר 1603 איז דער [[מלך]] פון סקאָטלאַנד [[זשיימס דער ערשטער פון ענגלאנד|זשיימס דער זעקסטער פון סקאטלאנד]] געװארן אױך מלך איבער ענגלאנד. אין 1707 האָט דער פארלאמענט פון סקאָטלאַנד באהאפֿטן מיטן ענגלישן פארלאמענט צו װערן דער פאלאמענט פֿון [[גרויסבריטאניע]], און אין [[1801]] האָט [[גרויסבריטאניע]] פֿארבונדן מיט [[אירלאנד]] צו װערן דאָס [[פאראייניגטן קעניגרייך|פאראײנגטע קעניגרײך פֿון גרױסבריטאניע און אירלאַנד]]. כאטש סקאָטלאַנד איז נישט אומאפהענגיק, דורכאױס זײַן היסטאריע האָט סקאָטלאַנד געהאט אן אײגענע געזעץ סיסטעם און אן אײגענע שולע סוסטעם, און אן אײנציקע קולטור.
זײט [[1999]] האָט סקאָטלאַנד אן אײגענעם [[פארלאמענט]]. טראץ דעם װערן אסאך זאכן געפירט פֿון דעם װעסטמינסטער פארלאמענט אין [[לאנדאן]], [[ענגלאנד]]. טײל מענטשן אין סקאָטלאַנד האַלטן אז דאָס לאַנד זאל װערן נאכאמאל אומאפהענגיק.
צפון סקאָטלאַנד האָט פֿיל בערג, און װײניג מענטשן װאױנען דארט. רוב מענטשן װאױנען אינעם נידריגן צענטראלן שטח, אָדער ארום דעם בארטן. ארום דעם מערב בארטן און צו צפון־זענען דאָס אסאך [[אינזל]]ען.
די [[הױפטשטאט]] פֿון סקאָטלאַנד איז [[עדינבורג]], אױפן מזרח בארטן, אבער די גרעסטע שטאָט איז [[גלאזגוי]]. כמעט העלפט פֿון סקאָטלאַנד׳ס באפעלקערונג װאױנען אין גלאזגױ אָדער דעם ארומיגן שטח. אנדערע שטעט אין סקאָטלאַנד זענען [[אבערדין]], [[דאנדי]], [[אינװערנעס]], [[סטירלינג]] און [[פערטה]].
די באפעלקערונג פֿון סקאָטלאַנד איז 5,194,000 (אפגעשאצט 2009).
סקאטלאנד ווערט צעטיילט אין 32 אדמיניסטראטיווע אפטיילן אדער לאקאלע ראטן, גערופן ראט-שטחים (''council areas'').<ref name="cosla.gov.uk">{{cite web|url=http://www.cosla.gov.uk/scottish-local-government|title=Scottish Local Government|website=Cosla.gov.uk|accessdate=3טן יאנואר 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190113100338/http://www.cosla.gov.uk/scottish-local-government|archive-date=13טן יאנואר 2019|url-status=dead}}</ref> [[גלאזגא|גלאזגא שטאָט]] איז דער גרעסטער ראט-שטח לויט באפֿעלקערונג, און הויכלאנד באדעקט דעם גרעסטן שטח. די סקאטישע רעגירונג גיט איבער געוויסע רעגירונגס-קראפט צו יעדן אפטייל, איינשליסנדיק בילדונג, סאציאלע באדינונגען, און שאסייען און טראנספארטאציע.<ref name="cosla.gov.uk" />
== היסטאריע ==
== געאגראפיע ==
סקאטלאנד פארנעמט א דריטל פון די [[בריטישע אינזלען]], און געפינט זיך צפון־מערב פון דער יבשה פון [[אייראפע]].
דער שטח פון סקאטלאנד איז 78,772 [[ק"מ]]². סקאטלאנד האט א גרענעץ אויף דער יבשה נאר מיט [[ענגלאנד]], וואס איז לאנג 96 [[קילאמעטער]] (60 [[מייל]]). דער מערב בארטן פון סקאטלאנד איז אויפן [[אטלאנטישער אקעאן|אטלאנטישן אקעאן]] און דער מזרח בארטן איז אויפן [[צפון ים]]. [[אירלאנד (אינזל)|אירלאנד]] געפינט זיך 30 ק"מ פון דרום [[קינטייר]], [[נארוועגיע]] איז 305 ק"מ צו מזרח און די [[פארא אינזלען]] זענען 270 ק"מ צו דרום.
סקאטלאנד׳ס העכסטער פונקט איז דער שפיץ פון [[בען נעוויס]], אין לאכאבער, הויך 1344 מ איבערן ים פלאך, און סקאטלאנד׳ס לענגסטער טייך, דער טייך טיי, פלוסט א דיסטאנץ פון 190 ק״מ.<ref>Keay, J. & Keay, J. (1994) ''Collins Encyclopaedia of Scotland''. London. HarperCollins. Pages 734 and 930.</ref><ref>{{cite web|url=http://ca.encarta.msn.com/dictionary_561508579/Tay.html|title=Tay|publisher=Encarta|accessdate=21סטן מערץ 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080517013951/http://ca.encarta.msn.com/dictionary_561508579/Tay.html|archivedate=17טן מיי 2008}}</ref>
== טראנספארטאציע ==
== רעפערענצן ==
{{רעפליסטע}}{{פאראייניגטע קעניגרייך}}
{{פאראייניגטע קעניגרייך ראיאנען}}
[[קאַטעגאָריע:סקאטלאנד|*]]
3gpdilim6ot3a24qs1t6wkmo4crgf6v
סידור בעש"ט
0
34095
600919
362636
2026-06-09T16:28:45Z
ן' משה
42115
600919
wikitext
text/x-wiki
{{יתום}}
[[טעקע:Besht_Siddur.jpg|קליין|300px|סידור פונעם בעל שם טוב]]
דאס '''סידור בעש"ט''' איז א סידור אין כתב־יד פון וואס דער [[בעל שם טוב]] האט געדאווענט. און דערין אריינגעשריבן פארשידענע הזכרות.
דאס סידור ליגט אין דער ליובאוויטשער ביבליאטעק אין [[770 (ליובאוויטש)|770]] פארשפארט, צוליב וואנדערנישן וואס די צייטן האבן געברענגט.
די סקווערער חסידים טענה'ן אז עס געהערט היינט צוטאגס פארן [[דוד טווערסקי|סקווערער רבי'ן]].
ווי באקאנט האט רבי יצחק מסקווירא גע'ירשנ'ט פון זיין שווער ר' צבי הערש מסקווירא, עטליכע חפצי ירושה פונעם הייליגן בעל שם טוב, זייענדיג פון די נענסטע יורשים.
צווישן די ירושה איז געווען עטליכע [[תשמישי קדושה]], ווי למשל דעם בעש"ט'ס [[ספר תורה]], וואס ליגט היינט צוטאגס ביים מאכניווקער רבי שליט"א אין ב"ב, ווי ער האט דאס באקומען בירושה פון זיין עלטער פעטער דער פריערדיגע מאכניווקער רבי, וואס איז פון די נאנטע סקווערע אייניקלעך, יורשי הבעש"ט.
אויך דעם [[סידור]] וואס דער בעשה"ק פלעגט דאווענען דערין, איז געווען ב[[ירושה]] געליגן אינעם סקווערן [[הויף]] אין אוקרייאינה. צוליב די שווערע צייטן, איז דאס - און נאך אנדערע חפצי קודש - אנגעקומען צו איינער א גרויסער נגיד - ר' איטשע ליפסאן א אייניקל פונעם [[דגל]] און א סקווערע מקורב, וואס ער, ווערנדיג א [[יורד]], האט דאס שפעטער פארקויפט פארן [[מהרש"ב]] פון ליובאוויטש, פארן סכום פון אכציג טויזענט רובעל, א ריזן סומע אין יענע טעג, און דאס מכירה איז געווען בתנאי כפול, אז ווען עס וועט קומען איינע פון די יורשים פונעם סקווערן הויף, זאל מען עס צוריק פארקויפן אן באדינג צו זיי.
עס איז אנגעקומען צו דער מהריי"ץ מליובאוויטש און נאכדעם צו זיין איידעם ר' מנחם מענדל מליובאוויטש האט דאס שפעטער געהאט.
וויבאלד ביידע הויפן, סקווירא און ליובאוויטש, האבן זיך געפירט נישט צופארן צו אנדערע רבי'ס, איז עס אזוי געבליבן פאר לאנגע יארן, און אפילו שפעטער ווען דער אלטע סקווערע רבי האט געטוישט זיין מנהג, מפני השלום, ווען ער האט נישט געוואלט מאכן קיין עסק, און געגאנגען באזוכען דעם סאטמארן רב [[מהר"י ט"ב]], אזוי ארום איז ער שוין געגאנגען צו אנדערע רבי'ס אויכעט.
- אבער ווידער ווייל ער האט נישט געוואלט מאכן קיין גערודער, האט ער נישט געוואלט גיין אפנעמען די סידור פון ליובאוויטש, וויסנדיג אז זיי וואלטן עס באמת זייער אליין געוואלט האלטן בזכי'.
אגב, דער ר' איטשע ליפסאן, האט געהאט א פאר תפילין וואס האט אנגעהערט צום הייליגן [[דגל מחנה אפרים]], וואס ער איז געווען א אייניקל זיינע, האט ער דאס אוועקגעשאנקן פארן סקווערער רבי ר' יעקב יוסף טווערסקי זצוק"ל. אט די תפילין איז געווען גאר גאר א גרויסע חשיבות, זייענדיג פון די אויסגערימטע סופר ר' אפרים סופר, וואס דער הייליגער בעל שם האט גענוצט זיין ארבעט, און אזוי נאך עהם אלע אייניקלעך פון בעל שם, ביזן צווייטן וועלטס קריג, האבן גענוצט נאר די תפילין וואס איז געשריבן אדער דורך ר' צבי דער סופר פונעם בעל שם, אדער ר' אפרים וואס זיינע תפילין איז וואונדערליך געשריבן געווארן אז עס ווערט קיינמאל נישט אלט, און קוקט אויס ביזן היינטיגן טאג ווי ממש נעכטן געשריבן.
אין יאר תשנ"א, ווען ר' [[אהרן מנחם מענדל טווערסקי]] האט בשליחות פונעם פאטער מנחם אבל געווען דעם ליובאוויטשער רבי, נאכן פטירה פון זיין רעבעצין, האט דער ליובאוויטשער רבי אהין געוויזן דעם שליסל פונעם אוצר ווי די סידור ליגט, און ווי ר' אהרן מענדל האט באקומען א באפעל פון פאטער, אז ווילאנג ער וועט עס אים נישט איבערגעבן אין האנט אריין, זאל ער עס נישט נעמען.
און מיט דעם איז עס געבליבן דארט אין אוצר ספריית חב"ד אין 770 קרוינהייטס.
[[קאַטעגאָריע:ספרי קודש]]
[[קאטעגאריע:סקווירא]]
{{יידישקייט-שטומף}}
rlusfsabao1qr7b705kos42o0hp2b5e
אידישע בית עולם פון הר הזיתים
0
39989
600923
599783
2026-06-09T16:40:22Z
ן' משה
42115
600923
wikitext
text/x-wiki
{{Coord|31|46|25.82|N|35|14|35.05|E|region:IL_type:mountain|display=title}}
[[טעקע:JERUSALEM Mount of Olives Cemetery.JPG|קליין|לינקס|בית הקברות הר הזיתים]]
[[טעקע:2013-Aerial-Mount of Olives.jpg|קליין|הר הזיתים ביים זון אונטערגאנג]]
[[טעקע:Yad Avshalom.JPG|קליין|[[יד אבשלום]]]]
[[טעקע:Mount of Olives-Overlook.jpg|קליין|קבר פון די [[טאלנא]] רבי׳ס פון [[באסטאן]]]]
[[טעקע:Enterance to the tomb of Hagai IMG 3392.JPG|קליין|מערת קברי ה[[נביאים]]]]
דאָס '''יידישע בית עולם פון הר הזיתים''' איז אַ ייִדישע [[בית עולם]] וואס באדעקט די שיפועים פון דעם בארג [[הר הזיתים]], דער קידראָן טאל בייַ די פֿיס צו די שפּיץ איבערקוקנדיק די אַלטע שטאָט און [[הר הבית]]. עס איז איינע פון די עלטסטע אידישע בית־עולמס, און איז כּולל בערך 70,000 קברים פון פארשידענע תקופות, אַרייַנגערעכנט די קברים פון באַרימטע פיגורן אין דער אידישע געשיכטע.
== קברים פון באקאנטע מענטשן ==
=== פריערדיגע ===
* רבי [[עובדיה מברטנורא|עובדיה]] (דער רע"ב) פון [[ברטנורא]], מפרש פון [[משניות]]
* רבי [[מאיר פאפרס]]
* רבי [[יום טוב צהלון]] המהריט"ץ רב פון צפת
* [[רבי יהודה החסיד (ירושלים)|רבי יהודה החסיד]], מייסד פון דער [[חורבה שול]] לעולי [[אשכנז]] ו[[פוילן]]
* רבי [[יום טוב אלגאזי]] המהרי"ט אלגאזי רב פון ירושלים
* רבי [[חיים בן עטר]] פון [[מאראקא]], דער "[[אור החיים]] הקדוש"
* רבי [[אברהם גרשון פון קיטוב]], שוואגער פון [[בעל שם טוב]]
* [[רבי שלום שרעבי]], דער רש"ש
* רבי [[יוסף זונדל פון סאלאנט]], רבי פון רבי [[ישראל סאלאנטער]]
=== לעצטערע ===
* הרב [[אברהם אלקנה שפירא|אברהם אלקנה כהנא שפירא]], ירושלים, הויפט-רב פון מדינת ישראל
* רבי [[אברהם אבא גראסבארד]], משגיח אין דער [[פאנאוועזשער ישיבה]], בני ברק
* הרב [[אברהם יצחק הכהן קוק]], רב ירושלים יפו והמושבות, ראש ישיבת [[ישיבת מרכז הרב]]
* רבי [[אלעזר אבוחצירא]] (״בבא אלעזר״)
* הרב [[איסר יהודה אונטערמאן]], הויפט רב פון תל אביב, און הויפט רב פון ישראל
* רבי [[בנימין יהושע זילבער]] מ[[בני ברק]] מחבר ספר, אז נדברו
* רבי [[דניאל פריש]] א מקובל, מחבר ספר ״מתוק מדבש״ אויפן [[זוהר הקדוש]]
* רבי [[הלל זאקס]], ראש ישיבת כנסת הגדולה אין [[מודיעין עילית]]
* רבי [[חיים פינחס שיינבערג]] ראש ישיבת תורה אור ירושלים
* רבי [[חיים קאמיל]], ראש ישיבת [[אופקים]], מחבר פון עבודת חיים
* רבי [[יהודה לייב חאסמאן]], מחבר ספר אור יהל און משגיח ישיבת חברון
*הרב [[יוסף סיטרוק|יוסף חיים סיטרוק]], רב פון [[פראנקרייך]], דער הויפט רב פון [[צרפתיש|פראנצויזישן]]
* הרב [[יוסף חיים הכהן]], רב עדת המערבים, אין ירושלים
* הרב [[יוסף חיים פון באגדאד]], מחבר פון ספר ״בן איש חי״
* הרב [[יוסף חיים זאנענפעלד]], רב פון ירושלים, מחבר פון שלמת חיים
* הרב [[יעקב לאנדא]], רב פון [[בני ברק]]
** זון הרב [[משה לייב לאנדא]], שטאט׳ס רב פון [[בני ברק]]
*הרב [[שאול משה זילבערמאן]], [[וויערשאווע]]ר רב
* הרב [[יעקב חיים סופר]], מחבר ספר [[חוקי חיים]], [[כף החיים]] ועוד
** זון הרב [[משה סופר (ירושלים)|משה סופר]], [[סופר סת"ם]], בעל [[צדקה]] ו[[גמ"ח]], מדפיס ספרי כף החיים
***אינייקל רבי [[יצחק שלום סופר]], סופר סת"ם, בעל צדקה וגמ"ח, מדפיס ספרי כף החיים
* הרב [[יצחק יעקב ווייס]], מחבר ספר "מנחת יצחק" ראב"ד [[בד"ץ עדה החרדית]] לכל מקהלות ה[[אשכנזים]] ירושלים
* הרב [[יעקב מוצאפי]], ראב"ד בד"ץ העדה החרדית הספרדית ירושלים
* הרב [[ישראל יצחק פיעקארסקי]], [[ראש ישיבה]] פון דער צענטראלער תומכי תמימים ישיבה אין [[ניו יארק סיטי|ניו יארק]]
*הרב [[מאיר בראנדסדארפער]] פוסק אין דער [[עדה החרדית]]
* הרב [[משה האלבערשטאם]], פוסק און ראש ישיבת ״דברי חיים״ ירושלים
* רבי [[משה חברוני]], ראש [[ישיבת חברון]] ירושלים
* הרב [[משה שפירא]] ראש ישיבת פתחי עולם [[בית וגן]] ירושלים
* הרב [[משה אריה פריינד]], גאב"ד פון עדה החרדית אין ירושלים, ראש ישיבת מוסדות הרמ"א
* הרב [[נחום לעווי]] פון [[שאדיק]]
* רבי [[שלום שוואדראן]], דער ירושאלמער מגיד מישרים
* הרב [[שלמה גורן]], הויפט רב פון ישראל, הויפט רב פון [[צה"ל]]
* הרב [[שמואל סאלאנט]], רב פון ירושלים
=== חסידישע רביס ===
* רבי [[אברהם גאלדמאן (זוועהיל)|אברהם גאלדמאן]] פון זוועהיל.
* רבי [[אברהם חיים ראטה]], [[שומרי אמונים]] רבי.
*רבי [[יחיאל יהושע ראבינאוויטש]], [[ביאלא|ביאלער]] רבי, '''חלקת יהושע'''.
* רבי [[ישראל אלטער]], [[גער (הויף)|גערער]] רבי, דער "בית ישראל".
* הרב [[לוי יצחק הורוויץ|לוי יצחק הלוי הורוויץ]], [[באסטאן (הויף)|באסטאנער רבי]]
* רבי [[משה מרדכי בידערמאן]], לעלאווער רבי
* רבי [[אברהם שלמה בידערמאן]], לעלאווער רבי
* רבי [[שמעון נתן נטע בידערמאן (בני ברק)|שמעון נתן נטע בידערמאן]], לעלאווער רבי
* הרב [[נתן דוד ראזנבוים]], [[נאדווארנא (הויף)|זוטשקער]] רבי אין [[בני ברק]].
* רבי [[שלמה גאלדמאן]], [[זוועהיל (הויף)|זוועהילער]] רבי.
* רבי [[שמחה בונם אלטער]], [[גער (הויף)|גערער רבי]].
=== אנדערע ===
* [[אליעזר בן יהודה]], גרינדער און שאפער דער מאדערנער [[העברעיש|העברעישער]] שפראך
* [[מנחם בעגין]], [[פרעמיער מיניסטער פון ישראל|פרעמיער מיניסטער]] פון ישראל
*[[משה קול]]
* [[הערי פישל]], נדיב און עסקן
* [[יאסעלע ראזנבלאט]], בארימטער [[חזן]]
* [[שמואל יוסף עגנון]], שרייבער
* [[שעלדאן אדלסאן]], [[פילאנטראפ]]
== גאלעריע ==
<gallery>
טעקע:Zkharia Hezir tombs.JPG|קבר זכריה בן יהוידע לעבן דער מערה קבר בני חזיר
טעקע:Yad Avshalom PA180069.JPG|מערת יהושפט
טעקע:Pelagia Grave 1.jpg|קבר חולדה
טעקע:Tomb of Pharao's Daughter.JPG|קבר בת פרעה
טעקע:City of david2.jpg|מערות קבורה אין נחל קדרון
</gallery>
== וועבלינקען ==
{{Commonscat|Mount of Olives Jewish Cemetery}}
* [http://www.mountofolives.co.il/index.aspx אתר "הר הזיתים"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160410033351/http://www.mountofolives.co.il/index.aspx |date=2016-04-10 }} , כולל איתור ומיפוי מצבות ומידע של הקבורים בו
* דו"ח [[מבקר המדינה]] לשנת 2009 - [http://www.mevaker.gov.il/serve/showHtml.asp?bookid=568&id=57&frompage=93&contentid=11041&parentcid=11039&bctype=1&startpage=12&direction=1&sw=1024&hw=698&cn=%F9%E9%F7%E5%ED%20%E1%E9%FA%20%E4%F2%EC%EE%E9%EF%20%E4%E9%E4%E5%E3%E9%20%E1%E4%F8%20%E4%E6%E9%FA%E9%ED,%20%F4%E9%FA%E5%E7%E5%20%E5%E0%E1%E8%E7%FA%E5 שיקום בית העלמין היהודי בהר הזיתים, פיתוחו ואבטחתו]
[[קאַטעגאָריע:הר הזיתים]]
[[קאַטעגאָריע:בתי עלמין]]
{{אזיע-געא-שטומף}}
brl11fhhe5opfi7deqklp2h8p3g371p
פארעוו
0
43900
600925
596093
2026-06-09T16:47:42Z
ן' משה
42115
600925
wikitext
text/x-wiki
'''פאַרעוו''' באדייט אן עסנווארג וואס איז נישט [[מילכיגס|מילכיק]] און נישט [[פליישיג]]. אויך ווערט דאס ווארט פארעוו באניצט אויף א זאך וואס איז נייטראל, ספעציעל אויף איינעם וואס זיין מיינונג וועגן עפעס א זאך איז נישט אהין און נישט אהער.
==מקור==
לויט דער יידישער הלכה, טאר מען נישט מישן מילכיגס און פליישיגס, נאר יעדער איינער מוז מען קאכן און עסן באזונדער. ס'איז אבער פארהאנען א סך עסנווארגן וואס מען מעג עסן סיי מיט מילכיגס סיי מיט פליישיג אזעלכע עסנווארגן זענען פארעוו, למשל, ירקות, [[איי]]ער, [[פיש]] און פרוכט.
אזוי ווי מען עסט ברויט צוזאמען מיט אלע עסנווארגן האבן חז"ל געהייסן באקן ברויט נאר פארעוו, נישט מילכיק און נישט פליישיג, אחוץ ווען מען באקט דאס ברויט אין א ספעציעלער פארעם.
== פויליש פארווע ==
די אויסדריק פויליש פארווע פלעגט ווערן גענוצט ביי די עלטערע אידענעס אויף א זאך וואס איז נישט מילכיג און נישט פליישיג אבער אויך נישט ממש פארעוו.
[[קאַטעגאָריע:יידיש]]
[[קאַטעגאָריע:כשרות]]
{{עסן-שטומף}}
o4olrcow03h2qwo01i643qzutt101gs
600926
600925
2026-06-09T16:48:20Z
ן' משה
42115
600926
wikitext
text/x-wiki
'''פאַרעוו''' באדייט אן עסנווארג וואס איז נישט [[מילכיגס|מילכיק]] און נישט [[פליישיג]]. אויך ווערט דאס ווארט פארעוו באניצט אויף א זאך וואס איז נייטראל, ספעציעל אויף איינעם וואס זיין מיינונג וועגן עפעס א זאך איז נישט אהין און נישט אהער.
==מקור==
לויט דער יידישער הלכה, טאר מען נישט מישן מילכיגס און פליישיגס, נאר יעדער איינער מוז מען קאכן און עסן באזונדער. ס'איז אבער פארהאנען א סך עסנווארגן וואס מען מעג עסן סיי מיט מילכיגס סיי מיט פליישיג אזעלכע עסנווארגן זענען פארעוו, למשל, [[גרינצייג]], [[איי]]ער, [[פיש]] און פרוכט.
אזוי ווי מען עסט ברויט צוזאמען מיט אלע עסנווארגן האבן חז"ל געהייסן באקן ברויט נאר פארעוו, נישט מילכיק און נישט פליישיג, אחוץ ווען מען באקט דאס ברויט אין א ספעציעלער פארעם.
== פויליש פארווע ==
די אויסדריק פויליש פארווע פלעגט ווערן גענוצט ביי די עלטערע אידענעס אויף א זאך וואס איז נישט מילכיג און נישט פליישיג אבער אויך נישט ממש פארעוו.
[[קאַטעגאָריע:יידיש]]
[[קאַטעגאָריע:כשרות]]
{{עסן-שטומף}}
bge1qm7fq26xsk89wvvazdglmah0ogu
רוסישע אינוואזיע אויף אוקראינע
0
53229
600913
599396
2026-06-09T15:09:18Z
Kippi70
1757
אינטערנער לינק
600913
wikitext
text/x-wiki
[[טעקע:2022 Russian invasion of Ukraine.svg|thumb]]
אום 24סטן פעברואר 2022 האט [[רוסלאנד]] אינוואדירט [[אוקראינע]], אין אן אנשטרענגונג צו פארמיידן אוקראינע פון ווערן א מיטגליד אין [[נאט"א]]. פארן אינוואדירן אוקראינע, האט רוסלאנד אנערקענט די שטאטן פון [[דאנעצק]] און [[לוהאנסק]] אלס אומאפהענגיק.<ref>https://www.bbc.com/news/world-europe-56720589</ref> די אינוואזיע האט אנגעהויבן מיט מיסל נאפאדן אויף באטייטיק שטעט ווי רוסלענדישע ארמייען האבן געפאנגען חלקים פון [[כערסאנער גובערניע|כערסאן אבלאסט]].<ref>https://www.reuters.com/world/europe/putin-orders-military-operations-ukraine-demands-kyiv-forces-surrender-2022-02-24/</ref>
די אינוואזיע האט גורם געווען דעם ערגסטן פליטים־קריזיס זייט דער [[צווייטע וועלט-מלחמה|צווייטער וועלט-מלחמה]], מיט מער ווי 8 מיליאן פליטים.
פוטין זאגט אז ער גייט אויסרייניגען אוקריינע פין [[נאציזם|נאציס]].
== אינוואזיע און ווידערשטאנד ==
== רעפערענצן ==
{{רעפליסטע}}
[[קאַטעגאָריע:אוקראינע|רוסיש אינוואזיע]]
[[קאַטעגאָריע:2022]]
o7ztn9p8b7ggs6xtg2rvb7x5jlpjzge
יגדל
0
53307
600915
600444
2026-06-09T15:42:23Z
ן' משה
42115
600915
wikitext
text/x-wiki
{{יתום}}
'''יגדל''' איז א [[פיוט]] וואס [[אשכנזים]] זאגן פארן דאווענען [[שחרית]]. עס איז געבויט אויף די [[י"ג עיקרים]] פונעם [[רמב"ם]], עס הייסט אזוי ווייל עס הייבט זיך אן "יגדל אלוקים חי".
== מחבר ==
אויף דעם זענען דא אן א צאל דעות ווער עס איז דער מחבר, אבער רוב פון די שיטות האבן נישט קיין שום הכרעה, נאר יעדער שרייבט וואס עס דאכט זיך אים.
1) דער [[רמב"ם]], און דאס איז דער איינציגער וואס האט א קראנטער מקור, דער [[יעקב עמדין|יעב"ץ]]{{הערה|"עמודי שמים", [[אלטאנע|אלטונא]], דף קע"ו ע"ב. "סידור בית יעקב", פתיחה לשיר היחוד.}} און דער [[שבט מוסר (ספר)|שבט מוסר]]{{הערה|שבט מוסר אין עטליכע פון זיינע ספרים (סמוכים לעד און אגדת אליהו; ביידע זענען נאכנישט געווען געדרוקט בחייו פונעם יעב"ץ, ממילא האט ער 'נישט' גענומען די ידיעה פון דארט). אזוי איז אויך משמע פונעם מהרשד"ם אין זיין ספר 'בן שמואל' דף צ ע"א.}} שרייבן אזוי. 2) ר' דניאל בן ר' יעקב, 3) ר' יחיאל בן ר' ברוך, 4) ר' דניאל בן ר' יהודה הדיין, 5) ר' דניאל בן ר' דוד, 6) ר' [[שלמה אבן גבירול]], 7) [[עמנואל הרומי]], (וואס דער [[יוסף קארו|בית יוסף]] ברענגט אראפ בסימן ש"ז)
== זאגן דעם פיוט ==
אין לקוטי מהרי"ח ברענגט ער בשם רבי [[פנחס קאריצער]] צו זאגן "יגדל" נאר [[שבת]]. אין ספר סדר היום שרייבט ער, אז זאגן יגדל שבת נאך מוסף מיט א שמחה, איז מכלל עונג שבת.
אין רוב [[סידור|סידורים]] שטייט אריינגעדריקט אז דער [[אר"י הקדוש|אר"י הק']] האט נישט געזאגט דעם פיוט "יגדל" וויבאלד דער מחבר דערפון איז נישט געווען בקי בתורת הקבלה. למעשה האט דער אר"י כמעט נישט געזאגט קיין פיוטים.{{הערה|שער הכוונות: דע לך כי מורי ז"ל לא היה אומר שום פזמון ושום פיוט ובקשה מאלו שסדרו האחרונים כגון ר' שלמה בן גבירל וכיוצא לפי שאלו האחרונים לא ידעו דרכי הקבלה ואינם יודעים מה שאומרים וטועים בס' דבורם בלי ידיעה כלל. ובפרט פזמון "יגדל אלקים חי כו'" וכן וידוי אשמנו באומר ובפועל כו' וכן ביום הכפורים לא היה אומר וידוי של רבינו נסים ור' שם טוב ן' אדרוטל ור' יצחק בן ישראל שתקנו כל אחד וידוי בערבית ושחרית ובמוסף ובמנחה ובנעילה -- לא היה אומר אותם כלל.
אבל היה אומר התפלות והבקשות ופזמונים שתקנו הראשונים כמו תפלת ר"ע ע"ה ותפלת ר' אלעזר בן ערך ותפלת רבי נחוניא בן הקנה ע"ה. וכן היה אומר כל הפיוטים ופזמונים שתיקן ר' אליעזר הקליר, הלא המה במחזור האשכנזים -- לפי שכל אלו הראשונים תקנו דבריהם עפ"י חכמת האמת והיו יודעים מה שתקנו. ואף גם אם הם באמצע ברכות יוצר היה אומרם לפי שהם היו תנאים והיו יודעים מה היו מתקנים, וכל דבריהם היו מיוסדים על פי האמת.}}
פון דער אנדערער זייט איז דער [[של"ה הק']] וועלכער איז אויך געווען גאר גרויס בתורת הנסתר פארענטפערט די קשיות פונעם אר"י, שטארק משבח דעם שיר און בלייבט אז מען זאל עס יא זאגן און האט אפילו געמאכט א פירוש אויף דעם.
== דער פיוט ==
פאלגנד איז דער פיוט:
יִגְדַּל אֱלֹקִים חַי וְיִשְׁתַּבַּח/נִמְצָא וְאֵין עֵת אֶל מְצִיאוּתוֹ<br>
אֶחָד וְאֵין יָחִיד כְּיִחוּדוֹ/נֶעְלָם וְגַם אֵין סוֹף לְאַחְדּוּתוֹ<br>
אֵין לוֹ דְמוּת הַגּוּף וְאֵינוֹ גּוּף/לֹא נַעֲרֹךְ אֵלָיו קְדֻשָּׁתוֹ<br>
קַדְמוֹן לְכָל דָּבָר אֲשֶׁר נִבְרָא/רִאשׁוֹן וְאֵין רֵאשִׁית לְרֵאשִׁיתוֹ<br>
הִנּוֹ אֲדוֹן עוֹלָם לְכָל נוֹצָר/יוֹרֶה גְּדֻלָּתוֹ וּמַלְכוּתוֹ<br>
שֶׁפַע נְבוּאָתוֹ נְתָנוֹ/אֶל אַנְשֵׁי סְגֻלָּתוֹ וְתִפְאַרְתּוֹ<br>
לֹא קָם בְּיִשְׂרָאֵל כְּמֹשֶׁה עוֹד/נָבִיא וּמַבִּיט אֶת תְּמוּנָתוֹ<br>
תּוֹרַת אֱמֶת נָתַן לְעַמּוֹ קֵל/עַל יַד נְבִיאוֹ נֶאֱמַן בֵּיתוֹ<br>
לֹא יַחֲלִיף הָקֵל וְלֹא יָמִיר/דָּתוֹ לְעוֹלָמִים לְזוּלָתוֹ<br>
צוֹפֶה וְיוֹדֵעַ סְתָרֵינוּ/מַבִּיט לְסוֹף דָּבָר בְּקַדְמָתוֹ<br>
גּוֹמֵל לְאִישׁ חָסִיד כְּמִפְעָלוֹ/נוֹתֵן לְרָשָׁע רָע כְּרִשְׁעָתוֹ<br>
יִשְׁלַח לְקֵץ יָמִים מְשִׁיחֵנוּ/לִפְדּוֹת מְחַכֵּי קֵץ יְשׁוּעָתוֹ<br>
מֵתִים יְחַיֶּה קֵל בְּרֹב חַסְדּוֹ/בָּרוּךְ עֲדֵי עַד שֵׁם תְּהִלָּתוֹ<br>
אֵלֶּה שלוש עֶשְׂרֵה לְעִקָּרִים/הֵן הֵם יְסוֹד דַּת קֵל וְתוֹרָתו<br>
תּוֹרַת מֹשה אֱמֶת וּנְבוּאָתוֹ/בָּרוּךְ עֲדֵי עַד שם תְּהִלָּתוֹ<br>
==רעפערענצן ==
{{רעפליסטע}}
[[קאַטעגאָריע:פיוטים]]
cu5vu900pnhuuaty7fdrnye5zxwgjrf
סופר סת"ם
0
54954
600921
2026-06-09T16:38:57Z
ן' משה
42115
אַרטיקל־קעפּל אַריבער צו [[סופר]]
600921
wikitext
text/x-wiki
#ווייטערפירן [[סופר]]
d6thjy56mofqpqeeuyh3xhhjhvs23ew
בד"ץ עדה החרדית
0
54955
600922
2026-06-09T16:39:50Z
ן' משה
42115
אַרטיקל־קעפּל אַריבער צו [[עדה החרדית]]
600922
wikitext
text/x-wiki
#ווייטערפירן [[עדה החרדית]]
oz9lwkcum9rycwoblwj31vp35jtoi3m
דרייווער לייסענס
0
54956
600932
2026-06-09T18:20:13Z
ן' משה
42115
אַרטיקל־קעפּל אַריבער צו [[שאפער-ליצענץ]]
600932
wikitext
text/x-wiki
#ווייטערפירן [[שאפער-ליצענץ]]
4zw0fwjxgl1r2zspnbqivwudw1a3ksg
חוסטער ראיאן
0
54957
600933
2026-06-09T19:39:52Z
ן' משה
42115
געשאַפֿן בלאַט מיט '{{Infobox settlement | name = חוסטער ראיאן | native_name = Хустський район | native_name_lang = uk | settlement_type = ראיון | coordinates = {{coord|48.18|N|23.29|E|display=inline,title}} | subdivision_type = מדינה | subdivision_name = [[אוקריינע]] | subdivision_type1 = אבלאסט | subdivision_name1 = [[זאקרפאטיע אבלאסט]] | seat_type = אדמיניסטראטיווער צענטער | seat = ח...'
600933
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = חוסטער ראיאן
| native_name = Хустський район
| native_name_lang = uk
| settlement_type = ראיון
| coordinates = {{coord|48.18|N|23.29|E|display=inline,title}}
| subdivision_type = מדינה
| subdivision_name = [[אוקריינע]]
| subdivision_type1 = אבלאסט
| subdivision_name1 = [[זאקרפאטיע אבלאסט]]
| seat_type = אדמיניסטראטיווער צענטער
| seat = [[חוסט]]
| established_date = 2020
| area_total_km2 = בערך 1,200
| population_total = בערך 250,000
| population_as_of = 2022
| timezone = EET
| utc_offset = +2
| timezone_DST = EEST
| utc_offset_DST = +3
}}
'''חוסטער ראיאן''' (אוקריינע: [[Хустський район]]) איז א [[ראיאן]] אין מערב [[אוקריינע]], אין דער [[זאקרפאטיע אבלאסט]]. דער אדמיניסטראטיווער צענטער איז די שטאט [[חוסט]].
== געאגראפיע ==
דער ראיאן געפינט זיך אין דער קארפאטישע בארג-געגנט אין דרום־מערב אוקריינע. ער גרעניצט זיך מיט אנדערע ראיאנען פון זאקרפאטיע אבלאסט און איז נאענט צו דער גרענעצ מיט [[רומעניע]]. די לאנדשאפט באשטייט פון בארג-קייטן, טאלן, טייכן און וואלד-געגנטער.
דער ראיאן איז א טייל פון דער ברייטער היסטארישער און קולטורעלער געגנט [[טראנסקארפאטיע]].
== אדמיניסטראטיווע רעפארם ==
אין 2020 האט אוקריינע דורכגעפירט א נאציאנאלע אדמיניסטראטיווע רעפארם, אין וועלכער קלענערע ראיאנען זענען צוזאמענגעפירט געווארן אין גרעסערע אדמיניסטראטיווע איינהייטן. אין דעם ראם איז געשאפן געווארן דער מאדערנער חוסטער ראיאן.
== היסטאריע ==
די טעריטאריע פונעם היינטיקן ראיאן איז היסטאריש געשטאנען אונטער פארשיידענע הערשאפטן, אריינגערעכנט:
* דער קעניגרייך [[אונגארן]]
* [[אוסטרייך-אונגארן]]
* [[טשעכאסלאוואקיי]]
* דער [[סאוועטן פארבאנד]]
זינט 1991 איז די געגנט א טייל פון אומאפהענגיקער [[אוקריינע]].
== באפעלקערונג ==
די באפעלקערונג איז עטניש פארשידארטיג און באשטייט פון אוקריינער, אונגארן און אנדערע מינאריטעטן. די ראיאן האט א שטארקע רוראלע באזע מיט קליינע שטעטלעך און דערפערץ
אין דער געגנט האבן עקזיסטירט ביז דער חורבן-תקופה אידישע קהילות, וועלכע האבן געשפילט א באדייטנדיקע ראלע אין לאקאלער אנטוויקלונג.
== עקאנאמיע ==
די עקאנאמיע איז בעיקר באזירט אויף:
* לאנדווירטשאפט
* האלץ און פאררעכטונג פון נאטירלעכע רעסורסן
* קליינע אינדוסטריע
* טוריזם, ספעציעל נאטור-באזירטע און קארפאטישע רייזעס
== קולטור און נאטור ==
דער ראיאן איז באקאנט פאר טראדיציאנעלע קארפאטישע קולטור, פאלקלאר, און נאטירלעכע באזוכס-פונקטן. די בערגישע לאנדשאפט ציט טוריסטן פאר וואנדערונגען און נאטור-אקטיוויטעטן.
== זען אויך ==
* [[זאקרפאטיע אבלאסט]]
* [[חוסט]]
* [[טראנסקארפאטיע]]
== רעפערענצן ==
<references/>
cb3u7gkucjdipbviu6thadqj5xbmbn0
600934
600933
2026-06-09T20:17:15Z
ן' משה
42115
געשאפן דורך איבערזעצן דעם בלאט "[[:en:Special:Redirect/revision/1346849353|Khust Raion]]"
600934
wikitext
text/x-wiki
{{יישוב|נאמען=Khust Raion|בילד=|מאפע=Khust Raion 2020.svg|אפטייל נאמען={{UKR}}|דיסטריקטן אין ראיאן=2022}}
[[קאַטעגאָריע:קאארדינאטן אויף וויקידאטן]]
m37s7e055x7c1bg2s66s6nl3gnm83g8
600935
600934
2026-06-09T20:21:03Z
ן' משה
42115
600935
wikitext
text/x-wiki
{{יישוב|נאמען=Khust Raion|בילד=|מאפע=Khust Raion 2020.svg|אפטייל נאמען={{UKR}}|דיסטריקטן אין ראיאן=2022}}
{{Infobox settlement
| name = חוסטער ראיאן
| native_name = Хустський район
| native_name_lang = uk
| settlement_type = ראיון
| coordinates = {{coord|48.18|N|23.29|E|display=inline,title}}
| subdivision_type = מדינה
| subdivision_name = [[אוקריינע]]
| subdivision_type1 = אבלאסט
| subdivision_name1 = [[זאקרפאטיע אבלאסט]]
| seat_type = אדמיניסטראטיווער צענטער
| seat = [[חוסט]]
| established_date = 2020
| area_total_km2 = בערך 1,200
| population_total = בערך 250,000
| population_as_of = 2022
| timezone = EET
| utc_offset = +2
| timezone_DST = EEST
| utc_offset_DST = +3
}}
'''חוסטער ראיאן''' (אוקריינע: [[Хустський район]]) איז א [[ראיאן]] אין מערב [[אוקריינע]], אין דער [[זאקארפאטיע גובערניע]]. דער אדמיניסטראטיווער צענטער איז די שטאט [[חוסט]].
== געאגראפיע ==
דער ראיאן געפינט זיך אין דער קארפאטישע בארג-געגנט אין דרום־מערב אוקריינע. ער גרעניצט זיך מיט אנדערע ראיאנען פון זאקרפאטיע אבלאסט און איז נאענט צו דער גרענעצ מיט [[רומעניע]]. די לאנדשאפט באשטייט פון בארג-קייטן, טאלן, טייכן און וואלד-געגנטער.
דער ראיאן איז א טייל פון דער ברייטער היסטארישער און קולטורעלער געגנט [[טראנסקארפאטיע]].
== אדמיניסטראטיווע רעפארם ==
אין 2020 האט אוקריינע דורכגעפירט א נאציאנאלע אדמיניסטראטיווע רעפארם, אין וועלכער קלענערע ראיאנען זענען צוזאמענגעפירט געווארן אין גרעסערע אדמיניסטראטיווע איינהייטן. אין דעם ראם איז געשאפן געווארן דער מאדערנער חוסטער ראיאן.
== היסטאריע ==
די טעריטאריע פונעם היינטיקן ראיאן איז היסטאריש געשטאנען אונטער פארשיידענע הערשאפטן, אריינגערעכנט:
* דער קעניגרייך [[אונגארן]]
* [[אוסטרייך-אונגארן]]
* [[טשעכאסלאוואקיי]]
* דער [[סאוועטן פארבאנד]]
זינט 1991 איז די געגנט א טייל פון אומאפהענגיקער [[אוקריינע]].
== באפעלקערונג ==
די באפעלקערונג איז עטניש פארשידארטיג און באשטייט פון אוקריינער, אונגארן און אנדערע מינאריטעטן. די ראיאן האט א שטארקע רוראלע באזע מיט קליינע שטעטלעך און דערפערץ
אין דער געגנט האבן עקזיסטירט ביז דער חורבן-תקופה אידישע קהילות, וועלכע האבן געשפילט א באדייטנדיקע ראלע אין לאקאלער אנטוויקלונג.
== עקאנאמיע ==
די עקאנאמיע איז בעיקר באזירט אויף:
* לאנדווירטשאפט
* האלץ און פאררעכטונג פון נאטירלעכע רעסורסן
* קליינע אינדוסטריע
* טוריזם, ספעציעל נאטור-באזירטע און קארפאטישע רייזעס
== קולטור און נאטור ==
דער ראיאן איז באקאנט פאר טראדיציאנעלע קארפאטישע קולטור, פאלקלאר, און נאטירלעכע באזוכס-פונקטן. די בערגישע לאנדשאפט ציט טוריסטן פאר וואנדערונגען און נאטור-אקטיוויטעטן.
== זען אויך ==
* [[זאקארפאטיע גובערניע]]
* [[חוסט]]
* [[טראנסקארפאטיע]]
== רעפערענצן ==
<references/>
[[קאַטעגאָריע:קאארדינאטן אויף וויקידאטן]]
n1nhzovoc9z43915dorw1ctuehnx9al