ווארט

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="yi">
  <siteinfo>
    <sitename>װיקיפּעדיע</sitename>
    <dbname>yiwiki</dbname>
    <base>https://yi.wikipedia.org/wiki/%D7%94%D7%95%D7%99%D7%A4%D7%98_%D7%96%D7%99%D7%99%D7%98</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.14</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">מעדיע</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">באַזונדער</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">רעדן</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">באַניצער</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">באַניצער רעדן</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">װיקיפּעדיע</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">װיקיפּעדיע רעדן</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">טעקע</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">טעקע רעדן</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">מעדיעװיקי</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">מעדיעװיקי רעדן</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">מוסטער</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">מוסטער רעדן</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">הילף</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">הילף רעדן</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">קאַטעגאָריע</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">קאַטעגאָריע רעדן</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">פארטאל</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">פארטאל רעדן</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">יחידה</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">שיחת יחידה</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">אירוע</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">שיחת אירוע</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>ווארט</title>
    <ns>0</ns>
    <id>626</id>
    <revision>
      <id>601930</id>
      <parentid>587566</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T10:55:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>פוילישער</username>
        <id>339</id>
      </contributor>
      <comment>געשאפן דורך איבערזעצן דעם בלאט &quot;[[:he:Special:Redirect/revision/41673186|מילה (בלשנות)]]&quot;</comment>
      <origin>601930</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1176" sha1="o5symy0f4h79mh6pjefuhzpvsp6r0wd" xml:space="preserve">'''אַ ווארט''' איז אַ גרונט־איינהייט אין א [[שפראך|שפראַך]] וואָס ווערט כאַראַקטעריזירט דורך אַן אייגענאַרטיקן באַדייט און [[פאנעטיק|פֿאָנעטישן]] אויסדרוק אין דער [[רעדן|גערעדטער]] שפּראַך. שפראַכן מיט אַ [[שריפט|געשריבענער]] סיסטעם האָבן אויך אַ גראַפֿישע רעפרעזענטאַציע פֿון ווערטער אין [[שרייבן|שריפֿט]].

[[עטימאלאגיע]] באַהאַנדלט די שטודיע פֿון די אָפשטאַמונגען פֿון ווערטער: ווען  זענען זיי דערשינען אין דער שפראַך, פֿון וועלכן מקור, און ווי זייער פֿאָרעם און באַדייטונג האָבן זיך געביטן.

א געצייג פארן זאַמלען און אַנאטירן דעם [[וואקאבולאר|וואקאבולאַר]] פון א באשטימטער שפראַך איז דאס [[ווערטערבוך]].
[[קאַטעגאָריע:לינגוויסטיק]]
[[קאַטעגאָריע:ווערטער]]</text>
      <sha1>o5symy0f4h79mh6pjefuhzpvsp6r0wd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>601937</id>
      <parentid>601930</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T11:45:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>פוילישער</username>
        <id>339</id>
      </contributor>
      <origin>601937</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4933" sha1="6z35pvbqy1xzhp2dnfhlgzob27dpnxz" xml:space="preserve">'''אַ ווארט''' איז אַ גרונט־איינהייט אין א [[שפראך|שפראַך]] וואָס ווערט כאַראַקטעריזירט דורך אַן אייגענאַרטיקן באַדייט און [[פאנעטיק|פֿאָנעטישן]] אויסדרוק אין דער [[רעדן|גערעדטער]] שפּראַך. שפראַכן מיט אַ [[שריפט|געשריבענער]] סיסטעם האָבן אויך אַ גראַפֿישע רעפרעזענטאַציע פֿון ווערטער אין [[שרייבן|שריפֿט]]. אַ '''װאָרט''' אַן עיקר טײל פֿון דער געבוי פון א [[פראזע (לינגוויסטיק)|פֿראַזע]] און א [[זאץ|זאַץ]].

[[עטימאלאגיע]] באַהאַנדלט די שטודיע פֿון די אָפשטאַמונגען פֿון ווערטער: ווען  זענען זיי דערשינען אין דער שפראַך, פֿון וועלכן מקור, און ווי זייער פֿאָרעם און באַדייטונג האָבן זיך געביטן.

א געצייג פארן זאַמלען און אַנאטירן דעם [[וואקאבולאר|וואקאבולאַר]] פון א באשטימטער שפראַך איז דאס [[ווערטערבוך]].

צוויי ווערטער וואס מען רעדט אויס גלייך ווערן גערופן &quot;האמאפאנען&quot;.

א [[ווערטערבוך]] קען אויף זיין א ליסטע פון ווערטער מיט זייער טייטש אויף אן אנדער [[שפראך]]. א [[טעזארוס]] ברענגט צוזאמען ווערטער וואס זענען [[סינאנים|סינאנימען]].

א ווארט איז געבויט פון (איינעם אדער מער) [[טראף|טראַפֿן]].

== קאטעגאריעס פון ווערטער ==
ס'זענען דא אכט קאטעגאריעס אונטער וועלכע ווערטער פאלן אריין. מ'קען עס צעטיילן אין מער אויך, אבער באופן כללי איז אנגענומען איינטיילן אין אכט. פֿאלגנד זענען די אכט חלקים פון שפראך זייער בקיצור אין אידיש:

; 1. [[סובסטאנטיוו|זאכווארט]] (noun)

א נאמען פון א מענטש, חפץ, אדער באגריף.

ביישפילן: טיש, בענקל, שטאט, מענטש, משה, בערל, לייכזיניגקייט, העראאיזם.

; 2. [[פראנאם|פּראָנאָם]] (pronoun)

א ווארט וואס באציט זיך צו א זאכווארט אבער דערמאנט נישט דעם נאמען אליין.

ביישפילן: איך, ער, זי, עס, דו, עץ, ענק, איר, אונז.

; 3. [[ווערב]] (טאט-ווארט) (verb)

א פעולה; עפעס וואס איינער טוט.

ביישפילן: גיין, קומען, עסן, שלאפן, טראכטן, לויפן, אויפהייבן, קוקן, קריכן. ׳זיין׳ און ׳האבן׳ זענען אויך ווערבן.

; 4. [[אדיעקטיוו|אַדיעקטיוו]] (adjective)

עפעס וואס שילדערט דעם מצב פון א זאכווארט אדער פראנאם.

ביישפילן: גרויס, קליין, לאנג, קורץ, שווארץ, ווייס, ביטער, זיס, קלוג, נאריש, פול, ליידיג, מזל'דיג, טרויעריג, פרייליך.

; 5. [[אדווערב|אַדווערב]] (adverb)

עפעס וואס שילדערט א ווערב

ביישפילן: שנעל, שטאט, אויסנווייניג, אינעווייניג, אויבנאויף, אוועק, אהער, אהין, אויבן, אונטן, אינמיטן.

אן אדווערב איז אויך עפעס וואס שילדערט אן אדיעקטיוו.

ביישפילן: זייער בלוי, שטארק אפגעשוואכט, לאנג פארטראכט, צו פארשלאפן, אינאיינעם פארכאפט. (אין געוויסע פעלער קען עס אויך זיין עפעס וואס שילדערט א צווייטן אדווערב: זייער שנעל, גאר שטאט, אינגאנצן אויבן.)

; 6. [[פרעפאזיציע|פּרעפּאָזיציע]] (preposition)

עפעס וואס איז מחבר א זאכווארט אדער פראנאם צום קומענדיגן זאכווארט/פראנאם

ביישפילן: אין, צו, פון, אויף, אונטער, איבער, פאר, נאך, מיט, אָן.

; 7. [[קאניונקציע|קאָניונקציע]] (conjunction)

עפעס וואס איז מחבר איין חלק פונעם זאץ צו א צווייטן

ביישפילן: און, אבער, ווייל, אדער, אז, אלס, ווי, ווען.

; 8. אינטעריעקציע (interjection)

א שטארקער אויסרוף וואס דריקט אויס די געפילן.

ביישפילן: אוי! הער אויף! אופס! פעך! וואה!
[[קאַטעגאָריע:לינגוויסטיק]]
[[קאַטעגאָריע:ווערטער]]</text>
      <sha1>6z35pvbqy1xzhp2dnfhlgzob27dpnxz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ה'תרפ&quot;ה</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15769</id>
    <revision>
      <id>601923</id>
      <parentid>458215</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T21:59:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>601923</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3689" sha1="m1ubob0amvsnj8pgrp86h2whp70kqxt" xml:space="preserve">{{יידיש יאר באשרייבונג|יידיש יאר=5685|גוישער חודש אנפאנג=9|גוישער טאג אנפאנג=29|גוישער חודש ענדע=9|גוישער טאג ענדע=18|צאל פון די טעג=355}}

== געבוירן ==

* י' תשרי – הרב אליעזר הגר, אדמו&quot;ר מסערט וויזשניץ. (נפטר ה'תשע&quot;ה)
* י&quot;א תשרי – הרב [[דוד משה ראזנבוים|דוד משה רויזנבוים]], אדמו&quot;ר מקרעטשניף. (נפטר ה'תשכ&quot;ט)
* ט&quot;ו כסלו – עד קאטש, בירגערמייסטער פון ניו יארק סיטי.
* י&quot;ח טבת – הרב שלמה קארליבאך, באקאנט אלס דער '''&quot;טאנצנדער רב&quot;'''. (נפטר ה'תשנ&quot;ה)
* ט' אדר – מנחם שטערן, פראפעסאר פון אידישער געשיכטע, פון די גרויסע פארשער פון דער תקופה פון בית שני. (דערמארדעט ה'תשמ&quot;ט)
* י&quot;ד אדר – מרדכי אלקחי, א מיטגליד פון אצ&quot;ל, פון די '''עולי הגרדום'''. (אויסגעפירט ה'תש&quot;ז)
* י&quot;ב ניסן – העלגע דאן, א האלענדישע אידישע מיידל, וואס אירע לעצטע טעג אונטער דער נאצישער הערשאפט זענען באשריבן אין איר טאגבוך. (דערמארדעט ה'תש&quot;ג)
* כ&quot;א ניסן – הרב [[דוד משה ליבערמאן]], רב פון '''''[[קהל שומרי הדת]]''''' אין [[אנטווערפן]], און פון די גרינדער און מיטגלידער פונעם נשיאות פון [[מרכז רבני אירופה]].

== נפטר ==

* '''ג' אייר''' – נפטר רבי [[ישעיה שטיינער]], רבי ישעיהלע קערסטירער

==קאלענדאר==
&lt;!--  Auto Hebrew calndar - version 27/05/2007 --&gt;
{{קעפל יידישן קאלענדאר|5685}}
{{חודש אינעם יידישן קאלענדאר|תשרי|1924|9|29|1980|1|55311|11125|11125|44444|45211|11111}}
{{חודש אינעם יידישן קאלענדאר|חשוון|1924|10|29|1980|0|11111|11111|11111|11111|11111|11111}}
{{חודש אינעם יידישן קאלענדאר|כסליו|1924|11|28|1980|1|11111|11111|11111|11111|11114|44444}}
{{חודש אינעם יידישן קאלענדאר|טבת|1924|12|28|1980|0|44111|11113|11111|11111|11111|11110}}
{{חודש אינעם יידישן קאלענדאר|שבט|1925|1|26|1970|1|11111|11111|11114|11111|11111|11111}}
{{חודש אינעם יידישן קאלענדאר|אדר|1925|2|25|1970|0|11111|11111|11344|11111|11111|11110}}
{{חודש אינעם יידישן קאלענדאר|ניסן|1925|3|26|1970|1|11111|11111|11125|44444|52111|11111}}
{{חודש אינעם יידישן קאלענדאר|אייר|1925|4|25|1970|0|11111|11111|11121|11411|11111|11110}}
{{חודש אינעם יידישן קאלענדאר|סיון|1925|5|24|1970|1|11112|52111|11111|11111|11111|11111}}
{{חודש אינעם יידישן קאלענדאר|תמוז|1925|6|23|1970|0|11111|11111|11111|13111|11111|11110}}
{{חודש אינעם יידישן קאלענדאר|אב|1925|7|22|1970|1|11111|11131|11112|11111|11111|11111}}
{{חודש אינעם יידישן קאלענדאר|אלול|1925|8|21|1970|0|11111|11111|11111|11111|11111|11120}}
{{פיסל יידישן קאלענדאר}}

==געשעענישן==
* די [[בוך]] [[מיין קאמפף]] איז דערשינען געווארן.
* [[ייווא]] אינסטיטוציע איז געגרינדעט.

==געבוירן==
*[[י&quot;ח טבת]] - [[שלמה קארליבאך]].

==נפטר געווארן==

{{קאטעגאריע און נאוויגאציע פארן יידישן יאר|5685}}</text>
      <sha1>m1ubob0amvsnj8pgrp86h2whp70kqxt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>עזרא</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21903</id>
    <revision>
      <id>601916</id>
      <parentid>599657</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T19:15:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>פוילישער</username>
        <id>339</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>601916</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6425" sha1="brabmaqszvggece4swh1xrald6mos6c" xml:space="preserve">{{אישיות}}
[[טעקע:Esdras-Ezra.jpg|קליין|ממוזער| עזרא הסופר עבדא דקודשא בריך הוא]]
'''עזרא''' איז געווען א מנהיג פונעם יידישן פאלק וואס איז צוריקגעקומען פון [[גלות בבל]] אין [[ארץ ישראל]] אויפצובויען דעם צווייטן [[בית המקדש]], בערך אין יאר [[ג'ש]]. ער איז געווען א מיוחס'דיגער [[כהן]] א זון פון שריה הכהן פון בית צדוק.

דער פערסישער מלך [[ארתחשסתא]] האט געגעבן עזרא רשות צו פירן די יידן צוריק קיין ארץ ישראל, אבער ווייניג יידן זענען געקומען מיט אים. פון די לוויים איז כמעט קיינער נישט געקומען. ווען עזרא איז אנגעקומען איז ער געוואויר געווארן אז די יידן אין ארץ ישראל זענען געווארן אסימילירט צווישן די גויים, און אסאך פון זיי האבן חתונה געהאט מיט גוי'אישע ווייבער. ער האט זיי געמאכט אלע שווערן אז זיי וועלן זיך אפטיילן פון די פרעמדע ווייבער.

עזרא האט איינגעפירט:
* אז מען זאל שרייבן א [[ספר תורה]] אין [[כתב אשורי]].
* אז מען זאל רופן די [[חדשים]] מיט די [[בבל]]ישע נעמען ניסן, אייר, א.א.וו. אנשטאט די אלטע נעמען (אביב, זיו, ירח איתנים, בול). 

עזרא הסופר איז געשטארבן [[ט' טבת]] אין יאר .

[[יוסיפון]] שרייבט אין [[קדמוניות היהודים]] אז עזרא ליגט באגראבן אין [[ירושלים]]. אבער ס'איז פאראן א מסורה אז עזרא ליגט אין [[באסרא]] איו בבל (היינט איז דאס [[איראק]]). במשך הונדערטער יארן פלעגן יידן גיין אויף זיין ציון.

== תקנות עזרא ==

די [[גמרא]] ([[מסכת ברכות|ברכות]] כ&quot;ב:; ו[[מסכת בבא קמא|בבא קמא]] פ&quot;ב.) ברענגט צען תקנות וואס עזרא האט מתקן געווען:

# מ'זאל ליינען די [[תורה]] יעדן מאנטאג און דאנערשטאג (בכדי ס'זאל נישט זיין דריי טעג איינס נאך אנאנד אן תורה, ווי אויך שבת צו [[מנחה]] (פאר די וואס האבן פארפעלט דאס תורה ליינען אינמיטן דער וואך. 
# מ'זאל ליינען די [[תוכחה]] פאר שבועות (פרשת [[בחקתי]]) און פאר [[ראש השנה]] (פרשת [[כי תבא]]) ווייל „תכלה שנה וקללותיה&quot; (מגילה לא:). 
# די [[בית דין|בתי דינים]] זאלן זיצן יעדן מאנטאג און דאנערשטאג (די זענען געווען די מארק טעג).
# מ'זאל וואשן די קליידער דאנערשטאג (כדי צו האבן צייט פרייטאג פאר די אנדערע הכנות אויף שבת). 
# עסן [[קנאבל]] פרייטאג צונאכט. 
# די ווייבער זאלן פריש ברויט יעדן אינדערפרי. 
# די ווייבער זאלן גיין אנגעטון אונטערקליידער (וועגן [[צניעות]]).
# א ווייב זאל זיך גוט קעמן די האר מיט א קאם איידער זי טובל'ט זיך אין דער [[מקוה]]. 
# פעדלערס זאלן ארומדריין די שטעט פארקויפן צירינג. 
# א [[בעל קרי]] טאר נישט לערנען תורה ביז ער טובל'ט זיך ([[טבילת עזרא]]).

== משפחה ==
עזרא איז געווען א זון פון [[שריה (כהן גדול)|שריה הכהן]], וואס איז געווען פון די [[הכהנים בני צדוק|כהנים בני צדוק]], און [[נבוכדנאצר דער צווייטער|נבוכדנצר]] האט אים גע׳הרג׳עט ביים [[חורבן בית ראשון]]. לויט [[רש&quot;י]] איז דער ברודער פון עזרא געווען יהוצדק, פֿאָטער פון [[יהושע בן יהוצדק כהן גדול|יהושע הכהן הגדול]] אין אָנהייב פון דער תקופה פון [[שיבת ציון]]. דאס נעמט זיך ווייל סיי עזרא און סיי יהוצדק ווערן גערופֿן זין פון [[שריה]]. 

חז״ל זאָגן אז [[רבי אלעזר בן עזריה]] איז געווען אן אייניקל דור עשירי פון עזרא.

==הנצחת עזרא הסופר במדינת ישראל==
*אין תל אביב איז געגרינדעט געווארן א שכונה וואס האט געהייסן נאך אים, [[שכונת עזרא]].
*עס איז געגרינדעט געווארן א מושב מיטן נאמען [[בית עזרא]], א מושב (פון די מושבים באוועגונג) אויפן דרום ברעג פלאן, צווישן [[אשדוד]] און [[אשקלון]].
*אויף זײן נאמען איז געגרינדעט געװארן די [[תנועת עזרא]]־באװעגונג, א נאציאנאלע רעליגיעזע יוגנט־באװעגונג.
*די [[אגודת עזרא]], א פארבאנד פאר לערנען העברעאישע שפראך, געגרינדעט אין שטעטל [[פלאנסק]] אין 1900 דורך [[דוד בן גוריון]], וועלכער איז דעמאלט געווען פערצן יאר אלט, איז געגרינדעט געווארן אויף זיין נאמען, צוזאמען מיט אנדערע מיטגלידער, אריינגערעכנט [[שלמה צמח]], [[יצחק כבשנה]] און [[שמואל פוקס]].{{הערה|1=פורן, ז' (1986). '''דוד בן-גוריון, מייסד מדינת ישראל'''. ירושלים: [[קרן קיימת לישראל]], המחלקה לחינוך, עמ' 15.}}
*עזרא גאס, ירושלים.
*עזרא גאס, בני ברק.

== זע אויך ==
* [[ספר עזרא]]

[[קאַטעגאָריע:כהנים]]
[[קאַטעגאָריע:אנשי כנסת הגדולה]]
[[קאַטעגאָריע:פערזענלעכקייטן אין תנ&quot;ך]]
[[קאַטעגאָריע:תקופת בית שני]]
[[קאַטעגאָריע:מנהיגים פון כלל ישראל]]</text>
      <sha1>brabmaqszvggece4swh1xrald6mos6c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ירושלים לייכטע באנען</title>
    <ns>0</ns>
    <id>28408</id>
    <revision>
      <id>601931</id>
      <parentid>600686</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T10:59:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>פוילישער</username>
        <id>339</id>
      </contributor>
      <origin>601931</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12002" sha1="09ugwklkdjrpn31wfp9zsw8b42u4x3o" xml:space="preserve">{{אינפאקעסטל באן ליניע
|נאמען=ירושלים לייכטע באנען
|
|פארוואלטער= כפיר
|בילד=Jerusalem LRT Hertzel street May 2025.jpg|טיפ=[[טראמוויי]]|אמטשפראך נאמען=הרכבת הקלה בירושלים|באשרייבונג=די רויטע ליניע אין [[הערצל בולעוואר (ירושלים)|הערצל בולעוואר]], מאי 2025|לאקאציע=[[ירושלים]], {{פאן ישראל}}|ליניעס=רויטע ליניע ארבעט{{ש}}גרינע און בלויע ליניעס ווערן געבויט|אפן=2011|אייגנטומער=J-Net|אפשטאנד=1,435 מילימעטער|סטאנציעס=רויטע ליניע: 34
גרינע ליניע: 36{{ש}}
בלויע ליניע: 53|על=750 וואלט דירעקטע שטראם (DC), אויבן}}
[[טעקע:קווי רכבת קלה מרכזיים ירושלים.png|טעקסט=ירושלים טראם־ליניעס|קליין|ליניעס אין דער ירושלים טראַם־סיסטעם]]
{{ירושלים רויטע ליניע}}'''ירושלים לייכטע באנען''' איז א פובליקע טראנספארט סיסטעם צו פֿירן מאַסן דורך טראַמען. די טראַמען נעצווערק אין [[ירושלים]] איז געפלאַנט צו האָבן דריי צענטראלע ליניעס: '''די רויטע ליניע''' (נווה יעקב–הדסה עין כרם), '''די גרינע ליניע''' (הר הצופים–גילה) וואָס ווערט עפֿענען במשך 2026, און '''די בלויע ליניע''' (רמות–גילה) וואָס וועט עפֿענען ביסלעכווייז צווישן די יאָרן 2029–2031.[[טעקע:Light Railway Jaffa Street.jpg|קליין|250px|דער טראמוויי אויף יפו גאס]]
[[טעקע:Light rail tracks on Herzl Blvd 2.jpg|קליין|250px|קאנסטרוקציע פון דער רויטע ליניע אויף הערצל בולעווארד]]
די ערשטע ליניע, וואָס האט געעפֿנט אין 2010 און איז פֿאַרלענגערט געווארן אין 2025, איז די רויטע רוטע וואס לויפט פון [[נווה יעקב]] אין צפון, ביז [[הדסה עין כרם]] [[שפיטאל]] אין דרום. די רוטע איז היינט לאנג 22 [[קילאמעטער]], און האקט א דורך פארנומענע [[שאסיי]]ען אין ירושלים, ספעציעל די [[יפו גאס]]. 

דער [[פלאן]] האט געלויטעט אז די [[יפו גאס]] זאל ווערן פארמאכט פאר אנדערן פארקער, און בלויז די באַן קען אריבער פארן די גאס. 

די באן דארף זיין פריינטליך צום [[געגנט]], און וועט נישט פארפעסטיקן די [[לופט]], ווי אויך וועט זי האבן די דורכגאנג ביי גאס [[ראג]]ן, וואו זי וועט נישט מוזן ווארטן אויף רויטע לעקטערס, צו אפשטעלן די באן אזוי אז זי וועט לויפן און מאכן דעם גאנצן וועג א סך גיכער ווי פֿאָרן מיט אן [[אויטא]].

אין יוני 2015 האט מען באשטעטיקט בויען די גרינע ליניע, לאנג 19.6 ק״מ, וואס וועט האבן איבערבייט מיט דער רויטע ליניע ביי הטורים און אמוניציע בערגל סטאנציעס.

די בלויע ליניע פֿירט פון [[רמות]] קיין [[גילה]], און דער טייל צווישן הר חוצבים און קינג דזשארדזש גאס איז אין א טונעל. די רוטע פון דער בלויע ליניע איז פֿריער געווען פאר מאסן טראנספארטאציע מיט לאנגע גיכע אויטאבוסן.
[[טעקע:Jerusalem Light Rail in Zion Square on A Rainy morning - November 2011.jpg|קליין|250px|טראמוויי אין ככר ציון]]

== היסטאריע ==
אין [[1998]] האט די רעגירונג פון [[ישראל]] אנגענומען החלטה נומער 3913, וואס האט אנטהאלטן א פאראגראף וועגן אויפשטעלן א טראמוויי אין ירושלים.

אין [[2000]] האט די [[ירושלים]] שטאטראט אנגעהויבן ווערקן צוגרייטן דאס אויפשטעלן פונעם טראמוויי אויף דער רויטע ליניע און בויען די אינפראסטרוקטור פון דער בלויער ליניע. א טייל פון די ווערק איז געווען פארברייטערן עקזיסטירנדע גאסן און גראבן א טונעל אונטער [[כיכר צה&quot;ל]].

דעם [[13טן סעפטעמבער]] [[2005]] האט מען אנגעהויבן אויפשטעלן די סטרונעס בריק צווישן [[יפו גאס (ירושלים)|יפו גאס]] און [[הערצל בולוואר]]. אין אנהייב [[דעצעמבער]] [[2005]] האט די [[סיטיפאס]] פירמע געבעטן דערלויבעניש אראפצולייגן די שינעס און אויפשטעלן אן אויפהאלטונג שטח.

[[קאנסטרוקציע]] פון דער רויטע ליניע האט מען אנגעהויבן אפריל 2006 און האט געענדיגט אין 2011. די ליניע האט 23 סטאנציעס אויף נייע צווילינג-גערעלסן לאנג 13.8&amp;nbsp;ק&quot;מ.&lt;ref name=&quot;technology&quot; /&gt; די ליניע וועט זיין פון [[פסגת זאב]] אין צפון מזרח, דרום לענגאויס שאסיי 1 ביז [[יפו גאס]]. ווייטער וועט זי גיין לענגאויס דער יפו גאס מערבדיג ביז דער [[ירושלים צענטראלע בוס סטאנציע|ירושלים צענטראלער בוס סטאנציע]], און וועט ממשיך זיין צו דרום מערב, אריבערגייענדיג די [[סטרונעס בריק]] דורכאויס [[הרצל בולוואר|הערצל בולוואר]] ביזן [[בית הכרם]] געגנט, און ענדיגן לעבן [[בית וגן]].&lt;ref name=&quot;entrepreneur&quot; /&gt;

אום 24סטן פעברואר 2010, האט סיטיפאס, די [[פירמע]] פאראנטווארטלעך פאר דער באן, געמאכט פרואוואונגען פון [[פראנצויזישער בארג]] אויפהאלטונג צענטער, ביז [[נביאים גאס]]. די אפעראציע איז געקריינט געווארן מיט הצלחה.

פון יאנואר ביז אויגוסט 2011, זענען אנגעגאנגען כסדרדיגע פרואוואונגען פון דער סיסטעם. פרייטאג דעם 19טן אב תשע&quot;א (19טן אויגוסט  2011) האט די רויטע ליניע אנגעהויבן אפערירן אין א פארקלענערטן ראם, ביז אין פיר חדשים וועט אנהייבן די פולע דינסט.{{הערה|‫[http://www.haaretz.co.il/hasite/spages/1238762.html עפענען פון דער ירושלים לייכטער באן, הארץ וועבארט, 19טן אויגוסט 2011] {{לינקשפראך|העברעיש}}}} ביי דער ערשטער פאזע [ביז אנהייב סעפטעמבער פארט מען אויף דער באן בחינם.

== ליניעס ==

=== רויטע ליניע ===
{{אנווייז צום הויפט ארטיקל|רויטע ליניע (ירושלים)}}די רויטע ליניע איז די ערשטע ליניע פון דער ירושלים טראמוויי. מען האט געעפֿנט די ליניע דעם 19טן אויגוסט 2011 פון [[פסגת זאב]] ביז [[הר הרצל]]. די ליניע איז פֿארלענגערט געווארן אפֿיציעל אום 27סטן פֿעברואר 2025 צפונדיק קיין נווה יעקב ו און דרומדיק קיין [[הדסה עין כרם שפיטאל|הדסה עין כרם]].

==== די סטרונעס בריק ====
{{הויפט ארטיקל|סטרונעס בריק}}
כדי צו בויען די רויטע ליניע איז געווען נייטיק צו לייזן דעם פראבלעם פון באהעפטן די [[יפו גאס]] מיט [[הערצל בולוואר]] ביים אריינגאנג צו ירושלים. צוליב דער גרויסער פארקער אין דעם געגנט איז נישט מעגלעך אז דער טראמוויי זאל גיין דורך די גאסן אין דעם ארט, און אויך צו בויען די טראמוויי אונטער די גאסן וואלט געשטערט די פארקער אין אן אומאפגענומענען אופן. צום סוף, טראץ דער געגנשאפט פון די לאקאלע איינוואוינער, האט מען באשלאסן אז דער טראמוויי וועט אריבערגיין א [[בריק]]. די בריק האט געפלאנעוועט דעם שפאנישן ארכיטעקט [[סאנטיאגא קאלטראווא]] אלס די [[סטרונעס בריק]]. אינמיטן דער בריק איז א זייל פון שטאל הויך 130 מעטער, פון וואס ציען זיך 66 סטרונעס וואס האלטן אויף די בריק. די בריק האט א באדעקטן שטעג פאר פוסגייער. די סטרוקטור איז כולל א בריק פאר פוסגייער, מיט א גלעזערנער וואנט.

אין אפריל [[2007]]  האט מען געלייגט דעם ערשטן טייל פון דער בריק. דעם 25סטן יוני 2008 האט מען געווידמעט די בריק פאר פוסגייער. אנהייב אפריל 2009 האט מען געענדיגט די ארבעט פון בויען די בריק און מען האט זי איבערגעגעבן צו דער סיטיפאס פירמע.[[טעקע:Jerusalem Light Rail French Hill depot 003.JPG|קליין|250px|[[דעפא (באן)|דעפא]] שער מזרח פון דער רויטער ליניע]]
[[טעקע:Tahbura birushalaim.JPG|קליין|250px]]

=== גרינע ליניע ===
{{הויפט ארטיקל|גרינע ליניע (ירושלים)}}
די גרינע ליניע איז די צווייטע ליניע, וואס מען בויט שוין עטלעכע יאר. מען האלט ביי אנהייבן די באדינונג אויף דער דאזיקע ליניע אין יאר 2026. די ליניע הייבט אָן אין דער [[גילה]] געגנט און גייט אדורך [[צומת פת]], [[גבעת רם]], [[בנייני האומה]], די גאסן שרי ישראל, ירמיהו, [[רחוב בר-אילן|בר-אילן]], חטיבת הראל און [[שדרות לוי אשכול|לוי אשכול]], נאכדעם דורך דער [[אמוניציע בערגל]] געגנט און ווייטער קיין [[הר הצופים]]. אויך וועט זיין א צווייג־ליניע וואס גייט פון הר נוף קיין נווה יעקב.

די ארבעט האט אנגעהויבן אין יאר 2018 ביי צומת פת.

=== בלויע ליניע ===
{{הויפט ארטיקל|בלויע ליניע (ירושלים)}}
די גרינע ליניע{{-}}

== זעט אויך ==
{{קאמאנסקאט|Jerusalem Light Rail}}
* [[תל אביב לייכטע באן]]

== רעפערענצן ==
{{רעפליסטע|
refs=&lt;ref name=&quot;technology&quot;&gt;{{Cite web
| title = Jerusalem Light Rail Project
| work = Railway Technology
| accessdate = 2008-11-22
| url = http://www.railway-technology.com/projects/jerusalem/
}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;entrepreneur&quot;&gt;{{Cite news
| title = Jerusalem light train project.
| work = Entrepreneur.com
| accessdate = 2009-03-06
| date = 2007-05-03
| url = https://www.entrepreneur.com/tradejournals/article/162918760.html
}}&lt;/ref&gt;
}}

== וועבלינקען ==
* [http://www.youtube.com/watch?v=dhzsOVV9uzI די ירושלים לייכטע באן אויף פראבע, פעברואר 2011]

[[קאַטעגאָריע:ירושלים]]
[[קאַטעגאָריע:באן טראנספארט]]</text>
      <sha1>09ugwklkdjrpn31wfp9zsw8b42u4x3o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ה'רנ&quot;ד</title>
    <ns>0</ns>
    <id>28737</id>
    <revision>
      <id>601904</id>
      <parentid>531353</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T16:43:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <comment>/* נפטר געווארן */</comment>
      <origin>601904</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2072" sha1="rt9h68act4q11hapsnvwqbdvkpx984r" xml:space="preserve">{{יידיש יאר באשרייבונג|יידיש יאר=5254|גוישער חודש אנפאנג=9|גוישער טאג אנפאנג=12|גוישער חודש ענדע=8|גוישער טאג ענדע=31|צאל פון די טעג=354|קביעות=הכז}}

==געשעענישן==
*[[כ&quot;ב טבת]] - ארום 100,000 [[ייד]]ן פארטריבן פון '''[[סיציליע]]'''

==געבוירן==


==נפטר געווארן==

* רבי [[יצחק עראמה]] –  ראש ישיבה און דרשן פון די גרויסע [[חכמי ספרד]] אין דור פונעם גירוש. ער איז דער מחבר פון ספר ''עקידת יצחק''.


==קאלענדאר==
&lt;!----------------------------------------------------------&gt;
&lt;!--   הקטע שלהלן נערך באמצעות תוכנה. גרסה 25/10/2007    --&gt;
&lt;!-- אם נדרשים תיקונים ושינויים יש לפנות אל [[משתמש:DMY]] --&gt;
&lt;!----------------------------------------------------------&gt;
{{קעפל יידישן קאלענדאר|5254}}
{{MIHY|תשרי|1493|9|12|1974|1|55131|11125|11125|44444|45211|11111}}
{{MIHY|חשוון|1493|10|12|1974|0|11111|11111|11111|11111|11111|11110}}
{{MIHY|כסלו|1493|11|10|1974|1|11111|11111|11111|11111|11114|44444}}
{{MIHY|טבת|1493|12|10|1974|0|44111|11113|11111|11111|11111|11110}}
{{MIHY|שבט|1494|1|8|1975|1|11111|11111|11114|11111|11111|11111}}
{{MIHY|אדר|1494|2|7|1975|0|11111|11111|11344|11111|11111|11110}}
{{MIHY|ניסן|1494|3|8|1975|1|11111|11111|11125|44444|52111|11111}}
{{MIHY|אייר|1494|4|7|1975|0|11111|11111|11121|11411|11111|11110}}
{{MIHY|סיון|1494|5|6|1975|1|11112|52111|11111|11111|11111|11111}}
{{MIHY|תמוז|1494|6|5|1975|0|11111|11111|11111|11311|11111|11110}}
{{MIHY|אב|1494|7|4|1975|1|11111|11113|11112|11111|11111|11111}}
{{MIHY|אלול|1494|8|3|1975|0|11111|11111|11111|11111|11111|11120}}
{{פיסל יידישן קאלענדאר}}


==צום באמערקן==
{{יאר אינפארמאציע|הכז}}


{{קאטעגאריע און נאוויגאציע פארן יידישן יאר|5254}}</text>
      <sha1>rt9h68act4q11hapsnvwqbdvkpx984r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>שטעפאנעשט</title>
    <ns>0</ns>
    <id>34452</id>
    <revision>
      <id>601917</id>
      <parentid>601887</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T19:21:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>פוילישער</username>
        <id>339</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>רעדאַקטירונגען פֿון  [[Special:Contributions/היימיש|היימיש]] צוריקגענומען ([[User talk:היימיש|רעדן]])  צו דער לעצטער ווערסיע פֿון [[User:פוילישער|פוילישער]]</comment>
      <origin>525584</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1218" sha1="gt40cknjsvhxfntjlybwwp8wus7fn61" xml:space="preserve">{{coord|47|43|00|N|26|40|00|E|region:RO_type:city|display=title}}
'''שטעפֿאַנעשט''' ({{שפראך-ro|Ştefăneşti}}) איז א [[שטעטל]] אין [[באטאשאן פראווינץ]], [[רומעניע]], מיט 5,700 איינוואוינער. רוב איינוואוינער זענען באשעפטיקט מיט [[לאנדווירטשאפט]].

== יידן ==
יידן זענען געקומען קיין שטעפֿאַנעשט אין סוף פונעם [[19טער י&quot;ה|19טן יארהונדערט]]. די קהילה האט געוויילט הרב [[מנחם נחום פרידמאן]], א זון פון דעם [[ישראל פון רוזשין|רוזשינער]], צו ווערן זייער רב.

רבי מנחם נחום איז געווארן רב ביים עלטער פון 29 און האט געדינט אין דעם אמט 17 יאר.

נאך רבי מנחם נחום'ס פטירה האט זיין זון רבי [[אברהם מתתיהו פרידמאן|אברהם מתתיהו]] איבערגענומען דאס רבנות.

{{אייראפע-געא-שטומף}}

[[קאַטעגאָריע:שטעטלעך אין רומעניע]]
[[קאַטעגאָריע:אידישע יישובים אין אייראפע]]</text>
      <sha1>gt40cknjsvhxfntjlybwwp8wus7fn61</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>601918</id>
      <parentid>601917</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T19:23:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>פוילישער</username>
        <id>339</id>
      </contributor>
      <origin>601918</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1174" sha1="pv1zsyplonss0ezdotcngf0cj355pgi" xml:space="preserve">


{{באצירק}}
'''שטעפֿאַנעשט''' ({{שפראך-ro|Ştefăneşti}}) איז א [[שטעטל]] אין [[באטאשאן פראווינץ]], [[רומעניע]], מיט 5,700 איינוואוינער. רוב איינוואוינער זענען באשעפטיקט מיט [[לאנדווירטשאפט]]

.

== יידן ==
יידן זענען געקומען קיין שטעפֿאַנעשט אין סוף פונעם [[19טער י&quot;ה|19טן יארהונדערט]]. די קהילה האט געוויילט הרב [[מנחם נחום פרידמאן]], א זון פון דעם [[ישראל פון רוזשין|רוזשינער]], צו ווערן זייער רב.

רבי מנחם נחום איז געווארן רב ביים עלטער פון 29 און האט געדינט אין דעם אמט 17 יאר.

נאך רבי מנחם נחום'ס פטירה האט זיין זון רבי [[אברהם מתתיהו פרידמאן|אברהם מתתיהו]] איבערגענומען דאס רבנות.

{{אייראפע-געא-שטומף}}

[[קאַטעגאָריע:שטעטלעך אין רומעניע]]
[[קאַטעגאָריע:אידישע יישובים אין אייראפע]]</text>
      <sha1>pv1zsyplonss0ezdotcngf0cj355pgi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>פראספעקט פארק</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41318</id>
    <revision>
      <id>601914</id>
      <parentid>601738</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T19:01:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>פוילישער</username>
        <id>339</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>601914</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1693" sha1="r6tvy1ikepx6s3b8bwfae4rihh38sl6" xml:space="preserve">


{{באצירק}}
[[File:אריינגאנג_צו_פראספעקט_פארק_2014-05-30_06-20.jpg|קליין|אריינגאנג צו פראספעקט פארק]]

'''פראספעקט פארק''' איז א 585 אקער פארק אין [[ברוקלין]], [[ניו יארק]], וואס געפונט זיך נעבן [[ברוקלין באטאנישער גארטן]] אין דעם [[פארק סלאופ]], [[קרוין הייטס]], [[דיטמאס פארק]] געגנטן.

די פארק איז געבויט געווארן דורך פֿרעדריק ל. אלמסטעד און קאלווערט וואוקס אין יאר 1867 נאך דעם וואס זיי האבן פארענדיגט בויען [[צענטראל פארק]] אין [[מאנהאטן]].

אַלע סאָרט מענטשן, אַרײנגערעכנט פֿיל אידישע משפחות, קומען אין פּראספעקט פאַרק, ספּעציעל פון דערנעבנדיגע געגנטן אַזוי װי [[בארא פארק|באָראָ פאַרק]]. אין די זומער קען מען זען קאַטשקעס, אין פֿרילינג שפּראָצן קאַרשבלי רויזע בלימעלעך. א סך קומען זיך צוזאַם מאַכן פּיקניקס אױפֿן גראָז, װיאױך פֿאָרן מענטשן אַרום מיט בּיציקלעך. 

אינמיטן זומער זענען דאָ קאָנצערטן װאו פּראָפֿעציאָנעלער שפּילן, זינגען און טאַנצן.


== וועבלינקען ==
{{קאמאנסקאט|{{#אייגנשאפט:p373}}}}{{ברוקלין}}
[[קאַטעגאָריע:פארקן]]
[[קאַטעגאָריע:ברוקלין]]
{{געא-שטומף}}</text>
      <sha1>r6tvy1ikepx6s3b8bwfae4rihh38sl6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>אוניווערסיטעט פון קעמברידזש</title>
    <ns>0</ns>
    <id>43138</id>
    <revision>
      <id>601912</id>
      <parentid>601727</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T18:47:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>פוילישער</username>
        <id>339</id>
      </contributor>
      <origin>601912</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16481" sha1="6i7kkxi16j4qf45bs8tz20s1niyaoem" xml:space="preserve">{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;250&quot; style=&quot;margin:0.5em 0 1em 0em; margin-right:1.5em; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:95%; clear:right&quot;
|+&lt;big&gt;'''אוניווערסיטעט פון קעמברידזש'''&lt;/big&gt;
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; |[[טעקע:University_of_Cambridge_coat_of_arms.svg|234x234פיקס]]
|-
|'''נאמען:'''
|אוניווערסיטעט פון קעמברידזש
|-
|'''אריגינעלער נאמען:'''
|University of Cambridge
|-
|'''טיפ:'''
|פובליק אוניווערסיטעט
|-
|'''געגרינדעט:'''
|ארום 1209
|-
|'''לאקאציע:'''
|קעמברידזש, ענגלאנד
|-
|'''לאנד:'''
|פאראייניגטע קעניגרייך
|-
|'''פרעזידענט:'''
|
|-
|'''וועבזייטל:'''
|
|}
'''אוניווערסיטעט פון קעמברידזש''' (University of Cambridge) איז איינע פון די עלטסטע און מערסט אנגעזענע אוניווערסיטעטן אין דער וועלט. ער געפינט זיך אין דער שטאט [[קעמברידזש]] אין ענגלאנד און איז א הויפט צענטער פאר העכערע בילדונג, וויסנשאפט, פארשונג און קולטור.

דער אוניווערסיטעט איז געגרינדעט געווארן ארום יאר [[1209]] דורך געלערנטע וואס האבן פארלאזט דעם [[אוניווערסיטעט פון אקספארד]]. במשך פון הונדערטער יארן האט קעמברידזש געשפילט א וויכטיגע ראלע אין דער אנטוויקלונג פון וויסנשאפט, מאטעמאטיק, פילאזאפיע, ליטעראטור און פארשידענע אנדערע תחומים. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=History of the University of Cambridge|url=https://www.cam.ac.uk/about-the-university/history}}&lt;/ref&gt;

קעמברידזש באשטייט פון מערערע זעלבסטשטענדיגע קאלעדזשן וואס פארמאגן אייגענע געביידעס, פארוואלטונגען און טראדיציעס. דער סיסטעם פון קאלעדזשן איז איינע פון די הויפט אייגנשאפטן פונעם אוניווערסיטעט און גיט סטודענטן א נאנטע אקאדעמישע און געזעלשאפטליכע סביבה.
[[טעקע:King's_College_Chapel_Cambridge.jpg|קליין|333x333פיקס|קינגס קאלעדזש טשאפל, איינע פון די באקאנטסטע געביידעס פונעם אוניווערסיטעט]]
== היסטאריע ==
=== גרינדונג און די ערשטע יארן ===
אין יאר 1209 האבן געלערנטע פון [[אקספארד]] זיך באזעצט אין [[קעמברידזש]] נאכן פארלאזן זייער פריערדיגע שטאט צוליב פארשידענע קאנפליקטן. די נייע געלערנטע קהילה האט זיך מיט דער צייט אנטוויקלט אין דעם וואס איז געווארן דער אוניווערסיטעט פון קעמברידזש.

אין יאר [[1231]] האט דער ענגלישער קעניג [[הענרי דער דריטער]] געגעבן דעם אוניווערסיטעט באזונדערע רעכטן און שוץ, וואס האט געהאלפן פארפעסטיגן זיין סטאטוס אלס א הויפט צענטער פון לערנען. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=University of Cambridge History|url=https://www.cam.ac.uk/about-the-university/history}}&lt;/ref&gt;

במשך פון די מיטל אלטער יארן האט דער אוניווערסיטעט זיך פארברייטערט דורך די גרינדונג פון קאלעדזשן, וועלכע האבן צוגעשטעלט וואוינונגען, לערנען און פינאנציעלע שטיצע פאר סטודענטן.

== דער קאלעדזש סיסטעם ==
[[טעקע:Cmglee Cambridge Trinity College Great Court.jpg|קליין|דער גרויסער הויף פון טריניטי קאלעדזש, איינע פון די גרעסטע קאלעדזשן אין קעמברידזש]]
איינס פון די באזונדערע אייגנשאפטן פונעם אוניווערסיטעט פון קעמברידזש איז זיין קאלעדזש סיסטעם. דער אוניווערסיטעט איז צוזאמענגעשטעלט פון מערערע קאלעדזשן, וואס יעדער איינער האט אייגענע געביידעס, פארוואלטונג, פינאנציעלע מיטלען און אקאדעמישע טראדיציעס.

די קאלעדזשן זענען פאראנטווארטליך פאר א גרויסן טייל פון דער טעגלעכער לעבן פון די סטודענטן. זיי צושטעלן וואוינונגען, עסצימערן, לערנען צימערן און א אקאדעמישע סביבה דורך קליינע לערנען גרופעס און פערזענליכע באגלייטונג פון לערער. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Colleges and Departments|url=https://www.cam.ac.uk/colleges-and-departments}}&lt;/ref&gt;

צווישן די עלטסטע און מערסט באקאנטע קאלעדזשן געפינען זיך [[קינגס קאלעדזש]], [[טריניטי קאלעדזש]] און [[סעינט דזשאנס קאלעדזש]]. די קאלעדזשן האבן במשך פון הונדערטער יארן געשפילט א צענטראלע ראלע אין דער געשיכטע פונעם אוניווערסיטעט.

== וויסנשאפט און פארשונג ==
[[טעקע:Sir Isaac Newton by Sir Godfrey Kneller, Bt.jpg|קליין|[[אייזיק ניוטאן]], איינער פון די באקאנטסטע געלערנטע וואס האבן געלערנט אין קעמברידזש]]
אוניווערסיטעט פון קעמברידזש האט געהאט א גרויסע השפעה אויף דער אנטוויקלונג פון וויסנשאפט און פארשונג. במשך פון די הונדערטער יארן האבן פילע באקאנטע געלערנטע דארט געלערנט און געארבעט אין פארשידענע תחומים ווי [[מאטעמאטיק]], [[פיזיק]], [[ביאלאגיע]] און [[כעמיע]].

איינער פון די מערסט באקאנטע פערזענליכקייטן פארבונדן מיט קעמברידזש איז [[אייזיק ניוטאן]], וואס האט געלערנט אין טריניטי קאלעדזש אין די 17טע יארהונדערט און האט אנטוויקלט וויכטיגע טעאריעס אין פיזיק און מאטעמאטיק.

אין דער 19טער יארהונדערט האט [[טשארלס דארווין]] געלערנט אין קעמברידזש, פאר ער האט אנטוויקלט זיין באקאנטע ארבעט איבער דער אנטוויקלונג פון מינים. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=University of Cambridge Notable Alumni|url=https://www.cam.ac.uk/about-the-university/famous-cambridge-people}}&lt;/ref&gt;

אין דער מאדערנער תקופה איז קעמברידזש געווארן א הויפט צענטער פאר פארשונג אין נאטור וויסנשאפטן, טעכנאלאגיע, מעדיצין און קאמפיוטער וויסנשאפט. דער אוניווערסיטעט האט אויך געשפילט א וויכטיגע ראלע אין דער אנטוויקלונג פון מאדערנע טעכנאלאגיע און וויסנשאפטלעכע מעטאדן.

== באקאנטע געלערנטע און פערזענליכקייטן ==
[[טעקע:Charles_Darwin_portrait.jpg|רעכטס|קליין|351x351פיקס|[[טשארלס דארווין]], איינער פון די באקאנטע פערזענליכקייטן פארבונדן מיט קעמברידזש]]
איבער די יארן זענען פילע באקאנטע פערזענליכקייטן געווען פארבונדן מיט דעם אוניווערסיטעט. צווישן זיי געפינען זיך וויסנשאפטלער, שרייבער, פאליטיקער און פירער פון פארשידענע לענדער.

צווישן די באקאנטע פערזענליכקייטן זענען:

* [[אייזיק ניוטאן]] — מאטעמאטיקער און פיזיקער.
* [[טשארלס דארווין]] — נאטורפארשער און אנטוויקלער פון דער טעאריע איבער די אנטוויקלונג פון מינים.
* [[סטיווען האקינג]] — פיזיקער וואס האט געארבעט אויף קאסמאלאגיע און שווארצע לאכער.
* [[אלן טיורינג]] — מאטעמאטיקער און איינע פון די הויפט פערזענליכקייטן אין דער אנטוויקלונג פון קאמפיוטער וויסנשאפט.
* [[גלעד צוקערמאן]], ישראלישער לינגוויסט, שפראכן-אויפלעבער, מומחה אויף דער יידישער און העברעישער שפראך, קולטור און אידענטיטעט.

דער אוניווערסיטעט האט אויך ארויסגעברענגט פילע בריטישע און אינטערנאציאנאלע פירער, אריינגערעכנט פרעמיער מיניסטארן, דיפלאמאטן און רעגירונג פערזענליכקייטן.

== דער אוניווערסיטעט אין דער מאדערנער תקופה ==
אין די 20סטע און 21סטע יארהונדערטער האט קעמברידזש ווייטער פארברייטערט אירע אקאדעמישע און פארשונג פראגראמען. דער אוניווערסיטעט האט אויפגעשטעלט נייע צענטערן פאר וויסנשאפט, טעכנאלאגיע און מעדיצינישע פארשונג.

היינט איז דער אוניווערסיטעט פון קעמברידזש איינער פון די מערסט אנגעזענע העכערע בילדונג אינסטיטוציעס אין דער וועלט. ער באשטייט פון מערערע קאלעדזשן, א גרויסע צאל אקאדעמישע אפטיילונגען און א ברייטע אינטערנאציאנאלע קהילה פון סטודענטן און פארשער. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=University of Cambridge Facts and Figures|url=https://www.cam.ac.uk/about-the-university/facts-and-figures}}&lt;/ref&gt;

== בילדונג און אקאדעמישע סטרוקטור ==
[[טעקע:The Senate House - geograph.org.uk - 1084992.jpg|קליין|דער סענעט הויז פון אוניווערסיטעט פון קעמברידזש, וואו אפיציעלע אוניווערסיטעט צערעמאניעס ווערן אפגעהאלטן]]
דער אוניווערסיטעט פון קעמברידזש איז צוזאמענגעשטעלט פון א צענטראלע אוניווערסיטעט פארוואלטונג און א גרופע פון זעלבסטשטענדיגע קאלעדזשן. די הויפט אוניווערסיטעט אינסטאנצן זענען פאראנטווארטליך פאר פארשונג, אקאדעמישע סטאנדארטן און פארשידענע צענטערן, בשעת די קאלעדזשן פארזארגן א גרויסן טייל פון דער טעגלעכער סטודענט לעבן.

די לערנען ווערט צעטיילט צווישן פארשידענע דעפארטמענטס, וואס באהאנדלען תחומים ווי נאטור וויסנשאפט, [[אינזשעניריע]], [[מעדיצין]], [[געזעץ]], [[היסטאריע]], [[שפראך|שפראכן]] און געזעלשאפט וויסנשאפטן.

א באזונדערע שטריך פון קעמברידזש איז דער סיסטעם פון פערזענליכע באגלייטונג, באקאנט אלס &quot;סופערוויזיע&quot;, וואו סטודענטן ארבעטן אין קליינע גרופעס אונטער דער הדרכה פון א לערער אדער פארשער. דער אופנים פון לערנען איז געווארן איינע פון די באקאנטע סימנים פונעם אוניווערסיטעט. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Teaching and Learning at Cambridge|url=https://www.cam.ac.uk/about-the-university/teaching-and-learning}}&lt;/ref&gt;

== ביבליאטעקן און פארשונג צענטערן ==
[[טעקע:CAMBRIDGE 005.JPG|קליין|דער אוניווערסיטעט ביבליאטעק פון קעמברידזש]]
דער אוניווערסיטעט פארמאגט א גרויסע נעץ פון [[ביבליאטעק|ביבליאטעקן]] און פארשונג צענטערן. די [[אוניווערסיטעט ביבליאטעק פון קעמברידזש]] איז איינע פון די גרעסטע אקאדעמישע ביבליאטעקן אין דער פאראייניגטער קעניגרייך און האלט מיליאנען ביכער, מאנוסקריפטן און אנדערע היסטארישע דאקומענטן.

די ביבליאטעק פארמאגט אויך אלטע שריפטן און זעלטענע זאמלונגען וואס דינען פאר פארשער פון איבער דער וועלט. אירע זאמלונגען נעמען אריין היסטארישע דאקומענטן פון פארשידענע תקופות און קולטורן. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Cambridge University Library|url=https://www.lib.cam.ac.uk/about-library}}&lt;/ref&gt;

== פרסים און דערגרייכונגען ==
דער אוניווערסיטעט פון קעמברידזש האט געהאט א גרויסע ראלע אין דער וועלט פון וויסנשאפט און קולטור. פילע פארשער און געלערנטע וואס זענען פארבונדן מיט קעמברידזש האבן באקומען אינטערנאציאנאלע אנערקענונגען, אריינגערעכנט די [[נאבעל פרייז]].

איבער די יארן האבן הונדערטער מענטשן וואס זענען פארבונדן מיט קעמברידזש באקומען נאבעל פרייזן אין פיזיק, כעמיע, מעדיצין, ליטעראטור און עקאנאמיע. דער צאל האט געמאכט דעם אוניווערסיטעט איינע פון די מערסט סוקסעספולע אקאדעמישע אינסטיטוציעס אין דער וועלט אין דעם געביט. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Nobel Prize Winners at Cambridge|url=https://www.cam.ac.uk/about-the-university/famous-cambridge-people/nobel-laureates}}&lt;/ref&gt;

== פארבינדונגען מיט דער אידישער וועלט ==
דורכאויס די היסטאריע האבן אויך אידישע געלערנטע, סטודענטן און פארשער געהאט א טייל אין דעם אוניווערסיטעט פון קעמברידזש. אידישע סטודענטן האבן זיך באטייליגט אין פארשידענע אקאדעמישע תחומים, און אין קעמברידזש זענען פאראן פארשונג צענטערן וואס באהאנדלען היסטאריע, שפראכן, קולטור און אנדערע געביטן וואס האבן א שייכות צו דער אידישער געשיכטע.

דער אוניווערסיטעט האט אויך פארשידענע זאמלונגען פון מאנוסקריפטן און היסטארישע דאקומענטן וואס זענען פארבונדן מיט דער אידישער טראדיציע און מיט דער געשיכטע פון אידן אין פארשידענע לענדער.

== אינטערנאציאנאלע ראנג און איינפלוס ==
אין דער היינטיגער תקופה ווערט דער אוניווערסיטעט פון קעמברידזש אפט גערעכנט צווישן די בעסטע אוניווערסיטעטן אין דער וועלט. ער ציט צו סטודענטן און פארשער פון פילע לענדער און האלט פארבינדונגען מיט אוניווערסיטעטן, פארשונג אינסטיטוציעס און וויסנשאפטלעכע ארגאניזאציעס איבער דער וועלט.

דער אוניווערסיטעט האט געהאט א ברייטע השפעה אויף וויסנשאפט, טעכנאלאגיע, פאליטיק און קולטור, און זיינע בוגרים האבן געשפילט וויכטיגע ראלעס אין פארשידענע געביטן.{{רעפערענצן}}
[[קאַטעגאָריע:אוניווערסיטעטן]]
[[קאַטעגאָריע:ענגלאנד]]</text>
      <sha1>6i7kkxi16j4qf45bs8tz20s1niyaoem</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>תנ&quot;כישער מוזיי פון נאטור־געשיכטע</title>
    <ns>0</ns>
    <id>44019</id>
    <revision>
      <id>601924</id>
      <parentid>569611</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T05:32:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>40859</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>601924</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1009" sha1="90mrm33bt3qcc83tsgv1ncwwk0o9ii3" xml:space="preserve">{{יתום}}
{{Coord|31|45|14.95|N|34|59|43.01|E|region:IL_type:landmark|display=title}}

דער '''תנ&quot;כישער מוזיי פון נאַטור־געשיכטע''' איז אַ קליינער מוזיי אין [[בית שמש]], [[ישראל]], געווידמעט צו דער נאַטור־געשיכטע פונעם [[תנ&quot;ך]]. דער מוזיי איז געגרינדעט געווארן אין [[2014]] דורך הרב [[נתן סליפקין]].

== גאַלעריע ==
&lt;gallery widths=&quot;150px&quot; heights=&quot;150px&quot;&gt;
BMNH1.png|
BMNH2.png|
Predators at the Biblical Museum of Natural History.png|
&lt;/gallery&gt;

== וועבלינקען ==
* [http://www.biblicalnaturalhistory.org/he/?lang=he   תנ&quot;כישער נאטור־געשיכטע מוזיי]
* [http://zootorah.com/museum/  אתר ZOO TORAH] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150913011204/http://www.zootorah.com/museum/ |date=2015-09-13 }} של מוזיאון הטבע התנ&quot;כי


[[קאַטעגאָריע:ישראל]]
{{ישראל-שטומף}}</text>
      <sha1>90mrm33bt3qcc83tsgv1ncwwk0o9ii3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ה'רס&quot;ט</title>
    <ns>0</ns>
    <id>47070</id>
    <revision>
      <id>601910</id>
      <parentid>522953</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T17:33:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <comment>/* נפטר געווארן */</comment>
      <origin>601910</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2201" sha1="0fw53v1bikc11hy9s29fera3njep1ev" xml:space="preserve">{{יידיש יאר באשרייבונג|יידיש יאר=5269|גוישער חודש אנפאנג=8|גוישער טאג אנפאנג=26|גוישער חודש ענדע=9|גוישער טאג ענדע=14|צאל פון די טעג=385|קביעות=זשה}}

== געשעענישן ==


== געבוירן ==


== נפטר געווארן ==

* כ&quot;ד תשרי – [[מהר&quot;י מינץ]], א אשכנזישער פוסק און ראש ישיבה, אין אין [[פאדובא, איטאליע|פאדובא]], [[איטאליע]].

* [[ח' חשוון]] - הרב [[יצחק אברבנאל]], נפטר אין [[ווענעציע]] און באגראבן אין [[פאדוא]], [[איטאליע]] 

==קאלענדאר==
&lt;!----------------------------------------------------------&gt;
&lt;!--   הקטע שלהלן נערך באמצעות תוכנה. גרסה 25/10/2007    --&gt;
&lt;!-- אם נדרשים תיקונים ושינויים יש לפנות אל [[משתמש:DMY]] --&gt;
&lt;!----------------------------------------------------------&gt;
{{קעפל יידישן קאלענדאר|5269}}
{{MIHY|תשרי|1508|8|26|1972|1|55311|11125|11125|44444|45211|11111}}
{{MIHY|חשוון|1508|9|25|1972|0|11111|11111|11111|11111|11111|11111}}
{{MIHY|כסלו|1508|10|25|1972|1|11111|11111|11111|11111|11114|44444}}
{{MIHY|טבת|1508|11|24|1972|0|44111|11113|11111|11111|11111|11110}}
{{MIHY|שבט|1508|12|23|1972|1|11111|11111|11114|11111|11111|11111}}
{{MIHY|אדר א'|1509|1|22|1973|0|11111|11111|11122|11111|11111|11111}}
{{MIHY|אדר ב'|1509|2|21|1973|1|11111|11111|11344|11111|11111|11110}}
{{MIHY|ניסן|1509|3|22|1973|0|11111|11111|11125|44444|52111|11111}}
{{MIHY|אייר|1509|4|21|1973|1|11111|11111|11121|11411|11111|11110}}
{{MIHY|סיון|1509|5|20|1973|0|11112|52111|11111|11111|11111|11111}}
{{MIHY|תמוז|1509|6|19|1973|1|11111|11111|11111|13111|11111|11110}}
{{MIHY|אב|1509|7|18|1973|0|11111|11131|11112|11111|11111|11111}}
{{MIHY|אלול|1509|8|17|1973|1|11111|11111|11111|11111|11111|11120}}
{{פיסל יידישן קאלענדאר}}


===צום באמערקן===
* [[חשוון]] און [[כסלו]] ביידע מלא

{{קאטעגאריע און נאוויגאציע פארן יידישן יאר|5269}}</text>
      <sha1>0fw53v1bikc11hy9s29fera3njep1ev</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ה'רס&quot;ו</title>
    <ns>0</ns>
    <id>47367</id>
    <revision>
      <id>601909</id>
      <parentid>526572</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T17:23:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <comment>/* געשעענישן */</comment>
      <origin>601909</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2315" sha1="m5chsymo5gqt213o0t7mwnpexo1pfpx" xml:space="preserve">{{יידיש יאר באשרייבונג|יידיש יאר=5266|גוישער חודש אנפאנג=8|גוישער טאג אנפאנג=30|גוישער חודש ענדע=9|גוישער טאג ענדע=18|צאל פון די טעג=385|קביעות=זשה}}

== געשעענישן ==

* ניסן – דער [[ליסבאן פאגראם]] איז אויסגעבראכן אין [[ליסבאן]] במשך דעם קריסטליכן [[פסחא חגא]], און אין לויף פון דעם פאגראם זענען דערמארדעט געווארן טויזנטער '''''נייע קריסטן''''', די געצווינגענע געטויפטע אידן אין [[פארטוגאל]].


== געבוירן ==
* רבי [[שמואל דע מדינה]] (דער '''מהרשד&quot;ם''')

== נפטר געווארן ==


==קאלענדאר==
&lt;!----------------------------------------------------------&gt;
&lt;!--   הקטע שלהלן נערך באמצעות תוכנה. גרסה 25/10/2007    --&gt;
&lt;!-- אם נדרשים תיקונים ושינויים יש לפנות אל [[משתמש:DMY]] --&gt;
&lt;!----------------------------------------------------------&gt;
{{קעפל יידישן קאלענדאר|5266}}
{{MIHY|תשרי|1505|8|30|1975|1|55311|11125|11125|44444|45211|11111}}
{{MIHY|חשוון|1505|9|29|1975|0|11111|11111|11111|11111|11111|11111}}
{{MIHY|כסלו|1505|10|29|1975|1|11111|11111|11111|11111|11114|44444}}
{{MIHY|טבת|1505|11|28|1975|0|44111|11113|11111|11111|11111|11110}}
{{MIHY|שבט|1505|12|27|1975|1|11111|11111|11114|11111|11111|11111}}
{{MIHY|אדר א'|1506|1|26|1981|0|11111|11111|11122|11111|11111|11111}}
{{MIHY|אדר ב'|1506|2|25|1981|1|11111|11111|11344|11111|11111|11110}}
{{MIHY|ניסן|1506|3|26|1981|0|11111|11111|11125|44444|52111|11111}}
{{MIHY|אייר|1506|4|25|1981|1|11111|11111|11121|11411|11111|11110}}
{{MIHY|סיון|1506|5|24|1981|0|11112|52111|11111|11111|11111|11111}}
{{MIHY|תמוז|1506|6|23|1981|1|11111|11111|11111|13111|11111|11110}}
{{MIHY|אב|1506|7|22|1981|0|11111|11131|11112|11111|11111|11111}}
{{MIHY|אלול|1506|8|21|1981|1|11111|11111|11111|11111|11111|11120}}
{{פיסל יידישן קאלענדאר}}


===צום באמערקן===
* [[חשוון]] און [[כסלו]] ביידע מלא

{{קאטעגאריע און נאוויגאציע פארן יידישן יאר|5266}}</text>
      <sha1>m5chsymo5gqt213o0t7mwnpexo1pfpx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ה'רס&quot;ה</title>
    <ns>0</ns>
    <id>47368</id>
    <revision>
      <id>601907</id>
      <parentid>526574</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T17:15:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <comment>/* נפטר געווארן */</comment>
      <origin>601907</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2122" sha1="nkk1m7238lhare3he832xkb6383zzgl" xml:space="preserve">{{יידיש יאר באשרייבונג|יידיש יאר=5265|גוישער חודש אנפאנג=9|גוישער טאג אנפאנג=9|גוישער חודש ענדע=8|גוישער טאג ענדע=7|צאל פון די טעג=355|קביעות=בשה}}

== געשעענישן ==


== געבוירן ==

== נפטר געווארן ==

* רבי יוסף יעבץ' – א רב און דרשן אין [[פארטוגאל]] און [[איטאליע]], פון די מתנגדים צו [[פילאסאפיע|פילאזאפיע]]. ער האט געארבעט צו שטארקן די אמונה און מחזק זיין די האפענונג צווישן די גורשי ספרד.


==קאלענדאר==
&lt;!----------------------------------------------------------&gt;
&lt;!--   הקטע שלהלן נערך באמצעות תוכנה. גרסה 25/10/2007    --&gt;
&lt;!-- אם נדרשים תיקונים ושינויים יש לפנות אל [[משתמש:DMY]] --&gt;
&lt;!----------------------------------------------------------&gt;
{{קעפל יידישן קאלענדאר|5265}}
{{MIHY|תשרי|1504|9|9|1996|1|55311|11125|11125|44444|45211|11111}}
{{MIHY|חשוון|1504|10|9|1996|0|11111|11111|11111|11111|11111|11111}}
{{MIHY|כסלו|1504|11|8|1996|1|11111|11111|11111|11111|11114|44444}}
{{MIHY|טבת|1504|12|8|1996|0|44111|11113|11111|11111|11111|11110}}
{{MIHY|שבט|1505|1|6|1975|1|11111|11111|11114|11111|11111|11111}}
{{MIHY|אדר|1505|2|5|1975|0|11111|11111|11344|11111|11111|11110}}
{{MIHY|ניסן|1505|3|6|1975|1|11111|11111|11125|44444|52111|11111}}
{{MIHY|אייר|1505|4|5|1975|0|11111|11111|11121|11411|11111|11110}}
{{MIHY|סיון|1505|5|4|1975|1|11112|52111|11111|11111|11111|11111}}
{{MIHY|תמוז|1505|6|3|1975|0|11111|11111|11111|13111|11111|11110}}
{{MIHY|אב|1505|7|2|1975|1|11111|11131|11112|11111|11111|11111}}
{{MIHY|אלול|1505|8|1|1975|0|11111|11111|11111|11111|11111|11120}}
{{פיסל יידישן קאלענדאר}}


===צום באמערקן===
* [[חשוון]] און [[כסלו]] ביידע מלא
* [[ברכת החמה]]

{{קאטעגאריע און נאוויגאציע פארן יידישן יאר|5265}}</text>
      <sha1>nkk1m7238lhare3he832xkb6383zzgl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>601908</id>
      <parentid>601907</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T17:18:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <comment>/* נפטר געווארן */</comment>
      <origin>601908</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2127" sha1="d382789yc474kq6p00b2tlw97o3fm3d" xml:space="preserve">{{יידיש יאר באשרייבונג|יידיש יאר=5265|גוישער חודש אנפאנג=9|גוישער טאג אנפאנג=9|גוישער חודש ענדע=8|גוישער טאג ענדע=7|צאל פון די טעג=355|קביעות=בשה}}

== געשעענישן ==


== געבוירן ==

== נפטר געווארן ==

* רבי [[יוסף יעבץ]] – א רב און דרשן אין [[פארטוגאל]] און [[איטאליע]], פון די מתנגדים צו [[פילאסאפיע|פילאזאפיע]]. ער האט געארבעט צו שטארקן די [[אמונה]] און מחזק זיין די האפענונג צווישן די גורשי ספרד.
==קאלענדאר==
&lt;!----------------------------------------------------------&gt;
&lt;!--   הקטע שלהלן נערך באמצעות תוכנה. גרסה 25/10/2007    --&gt;
&lt;!-- אם נדרשים תיקונים ושינויים יש לפנות אל [[משתמש:DMY]] --&gt;
&lt;!----------------------------------------------------------&gt;
{{קעפל יידישן קאלענדאר|5265}}
{{MIHY|תשרי|1504|9|9|1996|1|55311|11125|11125|44444|45211|11111}}
{{MIHY|חשוון|1504|10|9|1996|0|11111|11111|11111|11111|11111|11111}}
{{MIHY|כסלו|1504|11|8|1996|1|11111|11111|11111|11111|11114|44444}}
{{MIHY|טבת|1504|12|8|1996|0|44111|11113|11111|11111|11111|11110}}
{{MIHY|שבט|1505|1|6|1975|1|11111|11111|11114|11111|11111|11111}}
{{MIHY|אדר|1505|2|5|1975|0|11111|11111|11344|11111|11111|11110}}
{{MIHY|ניסן|1505|3|6|1975|1|11111|11111|11125|44444|52111|11111}}
{{MIHY|אייר|1505|4|5|1975|0|11111|11111|11121|11411|11111|11110}}
{{MIHY|סיון|1505|5|4|1975|1|11112|52111|11111|11111|11111|11111}}
{{MIHY|תמוז|1505|6|3|1975|0|11111|11111|11111|13111|11111|11110}}
{{MIHY|אב|1505|7|2|1975|1|11111|11131|11112|11111|11111|11111}}
{{MIHY|אלול|1505|8|1|1975|0|11111|11111|11111|11111|11111|11120}}
{{פיסל יידישן קאלענדאר}}


===צום באמערקן===
* [[חשוון]] און [[כסלו]] ביידע מלא
* [[ברכת החמה]]

{{קאטעגאריע און נאוויגאציע פארן יידישן יאר|5265}}</text>
      <sha1>d382789yc474kq6p00b2tlw97o3fm3d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ה'רס&quot;ב</title>
    <ns>0</ns>
    <id>47461</id>
    <revision>
      <id>601906</id>
      <parentid>527388</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T17:10:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <comment>/* נפטר געווארן */</comment>
      <origin>601906</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1983" sha1="6g21v5ao139p0nic43v2yuciva4ilbc" xml:space="preserve">{{יידיש יאר באשרייבונג|יידיש יאר=5262|גוישער חודש אנפאנג=9|גוישער טאג אנפאנג=13|גוישער חודש ענדע=9|גוישער טאג ענדע=2|צאל פון די טעג=355|קביעות=בשה}}

== געשעענישן ==


== געבוירן ==

== נפטר געווארן ==

* רבי [[נתן הכהן שולאל]] – [[נגיד]] פון די אידן אין [[מצרים]] און דער הויפט פון דער [[מינץ]] פון דער [[מאמעלוקן|מאמעלוקישער]] אימפעריע.


==קאלענדאר==
&lt;!----------------------------------------------------------&gt;
&lt;!--   הקטע שלהלן נערך באמצעות תוכנה. גרסה 25/10/2007    --&gt;
&lt;!-- אם נדרשים תיקונים ושינויים יש לפנות אל [[משתמש:DMY]] --&gt;
&lt;!----------------------------------------------------------&gt;
{{קעפל יידישן קאלענדאר|5262}}{{MIHY|תשרי|1501|9|13|1971|1|55311|11125|11125|44444|45211|11111}}
{{MIHY|חשוון|1501|10|13|1971|0|11111|11111|11111|11111|11111|11111}}
{{MIHY|כסלו|1501|11|12|1971|1|11111|11111|11111|11111|11114|44444}}
{{MIHY|טבת|1501|12|12|1971|0|44111|11113|11111|11111|11111|11110}}
{{MIHY|שבט|1502|1|10|1977|1|11111|11111|11114|11111|11111|11111}}
{{MIHY|אדר|1502|2|9|1977|0|11111|11111|11344|11111|11111|11110}}
{{MIHY|ניסן|1502|3|10|1977|1|11111|11111|11125|44444|52111|11111}}
{{MIHY|אייר|1502|4|9|1977|0|11111|11111|11121|11411|11111|11110}}
{{MIHY|סיון|1502|5|8|1977|1|11112|52111|11111|11111|11111|11111}}
{{MIHY|תמוז|1502|6|7|1977|0|11111|11111|11111|13111|11111|11110}}
{{MIHY|אב|1502|7|6|1977|1|11111|11131|11112|11111|11111|11111}}
{{MIHY|אלול|1502|8|5|1977|0|11111|11111|11111|11111|11111|11120}}
{{פיסל יידישן קאלענדאר}}


==צום באמערקן==
{{יאר אינפארמאציע|בשה}}

{{קאטעגאריע און נאוויגאציע פארן יידישן יאר|5262}}</text>
      <sha1>6g21v5ao139p0nic43v2yuciva4ilbc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ה'רנ&quot;ז</title>
    <ns>0</ns>
    <id>47703</id>
    <revision>
      <id>601905</id>
      <parentid>528555</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T16:58:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <comment>/* געשעענישן */</comment>
      <origin>601905</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2434" sha1="g796p18wpava6som401tp0rxezzxw24" xml:space="preserve">{{יידיש יאר באשרייבונג|יידיש יאר=5257|גוישער חודש אנפאנג=9|גוישער טאג אנפאנג=8|גוישער חודש ענדע=8|גוישער טאג ענדע=27|צאל פון די טעג=354|קביעות=הכז}}

== געשעענישן ==

* [[ל' כסלו]] – [[מאנועל דער צווייטער, קעניג פון פארטוגאל|מאַנועל דער צווייטער]], קעניג פון [[פארטוגאל]], האט ארויסגעגעבן א גזירת [[גירוש]] אויף די אידן פון פארטוגאל. אין די נאכפאלגנדיגע חדשים איז די גזירה פארוואנדלט געווארן אין א געצווינגענע טויפונג צום [[קריסטנטום]] פון אלע אידן אין לאנד.


== געבוירן ==

* טבת – רבי [[יוסף הכהן הרופא]], א [[דאקטער]] און אידישער היסטאריקער, דער מחבר פון ספר ''עמק הבכא''.

== נפטר געווארן ==


==קאלענדאר==
&lt;!----------------------------------------------------------&gt;
&lt;!--   הקטע שלהלן נערך באמצעות תוכנה. גרסה 25/10/2007    --&gt;
&lt;!-- אם נדרשים תיקונים ושינויים יש לפנות אל [[משתמש:DMY]] --&gt;
&lt;!----------------------------------------------------------&gt;
{{קעפל יידישן קאלענדאר|5257}}
{{MIHY|תשרי|1496|9|8|1988|1|55131|11125|11125|44444|45211|11111}}
{{MIHY|חשוון|1496|10|8|1988|0|11111|11111|11111|11111|11111|11110}}
{{MIHY|כסלו|1496|11|6|1988|1|11111|11111|11111|11111|11114|44444}}
{{MIHY|טבת|1496|12|6|1988|0|44111|11113|11111|11111|11111|11110}}
{{MIHY|שבט|1497|1|4|1978|1|11111|11111|11114|11111|11111|11111}}
{{MIHY|אדר|1497|2|3|1978|0|11111|11111|11344|11111|11111|11110}}
{{MIHY|ניסן|1497|3|4|1978|1|11111|11111|11125|44444|52111|11111}}
{{MIHY|אייר|1497|4|3|1978|0|11111|11111|11121|11411|11111|11110}}
{{MIHY|סיון|1497|5|2|1978|1|11112|52111|11111|11111|11111|11111}}
{{MIHY|תמוז|1497|6|1|1978|0|11111|11111|11111|11311|11111|11110}}
{{MIHY|אב|1497|6|30|1978|1|11111|11113|11112|11111|11111|11111}}
{{MIHY|אלול|1497|7|30|1978|0|11111|11111|11111|11111|11111|11120}}
{{פיסל יידישן קאלענדאר}}


==צום באמערקן==
{{יאר אינפארמאציע|הכז}}

{{קאטעגאריע און נאוויגאציע פארן יידישן יאר|5257}}</text>
      <sha1>g796p18wpava6som401tp0rxezzxw24</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ה'רנ&quot;ו</title>
    <ns>0</ns>
    <id>47930</id>
    <revision>
      <id>601903</id>
      <parentid>531351</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T16:30:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <comment>/* נפטר געווארן */</comment>
      <origin>601903</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2003" sha1="pd765mtgiz718uy2j6x5hg6j95wyahj" xml:space="preserve">{{יידיש יאר באשרייבונג|יידיש יאר=5256|גוישער חודש אנפאנג=9|גוישער טאג אנפאנג=19|גוישער חודש ענדע=9|גוישער טאג ענדע=7|צאל פון די טעג=355|קביעות=זשג}}

== געשעענישן ==


== געבוירן ==

== נפטר געווארן ==

* [[א' תשרי]] – רבי [[אייזיק שטיין]], פון די לעצטע [[ראשונים]] אין [[דייטשלאנד]], רב אין [[נירנבערג]] און [[רעגענסבורג]] מחבר הגהות אויפן [[סמ&quot;ג]].


==קאלענדאר==
&lt;!----------------------------------------------------------&gt;
&lt;!--   הקטע שלהלן נערך באמצעות תוכנה. גרסה 25/10/2007    --&gt;
&lt;!-- אם נדרשים תיקונים ושינויים יש לפנות אל [[משתמש:DMY]] --&gt;
&lt;!----------------------------------------------------------&gt;
{{קעפל יידישן קאלענדאר|5256}}
{{MIHY|תשרי|1495|9|19|1981|1|55311|11125|11125|44444|45211|11111}}
{{MIHY|חשוון|1495|10|19|1981|0|11111|11111|11111|11111|11111|11111}}
{{MIHY|כסלו|1495|11|18|1981|1|11111|11111|11111|11111|11114|44444}}
{{MIHY|טבת|1495|12|18|1981|0|44111|11113|11111|11111|11111|11110}}
{{MIHY|שבט|1496|1|16|1988|1|11111|11111|11114|11111|11111|11111}}
{{MIHY|אדר|1496|2|15|1988|0|11111|11111|31144|11111|11111|11110}}
{{MIHY|ניסן|1496|3|15|1988|1|11111|11111|11125|44444|52111|11111}}
{{MIHY|אייר|1496|4|14|1988|0|11111|11111|11121|11411|11111|11110}}
{{MIHY|סיון|1496|5|13|1988|1|11112|52111|11111|11111|11111|11111}}
{{MIHY|תמוז|1496|6|12|1988|0|11111|11111|11111|13111|11111|11110}}
{{MIHY|אב|1496|7|11|1988|1|11111|11131|11112|11111|11111|11111}}
{{MIHY|אלול|1496|8|10|1988|0|11111|11111|11111|11111|11111|11120}}
{{פיסל יידישן קאלענדאר}}


==צום באמערקן==
{{יאר אינפארמאציע|זשג}}

{{קאטעגאריע און נאוויגאציע פארן יידישן יאר|5256}}</text>
      <sha1>pd765mtgiz718uy2j6x5hg6j95wyahj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ציפורי</title>
    <ns>0</ns>
    <id>48851</id>
    <revision>
      <id>601913</id>
      <parentid>601713</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T18:51:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>פוילישער</username>
        <id>339</id>
      </contributor>
      <origin>601913</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20923" sha1="5xpi6ow1bclakrdl1v3rg54ac2l9xc8" xml:space="preserve">{{באצירק}}[[טעקע:ZIPORI AERIAL.JPG|קליין| ציפורי שבגליל]]
'''ציפורי''' איז געווען א שטאט אין [[אונטער גליל]] פון [[ארץ ישראל]], צפון מערב פון דער היינטיגער שטאט [[נצרת]] אומגעפער פיר קילאמעטער.

א [[יהודים|יידישע]] שטאט האט עקזיסטירט דארט פון דער תקופה פון די [[חשמונאים]] ביזן 5טן יארהונדערט, און יידן האבן נאך געוואוינט אין דעם געגנט ביזן 10טן יארהונדערט. די שטאט האט א ספעציעלן חשיבות אין דער יידישער היסטאריע, ווייל אין ציפורי זענען געווען טעטיג עטלעכע פון די הויפט תנאים פון דער [[משנה]], דארט האט [[רבי יהודה הנשיא]] געפירט דעם [[סנהדרין]], אן דארט האט ער געשלאסן די [[משנה]]. די שטאט ווערט דערמאנט א סך מאל דורך [[חז&quot;ל]].

== היסטאריע ==
די ערשטע אנטדעקונגען פון דער שטאט גייען צוריק צו [[פערסישע אימפעריע]] צייטן, ווען געציילטע ארטיקלען געפונען זענען דאטירט צו יענער עפאכע. ס'מערהייט ארכעאלאגישע ערפינדונגען אויפן היסטארישן ארט, דאטירן אנהייב רוימישע צייטן און ציען זיך ביז נאך דעם איבערגאנג פון דעם גליל ראיאן פון דער [[ביזאנטישע אימפעריע|ביזאנטישער אימפעריע]] צו די [[אראבער]].

די שטאט געפינט זיך אויף א בארג [[אקראפאליס]], ווען אין לויף פון די יארן זענען צוגעלייגט געווארן נייע געגנטער צו דער שטאט אויף די זייטן פונעם בארג, אנגעהויבן אין די פריע רוימישע צייטן דורך [[הורדוס]] און זיין משפחה און שפעטערע תקופות ווי נאך דעם [[חורבן בית המקדש]] דורכאויס די רוימישע צייטן פון נאך דעם [[בית המקדש|צווייטן בית המקדש]].

דאס ערשטע מאל וואס ציפורי ווערט דערמאנט דורך סיי וועלכן אידישן מקור, איז דורך [[יוסף בן מתתיהו]] אין זיין בוך אויף אידישער היסטאריע, ״קדמוניות היהודים״. ווען [[ינאי המלך]] פון די [[חשמונאים]] דינאסטיע, האט אטאקירט [[עכו]] און דער קעניג פון [[קיפראס]] תלמי, איז געקומען צו הילף פאר די איינוווינער פון יענער שטאט. תלמי האט אונטערגענומען אן אפענסיווע אינעם גליל, ער האט מיט זיין ארמיי אנגעגריפן די שטאט ציפורי, אבער האט זיי נישט געקענט בייקומען. 

לויט ווי יוסף בן מתתיהו שרייבט, איז די שטאט געווען א טייל פון די [[קנאים]], אן אידעאלאגיע שטארק אנוועזנד אין די ראיאן, און האט טיילגענומען אין עטליכע אויפשטאנדן קעגן די רוימער און זייערע פארשטייער, צוליב נאציאנאליסטישע און רעליגיעזע געפילן. ווען [[מתתיהו אנטיגונוס דער צווייטער]] האט אנגעפירט רעוואלט קעגן זיין פעטער [[יוחנן הורקנוס דער צווייטער]], האט הורדוס מיט די הילף פון א רוימישע מיליטער איינגענומען די שטאט אין א שניי שטורעם, און באשטימט די שטאט אלס זיין הויפטשטאט פונעם גליל, וואו ער איז דערנאך געווארן הערשער, אין יאר 37 פארן ציילונג.

אין יאר 4 פאר דער ציווילער ציילונג, איז הורדוס געשטארבן, ער האט פארטיילט זיין מלוכה צו זיינע קינדער, ווען דער גליל האט געזאלט אריבערגיין בירושה צו זיין זון [[הורדוס אנטיפס]]. א רעוואלט האט אויסגעבראכן און דער רוימישער פראקוראטאר פון סיריע, ווארוס, האט אונטערדרוקט די אויפשטענדלער, לויט יוסיפון האט ער פארברענט די שטאט און די איבערלעבער האט ער פארקויפט צו קנעכטשאפט. אנטיפס האט געשטעלט ציפורי פאר זיין הויפטשטאט, ביז יאר 20 ביים גרינדונג פון [[טבריה]], ווען דאס האט ער זיך אריבערגעצויגן צום ניי געגרינדעטן שטאט און די טיטל פון הויפטשטאט איז אריבער צו די נייע שטאט. ערשט אין יאר 61, איז די שטאט אריבער צו [[אגריפס דער צווייטער]], וועלכע האט אריבערגעפירט די ארכיוון און צענטראלע באנק צוריק קיין ציפורי און די שטאט איז ווידעראמאל געווארן הויפטשטאט פון גליל.

ביים [[גרויסע יידישע רעוואלט|גרויסן יידישע רעוואלט]], אנגעהויבן אין יאר 66, האט ציפורי זיך געהאט ארויסגעשטעטלט קעגן דעם אויפשטאנד, זיי האבן אריינגעלאזט [[אספסיינוס]] אין שטאט און געבעטן זיין שוץ קעגן די אויפשטענדלער אינעם גליל. א דאנק זייער שטיצע פאר רוים, האט די שטאט ערהאלטן אנערקענונג אלס '''פאליס''' און האט אין יאר 67 אדער 68 אנגעהויבן גיסן [[מטבעות]]. די אפציעלע פאזיציע האט די שטאט אויסגענוצט אויף פארברייטערן די שטאט, מיט א צאל אונטערנעמונגען וואס זענען קענטליך אינעם שטאט ביז היינט, א רוימישע שטאט מיט בעדער און אקוואדוקטן, דאס לויט די שטייגער און טראדיציע פון פולע שטעט באיינדרוקט דורך די רוימישע אימפעריע.

נאך די [[בר כוכבא]] אויפשטאנד, איז [[ארץ יהודה]] גענצליך חרוב געווארן, די איבערלעבער פון יענע ערטער זענען אריבער צו צפון ארץ ישראל, דאס רעכנט אריין דעם [[נשיא]] און די [[סנהדרין]], די שטאט איז געווארן א צענטראלער פונקט פאר יידישקייט פון נאכן חורבן, הויפטזעכליך נאך [[רבי יהודה הנשיא]] האט זיך אריבערגעצויגן אהין אינאיינעם מיט די סנהדרין. די [[משנה]] איז געשריבן און פארזיגלט געווארן אין דעם שטאט און מעגליך אנדערע חיבורים פון די [[תנאים]], ווי [[תוספתא]] אדער [[ברייתא]]. די [[אמוראים]] האבן אויך געטוען אסאך אינדעם שטאט, אבער אין זייערע צייטן האט זיך דער עיקר תורה צענטער זיך אריבערגערוקט קיין טבריה, וואו עס איז ווארשיינליך פאר'חתמ'ט געווארן די [[תלמוד ירושלמי]].

ציפורי אלס שטאט האט נישט טיילגענומען אינעם בר כוכבא אויפשטאנד פון יאר 132-135. אבער דורכאויס די [[פולמוס קיטוס]] פון 351 האט די שטאט רעוואלטירט קעגן קיטוס, די רוימישע פראקוראטאר און מיטדעם האט זיך געענדיגט די גלאררייכער היסטאריע פונעם שטאט, אינאיינעם מיט א שטארקע [[ערדציטערניש]] און א פייער וועלכע האט פארניכטעט די איבערבלייבענישן פונעם ארט.

היינט איז דארט א נאציאנאלער פארק, ווען קרוב צו הונדערט יאר געפונען היסטארישע פארשער און ארכעאלאגן ארטיקלען וועלכע באצוען זיך צו דער שטאט.
== ארכעאלאגיע ==
איינצעלנע כלים זענען געפונען געווארן פון דער פערסישער תקופה אין ארץ ישראל, בעיקר א שארבענע גלאז מיט א מיטאלאגישער צייכענונג. אבער אנגעהויבן פון ענדע העלענישע צייטן טרעפט מען מער חפצים און געביידעס. פון דער העלענישער תקופה האבן פארשער געפונען א מיליטערישע פעסטונג אויפן שפיץ בארג (אקראפאליס), אינעם פעסטונג זענען געפונען געווארן א [[מקווה]] און צעבראכענע שארבן מיט העברעישע בוכשטאבן געשריבן אויפדעם. די פעסטונג איז ווארשיינליך נייטראליזירט געווארן דורך די שטאט איינוווינער אין שפעטערע תקופות, און חלקים פונעם יסוד און אינערהאלב די סטראוקטור זענען געווארן אנגעפילט מיט זאמד און שטיינער, נאנט צום ענדע פון בית המקדש. די פעסטונג איז דאטירט געווארן צו א פריערדיקע העלעניש תקופה, נאך איידער די חשמונאים האבן איינגענומען דעם גליל, און די יידישע זאכן אינעם פעסטונג צייגן אז יידן האבן געוויילט אין די געגנט נאך איידער די חשמונאים האבן אינקארפארירט די גליל ראיאן צו זייער מלוכה.

פון די פריע רוימישע תקופה געפונען מיר א שטעטל אויפן בארג און ארום דעם בארג, פיל מיט פריוואטע הייזער וואס א מערהייט פון זיי האבן מקוואות, וואס ווייזט אויף די יידישקייט פונעם שטאט, אין צוגאב צודעם האבן פארשער געפונען די מיסט פון שטאט, און שטודירט די אפפאל פון איבערבלייבענישן פון בהמות, נאר כשר'ע מינים זענען געווען צו געפונען, חזירים צום ביישפיל, א הויפט מאכל צווישן די רוימער זענען געווען ווייניגער פון א פראצענט פון די איבערבלייבענישן.

פון די שפעטערדיקע רוימישע תקופה, געפונען מיר א גרויסע געגנט וואס ווערט גערופן די רוימישע שטאט, די גאסן לויפן געאמעטריש איינער פאראלעל צום צווייטן, ווען צוויי הויפט גאסן [[קארדא מאקסימוס]] לויפט פון צפון אויף דרום ריכטונג, און די [[דעקומאנוס מאקסימוס]] לויפט פון שטאט אריינגאנג אויף מזרח צו מערב ארויף צום בארג. ווען די קלענערע גאסן האקן דורך די צוויי גאסן ווי א נעץ. דארט וואו די הויפט גאסן טרעפן זיך איז פארהאן א [[פארום]], די שטאטישע מארקעט פונעם רוימישן שטאט צענטער, עס עזנען געפונען געווארן חלקים פון רוימישע בעדער געבויט אקוראט לויט די רוימישע בויעריי און מייסטערשאפט, אינאיינעם מיט מקוואות. די הויפט גאסן האבן טראטוארן און זענען קענטליך און מערקבאר ביז היינט מיט די שווערע שטיין און קריצן פון די וועגענער נאך פון דעמאלסט. אן אפלויף סיסטעם פאר שמוציגע וואסער, פון רעגן, בעדער און א פובליק בית כיסא, האט ארויסגעטראגן די וואסער אינדרויסן פון שטאט. די רוימישע שטאט האט אויך מקוואות אונטער די הייזער גענוי ווי די אלטע חלק פון שטאט.

די הויכפונקט פון דער ארכעאלאגיע איז די וואסער קאנאלן אריינצוברענגען פרישע וואסער אין שטאט, אנהייב איז דער שטייגער געווען וואסער גרובן, פריוואטע און ציבור'ישע וועלכע האבן באדינט דעם באפעלקערונג באנוץ, אבער ווען די שטאט איז געווארן גרויס און זיך פארשפרייט אראפ פונעם בארג, איז אונטערגענומען געווארן א מאסיווע בוי פראיעקט, פון אקוואדוקטן, וואסער איינריכטונגען וואס ברענגען דורך בריקן און בעיקר טונעלן, וואסער פונעם טאל, פון צוויי באזונדערע ערטער, אויף א רוטע וועלכע טרעפט זיך אינמיטן וועג, ווי עס לויפט אריין אין שטאט, און צעטיילט זיך, א טייל וואסער איז געהאלטן געווארן אין אן אונטערערדישע רעזערוואר, און די אנדערע טייל האט ארומגעקרייזט די שטאט ארום און ארום דעם בארג, פון וואו איינוווינער האבן געקענט שעפן וואסער אדער מער פארמעגליכע האבן געהאט וואסער אין זייער שטוב. צוליב טאפאגראפישע סיבות, האבן די איינוווינער אויפן בארג נישט געהאט קיין צוטריט צו די קאנאלן, וויבאלד דער בארג איז הויך איבער 300 מעטער העכערן ים פלאך.

נאך פון דער רוימישער תקופה, זענען די פיל מטבעות וואס די שטאט האט געלאזט גיסן, פון אנהייב זענען זיי געווען יידישע מטבעות, אן צייכענונגען אדער בילדער פון פערזאנען אדער חיות, וואס אמאל שפעטער האבן די מטבעות אנטהאלטן קריצונגען פון די פארשידענע רוימישע קייסערן. מיט פארשידענע אויפשריפטן אין גריכיש, וועלכע ווידערהאלן דעם סלאגאן, אז  ''ציפורי איז שטאט פון שלום.'' איין מטבע פון שטאט האט א קריצונג פון טיכא, די גאט פון מזל ביי די גריכישע מיטאלאגיע אינמיטן א געצנדינער טעמפל, וואס דאס איז א רעוואלוציע פאר א יידישע שטאט. מערערע טעאריעס זענען אויפגעברענגט געווארן אלס רעזולטאט פון די מטבעות, איבערן יידישקייט פונעם שטאט צוליב די מטבעות.

איינער פון די הויפט חילוקי דעות איבערן שטאט, איז די טעאטער וועלכע איז געפונען געווארן אויפן זייט פונעם בארג, בשעת טייל טענה'ן אז דאס האט אנטיפס געבויט, זאגן אנדערע אז דאס איז פון די רוימישע תקופה פון נאכן חורבן בית המקדש, דאס צוליב ארטיקלען געפונען אונטערן בינע ביי די יסודות פונעם סטרוקטור. א פראכטפולע רוימישע ווילא איז אויך געפונען געווארן אויפן בארג, ווען געוויסע האבן געוואלט טענה'ן אז דאס איז די נשיא'ס הויז, אבער אן קיין גרונטליכע פארשונג אדער מקור. 

אינעם רוימישן קווארטאל זענען געפונען געווארן פון ביזאנטישער תקופה נאך אינטערסאנטע געביידעס, א שול אנגעפילט מיט צייכענונגען און בילדער בעיקר פון יידישע טראדיציע, אבער אויך העליאס, וועלכע דינט אלס א גאט אינעם גריכישן מיטאלאגיע איז געמאלן געווארן אויפן פאדלאגע פונעם שול, אינאיינעם מיט אנדערע מאטיוון ווי די עקידה און נאך. א קירכע איז אויך געפונען געווארן אין שטאט פון די תקופה און צום לעצט, איז די וויינהויז, אדער דיאניסוס הויז, וואס איז פיל מיט מאלערייען איבער וויין און באצייכענט א געצנדינעריי טראדיציע מיט מסיבות און אנדערע סארט מאלערייען וועלכע זענען א חידוש פאר א יידישע שטאט און אפילו פאר קריסטן. פון די סארט בילדער, שטעלט זיך ארויס אז ווי געשריבן איז אין פערטן יאר הונדערט, שוין אנגעהויבן דעם אונטערגאנג פון יידישן שטאנדפונקט איבערן חשיבות פונעם שטאט, מער און מער גויים, קריסטן אדער גריכישע געצנדינער האבן אנגעפילט דעם שטאט. ביז ווען די שטאט איז געווארן כמעט ליידיג פון יידן אינמיטן פערטן יארהונדערט. 
=== נישט געפונענע ארכעאלאגיע ===
אין משנה שטייט איבער א מויער פון יהושע בן נון'ס צייטן וועלכע האט ארומגענומען די שטאט, די מויער איז באצייכענט אויך דורך יוסיפון און אנדערע, אבער קיין זכר איז נישט געפונען געווארן דערפון. וויבאלד די פריעסטע ארטיקלען זענען דאטירט צו דער פערסישער עפאכע, דרינגען די חוקרים ארויס דערפון, אז די תנ״כישע שטאט געפונט זיך אויף אן אנדער לאקאציע, נישט ווייט פון ציפורי פון צווייטן בית המקדש. די שטאט מארק אויפן בארג, וואס ווערט דערמאנט דורך חז״ל אלס די שוק העליון, איז ביז היינט דערווייל נישט געפונען געווארן.

== געאגראפיע און דעמאגראפיע ==
די שטאט אויפן בארג איז 290 מעטער העכערן ים פלאך, וואס מאכט דאס ארט פאר א סטראטעגישע מיליטעריש און פאר זיכערהייט. ציפורי געפונט זיך אויף א קרייצוועג אויף הויפט שאסייען וואס די רוימער האבן געבויט אנהייב 120, ווען [[אדריינוס]] איז געווארן קייסער, איין הויפט שאסיי פירט פון [[עכו]] קיין [[טבריה]], און די אנדערע פירט פון ציפורי צו די גרויסע מיליטערישע באזע און קאלאניע לאגיו-[[מגידו]]. די שאסייען האבן געדינט יידישע רייזענדע און איז באהאנדעלט געווארן דורך יידישע מקורות מערערע מאל לענייני הלכה אדער אגדה. די היינטיקע שאסיי סיסטעם קיין טבריה, לויפט טיילוויז אויפן אלטע רוטע וואס רוימער האבן געבויט, אבער לויפן היינט נישט דורך דעם שטאט זעלבסט.

די שטאט געפונט זיך 25 קילאמעטער ווייט פון די ים ברעגעס פון [[מיטלענדישער ים|מיטלענדישן ים]] און א דרייסיק קילאמעטער פון דעם [[כנרת]].

עס איז אומבאקאנט גענוי וויפיל די באפעלקערונג אינעם שטאט איז געווען, מיינונגספארשידנהייטן און אפשאצונגען שטעלן די באפעלקערונג אויף א צאל פון צווישן 12,000 ביז 25,000, אבער איז אוממעגליך פעסטצושטעלן. אבער פאר ארץ ישראלדיקע באגריפן פון יענע תקופה נאכן חורבן, הייסט דאס א גרויסע שטאט.

[[קאטעגאריע:אידישע היסטאריע]]
[[קאטעגאריע: תקופת בית שני]]
[[קאטעגאריע: ארץ ישראל]]</text>
      <sha1>5xpi6ow1bclakrdl1v3rg54ac2l9xc8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>יהושע בן יהוצדק כהן גדול</title>
    <ns>0</ns>
    <id>51950</id>
    <revision>
      <id>601915</id>
      <parentid>601880</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T19:04:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>פוילישער</username>
        <id>339</id>
      </contributor>
      <origin>601915</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="350" sha1="80yrm2y56u9rt488s2m7zcy3fcsr0yt" xml:space="preserve">{{יתום}}{{אישיות}}

'''יְהוֹשֻׁעַ (יֵשׁוּעַ) בֶּן יְהוֹצָדָק''' איז געווען אַ כהן גדול, איינער פון די גרינדער פונעם [[בית המקדש השני|צווייטן בית המקדש]].

[[קאַטעגאָריע:כהנים גדולים]]
[[קאַטעגאָריע:תנ&quot;ך]]</text>
      <sha1>80yrm2y56u9rt488s2m7zcy3fcsr0yt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>קארטאכענא</title>
    <ns>0</ns>
    <id>53286</id>
    <revision>
      <id>601911</id>
      <parentid>593569</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T18:03:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>601911</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1041" sha1="6mq7472f04we0bn051bepg7kvob80em" xml:space="preserve">{{יתום}}{{באצירק}}

'''קאַרטאַגענאַ''' דע אינדיעס ([[שפּאַניש]]: Cartagena de Indias), איז א [[פארט|פּאָרט]] שטאט וואס געפונט זיך אין [[צפון]] [[קאלאמביע]], אויף די [[קאראיבישער ים]] ברעג, און איז די [[הויפטשטאט]] פון דער [[פראווינץ]] באליוויאר.

די שטאָט איז געגרינדעט געווארן אום [[1533]], און אין [[1984]] איז איר היסטארישן צענטער דערקלערט געווארן אַלץ [[וועלט ירושה ארט]].

אום [[2005]], האבן געוואוינט דארט 1.09 מיליאָן מענטשן. און אינעם [[הויפטשטאט]] אירע, 1.24 מיליאָן מענטשן; וואס דאס איז דאס [[5 (נומער)|פינפט]]-גרעסטער צאל איינוואוינער אין קאלאמביע.

[[קאַטעגאָריע:קאלאמביע|*]]

[[קאַטעגאָריע:פארט שטעט אין דרום אמעריקע]]</text>
      <sha1>6mq7472f04we0bn051bepg7kvob80em</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>HEC Paris</title>
    <ns>0</ns>
    <id>53367</id>
    <revision>
      <id>601919</id>
      <parentid>601892</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T19:35:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>פוילישער</username>
        <id>339</id>
      </contributor>
      <origin>601919</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="426" sha1="7tam9ys3om6nfi0bzrdt0s4ffza0kay" xml:space="preserve">{{יתום}}[[טעקע:Chateau, HEC Paris, Jouy-en-Josas, South view 20160501 1.jpg |קליין|250px]]
'''HEC Paris''' איז א ביזנעס שולע געגרינדעט געווארן אין יאר 1881 מיט 57 תלמידים, היינט פארמאגט זי 4,500 תלמידים מיט 1,500 איינגעשטעלטע. HEC געפינט זיך אין [[פאריז]]. 

[[קאַטעגאָריע:אוניווערסיטעטן]]</text>
      <sha1>7tam9ys3om6nfi0bzrdt0s4ffza0kay</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>שעווראלעט</title>
    <ns>0</ns>
    <id>53739</id>
    <revision>
      <id>601920</id>
      <parentid>601902</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T19:45:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>פוילישער</username>
        <id>339</id>
      </contributor>
      <origin>601920</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1220" sha1="mifccgxh8ofyzwg11a2ofsm0kyeau5j" xml:space="preserve">'''שעווראָלעט ('''ארויסגזאגט שעווראלע) איז אַן אמעריקאנער אויטאָמאָביל אפטיילונג פון דער אמעריקאנער פאַבריקאַנט גענעראל מאָטאָרס (GM) געגרינדעט דעם 3טן נאוועמבער 1911.

{{פירמע
|קאמפאני נאמען=שעווראָלעט
|בילד=[[טעקע:Chevy logo2.jpg|200px]]
|קאמפאני=Chevrolet
|טיפ=פובליק
|געגרינדעט=[[1911]]
|געגרינדער=
|סלאגאן=
|וועבזייטל=[https://www.chevrolet.com chevrolet.com]
|שפראך=
}}

טשעווראלעט-ברענד אויטאמאבילן ווערן פארקויפט אין רובֿ אויטאמאטיוו מארקפלעצער אלוועלטליך. טשעווראָלעט פּראָדוצירט און פאַרקויפט אַ גרויסע אויסוואל פון אויטאמבילן, פֿון סאָבקאָמפּאַקט אָטאַמאָובילז צו מיטל-פליכט געשעפט טראַקס.

==וועבלינקען== 

*

* [https://www.chevrolet.com אפֿיציעלע וועבזייַטל]

[[קאַטעגאָריע:אויטאמאביל פירמעס]]

{{DEFAULTSORT:שעווראָלעט}}</text>
      <sha1>mifccgxh8ofyzwg11a2ofsm0kyeau5j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>601921</id>
      <parentid>601920</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T19:45:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>פוילישער</username>
        <id>339</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>פוילישער האט באוועגט בלאט [[שעווראָלעט]] צו [[שעווראלעט]]</comment>
      <origin>601920</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1220" sha1="mifccgxh8ofyzwg11a2ofsm0kyeau5j" xml:space="preserve">'''שעווראָלעט ('''ארויסגזאגט שעווראלע) איז אַן אמעריקאנער אויטאָמאָביל אפטיילונג פון דער אמעריקאנער פאַבריקאַנט גענעראל מאָטאָרס (GM) געגרינדעט דעם 3טן נאוועמבער 1911.

{{פירמע
|קאמפאני נאמען=שעווראָלעט
|בילד=[[טעקע:Chevy logo2.jpg|200px]]
|קאמפאני=Chevrolet
|טיפ=פובליק
|געגרינדעט=[[1911]]
|געגרינדער=
|סלאגאן=
|וועבזייטל=[https://www.chevrolet.com chevrolet.com]
|שפראך=
}}

טשעווראלעט-ברענד אויטאמאבילן ווערן פארקויפט אין רובֿ אויטאמאטיוו מארקפלעצער אלוועלטליך. טשעווראָלעט פּראָדוצירט און פאַרקויפט אַ גרויסע אויסוואל פון אויטאמבילן, פֿון סאָבקאָמפּאַקט אָטאַמאָובילז צו מיטל-פליכט געשעפט טראַקס.

==וועבלינקען== 

*

* [https://www.chevrolet.com אפֿיציעלע וועבזייַטל]

[[קאַטעגאָריע:אויטאמאביל פירמעס]]

{{DEFAULTSORT:שעווראָלעט}}</text>
      <sha1>mifccgxh8ofyzwg11a2ofsm0kyeau5j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>אמוניציע בערגל טראם סטאנציע</title>
    <ns>0</ns>
    <id>54897</id>
    <revision>
      <id>601938</id>
      <parentid>600385</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T11:51:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>פוילישער</username>
        <id>339</id>
      </contributor>
      <origin>601938</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7659" sha1="isk42lpjdfp6204dcfhcc62k8p9edy7" xml:space="preserve">


{{באן סטאנציע
| אתרים סמוכים = [[גבעת התחמושת (אתר הנצחה)|גבעת התחמושת]]
| נאנטע סטאנציעס = שמעון הצדיק, גבעת המבתר
| שם המערכת = ירושלים טראמוויי
| פעראנען = 2
| מאפע = -
}}
[[טעקע:BarlevEshkolJunctionDec122022_01.jpg|לינקס|קליין|300x300פיקס|קנופ פֿון בר-לב בולעוואַר און לוי אשכול בולעוואַר. איבער דעם קנופ זעט מען דעם טראַם קומענדיק אַרײן אין אמוניציע בערגל סטאַנציע.]]
'''אַמוניציע בערגל  טראַם סטאנציע''' איז [[באן סטאנציע|א סטאנציע]] אויף דער [[רויטע ליניע (ירושלים)|רויטער ליניע פון דער ירושלים לייכטער באן,]] וואס וועט אויך זיין א צוקונפֿטיגע סטאנציע אויף [[גרינע ליניע (ירושלים)|דער גרינער ליניע]], און דינט אלס א טראנספארטאציע צענטער אין צפון־מזרח [[ירושלים]] .

== וועגן דער סטאנציע ==
די סטאנציע געפֿינט זיך אויפן ברעג פון צוויי הויפט דורכגאסן אין ירושלים: בר-לב בולעוואַר, א טייל פון שאסיי 60 וואס גייט אריבער דער שטאָט פון צפון צו דרום, און אשכול בולעוואַר, וואס איז א טייל פון דער דורכגאַס וואס פֿארבינדט די הזיתים קרייצוועג מיטן אריינגאנג קיין ירושלים (שאסיי 417) פון מזרח צו מערב. די סטאנציע געפֿינט זיך אויפן ברעג פון דער שטאט'ס געדיכטער געגנט, וואס מאכט זי פֿאר א צענטראלן פונקט פאר די וואס קומען קיין ירושלים פון מזרח און צפון-מזרח, צוזאמען מיט איינוואוינער פון [[הר הצופים]] און [[פסגת זאב]].  די [[ישראל פאליציי הויפטקווארטיר|ישראל פאליציי נאציאנאלע הויפטקווארטיר]] געפֿינט זיך לעבן דער סטאנציע.

די סטאנציע דינט אלס א טראנספארטאציע צענטער פאר די [[מעלה אדומים]] אויטאבוס ליניעס, און דינט אלס אן ענדפונקט פאר די ליניעס קייןבנימין און [[שומרון]], [[ביתר עילית]] און [[מודיעין עילית]], מיט א צאל שטאָטישע און אינטערשטאָטישע ליניעס וואס אפערירן ביי דער סטאנציע.

אלס טייל פון דער קאנסטרוקציע פון דער [[גרינע ליניע (ירושלים)|גרינע ליניע,]] האט מען געבויט דרום פון דער סטאנציע א [[גרינע ליניע (ירושלים)|צווייג]].

== טעראר־אטאקעס ביי דער סטאנציע ==
עטלעכע אטאקעס זענען פֿארגעקומען אין דער סטאנציע:

* '''אטאקע אויף דער סטאנציע''': דעם 22סטן אקטאבער 2014, האט א טעראריסט גע׳הרג׳עט חיה זיסל ברוין, א דריי-מאנאטיק ישראלדיק קינד, און קרן ימימה מוסקערא, א 22-יעריקע אימיגראנטין פון [[עקוואדאר]], אין א אטאק מיט א ראם, ווען זיי האבן געווארט ביי דער אמוניציע בערגל סטאנציע. אין צוגאָב צו די צוויי טויטע, זענען נאך זיבן מענטשן פֿארוואונדעט געווארן. דער טעראריסט האט פרובירט צו אנטלויפן, איז געווארן דערשאסן, און געכאפט.{{הערה|{{ynet||פיגוע דריסה בירושלים: תינוקת נהרגה, שני פצועים קשה|4583132|22 באוקטובר 2014}}.|| }}{{הערה|{{וואלה|יאיר אלטמן, מור שמעוני|פיגוע הדריסה בירושלים: עולה חדשה מתה מפצעיה|2796085|27 באוקטובר 2014}}}} 
* .דעם 8טן אקטאבער 2015, איז פֿארגעקומען א מעסער־אטאקע אין דער סטאנציע. איין בירגער איז ערנסט פֿארוואונדעט געווארן.{{הערה|שם=שני פצועים|{{ynet|אלישע בן קימון, רועי ינובסקי, אליאור לוי, יעל פרידסון ויואב זיתון|שני פצועים בינוני וקל בפיגוע בגבעת התחמושת; מחבלים נורו בצומת תפוח|articles/0,7340,L-4718561,00.html|30סטן אקטאבער 2015}}}}
* דעם 30סטן אקטאבער 2015, האט א מעסער־אטאקע ביי דער סטאנציע פארוואונדעט צוויי בירגער, און דער טעראריסט איז געווארן נייטראליזירט.{{הערה|שם=שני פצועים}}
* דעם [[9טן אקטאבער]] 2016, איז פֿארגעקומען א שיסעריי אין דריי לאקאציעס אין ירושלים, איינע פון זיי איז געווען אין אט דער סטאנציע. אלס רעזולטאט פון דער שיסעריי אין דער סטאנציע, איז ליוונא מאליחי, א 60 יעריגע [[ירושלים]] איינוואוינערין, קריטיש פארוואונדעט געווארן און געשטארבן פון אירע וואונדן.{{הערה|{{mako|כתבי חדשות 2|שני הרוגים בפיגוע ירי בירושלים|fee9b63cb48a751004|news-military/security-q4_2016|9 באוקטובר 2016}}}}
* דעם 24סטן מאַי 2021, האט א טעראריסט געשטאכן און מיטלמעסיג פארוואונדעט צוויי זעלנער אין דער סטאנציע.{{הערה|{{ערוץ7||שני פצועים בינוני בפיגוע דקירה מול המטה הארצי בירושלים|493505|24 במאי 2021}}}}
* דעם 9טן יולי 2023, האט א טעראריסטקע פרובירט צו שטעכן א זיכערהייטס־וועכטער ביי דער סטאנציע.{{הערה|{{ערוץ7||בתחנת הרכבת הקלה גבעת התחמושת בירושלים: מחבלת ניסתה לדקור מאבטח|607148|9 ביולי 2023}}}}

== אויסלייג ==
{| border=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;3&quot;
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;border-top:solid 1px gray;border-right:solid 2px black;border-left:solid 2px black;border-bottom:solid 2px black;&quot; |&lt;center&gt;&lt;small&gt;[[זייט פעראן]]&lt;/small&gt;&lt;/center&gt;
|-
| style=&quot;border-bottom:solid 1px gray;&quot; |'''צפונדיק'''
| style=&quot;border-bottom:solid 1px gray;&quot; |'''{{פאנט קאליר|Red|L1}}''' קיין [[נווה יעקב טראם סטאנציע|נווה יעקב]]
|-
|'''דרומדיק'''
|'''{{פאנט קאליר|Red|L1}}''' קיין [[הדסה עין כרם טראם סטאנציע|הדסה עין כרם]]
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;border-top:solid 2px black;border-right:solid 2px black;border-left:solid 2px black;border-bottom:solid 1px gray;&quot; |&lt;center&gt;&lt;small&gt;[[זייט פעראן]]&lt;/small&gt;&lt;/center&gt;
|-
|}
{{-}}

== וועבלינקען ==
{{קאמאנסלינק}}{{רעפליסטע}}
[[קאַטעגאָריע:ארטיקלען מיט לאקאציע מאפע מוסטערן]]
[[קאַטעגאָריע:ארטיקלען מיט קאארדינאטן]]
[[קאַטעגאָריע:קאארדינאטן אויף וויקידאטן]]
[[קאַטעגאָריע:ירושלים טראמוויי]]
[[קאַטעגאָריע:באן סטאנציעס אין ישראל]]</text>
      <sha1>isk42lpjdfp6204dcfhcc62k8p9edy7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>אודזשדא</title>
    <ns>0</ns>
    <id>54905</id>
    <revision>
      <id>601932</id>
      <parentid>600436</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T11:36:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>פוילישער</username>
        <id>339</id>
      </contributor>
      <comment>אודזשדאַ</comment>
      <origin>601932</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5873" sha1="aft75uk401ytmfp33aptbekrtpf1e7t" xml:space="preserve">{{יישוב|300px|קליין|מאָנטאַזש פֿון אָוזשדאַ|מדינה={{פאן מאראקא}}|סארט יישוב=שטאָט|בילד=Oujda.mosque et mairie.jpg|באפעלקערונג=506,224|באשרייבונג=אָוזשדאַ צענטער}}'''אודזשדאַ''' ([[אראביש|אַראַביש]]: '''وجدة''') איז אַ גרויסע [[שטאט|שטאָט]] אין צפון־מיזרח [[מאראקא]], נאָענט צום גרענעץ מיט [[אלזשיר]]. זי איז די הויפּטשטאָט פֿון דער [[אריענטאל ראיאן]] און האָט אַ באַפֿעלקערונג פֿון בערך 506,224 מענטשן (צענזוס 2024).

די שטאָט געפינט זיך בערך 15 קילאָמעטער מערב פֿון דער מאָראָקאַנער־אַלזשירישער גרענעץ און אַרום 55 קילאָמעטער דרום פֿון דעם [[מיטלענדישער ים]]. זי ליגט אויך אין דרום פֿון די בני זנאַסן בערג.

== היסטאריע ==
עס זענען דאָ באַווייזן אַז אין דער געגנט איז געווען אַ באַזעצונג שוין אין רוימישע צייטן, מסתּמא אונטער קאָנטראָל פֿון בערבערישע שבטים.

די מאָדערנע שטאָט איז געגרינדעט געוואָרן אין יאָר 994 דורך זירי אבן עטייה, אַ בערבערישער פֿירער פֿון דער זנאַטאַ שבט. שפּעטער איז די שטאָט געווען אונטער קאָנטראָל פֿון פאַרשידענע אימפּעריעס און דינאַסטיעס.

אין דעם 11טן יאָרהונדערט איז די שטאָט פֿאַרגרעסערט געוואָרן מיט נײַע וואַנטן. שפּעטער האָט זי געהערט צום אַלמאָהאַדישן קאַליפאַט, וואָס האָט פֿאַרשטאַרקט די פֿעסטונגען.

אין מיטל־עלטער איז אָוזשדאַ געווען אַ וויכטיקער סטראַטעגישער אָרט צווישן פֿעס און טלעמסען, און זי האָט אָפֿט געביטן הערשאַפֿט צווישן מאָראָקאַנער און אַלזשירישע מאַכט־צענטערס.

אין 1844 און ווידער אין 1859 האָבן די פֿראַנצויזן אָקופּירט די שטאָט. אין דער קאָלאָניאַלער פּעריאָד האָט פֿראַנקרײַך אַנטוויקלט די מאָדערנע שטאָט.

אין 1948 זענען פאָרגעקומען אַנטי־ייִדישע אומרוען אין אָוזשדאַ, אין וועלכע מענטשן זענען אומגעקומען און פילע זענען פֿאַרוווּנדעט געוואָרן.

== געאָגראַפֿיע און קלימאַט ==
אָוזשדאַ האָט אַ האַלב־אַרידן קלימאַט. די ווינטערס זענען קיל און רעגנדיק, און די זומערן זענען הייס און טרוקן. דער יאָרלעכער רעגן איז צווישן 300 און 500 מ&quot;מ.

נעבן דער שטאָט געפינט זיך דזשבל חמראַ, אַ וואַלד־געגנט מיט אַ מיטלענדישן נאַטור־סיסטעם, און דער פּאַרק סידי מאַאַפֿאַ.

== אַרכיטעקטור ==
די שטאָט האָט אַן אַלטן צענטער (מעדינאַ) מיט שמאָלע, קרומע גאַסן, וואָס פֿירן צו מאַרק־פּלאַץ און הייזער אין טראדיציאנעלן מאָראָקאַנער סטיל.

די גרויסע מאָסקע פֿון אָוזשדאַ איז איינע פֿון די וויכטיקסטע היסטארישע בנינים אין דער שטאָט.

נעבן דער שטאָט געפינען זיך אויך רוימישע חורבות, באַקאַנט ווי בלד אל־גאדאַ.

== קולטור און מוזיק ==
אודזשדאַ איז אַ וויכטיקער צענטער פֿאַר אַנדערלוזישער מוזיק, באַקאַנט ווי „גהאַרנאַטי“. יעדעס יאָר ווערט דאָרט אָפּגעהאַלטן אַן אינטערנאַציאָנאַלער פֿעסטיוואַל פֿון דער מוזיק.

רעגגאַדאַ איז אויך אַ באַקאַנטע טראדיציאָנעלע מוזיק און טאַנץ פֿון דער געגנט, וואָס האָט איר אָנהייב אין די בערבערישע שבטים.

== עקאנאמיע ==
די עקאנאמיע פֿון אָוזשדאַ איז שטאַרק פֿאַרבונדן מיט איר אָרט לעבן דער גרענעץ. האַנדל שפּילט אַ וויכטיקע ראָלע, ספּעציעל מיט שטעט אין מערב און מיזרח.

כאָטש די שטאָט האָט עקאנאמישע פּאָטענציאַלן, בלײַבט די אַרבעטלאָזיקייט העכער ווי דער נאציאנאַלער דורכשניט.

אין די לעצטע יאָרן זענען געבויט געוואָרן נײַע פּראָיעקטן, אַרײַנגערעכנט טעכנאָלאָגישע צענטערס און פֿאַרבעסערטע אינפֿראַסטרוקטור.

== טראנספארט ==
די שטאָט ווערט געדינט דורך אַן אינטערנאַציאָנאַלן פֿלוגפעלד (אַנגאַדס), וואָס פֿאַרבינדט אָוזשדאַ מיט אייראָפּע און אַנדערע מאָראָקאַנער שטעט.

אָוזשדאַ איז אויך אַן ענדפּונקט פֿון דער הויפּט־באַן־ליניע פֿון קאַסאַבלאַנקאַ דורך פֿעס און טאורירט.

== רעפערענצן ==
{{רעפליסטע}}
[[קאַטעגאָריע:שטעט אין מאראקא]]</text>
      <sha1>aft75uk401ytmfp33aptbekrtpf1e7t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>601933</id>
      <parentid>601932</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T11:36:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>פוילישער</username>
        <id>339</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>פוילישער האט באוועגט בלאט [[אָוזשדאַ]] צו [[אודזשדא]]</comment>
      <origin>601932</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5873" sha1="aft75uk401ytmfp33aptbekrtpf1e7t" xml:space="preserve">{{יישוב|300px|קליין|מאָנטאַזש פֿון אָוזשדאַ|מדינה={{פאן מאראקא}}|סארט יישוב=שטאָט|בילד=Oujda.mosque et mairie.jpg|באפעלקערונג=506,224|באשרייבונג=אָוזשדאַ צענטער}}'''אודזשדאַ''' ([[אראביש|אַראַביש]]: '''وجدة''') איז אַ גרויסע [[שטאט|שטאָט]] אין צפון־מיזרח [[מאראקא]], נאָענט צום גרענעץ מיט [[אלזשיר]]. זי איז די הויפּטשטאָט פֿון דער [[אריענטאל ראיאן]] און האָט אַ באַפֿעלקערונג פֿון בערך 506,224 מענטשן (צענזוס 2024).

די שטאָט געפינט זיך בערך 15 קילאָמעטער מערב פֿון דער מאָראָקאַנער־אַלזשירישער גרענעץ און אַרום 55 קילאָמעטער דרום פֿון דעם [[מיטלענדישער ים]]. זי ליגט אויך אין דרום פֿון די בני זנאַסן בערג.

== היסטאריע ==
עס זענען דאָ באַווייזן אַז אין דער געגנט איז געווען אַ באַזעצונג שוין אין רוימישע צייטן, מסתּמא אונטער קאָנטראָל פֿון בערבערישע שבטים.

די מאָדערנע שטאָט איז געגרינדעט געוואָרן אין יאָר 994 דורך זירי אבן עטייה, אַ בערבערישער פֿירער פֿון דער זנאַטאַ שבט. שפּעטער איז די שטאָט געווען אונטער קאָנטראָל פֿון פאַרשידענע אימפּעריעס און דינאַסטיעס.

אין דעם 11טן יאָרהונדערט איז די שטאָט פֿאַרגרעסערט געוואָרן מיט נײַע וואַנטן. שפּעטער האָט זי געהערט צום אַלמאָהאַדישן קאַליפאַט, וואָס האָט פֿאַרשטאַרקט די פֿעסטונגען.

אין מיטל־עלטער איז אָוזשדאַ געווען אַ וויכטיקער סטראַטעגישער אָרט צווישן פֿעס און טלעמסען, און זי האָט אָפֿט געביטן הערשאַפֿט צווישן מאָראָקאַנער און אַלזשירישע מאַכט־צענטערס.

אין 1844 און ווידער אין 1859 האָבן די פֿראַנצויזן אָקופּירט די שטאָט. אין דער קאָלאָניאַלער פּעריאָד האָט פֿראַנקרײַך אַנטוויקלט די מאָדערנע שטאָט.

אין 1948 זענען פאָרגעקומען אַנטי־ייִדישע אומרוען אין אָוזשדאַ, אין וועלכע מענטשן זענען אומגעקומען און פילע זענען פֿאַרוווּנדעט געוואָרן.

== געאָגראַפֿיע און קלימאַט ==
אָוזשדאַ האָט אַ האַלב־אַרידן קלימאַט. די ווינטערס זענען קיל און רעגנדיק, און די זומערן זענען הייס און טרוקן. דער יאָרלעכער רעגן איז צווישן 300 און 500 מ&quot;מ.

נעבן דער שטאָט געפינט זיך דזשבל חמראַ, אַ וואַלד־געגנט מיט אַ מיטלענדישן נאַטור־סיסטעם, און דער פּאַרק סידי מאַאַפֿאַ.

== אַרכיטעקטור ==
די שטאָט האָט אַן אַלטן צענטער (מעדינאַ) מיט שמאָלע, קרומע גאַסן, וואָס פֿירן צו מאַרק־פּלאַץ און הייזער אין טראדיציאנעלן מאָראָקאַנער סטיל.

די גרויסע מאָסקע פֿון אָוזשדאַ איז איינע פֿון די וויכטיקסטע היסטארישע בנינים אין דער שטאָט.

נעבן דער שטאָט געפינען זיך אויך רוימישע חורבות, באַקאַנט ווי בלד אל־גאדאַ.

== קולטור און מוזיק ==
אודזשדאַ איז אַ וויכטיקער צענטער פֿאַר אַנדערלוזישער מוזיק, באַקאַנט ווי „גהאַרנאַטי“. יעדעס יאָר ווערט דאָרט אָפּגעהאַלטן אַן אינטערנאַציאָנאַלער פֿעסטיוואַל פֿון דער מוזיק.

רעגגאַדאַ איז אויך אַ באַקאַנטע טראדיציאָנעלע מוזיק און טאַנץ פֿון דער געגנט, וואָס האָט איר אָנהייב אין די בערבערישע שבטים.

== עקאנאמיע ==
די עקאנאמיע פֿון אָוזשדאַ איז שטאַרק פֿאַרבונדן מיט איר אָרט לעבן דער גרענעץ. האַנדל שפּילט אַ וויכטיקע ראָלע, ספּעציעל מיט שטעט אין מערב און מיזרח.

כאָטש די שטאָט האָט עקאנאמישע פּאָטענציאַלן, בלײַבט די אַרבעטלאָזיקייט העכער ווי דער נאציאנאַלער דורכשניט.

אין די לעצטע יאָרן זענען געבויט געוואָרן נײַע פּראָיעקטן, אַרײַנגערעכנט טעכנאָלאָגישע צענטערס און פֿאַרבעסערטע אינפֿראַסטרוקטור.

== טראנספארט ==
די שטאָט ווערט געדינט דורך אַן אינטערנאַציאָנאַלן פֿלוגפעלד (אַנגאַדס), וואָס פֿאַרבינדט אָוזשדאַ מיט אייראָפּע און אַנדערע מאָראָקאַנער שטעט.

אָוזשדאַ איז אויך אַן ענדפּונקט פֿון דער הויפּט־באַן־ליניע פֿון קאַסאַבלאַנקאַ דורך פֿעס און טאורירט.

== רעפערענצן ==
{{רעפליסטע}}
[[קאַטעגאָריע:שטעט אין מאראקא]]</text>
      <sha1>aft75uk401ytmfp33aptbekrtpf1e7t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>601935</id>
      <parentid>601933</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T11:37:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>פוילישער</username>
        <id>339</id>
      </contributor>
      <origin>601935</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5885" sha1="da61h7udf673kqyfb9274c9q9kblwa1" xml:space="preserve">{{יתום}}{{יישוב|300px|קליין|מאָנטאַזש פֿון אָוזשדאַ|מדינה={{פאן מאראקא}}|סארט יישוב=שטאָט|בילד=Oujda.mosque et mairie.jpg|באפעלקערונג=506,224|באשרייבונג=אָוזשדאַ צענטער}}'''אודזשדאַ''' ([[אראביש|אַראַביש]]: '''وجدة''') איז אַ גרויסע [[שטאט|שטאָט]] אין צפון־מיזרח [[מאראקא]], נאָענט צום גרענעץ מיט [[אלזשיר]]. זי איז די הויפּטשטאָט פֿון דער [[אריענטאל ראיאן]] און האָט אַ באַפֿעלקערונג פֿון בערך 506,224 מענטשן (צענזוס 2024).

די שטאָט געפינט זיך בערך 15 קילאָמעטער מערב פֿון דער מאָראָקאַנער־אַלזשירישער גרענעץ און אַרום 55 קילאָמעטער דרום פֿון דעם [[מיטלענדישער ים]]. זי ליגט אויך אין דרום פֿון די בני זנאַסן בערג.

== היסטאריע ==
עס זענען דאָ באַווייזן אַז אין דער געגנט איז געווען אַ באַזעצונג שוין אין רוימישע צייטן, מסתּמא אונטער קאָנטראָל פֿון בערבערישע שבטים.

די מאָדערנע שטאָט איז געגרינדעט געוואָרן אין יאָר 994 דורך זירי אבן עטייה, אַ בערבערישער פֿירער פֿון דער זנאַטאַ שבט. שפּעטער איז די שטאָט געווען אונטער קאָנטראָל פֿון פאַרשידענע אימפּעריעס און דינאַסטיעס.

אין דעם 11טן יאָרהונדערט איז די שטאָט פֿאַרגרעסערט געוואָרן מיט נײַע וואַנטן. שפּעטער האָט זי געהערט צום אַלמאָהאַדישן קאַליפאַט, וואָס האָט פֿאַרשטאַרקט די פֿעסטונגען.

אין מיטל־עלטער איז אָוזשדאַ געווען אַ וויכטיקער סטראַטעגישער אָרט צווישן פֿעס און טלעמסען, און זי האָט אָפֿט געביטן הערשאַפֿט צווישן מאָראָקאַנער און אַלזשירישע מאַכט־צענטערס.

אין 1844 און ווידער אין 1859 האָבן די פֿראַנצויזן אָקופּירט די שטאָט. אין דער קאָלאָניאַלער פּעריאָד האָט פֿראַנקרײַך אַנטוויקלט די מאָדערנע שטאָט.

אין 1948 זענען פאָרגעקומען אַנטי־ייִדישע אומרוען אין אָוזשדאַ, אין וועלכע מענטשן זענען אומגעקומען און פילע זענען פֿאַרוווּנדעט געוואָרן.

== געאָגראַפֿיע און קלימאַט ==
אָוזשדאַ האָט אַ האַלב־אַרידן קלימאַט. די ווינטערס זענען קיל און רעגנדיק, און די זומערן זענען הייס און טרוקן. דער יאָרלעכער רעגן איז צווישן 300 און 500 מ&quot;מ.

נעבן דער שטאָט געפינט זיך דזשבל חמראַ, אַ וואַלד־געגנט מיט אַ מיטלענדישן נאַטור־סיסטעם, און דער פּאַרק סידי מאַאַפֿאַ.

== אַרכיטעקטור ==
די שטאָט האָט אַן אַלטן צענטער (מעדינאַ) מיט שמאָלע, קרומע גאַסן, וואָס פֿירן צו מאַרק־פּלאַץ און הייזער אין טראדיציאנעלן מאָראָקאַנער סטיל.

די גרויסע מאָסקע פֿון אָוזשדאַ איז איינע פֿון די וויכטיקסטע היסטארישע בנינים אין דער שטאָט.

נעבן דער שטאָט געפינען זיך אויך רוימישע חורבות, באַקאַנט ווי בלד אל־גאדאַ.

== קולטור און מוזיק ==
אודזשדאַ איז אַ וויכטיקער צענטער פֿאַר אַנדערלוזישער מוזיק, באַקאַנט ווי „גהאַרנאַטי“. יעדעס יאָר ווערט דאָרט אָפּגעהאַלטן אַן אינטערנאַציאָנאַלער פֿעסטיוואַל פֿון דער מוזיק.

רעגגאַדאַ איז אויך אַ באַקאַנטע טראדיציאָנעלע מוזיק און טאַנץ פֿון דער געגנט, וואָס האָט איר אָנהייב אין די בערבערישע שבטים.

== עקאנאמיע ==
די עקאנאמיע פֿון אָוזשדאַ איז שטאַרק פֿאַרבונדן מיט איר אָרט לעבן דער גרענעץ. האַנדל שפּילט אַ וויכטיקע ראָלע, ספּעציעל מיט שטעט אין מערב און מיזרח.

כאָטש די שטאָט האָט עקאנאמישע פּאָטענציאַלן, בלײַבט די אַרבעטלאָזיקייט העכער ווי דער נאציאנאַלער דורכשניט.

אין די לעצטע יאָרן זענען געבויט געוואָרן נײַע פּראָיעקטן, אַרײַנגערעכנט טעכנאָלאָגישע צענטערס און פֿאַרבעסערטע אינפֿראַסטרוקטור.

== טראנספארט ==
די שטאָט ווערט געדינט דורך אַן אינטערנאַציאָנאַלן פֿלוגפעלד (אַנגאַדס), וואָס פֿאַרבינדט אָוזשדאַ מיט אייראָפּע און אַנדערע מאָראָקאַנער שטעט.

אָוזשדאַ איז אויך אַן ענדפּונקט פֿון דער הויפּט־באַן־ליניע פֿון קאַסאַבלאַנקאַ דורך פֿעס און טאורירט.

== רעפערענצן ==
{{רעפליסטע}}
[[קאַטעגאָריע:שטעט אין מאראקא]]</text>
      <sha1>da61h7udf673kqyfb9274c9q9kblwa1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>601936</id>
      <parentid>601935</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T11:39:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>פוילישער</username>
        <id>339</id>
      </contributor>
      <origin>601936</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5887" sha1="772w1fzbw5btecrj8nkxtyutquaa3wd" xml:space="preserve">{{יתום}}
{{יישוב|300px|קליין|מאָנטאַזש פֿון אודזשדאַ|מדינה={{פאן מאראקא}}|סארט יישוב=שטאָט|בילד=Oujda.mosque et mairie.jpg|באפעלקערונג=506,224|באשרייבונג=אודזשדאַ צענטער}}
'''אודזשדאַ''' ([[אראביש|אַראַביש]]: '''وجدة''') איז אַ גרויסע [[שטאט|שטאָט]] אין צפון־מיזרח [[מאראקא]], נאָענט צום גרענעץ מיט [[אלזשיר]]. זי איז די הויפּטשטאָט פֿון דער [[אריענטאל ראיאן]] און האָט אַ באַפֿעלקערונג פֿון בערך 506,224 מענטשן (צענזוס 2024).

די שטאָט געפינט זיך בערך 15 קילאָמעטער מערב פֿון דער מאָראָקאַנער־אַלזשירישער גרענעץ און אַרום 55 קילאָמעטער דרום פֿון דעם [[מיטלענדישער ים]]. זי ליגט אויך אין דרום פֿון די בני זנאַסן בערג.

== היסטאריע ==
עס זענען דאָ באַווייזן אַז אין דער געגנט איז געווען אַ באַזעצונג שוין אין רוימישע צייטן, מסתּמא אונטער קאָנטראָל פֿון בערבערישע שבטים.

די מאָדערנע שטאָט איז געגרינדעט געוואָרן אין יאָר 994 דורך זירי אבן עטייה, אַ בערבערישער פֿירער פֿון דער זנאַטאַ שבט. שפּעטער איז די שטאָט געווען אונטער קאָנטראָל פֿון פאַרשידענע אימפּעריעס און דינאַסטיעס.

אין דעם 11טן יאָרהונדערט איז די שטאָט פֿאַרגרעסערט געוואָרן מיט נײַע וואַנטן. שפּעטער האָט זי געהערט צום אַלמאָהאַדישן קאַליפאַט, וואָס האָט פֿאַרשטאַרקט די פֿעסטונגען.

אין מיטל־עלטער איז אָוזשדאַ געווען אַ וויכטיקער סטראַטעגישער אָרט צווישן פֿעס און טלעמסען, און זי האָט אָפֿט געביטן הערשאַפֿט צווישן מאָראָקאַנער און אַלזשירישע מאַכט־צענטערס.

אין 1844 און ווידער אין 1859 האָבן די פֿראַנצויזן אָקופּירט די שטאָט. אין דער קאָלאָניאַלער פּעריאָד האָט פֿראַנקרײַך אַנטוויקלט די מאָדערנע שטאָט.

אין 1948 זענען פאָרגעקומען אַנטי־ייִדישע אומרוען אין אָוזשדאַ, אין וועלכע מענטשן זענען אומגעקומען און פילע זענען פֿאַרוווּנדעט געוואָרן.

== געאָגראַפֿיע און קלימאַט ==
אָוזשדאַ האָט אַ האַלב־אַרידן קלימאַט. די ווינטערס זענען קיל און רעגנדיק, און די זומערן זענען הייס און טרוקן. דער יאָרלעכער רעגן איז צווישן 300 און 500 מ&quot;מ.

נעבן דער שטאָט געפינט זיך דזשבל חמראַ, אַ וואַלד־געגנט מיט אַ מיטלענדישן נאַטור־סיסטעם, און דער פּאַרק סידי מאַאַפֿאַ.

== אַרכיטעקטור ==
די שטאָט האָט אַן אַלטן צענטער (מעדינאַ) מיט שמאָלע, קרומע גאַסן, וואָס פֿירן צו מאַרק־פּלאַץ און הייזער אין טראדיציאנעלן מאָראָקאַנער סטיל.

די גרויסע מאָסקע פֿון אָוזשדאַ איז איינע פֿון די וויכטיקסטע היסטארישע בנינים אין דער שטאָט.

נעבן דער שטאָט געפינען זיך אויך רוימישע חורבות, באַקאַנט ווי בלד אל־גאדאַ.

== קולטור און מוזיק ==
אודזשדאַ איז אַ וויכטיקער צענטער פֿאַר אַנדערלוזישער מוזיק, באַקאַנט ווי „גהאַרנאַטי“. יעדעס יאָר ווערט דאָרט אָפּגעהאַלטן אַן אינטערנאַציאָנאַלער פֿעסטיוואַל פֿון דער מוזיק.

רעגגאַדאַ איז אויך אַ באַקאַנטע טראדיציאָנעלע מוזיק און טאַנץ פֿון דער געגנט, וואָס האָט איר אָנהייב אין די בערבערישע שבטים.

== עקאנאמיע ==
די עקאנאמיע פֿון אָוזשדאַ איז שטאַרק פֿאַרבונדן מיט איר אָרט לעבן דער גרענעץ. האַנדל שפּילט אַ וויכטיקע ראָלע, ספּעציעל מיט שטעט אין מערב און מיזרח.

כאָטש די שטאָט האָט עקאנאמישע פּאָטענציאַלן, בלײַבט די אַרבעטלאָזיקייט העכער ווי דער נאציאנאַלער דורכשניט.

אין די לעצטע יאָרן זענען געבויט געוואָרן נײַע פּראָיעקטן, אַרײַנגערעכנט טעכנאָלאָגישע צענטערס און פֿאַרבעסערטע אינפֿראַסטרוקטור.

== טראנספארט ==
די שטאָט ווערט געדינט דורך אַן אינטערנאַציאָנאַלן פֿלוגפעלד (אַנגאַדס), וואָס פֿאַרבינדט אָוזשדאַ מיט אייראָפּע און אַנדערע מאָראָקאַנער שטעט.

אָוזשדאַ איז אויך אַן ענדפּונקט פֿון דער הויפּט־באַן־ליניע פֿון קאַסאַבלאַנקאַ דורך פֿעס און טאורירט.

== רעפערענצן ==
{{רעפליסטע}}
[[קאַטעגאָריע:שטעט אין מאראקא]]</text>
      <sha1>772w1fzbw5btecrj8nkxtyutquaa3wd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>שעווראָלעט</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55109</id>
    <redirect title="שעווראלעט" />
    <revision>
      <id>601922</id>
      <timestamp>2026-08-05T19:45:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>פוילישער</username>
        <id>339</id>
      </contributor>
      <comment>פוילישער האט באוועגט בלאט [[שעווראָלעט]] צו [[שעווראלעט]]</comment>
      <origin>601922</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="57pa2didyafm712nq39u2p9uwurj6bm" xml:space="preserve">#ווייטערפירן [[שעווראלעט]]</text>
      <sha1>57pa2didyafm712nq39u2p9uwurj6bm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>קאַטעגאָריע:בלעטער מיט נישט־נומערישע formatnum פאראמעטערס</title>
    <ns>14</ns>
    <id>55111</id>
    <revision>
      <id>601928</id>
      <timestamp>2026-08-06T06:17:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vyacheslav Nasretdinov</username>
        <id>29461</id>
      </contributor>
      <comment>ליידיגן בלאט געשאפן</comment>
      <origin>601928</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>קאַטעגאָריע:Articles containing Kazakh-language text</title>
    <ns>14</ns>
    <id>55112</id>
    <revision>
      <id>601929</id>
      <timestamp>2026-08-06T06:18:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vyacheslav Nasretdinov</username>
        <id>29461</id>
      </contributor>
      <comment>ליידיגן בלאט געשאפן</comment>
      <origin>601929</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>אָוזשדאַ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55113</id>
    <redirect title="אודזשדא" />
    <revision>
      <id>601934</id>
      <timestamp>2026-08-06T11:36:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>פוילישער</username>
        <id>339</id>
      </contributor>
      <comment>פוילישער האט באוועגט בלאט [[אָוזשדאַ]] צו [[אודזשדא]]</comment>
      <origin>601934</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42" sha1="hdlcftpgjp2dtt7xa5i7s2n75wdcvld" xml:space="preserve">#ווייטערפירן [[אודזשדא]]</text>
      <sha1>hdlcftpgjp2dtt7xa5i7s2n75wdcvld</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>