מקווה

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="yi">
  <siteinfo>
    <sitename>װיקיפּעדיע</sitename>
    <dbname>yiwiki</dbname>
    <base>https://yi.wikipedia.org/wiki/%D7%94%D7%95%D7%99%D7%A4%D7%98_%D7%96%D7%99%D7%99%D7%98</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.16</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">מעדיע</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">באַזונדער</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">רעדן</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">באַניצער</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">באַניצער רעדן</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">װיקיפּעדיע</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">װיקיפּעדיע רעדן</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">טעקע</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">טעקע רעדן</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">מעדיעװיקי</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">מעדיעװיקי רעדן</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">מוסטער</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">מוסטער רעדן</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">הילף</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">הילף רעדן</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">קאַטעגאָריע</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">קאַטעגאָריע רעדן</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">פארטאל</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">פארטאל רעדן</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">יחידה</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">שיחת יחידה</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">אירוע</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">שיחת אירוע</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>מקווה</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3656</id>
    <revision>
      <id>602202</id>
      <parentid>572248</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T19:24:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <origin>602202</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6479" sha1="6zqsknmmc613x8a9wne0m7vkqg1fhwz" xml:space="preserve">[[טעקע:Mikveh22.jpg|א מקוה אין [[טירת צבי]]| קליין|250px]]{{יידישקייט}}
א '''מקווה''' איז א פֿארזאמלונג פֿון וואסער וואו מען קען זיך טובל'ן. 

== געבוי פון א מקווה ==
מען קען זיך טובל'ן סיי אין א מקוה, וואס איז א זאמלונג פון רעגנוואסער (מי גשמים), און סיי אין  א קוואל (מעין), וואס איז א נאטירליכער קוואל. אין דער היינטיגער צייט ווערט דער נאמען &quot;מקוה&quot; בדרך כלל גענוצט פאר ביידע סארטן. 

אין א מקוה פון מי גשמים טוישט זיך דאס וואסער נישט אויף א נאטירליכן אופן, און דעריבער קומט ארויף די פראגע ווי אזוי מען קען האלטן דאס וואסער ריין און צוגעפאסט פאר טבילה. צוליב דעם ווערן ביי פילע מקואות גענוצט צוויי אדער מער בורות.

די מי גשמים ווערן געזאמלט אין א גרויסן בור, וואס געפינט זיך אין דער ערד. דער בור ווערט גערופן דער &quot;בור מי גשמים&quot;. מען טובלט זיך אבער נישט געווענליך אין דעם בור, נאר אין א צווייטן בור וואס ווערט געמאכט ווי א גרויסער באד אדער א קליינער שווימבאד. די צוויי בורות ווערן פארבונדן דורך א פארבינדונג וואס ווערט אנגערופן &quot;השקה&quot;. דאס איז א לאך אדער עפענונג צווישן די צוויי בורות, דורך וועלכן די וואסערן קומען אין בארירונג איינער מיטן אנדערן.

אן אנדער וועג וואס ווערט גענוצט ביי געוויסע מקואות איז &quot;זריעה&quot;. לויט דעם שיטה ווערט דאס וואסער פאר דער טבילה צוגעגרייט אויף אן אנדערן אופן, און דער דין פון די מי גשמים ווערט דערמיט פארבונדן מיט'ן וואסער אין בור הטבילה. דער ענין ווערט צווישן אנדערע פארבונדן מיט די שיטות פון דעם [[חזון איש]].

דער בור וואו מען טובלט זיך ווערט אנגעפילט מיט געווענליכן וואסער, און ביי פילע מקואות ווערט דאס וואסער אויך געהייצט, כדי צו מאכן די טבילה באקוועמער.

עס זענען אויך פאראן פארשידענע אנדערע פארמעס פון בורות. ביי א &quot;בור אצל בור&quot; געפינען זיך די בורות איינער נעבן דעם אנדערן, און ביי א &quot;בור על גבי בור&quot; געפינט זיך איין בור העכער דעם אנדערן. די פארמען ווערן גענוצט פאר פארשידענע אופנים פון פארבינדן די מי גשמים מיט'ן בור הטבילה.

באזונדער איז פאראן דער &quot;אוצר&quot;, וואס איז א באזונדערער פלאץ וואו מען האלט די מי גשמים. דער אוצר דינט אויך אלס רעזערוו פון מי גשמים פאר א צייט ווען עס רעגנט נישט א לענגערע צייט, כדי די מקוה זאל ווייטער קענען ווערן גענוצט לויט די הלכה.

== טובל׳ען ==
*בײַ אלע טובל'ט זיך א פרוי (היינט צו טאג, נאר נאך דער חתונה) מיט א ברכה; מיט דעם ווערט זי ריין צו איר מאן נאך דער טומאת [[נדה]] אדער ווען זי איז געווען א [[יולדת]].
* אויך איינער וואס איז זיך מגייר דארף זיך טובל'ן אין א מקוה.
* כלים (געשיר, בעשטעק, טעפ) וואס א גוי האט געמאכט אדער וואס מען קויפט פון א גוי, טובל'ט מען מיט א ברכה איידער מען ניצט זיי מיט עסן.
* ביי [[ספרדים]] און [[חסידים]] גייען די [[מאן|מענער]] אויך אין א מקוה יעדן טאג, אדער מדין טבילת [[עזרא]].

=== ערב יום טוב ===
עס ווערט געברענגט אז מ׳זאל זיך טובל׳ן ערב יום טוב. אנדערע זענען זיך נוהג אז זיי גיין אין דער מקווה נאר [[ערב יום כיפור]], און אויך ערב [[ראש השנה]]. דערפאר פירן זיך אסאך מענער זיך טובל׳ן אפילו די וואס גייען נישט אגאנץ יאר צו גיין. 

ערב יום כיפור איז אויך א מנהג ביי טייל פרויען גייען אין דער מקווה.

==מקוה איד==
'''מקווה איד''' איז דער טיטל פון איינעם וואס גיבט זיך אפ מיט די [[מקווה]], נעמט די איינטריט געלט, רייניגט די מקוה, אויך איז איינגעפירט אז דער מקוה איד האט א שטיקל געוועלבל וואס פארקויפט תשמושי קדושה און וויין מיט בראנפן א.ד.ג.

אין א נשים מקווה הייסט די פרוי וואס גיט אכט אויף די טבילות א [[טיקערין]].

== מקוואות אין ישראל און חוץ לארץ ==
אין [[ישראל]] איז בויען מקוואות א רעליגיע דינסט וואס דאס לאנד דארף פארזארגן. די איינוואוינער פון א יישוב האבן א רעכט צו פאדערן מ'זאל בויען א מקווה, און היינט האט כמעט יעדער יידישער יישוב אין ישראל א מקווה. עטלעכע ארגאניזאציעס זענען טעטיק אין דעם געביט, די הויפט פון זיי איז דער &quot;מרכז הארצי לטהרת המשפחה&quot; (''נאציאנאלער צענטער פאר [[טהרת המשפחה]]'') וואס הרב [[אפרים זלמן היילפרין]] האט געגרינדעט. 

אין חו&quot;ל איינער פון די וויכטיקסטע אויפגאבעס פון יעדער יידישער קהילה איז בויען און אויסהאלטן מקוואות.


[[קאַטעגאָריע:מצוות און מנהגים]]

[[קאטעגאריע:חסידות]]</text>
      <sha1>6zqsknmmc613x8a9wne0m7vkqg1fhwz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>602203</id>
      <parentid>602202</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T19:36:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <origin>602203</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13998" sha1="tbysdh1hvku89jkpmwd6gpyelwosnli" xml:space="preserve">[[טעקע:Mikveh22.jpg|א מקוה אין [[טירת צבי]]| קליין|250px]]{{יידישקייט}}
א '''מקווה''' איז א פֿארזאמלונג פֿון וואסער וואו מען קען זיך טובל'ן. 

== געבוי פון א מקווה ==
מען קען זיך טובל'ן סיי אין א מקוה, וואס איז א זאמלונג פון רעגנוואסער (מי גשמים), און סיי אין  א קוואל (מעין), וואס איז א נאטירליכער קוואל. אין דער היינטיגער צייט ווערט דער נאמען &quot;מקוה&quot; בדרך כלל גענוצט פאר ביידע סארטן. 

אין א מקוה פון מי גשמים טוישט זיך דאס וואסער נישט אויף א נאטירליכן אופן, און דעריבער קומט ארויף די פראגע ווי אזוי מען קען האלטן דאס וואסער ריין און צוגעפאסט פאר טבילה. צוליב דעם ווערן ביי פילע מקואות גענוצט צוויי אדער מער בורות.

די מי גשמים ווערן געזאמלט אין א גרויסן בור, וואס געפינט זיך אין דער ערד. דער בור ווערט גערופן דער &quot;בור מי גשמים&quot;. מען טובלט זיך אבער נישט געווענליך אין דעם בור, נאר אין א צווייטן בור וואס ווערט געמאכט ווי א גרויסער באד אדער א קליינער שווימבאד. די צוויי בורות ווערן פארבונדן דורך א פארבינדונג וואס ווערט אנגערופן &quot;השקה&quot;. דאס איז א לאך אדער עפענונג צווישן די צוויי בורות, דורך וועלכן די וואסערן קומען אין בארירונג איינער מיטן אנדערן.

אן אנדער וועג וואס ווערט גענוצט ביי געוויסע מקואות איז &quot;זריעה&quot;. לויט דעם שיטה ווערט דאס וואסער פאר דער טבילה צוגעגרייט אויף אן אנדערן אופן, און דער דין פון די מי גשמים ווערט דערמיט פארבונדן מיט'ן וואסער אין בור הטבילה. דער ענין ווערט צווישן אנדערע פארבונדן מיט די שיטות פון דעם [[חזון איש]].

דער בור וואו מען טובלט זיך ווערט אנגעפילט מיט געווענליכן וואסער, און ביי פילע מקואות ווערט דאס וואסער אויך געהייצט, כדי צו מאכן די טבילה באקוועמער.

עס זענען אויך פאראן פארשידענע אנדערע פארמעס פון בורות. ביי א &quot;בור אצל בור&quot; געפינען זיך די בורות איינער נעבן דעם אנדערן, און ביי א &quot;בור על גבי בור&quot; געפינט זיך איין בור העכער דעם אנדערן. די פארמען ווערן גענוצט פאר פארשידענע אופנים פון פארבינדן די מי גשמים מיט'ן בור הטבילה.

באזונדער איז פאראן דער &quot;אוצר&quot;, וואס איז א באזונדערער פלאץ וואו מען האלט די מי גשמים. דער אוצר דינט אויך אלס רעזערוו פון מי גשמים פאר א צייט ווען עס רעגנט נישט א לענגערע צייט, כדי די מקוה זאל ווייטער קענען ווערן גענוצט לויט די הלכה.

== טובל׳ען ==

* '''טבילת נשים''': א פרוי וואס איז אין די תקופה פון נדה טובלט זיך אין א כשרן מקוה מיט א ברכה, נאכ'ן פארענדיגן די הלכות פון טהרת המשפחה. דערנאך ווערט זי טהור פאר איר מאן. אויך נאך א געבורט זענען פאראן הלכות פון טבילה לויט די דינים פון טהרת המשפחה. &lt;ref&gt;[https://www.yeshiva.org.il/wiki/index.php/%D7%9E%D7%99%D7%A7%D7%A8%D7%95%D7%A4%D7%93%D7%99%D7%94_%D7%AA%D7%9C%D7%9E%D7%95%D7%93%D7%99%D7%AA%3A%D7%98%D7%91%D7%99%D7%9C%D7%94 מיקרופדיה תלמודית: טבילה]&lt;/ref&gt;
* '''טבילת גרים''': איינער וואס ווערט מגייר דארף זיך טובל'ן אין א מקוה אלס א טייל פון דעם גיור פראצעס.
* '''טבילת כלים''': כלים פון עסן, ווי געשיר, בעשטעק און טעפ, וואס א איד קויפט פון א גוי אדער וואס ווערן איבערגעגעבן פון א גוי צו א איד, דארפן לויט די הלכה ווערן געטובלט אין א מקוה אדער מעין איידער מען ניצט זיי פאר עסן. ביי די טבילה זאגט מען די ברכה &quot;על טבילת כלי&quot;, און ווען מען טובלט מערערע כלים זאגט מען &quot;על טבילת כלים&quot;. &lt;ref&gt;[https://www.yeshiva.org.il/wiki/index.php/%D7%98%D7%91%D7%99%D7%9C%D7%AA_%D7%9B%D7%9C%D7%99%D7%9D טבילת כלים, ויקישיבה]&lt;/ref&gt;
* '''מענער''': ביי טייל ספרדים און ספעציעל ביי פילע חסידים איז איינגעפירט אז מענער גייען אין א מקוה יעדן טאג. ביי טייל איז דאס פארבונדן מיט טבילת עזרא, וואס איז א תקנה פאר א בעל קרי זיך צו טובל'ן איידער ער לערנט תורה אדער דאווענט. די תקנה פון עזרא איז היינט נישט אן אלגעמיינע חיוב פאר אלע מענער, אבער פילע מענטשן זענען זיך נוהג צו גיין אין מקוה אלס א מנהג פון טהרה. &lt;ref&gt;[https://www.hamichlol.org.il/%D7%98%D7%91%D7%99%D7%9C%D7%AA_%D7%A2%D7%96%D7%A8%D7%90 טבילת עזרא, המכלול]&lt;/ref&gt;

=== ערב יום טוב ===
עס ווערט געברענגט אין די פוסקים און אין מנהגים אז מענער זאלן זיך טובל'ן אין א מקוה ערב [[יום טוב]]. ביי טייל מענטשן איז דער מנהג אז מען גייט אין מקוה ספעציעל ערב [[יום כיפור]], און אויך ערב [[ראש השנה]]. צוליב דעם זענען די טעג פארבונדן מיט א גרויסער צאל מענער וואס קומען אין מקוה, אריינגערעכנט אזעלכע וואס גייען נישט אין מקוה דורכאויס דעם גאנצן יאר.

ערב [[יום כיפור]] איז אויך פאראן אין טייל קהילות א מנהג ביי פרויען זיך צו טובל'ן אין דער מקוה. דער מנהג איז אבער נישט איינגעפירט אין אלע קהילות. &lt;ref&gt;[https://www.yeshiva.org.il/ask/22691 טבילת נשים בערב יום הכיפורים, הרב יעקב אריאל]&lt;/ref&gt;

==מקוה איד==
'''מקוה איד''' איז דער נאמען פאר דעם מענטש וואס איז פאראנטווארטליך אויפ'ן אנפירן און אויסהאלטן א מקוה. זיינע אויפגאבעס קענען ארייננעמען אויפנעמען די [[איינטריט]] געלט פון די טובלים, אויפפאסן אויפ'ן סדר און ריינקייט פון דער מקוה, און זיך פארנעמען מיט די אנדערע באדערפענישן וואס זענען פארבונדן מיט'ן אנפירן די מקוה. &lt;ref&gt;[https://yi.hamichlol.org.il/%D7%A8%D7%95%D7%99%3A%D7%9E%D7%A7%D7%95%D7%94 רוי:מקוה, די אידישע ענציקלאָפּעדיע]&lt;/ref&gt;

אין אסאך קהילות איז אויך איינגעפירט אז דער מקוה איד פירט נעבן דער מקוה א קליין געוועלבל, וואו מען פארקויפט פארשידענע [[תשמישי קדושה]], און אין געוויסע פלעצער אויך [[וויין]], [[בראנפן]] און אנדערע זאכן וואס ווערן גענוצט שבת.

אין א נשים מקוה ווערט די פרוי וואס שטייט ביי דער טבילה און גיט אכט אז די גאנצע האר זאל זיין אונטער'ן וואסער גערופן א '''טיקערין'''. דער מנהג ווערט שוין דערמאנט אין [[ערוך השולחן]], יורה דעה סימן קצ&quot;ה סעיף פ&quot;ד, וואס שרייבט אז דער פשוטער מנהג אין די תפוצות ישראל איז אז א פרוי זאל שטיין ביים טבילה און אויפפאסן אויף דעם. &lt;ref&gt;[https://cdn1.yhb.org.il/uploads/000-%E2%80%93-%D7%9B%D7%AA%D7%91-%D7%A2%D7%AA-%D7%91%D7%90%D7%A8%D7%95%D7%AA-%E2%80%93-01-%E2%80%93-%D7%90%D7%93%D7%A8-%D7%AA%D7%A9%D7%A2%D7%95%D7%A4%D7%A4.pdf תוקף מנהג הבעלית, בשם ערוך השולחן יורה דעה קצ&quot;ה:פ&quot;ד]&lt;/ref&gt;

== מקוואות אין ישראל און חוץ לארץ ==
אין [[ישראל]] איז בויען מקוואות א רעליגיע דינסט וואס דאס לאנד דארף פארזארגן. די איינוואוינער פון א יישוב האבן א רעכט צו פאדערן מ'זאל בויען א מקווה, און היינט האט כמעט יעדער יידישער יישוב אין ישראל א מקווה. עטלעכע ארגאניזאציעס זענען טעטיק אין דעם געביט, די הויפט פון זיי איז דער &quot;מרכז הארצי לטהרת המשפחה&quot; (''נאציאנאלער צענטער פאר [[טהרת המשפחה]]'') וואס הרב [[אפרים זלמן היילפרין]] האט געגרינדעט. 

אין חו&quot;ל איינער פון די וויכטיקסטע אויפגאבעס פון יעדער יידישער קהילה איז בויען און אויסהאלטן מקוואות.

== מקוואות אין ישראל און חוץ לארץ ==
אין [[ישראל]] זענען מקואות א וויכטיגער טייל פון די רעליגיעזע סערוויסעס וואס ווערן פארזארגט פאר דער אידישער באפעלקערונג. די מקואות ווערן אין פראקטיק אפערירט דורך די [[מועצה דתית|מועצות הדתיות]], און אין פלעצער וואס האבן נישט קיין מועצה דתית ווערן זיי אפערירט דורך דער לאקאלער אויטאריטעט. דער [[משרד לשירותי דת]] גיט אויך ספעציעלע פינאנציעלע שטיצע פאר די בויונג, פארברייטערונג, פארריכטונג און אויפהאלטונג פון מקואות פאר פרויען. &lt;ref&gt;[https://www.idi.org.il/religion-and-state/2024/?chapter=58142 דו שנתי דת ומדינה בישראל 2024, המכון הישראלי לדמוקרטיה]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.gov.il/BlobFolder/publicsharing/construction_of_mikvahs/he/efrat_DOCS_%D7%9E%D7%91%D7%97%D7%A0%D7%99%20%D7%AA%D7%9E%D7%99%D7%9B%D7%94%20%D7%91%D7%A0%D7%99%D7%99%D7%AA%20%D7%9E%D7%A7%D7%95%D7%95%D7%90%D7%95%D7%AA%20%D7%A0%D7%A9%D7%99%D7%9D%202024.pdf קריטריונים פאר שטיצע פאר בויונג פון מקואות נשים, משרד לשירותי דת]&lt;/ref&gt;

א וויכטיגע ארגאניזאציע וואס פארנעמט זיך מיט דער אויפבוי און פארבעסערונג פון מקואות אין ישראל איז דער '''מרכז הארצי לטהרת המשפחה''' (''נאציאנאלער צענטער פאר טהרת המשפחה''). די ארגאניזאציע איז געגרינדעט געווארן אין ה'תש&quot;ב (1942) דורך הרב [[אפרים זלמן היילפרין]], און אירע הויפט אויפגאבעס זענען אויפצושטעלן מקואות, צו העלפן ביים פארריכטן און פארברייטערן עקזיסטירנדע מקואות, און צו פארשפרייטן די וויכטיגקייט פון [[טהרת המשפחה]]. דער ארגון האט אויך א הלכהדיגן אויפזיכט איבער א גרויסער צאל מקואות אין ישראל. &lt;ref&gt;[https://www.hamichlol.org.il/%D7%98%D7%94%D7%A8%D7%AA_%D7%94%D7%9E%D7%A9%D7%A4%D7%97%D7%94_%28%D7%90%D7%A8%D7%92%D7%95%D7%9F%29 המרכז הארצי לטהרת המשפחה]&lt;/ref&gt;

דער מרכז הארצי לטהרת המשפחה האט שוין פון די ערשטע יארן פון זיין עקזיסטענץ געזוכט צו העלפן אויפשטעלן מקואות אין פארשידענע יישובים אין ארץ ישראל. לויט די באריכטן פונעם ארגון האט ער במשך די יארן געהאלפן בויען און פארריכטן א גרויסע צאל מקואות. &lt;ref&gt;[https://www.jgive.com/new/he/ils/charity-organizations/920 המרכז הארצי למען טהרת המשפחה, JGive]&lt;/ref&gt;

הרב אפרים זלמן היילפרין האט געגרינדעט דעם ארגון אין ה'תש&quot;ב (1942), מיט'ן ציל צו אויפשטעלן מקואות אין די יישובים פון ארץ ישראל און צו פארשפרייטן דעם ענין פון טהרת המשפחה. &lt;ref&gt;[https://www.hamichlol.org.il/%D7%A8%D7%91%D7%99_%D7%90%D7%A4%D7%A8%D7%99%D7%9D_%D7%96%D7%9C%D7%9E%D7%9F_%D7%94%D7%9C%D7%A4%D7%A8%D7%99%D7%9F רבי אפרים זלמן הלפרין]&lt;/ref&gt;

אין [[חוץ לארץ|חו&quot;ל]] איז די אויפבוי און אויפהאלטונג פון א מקוה אויך איינע פון די וויכטיגע אויפגאבעס פון א אידישער קהילה. אין פילע קהילות ווערט דער מקוה באטראכט אלס א יסודות'דיגער מוסד פאר דער קיום פון [[טהרת המשפחה]], און די קהילה נעמט אויף זיך די אחריות צו פינאנצירן, בויען און אויפהאלטן דעם מקוה.
[[קאַטעגאָריע:מצוות און מנהגים]]

[[קאטעגאריע:חסידות]]</text>
      <sha1>tbysdh1hvku89jkpmwd6gpyelwosnli</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>602204</id>
      <parentid>602203</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T19:36:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <origin>602204</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13050" sha1="fe1o6at0nysf7zv8jc5l4bs47vld0tu" xml:space="preserve">[[טעקע:Mikveh22.jpg|א מקוה אין [[טירת צבי]]| קליין|250px]]{{יידישקייט}}
א '''מקווה''' איז א פֿארזאמלונג פֿון וואסער וואו מען קען זיך טובל'ן. 

== געבוי פון א מקווה ==
מען קען זיך טובל'ן סיי אין א מקוה, וואס איז א זאמלונג פון רעגנוואסער (מי גשמים), און סיי אין  א קוואל (מעין), וואס איז א נאטירליכער קוואל. אין דער היינטיגער צייט ווערט דער נאמען &quot;מקוה&quot; בדרך כלל גענוצט פאר ביידע סארטן. 

אין א מקוה פון מי גשמים טוישט זיך דאס וואסער נישט אויף א נאטירליכן אופן, און דעריבער קומט ארויף די פראגע ווי אזוי מען קען האלטן דאס וואסער ריין און צוגעפאסט פאר טבילה. צוליב דעם ווערן ביי פילע מקואות גענוצט צוויי אדער מער בורות.

די מי גשמים ווערן געזאמלט אין א גרויסן בור, וואס געפינט זיך אין דער ערד. דער בור ווערט גערופן דער &quot;בור מי גשמים&quot;. מען טובלט זיך אבער נישט געווענליך אין דעם בור, נאר אין א צווייטן בור וואס ווערט געמאכט ווי א גרויסער באד אדער א קליינער שווימבאד. די צוויי בורות ווערן פארבונדן דורך א פארבינדונג וואס ווערט אנגערופן &quot;השקה&quot;. דאס איז א לאך אדער עפענונג צווישן די צוויי בורות, דורך וועלכן די וואסערן קומען אין בארירונג איינער מיטן אנדערן.

אן אנדער וועג וואס ווערט גענוצט ביי געוויסע מקואות איז &quot;זריעה&quot;. לויט דעם שיטה ווערט דאס וואסער פאר דער טבילה צוגעגרייט אויף אן אנדערן אופן, און דער דין פון די מי גשמים ווערט דערמיט פארבונדן מיט'ן וואסער אין בור הטבילה. דער ענין ווערט צווישן אנדערע פארבונדן מיט די שיטות פון דעם [[חזון איש]].

דער בור וואו מען טובלט זיך ווערט אנגעפילט מיט געווענליכן וואסער, און ביי פילע מקואות ווערט דאס וואסער אויך געהייצט, כדי צו מאכן די טבילה באקוועמער.

עס זענען אויך פאראן פארשידענע אנדערע פארמעס פון בורות. ביי א &quot;בור אצל בור&quot; געפינען זיך די בורות איינער נעבן דעם אנדערן, און ביי א &quot;בור על גבי בור&quot; געפינט זיך איין בור העכער דעם אנדערן. די פארמען ווערן גענוצט פאר פארשידענע אופנים פון פארבינדן די מי גשמים מיט'ן בור הטבילה.

באזונדער איז פאראן דער &quot;אוצר&quot;, וואס איז א באזונדערער פלאץ וואו מען האלט די מי גשמים. דער אוצר דינט אויך אלס רעזערוו פון מי גשמים פאר א צייט ווען עס רעגנט נישט א לענגערע צייט, כדי די מקוה זאל ווייטער קענען ווערן גענוצט לויט די הלכה.

== טובל׳ען ==

* '''טבילת נשים''': א פרוי וואס איז אין די תקופה פון נדה טובלט זיך אין א כשרן מקוה מיט א ברכה, נאכ'ן פארענדיגן די הלכות פון טהרת המשפחה. דערנאך ווערט זי טהור פאר איר מאן. אויך נאך א געבורט זענען פאראן הלכות פון טבילה לויט די דינים פון טהרת המשפחה. &lt;ref&gt;[https://www.yeshiva.org.il/wiki/index.php/%D7%9E%D7%99%D7%A7%D7%A8%D7%95%D7%A4%D7%93%D7%99%D7%94_%D7%AA%D7%9C%D7%9E%D7%95%D7%93%D7%99%D7%AA%3A%D7%98%D7%91%D7%99%D7%9C%D7%94 מיקרופדיה תלמודית: טבילה]&lt;/ref&gt;
* '''טבילת גרים''': איינער וואס ווערט מגייר דארף זיך טובל'ן אין א מקוה אלס א טייל פון דעם גיור פראצעס.
* '''טבילת כלים''': כלים פון עסן, ווי געשיר, בעשטעק און טעפ, וואס א איד קויפט פון א גוי אדער וואס ווערן איבערגעגעבן פון א גוי צו א איד, דארפן לויט די הלכה ווערן געטובלט אין א מקוה אדער מעין איידער מען ניצט זיי פאר עסן. ביי די טבילה זאגט מען די ברכה &quot;על טבילת כלי&quot;, און ווען מען טובלט מערערע כלים זאגט מען &quot;על טבילת כלים&quot;. &lt;ref&gt;[https://www.yeshiva.org.il/wiki/index.php/%D7%98%D7%91%D7%99%D7%9C%D7%AA_%D7%9B%D7%9C%D7%99%D7%9D טבילת כלים, ויקישיבה]&lt;/ref&gt;
* '''מענער''': ביי טייל ספרדים און ספעציעל ביי פילע חסידים איז איינגעפירט אז מענער גייען אין א מקוה יעדן טאג. ביי טייל איז דאס פארבונדן מיט טבילת עזרא, וואס איז א תקנה פאר א בעל קרי זיך צו טובל'ן איידער ער לערנט תורה אדער דאווענט. די תקנה פון עזרא איז היינט נישט אן אלגעמיינע חיוב פאר אלע מענער, אבער פילע מענטשן זענען זיך נוהג צו גיין אין מקוה אלס א מנהג פון טהרה. &lt;ref&gt;[https://www.hamichlol.org.il/%D7%98%D7%91%D7%99%D7%9C%D7%AA_%D7%A2%D7%96%D7%A8%D7%90 טבילת עזרא, המכלול]&lt;/ref&gt;

=== ערב יום טוב ===
עס ווערט געברענגט אין די פוסקים און אין מנהגים אז מענער זאלן זיך טובל'ן אין א מקוה ערב [[יום טוב]]. ביי טייל מענטשן איז דער מנהג אז מען גייט אין מקוה ספעציעל ערב [[יום כיפור]], און אויך ערב [[ראש השנה]]. צוליב דעם זענען די טעג פארבונדן מיט א גרויסער צאל מענער וואס קומען אין מקוה, אריינגערעכנט אזעלכע וואס גייען נישט אין מקוה דורכאויס דעם גאנצן יאר.

ערב [[יום כיפור]] איז אויך פאראן אין טייל קהילות א מנהג ביי פרויען זיך צו טובל'ן אין דער מקוה. דער מנהג איז אבער נישט איינגעפירט אין אלע קהילות. &lt;ref&gt;[https://www.yeshiva.org.il/ask/22691 טבילת נשים בערב יום הכיפורים, הרב יעקב אריאל]&lt;/ref&gt;

==מקוה איד==
'''מקוה איד''' איז דער נאמען פאר דעם מענטש וואס איז פאראנטווארטליך אויפ'ן אנפירן און אויסהאלטן א מקוה. זיינע אויפגאבעס קענען ארייננעמען אויפנעמען די [[איינטריט]] געלט פון די טובלים, אויפפאסן אויפ'ן סדר און ריינקייט פון דער מקוה, און זיך פארנעמען מיט די אנדערע באדערפענישן וואס זענען פארבונדן מיט'ן אנפירן די מקוה. &lt;ref&gt;[https://yi.hamichlol.org.il/%D7%A8%D7%95%D7%99%3A%D7%9E%D7%A7%D7%95%D7%94 רוי:מקוה, די אידישע ענציקלאָפּעדיע]&lt;/ref&gt;

אין אסאך קהילות איז אויך איינגעפירט אז דער מקוה איד פירט נעבן דער מקוה א קליין געוועלבל, וואו מען פארקויפט פארשידענע [[תשמישי קדושה]], און אין געוויסע פלעצער אויך [[וויין]], [[בראנפן]] און אנדערע זאכן וואס ווערן גענוצט שבת.

אין א נשים מקוה ווערט די פרוי וואס שטייט ביי דער טבילה און גיט אכט אז די גאנצע האר זאל זיין אונטער'ן וואסער גערופן א '''טיקערין'''. דער מנהג ווערט שוין דערמאנט אין [[ערוך השולחן]], יורה דעה סימן קצ&quot;ה סעיף פ&quot;ד, וואס שרייבט אז דער פשוטער מנהג אין די תפוצות ישראל איז אז א פרוי זאל שטיין ביים טבילה און אויפפאסן אויף דעם. &lt;ref&gt;[https://cdn1.yhb.org.il/uploads/000-%E2%80%93-%D7%9B%D7%AA%D7%91-%D7%A2%D7%AA-%D7%91%D7%90%D7%A8%D7%95%D7%AA-%E2%80%93-01-%E2%80%93-%D7%90%D7%93%D7%A8-%D7%AA%D7%A9%D7%A2%D7%95%D7%A4%D7%A4.pdf תוקף מנהג הבעלית, בשם ערוך השולחן יורה דעה קצ&quot;ה:פ&quot;ד]&lt;/ref&gt;

== מקוואות אין ישראל און חוץ לארץ ==
אין [[ישראל]] זענען מקואות א וויכטיגער טייל פון די רעליגיעזע סערוויסעס וואס ווערן פארזארגט פאר דער אידישער באפעלקערונג. די מקואות ווערן אין פראקטיק אפערירט דורך די [[מועצה דתית|מועצות הדתיות]], און אין פלעצער וואס האבן נישט קיין מועצה דתית ווערן זיי אפערירט דורך דער לאקאלער אויטאריטעט. דער [[משרד לשירותי דת]] גיט אויך ספעציעלע פינאנציעלע שטיצע פאר די בויונג, פארברייטערונג, פארריכטונג און אויפהאלטונג פון מקואות פאר פרויען. &lt;ref&gt;[https://www.idi.org.il/religion-and-state/2024/?chapter=58142 דו שנתי דת ומדינה בישראל 2024, המכון הישראלי לדמוקרטיה]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.gov.il/BlobFolder/publicsharing/construction_of_mikvahs/he/efrat_DOCS_%D7%9E%D7%91%D7%97%D7%A0%D7%99%20%D7%AA%D7%9E%D7%99%D7%9B%D7%94%20%D7%91%D7%A0%D7%99%D7%99%D7%AA%20%D7%9E%D7%A7%D7%95%D7%95%D7%90%D7%95%D7%AA%20%D7%A0%D7%A9%D7%99%D7%9D%202024.pdf קריטריונים פאר שטיצע פאר בויונג פון מקואות נשים, משרד לשירותי דת]&lt;/ref&gt;

א וויכטיגע ארגאניזאציע וואס פארנעמט זיך מיט דער אויפבוי און פארבעסערונג פון מקואות אין ישראל איז דער '''מרכז הארצי לטהרת המשפחה''' (''נאציאנאלער צענטער פאר טהרת המשפחה''). די ארגאניזאציע איז געגרינדעט געווארן אין ה'תש&quot;ב (1942) דורך הרב [[אפרים זלמן היילפרין]], און אירע הויפט אויפגאבעס זענען אויפצושטעלן מקואות, צו העלפן ביים פארריכטן און פארברייטערן עקזיסטירנדע מקואות, און צו פארשפרייטן די וויכטיגקייט פון [[טהרת המשפחה]]. דער ארגון האט אויך א הלכהדיגן אויפזיכט איבער א גרויסער צאל מקואות אין ישראל. &lt;ref&gt;[https://www.hamichlol.org.il/%D7%98%D7%94%D7%A8%D7%AA_%D7%94%D7%9E%D7%A9%D7%A4%D7%97%D7%94_%28%D7%90%D7%A8%D7%92%D7%95%D7%9F%29 המרכז הארצי לטהרת המשפחה]&lt;/ref&gt;

דער מרכז הארצי לטהרת המשפחה האט שוין פון די ערשטע יארן פון זיין עקזיסטענץ געזוכט צו העלפן אויפשטעלן מקואות אין פארשידענע יישובים אין ארץ ישראל. לויט די באריכטן פונעם ארגון האט ער במשך די יארן געהאלפן בויען און פארריכטן א גרויסע צאל מקואות. &lt;ref&gt;[https://www.jgive.com/new/he/ils/charity-organizations/920 המרכז הארצי למען טהרת המשפחה, JGive]&lt;/ref&gt;

הרב אפרים זלמן היילפרין האט געגרינדעט דעם ארגון אין ה'תש&quot;ב (1942), מיט'ן ציל צו אויפשטעלן מקואות אין די יישובים פון ארץ ישראל און צו פארשפרייטן דעם ענין פון טהרת המשפחה. &lt;ref&gt;[https://www.hamichlol.org.il/%D7%A8%D7%91%D7%99_%D7%90%D7%A4%D7%A8%D7%99%D7%9D_%D7%96%D7%9C%D7%9E%D7%9F_%D7%94%D7%9C%D7%A4%D7%A8%D7%99%D7%9F רבי אפרים זלמן הלפרין]&lt;/ref&gt;

אין [[חוץ לארץ|חו&quot;ל]] איז די אויפבוי און אויפהאלטונג פון א מקוה אויך איינע פון די וויכטיגע אויפגאבעס פון א אידישער קהילה. אין פילע קהילות ווערט דער מקוה באטראכט אלס א יסודות'דיגער מוסד פאר דער קיום פון [[טהרת המשפחה]], און די קהילה נעמט אויף זיך די אחריות צו פינאנצירן, בויען און אויפהאלטן דעם מקוה.
[[קאַטעגאָריע:מצוות און מנהגים]]

[[קאטעגאריע:חסידות]]</text>
      <sha1>fe1o6at0nysf7zv8jc5l4bs47vld0tu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ווארדער קרעסאן</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8644</id>
    <revision>
      <id>602213</id>
      <parentid>571935</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T21:23:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <origin>602213</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16431" sha1="lpmux0rock1tfbfwx2r2laww9mb0dsp" xml:space="preserve">{{אישיות}}[[טעקע:WCresson.jpg|קליין|400px|ווארדער קרעסאן]]
'''ווארדער קרעסאן''' ([[ענגליש]]: ''Warder Cresson''; [[פילאדעלפיע]] 1798 - [[ירושלים]] 1860) איז געווען דער ערשטער [[USA|אמעריקאנער]] קאנסול אין [[ארץ ישראל]].

ער האט זיך מגייר געווען און גענומען דעם אידישן נאמען '''מיכאל בועז ישראל בן אברהם'''. ער איז געבוירען געווארן א [[קריסט]] געהערנדיג צו די סעקט פון [[קוואקער]].

אין מאי 1844 איז ער געווארן באשטימט אלס די ערשטע [[USA|אמעריקאנער]] קאנסול צו [[ישראל]] דורך די דעמאלטסדיגע סעקרעטאר פון שטאַט און דאס איז באשטעטיגט געווארן דורך די דעמאלטסדיגע [[פרעזידענט]].

ער האט זיך [[גר|מגייר]] געווען אין [[ירושלים]] מארץ 1848.

אין 1849 האט זיין [[גוי|גויאישע]] [[ווייב]] אים געקלאגט אין [[געריכט]] אז ער איז [[משוגע]] צוליב דעם וואס ער האט אנגענומען די [[ייד|יידישע]] [[רעליגיע]], און דערפאר נישט בארעכטיגט צו זיין [[אייגנטום]].

==היסטאריע==
ער איז געבוירן געווארן אין [[פילאדעלפיע]] [[פענסילוועניע]] אין 1798 צו זיינע עלטערן [[קוואקער]]ס (א געוויסע [[קריסטן|קריסטעליכע]] סעקט), זשאן עליאט קרעסאן און מערי ווארדער. זיי זענען געווען אפשטאמיגע פון וואס האבן זיך באזעצט אין פענסילוועניע אין די 17טע יאר הונדערט.

ער איז געווארן אויפגעצויגן א קוואקער און האט [[פארהייראט]] צו עליזעבעט טאונסענד אויך א קוואקער פון וועם ער האט געהאט זעקס קינדער.

נוצנדיג זיין באקאנטשאפט מיט עדווארד זשאוי מאריס דער דעמאלטסדיגער קאנגרעסמאן פאר פענסילוועניע, האט [[סעקרעטאר פון שטאט]] זשאן סי קאלהון אים געשטעלט אלס דער ערשטער אמעריקאנער קאנסול פאר דאן פאלעסטינע. [[פרעזידענט]] [[זשאן טיילער]] האט דאס באשטעטיגט אין 17טן מאי 1844.

פאר ער איז געפארן האט ער געגעבן זיין ווייב א [[פאוער אוו אטערני]] אז זי זאל קענען האנדלען מיט זיין געלט.

ממש גלייך נאכדעם ווי ער איז אנגעקומען קיין [[ארץ ישראל]] 22טן יוני 1844 האט סעקרעטאר קאלהון צוריק געצויגן פון דער באשטימונג אלס אמעריקאנער קאנסול און האט דאס מבטל געווען.

ער איז געבליבן אין [[ירושלים]] פאר ארום פיר יאר. במשך פון די יארן האט ער זיך מער און מער דערנענטערט צו אידישקייט, און געזוכט צו טרעפן זיין וועג צו [[גאט]]. אין מערץ 1848 האט ער זיך [[גר|מגייר]] געווען צו [[אידישקייט]] און גענומען דעם נאמען '''מיכאל בועז ישראל בן אברהם'''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://blogs.timesofisrael.com/jewish-history-the-proselytes-part-4-4-modern/|title=Jewish History: The Proselytes|website=The Times of Israel}}&lt;/ref&gt;

'''ווארדער קרעסאן''' אדער ווי ער האט יעצט געהייסן אין אידיש '''מיכאל בועז ישראל בן אברהם''' איז צוריקגעקומען קיין [[אמעריקע]] צו פארהאנדלען זיין פארמעגן און כדי זיך צוריק צו קערן צו זיין ווייב.

זי האט נישט געוואלט הערן פון אים און האט אים אנגעקלאגט אין געריכט אז ער איז משוגע, און די באווייז דערצו: ער האט זיך מגייר געווען צו זיין א [[פרומע]]ר [[איד]].

==די געריכט צי ער איז משוגע==
ווען ער איז צוריקגעקומען קיין אמעריקע, האט ער געהאט דעם פלאן איבערצוצייגן זיין ווייב און קינדער זיך אויך מגייר צו זיין, און ער איז געווען זיכער אז זיי וועלן דאס אננעמען. ווען ער איז געווען אוועק קיין ירושלים, האט זיין ווייב, עליזאבעט, וואס האט געהאט א ייפוי כח צו פירן זיינע ענינים, פארקויפט די פאמיליע פארם און א גרויסן טייל פון זיינע פערזענליכע פארמעגן. פון די פארקויף פון די פארם זענען אריינגעקומען מער ווי $10,000, און פון די פארקויפונג פון די אנדערע זאכן איבער $2,000. ער איז דערפאר צוריקגעקומען קיין אמעריקע כמעט אן קיין פארמעגן.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.jewish-history.com/cresson/cresson27.html|title=Lunacy Case, or Great Lawsuit For Becoming a Jew|website=Jewish History}}&lt;/ref&gt;

ווען זי האט געזען אז זי וועט אים נישט קענען איבערצייגן זיך צוריקצוקערן צו איר אמונה, און ער האט דערזען אז זי וועט זיך נישט מגייר זיין, זענען צווישן זיי אנגעפאנגען צו אויפקומען מחלוקתן איבער די פארמעגן און געלט. לויט זיין אייגענעם באשרייבונג, האבן אויך זיינע קינדער אים צוליב דעם געשפאט. די מחלוקתן איבער די געלט און זיין רעליגיעזער וועג האבן זיך פארערגערט, ביז זיין ווייב, עליזאבעט, האט אים אנגעקלאגט אין געריכט און עס איז געעפנט געווארן קעגן אים אן ''Inquisition of Lunacy'', דהיינו א געריכטליכע פראצעדור צו באשטימען צי ער איז גייסטיש אומפעיק צו פירן זיינע ענינים.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.jewish-history.com/cresson/cresson27.html|title=Lunacy Case, or Great Lawsuit For Becoming a Jew|website=The Key of David}}&lt;/ref&gt;

דעם 15טן מאי 1849 האט עליזעבעט טי. קרעסאן אריינגעגעבן א קלאגע קעגן '''ווארדער קרעסאן''', באקאנט אלס אן &quot;Inquisition of Lunacy&quot;. אין דער קלאגע, וואס האט אנגעהויבן מיט די ווערטער אז עליזעבעט טי. קרעסאן איז דער אנקלאגער און ווארדער קרעסאן דער אנגעקלאגטער, ווערט דערקלערט אז זי האט אנגעפאנגען דעם געריכטליכן פראצעס &quot;לטובה פון דעם וואס זיי רופן גאט דער זון&quot;.

ווארדער קרעסאן האט שפעטער באשריבן דעם ענין אין זיין ספר ''The Key of David'', און דערקלערט אז דער אדוואקאט פון זיין ווייב האט געזאגט אז זי האט געדארפט אפזאגן אדער איר &quot;רעטטער&quot; אדער איר מאן. קרעסאן האט דערויף געשריבן אז ער האט זיך געפונען אין א מצב וואו ער האט געדארפט אפזאגן אדער דעם '''איינציגען גאט''' אדער זיין ווייב. די קלאגע איז געווען געבויט אויף דער טענה אז זיין איבערגאנג צו אידישקייט איז א באווייז פון גייסטיגע אומפעיקייט.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://blogs.timesofisrael.com/warder-cresson-quaker-jew-freedom-of-religion-freedom-of-speech/|title=Warder Cresson – Quaker, Jew, Freedom of Religion, Freedom of Speech|website=The Times of Israel}}&lt;/ref&gt;

אין זיין בוך וואס איז ארויסגעגעבן געווארן אין 1852 (KEY OF DAVID) שרייבט ער (אין אידישע איבערזעצונג): ''זיי האבן דאס געטאן אונטער דער גרעסטע פארבלענדער פון אלע בלינדשאפטן, און דער גרעסטער פארטונקעלער פון אלע טונקעלשאפט, און דאס איז, די בלינדשאפט וואס קען אליין שפראצן פון רעליגיעזע איינגערעדטישקייטן און איינזייטיגע טענות.''

א [[זשורי]] פון זעקס מענער איז אויסגעוועלט געווארן צו באהאנדלען דעם קעיס. ווארדער קרעסאן האט שפעטער אין זיין בוך ''The Key of David'' געשריבן אז ער איז פארמשפט געווארן אן דעם וואס מען זאל אים ערלויבן פארצושטעלן בריוו פון זיין ווייב און פון עטליכע מיניסטארן, וועלכע ער האט געהאלטן פאר א פולשטענדיגע עדות אז זיי האבן אים פאררעכנט אלס אינגאנצן נארמאל.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.jewish-history.com/cresson/cresson27.html|title=Lunacy Case, or Great Lawsuit For Becoming a Jew|website=The Key of David}}&lt;/ref&gt;

דער זעקס־מענער זשורי האט אים געפונען משוגע און אומפעיק צו פירן זיינע געלט־ענינים, און דערפאר זענען זיינע פארמעגן געשטעלט געווארן אונטער דער קאנטראל פון זיין ווייב און זון. 

===די אפעל===
פאר די קומענדיגע דריי יאר האט מען שווער געארבעט צו ברענגען דעם קעיס פאר א העכערן געריכט. ענדליך איז דער קעיס נאכאמאל געברענגט געווארן פארן געריכט אין [[פילאדעלפיע]]. דער ''ניו יארק טיימס'' האט דעמאלט באריכטעט:

: ''&quot;די פריינד און פאמיליע פון ווארדער קרעסאן, געוועזענער קאנסול אין ירושלים, בעטן פאר א געשריבענע '''De Lunatico''' (צו באשטימען צי ער איז נארמאל אדער נישט), כדי אים אויסצושליסן פון זיינע פארמעגנס און טיילן פון זיין אייגנטום, צוליב דעם וואס ער איז משוגע געווארן ווייל ער האט זיך מגייר געווען.&quot;''

אין דעם פראצעס האבן ניין עדות אויפגעטרעטן קעגן קרעסאן און עדות געזאגט אז ער איז משוגע. קעגן דעם האבן דריי און זיבעציק באקאנטע און אנגעזעהענע מענטשן עדות געזאגט אז ער איז נארמאל און פארמאגט א גוטן מאראלישן כאראקטער און ערליכקייט.

זיין [[אדוואקאט]] האט געזאגט פארן [[ריכטער]], אז אויב ווארדען קרעסאן וואלט אנגעקלאגט געווארן אלס משוגע בלויז צוליב דעם וואס ער האט זיך אנגעשלאסן אין אן אנדערע רעליגיעזער געזעלשאפט, וואלט מען אזא קלאגע אויסגעלאכט און ארויסגעשריגן פון יעדן געריכט.

דער ריכטער האט אנגעזאגט דעם [[זשורי]], אז זיי טארן נישט נעמען אין באטראכט דעם פאקט אז קרעסאן האט זיך מגייר געווען אלס א באווייז פאר זיין גייסטיקן צושטאנד.

דער געריכטס פראצעס האט געדויערט זעקס טעג. דער זשורי, וואס איז באשטאנען פון צוועלף מענער, האט זיך צוריקגעקערט מיט דעם פסק אז '''ווארדען קרעסאן איז נארמאל''', און דערמיט איז דער פריערדיגער באשלוס קעגן אים איבערגעדרייט געווארן.

דער ''פילאדעלפיע העראלד'' האט דעם פסק באשריבן אלס א באזונדערס וויכטיגן באשלוס פאר רעליגיעזע פרייהייט. לויט דער צייטונג איז די קלאגע געווען א פארזוך צו פארדרייען דעם זינען פון יענעם און אים, דורך דערקלערן אים אלס משוגע, אפנעמען זיינע ציווילע און רעליגיעזע רעכטן און באקעמפן זיין אידישע אמונה. די צייטונג האט געלויבט דעם זשורי פאר דעם וואס זיי האבן, טראץ דעם וואס זיי זענען געווען קריסטן, געוויזן דעם גייסט פון אמעריקאנער רעכט און פון דער רעפובליקאנער קאנסטיטוציע.

== זיין לעבן אין ארץ ישראל ==
זיין עיקר סבה פאר פארן אויף [[ירושלים]] איז געווען צוליב זיינע טיפע רעליגיעזע געפילן, ער - ווי אסאך אנדערע אמעריקאנער אין יענער צייט - איז געווען איבערצייגט אז די ענדע פון די טעג איז נאענט, און אז [[יוזל]] גייט קומען צום צווייטען מאהל, און אז כדי דאס זאל געשען וועלן דארפן אלע אידען אנקומען קיין ארץ ישראל און דרוך דעם וועט די ענדע פון די טעג אנקומען פאר די קריסטן. '''קרעסאן''' האט וועגן דעם געשריבן: ''גאט מוז וועהלן עפעס א וועג דורך וואס צו אויספירן זיינע צוזאגן אין די עפענטליכע וועלט. די וועג איז די יעצטיגע ארימע, פארפיינטעטע, אויסגעשפיגענע ייד. גאט טוט זיי יעצט נאכאמאל איינזאמלן קיין ירושלים.''

ווען ער איז אנגעקומען קיין ארץ ישראל האט ער אין אנפאנג זיך נאך געהאלטן צו דעם, ער האט אבער מיט דער צייט נישט געקענט פארטראגן דאס אז די [[מיסיאנערן]] האבן זיך פארלייגט אויף די ארימע ירושליםער אידען און אויסגענוצט זייער ארימקייט פאר זייער מיסיאן.

אויך האט ער זייער באוואונדערט די איידעלקייט און פרומקייט פון די ירושליםער אידען. דאס אלעס איז געווען א טייל פון וואס האט אים צוגעצויגען צו אידישקייט.

ווען ער איז צוריקגעפארן קיין ארץ ישראל די צווייטע מאל האט ער [[חתונה]] געהאט מיט א [[ספרד|ספרדישע]] פרוי '''רחל מוילענדאנא''' ער האט געהאט פון איר צוויי קינדער '''דוד בנציון''' און '''אביגיל רות''', 

ער איז געווען זייער אקטיוו אין אויפבויען אן אגריקולטורער געזעלשאפט אין עמק רפאים, זיינע במיאונגען זענען דורכגעפאלן צוליב ווייניג געלט.

ער איז געשטארבן אין 1860 און איז באערדיגט געווארן אויפן [[הר הזיתים]], זיין [[מצבה]] איז חרוב געווארן צוזאמען מיט אנדערע מציבות אויפן הר הזיתים ווען די [[ירדן|ירדןער]] [[רעגירונג]] האט געהערשט אויף יענע טייל ירושלים.

עס איז נישט באקאנט אויב עס איז דא אידישע אייניקלעך פון אים

==וועבלינקען==
* [http://www.jewish-history.com/Cresson/Default.htm זיין בוך Key Of David]

{{גרונטסארטיר:קרעסאן}}
[[קאַטעגאָריע:אמעריקאנער]]
[[קאטעגאריע:היסטאריע]]
[[קאַטעגאָריע:נקבר אין הר הזיתים]]
[[קאַטעגאָריע:גרים]]</text>
      <sha1>lpmux0rock1tfbfwx2r2laww9mb0dsp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>אביש הורוויץ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9040</id>
    <revision>
      <id>602192</id>
      <parentid>553996</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T15:06:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <origin>602192</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2864" sha1="hdiwnck8gog1iz9k17d3766qbqa87ic" xml:space="preserve">{{אדמו&quot;ר
|נאמען=
|טיטל= ספינקער רבי
|בילד=
|באשרייבונג=
|עיקר חיבור=
|געבורט דאטע=
|געבורט ארט= [[וויליאמסבורג, ברוקלין]]
|פטירה דאטע=
|פטירה ארט=
|פטירה סיבה=
|קבורה ארט=
|חסידות= ספינקא
|הויף ארט= [[וויליאמסבורג, ברוקלין]] [[פליישמאנס, ניו יארק]]
|נומער אין דינאסטיע= 4
|פאריגער= רבי [[שמואל צבי הורוויץ]]
|נאכפאלגער=
|פירערשאפט= פון כ&quot;ז אב ה'תשנ&quot;ז
|זיינע רביס= זיין פאטער
|ספרים=
|פאטער= רבי [[שמואל צבי הורוויץ]]
|מוטער=
|ווייב1= טאכטער פון הרב אהרן מרדכי רוטנער
|קינדער1=
|ווייב2=
|קינדער2=
|ווייב3=
|קינדער3=
}}
'''ר' מאיר אברהם אביש הורוויץ''' איז דער צווייטער זון פון [[שמואל צבי הורוויץ|ר' הערשעלע ספינקער]]. ער האט איבערגענומען דעם גרויסן ספינקער בית המדרש אין וויליאמסבורג און האט גע'ירש'נט רוב פון זיין טאטענס חסידים. ער איז אן איידעם ביי ר' [[אהרן מרדכי רוטנער]] א פייערדיגער [[בעלזא|בעלזער]] [[חסיד]], אן איידים ביי די [[ספינקא]] רבי פון ירושלים רבי [[יוסף מאיר כהנא]], ער איז אויך א [[מגיד שיעור]] אין דער [[טשעבינער ישיבה]] אין [[ארץ ישראל]].

ווען זיין טאטע איז אוועק האט ער מיט זיין ברודער רבי [[אייזיק הורוויץ]] איבערגענומען דעם טאטנס גרויסן בית מדרש. ווייל אויף די צוואה איז געשטאנען אז זיי זאלן פירן צוזאמען דעם בית המדרש זיי האבן צוזאמען געפירט טיש. 


זעקס וואכן שפעטער איז געווען [[שמחת תורה]], און עס האט נישט אויסגעקוקט פראקטיש צו טאנצן [[הקפות]] ביידע צוזאמען, און עס איז שוין געווען א רייבעריי צווישען די צוויי איז ר' אייזיק אוועק און זיך געעפענט אן אייגענע שול, און ר' אביש איז געבליבן מיט דעם טאטענס בית המדרש.

ר' אביש איז באקאנט מיט זיין גרויס קענטיסטען אין אלע חסידישע ספרים, און איז אויך מחזק אסאך לבבות נשברות.
{{DEFAULTSORT:הורוויץ, אביש}}
[[קאַטעגאָריע:אמעריקאנער אדמורי&quot;ם]]
[[קאַטעגאָריע:וויליאמסבורג]]
[[קאטעגאריע:ספינקא]]</text>
      <sha1>hdiwnck8gog1iz9k17d3766qbqa87ic</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>נבילה</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12313</id>
    <revision>
      <id>602205</id>
      <parentid>572249</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T19:39:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <origin>602205</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2268" sha1="nv72n4f5u6s2lfal919cg2as4yrex9v" xml:space="preserve">'''נבלה''' איז א [[בהמה]] אדער [[חיה]] פון א כשר'ן מין וואס איז געשטארבן אן א כשר'ע [[שחיטה]], אדער וואס די שחיטה איז נפסל געווארן לויט די הלכה. אין די הלכות פון [[טומאה וטהרה]] האט א נבלה אויך א באזונדערן דין פון '''טומאת נבלה'''. &lt;ref&gt;[https://www.sefaria.org/Mishnah_Chullin.2.4?lang=he משנה חולין ב', ד']&lt;/ref&gt;

== איסור אכילת נבלה ==
אין דער [[תורה]] איז פארבאטן צו עסן נבלה, ווי עס שטייט: &quot;לא תאכלו כל נבלה&quot;. די תורה ערלויבט אבער צו געבן די נבלה פאר א גר תושב אדער זי פארקויפן פאר א נכרי. &lt;ref&gt;[https://www.sefaria.org/Deuteronomy.14.21?lang=he דברים י&quot;ד, כ&quot;א]&lt;/ref&gt;

באזונדער שטייט אין דער תורה וועגן '''טרפה''': &quot;ובשר בשדה טרפה לא תאכלו לכלב תשלכון אותו&quot;. דער פסוק רעדט וועגן טרפה און נישט ספעציעל וועגן נבלה. רש&quot;י ברענגט בשם חז&quot;ל אז דאס געבן פארן הונט ווערט פארבונדן מיט דעם וואס ביי [[יציאת מצרים]] האט &quot;לא יחרץ כלב לשונו&quot; קעגן די בני ישראל, און דער הונט באקומט דערפאר זיין שכר. &lt;ref&gt;[https://www.sefaria.org/Exodus.22.30?lang=he שמות כ&quot;ב, ל']&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.sefaria.org/Rashi_on_Exodus.22.30.1?lang=he רש&quot;י אויף שמות כ&quot;ב, ל']&lt;/ref&gt;

== טמטום הלב ==
אין דער [[גמרא]] ווערט געזאגט אז אן עבירה קען &quot;מטמטם&quot; זיין דאס הארץ פונעם מענטש. די גמרא דרש'נט דעם פסוק &quot;ולא תטמאו בהם ונטמתם בם&quot; אל תקרי &quot;ונטמאתם&quot; אלא &quot;ונטמטם&quot;. דער געדאנק ווערט פארבונדן מיט דעם ענין פון מאכלות אסורות, און ווערט אויך אפט דערמאנט אין דער חינוך פון קינדער. &lt;ref&gt;[https://www.sefaria.org/Yoma.39a?lang=he תלמוד בבלי, יומא ל&quot;ט א']&lt;/ref&gt;
[[קאַטעגאָריע:מצוות און מנהגים]]</text>
      <sha1>nv72n4f5u6s2lfal919cg2as4yrex9v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>דבר יום ביומו</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14217</id>
    <revision>
      <id>602216</id>
      <parentid>576189</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T21:32:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <origin>602216</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2866" sha1="m3zrv25ftkgfw5zbo4ynka1hix7dplp" xml:space="preserve">'''דבר יום ביומו''' איז א טאג־צייטונג וואס פארנעמט זיך בעיקר מיט [[היימיש|היימישע]] [[שידוכים]], [[לוויות]] און [[מודעות]].

די אויסגאבע ווערט ארויסגעגעבן דורך אברהם יהודה לעבאוויטש, וועלכער איז אויך פארבונדן מיט דער [[וויליאמסבורג טראלי]].וואס איז א [[קאשוי/זאלי]] חסיד און תלמוד.

די צייטונג האט זיך אויך פארמישט אין לאקאלע פאליטישע ענינים. ביי די וואלן אין [[וויליאמסבורג]] אין די סליחות טעג פון שנת תשס&quot;ט האט די אויסגאבע פארעפנטליכט אנאנדענונגען און [[אדווערטייזמענט|אדווערטייזמענטס]] קעגן דעם קאנדידאט אברהם יצחק אבראהאם. די ארטיקלען און אדווערטייזמענטס האבן ארויסגערופן קריטיק אין טייל היימישע קרייזן.

שפעטער האט די ארויסגעבער אויך אנגעהויבן ארויסגעבן די '''אשת חיל''' אויסגאבע.

== קריטיק ==
אין טייל היימישע קרייזן איז די אויסגאבע קריטיקירט געווארן צוליב דעם וואס איר אינהאלט און איר אויסקלייב פון מודעות און ידיעות ווערט געזען אלס פארבונדן מיט דער השקפה פון דער רעדאקציע. צווישן די טענות איז אויך דערמאנט געווארן אז די צייטונג דערמאנט יארצייטן פון געוויסע רבנים און רבי'ס, בשעת יארצייטן פון אנדערע ווערן נישט אלעמאל דערמאנט.

אלס א ביישפיל ווערט דערמאנט דער יארצייט פון דער סקווערער רבי, רבי [[יעקב יוסף טווערסקי]], וואס איז חל דעם ב' ניסן. חסידים און תלמידים פון דער שארית הפליטה, צווישן זיי חשוב'ע רבנים און צדיקים, האבן נאך דער מלחמה געהאלטן א נאנטע פארבינדונג מיט אים. צווישן זיי איז געווען כ&quot;ק מרן מסקולען זי&quot;ע, וועלכער פלעגט פארן קיין [[סקווירא]] אויף שבתים אריינגערעכט דעם לעצטן שבת. קריטיקער האבן דעריבער אויפמערקזאם געמאכט אז דער יארצייט איז נישט דערמאנט געווארן אין ''דבר יום ביומו''.

=== זעט אויך ===

* [[גוט מארגן]]  
* [[מבשר ואומר]]
* [[לוח הציבור]]
* [[קול  הציבור]]

[[קאטעגאריע:פרומע צייטונגען]]</text>
      <sha1>m3zrv25ftkgfw5zbo4ynka1hix7dplp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>קרעדיט (פינאנץ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16376</id>
    <revision>
      <id>602201</id>
      <parentid>571894</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T19:20:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <origin>602201</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="875" sha1="ck21114itq2xle4rwr46tp4lkhb1gdn" xml:space="preserve">'''קרעדיט''' אין [[פינאנץ]] איז א פינאנציעלע מעגליכקייט צו באקומען [[געלט]] אדער אנדערע באצאלונגען פאראויס, און עס שאַפט אן [[חוב]] וואס מען דארף צוריקצאלן אין א שפעטערע צייט. ביים נוצן פון קרעדיט באקומט א מענטש אדער א [[ביזנעס]] מער געלט ווי ער פארמאגט אין יענעם מאמענט, און ער צאלט עס צוריק לויט די באדינגונגען וואס זענען פאראויס באשטימט געווארן. קרעדיט קען ארייננעמען [[הלוואה|הלוואות]], [[קרעדיט קארטל|קרעדיט קארטלעך]] און אנדערע פארמען פון בארגן.

[[קאַטעגאָריע:קרעדיט|*]]

[[קאטעגאריע:פינאנץ]]</text>
      <sha1>ck21114itq2xle4rwr46tp4lkhb1gdn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>רבינו גרשום</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20650</id>
    <revision>
      <id>602209</id>
      <parentid>585017</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T20:43:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <origin>602209</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1353" sha1="95dqosobuckadx76n6ree6gzf8dwmw6" xml:space="preserve">{{אישיות}}'''רבינו גרשום בן רבי יהודה מאור הגולה''' איז געווען פון די גדולי חכמי ישראל און פון די גרעסטע חכמי אשכנז. ער האט געוואוינט אין [[מיינץ]], וואו ער האט געפירט א גרויסע ישיבה און האט געהאט א גרויסן איינפלוס אויף אידישקייט אין אשכנז.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.daat.ac.il/encyclopedia/value.asp?id1=1079|title=גרשום מאור הגולה|website=דעת}}&lt;/ref&gt;

ער איז אויך געווען דער מחבר פון פארשידענע פיוטים און סליחות. פון זיינע פיוטישע ווערק זענען געבליבן צען סליחות.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.daat.ac.il/encyclopedia/value.asp?id1=1079|title=גרשום מאור הגולה|website=דעת}}&lt;/ref&gt;

== חרם דרבינו גרשום ==
אויך האט ער געמאכט דאס באקאנטע [[חרם דרבינו גרשום]] .

== מאור הגולה ==

{{גרונטסארטיר:גרשום}}
[[קאטעגאריע:ראשונים]]
[[קאַטעגאָריע:רבני דייטשלאנד]]
{{יידישקייט-שטומף}}


{{ביכער|
PeEnYi=20650|
PND=102479267|
LCCN=nr/92/5231|
VIAF=34317013|
TSURL=viaf/34317013|
VIAF2=52083125|
NOTES=2 VIAF numbers}}</text>
      <sha1>95dqosobuckadx76n6ree6gzf8dwmw6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>צענזוס</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21433</id>
    <revision>
      <id>602198</id>
      <parentid>572246</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T19:15:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <origin>602198</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2887" sha1="hxm1p43p13ad89p7lykx8bpko1w2k2e" xml:space="preserve">'''צענזוס''' מיינט א ציילונג פון דער [[באפעלקערונג]] אין א לאנד. די [[יו ען]] רעקאמענדירן פאר לענדער צו דורכפירן א צענזוס רעגלמעסיג, געווענליך איינמאל אין 10 יאר. 

אין די פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע פירט דער אמעריקאנער צענזוס ביורא דעם צענזוס איינמאל אין יעדע צען יאר.

== אין יידישקייט ==
אין דעם [[חומש]] [[ספר במדבר]] ווערן דערמאנט צוויי ציילונגען פון כלל ישראל. די ערשטע ווערט פארשריבן אין [[פרשת במדבר]], ווען דער אויבערשטער האט באפוילן [[משה רבינו]] צו ציילן די אידן לויט זייערע משפחות און בתי אבות, פון צוואנציג יאר און העכער, די וואס זענען געווען ראוי ארויסצוגיין אין מלחמה. די צווייטע ציילונג ווערט פארשריבן אין [[פרשת פינחס]], נאך דער מגפה אין מדבר. אין ביידע פעלער ווערט די צאל באשטימט לויט די מענער פון צוואנציג יאר און העכער. &lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/passage/?search=Num+1%3A2-3%2CNum+26%3A2-4 ספר במדבר, פרשת במדבר און פרשת פינחס]&lt;/ref&gt;

אין [[ספר שמות]], אין [[פרשת כי תשא]], ווערט אויך דערמאנט דער ענין פון ציילן כלל ישראל. די תורה זאגט אז ווען מען ציילט די אידן זאל יעדער איינער געבן א [[מחצית השקל]] אלס כופר נפשו, כדי עס זאל נישט זיין קיין מגפה צווישן זיי בשעת מען ציילט זיי. יעדע זכר פון צוואנציג יאר און העכער האט געדארפט געבן א האלבן שקל, און דער רייכער האט נישט געגעבן מער און דער ארעמער נישט ווייניגער. דאס געלט איז גענוצט געווארן פאר דער עבודת המשכן. &lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/passage/?search=Exodus+30%3A11-16 ספר שמות, פרשת כי תשא]&lt;/ref&gt;

אין די חשבונות פון דער מחצית השקל ווערט דערמאנט אז פון די מענער וואס זענען געווען פון צוואנציג יאר און העכער זענען געזאמלט געווארן 603,550 מחציות שקלים. די געלט האט זיך געצויגן צו דער צאל פון 603,550 מענער וואס זענען געציילט געווארן. &lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/passage/?search=Exodus+38%3A25-26 ספר שמות, פרשת פקודי]&lt;/ref&gt;
[[קאַטעגאָריע:דעמאגראפיע]]</text>
      <sha1>hxm1p43p13ad89p7lykx8bpko1w2k2e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>602199</id>
      <parentid>602198</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T19:16:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <origin>602199</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2887" sha1="ochgxykkyc1pz6ncmflff1j2u6yblof" xml:space="preserve">'''צענזוס''' מיינט א ציילונג פון דער [[באפעלקערונג]] אין א לאנד. די [[יו ען]] רעקאמענדירן פאר לענדער צו דורכפירן א צענזוס רעגלמעסיג, געווענליך איינמאל אין 10 יאר. 

אין די פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע פירט דער אמעריקאנער צענזוס ביורא דעם צענזוס איינמאל אין יעדע צען יאר.

== אין אידישקייט ==
אין דעם [[חומש]] [[ספר במדבר]] ווערן דערמאנט צוויי ציילונגען פון כלל ישראל. די ערשטע ווערט פארשריבן אין [[פרשת במדבר]], ווען דער אויבערשטער האט באפוילן [[משה רבינו]] צו ציילן די אידן לויט זייערע משפחות און בתי אבות, פון צוואנציג יאר און העכער, די וואס זענען געווען ראוי ארויסצוגיין אין מלחמה. די צווייטע ציילונג ווערט פארשריבן אין [[פרשת פינחס]], נאך דער מגפה אין מדבר. אין ביידע פעלער ווערט די צאל באשטימט לויט די מענער פון צוואנציג יאר און העכער. &lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/passage/?search=Num+1%3A2-3%2CNum+26%3A2-4 ספר במדבר, פרשת במדבר און פרשת פינחס]&lt;/ref&gt;

אין [[ספר שמות]], אין [[פרשת כי תשא]], ווערט אויך דערמאנט דער ענין פון ציילן כלל ישראל. די תורה זאגט אז ווען מען ציילט די אידן זאל יעדער איינער געבן א [[מחצית השקל]] אלס כופר נפשו, כדי עס זאל נישט זיין קיין מגפה צווישן זיי בשעת מען ציילט זיי. יעדע זכר פון צוואנציג יאר און העכער האט געדארפט געבן א האלבן שקל, און דער רייכער האט נישט געגעבן מער און דער ארעמער נישט ווייניגער. דאס געלט איז גענוצט געווארן פאר דער עבודת המשכן. &lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/passage/?search=Exodus+30%3A11-16 ספר שמות, פרשת כי תשא]&lt;/ref&gt;

אין די חשבונות פון דער מחצית השקל ווערט דערמאנט אז פון די מענער וואס זענען געווען פון צוואנציג יאר און העכער זענען געזאמלט געווארן 603,550 מחציות שקלים. די געלט האט זיך געצויגן צו דער צאל פון 603,550 מענער וואס זענען געציילט געווארן. &lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/passage/?search=Exodus+38%3A25-26 ספר שמות, פרשת פקודי]&lt;/ref&gt;
[[קאַטעגאָריע:דעמאגראפיע]]</text>
      <sha1>ochgxykkyc1pz6ncmflff1j2u6yblof</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>משה טייטלבוים (ישמח משה)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31141</id>
    <revision>
      <id>602207</id>
      <parentid>588140</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T20:33:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <comment>/* אפשטאם */</comment>
      <origin>602207</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7980" sha1="sa57myokl2kduz5nnoldmpwing9prbs" xml:space="preserve">{{רב
| יידישע געבורט דאטע = ה'תקי&quot;ט
| יידישע טויט דאטע = כ&quot;ח תמוז ה'תר&quot;א
}}

'''רבי משה טייטלבוים''' ([[ה'תקי&quot;ט]] - [[כ&quot;ח תמוז]] [[ה'תר&quot;א]]), איז א רבי פון [[איהעל]], באקאנט אלס &quot;דער ישמח משה&quot;.

==אפשטאם==

'''רבי משה''' איז געבוירן געווארן אין [[פשעמישל]] (פרעמישלא), [[גאליציע]], אין יאר [[ה'תקי&quot;ט]], צו זיין פאטער הרב '''צבי הירש שיף''' און צו זיין מוטער '''חנה'''.

כשהגיע לפרקו האט ער חתונה געהאט מיט הרבנית '''חיה שרה''', די טאכטער פונעם נגיד ר' ניסן פון פרעמישלא. ער איז נתקרב געווארן צו חסידות דורך זיין איידעם, און איז געווארן א תלמיד מובהק פונעם הייליגן [[חוזה פון לובלין]].

עס ווערט דערציילט, אז איידער דער ישמח משה האט גענצליך מחליט געווען אנצונעמען דעם דרך החסידות, האט אים געעגבערט א שווערע קשיא אויף די חסידים. ער האט זיך געוואונדערט: ווי אזוי קען זיין אז חסידים זענען שטענדיג פרייליך, ווען דער מחבר פסק'נט דאך אז ''&quot;ראוי לכל ירא שמים להיות מיצר ודואג על חורבן בית המקדש&quot;''? דערפאר האט ער מחליט געווען, אז ער וועט אריינגיין צום חוזה פון לובלין און אים פרעגן די קשיא, און אויב דער חוזה וועט אים געבן א תשובה הוגנת, וועט ער אננעמען דעם דרך החסידות.

ווען ער איז אריינגעקומען צום הייליגן חוזה, האט אים דער חוזה גלייך געזאגט: '''&quot;חסידים זענען אבלם בלבם וצהלתם בפניהם&quot;'''. דער חוזה האט תיכף תופס געווען זיין מחשבה, און האט אים בטוב טעם פארשטיין געגעבן, אז הגם א מענטש דארף זיין מיצר ודואג על חורבן בית המקדש, קען ער פונדעסטוועגן ארויסווייזן שמחה.

דער ישמח משה איז געווען פון די ערשטע גרויסע חסידישע רבי'ס אויפן אונגארישן באדן, און האט אריינגעפלאנצט די ערשטע קערנדלעך פון חסידות אין אונגארן, וועלכע האבן אין די קומענדיגע הונדערט יאר געהאט א גרויסן איינפלוס אויפן גאנצן אידישן לעבן אין לאנד. אין יאר תקע&quot;ח איז ער אויפגענומען געווארן אלס רב אין איהעל, אונגארן.

צו דער זעלבער צייט איז דער ישמח משה געווען א תל תלפיות, '''שכל פיות אליו פונים''', און מען האט זיך צו אים געוואנדן פון נאנט און ווייט מיט שאלות אין הלכה, ווי מען זעט אין זיין חיבור ''שו&quot;ת השיב משה''. אזוי אויך האבן זיך פילע צו אים געוואנדן מיט פארשידענע צרות און פראבלעמען. ער איז געווען באקאנט אלס א גרויסער פועל ישועות, און פילע האבן זיך באנוצט מיט זיינע הייליגע קמיעות.

פון צווישן די באקאנטע מענטשן וואס האבן זיך מזכיר געווען ביים ישמח משה, ווערט דערציילט איבער'ן גרויסן [[חתם סופר]]. ווען זיין זון, שמואל בנימין, דער שפעטערדיגער בעל '''כתב סופר''', איז אלס יונג קינד געווען שטערבליך קראנק, האט דער חתם סופר געשיקט זיך מזכיר זיין ביים ישמח משה ז&quot;ל. נאכדעם וואס מען האט מוסיף געווען דעם נאמען '''אברהם''' צו זיין נאמען, איז דאס קינד וואונדערליך אויסגעהיילט געווארן. די מעשה האט בשעתו געהאט גאר א שטארקן אפקלאנג.

אויך ווערט דערציילט, אז דער באוואוסטער אונגארישער פרייהייט קעמפער '''לאיאש קאשוט''' איז אמאל אויסגעהיילט געווארן דורך א ברכה פונעם ישמח משה, און איז דערפאר געווארן א גרויסער אוהב ישראל.

==רבנות==

אין יאר [[ה'תקע&quot;ח]] איז '''רבי משה''' אויפגענומען געווארן אלס רב אין [[איהעל]].

'''רבי משה''' האט געלערנט ביי זיין פעטער, הרב '''אברהם אריה לייב''', דער רב פון [[סטריזשעוו]] און מחבר פונעם ספר ''דרישות הארי''. שפעטער איז ער געווארן רב אין [[שינאווא]], נאכ'ן רבין רבי [[שמואל שמעלקא הורוויץ (ניקאלשבורג)|שמעלקא פון ניקאלשבורג]].&lt;ref&gt;{{רעפערענץ|...}}&lt;/ref&gt;

דורכן איינפלוס פון זיין איידעם, דער [[אריה דבי עילאי]], איז ער נתקרב געווארן צו חסידות און געווארן א תלמיד פונעם הייליגן [[חוזה פון לובלין]].

אין יאר [[ה'תקע&quot;ח]] איז '''רבי משה''' אויפגענומען געווארן אלס רב אין [[איהעל]], וואו ער האט אנגעהויבן זיין גרויסע השפעה אויפן אידישן לעבן און אויפן התפשטות פון חסידות אין אונגארן.

== פאמיליע ==
'''רבי משה''' האט געהייראט מרת '''חיה שרה''', א טאכטער פונעם הרב '''ניסן''', רב אין [[פרעמישלא]]. זייערע קינדער זענען געווען:

* הרב [[אלעזר ניסן טייטלבוים]] ([[ה'תקמ&quot;ו]] - [[ט' תשרי]] [[ה'תרט&quot;ו]]), וועלכער איז געווען רב אין [[דראהביטש]].

* מרת '''חנה''', וועלכע האט געהייראט הרב [[אריה לייביש ליפשיץ]], באקאנט אלס דער [[אריה דבי עילאי]] ([[ה'תקכ&quot;ז]] - [[י&quot;ז טבת]] [[ה'תר&quot;ו]]), רב אין [[ווישניצא]].

== הסתלקות ==
[[קובץ:ציון_משפחת_טייטלבוים.jpg|לינק=https://he.wikipedia.org/wiki/%D7%A7%D7%95%D7%91%D7%A5:%D7%A6%D7%99%D7%95%D7%9F_%D7%9E%D7%A9%D7%A4%D7%97%D7%AA_%D7%98%D7%99%D7%99%D7%98%D7%9C%D7%91%D7%95%D7%99%D7%9D.jpg|קליין|ציון הישמח משה והרבנית]]
'''רבי משה''' איז נפטר געווארן [[כ&quot;ח תמוז]] [[ה'תר&quot;א]], און איז געקומען לקבורה אין [[איהעל]]. אויף זיין קבר איז שפעטער געבויט געווארן אן אוהל, וועלכער איז געווארן א באזוכט ארט פאר אידן וואס קומען מתפלל זיין ביים ציון. 

אויף דער לינקער זייט פונעם קבר ליגט זיין רביצין, '''חיה שרה''' ע&quot;ה, וועלכע איז נפטר געווארן  [[כ&quot;ט אדר|ער&quot;ח ניסן]] [[ה'ת&quot;ר]].

==זיינע ספרים==

* ישמח משה - תנ&quot;ך

* השיב משה - שו&quot;ת

* תפלה למשה - תהלים

* [[מעין טהור]] - יו&quot;ד

אויך האט דער ישמח משה פארפאסט א תפלה צו זאגן ארויפגייענדיג אויפ'ן ציון פון א רבי באקאנט אלס &quot;שלום עליך&quot;, און סגולות לפרנסה ולשמירה וועלכע זענען מקובל בכל תפוצות ישראל.

==רעפערענצן==
[[קאַטעגאָריע:אדמורי&quot;ם|טייטלבוים, משה]]
[[קאטעגאריע:אוהעל]]</text>
      <sha1>sa57myokl2kduz5nnoldmpwing9prbs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>רבינו תם</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31539</id>
    <revision>
      <id>602211</id>
      <parentid>583638</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T20:53:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <origin>602211</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1272" sha1="qry8uznrzfxcq6iesgq5ziabs81bcru" xml:space="preserve">{{אישיות}}
'''הרב יעקב בן מאיר''' ([[ד'תת&quot;ס]] - [[ד'תתקל&quot;א]]), באקאנט אלס '''רבנו תם''' און אויך אין ראשי תיבות '''ר&quot;ת''', איז געווען אן אייניקל פון [[רש&quot;י]] און פון די גרעסטע בעלי [[תוספות]]. זיין נאמען &quot;תם&quot; ווערט פארבונדן מיט דעם פסוק: '''&quot;ויעקב איש תם יושב אהלים&quot;''' ([[בראשית]] כ&quot;ה, כ&quot;ז).

אזוי ווי זיין זיידע, רש&quot;י, האט רבנו תם געוואוינט אין [[פראנקרייך]]. ער איז געווען איינער פון די הויפט בעלי התוספות און האט געהאט א גרויסן איינפלוס אויף דער אנטוויקלונג פון דער תלמודישער ליטעראטור אין אשכנז.

צווישן זיינע באקאנטע חיבורים ווערט דערמאנט '''[[ספר הישר]]''', וועלכער אנטהאלט זיינע חידושי תורה און תשובות. ער האט אויך פארפאסט פיוטים און פאעזיעס, צווישן זיי א פאעזיע וואס פארנעמט זיך מיט די [[טראפ]].
[[קאַטעגאָריע:ראשונים]]

{{ביכער--|
PeEnYi=31539|
}}</text>
      <sha1>qry8uznrzfxcq6iesgq5ziabs81bcru</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>אמעריקאנער בירגערקריג</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32411</id>
    <revision>
      <id>602222</id>
      <parentid>601663</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T23:57:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ApokolipsNow1971</username>
        <id>50181</id>
      </contributor>
      <comment>כ'האָב איבערגעאַרבעט דאָס גאַנצע זײַטל װײַל פֿריִער האָט עס נישט קײן װאָרט װעגן שקלאַפֿערײַ. כ'האָב איבערגעזעצט דאָס ענגלישע אַרטיקל מיט אַ פּאָר בײַטן.</comment>
      <origin>602222</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1660" sha1="lbwo3qzcv1y7x2fkojg8a3uw592jhav" xml:space="preserve">די '''אַמעריקאַנער בירגערקריג''' (12טן אַפּריל, 1861 — 26סטן מײַ, 1865) איז געװען אַ בירגערקריג אין די פֿאַרײניקטע שטאַטן צװישן דעם '''פֿאַרבאַנד''' (&quot;דער צפֿון&quot;) און דער '''קאָנפֿעדעראַציע''' (&quot;דער דרום&quot;). 1861 איז די קאָנפֿעדעראַציע געשאַפֿן געװאָרן דורך די אַמעריקאַנער שטאַטן װאָס האָבן פֿאַרלאָזט דעם פֿאַרבאַנד כּדי ממשיך צו זיין דעם מצבֿ פֿון שקלאַפֿערײַ ביי די דרומדיקע שטאַטן. די דרומדיקע שטאַטן האָבן געהאַלטן, נאָך דעם װאָס [[אברהם לינקאלן|אַבֿרהם לינקאָלן]] איז געװאָרן פּרעזידענט פֿון די פֿאַרײניקטע שטאַטן, אַז זײער װירטשאַפֿט, באַזירט אױף שקלאַפֿערײַ, איז געשטעלט געװאָרן אין אַ סכּנה, װי אױך צוליב דער װאַקסנדיקער אַבאָליציאָניסטישער באַװעגונג אינעם צפֿון. די קריג האָט זיך פֿאַרענדיקט מיטן נצחון פֿון דעם &quot;פֿאַרבאַנד,&quot; דער אָפּשאַפֿונג פֿון דער קאָנפֿעדעראַציע װי אױך שקלאַפֿערײַ, װאָס האָט באַפֿרײַט פֿיר מיליאָנען אַפֿראָ־אַמעריקאַנער. {{היסט-שטומף}}

[[קאַטעגאָריע:מלחמות]]
[[קאַטעגאָריע:אמעריקאנישע היסטאריע]]</text>
      <sha1>lbwo3qzcv1y7x2fkojg8a3uw592jhav</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>מינקת רבקה</title>
    <ns>0</ns>
    <id>37951</id>
    <revision>
      <id>602206</id>
      <parentid>571903</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T19:42:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <origin>602206</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1802" sha1="iqyn2z229povgvn6udkrcr61jxf5eak" xml:space="preserve">[[טעקע:Meneket Rivka.jpg|קליין|שער בלאט פון מינקת רבקה]]
'''מינקת רבקה''' איז א [[מוסר]] ספר געשריבן אין דער יידישער שפראך דורך [[רבקה טיקטינער]], און ווערט באטראכט אלס דאס ערשט באקאנטע אידישע ספר וואס איז געשריבן געווארן דורך א פרוי.&lt;ref&gt;[https://encyclopedia.yivo.org/article/55 Yiddish Literature before 1800, YIVO Encyclopedia]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.nebraskapress.unl.edu/jps/9780827608351/the-meneket-rivkah/ The Meneket Rivkah, Jewish Publication Society]&lt;/ref&gt; דאס ספר איז געשריבן געווארן פאר אידישע פרויען און איז א מוסר ספר וואס באהאנדלט פארשידענע ענינים פון א פרוי'ס לעבן און הנהגה. עס איז צוטיילט אין זיבן שערים.&lt;ref&gt;[https://jewishvirtuallibrary.org/rebecca-bat-meir-tiktiner Rebecca bat Meir Tiktiner, Jewish Virtual Library]&lt;/ref&gt;

מינקת רבקה איז צום ערשטן מאל געדרוקט געווארן אין פראג אין 1609, פיר יאר נאך רבקה טיקטינער'ס פטירה. א צווייטע מהדורה איז געדרוקט געווארן אין קראקע אין 1618.&lt;ref&gt;[https://jewishvirtuallibrary.org/rebecca-bat-meir-tiktiner Rebecca bat Meir Tiktiner, Jewish Virtual Library]&lt;/ref&gt; די ארגינעלע אויסגאבעס זענען היינט זייער זעלטענע, און בלויז איינצעלע עקזעמפלארן זענען פארבליבן.&lt;ref&gt;[https://www.myjewishlearning.com/article/rivkah-bat-meir-tiktiner/ Rivkah bat Meir Tiktiner, My Jewish Learning]&lt;/ref&gt;
[[קאַטעגאָריע:ספרי קודש]]

{{יידישקייט-שטומף}}</text>
      <sha1>iqyn2z229povgvn6udkrcr61jxf5eak</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>עצי חיים</title>
    <ns>0</ns>
    <id>39059</id>
    <revision>
      <id>602212</id>
      <parentid>578383</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T21:00:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <origin>602212</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1651" sha1="ggrntkhxlw928ct7e863avoqemdnxbw" xml:space="preserve">'''עצי חיים''' (ווערטערליך: ביימער פון לעבן) רופט מען די צוויי שטעקנס וואס געפינען זיך ביי ביידע עקן פונעם [[ספר תורה]], ארום וועלכע די יריעות פונעם ספר תורה זענען ארומגעדרייט. אין דעם אשכנזישן ספר תורה ענדיגן זיך די עצי חיים מיט הענטלעך וואס שטייען ארויס פון ביידע זייטן און דינען צו האלטן, הייבן און דרייען דעם ספר תורה.

==ספר עצי חיים==
'''עצי חיים''' איז א סעריע ספרים פון רבי [[חיים צבי טייטלבוים]], רב און רבי אין [[סיגעט]], וואס איז אויך באקאנט אלס בעל ''עצי חיים''. צווישן די ספרים געפינען זיך ''עצי חיים'' אויף דער תורה, אויף די מועדים, אויף מסכת גיטין, אויף סוגיות, ווי אויך ''שו&quot;ת עצי חיים'' אויף די ד' חלקי [[שולחן ערוך]].

דער ספר ''עצי חיים'' אויף דער תורה איז ערשינען אין צוויי חלקים אין סיגעט אין יאר תרפ&quot;ז; דער ערשטער חלק איז אויף דרך האגדה און דער צווייטער אויף דרך הדרוש.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://il.bidspirit.com/ui/lotPage/atik-yomin/source/catalog/auction/67502/lot/19823/canonical?lang=he|title=ספר עצי חיים על התורה|website=Bidspirit}}&lt;/ref&gt;
[[קאַטעגאָריע:תורה]]
[[קאַטעגאָריע:תשמישי קדושה]]</text>
      <sha1>ggrntkhxlw928ct7e863avoqemdnxbw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>פליישמאנס, ניו יארק</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41651</id>
    <revision>
      <id>602194</id>
      <parentid>601355</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T17:23:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <origin>602194</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="92265" sha1="8fm19m57folcpclhecpb2jc6hteqqwc" xml:space="preserve">{{באצירק}}{{אינפובאקס שטאט|נאמען=פליישמאנס|אריגינעלער נאמען=Village of Fleischmanns|אנדערע נעמען=גריפין קארנערס, גריפינס קארנער|לאנד=פאראייניגטע שטאטן|שטאט=ניו יארק|קאונטי=דעלאווער קאונטי|טאון=מידלטאון|ראיאן=מערב קאצקיל בערג|געגרינדעט=1883|פאראייניגט=1913|באפעלקערונג=בערך 350|הייך=}}

'''פליישמאנס''' (ענגליש: ''Fleischmanns'') איז א קליין אינקארפארירטע דארף אין [[דעלאווער קאונטי, ניו יארק|דעלאווער קאונטי]], [[ניו יארק]], אין די מערב [[קעטסקילס]] בערג. דאס דארף געפינט זיך אינערהאלב דער טאון [[מידלטאון, דעלאווער קאונטי|מידלטאון]], און איז באקאנט פאר איר לאנגע געשיכטע אלס א אידישער זומער ארט און אלס איינע פון די פריע צענטערן פון דער אידישער קעטסקילס זומער קולטור. דער ארט איז אמאל באקאנט געווען אלס '''גריפין קארנערס''' און '''גריפינס קארנער''', ביז דער פליישמאן פאמיליע און אנדערע אידישע פאמיליעס האבן אנגעהויבן אויפצובויען דארט א פארמעגליכע זומער קאלאניע אין די 1880ער יארן. אין 1913 איז דער דארף אפיציעל אינקארפארירט געווארן אונטערן נאמען פליישמאנס.

די אנטוויקלונג פון פליישמאנס איז שטארק פארבונדן מיט דער געשיכטע פון אידן אין אמעריקע, בפרט מיט דער אפגעזונדערטער וועלט פון אידישע זומער [[רעזארט|רעזארטן]] אין די קעטסקילס בערג. אין א צייט ווען אידישע פאמיליעס האבן אפט געטראפן אנטיסעמיטישע באגרעניצונגען אין די גרויסע אמעריקאנער רעזארטן, האט פליישמאנס זיך אנטוויקלט אלס א פלאץ וואו אידישע פאמיליעס האבן געקענט פארברענגען דעם זומער אין א סביבה מיט אייגענע הייזער, האטעלן, געשעפטן און אנדערע איינריכטונגען. דער ארט איז דערפאר געווארן איינע פון די פריע פארגייער פון דעם וואס איז שפעטער באקאנט געווארן אלס דער '''[[בארשט בעלט]]'''.

אין דער ערשטער העלפט פונעם 20סטן יארהונדערט האט פליישמאנס געזעהן איר גרעסטן אויפבלי. אין די 1890ער יארן זענען דארט שוין געווען הונדערטער און שפעטער טויזנטער זומער געסט, און אין די 1930ער יארן האט די צאל מענטשן אין די האטעלן און פענסיעס אין יולי דערגרייכט בערך 10,000. אין דער תקופה זענען אויפגעשטעלט געווארן גרויסע האטעלן, פארמעגליכע זומער הייזער, געשעפטן, פארוויילונגס ערטער און אידישע מוסדות. די אידישע קהילה האט אויך געגרינדעט קאנגרעגאציע בני ישראל, וואס איז פארבונדן מיט דער אידישער געשיכטע פון פליישמאנס ביזן היינטיגן טאג.

== געאגראפיע ==
פליישמאנס געפינט זיך אין די מערב קעטסקיל בערג אין דעלאווער קאונטי, ניו יארק. דער דארף באלאנגט צו דער טאון מידלטאון און געפינט זיך ביים מערב צווייג פונעם דעלאווער טייך, נאנט צום [[שווייץ אזערע|'''שווייץ'ער אזערע''']], וואס איז מיט דער צייט געווארן א וויכטיגער צענטער פאר זומער פארוויילונג אין דער געגנט.

דער ארט איז געווען באזונדערס צוגעפאסט פאר א זומער ריזארט צוליב דער בערגיגער לאקאציע, און די קילערע לופט אין זומער. די לאקאציע האט געהאלפן צוציען משפחות פון [[ניו יארק סיטי|ניו יארק]], סינסינאטי און אנדערע שטעט, וואס האבן דארט געבויט גרויסע זומער הייזער און פארברענגען די זומער חדשים.

היינט איז פליישמאנס א קליין דארף מיט בערך 350 גאנץ יאריגע איינוואוינער, אבער אין די זומער חדשים וואקסט די צאל מענטשן צוליב דער גרויסער צאל צייטווייליגע איינוואוינער און געסט.

== דער נאמען און די פריע געשיכטע ==
דער ארט איז אמאל באקאנט געווען אלס '''גריפין קארנערס''' אדער '''גריפינס קארנער'''. אין די 1880ער יארן האט זיך דער ארט אנגעהויבן טוישן פון א קליינעם לאקאלן ארט צו א פלאץ פאר פארמעגליכע זומער איינוואוינער.

דער וויכטיגסטער מענטש אין דער פריער אנטוויקלונג איז געווען '''[[טשארלס לואיס פליישמאן]]''', א גרויסער ביזנעסמאן וואס איז פארבונדן געווארן מיט דער פליישמאן הייוון פירמע און מיט דער סינסינאטי רעדס. אין 1883 האט ער געקויפט 60 עיקערס לאנד אין גריפין קארנערס, מיט'ן ציל דארט אויפצושטעלן א זומער פארמעגן פאר זיין משפחה. דער קויפ איז דער יסוד געווארן פאר דער שפעטערדיקער אידישער זומער קאלאניע.

טשארלס פליישמאן איז אנגעקומען קיין אמעריקע פון עסטרייך אונגארן אין 1869. אין די יארן דערנאך האט ער דורך זיין ביזנעס אין הייוון און אנדערע אינדוסטריעס צוזאמגעשטעלט א גרויס פארמעגן. די אנטוויקלונג פון זיין זומער פארמעגן אין די קעטסקילס בערג איז געווען א טייל פון דער ברייטערער אנטוויקלונג פון פארמעגליכע אידישע זומער קאלאניעס אין אמעריקע.

== אנטיסעמיטיזם און דער אויפקום פון דער זומער קאלאניע ==
א וויכטיגע היסטארישע פאקט פאר דער גרינדונג פון דער אידישער זומער קאלאניע איז געווען די אנטיסעמיטישע באהאנדלונג וואס אידן האבן אמאל באקומען אין פארשידענע אמעריקאנער פארמעגליכע ריזארטן.

א באקאנטער פאל איז געווען דער איבערלעבונג פון '''[[דזשאזעף זעליגמאן]]''', א איד פון [[בייערן]] וואס איז אנגעקומען קיין אמעריקע אין 1837 אין עלטער פון 18 יאר. ער און זיין משפחה האבן געמאכט א גרויסן פארמעגן, צווישן אנדערע דורך קליידער פאר דער [[יוניאן ארמיי]]. שפעטער זענען זיי אויך געווען פארבונדן מיט פינאנצירונג פון דער [[פאנאמא קאנאל]].

אין זומער 1877 איז זעליגמאן מיט זיין משפחה געפארן קיין [[סאראטאגא ספרינגס, ניו יארק|סאראטאגא ספרינגס]], ניו יארק, א שטארק באקאנטער זומער ארט. זיי האבן געוואלט זיך איינקווארטירן אינעם גרענד יוניאן האטעל, וואו זיי זענען שוין אמאל געווען. דאס מאל אבער האט מען זיי אפגעזאגט צוליב זייער אידישן אפשטאם. דער פאל האט פאראורזאכט א ברייטן סקאנדאל און איז געווארן א באקאנטער ביישפיל פון דער אנטיסעמיטישער אויסשליסונג וואס האט עקזיסטירט אין טייל פון די אמעריקאנער פארמעגליכע רעזארטן.

דער זעליגמאן פאל האט געוויזן פאר אנדערע פארמעגליכע אידן אז אפילו גרויסע פארמעגנס האבן זיי נישט שטענדיג באשיצט פון אנטיסעמיטישע באגרעניצונגען. דער היסטארישער פארבינדונג צווישן די אנטיסעמיטישע דערפארונגען אין סאראטאגא און די גרינדונג פון אידישע זומער קאלאניעס אין די קעטסקילס בערג ווערט אפט דערמאנט אין דער געשיכטע פון פליישמאנס. די אנטיסעמיטישע באגרעניצונגען אין אמעריקאנער ריזארטן האבן געשאפן א שטארקן באדינג פאר דער אנטוויקלונג פון אייגענע אידישע זומער קאלאניעס.

== טשארלס פליישמאן און דער אויפבוי פון דער ריזארט ==
אין 1883 (ט&quot;ו אייר ה'תרמ&quot;ג) האט טשארלס פליישמאן געקויפט 60 עיקערס אין גריפין קארנערס. דארט האט ער אנגעהויבן אויפצובויען א גרויסן זומער פארמעגן פאר זיין משפחה. דער ציל איז געווען צו שאפן א פלאץ וואו א פארמעגליכע אידישע משפחה זאל קענען פארברענגען דעם זומער אן זיך דארפן רעכענען מיט די אנטיסעמיטישע באגרעניצונגען וואס האבן עקזיסטירט אין טייל פון די גרויסע אמעריקאנער ריזארטן.

דער פארמעגן איז באלד געווארן מער ווי בלויז א פריוואטער זומער הויז. די הצלחה פון פליישמאנס האט געצויגן אנדערע פארמעגליכע אידישע פאמיליעס, וועלכע האבן אנגעהויבן אויפצושטעלן זייערע אייגענע הייזער אין דער געגנט. אזוי האט זיך פון איין פארמעגן אנגעהויבן אנטוויקלען א גאנצע זומער קאלאניע.

אין די פריערע יארן האט די פליישמאן זומער קאלאניע פארמאגט פארשידענע פארוויילונגס און לוקסוס איינריכטונגען. צווישן זיי זענען געווען ווארעמע [[שווים באסיין|שווים]] [[שווים באסיין|באסיינען]], א פארק וואו מען האט געהאלטן הערשן, א טייך מיט פיש, א גאלף פעלד און אן אייגענעם באל טיעם מיט א יוניפארמירטן מוזיק באנד.אין דער געגנט איז אויך געווען א קונסטלעכער אזערע, באקאנט אלס '''[[שווייץ אזערע]]''', וואו די זומער געסט האבן געקענט שיפלעןן און שווימען, און אין די ווינטער חדשים האט מען דארט געשניטן אייז.

די פארמעגליכע זומער הייזער און די פארשידענע פארוויילונגס איינריכטונגען האבן געגעבן פליישמאנס דעם כאראקטער פון א פארמעגליכן זומער ריזארט. די לאקאציע איז דערפאר שפעטער באשריבן געווארן אין דער פרעסע אלס איינער פון די שענסטע זומער ערטער אין די קעטסקילס בערג.

== דער &quot;ניופארט פון די קעטסקילס&quot; ==
במשך פון די 1880ער און 1890ער יארן האבן נאך און נאך פארמעגליכע אידן געבויט זומער הייזער אין דער געגנט. אין דעם פראצעס האט דער ארט באקומען א נאמען אלס א צענטער פאר פארמעגליכע זומער ריזארטן.

דעם 4טן אויגוסט 1897 (ו' אב ה'תרנ&quot;ז) האט דער ''Delaware Gazette'' געשריבן וועגן דער שנעלער אנטוויקלונג פון דער געגנט און באצייכנט פליישמאנס אלס דער '''&quot;Newport of the Catskills&quot;'''. דער אויסדרוק האט פארגליכן דעם קעטסקילס ארט מיט [[ניופארט, ראוד איילענד|ניופארט]], [[ראוד איילענד]], וואס איז געווען באקאנט אלס א פארמעגליכער זומער ארט פון דער אמעריקאנער העכערער געזעלשאפט.&lt;ref&gt;[https://www.nyshistoricnewspapers.org/lccn/sn83031247/1934-12-21/ed-1/seq-2/ ''Delaware Gazette'' און היסטארישע צייטונג רעקארדס וועגן פליישמאנס]&lt;/ref&gt;

א גייד ארויסגעגעבן דורך דער ''Brooklyn Daily Eagle'' אין פעברואר 1905 (שבט אדר א' ה'תרס&quot;ה) האט באשריבן פליישמאנס אלס דער ארט מיט &quot;די שענסטע רעזידענצן וואס מען קען געפינען אין די קעטסקילס&quot;. דער באשרייבונג האט אונטערגעשטראָכן ווי ווייט דער ארט איז שוין דעמאלט אנגעקומען פון זיין פריערדיגן כאראקטער אלס גריפין קארנערס.

== די גרויסע צאל זומער געסט ==
די פארמעגליכע זומער הייזער האבן צוגעצויגן א גרויסע צאל מענטשן, און צוזאמען מיט די הייזער זענען אויפגעקומען האטעלן און פענסיעס. שוין אין 1897 האט די ''Brooklyn Daily Eagle'' געמאלדן אז אין חודש יולי זענען געווען נאנט צו 1,500 מענטשן אין די האטעלן און פענסיעס פון פליישמאנס.

אין די קומענדיגע צענדליגער יארן איז די צאל נאך שטארק געוואקסן. ביז די 1930ער יארן האט די צאל מענטשן וואס האבן זיך געפונען אין די האטעלן און פענסיעס אין יולי דערגרייכט בערך 10,000. אין 1912 זענען שוין געווען ארום 60 האטעלן און גאסט הייזער אין דער געגנט, און אין די קומענדיגע יארן איז די צאל נאך געוואקסן צו מער ווי 100.

די שנעלע וואוקס האט געמאכט פליישמאנס פאר א וויכטיגן עקאנאמישן צענטער. די פילע זומער געסט האבן געדארפט עסן, איינקויפן, פארברענגען און זיך פארן, און דאס האט געגעבן פאר לאקאלע אידישע ביזנעסלייט א גרויסע געלעגנהייט צו פארדינען.

== אידישע ביזנעסלייט און מיגראציע ==
די ערשטע פארמעגליכע אידישע זומער איינוואוינער זענען בעיקר געקומען פון [[דייטשלאנד]] און אנדערע דייטש רעדנדיגע געגנטן פון [[אייראפע]], אריינגערעכנט [[בעהמען]] און [[עסטרייך אונגארישע אימפעריע|עסטרייך אונגארן]]. פילע פון זיי זענען אנגעקומען אין אמעריקע צווישן 1830 און 1880.

די דייטש אידן האבן אין אמעריקע דורכגעמאכט א שנעלע סאציאלע און עקאנאמישע אנטוויקלונג. טייל האבן אנגעהויבן אלס פעדלערס אדער קליינע סוחרים און האבן שפעטער אויפגעבויט גרויסע געשעפטן און פארמעגנס. די פארמעגליכע פאמיליעס וואס האבן זיך אין די 1880ער און 1890ער יארן באזעצט זומער אין פליישמאנס האבן געשאפן די ערשטע שיכט פון דער זומער קאלאניע.

שפעטער זענען אויך אנגעקומען אידן פון מזרח אייראפע, אריינגערעכנט פילע פון אונגארישן, רוסישע און רומענישן אפשטאם. זינט ארום 1880 האבן שווערע אנטיסעמיטישע געזעצן אין רוסלאנד און רומעניע צוגעברענגט גרויסע כוואליעס אידישע אימיגראציע קיין אמעריקע. ביז 1914 זענען מיליאנען אידן אנגעקומען, און א גרויסער טייל האט זיך באזעצט אין ניו יארק סיטי. די אימיגראנטן האבן שפעטער געשפילט א וויכטיגע ראלע אין דער עקאנאמישער אנטוויקלונג פון די קעטסקילס, אריינגערעכנט פליישמאנס.&lt;ref&gt;[https://thebaronhirschcommunity.org/fleischmanns/ Merrie Blocker, &quot;FLEISCHMANNS: A Hebrew Hamlet in the Catskills&quot;, The Baron Hirsch Jewish Farmers Community]&lt;/ref&gt;

שוין ארום 1900 זענען אידן פון מזרח אייראפע אנגעקומען אלס זומער געסט אין פליישמאנס און אין דער נאנטער מארגארעטוויל. טייל פון זיי זענען געקומען אויף זייער אייגענע חשבון, און אנדערע זענען געשיקט געווארן דורך די Baron Hirsch געשטיצטע Jewish Working Girl's Society.

== האטעלן און זומער פארוויילונג ==
די אידישע זומער קאלאניע האט זיך געבויט ארום א סיסטעם פון גרויסע האטעלן, פענסיעס, פריוואטע זומער הייזער און קלענערע געשעפטן. די האטעלן האבן געדינט סיי פאר די פארמעגליכע זומער משפחות און סיי פאר געסט וואס האבן געוואלט פארברענגען עטלעכע וואכן אין די בארג.

א באקאנטער ארט איז געווען '''Hotel Switzerland'''. אין זומער 1905 זענען מער ווי 200 זומער געסט געקומען צו שבתדיקע תפילות אינעם האטעל. די תפילות זענען געפירט געווארן דורך אורח רבנים פון ניו יארק סיטי און ערי, פענסילוועניע. די צאל מתפללים ווייזט אויף דעם גרויסן צאל אידישע זומער געסט וואס האבן זיך דעמאלט געפונען אין פליישמאנס.&lt;ref&gt;[https://www.nyshistoricnewspapers.org/lccn/sn83031247/1934-12-21/ed-1/seq-2/ היסטארישע צייטונג רעקארדס וועגן אידישע שבת תפילות אין Hotel Switzerland]&lt;/ref&gt;

אין 1906 איז אין פליישמאנס אויך פארגעקומען א גרויסער צדקה אונטערנעמונג פאר דער Hebrew Sheltering Guardian Society און דער Hebrew Orphans Asylum אויף Amsterdam Avenue. די אונטערנעמונג איז באריכטעט געווארן אין די געזעלשאפט זייטן פון דער ''New York Times'' און ווייזט אויף דעם סאציאלן סטאטוס פון די פארמעגליכע זומער באפעלקערונג.

== די אידישע קהילה ==
די פארגרעסערונג פון דער זומער באפעלקערונג האט געברענגט צו א שטארקער אידישער קהילה. די קהילה האט אריינגערעכנט פארמעגליכע זומער איינוואוינער, הענדלער, האטעל אייגנטימער, בעלי מלאכה, פעלד ארבייטער און אנדערע ביזנעסלייט.

אין 1920 איז אויפגעשטעלט געווארן '''קאנגרעגאציע בני ישראל''' אין פליישמאנס. אנדערע היסטארישע רעקארדס שטעלן די גרינדונג אין 1918, בשעת דער קהילה האט געהאט אירע ארגאניזאציע און בנין פאנד־אקטיוויטעטן אין די קומענדיגע יארן. א היסטאריע שילד וואס איז געשטעלט געווארן אין 2021 באצייכנט די שול אלס געגרינדעט אין 1918 דורך אידישע ארבייטער און ביזנעסלייט פון פליישמאנס און די קעטסקילס, מיט געלט פאר דער געביידע געזאמלט אין 1919.&lt;ref&gt;[https://www.thereportergroup.org/features/small-town-judaism-fleischmanns-ny-part-i-385572 Bill Simons, &quot;Small-Town Judaism: Fleischmanns, NY, Part I&quot;, The Reporter Group, 2021]&lt;/ref&gt;

די קאנגרעגאציע איז איינע פון די אלטע אידישע שולן אין די קעטסקילס. די געביידע איז א ווייסע הילצערנע געביידע מיט א בית מדרש און א היכל, און די פענצטער זענען באצירט מיט מגן דודן. די היכל האט פלאץ פאר בערך 250 מענטשן.

אין 2021 איז פאר דער שול פארגעקומען א צערעמאניע ביים אנטפלעקן א היסטארישן וועג צייכן. בערך 100 מענטשן, פריינט פון דער קהילה און פובליק באאמטע האבן זיך פארזאמלט אויף דער פארנט פון קאנגרעגאציע בני ישראל. די צערעמאניע איז פארגעקומען דעם 13טן יוני 2021 (ג' תמוז ה'תשפ&quot;א), און די פראגראם האט זיך אנגעהויבן מיט דער ברכה פון שהחיינו.

== די סוחרים און ביזנעסלייט ==
די עקאנאמיע פון פליישמאנס איז שטארק געבויט געווארן דורך אידישע סוחרים און האטעל אייגנטימער. צווישן די ערשטע מענטשן פארבונדן מיט קאנגרעגאציע בני ישראל זענען געווען בעלי געשעפטן פון קליידער, מאכלים, הויזגעזינד סחורה, בנין מאטעריאלן און האטעלן.

אין די 1920ער יארן זענען צווישן די באקאנטע האטעל אייגנטימער געווען דזשיי עדעלשטיין פון Fleischmann Mansion אויף Fleischmann Hill, די לאווי פאמיליע פון Manhattan Hotel, שמואל בערמאן פון Breezy Hill Hotel, פיל פרענקעל פון Palace Hotel, יצחק דינצין פון Hillcrest Hotel און מרת האלפערן פון Hotel Washington.

אין 1922 האבן צייטונגען באשריבן פליישמאנס אלס א &quot;boomtown&quot; און אלס איינע פון די וויכטיגסטע ריזארטן אין לאנד. די גרויסע זומער עקאנאמיע האט אויך געשאפן גרויסע געשעפטליכע פארדינסטן אין פארקויף און אין ריעל עסטעיט.

א באקאנטער ביישפיל איז געווען Felberbaum's Bakery אויף Main Street, וואס איז געווען פארבונדן מיט איינעם פון די גרינדער פון קאנגרעגאציע בני ישראל. אין זומער 1922 האט די בעקעריי פראדוצירט בערך 10,000 ברויטן א טאג.

== די האלפערן פאמיליע ==
אלבערט א. האלפערן און זיין ברודער שמעון זענען געווען צווישן די וויכטיגע אידישע סוחרים פון דער געגנט. די ברידער זענען אנגעקומען קיין אמעריקע אין 1882. אלבערט האט אין 1887 חתונה געהאט מיט בעסי גאלדמאן אין די קעטסקילס געגנט.

בעסי'ס פאטער איז געווען א קליידער סוחר אין Pine Hill, נעבן פליישמאנס, און אין 1886 האט ער אויפגעשטעלט דארט א פענסיע ארט פאר אידישע געסט. אלבערט האט אין יענע יארן געהאט א קליידער געשעפט אין סידני, ניו יארק.

אין 1888 האט שמעון האלפערן געעפנט א קליידער געשעפט אין [[מארגארעטוויל, ניו יארק|מארגארעטוויל]]. אין 1891 האבן די ברידער צוזאמען געקויפט א געביידע און פארקויפט טרוקענע סחורה, קליידער, טעפיכער, שיך און אנדערע סחורות.

ארום 1900 האבן זיי געעפנט א צווייטן געשעפט אין פליישמאנס. דער געשעפט איז שפעטער אויסגעברייטערט געווארן צו א גרויסן דעפארטמענט געשעפט, מיט'ן לאזונג &quot;The Macy of the Catskills&quot;.

אין 1918 האבן די האלפערן ברידער צוזאמען מיט מאקס זילבערמאן געעפנט נאך א געשעפט וואס האט פארקויפט מעבל, שפילצייג און בוי מאטעריאלן.

== הארי סאלאמאן ==
הארי סאלאמאן איז געווען א מיטגליד און גרינדער פון קאנגרעגאציע בני ישראל און א וויכטיגער סוחר אין פליישמאנס. ער איז געבוירן געווארן אין קיעוו און איז אנגעקומען קיין ניו יארק אין 1904 אין עלטער פון 19 יאר.

זעקס יאר נאכן אנקומען האט ער שוין געהאט א אייגענעם גראסעריי אין מאנהעטן. אין 1914 איז ער געווארן א דעמאקראטישער קאונטי קאמיטימאן. אין 1920 האט ער געקויפט א געביידע אויף Main Street אין פליישמאנס און דארט געעפנט א געשעפט.

סאלאמאן האט ווייטער געוואוינט אין פליישמאנס און האט געדינט אלס פרעזידענט פונעם שול באורד פאר 13 יאר, פון 1930 ביז 1943.

== מאקס זילבערמאן ==
מאקס זילבערמאן איז געווען איינער פון די אריגינעלע גרינדער פון קאנגרעגאציע בני ישראל און א וויכטיגער ביזנעסמאן אין פליישמאנס. ער איז אנגעקומען קיין אמעריקע אין עלטער פון 13 יאר אין 1899 און האט אין 1910 געארבעט אלס א פאפיר הענגער אין [[נארוויטש, קאנעטיקוט|נארוויטש]], [[קאנעטיקעט|קאנעטיקוט]].

אין 1913 איז ער אנגעקומען קיין פליישמאנס. ער האט דארט באלד אויפגעשטעלט א בעקעריי און דערנאך א גראסעריי. ער האט זיך אבער שפעטער מער פארנומען מיט קויפן און פארקויפן פארמעגן און אנדערע סחורות. שוין אין 1915 האט ער פארקויפט פערד אויף ליציטאציעס און ארגאניזירט פארקויפן צוזאמען מיט אנדערע ביזנעסלייט.

אין 1922 האט די ''Catskill Mountain News'' אים באצייכנט אלס א &quot;financial genius of the Catskills&quot;. אין יענעם יאר האט ער געקויפט א גאנצע בלאק ציגל געביידעס אויף Main Street, צוזאמען מיט די Delaware and Greene Creamery און א האלב טייל פון דער האלפערן געשעפט.

זילבערמאן האט במשך פון די יארן פארמאגט א גרויסע צאל פארמעגנס. ווען זיין Mountain Casino האט פארברענט אין 1928, האט ער אויפגעשטעלט דעם Maxbuilt Theater אויף Main Street. ווען דער טעאטער איז אויפגעשטעלט געווארן איז ער געווען צווישן די מער פארגעשריטענע טעאטערס אין ניו יארק.

לויט די באריכט איבער זיין פטירה, איז זילבערמאן במשך פון זיינע 41 יאר אין פליישמאנס געווארן אייגנטימער פון 87 פארמעגנס. ער איז נפטר געווארן אין 1954, און א יאר פאר זיין פטירה, אין 1953, האט ער געשאנקען די גאנצע פארב פאר דער איבערפארבונג פונעם בית החיים פארק.

== יוחנן יעקב סאמעט ==
יוחנן יעקב סאמעט איז געווען א גרינדער און טראסטי פון קאנגרעגאציע בני ישראל. ער איז געבוירן געווארן אין ניו יארק סיטי צו אונגארישע אידישע עלטערן. זיין פאטער האט געהאט א סאלון, רעסטאראן און ברענריי אויף דער לאווער איסט סייד.

אין 1908 האבן יוחנן און זיין פאטער געעפנט Sameth Cottages אויף Breezy Hill. דער געשעפט איז שנעל געוואקסן און האט שפעטער געהאט פלאץ פאר בערך 200 געסט. סאמעט האט אויך פארמאגט דעם Mountain Casino.

אין 1922 האט ער זיך געווענדט צום סטעיט צו אויפשטעלן פליישמאנס'ס ערשטע עלעקטרישע פאבריק וואס זאל ווערן געפירט דורך דער דארף רעגירונג. אין 1924 איז ער ערוועלט געווארן אלס פרעזידענט פונעם דארף. אבער אין 1926 האט ער דערקלערט באנקראט און Sameth Cottages איז איבערגעגעבן געווארן צו דער באנק.

די צענזוס פון 1930 ווייזט אים ארבעטן אין א [[קינא]] [[טעאטער]] אין מאנהעטן, און די צענזוס פון 1940 ווייזט אים נאך אלס אן איינגעשטעלטער אין א טעאטער.

== די אידישע פעלד ארבייטער ==
די אנטוויקלונג פון פליישמאנס איז נישט געווען בלויז א געשיכטע פון פארמעגליכע זומער איינוואוינער און האטעל אייגנטימער. אין די ערשטע צענדליגער יארן פונעם 20סטן יארהונדערט זענען אויך אנגעקומען אידישע ארבייטער, הויפטזעכליך פון מזרח אייראפע.

אין 1914 איז נתן ענגעלמאן געווען פרעזידענט פון דער Fleischmanns Hebrew Farmers Association. ענגעלמאן איז געבוירן געווארן אין עסטרייך און איז אנגעקומען קיין אמעריקע אין 1894 אין עלטער פון ניין יאר. אין 1910 האט ער געארבעט אלס קעלנער אין א האטעל אין מאנהעטן.

אין יענעם יאר זענען ענגעלמאן און שלמה ליפמאן געשיקט געווארן אלס דעלעגאטן צו דער נאציאנאלער פארזאמלונג פון דער Federation of Jewish Farmers of America.

אבער פילע אידישע פעלד ארבייטער האבן באלד באמערקט אז די גרעסטע פארדינסטן אין דער געגנט זענען געווען אין פענסיעס, האטעלן און אנדערע ביזנעסער וואס האבן געדינט די זומער געסט. שוין אין 1912 האבן שלמה ליפמאן און דוד קוריצקי געגרינדעט Mountain Spring House אין Bedell, בערך פיר מייל צפון פון פליישמאנס.

ענגעלמאן האט אויך פארדינט א גרויסן טייל פון זיין הכנסה פון זומער געסט און אנדערע געשעפטן. אין דער צענזוס פון 1920 איז זיין ארבעט אנגעגעבן געווארן אלס סוחר. אין 1919 האט ער זיך אויך פארנומען מיט ריעל עסטעיט און האט אינוועסטירט אין נייע זומער הייזער און געשעפטליכע געביידעס.

== מאיר דלאסנאו ==
מאיר דלאסנאו איז געווען איינער פון די גרינדער פון קאנגרעגאציע בני ישראל און איינער פון די מענטשן וואס האבן פארבונדן די פויערישע קהילה מיט די געשעפטליכע לעבן פון פליישמאנס.

אין 1915 איז ער געווען סעקרעטאר פון דער Fleischmanns Jewish Farmers Association. אין דער זעלבער תקופה האט ער אויך געהאט א וויכטיגן פלייש געשעפט, Meyer’s Meat and Poultry.

דלאסנאו האט אין פארשידענע תקופות געדינט אלס רב פון קאנגרעגאציע בני ישראל. לויט די משפחה מסורה האט ער אויך געלערנט די בר מצוה בחורים אין זיין פלייש געשעפט. אין 1967, עטליכע יאר פאר זיין פטירה, האט ער אפילו געפירט א תפילה צוזאמען מיט א ראק אנד ראל באנד.&lt;ref&gt;[https://www.nyshistoricnewspapers.org/lccn/sn83031247/1934-12-21/ed-1/seq-2/ ''Catskill Mountain News'' און צייטונג רעקארדס וועגן מאיר דלאסנאו]&lt;/ref&gt;

== אנדערע משפחות ==
די סלאווין פאמיליע האט אמאל געפארעמט אין Halcott Center, נעבן פליישמאנס. יעקב סלאווין איז עמיגרירט פון רוסלאנד קיין מערב קאנאדע, וואו ער האט געארבעט אין [[באראן ראטשילד|באראן ראטשילד'ס]] מינעס. ווייל זיין ווייב האט שווער געהאלטן דאס קאלטע קלימאט פון קאנאדע, זענען זיי שפעטער געקומען קיין אמעריקע און צוזאמען מיט קרובים געקויפט א פארם.

די פאמיליע איז שפעטער אריבער פון פארמינג צו אנדערע געשעפטן. אין דער צענזוס פון 1930 איז יעקב נאך אנגעגעבן געווארן אלס א פויער, אבער שפעטער האט די פאמיליע פארמאגט א [[פארד מאטאר|פארד]] דילערשיפ און א קאנסטרוקציע פירמע. די פירמע האט זיך אויך פארנומען מיט אויפבוי פון פילע סקי צענטערס.

די וואדלער פאמיליע האט אויך געהאט פארמינג פארבינדונגען מיט Halcott Center. שפעטער האבן די וואדלערס געהאט א Building Supply געשעפט אויף Route 28 אין פליישמאנס, וואס איז פארבונדן מיט די נאכפאלגער פון דער פאמיליע.

שמואל פריד איז געווען אן אנדער פויער און מיטגליד פון דער קהילה. ער האט אין 1914 געקויפט א פארם פון 200 עיקערס. אויפ'ן פארם איז געשטאנען א 28 צימעריגע פארם הויז וואס איז אין די זומער חדשים פארדינגען געווארן פאר ניו יארקער און געפירט געווארן אלס Mountain View House. דער מצב האט גורם געווען אז די משפחה זאל יעדעס יאר טוישן איר וואוינארט צווישן א קלענער הויז אין די ווינטער חדשים און דעם גרעסערן פארם הויז אין זומער.

יוסף קעשנער איז געווען א גרינדער וואס האט געהאט א פארם אין Arkville, אבער האט אויך פארדינט פון Maple Park Farm Cottages און פון א זומער קעמפ.

ישראל קאפלאן איז געווען אן אנדער וויכטיגער פויער און גרינדער פון קאנגרעגאציע בני ישראל. ער איז אנגעקומען קיין ניו יארק אין 1910 פון דער געגנט וואס איז היינט [[בעלארוס]], נאך זיינע קינדער וואס זענען שוין עטליכע יאר פריער אנגעקומען קיין אמעריקע.

די משפחה קאפלאן האט אין איר ערשטע תקופה אין אמעריקע געוואוינט אין א איין צימעריגע דירה, און ישראל האט געארבעט אלס פרעסער אין א קליידונג פאבריק. ער האט דאס נישט ליב געהאט און האט זיך דערנאך געוואנדן צו פארמינג. מיט דער הילף פון זיינע זין, וואס האבן געארבעט אין דער קליידונג אינדוסטריע, האט ער געקויפט א פארם נעבן פליישמאנס.

קאפלאן האט אויך אויפגעשטעלט א גרויסע פענסיע אונטער'ן נאמען Sunnyview Hotel פאר זומער געסט. די געביידע איז פארברענט געווארן אין אקטאבער 1932. ישראל און זיין ווייב לענא האבן ווייטער געוואוינט אויפ'ן פארם לכל הפחות ביז 1940.

די ארום 70 עיקערס זענען שפעטער צעטיילט געווארן צווישן די קינדער און אייניקלעך פון ישראל און לאה קאפלאן. איינער פון זייער נאכפאלגער האט שפעטער צוגעשטעלט די פארשונג און דאקומענטאציע וואס האט געהאלפן ברענגען קאנגרעגאציע בני ישראל צום נאציאנאלן רעגיסטער פון היסטארישע פלעצער.

== קשרים מיט די לאקאלע באפעלקערונג ==
די אידישע קהילה פון פליישמאנס האט במשך פון די יארן געהאט פארשידענע קשרים מיט די נישט אידישע איינוואוינער פון דער געגנט. א באקאנטער ביישפיל איז ישראל קאפלאן, וואס איז געווען א שמיד און האט זיך אנגעשלאסן מיט א נאנטן פוילישן פויער.

קאפלאן האט נישט געהאט קיין גרויסע ערפארונג אין פארמינג און האט דערפאר אויסגעטוישט זיין ארבעט אלס שמיד קעגן הילף אויפ'ן פארם. ווייל דער אנדערע פויער האט געקענט פויליש און קאפלאן האט אויך געקענט פויליש, זענען זיי געווארן גוטע פריינט. זיי האבן אפילו געהאלפן איינער דעם אנדערן מיט די באדערפענישן פון שבת. ישראל האט געמעלקט די קוען אויף ביידע פארמס זונטאג, און זיין פוילישער חבר האט דאס געטון שבת.

אין 1905 זענען אויך פארגעקומען צוזאמענארבעט צווישן די פארשידענע רעליגיעזע גרופעס אין דער געגנט. א Red Cross זיצונג איז פארגעקומען אין דער היים פון מרת שמעון האלפערן. ביי פארקויפן צו שאפן געלט פאר בלינדע, זענען אידישע, קאטוילישע און מעטאדיסטישע פרויען אלע אנטיילגענומען, מיט באזונדערע שעות פאר יעדע גרופע.

די ביישפילן ווייזן אז כאטש די אידישע קהילה האט געהאט א שטארקן אייגענעם קולטורעלן און רעליגיעזן כאראקטער, איז זי אויך געווען א טייל פון דעם ברייטן לאקאלן לעבן.

== דער אויפקום פונעם בארשט בעלט ==
פליישמאנס ווערט אפט אנגערופן אלס איינע פון די פריע פארגייער פון דעם 20סטן יארהונדערט קעטסקילס ריזארט סיסטעם, וואס איז שפעטער באקאנט געווארן אלס דער בארשט בעלט. די סיבה איז געווען אז דער ארט האט שוין אין די 19טן יארהונדערט צוגעשטעלט א סביבה פאר אידישע זומער געסט אין א צייט ווען פילע אנדערע ריזארטן האבן אידן אויסגעשלאסן.

די ערשטע פארמעגליכע משפחות האבן געבויט גרויסע הייזער און פארמעגנס. נאך זיי זענען געקומען סוחרים, האטעל אייגנטימער, פעלד ארבייטער, בעלי מלאכה און אנדערע אידישע אימיגראנטן. דער שילוב האט געשאפן א לאקאלע עקאנאמיע וואס איז געווען שטארק אנגעוויזן אויף אידישע זומער טוריזם.

פליישמאנס איז דערפאר געווען אנדערש פון א געווענליכן קליינעם בארג דארף. אין די זומער חדשים איז די באפעלקערונג געווארן פיל גרעסער, און די געשעפטן זענען געשטיצט געווארן דורך א קהל וואס איז געווען פארבונדן מיט ניו יארק סיטי און אנדערע גרויסע שטעט.

== גרעטראוד בערג און די אידישע קולטור ==
די אידישע זומער קולטור אין פליישמאנס האט אריינגערעכנט תפילה, צדקה, באל שפילן, שווימען, שיפן, מוזיק און פארברענגען אין די פארמעגליכע הייזער און האטעלן. די קהילה האט אויך געדינט אלס א פלאץ וואו אידן פון פארשידענע אימיגראנטישע הינטערגרונטן זענען זיך צוזאמגעקומען.

אין די פריערע יארן זענען די פארמעגליכע דייטש אמעריקאנער אידן די הויפט זומער באפעלקערונג געווען. שפעטער האבן אונגארישע און מזרח אייראפעאישע אידן אקטיוו אנטיילגענומען אין דער עקאנאמיע און קהילה.

דער ארט איז אויך פארבונדן מיט דער געשיכטע פון דער באקאנטער שרייבערין און שפילערין גערטרוד בערג. אירע עלטערן יעקב און דינה עדעלשטיין האבן געפירט א האטעל אין פליישמאנס. זייער טאכטער גערטרוד האט אלס יונגע מיידל געשריבן און אויפגעפירט קליינע שפילן אינעם משפחה האטעל. שפעטער איז זי געווארן באקאנט אלס די שאפערין און שפילערין פון דער כאראקטער Molly Goldberg, וואס האט אין ראדיא און טעלעוויזיע פארציילט מעשיות פון אידישן משפחה לעבן.

די עדעלשטיין בערג משפחה ליגט באגראבן אינעם אידישן טייל פון Clovesville Cemetery נעבן דער אלטער Route 28.

== דער שפעטע 20סטער יארהונדערט ==
די גרויסע זומער ריזארט תקופה פון פליישמאנס האט זיך אנגעהויבן צו פארקלענערן אין דער צווייטער העלפט פונעם 20סטן יארהונדערט. אין די שפעטע 1950ער יארן האט די טראדיציאנעלע אידישע זומער וועלט אנגעהויבן פארלירן איר פריערדיקן כוח.

דער טויש איז געווען פארבונדן מיט ברייטערע ענדערונגען אין אמעריקאנער פארברענגען. נייע [[אינטערסטעיט הייוועי סיסטעם|אינטערסטעיט הייוועיס]] האבן געמאכט ווייטערע רייזעס גרינגער, לופט פארן איז געווארן מער צוטריטליך, און [[עיר קאנדישאנער|עיר קאנדישאן]] האט פארענדערט דעם זומער לעבן אין שטעט. די גרויסע קעטסקילס האטעלן האבן דערפאר מער נישט געהאט דעם זעלבן צי קראפט ווי פריער.

מיט דער צייט זענען פילע פון די גרויסע האטעלן פארמאכט געווארן. אין עטליכע פעלער זענען אויפגעקומען חשדות אז פינאנציעלע און אינשורענס אינטערעסן האבן געשפילט א ראלע אין געוויסע פייערן און פארמאכונגען, כאטש אזעלכע טענות זענען נישט אלעמאל באשטעטיגט געווארן.

פלייצונגען האבן שפעטער אויך פאראורזאכט שווערע שאדנס אין דער געגנט. דער דארף איז אין א געוויסער תקופה אפילו געווען נאנט צו זיך פארמאל אויפלעזן, אבער די קהילה און היסטארישע געביידעס זענען ווייטער געבליבן.

== היסטארישע געביידעס און איבערבלייבענישן ==
טייל פון די פריערדיגע Queen Anne און Victorian הייזער זענען נאך געבליבן אין פליישמאנס. די הייזער דינען אלס פיזישע איבערבלייבענישן פון דער תקופה ווען פארמעגליכע אידישע משפחות האבן געבויט גרויסע זומער פארמעגנס אין דער געגנט.

דער היסטאריקער דזשאן טארן האט באשריבן פליישמאנס אלס אן ארט וואס האלט נאך א געוויסע זכר פון די אלטע קעטסקילס זומער וועלט. די פארטשעס, פאנעראמע, באל שפילן, און שווימען, וואס זענען אמאל געווען א געווענליכע טייל פונעם זומער לעבן, זענען אין פיל אנדערע קעטסקילס ערטער כמעט אינגאנצן פארשוואונדן. אין פליישמאנס זענען אבער געבליבן איבערבלייבענישן פון דער אלטער תקופה וואס העלפן אפהיטן דעם זכר פון יענער וועלט.&lt;ref&gt;[https://www.thereportergroup.org/features/small-town-judaism-fleischmanns-ny-part-i-385572 Bill Simons, &quot;Small-Town Judaism: Fleischmanns, NY, Part I&quot;, The Reporter Group]&lt;/ref&gt;

== אקטיווע אידישע און חסידישע זומער קהילה ==
כאטש דער אלטער גרויסער ריזארט סיסטעם איז שטארק פארקלענערט געווארן, האט פליישמאנס נישט אינגאנצן פארלוירן איר אידישן זומער כאראקטער. דער ארט ציט נאך אלץ אן אידישע משפחות און זומער איינוואוינער, אריינגערעכנט פרומע און חסידישע אידן.

א באקאנטער איבערבלייבעניש פון דער זומער ריזארט תקופה איז '''Oppenheimer's Regis Hotel''', וואס האט ווייטער געדינט א אידישע קליענטעל און האט צוגעשטעלט כשרע מאכלים. פרומע און חסידישע אידן האבן אין די לעצטערע יארן געשפילט א באדייטנדע ראלע אין דער זומער מיגראציע קיין פליישמאנס.&lt;ref&gt;[https://www.thereportergroup.org/features/small-town-judaism-fleischmanns-ny-part-i-385572 Bill Simons, &quot;Small-Town Judaism: Fleischmanns, NY, Part I&quot;, The Reporter Group]&lt;/ref&gt;

דאס האט געגעבן פליישמאנס א פארזעצונג פון איר היסטארישן אידישן כאראקטער, כאטש דער סארט זומער לעבן איז אנדערש פון דעם וואס האט עקזיסטירט אין די 1920ער און 1930ער יארן.

== די היינטיגע באפעלקערונג ==
אין די לעצטע צענדליגער יארן האט פליישמאנס דורכגעמאכט א שטארקע דעמאגראפישע טויש. נאך דעם אונטערגאנג פון דער גרויסער קעטסקיל ריזארט תקופה איז די צאל גאנץ יאריגע איינוואוינער שטארק געפאלן. לויט דער צענזוס פון 2020 האבן געוואוינט אין פליישמאנס 210 גאנץ יאריגע איינוואוינער. אין די זומער חדשים איז אבער די באפעלקערונג פיל גרעסער צוליב די פילע צייטווייליגע איינוואוינער און זומער געסט.

אין די לעצטע יארן האט זיך דער אידישער כאראקטער פון פליישמאנס ווייטער געטוישט. צוזאמען מיט די אלטע יאריגע אידישע איינוואוינער און די קהילה ארום קאנגרעגאציע בני ישראל, איז אויפגעקומען א גרעסערע חסידישע און ארטאדאקסישע זומער באפעלקערונג. בפרט זענען אנגעקומען משפחות פון [[וויליאמסבורג, ברוקלין|וויליאמסבורג]] און אנדערע געגנטן פון ניו יארק און ניו דזשערסי, וואס פארמאגן הייזער און פארברענגען די זומער חדשים אין פליישמאנס.

די אנטוויקלונג האט געשאפן א מצב וואס איז אנדערש פון דער פריערדיגער תקופה. אין די ערשטע יארן פון דער אידישער זומער קאלאניע זענען פארמעגליכע אידן פון ניו יארק און אנדערע אמעריקאנער שטעט געקומען קיין פליישמאנס און געבויט גרויסע זומער הייזער. אין די היינטיגע צייטן קומען אויך פילע ארטאדאקסישע און חסידישע משפחות פאר א קאנצענטרירטן זומער לעבן, מיט אייגענע בתי מדרשים, געשעפטן און אנדערע קהילתישע איינריכטונגען.

== קאנגרעגאציע בני ישראל אין די היינטיגע צייטן ==
'''קאנגרעגאציע בני ישראל''' אויף Wagner Avenue איז געבליבן איינע פון די וויכטיגסטע היסטארישע אידישע מוסדות אין פליישמאנס. די סינאגאג איז ארגאניזירט געווארן אין דער תקופה ווען די אידישע באפעלקערונג פון פליישמאנס איז געווען אין שטארקן וואוקס, און איר היסטארישער בנין איז פארבונדן מיט דער אידישער פויערישער און געשעפטליכער קהילה פון די ערשטע צענדליגער יארן פונעם 20סטן יארהונדערט.

דעם 21סטן נאוועמבער 2002 (ז&quot;ז כסלו ה'תשס&quot;ג) איז קאנגרעגאציע בני ישראל אפיציעל אריינגענומען געווארן אינעם '''National Register of Historic Places''' אונטער דער נאמבער 02001396. די סינאגאג איז איינע פון די באקאנטע היסטארישע אידישע געביידעס אין דעלאווער קאונטי און ווערט אפט דערמאנט אלס דער איינציגער היסטארישער סינאגאג אין דעם קאונטי וואס איז אריינגערעכנט אינעם נאציאנאלן רעגיסטער.

דער בנין איז א ביישפיל פון דער פריערדיגער אידישער קהילה אין די קעטסקילס. זיין היסטארישע באדייט שטאמט סיי פון דער ארכיטעקטור און סיי פון די מענטשן וואס האבן עס אויפגעשטעלט. צווישן די ערשטע מיטגלידער זענען געווען אידישע פויערים, סוחרים און האטעל אייגנטימער, וואס האבן געשאפן א גרויסן טייל פונעם עקאנאמישן לעבן פון פליישמאנס.

מיט דער צייט האט די קאנגרעגאציע דורכגעמאכט א טויש אין איר רעליגיעזן און קהילתישן כאראקטער. פון אירע פריערדיגע ארטאדאקסישע ווארצלען איז זי שפעטער געווארן פארבונדן מיט דער קאנזערוואטיווער און עגאליטערישער אידישער קהילה. אין די היינטיגע צייטן דינט זי סיי די גאנץ יאריגע איינוואוינער און סיי די צייטווייליגע זומער באפעלקערונג.

== דער היסטארישער וועג צייכן ==
דעם 13טן יוני 2021 (ג' תמוז ה'תשפ&quot;א) איז ביי קאנגרעגאציע בני ישראל אנטפלעקט געווארן א אפיציעלער היסטארישער וועג צייכן. בערך 100 מענטשן, אריינגערעכנט מיטגלידער פון דער קהילה, פריינט און לאקאלע באאמטע, האבן זיך פארזאמלט ביי דער סינאגאג פאר דער צערעמאניע.

דער צייכן דערמאנט די געשיכטע פון דער קאנגרעגאציע און אירע פארבינדונגען מיט די אידישע פויערים און ביזנעסלייט פון פליישמאנס און די ארומיגע קעטסקיל געגנט. די צערעמאניע האט אויך געדינט אלס א וועג צו באהיטן דעם זכר פון דער אלטער אידישער קהילה, אין א צייט ווען א גרויסער טייל פון די היסטארישע אידישע ריזארט וועלט איז שוין פארשוואונדן.

די אנטפלעקונג פון דעם צייכן איז געווען א טייל פון דער ברייטערער באמיאונג צו אפהיטן די היסטאריע פון קאנגרעגאציע בני ישראל און פון דער אידישער באפעלקערונג וואס האט געהאלפן אויפבויען פליישמאנס.

== די '''ספינקא''' חסידישע קהילה ==
אין די לעצטע יארן האט זיך אין פליישמאנס אנטוויקלט א נייע חסידישע קהילה, וואס איז פארבונדן מיט '''ספינקא חסידות''' און מיטן רבי'ן '''רבי נפתלי הורוויץ''', וואס איז פארבונדן מיט די ספינקא קהילה אין וויליאמסבורג.

אנהייבנדיג בערך אין 2018 האט מען אנגעהויבן צו זען א מערקבארע וואוקס אין דער צאל ספינקא חסידישע משפחות וואס האבן געקויפט הייזער און אנדערע פארמעגנס אין פליישמאנס. א טייל פון די פארמעגנס זענען גענוצט געווארן אלס זומער הייזער, בשעת אנדערע האבן געדינט פאר קהילתישע צוועקן.

די נייע חסידישע באפעלקערונג האט זיך צוזאמענגעשטעלט אין א קאנצענטרירטער געגנט פון דער דארף. איינע פון די גרופעס פון געביידעס ווערט אין לאקאלע באריכטן באצייכנט אלס דער &quot;ספינקא קאמפאונד&quot;. דער קאמפאונד כולל מגורים און א בית מדרש און דינט אלס א צענטער פאר די משפחות וואס קומען קיין פליישמאנס אין די זומער חדשים.

די אנטוויקלונג איז א היינטיגע פארזעצונג פון א מוסטער וואס איז שוין געווען באקאנט אין דער פריערדיגער געשיכטע פון פליישמאנס, ווען א פארמעגליכע אידישע משפחה האט געקויפט א צאל הייזער און מיט דער צייט צוגעצויגן נאך משפחות. דער חילוק איז אז די היינטיגע קהילה איז מער קאנצענטרירט ארום א חסידישן בית מדרש און א געוויסן קהילתישן צוזאמענהאלט.

רבי נפתלי הורוויץ האט אין די לעצטע יארן געשפילט א הויפט ראלע אין דער אנטוויקלונג פון דער קהילה. די קהילה ווערט באטראכט אלס א טייל פון דער ברייטערער וואוקס פון ארטאדאקסישע און חסידישע זומער קהילות אין די קעטסקיל בערג.

== ווייטערדיגע פארמעגן קויפן ==
די פארגרעסערונג פון דער ספינקא קהילה איז אויך פארבונדן מיט קויפן פון ריעל עסטעיט. צווישן די מענטשן וואס ווערן פארבונדן מיט דער אנטוויקלונג איז דער ריעל עסטעיט דעוועלאפער '''וויגדור מענדלאוויץ''', א מיטגליד פון דער ספינקא קהילה.

לויט באריכטן פון 2023 זענען בערך 20 פארמעגנס אין פליישמאנס פארבונדן מיט מענדלאוויץ און זיין זון, אונטער פארשידענע קארפאראציעס און LLC נעמען. די פארמעגנס האבן אריינגערעכנט הייזער און געביידעס וואס זענען גענוצט געווארן דורך די חסידישע קהילה.

דער וואוקס פון די נייע קהילה האט געהאט א באמערקבארן ווירקונג אויפ'ן לאקאלן פאליטישן לעבן. צווישן בערך 2018 און 2023 איז די צאל מענטשן וואס זענען רעגיסטרירט געווארן צו שטימען אין די לאקאלע וואלן געשטיגן מיט בערך העלפט. די וואוקס איז אין באריכטן פארבונדן געווארן מיט די אנקום פון ספינקא חסידישע זומער איינוואוינער.

== די וואלן און די פראגע פון וואוינארט ==
די וואוקס פון דער צייטווייליגער חסידישער באפעלקערונג האט געברענגט צו א ריי מחלוקתן איבער שטימען אין די לאקאלע וואלן. טייל פון די אלטע יאריגע איינוואוינער האבן געפרעגט צי מענטשן וואס פארברענגען בלויז א טייל פונעם יאר אין פליישמאנס זאלן קענען רעגיסטרירן זייער וואוינארט דארט און שטימען אין די דארף וואלן.

אין 2022 און 2023 זענען פארגעקומען קלאגעס און געריכטליכע פארהאנדלונגען איבער די בארעכטיגונג פון געוויסע שטימען, בפרט שטימען וואס זענען אריינגעגעבן געווארן דורך וואלער וואס האבן גענוצט זייערע צייטווייליגע הייזער אין פליישמאנס אלס זייער וואוינארט.

די קלאגעס האבן אויך אריינגעברענגט די פראגע וויאזוי ניו יארק סטעיט דעפינירט וואוינארט פאר שטימען. לויט דער געזעץ דארף א מענטש מיט מער ווי איין וואוינארט אויסקלייבן איין פלאץ אלס זיין הויפט וואוינארט פאר וואלן. א מענטש קען אבער פאררעכנט ווערן אלס איינוואוינער פון א פלאץ אפילו אויב ער איז נישט דארט א גאנץ יאר, אויב דאס איז זיין פעסטער הויפט היים און ער האט דעם באזונדערן ציל צוריקצוקומען אהין.

אין א געריכטליכן באשלוס אין 2023 איז באשטעטיגט געווארן די רעגיסטראציעס פון א גרופע ספינקא איינוואוינער. דער געריכט האט אנגענומען אז די מענטשן האבן געהאט אן אמת'ע פארבינדונג מיט פליישמאנס און האבן געהאט דעם פלאן צוריקצוקומען יעדן זומער. דער באשלוס איז שפעטער באשטעטיגט געווארן אויפ'ן אפעלאט געריכט שטאפל.

די געריכטליכע דעבאטע האט דערפאר נישט בלויז געהאנדלט וועגן פאליטיק, נאר אויך וועגן דער פראגע וואס עס מיינט צו זיין אן איינוואוינער אין א זומער קהילה, וואו א גרויסער טייל פון דער באפעלקערונג פארברענגט בלויז עטליכע חדשים אין יאר.

== די לאקאלע פאליטישע טוישן ==
די נייע שטימען האבן געשאפן א טויש אין דער לאקאלער רעגירונג. לויט באריכטן פון 2023 האבן מועמדים וואס זענען געשטיצט געווארן דורך מענטשן פון דער ספינקא קהילה באקומען א גרויסן צאל absentee ballots, און די נייע פארשטייער האבן מיט דער צייט באקומען א מערהייט אין דער דארף רעגירונג.

די אנטוויקלונג האט פאראורזאכט א שטארקע דעבאטע צווישן די לאנגיאריגע איינוואוינער און די נייע צייטווייליגע באפעלקערונג. די אלטע איינוואוינער האבן געקלערט אז די קהילה זאל ווערן געפירט לויט די באדערפענישן פון די גאנץ יאריגע באפעלקערונג, בשעת די נייע חסידישע איינוואוינער האבן באטאנט זייער פארבינדונג מיט פליישמאנס און זייער רעכט צו אנטיילנעמען אין די לאקאלע וואלן.

די מחלוקת האט אויך אריינגערעכנט קלאגעס וועגן קאנדידאטן און absentee ballots. טייל לאקאלע איינוואוינער האבן באשולדיגט די חסידישע קהילה אין פאליטישער צוזאמענשטימונג, בשעת חסידישע פארשטייער און זייערע שטיצער האבן פארווארפן די באשולדיגונגען און באטאנט זייער לעגאלע רעכט צו שטימען.

אין די באריכטן איבער דער מחלוקת ווערן אויך דערמאנט באשולדיגונגען פון אנטיסעמיטיזם. די באשולדיגונגען זענען געווארן טייל פון דער ברייטערער דעבאטע, אבער די טענות פון די פארשידענע זייטן זענען נישט אלע באשטעטיגט געווארן דורך די געריכטן.

== דער ענין פון דער קהלישער שווים באסיין ==
א צווייטער ענין וואס האט ארויסגעוויזן די קולטורעלע חילוקים צווישן די פארשידענע גרופעס איז געווען דער באנוץ פון דער קהלישער שווים באסיין.

אין אפריל 2022 האט א מיטגליד פון דער נייעם דארף באורד פארגעשלאגן באזונדערע שעות פאר מענער און פרויען ביים קהלישן שווים באסיין. דער פארשלאג האט פאראורזאכט קעגנערשאפט צווישן טייל פון די לאנגיאריגע איינוואוינער, וואס האבן נישט געוואלט טוישן דעם פריערדיגן אופן פון באנוץ אינעם קהלישן פארק.

דער ענין איז געווארן א ביישפיל פון די ברייטערע קולטורעלע פראגעס וואס זענען אויפגעקומען ווען די חסידישע זומער באפעלקערונג איז געווארן גרעסער. די חילוקים האבן זיך נישט בלויז געדרייט ארום רעליגיע, נאר אויך ארום דעם פראקטישן לעבן אין א קליין דארף, אריינגערעכנט קהלישע איינריכטונגען, זומער רעגולאציעס און לאקאלע רעגירונג.

== קאראנע מגיפה און די זומער קהילה ==
אין זומער 2020 (תמוז און אב ה'תש&quot;פ) האט די קאראנע מגיפה א באזונדערן השפעה געהאט אויף פליישמאנס. די דארף האט, ווי אנדערע קעטסקיל קהילות, געדארפט דורכפירן פובליק געזונט רעגולאציעס אין א צייט ווען טויזנטער צייטווייליגע מענטשן האבן זיך געגרייט צו קומען פאר די זומער.

די לאקאלע רעגירונג האט דורכגעפירט ענפארסמענט אקציעס קעגן פארשידענע זומער מוסדות און געשעפטן, אריינגערעכנט האטעלן, קעמפס און ישיבות. טייל פון די אקציעס האבן גורם געווען פארמאכונגען און קאנפליקטן מיט מענטשן פון דער צייטווייליגער חסידישער באפעלקערונג.

דער דעמאלטדיגער מעיאר פרעד וואלער האט פארטיידיגט די אקציעס אלס א טייל פון דער אחריות צו היטן די פובליק געזונט. קעגנער פון די אקציעס האבן אים באשולדיגט אין אנטיסעמיטיזם. וואלער האט פארווארפן די באשולדיגונגען און האט אויך באטאנט זיין אייגענע אידישע הינטערגרונט.

די מחלוקת פון 2020 האט ארויסגעברענגט די שוין עקזיסטירנדע חילוקים צווישן די גאנץ יאריגע איינוואוינער און די צייטווייליגע זומער באפעלקערונג. די קאנפליקטן איבער געזונט רעגולאציעס זענען דערפאר געווארן פארבונדן מיט ברייטערע פראגעס וועגן לאקאלע רעגירונג, רעליגיעזע באדערפענישן און די צוקונפט פון פליישמאנס.

== כשרע איינקווארטירונגען ==
איינע פון די וויכטיגסטע איבערבלייבענישן פון דער אלטער אידישער זומער ריזארט תקופה איז '''Oppenheimer's Regis Hotel'''. בשעת א גרויסער טייל פון די היסטארישע האטעלן אין די קעטסקילס זענען פארמאכט געווארן, פארברענט געווארן אדער פארוואנדלט געווארן פאר אנדערע צוועקן, האט דער האטעל ווייטער געדינט א אידישע קליענטעל.

דער האטעל דינט בעיקר א פרומע און חסידישע באפעלקערונג אין די זומער חדשים און פארבינדט אזוי די היסטארישע אידישע ריזארט טראדיציע מיט דער היינטיגער ארטאדאקסישער זומער מיגראציע. דער האטעל שטעלט צו כשרע מאכלים און איינקווארטירונג פאר אידישע געסט.

די פארזעצונג פון כשרע איינקווארטירונג אין פליישמאנס איז באזונדערס באדייטנד צוליב דעם וואס פילע פון די אלטע קעטסקיל האטעלן האבן מער נישט עקזיסטירט. דער Regis Hotel איז דערפאר איינע פון די פיזישע און עקאנאמישע פארבינדונגען צווישן דער אלטער און דער היינטיגער אידישער זומער וועלט.

== ספינקא בית מדרש און קהילתישע איינריכטונגען ==
די היינטיגע ספינקא קהילה פארמאגט אייגענע קהלישע איינריכטונגען אין פליישמאנס. צווישן זיי איז דער בית מדרש אין דעם ספינקא געגנט, וואס דינט אלס א פלאץ פאר תפילה און תורה לערנען און אלס א צענטער פאר די משפחות וואס קומען אין די זומער חדשים.

דער געגנטהאט אויך הייזער פאר טייל פון די צייטווייליגע איינוואוינער. די קאנצענטרירטע פארמעגן האבן געמאכט מעגליך פאר א גרופע משפחות צו פירן א קהלישן לעבן וואס איז ווייניג אפהענגיג און די אלגעמיינע זומער איינריכטונגען פון דארף.

די קהילה איז א טייל פון א ברייטערער דערשיינונג אין די קעטסקיל בערג, וואו חסידישע און ארטאדאקסישע משפחות האבן אין די לעצטע צענדליגער יארן געקויפט הייזער און פארמעגנס און אויפגעשטעלט בתי מדרשים, קעמפס און אנדערע קהילתישע איינריכטונגען.

== חזן שי סימאנסאן און דער זומער סעזאן ==
קאנגרעגאציע בני ישראל האט אין די לעצטע יארן ווייטער געהאלטן א באזונדערן זומער פראגראם. א הויפט פיגור אין דער היינטיגער קהילה איז '''חזן שי סימאנסאן''', וואס דינט אלס חזן און קהילתישער פירער.

דעם 20סטן יוני 2025 (כ&quot;ב סיון ה'תשפ&quot;ה) האט די קאנגרעגאציע אנגעהויבן איר זומער סעזאן. פון דעם ערשטן שבת ביז נאך די ימים טובים האט די קהילה געפירט שבת תפילות, קידוש און אנדערע קהילתישע פראגראמען.

די זומער פראגראם איז נישט באגרעניצט צו תפילות. די קהילה האט אויך ארגאניזירט עברית קלאסן, פילם פראגראמען, חלה באקן און פארשידענע קהילתישע אונטערנעמונגען און געלט זאמלונגען. די אקטיוויטעטן ווערן דורכגעפירט אין א סארט סעזאנישער פארנעם, ווען דער בנין און די קהילה ווערן ספעציעל אקטיוו אין די זומער חדשים.

צוליב דעם מוסטער ווערט קאנגרעגאציע בני ישראל אין היינטיגע באריכטן פארגליכן מיט דער פיקטיווער שטאט בריגאדון, וואס וועקט זיך אויף יעדעס יאר פאר א קורצע תקופה. אין פליישמאנס ווערט אבער דער סעזאנישער קהילה לעבן געבויט אויף א היסטארישער קהילה וואס האט שוין עקזיסטירט פאר מער ווי הונדערט יאר.

== א קהילה וואס וועקט זיך אויף יעדן זומער ==
דער היינטיגער לעבן פון קאנגרעגאציע בני ישראל איז אנדערש פון דעם לעבן פון דער קהילה אין די 1920ער יארן. דעמאלט איז די סינאגאג געווען דער צענטער פון א גאנץ יאריגע קהילה פון סוחרים, האטעל אייגנטימער און פויערים, וואס האבן זיך אריבערגעצויגן אין די קעטסקילס און דארט געבויט זייער עקזיסטענץ.

היינט זענען פילע פון די מיטגלידער צייטווייליגע איינוואוינער. די סינאגאג ווערט פארמאכט אדער ווייניגער אקטיוו אין די ווינטער חדשים און ווערט ווידער אקטיוו ווען די זומער באפעלקערונג קומט אן.

די סעזאנישע אקטיוויטעט האלט אבער אויף דעם היסטארישן ציל פון דער סינאגאג. זי דינט נאך אלץ אלס א פלאץ פאר תפילה, לערנען און געזעלשאפטליכע פארבינדונג צווישן אידן וואס קומען קיין פליישמאנס פאר'ן זומער.

== אידישע און חסידישע פארזעצונג ==
די צוויי הויפט אידישע קהילות אין היינטיגן פליישמאנס רעפרעזענטירן צוויי פארשידענע היסטארישע פארזעצונגען פון דער זעלבער אידישער זומער טראדיציע.

קאנגרעגאציע בני ישראל שטאמט פון די פריערדיגע אידישע פויערים, סוחרים און פארמעגליכע זומער איינוואוינער וואס האבן אויפגעשטעלט די קהילה אין די 1910ער און 1920ער יארן. איר היינטיגע קהילה האט א מער עגאליטערישן און קאנזערוואטיוון כאראקטער און דינט בעיקר די היסטארישע און לאקאלע אידישע קהילה צוזאמען מיט זומער געסט.

די ספינקא קהילה רעפרעזענטירט א נייערע כוואליע פון ארטאדאקסישע און חסידישע זומער באפעלקערונג. זי האט אירע אייגענע בתי מדרשים, מגורים און קהילתישע איינריכטונגען און איז שטארק פארבונדן מיט וויליאמסבורג.

צוזאמען האבן די צוויי קהילות געהאלטן פליישמאנס אלס א באדייטנדן אידישן זומער ארט, כאטש דער כאראקטער פון דער אידישער באפעלקערונג האט זיך שטארק געטוישט במשך פון די יארן.

== עמערדזשענסי און זיכערהייט ==
די גרעסערע חסידישע זומער באפעלקערונג איז אויך פארבונדן מיט רעגיאנאלע זיכערהייט און עמערדזשענסי סערוויסעס. אין די זומער חדשים זענען אין די קעטסקילגעגנט אקטיוו פארשידענע אידישע זיכערהייט און מעדיצינישע הילף נעטווארקס, אריינגערעכנט די קעטסקילס הצלה.

די נעטווארקס דינען די פילע אידישע און חסידישע זומער געסט וואס קומען אין די קעטסקילבערג און צושטעלן עמערדזשענסי הילף ווען עס פעלט אויס. זייער אקטיוויטעט איז א טייל פון דער ברייטערער אינטעגראציע פון דער חסידישער זומער באפעלקערונג אין די לאקאלע קעטסקילאינפראסטרוקטור.

== קאפלאן פארם און דער היסטארישער זכר ==
די פארבינדונג צווישן דער אלטער אידישער פויערישער קהילה און דער היינטיגער פליישמאנס ווערט אויך אפגעהיט דורך די קאפלאן משפחה.

ישראל און לאה קאפלאן האבן אין 1912 אויפגעשטעלט זייער פארם אין דער געגנט. די פארם איז געווען א טייל פון דער אידישער פויערישער אנטוויקלונג פון פליישמאנס און איז שפעטער אויך פארבונדן געווארן מיט דער זומער טוריזם, אריינגערעכנט דעם Sunnyview Hotel וואס ישראל קאפלאן האט אויפגעשטעלט.

אין אויגוסט 2022 (אב און אלול ה'תשפ&quot;ב) האבן די נאכפאלגערס פון ישראל און לאה קאפלאן אפגעצייכנט דעם 110סטן יארטאג פון דער גרינדונג פון Kaplan's Farm. א טייל פון דער אריגינעלער לאנד פארמאגט נאך אלץ בערך 100 עיקערס אין דער פליישמאנס געגנט און ווערט באטראכט דורך די משפחה אלס א וויכטיגער היסטארישער אנקערן.

דער קאפלאן פארם דינט אזוי אלס א ביישפיל פון דער פארזעצונג פון דער אידישער אנוועזנהייט אין פליישמאנס: פון די ערשטע פויערים פון מזרח אייראפע ביז די היינטיגע זומער איינוואוינער.

== דעמאגראפישע טויש און די צוקונפט פון פליישמאנס ==
די היינטיגע געשיכטע פון פליישמאנס ווערט שטארק באאיינפלוסט דורך דעם קעגנזאץ צווישן א קליינער גאנץ יאריגע באפעלקערונג און א פיל גרעסערע זומער באפעלקערונג. די 2020 צענזוס האט געציילט 210 איינוואוינער, אבער אין די זומער חדשים וואקסט די צאל מענטשן צוליב די פילע צייטווייליגע איינוואוינער.

דער נייעם חסידישן וואוקס האט געברענגט א נייע עקאנאמישע און פאליטישע דינאמיק. נייע איינוואוינער קויפן פארמעגנס, באנוצן לאקאלע געשעפטן און אנטיילנעמען אין די לאקאלע וואלן. אין דער זעלבער צייט האבן די אלטע איינוואוינער ארויסגעברענגט זארגן איבער דער ריכטונג פון דער דארף רעגירונג און איבער די מעגליכע טוישן אין דעם כאראקטער פון דער קהילה.

די דעבאטע איז דערפאר א טייל פון א גרעסערן פראגע וואס עקזיסטירט אין פילע קליינע קעטסקיל שטעטלעך: וויאזוי זאל א פלאץ באלאנסירן די אינטערעסן פון די גאנץ יאריגע איינוואוינער מיט א גרויסער צייטווייליגער באפעלקערונג, בפרט ווען די צייטווייליגע איינוואוינער פארמאגן הייזער, צאלן שטייערן און קענען האבן א לעגאלן רעכט צו אנטיילנעמען אין די לאקאלע רעגירונג.

== היסטארישע פארזעצונג ==
פליישמאנס איז אין איר היינטיגן צושטאנד א קאמבינאציע פון עטליכע היסטארישע תקופות. דער דארף איז אנגעהויבן געווארן אין די 19טן יארהונדערט אלס א פארמעגליכע אידישע זומער קאלאניע. אין דער ערשטער העלפט פונעם 20סטן יארהונדערט איז זי געווארן א וויכטיגער אידישער ריזארט און ביזנעס צענטער. נאך דעם אונטערגאנג פון דער בארשט בעלט איז די צאל גאנץ יאריגע איינוואוינער שטארק געפאלן, אבער די אידישע אנוועזנהייט איז נישט אינגאנצן פארשוואונדן.

די היינטיגע קאנגרעגאציע בני ישראל האלט אן דעם זכר פון דער פריערדיגער קהילה, בשעת די ספינקא קהילה רעפרעזענטירט א נייע כוואליע פון חסידישע זומער באפעלקערונג. Oppenheimer's Regis Hotel האלט אן די טראדיציע פון כשרע איינקווארטירונג, און די קאפלאן פארם און אנדערע היסטארישע פלעצער האלטן אן דעם זכר פון די אידישע פויערים און ביזנעסלייט וואס האבן געהאלפן אויפבויען דעם דארף.

דערפאר איז פליישמאנס א ביישפיל פון א קעטסקיל דארף וואס האט דורכגעמאכט א שטארקע דעמאגראפישע און עקאנאמישע טויש, אבער האט ווייטער פארמאגט א באדייטנדע אידישע אנוועזנהייט. די היינטיגע קהילה איז אנדערש פון די קהילה פון די 19טן און 20סטן יארהונדערט, אבער זי פארזעצט אין א געוויסן זין די זעלבע זומער טראדיציע וואס האט געמאכט פליישמאנס באקאנט פאר מער ווי הונדערט יאר.

== היינטיגע וויכטיגע פערזענליכקייטן ==

* '''רבי נפתלי הורוויץ''' — רבי און קהילתישער פירער פון דער ספינקא קהילה, וואס איז פארבונדן מיט וויליאמסבורג און מיט דער היינטיגער חסידישער זומער קהילה אין פליישמאנס.
* '''חזן שי סימאנסאן''' — חזן און קהילתישער פירער פון קאנגרעגאציע בני ישראל, וואס פירט די זומער תפילות און קהילתישע פראגראמען.
* '''וויגדור מענדלאוויץ''' — ריעל עסטעיט דעוועלאפער וואס איז פארבונדן מיט דער ספינקא קהילה און מיט א צאל פארמעגנס אין פליישמאנס.

== וויכטיגע היינטיגע יארן ==

* '''21סטן נאוועמבער 2002 (ז&quot;ז כסלו ה'תשס&quot;ג)''' — קאנגרעגאציע בני ישראל ווערט אריינגערעכנט אינעם National Register of Historic Places.
* '''2018 ביז 2023 (ה'תשע&quot;ח ביז ה'תשפ&quot;ג)''' — די ספינקא חסידישע אנוועזנהייט אין פליישמאנס וואקסט, מיט א באמערקבארן וואוקס אין פארמעגן און שטימער רעגיסטראציעס.
* '''2020 (תמוז און אב ה'תש&quot;פ)''' — קאנפליקטן איבער קאראנע געזונט רעגולאציעס ברענגען צו מחלוקות צווישן לאקאלע באאמטע און טייל פון דער חסידישער זומער קהילה.
* '''13טן יוני 2021 (ג' תמוז ה'תשפ&quot;א)''' — היסטארישער וועג צייכן ווערט אנטפלעקט ביי קאנגרעגאציע בני ישראל.
* '''אויגוסט 2022 (אב און אלול ה'תשפ&quot;ב)''' — נאכפאלגערס פון ישראל און לאה קאפלאן אפצייכענען דעם 110סטן יארטאג פון Kaplan's Farm.
* '''2023 (ה'תשפ&quot;ג)''' — געריכטן באשטעטיגן די רעגיסטראציעס פון טייל צייטווייליגע ספינקא איינוואוינער פאר לאקאלע וואלן, באזירט אויף זייער פארבינדונג מיט זייערע צייטווייליגע הייזער און זייער כוונה צוריקצוקומען יעדן זומער.
* '''20סטן יוני 2025 (כ&quot;ב סיון ה'תשפ&quot;ה)''' — קאנגרעגאציע בני ישראל הייבט אן איר זומער סעזאן מיט שבת תפילות, עברית קלאסן און אנדערע קהילתישע פראגראמען.

== רעפערענצן ==
{{רעפערענצן}}

== די פארבינדונג צווישן זומער און יאריגע איינוואוינער ==
די קהילה פון פליישמאנס האט במשך פון איר היסטאריע געהאט א געמיש פון יאריגע איינוואוינער און זומער איינוואוינער. די חילוקים צווישן די צוויי גרופעס זענען געווען איינע פון די וויכטיגע סאציאלע טעמעס אין דער היסטאריע פון דער קהילה.

די חילוקים זענען נישט בלויז געווען צווישן זומער און יאריגע איינוואוינער, נאר אויך צווישן מענטשן פון דאונטאון ניו יארק און מענטשן פון אפסטעיט ניו יארק, און צווישן פארשידענע אידישע רעליגיעזע און סאציאלע קרייזן. אין פארשידענע תקופות זענען אויפגעקומען חילוקים צווישן ליבעראלע און סעקולערע אידן אויף איין זייט און ארטאדאקסישע און חסידישע אידן אויף דער צווייטער זייט.

די חילוקים האבן זיך מער ארויסגעוויזן אין די יארן ווען דער דארף האט זיך געדארפט רעכענען מיט די שנעלע וואוקס פון דער זומער באפעלקערונג און מיט פארשידענע לאקאלע רעגולאציעס.

== די קאראנע תקופה ==
אין זומער 2020 (תמוז און אב ה'תש&quot;פ) זענען די לאקאלע חילוקים שטארק ארויסגעקומען צוליב די פובליק געזונט רעגולאציעס אין דער תקופה פון דער [[קאראנע]] מגיפה.

די לאקאלע אויטאריטעטן האבן דורכגעפירט רעגולאציעס איבער פארשידענע זומער געשעפטן, אריינגערעכנט קעמפס, רעסטאראנען און א ישיבה. עטליכע פון די געשעפטן זענען געפירט געווארן דורך פרומע און צייטווייליגע אידישע איינוואוינער.

די אינפארסיראנג פון די רעגולאציעס האט פאראורזאכט א קאנפליקט צווישן טייל פון די זומער ביזנעס אייגנטימער און דעם דעמאלטדיגן מעיאר פרעד וואלער. וואלער האט באטאנט אז ער האט דורכגעפירט די רעגולאציעס צוליב פובליק זיכערקייט. קעגנער פון די אקציעס האבן אים באשולדיגט אין אנטיסעמיטיזם. וואלער האט זיך קעגן דער באשולדיגונג געשטעלט און דערקלערט אז ער איז אליין אויפגעוואקסן אלס א איד.

די מחלוקת איז געווארן א ברייטערער סימבאל פון די שוין פריער עקזיסטירנדע חילוקים צווישן יאריגע און זומער איינוואוינער און צווישן פארשידענע אידישע און סעקולערע קרייזן אין פליישמאנס.&lt;ref&gt;[https://www.thereportergroup.org/features/small-town-judaism-fleischmanns-ny-part-i-385572 Bill Simons, &quot;Small-Town Judaism: Fleischmanns, NY, Part I&quot;, The Reporter Group]&lt;/ref&gt;

== דער מצב נאך דער מגיפה ==
ביז יוני 2021 האבן די קאנפליקטן פארלוירן א גרויסן טייל פון זייער שארפקייט. דעם 13טן יוני 2021 איז פארגעקומען די צערעמאניע פאר דער היסטארישער וועג שילד ביים קאנגרעגאציע בני ישראל. ארום 100 מענטשן זענען געקומען, אריינגערעכנט קהילה מיטגלידער, פריינט און פובליק באאמטע.

די צערעמאניע האט באדייט א צוריקקער צו א מער רואיגע קהילה לעבן נאך דער שווערער קאראנע תקופה. די היסטארישע באדייט פון קאנגרעגאציע בני ישראל איז באשטעטיגט געווארן דורך איר ארייננעמען אין די פאראייניגטע שטאטן און ניו יארק סטעיט היסטארישע רעגיסטערס, און דער William C. Pomeroy Foundation האט געשאנקען דעם וועג שילד צוליב דער באדייטנדע היסטארישער פארשונג איבער דער סינאגאג.

== רעליגיעזע געביידעס ==
* [[פליישמאנס געמיינדע קלויסטער]]
* [[קהילת בני ישראל]]

== וועבלינקען ==
* אפיציעלע וועבזייטל: http://www.fleischmannsny.com/

== וויכטיגע יארן ==

* '''1837 (ה'תקצ&quot;ז)''' — דזשאזעף זעליגמאן, א איד פון באוואריע, קומט אן קיין אמעריקע אין עלטער פון 18 יאר.
* '''1877 (ה'תרל&quot;ז)''' — זעליגמאן ווערט אפגעזאגט אינעם Grand Union Hotel אין סאראטאגא ספרינגס צוליב זיין אידישן אפשטאם, א פאל וואס ווערט א ברייט באריכטעטע ביישפיל פון אנטיסעמיטיזם אין אמעריקאנער ריזארטן.
* '''1883 (ט&quot;ו אייר ה'תרמ&quot;ג)''' — טשארלס פליישמאן קויפט 60 עיקערס אין גריפין קארנערס און הייבט אן אויפצושטעלן זיין זומער פארמעגן.
* '''1897 (ו' אב ה'תרנ&quot;ז)''' — דער ''Delaware Gazette'' באצייכנט פליישמאנס אלס דער &quot;Newport of the Catskills&quot;.
* '''1905 (שבט און אדר א' ה'תרס&quot;ה)''' — דער ''Brooklyn Daily Eagle'' באשרייבט די פארמעגליכע הייזער פון פליישמאנס אלס צווישן די שענסטע אין די קעטסקילס.
* '''18טן אויגוסט 1905 (י&quot;ז אב ה'תרס&quot;ה)''' — מער ווי 200 זומער געסט קומען צו שבת תפילות אין Hotel Switzerland.
* '''5טן אויגוסט 1906 (י&quot;ד אב ה'תרס&quot;ו)''' — אין פליישמאנס ווערט געהאלטן א גרויסע צדקה אונטערנעמונג פאר דער Hebrew Orphans Asylum.
* '''1913 (ה'תרע&quot;ג)''' — דער פאראייניגטער דארף ווערט אינקארפארירט אונטער'ן נאמען פליישמאנס.
* '''1918 (ה'תרע&quot;ח)''' — די היסטארישע רעקארדס פון קאנגרעגאציע בני ישראל שטעלן די גרינדונג פון דער סינאגאג אין דעם יאר.
* '''1919 (ה'תרע&quot;ט)''' — געלט ווערט געזאמלט פארן בנין פון קאנגרעגאציע בני ישראל.
* '''1920 (ה'תר&quot;פ)''' — קאנגרעגאציע בני ישראל ווערט ארגאניזירט און די קהילה פארבינדט זיך מיט איר 1920ער קאנסטיטוציע און תקנות.
* '''1922 (ה'תרפ&quot;ב)''' — צייטונגען באשרייבן פליישמאנס אלס א וואוקסנדע און וויכטיגע ריזארט שטאט; Felberbaum's Bakery פראדוצירט אין זומער ארום 10,000 ברויטן א טאג.
* '''1928 (ה'תרפ&quot;ח)''' — Mountain Casino פארברענט, און מאקס זילבערמאן אויפשטעלט דעם Maxbuilt Theater.
* '''1930ער יארן (ה'תר&quot;צ ביז ה'תרצ&quot;ט)''' — די זומער באפעלקערונג פון די האטעלן און פענסיעס דערגרייכט בערך 10,000 אין יולי.
* '''1932 (ה'תרצ&quot;ב)''' — Sunnyview Hotel פארברענט.
* '''שפעטע 1950ער יארן (ה'תשי&quot;ח און ווייטער)''' — די גרויסע תקופה פון די אידישע זומער ריזארטן הייבט אן שטארק אונטערצוגיין.
* '''2020 (תמוז און אב ה'תש&quot;פ)''' — קאנפליקטן איבער קאראנע געזונט רעגולאציעס ברענגען צו א שארפער מחלוקת צווישן לאקאלע אויטאריטעטן און טייל פון די פרומע זומער ביזנעס קהילה.
* '''13טן יוני 2021 (ג' תמוז ה'תשפ&quot;א)''' — היסטארישע וועג שילד ווערט אנטפלעקט ביים קאנגרעגאציע בני ישראל.

== רעפערענצן ==
&lt;references /&gt;
*

[[קאַטעגאָריע:שטעטלעך אין די פאראייניגטע שטאטן]]
[[קאַטעגאָריע:ניו יארק]]</text>
      <sha1>8fm19m57folcpclhecpb2jc6hteqqwc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>602195</id>
      <parentid>602194</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T18:11:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <comment>/* אנטיסעמיטיזם און דער אויפקום פון דער זומער קאלאניע */</comment>
      <origin>602195</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="83615" sha1="n7dw08f0gl7jdklntl0g6y12zihp5r4" xml:space="preserve">{{באצירק}}{{אינפובאקס שטאט|נאמען=פליישמאנס|אריגינעלער נאמען=Village of Fleischmanns|אנדערע נעמען=גריפין קארנערס, גריפינס קארנער|לאנד=פאראייניגטע שטאטן|שטאט=ניו יארק|קאונטי=דעלאווער קאונטי|טאון=מידלטאון|ראיאן=מערב קאצקיל בערג|געגרינדעט=1883|פאראייניגט=1913|באפעלקערונג=בערך 350|הייך=}}

'''פליישמאנס''' (ענגליש: ''Fleischmanns'') איז א קליין אינקארפארירטע דארף אין [[דעלאווער קאונטי, ניו יארק|דעלאווער קאונטי]], [[ניו יארק]], אין די מערב [[קעטסקילס]] בערג. דאס דארף געפינט זיך אינערהאלב דער טאון [[מידלטאון, דעלאווער קאונטי|מידלטאון]], און איז באקאנט פאר איר לאנגע געשיכטע אלס א אידישער זומער ארט און אלס איינע פון די פריע צענטערן פון דער אידישער קעטסקילס זומער קולטור. דער ארט איז אמאל באקאנט געווען אלס '''גריפין קארנערס''' און '''גריפינס קארנער''', ביז דער פליישמאן פאמיליע און אנדערע אידישע פאמיליעס האבן אנגעהויבן אויפצובויען דארט א פארמעגליכע זומער קאלאניע אין די 1880ער יארן. אין 1913 איז דער דארף אפיציעל אינקארפארירט געווארן אונטערן נאמען פליישמאנס.

די אנטוויקלונג פון פליישמאנס איז שטארק פארבונדן מיט דער געשיכטע פון אידן אין אמעריקע, בפרט מיט דער אפגעזונדערטער וועלט פון אידישע זומער [[רעזארט|רעזארטן]] אין די קעטסקילס בערג. אין א צייט ווען אידישע פאמיליעס האבן אפט געטראפן אנטיסעמיטישע באגרעניצונגען אין די גרויסע אמעריקאנער רעזארטן, האט פליישמאנס זיך אנטוויקלט אלס א פלאץ וואו אידישע פאמיליעס האבן געקענט פארברענגען דעם זומער אין א סביבה מיט אייגענע הייזער, האטעלן, געשעפטן און אנדערע איינריכטונגען. דער ארט איז דערפאר געווארן איינע פון די פריע פארגייער פון דעם וואס איז שפעטער באקאנט געווארן אלס דער '''[[בארשט בעלט]]'''.

אין דער ערשטער העלפט פונעם 20סטן יארהונדערט האט פליישמאנס געזעהן איר גרעסטן אויפבלי. אין די 1890ער יארן זענען דארט שוין געווען הונדערטער און שפעטער טויזנטער זומער געסט, און אין די 1930ער יארן האט די צאל מענטשן אין די האטעלן און פענסיעס אין יולי דערגרייכט בערך 10,000. אין דער תקופה זענען אויפגעשטעלט געווארן גרויסע האטעלן, פארמעגליכע זומער הייזער, געשעפטן, פארוויילונגס ערטער און אידישע מוסדות. די אידישע קהילה האט אויך געגרינדעט קאנגרעגאציע בני ישראל, וואס איז פארבונדן מיט דער אידישער געשיכטע פון פליישמאנס ביזן היינטיגן טאג.

== געאגראפיע ==
פליישמאנס געפינט זיך אין די מערב קעטסקיל בערג אין דעלאווער קאונטי, ניו יארק. דער דארף באלאנגט צו דער טאון מידלטאון און געפינט זיך ביים מערב צווייג פונעם דעלאווער טייך, נאנט צום [[שווייץ אזערע|'''שווייץ'ער אזערע''']], וואס איז מיט דער צייט געווארן א וויכטיגער צענטער פאר זומער פארוויילונג אין דער געגנט.

דער ארט איז געווען באזונדערס צוגעפאסט פאר א זומער ריזארט צוליב דער בערגיגער לאקאציע, און די קילערע לופט אין זומער. די לאקאציע האט געהאלפן צוציען משפחות פון [[ניו יארק סיטי|ניו יארק]], סינסינאטי און אנדערע שטעט, וואס האבן דארט געבויט גרויסע זומער הייזער און פארברענגען די זומער חדשים.

היינט איז פליישמאנס א קליין דארף מיט בערך 350 גאנץ יאריגע איינוואוינער, אבער אין די זומער חדשים וואקסט די צאל מענטשן צוליב דער גרויסער צאל צייטווייליגע איינוואוינער און געסט.

== דער נאמען און די פריע געשיכטע ==
דער ארט איז אמאל באקאנט געווען אלס '''גריפין קארנערס''' אדער '''גריפינס קארנער'''. אין די 1880ער יארן האט זיך דער ארט אנגעהויבן טוישן פון א קליינעם לאקאלן ארט צו א פלאץ פאר פארמעגליכע זומער איינוואוינער.

דער וויכטיגסטער מענטש אין דער פריער אנטוויקלונג איז געווען '''[[טשארלס לואיס פליישמאן]]''', א גרויסער ביזנעסמאן וואס איז פארבונדן געווארן מיט דער פליישמאן הייוון פירמע און מיט דער סינסינאטי רעדס. אין 1883 האט ער געקויפט 60 עיקערס לאנד אין גריפין קארנערס, מיט'ן ציל דארט אויפצושטעלן א זומער פארמעגן פאר זיין משפחה. דער קויפ איז דער יסוד געווארן פאר דער שפעטערדיקער אידישער זומער קאלאניע.

טשארלס פליישמאן איז אנגעקומען קיין אמעריקע פון עסטרייך אונגארן אין 1869. אין די יארן דערנאך האט ער דורך זיין ביזנעס אין הייוון און אנדערע אינדוסטריעס צוזאמגעשטעלט א גרויס פארמעגן. די אנטוויקלונג פון זיין זומער פארמעגן אין די קעטסקילס בערג איז געווען א טייל פון דער ברייטערער אנטוויקלונג פון פארמעגליכע אידישע זומער קאלאניעס אין אמעריקע.

== אנטיסעמיטיזם און דער אויפקום פון דער זומער קאלאניע ==
א וויכטיגע היסטארישע פאקט פאר דער גרינדונג פון דער אידישער זומער קאלאניע איז געווען די אנטיסעמיטישע באהאנדלונג וואס אידן האבן אמאל באקומען אין פארשידענע אמעריקאנער פארמעגליכע ריזארטן.

א באקאנטער פאל איז געווען דער איבערלעבונג פון דזשאזעף זעליגמאן, א איד פון [[בייערן]] וואס איז אנגעקומען קיין אמעריקע אין 1837 אין עלטער פון 18 יאר. ער און זיין משפחה האבן געמאכט א גרויסן פארמעגן, צווישן אנדערע דורך קליידער פאר דער [[יוניאן ארמיי]]. שפעטער זענען זיי אויך געווען פארבונדן מיט פינאנצירונג פון דער [[פאנאמא קאנאל]].

אין זומער 1877 איז זעליגמאן מיט זיין משפחה געפארן קיין [[סאראטאגא ספרינגס, ניו יארק|סאראטאגא ספרינגס]], ניו יארק, א שטארק באקאנטער זומער ארט. זיי האבן געוואלט זיך איינקווארטירן אינעם גרענד יוניאן האטעל, וואו זיי זענען שוין אמאל געווען. דאס מאל אבער האט מען זיי אפגעזאגט צוליב זייער אידישן אפשטאם. דער פאל האט פאראורזאכט א ברייטן סקאנדאל און איז געווארן א באקאנטער ביישפיל פון דער אנטיסעמיטישער אויסשליסונג וואס האט עקזיסטירט אין טייל פון די אמעריקאנער פארמעגליכע רעזארטן.

דער זעליגמאן פאל האט געוויזן פאר אנדערע פארמעגליכע אידן אז אפילו גרויסע פארמעגנס האבן זיי נישט שטענדיג באשיצט פון אנטיסעמיטישע באגרעניצונגען. דער היסטארישער פארבינדונג צווישן די אנטיסעמיטישע דערפארונגען אין סאראטאגא און די גרינדונג פון אידישע זומער קאלאניעס אין די קעטסקילס בערג ווערט אפט דערמאנט אין דער געשיכטע פון פליישמאנס. די אנטיסעמיטישע באגרעניצונגען אין אמעריקאנער ריזארטן האבן געשאפן א שטארקן באדינג פאר דער אנטוויקלונג פון אייגענע אידישע זומער קאלאניעס.

== טשארלס פליישמאן און דער אויפבוי פון דער ריזארט ==
אין 1883 (ט&quot;ו אייר ה'תרמ&quot;ג) האט טשארלס פליישמאן געקויפט 60 עיקערס אין גריפין קארנערס. דארט האט ער אנגעהויבן אויפצובויען א גרויסן זומער פארמעגן פאר זיין משפחה. דער ציל איז געווען צו שאפן א פלאץ וואו א פארמעגליכע אידישע משפחה זאל קענען פארברענגען דעם זומער אן זיך דארפן רעכענען מיט די אנטיסעמיטישע באגרעניצונגען וואס האבן עקזיסטירט אין טייל פון די גרויסע אמעריקאנער ריזארטן.

דער פארמעגן איז באלד געווארן מער ווי בלויז א פריוואטער זומער הויז. די הצלחה פון פליישמאנס האט געצויגן אנדערע פארמעגליכע אידישע פאמיליעס, וועלכע האבן אנגעהויבן אויפצושטעלן זייערע אייגענע הייזער אין דער געגנט. אזוי האט זיך פון איין פארמעגן אנגעהויבן אנטוויקלען א גאנצע זומער קאלאניע.

אין די פריערע יארן האט די פליישמאן זומער קאלאניע פארמאגט פארשידענע פארוויילונגס און לוקסוס איינריכטונגען. צווישן זיי זענען געווען ווארעמע [[שווים באסיין|שווים]] [[שווים באסיין|באסיינען]], א פארק וואו מען האט געהאלטן הערשן, א טייך מיט פיש, א גאלף פעלד און אן אייגענעם באל טיעם מיט א יוניפארמירטן מוזיק באנד.אין דער געגנט איז אויך געווען א קונסטלעכער אזערע, באקאנט אלס '''[[שווייץ אזערע]]''', וואו די זומער געסט האבן געקענט שיפלעןן און שווימען, און אין די ווינטער חדשים האט מען דארט געשניטן אייז.

די פארמעגליכע זומער הייזער און די פארשידענע פארוויילונגס איינריכטונגען האבן געגעבן פליישמאנס דעם כאראקטער פון א פארמעגליכן זומער ריזארט. די לאקאציע איז דערפאר שפעטער באשריבן געווארן אין דער פרעסע אלס איינער פון די שענסטע זומער ערטער אין די קעטסקילס בערג.

== דער &quot;ניופארט פון די קעטסקילס&quot; ==
במשך פון די 1880ער און 1890ער יארן האבן נאך און נאך פארמעגליכע אידן געבויט זומער הייזער אין דער געגנט. אין דעם פראצעס האט דער ארט באקומען א נאמען אלס א צענטער פאר פארמעגליכע זומער ריזארטן.

דעם 4טן אויגוסט 1897 (ו' אב ה'תרנ&quot;ז) האט דער ''Delaware Gazette'' געשריבן וועגן דער שנעלער אנטוויקלונג פון דער געגנט און באצייכנט פליישמאנס אלס דער '''&quot;Newport of the Catskills&quot;'''. דער אויסדרוק האט פארגליכן דעם קעטסקילס ארט מיט [[ניופארט, ראוד איילענד|ניופארט]], [[ראוד איילענד]], וואס איז געווען באקאנט אלס א פארמעגליכער זומער ארט פון דער אמעריקאנער העכערער געזעלשאפט.&lt;ref&gt;[https://www.nyshistoricnewspapers.org/lccn/sn83031247/1934-12-21/ed-1/seq-2/ ''Delaware Gazette'' און היסטארישע צייטונג רעקארדס וועגן פליישמאנס]&lt;/ref&gt;

א גייד ארויסגעגעבן דורך דער ''Brooklyn Daily Eagle'' אין פעברואר 1905 (שבט אדר א' ה'תרס&quot;ה) האט באשריבן פליישמאנס אלס דער ארט מיט &quot;די שענסטע רעזידענצן וואס מען קען געפינען אין די קעטסקילס&quot;. דער באשרייבונג האט אונטערגעשטראָכן ווי ווייט דער ארט איז שוין דעמאלט אנגעקומען פון זיין פריערדיגן כאראקטער אלס גריפין קארנערס.

== די גרויסע צאל זומער געסט ==
די פארמעגליכע זומער הייזער האבן צוגעצויגן א גרויסע צאל מענטשן, און צוזאמען מיט די הייזער זענען אויפגעקומען האטעלן און פענסיעס. שוין אין 1897 האט די ''Brooklyn Daily Eagle'' געמאלדן אז אין חודש יולי זענען געווען נאנט צו 1,500 מענטשן אין די האטעלן און פענסיעס פון פליישמאנס.

אין די קומענדיגע צענדליגער יארן איז די צאל נאך שטארק געוואקסן. ביז די 1930ער יארן האט די צאל מענטשן וואס האבן זיך געפונען אין די האטעלן און פענסיעס אין יולי דערגרייכט בערך 10,000. אין 1912 זענען שוין געווען ארום 60 האטעלן און גאסט הייזער אין דער געגנט, און אין די קומענדיגע יארן איז די צאל נאך געוואקסן צו מער ווי 100.

די שנעלע וואוקס האט געמאכט פליישמאנס פאר א וויכטיגן עקאנאמישן צענטער. די פילע זומער געסט האבן געדארפט עסן, איינקויפן, פארברענגען און זיך פארן, און דאס האט געגעבן פאר לאקאלע אידישע ביזנעסלייט א גרויסע געלעגנהייט צו פארדינען.

== אידישע ביזנעסלייט און מיגראציע ==
די ערשטע פארמעגליכע אידישע זומער איינוואוינער זענען בעיקר געקומען פון [[דייטשלאנד]] און אנדערע דייטש רעדנדיגע געגנטן פון [[אייראפע]], אריינגערעכנט [[בעהמען]] און [[עסטרייך אונגארישע אימפעריע|עסטרייך אונגארן]]. פילע פון זיי זענען אנגעקומען אין אמעריקע צווישן 1830 און 1880.

די דייטש אידן האבן אין אמעריקע דורכגעמאכט א שנעלע סאציאלע און עקאנאמישע אנטוויקלונג. טייל האבן אנגעהויבן אלס פעדלערס אדער קליינע סוחרים און האבן שפעטער אויפגעבויט גרויסע געשעפטן און פארמעגנס. די פארמעגליכע פאמיליעס וואס האבן זיך אין די 1880ער און 1890ער יארן באזעצט זומער אין פליישמאנס האבן געשאפן די ערשטע שיכט פון דער זומער קאלאניע.

שפעטער זענען אויך אנגעקומען אידן פון מזרח אייראפע, אריינגערעכנט פילע פון אונגארישן, רוסישע און רומענישן אפשטאם. זינט ארום 1880 האבן שווערע אנטיסעמיטישע געזעצן אין רוסלאנד און רומעניע צוגעברענגט גרויסע כוואליעס אידישע אימיגראציע קיין אמעריקע. ביז 1914 זענען מיליאנען אידן אנגעקומען, און א גרויסער טייל האט זיך באזעצט אין ניו יארק סיטי. די אימיגראנטן האבן שפעטער געשפילט א וויכטיגע ראלע אין דער עקאנאמישער אנטוויקלונג פון די קעטסקילס, אריינגערעכנט פליישמאנס.&lt;ref&gt;[https://thebaronhirschcommunity.org/fleischmanns/ Merrie Blocker, &quot;FLEISCHMANNS: A Hebrew Hamlet in the Catskills&quot;, The Baron Hirsch Jewish Farmers Community]&lt;/ref&gt;

שוין ארום 1900 זענען אידן פון מזרח אייראפע אנגעקומען אלס זומער געסט אין פליישמאנס און אין דער נאנטער מארגארעטוויל. טייל פון זיי זענען געקומען אויף זייער אייגענע חשבון, און אנדערע זענען געשיקט געווארן דורך די Baron Hirsch געשטיצטע Jewish Working Girl's Society.

== האטעלן און זומער פארוויילונג ==
די אידישע זומער קאלאניע האט זיך געבויט ארום א סיסטעם פון גרויסע האטעלן, פענסיעס, פריוואטע זומער הייזער און קלענערע געשעפטן. די האטעלן האבן געדינט סיי פאר די פארמעגליכע זומער משפחות און סיי פאר געסט וואס האבן געוואלט פארברענגען עטלעכע וואכן אין די בארג.

א באקאנטער ארט איז געווען '''Hotel Switzerland'''. אין זומער 1905 זענען מער ווי 200 זומער געסט געקומען צו שבתדיקע תפילות אינעם האטעל. די תפילות זענען געפירט געווארן דורך אורח רבנים פון ניו יארק סיטי און ערי, פענסילוועניע. די צאל מתפללים ווייזט אויף דעם גרויסן צאל אידישע זומער געסט וואס האבן זיך דעמאלט געפונען אין פליישמאנס.&lt;ref&gt;[https://www.nyshistoricnewspapers.org/lccn/sn83031247/1934-12-21/ed-1/seq-2/ היסטארישע צייטונג רעקארדס וועגן אידישע שבת תפילות אין Hotel Switzerland]&lt;/ref&gt;

אין 1906 איז אין פליישמאנס אויך פארגעקומען א גרויסער צדקה אונטערנעמונג פאר דער Hebrew Sheltering Guardian Society און דער Hebrew Orphans Asylum אויף Amsterdam Avenue. די אונטערנעמונג איז באריכטעט געווארן אין די געזעלשאפט זייטן פון דער ''New York Times'' און ווייזט אויף דעם סאציאלן סטאטוס פון די פארמעגליכע זומער באפעלקערונג.

== די אידישע קהילה ==
די פארגרעסערונג פון דער זומער באפעלקערונג האט געברענגט צו א שטארקער אידישער קהילה. די קהילה האט אריינגערעכנט פארמעגליכע זומער איינוואוינער, הענדלער, האטעל אייגנטימער, בעלי מלאכה, פעלד ארבייטער און אנדערע ביזנעסלייט.

אין 1920 איז אויפגעשטעלט געווארן '''קאנגרעגאציע בני ישראל''' אין פליישמאנס. אנדערע היסטארישע רעקארדס שטעלן די גרינדונג אין 1918, בשעת דער קהילה האט געהאט אירע ארגאניזאציע און בנין פאנד־אקטיוויטעטן אין די קומענדיגע יארן. א היסטאריע שילד וואס איז געשטעלט געווארן אין 2021 באצייכנט די שול אלס געגרינדעט אין 1918 דורך אידישע ארבייטער און ביזנעסלייט פון פליישמאנס און די קעטסקילס, מיט געלט פאר דער געביידע געזאמלט אין 1919.&lt;ref&gt;[https://www.thereportergroup.org/features/small-town-judaism-fleischmanns-ny-part-i-385572 Bill Simons, &quot;Small-Town Judaism: Fleischmanns, NY, Part I&quot;, The Reporter Group, 2021]&lt;/ref&gt;

די קאנגרעגאציע איז איינע פון די אלטע אידישע שולן אין די קעטסקילס. די געביידע איז א ווייסע הילצערנע געביידע מיט א בית מדרש און א היכל, און די פענצטער זענען באצירט מיט מגן דודן. די היכל האט פלאץ פאר בערך 250 מענטשן.

אין 2021 איז פאר דער שול פארגעקומען א צערעמאניע ביים אנטפלעקן א היסטארישן וועג צייכן. בערך 100 מענטשן, פריינט פון דער קהילה און פובליק באאמטע האבן זיך פארזאמלט אויף דער פארנט פון קאנגרעגאציע בני ישראל. די צערעמאניע איז פארגעקומען דעם 13טן יוני 2021 (ג' תמוז ה'תשפ&quot;א), און די פראגראם האט זיך אנגעהויבן מיט דער ברכה פון שהחיינו.

== די סוחרים און ביזנעסלייט ==
די עקאנאמיע פון פליישמאנס איז שטארק געבויט געווארן דורך אידישע סוחרים און האטעל אייגנטימער. צווישן די ערשטע מענטשן פארבונדן מיט קאנגרעגאציע בני ישראל זענען געווען בעלי געשעפטן פון קליידער, מאכלים, הויזגעזינד סחורה, בנין מאטעריאלן און האטעלן.

אין די 1920ער יארן זענען צווישן די באקאנטע האטעל אייגנטימער געווען דזשיי עדעלשטיין פון Fleischmann Mansion אויף Fleischmann Hill, די לאווי פאמיליע פון Manhattan Hotel, שמואל בערמאן פון Breezy Hill Hotel, פיל פרענקעל פון Palace Hotel, יצחק דינצין פון Hillcrest Hotel און מרת האלפערן פון Hotel Washington.

אין 1922 האבן צייטונגען באשריבן פליישמאנס אלס א &quot;boomtown&quot; און אלס איינע פון די וויכטיגסטע ריזארטן אין לאנד. די גרויסע זומער עקאנאמיע האט אויך געשאפן גרויסע געשעפטליכע פארדינסטן אין פארקויף און אין ריעל עסטעיט.

א באקאנטער ביישפיל איז געווען Felberbaum's Bakery אויף Main Street, וואס איז געווען פארבונדן מיט איינעם פון די גרינדער פון קאנגרעגאציע בני ישראל. אין זומער 1922 האט די בעקעריי פראדוצירט בערך 10,000 ברויטן א טאג.

== די האלפערן פאמיליע ==
אלבערט א. האלפערן און זיין ברודער שמעון זענען געווען צווישן די וויכטיגע אידישע סוחרים פון דער געגנט. די ברידער זענען אנגעקומען קיין אמעריקע אין 1882. אלבערט האט אין 1887 חתונה געהאט מיט בעסי גאלדמאן אין די קעטסקילס געגנט.

בעסי'ס פאטער איז געווען א קליידער סוחר אין Pine Hill, נעבן פליישמאנס, און אין 1886 האט ער אויפגעשטעלט דארט א פענסיע ארט פאר אידישע געסט. אלבערט האט אין יענע יארן געהאט א קליידער געשעפט אין סידני, ניו יארק.

אין 1888 האט שמעון האלפערן געעפנט א קליידער געשעפט אין [[מארגארעטוויל, ניו יארק|מארגארעטוויל]]. אין 1891 האבן די ברידער צוזאמען געקויפט א געביידע און פארקויפט טרוקענע סחורה, קליידער, טעפיכער, שיך און אנדערע סחורות.

ארום 1900 האבן זיי געעפנט א צווייטן געשעפט אין פליישמאנס. דער געשעפט איז שפעטער אויסגעברייטערט געווארן צו א גרויסן דעפארטמענט געשעפט, מיט'ן לאזונג &quot;The Macy of the Catskills&quot;.

אין 1918 האבן די האלפערן ברידער צוזאמען מיט מאקס זילבערמאן געעפנט נאך א געשעפט וואס האט פארקויפט מעבל, שפילצייג און בוי מאטעריאלן.

== הארי סאלאמאן ==
הארי סאלאמאן איז געווען א מיטגליד און גרינדער פון קאנגרעגאציע בני ישראל און א וויכטיגער סוחר אין פליישמאנס. ער איז געבוירן געווארן אין קיעוו און איז אנגעקומען קיין ניו יארק אין 1904 אין עלטער פון 19 יאר.

זעקס יאר נאכן אנקומען האט ער שוין געהאט א אייגענעם גראסעריי אין מאנהעטן. אין 1914 איז ער געווארן א דעמאקראטישער קאונטי קאמיטימאן. אין 1920 האט ער געקויפט א געביידע אויף Main Street אין פליישמאנס און דארט געעפנט א געשעפט.

סאלאמאן האט ווייטער געוואוינט אין פליישמאנס און האט געדינט אלס פרעזידענט פונעם שול באורד פאר 13 יאר, פון 1930 ביז 1943.

== מאקס זילבערמאן ==
מאקס זילבערמאן איז געווען איינער פון די אריגינעלע גרינדער פון קאנגרעגאציע בני ישראל און א וויכטיגער ביזנעסמאן אין פליישמאנס. ער איז אנגעקומען קיין אמעריקע אין עלטער פון 13 יאר אין 1899 און האט אין 1910 געארבעט אלס א פאפיר הענגער אין [[נארוויטש, קאנעטיקוט|נארוויטש]], [[קאנעטיקעט|קאנעטיקוט]].

אין 1913 איז ער אנגעקומען קיין פליישמאנס. ער האט דארט באלד אויפגעשטעלט א בעקעריי און דערנאך א גראסעריי. ער האט זיך אבער שפעטער מער פארנומען מיט קויפן און פארקויפן פארמעגן און אנדערע סחורות. שוין אין 1915 האט ער פארקויפט פערד אויף ליציטאציעס און ארגאניזירט פארקויפן צוזאמען מיט אנדערע ביזנעסלייט.

אין 1922 האט די ''Catskill Mountain News'' אים באצייכנט אלס א &quot;financial genius of the Catskills&quot;. אין יענעם יאר האט ער געקויפט א גאנצע בלאק ציגל געביידעס אויף Main Street, צוזאמען מיט די Delaware and Greene Creamery און א האלב טייל פון דער האלפערן געשעפט.

זילבערמאן האט במשך פון די יארן פארמאגט א גרויסע צאל פארמעגנס. ווען זיין Mountain Casino האט פארברענט אין 1928, האט ער אויפגעשטעלט דעם Maxbuilt Theater אויף Main Street. ווען דער טעאטער איז אויפגעשטעלט געווארן איז ער געווען צווישן די מער פארגעשריטענע טעאטערס אין ניו יארק.

לויט די באריכט איבער זיין פטירה, איז זילבערמאן במשך פון זיינע 41 יאר אין פליישמאנס געווארן אייגנטימער פון 87 פארמעגנס. ער איז נפטר געווארן אין 1954, און א יאר פאר זיין פטירה, אין 1953, האט ער געשאנקען די גאנצע פארב פאר דער איבערפארבונג פונעם בית החיים פארק.

== יוחנן יעקב סאמעט ==
יוחנן יעקב סאמעט איז געווען א גרינדער און טראסטי פון קאנגרעגאציע בני ישראל. ער איז געבוירן געווארן אין ניו יארק סיטי צו אונגארישע אידישע עלטערן. זיין פאטער האט געהאט א סאלון, רעסטאראן און ברענריי אויף דער לאווער איסט סייד.

אין 1908 האבן יוחנן און זיין פאטער געעפנט Sameth Cottages אויף Breezy Hill. דער געשעפט איז שנעל געוואקסן און האט שפעטער געהאט פלאץ פאר בערך 200 געסט. סאמעט האט אויך פארמאגט דעם Mountain Casino.

אין 1922 האט ער זיך געווענדט צום סטעיט צו אויפשטעלן פליישמאנס'ס ערשטע עלעקטרישע פאבריק וואס זאל ווערן געפירט דורך דער דארף רעגירונג. אין 1924 איז ער ערוועלט געווארן אלס פרעזידענט פונעם דארף. אבער אין 1926 האט ער דערקלערט באנקראט און Sameth Cottages איז איבערגעגעבן געווארן צו דער באנק.

די צענזוס פון 1930 ווייזט אים ארבעטן אין א [[קינא]] [[טעאטער]] אין מאנהעטן, און די צענזוס פון 1940 ווייזט אים נאך אלס אן איינגעשטעלטער אין א טעאטער.

== די אידישע פעלד ארבייטער ==
די אנטוויקלונג פון פליישמאנס איז נישט געווען בלויז א געשיכטע פון פארמעגליכע זומער איינוואוינער און האטעל אייגנטימער. אין די ערשטע צענדליגער יארן פונעם 20סטן יארהונדערט זענען אויך אנגעקומען אידישע ארבייטער, הויפטזעכליך פון מזרח אייראפע.

אין 1914 איז נתן ענגעלמאן געווען פרעזידענט פון דער Fleischmanns Hebrew Farmers Association. ענגעלמאן איז געבוירן געווארן אין עסטרייך און איז אנגעקומען קיין אמעריקע אין 1894 אין עלטער פון ניין יאר. אין 1910 האט ער געארבעט אלס קעלנער אין א האטעל אין מאנהעטן.

אין יענעם יאר זענען ענגעלמאן און שלמה ליפמאן געשיקט געווארן אלס דעלעגאטן צו דער נאציאנאלער פארזאמלונג פון דער Federation of Jewish Farmers of America.

אבער פילע אידישע פעלד ארבייטער האבן באלד באמערקט אז די גרעסטע פארדינסטן אין דער געגנט זענען געווען אין פענסיעס, האטעלן און אנדערע ביזנעסער וואס האבן געדינט די זומער געסט. שוין אין 1912 האבן שלמה ליפמאן און דוד קוריצקי געגרינדעט Mountain Spring House אין Bedell, בערך פיר מייל צפון פון פליישמאנס.

ענגעלמאן האט אויך פארדינט א גרויסן טייל פון זיין הכנסה פון זומער געסט און אנדערע געשעפטן. אין דער צענזוס פון 1920 איז זיין ארבעט אנגעגעבן געווארן אלס סוחר. אין 1919 האט ער זיך אויך פארנומען מיט ריעל עסטעיט און האט אינוועסטירט אין נייע זומער הייזער און געשעפטליכע געביידעס.

== מאיר דלאסנאו ==
מאיר דלאסנאו איז געווען איינער פון די גרינדער פון קאנגרעגאציע בני ישראל און איינער פון די מענטשן וואס האבן פארבונדן די פויערישע קהילה מיט די געשעפטליכע לעבן פון פליישמאנס.

אין 1915 איז ער געווען סעקרעטאר פון דער Fleischmanns Jewish Farmers Association. אין דער זעלבער תקופה האט ער אויך געהאט א וויכטיגן פלייש געשעפט, Meyer’s Meat and Poultry.

דלאסנאו האט אין פארשידענע תקופות געדינט אלס רב פון קאנגרעגאציע בני ישראל. לויט די משפחה מסורה האט ער אויך געלערנט די בר מצוה בחורים אין זיין פלייש געשעפט. אין 1967, עטליכע יאר פאר זיין פטירה, האט ער אפילו געפירט א תפילה צוזאמען מיט א ראק אנד ראל באנד.&lt;ref&gt;[https://www.nyshistoricnewspapers.org/lccn/sn83031247/1934-12-21/ed-1/seq-2/ ''Catskill Mountain News'' און צייטונג רעקארדס וועגן מאיר דלאסנאו]&lt;/ref&gt;

== אנדערע משפחות ==
די סלאווין פאמיליע האט אמאל געפארעמט אין Halcott Center, נעבן פליישמאנס. יעקב סלאווין איז עמיגרירט פון רוסלאנד קיין מערב קאנאדע, וואו ער האט געארבעט אין [[באראן ראטשילד|באראן ראטשילד'ס]] מינעס. ווייל זיין ווייב האט שווער געהאלטן דאס קאלטע קלימאט פון קאנאדע, זענען זיי שפעטער געקומען קיין אמעריקע און צוזאמען מיט קרובים געקויפט א פארם.

די פאמיליע איז שפעטער אריבער פון פארמינג צו אנדערע געשעפטן. אין דער צענזוס פון 1930 איז יעקב נאך אנגעגעבן געווארן אלס א פויער, אבער שפעטער האט די פאמיליע פארמאגט א [[פארד מאטאר|פארד]] דילערשיפ און א קאנסטרוקציע פירמע. די פירמע האט זיך אויך פארנומען מיט אויפבוי פון פילע סקי צענטערס.

די וואדלער פאמיליע האט אויך געהאט פארמינג פארבינדונגען מיט Halcott Center. שפעטער האבן די וואדלערס געהאט א Building Supply געשעפט אויף Route 28 אין פליישמאנס, וואס איז פארבונדן מיט די נאכפאלגער פון דער פאמיליע.

שמואל פריד איז געווען אן אנדער פויער און מיטגליד פון דער קהילה. ער האט אין 1914 געקויפט א פארם פון 200 עיקערס. אויפ'ן פארם איז געשטאנען א 28 צימעריגע פארם הויז וואס איז אין די זומער חדשים פארדינגען געווארן פאר ניו יארקער און געפירט געווארן אלס Mountain View House. דער מצב האט גורם געווען אז די משפחה זאל יעדעס יאר טוישן איר וואוינארט צווישן א קלענער הויז אין די ווינטער חדשים און דעם גרעסערן פארם הויז אין זומער.

יוסף קעשנער איז געווען א גרינדער וואס האט געהאט א פארם אין Arkville, אבער האט אויך פארדינט פון Maple Park Farm Cottages און פון א זומער קעמפ.

ישראל קאפלאן איז געווען אן אנדער וויכטיגער פויער און גרינדער פון קאנגרעגאציע בני ישראל. ער איז אנגעקומען קיין ניו יארק אין 1910 פון דער געגנט וואס איז היינט [[בעלארוס]], נאך זיינע קינדער וואס זענען שוין עטליכע יאר פריער אנגעקומען קיין אמעריקע.

די משפחה קאפלאן האט אין איר ערשטע תקופה אין אמעריקע געוואוינט אין א איין צימעריגע דירה, און ישראל האט געארבעט אלס פרעסער אין א קליידונג פאבריק. ער האט דאס נישט ליב געהאט און האט זיך דערנאך געוואנדן צו פארמינג. מיט דער הילף פון זיינע זין, וואס האבן געארבעט אין דער קליידונג אינדוסטריע, האט ער געקויפט א פארם נעבן פליישמאנס.

קאפלאן האט אויך אויפגעשטעלט א גרויסע פענסיע אונטער'ן נאמען Sunnyview Hotel פאר זומער געסט. די געביידע איז פארברענט געווארן אין אקטאבער 1932. ישראל און זיין ווייב לענא האבן ווייטער געוואוינט אויפ'ן פארם לכל הפחות ביז 1940.

די ארום 70 עיקערס זענען שפעטער צעטיילט געווארן צווישן די קינדער און אייניקלעך פון ישראל און לאה קאפלאן. איינער פון זייער נאכפאלגער האט שפעטער צוגעשטעלט די פארשונג און דאקומענטאציע וואס האט געהאלפן ברענגען קאנגרעגאציע בני ישראל צום נאציאנאלן רעגיסטער פון היסטארישע פלעצער.

== קשרים מיט די לאקאלע באפעלקערונג ==
די אידישע קהילה פון פליישמאנס האט במשך פון די יארן געהאט פארשידענע קשרים מיט די נישט אידישע איינוואוינער פון דער געגנט. א באקאנטער ביישפיל איז ישראל קאפלאן, וואס איז געווען א שמיד און האט זיך אנגעשלאסן מיט א נאנטן פוילישן פויער.

קאפלאן האט נישט געהאט קיין גרויסע ערפארונג אין פארמינג און האט דערפאר אויסגעטוישט זיין ארבעט אלס שמיד קעגן הילף אויפ'ן פארם. ווייל דער אנדערע פויער האט געקענט פויליש און קאפלאן האט אויך געקענט פויליש, זענען זיי געווארן גוטע פריינט. זיי האבן אפילו געהאלפן איינער דעם אנדערן מיט די באדערפענישן פון שבת. ישראל האט געמעלקט די קוען אויף ביידע פארמס זונטאג, און זיין פוילישער חבר האט דאס געטון שבת.

אין 1905 זענען אויך פארגעקומען צוזאמענארבעט צווישן די פארשידענע רעליגיעזע גרופעס אין דער געגנט. א Red Cross זיצונג איז פארגעקומען אין דער היים פון מרת שמעון האלפערן. ביי פארקויפן צו שאפן געלט פאר בלינדע, זענען אידישע, קאטוילישע און מעטאדיסטישע פרויען אלע אנטיילגענומען, מיט באזונדערע שעות פאר יעדע גרופע.

די ביישפילן ווייזן אז כאטש די אידישע קהילה האט געהאט א שטארקן אייגענעם קולטורעלן און רעליגיעזן כאראקטער, איז זי אויך געווען א טייל פון דעם ברייטן לאקאלן לעבן.

== דער אויפקום פונעם בארשט בעלט ==
פליישמאנס ווערט אפט אנגערופן אלס איינע פון די פריע פארגייער פון דעם 20סטן יארהונדערט קעטסקילס ריזארט סיסטעם, וואס איז שפעטער באקאנט געווארן אלס דער בארשט בעלט. די סיבה איז געווען אז דער ארט האט שוין אין די 19טן יארהונדערט צוגעשטעלט א סביבה פאר אידישע זומער געסט אין א צייט ווען פילע אנדערע ריזארטן האבן אידן אויסגעשלאסן.

די ערשטע פארמעגליכע משפחות האבן געבויט גרויסע הייזער און פארמעגנס. נאך זיי זענען געקומען סוחרים, האטעל אייגנטימער, פעלד ארבייטער, בעלי מלאכה און אנדערע אידישע אימיגראנטן. דער שילוב האט געשאפן א לאקאלע עקאנאמיע וואס איז געווען שטארק אנגעוויזן אויף אידישע זומער טוריזם.

פליישמאנס איז דערפאר געווען אנדערש פון א געווענליכן קליינעם בארג דארף. אין די זומער חדשים איז די באפעלקערונג געווארן פיל גרעסער, און די געשעפטן זענען געשטיצט געווארן דורך א קהל וואס איז געווען פארבונדן מיט ניו יארק סיטי און אנדערע גרויסע שטעט.

== גערטראוד בערג און די אידישע קולטור ==
די אידישע זומער קולטור אין פליישמאנס האט אריינגערעכנט תפילה, צדקה, באל שפילן, שווימען, שיפן, מוזיק און פארברענגען אין די פארמעגליכע הייזער און האטעלן. די קהילה האט אויך געדינט אלס א פלאץ וואו אידן פון פארשידענע אימיגראנטישע הינטערגרונטן זענען זיך צוזאמגעקומען.

אין די פריערע יארן זענען די פארמעגליכע דייטש אמעריקאנער אידן די הויפט זומער באפעלקערונג געווען. שפעטער האבן אונגארישע און מזרח אייראפעאישע אידן אקטיוו אנטיילגענומען אין דער עקאנאמיע און קהילה.

דער ארט איז אויך פארבונדן מיט דער געשיכטע פון דער באקאנטער שרייבערין און שפילערין גערטרוד בערג. אירע עלטערן יעקב און דינה עדעלשטיין האבן געפירט א האטעל אין פליישמאנס. זייער טאכטער גערטרוד האט אלס יונגע מיידל געשריבן און אויפגעפירט קליינע שפילן אינעם משפחה האטעל. שפעטער איז זי געווארן באקאנט אלס די שאפערין און שפילערין פון דער כאראקטער Molly Goldberg, וואס האט אין ראדיא און טעלעוויזיע פארציילט מעשיות פון אידישן משפחה לעבן.

די עדעלשטיין בערג משפחה ליגט באגראבן אינעם אידישן טייל פון Clovesville Cemetery נעבן דער אלטער Route 28.

== דער שפעטע 20סטער יארהונדערט ==
די גרויסע זומער ריזארט תקופה פון פליישמאנס האט זיך אנגעהויבן צו פארקלענערן אין דער צווייטער העלפט פונעם 20סטן יארהונדערט. אין די שפעטע 1950ער יארן האט די טראדיציאנעלע אידישע זומער וועלט אנגעהויבן פארלירן איר פריערדיקן כוח.

דער טויש איז געווען פארבונדן מיט ברייטערע ענדערונגען אין אמעריקאנער פארברענגען. נייע [[אינטערסטעיט הייוועי סיסטעם|אינטערסטעיט הייוועיס]] האבן געמאכט ווייטערע רייזעס גרינגער, לופט פארן איז געווארן מער צוטריטליך, און [[עיר קאנדישאנער|עיר קאנדישאן]] האט פארענדערט דעם זומער לעבן אין שטעט. די גרויסע קעטסקילס האטעלן האבן דערפאר מער נישט געהאט דעם זעלבן צי קראפט ווי פריער.

מיט דער צייט זענען פילע פון די גרויסע האטעלן פארמאכט געווארן. אין עטליכע פעלער זענען אויפגעקומען חשדות אז פינאנציעלע און אינשורענס אינטערעסן האבן געשפילט א ראלע אין געוויסע פייערן און פארמאכונגען, כאטש אזעלכע טענות זענען נישט אלעמאל באשטעטיגט געווארן.

פלייצונגען האבן שפעטער אויך פאראורזאכט שווערע שאדנס אין דער געגנט. דער דארף איז אין א געוויסער תקופה אפילו געווען נאנט צו זיך פארמאל אויפלעזן, אבער די קהילה און היסטארישע געביידעס זענען ווייטער געבליבן.

== היסטארישע געביידעס און איבערבלייבענישן ==
טייל פון די פריערדיגע Queen Anne און Victorian הייזער זענען נאך געבליבן אין פליישמאנס. די הייזער דינען אלס פיזישע איבערבלייבענישן פון דער תקופה ווען פארמעגליכע אידישע משפחות האבן געבויט גרויסע זומער פארמעגנס אין דער געגנט.

דער היסטאריקער דזשאן טארן האט באשריבן פליישמאנס אלס אן ארט וואס האלט נאך א געוויסע זכר פון די אלטע קעטסקילס זומער וועלט. די פארטשעס, פאנעראמע, באל שפילן, און שווימען, וואס זענען אמאל געווען א געווענליכע טייל פונעם זומער לעבן, זענען אין פיל אנדערע קעטסקילס ערטער כמעט אינגאנצן פארשוואונדן. אין פליישמאנס זענען אבער געבליבן איבערבלייבענישן פון דער אלטער תקופה וואס העלפן אפהיטן דעם זכר פון יענער וועלט.&lt;ref&gt;[https://www.thereportergroup.org/features/small-town-judaism-fleischmanns-ny-part-i-385572 Bill Simons, &quot;Small-Town Judaism: Fleischmanns, NY, Part I&quot;, The Reporter Group]&lt;/ref&gt;

== אקטיווע אידישע און חסידישע זומער קהילה ==
כאטש דער אלטער גרויסער ריזארט סיסטעם איז שטארק פארקלענערט געווארן, האט פליישמאנס נישט אינגאנצן פארלוירן איר אידישן זומער כאראקטער. דער ארט ציט נאך אלץ אן אידישע משפחות און זומער איינוואוינער, אריינגערעכנט פרומע און חסידישע אידן.

איינע פון די וויכטיגסטע איבערבלייבענישן פון דער אלטער אידישער זומער ריזארט תקופה איז '''Oppenheimer's Regis Hotel'''. בשעת א גרויסער טייל פון די היסטארישע האטעלן אין די קעטסקילס זענען פארמאכט געווארן, פארברענט געווארן אדער פארוואנדלט געווארן פאר אנדערע צוועקן, האט דער האטעל ווייטער געדינט א אידישע קליענטעל.

דער האטעל דינט בעיקר א פרומע און חסידישע באפעלקערונג אין די זומער חדשים און פארבינדט אזוי די היסטארישע אידישע רעזארט טראדיציע מיט דער היינטיגער ארטאדאקסישער זומער מיגראציע. דער האטעל שטעלט צו כשרע מאכלים און איינקווארטירונג פאר אידישע געסט.

די פארזעצונג פון כשרע איינקווארטירונג אין פליישמאנס איז באזונדערס באדייטנד צוליב דעם וואס פילע פון די אלטע קעטסקיל האטעלן האבן מער נישט עקזיסטירט. דער Regis Hotel איז דערפאר איינע פון די פיזישע און עקאנאמישע פארבינדונגען צווישן דער אלטער און דער היינטיגער אידישער זומער וועלט.

== די היינטיגע באפעלקערונג ==
אין די לעצטע צענדליגער יארן האט פליישמאנס דורכגעמאכט א שטארקע דעמאגראפישע טויש. נאך דעם אונטערגאנג פון דער גרויסער קעטסקיל ריזארט תקופה איז די צאל גאנץ יאריגע איינוואוינער שטארק געפאלן. לויט דער צענזוס פון 2020 האבן געוואוינט אין פליישמאנס 210 גאנץ יאריגע איינוואוינער. אין די זומער חדשים איז אבער די באפעלקערונג פיל גרעסער צוליב די פילע צייטווייליגע איינוואוינער און זומער געסט.

אין די לעצטע יארן האט זיך דער אידישער כאראקטער פון פליישמאנס ווייטער געטוישט. צוזאמען מיט די אלטע יאריגע אידישע איינוואוינער און די קהילה ארום קאנגרעגאציע בני ישראל, איז אויפגעקומען א גרעסערע חסידישע און ארטאדאקסישע זומער באפעלקערונג. בפרט זענען אנגעקומען משפחות פון [[וויליאמסבורג, ברוקלין|וויליאמסבורג]] און אנדערע געגנטן פון ניו יארק און ניו דזשערסי, וואס פארמאגן הייזער און פארברענגען די זומער חדשים אין פליישמאנס.

די אנטוויקלונג האט געשאפן א מצב וואס איז אנדערש פון דער פריערדיגער תקופה. אין די ערשטע יארן פון דער אידישער זומער קאלאניע זענען פארמעגליכע אידן פון ניו יארק און אנדערע אמעריקאנער שטעט געקומען קיין פליישמאנס און געבויט גרויסע זומער הייזער. אין די היינטיגע צייטן קומען אויך פילע ארטאדאקסישע און חסידישע משפחות פאר א קאנצענטרירטן זומער לעבן, מיט אייגענע בתי מדרשים, געשעפטן און אנדערע קהלישע איינריכטונגען.

== קאנגרעגאציע בני ישראל אין די היינטיגע צייטן ==
'''קאנגרעגאציע בני ישראל''' אויף Wagner Avenue איז געבליבן איינע פון די וויכטיגסטע היסטארישע אידישע מוסדות אין פליישמאנס. די שול איז ארגאניזירט געווארן אין דער תקופה ווען די אידישע באפעלקערונג פון פליישמאנס איז געווען אין שטארקן וואוקס, און איר היסטארישער בנין איז פארבונדן מיט דער אידישער פויערישער און געשעפטליכער קהילה פון די ערשטע צענדליגער יארן פונעם 20סטן יארהונדערט.

דעם 21סטן נאוועמבער 2002 (כסלו ה'תשס&quot;ג) איז קאנגרעגאציע בני ישראל אפיציעל אריינגענומען געווארן אינעם '''National Register of Historic Places''' אונטער דער נומער 02001396. די שול איז איינע פון די באקאנטע היסטארישע אידישע געביידעס אין דעלאווער קאונטי און ווערט אפט דערמאנט אלס דער איינציגער היסטארישער שול אין דעם קאונטי וואס איז אריינגערעכנט אינעם נאציאנאלן רעגיסטער.

דער בנין איז א ביישפיל פון דער פריערדיגער אידישער קהילה אין די קעטסקילס. זיין היסטארישע באדייט שטאמט סיי פון דער ארכיטעקטור און סיי פון די מענטשן וואס האבן עס אויפגעשטעלט. צווישן די ערשטע מיטגלידער זענען געווען אידישע פויערים, סוחרים און האטעל אייגנטימער, וואס האבן געשאפן א גרויסן טייל פונעם עקאנאמישן לעבן פון פליישמאנס.

מיט דער צייט האט די קאנגרעגאציע דורכגעמאכט א טויש אין איר רעליגיעזן און קהלישן כאראקטער. פון אירע פריערדיגע ארטאדאקסישע ווארצלען איז זי שפעטער געווארן פארבונדן מיט דער קאנסערוואטיווער אידישער קהילה. אין די היינטיגע צייטן דינט זי סיי די גאנץ יאריגע איינוואוינער און סיי די צייטווייליגע זומער באפעלקערונג.

== די ספינקא חסידישע קהילה ==
אין די לעצטע יארן האט זיך אין פליישמאנס אנטוויקלט א נייע חסידישע קהילה, וואס איז פארבונדן מיט '''[[ספינקא (הויף)|ספינקא חסידות]]''' און מיטן רבי'ן '''רבי [[אביש הורוויץ]]''', וואס איז פארבונדן מיט די ספינקא קהילה אין וויליאמסבורג.

אנהייבנדיג בערך אין 2018 האט מען אנגעהויבן צו זען א מערקבארע וואוקס אין דער צאל ספינקא חסידישע משפחות וואס האבן געקויפט הייזער און אנדערע פארמעגנס אין פליישמאנס. א טייל פון די פארמעגנס זענען גענוצט געווארן אלס זומער הייזער, בשעת אנדערע האבן געדינט פאר קהלישע צוועקן.

די נייע חסידישע באפעלקערונג האט זיך צוזאמענגעשטעלט אין א קאנצענטרירטער געגנט. איינע פון די גרופעס פון געביידעס ווערט אין לאקאלע באריכטן באצייכנט אלס דער &quot;ספינקא קאמפאונד&quot;. דער קאמפאונד נעמט אריין הייזער באנגעלויס און א בית מדרש און דינט אלס א צענטער פאר די משפחות וואס קומען קיין פליישמאנס אין די זומער חדשים.

די אנטוויקלונג איז א היינטיגע פארזעצונג פון א מוסטער וואס איז שוין געווען באקאנט אין דער פריערדיגער געשיכטע פון פליישמאנס, ווען א פארמעגליכע אידישע משפחה האט געקויפט א צאל הייזער און מיט דער צייט צוגעצויגן נאך משפחות. דער חילוק איז אז די היינטיגע קהילה איז מער קאנצענטרירט ארום א חסידישן בית מדרש און א געוויסן קהילתישן צוזאמענהאלט.

רבי אביש הורוויץ האט אין די לעצטע יארן געשפילט א הויפט ראלע אין דער אנטוויקלונג פון דער קהילה. די קהילה ווערט באטראכט אלס א טייל פון דער ברייטערער וואוקס פון ארטאדאקסישע און חסידישע זומער קהילות אין די קעטסקיל בערג.

== אביגדור מענדלאוויטש ==
באזינדער פון די ספינקע קהלה ווערן אסאך געביידעס אויך געקויפט דורך '''אביגדור מענדלאוויטש'''.

לויט באריכטן פון 2023 זענען בערך 20 פארמעגנס אין פליישמאנס פארבונדן מיט מענדלאוויטש און זיין זון, אונטער פארשידענע קארפאראציעס און LLC נעמען. די פארמעגנס האבן אריינגערעכנט הייזער און געביידעס וואס זענען גענוצט געווארן אלס האטעלס בעקר דורך חסידים.

דער וואוקס פון די נייע קהילה האט געהאט א באמערקבארן ווירקונג אויפ'ן לאקאלן פאליטישן לעבן. צווישן בערך 2018 און 2023 איז די צאל מענטשן וואס זענען רעגיסטרירט געווארן צו שטימען אין די לאקאלע וואלן געשטיגן מיט בערך העלפט. די וואוקס איז אין באריכטן פארבונדן געווארן מיט די אנקום פון ספינקא חסידישע זומער איינוואוינער.

== די וואלן און די פראגע פון וואוינארט ==
די וואוקס פון דער צייטווייליגער חסידישער באפעלקערונג האט געברענגט צו א רייע מחלוקת איבער שטימען אין די לאקאלע וואלן. טייל פון די אלטע יאריגע איינוואוינער האבן געפרעגט צי מענטשן וואס פארברענגען בלויז א טייל פונעם יאר אין פליישמאנס זאלן קענען רעגיסטרירן זייער וואוינארט דארט און שטימען אין די דארף וואלן.

אין 2022 און 2023 זענען פארגעקומען קלאגעס און געריכטליכע פארהאנדלונגען איבער די בארעכטיגונג פון געוויסע שטימען, בפרט שטימען וואס זענען אריינגעגעבן געווארן דורך וויילער וואס האבן גענוצט זייערע צייטווייליגע הייזער אין פליישמאנס אלס זייער וואוינארט.

די קלאגעס האבן אויך אריינגעברענגט די פראגע וויאזוי ניו יארק סטעיט דעפינירט וואוינארט פאר שטימען. לויט דער געזעץ דארף א מענטש מיט מער ווי איין וואוינארט אויסקלייבן איין פלאץ אלס זיין הויפט וואוינארט פאר וואלן. א מענטש קען אבער פאררעכנט ווערן אלס איינוואוינער פון א פלאץ אפילו אויב ער איז נישט דארט א גאנץ יאר, אויב דאס איז זיין פעסטער הויפט היים און ער האט דעם באזונדערן ציל צוריקצוקומען אהין.

אין א געריכטליכן באשלוס אין 2023 איז באשטעטיגט געווארן די רעגיסטראציעס פון א גרופע ספינקא איינוואוינער. דער געריכט האט אנגענומען אז די מענטשן האבן געהאט אן אמת'ע פארבינדונג מיט פליישמאנס און האבן געהאט דעם פלאן צוריקצוקומען יעדן זומער. דער באשלוס איז שפעטער באשטעטיגט געווארן אויפ'ן אפעלאט געריכט שטאפל.

די געריכטליכע דעבאטע האט דערפאר נישט בלויז געהאנדלט וועגן פאליטיק, נאר אויך וועגן דער פראגע וואס עס מיינט צו זיין אן איינוואוינער אין א זומער קהילה, וואו א גרויסער טייל פון דער באפעלקערונג פארברענגט בלויז עטליכע חדשים אין יאר.

== די לאקאלע פאליטישע טוישן ==
די נייע שטימען האבן געשאפן א טויש אין דער לאקאלער רעגירונג. לויט באריכטן פון 2023 האבן באאמטע וואס זענען געשטיצט געווארן דורך מענטשן פון דער ספינקא קהילה באקומען א גרויסן צאל absentee ballots, און די נייע פארשטייער האבן מיט דער צייט באקומען א מערהייט אין דער דארף רעגירונג.

די אנטוויקלונג האט פאראורזאכט א שטארקע דעבאטע צווישן די לאנגיאריגע איינוואוינער און די נייע צייטווייליגע באפעלקערונג. די אלטע איינוואוינער האבן געקלערט אז די קהילה זאל ווערן געפירט לויט די באדערפענישן פון די גאנץ יאריגע באפעלקערונג, בשעת די נייע חסידישע איינוואוינער האבן באטאנט זייער פארבינדונג מיט פליישמאנס און זייער רעכט צו אנטיילנעמען אין די לאקאלע וואלן.

די מחלוקת האט אויך אריינגערעכנט קלאגעס וועגן קאנדידאטן און absentee ballots. טייל לאקאלע איינוואוינער האבן באשולדיגט די חסידישע קהילה אין פאליטישער צוזאמענשטימונג, בשעת חסידישע פארשטייער און זייערע שטיצער האבן פארווארפן די באשולדיגונגען און באטאנט זייער לעגאלע רעכט צו שטימען.

אין די באריכטן איבער דער מחלוקת ווערן אויך דערמאנט באשולדיגונגען פון אנטיסעמיטיזם. די באשולדיגונגען זענען געווארן טייל פון דער ברייטערער דעבאטע, אבער די טענות פון די פארשידענע זייטן זענען נישט אלע באשטעטיגט געווארן דורך די געריכטן.

== דער ענין פון דער פאבליק שווים באסיין ==
א צווייטער ענין וואס האט ארויסגעוויזן די קולטורעלע חילוקים צווישן די פארשידענע גרופעס איז געווען דער באנוץ פון דער פאבליק שווים באסיין.

אין אפריל 2022 האט א מיטגליד פון דער דארף באורד פארגעשלאגן באזונדערע שעות פאר מענער און פרויען ביים פאבליק שווים באסיין. דער פארשלאג האט פאראורזאכט קעגנערשאפט צווישן טייל פון די לאנגיאריגע איינוואוינער, וואס האבן נישט געוואלט טוישן דעם פריערדיגן אופן פון באנוץ אינעם פאבליק פארק.

דער ענין איז געווארן א ביישפיל פון די ברייטערע קולטורעלע פראגעס וואס זענען אויפגעקומען ווען די חסידישע זומער באפעלקערונג איז געווארן גרעסער. די חילוקים האבן זיך נישט בלויז געדרייט ארום רעליגיע, נאר אויך ארום דעם פראקטישן לעבן אין א קליין דארף, אריינגערעכנט קהלישע איינריכטונגען, זומער רעגולאציעס און לאקאלע רעגירונג.

== קאראנע מגיפה און די זומער קהילה ==
אין זומער 2020 (תמוז און אב ה'תש&quot;פ) האט די קאראנע מגיפה א באזונדערן השפעה געהאט אויף פליישמאנס. די דארף האט, ווי אנדערע קעטסקיל קהילות, געדארפט דורכפירן פובליק געזונט רעגולאציעס אין א צייט ווען טויזנטער צייטווייליגע מענטשן האבן זיך געגרייט צו קומען פאר די זומער.

די לאקאלע רעגירונג האט דורכגעפירט ענפארסמענט אקציעס קעגן פארשידענע זומער מוסדות און געשעפטן, אריינגערעכנט האטעלן, קעמפס און ישיבות. טייל פון די אקציעס האבן גורם געווען פארמאכונגען און קאנפליקטן מיט מענטשן פון דער צייטווייליגער חסידישער באפעלקערונג.

דער דעמאלטדיגער מעיאר פרעד וואלער האט פארטיידיגט די אקציעס אלס א טייל פון דער אחריות צו היטן די פובליק געזונט. קעגנער פון די אקציעס האבן אים באשולדיגט אין אנטיסעמיטיזם. וואלער האט פארווארפן די באשולדיגונגען און האט אויך באטאנט זיין אייגענע אידישע הינטערגרונט.

די מחלוקת פון 2020 האט ארויסגעברענגט די שוין עקזיסטירנדע חילוקים צווישן די גאנץ יאריגע איינוואוינער און די צייטווייליגע זומער באפעלקערונג. די קאנפליקטן איבער געזונט רעגולאציעס זענען דערפאר געווארן פארבונדן מיט ברייטערע פראגעס וועגן לאקאלע רעגירונג, רעליגיעזע באדערפענישן און די צוקונפט פון פליישמאנס.&lt;ref&gt;[https://www.thereportergroup.org/features/small-town-judaism-fleischmanns-ny-part-i-385572 Bill Simons, &quot;Small-Town Judaism: Fleischmanns, NY, Part I&quot;, The Reporter Group]&lt;/ref&gt;

== חזן שי סימאנסאן און דער זומער סעזאן ==
קאנגרעגאציע בני ישראל האט אין די לעצטע יארן ווייטער געהאלטן א באזונדערן זומער פראגראם. א הויפט פיגור אין דער היינטיגער קהילה איז '''חזן שי סימאנסאן''', וואס דינט אלס חזן און קהילתישער פירער.

דעם 20סטן יוני 2025 (כ&quot;ב סיון ה'תשפ&quot;ה) האט די קאנגרעגאציע אנגעהויבן איר זומער סעזאן. פון דעם ערשטן שבת ביז נאך די ימים טובים האט די קהילה געפירט שבת תפילות, קידוש און אנדערע קהלישע פראגראמען.

די זומער פראגראם איז נישט באגרעניצט צו תפילות. די קהילה האט אויך ארגאניזירט עברית קלאסן, פילם פראגראמען, חלה באקן און פארשידענע קהלישע אונטערנעמונגען און געלט זאמלונגען. די אקטיוויטעטן ווערן דורכגעפירט אין א סעזאנישער פארנעם, ווען דער בנין און די קהילה ווערן ספעציעל אקטיוו אין די זומער חדשים.

צוליב דעם מוסטער ווערט קאנגרעגאציע בני ישראל אין היינטיגע באריכטן פארגליכן מיט דער פיקטיווער שטאט בריגאדון, וואס וועקט זיך אויף יעדעס יאר פאר א קורצע תקופה. אין פליישמאנס ווערט אבער דער סעזאנישער קהילה לעבן געבויט אויף א היסטארישער קהילה וואס האט שוין עקזיסטירט פאר מער ווי הונדערט יאר.

== דער היסטארישער וועג צייכן ==
דעם 13טן יוני 2021 (ג' תמוז ה'תשפ&quot;א) איז ביי קאנגרעגאציע בני ישראל אנטפלעקט געווארן א אפיציעלער היסטארישער וועג צייכן. בערך 100 מענטשן, אריינגערעכנט מיטגלידער פון דער קהילה, פריינט און לאקאלע באאמטע, האבן זיך פארזאמלט ביי דער שול פאר דער צערעמאניע.

דער צייכן דערמאנט די געשיכטע פון דער קאנגרעגאציע און אירע פארבינדונגען מיט די אידישע פויערים און ביזנעסלייט פון פליישמאנס און די ארומיגע קעטסקיל געגנט. די צערעמאניע האט אויך געדינט אלס א וועג צו באהיטן דעם זכר פון דער אלטער אידישער קהילה, אין א צייט ווען א גרויסער טייל פון די היסטארישע אידישע ריזארט וועלט איז שוין פארשוואונדן.

די אנטפלעקונג פון דעם צייכן איז געווען א טייל פון דער ברייטערער באמיאונג צו אפהיטן די היסטאריע פון קאנגרעגאציע בני ישראל און פון דער אידישער באפעלקערונג וואס האט געהאלפן אויפבויען פליישמאנס.

== אידישע און חסידישע פארזעצונג ==
די צוויי הויפט אידישע קהילות אין היינטיגן פליישמאנס רעפרעזענטירן צוויי פארשידענע היסטארישע פארזעצונגען פון דער זעלבער אידישער זומער טראדיציע.

קאנגרעגאציע בני ישראל שטאמט פון די פריערדיגע אידישע פויערים, סוחרים און פארמעגליכע זומער איינוואוינער וואס האבן אויפגעשטעלט די קהילה אין די 1910ער און 1920ער יארן. איר היינטיגע קהילה האט א מער עגאליטערישן און קאנזערוואטיוון כאראקטער און דינט בעיקר די היסטארישע און לאקאלע אידישע קהילה צוזאמען מיט זומער געסט.

די ספינקא קהילה רעפרעזענטירט א נייערע כוואליע פון ארטאדאקסישע און חסידישע זומער באפעלקערונג. זי האט אירע אייגענע בתי מדרשים, מגורים און קהלישע איינריכטונגען און איז שטארק פארבונדן מיט וויליאמסבורג.

צוזאמען האבן די צוויי קהילות געהאלטן פליישמאנס אלס א באדייטנדן אידישן זומער ארט, כאטש דער כאראקטער פון דער אידישער באפעלקערונג האט זיך שטארק געטוישט במשך פון די יארן.

== עמערדזשענסי און זיכערהייט ==
די גרעסערע חסידישע זומער באפעלקערונג איז אויך פארבונדן מיט רעגיאנאלע זיכערהייט און עמערדזשענסי סערוויסעס. אין די זומער חדשים זענען אין די קעטסקיל געגנט אקטיוו פארשידענע אידישע זיכערהייט און מעדיצינישע הילף נעטווארקס, אריינגערעכנט די קעטסקילס [[חברה הצלה|הצלה]].

די נעטווארקס דינען די פילע אידישע און חסידישע זומער געסט וואס קומען אין די קעטסקילבערג און צושטעלן עמערדזשענסי הילף ווען עס פעלט אויס. זייער אקטיוויטעט איז א טייל פון דער ברייטערער אינטעגראציע פון דער חסידישער זומער באפעלקערונג אין די לאקאלע קעטסקילאינפראסטרוקטור.

== קאפלאן פארם און דער היסטארישער זכר ==
די פארבינדונג צווישן דער אלטער אידישער קהילה און דער היינטיגער פליישמאנס ווערט אויך אפגעהיט דורך די קאפלאן משפחה.

ישראל און לאה קאפלאן האבן אין 1912 אויפגעשטעלט זייער פארם אין דער געגנט. די פארם איז געווען א טייל פון דער אידישער פויערישער אנטוויקלונג פון פליישמאנס און איז שפעטער אויך פארבונדן געווארן מיט דער זומער טוריזם, אריינגערעכנט דעם Sunnyview Hotel וואס ישראל קאפלאן האט אויפגעשטעלט.

אין אויגוסט 2022 (אב און אלול ה'תשפ&quot;ב) האבן די נאכפאלגערס פון ישראל און לאה קאפלאן אפגעצייכנט דעם 110סטן יארטאג פון דער גרינדונג פון Kaplan's Farm. א טייל פון דער אריגינעלער לאנד פארמאגט נאך אלץ בערך 100 עיקערס אין דער פליישמאנס געגנט און ווערט באטראכט דורך די משפחה אלס א וויכטיגער היסטארישער אנקערן.

דער קאפלאן פארם דינט אזוי אלס א ביישפיל פון דער פארזעצונג פון דער אידישער אנוועזנהייט אין פליישמאנס: פון די ערשטע פויערים פון מזרח אייראפע ביז די היינטיגע זומער איינוואוינער.

== דעמאגראפישע טויש און די צוקונפט פון פליישמאנס ==
די היינטיגע געשיכטע פון פליישמאנס ווערט שטארק באאיינפלוסט דורך דעם קעגנזאץ צווישן א קליינער גאנץ יאריגע באפעלקערונג און א פיל גרעסערע זומער באפעלקערונג. די 2020 צענזוס האט געציילט 210 איינוואוינער, אבער אין די זומער חדשים וואקסט די צאל מענטשן צוליב די פילע צייטווייליגע איינוואוינער.

דער נייעם חסידישן וואוקס האט געברענגט א נייע עקאנאמישע און פאליטישע אויסשטעל. נייע איינוואוינער קויפן פארמעגנס, באנוצן לאקאלע געשעפטן און אנטיילנעמען אין די לאקאלע וואלן. אין דער זעלבער צייט האבן די אלטע איינוואוינער ארויסגעברענגט זארגן איבער דער ריכטונג פון דער דארף רעגירונג און איבער די מעגליכע טוישן אין דעם כאראקטער פון דער קהילה.

די דעבאטע איז דערפאר א טייל פון א גרעסערן פראגע וואס עקזיסטירט אין פילע קליינע קעטסקיל שטעטלעך: וויאזוי זאל א פלאץ באלאנסירן די אינטערעסן פון די גאנץ יאריגע איינוואוינער מיט א גרויסער צייטווייליגער באפעלקערונג, בפרט ווען די צייטווייליגע איינוואוינער פארמאגן הייזער, צאלן שטייערן און קענען האבן א לעגאלן רעכט צו אנטיילנעמען אין די לאקאלע רעגירונג.

== היסטארישע פארזעצונג ==
פליישמאנס איז אין איר היינטיגן צושטאנד א קאמבינאציע פון עטליכע היסטארישע תקופות. דער דארף איז אנגעהויבן געווארן אין די 19טן יארהונדערט אלס א פארמעגליכע אידישע זומער קאלאניע. אין דער ערשטער העלפט פונעם 20סטן יארהונדערט איז זי געווארן א וויכטיגער אידישער ריזארט און ביזנעס צענטער. נאך דעם אונטערגאנג פון דער בארשט בעלט איז די צאל גאנץ יאריגע איינוואוינער שטארק געפאלן, אבער די אידישע אנוועזנהייט איז נישט אינגאנצן פארשוואונדן.

די היינטיגע קאנגרעגאציע בני ישראל האלט אן דעם זכר פון דער פריערדיגער קהילה, בשעת די ספינקא קהילה רעפרעזענטירט א נייע כוואליע פון חסידישע זומער באפעלקערונג. Oppenheimer's Regis Hotel האלט אן די טראדיציע פון כשרע איינקווארטירונג, און די קאפלאן פארם און אנדערע היסטארישע פלעצער האלטן אן דעם זכר פון די אידישע ביזנעסלייט וואס האבן געהאלפן אויפבויען דעם דארף.

דערפאר איז פליישמאנס א ביישפיל פון א קעטסקיל דארף וואס האט דורכגעמאכט א שטארקע דעמאגראפישע און עקאנאמישע טויש, אבער האט ווייטער פארמאגט א באדייטנדע אידישע אנוועזנהייט. די היינטיגע קהילה איז אנדערש פון די קהילה פון די 19טן און 20סטן יארהונדערט, אבער זי פארזעצט אין א געוויסן זין די זעלבע זומער טראדיציע וואס האט געמאכט פליישמאנס באקאנט פאר מער ווי הונדערט יאר.

== היינטיגע וויכטיגע פערזענליכקייטן ==

* '''רבי אביש הורוויץ''' — רבי און קהילתישער פירער פון דער ספינקא קהילה, וואס איז פארבונדן מיט וויליאמסבורג און מיט דער היינטיגער חסידישער זומער קהילה אין פליישמאנס.
* '''חזן שי סימאנסאן''' — חזן און קהילתישער פירער פון קאנגרעגאציע בני ישראל, וואס פירט די זומער תפילות און קהלישע פראגראמען.
* '''אבגדור מענדלאוויטש''' — ריעל עסטעיט דעוועלאפער מיט א צאל פארמעגנס אין פליישמאנס.

== וועבלינקען ==
* אפיציעלע וועבזייטל: http://www.fleischmannsny.com/

== וויכטיגע יארן ==

* '''1837 (ה'תקצ&quot;ז)''' — דזשאזעף זעליגמאן, א איד פון באוואריע, קומט אן קיין אמעריקע אין עלטער פון 18 יאר.
* '''1877 (ה'תרל&quot;ז)''' — זעליגמאן ווערט אפגעזאגט אינעם Grand Union Hotel אין סאראטאגא ספרינגס צוליב זיין אידישן אפשטאם, א פאל וואס ווערט א ברייט באריכטעטע ביישפיל פון אנטיסעמיטיזם אין אמעריקאנער ריזארטן.
* '''1883 (ט&quot;ו אייר ה'תרמ&quot;ג)''' — טשארלס פליישמאן קויפט 60 עיקערס אין גריפין קארנערס און הייבט אן אויפצושטעלן זיין זומער פארמעגן.
* '''1897 (ו' אב ה'תרנ&quot;ז)''' — דער ''Delaware Gazette'' באצייכנט פליישמאנס אלס דער &quot;Newport of the Catskills&quot;.
* '''1905 (שבט און אדר א' ה'תרס&quot;ה)''' — דער ''Brooklyn Daily Eagle'' באשרייבט די פארמעגליכע הייזער פון פליישמאנס אלס צווישן די שענסטע אין די קעטסקילס.
* '''18טן אויגוסט 1905 (י&quot;ז אב ה'תרס&quot;ה)''' — מער ווי 200 זומער געסט קומען צו שבת תפילות אין Hotel Switzerland.
* '''5טן אויגוסט 1906 (י&quot;ד אב ה'תרס&quot;ו)''' — אין פליישמאנס ווערט געהאלטן א גרויסע צדקה אונטערנעמונג פאר דער Hebrew Orphans Asylum.
* '''1913 (ה'תרע&quot;ג)''' — דער פאראייניגטער דארף ווערט אינקארפארירט אונטער'ן נאמען פליישמאנס.
* '''1918 (ה'תרע&quot;ח)''' — די היסטארישע רעקארדס פון קאנגרעגאציע בני ישראל שטעלן די גרינדונג פון דער שול אין דעם יאר.
* '''1919 (ה'תרע&quot;ט)''' — געלט ווערט געזאמלט פארן בנין פון קאנגרעגאציע בני ישראל.
* '''1920 (ה'תר&quot;פ)''' — קאנגרעגאציע בני ישראל ווערט ארגאניזירט און די קהילה פארבינדט זיך מיט איר 1920ער קאנסטיטוציע און תקנות.
* '''1922 (ה'תרפ&quot;ב)''' — צייטונגען באשרייבן פליישמאנס אלס א וואוקסנדע און וויכטיגע ריזארט שטאט; Felberbaum's Bakery פראדוצירט אין זומער ארום 10,000 ברויטן א טאג.
* '''1928 (ה'תרפ&quot;ח)''' — Mountain Casino פארברענט, און מאקס זילבערמאן אויפשטעלט דעם Maxbuilt Theater.
* '''1930ער יארן (ה'תר&quot;צ ביז ה'תרצ&quot;ט)''' — די זומער באפעלקערונג פון די האטעלן און פענסיעס דערגרייכט בערך 10,000 אין יולי.
* '''1932 (ה'תרצ&quot;ב)''' — Sunnyview Hotel פארברענט.
* '''שפעטע 1950ער יארן (ה'תשי&quot;ח און ווייטער)''' — די גרויסע תקופה פון די אידישע זומער ריזארטן הייבט אן שטארק אונטערצוגיין.
* '''2020 (תמוז און אב ה'תש&quot;פ)''' — קאנפליקטן איבער קאראנע געזונט רעגולאציעס ברענגען צו א שארפער מחלוקת צווישן לאקאלע אויטאריטעטן און טייל פון די פרומע זומער ביזנעס קהילה.
* '''13טן יוני 2021 (ג' תמוז ה'תשפ&quot;א)''' — היסטארישע וועג שילד ווערט אנטפלעקט ביים קאנגרעגאציע בני ישראל.

== וויכטיגע היינטיגע יארן ==

* '''21סטן נאוועמבער 2002 (ז&quot;ז כסלו ה'תשס&quot;ג)''' — קאנגרעגאציע בני ישראל ווערט אריינגערעכנט אינעם National Register of Historic Places.
* '''2018 ביז 2023 (ה'תשע&quot;ח ביז ה'תשפ&quot;ג)''' — די ספינקא חסידישע אנוועזנהייט אין פליישמאנס וואקסט, מיט א באמערקבארן וואוקס אין פארמעגן און שטימער רעגיסטראציעס.
* '''2020 (תמוז און אב ה'תש&quot;פ)''' — קאנפליקטן איבער קאראנע געזונט רעגולאציעס ברענגען צו מחלוקות צווישן לאקאלע באאמטע און טייל פון דער חסידישער זומער קהילה.
* '''13טן יוני 2021 (ג' תמוז ה'תשפ&quot;א)''' — היסטארישער וועג צייכן ווערט אנטפלעקט ביי קאנגרעגאציע בני ישראל.
* '''אויגוסט 2022 (אב און אלול ה'תשפ&quot;ב)''' — נאכפאלגערס פון ישראל און לאה קאפלאן אפצייכענען דעם 110סטן יארטאג פון Kaplan's Farm.
* '''2023 (ה'תשפ&quot;ג)''' — געריכטן באשטעטיגן די רעגיסטראציעס פון טייל צייטווייליגע ספינקא איינוואוינער פאר לאקאלע וואלן, באזירט אויף זייער פארבינדונג מיט זייערע צייטווייליגע הייזער און זייער כוונה צוריקצוקומען יעדן זומער.
* '''20סטן יוני 2025 (כ&quot;ב סיון ה'תשפ&quot;ה)''' — קאנגרעגאציע בני ישראל הייבט אן איר זומער סעזאן מיט שבת תפילות, עברית קלאסן און אנדערע קהלישע פראגראמען.

== רעפערענצן ==
&lt;references /&gt;
{{רעפערענצן}}
*

[[קאַטעגאָריע:שטעטלעך אין די פאראייניגטע שטאטן]]
[[קאַטעגאָריע:ניו יארק]]</text>
      <sha1>n7dw08f0gl7jdklntl0g6y12zihp5r4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>602196</id>
      <parentid>602195</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T19:07:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <origin>602196</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="83607" sha1="ttheir6pqpgbw0l6cj7jfdpq4glcflm" xml:space="preserve">{{באצירק}}{{אינפובאקס שטאט|נאמען=פליישמאנס|אריגינעלער נאמען=Village of Fleischmanns|אנדערע נעמען=גריפין קארנערס, גריפינס קארנער|לאנד=פאראייניגטע שטאטן|שטאט=ניו יארק|קאונטי=דעלאווער קאונטי|טאון=מידלטאון|ראיאן=מערב קאצקיל בערג|געגרינדעט=1883|פאראייניגט=1913|באפעלקערונג=בערך 350|הייך=}}

'''פליישמאנס''' (ענגליש: ''Fleischmanns'') איז א קליין אינקארפארירטע דארף אין [[דעלאווער קאונטי, ניו יארק|דעלאווער קאונטי]], [[ניו יארק]], אין די מערב [[קעטסקילס]] בערג. דאס דארף געפינט זיך אינערהאלב דער טאון [[מידלטאון, דעלאווער קאונטי|מידלטאון]], און איז באקאנט פאר איר לאנגע געשיכטע אלס א אידישער זומער ארט און אלס איינע פון די פריע צענטערן פון דער אידישער קעטסקילס זומער קולטור. דער ארט איז אמאל באקאנט געווען אלס '''גריפין קארנערס''' און '''גריפינס קארנער''', ביז דער פליישמאן פאמיליע און אנדערע אידישע פאמיליעס האבן אנגעהויבן אויפצובויען דארט א פארמעגליכע זומער קאלאניע אין די 1880ער יארן. אין 1913 איז דער דארף אפיציעל אינקארפארירט געווארן אונטערן נאמען פליישמאנס.

די אנטוויקלונג פון פליישמאנס איז שטארק פארבונדן מיט דער געשיכטע פון אידן אין אמעריקע, בפרט מיט דער אפגעזונדערטער וועלט פון אידישע זומער [[רעזארט|רעזארטן]] אין די קעטסקילס בערג. אין א צייט ווען אידישע פאמיליעס האבן אפט געטראפן אנטיסעמיטישע באגרעניצונגען אין די גרויסע אמעריקאנער רעזארטן, האט פליישמאנס זיך אנטוויקלט אלס א פלאץ וואו אידישע פאמיליעס האבן געקענט פארברענגען דעם זומער אין א סביבה מיט אייגענע הייזער, האטעלן, געשעפטן און אנדערע איינריכטונגען. דער ארט איז דערפאר געווארן איינע פון די פריע פארגייער פון דעם וואס איז שפעטער באקאנט געווארן אלס דער '''[[בארשט בעלט]]'''.

אין דער ערשטער העלפט פונעם 20סטן יארהונדערט האט פליישמאנס געזעהן איר גרעסטן אויפבלי. אין די 1890ער יארן זענען דארט שוין געווען הונדערטער און שפעטער טויזנטער זומער געסט, און אין די 1930ער יארן האט די צאל מענטשן אין די האטעלן און פענסיעס אין יולי דערגרייכט בערך 10,000. אין דער תקופה זענען אויפגעשטעלט געווארן גרויסע האטעלן, פארמעגליכע זומער הייזער, געשעפטן, פארוויילונגס ערטער און אידישע מוסדות. די אידישע קהילה האט אויך געגרינדעט קאנגרעגאציע בני ישראל, וואס איז פארבונדן מיט דער אידישער געשיכטע פון פליישמאנס ביזן היינטיגן טאג.

== געאגראפיע ==
פליישמאנס געפינט זיך אין די מערב קעטסקיל בערג אין דעלאווער קאונטי, ניו יארק. דער דארף באלאנגט צו דער טאון מידלטאון און געפינט זיך ביים מערב צווייג פונעם דעלאווער טייך, נאנט צום [[שווייץ אזערע|'''שווייץ'ער אזערע''']], וואס איז מיט דער צייט געווארן א וויכטיגער צענטער פאר זומער פארוויילונג אין דער געגנט.

דער ארט איז געווען באזונדערס צוגעפאסט פאר א זומער ריזארט צוליב דער בערגיגער לאקאציע, און די קילערע לופט אין זומער. די לאקאציע האט געהאלפן צוציען משפחות פון [[ניו יארק סיטי|ניו יארק]], סינסינאטי און אנדערע שטעט, וואס האבן דארט געבויט גרויסע זומער הייזער און פארברענגען די זומער חדשים.

היינט איז פליישמאנס א קליין דארף מיט בערך 350 גאנץ יאריגע איינוואוינער, אבער אין די זומער חדשים וואקסט די צאל מענטשן צוליב דער גרויסער צאל צייטווייליגע איינוואוינער און געסט.
[[טעקע:Fleischmanns-pedestrian-bridge-10-10-2022-2.jpg|קליין|די נייע פיסגייער בריק]]

== דער נאמען און די פריע געשיכטע ==
דער ארט איז אמאל באקאנט געווען אלס '''גריפין קארנערס''' אדער '''גריפינס קארנער'''. אין די 1880ער יארן האט זיך דער ארט אנגעהויבן טוישן פון א קליינעם לאקאלן ארט צו א פלאץ פאר פארמעגליכע זומער איינוואוינער.

דער וויכטיגסטער מענטש אין דער פריער אנטוויקלונג איז געווען '''[[טשארלס לואיס פליישמאן]]''', א גרויסער ביזנעסמאן וואס איז פארבונדן געווארן מיט דער פליישמאן הייוון פירמע און מיט דער סינסינאטי רעדס. אין 1883 האט ער געקויפט 60 עיקערס לאנד אין גריפין קארנערס, מיט'ן ציל דארט אויפצושטעלן א זומער פארמעגן פאר זיין משפחה. דער קויפ איז דער יסוד געווארן פאר דער שפעטערדיקער אידישער זומער קאלאניע.
[[טעקע:Skene Memorial Library, Fleischmanns, NY.jpg|קליין|פליישמאנס לייברערי]]
טשארלס פליישמאן איז אנגעקומען קיין אמעריקע פון עסטרייך אונגארן אין 1869. אין די יארן דערנאך האט ער דורך זיין ביזנעס אין הייוון און אנדערע אינדוסטריעס צוזאמגעשטעלט א גרויס פארמעגן. די אנטוויקלונג פון זיין זומער פארמעגן אין די קעטסקילס בערג איז געווען א טייל פון דער ברייטערער אנטוויקלונג פון פארמעגליכע אידישע זומער קאלאניעס אין אמעריקע.
[[טעקע:Ulster &amp; Delaware Fleischmanns Station Freight House August 19 2021 06.jpg|קליין|די אלטע באן סטאנציע]]
[[טעקע:Maxbilt Theatre Apr 09.jpg|קליין|די היסטארשער טיאטער היינט פארשפארט]]

== אנטיסעמיטיזם און דער אויפקום פון דער זומער קאלאניע ==
א וויכטיגע היסטארישע פאקט פאר דער גרינדונג פון דער אידישער זומער קאלאניע איז געווען די אנטיסעמיטישע באהאנדלונג וואס אידן האבן אמאל באקומען אין פארשידענע אמעריקאנער פארמעגליכע ריזארטן.

א באקאנטער פאל איז געווען דער איבערלעבונג פון דזשאזעף זעליגמאן, א איד פון [[בייערן]] וואס איז אנגעקומען קיין אמעריקע אין 1837 אין עלטער פון 18 יאר. ער און זיין משפחה האבן געמאכט א גרויסן פארמעגן, צווישן אנדערע דורך קליידער פאר דער [[יוניאן ארמיי]]. שפעטער זענען זיי אויך געווען פארבונדן מיט פינאנצירונג פון דער [[פאנאמא קאנאל]].

אין זומער 1877 איז זעליגמאן מיט זיין משפחה געפארן קיין [[סאראטאגא ספרינגס, ניו יארק|סאראטאגא ספרינגס]], ניו יארק, א שטארק באקאנטער זומער ארט. זיי האבן געוואלט זיך איינקווארטירן אינעם גרענד יוניאן האטעל, וואו זיי זענען שוין אמאל געווען. דאס מאל אבער האט מען זיי אפגעזאגט צוליב זייער אידישן אפשטאם. דער פאל האט פאראורזאכט א ברייטן סקאנדאל און איז געווארן א באקאנטער ביישפיל פון דער אנטיסעמיטישער אויסשליסונג וואס האט עקזיסטירט אין טייל פון די אמעריקאנער פארמעגליכע רעזארטן.

דער זעליגמאן פאל האט געוויזן פאר אנדערע פארמעגליכע אידן אז אפילו גרויסע פארמעגנס האבן זיי נישט שטענדיג באשיצט פון אנטיסעמיטישע באגרעניצונגען. דער היסטארישער פארבינדונג צווישן די אנטיסעמיטישע דערפארונגען אין סאראטאגא און די גרינדונג פון אידישע זומער קאלאניעס אין די קעטסקילס בערג ווערט אפט דערמאנט אין דער געשיכטע פון פליישמאנס. די אנטיסעמיטישע באגרעניצונגען אין אמעריקאנער ריזארטן האבן געשאפן א שטארקן באדינג פאר דער אנטוויקלונג פון אייגענע אידישע זומער קאלאניעס.

== טשארלס פליישמאן און דער אויפבוי פון דער ריזארט ==
אין 1883 (ט&quot;ו אייר ה'תרמ&quot;ג) האט טשארלס פליישמאן געקויפט 60 עיקערס אין גריפין קארנערס. דארט האט ער אנגעהויבן אויפצובויען א גרויסן זומער פארמעגן פאר זיין משפחה. דער ציל איז געווען צו שאפן א פלאץ וואו א פארמעגליכע אידישע משפחה זאל קענען פארברענגען דעם זומער אן זיך דארפן רעכענען מיט די אנטיסעמיטישע באגרעניצונגען וואס האבן עקזיסטירט אין טייל פון די גרויסע אמעריקאנער ריזארטן.

דער פארמעגן איז באלד געווארן מער ווי בלויז א פריוואטער זומער הויז. די הצלחה פון פליישמאנס האט געצויגן אנדערע פארמעגליכע אידישע פאמיליעס, וועלכע האבן אנגעהויבן אויפצושטעלן זייערע אייגענע הייזער אין דער געגנט. אזוי האט זיך פון איין פארמעגן אנגעהויבן אנטוויקלען א גאנצע זומער קאלאניע.

אין די פריערע יארן האט די פליישמאן זומער קאלאניע פארמאגט פארשידענע פארוויילונגס און לוקסוס איינריכטונגען. צווישן זיי זענען געווען ווארעמע [[שווים באסיין|שווים]] [[שווים באסיין|באסיינען]], א פארק וואו מען האט געהאלטן הערשן, א טייך מיט פיש, א גאלף פעלד און אן אייגענעם באל טיעם מיט א יוניפארמירטן מוזיק באנד.אין דער געגנט איז אויך געווען א קונסטלעכער אזערע, באקאנט אלס '''[[שווייץ אזערע]]''', וואו די זומער געסט האבן געקענט שיפלעןן און שווימען, און אין די ווינטער חדשים האט מען דארט געשניטן אייז.

די פארמעגליכע זומער הייזער און די פארשידענע פארוויילונגס איינריכטונגען האבן געגעבן פליישמאנס דעם כאראקטער פון א פארמעגליכן זומער ריזארט. די לאקאציע איז דערפאר שפעטער באשריבן געווארן אין דער פרעסע אלס איינער פון די שענסטע זומער ערטער אין די קעטסקילס בערג.

== דער &quot;ניופארט פון די קעטסקילס&quot; ==
במשך פון די 1880ער און 1890ער יארן האבן נאך און נאך פארמעגליכע אידן געבויט זומער הייזער אין דער געגנט. אין דעם פראצעס האט דער ארט באקומען א נאמען אלס א צענטער פאר פארמעגליכע זומער ריזארטן.

דעם 4טן אויגוסט 1897 (ו' אב ה'תרנ&quot;ז) האט דער ''Delaware Gazette'' געשריבן וועגן דער שנעלער אנטוויקלונג פון דער געגנט און באצייכנט פליישמאנס אלס דער '''&quot;Newport of the Catskills&quot;'''. דער אויסדרוק האט פארגליכן דעם קעטסקילס ארט מיט [[ניופארט, ראוד איילענד|ניופארט]], [[ראוד איילענד]], וואס איז געווען באקאנט אלס א פארמעגליכער זומער ארט פון דער אמעריקאנער העכערער געזעלשאפט.&lt;ref&gt;[https://www.nyshistoricnewspapers.org/lccn/sn83031247/1934-12-21/ed-1/seq-2/ ''Delaware Gazette'' און היסטארישע צייטונג רעקארדס וועגן פליישמאנס]&lt;/ref&gt;

א גייד ארויסגעגעבן דורך דער ''Brooklyn Daily Eagle'' אין פעברואר 1905 (שבט אדר א' ה'תרס&quot;ה) האט באשריבן פליישמאנס אלס דער ארט מיט &quot;די שענסטע רעזידענצן וואס מען קען געפינען אין די קעטסקילס&quot;. דער באשרייבונג האט אונטערגעשטראָכן ווי ווייט דער ארט איז שוין דעמאלט אנגעקומען פון זיין פריערדיגן כאראקטער אלס גריפין קארנערס.

== די גרויסע צאל זומער געסט ==
די פארמעגליכע זומער הייזער האבן צוגעצויגן א גרויסע צאל מענטשן, און צוזאמען מיט די הייזער זענען אויפגעקומען האטעלן און פענסיעס. שוין אין 1897 האט די ''Brooklyn Daily Eagle'' געמאלדן אז אין חודש יולי זענען געווען נאנט צו 1,500 מענטשן אין די האטעלן און פענסיעס פון פליישמאנס.

אין די קומענדיגע צענדליגער יארן איז די צאל נאך שטארק געוואקסן. ביז די 1930ער יארן האט די צאל מענטשן וואס האבן זיך געפונען אין די האטעלן און פענסיעס אין יולי דערגרייכט בערך 10,000. אין 1912 זענען שוין געווען ארום 60 האטעלן און גאסט הייזער אין דער געגנט, און אין די קומענדיגע יארן איז די צאל נאך געוואקסן צו מער ווי 100.

די שנעלע וואוקס האט געמאכט פליישמאנס פאר א וויכטיגן עקאנאמישן צענטער. די פילע זומער געסט האבן געדארפט עסן, איינקויפן, פארברענגען און זיך פארן, און דאס האט געגעבן פאר לאקאלע אידישע ביזנעסלייט א גרויסע געלעגנהייט צו פארדינען.

== אידישע ביזנעסלייט און מיגראציע ==
די ערשטע פארמעגליכע אידישע זומער איינוואוינער זענען בעיקר געקומען פון [[דייטשלאנד]] און אנדערע דייטש רעדנדיגע געגנטן פון [[אייראפע]], אריינגערעכנט [[בעהמען]] און [[עסטרייך אונגארישע אימפעריע|עסטרייך אונגארן]]. פילע פון זיי זענען אנגעקומען אין אמעריקע צווישן 1830 און 1880.

די דייטש אידן האבן אין אמעריקע דורכגעמאכט א שנעלע סאציאלע און עקאנאמישע אנטוויקלונג. טייל האבן אנגעהויבן אלס פעדלערס אדער קליינע סוחרים און האבן שפעטער אויפגעבויט גרויסע געשעפטן און פארמעגנס. די פארמעגליכע פאמיליעס וואס האבן זיך אין די 1880ער און 1890ער יארן באזעצט זומער אין פליישמאנס האבן געשאפן די ערשטע שיכט פון דער זומער קאלאניע.

שפעטער זענען אויך אנגעקומען אידן פון מזרח אייראפע, אריינגערעכנט פילע פון אונגארישן, רוסישע און רומענישן אפשטאם. זינט ארום 1880 האבן שווערע אנטיסעמיטישע געזעצן אין רוסלאנד און רומעניע צוגעברענגט גרויסע כוואליעס אידישע אימיגראציע קיין אמעריקע. ביז 1914 זענען מיליאנען אידן אנגעקומען, און א גרויסער טייל האט זיך באזעצט אין ניו יארק סיטי. די אימיגראנטן האבן שפעטער געשפילט א וויכטיגע ראלע אין דער עקאנאמישער אנטוויקלונג פון די קעטסקילס, אריינגערעכנט פליישמאנס.&lt;ref&gt;[https://thebaronhirschcommunity.org/fleischmanns/ Merrie Blocker, &quot;FLEISCHMANNS: A Hebrew Hamlet in the Catskills&quot;, The Baron Hirsch Jewish Farmers Community]&lt;/ref&gt;

שוין ארום 1900 זענען אידן פון מזרח אייראפע אנגעקומען אלס זומער געסט אין פליישמאנס און אין דער נאנטער מארגארעטוויל. טייל פון זיי זענען געקומען אויף זייער אייגענע חשבון, און אנדערע זענען געשיקט געווארן דורך די Baron Hirsch געשטיצטע Jewish Working Girl's Society.

== האטעלן און זומער פארוויילונג ==
די אידישע זומער קאלאניע האט זיך געבויט ארום א סיסטעם פון גרויסע האטעלן, פענסיעס, פריוואטע זומער הייזער און קלענערע געשעפטן. די האטעלן האבן געדינט סיי פאר די פארמעגליכע זומער משפחות און סיי פאר געסט וואס האבן געוואלט פארברענגען עטלעכע וואכן אין די בארג.

א באקאנטער ארט איז געווען '''Hotel Switzerland'''. אין זומער 1905 זענען מער ווי 200 זומער געסט געקומען צו שבתדיקע תפילות אינעם האטעל. די תפילות זענען געפירט געווארן דורך אורח רבנים פון ניו יארק סיטי און ערי, פענסילוועניע. די צאל מתפללים ווייזט אויף דעם גרויסן צאל אידישע זומער געסט וואס האבן זיך דעמאלט געפונען אין פליישמאנס.&lt;ref&gt;[https://www.nyshistoricnewspapers.org/lccn/sn83031247/1934-12-21/ed-1/seq-2/ היסטארישע צייטונג רעקארדס וועגן אידישע שבת תפילות אין Hotel Switzerland]&lt;/ref&gt;

אין 1906 איז אין פליישמאנס אויך פארגעקומען א גרויסער צדקה אונטערנעמונג פאר דער Hebrew Sheltering Guardian Society און דער Hebrew Orphans Asylum אויף Amsterdam Avenue. די אונטערנעמונג איז באריכטעט געווארן אין די געזעלשאפט זייטן פון דער ''New York Times'' און ווייזט אויף דעם סאציאלן סטאטוס פון די פארמעגליכע זומער באפעלקערונג.
[[טעקע:Congregation Bnai Israel Synagogue Apr 09.jpg|קליין|בני ישראל שול]]

== די אידישע קהילה ==
די פארגרעסערונג פון דער זומער באפעלקערונג האט געברענגט צו א שטארקער אידישער קהילה. די קהילה האט אריינגערעכנט פארמעגליכע זומער איינוואוינער, הענדלער, האטעל אייגנטימער, בעלי מלאכה, פעלד ארבייטער און אנדערע ביזנעסלייט.

אין 1920 איז אויפגעשטעלט געווארן '''קאנגרעגאציע בני ישראל''' אין פליישמאנס. אנדערע היסטארישע רעקארדס שטעלן די גרינדונג אין 1918, בשעת דער קהילה האט געהאט אירע ארגאניזאציע און בנין פאנד־אקטיוויטעטן אין די קומענדיגע יארן. א היסטאריע שילד וואס איז געשטעלט געווארן אין 2021 באצייכנט די שול אלס געגרינדעט אין 1918 דורך אידישע ארבייטער און ביזנעסלייט פון פליישמאנס און די קעטסקילס, מיט געלט פאר דער געביידע געזאמלט אין 1919.&lt;ref&gt;[https://www.thereportergroup.org/features/small-town-judaism-fleischmanns-ny-part-i-385572 Bill Simons, &quot;Small-Town Judaism: Fleischmanns, NY, Part I&quot;, The Reporter Group, 2021]&lt;/ref&gt;

די קאנגרעגאציע איז איינע פון די אלטע אידישע שולן אין די קעטסקילס. די געביידע איז א ווייסע הילצערנע געביידע מיט א בית מדרש און א היכל, און די פענצטער זענען באצירט מיט מגן דודן. די היכל האט פלאץ פאר בערך 250 מענטשן.

אין 2021 איז פאר דער שול פארגעקומען א צערעמאניע ביים אנטפלעקן א היסטארישן וועג צייכן. בערך 100 מענטשן, פריינט פון דער קהילה און פובליק באאמטע האבן זיך פארזאמלט אויף דער פארנט פון קאנגרעגאציע בני ישראל. די צערעמאניע איז פארגעקומען דעם 13טן יוני 2021 (ג' תמוז ה'תשפ&quot;א), און די פראגראם האט זיך אנגעהויבן מיט דער ברכה פון שהחיינו.

== די סוחרים און ביזנעסלייט ==
די עקאנאמיע פון פליישמאנס איז שטארק געבויט געווארן דורך אידישע סוחרים און האטעל אייגנטימער. צווישן די ערשטע מענטשן פארבונדן מיט קאנגרעגאציע בני ישראל זענען געווען בעלי געשעפטן פון קליידער, מאכלים, הויזגעזינד סחורה, בנין מאטעריאלן און האטעלן.

אין די 1920ער יארן זענען צווישן די באקאנטע האטעל אייגנטימער געווען דזשיי עדעלשטיין פון Fleischmann Mansion אויף Fleischmann Hill, די לאווי פאמיליע פון Manhattan Hotel, שמואל בערמאן פון Breezy Hill Hotel, פיל פרענקעל פון Palace Hotel, יצחק דינצין פון Hillcrest Hotel און מרת האלפערן פון Hotel Washington.

אין 1922 האבן צייטונגען באשריבן פליישמאנס אלס א &quot;boomtown&quot; און אלס איינע פון די וויכטיגסטע ריזארטן אין לאנד. די גרויסע זומער עקאנאמיע האט אויך געשאפן גרויסע געשעפטליכע פארדינסטן אין פארקויף און אין ריעל עסטעיט.

א באקאנטער ביישפיל איז געווען Felberbaum's Bakery אויף Main Street, וואס איז געווען פארבונדן מיט איינעם פון די גרינדער פון קאנגרעגאציע בני ישראל. אין זומער 1922 האט די בעקעריי פראדוצירט בערך 10,000 ברויטן א טאג.

== די האלפערן פאמיליע ==
אלבערט א. האלפערן און זיין ברודער שמעון זענען געווען צווישן די וויכטיגע אידישע סוחרים פון דער געגנט. די ברידער זענען אנגעקומען קיין אמעריקע אין 1882. אלבערט האט אין 1887 חתונה געהאט מיט בעסי גאלדמאן אין די קעטסקילס געגנט.

בעסי'ס פאטער איז געווען א קליידער סוחר אין Pine Hill, נעבן פליישמאנס, און אין 1886 האט ער אויפגעשטעלט דארט א פענסיע ארט פאר אידישע געסט. אלבערט האט אין יענע יארן געהאט א קליידער געשעפט אין סידני, ניו יארק.

אין 1888 האט שמעון האלפערן געעפנט א קליידער געשעפט אין [[מארגארעטוויל, ניו יארק|מארגארעטוויל]]. אין 1891 האבן די ברידער צוזאמען געקויפט א געביידע און פארקויפט טרוקענע סחורה, קליידער, טעפיכער, שיך און אנדערע סחורות.

ארום 1900 האבן זיי געעפנט א צווייטן געשעפט אין פליישמאנס. דער געשעפט איז שפעטער אויסגעברייטערט געווארן צו א גרויסן דעפארטמענט געשעפט, מיט'ן לאזונג &quot;The Macy of the Catskills&quot;.

אין 1918 האבן די האלפערן ברידער צוזאמען מיט מאקס זילבערמאן געעפנט נאך א געשעפט וואס האט פארקויפט מעבל, שפילצייג און בוי מאטעריאלן.

== הארי סאלאמאן ==
הארי סאלאמאן איז געווען א מיטגליד און גרינדער פון קאנגרעגאציע בני ישראל און א וויכטיגער סוחר אין פליישמאנס. ער איז געבוירן געווארן אין קיעוו און איז אנגעקומען קיין ניו יארק אין 1904 אין עלטער פון 19 יאר.

זעקס יאר נאכן אנקומען האט ער שוין געהאט א אייגענעם גראסעריי אין מאנהעטן. אין 1914 איז ער געווארן א דעמאקראטישער קאונטי קאמיטימאן. אין 1920 האט ער געקויפט א געביידע אויף Main Street אין פליישמאנס און דארט געעפנט א געשעפט.

סאלאמאן האט ווייטער געוואוינט אין פליישמאנס און האט געדינט אלס פרעזידענט פונעם שול באורד פאר 13 יאר, פון 1930 ביז 1943.

== מאקס זילבערמאן ==
מאקס זילבערמאן איז געווען איינער פון די אריגינעלע גרינדער פון קאנגרעגאציע בני ישראל און א וויכטיגער ביזנעסמאן אין פליישמאנס. ער איז אנגעקומען קיין אמעריקע אין עלטער פון 13 יאר אין 1899 און האט אין 1910 געארבעט אלס א פאפיר הענגער אין [[נארוויטש, קאנעטיקוט|נארוויטש]], [[קאנעטיקעט|קאנעטיקוט]].

אין 1913 איז ער אנגעקומען קיין פליישמאנס. ער האט דארט באלד אויפגעשטעלט א בעקעריי און דערנאך א גראסעריי. ער האט זיך אבער שפעטער מער פארנומען מיט קויפן און פארקויפן פארמעגן און אנדערע סחורות. שוין אין 1915 האט ער פארקויפט פערד אויף ליציטאציעס און ארגאניזירט פארקויפן צוזאמען מיט אנדערע ביזנעסלייט.

אין 1922 האט די ''Catskill Mountain News'' אים באצייכנט אלס א &quot;financial genius of the Catskills&quot;. אין יענעם יאר האט ער געקויפט א גאנצע בלאק ציגל געביידעס אויף Main Street, צוזאמען מיט די Delaware and Greene Creamery און א האלב טייל פון דער האלפערן געשעפט.

זילבערמאן האט במשך פון די יארן פארמאגט א גרויסע צאל פארמעגנס. ווען זיין Mountain Casino האט פארברענט אין 1928, האט ער אויפגעשטעלט דעם Maxbuilt Theater אויף Main Street. ווען דער טעאטער איז אויפגעשטעלט געווארן איז ער געווען צווישן די מער פארגעשריטענע טעאטערס אין ניו יארק.

לויט די באריכט איבער זיין פטירה, איז זילבערמאן במשך פון זיינע 41 יאר אין פליישמאנס געווארן אייגנטימער פון 87 פארמעגנס. ער איז נפטר געווארן אין 1954, און א יאר פאר זיין פטירה, אין 1953, האט ער געשאנקען די גאנצע פארב פאר דער איבערפארבונג פונעם בית החיים פארק.

== יוחנן יעקב סאמעט ==
יוחנן יעקב סאמעט איז געווען א גרינדער און טראסטי פון קאנגרעגאציע בני ישראל. ער איז געבוירן געווארן אין ניו יארק סיטי צו אונגארישע אידישע עלטערן. זיין פאטער האט געהאט א סאלון, רעסטאראן און ברענריי אויף דער לאווער איסט סייד.

אין 1908 האבן יוחנן און זיין פאטער געעפנט Sameth Cottages אויף Breezy Hill. דער געשעפט איז שנעל געוואקסן און האט שפעטער געהאט פלאץ פאר בערך 200 געסט. סאמעט האט אויך פארמאגט דעם Mountain Casino.

אין 1922 האט ער זיך געווענדט צום סטעיט צו אויפשטעלן פליישמאנס'ס ערשטע עלעקטרישע פאבריק וואס זאל ווערן געפירט דורך דער דארף רעגירונג. אין 1924 איז ער ערוועלט געווארן אלס פרעזידענט פונעם דארף. אבער אין 1926 האט ער דערקלערט באנקראט און Sameth Cottages איז איבערגעגעבן געווארן צו דער באנק.

די צענזוס פון 1930 ווייזט אים ארבעטן אין א [[קינא]] [[טעאטער]] אין מאנהעטן, און די צענזוס פון 1940 ווייזט אים נאך אלס אן איינגעשטעלטער אין א טעאטער.

== די אידישע פעלד ארבייטער ==
די אנטוויקלונג פון פליישמאנס איז נישט געווען בלויז א געשיכטע פון פארמעגליכע זומער איינוואוינער און האטעל אייגנטימער. אין די ערשטע צענדליגער יארן פונעם 20סטן יארהונדערט זענען אויך אנגעקומען אידישע ארבייטער, הויפטזעכליך פון מזרח אייראפע.

אין 1914 איז נתן ענגעלמאן געווען פרעזידענט פון דער Fleischmanns Hebrew Farmers Association. ענגעלמאן איז געבוירן געווארן אין עסטרייך און איז אנגעקומען קיין אמעריקע אין 1894 אין עלטער פון ניין יאר. אין 1910 האט ער געארבעט אלס קעלנער אין א האטעל אין מאנהעטן.

אין יענעם יאר זענען ענגעלמאן און שלמה ליפמאן געשיקט געווארן אלס דעלעגאטן צו דער נאציאנאלער פארזאמלונג פון דער Federation of Jewish Farmers of America.

אבער פילע אידישע פעלד ארבייטער האבן באלד באמערקט אז די גרעסטע פארדינסטן אין דער געגנט זענען געווען אין פענסיעס, האטעלן און אנדערע ביזנעסער וואס האבן געדינט די זומער געסט. שוין אין 1912 האבן שלמה ליפמאן און דוד קוריצקי געגרינדעט Mountain Spring House אין Bedell, בערך פיר מייל צפון פון פליישמאנס.

ענגעלמאן האט אויך פארדינט א גרויסן טייל פון זיין הכנסה פון זומער געסט און אנדערע געשעפטן. אין דער צענזוס פון 1920 איז זיין ארבעט אנגעגעבן געווארן אלס סוחר. אין 1919 האט ער זיך אויך פארנומען מיט ריעל עסטעיט און האט אינוועסטירט אין נייע זומער הייזער און געשעפטליכע געביידעס.

== מאיר דלאסנאו ==
מאיר דלאסנאו איז געווען איינער פון די גרינדער פון קאנגרעגאציע בני ישראל און איינער פון די מענטשן וואס האבן פארבונדן די פויערישע קהילה מיט די געשעפטליכע לעבן פון פליישמאנס.

אין 1915 איז ער געווען סעקרעטאר פון דער Fleischmanns Jewish Farmers Association. אין דער זעלבער תקופה האט ער אויך געהאט א וויכטיגן פלייש געשעפט, Meyer’s Meat and Poultry.

דלאסנאו האט אין פארשידענע תקופות געדינט אלס רב פון קאנגרעגאציע בני ישראל. לויט די משפחה מסורה האט ער אויך געלערנט די בר מצוה בחורים אין זיין פלייש געשעפט. אין 1967, עטליכע יאר פאר זיין פטירה, האט ער אפילו געפירט א תפילה צוזאמען מיט א ראק אנד ראל באנד.&lt;ref&gt;[https://www.nyshistoricnewspapers.org/lccn/sn83031247/1934-12-21/ed-1/seq-2/ ''Catskill Mountain News'' און צייטונג רעקארדס וועגן מאיר דלאסנאו]&lt;/ref&gt;

== אנדערע משפחות ==
די סלאווין פאמיליע האט אמאל געפארעמט אין Halcott Center, נעבן פליישמאנס. יעקב סלאווין איז עמיגרירט פון רוסלאנד קיין מערב קאנאדע, וואו ער האט געארבעט אין [[באראן ראטשילד|באראן ראטשילד'ס]] מינעס. ווייל זיין ווייב האט שווער געהאלטן דאס קאלטע קלימאט פון קאנאדע, זענען זיי שפעטער געקומען קיין אמעריקע און צוזאמען מיט קרובים געקויפט א פארם.

די פאמיליע איז שפעטער אריבער פון פארמינג צו אנדערע געשעפטן. אין דער צענזוס פון 1930 איז יעקב נאך אנגעגעבן געווארן אלס א פויער, אבער שפעטער האט די פאמיליע פארמאגט א [[פארד מאטאר|פארד]] דילערשיפ און א קאנסטרוקציע פירמע. די פירמע האט זיך אויך פארנומען מיט אויפבוי פון פילע סקי צענטערס.

די וואדלער פאמיליע האט אויך געהאט פארמינג פארבינדונגען מיט Halcott Center. שפעטער האבן די וואדלערס געהאט א Building Supply געשעפט אויף Route 28 אין פליישמאנס, וואס איז פארבונדן מיט די נאכפאלגער פון דער פאמיליע.

שמואל פריד איז געווען אן אנדער פויער און מיטגליד פון דער קהילה. ער האט אין 1914 געקויפט א פארם פון 200 עיקערס. אויפ'ן פארם איז געשטאנען א 28 צימעריגע פארם הויז וואס איז אין די זומער חדשים פארדינגען געווארן פאר ניו יארקער און געפירט געווארן אלס Mountain View House. דער מצב האט גורם געווען אז די משפחה זאל יעדעס יאר טוישן איר וואוינארט צווישן א קלענער הויז אין די ווינטער חדשים און דעם גרעסערן פארם הויז אין זומער.

יוסף קעשנער איז געווען א גרינדער וואס האט געהאט א פארם אין Arkville, אבער האט אויך פארדינט פון Maple Park Farm Cottages און פון א זומער קעמפ.

ישראל קאפלאן איז געווען אן אנדער וויכטיגער פויער און גרינדער פון קאנגרעגאציע בני ישראל. ער איז אנגעקומען קיין ניו יארק אין 1910 פון דער געגנט וואס איז היינט [[בעלארוס]], נאך זיינע קינדער וואס זענען שוין עטליכע יאר פריער אנגעקומען קיין אמעריקע.

די משפחה קאפלאן האט אין איר ערשטע תקופה אין אמעריקע געוואוינט אין א איין צימעריגע דירה, און ישראל האט געארבעט אלס פרעסער אין א קליידונג פאבריק. ער האט דאס נישט ליב געהאט און האט זיך דערנאך געוואנדן צו פארמינג. מיט דער הילף פון זיינע זין, וואס האבן געארבעט אין דער קליידונג אינדוסטריע, האט ער געקויפט א פארם נעבן פליישמאנס.

קאפלאן האט אויך אויפגעשטעלט א גרויסע פענסיע אונטער'ן נאמען Sunnyview Hotel פאר זומער געסט. די געביידע איז פארברענט געווארן אין אקטאבער 1932. ישראל און זיין ווייב לענא האבן ווייטער געוואוינט אויפ'ן פארם לכל הפחות ביז 1940.

די ארום 70 עיקערס זענען שפעטער צעטיילט געווארן צווישן די קינדער און אייניקלעך פון ישראל און לאה קאפלאן. איינער פון זייער נאכפאלגער האט שפעטער צוגעשטעלט די פארשונג און דאקומענטאציע וואס האט געהאלפן ברענגען קאנגרעגאציע בני ישראל צום נאציאנאלן רעגיסטער פון היסטארישע פלעצער.

== קשרים מיט די לאקאלע באפעלקערונג ==
די אידישע קהילה פון פליישמאנס האט במשך פון די יארן געהאט פארשידענע קשרים מיט די נישט אידישע איינוואוינער פון דער געגנט. א באקאנטער ביישפיל איז ישראל קאפלאן, וואס איז געווען א שמיד און האט זיך אנגעשלאסן מיט א נאנטן פוילישן פויער.

קאפלאן האט נישט געהאט קיין גרויסע ערפארונג אין פארמינג און האט דערפאר אויסגעטוישט זיין ארבעט אלס שמיד קעגן הילף אויפ'ן פארם. ווייל דער אנדערע פויער האט געקענט פויליש און קאפלאן האט אויך געקענט פויליש, זענען זיי געווארן גוטע פריינט. זיי האבן אפילו געהאלפן איינער דעם אנדערן מיט די באדערפענישן פון שבת. ישראל האט געמעלקט די קוען אויף ביידע פארמס זונטאג, און זיין פוילישער חבר האט דאס געטון שבת.

אין 1905 זענען אויך פארגעקומען צוזאמענארבעט צווישן די פארשידענע רעליגיעזע גרופעס אין דער געגנט. א Red Cross זיצונג איז פארגעקומען אין דער היים פון מרת שמעון האלפערן. ביי פארקויפן צו שאפן געלט פאר בלינדע, זענען אידישע, קאטוילישע און מעטאדיסטישע פרויען אלע אנטיילגענומען, מיט באזונדערע שעות פאר יעדע גרופע.

די ביישפילן ווייזן אז כאטש די אידישע קהילה האט געהאט א שטארקן אייגענעם קולטורעלן און רעליגיעזן כאראקטער, איז זי אויך געווען א טייל פון דעם ברייטן לאקאלן לעבן.

== דער אויפקום פונעם בארשט בעלט ==
פליישמאנס ווערט אפט אנגערופן אלס איינע פון די פריע פארגייער פון דעם 20סטן יארהונדערט קעטסקילס ריזארט סיסטעם, וואס איז שפעטער באקאנט געווארן אלס דער בארשט בעלט. די סיבה איז געווען אז דער ארט האט שוין אין די 19טן יארהונדערט צוגעשטעלט א סביבה פאר אידישע זומער געסט אין א צייט ווען פילע אנדערע ריזארטן האבן אידן אויסגעשלאסן.

די ערשטע פארמעגליכע משפחות האבן געבויט גרויסע הייזער און פארמעגנס. נאך זיי זענען געקומען סוחרים, האטעל אייגנטימער, פעלד ארבייטער, בעלי מלאכה און אנדערע אידישע אימיגראנטן. דער שילוב האט געשאפן א לאקאלע עקאנאמיע וואס איז געווען שטארק אנגעוויזן אויף אידישע זומער טוריזם.

פליישמאנס איז דערפאר געווען אנדערש פון א געווענליכן קליינעם בארג דארף. אין די זומער חדשים איז די באפעלקערונג געווארן פיל גרעסער, און די געשעפטן זענען געשטיצט געווארן דורך א קהל וואס איז געווען פארבונדן מיט ניו יארק סיטי און אנדערע גרויסע שטעט.

== גערטראוד בערג און די אידישע קולטור ==
די אידישע זומער קולטור אין פליישמאנס האט אריינגערעכנט תפילה, צדקה, באל שפילן, שווימען, שיפן, מוזיק און פארברענגען אין די פארמעגליכע הייזער און האטעלן. די קהילה האט אויך געדינט אלס א פלאץ וואו אידן פון פארשידענע אימיגראנטישע הינטערגרונטן זענען זיך צוזאמגעקומען.

אין די פריערע יארן זענען די פארמעגליכע דייטש אמעריקאנער אידן די הויפט זומער באפעלקערונג געווען. שפעטער האבן אונגארישע און מזרח אייראפעאישע אידן אקטיוו אנטיילגענומען אין דער עקאנאמיע און קהילה.

דער ארט איז אויך פארבונדן מיט דער געשיכטע פון דער באקאנטער שרייבערין און שפילערין גערטרוד בערג. אירע עלטערן יעקב און דינה עדעלשטיין האבן געפירט א האטעל אין פליישמאנס. זייער טאכטער גערטרוד האט אלס יונגע מיידל געשריבן און אויפגעפירט קליינע שפילן אינעם משפחה האטעל. שפעטער איז זי געווארן באקאנט אלס די שאפערין און שפילערין פון דער כאראקטער Molly Goldberg, וואס האט אין ראדיא און טעלעוויזיע פארציילט מעשיות פון אידישן משפחה לעבן.

די עדעלשטיין בערג משפחה ליגט באגראבן אינעם אידישן טייל פון Clovesville Cemetery נעבן דער אלטער Route 28.

== דער שפעטע 20סטער יארהונדערט ==
די גרויסע זומער ריזארט תקופה פון פליישמאנס האט זיך אנגעהויבן צו פארקלענערן אין דער צווייטער העלפט פונעם 20סטן יארהונדערט. אין די שפעטע 1950ער יארן האט די טראדיציאנעלע אידישע זומער וועלט אנגעהויבן פארלירן איר פריערדיקן כוח.

דער טויש איז געווען פארבונדן מיט ברייטערע ענדערונגען אין אמעריקאנער פארברענגען. נייע [[אינטערסטעיט הייוועי סיסטעם|אינטערסטעיט הייוועיס]] האבן געמאכט ווייטערע רייזעס גרינגער, לופט פארן איז געווארן מער צוטריטליך, און [[עיר קאנדישאנער|עיר קאנדישאן]] האט פארענדערט דעם זומער לעבן אין שטעט. די גרויסע קעטסקילס האטעלן האבן דערפאר מער נישט געהאט דעם זעלבן צי קראפט ווי פריער.

מיט דער צייט זענען פילע פון די גרויסע האטעלן פארמאכט געווארן. אין עטליכע פעלער זענען אויפגעקומען חשדות אז פינאנציעלע און אינשורענס אינטערעסן האבן געשפילט א ראלע אין געוויסע פייערן און פארמאכונגען, כאטש אזעלכע טענות זענען נישט אלעמאל באשטעטיגט געווארן.

פלייצונגען האבן שפעטער אויך פאראורזאכט שווערע שאדנס אין דער געגנט. דער דארף איז אין א געוויסער תקופה אפילו געווען נאנט צו זיך פארמאל אויפלעזן, אבער די קהילה און היסטארישע געביידעס זענען ווייטער געבליבן.

== היסטארישע געביידעס און איבערבלייבענישן ==
טייל פון די פריערדיגע Queen Anne און Victorian הייזער זענען נאך געבליבן אין פליישמאנס. די הייזער דינען אלס פיזישע איבערבלייבענישן פון דער תקופה ווען פארמעגליכע אידישע משפחות האבן געבויט גרויסע זומער פארמעגנס אין דער געגנט.

דער היסטאריקער דזשאן טארן האט באשריבן פליישמאנס אלס אן ארט וואס האלט נאך א געוויסע זכר פון די אלטע קעטסקילס זומער וועלט. די פארטשעס, פאנעראמע, באל שפילן, און שווימען, וואס זענען אמאל געווען א געווענליכע טייל פונעם זומער לעבן, זענען אין פיל אנדערע קעטסקילס ערטער כמעט אינגאנצן פארשוואונדן. אין פליישמאנס זענען אבער געבליבן איבערבלייבענישן פון דער אלטער תקופה וואס העלפן אפהיטן דעם זכר פון יענער וועלט.&lt;ref&gt;[https://www.thereportergroup.org/features/small-town-judaism-fleischmanns-ny-part-i-385572 Bill Simons, &quot;Small-Town Judaism: Fleischmanns, NY, Part I&quot;, The Reporter Group]&lt;/ref&gt;

== אקטיווע אידישע און חסידישע זומער קהילה ==
כאטש דער אלטער גרויסער ריזארט סיסטעם איז שטארק פארקלענערט געווארן, האט פליישמאנס נישט אינגאנצן פארלוירן איר אידישן זומער כאראקטער. דער ארט ציט נאך אלץ אן אידישע משפחות און זומער איינוואוינער, אריינגערעכנט פרומע און חסידישע אידן.

איינע פון די וויכטיגסטע איבערבלייבענישן פון דער אלטער אידישער זומער ריזארט תקופה איז '''Oppenheimer's Regis Hotel'''. בשעת א גרויסער טייל פון די היסטארישע האטעלן אין די קעטסקילס זענען פארמאכט געווארן, פארברענט געווארן אדער פארוואנדלט געווארן פאר אנדערע צוועקן, האט דער האטעל ווייטער געדינט א אידישע קליענטעל.

דער האטעל דינט בעיקר א פרומע און חסידישע באפעלקערונג אין די זומער חדשים און פארבינדט אזוי די היסטארישע אידישע רעזארט טראדיציע מיט דער היינטיגער ארטאדאקסישער זומער מיגראציע. דער האטעל שטעלט צו כשרע מאכלים און איינקווארטירונג פאר אידישע געסט.

די פארזעצונג פון כשרע איינקווארטירונג אין פליישמאנס איז באזונדערס באדייטנד צוליב דעם וואס פילע פון די אלטע קעטסקיל האטעלן האבן מער נישט עקזיסטירט. דער Regis Hotel איז דערפאר איינע פון די פיזישע און עקאנאמישע פארבינדונגען צווישן דער אלטער און דער היינטיגער אידישער זומער וועלט.

== די היינטיגע באפעלקערונג ==
אין די לעצטע צענדליגער יארן האט פליישמאנס דורכגעמאכט א שטארקע דעמאגראפישע טויש. נאך דעם אונטערגאנג פון דער גרויסער קעטסקיל ריזארט תקופה איז די צאל גאנץ יאריגע איינוואוינער שטארק געפאלן. לויט דער צענזוס פון 2020 האבן געוואוינט אין פליישמאנס 210 גאנץ יאריגע איינוואוינער. אין די זומער חדשים איז אבער די באפעלקערונג פיל גרעסער צוליב די פילע צייטווייליגע איינוואוינער און זומער געסט.

אין די לעצטע יארן האט זיך דער אידישער כאראקטער פון פליישמאנס ווייטער געטוישט. צוזאמען מיט די אלטע יאריגע אידישע איינוואוינער און די קהילה ארום קאנגרעגאציע בני ישראל, איז אויפגעקומען א גרעסערע חסידישע און ארטאדאקסישע זומער באפעלקערונג. בפרט זענען אנגעקומען משפחות פון [[וויליאמסבורג, ברוקלין|וויליאמסבורג]] און אנדערע געגנטן פון ניו יארק און ניו דזשערסי, וואס פארמאגן הייזער און פארברענגען די זומער חדשים אין פליישמאנס.

די אנטוויקלונג האט געשאפן א מצב וואס איז אנדערש פון דער פריערדיגער תקופה. אין די ערשטע יארן פון דער אידישער זומער קאלאניע זענען פארמעגליכע אידן פון ניו יארק און אנדערע אמעריקאנער שטעט געקומען קיין פליישמאנס און געבויט גרויסע זומער הייזער. אין די היינטיגע צייטן קומען אויך פילע ארטאדאקסישע און חסידישע משפחות פאר א קאנצענטרירטן זומער לעבן, מיט אייגענע בתי מדרשים, געשעפטן און אנדערע קהלישע איינריכטונגען.

== קאנגרעגאציע בני ישראל אין די היינטיגע צייטן ==
'''קאנגרעגאציע בני ישראל''' אויף Wagner Avenue איז געבליבן איינע פון די וויכטיגסטע היסטארישע אידישע מוסדות אין פליישמאנס. די שול איז ארגאניזירט געווארן אין דער תקופה ווען די אידישע באפעלקערונג פון פליישמאנס איז געווען אין שטארקן וואוקס, און איר היסטארישער בנין איז פארבונדן מיט דער אידישער פויערישער און געשעפטליכער קהילה פון די ערשטע צענדליגער יארן פונעם 20סטן יארהונדערט.

דעם 21סטן נאוועמבער 2002 (כסלו ה'תשס&quot;ג) איז קאנגרעגאציע בני ישראל אפיציעל אריינגענומען געווארן אינעם '''National Register of Historic Places''' אונטער דער נומער 02001396. די שול איז איינע פון די באקאנטע היסטארישע אידישע געביידעס אין דעלאווער קאונטי און ווערט אפט דערמאנט אלס דער איינציגער היסטארישער שול אין דעם קאונטי וואס איז אריינגערעכנט אינעם נאציאנאלן רעגיסטער.

דער בנין איז א ביישפיל פון דער פריערדיגער אידישער קהילה אין די קעטסקילס. זיין היסטארישע באדייט שטאמט סיי פון דער ארכיטעקטור און סיי פון די מענטשן וואס האבן עס אויפגעשטעלט. צווישן די ערשטע מיטגלידער זענען געווען אידישע פויערים, סוחרים און האטעל אייגנטימער, וואס האבן געשאפן א גרויסן טייל פונעם עקאנאמישן לעבן פון פליישמאנס.

מיט דער צייט האט די קאנגרעגאציע דורכגעמאכט א טויש אין איר רעליגיעזן און קהלישן כאראקטער. פון אירע פריערדיגע ארטאדאקסישע ווארצלען איז זי שפעטער געווארן פארבונדן מיט דער קאנסערוואטיווער אידישער קהילה. אין די היינטיגע צייטן דינט זי סיי די גאנץ יאריגע איינוואוינער און סיי די צייטווייליגע זומער באפעלקערונג.

== די ספינקא חסידישע קהילה ==
אין די לעצטע יארן האט זיך אין פליישמאנס אנטוויקלט א נייע חסידישע קהילה, וואס איז פארבונדן מיט '''[[ספינקא (הויף)|ספינקא חסידות]]''' און מיטן רבי'ן '''רבי [[אביש הורוויץ]]''', וואס איז פארבונדן מיט די ספינקא קהילה אין וויליאמסבורג.

אנהייבנדיג בערך אין 2018 האט מען אנגעהויבן צו זען א מערקבארע וואוקס אין דער צאל ספינקא חסידישע משפחות וואס האבן געקויפט הייזער און אנדערע פארמעגנס אין פליישמאנס. א טייל פון די פארמעגנס זענען גענוצט געווארן אלס זומער הייזער, בשעת אנדערע האבן געדינט פאר קהלישע צוועקן.

די נייע חסידישע באפעלקערונג האט זיך צוזאמענגעשטעלט אין א קאנצענטרירטער געגנט. איינע פון די גרופעס פון געביידעס ווערט אין לאקאלע באריכטן באצייכנט אלס דער &quot;ספינקא קאמפאונד&quot;. דער קאמפאונד נעמט אריין הייזער באנגעלויס און א בית מדרש און דינט אלס א צענטער פאר די משפחות וואס קומען קיין פליישמאנס אין די זומער חדשים.

די אנטוויקלונג איז א היינטיגע פארזעצונג פון א מוסטער וואס איז שוין געווען באקאנט אין דער פריערדיגער געשיכטע פון פליישמאנס, ווען א פארמעגליכע אידישע משפחה האט געקויפט א צאל הייזער און מיט דער צייט צוגעצויגן נאך משפחות. דער חילוק איז אז די היינטיגע קהילה איז מער קאנצענטרירט ארום א חסידישן בית מדרש און א געוויסן קהילתישן צוזאמענהאלט.

רבי אביש הורוויץ האט אין די לעצטע יארן געשפילט א הויפט ראלע אין דער אנטוויקלונג פון דער קהילה. די קהילה ווערט באטראכט אלס א טייל פון דער ברייטערער וואוקס פון ארטאדאקסישע און חסידישע זומער קהילות אין די קעטסקיל בערג.

== אביגדור מענדלאוויטש ==
באזינדער פון די ספינקע קהלה ווערן אסאך געביידעס אויך געקויפט דורך '''אביגדור מענדלאוויטש'''.

לויט באריכטן פון 2023 זענען בערך 20 פארמעגנס אין פליישמאנס פארבונדן מיט מענדלאוויטש און זיין זון, אונטער פארשידענע קארפאראציעס און LLC נעמען. די פארמעגנס האבן אריינגערעכנט הייזער און געביידעס וואס זענען גענוצט געווארן אלס האטעלס בעקר דורך חסידים.

דער וואוקס פון די נייע קהילה האט געהאט א באמערקבארן ווירקונג אויפ'ן לאקאלן פאליטישן לעבן. צווישן בערך 2018 און 2023 איז די צאל מענטשן וואס זענען רעגיסטרירט געווארן צו שטימען אין די לאקאלע וואלן געשטיגן מיט בערך העלפט. די וואוקס איז אין באריכטן פארבונדן געווארן מיט די אנקום פון ספינקא חסידישע זומער איינוואוינער.

== די וואלן און די פראגע פון וואוינארט ==
די וואוקס פון דער צייטווייליגער חסידישער באפעלקערונג האט געברענגט צו א רייע מחלוקת איבער שטימען אין די לאקאלע וואלן. טייל פון די אלטע יאריגע איינוואוינער האבן געפרעגט צי מענטשן וואס פארברענגען בלויז א טייל פונעם יאר אין פליישמאנס זאלן קענען רעגיסטרירן זייער וואוינארט דארט און שטימען אין די דארף וואלן.

אין 2022 און 2023 זענען פארגעקומען קלאגעס און געריכטליכע פארהאנדלונגען איבער די בארעכטיגונג פון געוויסע שטימען, בפרט שטימען וואס זענען אריינגעגעבן געווארן דורך וויילער וואס האבן גענוצט זייערע צייטווייליגע הייזער אין פליישמאנס אלס זייער וואוינארט.

די קלאגעס האבן אויך אריינגעברענגט די פראגע וויאזוי ניו יארק סטעיט דעפינירט וואוינארט פאר שטימען. לויט דער געזעץ דארף א מענטש מיט מער ווי איין וואוינארט אויסקלייבן איין פלאץ אלס זיין הויפט וואוינארט פאר וואלן. א מענטש קען אבער פאררעכנט ווערן אלס איינוואוינער פון א פלאץ אפילו אויב ער איז נישט דארט א גאנץ יאר, אויב דאס איז זיין פעסטער הויפט היים און ער האט דעם באזונדערן ציל צוריקצוקומען אהין.

אין א געריכטליכן באשלוס אין 2023 איז באשטעטיגט געווארן די רעגיסטראציעס פון א גרופע ספינקא איינוואוינער. דער געריכט האט אנגענומען אז די מענטשן האבן געהאט אן אמת'ע פארבינדונג מיט פליישמאנס און האבן געהאט דעם פלאן צוריקצוקומען יעדן זומער. דער באשלוס איז שפעטער באשטעטיגט געווארן אויפ'ן אפעלאט געריכט שטאפל.

די געריכטליכע דעבאטע האט דערפאר נישט בלויז געהאנדלט וועגן פאליטיק, נאר אויך וועגן דער פראגע וואס עס מיינט צו זיין אן איינוואוינער אין א זומער קהילה, וואו א גרויסער טייל פון דער באפעלקערונג פארברענגט בלויז עטליכע חדשים אין יאר.

== די לאקאלע פאליטישע טוישן ==
די נייע שטימען האבן געשאפן א טויש אין דער לאקאלער רעגירונג. לויט באריכטן פון 2023 האבן באאמטע וואס זענען געשטיצט געווארן דורך מענטשן פון דער ספינקא קהילה באקומען א גרויסן צאל absentee ballots, און די נייע פארשטייער האבן מיט דער צייט באקומען א מערהייט אין דער דארף רעגירונג.

די אנטוויקלונג האט פאראורזאכט א שטארקע דעבאטע צווישן די לאנגיאריגע איינוואוינער און די נייע צייטווייליגע באפעלקערונג. די אלטע איינוואוינער האבן געקלערט אז די קהילה זאל ווערן געפירט לויט די באדערפענישן פון די גאנץ יאריגע באפעלקערונג, בשעת די נייע חסידישע איינוואוינער האבן באטאנט זייער פארבינדונג מיט פליישמאנס און זייער רעכט צו אנטיילנעמען אין די לאקאלע וואלן.

די מחלוקת האט אויך אריינגערעכנט קלאגעס וועגן קאנדידאטן און absentee ballots. טייל לאקאלע איינוואוינער האבן באשולדיגט די חסידישע קהילה אין פאליטישער צוזאמענשטימונג, בשעת חסידישע פארשטייער און זייערע שטיצער האבן פארווארפן די באשולדיגונגען און באטאנט זייער לעגאלע רעכט צו שטימען.

אין די באריכטן איבער דער מחלוקת ווערן אויך דערמאנט באשולדיגונגען פון אנטיסעמיטיזם. די באשולדיגונגען זענען געווארן טייל פון דער ברייטערער דעבאטע, אבער די טענות פון די פארשידענע זייטן זענען נישט אלע באשטעטיגט געווארן דורך די געריכטן.

== דער ענין פון דער פאבליק שווים באסיין ==
א צווייטער ענין וואס האט ארויסגעוויזן די קולטורעלע חילוקים צווישן די פארשידענע גרופעס איז געווען דער באנוץ פון דער פאבליק שווים באסיין.

אין אפריל 2022 האט א מיטגליד פון דער דארף באורד פארגעשלאגן באזונדערע שעות פאר מענער און פרויען ביים פאבליק שווים באסיין. דער פארשלאג האט פאראורזאכט קעגנערשאפט צווישן טייל פון די לאנגיאריגע איינוואוינער, וואס האבן נישט געוואלט טוישן דעם פריערדיגן אופן פון באנוץ אינעם פאבליק פארק.

דער ענין איז געווארן א ביישפיל פון די ברייטערע קולטורעלע פראגעס וואס זענען אויפגעקומען ווען די חסידישע זומער באפעלקערונג איז געווארן גרעסער. די חילוקים האבן זיך נישט בלויז געדרייט ארום רעליגיע, נאר אויך ארום דעם פראקטישן לעבן אין א קליין דארף, אריינגערעכנט קהלישע איינריכטונגען, זומער רעגולאציעס און לאקאלע רעגירונג.

== קאראנע מגיפה און די זומער קהילה ==
אין זומער 2020 (תמוז און אב ה'תש&quot;פ) האט די קאראנע מגיפה א באזונדערן השפעה געהאט אויף פליישמאנס. די דארף האט, ווי אנדערע קעטסקיל קהילות, געדארפט דורכפירן פובליק געזונט רעגולאציעס אין א צייט ווען טויזנטער צייטווייליגע מענטשן האבן זיך געגרייט צו קומען פאר די זומער.

די לאקאלע רעגירונג האט דורכגעפירט ענפארסמענט אקציעס קעגן פארשידענע זומער מוסדות און געשעפטן, אריינגערעכנט האטעלן, קעמפס און ישיבות. טייל פון די אקציעס האבן גורם געווען פארמאכונגען און קאנפליקטן מיט מענטשן פון דער צייטווייליגער חסידישער באפעלקערונג.

דער דעמאלטדיגער מעיאר פרעד וואלער האט פארטיידיגט די אקציעס אלס א טייל פון דער אחריות צו היטן די פובליק געזונט. קעגנער פון די אקציעס האבן אים באשולדיגט אין אנטיסעמיטיזם. וואלער האט פארווארפן די באשולדיגונגען און האט אויך באטאנט זיין אייגענע אידישע הינטערגרונט.

די מחלוקת פון 2020 האט ארויסגעברענגט די שוין עקזיסטירנדע חילוקים צווישן די גאנץ יאריגע איינוואוינער און די צייטווייליגע זומער באפעלקערונג. די קאנפליקטן איבער געזונט רעגולאציעס זענען דערפאר געווארן פארבונדן מיט ברייטערע פראגעס וועגן לאקאלע רעגירונג, רעליגיעזע באדערפענישן און די צוקונפט פון פליישמאנס.&lt;ref&gt;[https://www.thereportergroup.org/features/small-town-judaism-fleischmanns-ny-part-i-385572 Bill Simons, &quot;Small-Town Judaism: Fleischmanns, NY, Part I&quot;, The Reporter Group]&lt;/ref&gt;

== חזן שי סימאנסאן און דער זומער סעזאן ==
קאנגרעגאציע בני ישראל האט אין די לעצטע יארן ווייטער געהאלטן א באזונדערן זומער פראגראם. א הויפט פיגור אין דער היינטיגער קהילה איז '''חזן שי סימאנסאן''', וואס דינט אלס חזן און קהילתישער פירער.

דעם 20סטן יוני 2025 (כ&quot;ב סיון ה'תשפ&quot;ה) האט די קאנגרעגאציע אנגעהויבן איר זומער סעזאן. פון דעם ערשטן שבת ביז נאך די ימים טובים האט די קהילה געפירט שבת תפילות, קידוש און אנדערע קהלישע פראגראמען.

די זומער פראגראם איז נישט באגרעניצט צו תפילות. די קהילה האט אויך ארגאניזירט עברית קלאסן, פילם פראגראמען, חלה באקן און פארשידענע קהלישע אונטערנעמונגען און געלט זאמלונגען. די אקטיוויטעטן ווערן דורכגעפירט אין א סעזאנישער פארנעם, ווען דער בנין און די קהילה ווערן ספעציעל אקטיוו אין די זומער חדשים.

צוליב דעם מוסטער ווערט קאנגרעגאציע בני ישראל אין היינטיגע באריכטן פארגליכן מיט דער פיקטיווער שטאט בריגאדון, וואס וועקט זיך אויף יעדעס יאר פאר א קורצע תקופה. אין פליישמאנס ווערט אבער דער סעזאנישער קהילה לעבן געבויט אויף א היסטארישער קהילה וואס האט שוין עקזיסטירט פאר מער ווי הונדערט יאר.

== דער היסטארישער וועג צייכן ==
דעם 13טן יוני 2021 (ג' תמוז ה'תשפ&quot;א) איז ביי קאנגרעגאציע בני ישראל אנטפלעקט געווארן א אפיציעלער היסטארישער וועג צייכן. בערך 100 מענטשן, אריינגערעכנט מיטגלידער פון דער קהילה, פריינט און לאקאלע באאמטע, האבן זיך פארזאמלט ביי דער שול פאר דער צערעמאניע.

דער צייכן דערמאנט די געשיכטע פון דער קאנגרעגאציע און אירע פארבינדונגען מיט די אידישע פויערים און ביזנעסלייט פון פליישמאנס און די ארומיגע קעטסקיל געגנט. די צערעמאניע האט אויך געדינט אלס א וועג צו באהיטן דעם זכר פון דער אלטער אידישער קהילה, אין א צייט ווען א גרויסער טייל פון די היסטארישע אידישע ריזארט וועלט איז שוין פארשוואונדן.

די אנטפלעקונג פון דעם צייכן איז געווען א טייל פון דער ברייטערער באמיאונג צו אפהיטן די היסטאריע פון קאנגרעגאציע בני ישראל און פון דער אידישער באפעלקערונג וואס האט געהאלפן אויפבויען פליישמאנס.

== אידישע און חסידישע פארזעצונג ==
די צוויי הויפט אידישע קהילות אין היינטיגן פליישמאנס רעפרעזענטירן צוויי פארשידענע היסטארישע פארזעצונגען פון דער זעלבער אידישער זומער טראדיציע.

קאנגרעגאציע בני ישראל שטאמט פון די פריערדיגע אידישע פויערים, סוחרים און פארמעגליכע זומער איינוואוינער וואס האבן אויפגעשטעלט די קהילה אין די 1910ער און 1920ער יארן. איר היינטיגע קהילה האט א מער עגאליטערישן און קאנזערוואטיוון כאראקטער און דינט בעיקר די היסטארישע און לאקאלע אידישע קהילה צוזאמען מיט זומער געסט.

די ספינקא קהילה רעפרעזענטירט א נייערע כוואליע פון ארטאדאקסישע און חסידישע זומער באפעלקערונג. זי האט אירע אייגענע בתי מדרשים, מגורים און קהלישע איינריכטונגען און איז שטארק פארבונדן מיט וויליאמסבורג.

צוזאמען האבן די צוויי קהילות געהאלטן פליישמאנס אלס א באדייטנדן אידישן זומער ארט, כאטש דער כאראקטער פון דער אידישער באפעלקערונג האט זיך שטארק געטוישט במשך פון די יארן.

== עמערדזשענסי און זיכערהייט ==
די גרעסערע חסידישע זומער באפעלקערונג איז אויך פארבונדן מיט רעגיאנאלע זיכערהייט און עמערדזשענסי סערוויסעס. אין די זומער חדשים זענען אין די קעטסקיל געגנט אקטיוו פארשידענע אידישע זיכערהייט און מעדיצינישע הילף נעטווארקס, אריינגערעכנט די קעטסקילס [[חברה הצלה|הצלה]].

די נעטווארקס דינען די פילע אידישע און חסידישע זומער געסט וואס קומען אין די קעטסקילבערג און צושטעלן עמערדזשענסי הילף ווען עס פעלט אויס. זייער אקטיוויטעט איז א טייל פון דער ברייטערער אינטעגראציע פון דער חסידישער זומער באפעלקערונג אין די לאקאלע קעטסקילאינפראסטרוקטור.

== קאפלאן פארם און דער היסטארישער זכר ==
די פארבינדונג צווישן דער אלטער אידישער קהילה און דער היינטיגער פליישמאנס ווערט אויך אפגעהיט דורך די קאפלאן משפחה.

ישראל און לאה קאפלאן האבן אין 1912 אויפגעשטעלט זייער פארם אין דער געגנט. די פארם איז געווען א טייל פון דער אידישער פויערישער אנטוויקלונג פון פליישמאנס און איז שפעטער אויך פארבונדן געווארן מיט דער זומער טוריזם, אריינגערעכנט דעם Sunnyview Hotel וואס ישראל קאפלאן האט אויפגעשטעלט.

אין אויגוסט 2022 (אב און אלול ה'תשפ&quot;ב) האבן די נאכפאלגערס פון ישראל און לאה קאפלאן אפגעצייכנט דעם 110סטן יארטאג פון דער גרינדונג פון Kaplan's Farm. א טייל פון דער אריגינעלער לאנד פארמאגט נאך אלץ בערך 100 עיקערס אין דער פליישמאנס געגנט און ווערט באטראכט דורך די משפחה אלס א וויכטיגער היסטארישער אנקערן.

דער קאפלאן פארם דינט אזוי אלס א ביישפיל פון דער פארזעצונג פון דער אידישער אנוועזנהייט אין פליישמאנס: פון די ערשטע פויערים פון מזרח אייראפע ביז די היינטיגע זומער איינוואוינער.

== דעמאגראפישע טויש און די צוקונפט פון פליישמאנס ==
די היינטיגע געשיכטע פון פליישמאנס ווערט שטארק באאיינפלוסט דורך דעם קעגנזאץ צווישן א קליינער גאנץ יאריגע באפעלקערונג און א פיל גרעסערע זומער באפעלקערונג. די 2020 צענזוס האט געציילט 210 איינוואוינער, אבער אין די זומער חדשים וואקסט די צאל מענטשן צוליב די פילע צייטווייליגע איינוואוינער.

דער נייעם חסידישן וואוקס האט געברענגט א נייע עקאנאמישע און פאליטישע אויסשטעל. נייע איינוואוינער קויפן פארמעגנס, באנוצן לאקאלע געשעפטן און אנטיילנעמען אין די לאקאלע וואלן. אין דער זעלבער צייט האבן די אלטע איינוואוינער ארויסגעברענגט זארגן איבער דער ריכטונג פון דער דארף רעגירונג און איבער די מעגליכע טוישן אין דעם כאראקטער פון דער קהילה.

די דעבאטע איז דערפאר א טייל פון א גרעסערן פראגע וואס עקזיסטירט אין פילע קליינע קעטסקיל שטעטלעך: וויאזוי זאל א פלאץ באלאנסירן די אינטערעסן פון די גאנץ יאריגע איינוואוינער מיט א גרויסער צייטווייליגער באפעלקערונג, בפרט ווען די צייטווייליגע איינוואוינער פארמאגן הייזער, צאלן שטייערן און קענען האבן א לעגאלן רעכט צו אנטיילנעמען אין די לאקאלע רעגירונג.

== היסטארישע פארזעצונג ==
פליישמאנס איז אין איר היינטיגן צושטאנד א קאמבינאציע פון עטליכע היסטארישע תקופות. דער דארף איז אנגעהויבן געווארן אין די 19טן יארהונדערט אלס א פארמעגליכע אידישע זומער קאלאניע. אין דער ערשטער העלפט פונעם 20סטן יארהונדערט איז זי געווארן א וויכטיגער אידישער ריזארט און ביזנעס צענטער. נאך דעם אונטערגאנג פון דער בארשט בעלט איז די צאל גאנץ יאריגע איינוואוינער שטארק געפאלן, אבער די אידישע אנוועזנהייט איז נישט אינגאנצן פארשוואונדן.

די היינטיגע קאנגרעגאציע בני ישראל האלט אן דעם זכר פון דער פריערדיגער קהילה, בשעת די ספינקא קהילה רעפרעזענטירט א נייע כוואליע פון חסידישע זומער באפעלקערונג. Oppenheimer's Regis Hotel האלט אן די טראדיציע פון כשרע איינקווארטירונג, און די קאפלאן פארם און אנדערע היסטארישע פלעצער האלטן אן דעם זכר פון די אידישע ביזנעסלייט וואס האבן געהאלפן אויפבויען דעם דארף.

דערפאר איז פליישמאנס א ביישפיל פון א קעטסקיל דארף וואס האט דורכגעמאכט א שטארקע דעמאגראפישע און עקאנאמישע טויש, אבער האט ווייטער פארמאגט א באדייטנדע אידישע אנוועזנהייט. די היינטיגע קהילה איז אנדערש פון די קהילה פון די 19טן און 20סטן יארהונדערט, אבער זי פארזעצט אין א געוויסן זין די זעלבע זומער טראדיציע וואס האט געמאכט פליישמאנס באקאנט פאר מער ווי הונדערט יאר.

== היינטיגע וויכטיגע פערזענליכקייטן ==

* '''רבי אביש הורוויץ''' — רבי און קהילתישער פירער פון דער ספינקא קהילה, וואס איז פארבונדן מיט וויליאמסבורג און מיט דער היינטיגער חסידישער זומער קהילה אין פליישמאנס.
* '''חזן שי סימאנסאן''' — חזן און קהילתישער פירער פון קאנגרעגאציע בני ישראל, וואס פירט די זומער תפילות און קהלישע פראגראמען.
* '''אבגדור מענדלאוויטש''' — ריעל עסטעיט דעוועלאפער מיט א צאל פארמעגנס אין פליישמאנס.

== וועבלינקען ==
* אפיציעלע וועבזייטל: http://www.fleischmannsny.com/

== וויכטיגע יארן ==

* '''1837 (ה'תקצ&quot;ז)''' — דזשאזעף זעליגמאן, א איד פון באוואריע, קומט אן קיין אמעריקע אין עלטער פון 18 יאר.
* '''1877 (ה'תרל&quot;ז)''' — זעליגמאן ווערט אפגעזאגט אינעם Grand Union Hotel אין סאראטאגא ספרינגס צוליב זיין אידישן אפשטאם, א פאל וואס ווערט א ברייט באריכטעטע ביישפיל פון אנטיסעמיטיזם אין אמעריקאנער ריזארטן.
* '''1883 (ט&quot;ו אייר ה'תרמ&quot;ג)''' — טשארלס פליישמאן קויפט 60 עיקערס אין גריפין קארנערס און הייבט אן אויפצושטעלן זיין זומער פארמעגן.
* '''1897 (ו' אב ה'תרנ&quot;ז)''' — דער ''Delaware Gazette'' באצייכנט פליישמאנס אלס דער &quot;Newport of the Catskills&quot;.
* '''1905 (שבט און אדר א' ה'תרס&quot;ה)''' — דער ''Brooklyn Daily Eagle'' באשרייבט די פארמעגליכע הייזער פון פליישמאנס אלס צווישן די שענסטע אין די קעטסקילס.
* '''18טן אויגוסט 1905 (י&quot;ז אב ה'תרס&quot;ה)''' — מער ווי 200 זומער געסט קומען צו שבת תפילות אין Hotel Switzerland.
* '''5טן אויגוסט 1906 (י&quot;ד אב ה'תרס&quot;ו)''' — אין פליישמאנס ווערט געהאלטן א גרויסע צדקה אונטערנעמונג פאר דער Hebrew Orphans Asylum.
* '''1913 (ה'תרע&quot;ג)''' — דער פאראייניגטער דארף ווערט אינקארפארירט אונטער'ן נאמען פליישמאנס.
* '''1918 (ה'תרע&quot;ח)''' — די היסטארישע רעקארדס פון קאנגרעגאציע בני ישראל שטעלן די גרינדונג פון דער שול אין דעם יאר.
* '''1919 (ה'תרע&quot;ט)''' — געלט ווערט געזאמלט פארן בנין פון קאנגרעגאציע בני ישראל.
* '''1920 (ה'תר&quot;פ)''' — קאנגרעגאציע בני ישראל ווערט ארגאניזירט און די קהילה פארבינדט זיך מיט איר 1920ער קאנסטיטוציע און תקנות.
* '''1922 (ה'תרפ&quot;ב)''' — צייטונגען באשרייבן פליישמאנס אלס א וואוקסנדע און וויכטיגע ריזארט שטאט; Felberbaum's Bakery פראדוצירט אין זומער ארום 10,000 ברויטן א טאג.
* '''1928 (ה'תרפ&quot;ח)''' — Mountain Casino פארברענט, און מאקס זילבערמאן אויפשטעלט דעם Maxbuilt Theater.
* '''1930ער יארן (ה'תר&quot;צ ביז ה'תרצ&quot;ט)''' — די זומער באפעלקערונג פון די האטעלן און פענסיעס דערגרייכט בערך 10,000 אין יולי.
* '''1932 (ה'תרצ&quot;ב)''' — Sunnyview Hotel פארברענט.
* '''שפעטע 1950ער יארן (ה'תשי&quot;ח און ווייטער)''' — די גרויסע תקופה פון די אידישע זומער ריזארטן הייבט אן שטארק אונטערצוגיין.
* '''21סטן נאוועמבער 2002 (ז כסלו ה'תשס&quot;ג)''' — קאנגרעגאציע בני ישראל ווערט אריינגערעכנט אינעם National Register of Historic Places.
* '''2018 ביז 2023 (ה'תשע&quot;ח ביז ה'תשפ&quot;ג)''' — די ספינקא חסידישע אנוועזנהייט אין פליישמאנס וואקסט, מיט א באמערקבארן וואוקס אין פארמעגן און שטימער רעגיסטראציעס.
* '''2020 (תמוז און אב ה'תש&quot;פ)''' — קאנפליקטן איבער קאראנע געזונט רעגולאציעס ברענגען צו מחלוקות צווישן לאקאלע באאמטע און טייל פון דער חסידישער זומער קהילה.
* '''13טן יוני 2021 (ג' תמוז ה'תשפ&quot;א)''' — היסטארישער וועג צייכן ווערט אנטפלעקט ביי קאנגרעגאציע בני ישראל.
* '''אויגוסט 2022 (אב און אלול ה'תשפ&quot;ב)''' — נאכפאלגערס פון ישראל און לאה קאפלאן אפצייכענען דעם 110סטן יארטאג פון Kaplan's Farm.
* '''2023 (ה'תשפ&quot;ג)''' — געריכטן באשטעטיגן די רעגיסטראציעס פון טייל צייטווייליגע ספינקא איינוואוינער פאר לאקאלע וואלן, באזירט אויף זייער פארבינדונג מיט זייערע צייטווייליגע הייזער און זייער כוונה צוריקצוקומען יעדן זומער.
* '''20סטן יוני 2025 (כ&quot;ב סיון ה'תשפ&quot;ה)''' — קאנגרעגאציע בני ישראל הייבט אן איר זומער סעזאן מיט שבת תפילות, עברית קלאסן און אנדערע קהלישע פראגראמען..

== רעפערענצן ==


[[קאַטעגאָריע:שטעטלעך אין די פאראייניגטע שטאטן]]
[[קאַטעגאָריע:ניו יארק]]</text>
      <sha1>ttheir6pqpgbw0l6cj7jfdpq4glcflm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>דבר בעטו</title>
    <ns>0</ns>
    <id>47101</id>
    <revision>
      <id>602221</id>
      <parentid>594929</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T21:50:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <origin>602221</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3412" sha1="tt0xeeyy0jixzcg7xikr3aiigeyb7p0" xml:space="preserve">

'''דבר בעטו''' איז אן אידישע [[חודש|חודשליכע]] אויסגאבע וואס איז בעיקר געווידמעט פאר קינדער. די אויסגאבע ווערט ארויסגעגעבן דורך הרב [[יוסף פרץ ביללער]] זייט [[ניסן]] תשס&quot;ז.

== אינהאלט ==
'''דבר בעטו''' איז בעיקר געווידמעט פאר קינדער און פארמאגט פארשידענע דערציילונגען, בילדער, ידיעות און אנדערע אינהאלט וואס איז צוגעפאסט פאר קינדער. די אויסגאבע איז געשריבן און צוגעשטעלט אין אן היימישן אידישן סטיל, מיטן ציל צו צושטעלן קינדער אן אינטערעסאנטע און ערליכע ליינונג.

א הויפט טייל פון דער אויסגאבע זענען די דערציילונגען און סעריעס וואס ווערן פארזעצט פון איין אויסגאבע צום צווייטן. אין די אויסגאבעס ווערן אויך פארעפנטליכט בילדער און אנדערע וויזועלע אינהאלט וואס זענען געצילט צו האלטן די אינטערעס פון די יונגע לייענער.

== יפה בעתו ==
'''יפה בעתו''' איז געווען די פריערדיגע קינדער־אויסגאבע וואס איז ארויסגעגעבן געווארן דורך הרב [[יוסף פרץ ביללער]]. די אויסגאבע איז ארויסגעקומען במשך אכט יאר, פון תשנ&quot;א ביז תשנ&quot;ט, און אין יענער תקופה זענען ארויסגעקומען גענוי 100 אויסגאבעס.

אין תשנ&quot;ט האט הרב ביללער אויפגעהערט ארויסצוגעבן '''יפה בעתו'''. נאכדעם האט ער ווייטער געארבעט אין דער היימישער פרעסע, צווישן אנדערע אלס שרייבער פון דעם קינדער־אפטיילונג פון דער אויסגאבע [[דער בליק]].

== צוריקקער ==
אין [[ניסן]] תשס&quot;ז האט הרב ביללער צוריק אויפגעלעבט זיין קינדער־אויסגאבע אונטערן נאמען '''דבר בעטו'''. דער נאמען איז געווארן דער נייע נאמען פון דער אויסגאבע, וואס האט ווייטער געדינט דעם זעלבן הויפט ציל פון צושטעלן אידישן לייענווארג פאר קינדער.

די נייע אויסגאבע איז געווען ענליך אין איר ציל צו '''יפה בעתו''', אבער איז געווען מער גראפיש און קאלירפול, מיט א גרעסערן דגש אויף בילדער און וויזועלע אינהאלט.

די נייע אויסגאבע האט זיך געצויגן אויף דער פריערדיגער דערפארונג פון '''יפה בעתו''', אבער איז ארויסגעקומען אין א נייעם פארמאט און מיט נייעם אינהאלט.

== זעט אויך ==

* [[יוסף פרץ ביללער]]
* [[יפה בעתו]]
* [[דער בליק]]

== רעפערענצן ==
{{רעפערענצן}}

==וועבלינקען==
*[http://www.kaveshtiebel.com/viewtopic.php?f=6&amp;t=742 הרב יוסף פרץ הלוי ביללער]
[[קאַטעגאָריע:פרומע מאגאזינען]]</text>
      <sha1>tt0xeeyy0jixzcg7xikr3aiigeyb7p0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>איתמר גינזבערג</title>
    <ns>0</ns>
    <id>53030</id>
    <revision>
      <id>602191</id>
      <parentid>601107</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T14:56:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <origin>602191</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5039" sha1="r0ygo3y3tp10o81s4gmxd3fnz2h4ihj" xml:space="preserve">{{אישיות
| נאמען = הרב איתמר גינזבערג
| בילד = [[File:Rabbi Issamar Ginzberg.jpeg|thumb|איתמר גינזבערג]]
| וואוינארט = [[פאראייניגטע שטאטן]]-[[ארץ ישראל]]
| פעילות בולטת = [[קול מבשר רעדנער|קול מבשר]]
| פאך = ביזנעס יועץ, רעדנער, רב,
| וועבזייטל = [https://rabbiissamar.com]
}}

'''הרב איתמר גינזבערג''' איז א [[ביזנעס]] יועץ, ביזנעס סטראטעגיסט און מארקעטינג יועץ. ער איז פארנומען מיט געבן עצות און הדרכה אין די געביטן פון ביזנעס, מארקעטינג און ביזנעס סטראַטעגיע.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.israel21c.org/need-marketing-tips-ask-this-hasidic-rabbi/|title=Need marketing tips? Ask the rabbi|publisher=ISRAEL21c|date=2014-03-31}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.csmonitor.com/World/Middle-East/Olive-Press/2013/0820/A-Fiddler-on-the-Roof-rabbi-whose-business-smarts-have-attracted-Google|title=A 'Fiddler on the Roof' rabbi whose business smarts have attracted Google|publisher=The Christian Science Monitor|date=2013-08-20}}&lt;/ref&gt;  

== ביזנעס און סטראטעגיע ==
הרב גינזבערג איז באקאנט פאר זיין ארבעט אלס ביזנעס סטראטעגיסט און מארקעטינג יועץ. זיין ארבעט באהאנדלט צווישן אנדערע ביזנעס אנטוויקלונג, מארקעטינג, סעילס און די פסיכאלאגיע וואס שטייט אונטער די באשלוסן פון קונים.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

ער האט אויך געשריבן און גערעדט איבער די נוצן פון אינטערנעט און סאציאלע מידיא פאר ביזנעס און מארקעטינג, און איבער די וועגן וויאזוי ביזנעסער קענען נוצן פארשידענע מארקעטינג מעטאדן צו דערגרייכן קונים.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.entrepreneur.com/author/issamar-ginzberg|title=Issamar Ginzberg|publisher=Entrepreneur}}&lt;/ref&gt;

== שרייבעריי ==
הרב גינזבערג האט געשריבן ביזנעס ארטיקלען און קאלומנען איבער מארקעטינג, פארקויפן און ביזנעס סטראַטעגיע. ער האט געשריבן פאר דער [[זשערוסאלעם פאסט]] ''Jerusalem Post'', וואו עס זענען פארעפנטליכט געווארן א צאל פון זיינע ארטיקלען אונטערן נאמען ''Tips for Entrepreneurs''.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.jpost.com/author/issamar-ginzberg|title=Issamar Ginzberg|publisher=The Jerusalem Post}}&lt;/ref&gt;

ער האט אויך געשריבן פאר דער ענגלישער [[המודיע]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.linkedin.com/in/issamar/|title=Issamar Ginzberg|publisher=LinkedIn}}&lt;/ref&gt;

== רעדעס און שמועסן ==
הרב גינזבערג איז אויך א [[רעדנער]] און האט איבער די יארן געהאלטן רעדעס און סעמינארן איבער ביזנעס און מארקעטינג. ער האט גערעדט פאר ביזנעסלייט, אונטערנעמער און אנדערע גרופעס אין פארשידענע לענדער.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.theyeshivaworld.com/news/headlines-breaking-stories/427382/networking-learning-and-success-the-2016-j-biz-expo-and-business-conference.html|title=Networking, Learning and Success: The 2016 J-Biz Expo and Business Conference|publisher=The Yeshiva World|date=2016-06-06}}&lt;/ref&gt;

== קול מבשר ==
הרב גינזבערג האט א ביזנעס פראגראם אויף [[קול מבשר]] אונטערן נאמען '''„כי טוב“'''. דער פראגראם ווערט אויך פארעפנטליכט אויף [[Yiddish24]], וואו עס איז פארהאן א באזונדערע קאטאגאריע פאר די פראגראמען אונטערן נאמען '''„כי טוב - איתמר גינזבערג“'''.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.yiddish24.com/cat/45/|title=כי טוב - איתמר גינזבערג|publisher=Yiddish24}}&lt;/ref&gt;

דער פראגראם ווערט געליסטעט צווישן די ביזנעס פראגראמען אויף Yiddish24, צוזאמען מיט אנדערע פראגראמען איבער ביזנעס, מארקעטינג און פינאנצן.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.yiddish24.com/mainCategory/5|title=ביזנעס|publisher=Yiddish24}}&lt;/ref&gt;

== דרויסנדיגע לינקס ==

* [https://rabbiissamar.com/ הרב איתמר גינזבערג'ס אפיציעלע וועבזייטל]
{{רעפערענצן}}
[[קאַטעגאָריע:ביאגראפיע שטומף]]
[[קאַטעגאָריע:רעדנער]]
[[קאַטעגאָריע:חסידים]]
[[קאַטעגאָריע:ביזנעסלייט]]
[[קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן]]
{{DEFAULTSORT:גינזבערג, איתמר}}</text>
      <sha1>r0ygo3y3tp10o81s4gmxd3fnz2h4ihj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>יו.עס. צענזוס</title>
    <ns>0</ns>
    <id>53033</id>
    <revision>
      <id>602197</id>
      <parentid>599168</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T19:11:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <origin>602197</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="829" sha1="gwcu5qdkndnznprm1lpn2i0nv20jasa" xml:space="preserve">די '''יו.עס. צענזוס''' איז א אפיציעלע ציילונג פון דער באפעלקערונג אין די פאראייניגטע שטאטן, וואס קומט פאר איינמאל אין יעדע צען יאר. דער צענזוס ציילט די איינוואוינער אין די פארשידענע שטאטן און לאקאלן, און די רעזולטאטן ווערן צווישן אנדערע גענוצט צו באשטימען וויפיל פארשטייער יעדע שטאט וועט האבן אינעם [[קאנגרעס פון די פאראייניגטע שטאטן|קאנגרעס]]. אין טייל שטאטן ווערן די ציפערן אויך גענוצט צו איינטיילן לאקאלע דיסטריקטן פאר די לאגיסלאטורן.

==זעט אויך==

* [[צענזוס]]</text>
      <sha1>gwcu5qdkndnznprm1lpn2i0nv20jasa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>דגל</title>
    <ns>0</ns>
    <id>53034</id>
    <revision>
      <id>602200</id>
      <parentid>571890</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T19:18:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <origin>602200</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="510" sha1="k4cl22ly5zf4bi20xq3ldn6ayksnwxd" xml:space="preserve">עס איז א פארקירצערטער נאמען פונעם ספר '''[[דגל מחנה אפרים]]''', וואס איז געשריבן געווארן דורך רבי [[משה חיים אפרים מסדילקאב]]. דער נאמען &quot;דגל&quot; ווערט אבער בעיקר גענוצט אלס א קורצער וועג צו רופן דעם מחבר און דעם ספר, און אין חסידישע ספרים ווערט דער מחבר אפט דערמאנט אלס &quot;בעל דגל&quot; אדער &quot;דער דגל&quot;.</text>
      <sha1>k4cl22ly5zf4bi20xq3ldn6ayksnwxd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>מעין טהור</title>
    <ns>0</ns>
    <id>53037</id>
    <revision>
      <id>602208</id>
      <parentid>572262</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T20:40:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <origin>602208</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="919" sha1="gv5purw6kryx7shyr5j6dpvv2vs4daf" xml:space="preserve">{{יתום}}

'''מעין טהור''' איז א ספר אויף אידיש וואס פארנעמט זיך מיט די הלכות פון [[נדה]], טבילה און חציצה, און נאך פארשידענע הלכות וואס זענען נוגע פאר אידישע פרויען. דער ספר איז געשריבן געווארן דורך רבי [[משה טייטלבוים]], בעמח&quot;ס [[ישמח משה]], און איז געשריבן אויף עברי טייטש.

אין ''מעין טהור'' געפינען זיך אויך הלכות פון פלייש זאלצן, חלה נעמן, שבת און יום טוב, און מגילה. 

דער ספר איז געדרוקט געווארן עטליכע מאל, סיי אלס א באזונדערע חיבור און סיי אלס א צוגאב צום [[קרבן מנחה סידור]]. {{יידישקייט-שטומף}}
[[קאַטעגאָריע:הלכה ספרים]]</text>
      <sha1>gv5purw6kryx7shyr5j6dpvv2vs4daf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>לב אהרן</title>
    <ns>0</ns>
    <id>53038</id>
    <revision>
      <id>602210</id>
      <parentid>572265</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T20:48:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <origin>602210</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1235" sha1="mwhlcpuzim7dvp2nq8bazclpxednwtu" xml:space="preserve">{{יתום}}

'''לב אהרן''' איז א סעריע ספרים פון דעם [[סאטמאר (הויף)|סאטמארער]] רבי, רבי [[אהרן טייטלבוים]]. די סעריע אנטהאלט חידושי תורה און דברי תורה אויף פארשידענע נושאים, צווישן זיי [[אבות]], [[פסחים]], די סדרה און די מועדים.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hamichlol.org.il/%D7%94%D7%A8%D7%91_%D7%90%D7%94%D7%A8%D7%9F_%D7%98%D7%99%D7%99%D7%98%D7%9C%D7%91%D7%95%D7%99%D7%9D|title=הרב אהרן טייטלבוים|website=המכלול}}&lt;/ref&gt;

די ספרים זענען ארויסגעגעבן געווארן אין פארשידענע באנדן איבער די יארן. צווישן די ספרים געפינען זיך ''לב אהרן'' אויף [[מסכת אבות|אבות]], ''לב אהרן'' אויף [[מסכת פסחים]], און ''לב אהרן'' אויף דער תורה.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.otzar.org/booklists/18/tora.pdf|title=קטלוג אוצר החכמה|website=אוצר החכמה}}&lt;/ref&gt;{{יידישקייט-שטומף}}
[[קאַטעגאָריע:ספרים]]
[[קאַטעגאָריע:ספרי סאטמאר]]
[[קאַטעגאָריע:שטומף]]</text>
      <sha1>mwhlcpuzim7dvp2nq8bazclpxednwtu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>גאווערנער</title>
    <ns>0</ns>
    <id>53040</id>
    <revision>
      <id>602214</id>
      <parentid>573016</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T21:25:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <origin>602214</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="715" sha1="s26ljq8h081c5bcpa38f43g5mskl5ri" xml:space="preserve">'''גאווערנער''' אדער '''גובערנאטאר''' איז דער טיטל פונעם הויפט־פירער פון א [[שטאט]] אדער [[פראווינץ]]. אין לענדער וואו דער גאווערנער ווערט ערוועלט דורך די בירגער, איז ער דער ערוועלטער הויפט פון דער רעגירונג פון דער שטאט אדער פראווינץ. אין אנדערע פאלן קען ער ווערן באשטימט דורך דער העכערער רעגירונג.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/governor|title=Governor|website=Merriam-Webster}}&lt;/ref&gt;

{{פאלי-שטומף}}
[[קאַטעגאָריע:פאליטיקער]]</text>
      <sha1>s26ljq8h081c5bcpa38f43g5mskl5ri</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>יעזורי</title>
    <ns>0</ns>
    <id>53041</id>
    <revision>
      <id>602215</id>
      <parentid>571971</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T21:26:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <origin>602215</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="278" sha1="iw3a08uxzbvs8z2u7jxoixvzpn8bw9u" xml:space="preserve">'''יעזורי''' איז א [[וועכנטליך|וועכנטליכע]] [[אויסגאבע]] וואס קומט ארויס אין [[ברוקלין]] און אין [[אפסטעיט ניו יארק]].

==זעט אויך==
[[קאַטעגאָריע:יידישע צייטונגען]]</text>
      <sha1>iw3a08uxzbvs8z2u7jxoixvzpn8bw9u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>גוט מארגן</title>
    <ns>0</ns>
    <id>53042</id>
    <revision>
      <id>602217</id>
      <parentid>572008</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T21:34:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <origin>602217</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="314" sha1="63ftms11h5b5a2xhct340nb8udd75ow" xml:space="preserve">'''גוט מארגן''' איז א [[טאג צייטונג]] וואס ווערט ארויסגעגעבן אין [[וויליאמסבורג]]. עס פארנעמט זיך בעיקר מיט היימישע [[שידוכים]], [[לוויות]] און [[מודעות]].
[[קאטעגאריע:פרומע צייטונגען]]</text>
      <sha1>63ftms11h5b5a2xhct340nb8udd75ow</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>קימפעטארין</title>
    <ns>0</ns>
    <id>53044</id>
    <revision>
      <id>602218</id>
      <parentid>572304</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T21:38:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <origin>602218</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2486" sha1="c2jsz1c80526dilp035ygu657ohckkj" xml:space="preserve">'''קימפעטארין''' ([[לשון קודש]]: '''יולדת''') איז א פרוי וואס האט לעצטנס געבוירן א קינד. 
==הלכות==
לויט די [[הלכה]], האט א [[יולדת]] פארשידענע דינים וואס זענען פארבונדן מיט די הלכות פון [[נדה]].

==מנהגים==
ביי אידישע פרויען זענען פאראן פארשידענע מנהגים וואס ווערן געפירט ביי א קימפעטארין נאך דער געבורט. די מנהגים קענען זיך אונטערשיידן לויט די קהילות און מקומות, און זענען פארבונדן סיי מיט די טעג נאך דער לידה און סיי מיט דער צייט ווען די קימפעטארין ווערט ווידער טהור.

איינע פון די באקאנטע מנהגים איז אז די קימפעטארין זאל זיך היטן מיט איר געזונט און זיך אפרוען נאך דער לידה, צוליב דעם וואס די צייט נאך דער געבורט איז א צייט פון גרויסע שוואכקייט. אין פארשידענע קהילות זענען אויך פאראן מנהגים איבער ווען די קימפעטארין גייט צום בית המדרש, ווען זי גייט צום מקוה, און ווי אזוי זי זאל זיך פירן אין די ערשטע טעג און וואכן נאך דער לידה.

אין געוויסע קהילות זענען פאראן ספעציעלע מנהגים ביים ארויסגיין פון שטוב נאך דער לידה, און אויך ביי דער ערשטער טבילה פון א קימפעטארין. די מנהגים זענען אבער נישט אייניג אין אלע קהילות, און זייערע פרטים זענען אפהענגיק פון די מנהגים פון דער משפחה און קהילה.

אין די חסידישע קהילות זענען אויך פאראן פארשידענע סגולות און מנהגים וואס ווערן פארבונדן מיט דער קימפעטארין און דעם קינד אין די ערשטע טעג נאך דער לידה. די מנהגים ווערן אין פארשידענע מקומות מקובל פון דור צו דור.

== זעט אויך ==

* [[נדה]]
* [[מקוה]]
* [[שבעה נקיים]]
* [[טומאה וטהרה]]
* [[יולדת]]
* [[מעין טהור]]

== רעפערענצן ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>c2jsz1c80526dilp035ygu657ohckkj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>602219</id>
      <parentid>602218</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T21:42:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <origin>602219</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7990" sha1="28c3qe5igie1n9e1cvlcn856z998pim" xml:space="preserve">'''קימפעטארין''' איז א אידיש ווארט פאר א פרוי וואס האט לעצטנס געבוירן א קינד. דאס ווארט שטאמט פון דייטש־יידיש ''Kindbetterin'', וואס איז פארבונדן מיטן דייטשן ווארט ''Kindbett'', וואס באדייט די צייט נאך דער געבורט, ווען א פרוי רוט זיך אפ אין בעט. אין [[לשון קודש]] ווערט א קימפעטארין גערופן '''יולדת'''. 
==הלכות==
לויט דער [[תורה]] האט א יולדת ספעציעלע דינים פון טומאת לידה. א יולדת א זכר איז מן התורה טמאה פאר זיבן טעג, און א יולדת א נקבה פאר פערצן טעג. די דינים פון יולדת ווערן דערמאנט אין [[פרשת תזריע]], וואו עס ווערט געשריבן: &quot;אשה כי תזריע וילדה זכר וטמאה שבעת ימים&quot; און ביי א נקבה &quot;ואם נקבה תלד וטמאה שבועיים כנדתה&quot;.

אין די צייט פון חז&quot;ל זענען געווען פארשידענע דינים בנוגע די טומאת לידה און די דמים וואס א יולדת זעט נאך דער לידה. א יולדת ווערט פאררעכנט אלס א יולדת אפילו אויב זי האט נישט געזען קיין בלוט, צוליב די עצם לידה.

די טומאת לידה איז אויך פארבונדן מיט די דינים פון [[נדה]]. די חז&quot;ל האבן געלערנט פון די פסוקים אז די טומאת יולדת האט א באזונדערן זמן, און אז זי דארף זיך מטהר זיין אין [[מקוה]] נאך די טעג פון טומאה.

אין די צייטן ווען די דינים פון נדה און זבה זענען נאך געווען קלאר באקאנט און מען האט געקענט אונטערשיידן צווישן די פארשידענע סארטן דמים, איז א יולדת זכר געווען טמאה זיבן טעג און א יולדת נקבה פערצן טעג. נאך דעם זענען געווען פארשידענע דינים פון &quot;ימי טוהר&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.sefaria.org/Niddah.21a?lang=bi&amp;with=Halakhah|title=נדה כ&quot;א א' — טור יורה דעה קצ&quot;ד|website=ספריא}}&lt;/ref&gt;

מיט דער צייט האבן די חכמים מחמיר געווען אין די דינים פון נדה און זבה, און די היינטיגע הנהגה איז אז א יולדת ווערט אין דעם ענין באהאנדלט ווי א יולדת בזוב. דעריבער דארף זי, נאך דעם וואס די בלוטונג האט זיך אפגעשטעלט, ציילן [[שבעה נקיים]] און דערנאך זיך טובל'ן אין מקוה.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.sefaria.org/Niddah.21a?lang=bi&amp;with=Halakhah|title=נדה כ&quot;א א' — טור יורה דעה קצ&quot;ד|website=ספריא}}&lt;/ref&gt;

די גענויע חשבונות פון די טעג און די דינים פון די בדיקות זענען פארבונדן מיט דעם מצב פון דער יולדת, ווען די בלוטונג האט זיך אפגעשטעלט און אנדערע פרטים. דערפאר ווערן די הלכות אין פראקטישן לעבן געפרעגט ביי א [[רב]] אדער א מורה הוראה.

=== שבעה נקיים ===
נאך די טומאה און נאך דעם וואס די יולדת האט אויפגעהערט צו זען בלוט, דארף זי אין דער היינטיגער הלכה ציילן שבעה נקיים, ווי עס איז דער דין ביי א זבה. דער ערשטער טאג פון די שבעה נקיים ווערט געציילט נאך דעם טאג וואס זי האט זיך אפגעשטעלט פון זען בלוט, לויט די פרטי ההלכה.

אין די טעג פון שבעה נקיים דארף מען זיך היטן פון זען בלוט, און עס זענען פאראן ספעציעלע דינים וועגן [[בדיקה]] און בגדים לבנים. אויב עס קומט פאר א נייע ראיה, קען דאס אפעקטירן די ספירה און מען דארף פרעגן א רב ווי אזוי ווייטער צו גיין.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.sefaria.org/Shulchan_Arukh%2C_Yoreh_De'ah.197?lang=he&amp;set-language-cookie=&amp;with=Halakhah|title=שולחן ערוך יורה דעה קצ&quot;ז|website=ספריא}}&lt;/ref&gt;

=== טבילה ===
נאך די ריכטיגע ספירה פון שבעה נקיים דארף די יולדת זיך טובל'ן אין א [[מקוה]] לויט די הלכות פון טבילת נדה. די טבילה דארף זיין אין א כשר'ן מקוה און דאס גאנצע גוף, אריינגערעכנט די האר, דארף זיין אינגאנצן אונטער די וואסער.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.sefaria.org/Shulchan_Arukh%2C_Yoreh_De'ah.197?lang=he&amp;set-language-cookie=&amp;with=Halakhah|title=שולחן ערוך יורה דעה קצ&quot;ז|website=ספריא}}&lt;/ref&gt;

פאר דער טבילה דארף מען זיך רייניגן און אוועקנעמען זאכן וואס קענען זיין א חציצה צווישן דעם גוף און וואסער. דערפאר ווערן פאר דער טבילה אויסגעפירט פארשידענע הכנות, צווישן זיי וואשן די האר און גוף און פארזיכערן אז עס איז נישטא קיין זאך וואס זאל אפהאלטן דעם וואסער פון אנרירן דעם גאנצן גוף.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.myjewishlearning.com/article/the-laws-of-niddah/|title=A Detailed Explanation of Niddah, or Family Purity Laws|website=My Jewish Learning}}&lt;/ref&gt;

==מנהגים==
ביי אידישע פרויען זענען פאראן פארשידענע מנהגים וואס ווערן געפירט ביי א קימפעטארין נאך דער געבורט. די מנהגים קענען זיך אונטערשיידן לויט די קהילות און מקומות, און זענען פארבונדן סיי מיט די טעג נאך דער לידה און סיי מיט דער צייט ווען די קימפעטארין ווערט ווידער טהור.

איינע פון די באקאנטע מנהגים איז אז די קימפעטארין זאל זיך היטן מיט איר געזונט און זיך אפרוען נאך דער לידה, צוליב דעם וואס די צייט נאך דער געבורט איז א צייט פון גרויסע שוואכקייט. אין פארשידענע קהילות זענען אויך פאראן מנהגים איבער ווען די קימפעטארין גייט צום בית המדרש, ווען זי גייט צום מקוה, און ווי אזוי זי זאל זיך פירן אין די ערשטע טעג און וואכן נאך דער לידה.

אין געוויסע קהילות זענען פאראן ספעציעלע מנהגים ביים ארויסגיין פון שטוב נאך דער לידה, און אויך ביי דער ערשטער טבילה פון א קימפעטארין. די מנהגים זענען אבער נישט אייניג אין אלע קהילות, און זייערע פרטים זענען אפהענגיק פון די מנהגים פון דער משפחה און קהילה.

אין די חסידישע קהילות זענען אויך פאראן פארשידענע סגולות און מנהגים וואס ווערן פארבונדן מיט דער קימפעטארין און דעם קינד אין די ערשטע טעג נאך דער לידה. די מנהגים ווערן אין פארשידענע מקומות מקובל פון דור צו דור.

== זעט אויך ==

* [[נדה]]
* [[מקוה]]
* [[שבעה נקיים]]
* [[טומאה וטהרה]]
* [[יולדת]]
* [[מעין טהור]]

== רעפערענצן ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>28c3qe5igie1n9e1cvlcn856z998pim</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>שוואנץ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>53047</id>
    <revision>
      <id>602220</id>
      <parentid>576596</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T21:45:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <origin>602220</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3262" sha1="2anvdbbspvirca3masgn55xmpd78gh1" xml:space="preserve">[[טעקע:Dog_tail_erect.jpg|גבול|לינקס|200x200פיקס]]'''שוואנץ''' איז דער האריגער עק אויף דער וויידל פון א [[חיה]]. דער שוואנץ קען דינען פאר באלאנס, באוועגונג און אין געוויסע בעלי חיים אויך פאר קאמוניקאציע.

דער ווארט '''שוואנץ''' שטאמט פון מיטל־הויכדייטש '''swanz''', וואס האט געהאט דעם באדייט &quot;עק&quot; און איז פארבונדן מיט א ווארט וואס באדייט זיך שווענקען אדער וואקלען. דאס ווארט איז פארבונדן מיטן היינטיגן דייטשן '''Schwanz''', וואס באדייט אויך &quot;עק&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://en.wiktionary.org/wiki/%D7%A9%D7%95%D7%95%D7%90%D6%B7%D7%A0%D7%A5|title=שוואנץ|website=Wiktionary}}&lt;/ref&gt;

צוליב דעם וואס דער שוואנץ איז דער טייל וואס הענגט ביים עק פון א חיה, ווערט דער ווארט אויך גענוצט פאר אנדערע דינע אדער לאנגע זאכן וואס הענגען ביים עק פון עפעס. אזוי ווערן די קליינע הענגענדע שנירלעך אדער פרינדזשן ביים עק פון א [[גארטל]] אנגערופן '''שווענצלעך'''. דער זעלבער באדייט קען אויך ווערן גענוצט פאר אנדערע הענגענדע צוזאמשטעלן.

==שוואנצנעס==
'''שוואנצנעס''' איז א טערמין וואס איז געווארן באקאנט אין געוויסע קרייזן פון [[וויזשניץ (הויף)|וויזשניצער חסידות]], בפרט אין פארבינדונג מיט דער הנהגה פון רבי [[מנחם מענדיל האגער (בני ברק)|מנחם מענדל האגער]] פון מרכז חסידי ויז'ניץ. דער ווארט איז דער יידישער רבים פון '''שוואנץ''', וואס באדייט &quot;עק&quot;, און ווערט דא גענוצט אלס א משל פאר א חסיד וואס איז שטארק צוגעבונדן צום רבי'ן און אונטערגעווארפן אונטער זיין הנהגה.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://mikyab.net/%D7%A9%D7%95%D7%AA/%D7%A9%D7%99%D7%98%D7%AA-%D7%94%D7%A9%D7%95%D7%95%D7%90%D7%A0%D7%A6%D7%A0%D7%95%D7%AA/|title=שיטת השוואנצנות|website=הרב מיכאל אברהם}}&lt;/ref&gt;

דער טערמין איז אויך פארבונדן מיט דער באגריף '''&quot;השיטה הקדושה&quot;''', וואס ווערט גענוצט דורך חסידים פון דער גרופע צו באצייכענען זייער וועג אין [[חסידות]] און זייער שטארקע התקשרות צום רבי'ן. דער באדייט פון &quot;שוואנצעס&quot; איז, לויט באשרייבונגען פון דער שיטה, זיך צו אונטערווארפן צום רבי'ן און זיך אינגאנצן צוגעבן צו זיין הנהגה.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://judaicaused.blogspot.com/2019/02/trading-cards-as-messenger-of-hasidism.html|title=Trading Cards as a Messenger of Hasidism Today|website=Musings of a Jewish Bookseller}}&lt;/ref&gt;
[[קאַטעגאָריע:בעלי חיים]]</text>
      <sha1>2anvdbbspvirca3masgn55xmpd78gh1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>שווייץ אזערע</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55141</id>
    <revision>
      <id>602193</id>
      <timestamp>2026-08-24T16:12:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <comment>געשאַפֿן בלאַט מיט '{{אינפובאקס אזערע | נאמען = שווייץער אזערע | בילד =  | אונטערשריפט =  | לאקאציע = [[דעלאווער קאונטי]], ניו יארק | קאארדינאטן = {{coord|42.1604883|-74.5205909|format=dms|region:US-NY_type:waterbody|display=inline,title}} | סארט = רעזערוואר | אריינפלוס = [[Vly Creek]] | ארויספלוס = [[Vly Creek]] | הייך = 1,568 פיס | נאנטע ישוב...'</comment>
      <origin>602193</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1864" sha1="4hkapwlex5sab860opuzc9mfkqqhcqt" xml:space="preserve">{{אינפובאקס אזערע
| נאמען = שווייץער אזערע
| בילד = 
| אונטערשריפט = 
| לאקאציע = [[דעלאווער קאונטי]], ניו יארק
| קאארדינאטן = {{coord|42.1604883|-74.5205909|format=dms|region:US-NY_type:waterbody|display=inline,title}}
| סארט = רעזערוואר
| אריינפלוס = [[Vly Creek]]
| ארויספלוס = [[Vly Creek]]
| הייך = 1,568 פיס
| נאנטע ישובים = [[פליישמאנס]]
}}

'''שווייץ'ער אזערע''' (ענגליש: ''Lake Switzerland'') איז א קליינער [[רעזערוואואר|רעזערוואר]] אין [[דעלאווער קאונטי, ניו יארק|דעלאווער קאונט]]&lt;nowiki/&gt;י, [[ניו יארק]], וואס געפינט זיך מזרח צפון מזרח פון [[פליישמאנס, ניו יארק|פליישמאנס]]. דער [[אזערע]] געפינט זיך אין דער מערב קעטסקיל בערג און איז פארבונדן מיטן Vly Creek, וואס פליסט אריין אינעם אזערע און אויך ארויס דערפון.

דער אזערע געפינט זיך אויף א הייך פון בערך 1,568 פיס איבערן ים־פלאך. ער איז נאנט צו פליישמאנס און איז אין די פריערע תקופה געווארן א טייל פון דער זומער פארוויילונג אין דער געגנט, אריינגערעכנט שיפן, שווימען און אייז שניידן אין די ווינטער חדשים.

== זעט אויך ==

* [[רשימה פון אזערעס אין ניו יארק]]

{{רעפערענצן}}

[[קאטעגאריע:אזערעס אין ניו יארק]]
[[קאטעגאריע:אזערעס אין דעלאווער קאונטי]]
[[קאטעגאריע:רעזערווארן אין דעלאווער קאונטי]]</text>
      <sha1>4hkapwlex5sab860opuzc9mfkqqhcqt</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>