לי עוועניו

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="yi">
  <siteinfo>
    <sitename>װיקיפּעדיע</sitename>
    <dbname>yiwiki</dbname>
    <base>https://yi.wikipedia.org/wiki/%D7%94%D7%95%D7%99%D7%A4%D7%98_%D7%96%D7%99%D7%99%D7%98</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.17</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">מעדיע</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">באַזונדער</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">רעדן</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">באַניצער</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">באַניצער רעדן</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">װיקיפּעדיע</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">װיקיפּעדיע רעדן</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">טעקע</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">טעקע רעדן</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">מעדיעװיקי</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">מעדיעװיקי רעדן</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">מוסטער</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">מוסטער רעדן</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">הילף</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">הילף רעדן</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">קאַטעגאָריע</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">קאַטעגאָריע רעדן</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">פארטאל</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">פארטאל רעדן</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">יחידה</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">שיחת יחידה</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">אירוע</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">שיחת אירוע</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>לי עוועניו</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6188</id>
    <revision>
      <id>602271</id>
      <parentid>558005</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T15:30:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602271</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9574" sha1="jr8nqul3ab1ddmwx58412vz7kp25ruo" xml:space="preserve">'''ליע עוועניו''' ([[ענגליש]]: ''Lee Avenue'') איז א הויפט גאס אין דער [[חרידיש|חרידישער]] געגנט פון [[וויליאמסבורג]], [[ברוקלין]], [[ניו יארק סיטי]]. זי איז איינע פון די הויפט געשעפטס גאסן פונעם וויליאמסבורגער חרידישן אידנטום,זייענדיג די מיטלסטע עוועניו פון די פינף עוועניוס וואס לויפן אדורך אלט  וויליאמסבורג און אויף דער גאס און אין די ארומיגע גאסן געפינען זיך א גרויסע צאל אידישע געשעפטן, מוסדות, בתי מדרשים און אנדערע געמיינדע אינסטיטוציעס.

ליע עוועניו הייבט זיך אן ביי [[קליימער סטריט]], נעבן דעם געגנט פונעם [[וויליאמסבורג בריק]], און לויפט צפון אדורך דעם צענטראלן טייל פון וויליאמסבורג. ביי [[פלאשינג עוועניו]] טוישט זי נאמען צו [[נאסטראנד עוועניו]], וועלכע לויפט ווייטער דרום אדורך גרויסע טיילן פון ברוקלין.

== מקור פונעם נאמען ==
ליע עוועניו איז געהייסן לכבוד צוויי אמעריקאנער פאטראטן פון דער תקופה פון דער אמעריקאנער רעוואלוציע: '''ריטשארד הענרי ליע''' (Richard Henry Lee; 1732–1794) און זיין ברידער '''פראנסיס לייטפוט ליע''' (Francis Lightfoot Lee; 1734–1797).

ביידע זענען געווען פון ווירדזשיניע און האבן אונטערגעשריבן די [[אמעריקאנער אומאפהענגיקייט דעקלאראציע]] פון יאר 1776. ריטשארד הענרי ליע איז אויך באקאנט פאר'ן פארשלאג וואס ער האט אריינגעגעבן צום קאנטינענטאלן קאנגרעס אין יוני 1776, אז די בריטישע קאלאניעס זאלן דערקלערן זייער פולשטענדיגע אומאפהענגיקייט פון גרויסבריטאניע.

דער נאמען פון ליע עוועניו איז דעריבער '''נישט''' פארבונדן מיט דעם קאנסעדעראטן גענעראל [[ראבערט אי. ליע]]. אין ברוקלין האט טאקע עקזיסטירט אן אנדער גאס, ''General Lee Avenue'', אין [[פארט העמילטאן]], וועלכע איז געווען געהייסן נאך אים און איז שפעטער געטוישט געווארן צו ''John Warren Avenue''. דאס איז אבער א באזונדערע גאס און האט נישט קיין פארבינדונג מיט ליע עוועניו אין וויליאמסבורג.

== היסטאריע ==

=== די אנטוויקלונג פון וויליאמסבורג ===
דער געגנט וואו ליע עוועניו געפינט זיך איז אין דעם 19טן יארהונדערט געווען א טייל פון דעם שנעל וואקסנדיגן וויליאמסבורג. וויליאמסבורג, וואס איז ערשט געווען א באזונדערע שטעטל און שפעטער א באזונדערע שטאט, האט זיך אין יענע יארן אנטוויקלט פון א קלענערער באזעצונג צו אן אינדוסטריעלן און באוואוינטן צענטער.

די נאנטקייט צום [[איסט ריווער]] און די פארבינדונגען מיט [[מענהעטן]] האבן געברענגט א שטארקן וואוקס פון באפעלקערונג און אינדוסטריע. נייע גאסן זענען אויסגעלייגט געווארן, און דער געגנט איז געווארן באוואוינט דורך פארשידענע גרופעס פון איינוואנדערער און ארבעטער.

ליע עוועניו איז געווארן א טייל פון דעם אנטוויקלנדיגן גאסן נעץ פון וויליאמסבורג. שוין אין די מיטל פון דעם 19טן יארהונדערט זענען אויפן גאס און אין איר אומגעגנט געווען פארשידענע געשעפטן און אינדוסטריעלע אונטערנעמונגען.

=== די פריע יארן ===
אין די 19טע יארן האט דער געגנט ארום ליע עוועניו געהאט א פארשידנארטיגע באפעלקערונג. וויליאמסבורג איז געווען איינער פון די שנעלסט וואקסנדיגע טיילן פון ברוקלין, און אויף אירע גאסן האבן זיך געמישט וואוינונגען, פאבריקן, געשעפטן, שולן און אנדערע אינסטיטוציעס.

די פריע געשיכטע פון ליע עוועניו שפיגלט אפ דעם כאראקטער פון וויליאמסבורג אין יענער תקופה, ווען די געגנט איז געווען א געמיש פון וואוינונגען, האנדל, אינדוסטריע און פארוויילונג.

=== דער וויליאמסבורגער בריק ===
א וויכטיגע פאזע אין דער אנטוויקלונג פון דער געגנט איז געווען די עפענונג פונעם ו[[וויליאמסבורג בריק|ויליאמסבורג בריק]] אין יאר 1903. דער בריק האט פארבונדן וויליאמסבורג דירעקט מיט מענהעטן און האט שטארק פארגרעסערט דעם פארקער און די צוטריטלעכקייט פון דער געגנט.

די נאנטקייט פון ליע עוועניו צום ברידזש האט געמאכט דעם געגנט א וויכטיגן דורכגאנג צווישן דעם מערב טייל פון וויליאמסבורג און די אנדערע טיילן פון ברוקלין. מיט דער צייט האט די געגנט ווייטער געוואקסן און זיך געטוישט לויט די באדערפענישן פון די באפעלקערונג.

=== דער וואוקס פון דער אידישער באפעלקערונג ===
אידישע איינוואנדערער האבן שוין אין די שפעטע 19טע און פריע 20סטע יארן געשפילט א וויכטיגע ראלע אין וויליאמסבורג. במשך פון די יארן האט זיך די אידישע באפעלקערונג שטארק פארגרעסערט, און עס זענען אויפגעקומען שולן, געשעפטן, ארבייטער פאראייניגונגען און אנדערע אידישע אינסטיטוציעס.

נאך דעם [[צווייטער וועלט קריג]] האט זיך דער כאראקטער פון דעם דרום וויליאמסבורגער געגנט שטארק געטוישט. גרויסע צאלן חרידישע אידן און [[חורבן]] איבערלעבער, וועלכע זענען געקומען קיין אמעריקע פון אייראפע, האבן זיך באזעצט אין וויליאמסבורג.

== געאגראפיע און פארלויף ==
ליע עוועניו הייבט זיך אן ביי [[קליימער סטריט]]. פון דארט לויפט די עוועניו דרום אדורך דעם צענטראלן טייל פון דער חרידישער געגנט.

די גאס שניידט אדורך א צאל וויכטיגע גאסן פון וויליאמסבורג און פארבינדט פארשידענע וואוינונג און געשעפטס געגנטן.

ביי [[פלאשינג עוועניו]] טוישט זיך דער נאמען פון דער גאס צו [[נאסטראנד עוועניו]]. נאסטראנד עוועניו לויפט פון דארט ווייטער דרום אדורך ברוקלין.

== מוסדות און געמיינדע לעבן ==
ליע עוועניו און די ארומיגע גאסן זענען א וויכטיגער צענטער פון חרידישן געמיינדע לעבן. אין דער געגנט געפינען זיך בתי מדרשים, ישיבות, תלמודי תורה, מיידל שולן און אנדערע מוסדות.

נאנט צום אנהייב פון ליע עוועניו ביי קלעימער סטריט געפינען זיך די [[וויזניץ|וויזניצער]] מאטעלע מוסדות און בית המדרש.

== טראנספארטאציע און טראפיק ==
צוליב איר נאנטקייט צום וויליאמסבורגער ברידזש איז ליע עוועניו א טייל פונעם וויכטיגן טראנספארטאציע נעץ פון וויליאמסבורג.

דער וויליאמסבורגער בריק פארבינדט ברוקלין מיט מענהעטן, און דער טראפיק ארום דעם בריק האט א השפעה אויף די גאסן פון דעם דרומדיגן טייל פון וויליאמסבורג.

אויף געוויסע טיילן פון ליע עוועניו זענען איינגעשטעלט פארקירונג באגרעניצונגען אין די נאכמיטאג שעות, צווישן 4 און 7 אזייגער, אלס טייל פון די טראפיק רעגולאציעס אין דער געגנט.

== זעט אויך ==

* [[וויליאמסבורג]]
* [[וויליאמסבורג בריק|וויליאמסבורגער בריק]] 
* [[נאסטראנד עוועניו]]
* [[ברוקלין]]
{{רעפערענצן}}
[[קאטעגאריע:באקאנטע גאסן]]</text>
      <sha1>jr8nqul3ab1ddmwx58412vz7kp25ruo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>602272</id>
      <parentid>602271</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T15:57:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602272</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9764" sha1="gqm6mpdb5uqrutymp1lhxiyj4f8u1xz" xml:space="preserve">'''ליע עוועניו''' ([[ענגליש]]: ''Lee Avenue'') איז א הויפט גאס אין דער [[חרידיש|חרידישער]] געגנט פון [[וויליאמסבורג]], [[ברוקלין]], [[ניו יארק סיטי]]. זי איז איינע פון די הויפט געשעפטס גאסן פונעם וויליאמסבורגער חרידישן אידנטום,זייענדיג די מיטלסטע עוועניו פון די פינף עוועניוס וואס לויפן אדורך אלט  וויליאמסבורג און אויף דער גאס און אין די ארומיגע גאסן געפינען זיך א גרויסע צאל אידישע געשעפטן, מוסדות, בתי מדרשים און אנדערע געמיינדע אינסטיטוציעס.

ליע עוועניו הייבט זיך אן ביי [[קליימער סטריט]], נעבן דעם געגנט פונעם [[וויליאמסבורג בריק]], און לויפט צפון אדורך דעם צענטראלן טייל פון וויליאמסבורג. ביי [[פלאשינג עוועניו]] טוישט זי נאמען צו [[נאסטראנד עוועניו]], וועלכע לויפט ווייטער דרום אדורך גרויסע טיילן פון ברוקלין.

== מקור פונעם נאמען ==
ליע עוועניו איז געהייסן לכבוד צוויי אמעריקאנער פאטראטן פון דער תקופה פון דער אמעריקאנער רעוואלוציע:

'''ריטשארד הענרי ליע''' (Richard Henry Lee; 1732–1794) 
[[טעקע:Richard Henry Lee - crop.jpg|קליין|182x182פיקס|ריטשארד הענרי ליע]]
און זיין ברידער '''פראנסיס לייטפוט ליע''' (Francis Lightfoot Lee; 1734–1797).
[[טעקע:Francis Lightfoot Lee.jpg|קליין|פראנסיס לייטפוט ליע]]
ביידע זענען געווען פון ווירדזשיניע און האבן אונטערגעשריבן די [[אמעריקאנער אומאפהענגיקייט דעקלאראציע]] פון יאר 1776. ריטשארד הענרי ליע איז אויך באקאנט פאר'ן פארשלאג וואס ער האט אריינגעגעבן צום קאנטינענטאלן קאנגרעס אין יוני 1776, אז די בריטישע קאלאניעס זאלן דערקלערן זייער פולשטענדיגע אומאפהענגיקייט פון גרויסבריטאניע.

דער נאמען פון ליע עוועניו איז דעריבער '''נישט''' פארבונדן מיט דעם קאנסעדעראטן גענעראל [[ראבערט אי. ליע]]. אין ברוקלין האט טאקע עקזיסטירט אן אנדער גאס, ''General Lee Avenue'', אין [[פארט העמילטאן]], וועלכע איז געווען געהייסן נאך אים און איז שפעטער געטוישט געווארן צו ''John Warren Avenue''. דאס איז אבער א באזונדערע גאס און האט נישט קיין פארבינדונג מיט ליע עוועניו אין וויליאמסבורג.

== היסטאריע ==

=== די אנטוויקלונג פון וויליאמסבורג ===
דער געגנט וואו ליע עוועניו געפינט זיך איז אין דעם 19טן יארהונדערט געווען א טייל פון דעם שנעל וואקסנדיגן וויליאמסבורג. וויליאמסבורג, וואס איז ערשט געווען א באזונדערע שטעטל און שפעטער א באזונדערע שטאט, האט זיך אין יענע יארן אנטוויקלט פון א קלענערער באזעצונג צו אן אינדוסטריעלן און באוואוינטן צענטער.

די נאנטקייט צום [[איסט ריווער]] און די פארבינדונגען מיט [[מענהעטן]] האבן געברענגט א שטארקן וואוקס פון באפעלקערונג און אינדוסטריע. נייע גאסן זענען אויסגעלייגט געווארן, און דער געגנט איז געווארן באוואוינט דורך פארשידענע גרופעס פון איינוואנדערער און ארבעטער.

ליע עוועניו איז געווארן א טייל פון דעם אנטוויקלנדיגן גאסן נעץ פון וויליאמסבורג. שוין אין די מיטל פון דעם 19טן יארהונדערט זענען אויפן גאס און אין איר אומגעגנט געווען פארשידענע געשעפטן און אינדוסטריעלע אונטערנעמונגען.

=== די פריע יארן ===
אין די 19טע יארן האט דער געגנט ארום ליע עוועניו געהאט א פארשידנארטיגע באפעלקערונג. וויליאמסבורג איז געווען איינער פון די שנעלסט וואקסנדיגע טיילן פון ברוקלין, און אויף אירע גאסן האבן זיך געמישט וואוינונגען, פאבריקן, געשעפטן, שולן און אנדערע אינסטיטוציעס.

די פריע געשיכטע פון ליע עוועניו שפיגלט אפ דעם כאראקטער פון וויליאמסבורג אין יענער תקופה, ווען די געגנט איז געווען א געמיש פון וואוינונגען, האנדל, אינדוסטריע און פארוויילונג.

=== דער וויליאמסבורגער בריק ===
א וויכטיגע פאזע אין דער אנטוויקלונג פון דער געגנט איז געווען די עפענונג פונעם ו[[וויליאמסבורג בריק|ויליאמסבורג בריק]] אין יאר 1903. דער בריק האט פארבונדן וויליאמסבורג דירעקט מיט מענהעטן און האט שטארק פארגרעסערט דעם פארקער און די צוטריטלעכקייט פון דער געגנט.

די נאנטקייט פון ליע עוועניו צום ברידזש האט געמאכט דעם געגנט א וויכטיגן דורכגאנג צווישן דעם מערב טייל פון וויליאמסבורג און די אנדערע טיילן פון ברוקלין. מיט דער צייט האט די געגנט ווייטער געוואקסן און זיך געטוישט לויט די באדערפענישן פון די באפעלקערונג.

=== דער וואוקס פון דער אידישער באפעלקערונג ===
אידישע איינוואנדערער האבן שוין אין די שפעטע 19טע און פריע 20סטע יארן געשפילט א וויכטיגע ראלע אין וויליאמסבורג. במשך פון די יארן האט זיך די אידישע באפעלקערונג שטארק פארגרעסערט, און עס זענען אויפגעקומען שולן, געשעפטן, ארבייטער פאראייניגונגען און אנדערע אידישע אינסטיטוציעס.

נאך דעם [[צווייטער וועלט קריג]] האט זיך דער כאראקטער פון דעם דרום וויליאמסבורגער געגנט שטארק געטוישט. גרויסע צאלן חרידישע אידן און [[חורבן]] איבערלעבער, וועלכע זענען געקומען קיין אמעריקע פון אייראפע, האבן זיך באזעצט אין וויליאמסבורג.

== געאגראפיע און פארלויף ==
ליע עוועניו הייבט זיך אן ביי [[קליימער סטריט]]. פון דארט לויפט די עוועניו דרום אדורך דעם צענטראלן טייל פון דער חרידישער געגנט.

די גאס שניידט אדורך א צאל וויכטיגע גאסן פון וויליאמסבורג און פארבינדט פארשידענע וואוינונג און געשעפטס געגנטן.

ביי [[פלאשינג עוועניו]] טוישט זיך דער נאמען פון דער גאס צו [[נאסטראנד עוועניו]]. נאסטראנד עוועניו לויפט פון דארט ווייטער דרום אדורך ברוקלין.

== מוסדות און געמיינדע לעבן ==
ליע עוועניו און די ארומיגע גאסן זענען א וויכטיגער צענטער פון חרידישן געמיינדע לעבן. אין דער געגנט געפינען זיך בתי מדרשים, ישיבות, תלמודי תורה, מיידל שולן און אנדערע מוסדות.

נאנט צום אנהייב פון ליע עוועניו ביי קלעימער סטריט געפינען זיך די [[וויזניץ|וויזניצער]] מאטעלע מוסדות און בית המדרש.

== טראנספארטאציע און טראפיק ==
צוליב איר נאנטקייט צום וויליאמסבורגער ברידזש איז ליע עוועניו א טייל פונעם וויכטיגן טראנספארטאציע נעץ פון וויליאמסבורג.

דער וויליאמסבורגער בריק פארבינדט ברוקלין מיט מענהעטן, און דער טראפיק ארום דעם בריק האט א השפעה אויף די גאסן פון דעם דרומדיגן טייל פון וויליאמסבורג.

אויף געוויסע טיילן פון ליע עוועניו זענען איינגעשטעלט פארקירונג באגרעניצונגען אין די נאכמיטאג שעות, צווישן 4 און 7 אזייגער, אלס טייל פון די טראפיק רעגולאציעס אין דער געגנט.

== זעט אויך ==

* [[וויליאמסבורג]]
* [[וויליאמסבורג בריק|וויליאמסבורגער בריק]] 
* [[נאסטראנד עוועניו]]
* [[ברוקלין]]
{{רעפערענצן}}
[[קאטעגאריע:באקאנטע גאסן]]</text>
      <sha1>gqm6mpdb5uqrutymp1lhxiyj4f8u1xz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>שאצער קאנט</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6704</id>
    <revision>
      <id>602277</id>
      <parentid>475541</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T17:39:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602277</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="484" sha1="ahvi4eei1hwste7uj1gqdsyko72v6m2" xml:space="preserve">{{אייראפע-געא-שטומף}}{{באצירק}}
'''שאַץ''' איז אַ [[קאנטן פון רומעניע|קאנט]] פון [[רומעניע]], אינעם היסטארישן ראיאן [[מאלדאוויע]]. זײַן באפֿעלקערונג איז 688,435. זײַן הױפּטשטאָט און גרעסטע שטאָט איז [[שאַץ]].

[[קאַטעגאָריע:רומעניע]]
[[קאַטעגאָריע:פראווינצן]]
[[קאַטעגאָריע:בוקאווינע]]</text>
      <sha1>ahvi4eei1hwste7uj1gqdsyko72v6m2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>פלארידע</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7465</id>
    <revision>
      <id>602300</id>
      <parentid>569836</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T21:32:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602300</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6546" sha1="1jfry49md9087eu11r602tmv2uomqcu" xml:space="preserve">{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin: 0.5em 1.5em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%; padding:5px;&quot; |'''פלארידע'''
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag_of_Florida.svg|135x135פיקס|פאן פון פלארידע]]
[[טעקע:Seal_of_Florida.svg|90x90פיקס|סיעל פון פלארידע]]
|-
!אריגינעלער נאמען
|Florida
|-
!אפיציעלער נאמען
|State of Florida
|-
!צונאמען
|Sunshine State
|-
!קאנטינענט
|[[צפון אמעריקע]]
|-
!ראיאן
|[[דרום פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!לאנד
|[[פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!הויפטשטאט
|[[טאלאהאסי]]
|-
!גרעסטע שטאט
|[[דזשאקסאנוויל]]
|-
!שטח
|170,312 ק״מ²
|-
!באפעלקערונג
|בערך 23.5 מיליאן
|-
!פלאץ צווישן די שטאטן
|3טער לויט באפעלקערונג
|-
!העכסטער פונקט
|Britton Hill
|-
!נידעריגסטער פונקט
|אטלאנטישער אקעאן
|-
!צייט זאנע
|מזרח און צענטראל צייט
|-
!אריינגענומען אין פאראייניגטע שטאטן
|3טן מערץ 1845
|-
!סדר
|27סטער שטאט
|-
!קאונטיס
|67
|-
!פאסט קאד
|FL
|-
!ISO קאד
|US-FL
|-
!וועבזייטל
|[https://fl.gov fl.gov]
|}
'''פלארידע''' (ענגליש: '''Florida''') איז א שטאט אין דעם דרום מזרח טייל פון די [[פאראייניגטע שטאטן]].

דער הויפט שטאט פון פלארידע איז [[טאלאהאסי]].

און ווערט אנגערופן דער '''גן עדן פון אמעריקע'''.

== היסטאריע ==
דער שטח איז געווען אונטער שפאנישער הערשאפט פאר פילע יארן. אום דעם 3טן מערץ 1845 איז פלארידע געווארן דער 27סטער שטאט.

פלארידע איז ברייט באקאנט געווארן בעת די [[2001 פרעזידענט וואלן]] צווישן דעם דעמאלטסדיגן [[טעקסעס]] [[גובערנאטאר]] [[דשארדש דאבעליו בוש]] און דעם ארויסגייענדיגן [[וויצע פרעזידענט]] [[על גאור]], וואס די אנטשיידונג פון די [[וואלן]] איבערן לאנד האט זיך געוואנדן אין דעם אויסערגעווענליכן נאנטן פארמעסט אין פלארידע. די אויסגאנג פון די פארמעסט האט זיך געצויגן וואכן לאנג איבער די ציילונגען און איבער ציילונגען פון די פלארידע שטימען.

== געאגראפיע ==
פלארידע איז א [[האלבאינזל|האלב אינזל]] צווישן דעם [[אטלאנטישער אקעאן]] און דעם [[גאלף אף מעקסיקא]] . זי איז באקאנט מיט איר ווארעמען קלימאט און לאנגע בארטן.

א דאנק איר ווארימער קלימאט וואס הערשט אין פלארידע אויך אין קאלטע ווינטער טעג, שטראמען אהין הונדערטער טויזנטער אמריקאנער פון די קאלטע צפון שטאטן צו דער ווארימער פלארידע.

פלארידע איז צוטיילט און פיר הויפט טיילן:

# נארדערן (צפון) פלארידע, די מערסטע באקאנטסטע געגנט איז [[דשעקסאנוויל]], דער טייל גרעניצט זיך מיט דעם שטאַט [[דזשארדזיע]].
# צענטראל פלארידע, די מערסטע באקאנטסטע געגנט איז [[ארלענדא]].
# סאדערן (דרום) פלארידע, די מערסטע באקאנטסע געגנט איז [[מיאמי]].
# די פענ-הענדל, דאס איז דער לאנגער ברייטער [[צפון]]-[[מערב]] טייל, דער חלק איז די ווייניגסטע באוואוינט, עס גרעניצט זיך מיט די שטאַט [[אלאבאמא]].
# [[מיאמי]] איז דער עקסטרעמער דרום שפיץ פון פלארידע און אויך אמעריקע, עס איז קנאפע 70 מייל אוועק פון [[קובא]], דעריבער שווערצן זיך אהין אסאך אומלעגאלע קובאנע אימיגראנטן ווי זיי קומען אהין אן מיט היימיש-געמאכטע שיפלעך, אסאך פון זיי לעבן עס נישט איבער און דערטראנקען זיך. פלארידע ווערט אסאך געשלאגן פון שעדליכע שטורעם ווינטן, [[האריקען|האריקענען]], ספעציעל די [[דרום]]-[[מערב]] טייל וואס בארטנט זיך מיט די ווארעמע וואסערן פון [[גאלף אף מעקסיקא|גאלף אוו מעקסיקא]].

== עקאנאמיע ==
די הויפט עקאנאמיע פון פלארידע איז [[טוריזם]]. אנדערע אינדוסטריעס זענען [[ציטרוס פרוכט]] און אויסגראבן [[פאספאט|פאספאטן]].[[טעקע:Map of USA highlighting Florida.png|קליין|250px|]]

== באפעלקערונג ==
פלארידע איז די דריט גרעסטע שטאט אין באפעלקערונג[[טעקע:dimpledchad.jpg|קליין|250px|וואלן באאמטע זיפן דורך מיליאנען וואל צעטלעך אין פלארידע מיט גרויס פארזיכטיגקייט.]]די [[באפעלקערונג]] פונעם שטאַט לויטן 2020 צענזוס איז 21,538,187

== אידן אין פלארידע ==
פלארידע האט א גרויסע אידישע באפעלקערונג, ספעציעל אין [[מיאמי]], [[מיאמי ביטש]], [[פארט לאדערדעיל]] און פאלם ביטש.

פאר פרומע אידן איז באקאנט די געגנטן [[מיאמי]] און [[מיאמי ביטש]], וואס מען קומט אהין פאר אפרו און עלטערע מענשטן באזעצן זיך אויסצולעבן זייער יארן במנוחה. עס איז נעבן וואסער און דער קלימאט איז געוואלדיג הייס גרינג און געזונט.

אויך איז דער געגנט [[ארלענדא]] באקאנט, ווי פרומע פארפעלקער פארן אהין שטראוואנצן.{{פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע}}
{{געא-שטומף}}

[[קאַטעגאָריע:פלארידע|*]]</text>
      <sha1>1jfry49md9087eu11r602tmv2uomqcu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>קאליפארניע</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8101</id>
    <revision>
      <id>602293</id>
      <parentid>598209</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T20:52:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602293</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8768" sha1="76gwlac1t8ogpnwoa1akfim7qfp8frt" xml:space="preserve">{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin:0.5em 1.5em 1em 0;background:#f9f9f9;border:1px #aaaaaa solid;border-collapse:collapse;font-size:90%;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%;&quot; |'''קאליפארניע'''
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag_of_California.svg|135x135פיקס|פאן פון קאליפארניע]]
[[טעקע:Seal_of_California.svg|90x90פיקס|סיעל פון קאליפארניע]]
|-
!אריגינעלער נאמען
|California
|-
!אפיציעלער נאמען
|State of California
|-
!צונאמען
|Golden State
|-
!קאנטינענט
|[[צפון אמעריקע]]
|-
!ראיאן
|[[מערב פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!לאנד
|[[פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!הויפטשטאט
|[[סאקראמענטא]]
|-
!גרעסטע שטאט
|[[לאס אנדזשעלעס]]
|-
!שטח
|423,970 ק״מ²
|-
!באפעלקערונג
|39,355,309 &lt;small&gt;(2025 שאצונג)&lt;/small&gt;
|-
!העכסטער פונקט
|מאונט וויטני — 4,421 מעטער
|-
!צייט־זאנע
|פאסיפיק־צייט
|-
!אריינגענומען
|9טן סעפטעמבער 1850
|-
!סדר
|31סטער שטאט
|-
!קאנטיס
|58
|-
!פאסט־קאד
|CA
|-
!ISO קאד
|US-CA
|-
!וועבזייטל
|[https://ca.gov ca.gov]
|}
'''קאליפארניע''' (ענגליש: '''California''') איז א שטאט אויפ'ן מערב בארטן פון די [[פאראייניגטע שטאטן]]. זי גרעניצט זיך מיט [[ארעגאן]], [[נעוואדא]] און [[אריזאנע]], און אין דרום מיט [[מעקסיקא]].

עס געפונט זיך מער צו מערב זייט לעבן דער [[גרענעץ]] פון  און בעיקר לעבן די וואסערן פון [[פאציפישן אקעאן]].

די הויפטשטאט איז '''[[סאקראמענטא]]''', און די גרעסטע שטאט איז '''[[לאס אנדזשעלעס]]'''.

פון אירע גרויסע באקאנטע שטעט זענען לאס אנדזשעלעס, [[סאן פראנציסקא]], און [[סאן דיעגא]].

די אפיציעלע שטאַט בלום פון קאליפארניע איז דאס [[קאליפארניער מאנרענדל]].

== היסטאריע ==
נאך דער שפאנישער און מעקסיקאנער תקופה איז קאליפארניע געווארן א טייל פון די פאראייניגטע שטאטן. אום '''9טן סעפטעמבער 1850''' איז זי געווארן דער '''31סטער שטאט'''.

== געאגראפיע ==
קאליפארניע פארמאגט א לאנגן בארטן אויפ'ן פאציפישן אקעאן, בערג, מדבריות און וואלד־געביטן. אין צפון געפינט זיך די קאסקאד און אין מזרח די סיעראַ נעוואדא.

פון די אינטערעסאנטע זאכן אין קאליפארניע, איז דער &quot;גאלדענער טויער בריק&quot; אין [[סאן פראנציסקא]]. די סעקוואיע ביימער אין סעקוואיע פארק, זיי דערהויבן זיך צו א הויך פון הונדערט מעטער (דריי הונדערט פוס). צווישן זיי געפינט זיך דער '''גענעראל שערמאן''', א ריזן בוים וואס איהר הויך דערגרייכט פינף און אכציג מעטער, איהר שטאם איז לערך איין און דרייסיג מעטער אין ארומנעם. מען שאצט אז דער בוים איז אלט איבער פיר טויזנט יאר.

== עקאנאמיע ==
קאליפארניע׳ס עקאנאמיע ראנגירט מיט די גרעסטע עקאנאמיעס אין דער וועלט. אין 2018 איז דער ברוטא שטאַט פראדוקט געווען  $3.0 [[1000000000000 (נומער)|טריליאן]] ($76,000 פער מענטש), די גרעסטע אין די [[פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע|פאראייניגטע שטאטן]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bea.gov/system/files/2019-04/qgdpstate0519_4.pdf|title=GDP by State – U.S. Bureau of Economic Analysis (BEA)|website=www.bea.gov}}&lt;/ref&gt; קאליפארניע איז פאראנטווארטלעך פאר 1/7 פון די פאראייניגטע שטאטנ׳ס אומגעפער $20&amp;nbsp;טריליאן ברוטא אינלענדישן פראדוקט (בא״פ).&lt;ref name=&quot;gdp&quot;&gt;{{cite web|url=https://bea.gov/newsreleases/regional/gdp_state/qgdpstate_newsrelease.htm|title=Bureau of Economic Analysis|last=Analysis|first=US Department of Commerce, BEA, Bureau of Economic|website=bea.gov|language=EN-US|access-date=May 18, 2018}}&lt;/ref&gt; ווי אין 2018, איז קאליפארניע׳ס נאמינאלן בא״פ גרעסער פון אלע לענדער אחוץ פיר (די  [[עקאנאמיע פון די פאראייניגטע שטאטן|פאראייניגטע שטאטן]] , [[עקאנאמיע פון כינע|כינע]], [[Economy of Japan|יאפאן]] און  [[עקאנאמיע פון דייטשלאנד|דייטשלאנד]]).&lt;ref&gt;[[Comparison between U.S. states and countries by GDP (nominal)]]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ccsce&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.ccsce.com/PDF/Numbers-July-2013-CA-Economy-Rankings-2012.pdf|title=California Poised to Move Up in World Economy Rankings in 2013|publisher=Center for Continuing Study of the California Economy|date=July 2013|accessdate=June 14, 2014}}&lt;/ref&gt; אין טערמינען פון [[קויפקראפט-פאריטעט]] terms of [[Purchasing Power Parity]],&lt;ref name=&quot;8large&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.businessweek.com/ap/financialnews/D9JS1MLO0.htm|title=Calif. retains economy that would be 8th largest|website=Bloomberg BusinessWeek|date=December 2, 2010|accessdate=September 2, 2012}}&lt;/ref&gt; איז זי גרעסער פון אלע לענדער אחוץ אכט (די פאראייניגטע שטאטן, כינע, אינדיע, יאפאן, דייטשלאנד, רוסלאנד, בראזיל און אינדאנעזיע).&lt;ref name=&quot;worldbank2012&quot;&gt;{{cite web|url=http://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.PP.CD?order=wbapi_data_value_2012+wbapi_data_value+wbapi_data_value-last&amp;sort=desc|title=GDP, PPP (current international $)|publisher=World Bank, International Comparison Program database|accessdate=June 14, 2014}}&lt;/ref&gt;

== טראנספארט ==

[[טעקע:Glendalefreeway.jpg|קליין|300px|גלענדייל אויטאסטראד]]
א גרויסער טייל פון קאליפארניע איז באדעקט מיט [[אויטאסטראד]]ן און [[שאסיי]]ען; מען דארף נישט צאלן צו פארן אויף זיי.

די הויפט פליפעלדער פון קאליפארניע זענען [[לאס אנדזשעלעס אינטערנאציאנאלע פליפעלד]] און [[סאן פראנציסקא אינטערנאציאנאלע פליפעלד]].

דער שטאַט האט צוויי גרויסע פארטן—[[לאס אנדזשעלעס פארט]] און [[אקלאנד פארט]].

צווישן די שטעט פארט די [[אמטראק]] באן. 

== איר באפעלקערונג ==
די [[באפעלקערונג]] פונעם שטאַט לויטן 2020 צענזוס איז 39,538,223, די מערסטע אין די פאראיינגטע שטאטן.

איו קאליפארניע וואוינען 235.7 מענטשן פער סקווער מייל, די דרייצנטע מערסטע אין די פאראייניגטע [[טעקע:California.png|קליין|קאליפארניע אין די פאראייניגטע שטאטן]]שטאטן.

== רעליגיע ==
די מערסט פֿאַרשפרייטע רעליגיעס אין קאליפֿארניע זענען [[פראטעסטאנטיזם]] און [[קאטאליציזם]]. אויך זענען דא אידן , מוסולמענער, הינדו און בודהיסטן.

== אידן אין קאליפארניע ==
אין [[לאס אנדזשעלעס]], [[סאן פראנציסקא]] און אנדערע שטעט זענען פאראן גרויסע אידישע קהילות. לאס [[בילד:Seal of California.svg|קליין| חותם קליפורניה]]אנדזשעלעס פארמאגט א באזונדער גרויסער חרדישער און יידישער ציבור.

== שטעט אין קאליפארניע ==
&lt;gallery&gt;
Image:Sacramento from Riverwalk.jpg|[[סאקראמענטא]]
Image:DowntownLosAngeles.jpg|[[לאס אנדזשעלעס]]
Image:Sandiego.arp.750pix.jpg|[[סאן דיעגא]]
Image:Lightmatter sanfrancisco.jpg|[[סאן פראנציסקא]]
Image:SanJoseDowntownIMG016elf wb.jpg|[[סאן האזע]]
Image:La2-oakland.jpg|[[אקלאנד, קאליפארניע|אקלאנד]]
&lt;/gallery&gt;

 {{רעפערענצן}}{{רעפליסטע}}


{{קאליפארניע}}
{{פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע}}</text>
      <sha1>76gwlac1t8ogpnwoa1akfim7qfp8frt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>602297</id>
      <parentid>602293</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T21:14:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602297</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8764" sha1="48xmt6p6tdh9b3bhtqgn23tlgx76976" xml:space="preserve">{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin:0.5em 1.5em 1em 0;background:#f9f9f9;border:1px #aaaaaa solid;border-collapse:collapse;font-size:90%;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%;&quot; |'''קאליפארניע'''
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag_of_California.svg|135x135פיקס|פאן פון קאליפארניע]]
[[טעקע:Seal_of_California.svg|90x90פיקס|סיעל פון קאליפארניע]]
|-
!אריגינעלער נאמען
|California
|-
!אפיציעלער נאמען
|State of California
|-
!צונאמען
|Golden State
|-
!קאנטינענט
|[[צפון אמעריקע]]
|-
!ראיאן
|[[מערב פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!לאנד
|[[פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!הויפטשטאט
|[[סאקראמענטא]]
|-
!גרעסטע שטאט
|[[לאס אנדזשעלעס]]
|-
!שטח
|423,970 ק״מ²
|-
!באפעלקערונג
|39,355,309 &lt;small&gt;(2025 שאצונג)&lt;/small&gt;
|-
!העכסטער פונקט
|מאונט וויטני — 4,421 מעטער
|-
!צייט־זאנע
|פאסיפיק־צייט
|-
!אריינגענומען
|9טן סעפטעמבער 1850
|-
!סדר
|31סטער שטאט
|-
!קאנטיס
|58
|-
!פאסט־קאד
|CA
|-
!ISO קאד
|US-CA
|-
!וועבזייטל
|[https://ca.gov ca.gov]
|}
'''קאליפארניע''' (ענגליש: '''California''') איז א שטאט אויפ'ן מערב בארטן פון די [[פאראייניגטע שטאטן]]. זי גרעניצט זיך מיט [[ארעגאן]], [[נעוואדא]] און [[אריזאנע]], און אין דרום מיט [[מעקסיקא]].

עס געפונט זיך מער צו מערב זייט לעבן דער [[גרענעץ]] פון  און בעיקר לעבן די וואסערן פון [[פאציפישן אקעאן]].

די הויפטשטאט איז '''[[סאקראמענטא]]''', און די גרעסטע שטאט איז '''[[לאס אנדזשעלעס]]'''.

פון אירע גרויסע באקאנטע שטעט זענען לאס אנדזשעלעס, [[סאן פראנציסקא]], און [[סאן דיעגא]].

די אפיציעלע שטאַט בלום פון קאליפארניע איז דאס [[קאליפארניער מאנרענדל]].

== היסטאריע ==
נאך דער שפאנישער און מעקסיקאנער תקופה איז קאליפארניע געווארן א טייל פון די פאראייניגטע שטאטן. אום '''9טן סעפטעמבער 1850''' איז זי געווארן דער '''31סטער שטאט'''.

== געאגראפיע ==
קאליפארניע פארמאגט א לאנגן בארטן אויפ'ן פאציפישן אקעאן, בערג, מדבריות און וואלד־געביטן. אין צפון געפינט זיך די קאסקאד און אין מזרח די סיעראַ נעוואדא.

פון די אינטערעסאנטע זאכן אין קאליפארניע, איז דער &quot;גאלדענער טויער בריק&quot; אין [[סאן פראנציסקא]]. די סעקוואיע ביימער אין סעקוואיע פארק, זיי דערהויבן זיך צו א הויך פון הונדערט מעטער (דריי הונדערט פוס). צווישן זיי געפינט זיך דער '''גענעראל שערמאן''', א ריזן בוים וואס איהר הויך דערגרייכט פינף און אכציג מעטער, איהר שטאם איז לערך איין און דרייסיג מעטער אין ארומנעם. מען שאצט אז דער בוים איז אלט איבער פיר טויזנט יאר.

== עקאנאמיע ==
קאליפארניע׳ס עקאנאמיע ראנגירט מיט די גרעסטע עקאנאמיעס אין דער וועלט. אין 2018 איז דער ברוטא שטאַט פראדוקט געווען  $3.0 [[1000000000000 (נומער)|טריליאן]] ($76,000 פער מענטש), די גרעסטע אין די [[פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע|פאראייניגטע שטאטן]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bea.gov/system/files/2019-04/qgdpstate0519_4.pdf|title=GDP by State – U.S. Bureau of Economic Analysis (BEA)|website=www.bea.gov}}&lt;/ref&gt; קאליפארניע איז פאראנטווארטלעך פאר 1/7 פון די פאראייניגטע שטאטנ׳ס אומגעפער $20&amp;nbsp;טריליאן ברוטא אינלענדישן פראדוקט (בא״פ).&lt;ref name=&quot;gdp&quot;&gt;{{cite web|url=https://bea.gov/newsreleases/regional/gdp_state/qgdpstate_newsrelease.htm|title=Bureau of Economic Analysis|last=Analysis|first=US Department of Commerce, BEA, Bureau of Economic|website=bea.gov|language=EN-US|access-date=May 18, 2018}}&lt;/ref&gt; ווי אין 2018, איז קאליפארניע׳ס נאמינאלן בא״פ גרעסער פון אלע לענדער אחוץ פיר (די  [[עקאנאמיע פון די פאראייניגטע שטאטן|פאראייניגטע שטאטן]] , [[עקאנאמיע פון כינע|כינע]], [[Economy of Japan|יאפאן]] און  [[עקאנאמיע פון דייטשלאנד|דייטשלאנד]]).&lt;ref&gt;[[Comparison between U.S. states and countries by GDP (nominal)]]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ccsce&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.ccsce.com/PDF/Numbers-July-2013-CA-Economy-Rankings-2012.pdf|title=California Poised to Move Up in World Economy Rankings in 2013|publisher=Center for Continuing Study of the California Economy|date=July 2013|accessdate=June 14, 2014}}&lt;/ref&gt; אין טערמינען פון [[קויפקראפט-פאריטעט]] terms of [[Purchasing Power Parity]],&lt;ref name=&quot;8large&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.businessweek.com/ap/financialnews/D9JS1MLO0.htm|title=Calif. retains economy that would be 8th largest|website=Bloomberg BusinessWeek|date=December 2, 2010|accessdate=September 2, 2012}}&lt;/ref&gt; איז זי גרעסער פון אלע לענדער אחוץ אכט (די פאראייניגטע שטאטן, כינע, אינדיע, יאפאן, דייטשלאנד, רוסלאנד, בראזיל און אינדאנעזיע).&lt;ref name=&quot;worldbank2012&quot;&gt;{{cite web|url=http://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.PP.CD?order=wbapi_data_value_2012+wbapi_data_value+wbapi_data_value-last&amp;sort=desc|title=GDP, PPP (current international $)|publisher=World Bank, International Comparison Program database|accessdate=June 14, 2014}}&lt;/ref&gt;

== טראנספארט ==

[[טעקע:Glendalefreeway.jpg|קליין|300px|גלענדייל אויטאסטראד]]
א גרויסער טייל פון קאליפארניע איז באדעקט מיט [[אויטאסטראד]]ן און [[שאסיי]]ען; מען דארף נישט צאלן צו פארן אויף זיי.

די הויפט פליפעלדער פון קאליפארניע זענען [[לאס אנדזשעלעס אינטערנאציאנאלע פליפעלד]] און [[סאן פראנציסקא אינטערנאציאנאלע פליפעלד]].

דער שטאַט האט צוויי גרויסע פארטן—[[לאס אנדזשעלעס פארט]] און [[אקלאנד פארט]].

צווישן די שטעט פארט די [[אמטראק]] באן. 

== איר באפעלקערונג ==
די [[באפעלקערונג]] פונעם שטאַט לויטן 2020 צענזוס איז 39,538,223, די מערסטע אין די פאראיינגטע שטאטן.

איו קאליפארניע וואוינען 235.7 מענטשן פער סקווער מייל, די דרייצנטע מערסטע אין די פאראייניגטע [[טעקע:California.png|קליין|קאליפארניע אין די פאראייניגטע שטאטן]]שטאטן.

== רעליגיע ==
די מערסט פֿאַרשפרייטע רעליגיעס אין קאליפֿארניע זענען [[פראטעסטאנטיזם]] און [[קאטאליציזם]]. אויך זענען דא אידן , מוסולמענער, הינדו און בודהיסטן.

== אידן אין קאליפארניע ==
אין [[לאס אנדזשעלעס]], [[סאן פראנציסקא]] און אנדערע שטעט זענען פאראן גרויסע אידישע קהילות. לאס [[בילד:Seal of California.svg|קליין| חותם קליפורניה]]אנדזשעלעס פארמאגט א באזונדער גרויסער חרדישער און יידישער ציבור.

== שטעט אין קאליפארניע ==
&lt;gallery&gt;
Image:Sacramento from Riverwalk.jpg|[[סאקראמענטא]]
Image:DowntownLosAngeles.jpg|[[לאס אנדזשעלעס]]
Image:Sandiego.arp.750pix.jpg|[[סאן דיעגא]]
Image:Lightmatter sanfrancisco.jpg|[[סאן פראנציסקא]]
Image:SanJoseDowntownIMG016elf wb.jpg|[[סאן האזע]]
Image:La2-oakland.jpg|[[אקלאנד, קאליפארניע|אקלאנד]]
&lt;/gallery&gt;{{רעפליסטע}}
{{קאליפארניע}}
{{פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע}}
{{רעפערענצן}}</text>
      <sha1>48xmt6p6tdh9b3bhtqgn23tlgx76976</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>602298</id>
      <parentid>602297</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T21:14:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <comment>זיי מבטל רי-ווערסיע [[Special:Diff/602297|602297]] פון [[Special:Contributions/וויליאמסבורגער|וויליאמסבורגער]] ([[User talk:וויליאמסבורגער|רעדן]])</comment>
      <origin>602298</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8768" sha1="76gwlac1t8ogpnwoa1akfim7qfp8frt" xml:space="preserve">{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin:0.5em 1.5em 1em 0;background:#f9f9f9;border:1px #aaaaaa solid;border-collapse:collapse;font-size:90%;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%;&quot; |'''קאליפארניע'''
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag_of_California.svg|135x135פיקס|פאן פון קאליפארניע]]
[[טעקע:Seal_of_California.svg|90x90פיקס|סיעל פון קאליפארניע]]
|-
!אריגינעלער נאמען
|California
|-
!אפיציעלער נאמען
|State of California
|-
!צונאמען
|Golden State
|-
!קאנטינענט
|[[צפון אמעריקע]]
|-
!ראיאן
|[[מערב פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!לאנד
|[[פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!הויפטשטאט
|[[סאקראמענטא]]
|-
!גרעסטע שטאט
|[[לאס אנדזשעלעס]]
|-
!שטח
|423,970 ק״מ²
|-
!באפעלקערונג
|39,355,309 &lt;small&gt;(2025 שאצונג)&lt;/small&gt;
|-
!העכסטער פונקט
|מאונט וויטני — 4,421 מעטער
|-
!צייט־זאנע
|פאסיפיק־צייט
|-
!אריינגענומען
|9טן סעפטעמבער 1850
|-
!סדר
|31סטער שטאט
|-
!קאנטיס
|58
|-
!פאסט־קאד
|CA
|-
!ISO קאד
|US-CA
|-
!וועבזייטל
|[https://ca.gov ca.gov]
|}
'''קאליפארניע''' (ענגליש: '''California''') איז א שטאט אויפ'ן מערב בארטן פון די [[פאראייניגטע שטאטן]]. זי גרעניצט זיך מיט [[ארעגאן]], [[נעוואדא]] און [[אריזאנע]], און אין דרום מיט [[מעקסיקא]].

עס געפונט זיך מער צו מערב זייט לעבן דער [[גרענעץ]] פון  און בעיקר לעבן די וואסערן פון [[פאציפישן אקעאן]].

די הויפטשטאט איז '''[[סאקראמענטא]]''', און די גרעסטע שטאט איז '''[[לאס אנדזשעלעס]]'''.

פון אירע גרויסע באקאנטע שטעט זענען לאס אנדזשעלעס, [[סאן פראנציסקא]], און [[סאן דיעגא]].

די אפיציעלע שטאַט בלום פון קאליפארניע איז דאס [[קאליפארניער מאנרענדל]].

== היסטאריע ==
נאך דער שפאנישער און מעקסיקאנער תקופה איז קאליפארניע געווארן א טייל פון די פאראייניגטע שטאטן. אום '''9טן סעפטעמבער 1850''' איז זי געווארן דער '''31סטער שטאט'''.

== געאגראפיע ==
קאליפארניע פארמאגט א לאנגן בארטן אויפ'ן פאציפישן אקעאן, בערג, מדבריות און וואלד־געביטן. אין צפון געפינט זיך די קאסקאד און אין מזרח די סיעראַ נעוואדא.

פון די אינטערעסאנטע זאכן אין קאליפארניע, איז דער &quot;גאלדענער טויער בריק&quot; אין [[סאן פראנציסקא]]. די סעקוואיע ביימער אין סעקוואיע פארק, זיי דערהויבן זיך צו א הויך פון הונדערט מעטער (דריי הונדערט פוס). צווישן זיי געפינט זיך דער '''גענעראל שערמאן''', א ריזן בוים וואס איהר הויך דערגרייכט פינף און אכציג מעטער, איהר שטאם איז לערך איין און דרייסיג מעטער אין ארומנעם. מען שאצט אז דער בוים איז אלט איבער פיר טויזנט יאר.

== עקאנאמיע ==
קאליפארניע׳ס עקאנאמיע ראנגירט מיט די גרעסטע עקאנאמיעס אין דער וועלט. אין 2018 איז דער ברוטא שטאַט פראדוקט געווען  $3.0 [[1000000000000 (נומער)|טריליאן]] ($76,000 פער מענטש), די גרעסטע אין די [[פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע|פאראייניגטע שטאטן]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bea.gov/system/files/2019-04/qgdpstate0519_4.pdf|title=GDP by State – U.S. Bureau of Economic Analysis (BEA)|website=www.bea.gov}}&lt;/ref&gt; קאליפארניע איז פאראנטווארטלעך פאר 1/7 פון די פאראייניגטע שטאטנ׳ס אומגעפער $20&amp;nbsp;טריליאן ברוטא אינלענדישן פראדוקט (בא״פ).&lt;ref name=&quot;gdp&quot;&gt;{{cite web|url=https://bea.gov/newsreleases/regional/gdp_state/qgdpstate_newsrelease.htm|title=Bureau of Economic Analysis|last=Analysis|first=US Department of Commerce, BEA, Bureau of Economic|website=bea.gov|language=EN-US|access-date=May 18, 2018}}&lt;/ref&gt; ווי אין 2018, איז קאליפארניע׳ס נאמינאלן בא״פ גרעסער פון אלע לענדער אחוץ פיר (די  [[עקאנאמיע פון די פאראייניגטע שטאטן|פאראייניגטע שטאטן]] , [[עקאנאמיע פון כינע|כינע]], [[Economy of Japan|יאפאן]] און  [[עקאנאמיע פון דייטשלאנד|דייטשלאנד]]).&lt;ref&gt;[[Comparison between U.S. states and countries by GDP (nominal)]]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ccsce&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.ccsce.com/PDF/Numbers-July-2013-CA-Economy-Rankings-2012.pdf|title=California Poised to Move Up in World Economy Rankings in 2013|publisher=Center for Continuing Study of the California Economy|date=July 2013|accessdate=June 14, 2014}}&lt;/ref&gt; אין טערמינען פון [[קויפקראפט-פאריטעט]] terms of [[Purchasing Power Parity]],&lt;ref name=&quot;8large&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.businessweek.com/ap/financialnews/D9JS1MLO0.htm|title=Calif. retains economy that would be 8th largest|website=Bloomberg BusinessWeek|date=December 2, 2010|accessdate=September 2, 2012}}&lt;/ref&gt; איז זי גרעסער פון אלע לענדער אחוץ אכט (די פאראייניגטע שטאטן, כינע, אינדיע, יאפאן, דייטשלאנד, רוסלאנד, בראזיל און אינדאנעזיע).&lt;ref name=&quot;worldbank2012&quot;&gt;{{cite web|url=http://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.PP.CD?order=wbapi_data_value_2012+wbapi_data_value+wbapi_data_value-last&amp;sort=desc|title=GDP, PPP (current international $)|publisher=World Bank, International Comparison Program database|accessdate=June 14, 2014}}&lt;/ref&gt;

== טראנספארט ==

[[טעקע:Glendalefreeway.jpg|קליין|300px|גלענדייל אויטאסטראד]]
א גרויסער טייל פון קאליפארניע איז באדעקט מיט [[אויטאסטראד]]ן און [[שאסיי]]ען; מען דארף נישט צאלן צו פארן אויף זיי.

די הויפט פליפעלדער פון קאליפארניע זענען [[לאס אנדזשעלעס אינטערנאציאנאלע פליפעלד]] און [[סאן פראנציסקא אינטערנאציאנאלע פליפעלד]].

דער שטאַט האט צוויי גרויסע פארטן—[[לאס אנדזשעלעס פארט]] און [[אקלאנד פארט]].

צווישן די שטעט פארט די [[אמטראק]] באן. 

== איר באפעלקערונג ==
די [[באפעלקערונג]] פונעם שטאַט לויטן 2020 צענזוס איז 39,538,223, די מערסטע אין די פאראיינגטע שטאטן.

איו קאליפארניע וואוינען 235.7 מענטשן פער סקווער מייל, די דרייצנטע מערסטע אין די פאראייניגטע [[טעקע:California.png|קליין|קאליפארניע אין די פאראייניגטע שטאטן]]שטאטן.

== רעליגיע ==
די מערסט פֿאַרשפרייטע רעליגיעס אין קאליפֿארניע זענען [[פראטעסטאנטיזם]] און [[קאטאליציזם]]. אויך זענען דא אידן , מוסולמענער, הינדו און בודהיסטן.

== אידן אין קאליפארניע ==
אין [[לאס אנדזשעלעס]], [[סאן פראנציסקא]] און אנדערע שטעט זענען פאראן גרויסע אידישע קהילות. לאס [[בילד:Seal of California.svg|קליין| חותם קליפורניה]]אנדזשעלעס פארמאגט א באזונדער גרויסער חרדישער און יידישער ציבור.

== שטעט אין קאליפארניע ==
&lt;gallery&gt;
Image:Sacramento from Riverwalk.jpg|[[סאקראמענטא]]
Image:DowntownLosAngeles.jpg|[[לאס אנדזשעלעס]]
Image:Sandiego.arp.750pix.jpg|[[סאן דיעגא]]
Image:Lightmatter sanfrancisco.jpg|[[סאן פראנציסקא]]
Image:SanJoseDowntownIMG016elf wb.jpg|[[סאן האזע]]
Image:La2-oakland.jpg|[[אקלאנד, קאליפארניע|אקלאנד]]
&lt;/gallery&gt;

 {{רעפערענצן}}{{רעפליסטע}}


{{קאליפארניע}}
{{פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע}}</text>
      <sha1>76gwlac1t8ogpnwoa1akfim7qfp8frt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>602299</id>
      <parentid>602298</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T21:16:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602299</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8762" sha1="evi4driex3on370d9kidkep6m48uue6" xml:space="preserve">{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin:0.5em 1.5em 1em 0;background:#f9f9f9;border:1px #aaaaaa solid;border-collapse:collapse;font-size:90%;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%;&quot; |'''קאליפארניע'''
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag_of_California.svg|135x135פיקס|פאן פון קאליפארניע]]
[[טעקע:Seal_of_California.svg|90x90פיקס|סיעל פון קאליפארניע]]
|-
!אריגינעלער נאמען
|California
|-
!אפיציעלער נאמען
|State of California
|-
!צונאמען
|Golden State
|-
!קאנטינענט
|[[צפון אמעריקע]]
|-
!ראיאן
|[[מערב פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!לאנד
|[[פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!הויפטשטאט
|[[סאקראמענטא]]
|-
!גרעסטע שטאט
|[[לאס אנדזשעלעס]]
|-
!שטח
|423,970 ק״מ²
|-
!באפעלקערונג
|39,355,309 &lt;small&gt;(2025 שאצונג)&lt;/small&gt;
|-
!העכסטער פונקט
|מאונט וויטני — 4,421 מעטער
|-
!צייט־זאנע
|פאסיפיק־צייט
|-
!אריינגענומען
|9טן סעפטעמבער 1850
|-
!סדר
|31סטער שטאט
|-
!קאנטיס
|58
|-
!פאסט־קאד
|CA
|-
!ISO קאד
|US-CA
|-
!וועבזייטל
|[https://ca.gov ca.gov]
|}
'''קאליפארניע''' (ענגליש: '''California''') איז א שטאט אויפ'ן מערב בארטן פון די [[פאראייניגטע שטאטן]]. זי גרעניצט זיך מיט [[ארעגאן]], [[נעוואדא]] און [[אריזאנע]], און אין דרום מיט [[מעקסיקא]].

עס געפונט זיך מער צו מערב זייט לעבן דער [[גרענעץ]] פון  און בעיקר לעבן די וואסערן פון [[פאציפישן אקעאן]].

די הויפטשטאט איז '''[[סאקראמענטא]]''', און די גרעסטע שטאט איז '''[[לאס אנדזשעלעס]]'''.

פון אירע גרויסע באקאנטע שטעט זענען לאס אנדזשעלעס, [[סאן פראנציסקא]], און [[סאן דיעגא]].

די אפיציעלע שטאַט בלום פון קאליפארניע איז דאס [[קאליפארניער מאנרענדל]].

== היסטאריע ==
נאך דער שפאנישער און מעקסיקאנער תקופה איז קאליפארניע געווארן א טייל פון די פאראייניגטע שטאטן. אום '''9טן סעפטעמבער 1850''' איז זי געווארן דער '''31סטער שטאט'''.

== געאגראפיע ==
קאליפארניע פארמאגט א לאנגן בארטן אויפ'ן פאציפישן אקעאן, בערג, מדבריות און וואלד־געביטן. אין צפון געפינט זיך די קאסקאד און אין מזרח די סיעראַ נעוואדא.

פון די אינטערעסאנטע זאכן אין קאליפארניע, איז דער &quot;גאלדענער טויער בריק&quot; אין [[סאן פראנציסקא]]. די סעקוואיע ביימער אין סעקוואיע פארק, זיי דערהויבן זיך צו א הויך פון הונדערט מעטער (דריי הונדערט פוס). צווישן זיי געפינט זיך דער '''גענעראל שערמאן''', א ריזן בוים וואס איהר הויך דערגרייכט פינף און אכציג מעטער, איהר שטאם איז לערך איין און דרייסיג מעטער אין ארומנעם. מען שאצט אז דער בוים איז אלט איבער פיר טויזנט יאר.

== עקאנאמיע ==
קאליפארניע׳ס עקאנאמיע ראנגירט מיט די גרעסטע עקאנאמיעס אין דער וועלט. אין 2018 איז דער ברוטא שטאַט פראדוקט געווען  $3.0 [[1000000000000 (נומער)|טריליאן]] ($76,000 פער מענטש), די גרעסטע אין די [[פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע|פאראייניגטע שטאטן]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bea.gov/system/files/2019-04/qgdpstate0519_4.pdf|title=GDP by State – U.S. Bureau of Economic Analysis (BEA)|website=www.bea.gov}}&lt;/ref&gt; קאליפארניע איז פאראנטווארטלעך פאר 1/7 פון די פאראייניגטע שטאטנ׳ס אומגעפער $20&amp;nbsp;טריליאן ברוטא אינלענדישן פראדוקט (בא״פ).&lt;ref name=&quot;gdp&quot;&gt;{{cite web|url=https://bea.gov/newsreleases/regional/gdp_state/qgdpstate_newsrelease.htm|title=Bureau of Economic Analysis|last=Analysis|first=US Department of Commerce, BEA, Bureau of Economic|website=bea.gov|language=EN-US|access-date=May 18, 2018}}&lt;/ref&gt; ווי אין 2018, איז קאליפארניע׳ס נאמינאלן בא״פ גרעסער פון אלע לענדער אחוץ פיר (די  [[עקאנאמיע פון די פאראייניגטע שטאטן|פאראייניגטע שטאטן]] , [[עקאנאמיע פון כינע|כינע]], [[Economy of Japan|יאפאן]] און  [[עקאנאמיע פון דייטשלאנד|דייטשלאנד]]).&lt;ref&gt;[[Comparison between U.S. states and countries by GDP (nominal)]]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ccsce&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.ccsce.com/PDF/Numbers-July-2013-CA-Economy-Rankings-2012.pdf|title=California Poised to Move Up in World Economy Rankings in 2013|publisher=Center for Continuing Study of the California Economy|date=July 2013|accessdate=June 14, 2014}}&lt;/ref&gt; אין טערמינען פון [[קויפקראפט-פאריטעט]] terms of [[Purchasing Power Parity]],&lt;ref name=&quot;8large&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.businessweek.com/ap/financialnews/D9JS1MLO0.htm|title=Calif. retains economy that would be 8th largest|website=Bloomberg BusinessWeek|date=December 2, 2010|accessdate=September 2, 2012}}&lt;/ref&gt; איז זי גרעסער פון אלע לענדער אחוץ אכט (די פאראייניגטע שטאטן, כינע, אינדיע, יאפאן, דייטשלאנד, רוסלאנד, בראזיל און אינדאנעזיע).&lt;ref name=&quot;worldbank2012&quot;&gt;{{cite web|url=http://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.PP.CD?order=wbapi_data_value_2012+wbapi_data_value+wbapi_data_value-last&amp;sort=desc|title=GDP, PPP (current international $)|publisher=World Bank, International Comparison Program database|accessdate=June 14, 2014}}&lt;/ref&gt;

== טראנספארט ==

[[טעקע:Glendalefreeway.jpg|קליין|300px|גלענדייל אויטאסטראד]]
א גרויסער טייל פון קאליפארניע איז באדעקט מיט [[אויטאסטראד]]ן און [[שאסיי]]ען; מען דארף נישט צאלן צו פארן אויף זיי.

די הויפט פליפעלדער פון קאליפארניע זענען [[לאס אנדזשעלעס אינטערנאציאנאלע פליפעלד]] און [[סאן פראנציסקא אינטערנאציאנאלע פליפעלד]].

דער שטאַט האט צוויי גרויסע פארטן—[[לאס אנדזשעלעס פארט]] און [[אקלאנד פארט]].

צווישן די שטעט פארט די [[אמטראק]] באן. 

== איר באפעלקערונג ==
די [[באפעלקערונג]] פונעם שטאַט לויטן 2020 צענזוס איז 39,538,223, די מערסטע אין די פאראיינגטע שטאטן.

איו קאליפארניע וואוינען 235.7 מענטשן פער סקווער מייל, די דרייצנטע מערסטע אין די פאראייניגטע [[טעקע:California.png|קליין|קאליפארניע אין די פאראייניגטע שטאטן]]שטאטן.

== רעליגיע ==
די מערסט פֿאַרשפרייטע רעליגיעס אין קאליפֿארניע זענען [[פראטעסטאנטיזם]] און [[קאטאליציזם]]. אויך זענען דא אידן , מוסולמענער, הינדו און בודהיסטן.

== אידן אין קאליפארניע ==
אין [[לאס אנדזשעלעס]], [[סאן פראנציסקא]] און אנדערע שטעט זענען פאראן גרויסע אידישע קהילות. לאס [[בילד:Seal of California.svg|קליין| חותם קליפורניה]]אנדזשעלעס פארמאגט א באזונדער גרויסער חרדישער און יידישער ציבור.

== שטעט אין קאליפארניע ==
&lt;gallery&gt;
Image:Sacramento from Riverwalk.jpg|[[סאקראמענטא]]
Image:DowntownLosAngeles.jpg|[[לאס אנדזשעלעס]]
Image:Sandiego.arp.750pix.jpg|[[סאן דיעגא]]
Image:Lightmatter sanfrancisco.jpg|[[סאן פראנציסקא]]
Image:SanJoseDowntownIMG016elf wb.jpg|[[סאן האזע]]
Image:La2-oakland.jpg|[[אקלאנד, קאליפארניע|אקלאנד]]
&lt;/gallery&gt;{{קאליפארניע}}
{{פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע}}{{רעפערענצן}}{{רעפליסטע}}</text>
      <sha1>evi4driex3on370d9kidkep6m48uue6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>אהאיא</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13394</id>
    <revision>
      <id>602285</id>
      <parentid>601976</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T19:38:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602285</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5779" sha1="frsk4cdz3zk711tjb0vk4b3jmx2v5tu" xml:space="preserve">'''אהאיא'''
{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin: 0.5em 1.5em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%; padding:5px;&quot; |'''אהאיא'''
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag_of_Ohio.svg|135x135פיקס|פאן פון אהאיא]] 

[[טעקע:Seal_of_Ohio.svg|90x90פיקס|סיעל פון אהאיא]]
|-
!אריגינעלער נאמען
|Ohio
|-
!אפיציעלער נאמען
|State of Ohio
|-
!צונאמען
|באקייע־שטאט
|-
!קאנטינענט
|[[צפון אמעריקע]]
|-
!ראיאן
|[[מיטל מערב]]
|-
!לאנד
|[[פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!הויפטשטאט
|[[קאלומבוס]]
|-
!גרעסטע שטאט
|[[קאלומבוס]]
|-
!גרעסטע מעטראפאליטאנער געגנט
|גרויסער קאלומבוס
|-
!שטח
|116,096 ק״מ²
|-
!יבשה שטח
|105,829 ק״מ²
|-
!וואסער שטח
|10,267 ק״מ²
|-
!פלאץ צווישן די שטאטן
|35סטער לויט שטח
|-
!באפעלקערונג
|11,900,510 &lt;small&gt;(2025 שאצונג)&lt;/small&gt;
|-
!פלאץ צווישן די שטאטן
|7טער לויט באפעלקערונג
|-
!באפעלקערונג־געדיכטקייט
|בערך 109 מענטשן פער ק״מ²
|-
!העכסטער פונקט
|קעמפבעל היל
472 מעטער
|-
!נידעריגסטער פונקט
|[[אהאיא טייך]]
בערך 139 מעטער
|-
!הויפט טייכן
|[[אהאיא טייך]][[מאמי טייך]][[סיאטא טייך]][[סאיאטא טייך]]
|-
!אזערע
|Lake Erie
|-
!צייט־זאנע
|מזרח־צייט
|-
!אריינגענומען אין פאראייניגטע שטאטן
|1טן מערץ 1803
|-
!סדר
|17טער שטאט
|-
!קאנטיס
|88
|-
!פאסט־קאד
|OH
|-
!ISO קאד
|US-OH
|-
!שטאט־בוים
|באקייע
|-
!שטאט־בלום
|סקארלעט קארניציע
|-
!שטאט־פויגל
|קארדינאל
|-
!שטאט־חיה
|ווייס־עק־הירש
|-
!שטאט־פאסיל
|טרילאביט
|-
!שטאט־שטיין
|פלינט
|-
!שטאט־פלאנץ
|גרויסער ווייסער טריליום
|-
!שטאט־ליד
|''Beautiful Ohio''
|-
!שטאט־מאטא
|''With God, All Things Are Possible''
|-
!וועבזייטל
|[https://ohio.gov ohio.gov]
|} 
'''אהאיא''' (ענגליש: '''Ohio''') איז א שטאט אין דעם מיטל מערב פון די [[פאראייניגטע שטאטן]]. עס גרעניצט זיך מיט [[פענסילוועניע]] אין מזרח, [[וועסט ווירדזשיניע]] און [[קענטאקי]] אין דרום, [[אינדיאנא]] אין מערב און [[מישיגן]] אין צפון־מערב. אין צפון האט אהאיא א בארטן אויפ'ן Lake Erie.

די הויפטשטאט און גרעסטע שטאט פון אהאיא איז '''[[קאלומבוס]]'''. אנדערע גרויסע שטעט זענען [[קליוולאנד]], סינסינאטי, [[טאלעדא]] און אקראן דייטאן טאלעדא.

== היסטאריע ==
דער שטח פון היינטיגן אהאיא איז אמאל באוואוינט געווארן דורך פארשידענע אינדיאנער פעלקער. אין די אייראפעאישע קאלאניאלע תקופה איז דער ראיאן געווארן א טייל פון פראנצויזישע און שפעטער בריטישע טעריטאריעס.

נאך דער [[אמעריקאנער רעוואלוציע]], אום '''1טן מערץ 1803''' איז אהאיא אריינגענומען געווארן אין דער פאראייניגטער שטאטן אלס דער '''17טער שטאט'''.

אין דעם 19טן יארהונדערט האט אהאיא זיך שנעל אנטוויקלט דורך אינדוסטריע, האנדל און באן־פארבינדונגען. איר לאקאציע צווישן די [[גרויסע אזערעס]] און די טייכן פון דעם ראיאן האט געמאכט דעם שטאט א וויכטיגן צענטער פאר טראנספארט און פארטראגן.

== געאגראפיע ==
אהאיא ליגט צווישן דעם [[אפאלאטשן]] ראיאן אין מזרח און די גרויסע פלעין־געביטן אין מערב. דער [[אהאיא טייך]] לויפט אויף דער דרום־מזרח גרענעץ פון דער שטאט, און דער Lake Erie געפינט זיך אין צפון..

== עקאנאמיע ==
אהאיא פארמאגט א גרויסע און פארשידנארטיגע עקאנאמיע. וויכטיגע אינדוסטריעס זענען פראדוקציע, אויטאמאביל־אינדוסטריע, כעמישע פראדוקטן, געזונטהייט, פינאנצן און טעכנאלאגיע. דער שטאט איז אויך א וויכטיגער צענטער פאר פארם, ספעציעל פאר קארן, סוי און אנדערע גערעטענישן.

== באפעלקערונג ==
אהאיא האט א באפעלקערונג פון בערך 11.8 מיליאן מענטשן און איז איינע פון די מער באפעלקערטע שטאטן אין די פאראייניגטע שטאטן. א גרויסער טייל פון דער באפעלקערונג וואוינט אין די מעטראפאליטאנער געגנטן פון קאלומבוס, קליוולענד און סינסינאטי.

== אידן אין אהאיא ==
אין [[קליוולאנד]] געפינט זיך אין איר א גרויסער יישוב פון פרומע אידן, אויך איז דארט דא די [[טעלזער ישיבה]].{{רעפערענצן}}{{פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע}}
[[קאַטעגאָריע:אהאיא|*]]</text>
      <sha1>frsk4cdz3zk711tjb0vk4b3jmx2v5tu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>איידעהא</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13395</id>
    <revision>
      <id>602303</id>
      <parentid>584525</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T21:48:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602303</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2669" sha1="hevav45gkmqz77pq1kgez2yny6hvxeq" xml:space="preserve">{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin: 0.5em 1.5em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%; padding:5px;&quot; |'''איידאהא'''
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag_of_Idaho.svg|135x135פיקס|פאן פון איידאהא]]
[[טעקע:Seal_of_Idaho.svg|90x90פיקס|סיעל פון איידאהא]]
|-
!אריגינעלער נאמען
|Idaho
|-
!אפיציעלער נאמען
|State of Idaho
|-
!צונאמען
|Gem State
|-
!קאנטינענט
|[[צפון אמעריקע]]
|-
!ראיאן
|[[מערב פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!לאנד
|[[פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!הויפטשטאט
|[[באיסי]]
|-
!גרעסטע שטאט
|[[באיסי]]
|-
!שטח
|216,443 ק״מ²
|-
!באפעלקערונג
|בערך 2 מיליאן
|-
!העכסטער פונקט
|Borah Peak
|-
!צייט זאנע
|Mountain Time און Pacific Time
|-
!אריינגענומען אין פאראייניגטע שטאטן
|3טן יולי 1890
|-
!סדר
|43סטער שטאט
|-
!קאונטיס
|44
|-
!פאסט קאד
|ID
|-
!ISO קאד
|US-ID
|-
!וועבזייטל
|[https://idaho.gov idaho.gov]
|}
'''איידאהא''' (ענגליש: '''Idaho''') איז א שטאט אין דעם צפון מערב טייל פון די [[פאראייניגטע שטאטן]].

== היסטאריע ==
אום דעם 3טן יולי 1890 איז איידאהא געווארן דער 43סטער שטאט.

== געאגראפיע ==
איידאהא איז באקאנט מיט אירע בערג, וועלדער, טייכן און ברייטע נאטירליכע געגנטן.


ער געפֿינט זיך ביים [[פאציפישער אקעאן|פאציפיק]] צפון-מערב ברעג

== עקאנאמיע ==
לאנדווירטשאפט, מינעראלן, פראדוקציע און טעכנאלאגיע זענען וויכטיגע טיילן פון דער עקאנאמיע.

מען פלאנצט דארט אסאך קארטאפל.

== באפעלקערונג ==
די באפעלקערונג לויטן 2020 צענזוס איז 1,839,106

== אידן אין איידאהא ==
אין באיסי און אנדערע שטעט געפינען זיך קלענערע יידישע קהילות.

דער אפיציעלער שטאַט גרינצייג פון איידעהא איז דער [[קארטאפל]], און דער שטאַט אינסעקט איז דאס [[מאנארך פלאטערל]].[[טעקע:Flag of Idaho.svg|קליין|פֿאָן פון {{בלאטנאמען}}]]{{פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע}}
{{געא-שטומף}}</text>
      <sha1>hevav45gkmqz77pq1kgez2yny6hvxeq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>אילינוי</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13397</id>
    <revision>
      <id>602304</id>
      <parentid>569799</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T21:53:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602304</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3660" sha1="psxrldoo5nzqj51e6pe4szmjrhnl6de" xml:space="preserve">{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin: 0.5em 1.5em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%; padding:5px;&quot; |'''אילינוי'''
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag_of_Illinois.svg|135x135פיקס|פאן פון אילינוי]]
[[טעקע:Seal_of_Illinois.svg|90x90פיקס|סיעל פון אילינוי]]
|-
!אריגינעלער נאמען
|Illinois
|-
!אפיציעלער נאמען
|State of Illinois
|-
!צונאמען
|Land of Lincoln
|-
!קאנטינענט
|[[צפון אמעריקע]]
|-
!ראיאן
|[[מיטל מערב]]
|-
!לאנד
|[[פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!הויפטשטאט
|[[ספּרינגפילד]]
|-
!גרעסטע שטאט
|[[שיקאגא]]
|-
!שטח
|149,995 ק״מ²
|-
!באפעלקערונג
|בערך 12.7 מיליאן
|-
!העכסטער פונקט
|Charles Mound
|-
!צייט זאנע
|צענטראל צייט
|-
!אריינגענומען אין פאראייניגטע שטאטן
|3טן דעצעמבער 1818
|-
!סדר
|21סטער שטאט
|-
!קאונטיס
|102
|-
!פאסט קאד
|IL
|-
!ISO קאד
|US-IL
|-
!וועבזייטל
|[https://illinois.gov illinois.gov]
|}
'''אילינוי''' (ענגליש: '''Illinois''') ער איז א חלק פון צפון-מזרח, וואס ווערט אנגערופן איסט נארד, זיין [[הויפטשטאט]] איז [[ספרינגפילד]].

== היסטאריע ==
אום דעם 3טן דעצעמבער 1818 איז אילינוי געווארן דער 21סטער שטאט.

== געאגראפיע ==
אילינוי גרעניצט זיך מיט [[וויסקאנסין]], [[אייאווע]], [[מיזורי]], [[קענטאקי]] און [[אינדיאנא]]. אין צפון מזרח האט זי א בארטן אויפן [[מישיגן אזערע]].

איינע פון די באקאנטע גרויסע שטעט איז [[שיקאגא]], זי איז די דריטע גרעסטע שטאט ביי פאפולאציע.

== עקאנאמיע ==
אילינוי איז א וויכטיגער צענטער פאר פינאנצן, פראדוקציע, האנדל, טראנספארט און לאנדווירטשאפט.

== באפעלקערונג ==
דער גרעסטער טייל פון דער באפעלקערונג וואוינט אין דעם מעטראפאליטאנער געגנט פון [[שיקאגא]].

די באפעלקערונג לויטן 2020 צענזוס איז 12,812,508

== מענטשן פון אילינוי ==
צווישן די באקאנטע אילינויזער זענען:
* [[אברהם לינקאלן]], 16טער [[פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן|פרעזידענט]] פון די [[פאראייניגטע שטאטן]]
* [[יוליסעס סימפסאן גרענט|יוליסעס גרענט]], 18טער פון די פאראייניגטע שטאטן
* [[ראנאלד רייגען]], 40סטער פון די פאראייניגטע שטאטן
* [[פרענק לויד רייט]], [[ארכיטעקט]]
* [[וואלט דיזני]]
* [[באראק אבאמא]]  איז געווען דער [[סענאטאר]] פון אילינוי און דערנאך [[פרעזידענט]] פון די [[פאראייניגטע שטאטן]] פון [[אמעריקע]].

== אידן אין אילינוי ==
דער שיקאגא געגנט פארמאגט איינע פון די גרעסטע יידישע קהילות אין די פאראייניגטע שטאטן.[[טעקע:Flag of Illinois.svg|קליין|פֿאָן פון {{בלאטנאמען}}]]

{{פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע}}</text>
      <sha1>psxrldoo5nzqj51e6pe4szmjrhnl6de</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>אלאבאמא</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13399</id>
    <revision>
      <id>602287</id>
      <parentid>569801</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T19:56:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602287</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4359" sha1="iabf9ofpozinhisaewtll5p0jedb6gr" xml:space="preserve">{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin: 0.5em 1.5em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%; padding:5px;&quot; |'''אלעבאמא'''
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag_of_Alabama.svg|135x135פיקס|פאן פון אלעבאמא]]
[[טעקע:Seal_of_Alabama.svg|90x90פיקס|סיעל פון אלעבאמא]]
|-
!אריגינעלער נאמען
|Alabama
|-
!אפיציעלער נאמען
|State of Alabama
|-
!צונאמען
|Yellowhammer State
|-
!קאנטינענט
|[[צפון אמעריקע]]
|-
!ראיאן
|[[דרום פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!לאנד
|[[פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!הויפטשטאט
|[[מאנטגאמערי]]
|-
!גרעסטע שטאט
|[[האנטסוויל]]
|-
!שטח
|135,765 ק״מ²
|-
!באפעלקערונג
|בערך 5.2 מיליאן
|-
!העכסטער פונקט
|מאונט טשיהא — 1,735 מעטער
|-
!צייט־זאנע
|צענטראל־צייט
|-
!אריינגענומען
|14טן דעצעמבער 1819
|-
!סדר
|22סטער שטאט
|-
!קאנטיס
|67
|-
!פאסט־קאד
|AL
|-
!וועבזייטל
|[https://alabama.gov alabama.gov]
|}
'''אלעבאמא''' (ענגליש: '''Alabama''') איז א שטאט אין דעם דרום פון די [[פאראייניגטע שטאטן]]. עס גרעניצט זיך מיט [[טענעסי]] אין צפון, [[דזשארדזשיע]] אין מזרח, [[פלארידע]] און דעם [[איינגאס פון מעקסיקע|גאלף אף מעקסיקא]] אין דרום, און [[מיסיסיפי]] אין מערב.

די הויפטשטאט פון אלעבאמא איז '''[[מאנטגאמערי]]'''. די גרעסטע שטאט איז [[האנטסוויל]].

== היסטאריע ==
דער שטח פון היינטיגן אלעבאמא איז אמאל באוואוינט געווארן דורך פארשידענע אינדיאנער פעלקער. אום '''14טן דעצעמבער 1819''' איז אלעבאמא אריינגענומען געווארן אין די פאראייניגטע שטאטן אלס דער '''22סטער שטאט'''.

== געאגראפיע ==
אלעבאמא האט אין דרום א בארטן אויפ'ן [[איינגאס פון מעקסיקע|גאלף אף מעקסיקא]]. דער צפון טייל איז מער בערגיג, בשעת דער דרום טייל איז מער פלאך.

== עקאנאמיע ==
לויטן [[פאראייניגטע שטאטן]] [[ביורא פון עקאנאמישן אנאליז]], דער ברוטא שטאַט פראדוקט פון אלאבאמא אין [[2008]] איז געווען $170 ביליאן, דאס הייסט, $29,411 א מענטש.

אלאבאמא'ס לאנדווירטשאפט פראדוקטן זענען [[עופות]], [[איי]]ער, [[רינדער]], [[פיסטאשקע]]ס, [[באוול]], [[קוקורוזע]], [[סארגע]]), [[גרינס]]ן, [[מילך]], [[סויע]] און [[פערשקע]]ס.

אינדוסטריעלע פראדוקציע שליסט איין [[אייזן]] און [[שטאל]] פראדוקטן (למשל, גאסאייזן און שטאל רערן); [[פאפיר]], [[געהילץ]], און הילצענע זאכן ; [[מינעריי]] (בעיקר [[קויל]]); [[פלאסטיק]] זאכן; [[אויטא]]ס און  [[לאסטאויטא]]ס; און [[קליידונג]]. 

== באפעלקערונג ==
אלעבאמא האט בערך 5.2 מיליאן איינוואוינער. גרויסע באפעלקערונג צענטערן געפינען זיך אין [[האנטסוויל]], [[בירמינגהאם]], [[מאביל]] און [[מאנטגאמערי]].

== אידן אין אלעבאמא ==
אין [[בירמינגהאם]], [[מאנטגאמערי]] און [[מאביל]] זענען פאראן אידישע קהילות.[[טעקע:Flag of Alabama.svg|קליין|פֿאָן פון אַלאַבאַמאַ]]
== טראנספארט ==
=== באן ===
[[אמטראק]] האט א טעגלעכע באן, דער קרעסנט, וואס פארט פון [[ניו יארק (שטאט)|ניו יארק]] קיין [[ניו ארלינס]], מיט סטאנציעס אין עניסטן, בירמינגהאם און טאסקאלוסע.

{{פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע}}
{{געא-שטומף}}</text>
      <sha1>iabf9ofpozinhisaewtll5p0jedb6gr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>602288</id>
      <parentid>602287</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T19:56:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602288</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4337" sha1="q553jwcs6i3b8rsc06jww3ydx8gpgl7" xml:space="preserve">{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin: 0.5em 1.5em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%; padding:5px;&quot; |'''אלעבאמא'''
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag_of_Alabama.svg|135x135פיקס|פאן פון אלעבאמא]]
[[טעקע:Seal_of_Alabama.svg|90x90פיקס|סיעל פון אלעבאמא]]
|-
!אריגינעלער נאמען
|Alabama
|-
!אפיציעלער נאמען
|State of Alabama
|-
!צונאמען
|Yellowhammer State
|-
!קאנטינענט
|[[צפון אמעריקע]]
|-
!ראיאן
|[[דרום פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!לאנד
|[[פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!הויפטשטאט
|[[מאנטגאמערי]]
|-
!גרעסטע שטאט
|[[האנטסוויל]]
|-
!שטח
|135,765 ק״מ²
|-
!באפעלקערונג
|בערך 5.2 מיליאן
|-
!העכסטער פונקט
|מאונט טשיהא — 1,735 מעטער
|-
!צייט־זאנע
|צענטראל־צייט
|-
!אריינגענומען
|14טן דעצעמבער 1819
|-
!סדר
|22סטער שטאט
|-
!קאנטיס
|67
|-
!פאסט־קאד
|AL
|-
!וועבזייטל
|[https://alabama.gov alabama.gov]
|}
'''אלעבאמא''' (ענגליש: '''Alabama''') איז א שטאט אין דעם דרום פון די [[פאראייניגטע שטאטן]]. עס גרעניצט זיך מיט [[טענעסי]] אין צפון, [[דזשארדזשיע]] אין מזרח, [[פלארידע]] און דעם [[איינגאס פון מעקסיקע|גאלף אף מעקסיקא]] אין דרום, און [[מיסיסיפי]] אין מערב.

די הויפטשטאט פון אלעבאמא איז '''[[מאנטגאמערי]]'''. די גרעסטע שטאט איז [[האנטסוויל]].

== היסטאריע ==
דער שטח פון היינטיגן אלעבאמא איז אמאל באוואוינט געווארן דורך פארשידענע אינדיאנער פעלקער. אום '''14טן דעצעמבער 1819''' איז אלעבאמא אריינגענומען געווארן אין די פאראייניגטע שטאטן אלס דער '''22סטער שטאט'''.

== געאגראפיע ==
אלעבאמא האט אין דרום א בארטן אויפ'ן [[איינגאס פון מעקסיקע|גאלף אף מעקסיקא]]. דער צפון טייל איז מער בערגיג, בשעת דער דרום טייל איז מער פלאך.

== עקאנאמיע ==
לויטן [[פאראייניגטע שטאטן]] [[ביורא פון עקאנאמישן אנאליז]], דער ברוטא שטאַט פראדוקט פון אלאבאמא אין [[2008]] איז געווען $170 ביליאן, דאס הייסט, $29,411 א מענטש.

אלאבאמא'ס לאנדווירטשאפט פראדוקטן זענען [[עופות]], [[איי]]ער, [[רינדער]], [[פיסטאשקע]]ס, [[באוול]], [[קוקורוזע]], [[סארגע]]), [[גרינס]]ן, [[מילך]], [[סויע]] און [[פערשקע]]ס.

אינדוסטריעלע פראדוקציע שליסט איין [[אייזן]] און [[שטאל]] פראדוקטן (למשל, גאסאייזן און שטאל רערן); [[פאפיר]], [[געהילץ]], און הילצענע זאכן ; [[מינעריי]] (בעיקר [[קויל]]); [[פלאסטיק]] זאכן; [[אויטא]]ס און  [[לאסטאויטא]]ס; און [[קליידונג]]. 

== באפעלקערונג ==
אלעבאמא האט בערך 5.2 מיליאן איינוואוינער. גרויסע באפעלקערונג צענטערן געפינען זיך אין [[האנטסוויל]], [[בירמינגהאם]], [[מאביל]] און [[מאנטגאמערי]].

== אידן אין אלעבאמא ==
אין [[בירמינגהאם]], [[מאנטגאמערי]] און [[מאביל]] זענען פאראן אידישע קהילות.[[טעקע:Flag of Alabama.svg|קליין|פֿאָן פון אַלאַבאַמאַ]]
== טראנספארט ==
=== באן ===
[[אמטראק]] האט א טעגלעכע באן, דער קרעסנט, וואס פארט פון [[ניו יארק (שטאט)|ניו יארק]] קיין [[ניו ארלינס]], מיט סטאנציעס אין עניסטן, בירמינגהאם און טאסקאלוסע.

{{פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע}}</text>
      <sha1>q553jwcs6i3b8rsc06jww3ydx8gpgl7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>אלאסקע</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13400</id>
    <revision>
      <id>602289</id>
      <parentid>589963</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T20:06:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602289</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12766" sha1="pqjtt2fyy6k8k8hjxpmiygg0h50s4ec" xml:space="preserve">{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin:0.5em 1.5em 1em 0;background:#f9f9f9;border:1px #aaaaaa solid;border-collapse:collapse;font-size:90%;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%;&quot; |'''אלאסקא'''
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag_of_Alaska.svg|135x135פיקס|פאן פון אלאסקא]]
[[טעקע:Seal_of_Alaska.svg|90x90פיקס|סיעל פון אלאסקא]]
|-
!אריגינעלער נאמען
|Alaska
|-
!אפיציעלער נאמען
|State of Alaska
|-
!צונאמען
|The Last Frontier
|-
!קאנטינענט
|[[צפון אמעריקע]]
|-
!ראיאן
|[[מערב פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!לאנד
|[[פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!הויפטשטאט
|[[דזשעונו]]
|-
!גרעסטע שטאט
|[[אנהארידזש]]
|-
!שטח
|1,723,337 ק״מ²
|-
!באפעלקערונג
|737,270 &lt;small&gt;(2025 שאצונג)&lt;/small&gt;
|-
!העכסטער פונקט
|[[דענאלי]] — 6,190 מעטער
|-
!צייט־זאנע
|פארשידענע
|-
!אריינגענומען אין פאראייניגטע שטאטן
|3טן יאנואר 1959
|-
!סדר
|49סטער שטאט
|-
!קאנטיס
|19 באראס און סענסוס־געביטן
|-
!פאסט־קאד
|AK
|-
!ISO קאד
|US-AK
|-
!וועבזייטל
|[https://alaska.gov alaska.gov]
|}
'''אלאסקע''' ({{שפראך-en|Alaska}}, {{שפראך-ru|Аляска}} ''אליאסקא'') איז די גרעסטע שטאט פון די [[פאראייניגטע שטאטן]] לויט שטח זי איז פלאצירט ביים צפון-מערב עק פון דעם [[צפון אמעריקע]] קאנטינענט. צו מזרח איז [[קאנאדע]], צו צפון דער [[ארקטישער אקעאן]], צו מערב און דרום דער  [[פאציפישער אקעאן]], מיט [[רוסלאנד]] ווייטער צו מערב אריבער דעם [[בערינג דורכגאס]].

עס איז דער ווינציגסטער באפעלקערטער שטאַט. &lt;ref&gt;{{Citation |title=אַרטשיווע קאָפּיע |url=http://factfinder.census.gov/servlet/DTTable?_bm=y&amp;-geo_id=04000US02&amp;-ds_name=PEP_2007_EST&amp;-mt_name=PEP_2007_EST_G2007_T001 |access-date=2009-06-23 |archivedate=2011-10-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111007155651/http://factfinder.census.gov/servlet/DTTable?_bm=y&amp;-geo_id=04000US02&amp;-ds_name=PEP_2007_EST&amp;-mt_name=PEP_2007_EST_G2007_T001 |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; זי גרעניצט זיך מיט קאנאדע און איז ארומגענומען מיטן פאציפישן און ארקטישן אקעאן.

די הויפטשטאט איז '''[[דזשעונו]]''', און די גרעסטע שטאט איז '''[[אנהארידזש]]'''.

== היסטאריע ==
אלאסקע איז פּלאצירט אין דעם ווייטן צפון־מערב פון [[צפון אמעריקע]], און איז דער גרעסטער שטאַט ביי טעריטאריע. זיין גרויס איז איבער אנדערהאלבן מיליאן קוואדראט קילאמעטער. די טעריטאריע האט די פאראייניגטע שטאטן אפגעקויפט פון רוסלאנד צוליב חובות וואס רוסלאנד איז שולדיג געווען פאר די פאראייניגטע שטאטן,  אום 16סטן אפריל, 1867 [[ה'תרכ&quot;ז]], פאר א נישטיגער סומע פון 7.2 מיליאן דאלארן. בערך הונדערט יאר שפעטער, האט פרעזידענט טרומאן געמאכט אלאסקע דעם 49סטן שטאט פון די היינטיגע 50 שטאטן.

רוסלאנד איז אין יאר 1856 געווען זייער געדריקט אין געלט און זיי האבן גערעכנט אז זיי וועלן סיי ווי נישט קענען אנהאלטן די טעריטאריע צוליב וואס די ענגלענדער וועלן עס עווענטועל איינעמען, האבן זיי אנגעטראגן דעם שטח פאר געלט סיי פאר אמעריקע און סיי פאר ענגלאנד, אזוי זאל זיך אנהויבן א ליציטאציע קאנקורענץ. למעשה האבן די ענגלענדער נישט געוויזן קיין שום אינטערעסע צו קויפן, די אמעריקאנער יא, און האבן אנגעהויבן דירעקטע פארהאנדלונגען. אבער עטוואס אין יענער עפאכע האט אויסגעבראכן אין אמעריקע דער [[אמעריקאנער בירגערקריג|ברידער-קריג]], איז די פארהאנדלונגען זענען צייטווייליג אפגעשטעלט געווארן. נאך דעם קריג זענען די פארהאנדלונגען ווידער באנייט געווארן, און עווענטועל האט זי אמעריקע אפגעקויפט פאר דער סומע פון  7.2 מיליאן דאלאר, בערך 2.3 סענט פער אקער לאנד.

ווען מען האט זי פארקויפט האט רוסלאנד באטראכט פאר א געווינס אז עס איז פטור געווארן פון זיין חוב און געגעבן גארנישט, אבער באלד דערנאך האט עס זיך געכאפט אז עס איז באגאנגען א נארישקייט, דערמיט, אבער עס איז שוין געווען צו שפעט. אויך שפעטער ביי דער  [[קאלטע קריג|קאלטער קריג]] איז אלאסקע געווען א גלענצענדער סטראטעגישער שטח לטובת אמעריקע.

אמעריקע האט דעמאלטס נישט געהאט קיין שום אינטערעסע אין דעם שטח, אמעריקע האט דאן געטון די מאדנע אפקויף בלויז ארויסצושטופן רוסלאנד פון דעם אמעריקאנער באדן.

'''אלאסקע''' איז דער ניין און פערציגסטער שטאַט פון די פופציג שטאטן פון די [[פאראייניגטע שטאטן]]. זי איז דער גרעסטער שטאַט אין שטח פון די פאראייניגטע שטאטן מיט א שטח פון 570,380 קוואדראט מייל (1,477,277 קוואדראט ק&quot;מ). זי געפונט זיך צווישן [[רוסלאנד]] אין [[קאנאדע]], דאס הייסט אז אלאסקע איז איינע פון צוויי אמעריקאנער שטאטן וואס גרעניצט זיך נישט מיט זיין מוטער לאנד אמעריקע נאר מיט קאנאדע.

{{מקור}}זייט אמעריקע האט איהר אפּגעקויפט האבן די איינוואוינער שטענדיג געוואלט מאכן אלאסקע א לאנד פאר זיך וואס זאל געהערן צו די פאראייניגטע שטאטן, אבער קאנגרעס האט קיינמאל דאס נישט געלאזט, זיי האט מורא געהאט אז צוליב איהר ערד אוצרות וועט זי אריינפאלן אין פּריוואטע הענט.

אין [[1867]] האט זי [[אמעריקע]] אפגעקויפט פון רוסלאנד, אלס אמעריקאנער [[קאלאניע]]. אין [[1912]] האט זי באקומען טעריטארישע שטאטוס, און אין יאר [[תשי&quot;ט]] [[1959]], ניינציג יאר שפעטער איז זי ענדגילטיג געווארן דער ניין און פערציגסטער שטאַט.

== געאגראפיע ==
[[טעקע:Alaska locator.png|קליין|250px|אלאסקע אויף דער מאפע]]
אלאסקע איז א לאנד פון וואסער פאלן, [[אייזבארג|אייזבערג]] און שנייאיגע בערג שפיצן, עס געפינט זיך אין איהר אסאך וואסער צונגען דאס הייסט א ים צונג וואס דרינגט אריין אין א בערגיקער געגנט.

אויף צפון זייט פון איר שטח זענען די עסקימאסן,

אין יאר [[ה'תרנ&quot;ז]] דרייסיג יאר נאך דעם וואס די פאראייניגטע שטאטן האט זי אפגעקויפט פון רוסלאנד, האט זיך צושפרייט א גרויסע [[גאלד]] פיבעריי, אין די קאנאנדע געגנט [[יוקאן]] איז אנטדעקט געווארן גרויסע שיכטן גאלד, און די גאלד זוכער האט אפגעמאכט אז אויך אין דער דערנעבענדיגער אלאסקע וועט מען טרעפן, דעריבער האט זיך אנגעהויבן א מאסן שטראם אין דער אלאסקע.

א דריטל פון אלאסקע איז פארגליווערט מיט אייז, דעם איבריגן חלק פראבירן די איינוואוינער צו באארבייטן. עס וואקסט אין איר גערשטן, קארטאפל גרינס. אויך אין איר ערד איז דא אסאך רייכע מינעראלן, זי איז רייך מיט גאלד, [[זילבער]], [[קופער]], [[בליי]], [[אייזן]] און [[קויל]]ן.

דער העכסטער בארג אין צפון אמעריקע, [[דענאלי]], געפינט זיך דארט.

די הויפטשטאט '''[[דזשעונו]]''' געפינט זיך אינעם [[אלעקסאנדער ארכיפעלאג]], און מען קען צוקומען צו איר נאר דורכן [[ים]] אדער מיט א [[לופטמאשין]].

== באפעלקערונג ==
אלאסקא האט בערך 737,000 איינוואוינער, און רוב באפעלקערונג וואוינט אין די דרום־מזרח און דרום־צענטראלע געגנטן.

אומגעפער העלפט פון אלאסקע'ס 683,478 איינוואוינער וואוינען אין דעם  [[אנקארעזש]] מעטראפאליטאנעם שטח אלאסקע 

=== די עסקימאס ===
עס איז גוט באקאנט די עסקימאסישע שבטים וואס וואוינען אינעם צפון'דיגן חלק פון אלאסקע, דארט הערשט א אייזיגע פראסטיגע קלימאט, די ערד איז דארט פארפרוירן די מערהייט פון יאהר, אין ווינטער פאלט דארט די טעמפראטור ביז זעכציג אונטער נול, זייערע שטיבער איז געמאכט פון פארגליוועטרע שניי, עס איז דארט דא א בארג פון אייז וואס צוגייט קיינמאל נישט, פון דעם אייז בארג האקן די עסקימאסן אויס גרויסע אייז ציגל, מען לייגט די ציגל איינס אויפן צווייטן אין א רייע, מען שטעלט עס אויס ווי א קיילעכדיגען פארום ווי א קאפל, און עס בויעט זיך אויף זייער הייזער וואס ווערט גערופן &quot;[[איגלו]]&quot;, אינעווייניג אין הויז איז א איינגענעמע און ווארימע טעמפעראטור וועלכע ערמעגליכט די עסקימאסן צו בלייבן לעבן טראץ די שרעקליכע קעלט אין דרויסן, זיי וואוינען זייער אינטערעסאנט, זיי עהרנערן זיך פון כאפן פיש פון טייך, און פין די גרויסע [[ווייסע בערן]], און [[ים לייבן]] וואס עס דרייען זיך דארט.

עס ווערט געשאצט אז עס וואוינען קרוב צו זעכציג טויזנט מאן עסקימאסן, אויך זענען דארט דא ארום דרייסיג טויזנט אינדיאנער.

ווען זיי כאפן א בער באנוצן זיי אויס יעדע שטיקל פונעם בער פארן ריכטיגן באנוץ, דאס פלייש צום עסן, די פעל מאכן בגדים, די אדערן פאר שטריק, די ביינער פאר כלים, אויך מאכן זיי די שארפע חלקים פון די חיות פאר מעסערס און כלי משחית, און אזוי ווייטער. זיי פארן ארום מיט שליטן וואס ווערט געשלעפּט דורך די גרויסע הינט אויף די שניי און די אייז. היינט צו טאג באנוצן זיי זיך אויך אסאך מיט העליקאפטערס.

== עקאנאמיע ==
וויכטיגע טיילן פון דער עקאנאמיע זענען נאפט, נאטירליכע גאז, פישעריי, מינעראלן און טוריזם.

== אידן אין אלאסקא ==
6,000 יודן וואוינען אין אלאסקע, 5000 פון זיי אין אנקארעדזש, וואו ס'זענען דא צוויי [[שול]]ן און 600 אין פערבענקס מיט איין שול. אויך אין דזשונא וואוינען 300  יודן.

== רעפערענצן ==
&lt;references/&gt;

{{פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע}}</text>
      <sha1>pqjtt2fyy6k8k8hjxpmiygg0h50s4ec</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>602290</id>
      <parentid>602289</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T20:09:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602290</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12766" sha1="q54ttqidf2eosfmt9z0dbzcz61ecjjg" xml:space="preserve">{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin:0.5em 1.5em 1em 0;background:#f9f9f9;border:1px #aaaaaa solid;border-collapse:collapse;font-size:90%;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%;&quot; |'''אלאסקא'''
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag_of_Alaska.svg|135x135פיקס|פאן פון אלאסקא]]
[[טעקע:Seal_of_Alaska.svg|90x90פיקס|סיעל פון אלאסקא]]
|-
!אריגינעלער נאמען
|Alaska
|-
!אפיציעלער נאמען
|State of Alaska
|-
!צונאמען
|The Last Frontier
|-
!קאנטינענט
|[[צפון אמעריקע]]
|-
!ראיאן
|[[מערב פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!לאנד
|[[פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!הויפטשטאט
|[[דזשעונו]]
|-
!גרעסטע שטאט
|[[אנקארידזש]]
|-
!שטח
|1,723,337 ק״מ²
|-
!באפעלקערונג
|737,270 &lt;small&gt;(2025 שאצונג)&lt;/small&gt;
|-
!העכסטער פונקט
|[[דענאלי]] — 6,190 מעטער
|-
!צייט־זאנע
|פארשידענע
|-
!אריינגענומען אין פאראייניגטע שטאטן
|3טן יאנואר 1959
|-
!סדר
|49סטער שטאט
|-
!קאנטיס
|19 באראס און סענסוס־געביטן
|-
!פאסט־קאד
|AK
|-
!ISO קאד
|US-AK
|-
!וועבזייטל
|[https://alaska.gov alaska.gov]
|}
'''אלאסקע''' ({{שפראך-en|Alaska}}, {{שפראך-ru|Аляска}} ''אליאסקא'') איז די גרעסטע שטאט פון די [[פאראייניגטע שטאטן]] לויט שטח זי איז פלאצירט ביים צפון-מערב עק פון דעם [[צפון אמעריקע]] קאנטינענט. צו מזרח איז [[קאנאדע]], צו צפון דער [[ארקטישער אקעאן]], צו מערב און דרום דער  [[פאציפישער אקעאן]], מיט [[רוסלאנד]] ווייטער צו מערב אריבער דעם [[בערינג דורכגאס]].

עס איז דער ווינציגסטער באפעלקערטער שטאַט. &lt;ref&gt;{{Citation |title=אַרטשיווע קאָפּיע |url=http://factfinder.census.gov/servlet/DTTable?_bm=y&amp;-geo_id=04000US02&amp;-ds_name=PEP_2007_EST&amp;-mt_name=PEP_2007_EST_G2007_T001 |access-date=2009-06-23 |archivedate=2011-10-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111007155651/http://factfinder.census.gov/servlet/DTTable?_bm=y&amp;-geo_id=04000US02&amp;-ds_name=PEP_2007_EST&amp;-mt_name=PEP_2007_EST_G2007_T001 |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; זי גרעניצט זיך מיט קאנאדע און איז ארומגענומען מיטן פאציפישן און ארקטישן אקעאן.

די הויפטשטאט איז '''[[דזשעונו]]''', און די גרעסטע שטאט איז '''[[אנקארידזש]]'''.

== היסטאריע ==
אלאסקע איז פּלאצירט אין דעם ווייטן צפון־מערב פון [[צפון אמעריקע]], און איז דער גרעסטער שטאַט ביי טעריטאריע. זיין גרויס איז איבער אנדערהאלבן מיליאן קוואדראט קילאמעטער. די טעריטאריע האט די פאראייניגטע שטאטן אפגעקויפט פון רוסלאנד צוליב חובות וואס רוסלאנד איז שולדיג געווען פאר די פאראייניגטע שטאטן,  אום 16סטן אפריל, 1867 [[ה'תרכ&quot;ז]], פאר א נישטיגער סומע פון 7.2 מיליאן דאלארן. בערך הונדערט יאר שפעטער, האט פרעזידענט טרומאן געמאכט אלאסקע דעם 49סטן שטאט פון די היינטיגע 50 שטאטן.

רוסלאנד איז אין יאר 1856 געווען זייער געדריקט אין געלט און זיי האבן גערעכנט אז זיי וועלן סיי ווי נישט קענען אנהאלטן די טעריטאריע צוליב וואס די ענגלענדער וועלן עס עווענטועל איינעמען, האבן זיי אנגעטראגן דעם שטח פאר געלט סיי פאר אמעריקע און סיי פאר ענגלאנד, אזוי זאל זיך אנהויבן א ליציטאציע קאנקורענץ. למעשה האבן די ענגלענדער נישט געוויזן קיין שום אינטערעסע צו קויפן, די אמעריקאנער יא, און האבן אנגעהויבן דירעקטע פארהאנדלונגען. אבער עטוואס אין יענער עפאכע האט אויסגעבראכן אין אמעריקע דער [[אמעריקאנער בירגערקריג|ברידער-קריג]], איז די פארהאנדלונגען זענען צייטווייליג אפגעשטעלט געווארן. נאך דעם קריג זענען די פארהאנדלונגען ווידער באנייט געווארן, און עווענטועל האט זי אמעריקע אפגעקויפט פאר דער סומע פון  7.2 מיליאן דאלאר, בערך 2.3 סענט פער אקער לאנד.

ווען מען האט זי פארקויפט האט רוסלאנד באטראכט פאר א געווינס אז עס איז פטור געווארן פון זיין חוב און געגעבן גארנישט, אבער באלד דערנאך האט עס זיך געכאפט אז עס איז באגאנגען א נארישקייט, דערמיט, אבער עס איז שוין געווען צו שפעט. אויך שפעטער ביי דער  [[קאלטע קריג|קאלטער קריג]] איז אלאסקע געווען א גלענצענדער סטראטעגישער שטח לטובת אמעריקע.

אמעריקע האט דעמאלטס נישט געהאט קיין שום אינטערעסע אין דעם שטח, אמעריקע האט דאן געטון די מאדנע אפקויף בלויז ארויסצושטופן רוסלאנד פון דעם אמעריקאנער באדן.

'''אלאסקע''' איז דער ניין און פערציגסטער שטאַט פון די פופציג שטאטן פון די [[פאראייניגטע שטאטן]]. זי איז דער גרעסטער שטאַט אין שטח פון די פאראייניגטע שטאטן מיט א שטח פון 570,380 קוואדראט מייל (1,477,277 קוואדראט ק&quot;מ). זי געפונט זיך צווישן [[רוסלאנד]] אין [[קאנאדע]], דאס הייסט אז אלאסקע איז איינע פון צוויי אמעריקאנער שטאטן וואס גרעניצט זיך נישט מיט זיין מוטער לאנד אמעריקע נאר מיט קאנאדע.

{{מקור}}זייט אמעריקע האט איהר אפּגעקויפט האבן די איינוואוינער שטענדיג געוואלט מאכן אלאסקע א לאנד פאר זיך וואס זאל געהערן צו די פאראייניגטע שטאטן, אבער קאנגרעס האט קיינמאל דאס נישט געלאזט, זיי האט מורא געהאט אז צוליב איהר ערד אוצרות וועט זי אריינפאלן אין פּריוואטע הענט.

אין [[1867]] האט זי [[אמעריקע]] אפגעקויפט פון רוסלאנד, אלס אמעריקאנער [[קאלאניע]]. אין [[1912]] האט זי באקומען טעריטארישע שטאטוס, און אין יאר [[תשי&quot;ט]] [[1959]], ניינציג יאר שפעטער איז זי ענדגילטיג געווארן דער ניין און פערציגסטער שטאַט.

== געאגראפיע ==
[[טעקע:Alaska locator.png|קליין|250px|אלאסקע אויף דער מאפע]]
אלאסקע איז א לאנד פון וואסער פאלן, [[אייזבארג|אייזבערג]] און שנייאיגע בערג שפיצן, עס געפינט זיך אין איהר אסאך וואסער צונגען דאס הייסט א ים צונג וואס דרינגט אריין אין א בערגיקער געגנט.

אויף צפון זייט פון איר שטח זענען די עסקימאסן,

אין יאר [[ה'תרנ&quot;ז]] דרייסיג יאר נאך דעם וואס די פאראייניגטע שטאטן האט זי אפגעקויפט פון רוסלאנד, האט זיך צושפרייט א גרויסע [[גאלד]] פיבעריי, אין די קאנאנדע געגנט [[יוקאן]] איז אנטדעקט געווארן גרויסע שיכטן גאלד, און די גאלד זוכער האט אפגעמאכט אז אויך אין דער דערנעבענדיגער אלאסקע וועט מען טרעפן, דעריבער האט זיך אנגעהויבן א מאסן שטראם אין דער אלאסקע.

א דריטל פון אלאסקע איז פארגליווערט מיט אייז, דעם איבריגן חלק פראבירן די איינוואוינער צו באארבייטן. עס וואקסט אין איר גערשטן, קארטאפל גרינס. אויך אין איר ערד איז דא אסאך רייכע מינעראלן, זי איז רייך מיט גאלד, [[זילבער]], [[קופער]], [[בליי]], [[אייזן]] און [[קויל]]ן.

דער העכסטער בארג אין צפון אמעריקע, [[דענאלי]], געפינט זיך דארט.

די הויפטשטאט '''[[דזשעונו]]''' געפינט זיך אינעם [[אלעקסאנדער ארכיפעלאג]], און מען קען צוקומען צו איר נאר דורכן [[ים]] אדער מיט א [[לופטמאשין]].

== באפעלקערונג ==
אלאסקא האט בערך 737,000 איינוואוינער, און רוב באפעלקערונג וואוינט אין די דרום־מזרח און דרום־צענטראלע געגנטן.

אומגעפער העלפט פון אלאסקע'ס 683,478 איינוואוינער וואוינען אין דעם  [[אנקארעזש]] מעטראפאליטאנעם שטח אלאסקע 

=== די עסקימאס ===
עס איז גוט באקאנט די עסקימאסישע שבטים וואס וואוינען אינעם צפון'דיגן חלק פון אלאסקע, דארט הערשט א אייזיגע פראסטיגע קלימאט, די ערד איז דארט פארפרוירן די מערהייט פון יאהר, אין ווינטער פאלט דארט די טעמפראטור ביז זעכציג אונטער נול, זייערע שטיבער איז געמאכט פון פארגליוועטרע שניי, עס איז דארט דא א בארג פון אייז וואס צוגייט קיינמאל נישט, פון דעם אייז בארג האקן די עסקימאסן אויס גרויסע אייז ציגל, מען לייגט די ציגל איינס אויפן צווייטן אין א רייע, מען שטעלט עס אויס ווי א קיילעכדיגען פארום ווי א קאפל, און עס בויעט זיך אויף זייער הייזער וואס ווערט גערופן &quot;[[איגלו]]&quot;, אינעווייניג אין הויז איז א איינגענעמע און ווארימע טעמפעראטור וועלכע ערמעגליכט די עסקימאסן צו בלייבן לעבן טראץ די שרעקליכע קעלט אין דרויסן, זיי וואוינען זייער אינטערעסאנט, זיי עהרנערן זיך פון כאפן פיש פון טייך, און פין די גרויסע [[ווייסע בערן]], און [[ים לייבן]] וואס עס דרייען זיך דארט.

עס ווערט געשאצט אז עס וואוינען קרוב צו זעכציג טויזנט מאן עסקימאסן, אויך זענען דארט דא ארום דרייסיג טויזנט אינדיאנער.

ווען זיי כאפן א בער באנוצן זיי אויס יעדע שטיקל פונעם בער פארן ריכטיגן באנוץ, דאס פלייש צום עסן, די פעל מאכן בגדים, די אדערן פאר שטריק, די ביינער פאר כלים, אויך מאכן זיי די שארפע חלקים פון די חיות פאר מעסערס און כלי משחית, און אזוי ווייטער. זיי פארן ארום מיט שליטן וואס ווערט געשלעפּט דורך די גרויסע הינט אויף די שניי און די אייז. היינט צו טאג באנוצן זיי זיך אויך אסאך מיט העליקאפטערס.

== עקאנאמיע ==
וויכטיגע טיילן פון דער עקאנאמיע זענען נאפט, נאטירליכע גאז, פישעריי, מינעראלן און טוריזם.

== אידן אין אלאסקא ==
6,000 יודן וואוינען אין אלאסקע, 5000 פון זיי אין אנקארעדזש, וואו ס'זענען דא צוויי [[שול]]ן און 600 אין פערבענקס מיט איין שול. אויך אין דזשונא וואוינען 300  יודן.

== רעפערענצן ==
&lt;references/&gt;

{{פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע}}</text>
      <sha1>q54ttqidf2eosfmt9z0dbzcz61ecjjg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>אריזאנע</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13402</id>
    <revision>
      <id>602291</id>
      <parentid>569804</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T20:37:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602291</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5428" sha1="l7z6qwzun3bfyqlm6ttdy1600tsw0f4" xml:space="preserve">{{יישוב|סארט יישוב=[[שטאטן פון די פאראייניגטע שטאטן|שטאט]]|נאמען=אריזאנע|אמטשפראך נאמען=State of Arizona|פאן={{וויקידאטן|פאן בילד}}|הערב=[[טעקע:State Seal of Arizona.svg|100px]]|בילד={{וויקידאטן|בילד}}|מדינה={{פאן פאראייניגטע שטאטן}}|גובערנאטאר=קעטי האבאס|ראיאן הויפטשטאט=[[פיניקס]]|הייך={{וויקידאטן|הייך איבער ים-פלאך}}|שטח={{וויקידאטן|שטח}}|באפעלקערונג=7,623,818|באפעלקערונג יאר=2025|באפעלקערונג הערה=(2025 שאצונג)|אפיציעלע שפראך=[[ענגליש]]|צייט זאנע=-7|אפטייל טיפ=[[שטאטן פון די פאראייניגטע שטאטן|שטאט]]|צונאמען=Grand Canyon State|העכסטער פונקט=האמפריס פיק — 3,852 מעטער|אריינגענומען אין פאראייניגטע שטאטן=14טן פעברואר 1912|קאנטיס=15|אתר אינטרנט=[https://az.gov az.gov]}}'''אריזאנע''' (ענגליש: '''Arizona''') איז א שטאט אין דעם דרום־מערב פון די [[פאראייניגטע שטאטן]]. זי גרעניצט זיך מיט [[קאליפארניע]], [[נעוואדא]], [[יוטא]], [[ניו מעקסיקא]] און [[קאלאראדא]], און אויך מיט [[מעקסיקא]].

די הויפטשטאט און גרעסטע שטאט איז '''[[פיניקס]]'''.

== היסטאריע ==
דער ראיאן איז אמאל באוואוינט געווארן דורך פארשידענע אינדיאנער פעלקער. אריזאנע איז אריינגענומען געווארן אין די פאראייניגטע שטאטן אום '''14טן פעברואר 1912''' אלס דער '''48סטער שטאט'''.

== געאגראפיע ==
זי איז באוואוסט מיט אירע הייסע זומערס און מדבריות. זי איז דער אכט און פערציגסטער שטאט פון די 50 שטאטן. איר הויפט שטאט איז [[פיניקס]]. זי ווערט אנגערופן צווישן די שטאטן פון [[ראקי בערג]].

אין אריזאנע געפינט זיך די רוזעוועלט [[דאמבע]], וואס איז אויפגעשטעלט געווארן אויסצוניצן די טייך וואסערן פאר די פעלדער אין דער מדבר'דיגער געגנט.

'''דער גרויסער קעניאן''' איז געווארן פון דעם טייך געלעגער פון דעם [[קאלאראדא טייך]], איינער פון די גרויסע טייכן פון די פאראייניגטע שטאטן, ער גייט ארויס פון די פעלזן בערג און שלענגלט זיך דורך די הויכע בערגלעך פון אריזאנע, ביז עס גיסט זיך אריין אין מעקסיקא ים אויסגוס, די רוישיגע וואסער פון דעם קאלאראדא טייך האבן אין לויף פון די יאָרן פאראורזאכט א שטארקער מיטשלעפ, אין די פעלזן, אזוי איז געשאפן געווארן דער מעכטיגער און וואונדעליכער שיינער קעניאן.

פון דערווייטענס זעהט עס אויס מעכטיג ווי הויכע זיילן, טורעמ'ס און פאלאצן, די שטיינער זענען אין פארשידענע פארבן, אבער רוב זענען די קאליר רויט, עס איז אבער אויך דא געלע, ברוינע, גרינע און אפילו שווארצע שטיינער, א מענטש וואס דרייט זיך דארט זעט קלאר און באשיינפערליך די וואונדער פון נאטור, און רופט אויס מיט באגייסטערונג דעם באקאנטן פסוק פון דוד המלך: '''מה רבו מעשיך ה' כולם בחכמה עשית מלאה הארץ קניניך'''.

== עקאנאמיע ==
וויכטיגע אינדוסטריעס זענען טעכנאלאגיע, פראדוקציע, טוריזם, לאנדווירטשאפט און מיינינג.[[טעקע:Entering Arizona on I-10 Westbound.jpg|left|250px|אריין אין אריזאנע]]

== באפעלקערונג ==
אריזאנע האט מער ווי 7.6 מיליאן איינוואוינער. דער גרעסטער באפעלקערונג־צענטער איז די [[פיניקס]] מעטראפאליטאנער געגנט.

== אידן אין אריזאנע ==
אין [[פיניקס]] און טוסאן זענען פאראן אידישע קהילות און בתי כנסת.

עס איז באקאנט פאר די פרומע אידן דאס פארהעלטנמעסיג אידיש דערפל אין אריזאנע וואס הייסט [[זכריה ברוינער'ס ישוב]].

עס רעגנט כמעט נישט אין אריזאנע. אבער טראץ דעם זענען דארט פארהאן פארשידענע פלאנץ פעלדער, דורך דעם וואס מען באוואסערט זיי מיט ריזיגע [[שלויך|שלויכן]].

עפ&quot;י הלכה איז א הידור פאר די מצות אויף פסח צו נעמען ווייץ וואס עס האט נישט גערעגנט דערויף זינט עס איז געווארן געצייטיגט.{{רעפערענצן}}{{פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע}}</text>
      <sha1>l7z6qwzun3bfyqlm6ttdy1600tsw0f4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ארקענסא</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13404</id>
    <revision>
      <id>602292</id>
      <parentid>569871</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T20:41:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602292</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3470" sha1="l2yea6wyphbh41v1v578nwvdbsqj4gm" xml:space="preserve">


{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin:0.5em 1.5em 1em 0;background:#f9f9f9;border:1px #aaaaaa solid;border-collapse:collapse;font-size:90%;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%;&quot; |'''אַרקענסא'''
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag_of_Arkansas.svg|135x135פיקס|פאן פון ארקענזאס]]
[[טעקע:Seal_of_Arkansas.svg|90x90פיקס|סיעל פון ארקענזאס]]
|-
!אריגינעלער נאמען
|Arkansas
|-
!אפיציעלער נאמען
|State of Arkansas
|-
!צונאמען
|Natural State
|-
!קאנטינענט
|[[צפון אמעריקע]]
|-
!ראיאן
|[[דרום פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!לאנד
|[[פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!הויפטשטאט
|[[ליטל ראק]]
|-
!גרעסטע שטאט
|[[ליטל ראק]]
|-
!שטח
|137,732 ק״מ²
|-
!באפעלקערונג
|3,114,791 &lt;small&gt;(2025 שאצונג)&lt;/small&gt;
|-
!העכסטער פונקט
|מאונט מאגאזין — 839 מעטער
|-
!צייט־זאנע
|צענטראל־צייט
|-
!אריינגענומען
|15טן יוני 1836
|-
!סדר
|25סטער שטאט
|-
!קאנטיס
|75
|-
!פאסט־קאד
|AR
|-
!ISO קאד
|US-AR
|-
!וועבזייטל
|[https://arkansas.gov arkansas.gov]
|}
'''אַרקענסא''' געשריבן '''ארקענזאס''' (ענגליש: '''Arkansas''') איז א שטאט אין דעם דרום פון די [[פאראייניגטע שטאטן]]. זי גרעניצט זיך מיט [[מיזורי]], [[טענעסי]], [[מיסיסיפי]], [[לאואיזיאנא]], [[טעקסאס]] און [[אקלאהאמע]].

די הויפטשטאט און גרעסטע שטאט איז '''[[ליטל ראק]]'''.

== היסטאריע ==
דער שטח איז אמאל באוואוינט געווארן דורך פארשידענע אינדיאנער פעלקער. אום '''15טן יוני 1836''' איז אַרקענסא געווארן דער '''25סטער שטאט''' פון די פאראייניגטע שטאטן.

== געאגראפיע ==
אַרקענסא פארמאגט בערג, וועלדער, טייכן און פלאכע לאנדווירטשאפט־געביטן. דער [[ארקענזאס טייך|אַרקענסא טייך]] איז איינער פון די וויכטיגסטע טייכן אין דעם שטאט.

זי ווערט פארעכנט פאר א דרום-מערב שטאט וואס הייסט וועסט-דרום-צענטראל, פאקטיש איז ער אינמיטן אמעריקא, ער גרענעצט זיך מיט זעקס שטאטן.

== עקאנאמיע ==
וויכטיגע אינדוסטריעס זענען לאנדווירטשאפט, פראדוקציע, טראנספארט, עסן־פראדוקציע און טעכנאלאגיע.

== באפעלקערונג ==
אַרקענסא האט בערך 3.1 מיליאן איינוואוינער. דער גרעסטער באפעלקערונג־צענטער איז [[ליטל ראק]].

== אידן אין אַרקענסא ==
אין [[ליטל ראק]] געפינט זיך א היסטארישע יידישע קהילה.

[[ביל קלינטאן]], אמאליגער גובערנאטאר פון ארקענסא, איז געווען פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטטאן.[[טעקע:Buffalo National River.jpg|קליין|250px|איינער פון די שיינע פלעצער אין ארקענסא]]{{רעפערענצן}}


{{פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע}}</text>
      <sha1>l2yea6wyphbh41v1v578nwvdbsqj4gm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>דעלעווער</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13405</id>
    <revision>
      <id>602296</id>
      <parentid>569808</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T21:10:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602296</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2722" sha1="ir8dtmqxwkrt6guyyaqyugkyxf3cvm9" xml:space="preserve">&lt;!--
[[טעקע:WilmingtonDE Station.jpg|קליין|250px|די באן סטאנציע אין ווילמינטאן, דעלאווער, נאך פון 1908]]--&gt;
{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin: 0.5em 1.5em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%; padding:5px;&quot; |'''דעלאווער'''
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag_of_Delaware.svg|135x135פיקס|פאן פון דעלאווער]]
[[טעקע:Seal_of_Delaware.svg|90x90פיקס|סיעל פון דעלאווער]]
|-
!אריגינעלער נאמען
|Delaware
|-
!אפיציעלער נאמען
|State of Delaware
|-
!צונאמען
|The First State
|-
!קאנטינענט
|[[צפון אמעריקע]]
|-
!ראיאן
|[[צפון מזרח פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!לאנד
|[[פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!הויפטשטאט
|[[דאווער]]
|-
!גרעסטע שטאט
|[[ווילמינגטאן]]
|-
!שטח
|6,446 ק״מ²
|-
!באפעלקערונג
|בערך 1.1 מיליאן
|-
!אריינגענומען אין פאראייניגטע שטאטן
|7טן דעצעמבער 1787
|-
!סדר
|1טער שטאט
|-
!קאונטיס
|3
|-
!פאסט קאד
|DE
|-
!ISO קאד
|US-DE
|-
!וועבזייטל
|[https://delaware.gov delaware.gov]
|}
'''דעלאווער''' (ענגליש: '''Delaware''') איז א שטאט אין דעם [[צפון מזרח פאראייניגטע שטאטן]].

== היסטאריע ==
דעלאווער איז געווען דער ערשטער שטאט וואס האט באשטעטיגט די אמעריקאנער קאנסטיטוציע, אום דעם 7טן דעצעמבער 1787.און ווערט גערופן דער &quot;ערשטער שטאט&quot;

== געאגראפיע ==
דעלאווער גרעניצט זיך מיט [[מערילענד]], [[פענסילוועניע]] און [[ניו דזשערסי]].

דעלעווער איז דער צווייט קלענסטער שטאט אין שטח צווישן די פאראייניגטע שטאטן.

== עקאנאמיע ==
וויכטיגע טיילן פון דער עקאנאמיע זענען כעמישע פראדוקטן, פינאנצן, געזונטהייט און האנדל.

== באפעלקערונג ==
די באפעלקערונג לויטן 2020 צענזוס איז 989,948

== אידן אין דעלאווער ==
אין ווילמינגטאן און אנדערע געגנטן פון דעלאווער געפינען זיך יידישע קהילות און בתי כנסת[[טעקע:Flag of Delaware.svg|קליין|פֿאָן פון דעלעווער]].{{פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע}}
{{געא-שטומף}}</text>
      <sha1>ir8dtmqxwkrt6guyyaqyugkyxf3cvm9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>האוואי</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13406</id>
    <revision>
      <id>602302</id>
      <parentid>569811</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T21:45:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602302</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3232" sha1="fx432ntyzrykacjjr6t3xwgrfv5amxk" xml:space="preserve">{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin: 0.5em 1.5em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%; padding:5px;&quot; |'''האוואי'''
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag_of_Hawaii.svg|135x135פיקס|פאן פון האוואי]]
[[טעקע:Seal_of_Hawaii.svg|90x90פיקס|סיעל פון האוואי]]
|-
!אריגינעלער נאמען
|Hawaii
|-
!אפיציעלער נאמען
|State of Hawaii
|-
!צונאמען
|Aloha State
|-
!קאנטינענט
|[[אוקעאניע]]
|-
!לאנד
|[[פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!הויפטשטאט
|[[האנאלולו]]
|-
!גרעסטע שטאט
|[[האנאלולו]]
|-
!שטח
|28,311 ק״מ²
|-
!באפעלקערונג
|בערך 1.4 מיליאן
|-
!העכסטער פונקט
|מאונא קעא
4,207 מעטער
|-
!צייט זאנע
|Hawaii–Aleutian Time
|-
!אריינגענומען אין פאראייניגטע שטאטן
|21סטן אויגוסט 1959
|-
!סדר
|50סטער שטאט
|-
!קאונטיס
|5
|-
!פאסט קאד
|HI
|-
!ISO קאד
|US-HI
|-
!וועבזייטל
|[https://hawaii.gov hawaii.gov]
|}
'''האוואי''' (ענגליש: '''Hawaii''') איז א גרופע [[אינזל]]ען וואס געפינט זיך אין [[פאציפישער אקעאן|שטילן אקעאן]], זי איז ווייט ארום דריי טויזנט פיהר הונדערט מייל פון [[סאן פראנציסקא]] [[קאליפארניע]], איהר [[הויפטשטאט]] איז [[האנאלולו]].

== היסטאריע ==
האוואי איז געווען אן אומאפהענגיג קעניגרייך ביז דעם סוף פונעם 19טן יארהונדערט. זי איז געווארן א טעריטאריע פון די פאראייניגטע שטאטן און אום דעם 21סטן אויגוסט [[1959]] (ה'תשי&quot;ט) געווארן דער 50סטער שטאט.

זי איז שטארק באקאנט ביי דער צווייטער וועלט מלחמה צוליב דעם אנגעריף פון די יאפענעזער אויף איהר אמעריקאנער מיליטערישע אינזעל [[פערל הארבער]].

== געאגראפיע ==
האוואי באשטייט פון א גרופע וואלקאנישע אינזלען אינעם פאציפישן אקעאן. דער שטאט איז באקאנט מיט אירע בארג, וואלקאנען און טראפישן קלימאט.

זי איינע פון די צוויי שטאטן וואס האט נישט קיין גרעניץ מיט די פאראייניגטע שטאטן, עס טיילט איהר אפ די וואסערן.

== עקאנאמיע ==
טוריזם איז איינע פון די וויכטיגסטע טיילן פון דער עקאנאמיע.

== באפעלקערונג ==
די [[באפעלקערונג]] פונעם שטאַט לויטן 2020 צענזוס איז 1,455,271

== אידן אין האוואי ==
יידישע קהילות געפינען זיך בעיקר אין האנאלולו און אויף אנדערע אינזלען.[[טעקע:Hawaii in Pacific Ocean.png|thumb|left|]]{{פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע}}</text>
      <sha1>fx432ntyzrykacjjr6t3xwgrfv5amxk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>לואיזיאנא</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13414</id>
    <revision>
      <id>602309</id>
      <parentid>586579</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T22:12:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602309</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2537" sha1="4lwqmctv4b1msr5kzy2rqxg1615qvvj" xml:space="preserve">{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin: 0.5em 1.5em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%; padding:5px;&quot; |'''לאואיזיאנא'''
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag_of_Louisiana.svg|135x135פיקס|פאן פון לאואיזיאנא]]
[[טעקע:Seal_of_Louisiana.svg|90x90פיקס|סיעל פון לאואיזיאנא]]
|-
!אריגינעלער נאמען
|Louisiana
|-
!אפיציעלער נאמען
|State of Louisiana
|-
!צונאמען
|Pelican State
|-
!קאנטינענט
|[[צפון אמעריקע]]
|-
!ראיאן
|[[דרום פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!לאנד
|[[פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!הויפטשטאט
|[[באטאן רוזש]]
|-
!גרעסטע שטאט
|[[ניו ארלינס]]
|-
!שטח
|135,659 ק״מ²
|-
!באפעלקערונג
|בערך 4.6 מיליאן
|-
!צייט זאנע
|צענטראל צייט
|-
!אריינגענומען אין פאראייניגטע שטאטן
|30סטן אפריל 1812
|-
!סדר
|18טער שטאט
|-
!פארישעס
|64
|-
!פאסט קאד
|LA
|-
!ISO קאד
|US-LA
|-
!וועבזייטל
|[https://louisiana.gov louisiana.gov]
|}
'''לאואיזיאנא''' (ענגליש: '''Louisiana''') איז א שטאט אין דעם דרום טייל פון די [[פאראייניגטע שטאטן]].

איהר הויפט שטאט איז [[בעטן רוזש]], און די גרעסטע שטאט איז [[ניו ארלינס]].

== היסטאריע ==
לאואיזיאנא איז אמאל געווען אונטער פראנצויזישער און שפאנישער הערשאפט. אום דעם 30סטן אפריל 1812 איז זי געווארן דער 18טער שטאט.

== געאגראפיע ==
דער [[מיסיסיפי טייך]] לויפט דורך דעם שטאט און פארמאגט א וויכטיגע ראלע אין איר געאגראפיע און עקאנאמיע.

== עקאנאמיע ==
אויל און גאז, שיפפארט, טוריזם און לאנדווירטשאפט זענען וויכטיגע טיילן פון דער עקאנאמיע.

== באפעלקערונג ==
די [[באפעלקערונג]] פונעם שטאַט לויטן 2020 צענזוס איז 4,657,757

== אידן אין לאואיזיאנא ==
אין [[ניו ארלינס]] געפינט זיך א היסטארישע און גרויסע יידישע קהילה.{{פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע}}</text>
      <sha1>4lwqmctv4b1msr5kzy2rqxg1615qvvj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>מעין</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13421</id>
    <revision>
      <id>602310</id>
      <parentid>569880</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T22:15:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602310</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2796" sha1="h2f767q2g8p8hhkk7k5423rp3zmsdlt" xml:space="preserve">{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin: 0.5em 1.5em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%; padding:5px;&quot; |'''מעין''' 
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag_of_Maine.svg|135x135פיקס|פאן פון מיין]]
[[טעקע:Seal_of_Maine.svg|90x90פיקס|סיעל פון מיין]]
|-
!אריגינעלער נאמען
|Maine
|-
!אפיציעלער נאמען
|State of Maine
|-
!צונאמען
|Pine Tree State
|-
!קאנטינענט
|[[צפון אמעריקע]]
|-
!ראיאן
|[[צפון מזרח פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!לאנד
|[[פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!הויפטשטאט
|[[אוגוסטא]]
|-
!גרעסטע שטאט
|[[פארטלאנד]]
|-
!שטח
|91,646 ק״מ²
|-
!באפעלקערונג
|בערך 1.4 מיליאן
|-
!העכסטער פונקט
|Mount Katahdin
|-
!צייט זאנע
|מזרח צייט
|-
!אריינגענומען אין פאראייניגטע שטאטן
|15טן מערץ 1820
|-
!סדר
|23סטער שטאט
|-
!קאונטיס
|16
|-
!פאסט קאד
|ME
|-
!ISO קאד
|US-ME
|-
!וועבזייטל
|[https://maine.gov maine.gov]
|}
'''מעין''' (ענגליש: '''Maine''') איז א שטאט אין דעם צפון מזרח טייל פון די [[פאראייניגטע שטאטן]].

ער איז א חלק פון דעם [[ניו ענגלאנד]] ראיאן. זיין הויפטשטאט איז [[אויגאסטא]].

== היסטאריע ==
מעין איז געווען א טייל פון [[מאסאטשוסעטס]] ביז אום דעם 15טן מערץ 1820, ווען זי איז געווארן דער 23סטער שטאט.

== געאגראפיע ==
מעין האט א לאנגע בארטן אויפן [[אטלאנטישער אקעאן]] און גרעניצט זיך מיט [[ניו העמפשיר]] און קאנאדע.

== עקאנאמיע ==
פיש, וואלד פראדוקטן, טוריזם און לאנדווירטשאפט זענען וויכטיגע טיילן פון דער עקאנאמיע.

== באפעלקערונג ==
די [[באפעלקערונג]] פונעם שטאַט לויטן 2020 צענזוס איז 1,362,359

== אידן אין מעין ==
אידישע קהילות געפינען זיך בעיקר אין פארטלאנד און אנדערע שטעט.{{יישוב|סארט יישוב=[[שטאטן פון די פאראייניגטע שטאטן|שטאַט]]|אמטשפראך נאמען=Maine|באפעלקערונג={{וויקידאטן|באפעלקערונג}}|פאן={{וויקידאטן|פאן בילד}}|מדינה={{פאן פאראייניגטע שטאטן}}|באפעלקערונג יאר=2010}}

{{פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע}}</text>
      <sha1>h2f767q2g8p8hhkk7k5423rp3zmsdlt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>קאלאראדא</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13433</id>
    <revision>
      <id>602294</id>
      <parentid>586001</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T20:57:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602294</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3913" sha1="9jefpb1biypicggo6i0h0ad1gj9upfh" xml:space="preserve">{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin: 0.5em 1.5em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%; padding:5px;&quot; |'''קאלאראדא'''
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag_of_Colorado.svg|135x135פיקס|פאן פון קאלאראדא]]
[[טעקע:Seal_of_Colorado.svg|90x90פיקס|סיעל פון קאלאראדא]]
|-
!אריגינעלער נאמען
|Colorado
|-
!אפיציעלער נאמען
|State of Colorado
|-
!צונאמען
|Centennial State
|-
!קאנטינענט
|[[צפון אמעריקע]]
|-
!ראיאן
|[[מערב פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!לאנד
|[[פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!הויפטשטאט
|[[דענווער]]
|-
!גרעסטע שטאט
|[[דענווער]]
|-
!שטח
|269,837 ק״מ²
|-
!פלאץ צווישן די שטאטן
|8טער לויט שטח
|-
!באפעלקערונג
|בערך 6 מיליאן
|-
!פלאץ צווישן די שטאטן
|21סטער לויט באפעלקערונג
|-
!העכסטער פונקט
|מאונט עלבערט
4,401 מעטער
|-
!נידעריגסטער פונקט
|אריקארי טייך
1,011 מעטער
|-
!צייט זאנע
|Mountain Time
|-
!אריינגענומען אין פאראייניגטע שטאטן
|1טן אויגוסט 1876
|-
!סדר
|38סטער שטאט
|-
!קאונטיס
|64
|-
!פאסט קאד
|CO
|-
!ISO קאד
|US-CO
|-
!שטאט בלום
|Rocky Mountain columbine
|-
!שטאט פויגל
|Lark bunting
|-
!וועבזייטל
|[https://co.gov co.gov]
|}
'''קאלאראדא''' ({{שפראך-en|Colorado}}) איז א שטאט אין דעם מערב טייל פון די [[פאראייניגטע שטאטן]]. זי גרעניצט זיך מיט [[ווייואמינג]] אין צפון, [[נעבראסקא]] און [[קענזאס]] אין מזרח, [[ניו מעקסיקא]] אין דרום, און [[יוטא]] אין מערב.

די הויפטשטאט און גרעסטע שטאט פון קאלאראדא איז [[דענווער]].

== היסטאריע ==
דער שטח פון היינטיגן קאלאראדא איז אמאל באוואוינט געווארן דורך פארשידענע אינדיאנער פעלקער. דער טעריטאריע איז געווארן א טייל פון די פאראייניגטע שטאטן אין דעם 19טן יארהונדערט. אום דעם 1טן אויגוסט 1876 איז קאלאראדא אריינגענומען געווארן אלס דער 38סטער שטאט.

== געאגראפיע ==
א גרויסער טייל פון קאלאראדא ווערט באדעקט דורך די [[ראקי בערג]]. דער שטאט איז באקאנט מיט אירע הויכע בערג, וועלדער און ברייטע פלעינען.

אירע הויכע בערג שפיצן וועלכע זענען אינעם ווינטער פולקאם איבערגעדעקט מיט שניי, ציען צו זיך פיל טוריזם. אמעריקאנער באטיטלען קאלאראדא אלס &quot;די קליינע [[שווייץ]]&quot;.

== עקאנאמיע ==
וויכטיגע טיילן פון דער עקאנאמיע זענען טוריזם, טעכנאלאגיע, פראדוקציע, לאנדווירטשאפט און מינעראלן.

== באפעלקערונג ==
דער גרעסטער טייל פון דער באפעלקערונג וואוינט אין און ארום דענווער.די [[באפעלקערונג]] פונעם שטאַט לויטן 2020 צענזוס איז 5,773,714

== אידן אין קאלאראדא ==
אין דענווער און אנדערע שטעט אין קאלאראדא געפינען זיך פארשידענע יידישע קהילות און מוסדות.[[טעקע:Flag of Colorado.svg|קליין|פֿאָן פון {{בלאטנאמען}}]]{{פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע}}</text>
      <sha1>9jefpb1biypicggo6i0h0ad1gj9upfh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>קענזעס</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13434</id>
    <revision>
      <id>602307</id>
      <parentid>569854</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T22:07:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602307</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3224" sha1="40cenfxlfaq33y2d84rk5jyfo0j9lp0" xml:space="preserve">{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin: 0.5em 1.5em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%; padding:5px;&quot; |'''קענזאס'''
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag_of_Kansas.svg|135x135פיקס|פאן פון קענזאס]]
[[טעקע:Seal_of_Kansas.svg|90x90פיקס|סיעל פון קענזאס]]
|-
!אריגינעלער נאמען
|Kansas
|-
!אפיציעלער נאמען
|State of Kansas
|-
!צונאמען
|Sunflower State
|-
!קאנטינענט
|[[צפון אמעריקע]]
|-
!ראיאן
|[[מיטל מערב]]
|-
!לאנד
|[[פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!הויפטשטאט
|[[טאפיקא]]
|-
!גרעסטע שטאט
|[[וויטשיטא]]
|-
!שטח
|213,100 ק״מ²
|-
!באפעלקערונג
|בערך 3 מיליאן
|-
!צייט זאנע
|צענטראל און Mountain Time
|-
!אריינגענומען אין פאראייניגטע שטאטן
|29סטן יאנואר 1861
|-
!סדר
|34סטער שטאט
|-
!קאונטיס
|105
|-
!פאסט קאד
|KS
|-
!ISO קאד
|US-KS
|-
!וועבזייטל
|[https://ks.gov ks.gov]
|}
'''קענזאס''' (ענגליש: '''Kansas''') איז א שטאט אין דעם [[מיטל מערב]] פון די [[פאראייניגטע שטאטן]].

עס געפינט זיך אין חלק פון צפון-מעריב וואס הייסט וועסט נארד צענטראל. זיין הויפטשטאט איז [[טאפעקע]].

== היסטאריע ==
אום דעם 29סטן יאנואר 1861 איז קענזאס געווארן דער 34סטער שטאט.

== געאגראפיע ==
קענזאס איז בעיקר א פלאך שטאט מיט ברייטע פלעינען. זי גרעניצט זיך מיט [[נעבראסקא]], [[קאלאראדא]], [[אקלאהאמע]] און [[מיזורי]].

== עקאנאמיע ==
אזוי ווי אנדער שטאטן אין דעם שטח פון אמעריקע, איז קענזעס א גרויסער פראדוצירער פון [[ווייץ]] און אנדערע [[תבואה|תבואות]], און פראדוצירט א פינפטל פון גאר די ווייץ וואס וואקסט אין די פאראייניקטע שטאטן.&lt;ref name=&quot;FAQ1&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.ksda.gov/kansas_agriculture/faq/id/56 |title=FAQ |work=Kansas Department of Agriculture 
|accessdate={{ר}}3טן יאנואר, 2011}}&lt;/ref&gt; אחוץ ווייץ פראדוצירט קענזעס גרויסע קוואנטיטען פון [[סארגע]], זומער [[קארטאפל]] און [[זונרויז]]ן,&lt;ref name=&quot;Arg.Stats&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.ksda.gov/statistics/ |title=Kansas Agricultural Statistics |work=Kansas Department of Agriculture 
|accessdate={{ר}}16טן יאנואר, 2011}}&lt;/ref&gt; אנדערע אינדוסטריעס אין קענזעס זענען [[אוויאציע]] און [[קאמוניקאציע]]ס.

== אידן אין קענזאס ==
יידישע קהילות געפינען זיך בעיקר אין קענזאס סיטי און וויטשיטא.{{קאמאנסלינק}}

==רעפערענצן==
{{רעפליסטע}}

{{פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע}}</text>
      <sha1>40cenfxlfaq33y2d84rk5jyfo0j9lp0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>קאנעטיקעט</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13435</id>
    <revision>
      <id>602295</id>
      <parentid>569884</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T21:03:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602295</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3140" sha1="d2ri8c5xnsggf5jtbrr428n6vw32um3" xml:space="preserve">{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin: 0.5em 1.5em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%; padding:5px;&quot; |'''קאנעטיקעט'''
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag_of_Connecticut.svg|135x135פיקס|פאן פון קאנעטיקעט]]
[[טעקע:Seal_of_Connecticut.svg|90x90פיקס|סיעל פון קאנעטיקעט]]
|-
!אריגינעלער נאמען
|Connecticut
|-
!אפיציעלער נאמען
|State of Connecticut
|-
!קאנטינענט
|[[צפון אמעריקע]]
|-
!ראיאן
|[[צפון מזרח פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!לאנד
|[[פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!הויפטשטאט
|[[הארטפארד]]
|-
!גרעסטע שטאט
|[[ברידזשפארט]]
|-
!שטח
|14,357 ק״מ²
|-
!באפעלקערונג
|בערך 3.7 מיליאן
|-
!העכסטער פונקט
|Bear Mountain
|-
!צייט זאנע
|מזרח צייט
|-
!אריינגענומען אין פאראייניגטע שטאטן
|9טן יאנואר 1788
|-
!סדר
|5טער שטאט
|-
!קאונטיס
|8
|-
!פאסט קאד
|CT
|-
!ISO קאד
|US-CT
|-
!וועבזייטל
|[https://portal.ct.gov portal.ct.gov]
|}
'''קאנעטיקעט''' ([[ענגליש]]: ''Connecticut'') איז א שטאט אין דעם צפון מזרח פאראייניגטע שטאטן.

== היסטאריע ==
קאנעטיקעט איז געווען איינע פון די דרייצן בריטישע קאלאניעס. אום דעם 9טן יאנואר 1788 האט זי באשטעטיגט די אמעריקאנער קאנסטיטוציע און איז געווארן דער פינפטער שטאט.

== געאגראפיע ==
קאנעטיקעט איז א חלק פון [[ניו ענגלאנד]], זי גרעניצט זיך מיט [[ראוד איילענד]] צו מזרח, [[מאסאטשוסעטס]] צו צפון און [[ניו יארק]] צו מערב. זיין הויפט שטאט איז [[הארטפארד, קאנעטיקעט|הארטפארד]].זי איז דער פינפט־גרעסטער שטאַט,

== עקאנאמיע ==
דער שטאט פארמאגט א פארשידנארטיגע עקאנאמיע מיט פינאנצן, אינשורענס, פראדוקציע און טעכנאלאגיע.

== באפעלקערונג ==
די [[באפעלקערונג]] פונעם שטאַט לויטן 2020 צענזוס איז 3,605,944.

== אידן אין קאנעטיקעט ==
אין הארפארד, ניו העיוון, סטעמפארד און אנדערע געגנטן געפינען זיך גרויסע יידישע קהילות.{{יישוב|סארט יישוב=[[שטאטן פון די פאראייניגטע שטאטן|שטאַט]]|אמטשפראך נאמען=Connecticut|פאן={{וויקידאטן|פאן בילד}}|הערב={{וויקידאטן|הערב בילד}}|באפעלקערונג={{וויקידאטן|באפעלקערונג}}|מדינה={{פאן פאראייניגטע שטאטן}}}}

{{פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע}}

[[קאַטעגאָריע:קאנעטיקעט|*]]</text>
      <sha1>d2ri8c5xnsggf5jtbrr428n6vw32um3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>קענטאקי</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13436</id>
    <revision>
      <id>602308</id>
      <parentid>569885</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T22:10:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602308</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2396" sha1="if8szbbckbblabhoq9p0fi36wv7ibzp" xml:space="preserve">{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin: 0.5em 1.5em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%; padding:5px;&quot; |'''קענטאקי'''
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag_of_Kentucky.svg|135x135פיקס|פאן פון קענטאקי]]
[[טעקע:Seal_of_Kentucky.svg|90x90פיקס|סיעל פון קענטאקי]]
|-
!אריגינעלער נאמען
|Kentucky
|-
!אפיציעלער נאמען
|Commonwealth of Kentucky
|-
!צונאמען
|Bluegrass State
|-
!קאנטינענט
|[[צפון אמעריקע]]
|-
!ראיאן
|[[דרום פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!לאנד
|[[פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!הויפטשטאט
|[[פראנקפארט]]
|-
!גרעסטע שטאט
|[[לואיוויל]]
|-
!שטח
|104,656 ק״מ²
|-
!באפעלקערונג
|בערך 4.6 מיליאן
|-
!צייט זאנע
|מזרח און צענטראל צייט
|-
!אריינגענומען אין פאראייניגטע שטאטן
|1טן יוני 1792
|-
!סדר
|15טער שטאט
|-
!קאונטיס
|120
|-
!פאסט קאד
|KY
|-
!ISO קאד
|US-KY
|-
!וועבזייטל
|[https://kentucky.gov kentucky.gov]
|}
'''קענטאקי''' (ענגליש: '''Kentucky''') איז א שטאט אין דעם דרום טייל פון די [[פאראייניגטע שטאטן]].

זיין הויפט שטאט איז [[פראנקפורט, קענטאקי|פראנקפורט]].

== היסטאריע ==
אום דעם 1טן יוני 1792 איז קענטאקי געווארן דער 15טער שטאט.

== געאגראפיע ==
קענטאקי גרעניצט זיך מיט זיבן אנדערע שטאטן. דער [[אהאיא טייך]] פארמאגט א וויכטיגע ראלע אין איר צפון גרענעץ.

== עקאנאמיע ==
לאנדווירטשאפט, אויטאמאביל פראדוקציע, טראנספארט און טוריזם זענען וויכטיגע טיילן פון דער עקאנאמיע.

== באפעלקערונג ==
די [[באפעלקערונג]] פונעם שטאַט לויטן 2020 צענזוס איז 4,505,836

== אידן אין קענטאקי ==
גרעסערע אידישע קהילות געפינען זיך אין [[לואיוויל]] און לעקסינגטאן.
{{פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע}}</text>
      <sha1>if8szbbckbblabhoq9p0fi36wv7ibzp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>אינדיאנע</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13452</id>
    <revision>
      <id>602305</id>
      <parentid>569800</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T21:57:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602305</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2809" sha1="thmxr4rxd0xqnqsw55yizegj5xs6o6z" xml:space="preserve">{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin: 0.5em 1.5em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%; padding:5px;&quot; |'''אינדיאנא'''
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag_of_Indiana.svg|135x135פיקס|פאן פון אינדיאנא]]
[[טעקע:Seal_of_Indiana.svg|90x90פיקס|סיעל פון אינדיאנא]]
|-
!אריגינעלער נאמען
|Indiana
|-
!אפיציעלער נאמען
|State of Indiana
|-
!צונאמען
|Hoosier State
|-
!קאנטינענט
|[[צפון אמעריקע]]
|-
!ראיאן
|[[מיטל מערב]]
|-
!לאנד
|[[פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!הויפטשטאט
|[[אינדיאנאפאליס]]
|-
!גרעסטע שטאט
|[[אינדיאנאפאליס]]
|-
!שטח
|94,326 ק״מ²
|-
!באפעלקערונג
|בערך 6.9 מיליאן
|-
!העכסטער פונקט
|Hoosier Hill
|-
!צייט זאנע
|מזרח און צענטראל צייט
|-
!אריינגענומען אין פאראייניגטע שטאטן
|11טן דעצעמבער 1816
|-
!סדר
|19טער שטאט
|-
!קאונטיס
|92
|-
!פאסט קאד
|IN
|-
!ISO קאד
|US-IN
|-
!וועבזייטל
|[https://in.gov in.gov]
|}
'''אינדיאַנע''' ([[ענגליש]]: ''Indiana'') איז א שטאט אין דעם [[מיטל מערב]] פון די [[פאראייניגטע שטאטן]].

די [[הויפטשטאט]] און די גרעסטע שטאָט איז [[אינדיאנאפאליס|אינדיאַנאפּאָליס]].

דער נאָמען אינדיאַנע באדייט ''לאַנד פון די אינדיאַנער''.

== היסטאריע ==
אום דעם 11טן דעצעמבער 1816 איז אינדיאנא געווארן דער 19טער שטאט.

== געאגראפיע ==
אינדיאנא גרעניצט זיך מיט [[מישיגן]], [[אהאיא]], [[קענטאקי]] און [[אילינוי]]. 

זי איז א חלק פון מיטל-מערב, וואס ווערט אנגערופן מידוועסט. 

== עקאנאמיע ==
פראדוקציע, אויטאמאבילן, לאנדווירטשאפט און טראנספארט זענען וויכטיגע טיילן פון דער עקאנאמיע.

== באפעלקערונג ==
די באפעלקערונג לויטן 2020 צענזוס איז 6,785,528

== אידן אין אינדיאנא ==
גרעסערע אידישע קהילות געפינען זיך אין [[אינדיאנאפאליס]] און אנדערע שטעט.

אין זומער תש&quot;פ האבן זיך א גרופע חסידי'שע משפחות געצויגן צו אינדיאנע.[[טעקע:Flag of Indiana.svg|קליין|פֿאָן פון {{בלאטנאמען}}]]{{פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע}}</text>
      <sha1>thmxr4rxd0xqnqsw55yizegj5xs6o6z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>דזשארדזשיע</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15247</id>
    <revision>
      <id>602301</id>
      <parentid>569807</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T21:38:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602301</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4827" sha1="asjaq0mbglk7hyb7kc4t5jqryi24j0i" xml:space="preserve">{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin: 0.5em 1.5em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%; padding:5px;&quot; |'''דזשארדזשיע'''
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag_of_Georgia.svg|135x135פיקס|פאן פון דזשארדזשיע]]
[[טעקע:Seal_of_Georgia.svg|90x90פיקס|סיעל פון דזשארדזשיע]]
|-
!אריגינעלער נאמען
|Georgia
|-
!אפיציעלער נאמען
|State of Georgia
|-
!צונאמען
|Peach State
|-
!קאנטינענט
|[[צפון אמעריקע]]
|-
!ראיאן
|[[דרום פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!לאנד
|[[פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!הויפטשטאט
|[[אטלאנטא]]
|-
!גרעסטע שטאט
|[[אטלאנטא]]
|-
!שטח
|153,909 ק״מ²
|-
!באפעלקערונג
|בערך 11.2 מיליאן
|-
!העכסטער פונקט
|Brasstown Bald
|-
!צייט זאנע
|מזרח צייט
|-
!אריינגענומען אין פאראייניגטע שטאטן
|2טן יאנואר 1788
|-
!סדר
|4טער שטאט
|-
!קאונטיס
|159
|-
!פאסט קאד
|GA
|-
!ISO קאד
|US-GA
|-
!וועבזייטל
|[https://georgia.gov georgia.gov]
|}
'''דזשארדזשיע''' (ענגליש: '''Georgia''') איז א שטאט אין דעם דרום פאראייניגטע שטאטן.

די הויפט און די גרעסטע שטאט איז [[אטלאנטא]].

== נאמען ==
דעם נאמען &quot;דזשארזשיע&quot; האט מען גערופן נאך [[זשארזש דער צווייטער]], [[קעניג]] פונעם [[פאראייניגטן קעניגרייך]].

== היסטאריע ==
דזשארדזשיע איז געווען איינע פון די דרייצן בריטישע קאלאניעס. אום דעם 2טן יאנואר 1788 איז זי געווארן דער פערטער שטאט פון די פאראייניגטע שטאטן.

דזשארזשיע איז א פראמינענטער היסטארישער [[דרום]] שטאַט, וואו אהין מ'האט איידער דעם [[ברודער קריג]] געבראכט אהין מיט געוואלד טויזנטער [[שקלאף|שקלאפן]] פון מערב [[אפריקע]] צו באארבעטן די [[וואטע]] [[פעלד]]ער. די ווייסע איינוואוינער זענען פון דעם רייך געווארן און געלעבט א גוטן טאג, בשעת די שווארצע זענען געווען פארקנעכטעט און אונטערדריקט.

אין דער קנעכטשאפט עפאכע (בערך אין די צייטן פון [[חתם סופר]]) איז [[פלארידא]] נאך נישט געווען א חלק פון אמעריקע, עס האט נאך באלאנגט פאר [[שפאניע]], דעריבער איז דזשארדזיע געווען דער עקסטרעמער דרום עק פון אמעריקע, ווי עס האט געדינט פאר א שיץ (אפשייד) צווישן [[פלארידא]] און די קאראליינעס.

נאך דעם ברודער קריג ווען האלטן שקלאפן איז געווארן אומ-געזעצליך איז דזשארדזשיע געלעגן חרוב ונחרב, אלע שקלאפן זענען זיך צולאפן און די פעלדער זענען אינטערגעצינדען געווארן פון די שחורים. עס האט געדויערט לאנגע יארן ביז עס האט צוריק אויפגעלעבט.

== געאגראפיע ==
דזשארדזשיע גרעניצט זיך מיט  [[פלארידא]] צו דרום, [[אלאבאמא]] צו מערב, [[טענעסי]] און [[צפון קאראליינע]] צו צפון, און [[דרום קאראליינע]] צו מזרח. צו דרום־מזרח האט דזשארדזיע א בארטן אויפן [[אטלאנטישן אקעאן]].

גרויסע שטעט זענען [[אויגוסטע]], [[סאוואנאה]] און קאלומבוס [[אטלאנטא]].

== עקאנאמיע ==
דזשארדזשיע האט א גרויסע עקאנאמיע מיט לאנדווירטשאפט, פראדוקציע, האנדל, טעכנאלאגיע און טראנספארט.

== באפעלקערונג ==
דער גרעסטער מעטראפאליטאנער געגנט איז ארום [[אטלאנטא]].

די באפעלקערונג לויטן 2020 צענזוס איז 10,711,908[[טעקע:slave.jpg|קליין|250px|א שחורה שקלאף רוהט זיך אפ אין דזשארדזשיע אין יאר 1832]]

== אידן אין דזשארדזשיע ==
אין אטלאנטא געפינט זיך איינע פון די גרעסטע יידישע קהילות אין דעם דרום טייל פון די פאראייניגטע שטאטן.{{פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע}}</text>
      <sha1>asjaq0mbglk7hyb7kc4t5jqryi24j0i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>לייביש טייטלבוים (איחוד קאנטרי)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17456</id>
    <revision>
      <id>602270</id>
      <parentid>517839</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T15:12:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602270</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1005" sha1="ciqsy6oa3y9n3z08dvek2s9vj81gsn5" xml:space="preserve">{{אישיות}}ר' '''לייביש טייטלבוים''' ע&quot;ה האט געדינט אלס רב פאר קהילת [[סאטמאר (הויף)|סאטמאר]] ([[ארוינים|ארונים]]) אין דעם ''[[איחוד קאנטרי]]'' און אין דעם בית המדרש ''איחוד התלמידים'' אויף [[ראסס סטריט]] אין [[וויליאמסבורג, ברוקלין|וויליאמסבורג]], ווי אויך האט ער אנגעפירט מיט די השגחה אויף דעם צענטראלן סאטמארער פלייש געשעפט אין וויליאמסבורג.  

זיינע ברידער זענען הגאון רבי יוסף טייטלבוים, ראש הכולל סאטמאר בארא פארק, און הגאון רבי יחזקאל טייטלבוים, רב פון די סאטמארער שול אויף [[קליימער סטריט]]. 

{{גרונטסארטיר:טייטלבוים, לייביש}}
[[קאַטעגאָריע:ארונים]]
[[קאַטעגאָריע:רבנים]]</text>
      <sha1>ciqsy6oa3y9n3z08dvek2s9vj81gsn5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>אייאווע</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21011</id>
    <revision>
      <id>602284</id>
      <parentid>584646</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T19:16:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602284</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3946" sha1="05w2igwpxvsa5kv5nqa98dct22y6286" xml:space="preserve">{{באצירק}}[[טעקע:Dean.jpg|קליין|250px|היסטארישע בילד ווי [[האוערד דין]] לאזט ארויס א היסטעריש קוויטש נאכן פארלירן די [[דעמאקראטישע]] אייאווא קאוקוס אין [[2004]] פרעזידענט קאמפיין]]
[[טעקע:02_corn.jpg|קליין|250px|פרעזידענט בוש עסט רויע קוקוריזע אין אייאווע]]
'''אייאָווע''' (Iowa) איז איינע פון די 50 שטאַטן פון די [[פאראייניגטע שטאטן]] פון אמעריקע.

זי ליגט און מיטל-מערב פון דעם לאנד, גרענעצט זיך מיט [[מינעסאטע]] אויף [[צפון]], [[סאוט-דעקאטע]] און [[נעבראסקא]] אויף מערב, [[מיזורי]] ביי [[דרום]], און [[וויסקאנסין]] און [[אילינוי]] ביי [[מזרח]].

א לאנגער שמאלער טייך וואס רופט זיך דער [[מיסיסיפי טייך]] לויפט דורך דער גאנצער [[מזרח]] גרענעץ פון אייאווע, דער טייך פארמירט אויס דער גאנצער מזרח גרעניץ.

פון מערב לויפט אויך דורך א לאנגער שמאלער טייך וואס רופט זיך דער [[מיזורי טייך]], וואס פארמירט אויס די דרום-מערב גרענעץ, וואס גרענעצט זיך מיט נעבראסקא.

דער מיזורי טייך און דער מיסיסיפי טייך זענען די צוויי לענגסטע טייכן און אמעריקע (מיזורי גרעסער), זיי ציען זיך אויפן גאנצן לענג פונעם לאנד, פון כמעט לעבן [[קאנאדע]] אין צפון, אין [[מינעסאטע]] ביז גאנץ אונטן דרום ביי [[ניו ארלינס]], [[לואיזיאנא]]. זיי זענען לאנגע שמאלע טייכן אזא גאטונג ווי דער [[נילוס]] און [[מצרים]]. 

די הויפט שטאט און די מערסטע באוואוינסטע שטאט איז [[דע מוין]] (Des Moines).

אנדערע גרויסע שטעט זענען:

* [[סידער רעפידס]] (Cedar Rapids).
* [[דעווענפארט]] (Davenport).
* [[סו סיטי]] (Sioux City).
* [[וואטערלו]] (Waterloo).
* [[אייווא סיטי]] (Iowa City).
* [[קאנסעל בלאפס]] (Council Bluffs).

די באפעלקערונג לויטן 2020 צענזוס איז 3,190,369

די עיקר עקאנאמיע אין אייווא באשטייט פון פעלד ארבעטער און פארמערס וואס פראדוצירן [[ווייץ]] און [[קוקוריזע]].

אייאווא באקומט יעדע פיר יאר די אויפמערקזאמקייט פון דעם גאנצן לאנד, צוליב וואס ער איז דער ערשטער שטאַט וואס האלט אפ די פארטיי וואלן פאר פרעזידענט, וואס רופט זיך די &quot;אייאווא קאוקאס&quot;. דאס איז בלויז אן הקדמה צו די אלגעמיינע וואלן. די קומענדיגע שטאטס וואלן, [[ניו העמפשיר]], איז הערשט צוויי וואכן שפעטער. דעריבער טוען אלע קאנדידאטן, פון די פראמינענטסע ביז די אומבאקאנטע שמויגערלעך, שווענדן דארט פיל מיט צייט און געלט, ווייל אלע פרובירן צו האבן די ערשטע געווינס, אזוי האט די אויבערהאנט און מאמענטום פאר די קומענדיגע שטעט. די קאנדידאן שטעלן זיך אהער אלס &quot;FARMERS FRIENDLY&quot; פריינטליך צו פעלד ארבעטער, ווי זיי לאזן זיך ווידעא-פאטראגראפירן ווי זיי עסן רויע קוקוריזע, אזאך וואס פארמערס טוען.

{{פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע}}</text>
      <sha1>05w2igwpxvsa5kv5nqa98dct22y6286</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>602306</id>
      <parentid>602284</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T22:04:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602306</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5574" sha1="oem605lnso0eal09firhrl4ou39djv1" xml:space="preserve">{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin: 0.5em 1.5em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%; padding:5px;&quot; |'''אייאווע'''
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag_of_Iowa.svg|135x135פיקס|פאן פון אייאווע]]
[[טעקע:Seal_of_Iowa.svg|90x90פיקס|סיעל פון אייאווע]]
|-
!אריגינעלער נאמען
|Iowa
|-
!אפיציעלער נאמען
|State of Iowa
|-
!צונאמען
|Hawkeye State
|-
!קאנטינענט
|[[צפון אמעריקע]]
|-
!ראיאן
|[[מיטל מערב]]
|-
!לאנד
|[[פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!הויפטשטאט
|[[דעס מאינס]]
|-
!גרעסטע שטאט
|[[דעס מאינס]]
|-
!שטח
|145,746 ק״מ²
|-
!באפעלקערונג
|בערך 3.2 מיליאן
|-
!העכסטער פונקט
|Hawkeye Point
|-
!צייט זאנע
|צענטראל צייט
|-
!אריינגענומען אין פאראייניגטע שטאטן
|28סטן דעצעמבער 1846
|-
!סדר
|29סטער שטאט
|-
!קאונטיס
|99
|-
!פאסט קאד
|IA
|-
!ISO קאד
|US-IA
|-
!וועבזייטל
|[https://iowa.gov iowa.gov]
|}
'''אייאווע''' (ענגליש: '''Iowa''') איז א שטאט אין דעם [[מיטל מערב]] פון די [[פאראייניגטע שטאטן]].

די הויפט שטאט און די מערסטע באוואוינסטע שטאט איז [[דע מוין]] (Des Moines).

== היסטאריע ==
אום דעם 28סטן דעצעמבער 1846 איז אייאווע געווארן דער 29סטער שטאט.

== געאגראפיע ==
זי ליגט און מיטל-מערב פון דעם לאנד, גרענעצט זיך מיט [[מינעסאטע]] אויף [[צפון]], [[סאוט-דעקאטע]] און [[נעבראסקא]] אויף מערב, [[מיזורי]] ביי [[דרום]], און [[וויסקאנסין]] און [[אילינוי]] ביי [[מזרח]].

א לאנגער שמאלער טייך וואס רופט זיך דער [[מיסיסיפי טייך]] לויפט דורך דער גאנצער [[מזרח]] גרענעץ פון אייאווע, דער טייך פארמירט אויס דער גאנצער מזרח גרעניץ.

פון מערב לויפט אויך דורך א לאנגער שמאלער טייך וואס רופט זיך דער [[מיזורי טייך]], וואס פארמירט אויס די דרום-מערב גרענעץ, וואס גרענעצט זיך מיט נעבראסקא.

דער מיזורי טייך און דער מיסיסיפי טייך זענען די צוויי לענגסטע טייכן און אמעריקע (מיזורי גרעסער), זיי ציען זיך אויפן גאנצן לענג פונעם לאנד, פון כמעט לעבן [[קאנאדע]] אין צפון, אין [[מינעסאטע]] ביז גאנץ אונטן דרום ביי [[ניו ארלינס]], [[לואיזיאנא]]. זיי זענען לאנגע שמאלע טייכן אזא גאטונג ווי דער [[נילוס]] און [[מצרים]]. 

גרויסע שטעט זענען:
* [[סידער רעפידס]] (Cedar Rapids).
* [[דעווענפארט]] (Davenport).
* [[סו סיטי]] (Sioux City).
* [[וואטערלו]] (Waterloo).
* [[אייווא סיטי]] (Iowa City).
* [[קאנסעל בלאפס]] (Council Bluffs).
== וואלן ==
אייאווא באקומט יעדע פיר יאר די אויפמערקזאמקייט פון דעם גאנצן לאנד, צוליב וואס ער איז דער ערשטער שטאַט וואס האלט אפ די פארטיי וואלן פאר פרעזידענט, וואס רופט זיך די &quot;אייאווא קאוקאס&quot;. דאס איז בלויז אן הקדמה צו די אלגעמיינע וואלן. די קומענדיגע שטאטס וואלן, [[ניו העמפשיר]], איז הערשט צוויי וואכן שפעטער. דעריבער טוען אלע קאנדידאטן, פון די פראמינענטסע ביז די אומבאקאנטע שמויגערלעך, שווענדן דארט פיל מיט צייט און געלט, ווייל אלע פרובירן צו האבן די ערשטע געווינס, אזוי האט די אויבערהאנט און מאמענטום פאר די קומענדיגע שטעט. די קאנדידאן שטעלן זיך אהער אלס &quot;FARMERS FRIENDLY&quot; פריינטליך צו פעלד ארבעטער, ווי זיי לאזן זיך ווידעא-פאטראגראפירן ווי זיי עסן רויע קוקוריזע, אזאך וואס פארמערס טוען.[[טעקע:Dean.jpg|קליין|250px|היסטארישע בילד ווי [[האוערד דין]] לאזט ארויס א היסטעריש קוויטש נאכן פארלירן די [[דעמאקראטישע]] אייאווא קאוקוס אין [[2004]] פרעזידענט קאמפיין]]
== עקאנאמיע ==
די עיקר עקאנאמיע אין אייווא באשטייט פון פעלד ארבעטער און פארמערס וואס פראדוצירן [[ווייץ]] און [[קוקורוזע|קארן]].{{באצירק}}
== באפעלקערונג ==
די באפעלקערונג לויטן 2020 צענזוס איז 3,190,369
== אידן אין אייאווע ==
יידישע קהילות געפינען זיך אין דעס מאינס, סידאר ראפידס און אנדערע שטעט.[[טעקע:02_corn.jpg|קליין|250px|פרעזידענט בוש עסט רויע קוקוריזע אין אייאווע]]{{פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע}}</text>
      <sha1>oem605lnso0eal09firhrl4ou39djv1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>יעזור</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26670</id>
    <revision>
      <id>602278</id>
      <parentid>166586</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T17:48:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602278</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1742" sha1="py5nnhz31isfedcnu514smhjlvcah4m" xml:space="preserve">{{באצירק}}

די יידישע קאלאניע '''יעזור''' איז אויפגעשטעלט געווארן נישט ווייט פון [[באלטימור]], [[מארילאנד]] אלס א פארם קהילה פאר יידישע [[אימיגראנט]]ן פון [[רוסלאנד]]. 

הרב [[טוביה גוטמאן]] האט אויפגעשטעלט די קאלאניע אין [[ה'תרס&quot;ג]]  מיט געלט פון [[באראן הירש]] אויף א שטח פון 103 מאָרגעס. די יידן וואס האבן געוואוינט דארטן האבן נישט גערעדט קיין ענגליש נאר [[יידיש]]. יעדער פארם האט געעפנט צו דער שאסיי פון איין זייט און צו דער [[טייך]] פון דער צווייטער זייט. הרב גוטמאן איז געווען דער רב פון יעזור.

אין יאר תרס&quot;ו האבן געוואוינט 20 משפחות אין דער קאלאניע. די איינוואוינערס זענען געווען שניידערס, זילבערשמידן און סטאליערס. זיי האבן פרובירט זיך אויסלערנען ווערן פארמערס אבער עס איז נישט געלונגען ווייל זיי זענען נישט געווען מסוגל צו פארם ארבעט. ביז תר&quot;ץ איז שוין געווען קלאר אז יעזור וועט זיך נישט אויסהאלטן.

== רעפערענץ==
[http://www.baltimoresun.com/news/local/baltimore_county/bal-id.backstory30mar30,0,2487339.column די פארשוואונדע יידישע קאלאניע אין וואודלאן] {{לינקשפראך|ענגליש}}


[[קאַטעגאָריע:יישובים אין די פאראייניגטע שטאטן]]</text>
      <sha1>py5nnhz31isfedcnu514smhjlvcah4m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>טוביה גוטמאן</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26671</id>
    <revision>
      <id>602279</id>
      <parentid>590553</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T17:55:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602279</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="805" sha1="jta2fikkvbitqndgqsjbjt2jigd975x" xml:space="preserve">{{אישיות}}

הרב '''טוביה גוטמאן''' איז געווען דער רב פון דער יידישער קאלאניע [[יעזור]] זייט דעם יאר [[ה'תרס&quot;ג]]. זיין ווייב איז געווען חנה און זייער זון אלפרעד.[http://www.lordbalto.com/Franklin/13.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080518093734/http://www.lordbalto.com/Franklin/13.htm |date=2008-05-18 }}

הרב גוטמאן האט געוואוינט פריער אין [[רוסלאנד]] און האט אויפגעשטעלט דעם יישוב יעזור.

לויטן [[צענזוס]] פון [[1920]] האט די פאמיליע גוטמאן שוין נישט געווען אין יעזור.
[[קאַטעגאָריע:אמעריקאנער רבנים|גוטמאן, טוביה]]</text>
      <sha1>jta2fikkvbitqndgqsjbjt2jigd975x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>יששכר</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27324</id>
    <revision>
      <id>602283</id>
      <parentid>601557</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T19:12:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602283</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13180" sha1="q8cy4i6k1atu6tqvj1lt8s1hy52bgzh" xml:space="preserve">{{אינפובאקס מענטש
| נאמען = יששכר
| אנדערע נעמען = יששכר בן יעקב
| פאטער = יעקב אבינו
| מוטער = לאה אמנו
| געבורט ארט = פדן ארם
| פאמיליע = בני יעקב
| ברידער = ראובן, שמעון, לוי, יהודה, זבולון, יוסף און אנדערע
| קינדער = תולע, פוה, יוב, שמרון
| באקאנט פאר = אבי שבט יששכר
| צייט = תקופת האבות
}}

{{אישיות}}'''יששכר''' איז דער פינפטער זון פון [[לאה]] אמנו און דער ניינטער זון פון [[יעקב אבינו]]. ער איז איינער פון די צוועלף שבטים־אבות פון כלל ישראל און ווערט באטראכט אלס דער אבי פון '''[[שבט יששכר]]'''. זיין פערזענליכע געשיכטע אין דער תורה איז קורץ, אבער זיין נאמען האט באקומען א גרויסע באדייט אין אידישער טראדיציע צוליב דער שפעטערער פארשטעלונג פון שבט יששכר אלס א שבט וואס איז פארבונדן מיט תורה, חכמה און ידיעת הזמנים.

יששכר ווערט געבוירן געווארן אין דער משפחה־תקופה פון יעקב אבינו, ווען לאה און רחל האבן געהאט א פארמעסט איבער יעקב'ס ליבשאפט. לאה האט אים געגעבן דעם נאמען יששכר און פארבונדן דעם נאמען מיט דעם געדאנק פון שכר און באלוינונג, נאכדעם וואס זי האט געזען זיין געבורט אלס א מתנה פון דער אויבערשטער. &lt;ref&gt;[https://www.mytzadik.com/m/tzadik.aspx?id=1310](https://www.mytzadik.com/m/tzadik.aspx?id=1310)&lt;/ref&gt;

אין דער תורה ווערט יששכר דער עיקר דערמאנט אלס א טייל פון דער געניאלאגיע פון יעקב'ס קינדער. שפעטער ווערט זיין נאמען פארבונדן מיט דעם שבט וואס האט געהאט א באזונדערע פלאץ צווישן די שבטים פון כלל ישראל, סיי אין געאגראפישער און סיי אין סימבאלישער באדייט. &lt;ref&gt;[https://he.wikipedia.org/wiki/%D7%99%D7%A9%D7%A9%D7%9B%D7%A8](https://he.wikipedia.org/wiki/%D7%99%D7%A9%D7%A9%D7%9B%D7%A8)&lt;/ref&gt;

== משפחה און אפשטאם ==

=== געבורט און נאמען ===

יששכר איז געבוירן געווארן צו יעקב אבינו און לאה אמנו אין פדן ארם. ער איז געווען דער פינפטער זון פון לאה און דער ניינטער זון פון יעקב בכלל.

די געבורט פון יששכר ווערט פארציילט אין דער תורה אין דער מסגרת פון די קינדער וואס זענען געבוירן געווארן צווישן לאה און רחל'ס משפחה־מצב. לאה האט געזען אין זיין געבורט א באזונדערע השגחה און האט דערפאר געגעבן דעם נאמען וואס ווערט פארבונדן מיט שכר און באלוינונג. &lt;ref&gt;[https://chabadpedia.co.il/index.php?title=%D7%99%D7%A9%D7%A9%D7%9B%D7%A8&amp;mobileaction=toggle_view_desktop](https://chabadpedia.co.il/index.php?title=%D7%99%D7%A9%D7%A9%D7%9B%D7%A8&amp;mobileaction=toggle_view_desktop)&lt;/ref&gt;

דער נאמען יששכר ווערט אין טראדיציאנעלע פירושים פארשטאנען אלס א נאמען וואס ווייזט אויף באקומען א שכר פאר א געוויסע זכות. אין שפעטערע דרשות ווערט דער נאמען אויך פארבונדן מיט לאה'ס מסירות נפש און דער ענין פון שכר פאר א גוטע מעשה. &lt;ref&gt;[https://www.kikar.co.il/actualy/t0giyk](https://www.kikar.co.il/actualy/t0giyk)&lt;/ref&gt;

=== משפחה און קינדער ===

יששכר האט געהאט פיר קינדער:

* תולע
* פוה
* יוב
* שמרון

די קינדער פון יששכר ווערן דערמאנט אין די געניאלאגיעס פון שבט יששכר און ווערן פאררעכנט אלס די מקורות פון די משפחות וואס האבן געשאפן דעם שבט. &lt;ref&gt;[https://www.mytzadik.com/m/tzadik.aspx?id=1310](https://www.mytzadik.com/m/tzadik.aspx?id=1310)&lt;/ref&gt;

== יששכר אין דער תורה ==

=== געבורט און משפחה־סדר ===

יששכר איז געקומען אין דער וועלט נאך די עלטערע קינדער פון לאה, און זיין געבורט האט פארגעזעצט די אנטוויקלונג פון דער משפחה פון יעקב וואס האט שפעטער געשאפן די צוועלף שבטים.

אנדערש ווי ביי טייל פון זיינע ברידער, ווערט נישט פארציילט קיין ברייטע פערזענליכע געשיכטע וועגן יששכר אין ספר בראשית. זיין חשיבות ווערט דער הויפט ארויסגעברענגט דורך זיין נאמען, זיין ברכה און זיין שבטישער ירושה.

=== ברכת יעקב ===

ביים געבן די לעצטע ברכות פאר זיינע קינדער האט יעקב אבינו באשריבן יששכר מיט דעם משל פון א שטארקבייניקן אייזל וואס ליגט צווישן משאות.

די ווערטער ווערן אין דער אידישער טראדיציע נישט פארשטאנען אלס א נעגאטיווע באשרייבונג, נאר אלס א סימבאל פון שטארקייט, אויסהאלטונג און די גרייטקייט צו טראגן שווערע ארבעט. די ברכה איז געווארן א יסוד פאר שפעטערע פארשטעלונגען פון שבט יששכר אלס א שבט מיט כח פון התמדה און פלייס. &lt;ref&gt;[https://www.kikar.co.il/actualy/t0giyk](https://www.kikar.co.il/actualy/t0giyk)&lt;/ref&gt;

== שבט יששכר ==

יששכר ווערט באטראכט אלס דער אבי פון שבט יששכר, איינער פון די צוועלף שבטים פון כלל ישראל. דורך זיינע קינדער און זייערע משפחות איז דער נאמען יששכר פארגעזעצט געווארן אין דער שבטישער סדרה.

אין די ציילונגען פון בני ישראל און אין די באשרייבונגען פון דער מחנה במדבר ווערט שבט יששכר דערמאנט אלס א באזונדערע שבטישע איינהייט. שפעטער ווערט זיין נאמען פארבונדן מיט דער ארגאניזאציע פון כלל ישראל אין די תקופות פון ארץ ישראל. &lt;ref&gt;[https://www.yeshiva.org.il/wiki/index.php/%D7%99%D7%A9%D7%A9%D7%9B%D7%A8](https://www.yeshiva.org.il/wiki/index.php/%D7%99%D7%A9%D7%A9%D7%9B%D7%A8)&lt;/ref&gt;

== נחלת שבט יששכר ==

נאך די כניסה לארץ האט שבט יששכר באקומען א נחלה אין דעם צענטראלן טייל פון צפון ארץ ישראל, אין דער געגנט וואס ווערט פארבונדן מיט דער יזרעאל־טאל און ארומיגע געגנטן.

דער שטח איז געווען באקאנט אלס א פרוכטבארע געגנט מיט גוטע לאנדווירטשאפטליכע מעגליכקייטן. די געאגראפישע באדינגונגען האבן געהאלפן פארשידענע שפעטערע פארשטעלונגען פון שבט יששכר אלס א פראדוקטיווער און פעסטער שבט. &lt;ref&gt;[https://he.wikipedia.org/wiki/%D7%99%D7%A9%D7%A9%D7%9B%D7%A8](https://he.wikipedia.org/wiki/%D7%99%D7%A9%D7%A9%D7%9B%D7%A8)&lt;/ref&gt;

== יששכר און זבולון ==

איינער פון די באקאנטסטע סימבאלישע פארבינדונגען אין אידישער טראדיציע איז די שייכות צווישן יששכר און זבולון. לויט דער שפעטערער מסורה ווערט יששכר פארבונדן מיט תורה לערנען, בשעת זבולון ווערט פארבונדן מיט מסחר און פרנסה.

די פארבינדונג צווישן די צוויי ברידער איז געווארן א מוסטער פאר דער געדאנק פון שותפות צווישן תורה און פרנסה, וואו איינער שטיצט די ארבעט פון דעם צווייטן. די פארשטעלונג איז א שפעטערע אויסברייטערונג פון די שבטישע סימבאלן און ווערט ברייט דערמאנט אין אידישע מקורות. &lt;ref&gt;[https://www.mytzadik.com/m/tzadik.aspx?id=1310](https://www.mytzadik.com/m/tzadik.aspx?id=1310)&lt;/ref&gt;

== שבט יששכר אין אידישער טראדיציע ==

אין שפעטערע אידישע מקורות ווערט שבט יששכר באזונדער פארבונדן מיט חכמה, תורה און ידיעת הזמנים. עס ווערט דערמאנט אז בני יששכר האבן געהאט א באזונדערע בקיאות אין חשבונות פון צייט און קביעת המועדות.

די באדייט פון יששכר אלס א סימבאל פון תורה לערנען איז בעיקר אנטוויקלט געווארן אין חז&quot;ל און שפעטערע פירושים. עס איז נישט בלויז א באשרייבונג פון דער פערזענליכע דמות פון יששכר, נאר א שפעטערע אידענטיטעט וואס איז צוגעקומען צום נאמען פון דעם שבט. &lt;ref&gt;[https://www.yeshiva.org.il/wiki/index.php/%D7%99%D7%A9%D7%A9%D7%9B%D7%A8](https://www.yeshiva.org.il/wiki/index.php/%D7%99%D7%A9%D7%A9%D7%9B%D7%A8)&lt;/ref&gt;

== פטירה און קבורה אין טראדיציע ==

אין טייל טראדיציאנעלע מקורות ווערט דערמאנט אז יששכר האט געלעבט 122 יאר און איז געשטארבן אין מצרים. די דאזיגע פרטים קומען פון שפעטערע מסורות און זענען נישט אויסגעברייט אין דעם טעקסט פון דער תורה אליין. &lt;ref&gt;[https://www.mytzadik.com/m/tzadik.aspx?id=1310](https://www.mytzadik.com/m/tzadik.aspx?id=1310)&lt;/ref&gt;

אין געוויסע מסורות ווערט דער מקום קבורה פון יששכר פארבונדן מיט צידון אדער ארומיגע מקומות. די באשרייבונגען זענען פארשידענע טראדיציאנעלע מסורות וואס זענען איבערגעגעבן געווארן אין שפעטערע דורות. &lt;ref&gt;[https://www.mytzadik.com/m/tzadik.aspx?id=1310](https://www.mytzadik.com/m/tzadik.aspx?id=1310)&lt;/ref&gt;

ער איז נפטר געווארן [[י' אב]] [[ב'קצ&quot;ז]].

== באדייט און ירושה ==

יששכר'ס הויפט באדייט ליגט אין דעם וואס א קורצע פערזענליכע דערמאנונג אין דער תורה איז געווארן דער מקור פון א שטארקע שבטישע און סימבאלישע אידענטיטעט.

זיין ברכה פון יעקב, זיין נאמען און די שפעטערע מסורות איבער שבט יששכר האבן אים געמאכט פאר א סימבאל פון התמדה, חכמה און די כח צו טראגן א לאסט פאר א גרויסער ציל. &lt;ref&gt;[https://www.kikar.co.il/actualy/t0giyk](https://www.kikar.co.il/actualy/t0giyk)&lt;/ref&gt;

דער נאמען יששכר בלייבט ביז היינט א טייל פון אידישער געניאלאגיע, תפילה און מסורה אלס איינער פון די צוועלף שבטים וואס שטאמען פון יעקב אבינו. &lt;ref&gt;[https://he.wiktionary.org/wiki/%D7%99%D7%A9%D7%A9%D7%9B%D7%A8](https://he.wiktionary.org/wiki/%D7%99%D7%A9%D7%A9%D7%9B%D7%A8)&lt;/ref&gt;

== היסטארישע באטראכטונג ==

לויט דער היסטארישער באטראכטונג קען יששכר אלס א יחיד נישט ווערן באשטעטיגט דורך באזונדערע אויסערביבלישע מקורות. זיין באדייט שטאמט פון דער תורה און די שפעטערע אידישע טראדיציעס וואס האבן געבויט אויף זיין נאמען.

דער נאמען יששכר קען באדייטן דעם מענטש יששכר בן יעקב, דעם שבט יששכר אדער די שפעטערע סימבאלישע פארשטעלונג פון דעם שבט אלס א שבט פון חכמה און תורה. &lt;ref&gt;[https://he.wikipedia.org/wiki/%D7%99%D7%A9%D7%A9%D7%9B%D7%A8](https://he.wikipedia.org/wiki/%D7%99%D7%A9%D7%A9%D7%9B%D7%A8)&lt;/ref&gt;
{{יעקב'ס קינדער}}
== קוואלן ==

{{רעפערענצן}}

[[קאטעגאריע:אבות און אמהות]]
[[קאטעגאריע:שבטי ישראל]]
[[קאטעגאריע:אישים אין תנך]]
[[קאטעגאריע:ספר בראשית]]


[[קאַטעגאָריע:קינדער פון יעקב]]</text>
      <sha1>q8cy4i6k1atu6tqvj1lt8s1hy52bgzh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>מערילאנד</title>
    <ns>0</ns>
    <id>28524</id>
    <revision>
      <id>602311</id>
      <parentid>584522</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T22:18:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602311</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4697" sha1="ncngsgqhb4akw6q8m53wkrloc3bikk4" xml:space="preserve">{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin: 0.5em 1.5em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%; padding:5px;&quot; |'''מערילענד'''
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag_of_Maryland.svg|135x135פיקס|פאן פון מערילענד]]
[[טעקע:Seal_of_Maryland.svg|90x90פיקס|סיעל פון מערילענד]]
|-
!אריגינעלער נאמען
|Maryland
|-
!אפיציעלער נאמען
|State of Maryland
|-
!צונאמען
|Old Line State
|-
!קאנטינענט
|[[צפון אמעריקע]]
|-
!ראיאן
|[[דרום פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!לאנד
|[[פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!הויפטשטאט
|[[אנאפאליס]]
|-
!גרעסטע שטאט
|[[באלטימאר]]
|-
!שטח
|32,133 ק״מ²
|-
!באפעלקערונג
|בערך 6.2 מיליאן
|-
!צייט זאנע
|מזרח צייט
|-
!אריינגענומען אין פאראייניגטע שטאטן
|28סטן אפריל 1788
|-
!סדר
|7טער שטאט
|-
!קאונטיס
|23
|-
!פאסט קאד
|MD
|-
!ISO קאד
|US-MD
|-
!וועבזייטל
|[https://maryland.gov maryland.gov]
|}
'''מערילענד''' (ענגליש: '''Maryland''') איז א שטאט אין דעם מזרח טייל פון די [[פאראייניגטע שטאטן]].

די [[הויפטשאט]] איז [[אנאפאליס]], און זיין גרעסטע [[שטאט]] איז [[באלטימאר]]. 

== היסטאריע ==
מערילענד איז געווען איינע פון די דרייצן קאלאניעס. אום דעם 28סטן אפריל 1788 איז זי געווארן דער זיבעטער שטאט.

==רעגירונג==
די רעגירונג פון מערילאנד האט אן עקזעקוטיוו, א לעגיסלאטור און א געריכטיקע מאכט.

דער עקזעקוטיוו ווערט געפירט דורך דעם גובערנאטאר, היינט [[לארי האגאן]], א [[רעפובליקאנער]], וואס איז געוויילט געווארן פאר א צווייטן קאדענץ אין 2016. די לעגיסלאטור, די [[מערילאנד אלגעמיינע פארזאמלונג]], האט צוויי קאמערן, א סענאט און א הויז פון דעלעגאטן. דער שטאַט האט 47 דיסטריקטן, און יעדער דיסטריקט וויילט איין סענאטאר און דריי דעלעגאטן, פאר א קאדענץ פון פיר יאר. ביידע קאמערן האבן א מאיאריטעט פון דעמאקראטן.

== געאגראפיע ==
דער [[טשעסאפיק ביי]] איז איינע פון די וויכטיגסטע געאגראפישע באשטאנדטיילן פון מערילענד.

ער גרענעצט [[ווירדזשיניע]], [[וועסט ווירדזשיניע]] און דעם [[וואשינגטאן, דע צע|דיסטריקט פון קאלומביע]] צו דרום און מערב, [[פענסילוועניע]] צו צפון, און [[דעלאווער]] צו מזרח. ער איז אזוי גרויס ווי [[בעלגיע]].

== עקאנאמיע ==
[[טעקע:Flag_of_Maryland.svg|קליין|100x100פיקס|פֿאָן פֿון מערילאנד]]רעגירונג, געזונטהייט, טעכנאלאגיע און פראדוקציע זענען וויכטיגע טיילן פון דער עקאנאמיע.

== באפעלקערונג ==
די [[באפעלקערונג]] פונעם שטאַט לויטן 2020 צענזוס איז 6,177,224

== אידן אין מערילענד ==
די גרעסטע יידישע געמיינדעס אין מערילאנד געפינען זיך אין דער שטאט [[באלטימאר, מערילענד|באלטימאר]] און אין די פארשטעט פון [[וואשינגטאן די סי|וואשינגטאן]].  די גרעסטע חרדישע קהילה איז אין  באלטימאר, וואו עס געפינט זיך די [[נר ישראל]] ישיבה, איינע פון די חשובע ליטווישע ישיבות אין אמעריקע.

א גרויסער טייל פון [[ישראל|ישראלים]] אין מערילנד וואוינען אין די שטעט [[ראקוויל]] און [[סילווער ספרינג]] {{ענ|Silver Spring}}, וואס איז צפון פון וואשינגטאן. די ישראלים מערסטנס ארבעטן אין דעם אמעריקאנישן פארשונגס אנשטאלט [[המכונים הלאומיים לבריאות|NIH]] אדער אין איינע פון די [[היי-טעק]] פירמעס.{{פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע}}
{{געא-שטומף}}</text>
      <sha1>ncngsgqhb4akw6q8m53wkrloc3bikk4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ראובן הורוויץ (דעמביץ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>28903</id>
    <revision>
      <id>602276</id>
      <parentid>596112</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T17:02:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602276</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3576" sha1="0ll3mos92sx6etilm153vwh90boc2gi" xml:space="preserve">{{אישיות}}'''רבי ראובן הורוויץ זצ&quot;ל''' ([[ה'תק&quot;ף]] - י&quot;ד אייר [[ה'תרל&quot;ט]]), רב אין [[דעמביץ]].

==אפשטאם==

'''רבי ראובן''' איז געבוירן אין יאר [[ה'תק&quot;ף]] &lt;small&gt;(אומגעפער)&lt;/small&gt;, צו זיין פאטער הרב '''[[אליעזר הורוויץ]]''', רב אין [[דזשיקאוו]], באקאנט אלס '''''רבי אליעזר'ל דזשיקאווער''''', א זון פון הרב [[נפתלי צבי הורוויץ]], ''דער ראפשיצער רב'', א זון פון [[מנחם מענדל ראַבין]], רב אין [[לינסק]], באקאנט אלס ''רבי מענדעלע לינסקער''. און צו זיין מוטער א טאכטער פון הנגיד הרב '''יחיאל איכל רויזנפעלד''' פון [[ראווא-רוסקא]].

==רבנות==

'''רבי ראובן''' איז געווען זייער יונג ווען מען האט אים אויפגענימען רב אין [[דעמביץ]], (און אנפאנג האט ער געהאט שווערע קעגנערס). ער פלעגט נישט צושלאפן גאנץ שבת, דערפאר פלעגט ער טאנצן אגאנצן טאג, די חסידים האבען זיך איינגעטיילט צו טאנצן מיט אים א גאנצן שבת.

==הסתלקות==

'''רבי ראובן''' איז נפטר געווארן אין יאר [[ה'תרמ&quot;ה]] &lt;small&gt;(אומגעפער)&lt;/small&gt;

==פאמיליע==

'''רבי ראובן''' האט געהייראט '''בזיווג ראשון''' אן אייניקל פון הרב '''איסר''' רב אין [[ראזוואדאוו]]. זייער זון:

* הרב '''[[אלטער ישעיה הורוויץ]]''' ([[ה'תר&quot;ז]] - [[כ&quot;ז טבת]] [[ה'תרנ&quot;ה]]), ממלא מקום פון פאטער, רב אין [[דעמביץ]].

'''בזיווג שני''' האט '''רבי ראובן''' געהייראט מרת [[דבורה]] א גביריש קינד, זי האט געפירט גרויסע געשעפטען, אויף חתונה צומאכען די קינדער פלעגט זי פארקויפען עפעס א פראפערטי. זייערע קינדער:

* הרב '''[[שמואל הורוויץ]]''' ([[ה'תרכ&quot;ט]] - [[כ&quot;ב תמוז]] [[ה'תרפ&quot;ג]]), ממלא מקום פון ברודער, רב אין [[דעמביץ]].
 
* הרב '''[[נפתלי הורוויץ (דעמביץ)|נפתלי הורוויץ]]''' הי&quot;ד ([[ה'תרל&quot;ג]] &lt;small&gt;(אומגעפער)&lt;/small&gt; - [[ה'תש&quot;ג]] &lt;small&gt;(אומגעפער)&lt;/small&gt; ), פון [[דעמביץ]].
 
* מרת '''גיטלה''', די ווייב פון הרב '''[[בצלאל הורוויץ]]''' ([[ה'תרכ&quot;ה]] &lt;small&gt;(אומגעפער)&lt;/small&gt; - [[ה'תר&quot;ס]] &lt;small&gt;(אומגעפער)&lt;/small&gt; ), רב אין [[פילזנא]], א זון פון הרב [[נפתלי חיים הורוויץ]].

* מרת '''ברכה''', די ווייב פון הרב '''[[ישראל יוסף אונגאר]]''' ([[ה'תרכ&quot;ח]] – [[ל' סיון|א' דראש חודש תמוז]] [[ה'תש&quot;ב]]),  פון [[טארנא]].
 
* מרת '''חנה''', די ווייב פון הרב '''[[יצחק הורוויץ (בארנוב)|יצחק הורוויץ]]''' ([[ה'תרכ&quot;ד]] - [[כ&quot;א ניסן]] [[ה'תרצ&quot;ד]]), פון [[בארניוו]], א זון פון הרב [[אברהם שמחה הורוויץ]], רב אין [[בארניוו]].  

==רעפערענצן==

* ''אנציקלופדיה לחכמי גליציה'', מאיר וונדר

&lt;references/&gt;

[[קאַטעגאָריע:דזשיקאוו]]
[[קאַטעגאָריע:דעמביץ]]</text>
      <sha1>0ll3mos92sx6etilm153vwh90boc2gi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>שמחה שפירא</title>
    <ns>0</ns>
    <id>29758</id>
    <revision>
      <id>602280</id>
      <parentid>217031</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T18:20:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602280</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2672" sha1="dzbmrd22a4336z71cm71zl5rqictsiq" xml:space="preserve">{{אישיות}}'''רבי שמחה שפירא זצ&quot;ל''' ([[ה'ת&quot;ר]] - [[ה'תרע&quot;ב]]), רב אין [[לאנצהוט]].

==אפשטאם==

'''רבי שמחה'לע''' איז געבוירן אין יאר [[ה'ת&quot;ר]] &lt;small&gt;(אומגעפער)&lt;/small&gt;, צו זיין פאטער הרב '''[[אלעזר שפירא]]''', רב אין [[לאנצהוט]], א זון פון הרב [[צבי אלימלך שפירא]], ''דער בני יששכר''. און צו זיין מוטער מרת '''טויבע חוה''' א טאכטער פון הרב '''יהושע העשל האלעס''' פון [[דוקלא]]. 

==רבנות==

נאך זיין פאטער'ס פטירה האט זיך געשאפן א רייבעריי איבער דעם רבנות אין [[לאנצהוט]], דער שטעטישע קרייז האט געוואלט אויפנעמן '''רבי שמחה'לעס''' ברודער רבי מענדל'ע אלס רב, דאגעגן דער חסידישער קרייז האבן געוואלט אויפנעמן '''רבי שמחה'לע''' אין ווענען זיי האבן געזען אלס פאסיגער נאעפאלגער פון רב,

==הסתלקות==

'''רבי שמחה'לע''' איז נפטר געווארן [[י&quot;א תשרי|מוצאי יום כפור]] [[ה'תרע&quot;ג]] נאכדעם וואס ער האט געדאוונט [[נעילה]] פאר'ן [[עמוד]], אין ליגט אין פאטער'ס [[אהל]].

==פאמיליע==

'''רבי שמחה'לע''' האט געהייראט מרת '''רבקה הענטשא''' א טאכטער פון הרב '''ישראל ליב וואהרמאן''', א זון פון רב אין [[בוטשאטש]]. זייערע קינדער:

* מרת '''חנה מינדל''', די ווייב פון הרב '''[[שלום רובין]]''' ([[כ&quot;ו אלול]] [[ה'תרט&quot;ז]] - [[ה'תרפ&quot;ד]]), דיין אין [[גלאגאוו]].

* הרב '''[[אלעזר שפירא (ב)|אלעזר שפירא]]''' ([[ה'תרכ&quot;ה]] - [[י&quot;ט תמוז]] [[ה'תרצ&quot;ז]] &lt;small&gt;(אומגעפער)&lt;/small&gt; ), רב אין [[לאנצהוט]].

* הרב '''[[צבי אלימלך שפירא (לאנצהוט)|צבי אלימלך שפירא]]''', רב אין [[לאנצהוט]].

* הרב '''יוסף שפירא''' פון [[רעדים]]

* הרב '''ישראל אריה שפירא'''

* מרת '''נחמה''', די ווייב פון הרב '''שמעון מארילעס''' רב אין [[יעראסלאוו]].

* מרת '''הדס''' די ווייב פון הרב '''אליעזר רובין''' רב אין [[באליגראד]]

==רעפערענצן==

* ''אנציקלופדיה לחכמי גליציה'', מאיר וונדר 

&lt;references/&gt;

[[קאַטעגאָריע:דינאוו]]</text>
      <sha1>dzbmrd22a4336z71cm71zl5rqictsiq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>סכעלדע</title>
    <ns>0</ns>
    <id>34886</id>
    <revision>
      <id>602281</id>
      <parentid>591099</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T18:45:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602281</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2046" sha1="m4vz41o913ukan0e6j1ryxq4oeqp0bf" xml:space="preserve">{{טייך/אלט
  | נאמען= סכעלדע
  |  בילד= Schelde_Antwerpen.jpg
  | אונטערטיטל= די סכעלדע אין [[אנטווערפן]]
  | קוואל = [[פראנקרייך]]
  | אויסגאס ארט = [[צפון ים]]&lt;br /&gt;{{coord|51|25|51|N|3|31|44|E|name=North Sea-Scheldt|display=inline}}
  | לענדער = [[פראנקרייך]], [[בעלגיע]], [[האלאנד]]
  | לענג = 350 
  | הייך = 95 
  | אויסגאס = 120 
  | שטח= 21,860 
 |מאפע= Locatiemaas2.GIF
}}{{טייך}}
די '''סכעלדע''' ([[האלענדיש]]: '''''Schelde''''' {{ר}}{{IPA|ˈsxɛldə|}}, [[פראנצויזיש]]: '''''Escaut''''') איז א [[טייך]] לאנג 350 ק&quot;מ. עס הייבט זיך אן אין צפון [[פראנקרייך]], און שטראמט אין מערב [[בעלגיע]] אין פליסט אריין אין דרום־מערב [[האלאנד]]. 

== ליניע ==

די קוואלוואסערן פון דער סכעלדע זענען אין [[גואי]], אין דעם איין דעפארטמענט פון צפון [[פראנקרייך]]. זי פליסט צפון דורך [[קאמבראי]], און קומט אריין אין [[בעלגיע]] לעבן [[טורנאי]]. אין [[גענט]], וואו דער הויפט [[בייטייך]], דער [[ליס]], קומט אריין,, קערט די סכעלדע צו מזרח. נאענט צו [[אנטווערפן]], די גרעסטע שטאט אויף אירע ברעגן, פליסט די סכעלדע מערב אריין אין [[האלאנד]] צום [[צפון ים]].

== דרויסענדיגע לינקן ==
[http://www.scheldenet.nl/nl/nieuws/index?lng=nl אינפארמאציע איבערן טייך (אין האלענדיש)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100529174847/http://www.scheldenet.nl/nl/nieuws/index?lng=nl |date=2010-05-29 }}

[[קאַטעגאָריע:טייכן אין אייראפע]]
[[קאַטעגאָריע:פראנקרייך]]
[[קאַטעגאָריע:בעלגיע]]
[[קאַטעגאָריע:האלאנד]]</text>
      <sha1>m4vz41o913ukan0e6j1ryxq4oeqp0bf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>טאלקאוואנא</title>
    <ns>0</ns>
    <id>37326</id>
    <revision>
      <id>602273</id>
      <parentid>590113</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T16:27:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602273</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="834" sha1="ri192d44hqfdn2l1lnez7978gsmsyyn" xml:space="preserve">{{יתום}}{{באצירק}}

'''טאַלקאַוואַנאָ''' ([[שפאניש]]: ''Talcahuano'') איז [[שטאָט]] פֿון [[טשילע]]. אין [[2002]] איז איר באפעלקערונג 171,383.

[[טעקע:Panoramica Talcahuano.jpg|600px|קליין|צענטער|פאנאראמע פון פארט אין טאלקאוואנא]]

== זעט אויך ==
* [[גרויס קאנסעפסיאן]]

==וועבלינקען==
* [http://www.talcahuano.cl מוניציפאליטעט פון טאַלקאַוואַנאָ]
* http://www.asmar.cl/ast_tal.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723091238/http://www.asmar.cl/ast_tal.html |date=2012-07-23 }} 

[[קאַטעגאָריע:שטעט אין טשילע]]
[[קאַטעגאָריע:פארט שטעט אין דרום אמעריקע]]
{{דרום-אמ-געא-שטומף}}</text>
      <sha1>ri192d44hqfdn2l1lnez7978gsmsyyn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>װיקיפּעדיע:זאמדקאסטן</title>
    <ns>4</ns>
    <id>52100</id>
    <revision>
      <id>602274</id>
      <parentid>596037</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T16:45:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602274</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2046" sha1="83a3gejdujn79j93unu4z8p5k158wiy" xml:space="preserve">{{זאמדקאסטן}}
&lt;!-- ביטע שרייבן בלויז אונטער דער ליניע --&gt;

{{מדען
|שם=קלינטון דייוויסון
|שם בשפת המקור=Clinton Davisson
|תאריך לידה=[[22 באוקטובר]] [[1881]]
|תאריך פטירה=[[1 בפברואר]] [[1958]]
|תמונה=[[קובץ:Clinton Davisson.jpg|מרכז|180px]]
|כיתוב=
|תרומות עיקריות=גילוי אפקט העקיפה של אלקטרונים
|ענף מדעי=[[פיזיקה]]
|הערות=חלק את הפרס עם [[ג'ורג' פג'ט תומסון]]
|מדינה=[[ארצות הברית]]}}

{| border=1 align=left cellpadding=4 cellspacing=0 width=250 style=&quot;margin: 0.5em 0 1em 0em; margin-right: 1.5em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%; clear:right&quot;
|+&lt;big&gt;'''{{{קאמפאני נאמען|}}}'''&lt;/big&gt;
|-
| align=center colspan=&quot;2&quot; |
{| style=&quot;background:#f9f9f9;&quot; border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;0&quot;
|- align=center
{{#תנאי:{{{בילד|}}}|{{{בילד}}}}}
|-style=&quot;background:lavender; text-align:center&quot;
| colspan=&quot;2&quot;| '''{{{קאמפאני|}}}'''
|-
{{#תנאי:{{{טיפ|}}}|
| '''טיפ:'''
| {{{טיפ}}}
|-
}}
{{#תנאי:{{{געגרינדעט|}}}|
| '''געגרינדעט:'''
| {{{געגרינדעט}}}
|-
}}
{{#תנאי:{{{געגרינדער|}}}|
| '''געגרינדער:'''
| {{{געגרינדער}}}
|-
}}
{{#תנאי:{{{סלאגאן|}}}|
| '''סלאגאן:'''
| {{{סלאגאן}}}
|-
}}
{{#תנאי:{{{וועבזייטל|}}}|
| '''[[וועבזייטל]]:'''
| {{{וועבזייטל}}}
|-
}}
{{#תנאי:{{{שפראך|}}}|
| '''שפראך:'''
| {{{שפראך}}}
|-
}}
{{#תנאי:{{{עקראנבילד|}}}|
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; border:0px solid #aaaaaa&quot; |
{{באהאלטן| עקראנבילד |{{{עקראנבילד}}}{{#תנאי:{{{קעפל|}}}|&lt;br/&gt;&lt;span style=&quot;font-size:smaller;&quot;&gt;{{{קעפל}}}&lt;/span&gt;}}|bg1=#ccccff|ta2=center}}
}}
|}
|}
&lt;noinclude&gt;
[[קאַטעגאָריע:אינפאבאקס מוסטערן]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>83a3gejdujn79j93unu4z8p5k158wiy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>מונבז</title>
    <ns>0</ns>
    <id>54787</id>
    <revision>
      <id>602282</id>
      <parentid>599348</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T18:57:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602282</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="759" sha1="nwgiq1kzgkmd4sqcvz751cbrzevt2at" xml:space="preserve">{{אישיות}}'''מונבז''' איז געווען א [[מלך]] אין '''[[חדייב]]''', וועלכער  האָט זיך [[גיור|מגייר געווען]]. ער האט געלעבּט אין דער  2טער העלפט פון 1[[1טער י&quot;ה|טן יאָרהונדערט]]. זיין  פאַמיליע האָט נעהאָלפן די [[יידן]] אין [[ירושלים]] אין קאמף קענן די [[רוימישע אימפעריע|רוימער]].

אין דער [[גמרא]] [[בבא בתרא]] י&quot;א ווערט דערציילט, אַז מונבז המלך האָט אין הונגער-יאָרן געעפנט זיינע [[אוצרות]] און געטיילט  [[צדקה]].

==קוואַלן==
{{פאלקס-ענצ|טיטל=מונבז|באנד=2}}</text>
      <sha1>nwgiq1kzgkmd4sqcvz751cbrzevt2at</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>סאולער סיטי</title>
    <ns>0</ns>
    <id>54968</id>
    <revision>
      <id>602275</id>
      <parentid>601095</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T16:48:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602275</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7885" sha1="jjo3hsqopfp12wrh9e6le769u44wk0n" xml:space="preserve">{{פירמע|קאמפאני נאמען=סאלאר סיטי|טיפ=זין ענערגיע|געגרינדעט=July 4 2006|קאמפאני=SolarCity Corp|געגרינדער=לינדאן און פעטער ריוו}}

'''סאלאר סיטי''' איז געווען א קאמפאני וואס איז געגרינדעט געווארן אין 2006 דורך לינדאן ריוו און פעטער ריוו. זייער קוזין, [[אילאן מאסק]], האט צוגעשטעלט דעם אנהייב קאפיטאל דערפאר.&lt;ref&gt;{{Cite news|date=February 15, 2008|title=Elon Musk on rockets, sports cars, and solar power|url=https://www.cnet.com/roadshow/news/elon-musk-on-rockets-sports-cars-and-solar-power/|work=CNET}}&lt;/ref&gt; ביז 2013 איז סאלאר סיטי געווען דער צווייט גרעסטער פארזארגער פון [[זון ענערגיע|זון ענערגיע סיסטעמען]] אין די [[פאראייניגטע שטאטן]].&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.solarpowerworldonline.com/top-250-solar-contractors|title=2013 Top 250 Solar Contractors|work=Solar Power World|date=September 13, 2013}}&lt;/ref&gt;

אין 2014 האט מאסק פארגעשלאגן א פלאן, לויט וועלכן סאלאר סיטי זאל אויפבויען א פאבריק אין [[באפאלא]], [[ניו יארק]], וואס וואלט געווען דריי מאל גרעסער פון דער גרעסטער [[סאלאר ענערגיע|זון פאנעל]] פאבריק אין די פאראייניגטע שטאטן.&lt;ref&gt;{{Cite news|date=June 17, 2014|title=Elon Musk's sunny plans for Buffalo|url=https://money.cnn.com/2014/06/17/news/companies/solarcity-silevo|work=CNN|accessdate=June 18, 2026|archivedate=October 9, 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171009194551/http://money.cnn.com/2014/06/17/news/companies/solarcity-silevo}}&lt;/ref&gt; דער אויפבוי פון דער פאבריק האט זיך אנגעהויבן אין 2014 און איז פארענדיקט געווארן אין 2017. ביז אנהייב 2020 האט זי געארבעט ווי א געמיינזאמע אונטערנעמונג צווישן [[טעסלע|טעסלא]] און [[פאנאסאניק]].&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.cnbc.com/2020/02/26/tesla-panasonic-said-to-end-joint-solar-cell-production-at-buffalo-factory.html|date=February 26, 2020|title=Tesla, Panasonic will reportedly stop joint solar cell production at Gigafactory 2 in Buffalo|work=CNBC}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|date=November 23, 2020|title=The highs, lows and legacy of Panasonic's doomed project in Buffalo|work=American City Business Journals|url=https://www.bizjournals.com/buffalo/news/2020/11/23/leaders-of-doomed-panasonic-project-look-back.html}}&lt;/ref&gt;

אין 2016 האט טעסלא אפגעקויפט סאלאר סיטי פאר בערך 2 ביליאן דאלאר און עס צונויפגעשלאסן מיט איר [[באטעריע]] אפטיילונג, כדי צו שאפן טעסלא ענערגיע. די מעלדונג וועגן דעם אפמאך האט גורם געווען א ירידה פון מער ווי 10 פראצענט אין טעסלאס [[סטאק|סטאק פרייז]]. אין יענער צייט האט סאלאר סיטי געליטן פון ערנסטע [[געלטפלוס]] פראבלעמען.&lt;ref name=&quot;ws&quot;&gt;{{Cite news|last=Kolodny|first=Lora|date=April 27, 2022|title=Elon Musk wins shareholder lawsuit over Tesla's $2.6 billion SolarCity acquisition|url=https://www.cnbc.com/2022/04/27/elon-musk-wins-shareholder-lawsuit-over-the-companys-2point6-billion-solarcity-acquisition.html|work=CNBC}}&lt;/ref&gt;

נאך דער אפקויף האבן עטלעכע גרופעס פון [[סטאק האלטער]] אריינגעגעבן געריכטליכע תביעות קעגן מאסק און די דירעקטארן פון טעסלא. לויט זייער טענה איז דער אפקויף דורכגעפירט געווארן בעיקר לטובת מאסק פערזענליך, אויפן חשבון פון טעסלא און אירע סטאק האלטער.&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Strong|first=Michael|date=March 16, 2020|title=Shareholder $2.2B Lawsuit Against Tesla CEO Musk Halted After Trial Postponed Due to Coronavirus|url=https://www.thedetroitbureau.com/2020/03/shareholder-2-2b-lawsuit-against-tesla-ceo-musk-halted-after-trial-postponed-due-to-coronavirus/|work=The Detroit Bureau}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Mitchell|first=Russ|date=September 23, 2019|title=Elon Musk knew SolarCity was going broke before merger with Tesla, lawsuit alleges|url=https://www.latimes.com/business/story/2019-09-23/solarcity-tesla-merger-shareholder-lawsuit|work=Los Angeles Times}}&lt;/ref&gt;

אין יאנואר 2020 האבן די טעסלא דירעקטארן דערגרייכט א פשרה אין דער תביעה, אזוי אז מאסק איז געבליבן דער איינציקער הויפט אנגעקלאגטער אין דעם פראצעס.&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Hals|first=Tom|date=January 30, 2020|title=Tesla directors settle, isolating Musk as SolarCity trial looms|url=https://www.reuters.com/article/us-tesla-solarcity-lawsuit/tesla-directors-settle-isolating-musk-as-solarcity-trial-looms-idUSKBN1ZT2HF|work=Reuters}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Chase|first=Randall|date=August 17, 2020|title=Judge OKs $60M settlement over Tesla buyout of SolarCity|url=https://abcnews.go.com/Technology/wireStory/judge-oks-60m-settlement-tesla-buyout-solarcity-72425974|work=ABC News}}&lt;/ref&gt;

צוויי יאר שפעטער, אין אפריל 2022, האט דער געריכט געאורטיילט לטובת מאסק און אפגעווארפן די טענות פון די סטאק האלטער.&lt;ref name=&quot;ws&quot; /&gt;

=== טעסלא ענערגיע פראדוקטן ===
טעסלא ענערגיע פארקויפט א ריי פראדוקטן פאר [[ענערגיע אפהיט|ענערגיע אפהיטונג]] און זון ענערגיע. צווישן די באקאנטסטע פראדוקטן איז דער [[פאוערוואל]], א [[היים באטעריע]] וואס קען אויפהיטן עלעקטריציטעט פון זון פאנעלן אדער פונעם עלעקטרישן נעץ, כדי מען זאל קענען נוצן די ענערגיע ביינאכט אדער בעת א שטערונג אין דער עלעקטריציטעט צושטעלונג. טעסלא פארקויפט אויך זון פאנעלן און זון דאך פאר פריוואטע הייזער.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Energy|url=https://www.tesla.com/energy|website=Tesla}}&lt;/ref&gt;

אין 2019 האט טעסלא ענערגיע ארויסגעברענגט דעם [[טעסלא מעגאפעק|מעגאפעק]], א גרויסער ענערגיע אפהיטונג סיסטעם וואס איז געמאכט פאר עלעקטרישע קאמפאניעס און גרויסע אינדוסטריעלע פראיעקטן. דער סיסטעם איז געבויט צו אויפהיטן גרויסע מאסן עלעקטריציטעט און ארויסגעבן די ענערגיע בשעתן שפיץ פארלאנג, אדער ווען זון און ווינט קוועלער פראדוצירן ווייניגער עלעקטריע.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Tesla Megapack|url=https://www.tesla.com/megapack}}&lt;/ref&gt;

טעסלא האט מיט דער צייט פארברייטערט איר ענערגיע געשעפט, און די ענערגיע אפטיילונג איז געווארן א וויכטיגער טייל פון דער קאמפאניעס טעטיקייט. די קאמפאניע האט געמאלדן אז מעגאפעק סיסטעמען ווערן גענוצט אין צענדליגער לענדער ארום דער וועלט צו שטיצן עלעקטרישע נעצן און צו פארגרינגערן דעם באנוץ פון באנייבארע ענערגיע קוועלער.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Megapack|url=https://www.tesla.com/megapack}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>jjo3hsqopfp12wrh9e6le769u44wk0n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>גאלף אף מעקסיקא</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55145</id>
    <redirect title="איינגאס פון מעקסיקע" />
    <revision>
      <id>602286</id>
      <timestamp>2026-08-27T19:50:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <comment>אַרטיקל־קעפּל אַריבער צו [[איינגאס פון מעקסיקע]]</comment>
      <origin>602286</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="64" sha1="sitvy2xmqtuiihaq3ary4ljpbqekmsl" xml:space="preserve">#ווייטערפירן [[איינגאס פון מעקסיקע]]</text>
      <sha1>sitvy2xmqtuiihaq3ary4ljpbqekmsl</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>