סאטמאר, רומעניע

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="yi">
  <siteinfo>
    <sitename>װיקיפּעדיע</sitename>
    <dbname>yiwiki</dbname>
    <base>https://yi.wikipedia.org/wiki/%D7%94%D7%95%D7%99%D7%A4%D7%98_%D7%96%D7%99%D7%99%D7%98</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.17</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">מעדיע</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">באַזונדער</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">רעדן</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">באַניצער</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">באַניצער רעדן</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">װיקיפּעדיע</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">װיקיפּעדיע רעדן</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">טעקע</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">טעקע רעדן</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">מעדיעװיקי</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">מעדיעװיקי רעדן</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">מוסטער</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">מוסטער רעדן</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">הילף</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">הילף רעדן</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">קאַטעגאָריע</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">קאַטעגאָריע רעדן</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">פארטאל</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">פארטאל רעדן</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">יחידה</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">שיחת יחידה</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">אירוע</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">שיחת אירוע</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>סאטמאר, רומעניע</title>
    <ns>0</ns>
    <id>612</id>
    <revision>
      <id>602486</id>
      <parentid>602007</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T09:55:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-47357-28</username>
        <id>62623</id>
      </contributor>
      <comment>/* */  </comment>
      <origin>602486</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3393" sha1="gzado71pl3uc5akawnmw66nyo55o2yw" xml:space="preserve">{{אנדערע באדייטן|דאס=די שטאט סאטמאר|אנדער=דאס חסידות|זעט=סאטמאר (הויף)}}

'''סאַטמאַר''' אדער '''סאַטמער''' ({{שפראך-ro|Satu Mare}}; [[אונגאריש]]: ''Szatmárnémeti''; [[דייטשיש]]: ''Sathmar'') איז אַ שטאָט אין [[זיבנבערגן]], [[רומעניע]].

{{באצירק}}

== רבנים אין סאטמאר ==

דער ערשטער רב אין סאטמאר איז געווען הרב [[יודא גרינוואלד]], דער מחבר פונעם ספר ״זכרון יהודא״, וועלכער האט נישט איבערגעלאזט קיין קינדער. ער איז געוועזן אן [[איידעם]] ביי הרב [[יוסף יוזפא סופר]] דער דריטער זון פונעם [[חת&quot;ם סופר]], יוסף יוזפא סופר האט, אנדערש ווי זיינע צוויי עלטערע ברידער רבי [[אברהם שמואל בנימין סופר|אברהם בנימין]], דער ״כתב סופר״ און  רבי [[שמעון סופר|שמעון]] פון קראקע, דער ״מכתב סופר״, האט ער נישט משמש געווען ברבנות, אבער זיין איידעם איז יא געווען צוריק אין א רבנות שטעלע.

נאך אים איז געוועזן דארטן רב הרב [[אליעזר דוד גרינוואלד]] מחבר ספר [[קרן לדוד]] א ברודער פון דעם [[משה גרינוואלד|ערוגת הבשם]], וואס איז בעפאר דעם געווען רב אין [[אויבער ווישעווע]], וואס ער האט אויך נישט איבער געלאזט קיין קינדער.

דער לעצטער רב אין סאטמאר פארן [[צווייטע וועלט-מלחמה|קריג]] איז געווען הרב [[יואל טייטלבוים]], דער [[סאטמאר (הויף)|סאטמארער]] רבי, וואס ווי עס איז באקאנט דער בילד ווען דער רומענישער קעניג [[קארל, מלך פון רומעניע|קארל]] איז געקומען קיין סאטמאר פאר א באזוך איז ער דער ערשטער צוגעגאנגען צו אים און אים באגריסט. שפעטער אין [[1940]] נאך דעם וואס [[היטלער|היטלער ימ&quot;ש]] האט געשיקט זיין [[אויסערן מיניסטער]] [[יאאכים פאן ריבענטראפ|ריבענטראפ]] צו צעטיילן [[זיבנבערגן]] וואס איז צוגענומען געווארן פון [[אונגארן]] ביים [[ווערסיי אפמאך]] און איז צעשניטן געווארן צווישן [[אונגארן]] און [[רומעניע]], וואס דאן איז סאטמאר צוריק געווארן אונטער דעם אונגארישער הערשאפט, האט אים די אונגארישע רעגירונג געוואלט באשטראפן דערפאר, האט ער זיך פארענטפערט אז ער איז בעצם אן אונגארישער נאר אזוי ווי ער איז דער ערוויילטער רב האט ער נישט געהאט קיין ברירה נאר צו גיין צו דעם קבלת פנים.

[[קאטעגאריע:שטעט אין רומעניע]]
[[קאטעגאריע:אידישע יישובים אין אייראפע]]

[[קאַטעגאָריע:סאטמאר]]
{{אייראפע-געא-שטומף}}</text>
      <sha1>gzado71pl3uc5akawnmw66nyo55o2yw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ניו יארק</title>
    <ns>0</ns>
    <id>819</id>
    <revision>
      <id>602424</id>
      <parentid>570619</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T17:25:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602424</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11718" sha1="0akqrukb7kaq55alpmb7aw2h3513d6p" xml:space="preserve">{{אנדערע באדייטן|דאס=דעם שטאַט ניו יאָרק פון די פאַראייניקטע שטאַטן|אנדער= די שטאָט ניו יאָרק|זעט=ניו יארק סיטי}}
{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin:0.5em 1.5em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%; padding:5px;&quot; |'''ניו יארק'''
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag_of_New_York.svg|135x135פיקס|פאן פון ניו יארק]]
[[טעקע:Seal_of_New_York.svg|90x90פיקס|סיעל פון ניו יארק]]
|-
!אריגינעלער נאמען
|New York
|-
!אפיציעלער נאמען
|State of New York
|-
!צונאמען
|Empire State
|-
!קאנטינענט
|[[צפון אמעריקע]]
|-
!ראיאן
|[[צפון מזרח פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!לאנד
|[[פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!הויפטשטאט
|[[אלבאני]]
|-
!גרעסטע שטאט
|[[ניו יארק סיטי]]
|-
!גרעסטע מעטראפאליטאנער געגנט
|ניו יארק מעטראפאליטאנער געגנט
|-
!שטח
|141,297 ק״מ²
|-
!פלאץ צווישן די שטאטן
|27סטער לויט שטח
|-
!באפעלקערונג
|20,002,427 &lt;small&gt;(2025 שאצונג)&lt;/small&gt;
|-
!פלאץ צווישן די שטאטן
|4טער לויט באפעלקערונג
|-
!העכסטער פונקט
|[[מאונט מארסי]]
1,629 מעטער
|-
!נידעריגסטער פונקט
|[[אטלאנטישער אקעאן]]
0 מעטער
|-
!הויפט טייכן
|[[הדסאן טייך]]
[[מאהאק טייך]]
[[סעינט לאורענס טייך]]
|-
!גרויסע אזערעס
|[[ערי אזערע]]
[[אנטאריא אזערע]]
|-
!צייט זאנע
|מזרח צייט
|-
!אריינגענומען אין פאראייניגטע שטאטן
|26סטן יולי 1788
|-
!סדר
|11טער שטאט
|-
!קאונטיס
|62
|-
!פאסט קאד
|NY
|-
!ISO קאד
|US-NY
|-
!וועבזייטל
|[https://www.ny.gov ny.gov]
|}
'''ניו יארק''' (ענגליש: '''New York''') איז א שטאט אין דעם [[צפון מזרח]] [[פאראײניגטע שטאטן|פאראייניגטע שטאטן]]. זי איז א חלק פון דעם מיטל אטלאנטישן טייל. ניו יארק גרענעצט [[ניו דזשערסי]] און [[פענסילוועניע]] צו דרום, און [[קאנעטיקעט]], [[מאסאטשוסעטס]] און [[ווערמאנט]] צו מזרח. ניו יארק האט אויך אן אינטערנאציאלן גרענעץ מיט די [[קאנאדע|קאנאדישע]] פראווינצן [[אנטעריא]] צו מערב און [[קוויבעק]] צו צפון.

די הויפטשטאט פון ניו יארק איז [[אלבאני]], בשעת די גרעסטע שטאט איז [[ניו יארק סיטי]], וועלכע איז אויך די גרעסטע שטאט אין די פאראייניגטע שטאטן. אנדערע גרויסע שטעט זענען [[באפאלא]], [[יאנקערס, ניו יארק|יאנקערס]], [[ראטשעסטער (ניו יארק)|ראטשעסטער]] און [[סיראקיוז]].

== היסטאריע ==
דער שטח פון היינטיגן ניו יארק איז שוין באוואוינט געווארן דורך אינדיאנער פעלקער פאר טויזנטער יארן. צווישן די וויכטיגסטע פעלקער זענען געווען די [[איראקועז]] פעלקער אין מערב און צענטראל ניו יארק, און די [[לענאפע]] אין טיילן פון דעם דרום מזרח.

אין 1609 האט [[הענרי האדסאן]] אויסגעפארשט דעם טייך וואס איז שפעטער גערופן געווארן דער [[האדסאן טייך]]. די האלענדישע האבן שפעטער געגרינדעט די קאלאָניע [[ניו נעדערלאנד]].

יו יארק איז געגרינדעט געווארן אין יאר [[ה'שפ&quot;ה]], געווען איז דאס ווען א גרופע פון [[האלאנד]] האבן זיך ארויסגעלאזט צום לענג פונעם אטלאנטישן ברעג, זיי זענען געקומען צו א קליין אפגעזודנדערטן [[אינזל]], וואס האט זיך צושפרייט צווישן א טייך, די האלענדער זענען געקומען צום באשלוס אז דאס איז א פאסיג ארט זיי זאלן זיך דארט באזעצן, זיי האבן דאס אפגעקויפט פון די דארטיגע אינדיאנער פאר פיר און צוואנציג דאלער, די אינדיאנער האבן פארלאזט דאס ארט און די האלענדער האבן דארט געבויעט א קליין דערפל מיטן נאמען '''ניו אמסטרדאם''', דאס ארט הייסט היינט '''מאנהעטן'''.

די האלענדישע הויפט שטאט [[ניו אמסטערדאם]] איז געווען אויפ'ן דרום טייל פון מאנהעטן. אין 1664 האבן די בריטן איבערגענומען די קאלאָניע און גערופן דעם געגנט ניו יארק.

ניו יארק האט געשפילט א צענטראלע ראלע אין דער [[אמעריקאנער רעוואלוציע]]. [[ניו יארק סיטי]] איז געווען א וויכטיגער פארט און מיליטערישער צענטער, און פארשידענע גרויסע שלאכטן זענען פארגעקומען אין דער שטאט.

אום 26סטן יולי 1788 האט ניו יארק באשטעטיגט די [[קאנסטיטוציע פון די פאראייניגטע שטאטן|קאנסטיטוציע]] פון די פאראייניגטע שטאטן און איז געווארן דער 11טער שטאט.&lt;ref&gt;{{cite web|title=New York State Geographic Guide|url=https://www.census.gov/geographies/reference-files/2010/geo/state-local-geo-guides-2010/new-york.html|publisher=U.S. Census Bureau}}&lt;/ref&gt;

אין 1825 איז דער [[ערי קאנאל]] געעפנט געווארן. דער קאנאל האט פארבונדן דעם [[האדסאן טייך]] מיט [[ערי אזערע]] און האט געהאלפן מאכן ניו יארק סיטי צו איינעם פון די וויכטיגסטע האנדל צענטערס אין צפון אמעריקע.

אין דעם 19טן און 20סטן יארהונדערט האט ניו יארק סיטי געוואקסן צו ווערן איינער פון די גרעסטע שטעט אין דער וועלט. מיליאנען אימיגראנטן זענען אנגעקומען דורך איר פארט, און די שטאט איז געווארן א גרויסער צענטער פאר פינאנצן, האנדל, קולטור און מידיא.

== געאגראפיע ==
ניו יארק האט א זייער פארשידנארטיגע געאגראפיע. דער צפון טייל נעמט אריין די [[אדיראנדעק בערג]], וואו [[מאונט מארסי]] איז דער העכסטער פונקט.

דער מזרח טייל ווערט טיילווייז באגרעניצט דורך דעם האדסאן טייך, וועלכער לויפט דרום צו ניו יארק סיטי.

מערב ניו יארק האט גרויסע פארם געגנטן און איז נאנט צו די [[גרויסע אזערעס]]. ניו יארק האט בארטן אויף [[ערי אזערע]] און [[אנטאריא אזערע]].

די [[ניאגארא פאלס]] געפינען זיך אויפ'ן גרענעץ געגנט צווישן ניו יארק און [[קאנאדע]] און זענען צווישן די מערסט באקאנטע נאטירלעכע וואונדער פון צפון אמעריקע.

[[ניו יארק סיטי]] געפינט זיך אויפ'ן דרום מזרח טייל פון דער שטאט און באשטייט פון פינף באראס: מאנהעטן, ברוקלין, קווינס, דער בראנקס און סטאטן איילענד.

== עקאנאמיע ==
ניו יארק פארמאגט איינע פון די גרעסטע סטעיט עקאנאמיעס אין די פאראייניגטע שטאטן. [[ניו יארק סיטי]] איז א וועלט צענטער פאר פינאנצן, באנקן, בערזע, מידיא און אינטערנאציאנאלן האנדל.

אויסער ניו יארק סיטי זענען אויך געזונטהייט, העכערע בילדונג, פראדוקציע, טעכנאלאגיע, פארם און טוריזם וויכטיגע טיילן פון דער עקאנאמיע.

== באפעלקערונג ==
איז דער פערט-גרעסטער שטאַט אין באפעלקערונג און דער 27סטער אין שטח אין די אין די פאראייניקטע שטאטן.

לויט דעם 2020 צענזוס האט ניו יארק געהאט 20,201,249 איינוואוינער. די 2025 שאצונג פונעם U.S. Census Bureau איז געווען 20,002,427 מענטשן.&lt;ref&gt;{{cite web|title=U.S. Census Bureau QuickFacts: New York|url=https://www.census.gov/quickfacts/NY|publisher=U.S. Census Bureau}}&lt;/ref&gt;

אין ניו יארק וואוינען 428.7 מענטשן פער סקווער מייל, דאס איז די ניינטע מערסט צושטופטע אין די פאראייניגטע שטאטן

דער מערסטער טייל פון דער באפעלקערונג וואוינט אין דער ניו יארק סיטי מעטראפאליטאנער געגנט. די שטאט איז אבער פיל מער ווי בלויז ניו יארק סיטי, און פארמאגט גרויסע שטעט און באפעלקערונג צענטערס איבער'ן גאנצן שטאט.[[טעקע:Map of USA NY.svg|קליין|250px|ניו יארק שטאַט]]
[[טעקע:LOC Lower Manhattan New York City World Trade Center August 2001.jpg|קליין|250px|[[ניו יארק סיטי]], ביים בילד זעט מען די געוועזענע [[טווין טאוערס|צווילינג געביידעס]] וואס טעראריסטן האבן איינגעווארפן אין [[9/11]]]]

== אידן אין ניו יארק ==
ניו יארק האט די גרעסטע יידישע באפעלקערונג פון סיי וועלכער שטאט אין די פאראייניגטע שטאטן. בפרט אין [[ניו יארק סיטי]] זענען פאראן גרויסע קהילות פון פרומע, חסידישע און אנדערע יידישע גרופעס.

גרויסע חסידישע קהילות געפינען זיך צווישן אנדערע אין [[וויליאמסבורג]], [[בארא פארק]], [[קרוין הייטס]] און [[מאנסי]].

== קאונטיס ==
'''ניו יארק שטאַט''' האט 62 קאונטיס.די קאונטיס זענען איינגעטיילט אין 932 שטעטלעך, 62 שטעט, און 14 &quot;אינדיאנער רעזערוואציעס&quot;.

צווישן זיי זענען:

[[אראנדזש קאונטי, ניו יארק|אראנדזש קאונטי]]

[[אלסטער קאונטי]]

[[גרין קאונטי]]

[[דאטשעס קאונטי]],

[[דעלעווער קאונטי]]

[[וועסטשעסטער קאונטי]]

[[סאליוואן קאונטי|סאליווען קאונטי]]

[[פאטנעם קאונטי]]

[[קאלאמביע קאונטי]]

[[קינגס קאונטי]]

[[קלינטאן קאונטי]]

[[ראקלענד קאונטי|ראקלאנד קאונטי]]

== זעט אויך ==
* [[ניו יארק שטאט געאגראפישע אפטיילונגען]]
{{רעפערענצן}}{{פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע}}

[[קאַטעגאָריע:ניו יארק|*]]</text>
      <sha1>0akqrukb7kaq55alpmb7aw2h3513d6p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>וואשינגטאן</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3756</id>
    <revision>
      <id>602432</id>
      <parentid>584144</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T18:45:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602432</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7665" sha1="mpkvo2us3xu7tcq7qlxxvvh2js8epsa" xml:space="preserve">&lt;sup&gt;צי מיינט איר [[וואשינגטאן די סי]] (הויפטשטאט) אדער [[דזשארזש וואשינגטאן]] (דער ערשטער אמעריקאנער פרעזידענט)&lt;/sup&gt;
{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin:0.5em 1.5em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%; padding:5px;&quot; |'''וואשינגטאן'''
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag_of_Washington.svg|135x135פיקס|פאן פון וואשינגטאן]]
[[טעקע:Seal_of_Washington.svg|90x90פיקס|סיעל פון וואשינגטאן]]
|-
!אריגינעלער נאמען
|Washington
|-
!אפיציעלער נאמען
|State of Washington
|-
!צונאמען
|Evergreen State
|-
!קאנטינענט
|[[צפון אמעריקע]]
|-
!ראיאן
|[[צפון מערב פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!לאנד
|[[פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!הויפטשטאט
|[[אלימפיע (וואשינגטאן)|אלימפיע]]
|-
!גרעסטע שטאט
|[[סיעטל]]
|-
!גרעסטע מעטראפאליטאנער געגנט
|סיעטל מעטראפאליטאנער געגנט
|-
!שטח
|184,827 ק״מ²
|-
!פלאץ צווישן די שטאטן
|18טער לויט שטח
|-
!העכסטער פונקט
|מאונט רעניער
4,392 מעטער
|-
!נידעריגסטער פונקט
|[[פאציפישער אקעאן]]
0 מעטער
|-
!הויפט טייכן
|[[קאלומביע טייך]]
סנעיק טייך
|-
!בארטן
|[[פאציפישער אקעאן]]
|-
!צייט זאנע
|פאציפיק צייט
|-
!אריינגענומען אין פאראייניגטע שטאטן
|11טן נאוועמבער 1889
|-
!סדר
|42טער שטאט
|-
!קאונטיס
|39
|-
!פאסט קאד
|WA
|-
!ISO קאד
|US-WA
|-
!וועבזייטל
|[https://wa.gov wa.gov]
|}
'''וואשינגטאן''' (ענגליש: '''Washington''') איז א שטאט אין דעם צפון מערב טייל פון די [[פאראייניגטע שטאטן]]. זי גרעניצט זיך מיט [[קאנאדע]] אין צפון, [[איידעהא]] אין מזרח און [[ארעגאן]] אין דרום. אין מערב האט זי א בארטן אויפ'ן [[פאציפישער אקעאן]].

די הויפטשטאט איז '''[[אלימפיע (וואשינגטאן)|אלימפיע]]''', און די גרעסטע שטאט איז '''[[סיעטל]]'''. אנדערע גרויסע שטעט זענען [[ספאקיין]], [[טאקאמא]], [[וואנקאווער (וואשינגטאן)|וואנקאווער]] און [[בעלוויו (וואשינגטאן)|בעלוויו]].

== היסטאריע ==
אין דעם 18טן און 19טן יארהונדערט האבן בריטישע און אמעריקאנער פארשער און פעלץ האנדלער אנגעהויבן אויספארשן דעם געגנט.

דער געגנט איז געווען טייל פונעם [[ארעגאן טעריטאריע]], איבער וועלכן גרויסבריטאניע און די פאראייניגטע שטאטן האבן געהאט טענות.

אין 1846 איז דער גרענעץ צווישן די פאראייניגטע שטאטן און בריטיש צפון אמעריקע באשטימט געווארן בעיקר אויפ'ן 49סטן ברייטנגראַד.

אין 1853 איז די [[וואשינגטאן טעריטאריע]] געגרינדעט געווארן.

דער שטאט איז גערופן געווארן נאך [[דזשארדזש וואשינגטאן]], דער ערשטער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן.

אום 11טן נאוועמבער 1889 איז וואשינגטאן געווארן דער 42טער שטאט אין די פאראייניגטע שטאטן.

אין דעם 20סטן יארהונדערט זענען סיעטל און אנדערע שטעט געווארן וויכטיגע צענטערס פאר שיפפארט, פראדוקציע, אוויאציע און שפעטער טעכנאלאגיע.

== געאגראפיע ==
וואשינגטאן האט פיל שיינע [[וואלד|וועלדער]], [[טייך|טייכן]], [[שלוכט|שלוכטן]] און [[באַרג|בערג]]. זייענדיק לעבן דעם אקעאן, האט וואשינגטאן א לאנגע בארטנליניע.

די [[קאסקייד בערג]] לויפן דורך דעם צענטראלן טייל פון דער שטאט און צעטיילן די מערב פייכטע געגנטן פון די טרוקענערע מזרח טיילן.

'''מאונט רעניער''' איז דער העכסטער פונקט אין וואשינגטאן און איינער פון די מערסט באקאנטע בערג אין די פאראייניגטע שטאטן.[[טעקע:Mount Rainier over Tacoma.jpg|קליין|250px|מאינט רעיניר וואלקאן בארג]]מזרח וואשינגטאן איז מער טרוקן און האט גרויסע לאנדווירטשאפטליכע פעלדער.

דער [[קאלומביע טייך]] איז דער וויכטיגסטער טייך אין דער שטאט און שפילט א גרויסע ראלע אין הידראעלעקטרישע ענערגיע און טראנספארט.

וואשינגטאן האט אויך פילע אזערעס, וועלדער און נאציאנאלע פארקן, אריינגערעכנט [[מאונט רעניער נאציאנאלער פארק]] און [[אלימפיק נאציאנאלער פארק]].

== עקאנאמיע ==
וואשינגטאן האט איינע פון די גרעסטע און מער פארשידנארטיגע עקאנאמיעס אין דעם מערב טייל פון די פאראייניגטע שטאטן.

טעכנאלאגיע איז א הויפט טייל פון דער עקאנאמיע, בעיקר אין דער געגנט פון [[סיעטל]].

אוויאציע און פראדוקציע זענען אויך וויכטיג.

לאנדווירטשאפט איז שטארק אין מזרח וואשינגטאן, וואו מען פראדוצירט גרויסע מאסן פון עפל, ווייץ, קארשן און אנדערע גערעטענישן.

האפט פארט, אינטערנאציאנאלער האנדל און טוריזם שפילן אויך וויכטיגע ראלעס.

די גרעסטע אוניווערסיטעטן אין וואשינגטאן זענען דער [[אוניווערסיטעט פון וואשינגטאן]], אין סיאטל, און [[וואשינגטאן שטאט אוניווערסיטעט|וואשינגטאן שטאַט אוניווערסיטעט]] אין א קליין שטעטל [[פולמאן]], אויף דער מזרח זייט פון וואשינגטאן.&lt;ref name=&quot;uw&quot;&gt;{{cite web|year=2008|url=http://www.washington.edu/discovery/about.html|title=About the University|publisher=University of Washington|accessdate=2009-9-28}}&lt;/ref&gt;

== באפעלקערונג ==
לויט דעם 2020 צענזוס האט וואשינגטאן געהאט 7,705,281 איינוואוינער.

דער גרעסטער באפעלקערונג צענטער איז דער [[סיעטל]] געגנט אויפ'ן [[פוגעט סאונד]].

אנדערע גרויסע באפעלקערונג צענטערס זענען ספאקיין און טאקאמא.

== אידן אין וואשינגטאן ==
אין וואשינגטאן געפינען זיך גרויסע אידישע קהילות, בפרט אין [[סיעטל]] און איר אומגעגנט וואוינען אסאך אידן אן ערך פון 100 טויזנט.{{רעפערענצן}}{{רעפליסטע}}


{{פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע}}</text>
      <sha1>mpkvo2us3xu7tcq7qlxxvvh2js8epsa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>כ&quot;ט תשרי</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5546</id>
    <revision>
      <id>602471</id>
      <parentid>589044</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T21:25:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <comment>/* יארצייטן */</comment>
      <origin>602471</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1022" sha1="hjziphd9ykbeookad2pk7z8ghwr6ksv" xml:space="preserve">{{תשרי}}
== יארצייטן ==
* [[שמעון הצדיק]], [[כהן גדול]] ביים בית שני און פון די [[אנשי כנסת הגדולה]]
* [[ה'רס&quot;ט]] - [[יצחק אברבנאל|דון יצחק אברבנאל]]
* [[ה'תר&quot;א]] - רבי [[אברהם דוד וואהרמאן|אברהם דוד מבוטשאטש]], מחבר פון &quot;אשל אברהם&quot; אויף [[שולחן ערוך]]
* [[ה'תרמ&quot;ה]] - רבי [[מנחם מענדיל האגער (וויזשניץ) (א)|מנחם מענדיל האגער]], ערשטער [[וויזשניץ (הויף)|וויזשניצער]] רבי, דער „צמח צדיק&quot;
* [[ה'תרפ&quot;ד]] - רבי [[שמואל צבי דאנציגער]], פון [[אלעקסאנדער (הויף)|אלעקסאנדער]], דער &quot;תפארת שמואל&quot;
* [[ה'תש&quot;ג]] - רבי [[ישראל שפירא (גראדזשיסק)|ישראל שפירא]], אדמו&quot;ר פון [[גראדזשיסק (הויף)|גראדזשיסק]]

[[קאַטעגאָריע:תשרי]]

[[nn:29. tisjré]]</text>
      <sha1>hjziphd9ykbeookad2pk7z8ghwr6ksv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ניו זשערסי</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8059</id>
    <revision>
      <id>602421</id>
      <parentid>593689</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T17:25:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602421</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9157" sha1="545yau7k0cxc56pm63tndthxhn1uolu" xml:space="preserve">{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin:0.5em 1.5em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%; padding:5px;&quot; |'''ניו דזשערסי'''
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag_of_New_Jersey.svg|135x135פיקס|פאן פון ניו דזשערסי]]
[[טעקע:Seal_of_New_Jersey.svg|90x90פיקס|סיעל פון ניו דזשערסי]]
|-
!אריגינעלער נאמען
|New Jersey
|-
!אפיציעלער נאמען
|State of New Jersey
|-
!צונאמען
|Garden State
|-
!קאנטינענט
|[[צפון אמעריקע]]
|-
!ראיאן
|[[צפון מזרח פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!לאנד
|[[פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!הויפטשטאט
|[[טרענטאן]]
|-
!גרעסטע שטאט
|[[ניוארק (ניו דזשערסי)|ניוארק]]
|-
!גרעסטע מעטראפאליטאנער געגנט
|ניו יארק מעטראפאליטאנער געגנט
|-
!שטח
|22,608 ק״מ²
|-
!פלאץ צווישן די שטאטן
|47סטער לויט שטח
|-
!באפעלקערונג
|9,548,215 &lt;small&gt;(2025 שאצונג)&lt;/small&gt;
|-
!העכסטער פונקט
|היי פוינט
550 מעטער
|-
!נידעריגסטער פונקט
|[[אטלאנטישער אקעאן]]
0 מעטער
|-
!הויפט טייכן
|[[הדסאן טייך]]
[[דעלעווער טייך]]
פאסאיק טייך
|-
!בארטן
|[[אטלאנטישער אקעאן]]
|-
!צייט זאנע
|מזרח צייט
|-
!אריינגענומען אין פאראייניגטע שטאטן
|18טן דעצעמבער 1787
|-
!סדר
|3טער שטאט
|-
!קאונטיס
|21
|-
!פאסט קאד
|NJ
|-
!ISO קאד
|US-NJ
|-
!וועבזייטל
|[https://www.nj.gov nj.gov]
|}
'''ניו דזשערסי''' (ענגליש: '''New Jersey''') איז א שטאט אין דעם [[צפון מזרח פאראייניגטע שטאטן|צפון מזרח]] [[פאראײניגטע שטאטן|פאראייניגטע שטאטן]]. זי גרעניצט זיך מיט [[ניו יארק]] אין צפון און צפון מזרח, [[פענסילוועניע]] אין מערב אריבער דעם [[דעלעווער טייך]], און [[דעלעווער]] אין דרום מערב איבער'ן [[דעלעווער ביי]]. אין מזרח האט זי א לאנגע בארטן אויפ'ן [[אטלאנטישער אקעאן]].

די הויפטשטאט איז [[טרענטאן]], און די גרעסטע שטאט איז [[נוארק]]. אנדערע גרויסע שטעט זענען [[דזשערזי סיטי]], [[פאטערסאן]], [[עליזאבעט]] און [[עדיסאן (ניו דזשערסי)|עדיסאן]].

==היסטאריע==
דער שטח פון היינטיגן ניו דזשערסי איז שוין באוואוינט געווארן דורך אינדיאנער פעלקער טויזנטער יארן. דער הויפט אינדיאנער פאלק אין דעם געגנט איז געווען דער [[לענאפע]] פאלק.&lt;ref&gt;{{cite web|title=A Short History of New Jersey|url=https://www.nj.gov/nj/about/history/short_history.shtml|publisher=State of New Jersey}}&lt;/ref&gt;

אין דעם 17טן יארהונדערט זענען די [[האלענדישע]] געווען צווישן די ערשטע אייראפעאער וועלכע האבן אויפגעשטעלט קאלאָניעס אין טיילן פונעם געגנט. אין 1609 האט [[הענרי האדסאן]] אויסגעפארשט טיילן פונעם ראיאן.

אין 1664 האבן די בריטן איבערגענומען ניו דזשערסי פון די האלענדישע. שפעטער איז די קאלאָניע געווען צעטיילט אין מזרח און מערב ניו דזשערסי, ביז די צוויי טיילן זענען ווידער פאראייניגט געווארן אונטער בריטישער הערשאפט.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Timeline of New Jersey History|url=https://www.nj.gov/nj/about/facts/timeline.shtml|publisher=State of New Jersey}}&lt;/ref&gt;

קעניג [[טשארלס דער צווייטער]] האט געגעבן פאר זיין ברודער, דער הערצאג פון יארק (שפעטער געווארן דער קעניג [[דזשיימס דער צווייטער]]) דעם געגנט צווישן [[ניו ענגלאנד|ניי ענגלאנד]] און [[מערילאנד]] פאר א פערזענלעכער קאלאניע. דזשיימס האט אוועקגעגבן דעם טייל לאנד צווישן דעם [[האדסאן טייך]] און דעם [[דעלאווער טייך]] (וואס איז שפעטער געווארן ניו דזשערסי) צו צוויי פריינט וואס זענען געבליבן געטריי ביי דער ענגלישער ציווילער מלחמה: סיר דזשארדזש קארטערעט און לארד בארקלי פון סטראטאן. דעם שטח האט מען גערופן דעם פראווינץ פון ניו דזשערסי.

פון די האט דער שטאַט געהאט אן עטנישע און רעליגיעזע פארשידנקייט. אום 18טן מערץ 1673 האט בארקלי פארקויפט זיין העלפט  פון דער קאלאניע צו [[קוואקער]]ס אין ענגלאנד, וואס האבן באזעצט דעם דעלאווער טאל ווי א קוואקער קאלאניע.

ניו דזשערסי האט געשפילט א וויכטיגע ראלע אין דער [[אמעריקאנער רעוואלוציע]]. צוליב איר לאקאציע צווישן [[ניו יארק סיטי]] און [[פילאדעלפיע]] זענען פילע וויכטיגע מיליטערישע געשעענישן פארגעקומען אין דער שטאט.

אום 18טן דעצעמבער 1787 איז ניו דזשערסי געווארן דער 3טער שטאט וואס האט באשטעטיגט די [[קאנסטיטוציע פון די פאראייניגטע שטאטן|פאראייניגטע שטאטן קאנסטיטוציע]].&lt;ref&gt;{{cite web|title=New Jersey State Geographic Guide|url=https://www.census.gov/geographies/reference-files/2010/geo/state-local-geo-guides-2010/new-jersey.html|publisher=U.S. Census Bureau}}&lt;/ref&gt;

אין דעם 19טן און 20סטן יארהונדערט האט ניו דזשערסי זיך שטארק אינדוסטריאליזירט. איר נאנטקייט צו ניו יארק סיטי און פילאדעלפיע האט געהאלפן אנטוויקלען גרויסע שטעט, פארטס, באן ליניעס און פאבריקן.

== געאגראפיע ==
ניו דזשערסי איז איינע פון די קלענערע שטאטן לויט שטח, אבער איינע פון די מערסט געדיכט באפעלקערטע.

דער צפון מערב טייל איז מער בערגיג און איז פארבונדן מיט די [[אפאלאטשן בערג]]. דער העכסטער פונקט איז היי פוינט.

דער צענטראלער און דרום טייל זענען מער פלאך. דער דרום מזרח טייל, באקאנט אלס די [[דזשערסי שאר]], האט א לאנגע בארטן אויפ'ן [[אטלאנטישער אקעאן]].

דער [[דעלעווער טייך]] פארמאגט א גרויסן טייל פון דער מערב גרענעץ. דער [[האדסאן טייך]] געפינט זיך ביי דער צפון מזרח זייט, קעגן [[ניו יארק סיטי]].

ניו דזשערסי האט בערך 126 מייל בארטן אויפ'ן אקעאן און איבער 400 אזערעס, פאנטן און רעזערווארן.&lt;ref&gt;{{cite web|title=New Jersey Fast Facts|url=https://www.nj.gov/nj/about/facts/fastfacts.shtml|publisher=State of New Jersey}}&lt;/ref&gt;

== עקאנאמיע ==

== באפעלקערונג ==
לויט דעם 2020 צענזוס האט ניו דזשערסי געהאט 9,288,994 איינוואוינער. די 2025 שאצונג פונעם Census Bureau איז געווען 9,548,215 מענטשן.&lt;ref&gt;{{cite web|title=U.S. Census Bureau QuickFacts: New Jersey|url=https://www.census.gov/quickfacts/NJ|publisher=U.S. Census Bureau}}&lt;/ref&gt;

ניוארק איז די גרעסטע שטאט. א גרויסער טייל פון דער באפעלקערונג וואוינט אין מעטראפאליטאנער געגנטן וועלכע זענען פארבונדן מיט ניו יארק סיטי אדער פילאדעלפיע.

עס וואוינען דארט טויזנטער [[ארטאדאקסישע]] [[אידן]], ספעציעל אין די באקאנטע שטעט ווי
* [[לייקוואוד]] 
* [[טינעק]] 
* [[פאסעיק]]
* [[דיעל]] 
* [[מאריסטאון]]
* [[דזשערזי סיטי]] 
* [[לינדען]]
ביז יאנואר 2018 איז געווען דער גובערנאטאר פון ניו זשערסי [[קריס קריסטי]]. היינט איז [[פיל מערפי]] דער גובערנאטאר.[[טעקע:Flag of New Jersey.svg|קליין|פֿאָן פון ניו זשערסי]]{{רעפערענצן}}


{{פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע}}

[[קאַטעגאָריע:ניו זשערסי|*]]</text>
      <sha1>545yau7k0cxc56pm63tndthxhn1uolu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>טענעסי</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13323</id>
    <revision>
      <id>602416</id>
      <parentid>601106</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T17:25:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602416</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7081" sha1="lmi32y70c3utjpx5ev3ty9tqy7cc2r4" xml:space="preserve">{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin:0.5em 1.5em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%; padding:5px;&quot; |'''טענעסי'''
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag_of_Tennessee.svg|135x135פיקס|פאן פון טענעסי]]
[[טעקע:Seal_of_Tennessee.svg|90x90פיקס|סיעל פון טענעסי]]
|-
!אריגינעלער נאמען
|Tennessee
|-
!אפיציעלער נאמען
|State of Tennessee
|-
!צונאמען
|Volunteer State
|-
!קאנטינענט
|[[צפון אמעריקע]]
|-
!ראיאן
|[[דרום מזרח פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!לאנד
|[[פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!הויפטשטאט
|[[נאשוויל]]
|-
!גרעסטע שטאט
|[[נאשוויל]]
|-
!גרעסטע מעטראפאליטאנער געגנט
|נאשוויל מעטראפאליטאנער געגנט
|-
!שטח
|109,153 ק״מ²
|-
!פלאץ צווישן די שטאטן
|36סטער לויט שטח
|-
!העכסטער פונקט
|קלינגמענס דאום
2,025 מעטער
|-
!נידעריגסטער פונקט
|מיסיסיפי טייך
54 מעטער
|-
!הויפט טייכן
|[[מיסיסיפי טייך]]
[[טענעסי טייך]]
קאמבערלענד טייך
|-
!צייט זאנע
|צענטראל צייט און מזרח צייט
|-
!אריינגענומען אין פאראייניגטע שטאטן
|1טן יוני 1796
|-
!סדר
|16טער שטאט
|-
!קאונטיס
|95
|-
!פאסט קאד
|TN
|-
!ISO קאד
|US-TN
|-
!וועבזייטל
|[https://tn.gov tn.gov]
|}
'''טענעסי''' (ענגליש: '''Tennessee''') איז א שטאט אין דעם [[דרום מזרח פאראייניגטע שטאטן]]. זי גרעניצט זיך מיט [[קענטאקי]] און [[ווירדזשיניע]] אין צפון, [[צפון קאראליינע]] אין מזרח, [[דזשארדזשיע]], [[אלאבאמא]] און [[מיסיסיפי]] אין דרום, און [[ארקענסא]] און [[מיזורי]] אין מערב.

די הויפטשטאט און גרעסטע שטאט איז '''[[נאשוויל]]'''. אנדערע גרויסע שטעט זענען [[מעמפיס]], [[נאשוויל]], [[נאקוויל]] און [[שאטאנוגא]].

== היסטאריע ==
דער שטח פון היינטיגן טענעסי איז געווען באוואוינט דורך אינדיאנער פעלקער פאר פילע יארהונדערטער.

אין דעם 18טן יארהונדערט האבן מער און מער אייראפעאישע קאלאָניסטן זיך באזעצט אינעם געגנט.

דער שטח איז געווען א טייל פון [[צפון קאראליינע]] ביז די מערב טיילן זענען געווארן א באזונדערע טעריטאריע.

אין '''1790''' האט די אמעריקאנער רעגירונג געגרינדעט די '''Southwest Territory''', וועלכע האט אריינגענומען דעם גרעסטן טייל פון היינטיגן טענעסי.

אום '''1טן יוני 1796''' איז טענעסי געווארן דער '''16טער שטאט''' אין די פאראייניגטע שטאטן.

דער צונאמען &quot;Volunteer State&quot; איז פארבונדן מיט דער גרויסער צאל טענעסי זעלנער וועלכע האבן זיך פרייוויליג אנגעשלאסן אין אמעריקאנער מלחמות, בפרט דער [[קריג פון 1812]].

בעת דער [[אמעריקאנער בירגערקריג]] איז טענעסי געווען א וויכטיגער מיליטערישער שלאכטפעלד. פילע גרויסע קאמפן זענען פארגעקומען אין דער שטאט, אריינגערעכנט די [[שלאכט פון שיילא]] און אנדערע.

נאך דער מלחמה איז טענעסי אין '''1866''' געווארן דער ערשטער פון די פריערדיגע קאנפעדערירטע שטאטן וואס איז צוריק אריינגענומען געווארן אין די פאראייניגטע שטאטן.

== געאגראפיע ==
טענעסי ווערט געווענליך צעטיילט אין דריי הויפט טיילן: מזרח טענעסי, מיטל טענעסי און מערב טענעסי.

מזרח טענעסי איז בארגיג און נעמט אריין טיילן פון די [[גרויסע סמאָקי בערג]]. דארט געפינט זיך '''קלינגמענס דאום''', דער העכסטער פונקט אין דער שטאט.

מיטל טענעסי האט מער געוואלדיקע לאנדשאפט און איז דער געגנט וואו [[נאשוויל]] געפינט זיך.

מערב טענעסי איז מער פלאך און ליגט נעבן דעם [[מיסיסיפי טייך]]. [[מעמפיס]] געפינט זיך אין דעם מערב טייל.

דער [[טענעסי טייך]] איז איינער פון די וויכטיגסטע טייכן און לויפט אין א גרויסן בויגן דורך טיילן פון דער שטאט.

דער [[גרויסע סמאָקי מאונטענס נאציאנאלער פארק]] געפינט זיך אויפ'ן גרענעץ צווישן טענעסי און צפון קאראליינע.

== עקאנאמיע ==
טענעסי האט א פארשידנארטיגע עקאנאמיע. פראדוקציע, אויטאמאבילן, געזונטהייט, לאנדווירטשאפט און טוריזם זענען וויכטיגע טיילן.

[[נאשוויל]] איז באקאנט אלס א וויכטיגער צענטער פאר מוזיק און פאר געזונטהייט אינדוסטריעס.

[[מעמפיס]] איז א גרויסער צענטער פאר טראנספארט און פארטיילונג צוליב איר לאקאציע אויפ'ן מיסיסיפי טייך.

טוריזם איז אויך וויכטיג, בפרט צוליב די סמאָקי בערג, מוזיק און היסטארישע ערטער.[[טעקע:tenessee.png|קליין|250px|טענעסי אין די פאראייניגטע שטאטן]]
[[טעקע:Tennessee State Capitol 2009.jpg|קליין|טענעסי שטאט קאפיטאל]]

== באפעלקערונג ==
לויט דעם 2020 צענזוס האט טענעסי געהאט '''6,910,840''' איינוואוינער.

[[נאשוויל]] און איר מעטראפאליטאנער געגנט זענען צווישן די שנעל וואקסנדיקע באפעלקערונג צענטערס. אנדערע גרויסע געגנטן זענען מעמפיס, נאקסוויל און שאטאנוגא.

== אנערקענטע איינוואוינער ==
טענעסי איז דער היים שטאט פון [[על גאר]], וואס איז געווען [[וויצע-פרעזידענט]] ביי [[ביל קלינטאן]], און [[פרעזידענט קאנדידאט]] און יאר 2000. ער איז געווען דער [[סענאטאר]] פון [[טענעסי]].{{רעפערענצן}}{{פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע}}</text>
      <sha1>lmi32y70c3utjpx5ev3ty9tqy7cc2r4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>אהאיא</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13394</id>
    <revision>
      <id>602411</id>
      <parentid>602285</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T15:57:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602411</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5762" sha1="82bbu2dz7qam7v7ehv7f3vedceslvx8" xml:space="preserve">{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin: 0.5em 1.5em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%; padding:5px;&quot; |'''אהאיא'''
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag_of_Ohio.svg|135x135פיקס|פאן פון אהאיא]] 

[[טעקע:Seal_of_Ohio.svg|90x90פיקס|סיעל פון אהאיא]]
|-
!אריגינעלער נאמען
|Ohio
|-
!אפיציעלער נאמען
|State of Ohio
|-
!צונאמען
|באקייע־שטאט
|-
!קאנטינענט
|[[צפון אמעריקע]]
|-
!ראיאן
|[[מיטל מערב]]
|-
!לאנד
|[[פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!הויפטשטאט
|[[קאלומבוס]]
|-
!גרעסטע שטאט
|[[קאלומבוס]]
|-
!גרעסטע מעטראפאליטאנער געגנט
|גרויסער קאלומבוס
|-
!שטח
|116,096 ק״מ²
|-
!יבשה שטח
|105,829 ק״מ²
|-
!וואסער שטח
|10,267 ק״מ²
|-
!פלאץ צווישן די שטאטן
|35סטער לויט שטח
|-
!באפעלקערונג
|11,900,510 &lt;small&gt;(2025 שאצונג)&lt;/small&gt;
|-
!פלאץ צווישן די שטאטן
|7טער לויט באפעלקערונג
|-
!באפעלקערונג־געדיכטקייט
|בערך 109 מענטשן פער ק״מ²
|-
!העכסטער פונקט
|קעמפבעל היל
472 מעטער
|-
!נידעריגסטער פונקט
|[[אהאיא טייך]]
בערך 139 מעטער
|-
!הויפט טייכן
|[[אהאיא טייך]][[מאמי טייך]][[סיאטא טייך]][[סאיאטא טייך]]
|-
!אזערע
|Lake Erie
|-
!צייט־זאנע
|מזרח־צייט
|-
!אריינגענומען אין פאראייניגטע שטאטן
|1טן מערץ 1803
|-
!סדר
|17טער שטאט
|-
!קאנטיס
|88
|-
!פאסט־קאד
|OH
|-
!ISO קאד
|US-OH
|-
!שטאט־בוים
|באקייע
|-
!שטאט־בלום
|סקארלעט קארניציע
|-
!שטאט־פויגל
|קארדינאל
|-
!שטאט־חיה
|ווייס־עק־הירש
|-
!שטאט־פאסיל
|טרילאביט
|-
!שטאט־שטיין
|פלינט
|-
!שטאט־פלאנץ
|גרויסער ווייסער טריליום
|-
!שטאט־ליד
|''Beautiful Ohio''
|-
!שטאט־מאטא
|''With God, All Things Are Possible''
|-
!וועבזייטל
|[https://ohio.gov ohio.gov]
|} 
'''אהאיא''' (ענגליש: '''Ohio''') איז א שטאט אין דעם מיטל מערב פון די [[פאראייניגטע שטאטן]]. עס גרעניצט זיך מיט [[פענסילוועניע]] אין מזרח, [[וועסט ווירדזשיניע]] און [[קענטאקי]] אין דרום, [[אינדיאנא]] אין מערב און [[מישיגן]] אין צפון־מערב. אין צפון האט אהאיא א בארטן אויפ'ן Lake Erie.

די הויפטשטאט און גרעסטע שטאט פון אהאיא איז '''[[קאלומבוס]]'''. אנדערע גרויסע שטעט זענען [[קליוולאנד]], סינסינאטי, [[טאלעדא]] און אקראן דייטאן טאלעדא.

== היסטאריע ==
דער שטח פון היינטיגן אהאיא איז אמאל באוואוינט געווארן דורך פארשידענע אינדיאנער פעלקער. אין די אייראפעאישע קאלאניאלע תקופה איז דער ראיאן געווארן א טייל פון פראנצויזישע און שפעטער בריטישע טעריטאריעס.

נאך דער [[אמעריקאנער רעוואלוציע]], אום '''1טן מערץ 1803''' איז אהאיא אריינגענומען געווארן אין דער פאראייניגטער שטאטן אלס דער '''17טער שטאט'''.

אין דעם 19טן יארהונדערט האט אהאיא זיך שנעל אנטוויקלט דורך אינדוסטריע, האנדל און באן־פארבינדונגען. איר לאקאציע צווישן די [[גרויסע אזערעס]] און די טייכן פון דעם ראיאן האט געמאכט דעם שטאט א וויכטיגן צענטער פאר טראנספארט און פארטראגן.

== געאגראפיע ==
אהאיא ליגט צווישן דעם [[אפאלאטשן]] ראיאן אין מזרח און די גרויסע פלעין־געביטן אין מערב. דער [[אהאיא טייך]] לויפט אויף דער דרום־מזרח גרענעץ פון דער שטאט, און דער Lake Erie געפינט זיך אין צפון..

== עקאנאמיע ==
אהאיא פארמאגט א גרויסע און פארשידנארטיגע עקאנאמיע. וויכטיגע אינדוסטריעס זענען פראדוקציע, אויטאמאביל־אינדוסטריע, כעמישע פראדוקטן, געזונטהייט, פינאנצן און טעכנאלאגיע. דער שטאט איז אויך א וויכטיגער צענטער פאר פארם, ספעציעל פאר קארן, סוי און אנדערע גערעטענישן.

== באפעלקערונג ==
אהאיא האט א באפעלקערונג פון בערך 11.8 מיליאן מענטשן און איז איינע פון די מער באפעלקערטע שטאטן אין די פאראייניגטע שטאטן. א גרויסער טייל פון דער באפעלקערונג וואוינט אין די מעטראפאליטאנער געגנטן פון קאלומבוס, קליוולענד און סינסינאטי.

== אידן אין אהאיא ==
אין [[קליוולאנד]] געפינט זיך אין איר א גרויסער יישוב פון פרומע אידן, אויך איז דארט דא די [[טעלזער ישיבה]].{{רעפערענצן}}{{פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע}}
[[קאַטעגאָריע:אהאיא|*]]</text>
      <sha1>82bbu2dz7qam7v7ehv7f3vedceslvx8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>אקלעהאמע</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13401</id>
    <revision>
      <id>602415</id>
      <parentid>569803</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T17:25:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>602415</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7490" sha1="49y8g2h6m76ywv6tp26m3m2ehl2dtuj" xml:space="preserve">{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin:0.5em 1.5em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%; padding:5px;&quot; |'''אקלאהאמא'''
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag_of_Oklahoma.svg|135x135פיקס|פאן פון אקלאהאמא]]
[[טעקע:Seal_of_Oklahoma.svg|90x90פיקס|סיעל פון אקלאהאמא]]
|-
!אריגינעלער נאמען
|Oklahoma
|-
!אפיציעלער נאמען
|State of Oklahoma
|-
!צונאמען
|Sooner State
|-
!קאנטינענט
|[[צפון אמעריקע]]
|-
!ראיאן
|[[דרום צענטראלע פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!לאנד
|[[פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!הויפטשטאט
|[[אקלאהאמא סיטי]]
|-
!גרעסטע שטאט
|[[אקלאהאמא סיטי]]
|-
!גרעסטע מעטראפאליטאנער געגנט
|אקלאהאמא סיטי מעטראפאליטאנער געגנט
|-
!שטח
|181,037 ק״מ²
|-
!פלאץ צווישן די שטאטן
|20סטער לויט שטח
|-
!באפעלקערונג
|בערך 4.1 מיליאן
|-
!פלאץ צווישן די שטאטן
|28סטער לויט באפעלקערונג
|-
!העכסטער פונקט
|בלאק מעסא
1,516 מעטער
|-
!נידעריגסטער פונקט
|ליטל ריווער
88 מעטער
|-
!הויפט טייכן
|[[ארקענסא טייך]]
רעד ריווער
קאנעדיאן טייך
|-
!צייט זאנע
|צענטראל צייט
|-
!אריינגענומען אין פאראייניגטע שטאטן
|16טן נאוועמבער 1907
|-
!סדר
|46סטער שטאט
|-
!קאונטיס
|77
|-
!פאסט קאד
|OK
|-
!ISO קאד
|US-OK
|-
!וועבזייטל
|[https://oklahoma.gov oklahoma.gov]
|}
'''אקלאהאמא''' (ענגליש: '''Oklahoma''') איז א שטאט אין דעם דרום צענטראלן טייל פון די [[פאראייניגטע שטאטן]]. זי גרעניצט זיך מיט [[קאלאראדא]] און [[קענזעס]] אין צפון, [[מיזורי]] און [[ארקענסא]] אין מזרח, [[טעקסאס]] אין דרום און מערב, און [[ניו מעקסיקא]] אין מערב.

די הויפטשטאט און גרעסטע שטאט פון אקלאהאמא איז '''[[אקלאהאמא סיטי]]'''. אנדערע גרויסע שטעט זענען [[טולסא]], [[נארמאן (אקלאהאמא)|נארמאן]], [[בראוקען עראָו]] און [[לאטאן]].

דער שטאַט האט א שטח פון 177,847 קוואדראט ק&quot;מ (68,667 קוואדראט מייל)

== היסטאריע ==
דער שטח פון היינטיגן אקלאהאמא איז לאנג פאר דער אייראפעאישער קאלאָניזאציע געווען באוואוינט דורך פארשידענע אינדיאנער פעלקער.

אין דעם 19טן יארהונדערט האט די אמעריקאנער רעגירונג פארטריבן פילע אינדיאנער שבטים פון זייערע היימלאנד אין די מזרח פאראייניגטע שטאטן און זיי איבערגעפירט אין דעם געגנט. צווישן די הויפט פעלקער זענען געווען די טשעראקי, טשאקטא, טשיקאסא, קריק און סעמינאל.

די געצוואונגענע איבערפירונגען זענען געווארן באקאנט אונטער דעם נאמען [[טרער וועג]].

דער געגנט איז שפעטער געווארן באקאנט אלס דער אינדיאנער טעריטאריע. אין 1889 האט די אמעריקאנער רעגירונג געעפנט טיילן פונעם לאנד פאר ווייסע קאלאָניסטן דורך דעם באקאנטן לאנד ראן.

דער נאמען &quot;Sooner&quot; קומט פון מענטשן וואס האבן פרובירט אריינצוגיין אין דעם לאנד פריער פונעם אפיציעלן צייט ווען עס איז געווען ערלויבט.

אין 1907 זענען די אקלאהאמא טעריטאריע און די אינדיאנער טעריטאריע פאראייניגט געווארן.

אום 16טן נאוועמבער 1907 איז אקלאהאמא געווארן דער 46סטער שטאט אין די פאראייניגטע שטאטן.

אין 1921 איז פארגעקומען דער [[טולסא ראסע מאסאקר]], איינע פון די שווערסטע ראסישע געוואלדטאטן אין דער אמעריקאנער היסטאריע.

אין דעם 20סטן יארהונדערט האט די אנטדעקונג פון גרויסע אויל פעלדער שטארק פארוואנדלט די עקאנאמיע פון דער שטאט.

אין איר האט פאסירט איינע פון די גרעסטע טראגעדיגעס און טעראר געצילט קעגן דער רעגירונג פון די [[פאראייניגטע שטאטן]]. עס איז דורכגעפירט דורך &quot;אייגענע&quot;, [[טימעטע מקעוועי]] א ווייסער עקסטרעמיסט, וואס האט געהאלטן אז די רעגירונג פון די פאראייניגטע שטאטן פארדינט צו ווערן אינטערגעברענגט.

== געאגראפיע ==
אקלאהאמא האט א זייער פארשידנארטיגע לאנדשאפט און ליגט צווישן די [[גרויסע פלעינען]] און אנדערע דרום צענטראלע ראיאנען.

דער מערב טייל איז מער טרוקן און פלאך. דארט געפינט זיך '''בלאק מעסא''', דער העכסטער פונקט אין דער שטאט.

דער צענטראלער טייל האט גרויסע פעלדער און געוואלדיקע לאנדשאפט. דער מזרח טייל איז מער בערגיג און באוואלדעט.

אקלאהאמא האט טיילן פון די [[אזארק בערג]] און די [[וואשיטא בערג]].

דער [[ארקענסא טייך]] און דער רעד ריווער זענען צווישן די וויכטיגסטע טייכן.

די שטאט געפינט זיך אין א געגנט וואו טרעפן זיך קאלטע לופט פון צפון און ווארעמע לופט פון דרום. דערפאר קומען דארט אפט שטורעמס און טארנאדאס פאר. טיילן פון אקלאהאמא ווערן גערעכנט אלס טייל פון [[טארנאדא אלי]].

== עקאנאמיע ==
אויל און נאטירלעכע גאז האבן געשפילט א גרויסע ראלע אין דער עקאנאמיע פון אקלאהאמא.

וויכטיגע אנדערע טיילן זענען לאנדווירטשאפט, ענערגיע, פראדוקציע, אוויאציע און מיליטערישע אינסטיטוציעס.

וויכטיגע פארם פראדוקטן זענען ווייץ, פיך און אנדערע לאנדווירטשאפטלעכע פראדוקטן.

== באפעלקערונג ==
לויט דעם 2020 צענזוס האט אקלאהאמא געהאט 3,959,353 איינוואוינער.

די גרעסטע באפעלקערונג צענטערס זענען [[אקלאהאמא סיטי]] און [[טולסא]].[[טעקע:Flag of Oklahoma.svg|קליין|פֿאָן פון אקלעהאמע]]

== געבוירן אין אקלעהאמע ==
* [[דזשאָן מײַקל טאַלבאָט]]
{{רעפערענצן}}

{{פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע}}</text>
      <sha1>49y8g2h6m76ywv6tp26m3m2ehl2dtuj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ארעגאן</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13403</id>
    <revision>
      <id>602414</id>
      <parentid>569872</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T17:25:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602414</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6502" sha1="3dd0xs9e9tx6ng58an1awsvkzkubn6h" xml:space="preserve">{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin:0.5em 1.5em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%; padding:5px;&quot; |'''ארעגאן'''
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag_of_Oregon.svg|135x135פיקס|פאן פון ארעגאן]]
[[טעקע:Seal_of_Oregon.svg|90x90פיקס|סיעל פון ארעגאן]]
|-
!אריגינעלער נאמען
|Oregon
|-
!אפיציעלער נאמען
|State of Oregon
|-
!צונאמען
|Beaver State
|-
!קאנטינענט
|[[צפון אמעריקע]]
|-
!ראיאן
|[[פאציפישער צפון מערב]]
|-
!לאנד
|[[פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!הויפטשטאט
|[[סעילעם (ארעגאן)|סעילעם]]
|-
!גרעסטע שטאט
|[[פארטלאנד (ארעגאן)|פארטלאנד]]
|-
!גרעסטע מעטראפאליטאנער געגנט
|פארטלאנד מעטראפאליטאנער געגנט
|-
!שטח
|254,799 ק״מ²
|-
!פלאץ צווישן די שטאטן
|9טער לויט שטח
|-
!באפעלקערונג
|בערך 4.3 מיליאן
|-
!העכסטער פונקט
|[[מאונט הוד]]
3,429 מעטער
|-
!נידעריגסטער פונקט
|[[פאציפישער אקעאן]]
0 מעטער
|-
!הויפט טייכן
|[[קאלומביע טייך]]
ווילאמעט טייך
|-
!צייט זאנע
|פאציפישע צייט
|-
!אריינגענומען אין פאראייניגטע שטאטן
|14טן פעברואר 1859
|-
!סדר
|33סטער שטאט
|-
!קאונטיס
|36
|-
!פאסט קאד
|OR
|-
!ISO קאד
|US-OR
|-
!וועבזייטל
|[https://www.oregon.gov oregon.gov]
|}
'''ארעגאן''' (ענגליש: Oregon) איז א שטאט אין דעם [[פאציפישער צפון מערב]] פון די [[פאראייניגטע שטאטן]]. זי גרעניצט זיך מיט [[וואשינגטאן (שטאט)|וואשינגטאן]] אין צפון, [[איידאהא]] אין מזרח, [[נעוואדא]] און [[קאליפארניע]] אין דרום, און דעם [[פאציפישער אקעאן]] אין מערב.

די הויפטשטאט איז [[סעילעם (ארעגאן)|סעילעם]], און די גרעסטע שטאט איז [[פארטלאנד (ארעגאן)|פארטלאנד]]. אנדערע גרויסע שטעט זענען [[יודזשין (ארעגאן)|יודזשין]], [[סעילעם (ארעגאן)|סעילעם]], [[גרעשאם]] און [[הילסבארא (ארעגאן)|הילסבארא]].

== היסטאריע ==
דער שטח פון היינטיגן ארעגאן איז לאנג געווען באוואוינט דורך פילע אינדיאנער פעלקער.

אין דעם 18טן און 19טן יארהונדערט האבן בריטישע, אמעריקאנער און אנדערע אייראפעאישע פארשער און פעלץ האנדלער אנגעקומען אין דעם ראיאן.

דער [[ארעגאן לאנד]] איז געווען א גרויסער געגנט אין צפון מערב צפון אמעריקע וועלכער איז א צייטלאנג געווען אונטער א געמיינזאמער בריטישער און אמעריקאנער קאנטראל.

אין 1846 האט דער [[ארעגאן אפמאך]] באשטימט דעם גרעסטן טייל פון דער גרענעץ צווישן די פאראייניגטע שטאטן און בריטיש קאנאדע אויפ'ן 49סטן ברייטגראד.

די [[ארעגאן טרעיל]] איז געווארן איינער פון די באקאנטסטע וועגען פון מערב וואנדערונג. טויזנטער קאלאָניסטן זענען געפארן פון מזרח צו מערב איבער דעם וועג אין די 1840ער און 1850ער יארן.

אין 1848 איז געגרינדעט געווארן די ארעגאן טעריטאריע.

אום 14טן פעברואר 1859 איז ארעגאן געווארן דער 33סטער שטאט אין די פאראייניגטע שטאטן.

== געאגראפיע ==
ארעגאן האט איינע פון די מערסט פארשידנארטיגע לאנדשאפטן צווישן די אמעריקאנער שטאטן.

דער מערב טייל האט א לאנגן בארטן אויפ'ן [[פאציפישער אקעאן]]. דער בארטן האט פעלדזן, זאמדיגע ברעגן און וואלדער.

די [[קאסקעיד בערג]] לויפן פון צפון צו דרום דורך דעם צענטראלן טייל פון דער שטאט. דארט געפינט זיך [[מאונט הוד]], דער העכסטער בארג אין ארעגאן.

די בערג צעטיילן דעם שטאט צווישן דעם מער רעגנדיקן מערב און דעם פיל טרוקענערן מזרח.

דער [[ווילאמעט טאל]] אין מערב ארעגאן איז איינער פון די וויכטיגסטע באפעלקערונג און לאנדווירטשאפט געגנטן.

דער [[קאלומביע טייך]] פארמאגט א גרויסן טייל פון דער צפון גרענעץ מיט וואשינגטאן.

אין דרום צענטראל ארעגאן געפינט זיך [[קרעיטער לייק]], די טיפסטע אזערע אין די פאראייניגטע שטאטן.[[טעקע: Flag of Oregon.svg |קליין|100px|פֿאָן פֿון ארעגאן]]

== עקאנאמיע ==
האלץ פראדוקציע איז היסטאריש געווען א וויכטיגע טייל פון ארעגאן'ס עקאנאמיע.

אגריקאלטור איז אויך וויכטיג, בפרט אין דעם ווילאמעט טאל.

היינט זענען טעכנאלאגיע, פראדוקציע, געזונטהייט, טוריזם און האנדל וויכטיגע טיילן פון דער עקאנאמיע.

דער פארטלאנד געגנט איז דער גרעסטער עקאנאמישער צענטער פון דער שטאט.

== באפעלקערונג ==
לויט דעם 2020 צענזוס האט ארעגאן געהאט 4,237,256 איינוואוינער.

דער גרעסטער באפעלקערונג צענטער איז [[פארטלאנד (ארעגאן)|פארטלאנד]]. אנדערע גרויסע שטעט זענען יודזשין, סעילעם און גרעשאם.[[טעקע:Oregon State Capitol building.jpg|left|thumb|250px|ארעגאן - די שטאט קעפיטאל]]{{רעפערענצן}}{{פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע}}
{{געא-שטומף}}</text>
      <sha1>3dd0xs9e9tx6ng58an1awsvkzkubn6h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ווייאמינג</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13407</id>
    <revision>
      <id>602433</id>
      <parentid>579302</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T18:45:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602433</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7690" sha1="az9synowz938ycboreb6zh67lnfrhhy" xml:space="preserve">

 
{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin:0.5em 1.5em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%; padding:5px;&quot; |'''וויאמינג'''
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag_of_Wyoming.svg|135x135פיקס|פאן פון וויאמינג]]
[[טעקע:Seal_of_Wyoming.svg|90x90פיקס|סיעל פון וויאמינג]]
|-
!אריגינעלער נאמען
|Wyoming
|-
!אפיציעלער נאמען
|State of Wyoming
|-
!צונאמען
|Equality State
|-
!קאנטינענט
|[[צפון אמעריקע]]
|-
!ראיאן
|[[מערב פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!לאנד
|[[פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!הויפטשטאט
|[[שייען (וויאמינג)|שייען]]
|-
!גרעסטע שטאט
|[[שייען (וויאמינג)|שייען]]
|-
!שטח
|253,335 ק״מ²
|-
!פלאץ צווישן די שטאטן
|10טער לויט שטח
|-
!העכסטער פונקט
|גאנעט פיק
4,209 מעטער
|-
!נידעריגסטער פונקט
|בעל פארש טייך
945 מעטער
|-
!הויפט טייכן
|יעללאָוסטאון טייך
גרין טייך
סנעיק טייך
|-
!צייט זאנע
|בארג צייט
|-
!אריינגענומען אין פאראייניגטע שטאטן
|10טן יולי 1890
|-
!סדר
|44סטער שטאט
|-
!קאונטיס
|23
|-
!פאסט קאד
|WY
|-
!ISO קאד
|US-WY
|-
!שטאט בלום
|אינדיאנישער ברוש
|-
!שטאט בוים
|קאטןוואוד
|-
!שטאט פויגל
|מערב מעדאולארק
|-
!וועבזייטל
|[https://wyoming.gov wyoming.gov]
|}
'''וויאמינג''' (ענגליש: '''Wyoming''') איז א שטאט אין דעם מערב טייל פון די [[פאראייניגטע שטאטן]]. זי איז א חלק פון די [[ראקי בערג]], זי גרעניצט זיך מיט [[מאנטענע]] אין צפון, [[דרום דעקאטע]] און [[נעבראסקא]] אין מזרח, [[קאלאראדא]] אין דרום און [[יוטא]] און [[איידאהא]] אין מערב.

די הויפטשטאט און גרעסטע שטאט איז '''[[שייען (וויאמינג)|שייען]]'''. אנדערע גרויסע שטעט זענען [[קאספער]], [[לאראמיע]] און [[גילעט (וויאמינג)|גילעט]].

וויאמינג איז די ווייניגסט באפעלקערטע שטאט אין די פאראייניגטע שטאטן.

== היסטאריע ==
דער שטח פון היינטיגן וויאמינג איז געווען באוואוינט דורך פארשידענע אינדיאנער פעלקער פאר פילע יארהונדערטער.

אין דעם 19טן יארהונדערט זענען אמעריקאנער פארשער, פעלץ האנדלער און קאלאָניסטן אנגעקומען אין דעם געגנט.

די [[ארעגאן טרייל]] און אנדערע גרויסע וועגען צו מערב האבן דורכגעגאנגען דורך טיילן פון וויאמינג.

אין '''1868''' האט די אמעריקאנער רעגירונג געגרינדעט די [[וויאמינג טעריטאריע]].

וויאמינג איז געווארן באקאנט פאר איר ראלע אין דער היסטאריע פון פרויען'ס שטימרעכט.

אין '''1869''' האט די וויאמינג טעריטאריע געגעבן פרויען דאס רעכט צו שטימען, און זי איז געווען די ערשטע טעריטאריע אין די פאראייניגטע שטאטן וואס האט דאס געטאן.

דערפאר ווערט וויאמינג אפט גערופן די '''&quot;Equality State&quot;'''.

אום '''10טן יולי 1890''' איז וויאמינג געווארן דער '''44סטער שטאט''' אין די פאראייניגטע שטאטן.

== געאגראפיע ==
וויאמינג איז איינע פון די גרעסטע שטאטן לויט שטח, אבער האט א קליינע באפעלקערונג.

די [[ראקי בערג]] נעמען אריין א גרויסן טייל פון דער שטאט.

'''גאנעט פיק''' איז דער העכסטער פונקט אין וויאמינג, מיט א הייך פון בערך '''4,209 מעטער'''.

אין וויאמינג געפינט זיך דער גרעסטער פארק פון די פאראייניגטע שטאטן, דער [[יעלאסטאן נאציאנאלער פארק]] פארק. עס איז באקאנט די [[בופל|אקס]]ן וואס דרייען זיך ארום אין איהר פראנק און פריי אין די טויזנטער.

אויך זעט מען אסאך אין דעם פארק די אלד פעטפואל, דאס זענען הייסע פארע און וואסער שטראמונגען וואס שפראצן ארויס פון די ערד טיפענישן, עס איז זייער אינטערעסאנט דאס צוזעהן, עס גייט צו אז פונקטליך יעדע זעכציג מינוט שפריצט ארויס א מעכיטיגע שפריץ פון דער ערד, עס דערהויבט צו איבער פינף מעטער, עס שפריצט אזוי פינף מינוט אין א צו.

יעלאסטאן איז געווען דער ערשטער נאציאנאלער פארק אין די פאראייניגטע שטאטן און איז באקאנט פאר גייזערס, הייסע קוואלן און ווילדע חיות.

א טייל פון [[גרענד טעטאן נאציאנאלער פארק]] געפינט זיך אויך אין וויאמינג.

די שטאט האט גרויסע פלאכע און בארגיגע געגנטן.

==עקאנאמיע==
[[לאנדווירטשאפט]] איז שטענדיק געווען א וויכטיקער טייל פון דער [[עקאנאמיע]] פון וויאמינג. די עיקר זאכן וואס וואקסן אין וויאמינג זענען [[פלייש]], [[היי]], [[צוקער]], [[תבואה]] ([[ווייץ]] און [[גערשט]]) און [[וואל]].

מינעראלן און ענערגיע זענען היסטאריש געווען זייער וויכטיג פאר דער עקאנאמיע פון וויאמינג.

קוילן, נאטירליכע גאז און אנדערע מינעראלן ווערן פראדוצירט אין דער שטאט.

טוריזם איז אויך א גאר וויכטיגער טייל פון דער עקאנאמיע.

מיליאנען מענטשן באזוכן יעללאָוסטאון און אנדערע נאטירליכע פארקן יעדעס יאר.

לאנדווירטשאפט, בפרט בהמות און שעפ, האט אויך א לאנגע היסטאריע אין וויאמינג.

== באפעלקערונג ==
לויט דעם 2020 צענזוס האט וויאמינג געהאט '''576,851''' איינוואוינער.

ויאמינג האט די קלענסטע באפעלקערונג אין די פאראייניגטע שטאטן.

די גרעסטע שטאט איז [[שייען (וויאמינג)|שייען]], וועלכע איז אויך די הויפטשטאט.

אנדערע וויכטיגע באפעלקערונג צענטערס זענען קאספער, לאראמיע און גילעט.[[טעקע: Flag of Wyoming.svg |קליין|100px|פֿאָן פֿון וויאמינג]]

== אידן אין וויאמינג ==
אין וויאמינג איז די אידישע באפעלקערונג קליין, מיט קלענערע קהילות אין פארשידענע טיילן פון דער שטאט.{{בילד-ברייט|PassPanoramawi.jpg|1400px}}{{רעפערענצן}}{{פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע}}</text>
      <sha1>az9synowz938ycboreb6zh67lnfrhhy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>וויסקאנסין</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13408</id>
    <revision>
      <id>602431</id>
      <parentid>597048</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T18:45:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602431</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7337" sha1="3dxkq2rkrsvgh3zv22n8borypq81ma1" xml:space="preserve">{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin:0.5em 1.5em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%; padding:5px;&quot; |'''וויסקאנסין'''
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag_of_Wisconsin.svg|135x135פיקס|פאן פון וויסקאנסין]]
[[טעקע:Seal_of_Wisconsin.svg|90x90פיקס|סיעל פון וויסקאנסין]]
|-
!אריגינעלער נאמען
|Wisconsin
|-
!אפיציעלער נאמען
|State of Wisconsin
|-
!צונאמען
|Badger State
|-
!קאנטינענט
|[[צפון אמעריקע]]
|-
!ראיאן
|[[מיטל מערב]]
|-
!לאנד
|[[פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!הויפטשטאט
|[[מעדיסאן (וויסקאנסין)|מעדיסאן]]
|-
!גרעסטע שטאט
|[[מילוואקי]]
|-
!גרעסטע מעטראפאליטאנער געגנט
|מילוואקי מעטראפאליטאנער געגנט
|-
!שטח
|169,635 ק״מ²
|-
!פלאץ צווישן די שטאטן
|23סטער לויט שטח
|-
!העכסטער פונקט
|טימס היל
595 מעטער
|-
!נידעריגסטער פונקט
|[[לעיק מישיגן]]
176 מעטער
|-
!הויפט טייכן
|[[מיסיסיפי טייך]]
וויסקאנסין טייך
סעינט קראוי טייך
|-
!גרויסע אזערעס
|[[לעיק מישיגן]]
[[לעיק סופיריער]]
|-
!צייט זאנע
|צענטראל צייט
|-
!אריינגענומען אין פאראייניגטע שטאטן
|29סטן מאי 1848
|-
!סדר
|30סטער שטאט
|-
!קאונטיס
|72
|-
!פאסט קאד
|WI
|-
!ISO קאד
|US-WI
|-
!שטאט בוים
|שוגער מעיפל
|-
!שטאט בלום
|ווייאלעט
|-
!שטאט פויגל
|ראבין
|-
!וועבזייטל
|[https://wisconsin.gov wisconsin.gov]
|}
'''וויסקאנסין''' (ענגליש: Wisconsin) איז א שטאט אין דעם [[מיטל מערב]] פון די [[פאראייניגטע שטאטן]]. זי גרעניצט זיך מיט [[מישיגן]] אין צפון מזרח, [[מינעסאטע]] און [[אייאווע]] אין מערב, און [[אילינוי]] אין דרום.

ס'איז אין צענטער פון אמעריקע, לעבן צוויי פֿון די [[גרויסע אזערעס]] אין מזרח האט זי א בארטן אויפ'ן [[לעיק מישיגן]], און אין צפון האט זי א בארטן אויפ'ן [[לעיק סופיריער]].

די הויפטשטאט איז [[מעדיסאן (וויסקאנסין)|מעדיסאן]], און די גרעסטע שטאט איז [[מילוואקי]]. אנדערע גרויסע שטעט זענען [[גרין ביי]], [[קענאשא]], [[ראסין]] און [[אפליטאן]].

== היסטאריע ==
דער שטח פון היינטיגן וויסקאנסין איז געווען באוואוינט דורך פארשידענע אינדיאנער פעלקער פאר דער אייראפעאישער קאלאָניזאציע.

פראנצויזישע פארשער און פעלץ האנדלער זענען געווען צווישן די ערשטע אייראפעער אין דעם געגנט.

אין דעם 18טן יארהונדערט איז דער געגנט געווארן אונטער בריטישער קאנטראל נאך דער מלחמה צווישן פראנקרייך און גרויסבריטאניע.

נאך דער [[אמעריקאנער רעוואלוציע]] איז דער געגנט געווארן טייל פונעם צפון מערב טעריטאריע.

אין '''1836''' איז די [[וויסקאנסין טעריטאריע]] געגרינדעט געווארן.

א גרויסע צאל אייראפעאישע אימיגראנטן זענען אנגעקומען קיין וויסקאנסין אין דעם 19טן יארהונדערט, בפרט פון דייטשלאנד, סקאנדינאוויע און אנדערע לענדער.

אום '''29סטן מאי 1848''' איז וויסקאנסין געווארן דער '''30סטער שטאט''' אין די פאראייניגטע שטאטן.

מילוואקי איז אין דעם 19טן און 20סטן יארהונדערט געווארן א גרויסער צענטער פאר אינדוסטריע און ביר פראדוקציע.

== געאגראפיע ==
וויסקאנסין האט א פארשידנארטיגע לאנדשאפט מיט וועלדער, טייכן, אזערעס און לאנדווירטשאפטליכע פעלדער.

די [[מיסיסיפי טייך]] פארמאגט א גרויסן טייל פון דער מערב גרענעץ.

די [[וויסקאנסין טייך]] לויפט דורך דעם צענטראלן טייל פון דער שטאט.

'''טימס היל''' איז דער העכסטער פונקט אין וויסקאנסין.

וויסקאנסין האט טויזנטער קלענערע אזערעס.

דער צפון טייל פון דער שטאט איז מער וועלדערדיג, בשעת דער דרום און צענטראלער טייל האט מער לאנדווירטשאפטליכע געגנטן.

די צוויי [[גרויסע אזערעס]], לעיק מישיגן און לעיק סופיריער, האבן א גרויסן איינפלוס אויף דעם קלימאט און עקאנאמיע פון דער שטאט.

== עקאנאמיע ==
וויסקאנסין איז היסטאריש באקאנט פאר איר מילכיגע אינדוסטריע.

די שטאט איז איינע פון די הויפט פראדוצירער פון קעז און אנדערע מילכיגע פראדוקטן אין די פאראייניגטע שטאטן.

פראדוקציע איז אויך א וויכטיגער טייל פון דער עקאנאמיע.

מילוואקי איז געווארן באקאנט פאר פראדוקציע, מאשינען און אנדערע אינדוסטריעס.

לאנדווירטשאפט פראדוצירט מילך, קעז, קארן, סויבינז און אנדערע פראדוקטן.

געזונטהייט, טעכנאלאגיע, טוריזם און סערוויסעס שפילן אויך וויכטיגע ראלעס.

== באפעלקערונג ==
לויט דעם 2020 צענזוס האט וויסקאנסין געהאט '''5,893,718''' איינוואוינער.

דער גרעסטער באפעלקערונג צענטער איז דער געגנט ארום [[מילוואקי]].

די הויפטשטאט [[מעדיסאן (וויסקאנסין)|מעדיסאן]] איז אויך א וויכטיגער באפעלקערונג און בילדונג צענטער.

אנדערע גרויסע שטעט זענען גרין ביי, קענאשא און ראסין.{{יישוב
|סארט יישוב = [[שטאטן פון די פאראייניגטע שטאטן|שטאַט]]
|מדינה = {{פאן פאראייניגטע שטאטן}}
|פאן = {{וויקידאטן|פאן בילד}}
|הערב = {{וויקידאטן|הערב בילד}}
|באפעלקערונג = {{וויקידאטן|באפעלקערונג}}
}}

== אידן אין וויסקאנסין ==
אין וויסקאנסין געפינען זיך אידישע קהילות, בעיקר אין [[מילוואקי]] און [[מעדיסאן (וויסקאנסין)|מעדיסאן]].{{רעפערענצן}}

{{פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע}}</text>
      <sha1>3dxkq2rkrsvgh3zv22n8borypq81ma1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ווירדזשיניע</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13409</id>
    <revision>
      <id>602429</id>
      <parentid>569814</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T18:45:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602429</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8248" sha1="22ud951qb29xwrdiuoyueyx3i3kqr26" xml:space="preserve">


ווירדזשיניע, 

'''ווירדזשיניע'''
{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin:0.5em 1.5em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%; padding:5px;&quot; |'''ווירדזשיניע'''
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag_of_Virginia.svg|135x135פיקס|פאן פון ווירדזשיניע]]
[[טעקע:Seal_of_Virginia.svg|90x90פיקס|סיעל פון ווירדזשיניע]]
|-
!אריגינעלער נאמען
|Virginia
|-
!אפיציעלער נאמען
|Commonwealth of Virginia
|-
!צונאמען
|Old Dominion
|-
!קאנטינענט
|[[צפון אמעריקע]]
|-
!ראיאן
|[[דרום מזרח פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!לאנד
|[[פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!הויפטשטאט
|[[ריטשמאנד (ווירדזשיניע)|ריטשמאנד]]
|-
!גרעסטע שטאט
|[[ווירדזשיניע ביטש]]
|-
!גרעסטע מעטראפאליטאנער געגנט
|נארדערן ווירדזשיניע
|-
!שטח
|110,787 ק״מ²
|-
!פלאץ צווישן די שטאטן
|35סטער לויט שטח
|-
!העכסטער פונקט
|מאונט ראדזשערס
1,746 מעטער
|-
!נידעריגסטער פונקט
|[[אטלאנטישער אקעאן]]
0 מעטער
|-
!הויפט טייכן
|דזשיימס טייך
פאטאמאק טייך
ראפאהאנאק טייך
|-
!בארטן
|[[אטלאנטישער אקעאן]]
|-
!צייט זאנע
|מזרח צייט
|-
!אריינגענומען אין פאראייניגטע שטאטן
|25סטן יוני 1788
|-
!סדר
|10טער שטאט
|-
!קאונטיס
|95 קאונטיס און 38 אומאפהענגיקע שטעט
|-
!פאסט קאד
|VA
|-
!ISO קאד
|US-VA
|-
!וועבזייטל
|[https://virginia.gov virginia.gov]
|}
'''ווירדזשיניע''' (ענגליש: '''Virginia''') איז א שטאט אין דעם [[דרום מזרח פאראייניגטע שטאטן]]. זי גרעניצט זיך מיט [[מערילענד]], [[וועסט ווירדזשיניע]], [[קענטאקי]], [[טענעסי]] און [[צפון קאראליינע]]. אין מזרח האט זי א בארטן אויפ'ן [[אטלאנטישער אקעאן]].

די הויפטשטאט איז '''[[ריטשמאנד (ווירדזשיניע)|ריטשמאנד]]''', און די גרעסטע שטאט איז '''[[ווירדזשיניע ביטש]]'''. אנדערע גרויסע שטעט זענען [[טשעסאפיק (ווירדזשיניע)|טשעסאפיק]], [[נארפאלק (ווירדזשיניע)|נארפאלק]], [[ארלינגטאן קאונטי]] און [[אלעקסאנדריע (ווירדזשיניע)|אלעקסאנדריע]].

די [[סי איי עי]] איז [[הויפטקווארטיר|הויפטקווארטירט]] אין [[לאנגלי|לענגלי]],

== נאמען ==
ווירדזשיניע ווערט גערופן אויפן נאמען פון דער מלכה [[עליזאבעט די ערשטע]], וועמען מ׳האט גערופן די  &quot;בתולה קעניגין&quot; (The Virgin Queen), 

== היסטאריע ==
אין 1607 האבן ענגלישע קאלאָניסטן געגרינדעט [[דזשעימסטאון]], וואס ווערט באטראכט אלס דער ערשטער שטענדיקער ענגלישער יישוב אין צפון אמעריקע.

די קאלאָניע איז שפעטער געווארן איינע פון די גרעסטע און וויכטיגסטע בריטישע קאלאָניעס.

ווירדזשיניע איז געווען איינע פון די 13 זידלונגען וואס האבן רעוואלטירט קעגן [[פאראייניגטע קעניגרייך|בריטאניע]] אין [[1776]].

ווירדזשיניע האט געגעבן די פאראייניגטע שטאטן א סך פון אירע ערשטע חשובע פירער ווי [[דזשארזש וואשינגטאן]] און [[טאמעס זשעפערסאן]], ווי אויך נאך זעקס [[פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן|פרעזידענטן פון די פאראייניגטע שטאטן]] וואס זענען געבוירן געווארן אין דעם שטאַט ([[זשיימס מעדיסאן]], [[זשיימס מאנרא]], [[וויליאם הענרי העריסאן]], [[זשאן טיילער]], [[זאקארי טיילאר]] און [[וואודרא ווילסאן]]); צוליב דעם רופט מען ווירדזשיניע די „מאמע פון די פרעזידענטן&quot;. אויך האט ווירדזשיניע פיל ערטער פארבונדן מיט דער [[היסטאריע פון די פאראייניגטע שטאטן]].

אום 25סטן יוני 1788 האט ווירדזשיניע באשטעטיגט די [[קאנסטיטוציע פון די פאראייניגטע שטאטן|קאנסטיטוציע]] פון די פאראייניגטע שטאטן און איז געווארן דער 10טער שטאט.

בעת דער [[אמעריקאנער בירגערקריג]] האט ווירדזשיניע געהערט צום דרום וואו מען האט צוגעלאזט [[שקלאפעריי]]. פילע פון די וויכטיגסטע קאמפן זענען פארגעקומען אויף איר שטח.

[[ריטשמאנד (ווירדזשיניע)|ריטשמאנד]] איז געווען די הויפטשטאט פון די [[קאנפעדערירטע שטאטן פון אמעריקע]].

נאך דער מלחמה איז ווירדזשיניע צוריק אריינגענומען געווארן אין די פאראייניגטע שטאטן אין '''1870'''.

== געאגראפיע ==
ווירדזשיניע האט א זייער פארשידנארטיגע לאנדשאפט.

אין מזרח געפינט זיך דער בארטן ראיאן און דער גרויסער [[טשעסאפיק ביי]].

מערב פון דעם ברעג געפינט זיך דער פיעדמאנט געגנט, וואו פילע פון די גרעסטע שטעט געפינען זיך.

אין מערב ליגן די [[בלו רידזש בערג]] און אנדערע טיילן פון די [[אפאלאטשן]].

מאונט ראדזשערס איז דער העכסטער פונקט אין ווירדזשיניע.

דער [[שענאנדא טאל]] איז איינער פון די מערסט באקאנטע נאטירליכע געגנטן אין דער שטאט.

דער [[פאטאמאק טייך]] פארמאגט א גרויסן טייל פון דער צפון גרענעץ מיט מערילענד.

== עקאנאמיע ==
ווירדזשיניע האט א גרויסע און פארשידנארטיגע עקאנאמיע.

די געגנט פון נארדערן ווירדזשיניע האט א גרויסן צענטער פון טעכנאלאגיע, טעלעקאמוניקאציעס און פעדעראלע רעגירונגס ארבעט.[[טעקע:CIA New HQ Entrance.jpg|קליין|250px|סי איי עי הויפט אריינגאנג אין לענגלי, ווירדזשיניע]]מיליטערישע באזעס און פעדעראלע אינסטיטוציעס זענען אויך וויכטיג פאר דער עקאנאמיע.

לאנדווירטשאפט, פראדוקציע, געזונטהייט און טוריזם שפילן אויך וויכטיגע ראלעס.

דער בארטן געגנט האט גרויסע פארטן און מיליטערישע אינסטאלאציעס.

== באפעלקערונג ==
לויט דעם 2020 צענזוס האט ווירדזשיניע געהאט '''8,631,393''' איינוואוינער.

דער מערסט באפעלקערטער געגנט געפינט זיך אין נארדערן ווירדזשיניע לעבן [[וואשינגטאן די סי]].

אנדערע גרויסע באפעלקערונג צענטערס זענען ריטשמאנד, ווירדזשיניע ביטש און נארפאלק.

== אידן אין ווירדזשיניע ==
אין ווירדזשיניע געפינען זיך גרויסע יידישע קהילות, בפרט אין נארדערן ווירדזשיניע, ריטשמאנד און דעם האמפטאן ראודס געגנט.{{רעפערענצן}}{{פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע}}</text>
      <sha1>22ud951qb29xwrdiuoyueyx3i3kqr26</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>וועסט ווירדזשיניע</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13410</id>
    <revision>
      <id>602428</id>
      <parentid>602399</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T18:45:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602428</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8208" sha1="fsc53h6el67a1a90c9xcgjqtf949wpa" xml:space="preserve">{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin:0.5em 1.5em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%; padding:5px;&quot; |'''וועסט ווירדזשיניע'''
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag_of_West_Virginia.svg|135x135פיקס|פאן פון וועסט ווירדזשיניע]]
[[טעקע:Seal_of_West_Virginia.svg|90x90פיקס|סיעל פון וועסט ווירדזשיניע]]
|-
!אריגינעלער נאמען
|West Virginia
|-
!אפיציעלער נאמען
|State of West Virginia
|-
!צונאמען
|Mountain State
|-
!קאנטינענט
|[[צפון אמעריקע]]
|-
!ראיאן
|[[דרום פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!לאנד
|[[פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!הויפטשטאט
|[[טשארלסטאן (וועסט ווירדזשיניע)|טשארלסטאן]]
|-
!גרעסטע שטאט
|[[טשארלסטאן (וועסט ווירדזשיניע)|טשארלסטאן]]
|-
!שטח
|62,756 ק״מ²
|-
!פלאץ צווישן די שטאטן
|41סטער לויט שטח
|-
!העכסטער פונקט
|ספרוס נאב
1,482 מעטער
|-
!נידעריגסטער פונקט
|פאטאמאק טייך
בערך 73 מעטער
|-
!הויפט טייכן
|[[אהאיא טייך]]
[[פאטאמאק טייך]]
קאנאווא טייך
|-
!צייט זאנע
|מזרח צייט
|-
!אריינגענומען אין פאראייניגטע שטאטן
|20סטן יוני 1863
|-
!סדר
|35סטער שטאט
|-
!קאונטיס
|55
|-
!פאסט קאד
|WV
|-
!ISO קאד
|US-WV
|-
!שטאט בלום
|ראדאדענדרן
|-
!שטאט בוים
|שוגער מעיפל
|-
!שטאט פויגל
|קארדינאל
|-
!וועבזייטל
|[https://wv.gov wv.gov]
|}
'''וועסט ווירדזשיניע''' (ענגליש: '''West Virginia''') איז א שטאט אין די [[פאראייניגטע שטאטן]], אין דעם אפאלאטשן געגנט. זי גרעניצט זיך מיט [[אהאיא]] אין צפון מערב, [[פענסילוועניע]] אין צפון, [[מערילענד]] און [[ווירדזשיניע]] אין מזרח און דרום, און [[קענטאקי]] אין מערב און דרום מערב.

די הויפטשטאט און גרעסטע שטאט איז '''[[טשארלסטאן (וועסט ווירדזשיניע)|טשארלסטאן]]'''. אנדערע גרויסע שטעט זענען [[האַנטינגטאן (וועסט ווירדזשיניע)|האַנטינגטאן]], [[מארגאנטאון]], [[פארקערסבורג]] און [[ווילינג (וועסט ווירדזשיניע)|ווילינג]].

== היסטאריע ==
דער שטח פון היינטיגן וועסט ווירדזשיניע איז געווען באוואוינט דורך פארשידענע אינדיאנער פעלקער פאר דער אייראפעאישער קאלאָניזאציע.

שפעטער איז דער געגנט געווארן טייל פון דער בריטישער [[ווירדזשיניע קאלאָניע]].

נאך דער [[אמעריקאנער רעוואלוציע]] איז דער גאנצער געגנט געווארן טייל פון דער שטאט ווירדזשיניע.

ווען די [[אמעריקאנער בירגערקריג]] האט אויסגעבראכן אין 1861, האט ווירדזשיניע זיך אפגעטיילט פון די פאראייניגטע שטאטן און זיך אנגעשלאסן אין די [[קאנפעדערירטע שטאטן פון אמעריקע]].

די איינוואוינער פון דעם מערבדיגן טייל פונעם שטאט האבן געשפירט אז זיי האבן נישט קיין השפעה אין די ענינים וואס ווערן געפירט אינעם שטאט, בפרט דעם באשלוס ארויסצוטרעטן. זיי האבן דעמאלסט ארויסגעטרעטן פון ווירדזשיניע צו שאפן אן אייגענעם שטאט, וועסט ווירדזשיניע, אין די פאראייניגטע שטאטן. נאך דער מלחמה זענען די פאראייניגטע שטאטן צוריק צוזאמען, אבער וועסט ווירדזשיניע האט נישט צוריקגעקערט צו ווירדזשיניע.

אום 20סטן יוני 1863 איז וועסט ווירדזשיניע אריינגענומען געווארן אין די פאראייניגטע שטאטן אלס דער 35סטער שטאט.

זי איז געווען די איינציגסטע אמעריקאנער שטאט וואס איז געגרינדעט געווארן דורך אפטיילן זיך פון אן אנדערע שטאט בעת דער אמעריקאנער בירגערקריג.

אין די שפעטערע יארן זענען קוילן מינעס געווארן איינע פון די וויכטיגסטע אינדוסטריעס אין דער שטאט.

== געאגראפיע ==
וועסט ווירדזשיניע ווערט אפט גערופן דער ''באַרג שטאַט'' (Mountain State) ווייל זי איז אינגאנצן אין דער אפאלאשיען בארגן קייט, און ס'זענען דא פילע בערגלעך און בערג דורכאויס דעם שטאט. דער העכסטער איז ספרוס 4863 פיס (1482 מעטער) איבערן ים־פלאך

וועסט ווירדזשיניע געפינט זיך כמעט אינגאנצן אין דעם [[אפאלאטשן]] בארג ראיאן.

די שטאט האט זייער ווייניג גרויסע פלאכע געגנטן, און א גרויסער טייל פון איר שטח איז באדעקט מיט בערג און וועלדער.

'''ספרוס נאב''' איז דער העכסטער פונקט אין וועסט ווירדזשיניע, מיט א הייך פון בערך '''1,482 מעטער'''.

דער [[אהאיא טייך]] פארמאגט א גרויסן טייל פון דער מערב גרענעץ פון דער שטאט.

דער [[פאטאמאק טייך]] געפינט זיך אין צפון מזרח.

וועסט ווירדזשיניע האט פילע טייכן און טיפע טאלן, וועלכע זענען געשאפן געווארן במשך פון לאנגע צייטן דורך וואסער און אנדערע נאטירליכע קראפטן.

א גרויסער טייל פון דער שטאט איז באדעקט מיט וועלדער.

== עקאנאמיע ==
קוילן האבן היסטאריש געשפילט א גאר גרויסע ראלע אין דער עקאנאמיע פון וועסט ווירדזשיניע.

די שטאט האט פארמאגט גרויסע קוילן מינעס, און דער קוילן אינדוסטריע האט געשאפן טויזנטער ארבעטס פלעצער.

אין שפעטערע יארן האט די עקאנאמיע זיך מער פארשידנארטיגט.

ענערגיע, נאטירליכע גאז, פראדוקציע, געזונטהייט און טוריזם זענען וויכטיגע טיילן פון דער היינטיגער עקאנאמיע.

די בארגיגע לאנדשאפט און נאטירליכע פארקן ברענגען פילע טוריסטן צו דער שטאט.

== באפעלקערונג ==
לויט דעם 2020 צענזוס האט וועסט ווירדזשיניע געהאט '''1,793,716''' איינוואוינער.

וועסט ווירדזשיניע איז איינע פון די ווייניגער באפעלקערטע שטאטן אין די פאראייניגטע שטאטן.

א גרויסער טייל פון דער באפעלקערונג וואוינט אין קלענערע שטעט און שטעטלעך צווישן די אפאלאטשן בערג.

די גרעסטע באפעלקערונג צענטערס זענען די געגנטן ארום טשארלסטאן און האַנטינגטאן.

== אידן אין וועסט ווירדזשיניע ==
אין וועסט ווירדזשיניע געפינען זיך קלענערע יידישע קהילות, בפרט אין טשארלסטאן, האַנטינגטאן און מארגאנטאון.

{{רעפערענצן}}
 {{פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע}}
{{באצירק}}</text>
      <sha1>fsc53h6el67a1a90c9xcgjqtf949wpa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ווערמאנט</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13411</id>
    <revision>
      <id>602434</id>
      <parentid>592182</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T18:45:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602434</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6168" sha1="6pgp8u0oc3x1yt203nwz33odpxbh8di" xml:space="preserve">{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin:0.5em 1.5em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%; padding:5px;&quot; |'''ווערמאנט'''
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag_of_Vermont.svg|135x135פיקס|פאן פון ווערמאנט]]
[[טעקע:Seal_of_Vermont.svg|90x90פיקס|סיעל פון ווערמאנט]]
|-
!אריגינעלער נאמען
|Vermont
|-
!אפיציעלער נאמען
|State of Vermont
|-
!צונאמען
|Green Mountain State
|-
!קאנטינענט
|[[צפון אמעריקע]]
|-
!ראיאן
|[[ניו ענגלאנד]]
|-
!לאנד
|[[פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!הויפטשטאט
|[[מאנטפעליער]]
|-
!גרעסטע שטאט
|[[בערלינגטאן (ווערמאנט)|בערלינגטאן]]
|-
!שטח
|24,923 ק״מ²
|-
!פלאץ צווישן די שטאטן
|45סטער לויט שטח
|-
!העכסטער פונקט
|מאונט מאנספילד
1,340 מעטער
|-
!נידעריגסטער פונקט
|[[לעיק שאמפליין]]
29 מעטער
|-
!גרעסטע אזערע
|[[לעיק שאמפליין]]
|-
!הויפט טייך
|קאנעטיקאט טייך
|-
!צייט זאנע
|מזרח צייט
|-
!אריינגענומען אין פאראייניגטע שטאטן
|4טן מערץ 1791
|-
!סדר
|14טער שטאט
|-
!קאונטיס
|14
|-
!פאסט קאד
|VT
|-
!ISO קאד
|US-VT
|-
!וועבזייטל
|[https://vermont.gov vermont.gov]
|}
'''ווערמאנט''' (ענגליש: Vermont) איז א שטאט אין דעם [[ניו ענגלאנד]] ראיאן פון די [[פאראייניגטע שטאטן]]. זי גרעניצט זיך מיט [[קאנאדע]] אין צפון, [[ניו העמפשיר]] אין מזרח, [[מאסאטשוסעטס]] אין דרום און [[ניו יארק]] אין מערב.

די הויפטשטאט איז [[מאנטפעליער]], און די גרעסטע שטאט איז [[בערלינגטאן (ווערמאנט)|בערלינגטאן]]. אנדערע גרויסע שטעט זענען [[סאוט בערלינגטאן]], [[ראטלענד]] און [[בארע (ווערמאנט)|בארע]].

== היסטאריע ==
פראנצויזישע פארשער זענען געווען צווישן די ערשטע אייראפעער וואס האבן אנגעקומען אינעם געגנט.

אין דעם 18טן יארהונדערט זענען פארגעקומען קאנפליקטן צווישן [[פראנקרייך]] און [[גרויסבריטאניע]] איבער קאנטראל פון דעם ראיאן.

נאך דער [[אמעריקאנער רעוואלוציע]] איז ווערמאנט פאר א צייט געווען אן אומאפהענגיגע רעפובליק, באקאנט אלס די [[ווערמאנט רעפובליק]].

אין 1791 איז ווערמאנט געווארן דער 14טער שטאט אין די פאראייניגטע שטאטן.

בעת דער [[אמעריקאנער בירגערקריג]] האט ווערמאנט געשטיצט די פאראייניגטע שטאטן און פילע מענטשן פון דער שטאט האבן געדינט אין דער [[יוניאן ארמיי]].

די צוויי סענאטארן פון ווערמאנט זענען [[פיטער וועלטש]] און [[בערני סאנדערס]].

== געאגראפיע ==
ווערמאנט איז א בארגיגע שטאט און ווערט באקאנט אלס דער &quot;Green Mountain State&quot;.

די [[גרין בערג]] לויפן דורך א גרויסן טייל פון דער שטאט פון צפון ביז דרום.

'''מאונט מאנספילד''' איז דער העכסטער בארג אין ווערמאנט.

דער [[לעיק שאמפליין]] געפינט זיך אויפ'ן מערב גרענעץ צווישן ווערמאנט און ניו יארק. דער אזערע האט געשפילט א וויכטיגע ראלע אין דער היסטאריע און טראנספארט פון דעם ראיאן.

דער [[קאנעטיקאט טייך]] פארמאגט א גרויסן טייל פון דער גרענעץ צווישן ווערמאנט און ניו העמפשיר.

ווערמאנט האט פילע וועלדער און איז צווישן די מערסט וועלדערדיגע שטאטן אין די פאראייניגטע שטאטן.

== עקאנאמיע ==
לאנדווירטשאפט האט היסטאריש געשפילט א וויכטיגע ראלע אין ווערמאנט.

מילכיגע פראדוקטן, בפרט מילך און קעז, זענען וויכטיגע טיילן פון דער לאנדווירטשאפט.

ווערמאנט איז אויך באקאנט פאר דער פראדוקציע פון מעיפל סירופ.

טוריזם איז א וויכטיגע טייל פון דער עקאנאמיע. מענטשן קומען אין ווינטער פאר סקי און אין האַרבסט צו זען די בונטע בלעטער פון די וועלדער.

פראדוקציע, געזונטהייט און אנדערע סערוויסעס זענען אויך וויכטיגע טיילן פון דער עקאנאמיע.

== באפעלקערונג ==
לויט דעם 2020 צענזוס האט ווערמאנט געהאט 643,077 איינוואוינער.

ווערמאנט איז איינע פון די ווייניגסט באפעלקערטע שטאטן אין די פאראייניגטע שטאטן.[[טעקע:Montpelier vermont state house 20.jpg|קליין|250px|ווערמאנטער שטאַטהויז]]דער גרעסטער באפעלקערונג צענטער געפינט זיך אין דער געגנט פון [[בערלינגטאן (ווערמאנט)|בערלינגטאן]] לעבן לעיק שאמפליין.

== אידן אין ווערמאנט ==
אין ווערמאנט געפינען זיך קלענערע tידישע קהילות, בפרט אין דער געגנט פון בערלינגטאן.[[טעקע:Flag of Vermont.svg|קליין|100px|פֿאָן פֿון ווערמאנט]]{{רעפערענצן}}{{פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע}}
{{געא-שטומף}}</text>
      <sha1>6pgp8u0oc3x1yt203nwz33odpxbh8di</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>טעקסאס</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13412</id>
    <revision>
      <id>602412</id>
      <parentid>600336</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T17:25:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602412</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9655" sha1="t9jn5lrjpcbqcz3je3id60t33vmuq9s" xml:space="preserve">&lt;sup&gt;צו מיינט איר [[שטייער]]ן?&lt;/sup&gt;

'''טעקסאַס''' ({{שפראך-en|Texas}}, ''טעקסעס''; [[שפאניש]]: ''Tejas'', ''טעכאַס'') איז איינער פון די פופציג שטאטן פון די [[פאראייניגטע שטאטן]], אין דרום-מערב, וואס ווערט אנגערופן וועסט-סאוט-סענטראל. זיין [[הויפטשטאט]] איז [[אסטין]].
די גרעסטע שטעט אין טעקסאס זענען [[היוסטן]], [[סאן אנטאניא]] און [[דאלאס]].


== געאגראפיע ==
די גרעסטע שטעט אין טעקסאס זענען [[היוסטן]], [[סאן אנטאניא]], [[דאלאס]] און [[אסטין]] (די הויפטשטאט).

{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin:0.5em 1.5em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%; padding:5px;&quot; |'''טעקסאס'''
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag_of_Texas.svg|135x135פיקס|פאן פון טעקסאס]]
[[טעקע:Seal_of_Texas.svg|90x90פיקס|סיעל פון טעקסאס]]
|-
!אריגינעלער נאמען
|Texas
|-
!אפיציעלער נאמען
|State of Texas
|-
!צונאמען
|Lone Star State
|-
!קאנטינענט
|[[צפון אמעריקע]]
|-
!ראיאן
|[[דרום צענטראלע פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!לאנד
|[[פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!הויפטשטאט
|[[אסטין (טעקסאס)|אסטין]]
|-
!גרעסטע שטאט
|[[היוסטאן]]
|-
!גרעסטע מעטראפאליטאנער געגנט
|דאלאס-פארט ווארט מעטראפאליטאנער געגנט
|-
!שטח
|695,662 ק״מ²
|-
!פלאץ צווישן די שטאטן
|2טער לויט שטח
|-
!העכסטער פונקט
|גוואדאלופע פיק
2,667 מעטער
|-
!נידעריגסטער פונקט
|[[מעקסיקא גאלף]]
0 מעטער
|-
!הויפט טייכן
|[[ריא גראנדע]]
בראזאס טייך
קאלאראדא טייך
|-
!בארטן
|[[מעקסיקא גאלף]]
|-
!צייט זאנע
|צענטראל צייט &lt;small&gt;(מערסטנס)&lt;/small&gt;
|-
!אריינגענומען אין פאראייניגטע שטאטן
|29סטן דעצעמבער 1845
|-
!סדר
|28סטער שטאט
|-
!קאונטיס
|254
|-
!פאסט קאד
|TX
|-
!ISO קאד
|US-TX
|-
!וועבזייטל
|[https://texas.gov texas.gov]
|}
'''טעקסאס''' (ענגליש: '''Texas''') איז א שטאט אין דעם דרום צענטראלן טייל פון די [[פאראייניגטע שטאטן]]. זי איז די צווייט גרעסטע שטאט לויט שטח און האט די צווייט גרעסטע באפעלקערונג צווישן די אמעריקאנער שטאטן.

טעקסאס גרעניצט זיך מיט [[אקלעהאמע]] אין צפון, [[ארקענסא]] און [[לואיזיאנא]] אין מזרח, [[ניו מעקסיקא]] אין מערב, און [[מעקסיקא]] אין דרום און דרום מערב. אין דרום מזרח האט זי א לאנגן בארטן אויפ'ן [[מעקסיקא גאלף]].

די הויפטשטאט איז '''[[אסטין]]''', און די גרעסטע שטאט איז '''[[היוסטן]]'''. אנדערע גרויסע שטעט זענען [[סאן אנטאניא]], [[דאלאס]], [[פארט ווארט]].

== היסטאריע ==
דער שטח פון היינטיגן טעקסאס איז געווען באוואוינט דורך פילע אינדיאנער פעלקער פאר דער אייראפעאישער קאלאָניזאציע.

אין דעם 16טן יארהונדערט האבן שפאנישע פארשער אנגעהויבן אויספארשן דעם געגנט. טעקסאס איז שפעטער געווארן א טייל פון דער [[שפאנישער אימפעריע]].

אין 1821 האט [[מעקסיקא]] באקומען איר אומאפהענגיקייט פון שפאניע, און טעקסאס איז געווארן א טייל פון מעקסיקא.

אין די 1820ער יארן זענען פילע אמעריקאנער קאלאָניסטן אריינגעקומען קיין טעקסאס.

קאנפליקטן צווישן די קאלאָניסטן און דער מעקסיקאנער רעגירונג האבן געפירט צום [[טעקסאס רעוואלוציע]].

אין 1836 האט טעקסאס דערקלערט איר אומאפהענגיקייט און איז געווארן די רעפובליק פון טעקסאס. די קאמפן ביי [[אלאמא]] און [[שלאכט פון סאן דזשאסינטא]] זענען געווארן באקאנטע געשעענישן פון דער רעוואלוציע.

טעקסאס איז געווען אן אומאפהענגיקע רעפובליק פאר כמעט צען יאר.

אום 29סטן דעצעמבער 1845 איז טעקסאס אריינגענומען געווארן אין די פאראייניגטע שטאטן אלס דער 28סטער שטאט.

דער ארייננעמען פון טעקסאס האט געווען איינע פון די געשעענישן וואס האבן געהאלפן פירן צום [[מעקסיקאנער אמעריקאנער מלחמה]].

בעת דער [[אמעריקאנער בירגערקריג]] האט טעקסאס זיך אפגעשיידט פון די פאראייניגטע שטאטן און זיך אנגעשלאסן אין די [[קאנפעדערירטע שטאטן פון אמעריקע]].

אין דעם 20סטן יארהונדערט האט די אנטדעקונג און גרויסע אנטוויקלונג פון אויל פעלדער שטארק פארוואנדלט טעקסאס און איר עקאנאמיע.

דער פריערדיגער [[פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן|פרעזידענט]] פון די פאראייניגטע שטאטן [[דזשארזש וואלקער בוש]] איז דארט געווען גובערנאטאר, ער האט צוויי מאל געוואונען די וואלן דארט.

== געאגראפיע ==
טעקסאס האט א זייער גרויסע און פארשידנארטיגע לאנדשאפט.

אין מזרח זענען פאראן וועלדער און מער פייכטע געגנטן. דער צענטראלער טייל האט געוואלדיקע בערגלעך און גרויסע פלאנען.

אין מערב געפינען זיך טיילן פון די [[גרויסע פלעינען]] און גרויסע מדבר געגנטן.

דער ווייט מערב טייל ווערט באקאנט אלס מערב טעקסאס און האט הויך בערג און טרוקענע מדבר לאנדשאפטן. דארט געפינט זיך '''גוואדאלופע פיק''', דער העכסטער פונקט אין טעקסאס.

דער [[ריא גראנדע]] פארמאגט א גרויסן טייל פון דער אינטערנאציאנאלער גרענעץ צווישן טעקסאס און מעקסיקא.

טעקסאס האט א לאנגן בארטן אויפ'ן [[מעקסיקא גאלף]], מיט פארט שטעט, אינזלען און ברעג פלאנען.

דער שטאט האט אויך פילע וויכטיגע טייכן, אריינגערעכנט דעם בראַזאס, קאלאראדא און רעד ריווער.

== עקאנאמיע ==
טעקסאס פארמאגט איינע פון די גרעסטע עקאנאמיעס צווישן די אמעריקאנער שטאטן.

אויל און נאטירלעכע גאז זענען היסטאריש געווען פון די וויכטיגסטע אינדוסטריעס.{{אישיות}}היינט זענען אויך טעכנאלאגיע, פראדוקציע, געזונטהייט, פינאנצן, לאנדווירטשאפט, אוויאציע און האנדל וויכטיגע טיילן פון דער עקאנאמיע.[[טעקע:Flag of Texas.svg|קליין|פֿאָן פון {{בלאטנאמען}}]]היוסטאן איז א גרויסער צענטער פאר ענערגיע און דעם ספעיס אינדוסטריע. דאלאס איז א וויכטיגער צענטער פאר געשעפט און פינאנצן.

טעקסאס איז אויך איינער פון די וויכטיגסטע לאנדווירטשאפט שטאטן, מיט גרויסע פראדוקציע פון פיך, וואטע און אנדערע גערעטענישן.

== באפעלקערונג ==
לויט דעם 2020 צענזוס האט טעקסאס געהאט '''29,145,505''' איינוואוינער.

טעקסאס איז דער צווייט מערסט באפעלקערטער שטאט אין די פאראייניגטע שטאטן, נאך [[קאליפארניע]].

די גרעסטע באפעלקערונג צענטערס זענען היוסטאן, דאלאס-פארט ווארט, סאן אנטאניא און אסטין.

== אידן אין טעקסאס ==
אין טעקסאס געפינען זיך אידישע קהילות אין פילע גרויסע שטעט, בפרט אין היוסטאן, [[דאלאס]], [[סאן אנטאניא]] און [[אסטין (טעקסאס)|אסטין]].

== קולטור ==
טעקסאס [[קולטור]] איז א צונויפמישונג פון [[צפון־אמעריקאנישע קולטור]], [[שפאנישע קולטור]] און [[מעקסיקאנישע קולטור]].

דער פאפולערסטער [[ספארט]] איז [[אמעריקאנער פוסבאל|פוסבאל]]. אויך שטארק פאפולער זענען [[אויטאספארט]] און [[פערד געיעג]].{{רעפערענצן}}

{{פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע}}</text>
      <sha1>t9jn5lrjpcbqcz3je3id60t33vmuq9s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>יוטא</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13413</id>
    <revision>
      <id>602430</id>
      <parentid>569820</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T18:45:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602430</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6553" sha1="omxgddgcy9atpx48cxablbvtdibyb7y" xml:space="preserve">{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin:0.5em 1.5em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%; padding:5px;&quot; |'''יוטא'''
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag_of_Utah.svg|135x135פיקס|פאן פון יוטא]]
[[טעקע:Seal_of_Utah.svg|90x90פיקס|סיעל פון יוטא]]
|-
!אריגינעלער נאמען
|Utah
|-
!אפיציעלער נאמען
|State of Utah
|-
!צונאמען
|Beehive State
|-
!קאנטינענט
|[[צפון אמעריקע]]
|-
!ראיאן
|[[מערב פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!לאנד
|[[פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!הויפטשטאט
|[[סאלט לעיק סיטי]]
|-
!גרעסטע שטאט
|[[סאלט לעיק סיטי]]
|-
!גרעסטע מעטראפאליטאנער געגנט
|סאלט לעיק סיטי מעטראפאליטאנער געגנט
|-
!שטח
|219,887 ק״מ²
|-
!פלאץ צווישן די שטאטן
|13טער לויט שטח
|-
!העכסטער פונקט
|קינגס פיק
4,123 מעטער
|-
!נידעריגסטער פונקט
|ביווער דאם וואש
610 מעטער
|-
!גרעסטע אזערע
|[[גרויסער סאלט אזערע]]
|-
!הויפט טייכן
|[[קאלאראדא טייך]]
גרין טייך
בער טייך
|-
!צייט זאנע
|בארג צייט
|-
!אריינגענומען אין פאראייניגטע שטאטן
|4טן יאנואר 1896
|-
!סדר
|45סטער שטאט
|-
!קאונטיס
|29
|-
!פאסט קאד
|UT
|-
!ISO קאד
|US-UT
|-
!וועבזייטל
|[https://utah.gov utah.gov]
|}
'''יוטא''' (ענגליש: '''Utah''') איז א שטאט אין דעם מערב טייל פון די [[פאראייניגטע שטאטן]]. זי גרעניצט זיך מיט [[איידעהא]] אין צפון, [[ווייאמינג]] אין צפון מזרח, [[קאלאראדא]] אין מזרח, [[אריזאנע]] אין דרום און [[נעוואדא]] אין מערב.

די הויפטשטאט און גרעסטע שטאט איז [[סאלט לייק סיטי|'''סאלט לעיק סיטי''']]. אנדערע גרויסע שטעט זענען [[וועסט וואלי סיטי]], [[פראווא]], [[וועסט דזשארדאן]] און [[אוגדן]].

יוטא איז באקאנט פאר אירע בארגיגע און מדבר'דיגע לאנדשאפטן, ווי אויך פאר אירע פילע נאציאנאלע פארקן.

== היסטאריע ==
אין 1847 איז [[בריגהאם יאנג]] אנגעקומען אין דעם סאלט לעיק טאל מיט א גרופע [[מורמאניזם|מורמאנער]] קאלאָניסטן. זיי האבן געגרינדעט די יישוב וואס איז שפעטער געווארן [[סאלט לייק סיטי|סאלט לעיק סיטי]].

די מורמאנער האבן געוואלט שאפן א גרויסן טעריטאריע, וועלכע זיי האבן גערופן State of Deseret, אבער די אמעריקאנער רעגירונג האט דאס נישט אנגענומען.

אין 1850 האט דער קאנגרעס געגרינדעט די יוטא טעריטאריע. דער טעריטאריע האט דעמאלט אריינגענומען א פיל גרעסערן שטח ווי דער היינטיגער שטאט.

קאנפליקטן צווישן דער פעדעראלער רעגירונג און די מורמאנער פירער האבן געשפילט א גרויסע ראלע אין דער היסטאריע פון דעם טעריטאריע.

אום 4טן יאנואר 1896 איז יוטא אריינגענומען געווארן אין די פאראייניגטע שטאטן אלס דער 45סטער שטאט.

== געאגראפיע ==
יוטא האט א זייער פארשידנארטיגע לאנדשאפט, מיט הויכע בערג, גרויסע מדבר געגנטן, קאניאנען און אזערעס.

דער מזרח טייל פון יוטא איז פארבונדן מיט דעם [[קאלאראדא פלאטא]]. דארט געפינען זיך פילע טיפע קאניאנען און רויטע שטיינערנע פארמאציעס.

די [[ראקי בערג]] נעמען אריין טיילן פון דעם צפון און צענטראלן געגנט.

'''קינגס פיק''' איז דער העכסטער פונקט אין יוטא, מיט א הייך פון 4,123 מעטער.

דער [[גרויסער סאלט אזערע]] איז איינער פון די מערסט באקאנטע נאטירליכע ערטער אין יוטא און איז איינער פון די גרעסטע זאלציגע אזערעס אין דער מערב וועלט.

יוטא האט פינף נאציאנאלע פארקן: [[ארטשעס נאציאנאלער פארק]], [[ברייס קעניאָן נאציאנאלער פארק]], [[קעניאָן לאנדס נאציאנאלער פארק]], [[קאפיטאל ריף נאציאנאלער פארק]] און [[זייאן נאציאנאלער פארק]].

== עקאנאמיע ==
יוטא האט א פארשידנארטיגע עקאנאמיע. וויכטיגע אינדוסטריעס זענען טעכנאלאגיע, פראדוקציע, מינעראלן, טוריזם און פינאנציעלע סערוויסעס.

טוריזם איז א גרויסער טייל פון דער עקאנאמיע, בפרט צוליב די נאציאנאלע פארקן, סקי רעזארטן און אנדערע נאטירליכע ערטער.

לאנדווירטשאפט האט אויך א וויכטיגע ראלע אין געוויסע טיילן פון דער שטאט.

== באפעלקערונג ==
לויט דעם 2020 צענזוס האט יוטא געהאט 3,271,616 איינוואוינער.


יוטא איז געווען צווישן די שנעל וואקסנדיקע שטאטן אין די פאראייניגטע שטאטן אין די ערשטע יארן פונעם 21סטן יארהונדערט.[[טעקע:Flag of Utah.svg|קליין|פֿאָן פון יוטא]]דער גרעסטער באפעלקערונג צענטער געפינט זיך אין דער געגנט ארום [[סאלט לייק סיטי|סאלט לעיק סיטי]], וואס ווערט אפט גערופן דער Wasatch Front.

== אידן אין יוטא ==
אין יוטא געפינען זיך אידישע קהילות, בעיקר אין דער געגנט פון [[סאלט לייק סיטי|סאלט לעיק סיטי]].{{רעפערענצן}}


{{פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע}}</text>
      <sha1>omxgddgcy9atpx48cxablbvtdibyb7y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>מאסאטשוסעטס</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13422</id>
    <revision>
      <id>602426</id>
      <parentid>602378</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T17:25:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602426</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16825" sha1="6qzoem3rbkh3hsrv40xaz7vwa6b5ag2" xml:space="preserve">{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin: 0.5em 1.5em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%; padding:5px;&quot; |'''מאסאטשוסעטס'''
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag_of_Massachusetts.svg|135x135פיקס|פאן פון מאסאטשוסעטס]]
[[טעקע:Seal_of_Massachusetts.svg|90x90פיקס|סיעל פון מאסאטשוסעטס]]
|-
!אריגינעלער נאמען
|Massachusetts
|-
!אפיציעלער נאמען
|Commonwealth of Massachusetts
|-
!צונאמען
|Bay State
|-
!קאנטינענט
|[[צפון אמעריקע]]
|-
!ראיאן
|[[ניו ענגלאנד]]
|-
!לאנד
|[[פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!הויפטשטאט
|[[באסטאן]]
|-
!גרעסטע שטאט
|[[באסטאן]]
|-
!גרעסטע מעטראפאליטאנער געגנט
|גרויסער באסטאן
|-
!שטח
|27,336 ק״מ²
|-
!יבשה שטח
|20,202 ק״מ²
|-
!וואסער שטח
|7,032 ק״מ²
|-
!פלאץ צווישן די שטאטן
|44סטער לויט שטח
|-
!באפעלקערונג
|7,154,084 &lt;small&gt;(2025 שאצונג)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=U.S. Census Bureau QuickFacts: Massachusetts|url=https://www.census.gov/quickfacts/fact/table/MA/PST045225|publisher=U.S. Census Bureau}}&lt;/ref&gt;
|-
!פלאץ צווישן די שטאטן
|16טער לויט באפעלקערונג
|-
!באפעלקערונג געדיכטקייט
|בערך 354 מענטשן פער ק״מ²
|-
!העכסטער פונקט
|[[מאונט גריילאק]]
1,064 מעטער
|-
!נידעריגסטער פונקט
|[[אטלאנטישער אקעאן]]
0 מעטער
|-
!הויפט טייכן
|[[קאנעטיקעט טייך]]
[[טשארלס טייך]]
[[מערימאק טייך]]
|-
!גרעסטע אזערע
|קוואבין רעזערוואר
|-
!צייט זאנע
|מזרח צייט
|-
!אריינגענומען אין פאראייניגטע שטאטן
|6טן פעברואר 1788
|-
!סדר
|6טער שטאט
|-
!קאונטיס
|14
|-
!פאסט קאד
|MA
|-
!ISO קאד
|US-MA
|-
!שטאט בוים
|אמעריקאנער עלם
|-
!שטאט בלום
|מייפלאוער
|-
!שטאט פויגל
|שווארצקעפיגער טשיקאדי
|-
!שטאט פיש
|קוד
|-
!שטאט חיה
|רעכטער ווייל
|-
!שטאט פאסיל
|דיינאזאר פוסטריט
|-
!שטאט שטיין
|ראדאנייט
|-
!שטאט ליד
|''All Hail to Massachusetts''
|-
!שטאט מאטא
|''Ense petit placidam sub libertate quietem''
|-
!וועבזייטל
|[https://www.mass.gov mass.gov]
|}
'''מאסאטשוסעטס''' אפיציעל די '''קאָמאָנוועלט פון מאַסאַטשוסעטס''' ([[ענגליש]]: ''Commonwealth of Massachusetts'') איז א שטאט אין דעם [[ניו ענגלאנד]] ראיאן פון די [[צפון מזרח פאראייניגטע שטאטן]]. זי גרעניצט זיך מיט [[ניו העמפשיר]] און [[ווערמאנט]] אין צפון, [[ניו יארק]] אין מערב, [[קאנעטיקעט]] און [[ראוד איילענד]] אין דרום, און דעם [[אטלאנטישער אקעאן]] אין מזרח.

די הויפטשטאט און גרעסטע שטאט פון מאסאטשוסעטס איז '''[[באסטאן]]'''. אנדערע פון די גרעסטע שטעט זענען [[וואוסטער]], [[ספרינגפילד]], [[קעמברידזש]], [[לאוועל]], [[בראקסטאן]], [[קווינסי]] און [[ניו בעדפארד]].&lt;ref&gt;{{cite web|title=2020 Census: Massachusetts Cities|url=https://www.census.gov/quickfacts/geo/chart/clintoncdpmassachusetts/POP010220|publisher=U.S. Census Bureau}}&lt;/ref&gt;

מאסאטשוסעטס איז איינע פון די ארגינעלע דרייצן קאלאָניעס. זי ווערט אפיציעל גערופן דער קאמאנוועלט פון מאסאטשוסעטס, א נאמען וואס שטאמט פון איר [[קאנסטיטוציע]] פון 1780. אום 6טן פעברואר 1788 איז זי געווארן דער 6טער שטאט וואס האט באשטעטיגט די [[קאנסטיטוציע פון די פאראייניגטע שטאטן|קאנסטיטוציע]] .&lt;ref&gt;{{cite web|title=Why is Massachusetts a Commonwealth?|url=https://www.mass.gov/info-details/why-is-massachusetts-a-commonwealth|publisher=Mass.gov}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=John Adams and the Constitution of the Commonwealth of Massachusetts, 1780|url=https://www.sec.state.ma.us/divisions/commonwealth-museum/exhibits/treasures/constitution.htm|publisher=Secretary of the Commonwealth of Massachusetts}}&lt;/ref&gt;

== היסטאריע ==
דער שטח פון היינטיגן מאסאטשוסעטס איז אמאל באוואוינט געווארן דורך פארשידענע אינדיאנער פעלקער, אריינגערעכנט די מאסאטשוסעט, וואמפאנאג, ניפמאק, פענאקוק און אנדערע פעלקער. דער נאמען '''מאסאטשוסעטס''' שטאמט פונעם מאסאטשוסעט פאלק. אין די יארן 1616 און 1617 האבן קראנקהייטן, וועלכע זענען געברענגט געווארן דורך אייראפעאער, שווער געשעדיגט די אינדיאנער באפעלקערונג אין דעם געגנט.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Historical Sketch of Massachusetts|url=https://www.sec.state.ma.us/divisions/cis/historical/historical-sketch.htm|publisher=Secretary of the Commonwealth of Massachusetts}}&lt;/ref&gt;

אין '''1620''' זענען די [[פילגרים פאטערס]] אנגעקומען קיין צפון אמעריקע אויפ'ן שיף [[מעיפלאווער]]. זיי זענען אנגעקומען צום היינטיגן פראווינסטאון און האבן שפעטער געגרינדעט די [[פלימאט קאלאָניע]]. פאר זייער אייגענער רעגירונג האבן זיי אונטערגעשריבן דעם [[מעיפלאווער קאמפאקט]], וועלכער האט געדינט אלס אן אפמאך איבער דער פירונג פון דער קאלאָניע.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Historical Sketch of Massachusetts|url=https://www.sec.state.ma.us/divisions/cis/historical/historical-sketch.htm|publisher=Secretary of the Commonwealth of Massachusetts}}&lt;/ref&gt;

אין '''1630''' איז געגרינדעט געווארן די [[מאסאטשוסעטס בעי קאלאָניע]]. [[דזשאן ווינטראפ]] איז אנגעקומען מיט די קאלאָניסטן און האט געהאלפן אויפשטעלן די ענגלישע קאלאָניע, וועלכע האט זיך שנעל פארשפרייט אין ניו ענגלאנד. [[באסטאן]] איז געווארן דער הויפט צענטער פון דער קאלאָניע.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Historical Sketch of Massachusetts|url=https://www.sec.state.ma.us/divisions/cis/historical/historical-sketch.htm|publisher=Secretary of the Commonwealth of Massachusetts}}&lt;/ref&gt;

מאסאטשוסעטס האט געשפילט א הויפט ראלע אין די געשעענישן וואס האבן געפירט צו דער [[אמעריקאנער רעוואלוציע]]. אין [[באסטאן]] זענען פארגעקומען פראטעסטן קעגן דער בריטישער הערשאפט, אריינגערעכנט די [[באסטאן טי פארטיי]] אין 1773. אום 19טן אפריל 1775 זענען פארגעקומען די [[שלאכטן פון לעקסינגטאן און קאנקארד]], וועלכע האבן אנגעהויבן דעם באוואפנטן קאמף צווישן די אמעריקאנער קאלאָניסטן און גרויסבריטאניע.

אין 1780 האט מאסאטשוסעטס אנגענומען איר קאנסטיטוציע, וועלכע איז פארבונדן מיט [[זשאן עדעמס|דזשאן עדעמס]]. די קאנסטיטוציע האט אויך געגעבן דעם אפיציעלן נאמען קאמאנוועלט פון מאסאטשוסעטס.&lt;ref&gt;{{cite web|title=John Adams and the Constitution of the Commonwealth of Massachusetts, 1780|url=https://www.sec.state.ma.us/divisions/commonwealth-museum/exhibits/treasures/constitution.htm|publisher=Secretary of the Commonwealth of Massachusetts}}&lt;/ref&gt;

אין דעם 19טן יארהונדערט איז מאסאטשוסעטס געווארן איינע פון די וויכטיגסטע צענטערס פון דער אמעריקאנער אינדוסטריעלער אנטוויקלונג. שטעט ווי [[לאוועל]], [[פאל ריווער]] און [[לארענס]] זענען געווארן גרויסע צענטערס פון דער טעקסטיל אינדוסטריע. די פאבריקן האבן געצויגן פילע ארבעטער, אריינגערעכנט אימיגראנטן פון [[אירלאנד]] און אנדערע לענדער.

מאסאטשוסעטס האט אויך געשפילט א וויכטיגע ראלע אין דער [[אבאלישאניסטישע באוועגונג]] קעגן קנעכטשאפט. אין דעם 19טן יארהונדערט זענען פאראן געווען אין דער שטאט פילע באוועגונגען און פערזאנען וועלכע האבן געקעמפט פארן אפשאפן קנעכטשאפט.

אין דעם 20סטן יארהונדערט זענען טייל פון די אלטע טעקסטיל און פראדוקציע אינדוסטריעס פארקלענערט געווארן. גלייכצייטיג זענען אוניווערסיטעטן, שפיטעלער און פארשונגס אינסטיטוציעס געווארן אלץ וויכטיגער פאר דער עקאנאמיע. דאס האט געהאלפן מאכן דעם באסטאן געגנט צו א גרויסן צענטער פאר טעכנאלאגיע, געזונטהייט און וויסנשאפטליכע פארשונג.

מאסאטשוסעסט איז באקאנט אין די לעצטע יארן אין גאנץ אמעריקע צוליב דעם וואס זיין סענעטאר, [[זשאן קערי]], איז געלאפן פאר פרעזידענט קעגן פרעזידענט [[דזשארזש וואלקער בוש]] אין יאר 2004, און האט פארלוירן די וואלן.

== געאגראפיע ==
מאסאטשוסעטס געפינט זיך אין דעם ניו ענגלאנד ראיאן און האט א לאנגע בארטן אויפ'ן [[אטלאנטישער אקעאן]]. דער מערב טייל פון דער שטאט איז מער בערגיג, בשעת דער מזרח טייל איז מער געדיכט באוואוינט.

דער העכסטער פונקט אין דער שטאט איז [[מאונט גריילאק]], וועלכער איז בערך 1,064 מעטער הויך. דער [[קאנעטיקעט טייך]] איז איינער פון די וויכטיגסטע טייכן אין דער שטאט. אנדערע וויכטיגע טייכן זענען דער [[טשארלס טייך]] און דער [[מערימאק טייך]].

די [[קעיפ קאד]] האלב אינזל און די אינזלען [[מארט'ס וויניארד]] און [[נענטאקעט]] זענען באקאנטע טיילן פון מאסאטשוסעטס.

== עקאנאמיע ==
מאסאטשוסעטס פארמאגט איינע פון די מערסט אנטוויקלטע און פארשידנארטיגע עקאנאמיעס אין די פאראייניגטע שטאטן. די סטעיט רעגירונג רעכנט לעבנס וויסנשאפטן און געזונטהייט, פארגעשריטענע פראדוקציע און ראבאטיקס, פינאנציעלע סערוויסעס און בילדונג צווישן די הויפט געביטן פון דער סטעיט'ס עקאנאמיע.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Massachusetts Economic Development Plan|url=https://www.mass.gov/doc/economic-development-plan/download|publisher=Commonwealth of Massachusetts}}&lt;/ref&gt;

[[הארווארד אוניווערסיטעט]], געגרינדעט אין 1636, געפינט זיך אין [[קעמברידזש]], און איז די עלטסטע אינסטיטוציע פון העכערע בילדונג אין די פאראייניגטע שטאטן. אינאיינעם מיט [[מאסאטשוסעטס אינסטיטוט פון טעכנאלאגיע|MIT]] און אנדערע אוניווערסיטעטן און פארשונגס אינסטיטוציעס האט דאס געהאלפן אנטוויקלען דעם באסטאן געגנט אלס א וויכטיגן צענטער פאר וויסנשאפט, טעכנאלאגיע און ביאטעכנאלאגיע.

דער באסטאן געגנט איז אויך א וויכטיגער צענטער פאר שפיטעלער און מעדיצינישע פארשונג. די פארבינדונג צווישן אוניווערסיטעטן, פארשונגס צענטערס און פירמעס האט געהאלפן אויסבויען א גרויסע ביאטעכנאלאגיע און טעכנאלאגיע אינדוסטריע.

לויט דער מאסאטשוסעטס רעגירונג פארנעמט די אינאוואציע עקאנאמיע א גרויסן טייל פון די דזשאבס אין דער שטאט, אריינגערעכנט בילדונג, געזונטהייט, לעבנס וויסנשאפטן און פארגעשריטענע פראדוקציע.&lt;ref&gt;{{cite web|title=The DRIVE Initiative|url=https://www.mass.gov/the-drive-initiative|publisher=Commonwealth of Massachusetts}}&lt;/ref&gt;

== באפעלקערונג ==
לויט דעם [[2020 צענזוס]] האט מאסאטשוסעטס געהאט א באפעלקערונג פון 7,029,917 מענטשן. לויט דער שאצונג פונעם פאראייניגטע שטאטן צענזוס ביורא פון 1טן יולי 2025 איז די באפעלקערונג געווען 7,154,084 מענטשן.&lt;ref&gt;{{cite web|title=U.S. Census Bureau QuickFacts: Massachusetts|url=https://www.census.gov/quickfacts/fact/table/MA/PST045225|publisher=U.S. Census Bureau}}&lt;/ref&gt;

די גרעסטע שטאט איז [[באסטאן]], וועלכע האט געהאט 675,647 איינוואוינער ביים 2020 צענזוס. נאכדעם קומען [[וואוסטער]] מיט 206,518, [[ספרינגפילד]] מיט 155,929, [[קעמברידזש]] מיט 118,403 און [[לאוועל]] מיט 115,554 איינוואוינער.&lt;ref&gt;{{cite web|title=2020 Census: Massachusetts Cities|url=https://www.census.gov/quickfacts/geo/chart/clintoncdpmassachusetts/POP010220|publisher=U.S. Census Bureau}}&lt;/ref&gt;

א גרויסער טייל פון דער באפעלקערונג וואוינט אין דער [[גרויסער באסטאן]] געגנט, וועלכע ציט זיך אויך אריין אין טיילן פון [[ניו העמפשיר]].&lt;ref&gt;{{cite web|title=2020 Metropolitan New England City and Town Areas|url=https://tigerweb.geo.census.gov/tigerwebmain/Files/bas25/tigerweb_bas25_metro_necta_2020_tab20_us.html|publisher=U.S. Census Bureau}}&lt;/ref&gt;

מאסאטשוסעטס האט במשך די יארן אויפגענומען אימיגראנטן פון פילע לענדער. לויט די צענזוס ביורא זענען '''18 פראצענט''' פון דער באפעלקערונג געבוירן געווארן אויסער די פאראייניגטע שטאטן אין די יארן 2020 ביז 2024.&lt;ref&gt;{{cite web|title=U.S. Census Bureau QuickFacts: Massachusetts|url=https://www.census.gov/quickfacts/fact/table/MA/POP645223|publisher=U.S. Census Bureau}}&lt;/ref&gt;

== אידן אין מאסאטשוסעטס ==
מאסאטשוסעטס פארמאגט א גרויסע אידישע באפעלקערונג. דער גרעסטער אידישער יישוב געפינט זיך אין דער געגנט פון [[גרויסער באסטאן]], אריינגערעכנט [[ברוקלין, מאסאטשוסעטס|ברוקלין]], [[ניוטאן, מאסאטשוסעטס|ניוטאן]] און אנדערע שטעט און געגנטן ארום באסטאן.

אין דער געגנט זענען פאראן פילע בתי כנסת, ישיבות, כוללים און אנדערע אידישע מוסדות. [[בראנדייס אוניווערסיטעט]], וועלכער געפינט זיך אין [[וואלטהאם]], איז א אוניווערסיטעט וועלכער איז געגרינדעט געווארן אין 1948 און איז נאכ'ן נאמען פונעם אידישן אמעריקאנער ריכטער [[לואיס ברענדעיס]].&lt;gallery perrow=&quot;5&quot;&gt;
טעקע:Lexington Battle Green, Lexington MA.jpg
טעקע:Ocean Lighthouse Salem Massachusetts.jpg
טעקע:Mass statehouse eb1.jpg
&lt;/gallery&gt;{{רעפערענצן}}

{{פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע}}
[[קאַטעגאָריע:מאסאטשוסעטס|*]]</text>
      <sha1>6qzoem3rbkh3hsrv40xaz7vwa6b5ag2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>נעוואדא</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13424</id>
    <revision>
      <id>602410</id>
      <parentid>587837</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T15:54:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602410</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3084" sha1="1qwop2t7uqg1hc087y6j3as0o7xgl69" xml:space="preserve">{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin:0.5em 1.5em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%; padding:5px;&quot; |'''נעוואדא'''
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag_of_Nevada.svg|135x135פיקס|פאן פון נעוואדא]]
[[טעקע:Seal_of_Nevada.svg|90x90פיקס|סיעל פון נעוואדא]]
|-
!אריגינעלער נאמען
|Nevada
|-
!צונאמען
|Silver State
|-
!ראיאן
|[[מערב פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!הויפטשטאט
|[[קארסאן סיטי]]
|-
!גרעסטע שטאט
|[[לאס וועגאס]]
|-
!שטח
|286,380 ק״מ²
|-
!באפעלקערונג
|בערך 3.3 מיליאן
|-
!העכסטער פונקט
|באונדרי פיק
4,007 מעטער
|-
!גרעסטע אזערע
|טאהא אזערע
|-
!אריינגענומען
|31סטן אקטאבער 1864
|-
!סדר
|36סטער שטאט
|-
!קאונטיס
|16 קאונטיס און קארסאן סיטי
|-
!פאסט קאד
|NV
|-
!ISO קאד
|US-NV
|-
!וועבזייטל
|[https://nv.gov nv.gov]
|}
'''נעוואדא''' (ענגליש: '''Nevada''') איז א שטאט אין מערב פון די פאראייניגטע שטאטן. זי איז באקאנט אלס די '''זילבער שטאט''' צוליב איר היסטארישע מינעראל אינדוסטריע.

די הויפטשטאט איז '''[[קארסאן סיטי]]''', און די גרעסטע שטאט איז '''[[לאס וועגאס]]'''. אנדערע גרויסע שטעט זענען [[הענדערסאן (נעוואדא)|הענדערסאן]], [[נארט לאס וועגאס]] און [[רינו]].

== היסטאריע ==
דער גאלד און זילבער בום פונעם 19טן יארהונדערט האט געשפילט א צענטראלע ראלע אין דער אנטוויקלונג פונעם ראיאן. די אנטדעקונג פון דעם קאמסטאק לאוד (Comstock Lode) האט געמאכט נעוואדא צו א וויכטיגן מינעראל צענטער.

אום 31סטן אקטאבער 1864, בעת דער [[אמעריקאנער בירגער קריג]], איז נעוואדא געווארן דער 36סטער שטאט.

== עקאנאמיע ==
טוריזם און געמבלינג זענען הויפט טיילן פון דער עקאנאמיע, בפרט אין לאס וועגאס. אנדערע וויכטיגע געביטן זענען מינעראלן, פראדוקציע, לאָגיסטיק און טעכנאלאגיע.

== באפעלקערונג ==
דער מערסטער טייל פון נעוואדא'ס באפעלקערונג וואוינט אין דער דרום טייל פון דער שטאט ארום לאס וועגאס. דער רינו געגנט איז דער צווייטער גרויסער באפעלקערונג צענטער.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Nevada QuickFacts|url=https://www.census.gov/quickfacts/NV|publisher=U.S. Census Bureau}}&lt;/ref&gt;{{רעפערענצן}}{{פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע}}</text>
      <sha1>1qwop2t7uqg1hc087y6j3as0o7xgl69</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>צפון דעקאטע</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13425</id>
    <revision>
      <id>602413</id>
      <parentid>569869</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T17:25:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602413</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7911" sha1="h8p1pghmqfbygmnqtykac61xm8uzml8" xml:space="preserve">{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin:0.5em 1.5em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%; padding:5px;&quot; |'''צפון דעקאטע'''
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag_of_North_Dakota.svg|135x135פיקס|פאן פון צפון דעקאטע]]
[[טעקע:Seal_of_North_Dakota.svg|90x90פיקס|סיעל פון צפון דעקאטע]]
|-
!אריגינעלער נאמען
|North Dakota
|-
!אפיציעלער נאמען
|State of North Dakota
|-
!צונאמען
|Peace Garden State
|-
!קאנטינענט
|[[צפון אמעריקע]]
|-
!ראיאן
|[[גרויסע פלעינען]]
|-
!לאנד
|[[פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!הויפטשטאט
|[[ביסמארק (צפון דעקאטע)|ביסמארק]]
|-
!גרעסטע שטאט
|[[פארגא]]
|-
!גרעסטע מעטראפאליטאנער געגנט
|פארגא מעטראפאליטאנער געגנט
|-
!שטח
|183,843 ק״מ²
|-
!פלאץ צווישן די שטאטן
|19טער לויט שטח
|-
!באפעלקערונג
|799,358 &lt;small&gt;(2025 שאצונג)&lt;/small&gt;
|-
!העכסטער פונקט
|ווייט בוט
1,069 מעטער
|-
!נידעריגסטער פונקט
|רעד ריווער
229 מעטער
|-
!הויפט טייכן
|[[מיזורי טייך]]
רעד ריווער
|-
!גרעסטע אזערע
|דעווילס לייק
|-
!צייט זאנע
|צענטראל צייט
|-
!אריינגענומען אין פאראייניגטע שטאטן
|2טן נאוועמבער 1889
|-
!סדר
|39סטער שטאט &lt;small&gt;(געווענליך גערופן)&lt;/small&gt;
|-
!קאונטיס
|53
|-
!פאסט קאד
|ND
|-
!ISO קאד
|US-ND
|-
!וועבזייטל
|[https://www.nd.gov nd.gov]
|}
'''צפון דעקאטע''' ({{שפראך-en|North Dakota}})  איז א שטאט אין דעם צפון צענטראלן טייל פון די [[פאראייניגטע שטאטן]]. די [[קאנאדע|קאנאדישע]] פראווינצן [[מאניטאבא]] און [[סאסקאטשעווען|סאסקאטשעוואן]] צו צפון, [[מינעסאטע]] אין מזרח, [[דרום דעקאטע]] אין דרום און [[מאנטענע]] אין מערב.

די הויפטשטאט איז [[ביסמארק (צפון דעקאטע)|ביסמארק]], און די גרעסטע שטאט איז [[פארגא]]. אנדערע גרויסע שטעט זענען [[ביסמארק (צפון דעקאטע)|ביסמארק]], [[גרענד פארקס]] און [[מיינאט]].

== היסטאריע ==
דער שטח פון היינטיגן צפון דעקאטע איז לאנג פאר דער אייראפעאישער קאלאָניזאציע געווען באוואוינט דורך פארשידענע אינדיאנער פעלקער.

דער נאמען '''דעקאטע''' קומט פון דעם דעקאטע אדער סו פאלק. דאס ווארט ווערט אפט איבערגעזעצט אלס &quot;פריינט&quot; אדער &quot;בונד גענאסן&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Origin of the Name|url=https://www.nd.gov/state-facts/origin-name|publisher=North Dakota State Government}}&lt;/ref&gt;

אין דעם 18טן און 19טן יארהונדערט זענען פראנצויזישע און אנדערע אייראפעאישע האנדלער אנגעקומען אין דעם געגנט, בפרט פארן פעלץ האנדל.

אין 1861 האט די אמעריקאנער רעגירונג געגרינדעט די [[דעקאטע טעריטאריע]]. די טעריטאריע האט דעמאלט אויך אריינגענומען טיילן פון היינטיגן [[מאנטענע]] און [[ווייאמינג]].

שפעטער איז די טעריטאריע צעטיילט געווארן אין צוויי טיילן.

[[2טן נאוועמבער]] [[1889]] זענען צפון דעקאטע און [[דרום דעקאטע]] אריינגענומען געווארן אין די פאראייניגטע שטאטן.&lt;ref&gt;{{cite web|title=North Dakota State Facts|url=https://www.nd.gov/government/fun-facts|publisher=North Dakota State Government}}&lt;/ref&gt;

עס איז נישט קלאר אין וועלכן גענויעם סדר די צוויי דעקאטע שטאטן זענען אונטערגעשריבן געווארן דורך פרעזידענט [[בענזשעמין העריסאן]]. דעריבער ווערט צפון דעקאטע געווענליך גערופן דער '''39סטער שטאט''' צוליב דעם אלפאבעטישן סדר.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Origin of the Name|url=https://www.nd.gov/state-facts/origin-name|publisher=North Dakota State Government}}&lt;/ref&gt;

אין דעם 20סטן יארהונדערט האט אגריקאלטור ווייטער געשפילט א צענטראלע ראלע. אין די לעצטע יארן האט די אנטדעקונג און אנטוויקלונג פון גרויסע אויל רעזערוון אין מערב צפון דעקאטע שטארק באאיינפלוסט די עקאנאמיע.

== געאגראפיע ==
צפון דעקאטע ליגט אין די [[גרויסע פלעינען]] פון צפון אמעריקע. א גרויסער טייל פון דער שטאט באשטייט פון ברייטע פלאכע אדער לייכט געוואלדיקע פעלדער.

דער מזרח טייל איז באקאנט אלס דער רעד ריווער טאל. דער רעד ריווער לויפט צפון און פארמאגט טיילן פון דער גרענעץ מיט מינעסאטע.

דער [[מיזורי טייך]] איז איינער פון די וויכטיגסטע טייכן און לויפט דורך דעם מערב און צענטראלן טייל פון דער שטאט.

די מערב טיילן פון צפון דעקאטע נעמן אריין טיילן פון דעם [[טעאדאר רוזוועלט נאציאנאלער פארק]], וועלכער איז באקאנט פאר די באדלאנדס און ווילדע חיות.

צפון דעקאטע האט א שטארק קאנטינענטאלן קלימאט. די ווינטערס קענען זיין זייער קאלט, בשעת די זומערס זענען געווענליך ווארעם.

== עקאנאמיע ==
דער שטאַט איז דער גרעסטער פראדוצירער אין די פאראייניגטע שטאטן פון א סך תבואה, כולל [[גערשט]] (36% פון פֿ&quot;ש געראט), [[האבער]] (17%) און [[ווייץ]] (15%).

צפון דעקאטע איז אויך געווארן א וויכטיגער צענטער פאר אויל פראדוקציע, בפרט אין דעם [[באקען פארמאציע]] געגנט אין מערב.

ענערגיע, מינעראלן, טראנספארט און פראדוקציע זענען אויך וויכטיגע טיילן פון דער עקאנאמיע.

== באפעלקערונג ==
לויט דעם 2020 צענזוס האט צפון דעקאטע געהאט '''779,094''' איינוואוינער.

די 2025 שאצונג פונעם U.S. Census Bureau איז געווען '''799,358''' מענטשן.&lt;ref&gt;{{cite web|title=U.S. Census Bureau QuickFacts: North Dakota|url=https://www.census.gov/quickfacts/ND|publisher=U.S. Census Bureau}}&lt;/ref&gt;

פארגא איז די גרעסטע שטאט און דער גרעסטער באפעלקערונג צענטער. ביסמארק, די הויפטשטאט, איז אויך איינע פון די גרעסטע שטעט.{{יישוב|סארט יישוב=[[שטאטן פון די פאראייניגטע שטאטן|שטאַט]]|אמטשפראך נאמען=North Dakota|פאן={{וויקידאטן|פאן בילד}}|הערב={{וויקידאטן|הערב בילד}}|באפעלקערונג={{וויקידאטן|באפעלקערונג}}|מדינה={{פאן פאראייניגטע שטאטן}}}}{{רעפערענצן}}{{פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע}}
{{געא-שטומף}}</text>
      <sha1>h8p1pghmqfbygmnqtykac61xm8uzml8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ניו העמפשער</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13427</id>
    <revision>
      <id>602425</id>
      <parentid>579626</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T17:25:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602425</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7871" sha1="fwky4pr2h9vefx9nf0fw230isgg640p" xml:space="preserve">

{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin:0.5em 1.5em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%; padding:5px;&quot; |'''ניו העמפשיר'''
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag_of_New_Hampshire.svg|135x135פיקס|פאן פון ניו העמפשיר]]
[[טעקע:Seal_of_New_Hampshire.svg|90x90פיקס|סיעל פון ניו העמפשיר]]
|-
!אריגינעלער נאמען
|New Hampshire
|-
!אפיציעלער נאמען
|State of New Hampshire
|-
!צונאמען
|Granite State
|-
!קאנטינענט
|[[צפון אמעריקע]]
|-
!ראיאן
|[[ניו ענגלאנד]]
|-
!לאנד
|[[פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!הויפטשטאט
|[[קאנקארד (ניו העמפשיר)|קאנקארד]]
|-
!גרעסטע שטאט
|[[מאנטשעסטער (ניו העמפשיר)|מאנטשעסטער]]
|-
!גרעסטע מעטראפאליטאנער געגנט
|מאנטשעסטער מעטראפאליטאנער געגנט
|-
!שטח
|24,214 ק״מ²
|-
!פלאץ צווישן די שטאטן
|46סטער לויט שטח
|-
!באפעלקערונג
|1,415,342 &lt;small&gt;(2025 שאצונג)&lt;/small&gt;
|-
!פלאץ צווישן די שטאטן
|41סטער לויט באפעלקערונג
|-
!העכסטער פונקט
|[[מאונט וואשינגטאן]]
1,917 מעטער
|-
!נידעריגסטער פונקט
|[[אטלאנטישער אקעאן]]
0 מעטער
|-
!הויפט טייכן
|[[קאנעקטיקוט טייך]]
מערימאק טייך
|-
!גרעסטע אזערע
|ווינעפעסאוקי אזערע
|-
!צייט זאנע
|מזרח צייט
|-
!אריינגענומען אין פאראייניגטע שטאטן
|21סטן יוני 1788
|-
!סדר
|9טער שטאט
|-
!קאונטיס
|10
|-
!פאסט קאד
|NH
|-
!ISO קאד
|US-NH
|-
!וועבזייטל
|[https://www.nh.gov nh.gov]
|}
'''ניו העמפשיר''' (ענגליש: '''New Hampshire''') איז א שטאט אין דעם [[ניו ענגלאנד]] ראיאן פון די [[צפון מזרח פאראייניגטע שטאטן|צפון מזרח]] [[פאראײניגטע שטאטן|פאראייניגטע שטאטן]]. זי גרעניצט זיך מיט [[ווערמאנט]] אין מערב, [[מאסאטשוסעטס]] אין דרום, [[מעין]] אין מזרח און [[קאנאדע]] אין צפון. זי האט אויך א קורצן בארטן אויפ'ן [[אטלאנטישער אקעאן]].

די הויפטשטאט פון ניו העמפשיר איז [[קאנקארד, ניו העמפשער|'''קאנקארד''']], און די גרעסטע שטאט איז '''[[מאנטשעסטער (ניו העמפשיר)|מאנטשעסטער]]'''. אנדערע גרויסע שטעט זענען [[נאשיוא]], [[דאווער (ניו העמפשיר)|דאווער]] און [[ראטשעסטער (ניו העמפשיר)|ראטשעסטער]].

== היסטאריע ==
דער שטח פון היינטיגן ניו העמפשיר איז אמאל באוואוינט געווארן דורך אינדיאנער פעלקער, אריינגערעכנט פעלקער פון דער אבענאקי גרופע.

די ערשטע ענגלישע קאלאָניעס אין דעם געגנט זענען געגרינדעט געווארן אין דעם 17טן יארהונדערט. ניו העמפשיר איז אין פארשידענע תקופות געווען פארבונדן מיט דער [[מאסאטשוסעטס בעי קאלאָניע]], ביז זי האט באקומען א באזונדערע קאלאָניאלע רעגירונג. דער Census Bureau שרייבט אז דער געגנט איז אפגעטיילט געווארן אלס ניו העמפשיר אין 1629, און זי איז שפעטער געווארן א באזונדערע פראווינציאלע רעגירונג אין 1741.&lt;ref&gt;{{cite web|title=New Hampshire State Geographic Guide|url=https://www.census.gov/geographies/reference-files/2010/geo/state-local-geo-guides-2010/new-hampshire.html|publisher=U.S. Census Bureau}}&lt;/ref&gt;

ניו העמפשיר האט געשפילט א וויכטיגע ראלע אין דער [[אמעריקאנער רעוואלוציע]]. אין 1776 האט זי אנגענומען אן אייגענע קאנסטיטוציע, נאך פאר די [[פאראייניגטע שטאטן אומאפהענגיקייט דעקלאראציע]].

אום 21סטן יוני 1788 האט ניו העמפשיר באשטעטיגט די [[פאראייניגטע שטאטן קאנסטיטוציע]] אלס דער 9טער שטאט. די באשטעטיגונג פון ניו העמפשיר איז געווען גענוג צו מאכן די נייע קאנסטיטוציע גילטיג אונטער די פארלאנגטע ניין שטאטן.&lt;ref&gt;{{cite web|title=New Hampshire State Geographic Guide|url=https://www.census.gov/geographies/reference-files/2010/geo/state-local-geo-guides-2010/new-hampshire.html|publisher=U.S. Census Bureau}}&lt;/ref&gt;

אין דעם 19טן יארהונדערט האט ניו העמפשיר זיך אנטוויקלט דורך טעקסטיל פאבריקן, פארשידענע אנדערע פראדוקציע אינדוסטריעס און די וואסער קראפט פון אירע טייכן. מאנטשעסטער איז געווארן איינער פון די וויכטיגסטע אינדוסטריעלע שטעט אין ניו ענגלאנד.

== געאגראפיע ==
ניו העמפשיר האט א פארשידנארטיגע לאנדשאפט. דער מערב טייל ווערט טיילווייז באגרעניצט דורך דעם [[קאנעקטיקוט טייך]], וועלכער פארמאגט א גרויסע טייל פון דער גרענעץ מיט [[ווערמאנט]].

דער צפון טייל פון דער שטאט איז בערגיג און נעמט אריין די [[ווייסע בערג]]. דארט געפינט זיך [[מאונט וואשינגטאן]], דער העכסטער בארג אין ניו העמפשיר און אין גאנץ ניו ענגלאנד.

דער צענטראלער טייל האט פילע בערג, וועלדער און אזערעס. [[ווינעפעסאוקי אזערע]] איז די גרעסטע אזערע אין דער שטאט און א באקאנטער טוריסטישער געגנט.

אין מזרח האט ניו העמפשיר בלויז א קורצן בארטן אויפ'ן [[אטלאנטישער אקעאן]]. טראץ דעם קורצן בארטן פארמאגט זי פארט שטעט און פישעריי געגנטן.

== עקאנאמיע ==
היסטאריש האבן טעקסטיל פאבריקן און אנדערע פראדוקציע אינדוסטריעס געשפילט א גרויסע ראלע. היינט זענען געזונטהייט, פראדוקציע, טעכנאלאגיע, טוריזם און פארשידענע סערוויסעס וויכטיגע טיילן פון דער עקאנאמיע.

די בערג, אזערעס און סקי געגנטן ברענגען אויך פילע טוריסטן.[[בילד:Flag of New Hampshire.svg|קליין|שמאל| פֿאָן פֿון ניו העמפשיר]]

== באפעלקערונג ==
לויט דעם 2020 צענזוס האט ניו העמפשיר געהאט 1,377,529 איינוואוינער. די 2025 שאצונג פונעם U.S. Census Bureau איז געווען 1,415,342 מענטשן.&lt;ref&gt;{{cite web|title=U.S. Census Bureau QuickFacts: New Hampshire|url=https://www.census.gov/quickfacts/NH|publisher=U.S. Census Bureau}}&lt;/ref&gt;

דער גרעסטער באפעלקערונג צענטער איז מאנטשעסטער. אנדערע וויכטיגע שטעט זענען נאשיוא, קאנקארד, דאווער און ראטשעסטער.{{רעפערענצן}}{{פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע}}
{{געא-שטומף}}</text>
      <sha1>fwky4pr2h9vefx9nf0fw230isgg640p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ניו מעקסיקא</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13428</id>
    <revision>
      <id>602423</id>
      <parentid>586406</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T17:25:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602423</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7855" sha1="83gw3calzbgb6ief8rgb36d4ic0nree" xml:space="preserve">

'''ניו מעקסיקא'''
{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin:0.5em 1.5em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%; padding:5px;&quot; |'''ניו מעקסיקא'''
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag_of_New_Mexico.svg|135x135פיקס|פאן פון ניו מעקסיקא]]
[[טעקע:Seal_of_New_Mexico.svg|90x90פיקס|סיעל פון ניו מעקסיקא]]
|-
!אריגינעלער נאמען
|New Mexico
|-
!צונאמען
|Land of Enchantment
|-
!קאנטינענט
|[[צפון אמעריקע]]
|-
!ראיאן
|[[דרום מערב פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!לאנד
|[[פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!הויפטשטאט
|[[סאנטא פע]]
|-
!גרעסטע שטאט
|[[אלבוקווערקי]]
|-
!שטח
|314,917 ק״מ²
|-
!פלאץ צווישן די שטאטן
|5טער לויט שטח
|-
!באפעלקערונג
|בערך 2.1 מיליאן
|-
!העכסטער פונקט
|ווילער פיק
4,013 מעטער
|-
!נידעריגסטער פונקט
|רעד בלאף רעזערוואר
בערך 866 מעטער
|-
!הויפט טייך
|[[ריא גראנדע]]
|-
!צייט זאנע
|בארג צייט
|-
!אריינגענומען אין פאראייניגטע שטאטן
|6טן יאנואר 1912
|-
!סדר
|47סטער שטאט
|-
!קאונטיס
|33
|-
!פאסט קאד
|NM
|-
!ISO קאד
|US-NM
|-
!וועבזייטל
|[https://www.nm.gov nm.gov]
|}
'''ניו מעקסיקא''' (ענגליש: '''New Mexico''') איז א שטאט אין דעם [[דרום מערב פאראייניגטע שטאטן|דרום מערב]] [[פאראײניגטע שטאטן|פאראייניגטע שטאטן]]. זי גרעניצט זיך מיט [[אריזאנע]] אין מערב, [[קאלאראדא]] אין צפון, [[טעקסאס]] אין מזרח און דרום מזרח, [[אקלעהאמע]] אין צפון מזרח, און [[מעקסיקא]] אין דרום.

די הויפטשטאט איז '''[[סאנטא פע]]''', און די גרעסטע שטאט איז '''[[אלבוקווערקי]]'''. אנדערע גרויסע שטעט זענען [[לאס קרוסעס]], [[ריא ראנצא]] און [[ראסוועל (ניו מעקסיקא)|ראסוועל]].

== היסטאריע ==
דער שטח פון ניו מעקסיקא איז שוין באוואוינט געווארן טויזנטער יארן. פארשידענע אינדיאנער פעלקער האבן דארט אויפגעבויט קולטורן און יישובים, אריינגערעכנט די [[פואבלאָ]] פעלקער.

שפאנישע פארשער זענען אנגעקומען אין דעם 16טן יארהונדערט. דער געגנט איז געווארן א טייל פון דער [[שפאנישער אימפעריע]], און סאנטא פע איז געגרינדעט געווארן אין דעם 17טן יארהונדערט.

נאך וואס מעקסיקא האט געווינען אומאפהענגיקייט פון שפאניע איז ניו מעקסיקא געווארן א טייל פון [[מעקסיקא]].

נאך דער [[מעקסיקאנער אמעריקאנער מלחמה]] האט די [[פאראייניגטע שטאטן]] באקומען דעם גרעסטן טייל פונעם היינטיגן ניו מעקסיקא אין 1848. א קלענערער דרום מערב טייל איז צוגעקומען אין 1853 דורך דעם [[גאדסדען קויפן]].&lt;ref&gt;{{cite web|title=New Mexico State Geographic Guide|url=https://www.census.gov/geographies/reference-files/2010/geo/state-local-geo-guides-2010/new-mexico.html|publisher=U.S. Census Bureau}}&lt;/ref&gt;

די [[ניו מעקסיקא טעריטאריע]] איז געגרינדעט געווארן אין 1850. אום 6טן יאנואר 1912 איז ניו מעקסיקא געווארן דער 47סטער שטאט אין די פאראייניגטע שטאטן.&lt;ref&gt;{{cite web|title=New Mexico State Geographic Guide|url=https://www.census.gov/geographies/reference-files/2010/geo/state-local-geo-guides-2010/new-mexico.html|publisher=U.S. Census Bureau}}&lt;/ref&gt;

אין דער צווייטער וועלט מלחמה איז דער לאס אלאמאס געגנט געווארן באקאנט אלס דער פלאץ וואו א וויכטיגער טייל פונעם [[מאנהעטן פראיעקט]] איז דורכגעפירט געווארן.

== געאגראפיע ==
ניו מעקסיקא איז די 5טע גרעסטע שטאט לויט שטח. איר לאנדשאפט איז זייער פארשידנארטיג און נעמט אריין הויך בערג, מדברות, פלאטאס און גרויסע טאלן.

דער צפון טייל איז טייל פון די [[ראקי בערג]]. דארט געפינט זיך [[ווילער פיק]], דער העכסטער פונקט אין ניו מעקסיקא.

דער [[ריא גראנדע]] איז דער וויכטיגסטער טייך און לויפט דורך א גרויסן טייל פון דער שטאט פון צפון צו דרום.

אין מערב און דרום זענען פאראן גרויסע מדבר געגנטן. די [[ווייסע זאמד]] געגנט איז באקאנט פאר אירע גרויסע ווייסע זאמד בערג.

ניו מעקסיקא האט א גרויסע פארשידנקייט אין הייך און קלימאט. טיילן פון דער שטאט זענען זייער הייס און טרוקן, בשעת די העכערע בערג קענען האבן שווערע שניי אין ווינטער.

עס געפינט זיך אין אים, איינע פון די אינטערעסאנטסטע טוריסטן פלעצער פון די פאראייניגטע שטאטן, דער [[קאלסבאד הייל]], דאס ווערט פארעכנט ווי דער גרעסטער [[הייל]] אין דער [[וועלט]]. עס איז איבאראל באוואוסט  מיט זיינע [[אייז טראפן]] וואס הענגן אראפ, זיי פארמירן הערליך שיינע [[פארעמס]] און אלע [[פארבן]] וואס נאר מעגליך.

דער הייל איז געמאכט שטאקן אויף שטאקן. מען האט אריינגעבויט אין איהר ספעציעלע שיינע [[זאל|זאלן]], [[צימער|צימערן]] און פילצאליגע אונטערעדרדישע [[דורכגאנג|דורכגאנגען]], ספעציעל איז באוואסט &quot;דער גרויסער שטוב&quot;. אויך איז דא אינעם הייל אסאך ריזיגע וואסערן און טייכן וואס מען קען זיי דורכגיין בלויז מיט שיפען. די וועגן פון איין שטאק צום צווייטן קען זיין אסאך מאל וואס מען מוז זיך דראפענען בלויז דורך [[שטריק]].

== עקאנאמיע ==
וויכטיגע טיילן פון ניו מעקסיקא'ס עקאנאמיע זענען ענערגיע, מינעראלן, רעגירונג, פארשונג, מיליטערישע אינסטיטוציעס, טוריזם און לאנדווירטשאפט.

לאס אלאמאס און אנדערע פארשונגס צענטערס שפילן א וויכטיגע ראלע אין וויסנשאפט און טעכנאלאגיע.

== באפעלקערונג ==
ניו מעקסיקא איז גרויס לויט שטח אבער האט א פיל קלענערע באפעלקערונג ווי פילע אנדערע גרויסע שטאטן. דער גרעסטער באפעלקערונג צענטער איז אלבוקווערקי.

די שטאט האט א גרויסע פארשידנקייט פון קולטורן, אריינגערעכנט היספאנישע און אינדיאנער קהילות.{{רעפערענצן}}{{פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע}}</text>
      <sha1>83gw3calzbgb6ief8rgb36d4ic0nree</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>דרום דעקאטע</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13430</id>
    <revision>
      <id>602418</id>
      <parentid>569809</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T17:25:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602418</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6286" sha1="5inyxgs6eyqi1ztpwckxkdr7xo4bg5r" xml:space="preserve">{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin:0.5em 1.5em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%; padding:5px;&quot; |'''דרום דעקאטע'''
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag_of_South_Dakota.svg|135x135פיקס|פאן פון דרום דעקאטע]]
[[טעקע:Seal_of_South_Dakota.svg|90x90פיקס|סיעל פון דרום דעקאטע]]
|-
!אריגינעלער נאמען
|South Dakota
|-
!אפיציעלער נאמען
|State of South Dakota
|-
!צונאמען
|Mount Rushmore State
|-
!קאנטינענט
|[[צפון אמעריקע]]
|-
!ראיאן
|[[גרויסע פלעינען]]
|-
!לאנד
|[[פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!הויפטשטאט
|[[פיער (דרום דעקאטע)|פיער]]
|-
!גרעסטע שטאט
|[[סו פאלס]]
|-
!שטח
|199,729 ק״מ²
|-
!פלאץ צווישן די שטאטן
|17טער לויט שטח
|-
!העכסטער פונקט
|בלאק עלק פיק
2,207 מעטער
|-
!נידעריגסטער פונקט
|ביג סטון לייק
294 מעטער
|-
!הויפט טייך
|[[מיזורי טייך]]
|-
!צייט זאנע
|צענטראל צייט און בארג צייט
|-
!אריינגענומען אין פאראייניגטע שטאטן
|2טן נאוועמבער 1889
|-
!סדר
|40סטער שטאט
|-
!קאונטיס
|66
|-
!פאסט קאד
|SD
|-
!ISO קאד
|US-SD
|-
!וועבזייטל
|[https://sd.gov sd.gov]
|}
'''דרום דעקאטע''' (ענגליש: South Dakota) איז א שטאט אין דעם צפון צענטראלן טייל פון די [[פאראייניגטע שטאטן]]. זי גרעניצט זיך מיט [[צפון דעקאטע]] אין צפון, [[מינעסאטע]] און [[אייאווע]] אין מזרח, [[נעבראסקא]] אין דרום, און [[ווייאמינג]] און [[מאנטענע]] אין מערב.

די הויפטשטאט איז [[פיער (דרום דעקאטע)|פיער]], און די גרעסטע שטאט איז [[סו פאלס]]. אנדערע גרויסע שטעט זענען [[ראפיד סיטי]], [[אבערדין (דרום דעקאטע)|אבערדין]] און [[ברוקינגס (דרום דעקאטע)|ברוקינגס]].

== היסטאריע ==
דער שטח פון היינטיגן דרום דעקאטע איז געווען באוואוינט דורך פארשידענע אינדיאנער פעלקער, בפרט די [[סו]].

פראנצויזישע און אנדערע אייראפעאישע פעלץ האנדלער זענען אנגעקומען אין דעם געגנט אין דעם 18טן יארהונדערט.

דער שטח איז געווארן א טייל פונעם [[לואיזיאנא אפקויפן]] אין 1803, ווען די פאראייניגטע שטאטן האבן געקויפט א גרויסן שטח פון פראנקרייך.

אין 1861 איז דער געגנט געווארן א טייל פון דער [[דעקאטע טעריטאריע]].

די אנטדעקונג פון גאלד אין די [[בלאק הילס]] אין די 1870ער יארן האט געברענגט פילע קאלאָניסטן. דאס האט אויך געברענגט שווערע קאנפליקטן צווישן די אמעריקאנער רעגירונג און די אינדיאנער פעלקער.

די [[שלאכט פון ליטל ביגהארן]] אין 1876 איז געווען טייל פון דעם ברייטערן קאנפליקט איבער די בלאק הילס געגנט.

אום 2טן נאוועמבער 1889 איז דרום דעקאטע געווארן א שטאט אין די פאראייניגטע שטאטן. זי און [[צפון דעקאטע]] זענען אריינגענומען געווארן דעם זעלבן טאג.

== געאגראפיע ==
דער [[מיזורי טייך]] צעטיילט דרום דעקאטע אין צוויי הויפט טיילן, וועלכע ווערן אפט גערופן &quot;East River&quot; און &quot;West River&quot;.

דער מזרח טייל איז מער פלאך און האט גוטע לאנדווירטשאפטליכע פעלדער.

דער מערב טייל איז מער טרוקן און געוואלדיק. דארט געפינען זיך די [[באדלאנדס]] און די [[בלאק הילס]].

די [[בלאק הילס]] זענען א בארגיגער געגנט אין דעם דרום מערב טייל פון דער שטאט. דארט געפינט זיך בלאק עלק פיק, דער העכסטער פונקט אין דרום דעקאטע.

[[מאונט ראשמאר]] געפינט זיך אויך אין די בלאק הילס. אויף דעם בארג זענען אויסגעהאקט געווארן גרויסע סקולפטורן פון פיר אמעריקאנער פרעזידענטן.

די [[באדלאנדס נאציאנאלער פארק]] איז באקאנט פאר אירע אומגעווענליכע שטיינערנע פארמאציעס און טיפע טאלן.

== עקאנאמיע ==
לאנדווירטשאפט איז איינע פון די וויכטיגסטע טיילן פון דרום דעקאטע'ס עקאנאמיע.{{יישוב|באפעלקערונג={{וויקידאטן|באפעלקערונג}}|פאן={{וויקידאטן|פאן בילד}}|מדינה={{פאן פאראייניגטע שטאטן}}|סארט יישוב=[[שטאטן פון די פאראייניגטע שטאטן|שטאַט]]}}פיך, קארן, סויבאנען און ווייץ זענען וויכטיגע פראדוקטן.

טוריזם שפילט אויך א גרויסע ראלע, בפרט צוליב מאונט ראשמאר, די בלאק הילס און די נאציאנאלע פארקן.

פינאנציעלע סערוויסעס, געזונטהייט און פראדוקציע זענען אויך וויכטיגע טיילן פון דער עקאנאמיע.

== באפעלקערונג ==
לויט דעם 2020 צענזוס האט דרום דעקאטע געהאט 886,667 איינוואוינער.

[[סו פאלס]] איז דער גרעסטער באפעלקערונג צענטער און האט זיך שטארק אנטוויקלט אין די לעצטע יארן.{{רעפערענצן}}{{פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע}}
{{געא-שטומף}}</text>
      <sha1>5inyxgs6eyqi1ztpwckxkdr7xo4bg5r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>דרום קאראליינע</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13431</id>
    <revision>
      <id>602419</id>
      <parentid>569875</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T17:25:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602419</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8194" sha1="0rmfi86fsg287p61a60e2ngyqosnpgo" xml:space="preserve">{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin:0.5em 1.5em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%; padding:5px;&quot; |'''דרום קאראליינע'''
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag_of_South_Carolina.svg|135x135פיקס|פאן פון דרום קאראליינע]]
[[טעקע:Seal_of_South_Carolina.svg|90x90פיקס|סיעל פון דרום קאראליינע]]
|-
!אריגינעלער נאמען
|South Carolina
|-
!אפיציעלער נאמען
|State of South Carolina
|-
!צונאמען
|Palmetto State
|-
!קאנטינענט
|[[צפון אמעריקע]]
|-
!ראיאן
|[[דרום מזרח פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!לאנד
|[[פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!הויפטשטאט
|[[קאלומביע (דרום קאראליינע)|קאלומביע]]
|-
!גרעסטע שטאט
|[[שארלאסטאן (דרום קאראליינע)|שארלאסטאן]]
|-
!גרעסטע מעטראפאליטאנער געגנט
|גרינוויל-ספארטאנבורג מעטראפאליטאנער געגנט
|-
!שטח
|82,933 ק״מ²
|-
!פלאץ צווישן די שטאטן
|40סטער לויט שטח
|-
!העכסטער פונקט
|סאסאפראס בארג
1,085 מעטער
|-
!נידעריגסטער פונקט
|[[אטלאנטישער אקעאן]]
0 מעטער
|-
!הויפט טייכן
|סאוואנא טייך
סאנטי טייך
פי די טייך
|-
!בארטן
|[[אטלאנטישער אקעאן]]
|-
!צייט זאנע
|מזרח צייט
|-
!אריינגענומען אין פאראייניגטע שטאטן
|23סטן מאי 1788
|-
!סדר
|8טער שטאט
|-
!קאונטיס
|46
|-
!פאסט קאד
|SC
|-
!ISO קאד
|US-SC
|-
!וועבזייטל
|[https://sc.gov sc.gov]
|}
'''דרום קאראליינע''' (ענגליש: '''South Carolina''') איז א שטאט אין דעם [[דרום מזרח פאראייניגטע שטאטן]]. זי גרעניצט זיך מיט [[צפון קאראליינע]] אין צפון און מיט [[דזשארדזשיע]] אין דרום און מערב אריבער דעם סאוואנע טייך. אין מזרח האט זי א לאנגן בארטן אויפ'ן [[אטלאנטישער אקעאן]].

די הויפטשטאט איז '''[[קאלומביע (דרום קאראליינע)|קאלומביע]]'''. די גרעסטע שטאט לויט באפעלק'''ערונג איז [[שארלאסטאן (דרום קאראליינע)|שארלאסטאן]]. אנדערע גר'''ויסע שטעט זענען [[קאלומביע (דרום קאראליינע)|קאלומביע]], [[נארט שארלאסטאן]], [[מאונט פליזאנט]] און [[ראק היל]].

== היסטאריע ==
דער שטח פון היינטיגן דרום קאראליינע איז לאנג פאר דער אייראפעאישער קאלאָניזאציע געווען באוואוינט דורך פארשידענע אינדיאנער פעלקער.

אין דעם 17טן יארהונדערט האבן ענגלישע קאלאָניסטן אנגעהויבן זיך באזעצן אינעם געגנט. אין '''1670''' איז די קאלאָניע פון קאראליינע געגרינדעט געווארן, און [[שארלאסטאן (דרום קאראליינע)|שארלאסטאן]] איז געווארן איינער פון די וויכטיגסטע פארט שטעט אין די בריטישע קאלאָניעס.

די עקאנאמיע פון דער קאלאָניע האט זיך שטארק געשטיצט אויף גרויסע פלאנטאציעס. רייז, אינדיגא און שפעטער וואטע זענען געווען וויכטיגע פראדוקטן. א גרויסער טייל פון דער ארבעט איז דורכגעפירט געווארן דורך פארשקלאַפטע אפריקאנער.

אין 1712 זענען צפון און דרום קאראליינע געווארן באזונדערע קאלאָניעס.

בעת דער [[אמעריקאנער רעוואלוציע]] זענען פארגעקומען וויכטיגע מיליטערישע קאמפן אין דרום קאראליינע. אום 23סטן מאי 1788 האט די שטאט באשטעטיגט די [[קאנסטיטוציע פון די פאראייניגטע שטאטן|קאנסטיטוציע]] פון די פאראייניגטע שטאטן און איז געווארן דער 8טער שטאט.

אויף 20סטן דעצעמבער 1860 איז דרום קאראליינע געווארן דער ערשטער שטאט וואס האט זיך אפגעשיידט פון די פאראייניגטע שטאטן. די געשעענישן ביי [[פארט סאמטער]] לעבן שארלאסטאן האבן אין 1861 געמאכט דעם [[אמעריקאנער בירגערקריג]] אויסברעכן.

נאך דער מלחמה איז די שטאט צוריק אריינגענומען געווארן אין די פאראייניגטע שטאטן אין 1868.

== געאגראפיע ==
דרום קאראליינע ווערט געווענליך צעטיילט אין דריי הויפט געאגראפישע געגנטן: די ברעג פלאן אין מזרח, דער פיעדמאנט געגנט אין צענטער, און די בלו רידזש בערג געגנט אין צפון מערב.

די ברעג פלאן נעמט אריין גרויסע זומפיגע געגנטן, טייכן און א לאנגן אקעאן בארטן. די [[סאנטי טייך]] און אנדערע גרויסע טייכן לויפן דורך דעם געגנט צום אטלאנטישן אקעאן.

דער פיעדמאנט איז א געוואלדיקער געגנט צווישן די בערג און די ברעג פלאן. דארט געפינען זיך פילע שטעט און אינדוסטריעלע צענטערס.

אין דעם צפון מערב טייל הייבן זיך אן די אפאלאטשן בערג. '''סאסאפראס בארג''' איז דער העכסטער פונקט אין דרום קאראליינע.

די [[סאוואנא טייך]] פארמאגט א גרויסן טייל פון דער גרענעץ צווישן דרום קאראליינע און דזשארדזשיע.

== עקאנאמיע ==
לאנדווירטשאפט האט היסטאריש געשפילט א גרויסע ראלע אין דער עקאנאמיע, בפרט רייז, וואטע און אנדערע גערעטענישן.

אין דעם 19טן און 20סטן יארהונדערט איז טעקסטיל געווארן איינע פון די וויכטיגסטע אינדוסטריעס.

היינט זענען פראדוקציע, אויטאמאביל אינדוסטריע, אוויאציע, טוריזם, געזונטהייט און לאנדווירטשאפט וויכטיגע טיילן פון דער עקאנאמיע.

צוליב איר נאטירלעכער שיינקייט, קומען אינעם שטאַט אסאך טוריסטן, ספעציעל צו [[מירטל פלאזשע]], טשארלסטאן און [[הילטאן העד אינזל]].

דרום קאראליינע האט די צווייטע גרעסטע צאָל ארבעטערס באשעפטיגט דורך אינטערנאציאלע פירמעס (לויט דער קאפצאל) אין די פאראייניגטע שטאטן

== באפעלקערונג ==
{{יישוב|סארט יישוב=[[שטאטן פון די פאראייניגטע שטאטן|שטאַט]]|אמטשפראך נאמען=South Carolina|פאן={{וויקידאטן|פאן בילד}}|הערב={{וויקידאטן|הערב בילד}}|באפעלקערונג={{וויקידאטן|באפעלקערונג}}|מדינה={{פאן פאראייניגטע שטאטן}}}}לויט דעם 2020 צענזוס האט דרום קאראליינע געהאט '''5,118,425''' איינוואוינער.

די באפעלקערונג פון דער שטאט איז שטארק געוואקסן אין די לעצטע יארן. די גרעסטע באפעלקערונג צענטערס זענען דער גרינוויל געגנט, קאלומביע און שארלאסטאן.{{רעפערענצן}}

{{פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע}}</text>
      <sha1>0rmfi86fsg287p61a60e2ngyqosnpgo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>פענסילוועניע</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13432</id>
    <revision>
      <id>602420</id>
      <parentid>594031</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T17:25:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602420</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8247" sha1="oep7vg3dcgy5wnjf8vrac0j11dyho8s" xml:space="preserve">{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin:0.5em 1.5em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%; padding:5px;&quot; |'''פענסילוועניע'''
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag_of_Pennsylvania.svg|135x135פיקס|פאן פון פענסילוועניע]]
[[טעקע:Seal_of_Pennsylvania.svg|90x90פיקס|סיעל פון פענסילוועניע]]
|-
!אריגינעלער נאמען
|Pennsylvania
|-
!אפיציעלער נאמען
|Commonwealth of Pennsylvania
|-
!צונאמען
|Keystone State
|-
!קאנטינענט
|[[צפון אמעריקע]]
|-
!ראיאן
|[[צפון מזרח פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!לאנד
|[[פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!הויפטשטאט
|[[העריסבורג]]
|-
!גרעסטע שטאט
|[[פילאדעלפיע]]
|-
!גרעסטע מעטראפאליטאנער געגנט
|פילאדעלפיע מעטראפאליטאנער געגנט
|-
!שטח
|119,283 ק״מ²
|-
!פלאץ צווישן די שטאטן
|33סטער לויט שטח
|-
!באפעלקערונג
|בערך 13.1 מיליאן
|-
!פלאץ צווישן די שטאטן
|5טער לויט באפעלקערונג
|-
!העכסטער פונקט
|מאונט דייוויס
979 מעטער
|-
!נידעריגסטער פונקט
|[[דעלעווער טייך]]
0 מעטער
|-
!הויפט טייכן
|[[דעלעווער טייך]]
[[סאסקווהאנא טייך]]
[[אהאיא טייך]]
|-
!בארטן
|[[ערי אזערע]]
|-
!צייט זאנע
|מזרח צייט
|-
!אריינגענומען אין פאראייניגטע שטאטן
|12טן דעצעמבער 1787
|-
!סדר
|2טער שטאט
|-
!קאונטיס
|67
|-
!פאסט קאד
|PA
|-
!ISO קאד
|US-PA
|-
!וועבזייטל
|[https://www.pa.gov pa.gov]
|}
פענסילוועניע (ענגליש: Pennsylvania) איז א שטאט אין דעם [[צפון מזרח פאראייניגטע שטאטן|צפון מזרח]] [[פאראײניגטע שטאטן|פאראייניגטע שטאטן]]. זי גרעניצט זיך מיט [[ניו יארק]] אין צפון, [[ניו דזשערסי]] אין מזרח, [[דעלעווער]], [[מערילענד]] און [[וועסט ווירדזשיניע]] אין דרום, און [[אהאיא]] אין מערב. אין צפון מערב האט זי א קורצן בארטן אויפ'ן [[ערי אזערע]].

די הויפטשטאט איז [[העריסבורג]], און די גרעסטע שטאט איז [[פילאדעלפיע]]. אנדערע גרויסע שטעט זענען [[פיטסבורג]], [[אלענטאון]], [[ערי (פענסילוועניע)|ערי]] און [[רידינג (פענסילוועניע)|רידינג]].

== היסטאריע ==
דער שטח פון היינטיגן פענסילוועניע איז געווען באוואוינט דורך פארשידענע אינדיאנער פעלקער פאר דער אייראפעאישער קאלאָניזאציע.

אין דעם 17טן יארהונדערט זענען שוועדישע און האלענדישע קאלאָניסטן אנגעקומען אין טיילן פונעם דעלעווער טאל.

אין 1681 האט דער ענגלישער קעניג טשארלס דער צווייטער געגעבן דעם גרויסן שטח פון פענסילוועניע פאר [[וויליאם פען]].

פען, א קוואקער, האט געוואלט מאכן א קאלאָניע וואו מענטשן פון פארשידענע רעליגיעס קענען לעבן מיט מער רעליגיעזע פרייהייט.

דער נאמען פענסילוועניע באדייט בערך &quot;פענס וואלד&quot; און איז געגעבן געווארן לכבוד וויליאם פענס פאטער.

פענסילוואניע ווערט אויך גערופן &quot;דער קוואקער שטאַט&quot; ווייל ס'איז געגרינדעט פון דער קוואקער קאלאניע פון פענסילוואניע. די ערשטע [[קאנסטיטוציע]] (פון וויליאם פען) האט גאראנטירט פרייהייט פון [[געוויסן]].

[[פילאדעלפיע]] איז געווארן איינער פון די וויכטיגסטע שטעט אין די בריטישע קאלאָניעס.

אין 1776 איז די [[פאראייניגטע שטאטן אומאפהענגיקייט דעקלאראציע]] אנגענומען געווארן אין פילאדעלפיע.

אין 1787 איז אויך די [[קאנסטיטוציע פון די פאראייניגטע שטאטן|קאנסטיטוציע]] פון די פאראייניגטע שטאטן אויסגעארבעט געווארן אין פילאדעלפיע.

אום 12טן דעצעמבער 1787 איז פענסילוועניע געווארן דער 2טער שטאט וואס האט באשטעטיגט די קאנסטיטוציע.

בעת דער [[אמעריקאנער בירגערקריג]] איז די [[שלאכט פון געטיסבורג]] פארגעקומען אין פענסילוועניע אין 1863. די שלאכט ווערט גערעכנט אלס איינע פון די וויכטיגסטע געשעענישן פונעם קריג.

אין דעם 19טן און 20סטן יארהונדערט איז פענסילוועניע געווארן איינער פון די גרעסטע צענטערס פון קוילן, און שווערער אינדוסטריע אין די פאראייניגטע שטאטן.

== געאגראפיע ==
פענסילוועניע האט א פארשידנארטיגע לאנדשאפט מיט בערג, טאלן, פעלדער און גרויסע טייכן.

דער [[אפאלאטשן בערג]] סיסטעם לויפט דורך א גרויסן טייל פון דעם שטאט.

דער [[סאסקווהאנא טייך]] לויפט דורך צענטראל פענסילוועניע און איז איינער פון די וויכטיגסטע טייכן.

אין מערב ווערן דער [[אלעגעני טייך]] און [[מאנאנגהילא טייך]] פאראייניגט אין פיטסבורג און פארמירן דעם [[אהאיא טייך]].

דער מזרח טייל ווערט באגרעניצט דורך דעם [[דעלעווער טייך]].

אין צפון מערב האט פענסילוועניע א קורצן בארטן אויפ'ן [[ערי אזערע]].

דער העכסטער פונקט איז מאונט דייוויס, וועלכער געפינט זיך אין די אפאלאטשן געגנט.

== עקאנאמיע ==
פענסילוועניע איז היסטאריש געווען איינע פון די וויכטיגסטע אינדוסטריעלע שטאטן אין די פאראייניגטע שטאטן.

קוילן  האט געשפילט א צענטראלע ראלע, בפרט אין מערב פענסילוועניע און פיטסבורג.

היינט איז די עקאנאמיע פיל מער פארשידנארטיג. וויכטיגע געביטן זענען געזונטהייט, בילדונג, פינאנצן, טעכנאלאגיע, ענערגיע, פראדוקציע און לאנדווירטשאפט.

פילאדעלפיע און פיטסבורג זענען די צוויי גרעסטע עקאנאמישע צענטערס.[[טעקע:Flag_of_Pennsylvania.svg|קליין|250px|פאן פון פענסילוועניע]]

== באפעלקערונג ==
לויט דעם 2020 צענזוס האט פענסילוועניע געהאט 13,002,700 איינוואוינער.

די גרעסטע שטאט איז [[פילאדעלפיע]], און די צווייטע גרעסטע איז [[פיטסבורג]].

== אידן אין פענסילוועניע ==
פענסילוועניע האט גרויסע אידישע קהילות, בפרט אין [[פילאדעלפיע]] און [[פיטסבורג]].

אין פילאדעלפיע און אירע ארומיגע געגנטן געפינען זיך פילע פרומע און חסידישע קהילות.[[טעקע:State_seal_of_Pennsylvania.png|קליין|250px|דער זיגל פון פענסילוועניע]]{{רעפערענצן}}

{{פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע}}
[[קאַטעגאָריע:פענסילוועניע|*]]
{{געא-שטומף}}</text>
      <sha1>oep7vg3dcgy5wnjf8vrac0j11dyho8s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ראוד איילענד</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13437</id>
    <revision>
      <id>602417</id>
      <parentid>569855</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T17:25:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602417</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6010" sha1="5qoe02r3sij3zpk711zx6i8gfztsnl9" xml:space="preserve">{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin:0.5em 1.5em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%; padding:5px;&quot; |'''ראוד איילענד'''
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag_of_Rhode_Island.svg|135x135פיקס|פאן פון ראוד איילענד]]
[[טעקע:Seal_of_Rhode_Island.svg|90x90פיקס|סיעל פון ראוד איילענד]]
|-
!אריגינעלער נאמען
|Rhode Island
|-
!אפיציעלער נאמען
|State of Rhode Island
|-
!צונאמען
|Ocean State
|-
!קאנטינענט
|[[צפון אמעריקע]]
|-
!ראיאן
|[[ניו ענגלאנד]]
|-
!לאנד
|[[פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!הויפטשטאט
|[[פראווידענס]]
|-
!גרעסטע שטאט
|[[פראווידענס]]
|-
!שטח
|3,144 ק״מ²
|-
!פלאץ צווישן די שטאטן
|50סטער לויט שטח
|-
!באפעלקערונג
|בערך 1.1 מיליאן
|-
!פלאץ צווישן די שטאטן
|45סטער לויט באפעלקערונג
|-
!העכסטער פונקט
|דזשערימאט היל
247 מעטער
|-
!נידעריגסטער פונקט
|[[אטלאנטישער אקעאן]]
0 מעטער
|-
!צייט זאנע
|מזרח צייט
|-
!אריינגענומען אין פאראייניגטע שטאטן
|29סטן מאי 1790
|-
!סדר
|13טער שטאט
|-
!קאונטיס
|5
|-
!פאסט קאד
|RI
|-
!ISO קאד
|US-RI
|-
!וועבזייטל
|[https://www.ri.gov ri.gov]
|}
'''ראוד איילענד''' (ענגליש: Rhode Island) איז א שטאט אין דעם [[ניו ענגלאנד]] ראיאן פון די [[פאראייניגטע שטאטן]]. זי איז די קלענסטע שטאט אין די פאראייניגטע שטאטן לויט שטח.

זי גרעניצט זיך מיט [[קאנעקטיקעט]] אין מערב, [[מאסאטשוסעטס]] אין צפון און מזרח, און האט א בארטן אויפ'ן [[אטלאנטישער אקעאן]].

די הויפטשטאט און גרעסטע שטאט איז [[פראווידענס]]. אנדערע גרויסע שטעט זענען [[קראנסטאן]], [[ווארוויק (ראוד איילענד)|ווארוויק]], [[פאוטאקע]] און [[איסט פראווידענס]].

ראוד איילענד איז דער קלענסטער שטאַט אין שטח פון פון אלע שטאטן און איז געווען פון די ארגינעלע ערשטע דרייצן שטאטן.

== היסטאריע ==
דער שטח פון היינטיגן ראוד איילענד איז געווען באוואוינט דורך אינדיאנער פעלקער פאר דער אייראפעאישער קאלאָניזאציע.

אין '''1636''' האט [[ראדזשער וויליאמס]] געגרינדעט [[פראווידענס]].

וויליאמס איז געווען א רעליגיעזער דיסידענט וואס האט פארלאזט די מאסאטשוסעטס בעי קאלאָניע. ער האט געוואלט שאפן א קאלאָניע מיט מער רעליגיעזע פרייהייט.

ראוד איילענד איז געווארן באקאנט אלס איינער פון די ערשטע אמעריקאנער קאלאָניעס וואו רעליגיעזע פרייהייט איז געווען א וויכטיגער יסוד.

בעת דער [[אמעריקאנער רעוואלוציע]] איז ראוד איילענד געווען די ערשטע פון די דרייצן קאלאָניעס וועלכע האבן אפיציעל אויפגעגעבן זייער געטריישאפט צום בריטישן קעניג.

אום 4טן מאי 1776 האט די קאלאָניע אפיציעל אפגעשניטן אירע פארבינדונגען מיט בריטאניע.

אום 29סטן מאי 1790 איז ראוד איילענד געווארן דער 13טער און לעצטער פון די ארגינעלע דרייצן שטאטן וואס האט באשטעטיגט די [[פאראייניגטע שטאטן קאנסטיטוציע]].

אין דעם 19טן יארהונדערט איז ראוד איילענד געווארן א וויכטיגער צענטער פון טעקסטיל אינדוסטריע.

== געאגראפיע ==
ראוד איילענד איז די קלענסטע אמעריקאנער שטאט לויט שטח, אבער האט א לאנגע און שטארק איינגעשניטענע בארטן.

די [[נאראגאנסעט ביי]] צעטיילט גרויסע טיילן פונעם שטאט און פארמאגט פילע אינזלען און קליינע בוכטן.

צוליב איר לאקאציע אויפ'ן [[אטלאנטישער אקעאן]] ווערט זי גערופן די '''Ocean State'''.

דער צפון מערב טייל איז מער געוואלדיק, בשעת די ברעג געגנטן זענען מער פלאך.

דער העכסטער פונקט איז '''דזשערימאט היל''', וועלכער איז בלויז 247 מעטער הויך.

== עקאנאמיע ==
היסטאריש איז ראוד איילענד געווען באקאנט פאר טעקסטיל און אנדערע פאבריק אינדוסטריעס.

היינט זענען געזונטהייט, בילדונג, פראדוקציע, פינאנצן, טוריזם און סערוויסעס וויכטיגע טיילן פון דער עקאנאמיע.

דער בארטן און די פילע בוכטן מאכן טוריזם און שיפל פארבונדענע געשעפטן וויכטיג.

== באפעלקערונג ==
לויט דעם 2020 צענזוס האט ראוד איילענד געהאט '''1,097,379''' איינוואוינער.

[[פראווידענס]] איז דער גרעסטער באפעלקערונג צענטער און די הויפטשטאט.[[טעקע: Flag of Rhode Island.svg |קליין|100px|פֿאָן פֿון ראד איילענד]]{{רעפערענצן}}{{פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע}}</text>
      <sha1>5qoe02r3sij3zpk711zx6i8gfztsnl9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>וואשינגטאן די סי</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13438</id>
    <revision>
      <id>602448</id>
      <parentid>594299</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T19:45:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602448</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14626" sha1="nctkhxjiebs1poa4zygficmn6dqkkpg" xml:space="preserve">{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin:0.5em 1.5em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%; padding:5px;&quot; |'''וואשינגטאן, די.סי.'''
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag_of_the_District_of_Columbia.svg|135x135פיקס|פאן פון וואשינגטאן, די.סי.]]
[[טעקע:Seal_of_the_District_of_Columbia.svg|90x90פיקס|סיעל פון וואשינגטאן, די.סי.]]
|-
!אריגינעלער נאמען
|Washington, D.C.
|-
!אפיציעלער נאמען
|District of Columbia
|-
!צונאמען
|די נאציענאלע הויפטשטאט
|-
!קאנטינענט
|[[צפון אמעריקע]]
|-
!ראיאן
|[[מיטל אטלאנטיק]]
|-
!לאנד
|[[פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!סטאטוס
|פעדעראלער דיסטריקט
|-
!הויפטשטאט
|וואשינגטאן
|-
!גרעסטע שטאט
|וואשינגטאן
|-
!שטח
|177 ק״מ²
|-
!יבשה שטח
|159 ק״מ²
|-
!וואסער שטח
|18 ק״מ²
|-
!באפעלקערונג
|702,250 &lt;small&gt;(2025 שאצונג)&lt;/small&gt;
|-
!באפעלקערונג־געדיכטקייט
|בערך 4,400 מענטשן פער ק״מ²
|-
!העכסטער פונקט
|פאינץ ראקס, בערך 125 מעטער
|-
!נידעריגסטער פונקט
|[[פאטאמאק טייך]]
|-
!הויפט טייכן
|[[פאטאמאק טייך]], [[אנאקאסטיע טייך]]
|-
!צייט־זאנע
|מזרח־צייט
|-
!געגרינדעט
|16טן יולי 1790
|-
!רעגירונג
|מעיאר און דיסטריקט־ראט
|-
!פאסט־קאד
|DC
|-
!ISO קאד
|US-DC
|-
!וועבזייטל
|[https://dc.gov dc.gov]
|}
'''וואשינגטאן די סי''' ({{שפראך-en|Washington, D.C.}}) איז די [[הויפטשטאט]] פון די [[פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע]], וואס דארטן איז פלאצירט די [[קאנגרעס פון די פאראייניגטע שטאטן|קאנגרעס]], [[סענאט פון די פאראייניגטע שטאטן|סענאט]] און [[ווייסע הויז]]. די שטאט געהערט נישט צו קיין שום [[יו. עס. שטאט|שטאַט]].

עס באציעט זיך אויפן נאמען פונעם ערשטן פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן, [[דזשארזש וואשינגטאן]].

== היסטאריע ==
איידער די אייראפעאישע באזעצונג איז דער געגנט ארום היינטיגן וואשינגטאן באוואוינט געווארן דורך פארשידענע אינדיאנער פעלקער.

אין דעם 17טן און 18טן יארהונדערט האבן אייראפעאישע באזעצער זיך באזעצט אין דעם ראיאן. די געגנט איז געווארן א טייל פון די [[מערילענד]] קאלאניע.

נאך דער [[אמעריקאנער רעוואלוציע]] האט די נייע אמעריקאנער רעגירונג געזוכט א פלאץ פאר א שטענדיקן הויפטשטאט וואס זאל נישט געהערן צו קיין איינעם פון די שטאטן.

אין 1790 האט דער קאנגרעס דורכגעפירט דעם Residence Act, וואס האט באשטימט דעם פאטאמאק ראיאן אלס דער פלאץ פאר דער נייעם הויפטשטאט.

דער פרעזידענט [[דזשארדזש וואשינגטאן]] האט אויסגעקליבן דעם גענויען פלאץ פאר דער הויפטשטאט.

אין 1791 האט דער געגנט אפיציעל באקומען דעם נאמען District of Columbia. דער נאמען איז געווען א רעפערענץ צו [[קריסטאפער קאלומבוס]] און צו דער אמעריקאנער רעפובליק.

דער שטאטישער פלאן איז אויסגעארבעט געווארן דורך דעם פראנצויזישן אינזשעניר [[פיער טשארלס ל'אנפאן]]. ער האט פלאנירט ברייטע גאסן, עפנטלעכע פלאץ און א צענטער פאר דער פעדעראלער רעגירונג.

אין 1800 איז די פעדעראלע רעגירונג אריבערגעצויגן פון [[פילאדעלפיע]] קיין וואשינגטאן.

אין 1814, בעת דער [[מלחמה פון 1812]], האבן בריטישע מיליטערישע כוחות וואשינגטאן איינגענומען און פארברענט עטליכע וויכטיגע רעגירונגס געביידעס, אריינגערעכנט דעם [[ווייסן הויז]] און דעם [[פאראייניגטע שטאטן קאפיטאל|קאפיטאל]].

אין דעם 19טן יארהונדערט האט וואשינגטאן זיך אנטוויקלט אלס דער צענטער פון דער אמעריקאנער פעדעראלער רעגירונג.

בעת דער [[אמעריקאנער בירגער קריג]] איז די שטאט געווארן א וויכטיגער מיליטערישער צענטער פאר דער פאראייניגטער ארמיי.

אין 1862 האט דער קאנגרעס אפגעשאפט קנעכטשאפט אין דעם District of Columbia.

אין 1871 זענען די לאקאלע רעגירונגען פון די שטאט וואשינגטאן, Georgetown און דעם District of Columbia פאראייניגט געווארן אונטער איין רעגירונג.

אין דעם 20סטן יארהונדערט איז וואשינגטאן געווארן א צענטער פון נאציאנאלע און אינטערנאציאנאלע פאליטיק.

בעת דער [[צווייטער וועלט מלחמה]] איז די באפעלקערונג פון דער שטאט שטארק געוואקסן צוליב דער פארברייטערונג פון דער פעדעראלער רעגירונג.

אין '''1973''' האט דער קאנגרעס דורכגעפירט דעם Home Rule Act, וואס האט געגעבן וואשינגטאן א געוויסע מאס לאקאלע זעלבסט־רעגירונג.

== געאגראפיע ==
וואשינגטאן, די.סי. געפינט זיך אויפ'ן מזרח ברעג פון די פאראייניגטע שטאטן, אויפ'ן פאטאמאק טייך.

דער דיסטריקט גרעניצט זיך מיט [[מערילענד]] אין צפון, מזרח און מערב, און מיט [[ווירדזשיניע]] איבער'ן פאטאמאק טייך אין דרום־מערב.

דער [[אנאקאסטיע טייך]] לויפט דורך דעם דרום־מזרח טייל פון דעם דיסטריקט.

די שטאט האט א שטח פון בערך '''177 קוואדראט קילאמעטער''', וואס מאכט איר איינע פון די קלענסטע הויפטשטעט פון גרויסע לענדער לויט שטח.

וואשינגטאן האט א פארשיידנקייט פון פארקס, בוים־געביטן און שטאטישע געגנטן. דער [[נעשאנעל מאל]] ליגט אין צענטער פון דער שטאט און פארבינדט עטליכע פון די וויכטיגסטע נאציאנאלע מאנומענטן און מוזייען.

== טראנספארט ==
די הויפט באן סטאנציע אין וואשינגטאן איז [[יוניאן סטאנציע]], וואס ווערט געניצט דורך 70,000 פאסאזשירן א טאג. זי איז די צווייטע מערסטע באשעפטיגסטע סטאנציע פון [[אמטראק]], מיט 4.6 מיליאן פאסאזשירן א יאר.

די סי האט דריי הויפט [[פליפעלד]]ער. וואשינגטאן נאציאנאלער פליפארט איז נאנט צו אונטערשטאטישן וואשינגטאן אין [[ארלינגטאן]], [[ווירזשיניע]]. וואשינגטאן דאלעס אינטערנאציאנאלער פליפארט איז 42.3 ק&quot;מ מערב פון דער שטאט אין פערפעקס, ווירזשיניע. באלטימאר-וואשינגטאן פליפארט איז 51 ק&quot;מ צפון־מזרח אין מערילאנד.

== קלימאט ==
וואשינגטאן האט א פייכטן סובטראפישן קלימאט.

די זומערס זענען געווענליך הייס און פייכט, בשעת די ווינטערס זענען קיל און קענען ברענגען שניי.

פרילינג און הארבסט זענען געווענליך מילדע סעזאנען.

== רעגירונג ==
וואשינגטאן, די.סי. האט א לאקאלע רעגירונג מיט א מעיאר און א דיסטריקט־ראט.

דער קאנגרעס פון די [[פאראייניגטע שטאטן]] האט אבער די לעצטע אויטאריטעט איבער דעם דיסטריקט, און קען איבערקוקן אדער אפשטעלן געוויסע געזעצן וואס ווערן דורכגעפירט דורך דער לאקאלער רעגירונג.

וואשינגטאן איז דער איינציגסטער פעדעראלער דיסטריקט פון די פאראייניגטע שטאטן.

די איינוואוינער פון וואשינגטאן האבן נישט קיין סענאטארן אין דעם [[סענאט פון די פאראייניגטע שטאטן|סענאט]].

דער דיסטריקט האט איין פארשטייער אין דעם [[פאראייניגטע שטאטן רעפרעזענטאנטן הויז|רעפרעזענטאנטן הויז]], אבער דער פארשטייער האט נישט קיין שטימע אויפ'ן פלאר פון דעם הויז אין רוב געווענליכע שטימונגען.

זינט 1961 האבן די איינוואוינער פון וואשינגטאן די.סי. די רעכט צו שטימען פארן פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן.

== באפעלקערונג ==
לויט די צענזוס פון 2020 האבן אין וואשינגטאן, די.סי. געוואוינט 689,545 מענטשן.

די באפעלקערונג איז שפעטער ווידער געוואקסן, און די 2025 שאצונג איז בערך 702,250 מענטשן.

וואשינגטאן די סי איז די מערסט באפעלקערט אין די פאראייניגטע שטאטן מיט 11,280 מענטשן פער סקווער מייל!

וואשינגטאן, די.סי. (ענגליש: Washington, D.C.), אפיציעל District of Columbia, איז דער פעדעראלער דיסטריקט און די הויפטשטאט פון די [[פאראייניגטע שטאטן]]. עס געפינט זיך אויפ'ן מזרח ברעג פונעם [[פאטאמאק טייך]], צווישן [[מערילענד]] און [[ווירדזשיניע]].

וואשינגטאן, די.סי. איז נישט קיין שטאט פון די פאראייניגטע שטאטן, נאר א באזונדערער פעדעראלער דיסטריקט. דער דיסטריקט איז געגרינדעט געווארן צו דינען אלס דער שטענדיקער הויפטשטאט פון דער פעדעראלער רעגירונג.

== עקאנאמיע ==
וואשינגטאן האט אן עקאנאמיע וואס איז שטארק פארבונדן מיט דער פעדעראלער רעגירונג.

וויכטיגע סעקטארן זענען פעדעראלע רעגירונג, געזעץ, פינאנצן, בילדונג, געזונטהייט, טוריזם און פראפעסיאנעלע סערוויסעס.

די שטאט איז אויך א וויכטיגער צענטער פאר אינטערנאציאנאלע ארגאניזאציעס און דיפלאמאטיע.

פילע אויסלענדישע לענדער האבן זייערע אמבאסאדעס אין וואשינגטאן.

== טראנספארט ==
וואשינגטאן ווערט באדינט דורך דער [[וואשינגטאן מעטרא]] סיסטעם, וואס פארבינדט דעם דיסטריקט מיט פילע געגנטן אין [[מערילענד]] און [[ווירדזשיניע]].

דער דיסטריקט ווערט אויך באדינט דורך באס־ליניעס, באן און שאָסייען.

[[Union Station]] איז דער הויפט באן סטאנציע פון דער שטאט און א וויכטיגער טראנספארט־צענטער.

די געגנט ווערט אויך באדינט דורך דריי הויפט לופטפעלדער: Ronald Reagan Washington National Airport, Washington Dulles International Airport און Baltimore/Washington International Airport.

== בילדונג ==
וואשינגטאן פארמאגט עטליכע אוניווערסיטעטן און העכערע בילדונג־אינסטיטוציעס.

צווישן די באקאנטע זענען [[דזשארדזש וואשינגטאן אוניווערסיטעט]], [[דזשארדזשטאון אוניווערסיטעט]] און [[האוורד אוניווערסיטעט]].

== קולטור און מוזיאומס ==
וואשינגטאן פארמאגט א גרויסע צאל נאציאנאלע מוזיאומס, מאנומענטן און היסטארישע געביידעס.

צווישן די באקאנטסטע זענען דער [[ווייסע הויז|ווייסער הויז]], [[פאראייניגטע שטאטן קאפיטאל|דער קאפיטאל]], [[וואשינגטאן מאנומענט]], [[לינקאלן מאנומענט]], [[דזשעפערסאן מאנומענט]] און דער [[נאציאנאלער מאל]].

דער [[סמיטסאניאן אינסטיטוציע]] פירט א גרויסן טייל פון די מוזייען און וויסנשאפטלעכע אינסטיטוציעס אין דער שטאט.

== אידן אין וואשינגטאן ==
וואשינגטאן האט א היסטארישע אידישע קהילה.

אין דער שטאט און אירע ארומיגע געגנטן אין [[מערילענד]] און [[ווירדזשיניע]] געפינען זיך פארשידענע אידישע קהילות, שולן, בתי מדרשים און אנדערע אידישע מוסדות.

== זעט אויך ==

* [[פאראייניגטע שטאטן]]
* [[אמעריקאנער טעריטאריעס]]
* [[מערילענד]]
* [[ווירדזשיניע]]
* [[וואשינגטאן מאנומענט]]
* [[ווייסע הויז|ווייסער הויז]]
* [[פאראייניגטע שטאטן קאפיטאל]]
{{רעפערענצן}}{{טעריטאריעס פון די פאראייניגטע שטאטן}}{{הויפטשטעט אין צפון אמעריקע}}
[[קאַטעגאָריע:וואשינגטאן די סי|*]]</text>
      <sha1>nctkhxjiebs1poa4zygficmn6dqkkpg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ישעיהו אזולאי</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21780</id>
    <revision>
      <id>602476</id>
      <parentid>478467</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T22:03:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602476</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1867" sha1="j8btf3zn8tnm62qaezrz4m92c2soqsr" xml:space="preserve">{{אישיות}}ר' ישעיהו אזולאי איז געווען א זון פון ר' [[יצחק אזולאי]] א זון פון דעם באקאנטען מקובל רבי [[אברהם אזולאי]].

ר' ישעיהו איז געווען דער טאטע פון ר' [[יצחק זרחיה אזולאי]] דער טאטע פונעם [[חיד&quot;א]].

דער חיד&quot;א ברענגט אסאך חידושים פון אים. ער שרייבט אויף אים &quot;דער חסיד דער עניו&quot; (דברים אחדים דרוש י&quot;ב), אויך ברענגט ער פון אים פשטים אויף פסוקים (זעה נחל קדומים בראשית כה, יוסף תהלות מזמור צ'), ער שרייבט אויף אים אין שם הגדולים ער איז געווען א ראש ישיבה און געלערנט תורה מיט תלמידים, ער זעלבסט איז געווען א תלמיד פון דעם גאון ר' [[חזקיהו די סילוה]] דער בעל מחבר ספר [[פרי חדש]].

ער איז אויך געווען פון די מקובלים, פון דער חבורה פון דעם גאון ר' [[יהודה החסיד, השני]], דער חיד&quot;א ברענגט אויך פון אים אסאך הגהות וואס ער געשריבן אויפן [[זוהר חדש]], און שרייבט אז די הגהות איז פון די גאנצע חבורה פון ר' יהודה החסיד געשריבן אין יאר [[ה'תס&quot;ג]].

ער איז געווען א חבר פונעם בית דין אין שטאט [[ירושלים]], עס איז געבליבן פון אים כתבים פון פסקים און דינים.

ער איז נפטר געווארן זעקס טאג אין אדר [[ה'תצ&quot;ב]] (שם הגדולים ערך ר' אברהם אזולאי).

{{גרונטסארטיר:אזולאי, ישעיהו}}
[[קאטעגאריע:מקובלים]]</text>
      <sha1>j8btf3zn8tnm62qaezrz4m92c2soqsr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>602477</id>
      <parentid>602476</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T22:06:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602477</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1873" sha1="4lbws8nqul3k5fid9s8u0kh34s9o2ze" xml:space="preserve">{{אישיות}}'''ר' ישעיהו אזולאי''' איז געווען א זון פון ר' [[יצחק אזולאי]] א זון פון דעם באקאנטען מקובל רבי [[אברהם אזולאי]].

ר' ישעיהו איז געווען דער טאטע פון ר' [[יצחק זרחיה אזולאי]] דער טאטע פונעם [[חיד&quot;א]].

דער חיד&quot;א ברענגט אסאך חידושים פון אים. ער שרייבט אויף אים &quot;דער חסיד דער עניו&quot; (דברים אחדים דרוש י&quot;ב), אויך ברענגט ער פון אים פשטים אויף פסוקים (זעה נחל קדומים בראשית כה, יוסף תהלות מזמור צ'), ער שרייבט אויף אים אין שם הגדולים ער איז געווען א ראש ישיבה און געלערנט תורה מיט תלמידים, ער זעלבסט איז געווען א תלמיד פון דעם גאון ר' [[חזקיהו די סילוה]] דער בעל מחבר ספר [[פרי חדש]].

ער איז אויך געווען פון די מקובלים, פון דער חבורה פון דעם גאון ר' [[יהודה החסיד, השני]], דער חיד&quot;א ברענגט אויך פון אים אסאך הגהות וואס ער געשריבן אויפן [[זוהר חדש]], און שרייבט אז די הגהות איז פון די גאנצע חבורה פון ר' יהודה החסיד געשריבן אין יאר [[ה'תס&quot;ג]].

ער איז געווען א חבר פונעם בית דין אין שטאט [[ירושלים]], עס איז געבליבן פון אים כתבים פון פסקים און דינים.

ער איז נפטר געווארן זעקס טאג אין אדר [[ה'תצ&quot;ב]] (שם הגדולים ערך ר' אברהם אזולאי).

{{גרונטסארטיר:אזולאי, ישעיהו}}
[[קאטעגאריע:מקובלים]]</text>
      <sha1>4lbws8nqul3k5fid9s8u0kh34s9o2ze</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>צפון קאראליינע</title>
    <ns>0</ns>
    <id>29452</id>
    <revision>
      <id>602422</id>
      <parentid>569839</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T17:25:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602422</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8381" sha1="9ioizts8fom3yq1gev3pgiytu8metug" xml:space="preserve">{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin:0.5em 1.5em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%; padding:5px;&quot; |'''צפון קאראליינע'''
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag_of_North_Carolina.svg|135x135פיקס|פאן פון צפון קאראליינע]]
[[טעקע:Seal_of_North_Carolina.svg|90x90פיקס|סיעל פון צפון קאראליינע]]
|-
!אריגינעלער נאמען
|North Carolina
|-
!אפיציעלער נאמען
|State of North Carolina
|-
!צונאמען
|Tar Heel State
|-
!קאנטינענט
|[[צפון אמעריקע]]
|-
!ראיאן
|[[דרום מזרח פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!לאנד
|[[פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!הויפטשטאט
|[[ראלי (צפון קאראליינע)|ראלי]]
|-
!גרעסטע שטאט
|[[שארלאט]]
|-
!גרעסטע מעטראפאליטאנער געגנט
|שארלאט מעטראפאליטאנער געגנט
|-
!שטח
|139,391 ק״מ²
|-
!פלאץ צווישן די שטאטן
|28סטער לויט שטח
|-
!באפעלקערונג
|11,197,968 &lt;small&gt;(2025 שאצונג)&lt;/small&gt;
|-
!פלאץ צווישן די שטאטן
|9טער לויט באפעלקערונג
|-
!העכסטער פונקט
|[[מאונט מיטשעל]]
2,037 מעטער
|-
!נידעריגסטער פונקט
|[[אטלאנטישער אקעאן]]
0 מעטער
|-
!הויפט טייכן
|[[קאטאבא טייך]]
[[קייפ פיער טייך]]
נעוס טייך
ראנאק טייך
|-
!בארטן
|[[אטלאנטישער אקעאן]]
|-
!צייט זאנע
|מזרח צייט
|-
!אריינגענומען אין פאראייניגטע שטאטן
|21סטן נאוועמבער 1789
|-
!סדר
|12טער שטאט
|-
!קאונטיס
|100
|-
!פאסט קאד
|NC
|-
!ISO קאד
|US-NC
|-
!וועבזייטל
|[https://www.nc.gov nc.gov]
|}
'''נארט קאראלײנע''' אדער '''צפון קאראליינע''' (ענגליש: '''North Carolina''') איז א שטאט אין דעם [[דרום מזרח פאראייניגטע שטאטן|דרום מזרח]] [[פאראייניגטע שטאטן]]. זי גרעניצט זיך מיט [[ווירדזשיניע]] אין צפון, [[טענעסי]] אין מערב, [[דזשארדזשיע]] און [[דרום קאראליינע]] אין דרום, און דעם [[אטלאנטישער אקעאן]] אין מזרח.

די הויפטשטאט איז [[ראלי (צפון קאראליינע)|ראלי]], און די גרעסטע שטאט איז [[שארלאט]]. אנדערע גרויסע שטעט זענען [[גרינסבארא]], [[דורהאם (צפון קאראליינע)|דורהאם]] און [[ווינסטאן סאלעם]].

== היסטאריע ==
דער שטח פון היינטיגן צפון קאראליינע איז שוין לאנג פאר דער אייראפעאישער קאלאָניזאציע געווען באוואוינט דורך פארשידענע אינדיאנער פעלקער.

אין דעם 16טן יארהונדערט האבן שפאנישע פארשער באזוכט טיילן פונעם ראיאן, אבער די ענגלישע האבן שפעטער געמאכט די וויכטיגסטע פרואוון צו גרינדן קאלאָניעס.

אין '''1585''' האבן ענגלישע קאלאָניסטן געגרינדעט די [[ראנאק קאלאָניע]] אויפ'ן ראנאק אינזל. די קאלאָניע איז שפעטער פארשוואונדן געווארן אונטער אומקלארע אומשטענדן און איז געווארן באקאנט אלס די &quot;פארלוירענע קאלאָניע&quot;.

שפעטער איז דער געגנט געווארן א טייל פון דער קאראליינע קאלאָניע. אין '''1712''' איז דער צפון טייל געווארן א באזונדערע קאלאָניע, צפון קאראליינע.

צפון קאראליינע האט געשפילט א וויכטיגע ראלע אין די געשעענישן וואס האבן געפירט צו דער [[אמעריקאנער רעוואלוציע]]. אום 21סטן נאוועמבער 1789 האט זי באשטעטיגט די [[קאנסטיטוציע פון די פאראייניגטע שטאטן|קאנסטיטוציע]] פון די פאראייניגטע שטאטן און איז געווארן דער 12טער שטאט אין די פאראייניגטע שטאטן.&lt;ref&gt;{{cite web|title=State Facts About North Carolina|url=https://www.census.gov/newsroom/|publisher=U.S. Census Bureau}}&lt;/ref&gt;

בעת דער [[אמעריקאנער בירגערקריג]] איז צפון קאראליינע געווען א טייל פון די [[קאנפעדערירטע שטאטן פון אמעריקע]]. נאך דער מלחמה איז די שטאט צוריק אריינגענומען געווארן אין די פאראייניגטע שטאטן.

== געאגראפיע ==
צפון קאראליינע האט א זייער פארשידנארטיגע געאגראפיע און ווערט געווענליך צעטיילט אין דריי הויפט געגנטן: די בערג אין מערב, די פיעדמאנט געגנט אין צענטער, און די ברעג פלאנען אין מזרח.

דער מערב טייל איז טייל פון די [[אפאלאטשן בערג]]. דארט געפינט זיך [[מאונט מיטשעל]], וועלכער איז מיט 2,037 מעטער דער העכסטער בארג אין די פאראייניגטע שטאטן מזרח פונעם [[מיסיסיפי טייך]].&lt;ref&gt;{{cite web|title=North Carolina Facts, Firsts &amp; Figures|url=https://www.visitnc.com/media/media-kit|publisher=Visit North Carolina}}&lt;/ref&gt;

דער צענטראלער טייל, דער [[פיעדמאנט]], איז דער מערסט באפעלקערטער טייל פון דער שטאט. דארט געפינען זיך שארלאט, ראלי, דורהאם און גרינסבארא.

אין מזרח געפינט זיך די גרויסע ברעג פלאן געגנט. צפון קאראליינע האט א לאנגן בארטן אויפ'ן [[אטלאנטישער אקעאן]].

אויסער דעם בארטן געפינען זיך די [[אויסערליכע בענקס]], א לאנגע קייט פון שמאלע אינזלען וועלכע באשיצן טיילן פונעם ברעג.

אין 1903 האבן די [[רייט ברידער]] דורכגעפירט דעם באקאנטן ערשטן סוקסעספולן קאנטראלירטן מאטאריזירטן פלי ביי קיל דעוויל הילס אויפ'ן ברעג פון צפון קאראליינע.&lt;ref&gt;{{cite web|title=North Carolina Facts, Firsts &amp; Figures|url=https://www.visitnc.com/media/media-kit|publisher=Visit North Carolina}}&lt;/ref&gt;

== עקאנאמיע ==
היסטאריש האט אגריקאלטור געשפילט א גרויסע ראלע אין צפון קאראליינע, בפרט טאבאק און וואטע.

אין דעם 20סטן יארהונדערט זענען טעקסטיל פאבריקן און מעבל פראדוקציע געווארן וויכטיגע אינדוסטריעס.

היינט האט די שטאט א פארשידנארטיגע עקאנאמיע. וויכטיגע געביטן זענען פינאנצן, טעכנאלאגיע, געזונטהייט, העכערע בילדונג, פראדוקציע און לאנדווירטשאפט.

שארלאט איז געווארן איינער פון די וויכטיגסטע פינאנציעלע צענטערס אין די פאראייניגטע שטאטן.

== באפעלקערונג ==
לויט דעם 2020 צענזוס האט צפון קאראליינע געהאט 10,439,388 איינוואוינער.

די 2025 שאצונג פונעם U.S. Census Bureau איז געווען 11,197,968 מענטשן, וואס מאכט צפון קאראליינע דער 9טער מערסט באפעלקערטער שטאט אין די פאראייניגטע שטאטן.&lt;ref&gt;{{cite web|title=U.S. Census Bureau QuickFacts: North Carolina|url=https://www.census.gov/quickfacts/NC|publisher=U.S. Census Bureau}}&lt;/ref&gt;

די גרעסטע באפעלקערונג צענטערס זענען שארלאט און דער ראלי דורהאם געגנט.{{רעפערענצן}}{{פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע}}
{{געא-שטומף}}</text>
      <sha1>9ioizts8fom3yq1gev3pgiytu8metug</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>מאראמאראשער קרייז</title>
    <ns>0</ns>
    <id>38797</id>
    <revision>
      <id>602472</id>
      <parentid>556351</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T21:33:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602472</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1465" sha1="ien7avzffo56cerjbod1v705wg6x4l2" xml:space="preserve">{{באצירק}}

'''מאַראַמאראשער קרייז''' ({{שפראך-ro|Județul Maramureș}}, {{שפראך-hu|Máramaros megye}}, {{שפראך-de| Kreis Maramuresch}}, {{שפראך-uk| Мараморо́щина}}) איז א קרייז ({{שפראך-ro|județ יודעץ}}) פון [[רומעניע]], אין דער [[מאראמאראש]] ראיאן אין צפון פון לאנד. די הויפטשטאט איז [[באניע]].

אין 2011 האט דער קרייז געהאט א באפעלקערונג פון 461,290. אין 1910 איז די יידישע באפעלקערונג געווען 18.4%.

== געאגראפיע ==
דער קרייז באדעקט א שטח פון 6,304 קוואדראט ק&quot;מ, פון זיי זענען 43% באדעקט פון די ראדנע בערג. די הויפט טייכן זענען דער [[טיסא]] און זיינע בייטייכן, די [[איזא]], [[ווישעווע (טייך)|ווישעווע]] און [[מארע]].

דער מאראמאשער קרייז האט 2 שטעט, 11 שטעטלעך און 63 קאמונעס.

די שטעט זענען:
* [[באניע]]
* [[סיגעט]]

די שטעטלעך זענען:
* [[פעלשע-באניע]]
* [[בארשא]]
* [[קאפניק]]
* [[דראגאמירעשט]]
* [[סעלישט]]
* [[סייני]]
* [[שאמקוט]]
* [[מאדיאר-לאפאש]]
* [[מאדיאראש]]
* [[אולמעני]]
* [[אויבער ווישעווע]]

[[קאַטעגאָריע:רומעניע]]</text>
      <sha1>ien7avzffo56cerjbod1v705wg6x4l2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>אמעריקאנישער סאמאא</title>
    <ns>0</ns>
    <id>39799</id>
    <revision>
      <id>602439</id>
      <parentid>469599</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T19:22:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602439</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5617" sha1="3exkbj5vqrf02r9lejpss3h3x483y87" xml:space="preserve">{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin:0.5em 1.5em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%; padding:5px;&quot; |'''אמעריקאנער סאמאָאַ'''
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag_of_American_Samoa.svg|135x135פיקס|פאן פון אמעריקאנער סאמאָאַ]]
[[טעקע:Seal_of_American_Samoa.svg|90x90פיקס|סיעל]]
|-
!אריגינעלער נאמען
|American Samoa
|-
!סאמאָאנער נאמען
|Amerika Sāmoa
|-
!פאליטישער סטאטוס
|טעריטאריע פון די [[פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!ראיאן
|דרום [[פאציפישער אקעאן]]
|-
!הויפטשטאט
|[[פאגא פאגא]]
|-
!גרעסטע אינזל
|טוטוילא
|-
!שטח
|בערך 199 ק״מ²
|-
!העכסטער פונקט
|לאטא בארג
966 מעטער
|-
!הויפט שפראכן
|סאמאָאניש און ענגליש
|-
!צייט זאנע
|UTC−11
|-
!אמעריקאנער טעריטאריע געווארן
|1900
|-
!פאסט קאד
|AS
|-
!ISO קאד
|AS
|}
'''אמעריקאנער סאמאָאַ''' (ענגליש: American Samoa; סאמאָאניש: Amerika Sāmoa) איז אן אמעריקאנער טעריטאריע אין דעם דרום טייל פונעם [[פאציפישער אקעאן]].

די הויפטשטאט איז [[פאגא פאגא]], אויפ'ן אינזל טוטוילא.

אמעריקאנער סאמאָאַ איז די איינציגסטע באוואוינטע אמעריקאנער טעריטאריע וואס געפינט זיך דרום פונעם עקוואטאר.

== היסטאריע ==
די סאמאָאנער אינזלען זענען געווען באוואוינט דורך פאלינעזישע פעלקער פאר פילע יארהונדערטער.

אין דעם 19טן יארהונדערט האבן די פאראייניגטע שטאטן, דייטשלאנד און גרויסבריטאניע געהאט אינטערעסן אין די סאמאָאנער אינזלען.

אין 1899 זענען די אינזלען צעטיילט געווארן צווישן דייטשלאנד און די פאראייניגטע שטאטן.

די מזרח אינזלען זענען געווארן אונטער אמעריקאנער קאנטראל.

אין 1900 האבן די פאראייניגטע שטאטן אנגעהויבן אפיציעל קאנטראלירן אמעריקאנער סאמאָאַ.

דער טראדיציאנעלער סאמאָאנער געזעלשאפט און לאנד סיסטעם זענען ווייטער געבליבן א וויכטיגער טייל פון לעבן דארט.

== געאגראפיע ==
אמעריקאנער סאמאָאַ באשטייט פון עטלעכע אינזלען און אטאלן.

דער גרעסטער און מערסט באפעלקערטער אינזל איז '''טוטוילא'''.

די אינזלען זענען מערסטנס וואלקאניש און בארגיג.

דער קלימאט איז טראפיש, מיט אסאך רעגן און הויך טעמפעראטורן.

א גרויסער טייל פון דער נאטירליכער לאנדשאפט איז באדעקט מיט טראפישע וועלדער.

== עקאנאמיע ==
די עקאנאמיע איז שטארק פארבונדן מיט דער אמעריקאנער רעגירונג און פעדעראלע הילף.

טונא פראדוקציע און פישעריי זענען אויך וויכטיגע טיילן פון דער עקאנאמיע.

לאנדווירטשאפט און טוריזם שפילן א קלענערע ראלע.

== באפעלקערונג ==
אמעריקאנער סאמאָאַ האט א באפעלקערונג פון בערך '''50,000''' מענטשן.

סאמאָאניש און ענגליש זענען די הויפט שפראכן.

די סאמאָאנער קולטור, באקאנט אלס '''Fa'a Samoa''', איז א וויכטיגער טייל פונעם געזעלשאפטלעכן לעבן.וועבלינקען{{רעפערענצן}}{{טעריטאריעס פון די פאראייניגטע שטאטן}}{{מדינה
|שטאַט= אַמעריקאַנישער סאַמאאַ
|אמטשפראך נאמען = ''American Samoa''
|סימבאל בילד= {{#property:p18}}
|הערב=  {{#property:p94}}
|פאן בילד= {{#property:p41}}
|זינגליד = ''[[די סטאר ספענגלד בענער|The Star Spangled Banner]]''
|קאנטינענט = [[{{#property:p30}}]]
| אפיציעלע שפראך = [[ענגליש]]
|הויפטשטאט = [[פאגא פאגא]]  
| מאפע =     American Samoa on the globe (Polynesia centered).svg
| רעגירונג =    פרעזידענט דעמאקראטיע                &lt;!--
| ראש מלוכה טיטל =    גרונטלעך: פרעזידענט --&gt;
| ראש מלוכה =
| פרעמיער מיניסטער = 
| גרינדונג דאטום = 
| פלאך מאס =  197.1
| וועלט גראדונג פלאך = 
| פראצענט וואסער = 
| באפעלקערונג צאל = 55,519
| באפעלקערונג יאר = 2010
| וועלט גראדונג באפעלעקרונג = 208טע
| באפעלקערונג ענגקייט = 326
| פראדוקט ווערדע = 
| וועלט גראדונג פראדוקט ווערדע =
|וואלוטע = [[{{#property:p38}}]]
|צייט זאנע = UTC-11
| אינטערנעט דאמיין = as
| טעלעפאן קאד= 1{{שפייצן}}684
}}
{{קאמאנסקאט|{{#property:p373}}}}

[[קאַטעגאָריע:אינדזלען]]
[[קאַטעגאָריע:פאראייניגטע שטאטן]]</text>
      <sha1>3exkbj5vqrf02r9lejpss3h3x483y87</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>עץ אפרים</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40785</id>
    <revision>
      <id>602469</id>
      <parentid>590715</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T21:18:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602469</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1835" sha1="9h27n9w69o8ntleoptce9oeonca1xue" xml:space="preserve">{{יתום}}{{באצירק}}

{{coord|32|7|8.03|N|35|2|47.75|E|type:city|display=title}}
'''עץ אפרים''' איז אַ ייִדישער ישוב אין מערב-שומרון, [[ישראל]], צום צפון-מזרח פון [[אלקנה]].


==געשיכטע==

עץ אפרים איז געגרינדעט געוואָרן אין 1985. דער ישוב איז אַ געמישטער (פרומע און וועלטלעכע ייִדן). אַדמיניסטראַטיוו גייט ער אַרײַן אין באַשטאַנד פונעם רעגיאָנאַלן ראַט [[שומרון ראיאן|שומרון]]. לויט די אָנגאַבן פון 2011 זײַנען אין עץ אפרים געווען 806 תושבים.


==דער נאָמען==

דער נאָמען פונעם ישוב באַזירט זיך אויף דעם פאַקט, וואָס ער געפינט זיך אין דער נחלה פון [[שבט אפרים]]. אַליין דער אויסדרוק &quot;עץ אפרים&quot; איז גענומען פון דער הפטרה פון דער סדרה פון יענער וואָך, ווען דער ישוב איז געגרינדעט געוואָרן: &quot;וְאַתָּה בֶן-אָדָם, קַח-לְךָ עֵץ אֶחָד, וּכְתֹב עָלָיו לִיהוּדָה, וְלִבְנֵי יִשְׂרָאֵל חֲבֵרָו; וּלְקַח, עֵץ אֶחָד, וּכְתוֹב עָלָיו לְיוֹסֵף עֵץ אֶפְרַיִם, וְכָל-בֵּית יִשְׂרָאֵל חֲבֵרָו.&quot; (יחזקאל לז, טז).


==וועבלינקען==
* [http://www.etz.org.il/ דאָס וועבזײַטל פונעם ישוב] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131103021956/http://www.etz.org.il/ |date=2013-11-03 }} (אויף העברעיִש)


[[קאַטעגאָריע:ישובים אין ישראל]]
{{ישראל-שטומף}}</text>
      <sha1>9h27n9w69o8ntleoptce9oeonca1xue</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>קארל דער דריטער ווילהעלם</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41114</id>
    <revision>
      <id>602473</id>
      <parentid>593850</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T21:37:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602473</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1964" sha1="1ua4n2mvzqvl6v8eakcdkufhrarymgu" xml:space="preserve">{{יתום}}
{{אישיות}}
'''קארל דער דריטער ווילהעלם פֿאן באדען-דורלאַטש''' ({{שפראך-de|Markgraf Karl III. Wilhelm von Baden-Durlach}}; {{ר}}[[27סטן יאנואר]] [[1679]] - [[12טן מיי]] [[1738]]&lt;ref&gt;{{Citation |title=Die drei Geburtstage des Stadtgründers |url=http://historia-docet.de/html/geburtstag.html |access-date=2014-04-29 |archivedate=2013-12-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131230234141/http://historia-docet.de/html/geburtstag.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;),  ער האט געבויט די שטאָט [[קארלסרוע]]{{הערה|
[http://www.karlsruhe.de/b1/stadtgeschichte/biographien/karl_wilhelm Karl Wilhelm von Baden-Durlach: Markgraf und Stadtgründer]}} וואָס איז געווארן די [[הויפטשטאט|הויפּטשטאָט]] פון באדען אין [[1718]]&lt;ref&gt;[http://daten.digitale-sammlungen.de/0001/bsb00016328/images/index.html?seite=237 Neue deutsche Biographie, Bd.: 11, Kafka - Kleinfercher]&lt;/ref&gt;.

== פאמיליע ==
קארל האט געהייראט אין [[27סטן יוני]] [[1697]] צו [[מאגדאלענא ווילכילמין פון ווירטמבורג]], די פרינצעסן פון [[ווירטמבורג]] (פון די ווירטמבורג פאמיליע). זיי האבן געהאט דריי קינדער:

* קארל מאגנוס ([[21סטן יאנואר]] [[1701]] - [[12טן יאנואר]] [[1712]]), כערעדאטערי פּרינס פון באדען-דורלאכ.
* פרעדריק ([[7טן אקטאבער]] [[1703]] - [[26סטן מערץ]] [[1732]]), כערעדאטערי פּרינס פון באדען-דורלאכ.
* אוגוסטע מאגדאלענא ([[13טן נאוועמבער]] [[1706]] - [[25סטן אויגוסט]] [[1709]]).
[[טעקע:Huber Carl III.Wilhelm.jpeg|קליין|200px|קארל דער דריטער ווילהעלם]]

== רעפערענצן ==
{{רעפליסטע}}

[[קאַטעגאָריע:קיסרים]]</text>
      <sha1>1ua4n2mvzqvl6v8eakcdkufhrarymgu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>סאן סאלוואדאר</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41181</id>
    <revision>
      <id>602470</id>
      <parentid>589012</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T21:22:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602470</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2812" sha1="4fgc4x2vhxow78l6s6n1ty5lhkhr14g" xml:space="preserve">{{יישוב
|נאמען = סאַן סאַלוואַדאר
|סארט יישוב = שטאָט
|אמטשפראך נאמען = San Salvador
|הערב = {{#אייגנשאפט:p94}}
|פאן = {{#אייגנשאפט:p41}}
|בילד=
|מדינה = {{פאן על סאלוואדאר}}
|קאארדינאטן =  {{coord|13|41|24|N|89|11|24|W|format=dms|display=inline,title|region:SV_type:city}}
|גרינדונג דאטע= 1525
|שטח = 72.25
|הייך= 658
|בירגערמייסטער = נארמאן קיכאנא
|באפעלקערונג = 567,698
|באפעלקערונג יאר =2011
|צפיפות = 7,486
|אפיציעלע שפראך = 
|צייט זאנע = -6
|מאפע = El Salvador-CIA WFB Map.png
|מאפע קעפל = לאקאציע פון סאן סאלוואדאר אין על סאלוואדאר
|אתר אינטרנט = [http://www.sansalvador.gob.sv/ sansalvador.gob.sv]
}}{{באצירק}}

'''סאַן סאַלוואַדאר''' ({{שפראך-es|San Salvador}}) איז די הויפטשטאט פון [[על סאלוואדאר]]. ער איז א וויכטיקער פינאנציעלער צענטער אין [[צענטראל-אמעריקע]]. ער געפינט זיך אין דעם הויכלאנד פון על סאלוואדאר, ארומגענומען מיט [[וואולקאן|וואולקאנען]]. סאן סאלוואדאר איז די פינפטע מערסטע באפעלקערטע שטאט אין צענטאל-אמעריקע.

==צווילינג שטעט==
סאן סאלוואדאר האט די פאלגנדע צווילינג שטעט:
{|class=&quot;wikitable&quot;
|- valign=&quot;top&quot;
|
*{{Flag|VEN|[[קאראקאס]]}}
*{{Flag|HON|[[טעגוסיגאלפע]]}}
*{{Flag|MEX|[[גוואדאלאהארא]]}}{{הערה|1={{cite web | url =http://www.guadalajara.gob.mx/dependencias/relacionespublicas/versioningles/sistercities.html | archiveurl =http://web.archive.org/web/20120302011742/http://www.guadalajara.gob.mx/dependencias/relacionespublicas/versioningles/sistercities.html
|archivedate ={{ר}}2טן מערץ, 2012  | title = Sister Cities, Public Relations | publisher = Guadalajara municipal government
|accessdate = {{ר}}12טן מערץ, 2013}}}}
*{{Flag|BOL|[[לא פאז]]}}
*{{Flag|USA|[[לאס אנדזשעלעס]]}}
*{{Flag|NCA|[[מאנאגוע]]}}
*{{Flag|ESP|[[מאדריד]]}}
||
*{{Flag|MEX|[[מעקסיקא שטאט]]}}
*{{Flag|CAN|[[מאנטרעאל]]}}
*{{Flag|RUS|[[פעטערבורג]]}}
*{{Flag|HON|[[סאן פעדרא סולא]]}}
*{{Flag|BRA|[[סאא פאולא]]}}
*{{Flag|TWN|[[טייפיי]]}}
*{{Flag|ISR|[[תל אביב]]}}
|}


{{-}}

== וועבלינקען ==
{{קאמאנסקאט|{{#אייגנשאפט:p373}}}}

==רעפערענצן==
{{רעפליסטע}}


{{הויפטשטעט אין צפון אמעריקע}}

[[קאַטעגאָריע:על סאלוואדאר]]
{{געא-שטומף}}</text>
      <sha1>4fgc4x2vhxow78l6s6n1ty5lhkhr14g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>מוסטער:אינפאקעסטל באן ליניע</title>
    <ns>10</ns>
    <id>44491</id>
    <revision>
      <id>602483</id>
      <parentid>546572</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T07:11:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>פוילישער</username>
        <id>339</id>
      </contributor>
      <origin>602483</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5079" sha1="n6ags54hcy7tzd6b2apdlwp0bowikc8" xml:space="preserve">{| style=&quot;border: 1px solid #aaa; background-color: #f9f9f9; color: black; margin-bottom: 0.5em; margin-right: 1em; padding: 0.2em; float: left; clear: left; width: 250px; font-size:80%; text-align: right;&quot;
|-
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;font-size:large;&quot; |{{#תנאי:{{{קאליר|}}}| {{קאלירמוסטער|#{{{קאליר}}}}}}} '''{{{נאמען}}}''' {{#תנאי:{{{אמטשפראך נאמען|}}}|{{ש}}{{{אמטשפראך נאמען}}}}}
|-
{{#תנאי:{{{לאגא|}}}| !colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; {{!}} [[טעקע:{{{לאגא}}} {{!}} {{#תנאי:{{{לאגא_ברייט|}}}|{{{לאגא_ברייט}}}|200px}}]] }} 
|-
{{#תנאי:{{{בילד&lt;includeonly&gt;|&lt;/includeonly&gt;}}}| !colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; {{!}} [[טעקע:{{{בילד}}} {{!}} {{#תנאי:{{{ברייט&lt;includeonly&gt;|&lt;/includeonly&gt;}}}|{{{ברייט}}}|250px}}]] }} 
|-
{{#תנאי:{{{באשרייבונג&lt;includeonly&gt;|&lt;/includeonly&gt;}}}| {{!}}colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; {{!}} {{{באשרייבונג}}} }} 
|-
! colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;background-color:#efefef;&quot; | אינפֿא
|-
|'''טיפ''' || {{{טיפ}}}
|-
{{#תנאי:{{{סיסטעם&lt;includeonly&gt;|&lt;/includeonly&gt;}}}| {{!}}valign=top{{!}}'''סיסטעם''' {{!!}}valign=top{{!}} {{{סיסטעם}}}}}
|-
{{#תנאי:{{{סטאטוס&lt;includeonly&gt;|&lt;/includeonly&gt;}}}| {{!}}valign=top{{!}}'''סטאטוס''' {{!!}}valign=top{{!}} {{{סטאטוס}}}}}
|-
{{#תנאי:{{{לאקאציע&lt;includeonly&gt;|&lt;/includeonly&gt;}}}| {{!}}valign=top{{!}}'''לאקאציע''' {{!!}}valign=top{{!}} {{{לאקאציע}}}}}
|-
{{#תנאי:{{{אנהייב&lt;includeonly&gt;|&lt;/includeonly&gt;}}}| {{!}}valign=top{{!}}'''סוף-סטאנציעס''' {{!!}}valign=top{{!}} {{{אנהייב}}}&lt;br /&gt;{{{סוף|}}}}}
|-
{{#תנאי:{{{סטאנציעס&lt;includeonly&gt;|&lt;/includeonly&gt;}}}| {{!}}valign=top{{!}}'''צאל סטאנציעס''' {{!!}}valign=top{{!}} {{{סטאנציעס}}}}}
|-
{{#תנאי:{{{ליניעס&lt;includeonly&gt;|&lt;/includeonly&gt;}}}| {{!}}valign=top{{!}}'''ליניעס''' {{!!}}valign=top{{!}} {{{ליניעס}}}}}
|-
{{#תנאי:{{{פאסאזשירן&lt;includeonly&gt;|&lt;/includeonly&gt;}}}| {{!}}valign=top{{!}}'''טעגלעכע צאל פאסאזשירן''' {{!!}}valign=top{{!}} {{{פאסאזשירן}}}}}
|-
! colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot;  style=&quot;background-color:#efefef;&quot; | אפעראציע
|-
{{#תנאי:{{{אפן&lt;includeonly&gt;|&lt;/includeonly&gt;}}}| {{!}}valign=top{{!}}'''געעפנט''' {{!!}}valign=top{{!}} {{{אפן}}}}}
|-
{{#תנאי:{{{פארמאכט&lt;includeonly&gt;|&lt;/includeonly&gt;}}}| {{!}}valign=top{{!}}'''פארמאכט''' {{!!}}valign=top{{!}} {{{פארמאכט}}}}}
|-
{{#תנאי:{{{אייגנטומער&lt;includeonly&gt;|&lt;/includeonly&gt;}}}| {{!}}valign=top{{!}}'''אייגנטומער''' {{!!}}valign=top{{!}} {{{אייגנטומער}}}}}
|-
|valign=top|'''פארוואלטער''' ||valign=top| {{{פארוואלטער}}}
|-
{{#תנאי:{{{karakter&lt;includeonly&gt;|&lt;/includeonly&gt;}}}| {{!}}valign=top{{!}}'''Karakter''' {{!!}}valign=top{{!}} {{{karakter}}}}}
|-
{{#תנאי:{{{וואקזאל&lt;includeonly&gt;|&lt;/includeonly&gt;}}}| {{!}}valign=top{{!}}'''וואקזאל(ן)''' {{!!}}valign=top{{!}} {{{וואקזאל}}}}}
|-
{{#תנאי:{{{סטאק&lt;includeonly&gt;|&lt;/includeonly&gt;}}}| {{!}}valign=top{{!}}'''באוועגלעכער סטאק''' {{!!}}valign=top{{!}} {{{סטאק}}}}}
|-
! colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;background-color:#efefef;&quot; | טעכניש
|-
{{#תנאי:{{{ליניע-לענג&lt;includeonly&gt;|&lt;/includeonly&gt;}}}| {{!}}valign=top{{!}}'''ליניע-לענג''' {{!!}}valign=top{{!}} {{{ליניע-לענג}}}}}
|-
{{#תנאי:{{{אייזנבאן-לענג&lt;includeonly&gt;|&lt;/includeonly&gt;}}}| {{!}}valign=top{{!}}'''אייזנבאן-לענג''' {{!!}}valign=top{{!}} {{{אייזנבאן-לענג}}}}}
|-
{{#תנאי:{{{antalspor&lt;includeonly&gt;|&lt;/includeonly&gt;}}}| {{!}}valign=top{{!}}'''Antal spor''' {{!!}}valign=top{{!}} {{{antalspor}}}}}
|-
{{#תנאי:{{{אפשטאנד&lt;includeonly&gt;|&lt;/includeonly&gt;}}}| {{!}}valign=top{{!}}'''אפשטאַנד''' {{!!}}valign=top{{!}} {{{אפשטאנד}}}}}
|-
{{#תנאי:{{{על&lt;includeonly&gt;|&lt;/includeonly&gt;}}}| {{!}}valign=top{{!}}'''עלעקטריפֿיקאציע''' {{!!}}valign=top{{!}} {{{על}}}}}
|-
{{#תנאי:{{{גיך&lt;includeonly&gt;|&lt;/includeonly&gt;}}}| {{!}}valign=top{{!}}'''העכסטע גיך''' {{!!}}valign=top{{!}} {{{גיך}}}}}
|-
{{#תנאי:{{{הייך&lt;includeonly&gt;|&lt;/includeonly&gt;}}}| {{!}}valign=top{{!}}'''גרעסטע הייך''' {{!!}}valign=top{{!}} {{{הייך}}}}}
|-
{{#תנאי:{{{רוטע&lt;includeonly&gt;|&lt;/includeonly&gt;}}}| {{!}} colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:0;&quot; {{!}}
{{(!}} style=&quot;width:100%; margin:0; background-color:#F9F9F9;&quot; class=&quot;collapsible collapsed&quot;
{{!}}-
! style= &quot;background-color:#efefef;&quot; align=&quot;center&quot;{{!}}ליניע־רוטע
{{!}}-
{{!}} align=&quot;center&quot;{{!}}
[[טעקע:{{{רוטע}}} {{!}} {{#תנאי:{{{ברייט&lt;includeonly&gt;|&lt;/includeonly&gt;}}}|{{{ברייט}}}|250px}}]]
{{!)}}
}}
|}&lt;noinclude&gt;
{{דאקומענטאציע}}
&lt;!-- קאטעגאריעס לייגט מען צו אויפן /דאק אונטערבלאט;, אינטערוויקי לינקען ביי וויקידאטן --&gt;
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>n6ags54hcy7tzd6b2apdlwp0bowikc8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>מזרח לאנדאן ליניע</title>
    <ns>0</ns>
    <id>45495</id>
    <revision>
      <id>602474</id>
      <parentid>602137</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T21:38:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>602474</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10217" sha1="rc5x5qi2btb8nk52znzabwj204qt1sz" xml:space="preserve">{{באן ליניע ניי}}

די '''מזרח לאָנדאָן ליניע''' איז א טייל פונעם [[לאנדאנער איבערגרונט|לאָנדאָנער איבערגרונט]], וואס גייט פון צפון צו דרום דורכן איסט ענד, דאָקקלאַנדס און דרום געביטן פון לאָנדאָן. זי איז געווען פֿריער אַ ליניע פונעם [[לאנדאנער אונטערגרונט]].

געבויט אין 1869 דורך דער '''מזרח לאָנדאָן באַן פירמע''', וואָס האט אויסגעניצט דעם טעמז טונעל וואס איז געמאכט געווארן מיט דער כוונה פֿאַר פערד-געצויגן שארבאנקעס, די ליניע איז געווארן א טייל פונעם לאנדאנער אונטערגרונט נעצווערק אין 1933. נאָך כמעט 75&amp;#x20;יאר ווי טייל פון דער אונטערגרונט נעץ, איז זי געווארן פארשלאסן אין דעצעמבער 2007 פֿאַר אַ ברייטער פארגרעסערונג, און האט ווידערגעעפֿנט ווי א טייל פון דער איבערגרונט נעץ אין אפריל 2010.&lt;ref&gt;{{צייגט וועב|title=East London Line alternative transport strategy update|publisher=[[לאנדאנער אונטערגרונט]]
|date={{ר}}27סטן נאווועמבער 2006|url=http://www.gold.ac.uk/east-london.pdf
|accessdate={{ר}}24סטן דעצעמבער 2006|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070928004526/http://www.gold.ac.uk/east-london.pdf
|archivedate={{ר}}28סטן סעפטעמבער 2007}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;linefacts&quot;&gt;[http://www.tfl.gov.uk/tfl/corporate/modesoftransport/tube/linefacts/?line=eastlondon East London line facts], Transport for London.
&lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template&quot;&gt;&amp;#x5B;''&lt;span title=&quot; Dead link since September 2016&quot;&gt;dead link&lt;/span&gt;''&amp;#x5D;&lt;/sup&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;first&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.railnews.co.uk/news/metro/2009/10/08-first-train-runs-on-east.html|title=First train runs on East London Railway|location=Stevenage
|date={{ר}}8טן אקטאבער 2009
|accessdate= {{ר}}8טן אקטאבער 2009}}&lt;/ref&gt; פֿאַזע 2, וואָס האט פֿארבינדט די ליניע מיט דער [[דרום לאנדאן ליניע]] ביז אַ סוף סטאנציע ביי קלאפהאם קנופ, האט געעפנט דעם 9טן דעצעמבער 2012, שאפנדיק אַן אָרביטיר־באַן באַן אַרום אינערן לאָנדאָן.&lt;ref&gt;http://www.tfl.gov.uk/corporate/projectsandschemes/15401.aspx{{dead link|date=September 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;outerorbital&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.bbc.co.uk/news/uk-england-london-20557061|title=Outer London rail orbital opens for passengers|work=BBC
|date={{ר}}10טן דעצעמבער 2012|accessdate={{ר}}15טן דעצעמבער 2012}}&lt;/ref&gt;

== געשיכטע ==

=== גרינדונג פון דער מזרח לאָנדאָנער באַן ===
די מזרח לאָנדאָנער באַן איז געווארן באשאפֿן דורך דער מזרח לאָנדאָן באַן פירמע, אַ קאָנסאָרטיום פון זעקס באַן קאָמפּאַניעס: די גרויס מזרח באן (GER), די לאָנדאָן, ברייטאַן און דרום בארטן באַן (LB&amp;SCR), די לאָנדאָן, טשאַטהאַם און דאווער באַן (LCDR), די דרום מזרח באַן (SER), די מעטראָפּאָליטאַן באַן, און די דיסטריקט באַן. די לעצטע צוויי האבן אפערירט וואָס איז היינט די [[מעטראפאליטאן ליניע|מעטראָפּאָליטאַן]], [[קרייז ליניע|קרייז]], [[דיסטריקט ליניע|דיסטריקט]] און [[האמערסמיט און סיטי ליניע|האַממערסמיט &amp; סיטי]] ליניעס פונעם לאנדאנער אונטערגרונט. די אינקאָרפּאָראַציע פון דער מזרח לאָנדאָנער באַן איז געשען אום 26סטן מיי 1865 מיט דער ציל פון פֿארזארגן אַ לינק צווישן די LB&amp;SCR, GER און SER ליניעס.&lt;ref name=&quot;McCarthy&quot;&gt;{{צייגט בוך|title=Railways of Britain – London North of the Thames|url=https://archive.org/details/londonnorthoftha0000coli|publisher=Ian Allan Publishing|location=Hersham, Surrey|isbn=978-0-7110-3346-7|year=2009|pages=[https://archive.org/details/londonnorthoftha0000coli/page/14 14]–15}}&lt;/ref&gt;

די קאָמפּאַניעס האבן געניצט דעם טעמז טונעל, געבויט דורך [[מארק אייזאמבארד ברונעל|מאַרק]] און [[אייזאמבארד קינגדאם ברונעל|אייזאַמבאַרד קינגדאם ברונעל]] צווישן 1825 און 1843 פֿאַר פערד-געצויגענע קארעטעס. דער טונעל איז געווען גוט גרויס. ער האט פארבונדן וואַפּינג אויפן צפון ברעג פונעם טעמז מיט ראָדערייד אויפן דרום ברעג. 


די ליניע האט געעפנט אין פֿאַזעס ביז דאס געלט איז געווען גרייט:


[[טעקע:East_london_railway_1915.jpg|רעכטס|קליין|מאפע פון דער מזרח לאנדאנער באן אין 1915]]

=== די לאנדאנער אונטערגרונט תקופה ===
[[טעקע:Wapping_tube_station_1.jpg|קליין|[[וואפינג באן סטאנציע|וואפינג סטאנציע]] אויף דער מזרח לאנדאן ליניע, אריינגעבויט אינעם אריגינעלן אריינגאנג צום טעמז טונעל.]]
[[טעקע:Shoreditch_to_Liverpool_St.jpg|קליין|דער לינק קיין ליווערפול סטריט, 1991]]
אין די  1980ער און 1990s, האט די ליניע באקומען צוויי חשובע נייע פארבינדונגען: [[שאדוועל באן סטאנציע|שאדוועל]] איז געווארן אן איבערבייט מיט דער [[דאקלאנדס לייכטע באן]] אין 1987, און מ׳האט צוגעלייגט א סטאנציע ביי [[קאנאדע וואטער סטאנציע|קאנאדע וואטער]] אין  1999 פאר אן איבערבייט מיט דער [[יובילי ליניע]].

=== איבערגרונט ===
אין 2005 האט מען אנגעהויבן אינזשעניריע ארבעט אויף דער מזרח לאנדאן ליניע פארלענגערונג. אין 2007 האט אויפגעהערט די אונטערגרונט באדינונג.

=== היסטאריע פון דער פארלענגערטער רוטע ===
די רוטע פון הייבורי מיט איזלינגטאן און שארדיטש איז ערשט געעפנט געווארן אין 1865. די נארד לאנדאנער באן האט זי געבויט כדי זייערע פאסאזשירן באנען זאלן קענען דערגרייכן די [[סיטי פון לאנדאן]]. אריגינעל האט די ליניע געהאט פיר סטאנציעס, [[דאלסטאן קנופ באן סטאנציע| דאלסטאן קנופ]], האגערסטאן, שארדיטש און א גרויסע סוף־סטאנציע אין בראד סטריט. ביי דאלסטאן קנופ האט א ליניע געצווייגט צו דער צפון לאנדאן ליניע קיין מזרח, מיט באנען קיין סטראטפארד און פאפלאר. די רוטע איז געווארן פארמאכט צו פאסאזשירן אין 1944.

== פארלענגערונג ==

=== פֿאזע 1 ===
[[טעקע:EastLondonLineRouteMap.png|קליין|מזרח לאנדאן ליניע פארלענגערונג פארגעשטעלט אין 2006.]]

== סטאנציעס ==
''פון צפון קיין דרום''
*{{LOG סטאנציעס|סטאנציע= הייבורי און איזלינגטאן}}
*{{LOG סטאנציעס|סטאנציע= קאנאנבורי}}
*{{LOG סטאנציעס|סטאנציע= דאלסטאן קנופ}}
*{{LOG סטאנציעס|סטאנציע= האגערסטאן}}
*{{LOG סטאנציעס|סטאנציע= האקסטאן}}
*{{LOG סטאנציעס|סטאנציע= שארדיטש היי סטריט}}
* ''[[שארדיטש אונטערגרונט סטאנציע)|שארדיטש]]'' - געעפנט אום [[31סטן מערץ]] [[1913]], גאנץ פארמאכט אום [[9טן יוני]] [[2006]]
*{{LOG סטאנציעס|סטאנציע= ווייטשעפל}} - געעפנט אום [[31סטן מערץ]] [[1913]]
*{{LOG סטאנציעס|סטאנציע= שאדוועל}} - געעפנט אום [[1טן אקטאבער]] [[1884]]
*{{LOG סטאנציעס|סטאנציע= וואפינג}} - געעפנט אום [[1טן אקטאבער]] [[1884]]
*{{LOG סטאנציעס|סטאנציע= ראדערייד}} - געעפנט אום [[1טן אקטאבער]] [[1884]]
*{{LOG סטאנציעס|סטאנציע= סארי קיס}} - געעפנט אום [[1טן אקטאבער]] [[1884]]
** צווייג קיין {{LOG סטאנציעס|סטאנציע= קלאפהאם קנופ}} ([[דרום לאנדאן ליניע]]) 
** צווייג קיין {{LOG סטאנציעס|סטאנציע= ניו קראס}} - געעפנט אום [[1טן אקטאבער]] [[1884]]
*{{LOG סטאנציעס|סטאנציע= ניו קראס גייט}}  - געעפנט אום [[1טן אקטאבער]] [[1884]]
*{{LOG סטאנציעס|סטאנציע= בראקלי}}
*{{LOG סטאנציעס|סטאנציע= אנאר אק פארק}}
*{{LOG סטאנציעס|סטאנציע= פארעסט היל}}
*{{LOG סטאנציעס|סטאנציע= סידנהאם}}
** צווייג קיין {{LOG סטאנציעס|סטאנציע= קריסטאל פאלאץ}}
*{{LOG סטאנציעס|סטאנציע= פענדזש וועסט}}
*{{LOG סטאנציעס|סטאנציע= אנערלי}}
*{{LOG סטאנציעס|סטאנציע= נארוואוד קנופ}}
*{{LOG סטאנציעס|סטאנציע= מערב קרוידן}}

{{-}}

== רעפֿערענצן ==
{{רעפליסטע}}

{{לאנדאנער איבערגרונט נאוויגאציע|מלל=יא|קיינקאטעגאריע=יא}}

[[קאַטעגאָריע:לאנדאנער איבערגרונט]]</text>
      <sha1>rc5x5qi2btb8nk52znzabwj204qt1sz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ווילבור ראס</title>
    <ns>0</ns>
    <id>45936</id>
    <revision>
      <id>602475</id>
      <parentid>515566</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T21:47:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602475</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="439" sha1="4pnld2872xvjnf6etndq96glabhfzil" xml:space="preserve">{{אישיות}}

'''ווילבור לואיס ראס דזשוניער''' ([[ענגליש]]: .''Wilbur Louis Ross, Jr''; געבוירן דעם 28סטן נאוועמבער 1937) איז אַן אמעריקאנער אינוועסטירער, און א געוועזענער באַנקיר.[[טעקע:Wilbur Ross.jpg|קליין|ווילבאר ראס]]


{{גרונטסארטיר:ראס, ווילבור}}
[[קאַטעגאָריע:באנקירן]]</text>
      <sha1>4pnld2872xvjnf6etndq96glabhfzil</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>מוסטער:באן ליניע ניי</title>
    <ns>10</ns>
    <id>54827</id>
    <revision>
      <id>602480</id>
      <parentid>600373</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T06:44:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>פוילישער</username>
        <id>339</id>
      </contributor>
      <origin>602480</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6473" sha1="8rx08plsecwxerss3vfbbtqkr3o7f8u" xml:space="preserve">
&lt;noinclude&gt;{{ניהול פרמטרים/תוכן}}{{דאקומענטאציע/אינפאקעסטל|אנהייב}}&lt;/noinclude&gt;&lt;includeonly&gt;{{#invoke:ParamValidator|validateparams|module_options=יחידה:PV-options}}&lt;/includeonly&gt;{{#invoke:אינפאקעסטל|אינפאקעסטל|
|טבלה-עיצוב = width: 250px; font-size: 95%; 
|תבנית כותרת-עיצוב ={{באן ליניע/קאליר|{{{קאליר אין מאפע|}}}}}; color:white
|כותרת-עיצוב = {{באן ליניע/קאליר|{{{קאליר אין מאפע|}}}}}; color:white 
|מוסטער קעפל ={{אמטשפראך נאמען פאראמעטער|{{{נאמען&lt;includeonly&gt;|&lt;/includeonly&gt;}}}|{{{אמטשפראך נאמען&lt;includeonly&gt;|&lt;/includeonly&gt;}}}}}
|בילד = {{{בילד&lt;includeonly&gt;|&lt;/includeonly&gt;}}}
|באשרייבונג={{{באשרייבונג&lt;includeonly&gt;|&lt;/includeonly&gt;}}}
|תמונה ימין={{{סימבאל&lt;includeonly&gt;|&lt;/includeonly&gt;}}}
|באשרייבונג רעכטס={{{סימבאל באשרייבונג&lt;includeonly&gt;|&lt;/includeonly&gt;}}}
|בילד-וויקידאטן=P18
|בילד רעכטס-וויקידאטן=P154

|קעפל10={{#תנאי:{{{וועלט ירושה}}}|[[בילד:Flag of UNESCO.svg|30px]] '''[[וועלט ירושה ארט]]'''}}
|מידע-פרמטרי20=וועלט ירושה
|קעפל100 = אלגעמיינע אינפֿארמאציע
|תווית-מידע110=מדינה
|מדינה-וויקידאטן=P17
|תווית-מידע120=שטאט     
|שטאט-וויקידאטן=P131
|תווית-מידע130=סיסטעם נאמען
|תווית-מידע140 = אפערירער
|אפערירער-וויקידאטן=P137
|קעפל200 = אויפשטעל אינפֿארמאציע
|תווית-מידע210 = קאסט
|קאסט-וויקידאטן=P2130
|תווית-מידע220 = בוי פירמע
|תווית-מידע230 = אנהייב בויען
|תווית-מידע240={{#תנאי:{{{טיפ|}}}|{{{טיפ}}} געעפֿנט|ליניע געעפֿנט}}
|מידע-פרמטרי240=ליניע געעפֿנט
|ליניע געעפֿנט-וויקידאטן={{#תנאי:{{וויקידאטן|P1619}}|P1619|P580}}
|תווית-מידע250={{#תנאי:{{{טיפ|}}}|{{{טיפ}}} פֿאַרמאַכט|ליניע פֿאַרמאַכט}}
|מידע-פרמטרי250=ליניע פֿאַרמאַכט
|קעפל300={{#תנאי:{{{טיפ|}}}|{{{טיפ}}} אינפֿארמאַציע|ליניע אינפֿארמאַציע}}
|תווית310={{#תנאי:{{{טיפ|}}}|{{{טיפ}}} אָנהייב|אָנהייב פֿון ליניע}}
|מידע-פרמטרי310= אָנהייב פֿון ליניע
|תווית320={{#תנאי:{{{טיפ|}}}|{{{טיפ}}} סוף|סוף פֿון ליניע}}
|מידע-פרמטרי320= סוף פֿון ליניע
|תווית330={{#תנאי:{{{טיפ|}}}|{{{טיפ}}} טיפ|טיפ ליניע}}
|מידע-פרמטרי330=טיפ ליניע
|תווית-מידע340={{#תנאי:{{{טיפ|}}}|{{{טיפ}}} לענג|ליניע לענג}}
|ליניע לענג-וויקידאטן=P2043


|תווית-מידע440= ליניעס
|תווית-מידע450= צאל סטאנציעס

}}

&lt;noinclude&gt;
{{דאקומענטאציע/אינפאקעסטל|סוף}}
[[קאטעגאריע:געאגראפיע אינפאקעסטלעך|באן]]
[[קאטעגאריע:אינפאקעסטלעך מיט קאארדינאטן|באן]]
&lt;noinclude&gt;
&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;params&quot;: {
		&quot;נאמען&quot;: {},
		&quot;סימבאל&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;ליניע אדער סיסטעם סימבאל&quot;
		},
 	    &quot;בילד&quot;: {},
		&quot;באשרייבונג&quot;: {},
		&quot;סימבאל באשרייבונג&quot;: {},

		&quot;טיפ&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;טעכנישער פאַראַמעטער וואַס באַאיינפֿלוסט דעם   מוסטער. דאַרף זיין אדער ליניע אדער אייזנבאן אדער סיסטעם&quot;,
			&quot;suggestedvalues&quot;: [
				&quot;ליניע&quot;,
				&quot;אייזנבאן&quot;,
				&quot;סיסטעם&quot;
			]
		},
		&quot;מדינה&quot;: {},
		&quot;שטאט&quot;: {},
		&quot;סיסטעם נאמען&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;content&quot;,
			&quot;suggested&quot;: true
		},
		&quot;קאסט&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;בוי-קאסט&quot;
		},
		&quot;בוי פירמע&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;פירמע וואָס האט געבויט&quot;
		},
		&quot;אנהייב בויען&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;ווען מען האט אָנגעהוייבן בויען&quot;
		},
		&quot;ליניע געעפֿנט&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;ווען מ׳האט געעפֿנט די סיסטעם און ווען מ׳האט געקאנטשטעט בויען&quot;
		},
		&quot;ליניע פֿאַרמאַכט&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;ווען מ׳האט פֿאַרמאַכט די ליניע&quot;
		},
		&quot;אָנהייב פֿון ליניע&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;אַנהייב פֿון ליניע אדער אייזנבאן לאקאַציע&quot;
		},
		&quot;סוף פֿון ליניע&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;סוף פֿון ליניע אדער אייזנבאן לאקאַציע&quot;
		},
		&quot;טיפ ליניע&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;פאַסאַזשירן ליניע, לאַסט ליניע, אונטערערדישע ליניע...&quot;
		},
		&quot;ליניע לענג&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;רוטע לענג אין קילאמעטערס&quot;
		},
		&quot;רוחב המסילה&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;רוחב המסילה בסמ או ממ, (מסילה תקנית בעלת 143.5 סמ)&quot;
		},

		&quot;אפערירער&quot;: {},
		
		&quot;ליניעס&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;ליניעס אין סיסטעם; נישט רעלעוואנט פאר א ליניע אדער אן איינצעלער אייזנבאן&quot;
		},
		&quot;צאל סטאנציעס&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;צאל סטאנציעס אויף א ליניע אדער אייזבאן אדער סיסטעם&quot;
		},

		&quot;קאארדינאטן&quot;: {},
		&quot;מאפע&quot;: {},
		&quot;מאפע־באשרייבונג&quot;: {},
		&quot;אמטשפראך נאמען&quot;: {}
	},
	&quot;format&quot;: &quot;block&quot;,
	&quot;paramOrder&quot;: [
		&quot;נאמען&quot;,
		&quot;אמטשפראך נאמען&quot;,
		&quot;סימבאל&quot;,
   	    &quot;בילד&quot;,
		&quot;באשרייבונג&quot;,

		&quot;מדינה&quot;,
		&quot;שטאט&quot;,
		&quot;סיסטעם נאמען&quot;,
		&quot;טיפ&quot;,
		&quot;אפערירער&quot;,
		&quot;קאסט&quot;,
        &quot;בוי פירמע&quot;,
	    &quot;אנהייב בויען&quot;,
		&quot;ליניע געעפֿנט&quot;,
		&quot;ליניע פֿאַרמאַכט&quot;,
		&quot;אָנהייב פֿון ליניע&quot;,
		&quot;סוף פֿון ליניע&quot;,
		&quot;טיפ ליניע&quot;,
		&quot;ליניע לענג&quot;,
		&quot;רוחב המסילה&quot;,

		&quot;סימבאל באשרייבונג&quot;,


		&quot;ליניעס&quot;,
		&quot;צאל סטאנציעס&quot;,
	
		&quot;קאארדינאטן&quot;,
		&quot;מאפע&quot;,
		&quot;מאפע־באשרייבונג&quot;
	],
	&quot;maps&quot;: {
		&quot;wikidata&quot;: {
			&quot;P242&quot;: &quot;מאפע&quot;
		}
	}
}
&lt;/templatedata&gt;
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8rx08plsecwxerss3vfbbtqkr3o7f8u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>מוסטער:ירושלים גרינע ליניע</title>
    <ns>10</ns>
    <id>54858</id>
    <revision>
      <id>602427</id>
      <parentid>602406</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T17:33:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>פוילישער</username>
        <id>339</id>
      </contributor>
      <comment>זיי מבטל רי-ווערסיע [[Special:Diff/602406|602406]] פון [[Special:Contributions/פוילישער|פוילישער]] ([[User talk:פוילישער|רעדן]])</comment>
      <origin>602427</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3336" sha1="jrazkffm8vu082esfpl5ss9r8r6s8ny" xml:space="preserve">{| {{באן ליניע קעפל|גרינע ליניע (ירושלים)|green|white|width:190px}}
{{באן ליניע אפט2|uexKBHFa|||[[קמפוס האוניברסיטה העברית בהר הצופים|אוניברסיטעט הר הצופים]]}}
{{באן ליניע אפט2|uexHST|||[[הדסה הר הצופים]]}}
{{באן ליניע אפט2|uexHST|||[[פראנצויזישע בערגל]]}}
{{באן ליניע אפט2|uexHST|TRAM||אהרון קציר}}
{{באן ליניע אפט2|uexHST|||[[קריית הממשלה (מזרח ירושלים)|קריית הממשלה בעגין]]}}
{{באן ליניע אפט2|uexHST|||זלמן שרגאי}}
{{באן ליניע אפט2|uexHST|||[[מעלות דפנה]]}}
{{באן ליניע אפט2|uexHST|||[[אשכול בולעוואר]]}}
{{באן ליניע אפט2|uexHST|||[[צומת בר-אילן (ירושלים)|מרן הרב עובדיה יוסף קנופ]]}}
{{באן ליניע אפט2|uexSTRr|uexSTR+l||}}
{{באן ליניע אפט2||uexHST||ירמיהו}}
{{באן ליניע אפט2||uexHST||שמגר}}
{{באן ליניע אפט2||uexHST||שרי ישראל}}
{{באן ליניע אפט2|uexKBHFa|uexSTR||הטורים}}
{{באן ליניע אפט2|uexABZg+r|uexSTRl||}}
{{באן ליניע אפט2|uexHST|BAHN||[[בנייני האומה]]}}
{{באן ליניע אפט2|uexABZgr|uexSTR+l||}}
{{באן ליניע אפט2|uexSTR|uexHST||הרב צבי יהודה}}
{{באן ליניע אפט2|uexSTR|uexHST||[[גבעת שאול]]}}
{{באן ליניע אפט2|uexSTR|uexHST||[[רחוב כנפי נשרים|כנפי נשרים מרכז]]}}
{{באן ליניע אפט2|uexSTR|uexKDSTe||[[הר נוף]]}}
{{באן ליניע אפט2|uexHST|||[[קריית הממשלה|קריית הממשלה בן-גוריון]]}}
{{באן ליניע אפט2|uexHST|||[[גבעת רם]]}}
{{באן ליניע אפט2|uexHST|||[[קמפוס גבעת רם|קריית האוניברסיטה ספרא]]}}
{{באן ליניע אפט2|uexHST|||פארק העברית}}
{{באן ליניע אפט2|uexHST|PARKING||בצלאל בזק}}
{{באן ליניע אפט2|uexHST|||[[גבעת מרדכי]]}}
{{באן ליניע אפט2|uexHST|||[[צומת פת]]}}
{{באן ליניע אפט2|uexHST|||[[גוננים]]}}
{{באן ליניע אפט2|uexABZgr|uexSTR+l||}}
{{באן ליניע אפט2|uexSTR|uexHST||[[קריית הספורט מלחה]]}}
{{באן ליניע אפט2|uexSTR|uexHST||האייל}}
{{באן ליניע אפט2|uexSTR|uexHST||[[מלחה (שכונה)|מלחה/מנחת]]}}
{{באן ליניע אפט2|uexSTR|uexKDSTe||יצחק מודעי}}
{{באן ליניע אפט2|uexHST|||[[בית צפאפא]]}}
{{באן ליניע אפט2|uexHST|||דב יוסף מרכז}}
{{באן ליניע אפט2|uexHST|||שבתאי הנגבי}}
{{באן ליניע אפט2|uexHST|||הרוזמרין}}
{{באן ליניע אפט2|uexHST|||הגננת}}
{{באן ליניע אפט2|uexHST|||לשם}}
{{באן ליניע אפט2|uexHST|||צביה ויצחק}}
{{באן ליניע אפט2|uexHST|||החסידה}}
{{באן ליניע אפט2|uexHST|||האודם}}
{{באן ליניע אפט2|uexHST|||יער גילה}}
{{באן ליניע אפט2|uexHST|||המרגלית}}
{{באן ליניע אפט2|uexKDSTe|||[[גילה]] מערב}}
|-
|
|}
|}&lt;noinclude&gt;[[קאטעגאריע:ישראל באנען מוסטערן]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jrazkffm8vu082esfpl5ss9r8r6s8ny</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>מוסטער:טעריטאריעס פון די פאראייניגטע שטאטן</title>
    <ns>10</ns>
    <id>55151</id>
    <revision>
      <id>602435</id>
      <timestamp>2026-08-31T19:01:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <comment>געשאַפֿן בלאַט מיט '{| class=&quot;toccolours&quot; style=&quot;width:100%; text-align:center; font-size:87%; clear:both; margin:auto;&quot; ! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:#ddf; padding:10px;&quot; | &lt;span style=&quot;float:right; text-align:right;&quot;&gt;{{טינעוובאר|טעריטאריעס פון די פאראייניגטע שטאטן}}&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;font-size:145%;&quot;&gt;[[טעריטאריעס פון די פאראייניגטע שטאטן]] [[טעקע:Flag of the United States.svg|50px]]&lt;/span...'</comment>
      <origin>602435</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1459" sha1="8sz5ybufpliyrddekgwph2r0p6jkh95" xml:space="preserve">{| class=&quot;toccolours&quot; style=&quot;width:100%; text-align:center; font-size:87%; clear:both; margin:auto;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:#ddf; padding:10px;&quot; |
&lt;span style=&quot;float:right; text-align:right;&quot;&gt;{{טינעוובאר|טעריטאריעס פון די פאראייניגטע שטאטן}}&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-size:145%;&quot;&gt;[[טעריטאריעס פון די פאראייניגטע שטאטן]] [[טעקע:Flag of the United States.svg|50px]]&lt;/span&gt;
|-
! style=&quot;background-color:#eee; padding:5px;&quot; | באוואוינטע טעריטאריעס
| [[פארטא ריקא]] • [[גואם]] • [[יו. עס. ווירדזשין אינזלען]] • [[אמעריקאנישע סאמאא]] • [[צפון מאריאנע אינזלען]]
|-
! style=&quot;background-color:#eee; padding:5px;&quot; | אומבאוואוינטע טעריטאריעס
| [[בעקער אינזל]] • [[האולאנד אינזל]] • [[דזשארוויס אינזל]] • [[דזשאןסטאן אטאל]] • [[קינגמאן ריף]] • [[מידוויי אטאל]] • [[נאוויסא אינזל]] • [[פאלמיירא אטאל]] • [[ווייק אינזל]]
|}

&lt;includeonly&gt;
[[קאַטעגאָריע:טעריטאריעס פון די פאראייניגטע שטאטן]]
&lt;/includeonly&gt;

&lt;noinclude&gt;
[[קאַטעגאָריע:געאגראפישע נאוויגאציע מוסטערן|{{PAGENAME}}]]
[[קאַטעגאָריע:אמעריקאנער מוסטערן|{{PAGENAME}}]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8sz5ybufpliyrddekgwph2r0p6jkh95</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>602444</id>
      <parentid>602435</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T19:24:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602444</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1462" sha1="9txt4ptw2m1htzvjrtc2i1m5rfy65pc" xml:space="preserve">{| class=&quot;toccolours&quot; style=&quot;width:100%; text-align:center; font-size:87%; clear:both; margin:auto;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:#ddf; padding:10px;&quot; |
&lt;span style=&quot;float:right; text-align:right;&quot;&gt;{{טינעוובאר|טעריטאריעס פון די פאראייניגטע שטאטן}}&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-size:145%;&quot;&gt;[[טעריטאריעס פון די פאראייניגטע שטאטן]] [[טעקע:Flag of the United States.svg|50px]]&lt;/span&gt;
|-
! style=&quot;background-color:#eee; padding:5px;&quot; | באוואוינטע טעריטאריעס
| [[פארטא ריקא]] • [[גואם]] • [[יו. עס. ווירדזשין אינזלען]] • [[אמעריקאנישער סאמאא
]] • [[צפון מאריאנא אינזלען]]
|-
! style=&quot;background-color:#eee; padding:5px;&quot; | אומבאוואוינטע טעריטאריעס
| [[בעקער אינזל]] • [[האולאנד אינזל]] • [[דזשארוויס אינזל]] • [[דזשאןסטאן אטאל]] • [[קינגמאן ריף]] • [[מידוויי אטאל]] • [[נאוויסא אינזל]] • [[פאלמיירא אטאל]] • [[ווייק אינזל]]
|}

&lt;includeonly&gt;
[[קאַטעגאָריע:טעריטאריעס פון די פאראייניגטע שטאטן]]
&lt;/includeonly&gt;

&lt;noinclude&gt;
[[קאַטעגאָריע:געאגראפישע נאוויגאציע מוסטערן|{{PAGENAME}}]]
[[קאַטעגאָריע:אמעריקאנער מוסטערן|{{PAGENAME}}]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9txt4ptw2m1htzvjrtc2i1m5rfy65pc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>602445</id>
      <parentid>602444</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T19:25:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602445</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1462" sha1="slelgq1g5usmqw6qvx771v837aeshcu" xml:space="preserve">{| class=&quot;toccolours&quot; style=&quot;width:100%; text-align:center; font-size:87%; clear:both; margin:auto;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:#ddf; padding:10px;&quot; |
&lt;span style=&quot;float:right; text-align:right;&quot;&gt;{{טינעוובאר|טעריטאריעס פון די פאראייניגטע שטאטן}}&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-size:145%;&quot;&gt;[[טעריטאריעס פון די פאראייניגטע שטאטן]] [[טעקע:Flag of the United States.svg|50px]]&lt;/span&gt;
|-
! style=&quot;background-color:#eee; padding:5px;&quot; | באוואוינטע טעריטאריעס
| [[פארטא ריקא]] • [[גואם]] • [[יו. עס. ווירדזשין אינזלען]] • [[אמעריקאנישער סאמאא
]] • [[צפון מאריאנא אינזלען]]
|-
! style=&quot;background-color:#eee; padding:5px;&quot; | אומבאוואוינטע טעריטאריעס
| [[בעקער אינזל]] • [[האולאנד אינזל]] • [[דזשארוויס אינזל]] • [[דזשאנסטאן אטאל]] • [[קינגמאן ריף]] • [[מידוועי אטאל]] • [[נאוויסא אינזל]] • [[פאלמיירא אטאל]] • [[ווייק אינזל]]
|}

&lt;includeonly&gt;
[[קאַטעגאָריע:טעריטאריעס פון די פאראייניגטע שטאטן]]
&lt;/includeonly&gt;

&lt;noinclude&gt;
[[קאַטעגאָריע:געאגראפישע נאוויגאציע מוסטערן|{{PAGENAME}}]]
[[קאַטעגאָריע:אמעריקאנער מוסטערן|{{PAGENAME}}]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>slelgq1g5usmqw6qvx771v837aeshcu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>602447</id>
      <parentid>602445</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T19:36:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602447</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1501" sha1="hcsyr29dnbp896thuqhldcogkvxhivh" xml:space="preserve">{| class=&quot;toccolours&quot; style=&quot;width:100%; text-align:center; font-size:87%; clear:both; margin:auto;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:#ddf; padding:10px;&quot; |
&lt;span style=&quot;float:right; text-align:right;&quot;&gt;{{טינעוובאר|טעריטאריעס פון די פאראייניגטע שטאטן}}&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-size:145%;&quot;&gt;[[טעריטאריעס פון די פאראייניגטע שטאטן]] [[טעקע:Flag of the United States.svg|50px]]&lt;/span&gt;
|-
! style=&quot;background-color:#eee; padding:5px;&quot; | באוואוינטע טעריטאריעס
| [[וואשינגטאן די סי]] • [[פארטא ריקא]] • [[גואם]] • [[יו. עס. ווירדזשין אינזלען]] • [[אמעריקאנישער סאמאא
]] • [[צפון מאריאנא אינזלען]]
|-
! style=&quot;background-color:#eee; padding:5px;&quot; | אומבאוואוינטע טעריטאריעס
| [[בעקער אינזל]] • [[האולאנד אינזל]] • [[דזשארוויס אינזל]] • [[דזשאנסטאן אטאל]] • [[קינגמאן ריף]] • [[מידוועי אטאל]] • [[נאוויסא אינזל]] • [[פאלמיירא אטאל]] • [[ווייק אינזל]]
|}

&lt;includeonly&gt;
[[קאַטעגאָריע:טעריטאריעס פון די פאראייניגטע שטאטן]]
&lt;/includeonly&gt;

&lt;noinclude&gt;
[[קאַטעגאָריע:געאגראפישע נאוויגאציע מוסטערן|{{PAGENAME}}]]
[[קאַטעגאָריע:אמעריקאנער מוסטערן|{{PAGENAME}}]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hcsyr29dnbp896thuqhldcogkvxhivh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>602462</id>
      <parentid>602447</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T20:53:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602462</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1501" sha1="iunhl6o9dboyaqqn482v5dhkmav05li" xml:space="preserve">{| class=&quot;toccolours&quot; style=&quot;width:100%; text-align:center; font-size:87%; clear:both; margin:auto;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:#ddf; padding:10px;&quot; |
&lt;span style=&quot;float:right; text-align:right;&quot;&gt;{{טינעוובאר|טעריטאריעס פון די פאראייניגטע שטאטן}}&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-size:145%;&quot;&gt;[[טעריטאריעס פון די פאראייניגטע שטאטן]] [[טעקע:Flag of the United States.svg|50px]]&lt;/span&gt;
|-
! style=&quot;background-color:#eee; padding:5px;&quot; | באוואוינטע טעריטאריעס
| [[וואשינגטאן די סי]] • [[פארטא ריקא]] • [[גואם]] • [[יו. עס. ווירדזשין אינזלען]] • [[אמעריקאנישער סאמאא
]] • [[צפון מאריאנא אינזלען]]
|-
! style=&quot;background-color:#eee; padding:5px;&quot; | אומבאוואוינטע טעריטאריעס
| [[בעקער אינזל]] • [[האולאנד אינזל]] • [[דזשארוויס אינזל]] • [[דזשאנסטאן עטאל]] • [[קינגמאן ריף]] • [[מידוועי עטאל]] • [[נאוואסא אינזל]] • [[פאלמיירא עטאל]] • [[ווייק אינזל]]
|}

&lt;includeonly&gt;
[[קאַטעגאָריע:טעריטאריעס פון די פאראייניגטע שטאטן]]
&lt;/includeonly&gt;

&lt;noinclude&gt;
[[קאַטעגאָריע:געאגראפישע נאוויגאציע מוסטערן|{{PAGENAME}}]]
[[קאַטעגאָריע:אמעריקאנער מוסטערן|{{PAGENAME}}]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>iunhl6o9dboyaqqn482v5dhkmav05li</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>602468</id>
      <parentid>602462</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T21:05:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602468</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1501" sha1="1jyswcvwyme5sgim3ro00jd7jurcxhl" xml:space="preserve">{| class=&quot;toccolours&quot; style=&quot;width:100%; text-align:center; font-size:87%; clear:both; margin:auto;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:#ddf; padding:10px;&quot; |
&lt;span style=&quot;float:right; text-align:right;&quot;&gt;{{טינעוובאר|טעריטאריעס פון די פאראייניגטע שטאטן}}&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-size:145%;&quot;&gt;[[טעריטאריעס פון די פאראייניגטע שטאטן]] [[טעקע:Flag of the United States.svg|50px]]&lt;/span&gt;
|-
! style=&quot;background-color:#eee; padding:5px;&quot; | באוואוינטע טעריטאריעס
| [[וואשינגטאן די סי]] • [[פארטא ריקא]] • [[גואם]] • [[יו. עס. ווירדזשין אינזלען]] • [[אמעריקאנישער סאמאא
]] • [[צפון מאריאנא אינזלען]]
|-
! style=&quot;background-color:#eee; padding:5px;&quot; | אומבאוואוינטע טעריטאריעס
| [[בעקער אינזל]] • [[האולאנד אינזל]] • [[דזשארוויס אינזל]] • [[דזשאנסטאן עטאל]] • [[קינגמאן ריף]] • [[מידוועי עטאל]] • [[נאוואסא אינזל]] • [[פאלמיירא עטאל]] • [[וועיק אינזל]]
|}

&lt;includeonly&gt;
[[קאַטעגאָריע:טעריטאריעס פון די פאראייניגטע שטאטן]]
&lt;/includeonly&gt;

&lt;noinclude&gt;
[[קאַטעגאָריע:געאגראפישע נאוויגאציע מוסטערן|{{PAGENAME}}]]
[[קאַטעגאָריע:אמעריקאנער מוסטערן|{{PAGENAME}}]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1jyswcvwyme5sgim3ro00jd7jurcxhl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>צפון מאריאנא אינזלען</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55152</id>
    <revision>
      <id>602436</id>
      <timestamp>2026-08-31T19:21:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <comment>געשאַפֿן בלאַט מיט '{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin:0.5em 1.5em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot; |+ style=&quot;font-size:120%; padding:5px;&quot; |'''צפון מאריאנא אינזלען''' | colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag of the Northern Mariana Islands.svg|135x135פיקס|פאן]]  טעקע:Seal of the Northern Mariana Islands.svg|90x90פ...'</comment>
      <origin>602436</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4631" sha1="psy8s5nv3o0qxbros5qufjqk1n44s0c" xml:space="preserve">{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin:0.5em 1.5em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%; padding:5px;&quot; |'''צפון מאריאנא אינזלען'''
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag of the Northern Mariana Islands.svg|135x135פיקס|פאן]]

[[טעקע:Seal of the Northern Mariana Islands.svg|90x90פיקס|סיעל]]
|-
!אריגינעלער נאמען
|Commonwealth of the Northern Mariana Islands
|-
!פאליטישער סטאטוס
|קאמאנוועלט און טעריטאריע פון די [[פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!ראיאן
|מערב [[פאציפישער אקעאן]]
|-
!הויפטשטאט
|[[קאפיטאל היל (צפון מאריאנא אינזלען)|קאפיטאל היל]]
|-
!גרעסטע אינזל
|[[סאיפאן]]
|-
!שטח
|בערך 464 ק״מ²
|-
!העכסטער פונקט
|טאפאטשאו בארג
&lt;br&gt;474 מעטער
|-
!הויפט שפראכן
|ענגליש, טשאמארא און קאראליניש
|-
!צייט זאנע
|טשאמארא סטאנדארט צייט
|-
!אמעריקאנער קאמאנוועלט געווארן
|1978
|-
!פאסט קאד
|MP
|-
!ISO קאד
|MP
|}

'''די צפון מאריאנא אינזלען''' (ענגליש: '''Commonwealth of the Northern Mariana Island'''s) זענען אן אינזל טעריטאריע פון די [[פאראייניגטע שטאטן]] אין דעם מערב טייל פונעם [[פאציפישער אקעאן]].

זיי זענען דער צפון טייל פון די [[מאריאנא אינזלען]]. דער דרום טייל ווערט פארנומען דורך [[גואם]].

די הויפטשטאט איז [[קאפיטאל היל (צפון מאריאנא אינזלען)|קאפיטאל היל]], און דער גרעסטער און מערסט באפעלקערטער אינזל איז [[סאיפאן]].

== היסטאריע ==

די מאריאנא אינזלען זענען געווען באוואוינט דורך די [[טשאמארא]] מענטשן פאר טויזנטער יארן.

שפאניע האט איבערגענומען קאנטראל איבער די אינזלען אין דעם 17טן יארהונדערט.

נאך דער [[שפאניש אמעריקאנער מלחמה]] האט שפאניע פארלוירן איר קאנטראל איבער דעם געגנט.

דער צפון טייל פון די מאריאנא אינזלען איז שפעטער געווארן אונטער דייטשער קאנטראל.

נאך דער [[ערשטער וועלט מלחמה]] האט [[יאפאן]] איבערגענומען קאנטראל.

בעת דער [[צווייטער וועלט מלחמה]] זענען די אינזלען געווארן א וויכטיגער קאמף געגנט צווישן די פאראייניגטע שטאטן און יאפאן.

נאך דער מלחמה זענען די אינזלען געווארן טייל פון א טעריטאריע אונטער אמעריקאנער אדמיניסטראציע.

אין 1978 זענען די צפון מאריאנא אינזלען געווארן אפיציעל א קאמאנוועלט אין פאליטישער פארבינדונג מיט די פאראייניגטע שטאטן.

== געאגראפיע ==

די צפון מאריאנא אינזלען באשטייען פון א קייט אינזלען אין דעם פאציפישן אקעאן.

די גרעסטע און מערסט באקאנטע אינזלען זענען [[סאיפאן]], [[טיניאן]] און [[ראטא]].

טייל פון די אינזלען זענען וואלקאניש, בשעת אנדערע זענען געשאפן פון קאראל.

דער קלימאט איז טראפיש און ווארעם.

== עקאנאמיע ==

טוריזם איז א וויכטיגער טייל פון דער עקאנאמיע.

די אינזלען ציען באזוכער צוליב זייערע טראפישע ברעגעס און נאטירליכע שיינקייט.

סערוויסעס און די רעגירונג זענען אויך וויכטיגע קוואלן פון ארבעט.

== באפעלקערונג ==

די צפון מאריאנא אינזלען האבן א באפעלקערונג פון איבער 40,000 מענטשן.

דער גרעסטער טייל פון דער באפעלקערונג וואוינט אויף [[סאיפאן]].

ענגליש, טשאמארא און קאראליניש זענען צווישן די הויפט שפראכן.

{{רעפערענצן}}{{טעריטאריעס פון די פאראייניגטע שטאטן}}</text>
      <sha1>psy8s5nv3o0qxbros5qufjqk1n44s0c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>גואם</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55153</id>
    <revision>
      <id>602437</id>
      <timestamp>2026-08-31T19:22:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <comment>געשאַפֿן בלאַט מיט '{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin:0.5em 1.5em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot; |+ style=&quot;font-size:120%; padding:5px;&quot; |'''גואם''' | colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag of Guam.svg|135x135פיקס|פאן פון גואם]]  [[טעקע:Seal of Guam.svg|90x90פיקס|סיעל פון גואם]] |- !אריגינעלער נא...'</comment>
      <origin>602437</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4291" sha1="cc7nblgywyez6rgb341g2zryqyj4agz" xml:space="preserve">{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin:0.5em 1.5em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%; padding:5px;&quot; |'''גואם'''
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag of Guam.svg|135x135פיקס|פאן פון גואם]]

[[טעקע:Seal of Guam.svg|90x90פיקס|סיעל פון גואם]]
|-
!אריגינעלער נאמען
|Guam
|-
!טשאמארא נאמען
|Guåhan
|-
!פאליטישער סטאטוס
|טעריטאריע פון די [[פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!ראיאן
|מערב [[פאציפישער אקעאן]]
|-
!הויפטשטאט
|[[האגאטנע]]
|-
!גרעסטע שטאט
|[[דעדעדא]]
|-
!שטח
|בערך 544 ק״מ²
|-
!העכסטער פונקט
|מאונט לאמלאם
&lt;br&gt;406 מעטער
|-
!נידעריגסטער פונקט
|[[פאציפישער אקעאן]]
|-
!הויפט שפראכן
|ענגליש און טשאמארא
|-
!צייט זאנע
|טשאמארא סטאנדארט צייט
|-
!אמעריקאנער טעריטאריע געווארן
|1898
|-
!פאסט קאד
|GU
|-
!ISO קאד
|GU
|}

'''גואם''' (ענגליש: '''Guam'''; טשאמארא: '''Guåhan''') איז אן אינזל און אן אמעריקאנער טעריטאריע אין דעם מערב טייל פונעם [[פאציפישער אקעאן]]. גואם איז די גרעסטע און דרומדיקסטע אינזל פון די [[מאריאנא אינזלען]].

די הויפטשטאט איז '''[[האגאטנע]]''', און די גרעסטע באפעלקערטע געגנט איז '''[[דעדעדא]]'''.

גואם איז א וויכטיגער אמעריקאנער מיליטערישער צענטער אינעם פאציפישן אקעאן.

== היסטאריע ==

דער אינזל איז געווען באוואוינט דורך די [[טשאמארא]] מענטשן פאר טויזנטער יארן.

אין 1521 איז [[פערדינאנד מאגעלאן]] אנגעקומען צום אינזל בעת זיין רייזע איבערן פאציפישן אקעאן.

שפאניע האט שפעטער איבערגענומען קאנטראל איבער גואם.

אין 1898, בעת דער [[שפאניש אמעריקאנער מלחמה]], האבן די פאראייניגטע שטאטן איבערגענומען גואם פון שפאניע.

בעת דער [[צווייטער וועלט מלחמה]] האט [[יאפאן]] איינגענומען גואם אין 1941.

אמעריקאנער טרופן האבן צוריקגענומען דעם אינזל אין 1944.

אין 1950 האט דער קאנגרעס אנגענומען דעם Guam Organic Act, וועלכער האט געגעבן גואם א ציווילע לאקאלע רעגירונג און אמעריקאנער בירגערשאפט פאר אירע איינוואוינער.

== געאגראפיע ==

גואם איז א טראפישער אינזל מיט בארגיגע און פלאכע געגנטן.

דער צפון טייל פונעם אינזל איז מערסטנס פון קאראל שטיין געשאפן, בשעת דער דרום טייל איז מער בארגיג.

'''מאונט לאמלאם''' איז דער העכסטער פונקט אויף גואם.

דער קלימאט איז טראפיש און ווארעם במשך פון דאס גאנצע יאר.

טייפונס קענען פון צייט צו צייט שלאגן דעם אינזל.

== עקאנאמיע ==

די אמעריקאנער מיליטערישע אנוועזנהייט איז איינע פון די וויכטיגסטע טיילן פון דער עקאנאמיע.

טוריזם איז אויך א וויכטיגע אינדוסטריע, בפרט באזוכער פון אנדערע לענדער אין מזרח אזיע.

סערוויסעס, רעגירונג און פראדוקציע שפילן אויך א ראלע.

== באפעלקערונג ==

לויט דעם 2020 צענזוס האט גואם געהאט איבער '''150,000''' איינוואוינער.

די טשאמארא מענטשן זענען די איינגעבוירענע באפעלקערונג פון דעם אינזל.

{{רעפערענצן}}{{טעריטאריעס פון די פאראייניגטע שטאטן}}</text>
      <sha1>cc7nblgywyez6rgb341g2zryqyj4agz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>יו. עס. ווירדזשין אינזלען</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55154</id>
    <revision>
      <id>602438</id>
      <timestamp>2026-08-31T19:22:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <comment>געשאַפֿן בלאַט מיט '{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin:0.5em 1.5em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot; |+ style=&quot;font-size:120%; padding:5px;&quot; |'''די אמעריקאנער ווירדזשין אינזלען''' | colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag of the United States Virgin Islands.svg|135x135פיקס|פאן]]  טעקע:Coat of arms of the Unit...'</comment>
      <origin>602438</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3733" sha1="08jvaln9cqrxx9x0jwy8bz9sulznllb" xml:space="preserve">{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin:0.5em 1.5em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%; padding:5px;&quot; |'''די אמעריקאנער ווירדזשין אינזלען'''
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag of the United States Virgin Islands.svg|135x135פיקס|פאן]]

[[טעקע:Coat of arms of the United States Virgin Islands.svg|90x90פיקס|עמבלעם]]
|-
!אריגינעלער נאמען
|United States Virgin Islands
|-
!פאליטישער סטאטוס
|טעריטאריע פון די [[פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!ראיאן
|[[קאריבישע ים]]
|-
!הויפטשטאט
|[[שארלאט אמאליע]]
|-
!גרעסטע אינזל
|[[סעינט קרוי]]
|-
!הויפט אינזלען
|[[סעינט טאמעס]]&lt;br&gt;[[סעינט דזשאן]]&lt;br&gt;[[סעינט קרוי]]
|-
!שטח
|בערך 346 ק״מ²
|-
!הויפט שפראך
|ענגליש
|-
!צייט זאנע
|אטלאנטיק צייט
|-
!אמעריקאנער טעריטאריע געווארן
|1917
|-
!פאסט קאד
|VI
|-
!ISO קאד
|VI
|}

'''די אמעריקאנער ווירדזשין אינזלען''' (ענגליש: United States Virgin Islands) זענען אן אמעריקאנער טעריטאריע אין דעם [[קאריבישע ים]].

די הויפט אינזלען זענען [[סעינט טאמעס]], [[סעינט דזשאן]] און [[סעינט קרוי]].

די הויפטשטאט איז [[שארלאט אמאליע]], אויף דעם אינזל סעינט טאמעס.

== היסטאריע ==

די אינזלען זענען געווען באוואוינט דורך אינדיאנער פעלקער פאר דער אייראפעאישער קאלאָניזאציע.

[[קריסטאפער קאלאמבוס]] איז אנגעקומען אין דעם געגנט אין 1493.

[[שפאניע]], [[גרויסבריטאניע]], [[פראנקרייך]] און אנדערע אייראפעאישע לענדער האבן געהאט אינטערעסן אין די אינזלען.

סעינט טאמעס און סעינט דזשאן זענען געווארן [[דענמארק|דענישע]] קאלאָניעס אין דעם 17טן און 18טן יארהונדערט.

סעינט קרוי איז אויך שפעטער געווארן אונטער דענישער הערשאפט.

די אינזלען זענען געווען באקאנט אלס די דענישע ווירדזשין אינזלען.

אין 1917 האבן די פאראייניגטע שטאטן געקויפט די אינזלען פון [[דענמארק]].

זיי זענען זינט דעמאלט געווארן אן אמעריקאנער טעריטאריע.

== געאגראפיע ==

די אינזלען געפינען זיך אין דעם צפון מזרח טייל פונעם [[קאריבישע ים]].

זיי האבן טראפישע ברעגעס, בערג און קאראל ריפן.

דער קלימאט איז טראפיש און ווארעם.

== עקאנאמיע ==

טוריזם איז איינע פון די וויכטיגסטע אינדוסטריעס.

די ברעגעס און טראפישע קלימאט ציען פילע באזוכער.

סערוויסעס, האנדל און אנדערע אינדוסטריעס שפילן אויך א ראלע.

== באפעלקערונג ==

לויט דעם 2020 צענזוס האבן די אמעריקאנער ווירדזשין אינזלען געהאט איבער 87,000 איינוואוינער.

די מערהייט פון דער באפעלקערונג רעדט ענגליש.

{{רעפערענצן}}{{טעריטאריעס פון די פאראייניגטע שטאטן}}</text>
      <sha1>08jvaln9cqrxx9x0jwy8bz9sulznllb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>טעריטאריעס פון די פאראייניגטע שטאטן</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55155</id>
    <revision>
      <id>602440</id>
      <timestamp>2026-08-31T19:22:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <comment>געשאַפֿן בלאַט מיט ''''אמעריקאנער טעריטאריעס''' (ענגליש: '''United States territories''') זענען געביטן וואס זענען אונטער דער הערשאפט און סואווערעניטעט פון די [[פאראייניגטע שטאטן]], אבער זענען נישט שטאטן פון די פאראייניגטע שטאטן.  די טעריטאריעס געפינען זיך בעיקר אינעם [[קאריבישע ים]] און אינ...'</comment>
      <origin>602440</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10039" sha1="ehkl2iyxup35mauyc4cmcrw4givn67e" xml:space="preserve">'''אמעריקאנער טעריטאריעס''' (ענגליש: '''United States territories''') זענען געביטן וואס זענען אונטער דער הערשאפט און סואווערעניטעט פון די [[פאראייניגטע שטאטן]], אבער זענען נישט שטאטן פון די פאראייניגטע שטאטן.

די טעריטאריעס געפינען זיך בעיקר אינעם [[קאריבישע ים]] און אינעם [[פאציפישער אקעאן]]. טייל פון זיי זענען באוואוינט און פארמאגן אייגענע רעגירונגען, בשעת אנדערע זענען אומבאוואוינט און ווערן בעיקר גענוצט פאר נאטור־באשיצונג, וויסנשאפט אדער מיליטערישע צוועקן.

== באוואוינטע טעריטאריעס ==
די פאראייניגטע שטאטן האבן פינף הויפט באוואוינטע טעריטאריעס:

* '''[[פארטא ריקא]]''' — אן אינזל אין דעם קאריבישן ים און די גרעסטע באוואוינטע אמעריקאנער טעריטאריע.
* '''[[גואם]]''' — אן אינזל אין דעם מערב פאציפישן אקעאן.
* '''[[אמעריקאנישער סאמאא|אמעריקאנער סאמאָאַ]]''' — א גרופע אינזלען אין דעם דרום פאציפישן אקעאן.
* '''[[יו. עס. ווירדזשין אינזלען]]''' — א גרופע אינזלען אין דעם קאריבישן ים.
* '''די [[צפון מאריאנא אינזלען]]''' — א גרופע אינזלען אין דעם מערב פאציפישן אקעאן.

די באוואוינטע טעריטאריעס האבן אייגענע לאקאלע רעגירונגען און זענען אונטער דער סואווערעניטעט פון די פאראייניגטע שטאטן. זייערע איינוואוינער האבן נישט די זעלבע פאליטישע רעכטן ווי איינוואוינער פון די 50 שטאטן אין אלע פעדעראלע וואלן.

== אומבאוואוינטע טעריטאריעס ==
די פאראייניגטע שטאטן פארמאגן אויך עטליכע אומבאוואוינטע אינזלען און אטאלן, וואס זענען באקאנט אלס די '''אמעריקאנער מינאר אויסלייגנדיקע אינזלען'''.

צווישן זיי זענען:

* [[בייקער אינזל]]
* [[האולאנד אינזל]]
* [[דזשארוויס אינזל]]
* [[דזשאנסאן אטאל]]
* [[קינגמאן ריף]]
* [[מידוועי אטאל]]
* [[נאוואסא אינזל]]
* [[פאלמירא אטאל]]
* [[ווייק אינזל]]

רוב פון די אינזלען האבן נישט קיין שטענדיגע באפעלקערונג. זיי ווערן מערסטנס פאר נאטור־באשיצונג, וויסנשאפטלעכע שטודיעס און אין געוויסע פעלער מיליטערישע צוועקן.

== היסטאריע ==
די אמעריקאנער טעריטאריעס זענען געשאפן געווארן דורך פארשידענע וועגן. טייל געביטן זענען געווארן אמעריקאנער טעריטאריעס נאך מלחמות און קויפן פון אנדערע לענדער, בשעת אנדערע זענען געווארן אונטער אמעריקאנער קאנטראל דורך אפמאכן מיט לאקאלע רעגירונגען.

נאך דער [[שפאניש אמעריקאנער מלחמה]] אין '''1898''' זענען [[פוערטא ריקא]] און [[גואם]] אריבער אונטער אמעריקאנער קאנטראל.

אין '''1898''' זענען אויך די [[פיליפינען]] געווארן אונטער אמעריקאנער הערשאפט, אבער זיי זענען שפעטער געווארן אן אומאפהענגיקער לאנד אין '''1946'''.

אין '''1917''' האבן די פאראייניגטע שטאטן געקויפט די [[אמעריקאנער ווירדזשין אינזלען]] פון [[דענמארק]].

אמעריקאנער סאמאָאַ איז געווארן אונטער אמעריקאנער קאנטראל אין דער ערשטער טייל פונעם 20סטן יארהונדערט.

די [[צפון מאריאנא אינזלען]] זענען אין '''1978''' געווארן א קאמאנוועלט אין פאליטישער פארבינדונג מיט די פאראייניגטע שטאטן.

== געאגראפיע ==
די אמעריקאנער טעריטאריעס זענען צעשפרייט איבער גרויסע טיילן פונעם [[פאציפישער אקעאן]] און דעם [[קאראיבישער ים|קאריבישן ים]].

[[פארטא ריקא]] און די [[יו. עס. ווירדזשין אינזלען]] געפינען זיך אין דעם קאריבישן ראיאן.

[[גואם]] און די [[צפון מאריאנא אינזלען]] געפינען זיך אין [[מיקראנעזיע]] אינעם מערב [[פאציפישער אקעאן|פאציפישן אקעאן]].

[[אמעריקאנישער סאמאא|אמעריקאנער סאמאָאַ]] געפינט זיך אין [[פאלינעזיע]] אינעם דרום פאציפישן אקעאן.

די אומבאוואוינטע אינזלען זענען צעשפרייט איבער דעם פאציפישן אקעאן, און [[נאוואסא אינזל]] געפינט זיך אינעם קאריבישן ים.

די טעריטאריעס האבן זייער פארשידענע לאנדשאפטן, אריינגערעכנט טראפישע אינזלען, וואלקאנישע אינזלען, קאראל אטאלן און קליינע פלאכע ריפן.

== רעגירונג און פאליטישער סטאטוס ==
די טעריטאריעס זענען אונטער דער סואווערעניטעט פון די [[פאראייניגטע שטאטן]], אבער זייערע פאליטישע און לעגאלע סטאטוסן זענען אנדערש פון די סטאטוס פון די שטאטן.

פוערטא ריקא און די צפון מאריאנא אינזלען זענען קאמאנוועלטן, בשעת גואם, אמעריקאנער סאמאָאַ און די אמעריקאנער ווירדזשין אינזלען זענען ארגאניזירטע טעריטאריעס מיט אייגענע לאקאלע רעגירונגען.

די אמעריקאנער קאנגרעס האט די קאנסטיטוציאנעלע מאכט איבער די טעריטאריעס.

די איינוואוינער פון די טעריטאריעס וואלן פארשטייערס צום [[קאנגרעס פון די פאראייניגטע שטאטן|קאנגרעס]], אבער זייערע פארשטייער האבן נישט די זעלבע שטימרעכט ווי מיטגלידער פון דעם [[סענאט פון די פאראייניגטע שטאטן|סענאט]] און [[פאראייניגטע שטאטן רעפרעזענטאנטן הויז|רעפרעזענטאנטן הויז]].

== עקאנאמיע ==
די עקאנאמיעס פון די טעריטאריעס זענען פארשידנארטיג.

אין [[פארטא ריקא]] שפילן פראדוקציע, פארמוטיקאלן, סערוויסעס, טוריזם און האנדל א וויכטיגע ראלע.

אין [[גואם]] זענען טוריזם, רעגירונג און די אמעריקאנער מיליטערישע אנוועזנהייט וויכטיגע טיילן פון דער עקאנאמיע.

די [[יו. עס. ווירדזשין אינזלען]] פארלאזן זיך שטארק אויף טוריזם און סערוויסעס.

אין [[אמעריקאנישער סאמאא|אמעריקאנער סאמאָאַ]] זענען פישעריי און טונא־פראדוקציע וויכטיגע עקאנאמישע אקטיוויטעטן.

אין די [[צפון מאריאנא אינזלען]] איז טוריזם איינע פון די הויפט אינדוסטריעס.

די אומבאוואוינטע אינזלען האבן כמעט קיין געווענליכע עקאנאמישע אקטיוויטעט נישט.

== באפעלקערונג ==
די באוואוינטע אמעריקאנער טעריטאריעס האבן צוזאמען עטלעכע מיליאן איינוואוינער.

[[פארטא ריקא]] האט מיט גרויסן פארנעם די גרעסטע באפעלקערונג צווישן די טעריטאריעס.

די אנדערע באוואוינטע טעריטאריעס האבן פיל קלענערע באפעלקערונגען.

די באפעלקערונגען פון די טעריטאריעס פארמאגן א פארשיידנקייט פון קולטורן און שפראכן, אריינגערעכנט ענגליש, שפאניש, טשאמארא, סאמאָאניש און קאראליניש.

== נאטור און באשיצונג ==
א גרויסער טייל פון די אומבאוואוינטע טעריטאריעס זענען וויכטיגע נאטור־געביטן.

די אינזלען און אטאלן דינען אלס נעסטינג און וואוין ערטער פאר פילע ים־פייגל, פיש, ים־טערטלען און אנדערע חיות.

עטליכע פון די פאציפישע טעריטאריעס זענען אריינגענומען געווארן אין גרויסע ים־באשיצטע נאטור־געביטן.

די אמעריקאנער רעגירונג פירט דארט אויס נאטור־באשיצונג און וויסנשאפטלעכע שטודיעס.

== זעט אויך ==

* [[פאראייניגטע שטאטן]]
* [[שטאטן פון די פאראייניגטע שטאטן]]
* [[פארטא ריקא]]
* [[גואם]]
* [[אמעריקאנישער סאמאא|אמעריקאנער סאמאָאַ]]
* [[יו. עס. ווירדזשין אינזלען]]
* [[די צפון מאריאנא אינזלען]]
{{רעפערענצן}}{{טעריטאריעס פון די פאראייניגטע שטאטן}}</text>
      <sha1>ehkl2iyxup35mauyc4cmcrw4givn67e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>602443</id>
      <parentid>602440</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T19:23:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602443</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10056" sha1="ejjd46i82toa9hhkodkyh8beiwznjnr" xml:space="preserve">'''אמעריקאנער טעריטאריעס''' (ענגליש: '''United States territories''') זענען געביטן וואס זענען אונטער דער הערשאפט און סואווערעניטעט פון די [[פאראייניגטע שטאטן]], אבער זענען נישט שטאטן פון די פאראייניגטע שטאטן.

די טעריטאריעס געפינען זיך בעיקר אינעם [[קאראיבישער ים|קאריבישע ים]] און אינעם [[פאציפישער אקעאן]]. טייל פון זיי זענען באוואוינט און פארמאגן אייגענע רעגירונגען, בשעת אנדערע זענען אומבאוואוינט און ווערן בעיקר גענוצט פאר נאטור־באשיצונג, וויסנשאפט אדער מיליטערישע צוועקן.

== באוואוינטע טעריטאריעס ==
די פאראייניגטע שטאטן האבן פינף הויפט באוואוינטע טעריטאריעס:

* '''[[פארטא ריקא]]''' — אן אינזל אין דעם קאריבישן ים און די גרעסטע באוואוינטע אמעריקאנער טעריטאריע.
* '''[[גואם]]''' — אן אינזל אין דעם מערב פאציפישן אקעאן.
* '''[[אמעריקאנישער סאמאא|אמעריקאנער סאמאָאַ]]''' — א גרופע אינזלען אין דעם דרום פאציפישן אקעאן.
* '''[[יו. עס. ווירדזשין אינזלען]]''' — א גרופע אינזלען אין דעם קאריבישן ים.
* '''די [[צפון מאריאנא אינזלען]]''' — א גרופע אינזלען אין דעם מערב פאציפישן אקעאן.

די באוואוינטע טעריטאריעס האבן אייגענע לאקאלע רעגירונגען און זענען אונטער דער סואווערעניטעט פון די פאראייניגטע שטאטן. זייערע איינוואוינער האבן נישט די זעלבע פאליטישע רעכטן ווי איינוואוינער פון די 50 שטאטן אין אלע פעדעראלע וואלן.

== אומבאוואוינטע טעריטאריעס ==
די פאראייניגטע שטאטן פארמאגן אויך עטליכע אומבאוואוינטע אינזלען און אטאלן, וואס זענען באקאנט אלס די '''אמעריקאנער מינאר אויסלייגנדיקע אינזלען'''.

צווישן זיי זענען:

* [[בייקער אינזל]]
* [[האולאנד אינזל]]
* [[דזשארוויס אינזל]]
* [[דזשאנסאן אטאל]]
* [[קינגמאן ריף]]
* [[מידוועי אטאל]]
* [[נאוואסא אינזל]]
* [[פאלמירא אטאל]]
* [[ווייק אינזל]]

רוב פון די אינזלען האבן נישט קיין שטענדיגע באפעלקערונג. זיי ווערן מערסטנס פאר נאטור־באשיצונג, וויסנשאפטלעכע שטודיעס און אין געוויסע פעלער מיליטערישע צוועקן.

== היסטאריע ==
די אמעריקאנער טעריטאריעס זענען געשאפן געווארן דורך פארשידענע וועגן. טייל געביטן זענען געווארן אמעריקאנער טעריטאריעס נאך מלחמות און קויפן פון אנדערע לענדער, בשעת אנדערע זענען געווארן אונטער אמעריקאנער קאנטראל דורך אפמאכן מיט לאקאלע רעגירונגען.

נאך דער [[שפאניש אמעריקאנער מלחמה]] אין '''1898''' זענען [[פוערטא ריקא]] און [[גואם]] אריבער אונטער אמעריקאנער קאנטראל.

אין '''1898''' זענען אויך די [[פיליפינען]] געווארן אונטער אמעריקאנער הערשאפט, אבער זיי זענען שפעטער געווארן אן אומאפהענגיקער לאנד אין '''1946'''.

אין '''1917''' האבן די פאראייניגטע שטאטן געקויפט די [[יו. עס. ווירדזשין אינזלען]] פון [[דענמארק]].

אמעריקאנער סאמאָאַ איז געווארן אונטער אמעריקאנער קאנטראל אין דער ערשטער טייל פונעם 20סטן יארהונדערט.

די [[צפון מאריאנא אינזלען]] זענען אין '''1978''' געווארן א קאמאנוועלט אין פאליטישער פארבינדונג מיט די פאראייניגטע שטאטן.

== געאגראפיע ==
די אמעריקאנער טעריטאריעס זענען צעשפרייט איבער גרויסע טיילן פונעם [[פאציפישער אקעאן]] און דעם [[קאראיבישער ים|קאריבישן ים]].

[[פארטא ריקא]] און די [[יו. עס. ווירדזשין אינזלען]] געפינען זיך אין דעם קאריבישן ראיאן.

[[גואם]] און די [[צפון מאריאנא אינזלען]] געפינען זיך אין [[מיקראנעזיע]] אינעם מערב [[פאציפישער אקעאן|פאציפישן אקעאן]].

[[אמעריקאנישער סאמאא|אמעריקאנער סאמאָאַ]] געפינט זיך אין [[פאלינעזיע]] אינעם דרום פאציפישן אקעאן.

די אומבאוואוינטע אינזלען זענען צעשפרייט איבער דעם פאציפישן אקעאן, און [[נאוואסא אינזל]] געפינט זיך אינעם קאריבישן ים.

די טעריטאריעס האבן זייער פארשידענע לאנדשאפטן, אריינגערעכנט טראפישע אינזלען, וואלקאנישע אינזלען, קאראל אטאלן און קליינע פלאכע ריפן.

== רעגירונג און פאליטישער סטאטוס ==
די טעריטאריעס זענען אונטער דער סואווערעניטעט פון די [[פאראייניגטע שטאטן]], אבער זייערע פאליטישע און לעגאלע סטאטוסן זענען אנדערש פון די סטאטוס פון די שטאטן.

פוערטא ריקא און די צפון מאריאנא אינזלען זענען קאמאנוועלטן, בשעת גואם, אמעריקאנער סאמאָאַ און די אמעריקאנער ווירדזשין אינזלען זענען ארגאניזירטע טעריטאריעס מיט אייגענע לאקאלע רעגירונגען.

די אמעריקאנער קאנגרעס האט די קאנסטיטוציאנעלע מאכט איבער די טעריטאריעס.

די איינוואוינער פון די טעריטאריעס וואלן פארשטייערס צום [[קאנגרעס פון די פאראייניגטע שטאטן|קאנגרעס]], אבער זייערע פארשטייער האבן נישט די זעלבע שטימרעכט ווי מיטגלידער פון דעם [[סענאט פון די פאראייניגטע שטאטן|סענאט]] און [[פאראייניגטע שטאטן רעפרעזענטאנטן הויז|רעפרעזענטאנטן הויז]].

== עקאנאמיע ==
די עקאנאמיעס פון די טעריטאריעס זענען פארשידנארטיג.

אין [[פארטא ריקא]] שפילן פראדוקציע, פארמוטיקאלן, סערוויסעס, טוריזם און האנדל א וויכטיגע ראלע.

אין [[גואם]] זענען טוריזם, רעגירונג און די אמעריקאנער מיליטערישע אנוועזנהייט וויכטיגע טיילן פון דער עקאנאמיע.

די [[יו. עס. ווירדזשין אינזלען]] פארלאזן זיך שטארק אויף טוריזם און סערוויסעס.

אין [[אמעריקאנישער סאמאא|אמעריקאנער סאמאָאַ]] זענען פישעריי און טונא־פראדוקציע וויכטיגע עקאנאמישע אקטיוויטעטן.

אין די [[צפון מאריאנא אינזלען]] איז טוריזם איינע פון די הויפט אינדוסטריעס.

די אומבאוואוינטע אינזלען האבן כמעט קיין געווענליכע עקאנאמישע אקטיוויטעט נישט.

== באפעלקערונג ==
די באוואוינטע אמעריקאנער טעריטאריעס האבן צוזאמען עטלעכע מיליאן איינוואוינער.

[[פארטא ריקא]] האט מיט גרויסן פארנעם די גרעסטע באפעלקערונג צווישן די טעריטאריעס.

די אנדערע באוואוינטע טעריטאריעס האבן פיל קלענערע באפעלקערונגען.

די באפעלקערונגען פון די טעריטאריעס פארמאגן א פארשיידנקייט פון קולטורן און שפראכן, אריינגערעכנט ענגליש, שפאניש, טשאמארא, סאמאָאניש און קאראליניש.

== נאטור און באשיצונג ==
א גרויסער טייל פון די אומבאוואוינטע טעריטאריעס זענען וויכטיגע נאטור־געביטן.

די אינזלען און אטאלן דינען אלס נעסטינג און וואוין ערטער פאר פילע ים־פייגל, פיש, ים־טערטלען און אנדערע חיות.

עטליכע פון די פאציפישע טעריטאריעס זענען אריינגענומען געווארן אין גרויסע ים־באשיצטע נאטור־געביטן.

די אמעריקאנער רעגירונג פירט דארט אויס נאטור־באשיצונג און וויסנשאפטלעכע שטודיעס.

== זעט אויך ==

* [[פאראייניגטע שטאטן]]
* [[שטאטן פון די פאראייניגטע שטאטן]]
* [[פארטא ריקא]]
* [[גואם]]
* [[אמעריקאנישער סאמאא|אמעריקאנער סאמאָאַ]]
* [[יו. עס. ווירדזשין אינזלען]]
* [[די צפון מאריאנא אינזלען]]
{{רעפערענצן}}{{טעריטאריעס פון די פאראייניגטע שטאטן}}</text>
      <sha1>ejjd46i82toa9hhkodkyh8beiwznjnr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>602446</id>
      <parentid>602443</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T19:35:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <comment>/* באוואוינטע טעריטאריעס */</comment>
      <origin>602446</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10659" sha1="l8ru4jmd6g64971xckjois4imwrmqp2" xml:space="preserve">'''אמעריקאנער טעריטאריעס''' (ענגליש: '''United States territories''') זענען געביטן וואס זענען אונטער דער הערשאפט און סואווערעניטעט פון די [[פאראייניגטע שטאטן]], אבער זענען נישט שטאטן פון די פאראייניגטע שטאטן.

די טעריטאריעס געפינען זיך בעיקר אינעם [[קאראיבישער ים|קאריבישע ים]] און אינעם [[פאציפישער אקעאן]]. טייל פון זיי זענען באוואוינט און פארמאגן אייגענע רעגירונגען, בשעת אנדערע זענען אומבאוואוינט און ווערן בעיקר גענוצט פאר נאטור־באשיצונג, וויסנשאפט אדער מיליטערישע צוועקן.

== באוואוינטע טעריטאריעס ==
די פאראייניגטע שטאטן האבן פינף הויפט באוואוינטע טעריטאריעס:

* '''[[פארטא ריקא]]''' — אן אינזל אין דעם קאריבישן ים און די גרעסטע באוואוינטע אמעריקאנער טעריטאריע.
* '''[[גואם]]''' — אן אינזל אין דעם מערב פאציפישן אקעאן.
* '''[[אמעריקאנישער סאמאא|אמעריקאנער סאמאָאַ]]''' — א גרופע אינזלען אין דעם דרום פאציפישן אקעאן.
* '''[[יו. עס. ווירדזשין אינזלען]]''' — א גרופע אינזלען אין דעם קאריבישן ים.
* '''די [[צפון מאריאנא אינזלען]]''' — א גרופע אינזלען אין דעם מערב פאציפישן אקעאן.
אויסער די טעריטאריעס איז דא אויך דער '''[[וואשינגטאן די.סי.]]''' (Washington, D.C.), דער פעדעראלער דיסטריקט און הויפטשטאט פון די [[פאראייניגטע שטאטן]]. וואשינגטאן, די.סי. איז נישט קיין שטאט און נישט קיין טעריטאריע, נאר א באזונדערער פעדעראלער דיסטריקט אונטער דער דירעקטער אויטאריטעט פון דעם [[פאראייניגטע שטאטן קאנגרעס|פאראייניגטן שטאטן קאנגרעס]].

די באוואוינטע טעריטאריעס האבן אייגענע לאקאלע רעגירונגען און זענען אונטער דער סואווערעניטעט פון די פאראייניגטע שטאטן. זייערע איינוואוינער האבן נישט די זעלבע פאליטישע רעכטן ווי איינוואוינער פון די 50 שטאטן אין אלע פעדעראלע וואלן.

== אומבאוואוינטע טעריטאריעס ==
די פאראייניגטע שטאטן פארמאגן אויך עטליכע אומבאוואוינטע אינזלען און אטאלן, וואס זענען באקאנט אלס די '''אמעריקאנער מינאר אויסלייגנדיקע אינזלען'''.

צווישן זיי זענען:

* [[בייקער אינזל]]
* [[האולאנד אינזל]]
* [[דזשארוויס אינזל]]
* [[דזשאנסאן אטאל]]
* [[קינגמאן ריף]]
* [[מידוועי אטאל]]
* [[נאוואסא אינזל]]
* [[פאלמירא אטאל]]
* [[ווייק אינזל]]

רוב פון די אינזלען האבן נישט קיין שטענדיגע באפעלקערונג. זיי ווערן מערסטנס פאר נאטור־באשיצונג, וויסנשאפטלעכע שטודיעס און אין געוויסע פעלער מיליטערישע צוועקן.

== היסטאריע ==
די אמעריקאנער טעריטאריעס זענען געשאפן געווארן דורך פארשידענע וועגן. טייל געביטן זענען געווארן אמעריקאנער טעריטאריעס נאך מלחמות און קויפן פון אנדערע לענדער, בשעת אנדערע זענען געווארן אונטער אמעריקאנער קאנטראל דורך אפמאכן מיט לאקאלע רעגירונגען.

נאך דער [[שפאניש אמעריקאנער מלחמה]] אין '''1898''' זענען [[פוערטא ריקא]] און [[גואם]] אריבער אונטער אמעריקאנער קאנטראל.

אין '''1898''' זענען אויך די [[פיליפינען]] געווארן אונטער אמעריקאנער הערשאפט, אבער זיי זענען שפעטער געווארן אן אומאפהענגיקער לאנד אין '''1946'''.

אין '''1917''' האבן די פאראייניגטע שטאטן געקויפט די [[יו. עס. ווירדזשין אינזלען]] פון [[דענמארק]].

אמעריקאנער סאמאָאַ איז געווארן אונטער אמעריקאנער קאנטראל אין דער ערשטער טייל פונעם 20סטן יארהונדערט.

די [[צפון מאריאנא אינזלען]] זענען אין '''1978''' געווארן א קאמאנוועלט אין פאליטישער פארבינדונג מיט די פאראייניגטע שטאטן.

== געאגראפיע ==
די אמעריקאנער טעריטאריעס זענען צעשפרייט איבער גרויסע טיילן פונעם [[פאציפישער אקעאן]] און דעם [[קאראיבישער ים|קאריבישן ים]].

[[פארטא ריקא]] און די [[יו. עס. ווירדזשין אינזלען]] געפינען זיך אין דעם קאריבישן ראיאן.

[[גואם]] און די [[צפון מאריאנא אינזלען]] געפינען זיך אין [[מיקראנעזיע]] אינעם מערב [[פאציפישער אקעאן|פאציפישן אקעאן]].

[[אמעריקאנישער סאמאא|אמעריקאנער סאמאָאַ]] געפינט זיך אין [[פאלינעזיע]] אינעם דרום פאציפישן אקעאן.

די אומבאוואוינטע אינזלען זענען צעשפרייט איבער דעם פאציפישן אקעאן, און [[נאוואסא אינזל]] געפינט זיך אינעם קאריבישן ים.

די טעריטאריעס האבן זייער פארשידענע לאנדשאפטן, אריינגערעכנט טראפישע אינזלען, וואלקאנישע אינזלען, קאראל אטאלן און קליינע פלאכע ריפן.

== רעגירונג און פאליטישער סטאטוס ==
די טעריטאריעס זענען אונטער דער סואווערעניטעט פון די [[פאראייניגטע שטאטן]], אבער זייערע פאליטישע און לעגאלע סטאטוסן זענען אנדערש פון די סטאטוס פון די שטאטן.

פוערטא ריקא און די צפון מאריאנא אינזלען זענען קאמאנוועלטן, בשעת גואם, אמעריקאנער סאמאָאַ און די אמעריקאנער ווירדזשין אינזלען זענען ארגאניזירטע טעריטאריעס מיט אייגענע לאקאלע רעגירונגען.

די אמעריקאנער קאנגרעס האט די קאנסטיטוציאנעלע מאכט איבער די טעריטאריעס.

די איינוואוינער פון די טעריטאריעס וואלן פארשטייערס צום [[קאנגרעס פון די פאראייניגטע שטאטן|קאנגרעס]], אבער זייערע פארשטייער האבן נישט די זעלבע שטימרעכט ווי מיטגלידער פון דעם [[סענאט פון די פאראייניגטע שטאטן|סענאט]] און [[פאראייניגטע שטאטן רעפרעזענטאנטן הויז|רעפרעזענטאנטן הויז]].

== עקאנאמיע ==
די עקאנאמיעס פון די טעריטאריעס זענען פארשידנארטיג.

אין [[פארטא ריקא]] שפילן פראדוקציע, פארמוטיקאלן, סערוויסעס, טוריזם און האנדל א וויכטיגע ראלע.

אין [[גואם]] זענען טוריזם, רעגירונג און די אמעריקאנער מיליטערישע אנוועזנהייט וויכטיגע טיילן פון דער עקאנאמיע.

די [[יו. עס. ווירדזשין אינזלען]] פארלאזן זיך שטארק אויף טוריזם און סערוויסעס.

אין [[אמעריקאנישער סאמאא|אמעריקאנער סאמאָאַ]] זענען פישעריי און טונא־פראדוקציע וויכטיגע עקאנאמישע אקטיוויטעטן.

אין די [[צפון מאריאנא אינזלען]] איז טוריזם איינע פון די הויפט אינדוסטריעס.

די אומבאוואוינטע אינזלען האבן כמעט קיין געווענליכע עקאנאמישע אקטיוויטעט נישט.

== באפעלקערונג ==
די באוואוינטע אמעריקאנער טעריטאריעס האבן צוזאמען עטלעכע מיליאן איינוואוינער.

[[פארטא ריקא]] האט מיט גרויסן פארנעם די גרעסטע באפעלקערונג צווישן די טעריטאריעס.

די אנדערע באוואוינטע טעריטאריעס האבן פיל קלענערע באפעלקערונגען.

די באפעלקערונגען פון די טעריטאריעס פארמאגן א פארשיידנקייט פון קולטורן און שפראכן, אריינגערעכנט ענגליש, שפאניש, טשאמארא, סאמאָאניש און קאראליניש.

== נאטור און באשיצונג ==
א גרויסער טייל פון די אומבאוואוינטע טעריטאריעס זענען וויכטיגע נאטור־געביטן.

די אינזלען און אטאלן דינען אלס נעסטינג און וואוין ערטער פאר פילע ים־פייגל, פיש, ים־טערטלען און אנדערע חיות.

עטליכע פון די פאציפישע טעריטאריעס זענען אריינגענומען געווארן אין גרויסע ים־באשיצטע נאטור־געביטן.

די אמעריקאנער רעגירונג פירט דארט אויס נאטור־באשיצונג און וויסנשאפטלעכע שטודיעס.

== זעט אויך ==

* [[פאראייניגטע שטאטן]]
* [[שטאטן פון די פאראייניגטע שטאטן]]
* [[פארטא ריקא]]
* [[גואם]]
* [[אמעריקאנישער סאמאא|אמעריקאנער סאמאָאַ]]
* [[יו. עס. ווירדזשין אינזלען]]
* [[די צפון מאריאנא אינזלען]]
{{רעפערענצן}}{{טעריטאריעס פון די פאראייניגטע שטאטן}}</text>
      <sha1>l8ru4jmd6g64971xckjois4imwrmqp2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>602449</id>
      <parentid>602446</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T19:55:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>וויליאמסבורגער האט באוועגט בלאט [[אמעריקאנער טעריטאריעס]] צו [[טעריטאריעס פון די פאראייניגטע שטאטן]]</comment>
      <origin>602446</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10659" sha1="l8ru4jmd6g64971xckjois4imwrmqp2" xml:space="preserve">'''אמעריקאנער טעריטאריעס''' (ענגליש: '''United States territories''') זענען געביטן וואס זענען אונטער דער הערשאפט און סואווערעניטעט פון די [[פאראייניגטע שטאטן]], אבער זענען נישט שטאטן פון די פאראייניגטע שטאטן.

די טעריטאריעס געפינען זיך בעיקר אינעם [[קאראיבישער ים|קאריבישע ים]] און אינעם [[פאציפישער אקעאן]]. טייל פון זיי זענען באוואוינט און פארמאגן אייגענע רעגירונגען, בשעת אנדערע זענען אומבאוואוינט און ווערן בעיקר גענוצט פאר נאטור־באשיצונג, וויסנשאפט אדער מיליטערישע צוועקן.

== באוואוינטע טעריטאריעס ==
די פאראייניגטע שטאטן האבן פינף הויפט באוואוינטע טעריטאריעס:

* '''[[פארטא ריקא]]''' — אן אינזל אין דעם קאריבישן ים און די גרעסטע באוואוינטע אמעריקאנער טעריטאריע.
* '''[[גואם]]''' — אן אינזל אין דעם מערב פאציפישן אקעאן.
* '''[[אמעריקאנישער סאמאא|אמעריקאנער סאמאָאַ]]''' — א גרופע אינזלען אין דעם דרום פאציפישן אקעאן.
* '''[[יו. עס. ווירדזשין אינזלען]]''' — א גרופע אינזלען אין דעם קאריבישן ים.
* '''די [[צפון מאריאנא אינזלען]]''' — א גרופע אינזלען אין דעם מערב פאציפישן אקעאן.
אויסער די טעריטאריעס איז דא אויך דער '''[[וואשינגטאן די.סי.]]''' (Washington, D.C.), דער פעדעראלער דיסטריקט און הויפטשטאט פון די [[פאראייניגטע שטאטן]]. וואשינגטאן, די.סי. איז נישט קיין שטאט און נישט קיין טעריטאריע, נאר א באזונדערער פעדעראלער דיסטריקט אונטער דער דירעקטער אויטאריטעט פון דעם [[פאראייניגטע שטאטן קאנגרעס|פאראייניגטן שטאטן קאנגרעס]].

די באוואוינטע טעריטאריעס האבן אייגענע לאקאלע רעגירונגען און זענען אונטער דער סואווערעניטעט פון די פאראייניגטע שטאטן. זייערע איינוואוינער האבן נישט די זעלבע פאליטישע רעכטן ווי איינוואוינער פון די 50 שטאטן אין אלע פעדעראלע וואלן.

== אומבאוואוינטע טעריטאריעס ==
די פאראייניגטע שטאטן פארמאגן אויך עטליכע אומבאוואוינטע אינזלען און אטאלן, וואס זענען באקאנט אלס די '''אמעריקאנער מינאר אויסלייגנדיקע אינזלען'''.

צווישן זיי זענען:

* [[בייקער אינזל]]
* [[האולאנד אינזל]]
* [[דזשארוויס אינזל]]
* [[דזשאנסאן אטאל]]
* [[קינגמאן ריף]]
* [[מידוועי אטאל]]
* [[נאוואסא אינזל]]
* [[פאלמירא אטאל]]
* [[ווייק אינזל]]

רוב פון די אינזלען האבן נישט קיין שטענדיגע באפעלקערונג. זיי ווערן מערסטנס פאר נאטור־באשיצונג, וויסנשאפטלעכע שטודיעס און אין געוויסע פעלער מיליטערישע צוועקן.

== היסטאריע ==
די אמעריקאנער טעריטאריעס זענען געשאפן געווארן דורך פארשידענע וועגן. טייל געביטן זענען געווארן אמעריקאנער טעריטאריעס נאך מלחמות און קויפן פון אנדערע לענדער, בשעת אנדערע זענען געווארן אונטער אמעריקאנער קאנטראל דורך אפמאכן מיט לאקאלע רעגירונגען.

נאך דער [[שפאניש אמעריקאנער מלחמה]] אין '''1898''' זענען [[פוערטא ריקא]] און [[גואם]] אריבער אונטער אמעריקאנער קאנטראל.

אין '''1898''' זענען אויך די [[פיליפינען]] געווארן אונטער אמעריקאנער הערשאפט, אבער זיי זענען שפעטער געווארן אן אומאפהענגיקער לאנד אין '''1946'''.

אין '''1917''' האבן די פאראייניגטע שטאטן געקויפט די [[יו. עס. ווירדזשין אינזלען]] פון [[דענמארק]].

אמעריקאנער סאמאָאַ איז געווארן אונטער אמעריקאנער קאנטראל אין דער ערשטער טייל פונעם 20סטן יארהונדערט.

די [[צפון מאריאנא אינזלען]] זענען אין '''1978''' געווארן א קאמאנוועלט אין פאליטישער פארבינדונג מיט די פאראייניגטע שטאטן.

== געאגראפיע ==
די אמעריקאנער טעריטאריעס זענען צעשפרייט איבער גרויסע טיילן פונעם [[פאציפישער אקעאן]] און דעם [[קאראיבישער ים|קאריבישן ים]].

[[פארטא ריקא]] און די [[יו. עס. ווירדזשין אינזלען]] געפינען זיך אין דעם קאריבישן ראיאן.

[[גואם]] און די [[צפון מאריאנא אינזלען]] געפינען זיך אין [[מיקראנעזיע]] אינעם מערב [[פאציפישער אקעאן|פאציפישן אקעאן]].

[[אמעריקאנישער סאמאא|אמעריקאנער סאמאָאַ]] געפינט זיך אין [[פאלינעזיע]] אינעם דרום פאציפישן אקעאן.

די אומבאוואוינטע אינזלען זענען צעשפרייט איבער דעם פאציפישן אקעאן, און [[נאוואסא אינזל]] געפינט זיך אינעם קאריבישן ים.

די טעריטאריעס האבן זייער פארשידענע לאנדשאפטן, אריינגערעכנט טראפישע אינזלען, וואלקאנישע אינזלען, קאראל אטאלן און קליינע פלאכע ריפן.

== רעגירונג און פאליטישער סטאטוס ==
די טעריטאריעס זענען אונטער דער סואווערעניטעט פון די [[פאראייניגטע שטאטן]], אבער זייערע פאליטישע און לעגאלע סטאטוסן זענען אנדערש פון די סטאטוס פון די שטאטן.

פוערטא ריקא און די צפון מאריאנא אינזלען זענען קאמאנוועלטן, בשעת גואם, אמעריקאנער סאמאָאַ און די אמעריקאנער ווירדזשין אינזלען זענען ארגאניזירטע טעריטאריעס מיט אייגענע לאקאלע רעגירונגען.

די אמעריקאנער קאנגרעס האט די קאנסטיטוציאנעלע מאכט איבער די טעריטאריעס.

די איינוואוינער פון די טעריטאריעס וואלן פארשטייערס צום [[קאנגרעס פון די פאראייניגטע שטאטן|קאנגרעס]], אבער זייערע פארשטייער האבן נישט די זעלבע שטימרעכט ווי מיטגלידער פון דעם [[סענאט פון די פאראייניגטע שטאטן|סענאט]] און [[פאראייניגטע שטאטן רעפרעזענטאנטן הויז|רעפרעזענטאנטן הויז]].

== עקאנאמיע ==
די עקאנאמיעס פון די טעריטאריעס זענען פארשידנארטיג.

אין [[פארטא ריקא]] שפילן פראדוקציע, פארמוטיקאלן, סערוויסעס, טוריזם און האנדל א וויכטיגע ראלע.

אין [[גואם]] זענען טוריזם, רעגירונג און די אמעריקאנער מיליטערישע אנוועזנהייט וויכטיגע טיילן פון דער עקאנאמיע.

די [[יו. עס. ווירדזשין אינזלען]] פארלאזן זיך שטארק אויף טוריזם און סערוויסעס.

אין [[אמעריקאנישער סאמאא|אמעריקאנער סאמאָאַ]] זענען פישעריי און טונא־פראדוקציע וויכטיגע עקאנאמישע אקטיוויטעטן.

אין די [[צפון מאריאנא אינזלען]] איז טוריזם איינע פון די הויפט אינדוסטריעס.

די אומבאוואוינטע אינזלען האבן כמעט קיין געווענליכע עקאנאמישע אקטיוויטעט נישט.

== באפעלקערונג ==
די באוואוינטע אמעריקאנער טעריטאריעס האבן צוזאמען עטלעכע מיליאן איינוואוינער.

[[פארטא ריקא]] האט מיט גרויסן פארנעם די גרעסטע באפעלקערונג צווישן די טעריטאריעס.

די אנדערע באוואוינטע טעריטאריעס האבן פיל קלענערע באפעלקערונגען.

די באפעלקערונגען פון די טעריטאריעס פארמאגן א פארשיידנקייט פון קולטורן און שפראכן, אריינגערעכנט ענגליש, שפאניש, טשאמארא, סאמאָאניש און קאראליניש.

== נאטור און באשיצונג ==
א גרויסער טייל פון די אומבאוואוינטע טעריטאריעס זענען וויכטיגע נאטור־געביטן.

די אינזלען און אטאלן דינען אלס נעסטינג און וואוין ערטער פאר פילע ים־פייגל, פיש, ים־טערטלען און אנדערע חיות.

עטליכע פון די פאציפישע טעריטאריעס זענען אריינגענומען געווארן אין גרויסע ים־באשיצטע נאטור־געביטן.

די אמעריקאנער רעגירונג פירט דארט אויס נאטור־באשיצונג און וויסנשאפטלעכע שטודיעס.

== זעט אויך ==

* [[פאראייניגטע שטאטן]]
* [[שטאטן פון די פאראייניגטע שטאטן]]
* [[פארטא ריקא]]
* [[גואם]]
* [[אמעריקאנישער סאמאא|אמעריקאנער סאמאָאַ]]
* [[יו. עס. ווירדזשין אינזלען]]
* [[די צפון מאריאנא אינזלען]]
{{רעפערענצן}}{{טעריטאריעס פון די פאראייניגטע שטאטן}}</text>
      <sha1>l8ru4jmd6g64971xckjois4imwrmqp2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>602451</id>
      <parentid>602449</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T19:57:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <comment>/* נאטור און באשיצונג */</comment>
      <origin>602451</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10664" sha1="d14jdgpaoufklj0sgoacu3m9qowva3q" xml:space="preserve">'''אמעריקאנער טעריטאריעס''' (ענגליש: '''United States territories''') זענען געביטן וואס זענען אונטער דער הערשאפט און סואווערעניטעט פון די [[פאראייניגטע שטאטן]], אבער זענען נישט שטאטן פון די פאראייניגטע שטאטן.

די טעריטאריעס געפינען זיך בעיקר אינעם [[קאראיבישער ים|קאריבישע ים]] און אינעם [[פאציפישער אקעאן]]. טייל פון זיי זענען באוואוינט און פארמאגן אייגענע רעגירונגען, בשעת אנדערע זענען אומבאוואוינט און ווערן בעיקר גענוצט פאר נאטור־באשיצונג, וויסנשאפט אדער מיליטערישע צוועקן.

== באוואוינטע טעריטאריעס ==
די פאראייניגטע שטאטן האבן פינף הויפט באוואוינטע טעריטאריעס:

* '''[[פארטא ריקא]]''' — אן אינזל אין דעם קאריבישן ים און די גרעסטע באוואוינטע אמעריקאנער טעריטאריע.
* '''[[גואם]]''' — אן אינזל אין דעם מערב פאציפישן אקעאן.
* '''[[אמעריקאנישער סאמאא|אמעריקאנער סאמאָאַ]]''' — א גרופע אינזלען אין דעם דרום פאציפישן אקעאן.
* '''[[יו. עס. ווירדזשין אינזלען]]''' — א גרופע אינזלען אין דעם קאריבישן ים.
* '''די [[צפון מאריאנא אינזלען]]''' — א גרופע אינזלען אין דעם מערב פאציפישן אקעאן.
אויסער די טעריטאריעס איז דא אויך דער '''[[וואשינגטאן די.סי.]]''' (Washington, D.C.), דער פעדעראלער דיסטריקט און הויפטשטאט פון די [[פאראייניגטע שטאטן]]. וואשינגטאן, די.סי. איז נישט קיין שטאט און נישט קיין טעריטאריע, נאר א באזונדערער פעדעראלער דיסטריקט אונטער דער דירעקטער אויטאריטעט פון דעם [[קאנגרעס פון די פאראייניגטע שטאטן|פאראייניגטן שטאטן קאנגרעס]].

די באוואוינטע טעריטאריעס האבן אייגענע לאקאלע רעגירונגען און זענען אונטער דער סואווערעניטעט פון די פאראייניגטע שטאטן. זייערע איינוואוינער האבן נישט די זעלבע פאליטישע רעכטן ווי איינוואוינער פון די 50 שטאטן אין אלע פעדעראלע וואלן.

== אומבאוואוינטע טעריטאריעס ==
די פאראייניגטע שטאטן פארמאגן אויך עטליכע אומבאוואוינטע אינזלען און אטאלן, וואס זענען באקאנט אלס די '''אמעריקאנער מינאר אויסלייגנדיקע אינזלען'''.

צווישן זיי זענען:

* [[בייקער אינזל]]
* [[האולאנד אינזל]]
* [[דזשארוויס אינזל]]
* [[דזשאנסאן אטאל]]
* [[קינגמאן ריף]]
* [[מידוועי אטאל]]
* [[נאוואסא אינזל]]
* [[פאלמירא אטאל]]
* [[ווייק אינזל]]

רוב פון די אינזלען האבן נישט קיין שטענדיגע באפעלקערונג. זיי ווערן מערסטנס פאר נאטור־באשיצונג, וויסנשאפטלעכע שטודיעס און אין געוויסע פעלער מיליטערישע צוועקן.

== היסטאריע ==
די אמעריקאנער טעריטאריעס זענען געשאפן געווארן דורך פארשידענע וועגן. טייל געביטן זענען געווארן אמעריקאנער טעריטאריעס נאך מלחמות און קויפן פון אנדערע לענדער, בשעת אנדערע זענען געווארן אונטער אמעריקאנער קאנטראל דורך אפמאכן מיט לאקאלע רעגירונגען.

נאך דער [[שפאניש אמעריקאנער מלחמה]] אין '''1898''' זענען [[פארטא ריקא]] און [[גואם]] אריבער אונטער אמעריקאנער קאנטראל.

אין '''1898''' זענען אויך די [[פיליפינען]] געווארן אונטער אמעריקאנער הערשאפט, אבער זיי זענען שפעטער געווארן אן אומאפהענגיקער לאנד אין '''1946'''.

אין '''1917''' האבן די פאראייניגטע שטאטן געקויפט די [[יו. עס. ווירדזשין אינזלען]] פון [[דענמארק]].

אמעריקאנער סאמאָאַ איז געווארן אונטער אמעריקאנער קאנטראל אין דער ערשטער טייל פונעם 20סטן יארהונדערט.

די [[צפון מאריאנא אינזלען]] זענען אין '''1978''' געווארן א קאמאנוועלט אין פאליטישער פארבינדונג מיט די פאראייניגטע שטאטן.

== געאגראפיע ==
די אמעריקאנער טעריטאריעס זענען צעשפרייט איבער גרויסע טיילן פונעם [[פאציפישער אקעאן]] און דעם [[קאראיבישער ים|קאריבישן ים]].

[[פארטא ריקא]] און די [[יו. עס. ווירדזשין אינזלען]] געפינען זיך אין דעם קאריבישן ראיאן.

[[גואם]] און די [[צפון מאריאנא אינזלען]] געפינען זיך אין [[מיקראנעזיע]] אינעם מערב [[פאציפישער אקעאן|פאציפישן אקעאן]].

[[אמעריקאנישער סאמאא|אמעריקאנער סאמאָאַ]] געפינט זיך אין [[פאלינעזיע]] אינעם דרום פאציפישן אקעאן.

די אומבאוואוינטע אינזלען זענען צעשפרייט איבער דעם פאציפישן אקעאן, און [[נאוואסא אינזל]] געפינט זיך אינעם קאריבישן ים.

די טעריטאריעס האבן זייער פארשידענע לאנדשאפטן, אריינגערעכנט טראפישע אינזלען, וואלקאנישע אינזלען, קאראל אטאלן און קליינע פלאכע ריפן.

== רעגירונג און פאליטישער סטאטוס ==
די טעריטאריעס זענען אונטער דער סואווערעניטעט פון די [[פאראייניגטע שטאטן]], אבער זייערע פאליטישע און לעגאלע סטאטוסן זענען אנדערש פון די סטאטוס פון די שטאטן.

פוערטא ריקא און די צפון מאריאנא אינזלען זענען קאמאנוועלטן, בשעת גואם, אמעריקאנער סאמאָאַ און די אמעריקאנער ווירדזשין אינזלען זענען ארגאניזירטע טעריטאריעס מיט אייגענע לאקאלע רעגירונגען.

די אמעריקאנער קאנגרעס האט די קאנסטיטוציאנעלע מאכט איבער די טעריטאריעס.

די איינוואוינער פון די טעריטאריעס וואלן פארשטייערס צום [[קאנגרעס פון די פאראייניגטע שטאטן|קאנגרעס]], אבער זייערע פארשטייער האבן נישט די זעלבע שטימרעכט ווי מיטגלידער פון דעם [[סענאט פון די פאראייניגטע שטאטן|סענאט]] און [[פאראייניגטע שטאטן רעפרעזענטאנטן הויז|רעפרעזענטאנטן הויז]].

== עקאנאמיע ==
די עקאנאמיעס פון די טעריטאריעס זענען פארשידנארטיג.

אין [[פארטא ריקא]] שפילן פראדוקציע, פארמוטיקאלן, סערוויסעס, טוריזם און האנדל א וויכטיגע ראלע.

אין [[גואם]] זענען טוריזם, רעגירונג און די אמעריקאנער מיליטערישע אנוועזנהייט וויכטיגע טיילן פון דער עקאנאמיע.

די [[יו. עס. ווירדזשין אינזלען]] פארלאזן זיך שטארק אויף טוריזם און סערוויסעס.

אין [[אמעריקאנישער סאמאא|אמעריקאנער סאמאָאַ]] זענען פישעריי און טונא־פראדוקציע וויכטיגע עקאנאמישע אקטיוויטעטן.

אין די [[צפון מאריאנא אינזלען]] איז טוריזם איינע פון די הויפט אינדוסטריעס.

די אומבאוואוינטע אינזלען האבן כמעט קיין געווענליכע עקאנאמישע אקטיוויטעט נישט.

== באפעלקערונג ==
די באוואוינטע אמעריקאנער טעריטאריעס האבן צוזאמען עטלעכע מיליאן איינוואוינער.

[[פארטא ריקא]] האט מיט גרויסן פארנעם די גרעסטע באפעלקערונג צווישן די טעריטאריעס.

די אנדערע באוואוינטע טעריטאריעס האבן פיל קלענערע באפעלקערונגען.

די באפעלקערונגען פון די טעריטאריעס פארמאגן א פארשיידנקייט פון קולטורן און שפראכן, אריינגערעכנט ענגליש, שפאניש, טשאמארא, סאמאָאניש און קאראליניש.

== נאטור און באשיצונג ==
א גרויסער טייל פון די אומבאוואוינטע טעריטאריעס זענען וויכטיגע נאטור־געביטן.

די אינזלען און אטאלן דינען אלס נעסטינג און וואוין ערטער פאר פילע ים־פייגל, פיש, ים־טערטלען און אנדערע חיות.

עטליכע פון די פאציפישע טעריטאריעס זענען אריינגענומען געווארן אין גרויסע ים־באשיצטע נאטור־געביטן.

די אמעריקאנער רעגירונג פירט דארט אויס נאטור־באשיצונג און וויסנשאפטלעכע שטודיעס.

== זעט אויך ==

* [[פאראייניגטע שטאטן]]
* [[שטאטן פון די פאראייניגטע שטאטן]]
* [[פארטא ריקא]]
* [[גואם]]
* [[אמעריקאנישער סאמאא|אמעריקאנער סאמאָאַ]]
* [[יו. עס. ווירדזשין אינזלען]]
* [[צפון מאריאנא אינזלען]]
{{רעפערענצן}}{{טעריטאריעס פון די פאראייניגטע שטאטן}}</text>
      <sha1>d14jdgpaoufklj0sgoacu3m9qowva3q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>602463</id>
      <parentid>602451</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T20:54:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <comment>/* אומבאוואוינטע טעריטאריעס */</comment>
      <origin>602463</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10662" sha1="qkon3jhyvl77w0jzbkj44e53a8k1trr" xml:space="preserve">'''אמעריקאנער טעריטאריעס''' (ענגליש: '''United States territories''') זענען געביטן וואס זענען אונטער דער הערשאפט און סואווערעניטעט פון די [[פאראייניגטע שטאטן]], אבער זענען נישט שטאטן פון די פאראייניגטע שטאטן.

די טעריטאריעס געפינען זיך בעיקר אינעם [[קאראיבישער ים|קאריבישע ים]] און אינעם [[פאציפישער אקעאן]]. טייל פון זיי זענען באוואוינט און פארמאגן אייגענע רעגירונגען, בשעת אנדערע זענען אומבאוואוינט און ווערן בעיקר גענוצט פאר נאטור־באשיצונג, וויסנשאפט אדער מיליטערישע צוועקן.

== באוואוינטע טעריטאריעס ==
די פאראייניגטע שטאטן האבן פינף הויפט באוואוינטע טעריטאריעס:

* '''[[פארטא ריקא]]''' — אן אינזל אין דעם קאריבישן ים און די גרעסטע באוואוינטע אמעריקאנער טעריטאריע.
* '''[[גואם]]''' — אן אינזל אין דעם מערב פאציפישן אקעאן.
* '''[[אמעריקאנישער סאמאא|אמעריקאנער סאמאָאַ]]''' — א גרופע אינזלען אין דעם דרום פאציפישן אקעאן.
* '''[[יו. עס. ווירדזשין אינזלען]]''' — א גרופע אינזלען אין דעם קאריבישן ים.
* '''די [[צפון מאריאנא אינזלען]]''' — א גרופע אינזלען אין דעם מערב פאציפישן אקעאן.
אויסער די טעריטאריעס איז דא אויך דער '''[[וואשינגטאן די.סי.]]''' (Washington, D.C.), דער פעדעראלער דיסטריקט און הויפטשטאט פון די [[פאראייניגטע שטאטן]]. וואשינגטאן, די.סי. איז נישט קיין שטאט און נישט קיין טעריטאריע, נאר א באזונדערער פעדעראלער דיסטריקט אונטער דער דירעקטער אויטאריטעט פון דעם [[קאנגרעס פון די פאראייניגטע שטאטן|פאראייניגטן שטאטן קאנגרעס]].

די באוואוינטע טעריטאריעס האבן אייגענע לאקאלע רעגירונגען און זענען אונטער דער סואווערעניטעט פון די פאראייניגטע שטאטן. זייערע איינוואוינער האבן נישט די זעלבע פאליטישע רעכטן ווי איינוואוינער פון די 50 שטאטן אין אלע פעדעראלע וואלן.

== אומבאוואוינטע טעריטאריעס ==
די פאראייניגטע שטאטן פארמאגן אויך עטליכע אומבאוואוינטע אינזלען און אטאלן, וואס זענען באקאנט אלס די '''אמעריקאנער מינאר אויסלייגנדיקע אינזלען'''.

צווישן זיי זענען:

* [[בעקער אינזל]]
* [[האולאנד אינזל]]
* [[דזשארוויס אינזל]]
* [[דזשאנסאן אטאל]]
* [[קינגמאן ריף]]
* [[מידוועי אטאל]]
* [[נאוואסא אינזל]]
* [[פאלמירא אטאל]]
* [[ווייק אינזל]]

רוב פון די אינזלען האבן נישט קיין שטענדיגע באפעלקערונג. זיי ווערן מערסטנס פאר נאטור־באשיצונג, וויסנשאפטלעכע שטודיעס און אין געוויסע פעלער מיליטערישע צוועקן.

== היסטאריע ==
די אמעריקאנער טעריטאריעס זענען געשאפן געווארן דורך פארשידענע וועגן. טייל געביטן זענען געווארן אמעריקאנער טעריטאריעס נאך מלחמות און קויפן פון אנדערע לענדער, בשעת אנדערע זענען געווארן אונטער אמעריקאנער קאנטראל דורך אפמאכן מיט לאקאלע רעגירונגען.

נאך דער [[שפאניש אמעריקאנער מלחמה]] אין '''1898''' זענען [[פארטא ריקא]] און [[גואם]] אריבער אונטער אמעריקאנער קאנטראל.

אין '''1898''' זענען אויך די [[פיליפינען]] געווארן אונטער אמעריקאנער הערשאפט, אבער זיי זענען שפעטער געווארן אן אומאפהענגיקער לאנד אין '''1946'''.

אין '''1917''' האבן די פאראייניגטע שטאטן געקויפט די [[יו. עס. ווירדזשין אינזלען]] פון [[דענמארק]].

אמעריקאנער סאמאָאַ איז געווארן אונטער אמעריקאנער קאנטראל אין דער ערשטער טייל פונעם 20סטן יארהונדערט.

די [[צפון מאריאנא אינזלען]] זענען אין '''1978''' געווארן א קאמאנוועלט אין פאליטישער פארבינדונג מיט די פאראייניגטע שטאטן.

== געאגראפיע ==
די אמעריקאנער טעריטאריעס זענען צעשפרייט איבער גרויסע טיילן פונעם [[פאציפישער אקעאן]] און דעם [[קאראיבישער ים|קאריבישן ים]].

[[פארטא ריקא]] און די [[יו. עס. ווירדזשין אינזלען]] געפינען זיך אין דעם קאריבישן ראיאן.

[[גואם]] און די [[צפון מאריאנא אינזלען]] געפינען זיך אין [[מיקראנעזיע]] אינעם מערב [[פאציפישער אקעאן|פאציפישן אקעאן]].

[[אמעריקאנישער סאמאא|אמעריקאנער סאמאָאַ]] געפינט זיך אין [[פאלינעזיע]] אינעם דרום פאציפישן אקעאן.

די אומבאוואוינטע אינזלען זענען צעשפרייט איבער דעם פאציפישן אקעאן, און [[נאוואסא אינזל]] געפינט זיך אינעם קאריבישן ים.

די טעריטאריעס האבן זייער פארשידענע לאנדשאפטן, אריינגערעכנט טראפישע אינזלען, וואלקאנישע אינזלען, קאראל אטאלן און קליינע פלאכע ריפן.

== רעגירונג און פאליטישער סטאטוס ==
די טעריטאריעס זענען אונטער דער סואווערעניטעט פון די [[פאראייניגטע שטאטן]], אבער זייערע פאליטישע און לעגאלע סטאטוסן זענען אנדערש פון די סטאטוס פון די שטאטן.

פוערטא ריקא און די צפון מאריאנא אינזלען זענען קאמאנוועלטן, בשעת גואם, אמעריקאנער סאמאָאַ און די אמעריקאנער ווירדזשין אינזלען זענען ארגאניזירטע טעריטאריעס מיט אייגענע לאקאלע רעגירונגען.

די אמעריקאנער קאנגרעס האט די קאנסטיטוציאנעלע מאכט איבער די טעריטאריעס.

די איינוואוינער פון די טעריטאריעס וואלן פארשטייערס צום [[קאנגרעס פון די פאראייניגטע שטאטן|קאנגרעס]], אבער זייערע פארשטייער האבן נישט די זעלבע שטימרעכט ווי מיטגלידער פון דעם [[סענאט פון די פאראייניגטע שטאטן|סענאט]] און [[פאראייניגטע שטאטן רעפרעזענטאנטן הויז|רעפרעזענטאנטן הויז]].

== עקאנאמיע ==
די עקאנאמיעס פון די טעריטאריעס זענען פארשידנארטיג.

אין [[פארטא ריקא]] שפילן פראדוקציע, פארמוטיקאלן, סערוויסעס, טוריזם און האנדל א וויכטיגע ראלע.

אין [[גואם]] זענען טוריזם, רעגירונג און די אמעריקאנער מיליטערישע אנוועזנהייט וויכטיגע טיילן פון דער עקאנאמיע.

די [[יו. עס. ווירדזשין אינזלען]] פארלאזן זיך שטארק אויף טוריזם און סערוויסעס.

אין [[אמעריקאנישער סאמאא|אמעריקאנער סאמאָאַ]] זענען פישעריי און טונא־פראדוקציע וויכטיגע עקאנאמישע אקטיוויטעטן.

אין די [[צפון מאריאנא אינזלען]] איז טוריזם איינע פון די הויפט אינדוסטריעס.

די אומבאוואוינטע אינזלען האבן כמעט קיין געווענליכע עקאנאמישע אקטיוויטעט נישט.

== באפעלקערונג ==
די באוואוינטע אמעריקאנער טעריטאריעס האבן צוזאמען עטלעכע מיליאן איינוואוינער.

[[פארטא ריקא]] האט מיט גרויסן פארנעם די גרעסטע באפעלקערונג צווישן די טעריטאריעס.

די אנדערע באוואוינטע טעריטאריעס האבן פיל קלענערע באפעלקערונגען.

די באפעלקערונגען פון די טעריטאריעס פארמאגן א פארשיידנקייט פון קולטורן און שפראכן, אריינגערעכנט ענגליש, שפאניש, טשאמארא, סאמאָאניש און קאראליניש.

== נאטור און באשיצונג ==
א גרויסער טייל פון די אומבאוואוינטע טעריטאריעס זענען וויכטיגע נאטור־געביטן.

די אינזלען און אטאלן דינען אלס נעסטינג און וואוין ערטער פאר פילע ים־פייגל, פיש, ים־טערטלען און אנדערע חיות.

עטליכע פון די פאציפישע טעריטאריעס זענען אריינגענומען געווארן אין גרויסע ים־באשיצטע נאטור־געביטן.

די אמעריקאנער רעגירונג פירט דארט אויס נאטור־באשיצונג און וויסנשאפטלעכע שטודיעס.

== זעט אויך ==

* [[פאראייניגטע שטאטן]]
* [[שטאטן פון די פאראייניגטע שטאטן]]
* [[פארטא ריקא]]
* [[גואם]]
* [[אמעריקאנישער סאמאא|אמעריקאנער סאמאָאַ]]
* [[יו. עס. ווירדזשין אינזלען]]
* [[צפון מאריאנא אינזלען]]
{{רעפערענצן}}{{טעריטאריעס פון די פאראייניגטע שטאטן}}</text>
      <sha1>qkon3jhyvl77w0jzbkj44e53a8k1trr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>602464</id>
      <parentid>602463</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T20:56:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <comment>/* אומבאוואוינטע טעריטאריעס */</comment>
      <origin>602464</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10666" sha1="24zev2itn6f55aqjkmdcj2estvmpium" xml:space="preserve">'''אמעריקאנער טעריטאריעס''' (ענגליש: '''United States territories''') זענען געביטן וואס זענען אונטער דער הערשאפט און סואווערעניטעט פון די [[פאראייניגטע שטאטן]], אבער זענען נישט שטאטן פון די פאראייניגטע שטאטן.

די טעריטאריעס געפינען זיך בעיקר אינעם [[קאראיבישער ים|קאריבישע ים]] און אינעם [[פאציפישער אקעאן]]. טייל פון זיי זענען באוואוינט און פארמאגן אייגענע רעגירונגען, בשעת אנדערע זענען אומבאוואוינט און ווערן בעיקר גענוצט פאר נאטור־באשיצונג, וויסנשאפט אדער מיליטערישע צוועקן.

== באוואוינטע טעריטאריעס ==
די פאראייניגטע שטאטן האבן פינף הויפט באוואוינטע טעריטאריעס:

* '''[[פארטא ריקא]]''' — אן אינזל אין דעם קאריבישן ים און די גרעסטע באוואוינטע אמעריקאנער טעריטאריע.
* '''[[גואם]]''' — אן אינזל אין דעם מערב פאציפישן אקעאן.
* '''[[אמעריקאנישער סאמאא|אמעריקאנער סאמאָאַ]]''' — א גרופע אינזלען אין דעם דרום פאציפישן אקעאן.
* '''[[יו. עס. ווירדזשין אינזלען]]''' — א גרופע אינזלען אין דעם קאריבישן ים.
* '''די [[צפון מאריאנא אינזלען]]''' — א גרופע אינזלען אין דעם מערב פאציפישן אקעאן.
אויסער די טעריטאריעס איז דא אויך דער '''[[וואשינגטאן די.סי.]]''' (Washington, D.C.), דער פעדעראלער דיסטריקט און הויפטשטאט פון די [[פאראייניגטע שטאטן]]. וואשינגטאן, די.סי. איז נישט קיין שטאט און נישט קיין טעריטאריע, נאר א באזונדערער פעדעראלער דיסטריקט אונטער דער דירעקטער אויטאריטעט פון דעם [[קאנגרעס פון די פאראייניגטע שטאטן|פאראייניגטן שטאטן קאנגרעס]].

די באוואוינטע טעריטאריעס האבן אייגענע לאקאלע רעגירונגען און זענען אונטער דער סואווערעניטעט פון די פאראייניגטע שטאטן. זייערע איינוואוינער האבן נישט די זעלבע פאליטישע רעכטן ווי איינוואוינער פון די 50 שטאטן אין אלע פעדעראלע וואלן.

== אומבאוואוינטע טעריטאריעס ==
די פאראייניגטע שטאטן פארמאגן אויך עטליכע אומבאוואוינטע אינזלען און אטאלן, וואס זענען באקאנט אלס די '''אמעריקאנער מינאר אויסלייגנדיקע אינזלען'''.

צווישן זיי זענען:

* [[בעקער אינזל]]
* [[האולאנד אינזל]]
* [[דזשארוויס אינזל]]
* [[דזשאנסטאן עטאל]]
* [[קינגמאן ריף]]
* [[מידוועי עטאל]]
* [[נאוואסא אינזל]]
* [[פאלמיירא עטאל]]
* [[ווייק אינזל]]

רוב פון די אינזלען האבן נישט קיין שטענדיגע באפעלקערונג. זיי ווערן מערסטנס פאר נאטור־באשיצונג, וויסנשאפטלעכע שטודיעס און אין געוויסע פעלער מיליטערישע צוועקן.

== היסטאריע ==
די אמעריקאנער טעריטאריעס זענען געשאפן געווארן דורך פארשידענע וועגן. טייל געביטן זענען געווארן אמעריקאנער טעריטאריעס נאך מלחמות און קויפן פון אנדערע לענדער, בשעת אנדערע זענען געווארן אונטער אמעריקאנער קאנטראל דורך אפמאכן מיט לאקאלע רעגירונגען.

נאך דער [[שפאניש אמעריקאנער מלחמה]] אין '''1898''' זענען [[פארטא ריקא]] און [[גואם]] אריבער אונטער אמעריקאנער קאנטראל.

אין '''1898''' זענען אויך די [[פיליפינען]] געווארן אונטער אמעריקאנער הערשאפט, אבער זיי זענען שפעטער געווארן אן אומאפהענגיקער לאנד אין '''1946'''.

אין '''1917''' האבן די פאראייניגטע שטאטן געקויפט די [[יו. עס. ווירדזשין אינזלען]] פון [[דענמארק]].

אמעריקאנער סאמאָאַ איז געווארן אונטער אמעריקאנער קאנטראל אין דער ערשטער טייל פונעם 20סטן יארהונדערט.

די [[צפון מאריאנא אינזלען]] זענען אין '''1978''' געווארן א קאמאנוועלט אין פאליטישער פארבינדונג מיט די פאראייניגטע שטאטן.

== געאגראפיע ==
די אמעריקאנער טעריטאריעס זענען צעשפרייט איבער גרויסע טיילן פונעם [[פאציפישער אקעאן]] און דעם [[קאראיבישער ים|קאריבישן ים]].

[[פארטא ריקא]] און די [[יו. עס. ווירדזשין אינזלען]] געפינען זיך אין דעם קאריבישן ראיאן.

[[גואם]] און די [[צפון מאריאנא אינזלען]] געפינען זיך אין [[מיקראנעזיע]] אינעם מערב [[פאציפישער אקעאן|פאציפישן אקעאן]].

[[אמעריקאנישער סאמאא|אמעריקאנער סאמאָאַ]] געפינט זיך אין [[פאלינעזיע]] אינעם דרום פאציפישן אקעאן.

די אומבאוואוינטע אינזלען זענען צעשפרייט איבער דעם פאציפישן אקעאן, און [[נאוואסא אינזל]] געפינט זיך אינעם קאריבישן ים.

די טעריטאריעס האבן זייער פארשידענע לאנדשאפטן, אריינגערעכנט טראפישע אינזלען, וואלקאנישע אינזלען, קאראל אטאלן און קליינע פלאכע ריפן.

== רעגירונג און פאליטישער סטאטוס ==
די טעריטאריעס זענען אונטער דער סואווערעניטעט פון די [[פאראייניגטע שטאטן]], אבער זייערע פאליטישע און לעגאלע סטאטוסן זענען אנדערש פון די סטאטוס פון די שטאטן.

פוערטא ריקא און די צפון מאריאנא אינזלען זענען קאמאנוועלטן, בשעת גואם, אמעריקאנער סאמאָאַ און די אמעריקאנער ווירדזשין אינזלען זענען ארגאניזירטע טעריטאריעס מיט אייגענע לאקאלע רעגירונגען.

די אמעריקאנער קאנגרעס האט די קאנסטיטוציאנעלע מאכט איבער די טעריטאריעס.

די איינוואוינער פון די טעריטאריעס וואלן פארשטייערס צום [[קאנגרעס פון די פאראייניגטע שטאטן|קאנגרעס]], אבער זייערע פארשטייער האבן נישט די זעלבע שטימרעכט ווי מיטגלידער פון דעם [[סענאט פון די פאראייניגטע שטאטן|סענאט]] און [[פאראייניגטע שטאטן רעפרעזענטאנטן הויז|רעפרעזענטאנטן הויז]].

== עקאנאמיע ==
די עקאנאמיעס פון די טעריטאריעס זענען פארשידנארטיג.

אין [[פארטא ריקא]] שפילן פראדוקציע, פארמוטיקאלן, סערוויסעס, טוריזם און האנדל א וויכטיגע ראלע.

אין [[גואם]] זענען טוריזם, רעגירונג און די אמעריקאנער מיליטערישע אנוועזנהייט וויכטיגע טיילן פון דער עקאנאמיע.

די [[יו. עס. ווירדזשין אינזלען]] פארלאזן זיך שטארק אויף טוריזם און סערוויסעס.

אין [[אמעריקאנישער סאמאא|אמעריקאנער סאמאָאַ]] זענען פישעריי און טונא־פראדוקציע וויכטיגע עקאנאמישע אקטיוויטעטן.

אין די [[צפון מאריאנא אינזלען]] איז טוריזם איינע פון די הויפט אינדוסטריעס.

די אומבאוואוינטע אינזלען האבן כמעט קיין געווענליכע עקאנאמישע אקטיוויטעט נישט.

== באפעלקערונג ==
די באוואוינטע אמעריקאנער טעריטאריעס האבן צוזאמען עטלעכע מיליאן איינוואוינער.

[[פארטא ריקא]] האט מיט גרויסן פארנעם די גרעסטע באפעלקערונג צווישן די טעריטאריעס.

די אנדערע באוואוינטע טעריטאריעס האבן פיל קלענערע באפעלקערונגען.

די באפעלקערונגען פון די טעריטאריעס פארמאגן א פארשיידנקייט פון קולטורן און שפראכן, אריינגערעכנט ענגליש, שפאניש, טשאמארא, סאמאָאניש און קאראליניש.

== נאטור און באשיצונג ==
א גרויסער טייל פון די אומבאוואוינטע טעריטאריעס זענען וויכטיגע נאטור־געביטן.

די אינזלען און אטאלן דינען אלס נעסטינג און וואוין ערטער פאר פילע ים־פייגל, פיש, ים־טערטלען און אנדערע חיות.

עטליכע פון די פאציפישע טעריטאריעס זענען אריינגענומען געווארן אין גרויסע ים־באשיצטע נאטור־געביטן.

די אמעריקאנער רעגירונג פירט דארט אויס נאטור־באשיצונג און וויסנשאפטלעכע שטודיעס.

== זעט אויך ==

* [[פאראייניגטע שטאטן]]
* [[שטאטן פון די פאראייניגטע שטאטן]]
* [[פארטא ריקא]]
* [[גואם]]
* [[אמעריקאנישער סאמאא|אמעריקאנער סאמאָאַ]]
* [[יו. עס. ווירדזשין אינזלען]]
* [[צפון מאריאנא אינזלען]]
{{רעפערענצן}}{{טעריטאריעס פון די פאראייניגטע שטאטן}}</text>
      <sha1>24zev2itn6f55aqjkmdcj2estvmpium</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>אמעריקאנער סאמאָאַ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55156</id>
    <redirect title="אמעריקאנישער סאמאא" />
    <revision>
      <id>602441</id>
      <timestamp>2026-08-31T19:22:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <comment>אַרטיקל־קעפּל אַריבער צו [[אמעריקאנישער סאמאא]]</comment>
      <origin>602441</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63" sha1="fntdc0o0l5rnllx8zgbqzqj1xrqmcvn" xml:space="preserve">#ווייטערפירן [[אמעריקאנישער סאמאא]]</text>
      <sha1>fntdc0o0l5rnllx8zgbqzqj1xrqmcvn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>פארטא ריקא</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55157</id>
    <revision>
      <id>602442</id>
      <timestamp>2026-08-31T19:22:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <comment>געשאַפֿן בלאַט מיט ' {| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin:0.5em 1.5em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot; |+ style=&quot;font-size:120%; padding:5px;&quot; |'''פוערטא ריקא''' | colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag of Puerto Rico.svg|135x135פיקס|פאן פון פוערטא ריקא]]  טעקע:Coat of arms of Puerto Rico.svg|90x90פיקס|עמב...'</comment>
      <origin>602442</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6967" sha1="1wx2iuxp07qqb94uabcge8ydjgnnb2q" xml:space="preserve">
{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin:0.5em 1.5em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%; padding:5px;&quot; |'''פוערטא ריקא'''
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag of Puerto Rico.svg|135x135פיקס|פאן פון פוערטא ריקא]]

[[טעקע:Coat of arms of Puerto Rico.svg|90x90פיקס|עמבלעם פון פוערטא ריקא]]
|-
!אריגינעלער נאמען
|Puerto Rico
|-
!אפיציעלער נאמען
|Commonwealth of Puerto Rico
|-
!צונאמען
|La Isla del Encanto
|-
!קאנטינענט
|[[צפון אמעריקע]]
|-
!ראיאן
|[[קאריבישע ים]]
|-
!פאליטישער סטאטוס
|א טעריטאריע פון די [[פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!הויפטשטאט
|[[סאן חואן]]
|-
!גרעסטע שטאט
|[[סאן חואן]]
|-
!גרעסטע מעטראפאליטאנער געגנט
|סאן חואן מעטראפאליטאנער געגנט
|-
!שטח
|בערך 9,104 ק״מ²
|-
!העכסטער פונקט
|סערא דע פונטא
&lt;br&gt;1,338 מעטער
|-
!נידעריגסטער פונקט
|[[קאריבישע ים]]
&lt;br&gt;0 מעטער
|-
!הויפט שפראכן
|שפאניש און ענגליש
|-
!צייט זאנע
|אטלאנטיק צייט
|-
!אמעריקאנער טעריטאריע געווארן
|1898
|-
!מוניציפאליטעטן
|78
|-
!פאסט קאד
|PR
|-
!ISO קאד
|PR
|-
!וועבזייטל
|[https://www.pr.gov pr.gov]
|}

'''פארטא ריקא''' (שפאניש: '''Puerto Rico''') איז אן אינזל און אן אמעריקאנער טעריטאריע אין דעם [[קאראיבישער ים|קאריבישע ים]]. זי געפינט זיך מזרח פון דער אינזל [[היספאניאלא]] און מערב פון די [[ווירדזשין אינזלען]].

פארטא ריקא איז נישט קיין שטאט פון די [[פאראייניגטע שטאטן]], נאר אן [[אמעריקאנער טעריטאריע]]. מענטשן וואס ווערן געבוירן אין פארטא ריקא זענען אמעריקאנער בירגער.

די הויפטשטאט און גרעסטע שטאט איז '''[[סאן חואן]]'''. אנדערע גרויסע שטעט זענען [[בייאמאן]], [[קאראליינע (פוערטא ריקא)|קאראליינע]], [[פאנסע]] און [[קאגליאס]].

== היסטאריע ==

פאר דער אייראפעאישער קאלאָניזאציע איז פארטא ריקא געווען באוואוינט דורך די [[טאינא]] אינדיאנער.

אין '''1493''' איז [[קריסטאפער קאלאמבוס]] אנגעקומען צום אינזל בעת זיין צווייטע רייזע קיין אמעריקע.

שפאניע האט שפעטער געגרינדעט א קאלאָניע אויפ'ן אינזל.

אין '''1508''' האט [[חואן פאנסע דע לעאן]] געגרינדעט איינע פון די ערשטע שפאנישע יישובים.

פארטא ריקא איז במשך פון בערך פיר הונדערט יאר געווען אונטער שפאנישער הערשאפט.

בעת דער [[שפאניש אמעריקאנער מלחמה]] אין '''1898''' האבן די פאראייניגטע שטאטן איבערגענומען קאנטראל איבער פארטא ריקא.

לויט דעם [[פאריזער אפמאך (1898)|פאריזער אפמאך]] האט שפאניע איבערגעגעבן דעם אינזל צו די פאראייניגטע שטאטן.

אין '''1917''' האט דער [[דזשאנס שאפראט אקט]] געגעבן אמעריקאנער בירגערשאפט פאר די מענטשן פון פארטא ריקא.

אין '''1952''' האט פארטא ריקא אנגענומען איר היינטיגע קאנסטיטוציע און איז געווארן באקאנט אפיציעל אלס דער '''Commonwealth of Puerto Rico'''.

== געאגראפיע ==

פארטא ריקא איז דער קלענסטער פון די [[גרויסע אנטילן]] אינזלען.

דער הויפט אינזל איז בערגיג אין צענטראלן טייל.

'''סערא דע פונטא''' איז דער העכסטער פונקט, מיט א הייך פון בערך '''1,338 מעטער'''.

פארטא ריקא האט אויך פילע קלענערע אינזלען. די באקאנטסטע זענען [[ווייקעס]] און [[קולעברא]].

דער בארטן האט פילע ברעגעס, ביי'ס און אנדערע נאטירליכע פארמאציעס.

דער קלימאט איז טראפיש, מיט ווארעמע טעמפעראטורן במשך פון כמעט דאס גאנצע יאר.

== רעגירונג ==

פארטא ריקא האט א לאקאלע רעגירונג מיט אן אויספירנדיקן צווייג, א פארלאמענט און געריכטן.

דער הויפט פון דער לאקאלער רעגירונג איז דער גאווערנאר.

פארטא ריקא שיקט א רעזידענט קאמישאנער צום [[קאנגרעס]], אבער דער רעפרעזענטאטיוו האט נישט קיין שטימרעכט אין דער פולער קאנגרעס.

מענטשן וואס וואוינען אין פארטא ריקא קענען נישט שטימען אין די אלגעמיינע פרעזידענטליכע וואלן, ווען זיי וואוינען אויפ'ן אינזל.

== עקאנאמיע ==

פארטא ריקא האט א פארשידנארטיגע עקאנאמיע.

טוריזם אויך א גרויסער טייל פון דער עקאנאמיע.

די ברעגעס, טראפישע קלימאט און היסטארישע געביידעס פון [[סאן חואן]] ציען פילע באזוכער.

לאנדווירטשאפט האט היסטאריש געשפילט א וויכטיגע ראלע, בפרט די פראדוקציע פון צוקער, קאווע און אנדערע טראפישע גערעטענישן.

== באפעלקערונג ==

פארטא ריקא האט א באפעלקערונג פון איבער '''3 מיליאן מענטשן'''.

דער גרעסטער באפעלקערונג צענטער געפינט זיך אין און ארום [[סאן חואן]].

די מערהייט פון דער באפעלקערונג רעדט [[שפאניש]] אלס דער הויפט טאג טעגליכער שפראך, בשעת [[ענגליש]] ווערט אויך גענוצט אין רעגירונג און אנדערע אפיציעלע צוועקן.

== אידן אין פארטא ריקא ==

אין פארטא ריקא געפינט זיך א יידישע קהילה, בעיקר אין דער געגנט פון [[סאן חואן]].

די אידישע קהילה האט שולן און אנדערע קהלישע אינסטיטוציעס.

{{רעפערענצן}}{{טעריטאריעס פון די פאראייניגטע שטאטן}}</text>
      <sha1>1wx2iuxp07qqb94uabcge8ydjgnnb2q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>אמעריקאנער טעריטאריעס</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55158</id>
    <redirect title="טעריטאריעס פון די פאראייניגטע שטאטן" />
    <revision>
      <id>602450</id>
      <timestamp>2026-08-31T19:55:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <comment>וויליאמסבורגער האט באוועגט בלאט [[אמעריקאנער טעריטאריעס]] צו [[טעריטאריעס פון די פאראייניגטע שטאטן]]</comment>
      <origin>602450</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="94" sha1="metgg0lnygog696grgpkahpgbdqy4j3" xml:space="preserve">#ווייטערפירן [[טעריטאריעס פון די פאראייניגטע שטאטן]]</text>
      <sha1>metgg0lnygog696grgpkahpgbdqy4j3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>בעקער אינזל</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55159</id>
    <revision>
      <id>602452</id>
      <timestamp>2026-08-31T20:49:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <comment>געשאַפֿן בלאַט מיט '{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin:0.5em 1.5em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot; |+ style=&quot;font-size:120%; padding:5px;&quot; |'''בעקער אינזל''' | colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag_of_the_United_States.svg|135x135פיקס|פאן פון די פאראייניגטע שטאטן]] |- !אריגינעלער נאמען |Baker...'</comment>
      <origin>602452</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4312" sha1="eayo90kpmhedmj4isa4taowjg3u9ezk" xml:space="preserve">{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin:0.5em 1.5em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%; padding:5px;&quot; |'''בעקער אינזל'''
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag_of_the_United_States.svg|135x135פיקס|פאן פון די פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!אריגינעלער נאמען
|Baker Island
|-
!פאליטישער סטאטוס
|אומבאוואוינטע טעריטאריע פון די [[פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!ראיאן
|צענטראלער [[פאציפישער אקעאן]]
|-
!הויפטשטאט
|קיין
|-
!גרעסטע יישוב
|קיין
|-
!שטח
|בערך 2.1 ק״מ²
|-
!העכסטער פונקט
|בערך 8 מעטער
|-
!נידעריגסטער פונקט
|[[פאציפישער אקעאן]]
0 מעטער
|-
!באפעלקערונג
|0
|-
!צייט זאנע
|UTC−12
|-
!אמעריקאנער טעריטאריע געווארן
|1857
|-
!ISO קאד
|UM
|-
!וועבזייטל
|קיין
|}
'''בעקער אינזל''' (ענגליש: '''Baker Island''') איז אן אומבאוואוינטער [[קאראל אינזל]] אין דעם צענטראלן [[פאציפישער אקעאן]]. דער אינזל איז א טעריטאריע פון די [[פאראייניגטע שטאטן]].

בעקער אינזל געפינט זיך נעבן דעם [[עקוואטאר]], בערך האלבוועג צווישן [[האוואי]] און [[אויסטראליע]].

דער אינזל האט נישט קיין שטענדיקע באפעלקערונג.

== היסטאריע ==
דער אינזל איז געווארן באקאנט פאר אייראפעאישע און אמעריקאנער זעגלער אין דעם 19טן יארהונדערט.

אין דעם 19טן יארהונדערט האבן די פאראייניגטע שטאטן געמאכט א טענה אויף דעם אינזל אונטערן '''Guano Islands Act'''. דער געזעץ האט דערלויבט אמעריקאנער בירגער צו מאכן א טענה אויף אומבאוואוינטע אינזלען וואו מען האט געפונען [[גואנא]].

גואנא איז געווארן גענוצט אלס א וויכטיגער מאטעריאל פאר דונג.

אין '''1857''' איז בעקער אינזל געקומען אונטער אמעריקאנער קאנטראל.

אין דעם 20סטן יארהונדערט האבן די פאראייניגטע שטאטן געמאכט א פריוו צו קאלאָניזירן דעם אינזל.

אום '''1935''' זענען אמעריקאנער קאלאָניסטן געשיקט געווארן צום אינזל אלס טייל פון א פראגראם צו באזעצן עטליכע קליינע אינזלען אינעם פאציפישן אקעאן.

די קאלאָניסטן האבן אבער פארלאזט דעם אינזל בעת דער [[צווייטער וועלט מלחמה]].

זינט דעמאלט איז דער אינזל אומבאוואוינט.

== געאגראפיע ==
בעקער אינזל איז א קליינער, פלאכער קאראל אינזל.

דער גאנצער שטח איז בלויז בערך '''2.1 קוואדראט קילאמעטער'''.

דער העכסטער פונקט פונעם אינזל איז בלויז עטליכע מעטער איבערן ים שטאפל.

דער אינזל איז ארומגענימען מיט קאראל ריפן.

צוליב זיין פלאכן שטח איז דער אינזל זייער אויסגעשטעלט צו שטורעמס און אנדערע ענדערונגען אינעם ים.

דער קלימאט איז טראפיש, אבער דער אינזל באקומט נישט קיין גרויסע קוואנטיטעטן רעגן.

== נאטור ==
בעקער אינזל איז א וויכטיגער נאטירליכער געגנט פאר ים פייגל און אנדערע חיות.

די וואסערן ארום דעם אינזל האבן קאראל ריפן און פארשידענע סארטן ים לעבן.

דער אינזל ווערט היינט באהאנדלט אלס א באשיצטער נאטירליכער געגנט.{{רעפערענצן}}{{טעריטאריעס פון די פאראייניגטע שטאטן}}</text>
      <sha1>eayo90kpmhedmj4isa4taowjg3u9ezk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>וועיק אינזל</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55160</id>
    <revision>
      <id>602453</id>
      <timestamp>2026-08-31T20:49:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <comment>געשאַפֿן בלאַט מיט '{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin:0.5em 1.5em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot; |+ style=&quot;font-size:120%; padding:5px;&quot; |'''ווייק אינזל''' | colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag_of_the_United_States.svg|135x135פיקס|פאן פון די פאראייניגטע שטאטן]] |- !אריגינעלער נאמען |Wake I...'</comment>
      <origin>602453</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4063" sha1="85toi2wl88sscnu7jt0mv38kcgjsyos" xml:space="preserve">{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin:0.5em 1.5em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%; padding:5px;&quot; |'''ווייק אינזל'''
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag_of_the_United_States.svg|135x135פיקס|פאן פון די פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!אריגינעלער נאמען
|Wake Island
|-
!פאליטישער סטאטוס
|אומבאוואוינטע טעריטאריע פון די [[פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!קאנטינענט
|[[אקעאניע]]
|-
!ראיאן
|צענטראלער [[פאציפישער אקעאן]]
|-
!שטח
|בערך 7.4 ק״מ²
|-
!העכסטער פונקט
|בערך 6 מעטער
|-
!באפעלקערונג
|0 שטענדיקע איינוואוינער
|-
!צייט זאנע
|UTC+12
|-
!אמעריקאנער טעריטאריע
|1899
|-
!ISO קאד
|UM
|}
'''ווייק אינזל''' (ענגליש: '''Wake Island''') איז אן אטאל אינעם צענטראלן [[פאציפישער אקעאן]]. דער אינזל איז אונטער אמעריקאנער קאנטראל און ווערט פאררעכנט אלס א טעריטאריע פון די [[פאראייניגטע שטאטן]].

ווייק אינזל געפינט זיך בערך צווישן [[האוואי]] און [[גואם]].

== היסטאריע ==
דער אינזל איז געווארן באזוכט דורך אייראפעאישע שיפן אין דעם 16טן און 17טן יארהונדערט.

אין '''1899''' האבן די פאראייניגטע שטאטן פארנומען דעם אינזל.

אין די 1930ער יארן האט די אמעריקאנער רעגירונג געלאזט בויען א לופטפעלד און אנדערע אינפראסטרוקטור אויפ'ן אינזל.

בעת דער [[צווייטער וועלט מלחמה]] איז ווייק געווארן א וויכטיגער מיליטערישער פאזיציע.

אין '''דעצעמבער 1941''' האט [[יאפאן]] אטאקירט און איינגענומען ווייק אינזל.

די אמעריקאנער און [[פיליפינען|פיליפינישע]] מיליטערישע קרעפטן אויפ'ן אינזל האבן זיך פארטיידיגט קעגן די יאפאנעזער, און דער קאמף איז געווארן איינע פון די באקאנטע ערשטע קאמפן פונעם פאציפישן קריג.

יאפאן האט געהאלטן דעם אינזל ביז '''1945''', ווען די יאפאנעזער קרעפטן האבן זיך אונטערגעגעבן.

נאך דער מלחמה איז דער אינזל ווידער גענוצט געווארן דורך די פאראייניגטע שטאטן.

== געאגראפיע ==
ווייק אינזל איז א קאראל אטאל וואס באשטייט פון דריי הויפט אינזלען: ווייק, ווילקעס און פּיל.

דער אטאל ארומנעמט א לאגאן.

דער אינזל איז פלאך און ליגט בלויז עטליכע מעטער איבערן ים שפיגל.

דער קלימאט איז טראפיש.

== מיליטערישע באנוץ ==
ווייק אינזל פארמאגט א לופטפעלד און האט היסטאריש געדינט אלס א וויכטיגער סטאפ ארט פאר מיליטערישע און ציווילע פליגער.

דער אינזל ווערט נאך אלץ פארוואלטעט דורך די פאראייניגטע שטאטן פאר מיליטערישע און סטראַטעגיש צוועקן.

== עקאנאמיע ==
ווייק אינזל האט נישט קיין נארמאלע ציווילע עקאנאמיע.

די הויפט אקטיוויטעט איז פארבונדן מיט לופטפעלד אפעראציעס, מיליטערישע צוועקן און אויפהאלטונג פון דער אינפראסטרוקטור.{{רעפערענצן}}{{טעריטאריעס פון די פאראייניגטע שטאטן}}</text>
      <sha1>85toi2wl88sscnu7jt0mv38kcgjsyos</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>602465</id>
      <parentid>602453</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T21:04:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <origin>602465</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4063" sha1="t4hmafooe9ig9337eaqimu1qsupitkv" xml:space="preserve">{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin:0.5em 1.5em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%; padding:5px;&quot; |'''וועיק אינזל'''
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag_of_the_United_States.svg|135x135פיקס|פאן פון די פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!אריגינעלער נאמען
|Wake Island
|-
!פאליטישער סטאטוס
|אומבאוואוינטע טעריטאריע פון די [[פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!קאנטינענט
|[[אקעאניע]]
|-
!ראיאן
|צענטראלער [[פאציפישער אקעאן]]
|-
!שטח
|בערך 7.4 ק״מ²
|-
!העכסטער פונקט
|בערך 6 מעטער
|-
!באפעלקערונג
|0 שטענדיקע איינוואוינער
|-
!צייט זאנע
|UTC+12
|-
!אמעריקאנער טעריטאריע
|1899
|-
!ISO קאד
|UM
|}
'''וועיק אינזל''' (ענגליש: '''Wake Island''') איז אן אטאל אינעם צענטראלן [[פאציפישער אקעאן]]. דער אינזל איז אונטער אמעריקאנער קאנטראל און ווערט פאררעכנט אלס א טעריטאריע פון די [[פאראייניגטע שטאטן]].

וועיק אינזל געפינט זיך בערך צווישן [[האוואי]] און [[גואם]].

== היסטאריע ==
דער אינזל איז געווארן באזוכט דורך אייראפעאישע שיפן אין דעם 16טן און 17טן יארהונדערט.

אין '''1899''' האבן די פאראייניגטע שטאטן פארנומען דעם אינזל.

אין די 1930ער יארן האט די אמעריקאנער רעגירונג געלאזט בויען א לופטפעלד און אנדערע אינפראסטרוקטור אויפ'ן אינזל.

בעת דער [[צווייטער וועלט מלחמה]] איז ווייק געווארן א וויכטיגער מיליטערישער פאזיציע.

אין '''דעצעמבער 1941''' האט [[יאפאן]] אטאקירט און איינגענומען וועיק אינזל.

די אמעריקאנער און [[פיליפינען|פיליפינישע]] מיליטערישע קרעפטן אויפ'ן אינזל האבן זיך פארטיידיגט קעגן די יאפאנעזער, און דער קאמף איז געווארן איינע פון די באקאנטע ערשטע קאמפן פונעם פאציפישן קריג.

יאפאן האט געהאלטן דעם אינזל ביז '''1945''', ווען די יאפאנעזער קרעפטן האבן זיך אונטערגעגעבן.

נאך דער מלחמה איז דער אינזל ווידער גענוצט געווארן דורך די פאראייניגטע שטאטן.

== געאגראפיע ==
וועיק אינזל איז א קאראל אטאל וואס באשטייט פון דריי הויפט אינזלען: ווייק, ווילקעס און פּיל.

דער אטאל ארומנעמט א לאגאן.

דער אינזל איז פלאך און ליגט בלויז עטליכע מעטער איבערן ים שפיגל.

דער קלימאט איז טראפיש.

== מיליטערישע באנוץ ==
וועיק אינזל פארמאגט א לופטפעלד און האט היסטאריש געדינט אלס א וויכטיגער סטאפ ארט פאר מיליטערישע און ציווילע פליגער.

דער אינזל ווערט נאך אלץ פארוואלטעט דורך די פאראייניגטע שטאטן פאר מיליטערישע און סטראַטעגיש צוועקן.

== עקאנאמיע ==
וועיק אינזל האט נישט קיין נארמאלע ציווילע עקאנאמיע.

די הויפט אקטיוויטעט איז פארבונדן מיט לופטפעלד אפעראציעס, מיליטערישע צוועקן און אויפהאלטונג פון דער אינפראסטרוקטור.{{רעפערענצן}}{{טעריטאריעס פון די פאראייניגטע שטאטן}}</text>
      <sha1>t4hmafooe9ig9337eaqimu1qsupitkv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>602466</id>
      <parentid>602465</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T21:05:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>וויליאמסבורגער האט באוועגט בלאט [[ווייק אינזל]] צו [[וועיק אינזל]]</comment>
      <origin>602465</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4063" sha1="t4hmafooe9ig9337eaqimu1qsupitkv" xml:space="preserve">{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin:0.5em 1.5em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%; padding:5px;&quot; |'''וועיק אינזל'''
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag_of_the_United_States.svg|135x135פיקס|פאן פון די פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!אריגינעלער נאמען
|Wake Island
|-
!פאליטישער סטאטוס
|אומבאוואוינטע טעריטאריע פון די [[פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!קאנטינענט
|[[אקעאניע]]
|-
!ראיאן
|צענטראלער [[פאציפישער אקעאן]]
|-
!שטח
|בערך 7.4 ק״מ²
|-
!העכסטער פונקט
|בערך 6 מעטער
|-
!באפעלקערונג
|0 שטענדיקע איינוואוינער
|-
!צייט זאנע
|UTC+12
|-
!אמעריקאנער טעריטאריע
|1899
|-
!ISO קאד
|UM
|}
'''וועיק אינזל''' (ענגליש: '''Wake Island''') איז אן אטאל אינעם צענטראלן [[פאציפישער אקעאן]]. דער אינזל איז אונטער אמעריקאנער קאנטראל און ווערט פאררעכנט אלס א טעריטאריע פון די [[פאראייניגטע שטאטן]].

וועיק אינזל געפינט זיך בערך צווישן [[האוואי]] און [[גואם]].

== היסטאריע ==
דער אינזל איז געווארן באזוכט דורך אייראפעאישע שיפן אין דעם 16טן און 17טן יארהונדערט.

אין '''1899''' האבן די פאראייניגטע שטאטן פארנומען דעם אינזל.

אין די 1930ער יארן האט די אמעריקאנער רעגירונג געלאזט בויען א לופטפעלד און אנדערע אינפראסטרוקטור אויפ'ן אינזל.

בעת דער [[צווייטער וועלט מלחמה]] איז ווייק געווארן א וויכטיגער מיליטערישער פאזיציע.

אין '''דעצעמבער 1941''' האט [[יאפאן]] אטאקירט און איינגענומען וועיק אינזל.

די אמעריקאנער און [[פיליפינען|פיליפינישע]] מיליטערישע קרעפטן אויפ'ן אינזל האבן זיך פארטיידיגט קעגן די יאפאנעזער, און דער קאמף איז געווארן איינע פון די באקאנטע ערשטע קאמפן פונעם פאציפישן קריג.

יאפאן האט געהאלטן דעם אינזל ביז '''1945''', ווען די יאפאנעזער קרעפטן האבן זיך אונטערגעגעבן.

נאך דער מלחמה איז דער אינזל ווידער גענוצט געווארן דורך די פאראייניגטע שטאטן.

== געאגראפיע ==
וועיק אינזל איז א קאראל אטאל וואס באשטייט פון דריי הויפט אינזלען: ווייק, ווילקעס און פּיל.

דער אטאל ארומנעמט א לאגאן.

דער אינזל איז פלאך און ליגט בלויז עטליכע מעטער איבערן ים שפיגל.

דער קלימאט איז טראפיש.

== מיליטערישע באנוץ ==
וועיק אינזל פארמאגט א לופטפעלד און האט היסטאריש געדינט אלס א וויכטיגער סטאפ ארט פאר מיליטערישע און ציווילע פליגער.

דער אינזל ווערט נאך אלץ פארוואלטעט דורך די פאראייניגטע שטאטן פאר מיליטערישע און סטראַטעגיש צוועקן.

== עקאנאמיע ==
וועיק אינזל האט נישט קיין נארמאלע ציווילע עקאנאמיע.

די הויפט אקטיוויטעט איז פארבונדן מיט לופטפעלד אפעראציעס, מיליטערישע צוועקן און אויפהאלטונג פון דער אינפראסטרוקטור.{{רעפערענצן}}{{טעריטאריעס פון די פאראייניגטע שטאטן}}</text>
      <sha1>t4hmafooe9ig9337eaqimu1qsupitkv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>דזשאנסטאן אטאל</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55161</id>
    <redirect title="דזשאנסטאן עטאל" />
    <revision>
      <id>602454</id>
      <timestamp>2026-08-31T20:49:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <comment>אַרטיקל־קעפּל אַריבער צו [[דזשאנסטאן עטאל]]</comment>
      <origin>602454</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55" sha1="ho0veekoemm1ff0mssdk2ffs61i58rj" xml:space="preserve">#ווייטערפירן [[דזשאנסטאן עטאל]]</text>
      <sha1>ho0veekoemm1ff0mssdk2ffs61i58rj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>האולאנד אינזל</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55162</id>
    <revision>
      <id>602455</id>
      <timestamp>2026-08-31T20:49:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <comment>געשאַפֿן בלאַט מיט '{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin:0.5em 1.5em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot; |+ style=&quot;font-size:120%; padding:5px;&quot; |'''האולאנד אינזל''' | colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag_of_the_United_States.svg|135x135פיקס|פאן פון די פאראייניגטע שטאטן]] |- !אריגינעלער נאמען |Ho...'</comment>
      <origin>602455</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3926" sha1="czy9v9nl3oji8eibucg462s2ictuvrb" xml:space="preserve">{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin:0.5em 1.5em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%; padding:5px;&quot; |'''האולאנד אינזל'''
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag_of_the_United_States.svg|135x135פיקס|פאן פון די פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!אריגינעלער נאמען
|Howland Island
|-
!פאליטישער סטאטוס
|אומבאוואוינטע טעריטאריע פון די [[פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!קאנטינענט
|[[אקעאניע]]
|-
!ראיאן
|צענטראלער [[פאציפישער אקעאן]]
|-
!הויפטשטאט
|קיין
|-
!גרעסטע יישוב
|קיין
|-
!שטח
|בערך 1.6 ק״מ²
|-
!העכסטער פונקט
|בערך 3 מעטער
|-
!באפעלקערונג
|0
|-
!צייט זאנע
|UTC−12
|-
!אמעריקאנער טעריטאריע
|1858
|-
!ISO קאד
|UM
|}
'''האולאנד אינזל''' (ענגליש: '''Howland Island''') איז אן אומבאוואוינטער [[קאראל אינזל]] אינעם צענטראלן [[פאציפישער אקעאן]]. דער אינזל איז א טעריטאריע פון די [[פאראייניגטע שטאטן]].

דער אינזל געפינט זיך בערך צווישן [[האוואי]] און [[אויסטראליע]] און איז זייער נאענט צו [[בייקער אינזל]].

== היסטאריע ==
האולאנד אינזל איז געווארן באקאנט פאר אמעריקאנער שיפן אין דעם 19טן יארהונדערט.

די פאראייניגטע שטאטן האבן גענומען קאנטראל איבער דעם אינזל אונטערן '''Guano Islands Act'''.

אין '''1858''' איז דער אינזל אפיציעל פארנומען געווארן פאר די פאראייניגטע שטאטן.

אין די 1930ער יארן האבן די פאראייניגטע שטאטן געשיקט קאלאָניסטן צו האולאנד אינזל אלס טייל פון א פראגראם צו באזעצן די קליינע אינזלען אינעם צענטראלן פאציפישן.

אין '''1937''' איז [[אמעליע ערהארט]] געפלויגן אין דער ריכטונג פון האולאנד אינזל בעת איר פרואוו צו פליען ארום דער וועלט.

זי האט פארלוירן ראדיא קאנטאקט בעת זי האט געזוכט דעם אינזל און איז קיינמאל נישט אנגעקומען.

בעת דער [[צווייטער וועלט מלחמה]] איז דער אינזל געווארן פארלאזט.

== געאגראפיע ==
האולאנד אינזל איז א פלאכער קאראל אינזל מיט כמעט קיין הויכע ערד.

דער העכסטער פונקט איז בלויז עטליכע מעטער איבערן ים שטאפל.

דער אינזל איז ארומגערינגלט מיט [[קאראל ריף|קאראל ריפן]] און שטיינערנע ברעגעס.

עס זענען נישט פאראן קיין שטענדיקע קוואלן פון פרישע וואסער.

== נאטור ==
דער אינזל און די וואסערן ארום אים זענען א וויכטיגער וואוין ארט פאר ים פייגל, ים טערטלען און אנדערע חיות.

דער אינזל איז היינט א טייל פון דער '''Pacific Remote Islands Marine National Monument'''.

== עקאנאמיע ==
עס איז נישט פאראן קיין שטענדיקע עקאנאמישע אקטיוויטעט אויף האולאנד אינזל.

דער אינזל ווערט נישט קאמערציעל באזעצט און האט נישט קיין שטענדיקע פארט אדער לופטפעלד.{{רעפערענצן}}{{טעריטאריעס פון די פאראייניגטע שטאטן}}</text>
      <sha1>czy9v9nl3oji8eibucg462s2ictuvrb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>פאלמיירא עטאל</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55163</id>
    <revision>
      <id>602456</id>
      <timestamp>2026-08-31T20:49:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <comment>געשאַפֿן בלאַט מיט ' {| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin:0.5em 1.5em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot; |+ style=&quot;font-size:120%; padding:5px;&quot; |'''פאלמיירא עטאל''' | colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag of the United States.svg|135x135פיקס|פאן פון די פאראייניגטע שטאטן]] |- !אריגינעלער נאמען |P...'</comment>
      <origin>602456</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3690" sha1="ewqlzo8fylxmymgtt9oe91gfdkobepz" xml:space="preserve">
{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin:0.5em 1.5em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%; padding:5px;&quot; |'''פאלמיירא עטאל'''
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag of the United States.svg|135x135פיקס|פאן פון די פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!אריגינעלער נאמען
|Palmyra Atoll
|-
!פאליטישער סטאטוס
|טעריטאריע פון די [[פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!קאנטינענט
|[[אקעאניע]]
|-
!ראיאן
|צענטראלער [[פאציפישער אקעאן]]
|-
!שטח
|בערך 12 ק״מ²
|-
!העכסטער פונקט
|בערך 10 מעטער
|-
!באפעלקערונג
|קיין שטענדיקע באפעלקערונג
|-
!צייט זאנע
|UTC−10
|-
!אמעריקאנער טעריטאריע
|1898
|-
!ISO קאד
|UM
|}

'''פאלמיירא עטאל''' (ענגליש: '''Palmyra Atoll''') איז אן [[עטאל]] אין דעם צענטראלן [[פאציפישער אקעאן]] און א טעריטאריע פון די [[פאראייניגטע שטאטן]].

פאלמיירא איז דער איינציגסטער אמעריקאנער טעריטאריע וואס איז אינגאנצן אריינגענומען געווארן אונטער די פאראייניגטע שטאטן אלס א טייל פון זייער טעריטאריע, אן א באזונדערן קאנסטרוקטיוון סטאטוס ווי די אנדערע טעריטאריעס.

== היסטאריע ==

דער עטאל איז געווארן באקאנט פאר אייראפעאישע שיפן אין דעם 19טן יארהונדערט.

אין '''1898''' איז פאלמיירא געווארן א טייל פון די אמעריקאנער טעריטאריע פון [[האוואי]].

ווען [[האוואי]] איז געווארן א שטאט אין '''1959''', איז פאלמייראנישט אריינגענומען געווארן אין דעם נייעם שטאט און איז געבליבן אונטער פעדעראלער קאנטראל.

בעת דער צווייטער וועלט מלחמה איז דער עטאל גענוצט געווארן דורך די אמעריקאנער מיליטער.

נאכ'ן קריג איז די מיליטערישע באנוץ פארקלענערט געווארן.

== געאגראפיע ==

פאלמיירא עטאל באשטייט פון פילע קליינע אינזלען און קאראל ריפן ארום א גרויסער לאגונע.

דער עטאל ליגט בערך '''1,600 קילאמעטער''' דרום פון האוואי.

עס איז איינער פון די פייכטסטע ערטער אין דער גאנצער אמעריקאנער טעריטאריע סיסטעם.

דער עטאל איז באדעקט מיט טראפישע וועלדער און אנדערע גרינע פלאנצן.

== נאטור ==

פאלמיירא איז באקאנט פאר איר רייכע טראפישע נאטור.

די קאראל ריפן ארום דעם עטאל פארמאגן פילע סארטן פיש און אנדערע ים חיות.

דער געגנט איז באשיצט אלס טייל פון דער '''Pacific Remote Islands Marine National Monument'''.

== עקאנאמיע ==

עס איז נישט פאראן קיין שטענדיקע באפעלקערונג אדער געווענליכע עקאנאמיע.

וויסנשאפטלעכע שטודיעס און נאטור באשיצונג זענען די הויפט אקטיוויטעטן.

{{רעפערענצן}}{{טעריטאריעס פון די פאראייניגטע שטאטן}}</text>
      <sha1>ewqlzo8fylxmymgtt9oe91gfdkobepz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>נאוואסא אינזל</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55164</id>
    <revision>
      <id>602457</id>
      <timestamp>2026-08-31T20:49:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <comment>געשאַפֿן בלאַט מיט '{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin:0.5em 1.5em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot; |+ style=&quot;font-size:120%; padding:5px;&quot; |'''נאוואסא אינזל''' | colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag_of_the_United_States.svg|135x135פיקס|פאן פון די פאראייניגטע שטאטן]] |- !אריגינעלער נאמען |Na...'</comment>
      <origin>602457</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3375" sha1="i4rbitu6j4d7hi78dhp1xadv4356dzx" xml:space="preserve">{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin:0.5em 1.5em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%; padding:5px;&quot; |'''נאוואסא אינזל'''
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag_of_the_United_States.svg|135x135פיקס|פאן פון די פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!אריגינעלער נאמען
|Navassa Island
|-
!פאליטישער סטאטוס
|אומבאוואוינטע טעריטאריע פון די [[פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!קאנטינענט
|[[צפון אמעריקע]]
|-
!ראיאן
|[[קאריבישע ים]]
|-
!שטח
|בערך 5.4 ק״מ²
|-
!העכסטער פונקט
|דונס היל
77 מעטער
|-
!באפעלקערונג
|0
|-
!צייט זאנע
|מזרח צייט
|-
!אמעריקאנער טעריטאריע
|1857
|-
!ISO קאד
|UM
|}
'''נאוואסא אינזל''' (ענגליש: '''Navassa Island''') איז אן אומבאוואוינטער קליינער אינזל אין דעם [[קאראיבישער ים|קאריבישע ים]]. די פאראייניגטע שטאטן רעכענען דעם אינזל אלס א טעריטאריע.

דער אינזל געפינט זיך צווישן [[האיטי]] און [[דזשאמייקע|דזשאמעיקע]], נעבן דעם דרום ברעג פון [[האיטי]].

== היסטאריע ==
נאוואסא אינזל איז געווארן וויכטיג אין דעם 19טן יארהונדערט צוליב זיינע גרויסע גואנא פארקירונגען.

אין '''1857''' האבן די פאראייניגטע שטאטן פארנומען דעם אינזל אונטערן '''Guano Islands Act'''.

גואנא איז געווארן ארויסגענומען פונעם אינזל.

די גואנא מינעס האבן גענוצט שווערע ארבעט, און אין דעם 19טן יארהונדערט זענען אויפ'ן אינזל פארגעקומען ערנסטע ארבעטער קאנפליקטן.

נאך דעם אונטערגאנג פון דער גואנא אינדוסטריע איז דער אינזל פארלאזט געווארן.

== געאגראפיע ==
נאוואסא אינזל איז א שטיינערנער און מערסטנס וואלדיגער אינזל.

דער העכסטער פונקט איז '''דונס היל''', מיט א הייך פון בערך '''77 מעטער'''.

דער אינזל האט ארומגעבנדיקע קאראל ריפן און שטיינערנע ברעגעס.

== נאטור ==
נאוואסא פארמאגט אייגנארטיגע פלאנצן און חיות וואס זענען צוגעפאסט צו דעם אינזל.

דער אינזל איז אויך א וויכטיגער וואוין ארט פאר ים פייגל.

די פאראייניגטע שטאטן האבן באשטימט דעם אינזל אלס א נאטור באשיצטער געגנט.

== עקאנאמיע ==
היינט איז נישט פאראן קיין שטענדיקע עקאנאמישע אקטיוויטעט.

די איינציגע וויכטיגע עקאנאמישע אקטיוויטעט אין דער היסטאריע פונעם אינזל איז געווען די גואנא אינדוסטריע.{{רעפערענצן}}{{טעריטאריעס פון די פאראייניגטע שטאטן}}</text>
      <sha1>i4rbitu6j4d7hi78dhp1xadv4356dzx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>מידוועי עטאל</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55165</id>
    <revision>
      <id>602458</id>
      <timestamp>2026-08-31T20:49:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <comment>געשאַפֿן בלאַט מיט '{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin:0.5em 1.5em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot; |+ style=&quot;font-size:120%; padding:5px;&quot; |'''מידוועי עטאל''' | colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag_of_the_United_States.svg|135x135פיקס|פאן פון די פאראייניגטע שטאטן]] |- !אריגינעלער נאמען |Midw...'</comment>
      <origin>602458</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3953" sha1="oqvb52tpt8scsqycf9vzhj5q1hled8n" xml:space="preserve">{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin:0.5em 1.5em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%; padding:5px;&quot; |'''מידוועי עטאל'''
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag_of_the_United_States.svg|135x135פיקס|פאן פון די פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!אריגינעלער נאמען
|Midway Atoll
|-
!פאליטישער סטאטוס
|אומבאוואוינטע טעריטאריע פון די [[פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!קאנטינענט
|[[אקעאניע]]
|-
!ראיאן
|צפון [[פאציפישער אקעאן]]
|-
!גרעסטע אינזל
|סענד אינזל
|-
!שטח
|בערך 6.2 ק״מ²
|-
!באפעלקערונג
|0 שטענדיקע איינוואוינער
|-
!הויפט אינזלען
|סענד אינזל
אסטער אינזל
|-
!צייט זאנע
|UTC−11
|-
!אמעריקאנער טעריטאריע
|1867
|-
!ISO קאד
|UM
|}
'''מידוועי עטאל''' (ענגליש: '''Midway Atoll''') איז אן [[עטאל]] אינעם צפון [[פאציפישער אקעאן]], בערך האלבוועג צווישן [[צפון אמעריקע]] און [[אזיע]]. עס איז א טעריטאריע פון די [[פאראייניגטע שטאטן]].

דער עטאל איז באקאנט בעיקר צוליב דער [[קאמף פון מידוועי]] בעת דער [[צווייטער וועלט מלחמה]].

== היסטאריע ==
מידוועי עטאל איז פארנומען געווארן דורך די פאראייניגטע שטאטן אין '''1867'''.

אין דעם 20סטן יארהונדערט האט די אמעריקאנער נאַווי געגרינדעט א מיליטערישע באזע אויפ'ן עטאל.

בעת דער צווייטער וועלט מלחמה איז דער עטאל געווארן א הויפט אמעריקאנער מיליטערישער צענטער אינעם פאציפישן.

אין '''יוני 1942''' איז פארגעקומען דער [[קאמף פון מידוועי]], איינע פון די וויכטיגסטע ים קאמפן פון דער צווייטער וועלט מלחמה.

דער קאמף האט געהאלפן טוישן דעם קראפט באלאנס צווישן די פאראייניגטע שטאטן און יאפאן אינעם פאציפישן.

נאך דער מלחמה איז מידוועי ווייטער גענוצט געווארן אלס א מיליטערישער באזע.

די מיליטערישע אקטיוויטעט איז שפעטער פארקלענערט געווארן, און דער עטאל איז געווארן מערסטנס א נאטור באשיצטער געגנט.

== געאגראפיע ==
מידוועי איז א קאראל עטאל מיט א גרויסער לאגונע.

די הויפט אינזלען זענען '''סענד אינזל''' און '''אסטער אינזל'''.

דער עטאל געפינט זיך בערך '''2,400 קילאמעטער''' צפון מערב פון [[האוואי]].

== נאטור ==
מידוועי איז באקאנט פאר איר גרויסע באפעלקערונג פון ים פייגל.

דער עטאל איז א וויכטיגער נעסטינג ארט פאר [[אלבאטראס]] און אנדערע ים פייגל.

די וואסערן ארום דעם עטאל זענען וויכטיג פאר ים טערטלען, פיש און אנדערע ים חיות.

דער געגנט איז היינט א טייל פון דער '''Papahānaumokuākea Marine National Monument'''.

== עקאנאמיע ==
עס איז נישט פאראן קיין געווענליכע עקאנאמיע.

דער עטאל ווערט בעיקר גענוצט פאר נאטור באשיצונג, וויסנשאפט און היסטארישע שטודיעס.{{רעפערענצן}}{{טעריטאריעס פון די פאראייניגטע שטאטן}}</text>
      <sha1>oqvb52tpt8scsqycf9vzhj5q1hled8n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>דזשארוויס אינזל</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55166</id>
    <revision>
      <id>602459</id>
      <timestamp>2026-08-31T20:49:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <comment>געשאַפֿן בלאַט מיט '{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin:0.5em 1.5em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot; |+ style=&quot;font-size:120%; padding:5px;&quot; |'''דזשארוויס אינזל''' | colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag_of_the_United_States.svg|135x135פיקס|פאן פון די פאראייניגטע שטאטן]] |- !אריגינעלער נאמען...'</comment>
      <origin>602459</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3442" sha1="aziynk2p4ytu3z4fk5m87eon7cdrxbe" xml:space="preserve">{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin:0.5em 1.5em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%; padding:5px;&quot; |'''דזשארוויס אינזל'''
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag_of_the_United_States.svg|135x135פיקס|פאן פון די פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!אריגינעלער נאמען
|Jarvis Island
|-
!פאליטישער סטאטוס
|אומבאוואוינטע טעריטאריע פון די [[פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!קאנטינענט
|[[אקעאניע]]
|-
!ראיאן
|צענטראלער [[פאציפישער אקעאן]]
|-
!שטח
|בערך 4.5 ק״מ²
|-
!העכסטער פונקט
|בערך 7 מעטער
|-
!באפעלקערונג
|0
|-
!צייט זאנע
|UTC−11
|-
!אמעריקאנער טעריטאריע
|1858
|-
!ISO קאד
|UM
|}
'''דזשארוויס אינזל''' (ענגליש: '''Jarvis Island''') איז אן אומבאוואוינטער [[קאראל אינזל]] אין דעם צענטראלן [[פאציפישער אקעאן]].

דער אינזל געפינט זיך צווישן [[האוואי]] און די [[קוק אינזלען]] און איז א טעריטאריע פון די [[פאראייניגטע שטאטן]].

== היסטאריע ==
דזשארוויס אינזל איז געווארן באקאנט פאר אייראפעאישע שיפן אין דעם 19טן יארהונדערט.

אין '''1858''' האבן די פאראייניגטע שטאטן פארנומען דעם אינזל אונטערן '''Guano Islands Act'''.

[[גואנא]] איז במשך פון דעם 19טן יארהונדערט געווארן ארויסגענומען פון דעם אינזל און פארקויפט געווארן אלס דונג.

נאך דער גואנא אינדוסטריע איז דער אינזל פארלאזט געווארן.

אין '''1935''' האבן די פאראייניגטע שטאטן ווידער באזעצט דעם אינזל פאר א קורצע צייט אלס טייל פון זייער קאלאָניזאציע פראגראם.

די באזעצער האבן דעם אינזל פארלאזט אין '''1942''' בעת דער צווייטער וועלט מלחמה.

== געאגראפיע ==
דזשארוויס איז א פלאכער קאראל אינזל מיט א שטח פון בערך '''4.5 ק״מ²'''.

דער אינזל האט א שמאלן ברעג און קיין שטענדיקע פרישע וואסער קוואלן.

דער אינזל איז ארומגערינגלט מיט קאראל ריפן.

== נאטור ==
דער אינזל איז א וויכטיגער נעיסטינג ארט פאר ים פייגל.

די וואסערן ארום דזשארוויס אינזל זענען רייך אין ים לעבן.

דער אינזל איז א טייל פון דער Pacific Remote Islands Marine National Monument.

== עקאנאמיע ==
היינט איז נישט פאראן קיין שטענדיקע עקאנאמיע אויפ'ן אינזל.

די גואנא אינדוסטריע פון דעם 19טן יארהונדערט איז אויפגעהערט געווארן.

דער אינזל ווערט בעיקר גענוצט פאר נאטור באשיצונג און וויסנשאפטליכע שטודיעס.{{רעפערענצן}}{{טעריטאריעס פון די פאראייניגטע שטאטן}}</text>
      <sha1>aziynk2p4ytu3z4fk5m87eon7cdrxbe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>קינגמאן ריף</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55167</id>
    <revision>
      <id>602460</id>
      <timestamp>2026-08-31T20:49:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <comment>געשאַפֿן בלאַט מיט '{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin:0.5em 1.5em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot; |+ style=&quot;font-size:120%; padding:5px;&quot; |'''קינגמאן ריף''' | colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag_of_the_United_States.svg|135x135פיקס|פאן פון די פאראייניגטע שטאטן]] |- !אריגינעלער נאמען |Kingma...'</comment>
      <origin>602460</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3184" sha1="6yxag9aoliiiwta9nqjlx71lkavukvm" xml:space="preserve">{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin:0.5em 1.5em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%; padding:5px;&quot; |'''קינגמאן ריף'''
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag_of_the_United_States.svg|135x135פיקס|פאן פון די פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!אריגינעלער נאמען
|Kingman Reef
|-
!פאליטישער סטאטוס
|אומבאוואוינטע טעריטאריע פון די [[פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!קאנטינענט
|[[אקעאניע]]
|-
!ראיאן
|צענטראלער [[פאציפישער אקעאן]]
|-
!שטח
|ווייניגער ווי 1 ק״מ² יבשה
|-
!העכסטער פונקט
|ווייניגער ווי 2 מעטער
|-
!באפעלקערונג
|0
|-
!צייט זאנע
|UTC−10
|-
!אמעריקאנער טעריטאריע
|1860
|-
!ISO קאד
|UM
|}
'''קינגמאן ריף''' (ענגליש: '''Kingman Reef''') איז א [[קאראל ריף]] און קליינער אטאל אינעם צענטראלן [[פאציפישער אקעאן]]. עס איז א טעריטאריע פון די [[פאראייניגטע שטאטן]].

דער ריף געפינט זיך בערך צווישן [[האוואי]] און [[אמעריקאנער סאמאָאַ]].

== היסטאריע ==
קינגמאן ריף איז געווארן באקאנט פאר אמעריקאנער שיפן אין דעם 19טן יארהונדערט.

אין '''1860''' איז דער ריף פארנומען געווארן פאר די פאראייניגטע שטאטן.

צוליב דעם וואס דער ריף איז כמעט אינגאנצן אונטערן וואסער, איז ער קיינמאל נישט געווארן א שטענדיקער יישוב.

אין דעם 20סטן יארהונדערט האבן געוויסע שיפן גענוצט דעם ריף אלס א סטאפ ארט.

די אמעריקאנער רעגירונג האט שפעטער באשטימט דעם ריף אלס א באשיצטער נאטור געגנט.

== געאגראפיע ==
קינגמאן ריף איז כמעט אינגאנצן אונטערן ים שטאפל.

דער ריף פארמאגט א לאגאן ארומגערינגלט מיט קאראל.

דער שטח פון דער יבשה וואס שטעקט ארויס איבערן ים איז זייער קליין.

דער ריף האט נישט קיין פרישע וואסער קוואלן און קיין שטענדיקע באפעלקערונג.

== נאטור ==
די וואסערן ארום קינגמאן ריף פארמאגן קאראל ריפן און א גרויסע פארשיידנקייט פון ים לעבן.

דער ריף איז א וויכטיגער וואוין ארט פאר פיש און אנדערע ים חיות.

== עקאנאמיע ==
עס איז נישט פאראן קיין שטענדיקע עקאנאמישע אקטיוויטעט.

דער הויפט ווערט פון דעם ריף איז נאטור באשיצונג און ים־וויסנשאפט.{{רעפערענצן}}{{טעריטאריעס פון די פאראייניגטע שטאטן}}</text>
      <sha1>6yxag9aoliiiwta9nqjlx71lkavukvm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>דזשאנסטאן עטאל</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55168</id>
    <revision>
      <id>602461</id>
      <timestamp>2026-08-31T20:49:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <comment>געשאַפֿן בלאַט מיט '{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin:0.5em 1.5em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot; |+ style=&quot;font-size:120%; padding:5px;&quot; |'''דזשאנסטאן עטאל''' | colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag_of_the_United_States.svg|135x135פיקס|פאן פון די פאראייניגטע שטאטן]] |- !אריגינעלער נאמען |...'</comment>
      <origin>602461</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3577" sha1="1aoxc1udnhmxp2ns44pnx2z5lyzv7xc" xml:space="preserve">{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; width=&quot;270&quot; style=&quot;margin:0.5em 1.5em 1em 0; background:#f9f9f9; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%; padding:5px;&quot; |'''דזשאנסטאן עטאל'''
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |[[טעקע:Flag_of_the_United_States.svg|135x135פיקס|פאן פון די פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!אריגינעלער נאמען
|Johnston Atoll
|-
!פאליטישער סטאטוס
|אומבאוואוינטע טעריטאריע פון די [[פאראייניגטע שטאטן]]
|-
!קאנטינענט
|[[אקעאניע]]
|-
!ראיאן
|צענטראלער [[פאציפישער אקעאן]]
|-
!שטח
|בערך 2.7 ק״מ² יבשה
|-
!העכסטער פונקט
|בערך 10 מעטער
|-
!באפעלקערונג
|0
|-
!צייט זאנע
|UTC−10
|-
!אמעריקאנער טעריטאריע
|1858
|-
!ISO קאד
|UM
|}
'''דזשאנסטאן עטאל''' (ענגליש: '''Johnston Atoll''') איז אן אומבאוואוינטער [[קאראל]] [[עטאל]] אין דעם צענטראלן [[פאציפישער אקעאן]]. דער עטאל איז א טעריטאריע פון די [[פאראייניגטע שטאטן]].

דער עטאל באשטייט פון קאראל אינזלען ארום א גרויסער לאגונע.

== היסטאריע ==
די פאראייניגטע שטאטן האבן פארנומען דזשאנסטאן עטאל אין '''1858''' אונטערן '''Guano Islands Act'''.

אין דעם 19טן יארהונדערט איז גואנא ארויסגענומען געווארן פונעם עטאל.

אין דעם 20סטן יארהונדערט האט דער אמעריקאנער מיליטער אנגעהויבן נוצן דעם עטאל.

דער עטאל איז געווארן א וויכטיגער אמעריקאנער מיליטערישער און לופטפארט צענטער אינעם פאציפישן.

אין דער צווייטער וועלט מלחמה איז דער עטאל גענוצט געווארן פאר מיליטערישע צילן.

שפעטער איז דער עטאל גענוצט געווארן דורך די פאראייניגטע שטאטן פאר ראקעט און מיליטערישע אקטיוויטעטן.

אין די שפעטע 20סטע יארהונדערט איז דער עטאל אויך גענוצט געווארן פאר סטארידזש און באהאנדלונג פון כעמישע מאטעריאלן.

די מיליטערישע אקטיוויטעטן זענען שפעטער אפגעשטעלט געווארן.

== געאגראפיע ==
דזשאנסטאן עטאל ליגט בערך '''1,300 קילאמעטער''' דרום מערב פון [[האוואי]].

דער עטאל האט א לאגונע ארומגערינגלט מיט קאראל ריפן און אינזלען.

דער אינזל דזשאנסאן איז דער גרעסטער אינזל פונעם עטאל.

== נאטור ==
דער עטאל האט א רייכע ים סביבה מיט קאראל ריפן און ים חיות.

צוליב די היסטארישע מיליטערישע באנוץ זענען פארגעקומען רייניגונגס פראיעקטן אויף דעם עטאל.

== עקאנאמיע ==
עס איז נישט פאראן קיין שטענדיגע עקאנאמיע אדער באפעלקערונג.

דער עטאל ווערט היינט בעיקר באשיצט אלס נאטירליכער געגנט.

{{רעפערענצן}}
{{טעריטאריעס פון די פאראייניגטע שטאטן}}</text>
      <sha1>1aoxc1udnhmxp2ns44pnx2z5lyzv7xc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ווייק אינזל</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55169</id>
    <redirect title="וועיק אינזל" />
    <revision>
      <id>602467</id>
      <timestamp>2026-08-31T21:05:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <comment>וויליאמסבורגער האט באוועגט בלאט [[ווייק אינזל]] צו [[וועיק אינזל]]</comment>
      <origin>602467</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49" sha1="ifnypu8hhmudwnq8kjb1kyt9bshb92s" xml:space="preserve">#ווייטערפירן [[וועיק אינזל]]</text>
      <sha1>ifnypu8hhmudwnq8kjb1kyt9bshb92s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>באַניצער:וויליאמסבורגער</title>
    <ns>2</ns>
    <id>55170</id>
    <revision>
      <id>602478</id>
      <timestamp>2026-08-31T22:14:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>וויליאמסבורגער</username>
        <id>62228</id>
      </contributor>
      <comment>געשאַפֿן בלאַט מיט '{{#babel:yi-N|en-5|he}}'</comment>
      <origin>602478</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23" sha1="22tg8qduw9qe7j986cpf08ousvhmnqb" xml:space="preserve">{{#babel:yi-N|en-5|he}}</text>
      <sha1>22tg8qduw9qe7j986cpf08ousvhmnqb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>רויטע ליניע (ירושלים)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55171</id>
    <revision>
      <id>602479</id>
      <timestamp>2026-09-01T06:40:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>פוילישער</username>
        <id>339</id>
      </contributor>
      <comment>געשאפן דורך איבערזעצן דעם בלאט &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1372424220|Red Line (Jerusalem Light Rail)]]&quot;</comment>
      <origin>602479</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11895" sha1="tdn9kqc479n2de3u5x6xabxnx0j1i6y" xml:space="preserve">{{אינפאקעסטל באן ליניע|נאמען=רויטע ליניע (ירושלים)|בילד=UrbosJerusalemCrop.jpg|בילד_ברייט=300px|סיסטעם=[[ירושלים לייכטע באנען]]|סטאנציעס=35|ליניע-לענג=750|פארוואלטער=כפיר|טיפ=לייכטע באן|אמטשפראך נאמען=הקו האדום|סטאטוס=אפֿן|לאקאציע=[[ירושלים]]|אנהייב=נווה יעקב|סוף=הדסה עין כרם|על=[[Volt|V]] [[Direct current|DC]] [[Overhead lines|OHLE]]|ליניעס=L1}}

די רויטע ליניע איז די ערשטע אָפטיילונג אין אָפּעראַציע פון דער טראַם־סיסטעם אין [[ירושלים]], [[ישראל]], באַקאַנט ווי די [[ירושלים לייכטע באנען|ירושלים לייכטע־באַנען]]. זי האט אנגעהויבן אַרבעטן בפועל דעם 1טן דעצעמבער 2011. די אָריגינעלע ליניע איז 13.9 קילאָמעטערס (8.6 מייל) לאַנג מיט 23 סטאַנציעס. מען האט געענדיגט פֿארלענגערן די רויטע ליניע קיין צפון נווה יעקב און קיין [[הדסה עין כרם שפיטאל]]  צו דרום-מערב אין פֿעברואר 2025 מיט א נייער לענג פון 22.5 קילאָמעטערס.

== סטאַנציעס ==
{| class=&quot;wikitable plain-row-headers&quot;
|+רשימה פון ירושלים לייכטע באנעם רויטע ליניע סטאנציעס&lt;ref&gt;{{צייגט וועב|url=http://www.greenmap.org.il/places?lang=en&amp;catID=42&amp;nbID=0&amp;str=&amp;x=27&amp;y=50&amp;page=1|title=Jerusalem Green Map: Public Transportation|publisher=[[Green Map]]|accessdate=14 August 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{צייגט וועב|url=http://www.greenmap.org.il/places?lang=en&amp;catID=42&amp;nbID=0&amp;str=&amp;x=27&amp;y=50&amp;page=2|title=Jerusalem Green Map: Public Transportation|publisher=[[Green Map]]|accessdate=14 August 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{צייגט וועב|url=http://www.greenmap.org.il/places?lang=en&amp;catID=42&amp;nbID=0&amp;str=&amp;x=27&amp;y=50&amp;page=3|title=Jerusalem Green Map: Public Transportation|publisher=[[Green Map]]|accessdate=14 August 2015}}&lt;/ref&gt;
!סטאנציע&lt;ref&gt;{{צייגט וועב|url=http://www.citypass.co.il/english/cut/linemap_allstsn_2haavir_s2.pdf|title=Jerusalem Light Rail line map|accessdate=14 August 2015|publisher=[[CityPass]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{צייגט וועב|url=http://www.citypass.co.il/cut/linemap_allstsn_2haavir_s2.pdf|title=Jerusalem Light Rail line map|accessdate=14 August 2015|publisher=[[CityPass]]}}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; |גאַס
! scope=&quot;col&quot; |אָרט
! scope=&quot;col&quot; |געגנט
|-
!הדסה עין כרם&lt;br /&gt;&lt;small&gt;{{Lang|he|הדסה עין כרם}}&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |קאַלמאַן יעקב מאַן גאס
|
| rowspan=&quot;2&quot; |עין קערעם מעדיצינישער צענטער
|-
!מעדיצינישע שולע
&lt;small&gt;{{Lang|he|בית הספר לרפואה}}&lt;/small&gt;
|לעבן דער אַרײַנגאַנג פֿון דער [[העברעאישער אוניווערסיטעט אין ירושלים|העברעיִשער אוניווערסיטעט]] אין עין־קערעם־קאַמפּוס.
|-
!אָראַ קנופ
&lt;small&gt;{{Lang|he|צומת אורה}}&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;3&quot; |הנריעטה סאָלד סטריט
|אין די סוף פון Henrietta Szold Street און לעבן די אַרייַנגאַנג פון די מאָשאַוו אָראַ.
| rowspan=&quot;3&quot; |קרית מענעהם
|-
!&lt;small&gt;{{Lang|he|קרית מנחם}}&lt;/small&gt; 
ֿקרית מנחה
|
|-
!הנריעטא סאָלד-מזרח
&lt;small&gt;{{Lang|he|הנרייטה סולד – מזרח}}&lt;/small&gt;
|
|-
!HaMifletzet גארטן 
&lt;small&gt;{{Lang|he|גן המפלצת}}&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;3&quot; |אַרטור האַנטקע סטריט
|גרענעץ צווישן אַרטור האַנטקע סטריט און הנריעטה סאָלד סטריט.
| rowspan=&quot;3&quot; |[[קרית יובל|קיראַט האַיאָוועל]]
|-
!קרית היובל-וועסט
&lt;small&gt;{{Lang|he|קרית היובל – מערב}}&lt;/small&gt;
|
|-
!שמרייהו לעווין
&lt;small&gt;{{Lang|he|שמריהו לוין}}&lt;/small&gt;
|
|-
! scope=&quot;row&quot; |הערצל בארג
&lt;small&gt;{{Lang|he|הר הרצל}}&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;5&quot; |הערצל בולווארד
|ווינקל פון האַפּיסגאַ סטריט
|[[בית וגן|באַיט וועגאַן]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |&lt;small&gt;{{Lang|he|יפה נוף}}&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
|ווינקל פון שמואל באַיט סטריט
| rowspan=&quot;3&quot; |[[בית הכרם|בית חקרם]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |דענמארק פלאץ
&lt;small&gt;{{Lang|he|כיכר דניה}}&lt;/small&gt;
|ווינקל פון האַאַראַזים סטריט אין דיניאַ פלעצער
|-
! scope=&quot;row&quot; |&lt;br /&gt;&lt;small&gt;{{Lang|he|החלוץ}}&lt;/small&gt;
|ווינקל פון הייהאַלוטס סטריט
|-
! scope=&quot;row&quot; |קרית משה
&lt;small&gt;{{Lang|he|קריית משה}}&lt;/small&gt;
|ווינקל פון האַרב וויי יהודה סטריט
|[[קרית משה]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |צענטראל סטאנציע
&lt;small&gt;{{Lang|he|התחנה המרכזית}}&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;6&quot; |[[יפו גאס (ירושלים)|גאַפאַ וועג]]
|לאָוקייטאַד צווישן די [[ירושלים צענטראלע בוס סטאנציע|צענטראַל באַס סטאַנציע]] און [[ירושלים יצחק נבון באן סטאנציע|נאַוואָן באַן סטאַנציע]]
|[[רוממה|ראָמעמאַ]]&lt;ref&gt;{{צייגט וועב|url=http://www1.jerusalem.muni.il/jer_sys/picture/atarim/site_form_atar_eng.asp?site_id=2285&amp;pic_cat=4&amp;icon_cat=6&amp;york_cat=9&amp;type_id=197|title=Jerusalem Neighborhoods: Romema|publisher=[[Jerusalem Municipality]]|accessdate=14 August 2015}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; |&lt;small&gt;{{Lang|he|הטורים}}&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
|לעבן נאָרדאַוו סטריט
| rowspan=&quot;2&quot; |מאַהאַנע יהודה
|-
! scope=&quot;row&quot; |מחנה יהודה
&lt;small&gt;{{Lang|he|מחנה יהודה}}&lt;/small&gt;
|לעבן [[שוק מחנה יהודה|מאַהאַנע יהודה מאַרק]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |די דאַווידקע &quot;&lt;small&gt;{{Lang|he|ה&quot;דוידקה&quot;}}&lt;/small&gt;&quot;&lt;br /&gt;
|ווינקל פֿון גאַס פֿון די נביאים אויף די דאַווידקע־פּלאַץדיווידקע פלאץ
| rowspan=&quot;4&quot; |סיטי צענטער
|-
! scope=&quot;row&quot; |יפו - צענטער&lt;br /&gt;&lt;small&gt;{{Lang|he|יפו – מרכז}}&lt;/small&gt;
|ווינקל פֿון קינג־ג'ורג און שטרויס־גאַסןסטראוס סטריטס
|-
! scope=&quot;row&quot; |שטאָט־ראט
&lt;small&gt;{{Lang|he|העיריה}}&lt;/small&gt;
|לעבן סאַפֿראַ־פּלאַץ[[כיכר ספרא|סאַפרא סקווער]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |שכם טויער
&lt;small&gt;{{Lang|he|שער שכם}}&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |הייל האַנדאַססאַס סטריט
|ווינקל פון סולטאַן סולימאַן גאַס
|-
! scope=&quot;row&quot; |שבטי ישראל
&lt;small&gt;{{Lang|he|שבטי ישראל}}&lt;/small&gt;
|ווינקל פֿון שבטי־ישׂראל גאַס
|[[בית ישראל (געגנט)|בית ישראל]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |שמעון הצדיק
&lt;small&gt;{{Lang|he|שמעון הצדיק}}&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |היימ באר לעוו בולווארד
|ווינקל פון שמעון הצדיק גאַס
|שייך דזשאַראַה
|-
! scope=&quot;row&quot; |אַמוניציע בערגל
&lt;small&gt;{{Lang|he|גבעת התחמושת}}&lt;/small&gt;
|ווינקל פון לוי עשקאל בולעוואַר
|[[פראנצויזישע בערגל|פראנצויזישע היל]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |גבעת המיבתר
&lt;small&gt;{{Lang|he|גבעת המיבתר}}&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;3&quot; |שופאט וועג
|ווינקל פון ששת  הימים גאַס
|גיוואַט האַמיווטאַר, [[פראנצויזישע בערגל|פראנצויזישע היל]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |עס-סאַל&lt;br /&gt;&lt;small&gt;{{Lang|he|א-סהל}}&lt;/small&gt;
|ווינקל פון אום אל-אמעד גאַס
| rowspan=&quot;2&quot; |שאַפאַט
|-
! scope=&quot;row&quot; |שואַפֿאַט
&lt;small&gt;{{Lang|he|שועפאט}}&lt;/small&gt;
|ווינקל פון בן רבהא גאַס
|-
! scope=&quot;row&quot; |בית חנינא
&lt;small&gt;{{Lang|he|בית חנינא}}&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |יקיוטיל אַדם סטריט
|ווינקל פון בית חנינה גאַס
|[[בית חנינא|בית חנינה]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |&lt;small&gt;{{Lang|he|יקותיאל אדם}}&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
|ווינקל פון משה דייַאַן בולעוואַר
| rowspan=&quot;7&quot; |[[פסגת זאב|פיסגת זאב]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |פּיסגת זאב צענטער&lt;br /&gt;&lt;small&gt;{{Lang|he|פסגת זאב מרכז}}&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;5&quot; |משה דיין בולעוואַר
|לעבן חפיסגה מאל
|-
! scope=&quot;row&quot; |סאַיערעט דוכיפֿאַת
&lt;small&gt;{{Lang|he|סיירת דוכיפת}}&lt;/small&gt;
|ווינקל פון סאַיערעט דוקיפֿאַט גאַס
|-
! scope=&quot;row&quot; |חיל האַוויר&lt;br /&gt;&lt;small&gt;{{Lang|he|חיל האויר}}&lt;/small&gt;
|ווינקל פון חיל האַוויר גאַס
|-
!משה דייַנ&lt;small&gt;{{Lang|he|משה דיין}}&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
|
|-
!מאַזאַל קאַשאַט&lt;small&gt;{{Lang|he|מזל קשת}}&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
|ווינקל פון משה דיין בולעוואַר און נווה יעקב בולעוואַר
|-
!יטשאַק טאַווענקינ&lt;small&gt;{{Lang|he|יצחק טבנקין}}&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |נווה יעקב בולעוואַר
|
|-
!נווה יעקב
&lt;small&gt;{{Lang|he|נווה יעקב}}&lt;/small&gt;
|
|[[נווה יעקב]]
|}

== פארלענגערונגען ==
די רויטע ליניע פֿאַרלענגערונג פון די ירושלים לייכטע באנען, קיין הדסה שפּיטאָל און נווה יעקב, איז אדורכגעגאנגען עטלעכע פאַרשפּאַרונגען. די פראבלעמען נעמען אריין בודזשעט אַרויסגעבן, אינפראַסטרוקטור פראבלעמען, און אַ מאנגל פון מענטשן מאַכט.

ענדלעך זענען די פֿארלענגערונגען פון דער רויטער ליניע קיין נווה יעקב און הדסה עין כרם געעפֿנט געווארן דעם 25סטן פעברואר 2025, און אנגעהויבן פראקטיש דעם 27סטן פעבראואר 2025.&lt;ref&gt;{{צייגט וועב|last=לוי|first=דותן|date=2025-02-26|title=עם 12 תחנות נוספות: הקו האדום של הרכבת הקלה בירושלים ייפתח מחר במלואו {{!}} כלכליסט|url=https://www.calcalist.co.il/local_news/article/r1u2r0n51l|language=he}}&lt;/ref&gt; אום 9טן מערץ, האבן  די פּרעמיער מיניסטער, [[בנימין נתניהו]] און דער בירגערמייסטער פון ירושלים, [[משה ליאן]] געהאלטן די עפֿענונג צערעמאָניע פֿאַר דער פֿאַרלענגערונג.&lt;ref&gt;{{צייגט וועב|date=2025-03-09|title=המהפכה בירושלים הושלמה: נפתחו התחנות החדשות של הרכבת הקלה|url=https://www.kipa.co.il/%D7%97%D7%93%D7%A9%D7%95%D7%AA/1199981-0/|language=he-IL}}&lt;/ref&gt;

== פֿאַרבינדונגען ==
די ערשטער אָפטיילונג פון דער גרינער ליניע, מיט 13 סטאנציעס לענגאויס 7 קילאָמעטער (4.3 מייל) צווישן מאַלחא און הטורים, האט געעפֿנט אום 21סטן אויגוסט 2026, מיט פֿאַרבינדונגען צו דער רויטער ליניע ביי דער הטורים סטאַנציע און די ירושלים צענטראַל בוס סטאַנציע / ירושלים-יצחק נבֿון באַן סטאַנציע.  

== זעט אויך ==

* [[תל אביב לייכטע באן|תל־אביב לייכטע באן]]
* [[ירושלים לייכטע באנען|ירושלים לייכטע באן]]

== רעפערענצן ==
{{רעפליסטע|2|refs=}}
[[קאַטעגאָריע:ירושלים טראמוויי]]</text>
      <sha1>tdn9kqc479n2de3u5x6xabxnx0j1i6y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>602484</id>
      <parentid>602479</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T07:19:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>פוילישער</username>
        <id>339</id>
      </contributor>
      <comment>פארבעסערט א ביסל</comment>
      <origin>602484</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11750" sha1="15bpswodfabqrb1x8klrqpzgpbmiasi" xml:space="preserve">{{אינפאקעסטל באן ליניע|נאמען=רויטע ליניע (ירושלים)|בילד=UrbosJerusalemCrop.jpg|בילד_ברייט=300px|סיסטעם=[[ירושלים לייכטע באנען]]|סטאנציעס=35|ליניע-לענג=750|פארוואלטער=כפיר|טיפ=לייכטע באן|אמטשפראך נאמען=הקו האדום|סטאטוס=אפֿן|לאקאציע=[[ירושלים]]|אנהייב=נווה יעקב|סוף=הדסה עין כרם|על=[[Volt|V]] [[Direct current|DC]] [[Overhead lines|OHLE]]|ליניעס=L1}}

די רויטע ליניע איז די ערשטע אָפטיילונג אין אָפּעראַציע פון דער טראַם־סיסטעם אין [[ירושלים]], [[ישראל]], באַקאַנט ווי די [[ירושלים לייכטע באנען|ירושלים לייכטע־באַנען]]. זי האט אנגעהויבן אַרבעטן בפועל דעם 1טן דעצעמבער 2011. די אָריגינעלע ליניע איז 13.9 קילאָמעטערס (8.6 מייל) לאַנג מיט 23 סטאַנציעס. מען האט געענדיגט פֿארלענגערן די רויטע ליניע קיין צפון נווה יעקב און קיין [[הדסה עין כרם שפיטאל]]  צו דרום-מערב אין פֿעברואר 2025 מיט א נייער לענג פון 22.5 קילאָמעטערס.

== סטאַנציעס ==
{| class=&quot;wikitable plain-row-headers&quot;
|+רשימה פון ירושלים לייכטע באנעם רויטע ליניע סטאנציעס&lt;ref&gt;{{צייגט וועב|url=http://www.greenmap.org.il/places?lang=en&amp;catID=42&amp;nbID=0&amp;str=&amp;x=27&amp;y=50&amp;page=1|title=Jerusalem Green Map: Public Transportation|publisher=[[Green Map]]|accessdate=14 August 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{צייגט וועב|url=http://www.greenmap.org.il/places?lang=en&amp;catID=42&amp;nbID=0&amp;str=&amp;x=27&amp;y=50&amp;page=2|title=Jerusalem Green Map: Public Transportation|publisher=[[Green Map]]|accessdate=14 August 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{צייגט וועב|url=http://www.greenmap.org.il/places?lang=en&amp;catID=42&amp;nbID=0&amp;str=&amp;x=27&amp;y=50&amp;page=3|title=Jerusalem Green Map: Public Transportation|publisher=[[Green Map]]|accessdate=14 August 2015}}&lt;/ref&gt;
!סטאנציע&lt;ref&gt;{{צייגט וועב|url=http://www.citypass.co.il/english/cut/linemap_allstsn_2haavir_s2.pdf|title=Jerusalem Light Rail line map|accessdate=14 August 2015|publisher=[[CityPass]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{צייגט וועב|url=http://www.citypass.co.il/cut/linemap_allstsn_2haavir_s2.pdf|title=Jerusalem Light Rail line map|accessdate=14 August 2015|publisher=[[CityPass]]}}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; |גאַס
! scope=&quot;col&quot; |אָרט
! scope=&quot;col&quot; |געגנט
|-
!הדסה עין כרם&lt;br /&gt;&lt;small&gt;{{Lang|he|הדסה עין כרם}}&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |קלמן יעקב מאַן גאס
|
| rowspan=&quot;2&quot; |עין כרם מעדיצינישער צענטער
|-
!מעדיצינישע שולע
&lt;small&gt;{{Lang|he|בית הספר לרפואה}}&lt;/small&gt;
|לעבן דער אַרײַנגאַנג פֿון דער [[העברעאישער אוניווערסיטעט אין ירושלים|העברעיִשער אוניווערסיטעט]] אין עין־כרם־קאַמפוס.
|-
!אָראַ קנופ
&lt;small&gt;{{Lang|he|צומת אורה}}&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;3&quot; |הנריעטאַ סאָלד גאַס
|ביים סוף פון הענריעטא סאלד גאַס און לעבן דעם אַריינגאַנג פון די מושב אָראַ.
| rowspan=&quot;3&quot; |קרית מנחם
|-
!&lt;small&gt;{{Lang|he|קרית מנחם}}&lt;/small&gt; 
ֿקרית מנחה
|
|-
!הנריעטא סאָלד-מזרח
&lt;small&gt;{{Lang|he|הנרייטה סולד – מזרח}}&lt;/small&gt;
|
|-
!HaMifletzet גארטן 
&lt;small&gt;{{Lang|he|גן המפלצת}}&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;3&quot; |אַרטור האַנטקע גאַס
|גרענעץ צווישן אַרטור האַנטקע גאַס און הנריעטא סאָלד גאַס.
| rowspan=&quot;3&quot; |[[קרית יובל|קרית היובל]]
|-
!קרית היובל-וועסט
&lt;small&gt;{{Lang|he|קרית היובל – מערב}}&lt;/small&gt;
|
|-
!שמרייהו לעווין
&lt;small&gt;{{Lang|he|שמריהו לוין}}&lt;/small&gt;
|
|-
! scope=&quot;row&quot; |הערצל בארג
&lt;small&gt;{{Lang|he|הר הרצל}}&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;5&quot; |הערצל בולווארד
|ווינקל פון הפיסגה גאַס
|[[בית וגן]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |&lt;small&gt;{{Lang|he|יפה נוף}}&lt;/small&gt;
|ווינקל פון שמואל בייט גאַס
| rowspan=&quot;3&quot; |[[בית הכרם|בית חקרם]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |דענמארק פלאץ
&lt;small&gt;{{Lang|he|כיכר דניה}}&lt;/small&gt;
|ווינקל פון האַאַראַזים גאַס אין דיניאַ פלעצער
|-
! scope=&quot;row&quot; |&lt;br /&gt;&lt;small&gt;{{Lang|he|החלוץ}}&lt;/small&gt;
|ווינקל פון הייהאַלוטס גאַס
|-
! scope=&quot;row&quot; |קרית משה
&lt;small&gt;{{Lang|he|קריית משה}}&lt;/small&gt;
|ווינקל פון הרב צבי יהודה גאַס
|[[קרית משה]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |צענטראל סטאנציע
&lt;small&gt;{{Lang|he|התחנה המרכזית}}&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;6&quot; |[[יפו גאס (ירושלים)|גאַפאַ וועג]]
|פלאצירט צווישן דער [[ירושלים צענטראלע בוס סטאנציע|צענטראַלער בוס סטאַנציע]] און [[ירושלים יצחק נבון באן סטאנציע|נבֿון באַן סטאַנציע]]
|[[רוממה]]&lt;ref&gt;{{צייגט וועב|url=http://www1.jerusalem.muni.il/jer_sys/picture/atarim/site_form_atar_eng.asp?site_id=2285&amp;pic_cat=4&amp;icon_cat=6&amp;york_cat=9&amp;type_id=197|title=Jerusalem Neighborhoods: Romema|publisher=[[Jerusalem Municipality]]|accessdate=14 August 2015}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; |&lt;small&gt;{{Lang|he|הטורים}}&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
|לעבן נאָרדאַו גאַס
| rowspan=&quot;2&quot; |מחנה יהודה
|-
! scope=&quot;row&quot; |מחנה יהודה
&lt;small&gt;{{Lang|he|מחנה יהודה}}&lt;/small&gt;
|לעבן [[שוק מחנה יהודה|מחנה יהודה מאַרק]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |די דאַווידקע &quot;&lt;small&gt;{{Lang|he|ה&quot;דוידקה&quot;}}&lt;/small&gt;&quot;&lt;br /&gt;
|ווינקל פֿון גאַס פֿון די נביאים אויף די דאַווידקע־פּלאַץ דיווידקע פלאץ
| rowspan=&quot;4&quot; |סיטי צענטער
|-
! scope=&quot;row&quot; |יפו - צענטער&lt;br /&gt;&lt;small&gt;{{Lang|he|יפו – מרכז}}&lt;/small&gt;
|ווינקל פֿון קינג־ג'ורג און שטרויס־גאַסןסטראוס סטריטס
|-
! scope=&quot;row&quot; |שטאָט־ראט
&lt;small&gt;{{Lang|he|העיריה}}&lt;/small&gt;
|לעבן סאַפֿראַ־פּלאַץ[[כיכר ספרא|סאַפרא סקווער]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |שכם טויער
&lt;small&gt;{{Lang|he|שער שכם}}&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |הייל האַנדאַססאַס סטריט
|ווינקל פון סולטאַן סולימאַן גאַס
|-
! scope=&quot;row&quot; |שבטי ישראל
&lt;small&gt;{{Lang|he|שבטי ישראל}}&lt;/small&gt;
|ווינקל פֿון שבטי־ישׂראל גאַס
|[[בית ישראל (געגנט)|בית ישראל]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |שמעון הצדיק
&lt;small&gt;{{Lang|he|שמעון הצדיק}}&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |היימ באר לעוו בולווארד
|ווינקל פון שמעון הצדיק גאַס
|שייך דזשאַראַה
|-
! scope=&quot;row&quot; |אַמוניציע בערגל
&lt;small&gt;{{Lang|he|גבעת התחמושת}}&lt;/small&gt;
|ווינקל פון לוי עשקאל בולעוואַר
|[[פראנצויזישע בערגל|פראנצויזישע היל]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |גבעת המיבתר
&lt;small&gt;{{Lang|he|גבעת המיבתר}}&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;3&quot; |שופאט וועג
|ווינקל פון ששת  הימים גאַס
|גיוואַט האַמיווטאַר, [[פראנצויזישע בערגל|פראנצויזישע היל]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |עס-סאַל&lt;br /&gt;&lt;small&gt;{{Lang|he|א-סהל}}&lt;/small&gt;
|ווינקל פון אום אל-אמעד גאַס
| rowspan=&quot;2&quot; |שאַפאַט
|-
! scope=&quot;row&quot; |שואַפֿאַט
&lt;small&gt;{{Lang|he|שועפאט}}&lt;/small&gt;
|ווינקל פון בן רבהא גאַס
|-
! scope=&quot;row&quot; |בית חנינא
&lt;small&gt;{{Lang|he|בית חנינא}}&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |יקיוטיל אַדם סטריט
|ווינקל פון בית חנינה גאַס
|[[בית חנינא|בית חנינה]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |&lt;small&gt;{{Lang|he|יקותיאל אדם}}&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
|ווינקל פון משה דייַאַן בולעוואַר
| rowspan=&quot;7&quot; |[[פסגת זאב|פיסגת זאב]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |פּיסגת זאב צענטער&lt;br /&gt;&lt;small&gt;{{Lang|he|פסגת זאב מרכז}}&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;5&quot; |משה דיין בולעוואַר
|לעבן חפיסגה מאל
|-
! scope=&quot;row&quot; |סאַיערעט דוכיפֿאַת
&lt;small&gt;{{Lang|he|סיירת דוכיפת}}&lt;/small&gt;
|ווינקל פון סאַיערעט דוקיפֿאַט גאַס
|-
! scope=&quot;row&quot; |חיל האַוויר&lt;br /&gt;&lt;small&gt;{{Lang|he|חיל האויר}}&lt;/small&gt;
|ווינקל פון חיל האַוויר גאַס
|-
!משה דייַנ&lt;small&gt;{{Lang|he|משה דיין}}&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
|
|-
!מאַזאַל קאַשאַט&lt;small&gt;{{Lang|he|מזל קשת}}&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
|ווינקל פון משה דיין בולעוואַר און נווה יעקב בולעוואַר
|-
!יטשאַק טאַווענקינ&lt;small&gt;{{Lang|he|יצחק טבנקין}}&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |נווה יעקב בולעוואַר
|
|-
!נווה יעקב
&lt;small&gt;{{Lang|he|נווה יעקב}}&lt;/small&gt;
|
|[[נווה יעקב]]
|}

== פארלענגערונגען ==
די רויטע ליניע פֿאַרלענגערונג פון די ירושלים לייכטע באנען, קיין הדסה שפּיטאָל און נווה יעקב, איז אדורכגעגאנגען עטלעכע פאַרשפּאַרונגען. די פראבלעמען נעמען אריין בודזשעט אַרויסגעבן, אינפראַסטרוקטור פראבלעמען, און אַ מאנגל פון מענטשן מאַכט.

ענדלעך זענען די פֿארלענגערונגען פון דער רויטער ליניע קיין נווה יעקב און הדסה עין כרם געעפֿנט געווארן דעם 25סטן פעברואר 2025, און אנגעהויבן פראקטיש דעם 27סטן פעבראואר 2025.&lt;ref&gt;{{צייגט וועב|last=לוי|first=דותן|date=2025-02-26|title=עם 12 תחנות נוספות: הקו האדום של הרכבת הקלה בירושלים ייפתח מחר במלואו {{!}} כלכליסט|url=https://www.calcalist.co.il/local_news/article/r1u2r0n51l|language=he}}&lt;/ref&gt; אום 9טן מערץ, האבן  די פּרעמיער מיניסטער, [[בנימין נתניהו]] און דער בירגערמייסטער פון ירושלים, [[משה ליאן]] געהאלטן די עפֿענונג צערעמאָניע פֿאַר דער פֿאַרלענגערונג.&lt;ref&gt;{{צייגט וועב|date=2025-03-09|title=המהפכה בירושלים הושלמה: נפתחו התחנות החדשות של הרכבת הקלה|url=https://www.kipa.co.il/%D7%97%D7%93%D7%A9%D7%95%D7%AA/1199981-0/|language=he-IL}}&lt;/ref&gt;

== פֿאַרבינדונגען ==
די ערשטער אָפטיילונג פון דער גרינער ליניע, מיט 13 סטאנציעס לענגאויס 7 קילאָמעטער (4.3 מייל) צווישן מאַלחא און הטורים, האט געעפֿנט אום 21סטן אויגוסט 2026, מיט פֿאַרבינדונגען צו דער רויטער ליניע ביי דער הטורים סטאַנציע און די ירושלים צענטראַל בוס סטאַנציע / ירושלים-יצחק נבֿון באַן סטאַנציע.  

== זעט אויך ==

* [[תל אביב לייכטע באן|תל־אביב לייכטע באן]]
* [[ירושלים לייכטע באנען|ירושלים לייכטע באן]]

== רעפערענצן ==
{{רעפליסטע|2|refs=}}
[[קאַטעגאָריע:ירושלים טראמוויי]]</text>
      <sha1>15bpswodfabqrb1x8klrqpzgpbmiasi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>602485</id>
      <parentid>602484</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T09:13:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>פוילישער</username>
        <id>339</id>
      </contributor>
      <comment>/* סטאַנציעס */</comment>
      <origin>602485</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11633" sha1="7oqcg9z7f417upmopab90zrkvjgkgd9" xml:space="preserve">{{אינפאקעסטל באן ליניע|נאמען=רויטע ליניע (ירושלים)|בילד=UrbosJerusalemCrop.jpg|בילד_ברייט=300px|סיסטעם=[[ירושלים לייכטע באנען]]|סטאנציעס=35|ליניע-לענג=750|פארוואלטער=כפיר|טיפ=לייכטע באן|אמטשפראך נאמען=הקו האדום|סטאטוס=אפֿן|לאקאציע=[[ירושלים]]|אנהייב=נווה יעקב|סוף=הדסה עין כרם|על=[[Volt|V]] [[Direct current|DC]] [[Overhead lines|OHLE]]|ליניעס=L1}}

די רויטע ליניע איז די ערשטע אָפטיילונג אין אָפּעראַציע פון דער טראַם־סיסטעם אין [[ירושלים]], [[ישראל]], באַקאַנט ווי די [[ירושלים לייכטע באנען|ירושלים לייכטע־באַנען]]. זי האט אנגעהויבן אַרבעטן בפועל דעם 1טן דעצעמבער 2011. די אָריגינעלע ליניע איז 13.9 קילאָמעטערס (8.6 מייל) לאַנג מיט 23 סטאַנציעס. מען האט געענדיגט פֿארלענגערן די רויטע ליניע קיין צפון נווה יעקב און קיין [[הדסה עין כרם שפיטאל]]  צו דרום-מערב אין פֿעברואר 2025 מיט א נייער לענג פון 22.5 קילאָמעטערס.

== סטאַנציעס ==
{| class=&quot;wikitable plain-row-headers&quot;
|+רשימה פון ירושלים לייכטע באנעם רויטע ליניע סטאנציעס&lt;ref&gt;{{צייגט וועב|url=http://www.greenmap.org.il/places?lang=en&amp;catID=42&amp;nbID=0&amp;str=&amp;x=27&amp;y=50&amp;page=1|title=Jerusalem Green Map: Public Transportation|publisher=[[Green Map]]|accessdate=14 August 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{צייגט וועב|url=http://www.greenmap.org.il/places?lang=en&amp;catID=42&amp;nbID=0&amp;str=&amp;x=27&amp;y=50&amp;page=2|title=Jerusalem Green Map: Public Transportation|publisher=[[Green Map]]|accessdate=14 August 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{צייגט וועב|url=http://www.greenmap.org.il/places?lang=en&amp;catID=42&amp;nbID=0&amp;str=&amp;x=27&amp;y=50&amp;page=3|title=Jerusalem Green Map: Public Transportation|publisher=[[Green Map]]|accessdate=14 August 2015}}&lt;/ref&gt;
!סטאנציע&lt;ref&gt;{{צייגט וועב|url=http://www.citypass.co.il/english/cut/linemap_allstsn_2haavir_s2.pdf|title=Jerusalem Light Rail line map|accessdate=14 August 2015|publisher=[[CityPass]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{צייגט וועב|url=http://www.citypass.co.il/cut/linemap_allstsn_2haavir_s2.pdf|title=Jerusalem Light Rail line map|accessdate=14 August 2015|publisher=[[CityPass]]}}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; |גאַס
! scope=&quot;col&quot; |אָרט
! scope=&quot;col&quot; |געגנט
|-
!הדסה עין כרם&lt;br /&gt;&lt;small&gt;{{Lang|he|הדסה עין כרם}}&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |קלמן יעקב מאַן גאס
|
| rowspan=&quot;2&quot; |עין כרם מעדיצינישער צענטער
|-
!מעדיצינישע שולע
&lt;small&gt;{{Lang|he|בית הספר לרפואה}}&lt;/small&gt;
|לעבן דער אַרײַנגאַנג פֿון דער [[העברעאישער אוניווערסיטעט אין ירושלים|העברעיִשער אוניווערסיטעט]] אין עין־כרם־קאַמפוס.
|-
!אָראַ קנופ
&lt;small&gt;{{Lang|he|צומת אורה}}&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;3&quot; |הנריעטאַ סאָלד גאַס
|ביים סוף פון הענריעטא סאלד גאַס און לעבן דעם אַריינגאַנג פון די מושב אָראַ.
| rowspan=&quot;3&quot; |קרית מנחם
|-
!&lt;small&gt;{{Lang|he|קרית מנחם}}&lt;/small&gt; 
ֿקרית מנחה
|
|-
!הנריעטא סאָלד-מזרח
&lt;small&gt;{{Lang|he|הנרייטה סולד – מזרח}}&lt;/small&gt;
|
|-
!HaMifletzet גארטן 
&lt;small&gt;{{Lang|he|גן המפלצת}}&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;3&quot; |אַרטור האַנטקע גאַס
|גרענעץ צווישן אַרטור האַנטקע גאַס און הנריעטא סאָלד גאַס.
| rowspan=&quot;3&quot; |[[קרית יובל|קרית היובל]]
|-
!קרית היובל-וועסט
&lt;small&gt;{{Lang|he|קרית היובל – מערב}}&lt;/small&gt;
|
|-
!שמרייהו לעווין
&lt;small&gt;{{Lang|he|שמריהו לוין}}&lt;/small&gt;
|
|-
! scope=&quot;row&quot; |הערצל בארג
&lt;small&gt;{{Lang|he|הר הרצל}}&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;5&quot; |הערצל בולווארד
|ווינקל פון הפיסגה גאַס
|[[בית וגן]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |&lt;small&gt;{{Lang|he|יפה נוף}}&lt;/small&gt;
|ווינקל פון שמואל בייט גאַס
| rowspan=&quot;3&quot; |[[בית הכרם|בית חקרם]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |דענמארק פלאץ
&lt;small&gt;{{Lang|he|כיכר דניה}}&lt;/small&gt;
|ראג האַרזים גאַס ביי דענמאַרק פלאַץ
|-
! scope=&quot;row&quot; |&lt;br /&gt;&lt;small&gt;{{Lang|he|החלוץ}}&lt;/small&gt;
|ווינקל פון הייהאַלוטס גאַס
|-
! scope=&quot;row&quot; |קרית משה
&lt;small&gt;{{Lang|he|קריית משה}}&lt;/small&gt;
|ווינקל פון הרב צבי יהודה גאַס
|[[קרית משה]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |צענטראל סטאנציע
&lt;small&gt;{{Lang|he|התחנה המרכזית}}&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;6&quot; |יפֿו גאַס
|פלאצירט צווישן דער [[ירושלים צענטראלע בוס סטאנציע|צענטראַלער בוס סטאַנציע]] און [[ירושלים יצחק נבון באן סטאנציע|נבֿון באַן סטאַנציע]]
|[[רוממה]]&lt;ref&gt;{{צייגט וועב|url=http://www1.jerusalem.muni.il/jer_sys/picture/atarim/site_form_atar_eng.asp?site_id=2285&amp;pic_cat=4&amp;icon_cat=6&amp;york_cat=9&amp;type_id=197|title=Jerusalem Neighborhoods: Romema|publisher=[[Jerusalem Municipality]]|accessdate=14 August 2015}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; |&lt;small&gt;{{Lang|he|הטורים}}&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
|לעבן נאָרדוי גאַס
| rowspan=&quot;2&quot; |מחנה יהודה
|-
! scope=&quot;row&quot; |מחנה יהודה
&lt;small&gt;{{Lang|he|מחנה יהודה}}&lt;/small&gt;
|לעבן [[שוק מחנה יהודה|מחנה יהודה מאַרק]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |די דאַווידקע &lt;small&gt;{{Lang|he|ה&quot;דוידקה&quot;}}&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
|ווינקל פֿון גאַס פֿון די נביאים אויף די דאַווידקע־פּלאַץ דיווידקע פלאץ
| rowspan=&quot;4&quot; |סיטי צענטער
|-
! scope=&quot;row&quot; |יפו - צענטער&lt;br /&gt;&lt;small&gt;{{Lang|he|יפו – מרכז}}&lt;/small&gt;
|ווינקל פֿון קינג־דזשארדזש און שטרויס־גאַסן
|-
! scope=&quot;row&quot; |שטאָט־ראט
&lt;small&gt;{{Lang|he|העיריה}}&lt;/small&gt;
|לעבן [[כיכר ספרא|סאַפֿרא פלאַץ]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |שכם טויער
&lt;small&gt;{{Lang|he|שער שכם}}&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |חיל ההנדסה גאַס
|ווינקל פון סולטאַן סולימאַן גאַס
|-
! scope=&quot;row&quot; |שבטי ישראל
&lt;small&gt;{{Lang|he|שבטי ישראל}}&lt;/small&gt;
|ווינקל פֿון שבטי־ישׂראל גאַס
|[[בית ישראל (געגנט)|בית ישראל]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |שמעון הצדיק
&lt;small&gt;{{Lang|he|שמעון הצדיק}}&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |חיים בר לעוו בולעווארד
|ווינקל פון שמעון הצדיק גאַס
|שייך דזשאַראַך
|-
! scope=&quot;row&quot; |אַמוניציע בערגל
&lt;small&gt;{{Lang|he|גבעת התחמושת}}&lt;/small&gt;
|ווינקל פון לוי עשקאל בולעוואַר
|[[פראנצויזישע בערגל|פֿראַנצויזישע בערגל]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |גבעת המיבתר
&lt;small&gt;{{Lang|he|גבעת המיבתר}}&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;3&quot; |שואַפאט וועג
|ווינקל פון ששת  הימים גאַס
|גיוואַט האַמיווטאַר, [[פראנצויזישע בערגל|פראנצויזישע היל]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |עס-סאַל&lt;br /&gt;&lt;small&gt;{{Lang|he|א-סהל}}&lt;/small&gt;
|ווינקל פון אום אל-אמעד גאַס
| rowspan=&quot;2&quot; |שואַפֿאַט
|-
! scope=&quot;row&quot; |שואַפֿאַט
&lt;small&gt;{{Lang|he|שועפאט}}&lt;/small&gt;
|ווינקל פון בן רבא גאַס
|-
! scope=&quot;row&quot; |בית חנינא
&lt;small&gt;{{Lang|he|בית חנינא}}&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |יקותיאל אדם גאַס
|ווינקל פון בית חנינה גאַס
|[[בית חנינא|בית חנינה]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |&lt;small&gt;{{Lang|he|יקותיאל אדם}}&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
|ווינקל פון משה דיין בולעוואַר
| rowspan=&quot;7&quot; |[[פסגת זאב|פיסגת זאב]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |פּיסגת זאב צענטער&lt;br /&gt;&lt;small&gt;{{Lang|he|פסגת זאב מרכז}}&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;5&quot; |משה דיין בולעוואַר
|לעבן הפיסגה איינקויף־צענטער
|-
! scope=&quot;row&quot; |סאַיערעט דוכיפֿאַת
&lt;small&gt;{{Lang|he|סיירת דוכיפת}}&lt;/small&gt;
|ווינקל פון סאַיערעט דוקיפֿאַט גאַס
|-
! scope=&quot;row&quot; |חיל האַוויר&lt;br /&gt;&lt;small&gt;{{Lang|he|חיל האויר}}&lt;/small&gt;
|ווינקל פון חיל האַוויר גאַס
|-
!משה דיין
&lt;small&gt;{{Lang|he|משה דיין}}&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
|
|-
!מזל קַשת
&lt;small&gt;{{Lang|he|מזל קשת}}&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
|ווינקל פון משה דיין בולעוואַר און נווה יעקב בולעוואַר
|-
!יצחק טאַבענקין
&lt;small&gt;{{Lang|he|יצחק טבנקין}}&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |נווה יעקב בולעוואַר
|
|-
!נווה יעקב
&lt;small&gt;{{Lang|he|נווה יעקב}}&lt;/small&gt;
|
|[[נווה יעקב]]
|}

== פארלענגערונגען ==
די רויטע ליניע פֿאַרלענגערונג פון די ירושלים לייכטע באנען, קיין הדסה שפּיטאָל און נווה יעקב, איז אדורכגעגאנגען עטלעכע פאַרשפּאַרונגען. די פראבלעמען נעמען אריין בודזשעט אַרויסגעבן, אינפראַסטרוקטור פראבלעמען, און אַ מאנגל פון מענטשן מאַכט.

ענדלעך זענען די פֿארלענגערונגען פון דער רויטער ליניע קיין נווה יעקב און הדסה עין כרם געעפֿנט געווארן דעם 25סטן פעברואר 2025, און אנגעהויבן פראקטיש דעם 27סטן פעבראואר 2025.&lt;ref&gt;{{צייגט וועב|last=לוי|first=דותן|date=2025-02-26|title=עם 12 תחנות נוספות: הקו האדום של הרכבת הקלה בירושלים ייפתח מחר במלואו {{!}} כלכליסט|url=https://www.calcalist.co.il/local_news/article/r1u2r0n51l|language=he}}&lt;/ref&gt; אום 9טן מערץ, האבן  די פּרעמיער מיניסטער, [[בנימין נתניהו]] און דער בירגערמייסטער פון ירושלים, [[משה ליאן]] געהאלטן די עפֿענונג צערעמאָניע פֿאַר דער פֿאַרלענגערונג.&lt;ref&gt;{{צייגט וועב|date=2025-03-09|title=המהפכה בירושלים הושלמה: נפתחו התחנות החדשות של הרכבת הקלה|url=https://www.kipa.co.il/%D7%97%D7%93%D7%A9%D7%95%D7%AA/1199981-0/|language=he-IL}}&lt;/ref&gt;

== פֿאַרבינדונגען ==
די ערשטער אָפטיילונג פון דער גרינער ליניע, מיט 13 סטאנציעס לענגאויס 7 קילאָמעטער (4.3 מייל) צווישן מאַלחא און הטורים, האט געעפֿנט אום 21סטן אויגוסט 2026, מיט פֿאַרבינדונגען צו דער רויטער ליניע ביי דער הטורים סטאַנציע און די ירושלים צענטראַל בוס סטאַנציע / ירושלים-יצחק נבֿון באַן סטאַנציע.  

== זעט אויך ==

* [[תל אביב לייכטע באן|תל־אביב לייכטע באן]]
* [[ירושלים לייכטע באנען|ירושלים לייכטע באן]]

== רעפערענצן ==
{{רעפליסטע|2|refs=}}
[[קאַטעגאָריע:ירושלים טראמוויי]]</text>
      <sha1>7oqcg9z7f417upmopab90zrkvjgkgd9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>602487</id>
      <parentid>602485</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T11:58:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>פוילישער</username>
        <id>339</id>
      </contributor>
      <comment>L1 L2 סימבאלן</comment>
      <origin>602487</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11730" sha1="2dw06iwo634z0c9lq4l58yqc8tullvk" xml:space="preserve">{{אינפאקעסטל באן ליניע|נאמען=רויטע ליניע (ירושלים)|בילד=UrbosJerusalemCrop.jpg|בילד_ברייט=300px|סיסטעם=[[ירושלים לייכטע באנען]]|סטאנציעס=35|ליניע-לענג=750|פארוואלטער=כפיר|טיפ=לייכטע באן|אמטשפראך נאמען=הקו האדום|סטאטוס=אפֿן|לאקאציע=[[ירושלים]]|אנהייב=נווה יעקב|סוף=הדסה עין כרם|על=[[Volt|V]] [[Direct current|DC]] [[Overhead lines|OHLE]]|ליניעס=[[טעקע:J-NET-L1.svg|ללא מסגרת|20px|]] [[טעקע:J-NET-L2.png|ללא מסגרת|20px|]]}}

די רויטע ליניע איז די ערשטע אָפטיילונג אין אָפּעראַציע פון דער טראַם־סיסטעם אין [[ירושלים]], [[ישראל]], באַקאַנט ווי די [[ירושלים לייכטע באנען|ירושלים לייכטע־באַנען]]. זי האט אנגעהויבן אַרבעטן בפועל דעם 1טן דעצעמבער 2011. די אָריגינעלע ליניע איז 13.9 קילאָמעטערס (8.6 מייל) לאַנג מיט 23 סטאַנציעס. מען האט געענדיגט פֿארלענגערן די רויטע ליניע קיין צפון נווה יעקב און קיין [[הדסה עין כרם שפיטאל]]  צו דרום-מערב אין פֿעברואר 2025 מיט א נייער לענג פון 22.5 קילאָמעטערס.

== סטאַנציעס ==
{| class=&quot;wikitable plain-row-headers&quot;
|+רשימה פון ירושלים לייכטע באנעם רויטע ליניע סטאנציעס&lt;ref&gt;{{צייגט וועב|url=http://www.greenmap.org.il/places?lang=en&amp;catID=42&amp;nbID=0&amp;str=&amp;x=27&amp;y=50&amp;page=1|title=Jerusalem Green Map: Public Transportation|publisher=[[Green Map]]|accessdate=14 August 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{צייגט וועב|url=http://www.greenmap.org.il/places?lang=en&amp;catID=42&amp;nbID=0&amp;str=&amp;x=27&amp;y=50&amp;page=2|title=Jerusalem Green Map: Public Transportation|publisher=[[Green Map]]|accessdate=14 August 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{צייגט וועב|url=http://www.greenmap.org.il/places?lang=en&amp;catID=42&amp;nbID=0&amp;str=&amp;x=27&amp;y=50&amp;page=3|title=Jerusalem Green Map: Public Transportation|publisher=[[Green Map]]|accessdate=14 August 2015}}&lt;/ref&gt;
!סטאנציע&lt;ref&gt;{{צייגט וועב|url=http://www.citypass.co.il/english/cut/linemap_allstsn_2haavir_s2.pdf|title=Jerusalem Light Rail line map|accessdate=14 August 2015|publisher=[[CityPass]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{צייגט וועב|url=http://www.citypass.co.il/cut/linemap_allstsn_2haavir_s2.pdf|title=Jerusalem Light Rail line map|accessdate=14 August 2015|publisher=[[CityPass]]}}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; |גאַס
! scope=&quot;col&quot; |אָרט
! scope=&quot;col&quot; |געגנט
|-
!הדסה עין כרם&lt;br /&gt;&lt;small&gt;{{Lang|he|הדסה עין כרם}}&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |קלמן יעקב מאַן גאס
|
| rowspan=&quot;2&quot; |עין כרם מעדיצינישער צענטער
|-
!מעדיצינישע שולע
&lt;small&gt;{{Lang|he|בית הספר לרפואה}}&lt;/small&gt;
|לעבן דער אַרײַנגאַנג פֿון דער [[העברעאישער אוניווערסיטעט אין ירושלים|העברעיִשער אוניווערסיטעט]] אין עין־כרם־קאַמפוס.
|-
!אָראַ קנופ
&lt;small&gt;{{Lang|he|צומת אורה}}&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;3&quot; |הנריעטאַ סאָלד גאַס
|ביים סוף פון הענריעטא סאלד גאַס און לעבן דעם אַריינגאַנג פון די מושב אָראַ.
| rowspan=&quot;3&quot; |קרית מנחם
|-
!&lt;small&gt;{{Lang|he|קרית מנחם}}&lt;/small&gt; 
ֿקרית מנחה
|
|-
!הנריעטא סאָלד-מזרח
&lt;small&gt;{{Lang|he|הנרייטה סולד – מזרח}}&lt;/small&gt;
|
|-
!HaMifletzet גארטן 
&lt;small&gt;{{Lang|he|גן המפלצת}}&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;3&quot; |אַרטור האַנטקע גאַס
|גרענעץ צווישן אַרטור האַנטקע גאַס און הנריעטא סאָלד גאַס.
| rowspan=&quot;3&quot; |[[קרית יובל|קרית היובל]]
|-
!קרית היובל-וועסט
&lt;small&gt;{{Lang|he|קרית היובל – מערב}}&lt;/small&gt;
|
|-
!שמרייהו לעווין
&lt;small&gt;{{Lang|he|שמריהו לוין}}&lt;/small&gt;
|
|-
! scope=&quot;row&quot; |הערצל בארג
&lt;small&gt;{{Lang|he|הר הרצל}}&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;5&quot; |הערצל בולווארד
|ווינקל פון הפיסגה גאַס
|[[בית וגן]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |&lt;small&gt;{{Lang|he|יפה נוף}}&lt;/small&gt;
|ווינקל פון שמואל בייט גאַס
| rowspan=&quot;3&quot; |[[בית הכרם|בית חקרם]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |דענמארק פלאץ
&lt;small&gt;{{Lang|he|כיכר דניה}}&lt;/small&gt;
|ראג האַרזים גאַס ביי דענמאַרק פלאַץ
|-
! scope=&quot;row&quot; |&lt;br /&gt;&lt;small&gt;{{Lang|he|החלוץ}}&lt;/small&gt;
|ווינקל פון הייהאַלוטס גאַס
|-
! scope=&quot;row&quot; |קרית משה
&lt;small&gt;{{Lang|he|קריית משה}}&lt;/small&gt;
|ווינקל פון הרב צבי יהודה גאַס
|[[קרית משה]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |צענטראל סטאנציע
&lt;small&gt;{{Lang|he|התחנה המרכזית}}&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;6&quot; |יפֿו גאַס
|פלאצירט צווישן דער [[ירושלים צענטראלע בוס סטאנציע|צענטראַלער בוס סטאַנציע]] און [[ירושלים יצחק נבון באן סטאנציע|נבֿון באַן סטאַנציע]]
|[[רוממה]]&lt;ref&gt;{{צייגט וועב|url=http://www1.jerusalem.muni.il/jer_sys/picture/atarim/site_form_atar_eng.asp?site_id=2285&amp;pic_cat=4&amp;icon_cat=6&amp;york_cat=9&amp;type_id=197|title=Jerusalem Neighborhoods: Romema|publisher=[[Jerusalem Municipality]]|accessdate=14 August 2015}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; |&lt;small&gt;{{Lang|he|הטורים}}&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
|לעבן נאָרדוי גאַס
| rowspan=&quot;2&quot; |מחנה יהודה
|-
! scope=&quot;row&quot; |מחנה יהודה
&lt;small&gt;{{Lang|he|מחנה יהודה}}&lt;/small&gt;
|לעבן [[שוק מחנה יהודה|מחנה יהודה מאַרק]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |די דאַווידקע &lt;small&gt;{{Lang|he|ה&quot;דוידקה&quot;}}&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
|ווינקל פֿון גאַס פֿון די נביאים אויף די דאַווידקע־פּלאַץ דיווידקע פלאץ
| rowspan=&quot;4&quot; |סיטי צענטער
|-
! scope=&quot;row&quot; |יפו - צענטער&lt;br /&gt;&lt;small&gt;{{Lang|he|יפו – מרכז}}&lt;/small&gt;
|ווינקל פֿון קינג־דזשארדזש און שטרויס־גאַסן
|-
! scope=&quot;row&quot; |שטאָט־ראט
&lt;small&gt;{{Lang|he|העיריה}}&lt;/small&gt;
|לעבן [[כיכר ספרא|סאַפֿרא פלאַץ]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |שכם טויער
&lt;small&gt;{{Lang|he|שער שכם}}&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |חיל ההנדסה גאַס
|ווינקל פון סולטאַן סולימאַן גאַס
|-
! scope=&quot;row&quot; |שבטי ישראל
&lt;small&gt;{{Lang|he|שבטי ישראל}}&lt;/small&gt;
|ווינקל פֿון שבטי־ישׂראל גאַס
|[[בית ישראל (געגנט)|בית ישראל]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |שמעון הצדיק
&lt;small&gt;{{Lang|he|שמעון הצדיק}}&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |חיים בר לעוו בולעווארד
|ווינקל פון שמעון הצדיק גאַס
|שייך דזשאַראַך
|-
! scope=&quot;row&quot; |אַמוניציע בערגל
&lt;small&gt;{{Lang|he|גבעת התחמושת}}&lt;/small&gt;
|ווינקל פון לוי עשקאל בולעוואַר
|[[פראנצויזישע בערגל|פֿראַנצויזישע בערגל]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |גבעת המיבתר
&lt;small&gt;{{Lang|he|גבעת המיבתר}}&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;3&quot; |שואַפאט וועג
|ווינקל פון ששת  הימים גאַס
|גיוואַט האַמיווטאַר, [[פראנצויזישע בערגל|פראנצויזישע היל]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |עס-סאַל&lt;br /&gt;&lt;small&gt;{{Lang|he|א-סהל}}&lt;/small&gt;
|ווינקל פון אום אל-אמעד גאַס
| rowspan=&quot;2&quot; |שואַפֿאַט
|-
! scope=&quot;row&quot; |שואַפֿאַט
&lt;small&gt;{{Lang|he|שועפאט}}&lt;/small&gt;
|ווינקל פון בן רבא גאַס
|-
! scope=&quot;row&quot; |בית חנינא
&lt;small&gt;{{Lang|he|בית חנינא}}&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |יקותיאל אדם גאַס
|ווינקל פון בית חנינה גאַס
|[[בית חנינא|בית חנינה]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |&lt;small&gt;{{Lang|he|יקותיאל אדם}}&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
|ווינקל פון משה דיין בולעוואַר
| rowspan=&quot;7&quot; |[[פסגת זאב|פיסגת זאב]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |פּיסגת זאב צענטער&lt;br /&gt;&lt;small&gt;{{Lang|he|פסגת זאב מרכז}}&lt;/small&gt;
| rowspan=&quot;5&quot; |משה דיין בולעוואַר
|לעבן הפיסגה איינקויף־צענטער
|-
! scope=&quot;row&quot; |סאַיערעט דוכיפֿאַת
&lt;small&gt;{{Lang|he|סיירת דוכיפת}}&lt;/small&gt;
|ווינקל פון סאַיערעט דוקיפֿאַט גאַס
|-
! scope=&quot;row&quot; |חיל האַוויר&lt;br /&gt;&lt;small&gt;{{Lang|he|חיל האויר}}&lt;/small&gt;
|ווינקל פון חיל האַוויר גאַס
|-
!משה דיין
&lt;small&gt;{{Lang|he|משה דיין}}&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
|
|-
!מזל קַשת
&lt;small&gt;{{Lang|he|מזל קשת}}&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
|ווינקל פון משה דיין בולעוואַר און נווה יעקב בולעוואַר
|-
!יצחק טאַבענקין
&lt;small&gt;{{Lang|he|יצחק טבנקין}}&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; |נווה יעקב בולעוואַר
|
|-
!נווה יעקב
&lt;small&gt;{{Lang|he|נווה יעקב}}&lt;/small&gt;
|
|[[נווה יעקב]]
|}

== פארלענגערונגען ==
די רויטע ליניע פֿאַרלענגערונג פון די ירושלים לייכטע באנען, קיין הדסה שפּיטאָל און נווה יעקב, איז אדורכגעגאנגען עטלעכע פאַרשפּאַרונגען. די פראבלעמען נעמען אריין בודזשעט אַרויסגעבן, אינפראַסטרוקטור פראבלעמען, און אַ מאנגל פון מענטשן מאַכט.

ענדלעך זענען די פֿארלענגערונגען פון דער רויטער ליניע קיין נווה יעקב און הדסה עין כרם געעפֿנט געווארן דעם 25סטן פעברואר 2025, און אנגעהויבן פראקטיש דעם 27סטן פעבראואר 2025.&lt;ref&gt;{{צייגט וועב|last=לוי|first=דותן|date=2025-02-26|title=עם 12 תחנות נוספות: הקו האדום של הרכבת הקלה בירושלים ייפתח מחר במלואו {{!}} כלכליסט|url=https://www.calcalist.co.il/local_news/article/r1u2r0n51l|language=he}}&lt;/ref&gt; אום 9טן מערץ, האבן  די פּרעמיער מיניסטער, [[בנימין נתניהו]] און דער בירגערמייסטער פון ירושלים, [[משה ליאן]] געהאלטן די עפֿענונג צערעמאָניע פֿאַר דער פֿאַרלענגערונג.&lt;ref&gt;{{צייגט וועב|date=2025-03-09|title=המהפכה בירושלים הושלמה: נפתחו התחנות החדשות של הרכבת הקלה|url=https://www.kipa.co.il/%D7%97%D7%93%D7%A9%D7%95%D7%AA/1199981-0/|language=he-IL}}&lt;/ref&gt;

== פֿאַרבינדונגען ==
די ערשטער אָפטיילונג פון דער גרינער ליניע, מיט 13 סטאנציעס לענגאויס 7 קילאָמעטער (4.3 מייל) צווישן מאַלחא און הטורים, האט געעפֿנט אום 21סטן אויגוסט 2026, מיט פֿאַרבינדונגען צו דער רויטער ליניע ביי דער הטורים סטאַנציע און די ירושלים צענטראַל בוס סטאַנציע / ירושלים-יצחק נבֿון באַן סטאַנציע.  

== זעט אויך ==

* [[תל אביב לייכטע באן|תל־אביב לייכטע באן]]
* [[ירושלים לייכטע באנען|ירושלים לייכטע באן]]

== רעפערענצן ==
{{רעפליסטע|2|refs=}}
[[קאַטעגאָריע:ירושלים טראמוויי]]</text>
      <sha1>2dw06iwo634z0c9lq4l58yqc8tullvk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>27 אפריל</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55172</id>
    <redirect title="27סטן אפריל" />
    <revision>
      <id>602481</id>
      <timestamp>2026-09-01T06:46:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>פוילישער</username>
        <id>339</id>
      </contributor>
      <comment>געשאַפֿן בלאַט מיט '=== #ווייטערפירן [[27סטן אפריל]] ==='</comment>
      <origin>602481</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55" sha1="lq94vj8s2927nhi69kkelgldr5wm7vm" xml:space="preserve">=== #ווייטערפירן [[27סטן אפריל]] ===</text>
      <sha1>lq94vj8s2927nhi69kkelgldr5wm7vm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>602482</id>
      <parentid>602481</parentid>
      <timestamp>2026-09-01T06:51:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>פוילישער</username>
        <id>339</id>
      </contributor>
      <comment>אַרטיקל־קעפּל אַריבער צו [[27סטן אפריל]]</comment>
      <origin>602482</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47" sha1="l8mp6wk4uleruohncl01uaosahocvzy" xml:space="preserve">#ווייטערפירן [[27סטן אפריל]]</text>
      <sha1>l8mp6wk4uleruohncl01uaosahocvzy</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>