װיקיפּעדיע yiwiki https://yi.wikipedia.org/wiki/%D7%94%D7%95%D7%99%D7%A4%D7%98_%D7%96%D7%99%D7%99%D7%98 MediaWiki 1.47.0-wmf.20 first-letter מעדיע באַזונדער רעדן באַניצער באַניצער רעדן װיקיפּעדיע װיקיפּעדיע רעדן טעקע טעקע רעדן מעדיעװיקי מעדיעװיקי רעדן מוסטער מוסטער רעדן הילף הילף רעדן קאַטעגאָריע קאַטעגאָריע רעדן פארטאל פארטאל רעדן TimedText TimedText talk יחידה שיחת יחידה אירוע שיחת אירוע 0 2778 602662 602518 2026-09-18T19:41:57Z Wwii study 3825 פארוויילונגס ערטער 602662 wikitext text/x-wiki {{יישוב |סארט יישוב=העמלעט |אמטשפראך נאמען = Monsey |בילד = Monsey NY.png |מדינה= {{פאן פאראייניגטע שטאטן}} |אפטייל טיפ= [[שטאטן פון די פאראייניגטע שטאטן|שטאַט]] |אפטייל נאמען= [[ניו יאָרק]] |דיסטריקט= ראָקלאַנד קאַנטי |קאארדינאטן = {{coord|41|7|10|N|74|3|57|W|region:US_type:city|display=inline,title}} |באפעלקערונג=20,071 |שטח = 5.8}} '''מאנסי''' ({{שפראך-en|Monsey}}) איז א העמלעט אין דער שטאט [[ראמאפא|ראַמאַפאָ]], [[ראַקלענד קאַונטי]], אין אָפּסטעיט [[ניו יאָרק]], פלאצירט צפון פֿון [[עירמאנט|ערמאנט]]; מזרח פֿון [[וויאלע, ניו יארק|וויאלע]]; דרום פֿון [[שיכון סקווירא]]; און מערב פֿון [[ספרינג וועלי|ספרינג וואלי]]. מאנסי איז א פֿרומע יידישע געגנט מיט 20,071 איינוואוינערס (2017). די דורכשניטלעכע עלטער פון דער באפעלקערונג איז 16.7. פינף און זעכציג פראצענט פון די איינוואוינערס זענען פארהייראט. איבער פערציג פראצענט פון די איינוואוינערס רעדן [[יידיש]] אלס [[מאמע לשון]]. == היסטאריע == דער געגנט איז ערשט געווארן באזעצט דורך דעם מאנסי שבט פון [[אינדיאנער]]. אין 1841 האט מען אויפגעשטעלט די מאנסי באן סטאנציע. די ערשטע אידן וואס האבן זיך באזעצט אין מאנסי האבן געוואוינט הויפטזעכלעך אין דעם (היינטיגן) [[ספרינג וועלי|ספרינג וואלי]] געגנט, וואס האט זיך בעיקר באזירט אויף יוניאן ראד דארט ווי די [[פאפא (הויף)|פאפא]] מיידל שולע געפונט זיך היינט צו טאגס, און האט זיך געצויגן דורכן רט. 45 כמעט ביז [[ניו זשערסי]]. שפעטער ווען דארטן האבן זיך באזעצט אנדערע גרופעס און עס איז געווארן א ענגשאפט אין דירות האט זיך דער היימישער ציבור געצויגן אריבער דעם [[רוט 59]] ווי עס איז היינט די סאטמאר ת״ת און מיידל שולע קאמפלעקס, און די ערשטע שוהל וואס איז אויפגעבויעט געווארן ווען מען האט זיך דארטן באזעצט איז קהילת ישראל, אלד נייעק טורנפייק ביים ווינקל פון סאוט מעדיסאן וואס עקזיסטירט נאך ביז היינט טראץ דעם וואס מערסטנס אידן האבן זיך צעביסלעך אוועק געצויגן פון דארטן פאר א תקופה פון כמעט אכציג יאר, היינט האט זיך די חרדישע מאנסי אויצגעויגן אויף אלע זייטן אז ביידע אריגינאלע געגנטער זענען צוריק א טייל פונעם סענטער פון שטאט, און די געגנט וואס ווערט גערעכנט אלס דער צענטער און הארץ פון מאנסי איז דעמאלטס אין יענע יארן נאך געווען טייל פון א גרויסער זומפ וואס האט געהערט צו א געוויסע פארמער וואס האט געוואוינט אין א ביידל וואס איז געשטאנען אויף וואלטער דרייוו. שפעטער ווען די [[ישיבה]] [[תורה ודעת]] האט געעפענט אין מאנסי א פיליאל מיטן נאמען [[בית מדרש עליון]] צוביסלעך האבן זיך אהינגעצויגן מער און מער יידישע משפחות, אבער טראצדעם, דער אויבנדערמאנטער שוהל קהילת ישראל גייט נאך אן ביזן היינטיגן טאג מיט מניינים שבת און אינדערוואכן, און אזוי אויך איז דא נאך עטליכע חרדישע [[בית מדרש|בתי מדרשים]] אין דער געגנט. די ערשטע אידישע איינוואוינערס זענען געווען די תלמידים און איינגעשטעלטע אין [[בית מדרש עליון]], וואס איז געווען געפירט דורך ר' [[שרגא פייוול מענדלאוויטש]] זצ"ל דער לאנג יעריגער מנהל פון תורה ודעת ישיבה אין [[ברוקלין]]. הרב דוב בער גרינבוים, דער איידעם פון רבי פייוול וואס איז דערמאנט פריער האט געעפנט די שטאטישער תלמוד תורה און מיידל שולע "[[ישיבה ד'ספרינג וואלי]]". מוצאי שבת מקץ [[ה'תש"ף]] איז פארגעקומען א [[חנוכה שטעכעריי אין פארשעי|שוידערליכע שטעכעריי אטאקע]] אין דעם הויז פון הרב [[חיים לייביש ראטענבערג]], קאסאנער רבי, בשעת ווען ער האט געצינדט חנוכה ליכט מיטן עולם. == מוסדות החינוך == * אהבת שלום (סטאניסלאוו) * אור תורה (מתיבתא) * אמרי בינה * אמרי שפר * באר ישעי׳ ע״ש ר׳ ישעי׳ ב״ר משה מ׳קערעסטיר * בית מדרש עליון * בית מקרא * בית דוד * [[בית חינוך הישן|בית חינוך הישן]] (בנות חנה מלכה). * בית רחל * בית שפרה מרים * בית שרגא * בנות אלטא פיגא * בעלזא * דגל התורה (מאמר מרדכי) * דרכי אבות דחסידי צאנז * וויזניץ * וויען נחלת עזריאל יהודא * [[ישיבה אוו ספרינג וואלי]] * [[ישיבה דמאנסי]] * [[ישיבה רוממות התורה (זאבנער)]] * מאור יצחק (וואקסמאן) * מסורת אבות ([[נטורי קרתא]]) * שער אפרים * תורת אמך * [[ישיבת נועם אלימלך ליזעסק]] * [[ישיבה תפארת מרדכי]] הרב [[מרדכי בעק]] * [[ישיבת בית הלל]] * ת״ת [[תשב״ר נחלת חיים]]. == ישיבות און קהילות == די גרעסטע חסידישע קהילות אין מאנסי זענען [[וויזשניץ (הויף)|וויזשניץ]] אויף פיליס טערעס, און [[סאטמאר (הויף)|סאטמאר]] אויף מאנסי בולעווארד. די וויזשניצער קהלה וואוינט מערסטנס אין זייער אייגענעם שטעטל "[[כתר, ניו יארק|כתר ווילידזש]]" דרום פון מאנסי, וואס האט א בירגערמייסטער א וויזשניצער חסיד. אנדערע חסידישע קהלות אין מאנסי זענען: * [[אמונת ישראל]] * [[אמשינאוו (הויף)|אמשינאוו (מיליקאווסקי)]]. * [[אש תמיד]], שטיינהארטער. * [[בעלזא]], סענטראלע שול (מעיפל טעררעס) ** דיקעיטאר שטיבל ** מאריס שטיבל * [[באבוב]] * [[באיאן (הויף)|באיאן]] * [[בארנוב (הויף)|בארנוב]] * [[בית יהודי]] (נטורי קרתא) * [[ברסלב]] ברכת הנחל, אלגעמיין מאנסי. * ברסלב, פילפסון (טענט). * ברסלב, ראקאוו. * [[גער (הויף)|גור]] * וויזניץ, צמח צדיק. (בני ברק). * וויען אברכים * וויען הרב מנחם פישער * [[זוטשקא ארצה״ב]]. * [[זידיטשוב-פרעמיסלא]], הרב הערשל פיש. * [[טאהש (הויף)|טאהש]] * [[טאהש-מאנסי (משכנות לאביר יעקב|משכנות לאביר יעקב-טאהש מאנסי]] * [[טאלמיטש]], הרב [[מרדכי דוב בעק]] * [[ישעיה טווערסקי|טשערנאביל]] בארא פארק. * [[סקווירא-מאנסי]], טווין עוו. אפצווייג פון [[סקווירא-פלעטבוש]]. * [[סקווירא]], סענטראלע שול ראומען ** פרענציס שטיבל * [[סטאניסלאוו-מאנסי (הויף)|סטאניסלאוו]] תפארת ישראל. * [[קארלין סטאלין|סטאלין]] * [[פאפא (הויף)|פאפא]], צענטראל, סוזען. ** פאפא, סעדל ריווער ** פאפא ווידמען קאורט (בנין הת״ת) ** פאפא סאוט קאול * [[קלויזענבורג]] * [[תולדות אהרן]] * [[יוסף יחיאל מיכל לעבאוויטש|ניקאלשבורג]] * [[קאשוי (הויף)|קאשוי]]. דערצו איז דא נאך קהילות און רבנים און מאנסי ווי צום ביישפיל: * [[אבני חשן]], הרב [[שמואל ניימאן]]. * [[אבני שלמה]] וואס האט אויפגעשטעלט רבי [[נתן יוסף מייזעלס]]. * אהל תורה, הרב [[שלמה יעקב יאזעפאוויטש]]. * אור חיים (שיינערס). * אור מרדכי. עירמאנט. (האנגרי האלאו). * באניא * [[באראוו, קהל תולדות אלעזר]] * בארדיטשוב, הרב אבראהאם. * בארדיטשוב, הרב זיידענפעלד. * [[בית המדרש לתורה]], הרב [[שמואל אביגדור פייוועלזאהן]]. * בית ישראל. [[נוסח ספרד]]. * בית תפלה. [[נוסח אשכנז]]. * [[דאמבראווא]] קהל בית ישכר בעריש. * דעלאטין. * טאשנאד, הרב בריסק. * טשערקאס, עמק תפלה. הרב חיים יודא בעק. * יאמפאלא, הרב ברוך מאסקאוויטש. * כוונת הלב. * לאיעוו-טשערנאביל. * מאדא. הרב מנחם דוב בעק. * מעיני הישועה. הרב מאיר יחיאל מיכל דייטש. * מקדש דוד. נוסח אשכנז. * מקור חיים, הרב יחזקאל דייטש. * [[קהל עטרת צבי, נאפקאר|נאפקאר, קהל עטרת צבי]] * [[נייטרא]]. תורת חמד * [[סאלקא]] קהל יוצר אור, הרב יעקב ראטענבערג. * סיקסא, הרב משה אליעזר בלום. * עדעלין. * פרעמישלאן, בנשיאות הרב [[יהושע לייפער]]. * קאלביסאוו. טייטלבוים * קאלביסאוו. רובין. * קאמאדע * [[קהל אברכים]], הרב [[חיים פייוויל שנעעבאלג]]. * קהל חרדים טויבענפעלד. * [[קהל יראים]], הרב [[יודא אליעזר יונגער]]. * קאשוי, נחלת מרדכי צבי. * קראלי, מלבוש צבי. הרב שלמה לויפער. * ריביטשיש. * [[שינאווא (הויף)|שינאווע]] * שערי חסד. אלימלך יחזקאל שרגא גאלד. * ראדאשיץ, עקאו רידזש. * [[ראדוויל]] * תפארת גדלי׳ * [[חיים לייביש ראטענבערג|קאסאן פארשעי]] * [[ביהמ״ד]] וכולל זכרון מנחם, רבי [[חיים פלאהר]] * מכון להוראה * ביהמ״ד וכולל אהל יעקב עס איז פאראן דארט אויכעט צוויי באוואסטע ישיבות פאר [[בעל תשובה|בעלי תשובה]] - די ערשטע איז * [[אור שמח]], וואו עס לערנען בחורים פון גאנץ אמעריקע און אויכעט פון [[אייראפע]], און די צווייטע איז * [[אור ישראל]] - א ישיבה פאר [[ארץ ישראל|ארץ - ישראלדיגע]] בחורים (די מערהייט פון זיי זענען פון [[ספרדים|ספרדישן]] אפשטאם). == אדמורי״ם ורבנים == === החיים אתנו === * הרב [[ישראל דוד שלעזינגער]] * הרה״צ רבי [[מרדכי שטיינער]] === נשמתם עדן === * הרה״ק [[חיים זאנוויל אבראמאוויטש]], ריבניצא (ליגט אויך אין מאנסי ביה״ח קהל תורת חיים וויזניץ. * הרה״צ ר׳ מיכלע מנתני׳-זלאטשוב וואס האט סוף ימיו קובע געווען אין שטאט. === באערדיגט אין מאנסי === * הרב [[שמעלקע לייפער|שמואל שמעלקא לייפער]] [[חוסט (הויף)|מחוסט]] (הר שלום) * אדמו״ר [[חי יצחק טווערסקי]] ראחמיסטריווקא (הר שלום, חלקת ראחמיסטריווקא). * הרב [[אברהם יוסף ראזענבלום]], ראש ישיבת שערי יושר, (תורת חיים וויזניץ) * אדמו״ר [[אליעזר זוסיא פארטוגאל]] מ[[סקולען]]. * אדמו״ר [[ישראל אברהם פארטוגאל]] מסקולען. * אדמו״ר [[ישעיה יעקב פארטוגאל]] מסקולען. * הרב [[שרגא פייוויש האגער]] מקאסוב, (תורת חיים וויזניץ). == ציבור'ישע ארגאניזאציעס == '''ראקלאנד קאונטי דעוועלאפמענט קאונסיל''' (RCDC) ווערט אנגעפירט דורך ר' [[מענדל האפמאן]] הי"ו, און פארנעמט זיך מיט צושטעלן סאציאלע געברויכן פאר די איינוואוינער. '''ראקלענד אפערטונעטי דיוועלעפמענט אסאושיעישען''' (RODA) ווערט אנגעפירט דורך "[[ כתר, ניו יארק|כתר]]" ווילעדזש, און פארנעמט זיך מיטן צושטעלן סאציאלע געברויכן, בעיקר פאר די עלטערע איינוואוינער. == כוללים און בתי דינים == * [[כולל זכרון מנחם|כולל ובית דין זכרון מנחם]] ע״י רבי [[חיים פלאהר]]. * כולל ובי״ד [[מכון להוראה|מכון להוראה]] * וואקסמאן כולל * כולל חפץ חיים (לבית זאקס) * לאנדעסמאן == וואוילטעטיגע ארגענעזאציעס == * [[ביקור חולים דראקלענד קאונטי|ביקור חולים ד׳ראקלענד קאונטי]] * [[קופת עזרא]] * [[תומכי שבת]] * גמ״ח קרן החסד (מיסקי) == בתי חיים == * מאנסי בית החיים * קהל תורת חיים [[וויזניץ מאנסי|וויזניץ]] * [[הר שלום]] == א באזוך אין מאנסי == פאר א באזוכער זענען דא פיל פארוויילונגען, געשעפטן, האטעלן, און בתי מדרשים, צוצושטעלן פאר יעדן גרויס און קליין. כאפט א שפאציר אין די וועלדל פון '''ווייאלע פארק''' פאר א פארברענג מיט די נאטור. באזוכט די הערליכע בתי מדרשים, און פארברענגט א טאג אין לערנען צווישן די תלמידים פון בית מדרש עליון אדער ישיבה ד'מאנסי. === געשעפטן === פין די באוויסטע געשעפטן אין מאנסי זענען: * [[ראקלענד קאשער]] וואו סאיז דא צו באקומען מכל מילי דמיטב. * מאטיס (געוועזענע קליינס פרוכט און גרינס) * עווערגרין פארמאגט צוויי לאקאציעס ** עווערגרין 59 אויפן פלאץ פון די געוועזענע פעטמארק ** עווערגרין אפטאון אויפן רט 202 ווי עס איז געווען אמאל א [[גרענד יוניאן]] * [[בינגא]] געפונט זיך מער ביים ווינקל פון מאנסי אויף ספרינג וואלי מארקעט פלעיס ביים עקזיט 14 פון [[נוי יארק סטעיט טרו-וועי]]. === פארוויילונגס ערטער=== * אדאר פארק לאקירט אויף סענטראל עוועניו קעגן איבער די אדאר קאורט גאס * בלאוועלט רד פארק (אויך באקאנט אלס הערי רייז פארק) * וויאיאלע פארק * ווילאו טרי פארק [[קאטעגאריע:ניו יארק]] [[קאטעגאריע:מאנסי|*]] [[קאטעגאריע:אידישע יישובים]] {{פרומע אידישע געגנטן}} [[קאַטעגאָריע:ראקלענד קאונטי]] k5ch2hbgd1nqcrspsav1otvw5x5nfat 8 25286 602663 592105 2026-09-18T21:35:08Z NguoiDungKhongDinhDanh 42260 Remove deprecated option. See [[:phab:T298199|T298199]] for more information. ([[:m:GS|global sysop]] action) 602663 wikitext text/x-wiki ==אלגעמיין== * editIntro|editIntro.js * BiDiEditing|BiDiEditing.js * Purge-tab[dependencies=mediawiki.util]|Purge-tab.js * CSS-tab[dependencies=mediawiki.util]|CSS-tab.js * XHTML-tab[dependencies=mediawiki.util]|XHTML-tab.js * previousDesign|previousDesign.css * UseLangEn[dependencies=mediawiki.util]|UseLangEn.js == קאטעגאריעס == * HotCat[rights=edit]|HotCat.js * Cat-a-lot[dependencies=mediawiki.util]|Cat-a-lot.js ==פראבע== * UTCLiveClock|UTCLiveClock.js * NavigationPopups|NavigationPopups.js|NavigationPopups.css t6g8q1hat5rk100k2rgtzk2o302ccib