פוס מיליטער

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="yi">
  <siteinfo>
    <sitename>װיקיפּעדיע</sitename>
    <dbname>yiwiki</dbname>
    <base>https://yi.wikipedia.org/wiki/%D7%94%D7%95%D7%99%D7%A4%D7%98_%D7%96%D7%99%D7%99%D7%98</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.21</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">מעדיע</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">באַזונדער</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">רעדן</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">באַניצער</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">באַניצער רעדן</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">װיקיפּעדיע</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">װיקיפּעדיע רעדן</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">טעקע</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">טעקע רעדן</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">מעדיעװיקי</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">מעדיעװיקי רעדן</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">מוסטער</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">מוסטער רעדן</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">הילף</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">הילף רעדן</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">קאַטעגאָריע</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">קאַטעגאָריע רעדן</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">פארטאל</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">פארטאל רעדן</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">יחידה</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">שיחת יחידה</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">אירוע</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">שיחת אירוע</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>פוס מיליטער</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8712</id>
    <revision>
      <id>602760</id>
      <parentid>602737</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T05:26:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>40859</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>602760</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2997" sha1="6br2pd49zm8szln4zv4f8kcbyzttxjb" xml:space="preserve">[[טעקע:Givati01.jpg|קליין|250px|[[גבעתי בריגאדע]] פוס סאלדאטן אין מדינת ישראל]]
[[טעקע:Negev01.jpg|קליין|250px|מאדערנע מאשין געווער]]
'''פוס [[מיליטער]]''' איז א וויכטיגע קארפוס ביי די [[ארמיי]]ען און די ערשטע קארפוס וואס די פעלקער האבן באשאפן זינט דאס [[שטיין עפאכע|שטיינעלטער]].

דער פוס מיליטער פירט מלחמה מיט זיין פיינט אויף דער ערד מיט [[געווער]] זייענדיק באפעסט אנגעפאנצערט. פארצייטנס זיינען די געווער געווען פון בויגנס פיילן, [[שפיז]]ן און [[שווערד]]ן, היינטיקע מאדערנע געווער זיינען די [[שיסער]]ס און וווּנדערלעכע אויטאמאטישע [[מאשין געווער]].

זייט דעם סוף פונעם [[צווייטער וועלט קריג|צווייטן וועלט קריג]] איז דער פוס מיליטער געווארן א קלענערער טייל פון די ארמייען אין דער מערב וועלט, געוויינלעך צווישן  10% און 30% פון די סאלדאטן אין דער ארמיי. דאס איז אסאך ווינציקער ווי פארן קריג.  צום ביישפיל, אין דער [[אמעריקאנער ארמיי]] אין 2009 זענען געווען נאר  49,000 פוס זעלנער&lt;ref&gt;[http://www.goarmy.com/JobDetail.do?id=47 Careers &amp; Jobs: Infantryman (11B)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110812232427/http://www.goarmy.com/careers-and-jobs/browse-career-and-job-categories/combat/infantryman-11b.html |date=2011-08-12 }} {{Citation |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110812232427/http://www.goarmy.com/careers-and-jobs/browse-career-and-job-categories/combat/infantryman-11b.html |archivedate=2011-08-12 |title=אַרטשיווע קאָפּיע |url=http://www.goarmy.com/careers-and-jobs/browse-career-and-job-categories/combat/infantryman-11b.html |access-date=2023-09-30 |deadurl=}} at GoArmy.com&lt;/ref&gt; פון אומגעפער 450,000  טעטיקע זעלנער.&lt;ref&gt;[http://siadapp.dmdc.osd.mil/personnel/MILITARY/rg0909.pdf Active Duty Military Personnel by Rank/Grade September 30, 2009] DOD&lt;/ref&gt;


== דער פוס מיליטער קארפוס אין ישראל ==
די סאלדאטן לערנען זיך פראקטיק 6.5 מאנאטן ביז זיי מעגן גיין מלחמה האלטן אויפן [[שלאכטפעלד]].

[[בריגאדע]]ס (סאלדאט־אפטייל) אין [[מדינת ישראל]]:
* [[גולני בריגאדע]]
* [[הצנחנים בריגאדע]] (פאל-שירם)
* [[הנח&quot;ל בריגאדע]]
* [[900 בריגאדע]]
* [[גבעתי בריגאדע]]
* [[נחל החרדי]]
{{-}}
== רעפערענצן ==
{{רעפליסטע}}

[[קאַטעגאָריע:מיליטער]]
[[קאַטעגאָריע:צה&quot;ל]]</text>
      <sha1>6br2pd49zm8szln4zv4f8kcbyzttxjb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>קנישין</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24464</id>
    <revision>
      <id>602764</id>
      <parentid>602741</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T05:56:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>40859</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>602764</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3299" sha1="4pkvv6rsdc49qbw6v5p555j0q6wlw6i" xml:space="preserve">'''קנישין''' ({{שפראך-pl|Knyszyn}}; {{שפראך-ru| Кнышин}}) איז א שטאט אין צפון-מזרח [[פוילן]], וואס געפינט זיך אין [[פאדלאסיע גובערניע]] (זייט 1999), פריער אין [[ביאליסטאק גובערניע]] (1975-1998). זי איז 25 ק&quot;מ צפון-מערב פון [[ביאליסטאק]].

א טייל פון  [[פאדלאכיע]], זי האט געהערט צו דער [[גרויס הערצאגשאפט פון ליטע]].  אין [[1569]] זי איז געווארן אנעקסירט צום  [[קרוין פונעם פוילישן קעניגרייך|פוילישן קרוין]]. אין [[1795]] זי איז געווארן אנעקסירט צו פרייסן; אין [[1806]] איז זי געווארן אנעקסירט צו רוסלאנד, און אין [[1919]] האט זי צוריקגעקערט צו [[פוילן]].
 
זי איז געווען די באליבטע וואוינונג פון דעם מלך [[זיגיזמונד דער צווייטער פון פוילן]] און ער ליגט באגראבן אין קנישין.

אין [[ה'תר&quot;ס]] איז די יידישע באפעלקערונג געווען 3542.&lt;ref&gt;[http://data.jewishgen.org/wconnect/wc.dll?jg~jgsys~shtetm~-508184 קנישין אויף יידישגען וועב ארט]&lt;/ref&gt; אין ה'תרפ&quot;א האבן געוואויט דארט 1235 יידן (35% פון דער באפעלקערונג). קנישין האט געהאט צוויי שולן, א בית מדרש און א [[מקוה]]. די עלטסטע הילצענע שול איז פארברענט געווארן אין ה'תרע&quot;ה.

דער לעצטער רב פון קנישין איז געווען הרב מישקינסקי.&lt;ref&gt;[http://www.shtetlinks.jewishgen.org/knyszyn/knyszynshtetlinkspg.htm יידישע קנישין] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080129134310/http://www.shtetlinks.jewishgen.org/Knyszyn/knyszynshtetlinkspg.htm |date=2008-01-29 }} {{Citation |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080129134310/http://www.shtetlinks.jewishgen.org/Knyszyn/knyszynshtetlinkspg.htm |archivedate=2008-01-29 |title=אַרטשיווע קאָפּיע |url=http://www.shtetlinks.jewishgen.org/Knyszyn/knyszynshtetlinkspg.htm |access-date=2026-04-01 |deadurl=yes}} {{לינקשפראך|ענגליש}}&lt;/ref&gt;

נאך דער [[צווייטער וועלט מלחמה]] זענען געבליבן נאר 50 יידן פון קנישין.&lt;ref&gt;[http://www.shtetlinks.jewishgen.org/Knyszyn/occupation.html יידישגען וועב ארט] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930031016/http://www.shtetlinks.jewishgen.org/Knyszyn/occupation.html |date=2007-09-30 }} {{לינקשפראך|ענגליש}}&lt;/ref&gt;

== געבוירן אין קנישין==
* [[ה'תרכ&quot;ג]] הרב משה לאנדינסקי, פאטער פון הרב [[נחמן לאנדינסקי]], ערשטער [[גייטסהעדער ישיבה|גייטסהעדער]] ראש ישיבה.
* [[ה'תר&quot;ף]] הרב [[שמואל בירנבוים]], [[מירער ישיבה|מירער]] ראש ישיבה

== רעפערענצן==
{{רעפליסטע}}

{{coord|53|19|N|22|55|E|region:PL_type:city}}


[[קאַטעגאָריע:שטעט און שטעטלעך אין פוילן]]
{{אייראפע-געא-שטומף}}</text>
      <sha1>4pkvv6rsdc49qbw6v5p555j0q6wlw6i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>קארעליץ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25928</id>
    <revision>
      <id>602763</id>
      <parentid>460067</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T05:48:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>40859</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>602763</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1290" sha1="naavzjjhy462une24oq94jug3kh3fnz" xml:space="preserve">[[בילד:Kareličy Coat of Arms.gif|שמאל|100px|שילד פון קארעליץ]]
'''קארעליץ''' ({{שפראך-be|Карэлічы}}; {{שפראך-ru|Кореличи, ''קארעליטשי''}}; {{שפראך-pl|Korelicze}}) איז א שטאט אין [[הוראדנער וואבלאסט]], [[בעלארוס]] און די צענטראלע שטאט פון קארעליצער ראיאן.

זי האט א באפעלקערונג פון 30,000.

די שטאט האט לאנג געהאט א יידישע געמיינדע. אין 1900 האבן געוואוינט דארט  1,840 יידן.&lt;ref&gt;{{Citation |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120229194607/http://data.jewishgen.org/wconnect/wc.dll?jg~jgsys~shtetm~-1944528 |archivedate=2012-02-29 |title=יידישגען |url=http://data.jewishgen.org/wconnect/wc.dll?jg~jgsys~shtetm~-1944528 |access-date=2010-11-02 |deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

&lt;gallery&gt;
בילד:Karelichy3.JPG|די שטאט גאס
בילד:Karelichy5.JPG|דער רינעק (שטאט פלאץ)
&lt;/gallery&gt;


==דרויסנדיקע פארבינדונגען==
{{קאמאנסקאט|Karelichy|קארעליץ}}

{{coord|53|34|N|26|08|E|}}
== רעפערענצן ==
{{רעפליסטע}}


[[קאַטעגאָריע:שטעט אין בעלארוס]]
{{אייראפע-געא-שטומף}}</text>
      <sha1>naavzjjhy462une24oq94jug3kh3fnz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>יוסף</title>
    <ns>0</ns>
    <id>28271</id>
    <revision>
      <id>602757</id>
      <parentid>601558</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T03:37:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>40859</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>602757</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17158" sha1="p0lxrr3gje3g099tpg25quw6ls4fub1" xml:space="preserve">{{אישיות}}{{אינפובאקס מענטש
| נאמען = יוסף
| אנדערע נעמען = יוסף הצדיק
| פאטער = יעקב אבינו
| מוטער = רחל אמנו
| געבורט ארט = פדן ארם
| פאמיליע = בני יעקב
| ברידער = בנימין און די אנדערע קינדער פון יעקב
| באקאנט פאר = חלומות, משנה למלך מצרים, הצלת משפחת יעקב
| צייט = תקופת האבות
| קבורה = שכם לויט דער מסורה
}}

'''יוסף''' איז דער עלפטסטער זון פון [[יעקב אבינו]] און דער בכור פון [[רחל]] אמנו, און ער איז איינע פון די צענטראלע פיגורן אין [[ספר בראשית]]. זיין געשיכטע פארנעמט א גרויסן טייל פון די לעצטע פרשיות אין ספר בראשית און פארבינדט צוזאמען די טעמעס פון משפחה, פארקויפונג אין קנעכטשאפט, עלייה צו גרויסער מאכט אין מצרים, אויסטייטשן חלומות, פירן מצרים בשעת די הינגער און די ווידערפאראייניגונג מיט זיינע ברידער.

יוסף ווערט אין אידישער טראדיציע אנגערופן '''יוסף הצדיק''', צוליב זיין שטאנדהאפטיגקייט אין שווערע מצבים, זיין שמירת הקדושה און זיין אויפפירונג בשעת ער איז געווען אין מצרים אלס א פרעמדער צווישן א גוי'אישן פאלק. &lt;ref&gt;[https://www.yeshiva.org.il/wiki/index.php/%D7%99%D7%95%D7%A1%D7%A3_%D7%94%D7%A6%D7%93%D7%99%D7%A7](https://www.yeshiva.org.il/wiki/index.php/%D7%99%D7%95%D7%A1%D7%A3_%D7%94%D7%A6%D7%93%D7%99%D7%A7)&lt;/ref&gt;

די מעשה פון יוסף ווערט פארציילט בעיקר אין ספר בראשית פון פרק לז ביז פרק נ. זיין לעבן פארבינדט די תקופת האבות מיט דער קומענדיגער תקופה פון בני ישראל אין מצרים, ווייל דורך אים קומט די משפחה פון יעקב קיין מצרים, וואו זיי וואוינען שפעטער ביז יציאת מצרים. &lt;ref&gt;[https://www.britannica.com/biography/Joseph-biblical-figure](https://www.britannica.com/biography/Joseph-biblical-figure)&lt;/ref&gt;

== משפחה און אפשטאם ==

=== געבורט און פאמיליע ===

יוסף איז געבוירן געווארן צו יעקב אבינו און רחל אמנו אין דער תקופה ווען יעקב'ס משפחה האט זיך אנטוויקלט אין [[פדן ארם]]. ער איז געווען דער עלפטסטער זון פון יעקב און דער ערשטער זון פון רחל.

צוליב דעם וואס יוסף איז געווען דער זון פון רחל, די פרוי וואס יעקב האט מער באליבט, און צוליב זיין באזונדערע שטעלע אין דער משפחה, האט ער באקומען א ספעציעלע חשיבות ביי זיין פאטער. דער מצב האט אבער אויך געשאפן קנאה צווישן זיינע ברידער. &lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Joseph_(Genesis)](https://en.wikipedia.org/wiki/Joseph_%28Genesis%29)&lt;/ref&gt;

יוסף'ס פולער ברודער איז געווען בנימין, בשעת די אנדערע זין פון יעקב זענען געווען זיינע האלבע ברידער פון [[לאה]], [[בלהה]] און [[זלפה]]. די משפחה פארבינדונגען זענען א וויכטיגע טייל פון דער געשיכטע וואס פירט צום קאנפליקט צווישן יוסף און זיינע ברידער. &lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Joseph_(Genesis)](https://en.wikipedia.org/wiki/Joseph_%28Genesis%29)&lt;/ref&gt;

== די חלומות פון יוסף ==

איינע פון די ערשטע הויפט סצענעס אין יוסף'ס געשיכטע איז זיין דערציילונג פון זיינע חלומות. יוסף האט פארציילט פאר זיינע ברידער וועגן חלומות אין וועלכע עס האט זיך ארויסגעוויזן אז זיי וועלן זיך איין טאג בוקן פאר אים.

אין דער ערשטער חלום האבן זיך ארויסגעוויזן בינטליך פון תבואה וואס בוקן זיך פאר זיין בינטל, און אין דער צווייטער חלום האבן די זון, לבנה און עלף שטערנס זיך געבוקט פאר אים. די חלומות האבן געשפילט א צענטראלע ראלע אין דער אנטוויקלונג פון דער געשיכטע און האבן פארגרעסערט די שנאה פון זיינע ברידער. &lt;ref&gt;[https://www.britannica.com/biography/Joseph-biblical-figure](https://www.britannica.com/biography/Joseph-biblical-figure)&lt;/ref&gt;

די חלומות ווערן אין דער תורה פארשטאנען אלס א פארויסזאגונג פון יוסף'ס צוקונפטיגע מעמד, ווען ער וועט ווערן א בעל השפעה אין מצרים און זיינע ברידער וועלן קומען צו אים פאר הילף.

== פארקויפונג קיין מצרים ==

די קנאה פון די ברידער האט געברענגט צו א שווערע איבערקערעניש אין יוסף'ס לעבן. ווען יוסף איז געשיקט געווארן צו זיינע ברידער אין דער פעלד, האבן זיי אים צום ערשט געוואלט הרגענען, אבער שפעטער האבן זיי אים פארקויפט פאר סוחרים וואס זענען געפארן קיין מצרים.

די פארקויפונג פון יוסף איז געווען דער גרויסער איבערגאנג אין דער געשיכטע, ווייל ער איז פון א באליבטן זון געווארן א קנעכט אין א פרעמדן לאנד. דער דאזיגער מאמענט שטעלט אויך אוועק די וועג פאר זיין שפעטערדיגע אויפשטייג. &lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Joseph_(Genesis)](https://en.wikipedia.org/wiki/Joseph_%28Genesis%29)&lt;/ref&gt;

די ברידער האבן דערנאך גענומען זיין קלייד און עס פארשמירט מיט בלוט, כדי צו מאכן יעקב אבינו טראכטן אז יוסף איז אומגעקומען. יעקב האט שטארק געקלאגט אויף זיין זון, בשעת יוסף האט אנגעהויבן א נייעם לעבן אין מצרים.

== יוסף אין בית פוטיפר ==

אין מצרים איז יוסף פארקויפט געווארן צו [[פוטיפר]], א חשובער מענטש אין דער מצרישער רעגירונג. אין זיין הויז האט יוסף באקומען א שטעלע פון צוטרוי צוליב זיין חכמה און געטריישאפט.

די תורה באשרייבט אז יוסף איז געווען מצליח אין זיינע אויפגאבן, אבער נאכדעם וואס ער האט אפגעזאגט די נסיון פון פוטיפרס ווייב, איז ער פאלש באשולדיגט געווארן און אריינגעווארפן געווארן אין תפיסה. &lt;ref&gt;[https://www.britannica.com/biography/Joseph-biblical-figure](https://www.britannica.com/biography/Joseph-biblical-figure)&lt;/ref&gt;

די תקופה אין תפיסה איז א וויכטיגע טייל פון יוסף'ס געשיכטע, ווייל טראץ זיין נידעריגע מצב האט ער ווייטער ארויסגעוויזן חכמה און די מעגליכקייט צו פארשטיין חלומות.

== יוסף אין תפיסה ==

אין תפיסה האט יוסף געטייטשט די חלומות פון צוויי באדינער פון פרעה, דער שר המשקים און דער שר האופים. זיינע אויסטייטשונגען האבן זיך שפעטער ארויסגעוויזן אלס ריכטיג.

די מעשה האט געעפנט די וועג פאר זיין רוף צום קעניג פרעה, ווען פרעה האט געהאט חלומות וואס קיינער פון זיינע חכמים האט נישט געקענט דערקלערן. &lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Joseph_(Genesis)](https://en.wikipedia.org/wiki/Joseph_%28Genesis%29)&lt;/ref&gt;

== יוסף אלס משנה למלך מצרים ==

פרעה האט גערופן יוסף צו דערקלערן זיינע חלומות וועגן די זיבן פעטע קיען און די זיבן דארע קיען, און וועגן די זיבן פולע זאנגען און די זיבן פארדארטע זאנגען.

יוסף האט דערקלערט אז די חלומות ווייזן אויף זיבן יאר פון שפע וואס וועלן נאכגעפאלגט ווערן דורך זיבן יאר פון גרויסן הונגער. ער האט פארגעשלאגן צו זאמלען תבואה אין די יארן פון שפע כדי צו קענען באזיגן דעם הונגער. &lt;ref&gt;[https://www.britannica.com/biography/Joseph-biblical-figure](https://www.britannica.com/biography/Joseph-biblical-figure)&lt;/ref&gt;

צוליב זיין חכמה האט פרעה אים אויפגעהויבן צו א הויכע פאזיציע אין מצרים און אים געמאכט פאר דער הויפט מנהל פון די עסנווארג פארזארגונג. יוסף איז געווארן דער מענטש וואס האט געפירט די לאנד'ס פלאן אין די שווערע יארן פון הונגער. &lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Joseph_(Genesis)](https://en.wikipedia.org/wiki/Joseph_%28Genesis%29)&lt;/ref&gt;

== משפחה ==
[[בילד:Joseph meets Asenath (Asenath throws the Idols out of the Tower))-Bode museum- Berlin.jpg|קליין| יוסף מיט אסנת]]

יוסף האט חתונה מיט [[אסנת]] אין מצרים. זיי האבן געהאט צוויי קינדער, [[מנשה]] און [[אפרים]].

== די ברידער קומען קיין מצרים ==

ווען דער הונגער האט זיך פארשפרייט איבער דער געגנט, זענען די קינדער פון יעקב געקומען קיין מצרים צו קויפן תבואה. זיי האבן נישט דערקענט יוסף, בשעת ער האט זיי געקענט.

יוסף האט זיי געפרואווט און געמאכט פארשידענע באטראכטונגען כדי צו וויסן צי זיי האבן געטוישט זייערע וועגן. דער פראצעס האט געברענגט צו איינע פון די עמאָציאנעלסטע סצענעס אין דער תורה. &lt;ref&gt;[https://www.britannica.com/biography/Joseph-biblical-figure](https://www.britannica.com/biography/Joseph-biblical-figure)&lt;/ref&gt;

== התגלות און פאראייניגונג ==

יוסף האט זיך צום סוף אנטפלעקט פאר זיינע ברידער און זיי געזאגט אז ער איז זייער ברודער יוסף. ער האט זיי נישט באשולדיגט, נאר דערקלערט אז די גאנצע געשיכטע איז געווארן א וועג צו ראטעווען די משפחה פון יעקב אין דער צייט פון הונגער.

די התגלות איז דער קלימאקס פון דער געשיכטע, ווייל דער קאנפליקט וואס האט אנגעהויבן מיט שנאה און פארקויפונג ענדיגט זיך מיט מחילה און ווידערפאראייניגונג. &lt;ref&gt;[https://www.britannica.com/biography/Joseph-biblical-figure](https://www.britannica.com/biography/Joseph-biblical-figure)&lt;/ref&gt;

== יעקב'ס משפחה קומט קיין מצרים ==

יוסף האט געשיקט ברענגען זיין פאטער יעקב און די גאנצע משפחה קיין מצרים. זיי האבן זיך באזעצט אין ארץ גושן, א געגנט וואס איז געגעבן געווארן פאר זיי דורך פרעה.

דורך יוסף'ס מעמד אין מצרים איז די משפחה פון יעקב געראטעוועט געווארן פון דעם הונגער, און עס איז געשאפן געווארן דער באזע פאר דער שפעטערער געשיכטע פון בני ישראל אין מצרים. &lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Joseph_(Genesis)](https://en.wikipedia.org/wiki/Joseph_%28Genesis%29)&lt;/ref&gt;

== פטירה און עצמות יוסף ==

אין די לעצטע קאפיטלען פון ספר בראשית ווערט דערציילט אז יוסף איז געשטארבן אין מצרים און האט געבעטן אז ווען דער אויבערשטער וועט צוריקברענגען בני ישראל פון מצרים זאל מען מיטנעמען זיינע ביינער.

ער איז נפטר געווארן [[א' תמוז]] {{לינק צו א יידיש יאר|2309}}.

לויט דער תורה און די שפעטערע מסורה זענען זיינע עצמות שפעטער געברענגט געווארן קיין שכם. די באציאונג צו שכם ווערט געזען אלס א המשך פון יוסף'ס פארבינדונג מיט ארץ ישראל. &lt;ref&gt;[https://www.britannica.com/biography/Joseph-biblical-figure](https://www.britannica.com/biography/Joseph-biblical-figure)&lt;/ref&gt;

== יוסף הצדיק אין אידישער טראדיציע ==

אין אידישער טראדיציע איז יוסף געווארן דער סימבאל פון א מענטש וואס האלט זיך שטארק אין שווערע אומשטענדן. זיין שטאנדהאפטיגקייט אין מצרים, זיין פארמיידן פון נסיונות און זיין געטריישאפט צו זיין וועג האבן געברענגט צו זיין באצייכענונג אלס יוסף הצדיק. &lt;ref&gt;[https://he.chabad.org/library/article_cdo/aid/7195391](https://he.chabad.org/library/article_cdo/aid/7195391)&lt;/ref&gt;

יוסף ווערט אויך געזען אלס א ביישפיל פון ווי א מענטש קען אריבערגיין פון א מצב פון נידעריקייט צו גרויסקייט, און ווי א שווערע פאסירונג קען ווערן א טייל פון א גרעסערן ציל. &lt;ref&gt;[https://allparsha.org/p/32849] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260713225833/https://allparsha.org/p/32849 |date=2026-07-13 }}(https://allparsha.org/p/32849 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260713225833/https://allparsha.org/p/32849 |date=2026-07-13 }})&lt;/ref&gt;

== באדייט און ירושה ==

יוסף פארנעמט א באזונדערע פלאץ צווישן די פיגורן פון ספר בראשית, ווייל זיין געשיכטע פאראייניגט פערזענליכע נסיונות מיט א ברייטערע נאציאנאלע באדייט.

דורך אים ווערט דערציילט וויאזוי די משפחה פון יעקב קומט קיין מצרים, א זאך וואס איז שפעטער דער יסוד פאר דער געשיכטע פון גלות מצרים און יציאת מצרים. &lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Joseph_(Genesis)](https://en.wikipedia.org/wiki/Joseph_%28Genesis%29)&lt;/ref&gt;

אין שפעטערע אידישע מחשבה ווערט יוסף אויך באטראכט אלס א מוסטער פון א איד וואס לעבט צווישן אנדערע פעלקער און ניצט זיין פאזיציע צו העלפן זיין אייגענעם פאלק. &lt;ref&gt;[https://www.britannica.com/biography/Joseph-biblical-figure](https://www.britannica.com/biography/Joseph-biblical-figure)&lt;/ref&gt;

== היסטארישע און ליטערארישע באטראכטונג ==

לויט דער היסטארישער באטראכטונג קען יוסף אלס א יחיד נישט ווערן באשטעטיגט דורך באזונדערע אויסערביבלישע מקורות. די דעטאלן פון זיין לעבן קומען פון דער תורה און פון שפעטערע טראדיציעס.

פילע פארשער באשרייבן די געשיכטע פון יוסף אלס א לענגערע דערציילונג מיט א קלארע סטרוקטור און פארשידענע חוזרים'דיגע טעמעס. דער באגריף פון א ליטערארישע פארם באדייט אבער נישט קיין מסקנא איבער די אמת'דיגקייט פון דער טראדיציאנעלער באשרייבונג. &lt;ref&gt;[https://etzion.org.il/he/tanakh/torah/sefer-bereishit/parashat-vayeshev/vayeshev-yosef](https://etzion.org.il/he/tanakh/torah/sefer-bereishit/parashat-vayeshev/vayeshev-yosef)&lt;/ref&gt;

{{יעקב'ס קינדער}}
== קוואלן ==

{{רעפערענצן}}

[[קאטעגאריע:אבות און אמהות]]
[[קאטעגאריע:אישים אין תנך]]
[[קאטעגאריע:ספר בראשית]]
[[קאטעגאריע:מצרים אין תנך]]
[[קאַטעגאָריע:קינדער פון יעקב]]</text>
      <sha1>p0lxrr3gje3g099tpg25quw6ls4fub1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>אניקשט</title>
    <ns>0</ns>
    <id>28603</id>
    <revision>
      <id>602753</id>
      <parentid>601995</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T00:35:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>40859</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>602753</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1898" sha1="cjh3rlcqxyznsad9y9zrckac3ypo9er" xml:space="preserve">{{שטאט
| נאָמען=אַניקשט
|בילד= [[טעקע:Anyksciai COA.gif|150px|הערב]]
|לאַנד=[[ליטע]]
|געגנט=אוטיאן
|בירגערמײַסטער=
|שטח=
|באפעלקערונג= 11,958&lt;ref&gt;אין 2001&lt;/ref&gt;
}}
{{באצירק}}
'''אַניקשט''' ({{שפראך-lt|Anykščiai}}, {{שפראך-ru|Аникщяй}} אַניקשטשײַ) איז א שטאט און א נארטע (סקי) קורארט אין [[ליטע]], 30 ק&quot;מ מערב פון [[אוטיאן]].&lt;ref&gt;[http://www.skiurlaub-infos.com/165/skiing-lithuania.html נארטלען אין ליטע - נארטל וואקאציע אין ליטע] {{לינקשפראך|ענגליש}} &lt;/ref&gt; 

ביז דער [[ערשטע וועלט-מלחמה|ערשטער וועלט מלחמה]] איז אַניקשט געווען א [[שטעטל]] אין דער [[קאוונער גובערניע]] פון דער [[רוסלענדישער אימפעריע]]. איר יידישע באַפֿעלקערונג איז געווען 2754 אין 1900.&lt;ref&gt;{{Citation |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120217125159/http://data.jewishgen.org/wconnect/wc.dll?jg~jgsys~shtetm~-2612735 |archivedate=2012-02-17 |title=יידישגען |url=http://data.jewishgen.org/wconnect/wc.dll?jg~jgsys~shtetm~-2612735 |access-date=2009-01-07 |deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;


== היסטאריע ==
אַניקשט איז געגרינדעט אין 1440 און האט באקומען מאגדעבערג רעכטן אין 1516.
[[טעקע:Anyksciai bridge001.jpg|קליין|רעכטס|250px|די אַניקשטער בריק]]

{{-}}

== וועבלינקען ==
{{קאמאנסקאט|Anykščiai|אַניקשט}}
[http://www.jewishgen.org/yizkor/lita/Lit1589.html#Page1599 ליטע יזכור-בוך]
==  רעפערענצן ==
{{רעפליסטע}}{{שטעט אין ליטע}}
[[קאַטעגאָריע:שטעט אין ליטע]]
{{אייראפע-געא-שטומף}}</text>
      <sha1>cjh3rlcqxyznsad9y9zrckac3ypo9er</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>פעטשיניזשין</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30479</id>
    <revision>
      <id>602761</id>
      <parentid>460883</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T05:30:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>40859</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>602761</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1173" sha1="mkdhd5wu5om8rqlfqy3rokjijnlq2jy" xml:space="preserve">'''פעטשיניזשין''' ({{שפראך-uk|Печеніжин}}, {{שפראך-pl|Peczeniżyn}}) איז א שטעטל אין דער [[סטאניסלאווער גובערניע]] אין [[אוקראינע]], צען ק&quot;מ מערב פון [[קאלאמייע]].

ביז דער [[ערשטער וועלט מלחמה]] איז דער געגנט געווען א טייל פון [[מזרח גאליציע]]. אין תר&quot;ן איז די יידישע באפעלקערונג געווען 2024.&lt;ref&gt;{{Citation |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120217125155/http://data.jewishgen.org/wconnect/wc.dll?jg~jgsys~shtetm~-1050032 |archivedate=2012-02-17 |title=יידישגען |url=http://data.jewishgen.org/wconnect/wc.dll?jg~jgsys~shtetm~-1050032 |access-date=2009-05-04 |deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

== רבנים פון פעטשיניזשן ==
* הרב [[צבי הירש האגער]] (ביז תר&quot;ן)
* הרב גרשון האגער (תר&quot;ן - תר&quot;ץ)

== רעפערענצן ==
&lt;references/&gt;


{{סטאניסלאווער גובערניע}}


[[קאַטעגאָריע:שטעטלעך אין אוקראינע]]
[[קאַטעגאָריע:גאליציע]]

{{אייראפע-געא-שטומף}}</text>
      <sha1>mkdhd5wu5om8rqlfqy3rokjijnlq2jy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>גרייפפרוכט</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31494</id>
    <revision>
      <id>602756</id>
      <parentid>602712</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T01:33:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>40859</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>602756</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2058" sha1="6a7zfpuyqk5gx6i1eudv6325q2tuynr" xml:space="preserve">{{Taxobox
| name = גרייפפרוכט
| image = Grapefruit Splash.jpg
| image_width = 240px
| image_caption = גרייפפרוכט (ציטרוס)
| regnum = [[Plant]]ae
|unranked_divisio = [[Angiosperms]]
|unranked_classis = [[Eudicots]]
|unranked_ordo = [[Rosids]]
|ordo = [[Sapindales]]
|familia = [[Rutaceae]]
|genus = ''[[Citrus]]''
|species = ''C. × paradisi''
|binomial = ''Citrus × paradisi''
|binomial_authority = Macfad.
}}
'''גרייפפרוכט''' איז אן אונטער-[[טראפיש]]ער [[ציטרוס]] [[בוים]] מיט [[ביטער]]ע [[פרוכט]], אן 18טן-יארהונדערט [[מישלינג]] ערשט געהאדעוועט אין [[זשאמייקע]].&lt;ref name=&quot;culinaire&quot;&gt;[http://findarticles.com/p/articles/mi_m0JAW/is_87/ai_n25336559/ Grapefruit: a fruit with a bit of a complex] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080503065926/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0JAW/is_87/ai_n25336559/print |date=2008-05-03 }} {{Citation |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080503065926/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0JAW/is_87/ai_n25336559/print |archivedate=2008-05-03 |title=אַרטשיווע קאָפּיע |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m0JAW/is_87/ai_n25336559/print |access-date=2026-08-12 |deadurl=yes}} in ''Art Culinaire'' (Winter, 2007)&lt;/ref&gt; 


די דאזיגע [[גרינביימער]] זענען געוויינטלעך 5-6 מעטער [[הויך]], אבער זיי קענען [[וואוקס|וואקסן]] אפילו 13-15 [[מעטער]]. די בלעטער זענען [[טונקל]][[גרין]], לאנג (ביז 150&amp;nbsp;מ&quot;מ) און [[שמאל]]. ער האט ווייסע [[בלומען]] מיט פיר קרוינבלעטעלעך. די פרוכט האט א [[געל]]-[[אראנזש]]ן [[הויט]] מיט א [[דיאמעטער]] פון 10-15&amp;nbsp;צ&quot;מ.


== זעט אויך ==
* [[רשימה:פרוכט]]
== וועבלינקען ==
{{קאמאנסקאט|Grapefruits|גרייפפרוכטן}}

== רעפערענץ ==
&lt;references/&gt;

[[קאַטעגאָריע:פרוכט]]</text>
      <sha1>6a7zfpuyqk5gx6i1eudv6325q2tuynr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ערלוי</title>
    <ns>0</ns>
    <id>34039</id>
    <revision>
      <id>602758</id>
      <parentid>600498</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T05:17:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>40859</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>602758</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2020" sha1="kjoyhjinw9zq1mbl4mk1ljantku2g32" xml:space="preserve">{{שטאט
| נאָמען= ערלוי
| הערב=HUN Eger COA.jpg
| בילד = [[טעקע: IMG 0368 - Hungary, Eger - Castle.JPG|220px]]
| אונטערקעפל = ערלויער שלאס
| לאַנד= [[אונגארן]]
| געגנט= העוועש
| בירגערמײַסטער=
| שטח=92.2
| באפעלקערונג=
}}
'''ערלוי''' ({{שפראך-hu|Eger}}) איז א [[שטאט]] אין [[העוועש מעדזשע]], צפון [[אונגארן]], 37  ק&quot;מ דרום־מערב פון [[מישקאלץ]]. 

די משפחה פון רבי [[עקיבא אייגער]] האבן געוואוינט אין ערלוי.
אין 1890 האבן געוואוינט 2,396 יידן אין ערלוי.&lt;ref&gt;{{Citation |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120316080356/http://data.jewishgen.org/wconnect/wc.dll?jg~jgsys~shtetm~-852573 |archivedate=2012-03-16 |title=ערלוי אין יידישגען |url=http://data.jewishgen.org/wconnect/wc.dll?jg~jgsys~shtetm~-852573 |access-date=2010-05-18 |deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; עס האבן געוואוינט ארום 175 [[ארטאדאקס]]ישע [[פאמיליע]]ס בשעת דער [[נאצי שלאנג]] איז דארטן אריינגעקומען.

דער לעצטער [[רב]] איז געוועזן הרב ר' [[שמעון סופר (ערלוי)|שמעון סופר]] הי&quot;ד, א זון פונעם [[אברהם שמואל בנימין סופר|כתב סופר]] וואס איז געווען א זון פונעם [[חתם סופר]]. דער זון פון הרב שמעון, הרב [[משה סופר (ערלוי)|משה]], איז געווען א דיין אין ערלוי.

{{coord|47|54|N|20|23|E}}
{{-}}
==רעפערענצן==
{{רעפליסטע}}

== וועבלינק ==
*[http://www.shtetlinks.jewishgen.org/Eger/ שטעטלינק] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110527030357/http://www.shtetlinks.jewishgen.org/Eger/ |date=2011-05-27 }}
[[קאטעגאריע:שטעט אין אונגארן]]
[[קאטעגאריע:אידישע יישובים אין אייראפע]]</text>
      <sha1>kjoyhjinw9zq1mbl4mk1ljantku2g32</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>קאליש</title>
    <ns>0</ns>
    <id>35330</id>
    <revision>
      <id>602762</id>
      <parentid>462251</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T05:45:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>40859</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>602762</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3369" sha1="fj2q803ptwpbrqos2k07krfhv555vgz" xml:space="preserve">[[טעקע:PL Kalisz Ratusz..JPG|קליין|קאלישער ראטהויז]]
'''קאָליש''' (אדער '''קאַליש''') ({{שפראך-pl|Kalisz}}, {{שפראך-de| Kalisch}}, {{שפראך-ru|Калиш}}) איז א [[שטאט]] אין צענטראלן [[פוילן]], 95 ק&quot;מ מערב פון [[לאדזש]], מיט 106,829 איינוואוינער (יוני 2009), די [[הויפטשטאט]] פונעם [[קאלישער ראיאן]]. די שטאט איז פלאצירט אויפן [[פראסנע]] טייך אין דרום־מזרח טייל פון דער [[גרויספוילישע וואיעוואדעשאפט|גרויספוילישער וואיעוואדעשאפט]].

אין 1900 האבן געוואוינט אין קאליש 7,580 יידן.&lt;ref&gt;{{Citation |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120314222306/http://data.jewishgen.org/wconnect/wc.dll?jg~jgsys~shtetm~-506479 |archivedate=2012-03-14 |title=קאליש אין יידישגען |url=http://data.jewishgen.org/wconnect/wc.dll?jg~jgsys~shtetm~-506479 |access-date=2010-12-08 |deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

== באוואוסטע פערזענלעכקייטן פון קאליש ==
* רבי [[אברהם גאמבינער]], דער ''מגן אברהם''
* רבי [[צבי הירש חיות]]
* הרב [[שלמה אייגער]]
* [[יחיאל קריזע]], מאלער
* [[דיאנא בלאשטשיק]], [[גא]] שפילער

== צווילינג שטעט ==
קאליש האט די פאלגנדע צווילינג שטעט:&lt;ref name=&quot;KaliszTwinning&quot;&gt;''{{cite web|url = http://www.kalisz.pl/_portal/118951340446e688bcd9fee/Miasta_partnerskie.html|title=Kalisz Official Website - Twin Towns|accessdate=2008-11-29|publisher= [[File:Flag of the United Kingdom.svg|14px]] [[File:Flag of Poland.svg|border|10px]] {{גרין|{{לינקשפראך|ענגליש}} {{קליין|און}} {{לינקשפראך|פויליש}})}} [[copyright|©]] 2005-2008 Urząd Miejski Kalisz  }}''&lt;/ref&gt;
* {{Flag|Italy|[[אדריע]]}}&lt;ref name=&quot;KaliszTwinning&quot;/&gt;
* {{Flag|Germany|[[האם]] }} &lt;small&gt;''(זייט 1984)''&lt;ref name=&quot;KaliszTwinning&quot;/&gt;&lt;/small&gt;
* {{Flag|France|[[הויטמאן]]}} &lt;small&gt;''(זייט 1958)''&lt;ref name=&quot;KaliszTwinning&quot;/&gt;&lt;/small&gt;
* {{Flag|Netherlands|[[הערהוגאווארד]]}} &lt;small&gt;''(זייט 1992)''&lt;ref name=&quot;KaliszTwinning&quot;/&gt;&lt;/small&gt;
* {{Flag|Belgium|[[טאנגערען]]}}
* {{Flag|Belgium|[[לא לואוויער]]}} &lt;small&gt;''(זייט 1998)''&lt;ref name=&quot;KaliszTwinning&quot;/&gt;&lt;/small&gt;
* {{Flag|Slovakia|[[מארטין, סלאוואקיי|מארטין]]}} &lt;small&gt;''(זייט 1996)''&lt;ref name=&quot;KaliszTwinning&quot;/&gt;&lt;/small&gt;
* {{Flag|Belarus|[[מינסק]]}} 
* {{Flag|England|[[סאוטהאמפטאן]]}} &lt;small&gt;''(זייט 1989)''&lt;ref name=&quot;KaliszTwinning&quot;/&gt;&lt;/small&gt;
* {{Flag|Hungary|[[סענטענדרע]]}} &lt;ref name=&quot;KaliszTwinning&quot;/&gt;
* {{Flag|Germany|[[ערפורט]]}} &lt;small&gt;''(זייט 1991)''&lt;ref name=&quot;KaliszTwinning&quot;/&gt;&lt;/small&gt;
* {{Flag|England|[[פרעסטאן]]}} &lt;small&gt;''(זייט 1989)''&lt;ref name=&quot;KaliszTwinning&quot;/&gt;&lt;/small&gt;
* {{Flag|Ukraine|[[קאמעניץ, אוקראינע|קאמעניץ]]}} &lt;small&gt;''(זייט 1993)''&lt;ref name=&quot;KaliszTwinning&quot;/&gt;&lt;/small&gt;

==רעפערענצן==
{{רעפליסטע}}

[[קאַטעגאָריע:שטעט און שטעטלעך אין פוילן]]
[[קאַטעגאָריע:אידישע יישובים אין אייראפע]]
{{אייראפע-געא-שטומף}}</text>
      <sha1>fj2q803ptwpbrqos2k07krfhv555vgz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>פאמארין</title>
    <ns>0</ns>
    <id>35500</id>
    <revision>
      <id>602759</id>
      <parentid>467264</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T05:23:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>40859</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>602759</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1148" sha1="izn9l6x0k7app9qywm50ei3c9x5g60m" xml:space="preserve">[[טעקע:Pomorjana pgt coa 1684.gif|קליין|100px|הערב פון פאמארין]]
'''פאמאַרין''' ({{שפראך-uk|Поморяни}}, {{שפראך-pl|Pomorzany}}) איז א שטעטל אין [[אוקראינע]], 19 ק&quot;מ דרום פון [[זלאטשאוו]] און 48 ק&quot;מ מערב פון [[טארנאפאל]].

ביז דער [[ערשטע וועלט מלחמה|ערשטער וועלט מלחמה]] איז פאמארין געווען אין [[מזרח גאליציע]]. אין 1900 האבן געוואוינט דארט 1910 יידן.&lt;ref&gt;{{Citation |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120214025327/http://data.jewishgen.org/wconnect/wc.dll?jg~jgsys~shtetm~-1051256 |archivedate=2012-02-14 |title=פאמארין בלאט אויף יידישגען |url=http://data.jewishgen.org/wconnect/wc.dll?jg~jgsys~shtetm~-1051256 |access-date=2011-01-11 |deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

{{-}}
== רעפערענצן ==
{{רעפליסטע}}

{{coord|49|38|N|24|55|E}}
[[קאַטעגאָריע:שטעטלעך אין אוקראינע]]
[[קאַטעגאָריע:גאליציע]]
[[קאַטעגאָריע:אידישע יישובים אין אייראפע]]</text>
      <sha1>izn9l6x0k7app9qywm50ei3c9x5g60m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>בלומינגבורג, ניו יארק</title>
    <ns>0</ns>
    <id>43105</id>
    <revision>
      <id>602755</id>
      <parentid>601231</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T01:15:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>40859</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>602755</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10267" sha1="g3ct80y6yzk2j3v80b9us8h8t4j71dm" xml:space="preserve">{{איבערשרייבן}}[[טעקע:{{#אייגנשאפט:בילד}}|קליין]]
'''בלומינגבורג''' ([[ענגליש]]: Bloomingburg) איז א [[ניו יארק שטאט געאגראפישע אפטיילונגען#ווילעדזש|דאָרף]] אין [[סאליוואן קאונטי]] אינעם שטאָט מאמאקעיטינג, [[ניו יארק]], ביים גרעניץ פון [[אראנדזש קאונטי, ניו יארק|אראנדזש קאונטי]]. לויט די 2020 צענזוס איז די באפעלקערונג 1,032, א 140 פראצענטיגע וואוקס זינט די פארלאפענע צענזוס.

== היסטאריע ==
דאס דארף אין געגרינדעט געווארן אין יאר 1833 און איז געווען דער ערשטער פלאץ פאר די קאונטי'ס הויפטקווארטיר, וואו עס דאן געווען א טייל פון די ארגינעלע מאמאקעיטינג. עס איז אויך אמאהל געווען א פאפולערער [[ביזנעס]] און רעזארט פלאץ, ביז דער גרויסער [[פייער]] אין פעברואר 1922 וועלכער האט פארברענט פילע גאסט-הייזער וואס מען האט נישט רענאווירט זינט דאן. עס איז דעמאלטס געווארן א צענטער פאר [[אגריקולטור]].

עטליכע גרויסע זומער [[קעמפ]]ס זענען געווען לאקירט לאנגע יארן אין דעם שטעטל.

[[טעקע:Bloomingburg.jpg|קליין|350x350פיקס|קינדער אין בלומינגבורג אויפן וועג צום נייעם בנין הת&quot;ת]]

== אידישע היסטאריע פון שטעטל ==
אין יאר תשע״א זענען די ערשטע קערנדלעך געפלאנצט געווארן פאר דער אנטוויקלונג פון דעם נייעם היימישן יישוב אין ווילעדזש אוו בלומינגבורג. מען גיבט אריין די סייט פלענער און סוב-דיוויזיע אפליקאציע פאר די ווילעדזש באאמטער.

אין תשע״ב איז געווארן אראפגעלייגט די פארלאנגטע 'באנד' אויף אינפראסטרוקטור פראיעקטן פאר די ווילעדזש באאמטער. ווילעדזש פלענינג באורד באשטעטיגט אז די תנאים וואס די ווילעדזש האט פארלאנגט צו באשטעטיגן די סייט פלען און סוב-דיוויזשאן זענען געווארן אויסגעפירט.

דריי הייזער זענען געבויט געווארן אלס מוסטער אין תשע״ג. די שטח פונעם דעוועלאפמענט איז געווארן צוגעגרייט צו בויען. מען באקומט די נויטיגע פערמיטן פונעם ווילעדזש צו גיין פאראויס מיט'ן ריזיגן סוער פלענט און אינפראסטרוקטור פארן אנטוויקלונג פונעם שטאט.

48 דירות אין 12 געביידעס ווערן אויפגעבויט, דער יישוב הויבט אן ווערן אנטוויקלט טראץ שטרויכלונגען אין וועג.

די ערשטע משפחות האבן זיך אריינגעצויגן אין קרית יטב לב אין תשע״ה, זיי עפענען דעם וועג פארן ציבור ארויס פונעם דירות פראבלעם אין ניו יארק סיטי.

דער &quot;מעמד היסוד&quot; ווערט אפגעהאלטן אין תשע״ו צו דער עפענונג פון די תלמוד תורה תורה ויראה און בית רחל דרבינו יואל מסאטמאר אין קרית יטב לב, בהשתתפות אלפי חסידי סאטמאר אין שפיץ פון דעם סאטמאר רבי׳ן.

ביז תשע״ז איז די צאל משפחות אין יישוב איז שוין אריבער פינף און אכציג.

דער נייער צענטראלער ביהמ&quot;ד &quot;בית יהושע״ האט געעפנט טויערן אלס שטאטישער צענטער פאר תורה און תפילה אין תשרי תשע״ח. פלענער פאר א פרישער ביהמ&quot;ד אויף מעין סט. ווערט פארגעשטעלט. וועט אנטהאלטן א שיינעם היכל ביהמ&quot;ד, מקוה, היכל התורה און חדרי תפילה.

מען באווייזט אריינצוברענגען א יושר'דיגן קאנסילמאן אינעם טאון באורד, דורך פאזיטיווע צוזאמענארבייט מיט די גוי'אישע שכנים.

מען שטעלט אויף א מהודר'דיגן עירוב ארום דער גאנצער שטאט וואס ווערט פארפארטיגט אום חודש טבת תשע&quot;ח.

אפריל לויפט דער מעיאר פון שטאט פאר ווידערוויילונג; זעצט זיך אראפ מיט תושבי קרית יטב לב, אין א היסטארישער צוזאמענארבייט. אלע אינדארסירטע קאנדידאטן געווינען.

ניי-ערוועלטער באורד שטימט אום חודש ניסן צו עלימינירן געזעץ וועלכע באצווינגט אייגנטימער צו פארדינגען נאר פאר סיניארס די היקארי קארט דירות. באשטעטיגעט נייע לאָקאַלע געשעפטן אויף מעין סט.

בלי פונעם ישוב פארלאנגט פרישע פארברייטערונגען ביים צענטראלן ביהמ&quot;ד בית יהושע, בוי-ארבייט צו פולקאם פארגרעסערן בית המדרש גייט אפיציעל אריין אין קראפט.

נאך א געהויבענעם שב&quot;ק בצל כ&quot;ק אדמו&quot;ר מסאטמאר שליט&quot;א אין ישוב אנהייב זומער, קומט פאָר צווישן פילע אנדערע טעטיגע עסקנות פון הרחבת הגבולין, אן אסיפה מיט ראשי קהלה איבער פרישע דירות.

קהל יטב לב עפנט ביהמ&quot;ד אויף שב&quot;ק אין בנין התלמוד תורה, ווערנדיג דער פערטער ביהמ&quot;ד אין שטאט. אויך ווערט געעפענט דער סאטמאר'ער פלייש געשעפט.

ו’ אלול ביומא דהילולא פון הרה”ק בעל ייטב לב זי”ע, ווערט אפגעהאלטן די ערשטער דינער לטובת המוסדות בראשות כ”ק מרן אדמו”ר מסאטמאר שליט”א.

עס קומט פאָר די יציקת הבורות פאַר'ן נייעם פּראַכטפולן מקוה שע&quot;י ביהמ&quot;ד בית יהושע.

אין תשע&quot;ט, שטייט שוין דער מספר תושבי הישוב קרוב צו 150 משפחות.

צענטראלע סאטמאר'ע קהילה אין וויליאמסבורג אנאנסירט &quot;ליעס-טו-ביי&quot; פראגראם אין קרית יטב לב, ארויסצוהעלפן און גרינגער מאכן פאר משפחות אנ&quot;ש אין ברוקלין צו מאכן דעם אויסוואל אויף קויפן דירות אין ישוב.

צום פרישן ווינטער-זמן תשע&quot;ט ציילט דער מספר התלמידים קרוב צו פיר-הונדערט כ&quot;י, עס ווערט געעפנט א פאראלעל אין כיתה א'.

א תושב הישוב מאכט חתונה א טאכטער בשעה טובה, דאס ערשטע פארפאלק וואס פארבלייבט וואוינען אין ישוב.

דאנערשטאג ויצא אינדערפרי קלינגט אפ אויף דער היימישער גאס די פאזיטיווע אַ טוויקלונג, אז דער אטוירני דזשענעראל פון ניו יאָרק, האט נאָך אַ פארצויגענער ביוראקראטישער פראצעדור באַשטעטיגט די &quot;עידזש-או-עי&quot; פון דעם טשעסטנאט רידזש דעוועלאפמענט אין קרית יטב לב. דאס עפענט בעז&quot;ה די וועג צום פולקאמען אויפבלי פונעם שטאט.

== געאגראפיע ==
די ווילידזש האט 0.69 קוואדראט מייל, אלעס דערפון לאנד. עס גרעניצט זיך מיט [[אראנדזש קאונטי, ניו יארק|אראנזש קאונטי]]. די געוועזענע [[ניו יארק רוט 17]] לויפט אדורך די ווילידזש. עטליכע [[באנק|בענק]] און רעסטאראנען געפינען זיך אין בלומינגבורג, וועלכער איז ווי א צענטער פאר די ארומיגע שטעטלעך. ווען מ'קומט צו פארן פון [[ניו יארק סיטי]] ניצט מען דעם ארויסגאנג 116.

== דעמאגראפיע ==
די דורכשניטלעכע איינקונפט פון א הויז איז געווען ביי $38,571.&lt;sup&gt;[ווען?]&lt;/sup&gt;

== פערזענליכקייטן ==
* אהרן הערש ראבינער – ווילידש טראסטי
* זאנוויל וויינגארטן – ווילידש טראסטי
* עדווארד האנטער – סענאטאר פון [[וויסקאנסין]] - געבוירן אין בלומינבגורג אין [[1826]]

== וועב-לינקען ==
* [http://www.bloomingburg.us/ אפיציעלע וועבזייטל]
* https://web.archive.org/web/20150312210334/http://www.city-data.com/city/Bloomingburg-New-York.html
* http://www.newsweek.com/bloomingburg-jewish-catskills-new-york-hasidic-276230
* אויף [[קאווע שטיבל (וועבזייטל)|קאווע שטיבל]] http://www.kaveshtiebel.com/viewtopic.php?f=3&amp;t=4790&amp;sid=6f8b6fa6e9d318cb427a2678f0e26b14
*[http://yiddish.forward.com/articles/176659/bitter-feud-about-hasidic-development-in-the-catsk/  א באריכט] אינעם [[פארווערטס]]
* http://freemorgen.com/forum/viewtopic.php?f=4&amp;t=74 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260311005728/http://freemorgen.com/forum/viewtopic.php?f=4&amp;t=74 |date=2026-03-11 }}
* http://www.ivelt.com/forum/viewtopic.php?f=6&amp;t=20605&amp;sid=4abbee794b3e0ef0560e691003dfa2c6
* 
{{אידישע געגענטער}}
* 
[[קאַטעגאָריע:דערפער אין די פאראייניגטע שטאטן]]
[[קאַטעגאָריע:ניו יארק]]
[[קאַטעגאָריע:סאליוואן קאונטי, ניו יארק]]</text>
      <sha1>g3ct80y6yzk2j3v80b9us8h8t4j71dm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>בלומינגבורג, אהייא</title>
    <ns>0</ns>
    <id>43511</id>
    <revision>
      <id>602754</id>
      <parentid>518559</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T01:12:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>40859</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>602754</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1226" sha1="l3mjfn7pr64bb7eap4neq01qxpzomj4" xml:space="preserve">{{יתום}}
'''בלומינגבורג''' ([[ענגליש]]: ''Bloomingburg'') איז א [[ווילידזש]] אין [[אהייא]], [[פאראייניגטע שטאטן]] געגרינדעט אין [[1815]]. אין דעם 2010 [[צענזוס]] איז די באפעלקערונג געווען 938.

דער [[זיפ קאד]] איז 43106 און עריע קאד 740.

== געאגראפיע ==
די ווילידזש פארמאגט 0.70 קוואדראט מייל, אלעס לאנד.

== דעמאגראפיע ==
די באפעלקערונג אינעם שטעטל שטייגט אין די לעצטע יארן, אבער פאמעלעך. לויט געוויסע אינפארמאציע אנטהאלט זי שוין היינט ארום זעכצן הונדערט איינוואוינער.

== פערזענלעכקייטן ==

== וועבלינקען ==
* https://web.archive.org/web/20130609114243/http://www.city-data.com/city/Bloomingburg-Ohio.html
* http://www.mapquest.com/maps?city=Bloomingburg&amp;state=OH
* [http://zipcode.org/city/OH/BLOOMINGBURG דערהיינטיגטע אינפארמאציע איבערן שטעטל]

[[קאַטעגאָריע:אהאיא]]
[[קאַטעגאָריע:דערפער]]
[[קאַטעגאָריע:אהייא]]</text>
      <sha1>l3mjfn7pr64bb7eap4neq01qxpzomj4</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>