Wikipedia yowiki https://yo.wikipedia.org/wiki/Oj%C3%BAew%C3%A9_%C3%80k%E1%BB%8D%CC%81k%E1%BB%8D%CC%81 MediaWiki 1.47.0-wmf.20 first-letter Amóhùnmáwòrán Pàtàkì Ọ̀rọ̀ Oníṣe Ọ̀rọ̀ oníṣe Wikipedia Ọ̀rọ̀ Wikipedia Fáìlì Ọ̀rọ̀ fáìlì MediaWiki Ọ̀rọ̀ mediaWiki Àdàkọ Ọ̀rọ̀ àdàkọ Ìrànlọ́wọ́ Ọ̀rọ̀ ìrànlọ́wọ́ Ẹ̀ka Ọ̀rọ̀ ẹ̀ka Èbúté Ọ̀rọ̀ èbúté Ìwé Ọ̀rọ̀ ìwé TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 5756 637272 604679 2026-09-17T18:03:43Z Andre Engels 24 merge 637272 wikitext text/x-wiki {{merge|Ayoka}} [[File:LG smart TV.jpg|thumb|Tẹlifísàn]] == Kini Afigbebanisoro amohunmuaworan? (tẹlifísàn) == [[Fáìlì:Braun HF 1.jpg|thumb|right|180px|]] '''Tẹlifísàn''' tabi Àfigbéwòran (TV) je '''afigbebanisoro amohunmuaworan''' to un se igbejade ati to n se igbawole aworan arekoja, ki ba je alawo funfun ati dudu tabi ti alawo ati àwọ̀ orisirisi. == Kini mo le wo lori afigbebanisoro amohunmuaworan tabi tẹlifísàn bi omo Nigeria tabi Yoruba? == O je orisirisi ohun ti o le wo lori afigbebanisoro amohunmuaworan (tẹlifísàn). O le wo "[[Mount Zion Faith Ministries|Mount Zion]]" o je eré (fiimu) gbajumo ni èdè Gẹ̀ẹ́sì ati ni èdè Yoruba.{{ẹ̀kúnrẹ́rẹ́}} == Itokasi == {{reflist}} [[Ẹ̀ka:Tẹlifísàn| ]] h7rino0a3ti1zvy5na65h0fw7l006hx 0 16020 637235 633207 2026-09-17T15:05:45Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 637235 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See Template:Infobox settlement for additional fields that may be available--> <!--See the Table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ----------------> |official_name = City and County of San Francisco |nickname = The City by the Bay<br />Frisco (''[[wiktionary:deprecated|deprecated]]'')<ref>[http://www.sfgenealogy.com/sf/history/hgoe82.htm San Francisco Examiner, April 3, 1918. ''Don't Call It Frisco''.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090406202114/http://www.sfgenealogy.com/sf/history/hgoe82.htm |date=April 6, 2009 }} Judge Mogan Rebukes Angeleno for Using Slang in His Petition for Divorce. "No one refers to San Francisco by that title except people from Los Angeles."</ref><ref>{{cite news | last = Sullivan | first = James | title = Frisco, that once-verboten term for the city by the bay, is making a comeback among the young and hip. Herb Caen is spinning at warp speed. | url = http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/chronicle/archive/2003/10/14/DD67721.DTL&type=travelbayarea | work = Datebook | publisher = San Francisco Chronicle | location = San Francisco | page = D-1 | date = October 14, 2003 | accessdate = June 12, 2008 | archivedate = June 23, 2008 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20080623034642/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=%2Fchronicle%2Farchive%2F2003%2F10%2F14%2FDD67721.DTL&type=travelbayarea | deadurl = yes }}</ref><ref>Many tourists refer to San Francisco as "Frisco." However, some locals discourage this. Samuel D. Cohen writes that many credit "Friscophobia" to newspaper columnist [[Herb Caen]], whose first book, published in 1953, was "Don't Call it Frisco" after a 1918 newspaper article of the same name. Caen was considered by many to be the recognized authority on what was, and what was not, beneath the city's dignity, and to him, Frisco was intolerable. {{cite web | last = Cohen | first = Sam | title = Locals Know best: only tourists call it 'Frisco' | work = Golden Gater Online | publisher = San Francisco State University | date = September 11, 1997 | url = http://www.journalism.sfsu.edu/www/pubs/gater/fall97/sept11/Frisco.html | accessdate = July 13, 2008. | archive-date = November 23, 1997 | archive-url = https://web.archive.org/web/19971123191158/http://www.journalism.sfsu.edu/www/pubs/gater/fall97/sept11/Frisco.html | dead-url = yes }}</ref><br />The City That Knows How (''antiquated'')<ref>{{cite web | last = San Francisco Public Library | url = http://sfpl.lib.ca.us/news/onlineexhibits/amusing/ppie.htm | title = PPIE: The City That Knows How | accessdate = June 14, 2008 | work = Amusing America | publisher = San Francisco Public Library, Online Exhibitions | date = March 29, 2005 | archive-date = October 18, 2007 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071018174123/http://sfpl.lib.ca.us/news/onlineexhibits/amusing/ppie.htm | dead-url = yes }}</ref><br />Baghdad by the Bay<ref>{{cite book | last = Caen | first = Herb | authorlink = Herb Caen | title = Baghdad-by-the-Bay | url = https://archive.org/details/baghdadbythebay00caen | publisher = Doubleday | year = 1949 | location = Garden City, N.Y. | id = LC F869.S3 C12 | isbn = 978-0891740476 | oclc = 31060237 }}</ref><br />The Paris of the West<ref>{{cite web | last = [[YouTube]] | url = http://www.youtube.com/watch?v=9jHvTZ1RL4I | title = 1939 San Francisco in Color!!! | accessdate = June 5, 2009 | work = UnknownWW2InColor | publisher = UnknownWW2InColor (Ramano-Archives) | date = 1939 }}</ref> |settlement_type = [[Consolidated city-county]] |motto = ''Oro en Paz, Fierro en Guerra''<br />([[Spanish language|Spanish]] for "Gold in Peace, Iron in War") <!-- images and maps -----------> |image_skyline = SF From Marin Highlands3.jpg |imagesize = 250px |image_caption = San Francisco from the Marin Headlands, with the Golden Gate Bridge in the foreground |image_flag = Flag of San Francisco, California.svg |flag_size = 100px |image_seal = Sfseal.png |seal_size = 100px |image_map = California county map (San Francisco County enlarged).svg |mapsize = 200px |map_caption = Location of San Francisco, California <!-- Location ------------------> |subdivision_type = [[List of countries|Country]] |subdivision_name = [[United States]] |subdivision_type1 = [[Political divisions of the United States|State]] |subdivision_name1 = [[California]] <!-- Politics -----------------> |government_type = [[Mayor-council government|Mayor-Council]] |leader_title = [[Mayor of San Francisco|Mayor]] |leader_name = [[Gavin Newsom]] ([[Democratic Party of the United States|D]]) |leader_title1 = [[San Francisco Board of Supervisors|Board of Supervisors]] |leader_name1 = {{Collapsible list |title = Supervisors |frame_style = border:none; padding: 0; |list_style = text-align:left;display:none; |1 = [[Eric Mar]] |2 = [[Michela Alioto-Pier]] |3 = [[David Chiu (politician)|David Chiu]] |4 = [[Carmen Chu]] |5 = [[Ross Mirkarimi]] |6 = [[Chris Daly]] |7 = [[Sean Elsbernd]] |8 = [[Bevan Dufty]] |9 = [[David Campos]] |10 = [[Sophie Maxwell]] |11 = [[John Avalos]] }} |leader_title2 = [[California State Assembly|State Assembly]] |leader_name2 = [[Fiona Ma]] ([[Democratic Party (United States)|D]])<br />[[Tom Ammiano]] ([[Democratic Party (United States)|D]]) |leader_title3 = [[California State Senate|State Senate]] |leader_name3 = [[Mark Leno]] ([[Democratic Party (United States)|D]])<br />[[Leland Yee]] ([[Democratic Party (United States)|D]]) |leader_title4 = [[United States House of Representatives|U.S. House]] |leader_name4 = [[Nancy Pelosi]] ([[Democratic Party (United States)|D]])<br />[[Jackie Speier]] ([[Democratic Party (United States)|D]]) |established_title = Founded |established_date = June 29, 1776 |established_title1 = [[Municipal incorporation|Incorporated]] |established_date1 = April 16, 1850<ref>{{cite web |url=http://www.cacities.org/resource_files/20457.IncorpDateLO.doc |title=Incorporation Dates of California Cities |accessdate=November 24, 2009 |archive-date=November 5, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111105030433/http://www.cacities.org/resource_files/20457.IncorpDateLO.doc |dead-url=yes }}</ref> |founder = Lieutenant [[José Joaquin Moraga]] and [[Francisco Palóu|Father Francisco Palóu]] |named_for = [[Francis of Assisi|Saint Francis of Assisi]] <!-- Area ---------------------> |unit_pref = Imperial |area_total_sq_mi = 231.92 |area_land_sq_mi = 46.7 |area_water_sq_mi = 185.2 |area_water_percent = 79.8 |area_urban_sq_mi = |area_metro_sq_mi = 3524.4 <!-- Elevation --------------------------> |elevation_ft = 52 |elevation_max_ft = 925 |elevation_min_ft = 0 <!-- Population -----------------------> |population_as_of = 2008 |population_footnotes =<ref name="metropop">{{cite web | title = Table 1. Annual Estimates of the Population of Metropolitan and Micropolitan Statistical Areas: April 1, 2000 to July 1, 2007 | publisher = US Census Bureau | date = March 27, 2008 | url = http://www.census.gov/popest/metro/tables/2007/CBSA-EST2007-01.xls | format = XLS | accessdate = June 11, 2008 }}</ref><ref name="SF2008pop">{{cite web | title = Population up in every Bay Area county in 2008 | work = San Francisco Chronicle | publisher = Hearst Communications | date = March 19, 2009 | url = http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2009/03/19/MN2U16IBT9.DTL&tsp=1 | accessdate = March 19, 2009 | archive-date = March 22, 2009 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090322070356/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2009/03/19/MN2U16IBT9.DTL&tsp=1 | dead-url = yes }}</ref><ref name=CSApop>{{cite web | title = Table 2. Annual Estimates of the Population of Combined Statistical Areas: April 1, 2000 to July 1, 2007 | publisher = US Census Bureau | date = March 27, 2008 | url = http://www.census.gov/population/www/estimates/metro_general/2007/CBSA-EST2007-02.xls | format = XLS | accessdate = June 12, 2008}}</ref> |population_total = 808976 |population_density_sq_mi = 17323 |population_metro = 4203898 |population_urban = 3228605 |population_blank1_title = [[Demonym]] |population_blank1 = San Franciscan <!-- General information ---------------> |timezone = [[Pacific Time Zone|Pacific Standard Time]] |utc_offset = -8 |timezone_DST = [[Pacific Time Zone|Pacific Daylight Time]] |utc_offset_DST = -7 |latd= 37 |latm= 46 |lats= 45.48 |latNS= N |longd= 122 |longm= 25 |longs= 9.12 |longEW= W|coordinates_display=8 <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = [[ZIP Code]] |postal_code = 94101–94112, 94114–94147, 94150–94170, 94172, 94175, 94177 |area_code = [[Area code 415|415]] |website = [http://www.sfgov.org/ www.sfgov.org] |footnotes = }} '''San Francisco''' je ilu ni [[California|Ipinle Kalifornia]] ni orile-ede [[United States|Amerika]]. {{ẹ̀kúnrẹ́rẹ́}} == Itokasi == {{reflist}} [[Ẹ̀ka:Àwọn ìlú ní Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà]] g3msrwqk1jxcn2s67zlz2ue5o58et68 0 16176 637335 580146 2026-09-18T08:42:02Z Jessephu 27931 637335 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|official_name=Ibadan North-East|other_name=|native_name=Ariwa-Ilaorun Ibadan|nickname=|settlement_type=[[Local Government Areas of Nigeria|LGA]]|motto=|image_skyline=|imagesize=|image_caption=|image_flag=|flag_size=|image_seal=|seal_size=|image_map=|mapsize=|map_caption=|pushpin_map=|pushpin_label_position=|pushpin_mapsize=|pushpin_map_caption=|subdivision_type=Country|subdivision_name={{flag|Nigeria}}|subdivision_type1=[[States of Nigeria|State]]|subdivision_name1=[[Oyo State]]|subdivision_type2=|subdivision_name2=|subdivision_type3=|subdivision_name3=|government_footnotes=|government_type=|leader_title=Local Government Chairman and the Head of the Local Government Council|leader_name=Ibrahim Akintayo ([[Peoples Democratic Party (Nigeria)|PDP]])|established_title=|established_date=|area_magnitude=|unit_pref=Imperial|area_footnotes=|area_total_km2=|area_land_km2=|population_as_of=2006|population_footnotes=|population_note=|population_total=|population_density_km2=|timezone=[[West Africa Time|WAT]]|utc_offset=+1|timezone_DST=|utc_offset_DST=|coordinates=|module=|elevation_footnotes=|elevation_m=|elevation_ft=|postal_code_type=|postal_code=|area_code=|blank_name=|blank_info=|website=|footnotes=}}'''Ibadan North-East''' ([[Yoruba language|Yoruba]]: ''Ariwa-Ilaorun Ibadan'') jẹ́ àgbègbè Ìjọba ìbílẹ̀ ni [[ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́]], [[Nàìjíríà]]. Olú ilẹ̀-iṣẹ́ wọn wá ní Ìwó Road. Àmì ọ̀rọ̀ ìfilẹ́tà ìránṣẹ́ sí tí agbègbè náà ni 200.<ref>{{cite web|title=Post Offices- with map of LGA|publisher=NIPOST|url=http://www.nipost.gov.ng/PostCode.aspx|accessdate=2009-10-20|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091007011423/http://www.nipost.gov.ng/PostCode.aspx|archivedate=2009-10-07}}</ref> == Ìwọ̀n ilẹ̀ == Ó ní ìwọ̀n ilẹ̀ tí 18&nbsp;km{{sup|2}} àti iye àwọn ènìyàn tó jẹ́ 330,399 ni ètò ìkànìyàn 2006. == Àwọn ìtọ́kasí == {{Reflist}} [[Ẹ̀ka:Àwọn agbègbè ìjọba ìbílẹ̀ ní Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́|Ibadan]] owlb0mh2we1x8031ccv1ucxyt8wov2f 637336 637335 2026-09-18T08:42:31Z Jessephu 27931 637336 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|official_name=Ibadan North-East|other_name=|native_name=Ariwa-Ilaorun Ibadan|nickname=|settlement_type=[[Local Government Areas of Nigeria|LGA]]|motto=|image_skyline=|imagesize=|image_caption=|image_flag=|flag_size=|image_seal=|seal_size=|image_map=|mapsize=|map_caption=|pushpin_map=|pushpin_label_position=|pushpin_mapsize=|pushpin_map_caption=|subdivision_type=Country|subdivision_name={{flag|Nigeria}}|subdivision_type1=[[States of Nigeria|State]]|subdivision_name1=[[Oyo State]]|subdivision_type2=|subdivision_name2=|subdivision_type3=|subdivision_name3=|government_footnotes=|government_type=|leader_title=Local Government Chairman and the Head of the Local Government Council|leader_name=Ibrahim Akintayo ([[Peoples Democratic Party (Nigeria)|PDP]])|established_title=|established_date=|area_magnitude=|unit_pref=Imperial|area_footnotes=|area_total_km2=|area_land_km2=|population_as_of=2006|population_footnotes=|population_note=|population_total=|population_density_km2=|timezone=[[West Africa Time|WAT]]|utc_offset=+1|timezone_DST=|utc_offset_DST=|coordinates=|module=|elevation_footnotes=|elevation_m=|elevation_ft=|postal_code_type=|postal_code=|area_code=|blank_name=|blank_info=|website=|footnotes=}}'''Ibadan North-East''' ([[Yoruba language|Yoruba]]: ''Ariwa-Ilaorun Ibadan'') jẹ́ àgbègbè Ìjọba ìbílẹ̀ ni [[ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́]], [[Nàìjíríà]]. Olú ilẹ̀-iṣẹ́ wọn wá ní Ìwó Road. Àmì ọ̀rọ̀ ìfilẹ́tà ìránṣẹ́ sí tí agbègbè náà ni 200.<ref>https://web.archive.org/web/20091007011423/http://www.nipost.gov.ng/PostCode.aspx</ref> == Ìwọ̀n ilẹ̀ == Ó ní ìwọ̀n ilẹ̀ tí 18&nbsp;km{{sup|2}} àti iye àwọn ènìyàn tó jẹ́ 330,399 ni ètò ìkànìyàn 2006. == Àwọn ìtọ́kasí == [[Ẹ̀ka:Àwọn agbègbè ìjọba ìbílẹ̀ ní Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́|Ibadan]] t9yg346b7x11iq7lq4gc2xm3c10rmqf 0 60449 637211 627246 2026-09-17T13:03:28Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 637211 wikitext text/x-wiki  {{Infobox football biography|name=Femi|image=Ebenezer Oluwafemi Ajilore.jpg|caption=Femi with [[FC Midtjylland|Midtjylland]] in 2007|fullname=Ebenezer Oluwafemi Ajilore|birth_date={{birth date and age|df=yes|1985|1|18}}|birth_place=[[Atakunmosa West]], Nigeria|height=1.84 m|position=[[Midfielder]]|currentclub=|clubnumber=|youthyears1={{0|0000}}–2002|youthclubs1=[[F.C. Ebedei|Ebedei]]|youthyears2=2002–2004|youthclubs2=[[FC Midtjylland Academy|Midtjylland]]|years1=2004–2008|clubs1=[[FC Midtjylland|Midtjylland]]|caps1=76|goals1=4|years2=2008–2013|clubs2=[[FC Groningen|Groningen]]|caps2=78|goals2=4|years3=2011–2012|clubs3=→ [[Brøndby IF|Brøndby]] (loan)|caps3=17|goals3=0|years4=2013–2015|clubs4=[[FC Midtjylland|Midtjylland]]|caps4=2|goals4=0|years5=2015–2016|clubs5=[[Middelfart G&BK]]|caps5=|goals5=|nationalyears1=2008|nationalteam1=[[Nigeria national football team|Nigeria U23]]|nationalcaps1=6|nationalgoals1=0|nationalyears2=2008–2011|nationalteam2=[[Nigeria national football team|Nigeria]]|nationalcaps2=6|nationalgoals2=0|medaltemplates={{MedalCountry|{{NGR}}}} {{MedalSport | Men's [[Football at the Summer Olympics|Football]]}} {{MedalSilver | [[2008 Summer Olympics|2008 Beijing]] | [[Football at the 2008 Summer Olympics – Men's tournament|Team competition]]}}}} '''Ebenezer Oluwafemi Ajilore''' fetisi ⓘ (a bí ní ọjọ́ kejìdínlógún oṣù kìíní ọdún 1985), tí a tún mọ̀ sí '''Femi''', jẹ́ agbábọ́ọ̀lù ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tẹ́lẹ̀ tó ń gbá bọ́ọ̀lù gẹ́gẹ́ bí agbábọ́ọ̀lù àárín gbùngbùn . == Iṣẹ́ ẹgbẹ́ == A bí Ebenezer Oluwafemi Ajilore ní ọjọ́ kejìdínlógún oṣù kìíní ọdún 1985 ní Oshu, Atakunmosa West, Nàìjíríà.<ref name="oshu">{{cite news|title=Ex-International Femi Ajilore's Father Goes Home|url=https://dailysportsng.com/news/15075-Ex-International-Femi-Ajilores-Father-Goes-Home|access-date=24 August 2024|work=Daily Sports Nigeria|date=21 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20210416204245/https://dailysportsng.com/news/15075-Ex-International-Femi-Ajilores-Father-Goes-Home|archive-date=16 April 2021|archivedate=16 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210416204245/https://dailysportsng.com/news/15075-Ex-International-Femi-Ajilores-Father-Goes-Home|deadurl=yes}}</ref> Ó tẹ̀síwájú nínú ẹ̀kọ́ ọ̀dọ́ FC Ebedei kí ó tó lọ sí ẹgbẹ́ àjọpọ̀ Midtjylland ní Danish Superliga ní ọdún 2002, ó sì di ẹni àkọ́kọ́ tó ṣe bẹ́ẹ̀.<ref>{{cite news|title=Femi tilbage til FC Midtjylland|url=https://www.ikast-brandenyt.dk/artikel/724339b0-268e-4f10-a3a7-e18104366780/|access-date=24 August 2024|work=Ikast-BrandeNyt|date=4 September 2013|language=da}}</ref>Ó bẹ̀rẹ̀ eré àkọ́kọ́ rẹ̀ fún ẹgbẹ́ náà ní ọjọ́ ìdíje àkọ́kọ́ ti àkókò 2004–2005, ó bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ìṣẹ́gun 2–1 níta síta sí AaB.<ref>{{cite web|title=Superliga AaB–FCM, 25. juli 2004, 15:00|url=https://superstats.dk/kampe/2522|website=SuperStats|access-date=24 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20230715125632/https://superstats.dk/kampe/2522|archive-date=15 July 2023}}</ref> Ní ọjọ́ kẹẹ̀ẹ́dógún oṣù kẹjọ, ó gba góólù àkọ́kọ́ rẹ̀ fún ẹgbẹ́ náà nínú ìjákulẹ̀ 2–1 níta síta sí Brøndby.<ref>{{cite news|title=Brøndby vandt knebent over FC Midtjylland|url=https://www.bt.dk/sport/broendby-vandt-knebent-over-fc-midtjylland|access-date=24 August 2024|work=B.T.|date=15 August 2004|archive-url=https://web.archive.org/web/20240824075646/https://www.bt.dk/sport/broendby-vandt-knebent-over-fc-midtjylland|archive-date=24 August 2024|language=da}}</ref><ref>{{cite web|title=Superliga BIF–FCM, 15. august 2004, 15:00|url=https://superstats.dk/kampe/2538|website=SuperStats|access-date=24 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20230424045121/https://superstats.dk/kampe/2538|archive-date=24 April 2023}}</ref> Lẹ́yìn tí ó ṣe àṣeyọrí pẹ̀lú Midtjylland, Femi dara pọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ Dutch Eredivisie Groningen ní oṣù karùn-ún ọdún 2008 pẹ̀lú àdéhùn ọdún márùn-ún. <ref>{{Cite news|last1=Clausen|first1=Mads|title=Femi solgt til Groningen|url=https://www.dr.dk/sporten/fodbold/superliga/femi-solgt-til-groningen|access-date=24 August 2024|work=DR|date=15 May 2008|archivedate=24 August 2024|language=da-DK}}</ref> Wọn kò sọ iye owó náà, ṣùgbọ́n wọ́n ròyìn pé ó jẹ́ €3.3 mílíọ̀nù, owó ìgbésẹ̀ tó ga jùlọ tí ẹgbẹ́ náà ti san rí. <ref name="vice">{{Cite news|last1=Raalte|first1=Sam van|title=Zo gaat het nu met de clubloze Oluwafemi Ajilore|url=https://www.vice.com/nl/article/clubloze-oluwafemi-ajilore/|access-date=24 August 2024|work=VICE|date=17 January 2019|archivedate=24 August 2024|language=nl-NL}}</ref> <ref>{{Cite news|title=Femi duurste aankoop ooit FC Groningen|url=https://www.rtvdrenthe.nl/nieuws/25824/femi-duurste-aankoop-ooit-fc-groningen|access-date=24 August 2024|work=RTV Drenthe|date=14 May 2008|archivedate=7 October 2023|language=nl}}</ref> Nítorí owó ìgbésẹ̀ gíga náà, Femi dara pọ̀ mọ́ àwọn tí wọ́n retí gidigidi. Síbẹ̀síbẹ̀, ó tiraka láti bá àyíká tuntun rẹ̀ mu, ó ní àwọn ìṣòro pàtàkì lórí pápá ní àkókò àkọ́kọ́ rẹ̀. Láìka àwọn ìpèníjà wọ̀nyí sí, ó fi àmì ìdàgbàsókè hàn fún ìgbà díẹ̀, ṣùgbọ́n nígbẹ̀yìn gbẹ́yín, ìṣe rẹ̀ kò bá ìrètí gíga tí ó tẹ̀lé dídé rẹ̀ mu, ó sì fi ẹgbẹ́ náà sílẹ̀ bí àdéhùn rẹ̀ ti parí ní ọdún 2013. <ref>{{Cite news|last1=Nusselder|first1=Peter|title=Ajilore bloeit op bij Groningen: 'Ik voelde me totaal niet op mijn gemak'|url=https://www.voetbalzone.nl/nieuws/ajilore-bloeit-op-bij-groningen-ik-voelde-me-totaal-niet-op-mijn-gemak/105107|access-date=24 August 2024|work=Voetbalzone|date=6 May 2010|archivedate=24 August 2024|language=nl}}</ref> <ref>{{Cite news|last1=Sprey|first1=Nathan|title=FC Transfervrij FC Groningen: Roorda, Stenman, Ajilore en Salmon|url=https://www.fcupdate.nl/voetbalnieuws/2020/04/fc-transfervrij-fc-groningen-roorda-stenman-ajilore-en-salmon|access-date=24 August 2024|work=FCUpdate.nl|date=11 April 2020|archivedate=24 August 2024|language=nl}}</ref> Kí ó tó di ìgbà náà, ó lọ sí ẹgbẹ́ Denmark Brondby ní àkókò ọdún 2011–12, níbi tí ó ti kùnà láti ṣe àṣeyọrí. <ref>{{Cite news|title=Femi ikke tilfreds med bænkplads|url=https://bold.dk/fodbold/nyheder/Femi-ikke-tilfreds-med-baenkplads|access-date=24 August 2024|work=bold.dk|date=11 March 2012|language=da}}</ref> <ref>{{Cite news|title=Brøndby: Fem spillere stopper|url=https://bold.dk/fodbold/nyheder/Broendby-Fem-spillere-stopper|access-date=24 August 2024|work=bold.dk|date=21 May 2012|language=da}}</ref> Ní ọjọ́ kẹrin oṣù Kejìlá ọdún 2013, Femi padà sí Midtjylland. Ní ìbẹ̀rẹ̀ ìgbà ìwọ́-oòrùn, Midtjylland ti gbìyànjú láti tún fọwọ́ sí Femi lẹ́yìn tí àdéhùn rẹ̀ pẹ̀lú Groningen ti parí, ṣùgbọ́n àwọn òfin fíísà ní àkọ́kọ́ dí i lọ́wọ́ láti padà sí Denmark. Ṣùgbọ́n, ó dara pọ̀ mọ́ Midtjylland fún ìdánilẹ́kọ̀ọ́ ó sì ṣe dáadáa tó láti gba àdéhùn títí di ìgbà ẹ̀ẹ̀rùn ọdún 2015. <ref>{{Cite news|title=FCM skriver med Femi|url=https://bold.dk/fodbold/nyheder/FCM-skriver-med-Femi|access-date=24 August 2024|work=bold.dk|date=4 December 2013|archivedate=24 August 2024|language=da}}</ref> Ṣùgbọ́n, ó ní ìṣòro pẹ̀lú ìrísí àti ìpalára, ó ṣe ìfarahàn Superliga méjì péré kí wọ́n tó fòpin sí àdéhùn rẹ̀ ní ọjọ́ kẹrìndínlógún oṣù kìíní ọdún 2015. <ref>{{Cite news|title=FCM ophæver med Femi|url=https://bold.dk/fodbold/nyheder/fcm-ophaever-med-femi|access-date=24 August 2024|work=bold.dk|date=26 January 2015|archivedate=24 August 2024|language=da}}</ref> Ní ọjọ́ kẹwàá oṣù kẹjọ ọdún 2015, Femi dara pọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ eka Kejì ti Denmark Middelfart G&BK fún àsìkò ọdún 2015–2016 . <ref>{{Cite news|title=Scoop: Middelfart skriver kontrakt med Femi|url=https://www.tv2fyn.dk/middelfart/scoop-middelfart-skriver-kontrakt-med-femi|archivedate=28 July 2021}}</ref> Ní oṣù kọkànlá ọdún 2015, lẹ́yìn tí ẹgbẹ́ náà di ògbóǹtarìgì, Femi fọwọ́ sí àdéhùn pẹ̀lú wọn. <ref>{{Cite news|title=Middelfart skriver kontrakt med Femi|url=https://bold.dk/fodbold/nyheder/middelfart-skriver-kontrakt-med-femi|archivedate=27 November 2015}}</ref> Ó fi ẹgbẹ́ náà sílẹ̀ ní ìparí àsìkò náà, ní oṣù kẹfà ọdún 2016. <ref>{{Cite news|title=Femi forlader Middelfart – Salami på vippen|url=https://bold.dk/fodbold/nyheder/femi-forlader-middelfart--salami-paa-vippen|archivedate=20 October 2016}}</ref> == Iṣẹ́ kárí ayé == Ó gbá bọ́ọ̀lù pẹ̀lú ẹgbẹ́ ọmọ ọdún mẹ́tàlélógún ti Nàìjíríà ní Beijing ní ọdún 2008, ó sì gba àmì-ẹ̀yẹ fàdákà. Ó ṣe àkọ́kọ́ rẹ̀ fún Super Eagles nígbà tí wọ́n bá Colombia jà ní ọjọ́ kọkàndínlógún oṣù kọkànlá ọdún 2008. == Ìgbésí ayé ara ẹni == Femi tun ni iwe irinna [[Gánà|Ghana]] . <ref name="oshu"/> Lẹ́yìn iṣẹ́ rẹ̀, Femi kó lọ sí Abuja, Nàìjíríà, níbi tí ó ti gbé pẹ̀lú ìyàwó àti àwọn ọmọ rẹ̀. <ref name="vice"/> Ní ọdún 2019, ó ń kẹ́kọ̀ọ́ fún ìwé ẹ̀rí ìkọ́ni, ó sì tún jẹ́ ti Ilé-ẹ̀kọ́ Bọ́ọ̀lù FEMAK ní Ikeja, Èkó, pẹ̀lú àwọn ọ̀rẹ́ ìgbà èwe rẹ̀ àti agbábọ́ọ̀lù tẹ́lẹ̀ Stephen Makinwa àti Ifeanyi Emeghara . <ref name="oshu"/> == Àwọn ìtọ́kasí == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} [[Ẹ̀ka:Àwọn tó gba ẹ̀ṣọ́ fàdakà Òlímpíkì fún Nàìjíríà]] [[Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè]] [[Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1985]] o1e0thmlt3qp5084ben0rafmzm3azp1 2 66570 637322 636311 2026-09-18T05:24:18Z ListeriaBot 17294 Wikidata list updated [V2] 637322 wikitext text/x-wiki This list is not ready for use on Wikipedia because a Members of the House of Representatives of Nigeria who was a member twice does not show twice. {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P39 wd:Q21290864 } |section= |sort=P39/Q21290864/P580 |sort_order=desc |columns=label:Article,description,P27:Country,P39/Q21290864/P580:Start date,P39/Q21290864/P582:End date,P18:Image |thumb=128 |min_section=2 }} {| class='wikitable sortable' ! Article ! description ! Country ! Start date ! End date ! Image |- | ''[[:d:Q20676277|Clifford Ohiagu]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | 2003 | |- | ''[[:d:Q20676550|Boniface S. Emerengwa]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2015-06<br/>2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q20685008|Tajudeen Obasa]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | [[Alhassan Doguwa]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2020-01-29<br/>2015-06-09<br/>2007-06-05 | 2019-11-04<br/>2019-06-09<br/>2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q20774324|Olaka Nwogu]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-06<br/>2003-05-29<br/>1999-05-29 | | |- | ''[[:d:Q20982174|Macebuh Chinonyerem]]'' | oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29<br/>2003-05-29 | | |- | ''[[:d:Q20982195|Njoku Nnamdi]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | 2003 | |- | ''[[:d:Q20982197|Nwakanwa Chimaobi]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | 2003 | |- | ''[[:d:Q20982201|Iheanacho Obioma]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999 | | |- | ''[[:d:Q20982202|Mao Arukwe Ohuabunwa]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 1999<br/>2003-06 | | |- | ''[[:d:Q20982219|Uchechukwu N. Maduako]]'' | oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 1999<br/>2003-06 | | |- | ''[[:d:Q20982221|Ifeanyi Ugwuanyi]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2003-06 | 2015-06 | |- | ''[[:d:Q21063010|Onofiok A. Luke]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | [[Fáìlì:Rt. Hon. (Barr) Onofiok Luke, Speaker, Akwa Ibom State House of Asembly.jpg|center|128px]] |- | [[Dino Mélayé|Dino Melaiye]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2007-06 | | [[Fáìlì:Dino Melaye at AMVCA 2020 02.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q22005748|Kayode Oladele]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09 | 2019-06-09 | [[Fáìlì:Kayode Oladele.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q22087359|Chukwuemeka Ujam]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2015-06<br/>2011-06-06 | | |- | ''[[:d:Q22276914|Martins Azubuike]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06 | 2019-06 | |- | ''[[:d:Q22279489|Omosede G. Igbinedion]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09 | 2019-06-09 | |- | [[Rose Okoji Oko]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2011-06 | 2015-06 | |- | [[Uche Ekwunife]] | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2015-06-04 | [[Fáìlì:Senator Uche Ekwunife.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q23304614|Yusuf Sulaimon Lasun]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2011-06-06 | | [[Fáìlì:YussuffLasun.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q23409635|Chinyere Igwe]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2007-06-06 | | |- | ''[[:d:Q23414656|Adekoya Adesegun Abdel-Majid]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2019-06-11 | 2019-06-09 | [[Fáìlì:Hon. Adekoya adesegun.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q24565203|Musa Sarkinadar]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | [[John Owan Enoh]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03<br/>2007-06-05<br/>2011-06-06 | 2007-06-05<br/>2011-06-06 | [[Fáìlì:John Enoh.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q24668829|Abdussamad Dasuki]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | | | [[Fáìlì:Abdussamad Dasuki.jpg|center|128px]] |- | [[Abubakar Kyari]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 1999 | | |- | [[Joan Onyemaechi Mrakpor]] | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q26704784|Austin Opara]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003-05-29<br/>1999-05-29 | | |- | ''[[:d:Q26896971|Julius Gbabojor Pondi]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q27063414|Ephraim Nwuzi]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2020-10-07 | 2020-10-07 | |- | ''[[:d:Q27517391|Ben Nwankwo]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2011-06-06<br/>2003-06-03 | 2019-06-09<br/>2015-06-06<br/>2007-06-05 | |- | ''[[:d:Q27662340|Onyewuchi Ezenwa]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2015-06<br/>2011-06 | 2019-06-09<br/>2015-06-04 | |- | [[Ogbonna Nwuke]] | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q27959962|Mojeed Alabi]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q28030538|Ugonna Ozurigbo]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-13<br/>2022-04-23 | 2022-04-23 | [[Fáìlì:Ozbpice.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q28051589|Samaila Suleiman]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2022-03-16 | 2022-03-08 | |- | [[Janet Febisola Adeyemi]] | | [[Nàìjíríà]] | 1999 | 2003 | |- | ''[[:d:Q28606434|Philip Shaibu]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2015-06 | 2016-03 | [[Fáìlì:Philip Shaibu.jpg|center|128px]] |- | [[Ọlátóyè Tèmítọ́pẹ́ Sugar|Olatoye Tempitope Sugar]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09 | 2019-03-09 | |- | ''[[:d:Q28967996|Samuel Ikon]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2015-06<br/>2015-06-09 | 2019-06-09 | |- | ''[[:d:Q28968008|Nse Ekpenyong]]'' | Oṣelu Naijiria ni yii | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2015-06 | 2022-04-23 | |- | ''[[:d:Q28968132|Ogor Okuweh]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2019-06-11<br/>2011-06-06<br/>2007-06-05<br/>2003-06-03 | 2019-06-09<br/>2015-06-06<br/>2011-06-06<br/>2007-06-05 | |- | ''[[:d:Q28968135|Umar Barde Yakubu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q29033506|Henry Okon Archibong]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-06<br/>2019-06-11 | 2019-05<br/>2023-05 | |- | ''[[:d:Q29452315|Folake Olunloyo]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q29514826|Nkeruka Chiduben]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2015-06-09<br/>2007-06-05<br/>2011-06 | 2019-06-09<br/>2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q29834852|Abdulrahman Shuaibu Abubakar]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-06 | | [[Fáìlì:Abdulrahman Shuaibu Abubakar.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q30643909|Obinna Chidoka]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2015-06<br/>2019-11-19 | 2019-06 | [[Fáìlì:Hon. Obinna Chidoka.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q30673985|Ned Nwoko]]'' | Olóṣèlú Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 1999 | 2003 | [[Fáìlì:Ned Nwoko.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q32534468|Patrick Obahiagbon]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | | |- | ''[[:d:Q35523688|Iorember Wayo]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06 | 2019-06 | |- | ''[[:d:Q35523709|Eke Bede]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2015-06-09 | 2019-06-09 | |- | [[Mallam Gana]] | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2019-06-11 | 2019-06-09 | |- | [[Tijjani Abdul Kadir]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2007-06-05<br/>2022-05 | 2022-05-05 | |- | ''[[:d:Q35536112|Dekor Dumnamene]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q35536127|Faleke Abiodun]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06<br/>2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q35536141|Okechukwu Eze]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2015-06 | | |- | ''[[:d:Q35536154|Usman Shiddi]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2020-12-15 | 2019-06-09 | |- | ''[[:d:Q35536164|Ehiozuwa Agbonayinma]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09 | 2019-06-09 | |- | ''[[:d:Q35536176|Ederin Idisi]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09 | 2019-06-09 | |- | [[Musa Tsamiya Ado]] | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | [[Ajibola Famurewa]] | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35536212|Muhammed Ajanah]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35536223|Sunday Karimi]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-06<br/>2011-06-06 | | [[Fáìlì:Senator Sunday Karimi on the floor of the Nigerian Senate.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q35536240|Husseni Suleiman]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | [[Jimoh Ojugbele]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2019-06-11<br/>2007-06-05 | 2019-06-09<br/>2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q35536262|Angulu Zakari]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35536282|Johnson Oghuma]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q35536291|Umar Jibril]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-06 | | |- | ''[[:d:Q35536302|Sani Mohammed]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | [[Olajide Jimoh]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q35536324|Rabiu Garba]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35536336|Sani Saidu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35536347|Toby Okechukwu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2015-06-09 | 2023-06-11<br/>2019-06-09 | |- | ''[[:d:Q35536361|Aja Samson]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06<br/>2019-11-19<br/>2011-06-06 | 2019-06<br/>2015-06-06 | |- | [[Joshep Edionwele]] | Olóṣèlú orílẹ̀-èdè Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2019<br/>2019-06-11 | | |- | [[Albert Adeogun]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2007-06-05 | 2019-06-09<br/>2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q35536398|Ngoro Agibe]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06 | | |- | [[Omar Tata]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2019-06-11 | 2019-06-06 | |- | ''[[:d:Q35536424|Abdullahi Mohammed]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09 | 2019-06-09 | |- | ''[[:d:Q35536436|Yusuf Buba Yakub]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2019-06-11 | 2019-06-09 | |- | [[Tasir Raji]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2015-06 | | |- | ''[[:d:Q35536456|Ibrahim Danmazari]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09 | 2019-06-09 | |- | [[Victor Nwokolo]] | olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2015-06<br/>2019-06-11 | | |- | [[Eucharia Okwunna]] | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06<br/>2011-06 | 2019-06<br/>2015-06 | |- | [[Chukwuma Nwazunku]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q35536498|Khamisu Ahmed Mailatantarki]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | [[Fáìlì:Khamisu Ahmed Mailantarki.jpg|center|128px]] |- | [[Kehinde Agboola]] | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-06<br/>2019-06-11 | 2019-06-09<br/>2019-06-21 | |- | ''[[:d:Q35536524|Bello Sani]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35536539|Bello Abdullahi]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35536547|Ohiozojeh Akpatason]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06<br/>2019-07-03<br/>2011-06-06 | | |- | ''[[:d:Q35536561|Jerome Eke]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2015-06 | 2019-06 | |- | ''[[:d:Q35536570|Suleiman Salisu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35536581|Ahmed Rufai]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2011-06-06 | 2019-06-09<br/>2015-06-06 | |- | [[Okafor John]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2019-09-17 | | |- | ''[[:d:Q35536614|Herman Hembe]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2015-06<br/>2020-12-08<br/>2019-06-11<br/>2011-06-06<br/>2022-06<br/>2007-06-05 | 2019-06<br/>2022-05-26<br/>2020-12-08<br/>2015-06-04<br/>2011-06-06 | |- | [[Rita Orji (oloselu)]] | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35536640|Adeyemi Adepoju]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | | | |- | [[Betty Apiafi]] | oloselu | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-06<br/>2011-06-06<br/>2007-06-06 | 2011-06-06 | [[Fáìlì:Betty Apiafi.jpg|center|128px]] |- | [[Dimeji Bankole]] | Oṣelu ni Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2007-11-01<br/>2003-06-03 | 2011-05-29<br/>2011-06-06 | [[Fáìlì:Oladimeji Sabur Bankole.jpg|center|128px]] |- | [[Rabiu Kwankwaso]] | Olóṣèlú Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 1993 | 2019 | [[Fáìlì:Kwankwaso and Rochas at PGLS 1.jpg|center|128px]] |- | [[Mohammed Ali Ndume]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05<br/>2003-06-03 | 2011-06-06<br/>2007-06-05 | [[Fáìlì:Muhammad8.jpg|center|128px]] |- | [[Ahmed Sani Yerima|Ahmad Sani Yerima]] | Olóṣèlú Naijiria | [[Nàìjíríà]] | | | |- | [[Nenadi Usman|Nenadi Esther Usman]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 1999 | | |- | ''[[:d:Q4665219|Abdul'aziz Abubakar Yari]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2007-06 | | |- | [[Ahmed Abdul Ningi|Abdul Ahmed Ningi]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03<br/>2008 | 2007-06-05<br/>2011-06-06 | [[Fáìlì:Abdul Ningi.jpg|center|128px]] |- | [[Abdullahi Balarabe Salame]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2022-06 | 2022-06 | |- | ''[[:d:Q4666159|Abdulmumin Jibrin]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | 2019-11-01 | [[Fáìlì:Jibrin Abuja Event.jpg|center|128px]] |- | [[Abike Dabiri]] | Oníwé-Ìròyín | [[Nàìjíríà]] | 2003-06 | 2015-06 | [[Fáìlì:Abike Dabiri-Erewa -crop.jpg|center|128px]] |- | [[Abubakar Rimi]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | | | [[Fáìlì:Seal of Kano.png|center|128px]] |- | [[Abubakar Umar Tutare]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2011-06 | | |- | [[Adamu Sidi Ali]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2003-05-29 | | |- | [[Ahmed Hassan Barata]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | 2003-06 | |- | [[Ahmed Ibrahim Lawan|Ahmed Lawan]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29<br/>2003-06-03 | 2007 | [[Fáìlì:Ahmed Ibrahim Lawan.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4727557|Aliyu Musa]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2015-06<br/>1999 | | |- | ''[[:d:Q4746475|Aminu Kano]]'' | Òǹkọ̀wé, olóṣèlú, olùkọ́, ọ̀mọ̀wé, akẹ́wì àti mínísítà ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà" | [[Nàìjíríà]]<br/>[[Nàìjíríà Alámùúsìn]] | | | [[Fáìlì:Aminu Kano.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4746476|Aminu Safana]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2003-06<br/>2007-06 | | |- | [[Aminu Tambuwal|Aminu Waziri Tambuwal]] | Olóṣèlú naijiriya | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05<br/>2003-06-03 | 2011-06-06<br/>2007-06-05 | [[Fáìlì:Aminu Waziri Tambuwal (cropped).jpg|center|128px]] |- | [[Ayo Adeseun|Ayoade Ademola Adeseun]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05<br/>2003-06 | 2011-06-06 | |- | [[Bassey Ewa-Henshaw]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2011-06-06 | 2019-06-09<br/>2015-06-06 | |- | [[Bassey Otu]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03<br/>2007-06-05 | 2007-06-05<br/>2011-06-06 | [[Fáìlì:Sen otu.jpg|center|128px]] |- | [[Bello Jibrin Gada]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | | |- | [[Bindo Jibrilla]] | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2011-06 | | |- | [[Bode Olajumoke]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06 | 2015-06-04 | |- | ''[[:d:Q5095351|Chibudom Nwuche]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | | |- | ''[[:d:Q5116055|Chukwuemeka Chikelu]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 1999 | | |- | [[Emeka Ihedioha]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06<br/>2003-06-03 | 2015-06-06 | [[Fáìlì:Rt. Hon. Emeka Ihedioha (cropped).png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5116059|Chukwuemeka Ngozichineke Wogu]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | | | |- | [[Clever Ikisikpo]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05<br/>2003-06-03 | 2011-06-06<br/>2007-06-05 | |- | ''[[:d:Q5238181|David Obadiah Lot]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q5261085|Ahmed Idris Wase]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2007-06-05<br/>2011-06-06<br/>2015-06-09 | 2011-06-06<br/>2015-06-06<br/>2019-06 | [[Fáìlì:Headshot-photograph-ahmed-idris-wase.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5363283|Elizabeth Ogbaga]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06 | 2011-06-06 | |- | [[Emmanuel Bwacha]] | Olóṣèlú Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | [[Ernest Ikoli]] | Oníwé-Ìròyín | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q5423303|Eziuche Ubani]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2011-06<br/>2007-06 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q5436177|Farouk Lawan]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05<br/>1999-05-29 | | [[Fáìlì:Farouk Lawan.jpg|center|128px]] |- | [[Femi Gbajabiamila|Femi Gbaja Biamila]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2019-06-11<br/>2011-06-06<br/>2003-06-03<br/>2007-06-05 | 2019-06-09<br/>2015-06-06<br/>2007-06-05<br/>2011-06-06 | [[Fáìlì:Femi Gbajabiamila 2018.png|center|128px]] |- | [[Gabriel Suswam]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 1999 | 2003 | |- | [[Ganiyu Solomon]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | 2007-06-05 | [[Fáìlì:Ganiyu Solomon.jpg|center|128px]] |- | [[Gbemisola Ruqayyah Saraki]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 1999 | 2003 | |- | [[George Thompson Sekibo]] | Olóṣèlú Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | [[Ghali Umar Na'Abba]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | | [[Fáìlì:Ghali Na'Abba at an interview with This Day Newspaper.jpg|center|128px]] |- | [[Gyang Dalyop Datong]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2003-06 | 2007-06 | |- | ''[[:d:Q5720323|Seriake Dickson]]'' | Gomina ipinle Bayelsa, Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05<br/>2011-06 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q5984495|Ibrahim Bio]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 1999 | | |- | [[Idris Abubakar]] | Olóṣèlú Nàìjíríà, Alagba fun Gombe South | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | 2007 | |- | ''[[:d:Q6075720|Isa Mohammed]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | | | |- | [[Jóẹ́l Danlami Ikenya|Joel Danlami Ikenya]] | Olóṣèlú Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | | |- | ''[[:d:Q6283021|Joseph Fadahunsi]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | | | |- | [[Jubril Aminu|Jibril Aminu]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 1999 | 2003 | |- | ''[[:d:Q6309967|Julius Momo Udochi]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | | | [[Fáìlì:Dinner in Honor of President Kennedy, Given by Abubakar Tafawa Balewa, Prime Minister of Nigeria (03).jpg|center|128px]] |- | [[Kabir Garba Marafa]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | [[Fáìlì:Kabir Garba Marafa.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6380072|Kawu Sumaila]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03<br/>2007-06<br/>2011-06 | | |- | [[Lynda Chuba-Ikpeazu]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2021-09-30<br/>2019-06-11<br/>1999<br/>2022-03 | 2022-03<br/>2021-09-30 | |- | ''[[:d:Q6892990|Mohammed Arzika]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | 2001 | |- | [[Mohammed Lawal]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2004 | | |- | ''[[:d:Q6967190|Nasiru Sule Garo]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2011-06-06<br/>2007-06-05 | 2019-06-09<br/>2015-06-06<br/>2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q6983832|Nduese Essien]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | 2003 | |- | [[Nicholas Ugbane]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | [[Nkechi Justina Nwaogu]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | [[Olusola Adeyeye]] | Omo ile igbimo asofin alagba Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2003-06 | | |- | [[Patricia Etteh.]] | | [[Nàìjíríà]] | 2011-06<br/>1999 | | [[Fáìlì:Hon. Patricia O. Etteh (Speaker, House of Representative 2008).jpg|center|128px]] |- | [[Philips Tanimu Aduda]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03<br/>2007-06-05 | 2007-06-05<br/>2011-06-06 | |- | [[Raymond Njoku]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | | | [[Fáìlì:Raymond Njoku.jpg|center|128px]] |- | [[Salisu Matori]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | 2006 | |- | ''[[:d:Q7418244|Sani Daura]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà ni yii | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | [[Fáìlì:NSZD Portrait.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7495678|Shettima Ali Monguno]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | No/unknown value | No/unknown value | [[Fáìlì:Nigerian Public Domain Files 06.jpg|center|128px]] |- | [[Sunday Awoniyi]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 1971 | 1975 | |- | ''[[:d:Q7668102|T. A. Doherty]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q7902041|Usman Bayero Nafada]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 1999<br/>2007-11-02<br/>2003-06 | 2011-06-02 | [[Fáìlì:Usman Bayero Nafada.jpg|center|128px]] |- | [[Victor Ozodinobi]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2004 | | |- | [[Wilson Asinobi Ake]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 1999 | 2003 | |- | [[Ita Enang]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 1999-05<br/>2007-06-05 | 2007-06-05<br/>2011-06-06 | |- | [[Abubakar Atiku Bagudu]] | Alagba ti Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2003 | 2007 | [[Fáìlì:Abubakar Bagudu - 2023 (cropped).jpg|center|128px]] |- | [[Paulinus Igwe Nwagu]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2007-06 | 2011-06-06 | |- | [[Sule Yari Gandi]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | 2003 | |- | [[Mudasiru Oyetunde Hussein]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q16106000|Eddie Mbadiwe]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06 | 2015-06-04 | |- | ''[[:d:Q16187120|Julius Ihonvbere]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | [[Olajumoke Okoya-Thomas]] | | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | | |- | ''[[:d:Q16194615|John Dyegh]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2019-06-11<br/>2011-06-06 | 2019-06-09<br/>2021-12-13<br/>2015-06-06 | |- | [[Gbénga Ẹlẹ́gbẹ́lẹ́yẹ|Gbenga Elegbeleye]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | [[Fáìlì:Gbenga Elegbeleye.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16196905|Bimbo Daramola]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q16207418|Nnenna Elendu Ukeje]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-05-29<br/>2015-06-09<br/>2011-06-06 | 2011-06-06<br/>2019-06-09<br/>2015-06-06 | |- | ''[[:d:Q16230616|Aliyu Ibrahim Gebi]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06 | | [[Fáìlì:Honorable Aliyu Ibrahim Gebi.jpg|center|128px]] |- | [[Beni Lar]] | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2019-06-11<br/>2011-06-06<br/>2007-06-05<br/>2023-06-12 | 2019-06-09<br/>2023-06-12<br/>2015-06-06<br/>2011-06-06 | |- | [[Khadija Abba Ibrahim|Khadija Bukar Abba Ibrahim]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2015-06<br/>2019-06-11<br/>2011-06<br/>2007-06<br/>2023-06-13 | | |- | ''[[:d:Q18618880|Usman Shehu Bawa]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q19518229|Saviour Friday Udoh]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2007-06 | | |- | ''[[:d:Q19559941|Bethel Nnaemeka Amadi]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06<br/>2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | [[Binta Masi Garba]] | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 1999<br/>2003-06<br/>2007-06 | | |- | [[Danburam Abubakar Nuhu]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q19604976|Raphael Nomiye]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | | | |- | [[Oloye Akin Alabi|Otunba Akin Alabi]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q19895375|Osinakachukwu Ideozu]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2003-05-29 | | |- | [[Solomon Olamilekan Adeola]] | Nàìjíríà Chartered Accountant ati Alagba | [[Nàìjíríà]] | 2011-06 | | [[Fáìlì:Solomo Adeola.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q19957516|Dogara Yakubu]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2015-06-06<br/>2011-06-06<br/>2007-06-05 | 2011-06-06 | [[Fáìlì:3R3A5379.jpg|center|128px]] |- | [[Gilbert E. Nnaji]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2007-06<br/>2003-06-03 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q20675885|Anthony Eze Enwereuzor]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | 2003 | |- | ''[[:d:Q35536670|Ossy Prestige]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2019-06-11 | 2021-02-06 | |- | [[Olajide Olatubosun]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2022-07 | 2022-07 | |- | [[Sunday Oladimeji]] | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09 | 2019-06-09 | |- | ''[[:d:Q35536718|Emmanuel Ukoete]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-06 | | |- | [[Rimamnde Shawulu]] | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35536740|Ofongo Henry]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35536754|Isah Murtala]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35536761|Asabe Bashir]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09 | | |- | ''[[:d:Q35536774|Gafaru Akintayo]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35536789|Ajayi Adeyinka]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06 | | |- | ''[[:d:Q35536800|Aliyu Danladi]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35536806|Hassan Omale]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-06 | | |- | ''[[:d:Q35536820|Umar Yakubu]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | | | |- | [[Oyewole Diya]] | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35536858|Aliyu Ahman-Pategi]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35536874|Bulus Solomon]]'' | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2015-06<br/>2019-06-11 | 2019-06<br/>2023-06-11 | |- | [[Aminu Ashiru Mani]] | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2019-06-11 | 2019-06-09<br/>2022-06 | |- | ''[[:d:Q35536916|Ahmed Garba Bichi]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09 | | |- | ''[[:d:Q35536928|Ajayi Ayantunji]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35536941|Yunusa Abubakar]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2015-06-06 | | |- | [[Lawal Yahaya Gumau|Gumau Yahaya]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2015-06<br/>2011-06 | 2018-03<br/>2015-06 | [[Fáìlì:Senator Lawal Yahaya Gumau.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q35536987|Kabir Shaibu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | [[Raphael Nnanna Igbokwe]] | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06<br/>2011-06-06 | 2019-06<br/>2015-06-04 | |- | ''[[:d:Q35537143|Ahmad Babba]]'' | Olóṣèlú Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2015-06 | 2019-06-09 | |- | ''[[:d:Q35537153|Talatu Yohanna]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09 | 2019-06-09 | |- | ''[[:d:Q35537164|Iboro Ekanem]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-06 | 2019-06-09 | |- | ''[[:d:Q35537174|Emmanuel Ekon]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2011-05-07 | | |- | ''[[:d:Q35537188|Olugbenga Ayode]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | [[Tajudeen Yusuf]] | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-06<br/>2011-06-06<br/>2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q35537221|Husaini Abubakar]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35537233|Akinlaja Joseph]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35537251|Mohammed Mahmud]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35537263|Agbedi Yeitiemone]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35537276|Marshal Sunday]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35537290|Shehu Saleh]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2021-02-10<br/>2019-06-11<br/>2022-04-16 | 2022-04-16<br/>2019-06-12 | |- | ''[[:d:Q35537300|Dauda Kako Are]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2011-06-06<br/>2007-06-05 | 2019-06-09<br/>2015-06-04<br/>2011-06-06 | |- | [[Razak Atunwa]] | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | [[Patrick Asadu|Asadu Patrick]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2019-06<br/>2011-06-06<br/>2007-06-05 | 2019-06-09<br/>2015-06-06<br/>2011-06-06 | |- | [[Oghene Egoh]] | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q35537352|Umaru Mohammed]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35537367|Abubakar Amuda-kannike]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | [[Philip Ahmad]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-06 | 2019-06-06 | |- | [[Chukwukere Austine]] | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09 | 2019-06-09 | |- | ''[[:d:Q35537404|Abubakar Garba Lawal]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-06 | | |- | ''[[:d:Q35537416|Abubakar Adamu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35537427|Tarkighin Dickson]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09 | 2019-06-09 | |- | ''[[:d:Q35537439|Aliyu Madaki]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2011-06-06 | 2019-06-09<br/>2015-06-06 | |- | [[Lazarus Ogbee]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | 2019-09-09 | |- | ''[[:d:Q35537462|Iduma Igariwey]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2011-06-06<br/>2019-06-11 | 2019-06-09<br/>2015-06-06 | [[Fáìlì:IDUMA IGARIWEY ENWO.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q35537474|Muntari Dandutse]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q35537487|Shoyinka Olatunji]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2015-06 | 2019-06 | |- | ''[[:d:Q35537499|Ochepo Adamu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06<br/>2011-06-06 | 2015-06-04 | |- | [[Abubakar Dahiru]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2022-06-25 | 2022-06-10 | |- | ''[[:d:Q35537525|Akeem Adeyemi]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | [[Fáìlì:Akeem Adeniyi Adeyemi in Oyo.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q35537536|Shehu Aliyu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2019-06-11<br/>2007-06-05 | 2019-06-09<br/>2019-10-30<br/>2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q35537550|Babatunde Kolawole]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | [[Fáìlì:Babatunde G. Kolawole.jpg|center|128px]] |- | [[Stella Ngwu]] | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06<br/>2011-06-06 | 2015-06-04 | |- | ''[[:d:Q35537572|Olemija Stephen]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35537605|Baderinwa Bamidele White]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35537616|Johnbull Shekarau]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | | | |- | [[Abiodun Olasupo]] | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35537638|Olatubosun Oladele]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35537650|Isah Ibrahim]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35537657|Uthman Munir]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35537669|Owoidighe Ekpoatai]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-06 | 2019-06-09 | |- | ''[[:d:Q35537692|Suleiman Aminu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q35537705|Gideon Gwani]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2019-06-11 | 2019-06-09 | |- | [[Danladi Baido]] | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06<br/>2019-06-11<br/>2022-04-25 | 2022-04-25 | |- | [[Chime Oji]] | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | [[Bíńtà Bello]] | | [[Nàìjíríà]]<br/>[[Ìpínlẹ̀ Gombe|Gombe State]]<br/>''[[:d:Q7500408|Ìjọba ìbílẹ̀ sbongom]]'' | 2015-06-09<br/>2011-06-06 | 2019-06-09<br/>2015-06-06 | |- | [[Thaddeus Aina]] | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-06 | | |- | [[Aishatu Jibril Dukku]] | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-06<br/>2019-06-11 | | |- | [[Nicholas Shehu]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q35537813|D. Muhammad]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35537828|Jones Onyereri]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06<br/>2011-06-06 | 2015-06-04 | |- | ''[[:d:Q35537842|Edwin Anayo]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q35537853|Ibrahim Baba]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-06 | | |- | ''[[:d:Q35537862|Mukaila Kassim]]'' | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09 | 2019-06-09 | |- | ''[[:d:Q35537872|Enitan Badru]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q35537883|Ayuba Badamasi]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2022-05-13 | 2022-05-13<br/>2023 | |- | [[Jibrin Santumari]] | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06 | 2019-06-09 | |- | [[Sani Umar Bala]] | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q35537917|Abdulahi Faruk]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35537928|Pwajok Gyang]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | [[Zakari Salisu]] | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-06 | | |- | [[Munir Danagundi]] | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2011-06-06<br/>2019-06-11 | 2019-06-09<br/>2015-06-06<br/>2019-09-10<br/>2019 | |- | [[Adewale Oluwatayo]] | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | [[Akinyede Awodumila]] | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09 | 2019-06-09 | |- | [[Nicholas Mutu]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 1999<br/>2003-06-03<br/>2007-06-05<br/>2011-06-06<br/>2015-06-09<br/>2019-06-11 | 2003<br/>2007-06-05<br/>2011-06-06<br/>2015-06-06<br/>2019-06-09 | |- | ''[[:d:Q35538044|Bolaji Ayinla]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2015-06<br/>2019-06-11 | | |- | [[Ibrahim Abdullahi Dutse|Ibrahim Abdullahi]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | 2019<br/>2023 | |- | ''[[:d:Q35538080|Kurmi Gashaka]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35538089|Randolph Brown]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-06 | | |- | ''[[:d:Q35538097|Nasiru Baballe]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2011-06-06 | 2019-06-09<br/>2015-06-06 | |- | [[Nkem Uzoma]] | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06<br/>2019-06-11<br/>2007-06<br/>2011-06 | | |- | ''[[:d:Q35538117|Ogbeide-ihama Omoregie]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2019-06-11 | 2019-06-09<br/>2023-06-11 | |- | ''[[:d:Q35538123|Goni Bukar]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2007-06-05 | 2019-06-09<br/>2011-06-06 | |- | [[Nassir Ali Ahmed]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q35538144|Adamu Salihu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35538158|Samuel Olusegun Williams]]'' | Oṣelu ni Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2015-06<br/>2011-06 | 2019-05<br/>2015-05 | |- | ''[[:d:Q35538173|Abdulrazak Namdas]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2019-06-11 | 2019-06-09 | |- | ''[[:d:Q35538185|Agom Jarigbe]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2019-06-11 | 2019-06-09<br/>2021-09-15 | [[Fáìlì:Jarigbe Agom.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q35538195|Goodluck Opiah]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | [[Ebenyi Kingsley]] | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | [[Usman Ibrahim Auyo]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q35538233|Chinda Ogundu]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2015-06-06<br/>2011-06-06 | | |- | ''[[:d:Q35538247|Muhammed Gudaji]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q35538256|Abdul-malik Zubairu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35538265|Adabah Christian]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06 | 2019-06 | |- | [[Lawal Muhammadu Idirisu|Muhammed Idirisu]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-06<br/>2019-10-28<br/>2019-06-11<br/>2022-05-21 | 2022-05-21<br/>2019-10-28<br/>2023-06-11 | |- | [[Afe Olowookere]] | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35538300|Mohammed Sani]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-06 | | |- | ''[[:d:Q35538315|Emmanuel Akpan]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35538328|Mayowa Akinfolarin]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2019-06-11 | 2019-06-09 | [[Fáìlì:Samuel Mayowa Akinfolarin.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q35538337|Dapo Lam Adesina]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | | | [[Fáìlì:Dapo Lam Adesina.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q35538350|Hamman-julde Garba]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | 2019<br/>2019-06-12 | |- | [[Oluwole Oke]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q35538372|Ismaila Hassan]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35538383|Muhammad Soba]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35538396|Sadiq Ibrahim]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09 | 2019-06-09 | |- | [[Mark Gbillah]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2019-06-11 | 2019-06-09<br/>2022-07 | |- | ''[[:d:Q35538416|Hassan Yuguda]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | [[Zafaniah Jisalo]] | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2011-06-06 | 2019-06-09<br/>2015-06-06 | |- | [[Irom Michael]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2019-06-11 | 2019-06-09 | |- | ''[[:d:Q35538448|Olusunbo Samson]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35538458|Odeneye Olusegun]]'' | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09 | 2019-06 | |- | ''[[:d:Q35538473|Tony Nwulu]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2015-06 | 2018 | |- | [[Olufemi Adebanjo]] | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-06<br/>2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q35538496|Gogo Tamuno]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2015-06-06<br/>2011-06-06 | | |- | ''[[:d:Q35538524|Sidi Yakubu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35538536|Uchechirun Nnam-obi]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | [[Malle Aminu]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | 2019-06-13 | |- | [[Bashir Babale]] | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | ''[[:d:Q35538569|Emeka Idu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35538581|Akintola Taiwo]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35538592|Solomon Ahwinahwi]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | [[Segun Adekola]] | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-06 | | |- | ''[[:d:Q35538616|Abdullahi Hassan]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35538626|Aliyu Muktar]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06<br/>2019-06-11<br/>2011-06-06<br/>2007-06-05 | 2019-06-09<br/>2023-06-11<br/>2015-06-06<br/>2011-06-06 | |- | [[Tope Olarinoye Olayonu]] | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35538657|Onwana Musa]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35538667|Ayeola Abayomi]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35538678|Aisowieren Patrick]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2019-06-11 | 2019-06-09 | |- | ''[[:d:Q35538688|Nsiegbe Ibibia]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-06<br/>2011-06-06 | | |- | ''[[:d:Q35538702|Hassan Abubakar III]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | 2019<br/>2019-10-29 | |- | ''[[:d:Q35538715|Faruk Muhammadu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09 | 2019-06-09 | |- | [[Dennis Amadi]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2019-06-11 | 2019-06-09 | |- | ''[[:d:Q35538738|Jacobson Barineka]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35538751|Michael Omobgehin]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35538760|Tajudeen Abbas]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2019-06-11 | 2019-06-09<br/>2023-06-11 | |- | ''[[:d:Q35538773|Adamu Muhammadu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35538787|Alagboso Jerry]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2015-06<br/>2011-06-06 | 2019-06<br/>2015-06-04 | |- | ''[[:d:Q35538799|Dennis Agbo]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35538817|Sodaguwo Festus-omoni]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35538828|Sheriff Mohammed]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09 | 2019-06-09 | |- | ''[[:d:Q35538841|O. Pally Iriase]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | [[Mohammed Monguno]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2019-06-11<br/>2011-06-06<br/>2007-06-05 | 2019-06-09<br/>2015-06-06<br/>2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q35538869|Umar Muhammed]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35538879|Bala Yusuf]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2011-06-06 | 2019-06-09<br/>2015-06-06 | |- | ''[[:d:Q35538891|Victor Akinjo]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | [[Fáìlì:Kolade Victor Akinjo.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q35538903|Ismaila Gadaka]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35538916|Linus Okorie]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2011-06-06 | 2019-06-09<br/>2015-06-06 | |- | ''[[:d:Q35538931|Ugwuegede Ikechukwu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35538940|Kwamoti Laori]]'' | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2019-06-11<br/>2023-06-13 | 2019-06-09 | |- | ''[[:d:Q35538952|Essien Ayi]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2019-06-11<br/>2007-06-05 | 2019-06-09<br/>2023<br/>2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q35538966|Chukwuemeka Anohu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06 | | |- | ''[[:d:Q35538977|Abdullahi Garba]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2015-06<br/>2019-06-11 | | |- | [[Abdulkadir Rahis]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2015-06 | | |- | ''[[:d:Q35538997|Francis Uduyok]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2019-06-11 | 2019-06-09 | |- | [[Taofeek Adaranijo]] | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09 | 2019-06-09 | |- | ''[[:d:Q35539019|Oladipupo Olatunde Adebutu]]'' | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09 | 2019-06-09 | [[Fáìlì:PictureofOladipupoAdebutu.jpg|center|128px]] |- | [[Olusegun Odebunmi]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | [[Mohammed Garba Gololo|Mohammed Garba]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-06<br/>2019-06-11 | 2019-11-01 | |- | ''[[:d:Q35539057|Sani Aminu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35539072|Hassan Saleh]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2011-06-06 | 2019-06-09<br/>2015-06-06 | |- | ''[[:d:Q35539092|Muhammad Abubakar]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35539099|Kenneth Chikere]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-06<br/>2019-06-11<br/>2011-06-06 | | |- | ''[[:d:Q35539108|Isa Salihu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q35539118|Garba Muhammad]]'' | oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2015-06<br/>2019-06<br/>2011-06-06<br/>2007-06-05 | 2019-06<br/>2023-06 | |- | ''[[:d:Q35539127|Anayo Nnebe]]'' | oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2015-06<br/>2011-06-06 | 2015-06-04 | |- | ''[[:d:Q35539133|Ikani Okolo]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-06 | | |- | ''[[:d:Q35539140|Awulu Adaji]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06<br/>2011-06-06 | 2015-06-04 | |- | ''[[:d:Q35539149|Galadima Zakariya'u]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35539162|Azubago Ifeanyi]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06 | | |- | ''[[:d:Q35539173|Muhammad Lawal]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35539187|Oninubuariri Obinna]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35539198|Aminu Isa]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35539211|Solomon Adaelu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2019-06-11<br/>2022-05 | 2022-05 | |- | ''[[:d:Q35539224|Babangida Ibrahim]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2019-06-11<br/>2011-06-06 | 2019-06-09<br/>2022-06-04<br/>2015-06-06 | |- | ''[[:d:Q35539236|Oluwarotimi Agunsoye]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | [[Fáìlì:Oluwarotimi Ojo Agunsoye.jpg|center|128px]] |- | [[Mohammed Sanda]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2015-06<br/>2011-06-06 | | |- | [[Yahaya Chado]] | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35539272|Muhammad Usman]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | | | |- | [[Abubakar Hassan Fulata|Fulata Abubakar]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | [[Uko Nkole]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2015-06<br/>2019-06-11<br/>2019-06 | | |- | ''[[:d:Q35539303|Sopuluchukwu Ezeonwuka]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06 | | |- | [[Darlington Nwokocha]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2019-06-11<br/>2022-06-02 | 2022-05 | |- | ''[[:d:Q35539330|Okon Michael]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2019-06-11 | 2019-06-09 | |- | [[Adamu Kamale]] | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-06 | | |- | ''[[:d:Q35539352|Jika Dauda Halliru]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09 | 2019-06-09 | |- | ''[[:d:Q35539361|Ahmed Abu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35539368|Mohammed Onawo]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35539376|Mustapha Bala]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2019-06-11 | 2019-06-09<br/>2023 | |- | ''[[:d:Q35539394|Adams Jagaba]]'' | oloselu | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>1999-05-29<br/>2011-06-06 | 2019-06-09<br/>2003-06-03<br/>2015-06-06 | |- | [[Yusuf Tijani]] | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-06<br/>2011-06-06<br/>2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q35539419|Muhammed Ali]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | | | |- | [[Olufemi Fakeye]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | [[Abubakar Lado]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q35539447|Sulaiman Romo]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09 | 2019-06-09 | |- | ''[[:d:Q35539457|Olamide Oni]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-06 | | |- | ''[[:d:Q35539466|Dayyabu Ahmed]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q35539474|Lawal B/tudu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35539491|Ali Isa]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | [[Emmanuel Yisa Orker-Jev]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06<br/>2007-06-05<br/>2015-06-09 | 2015-06-06<br/>2011-06-06<br/>2019-06-09 | |- | ''[[:d:Q35539511|Balarabe Abdullahi]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | [[Eta Mbora Edim]] | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2019-06-11 | 2019-06-09<br/>2023 | |- | [[Jẹfta Foingha]] | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2011-06-06 | 2019-06-09<br/>2015-06-06 | |- | ''[[:d:Q35539542|Yusuf Saidu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019 | | |- | ''[[:d:Q35539553|Garba Sabo]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35539560|Salisu Koko]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | [[Muhammad Umar Jega|Muhammad Jega]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2015-06<br/>2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q35539579|Yakub Balogun]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35539590|Saadu Nabunkan]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35539599|D Boma]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35539610|Muhammad Abdu]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-06 | | |- | ''[[:d:Q35539620|Mohammed Danlami]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35539631|Adamu Gurai]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2011-06-06<br/>2007-06-05 | 2019-06-09<br/>2015-06-04<br/>2011-06-06 | |- | [[Olufunke Adedoyin]] | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35539661|Samuel Onuigbo]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2019-06-11 | 2019-06-09 | |- | ''[[:d:Q35539674|Sergius Ogun]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q35539686|Musa Sarkin]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | [[Adekunle Akinlade|Adekunle Abdulkabir Akinlade]] | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09 | 2019-06-09 | [[Fáìlì:Hon.Adekunle-Abdulkabir-Akinlade.jpg|center|128px]] |- | [[Ibrahim Isiaka]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2019-06-11 | 2019-06-09 | |- | [[Ayo Omidiran]] | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35539745|Mutiu Shadimu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2015-04 | | |- | [[Amiruddin Tukur]] | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2019-07-25 | 2019-06-09 | |- | ''[[:d:Q35539769|Chukwuka Onyema]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2019-06-11 | 2019-06-09 | |- | ''[[:d:Q35539780|Henry Nwawuba]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2015-06<br/>2019-06-11 | | [[Fáìlì:Henry Nwawuba.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q35539790|Emmanuel Ombugadu]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35539804|Babajimi Benson]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06<br/>2019-06-11 | | [[Fáìlì:Babajinmi benson.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q35539816|Gaza Gbefwi]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2021-07-07<br/>2019-06-11<br/>2022-06 | 2022-06<br/>2021-07-07 | |- | ''[[:d:Q35539827|Simon Arabo]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | [[Effiong Daniel]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-06<br/>2019-06-11 | 2023 | |- | ''[[:d:Q35539853|Mohammed Zakari]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35539863|Olabode Ayorinde]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | [[Yayaha Suleiman Kwande]] | oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2011-06-06 | 2019-06-09<br/>2019 | |- | ''[[:d:Q35539882|Awaji-inombek Abiante]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q35539892|Mahhud Maina]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2011-06-06 | 2019-06-09<br/>2015-06-06 | |- | ''[[:d:Q35539906|Sylvester Ogbaga]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q35539919|Memga Emmanuel]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2011-06-06 | 2019-06-09<br/>2015-06-06 | |- | ''[[:d:Q35539932|Da'u Magaji]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | 2019<br/>2023 | |- | [[Akinloye Babajide]] | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35539970|Garba Umar]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09 | | [[Fáìlì:Umar Garba Danbatta - 2018 (cropped).jpg|center|128px]] |- | [[Ochiglegor Idagbo]] | | [[Nàìjíríà]] | 2021-06-29<br/>2019-06-11 | 2021-06-29 | |- | ''[[:d:Q35540012|Lawali Hassan]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35540024|Egwu Emmanuel]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-06 | | |- | ''[[:d:Q35540036|Garba Mohammed]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09 | 2019-06-09 | |- | [[Evelyn Omavowan Oboro]] | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35540061|Gabriel Onyenwife]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2015-06 | | |- | [[Timothy Golu]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | | | |- | [[Ossai Nicholas Ossai|Nicholas Ossai]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2019-06-11<br/>2011-06-06 | 2019-06-09<br/>2015-06-06 | |- | [[Joseph Ayodeji]] | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35540105|Hassan Adamu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2007-06-05 | 2019-06-09<br/>2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q35540116|Daniel Reyenieju]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2007-06-05 | 2019-06-06<br/>2011-06-06 | [[Fáìlì:Reyenieju.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q35540130|Kabiru Achida]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2011-06-06<br/>2007-06-05<br/>2003-06-03 | 2019-06-09<br/>2015-06-06<br/>2011-06-06<br/>2007-06-05 | |- | ''[[:d:Q35540141|Ogunwuyi Segun]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35540150|Muhammad Boyi]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | | | |- | [[Abiodun Awoleye]] | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35540174|Aminu Shagari]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2007-06-05 | 2019-06-09<br/>2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q35540184|Muhammadu Muktar]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | | | |- | [[Fijabi Akinade]] | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q35540239|Barambu Kawuwa]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2016-01 | 2019-06-09 | |- | ''[[:d:Q35540252|Istifanus Gyang]]'' | Olóṣèlú naijiriya | [[Nàìjíríà]] | 2015 | 2019-06-09 | |- | ''[[:d:Q35540267|Peter Madubueze]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q41693557|Jibrin I Barau]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | | [[Fáìlì:Barau I Jibrin cropped portrait.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q41694176|Garba Shehu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | | |- | ''[[:d:Q41805511|Andrew Uchendu]]'' | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06<br/>2007-06-06<br/>2003-05-29 | 2011-06-06 | |- | [[Dakuku Peterside]] | | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06 | 2015-06 | [[Fáìlì:Dakuku Peterside in London - 2017 (38714062172) (cropped).jpg|center|128px]] |- | [[Barry Mpigi]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-06<br/>2011-06-06 | | |- | ''[[:d:Q43250114|Nwofe Alexander]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | | |- | ''[[:d:Q47456115|Abdullahi Abubakar Gumel]]'' | Oloselu | [[Nàìjíríà]] | 1999 | | |- | [[Justina Eze]] | | [[Nàìjíríà]] | | | [[Fáìlì:Amb Hon Justina Chinweudo Eze; Nigerian Diplomat and Elder stateswoman.jpg|center|128px]] |- | [[Mulikat Akande-Adeola]] | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05<br/>2011-06-06 | 2011-06-06<br/>2015-06-04 | |- | ''[[:d:Q51120626|Ibrahim Makama Misau]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q51754799|Isa Hassan Jama'are]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06<br/>2015-06-06<br/>2007-06-05 | | |- | [[Richard Bamisile]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | [[Fáìlì:Richard Olufemi Bamisile.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q54913558|Osita Chidoka]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | | |- | ''[[:d:Q56229522|Bauchi Tongo]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2015-06-09<br/>2022-01-24<br/>2019-06-11 | 2019-06-06<br/>2022-01-22 | |- | [[Joseph Bamgbose]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | | | |- | [[Dorathy Mato]] | | [[Nàìjíríà]] | 2017 | | |- | [[Shina Peller]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2022-06-21 | 2022-06-17 | |- | ''[[:d:Q56798462|Fateema Mohammed]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | [[Peace Uzoamaka Nnaji]] | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q58836571|Bassey Dan-Abia]]'' | Oloselu Naijiria(b. 1957) | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06 | 2015-06-04 | |- | ''[[:d:Q60800545|Yusuf Barnabas Bala]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q61743048|Ahmad Abubakar]]'' | Olórí ìlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2020-01-30 | | |- | ''[[:d:Q61756840|Bala Ibn Naallah]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q61942446|Adebayo Rafiu Ibrahim]]'' | Oloṣelu Naijiria ati Sẹnetọ to n ṣoju agbegbe igbimọ asofin ipinlẹ Kwara | [[Nàìjíríà]] | 2011-06 | | |- | ''[[:d:Q63190460|Duro Faseyi]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03<br/>2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q64736713|Bello Matawalle]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06<br/>2007-06<br/>2003-06-03 | 2015-06-04<br/>2007 | |- | ''[[:d:Q64756796|Farah Dagogo]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | [[Fáìlì:DAGODO-INTRODUCING-A BILL RIVERS HOUSE OF ASSEMBLY (cropped).jpg|center|128px]] |- | [[Aishatu Dahiru Ahmed]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06<br/>2003-06-03 | 2015-06-04<br/>2007-06-05 | [[Fáìlì:Aishatu Binani.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q65548435|Chisom Dike]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2021-09-16 | 2021-09-16 | |- | ''[[:d:Q65580973|Alphonsus Gerald Irona]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2011-06 | 2015-06-04 | |- | [[Mohammed Umar Bago]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2015-06-06 | | [[Fáìlì:Mohammed Umar Bago.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q66901800|Chukwuemeka Nwajiuba]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-07-24<br/>2019-06-11<br/>1999 | 2019-08-07<br/>2019-07-24 | |- | [[Tajudeen Adeyemi Adefisoye]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2020-12-16 | 2020-12-16 | |- | ''[[:d:Q68621515|David Idris Zacharias]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | [[Fáìlì:David Idris Zacharias.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q69541341|Victor Mela Danzaria]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | [[Unyime Idem]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | [[Fáìlì:Hon Unyime Idem at an event in 2023.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q77224538|Ifeanyi Chudy Momah]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | [[Abiola Makinde]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2021-02-23 | 2021-02-23 | |- | ''[[:d:Q79234960|Fred Agbedi]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2015-06 | | |- | ''[[:d:Q80574278|Muhammadu Gawo]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | 2019-12-31 | |- | ''[[:d:Q85912730|Mohammed Sabo]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | [[Fáìlì:Nakudu 2023.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q87451110|Saidu Musa Abdul]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q90325412|Kabir Tukura Ibrahim]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | [[Juliet Akano]] | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | [[Maimunat Adaji]] | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | [[Martha Bodunrin]] | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q95692830|Taofeek Abimbola Ajilesoro]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | [[Fáìlì:Taofeek ABIMBOLA oladele AJILESORO.jpg|center|128px]] |- | [[Adewunmi Onanuga|Otunba Adewunmi Onanuga]] | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]]<br/>[[Ilẹ̀ọba Aṣọ̀kan]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q96632100|Uchechukwu Madukaku Chukwuocha]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2004 | | |- | ''[[:d:Q97097318|Agboola Ajayi]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | [[Babatunde Hunpe|Babátúndé Húnpẹ]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | [[Fáìlì:Hon. Babatunde Hunpe.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q98153229|Francis E. Waive]]'' | Àlùfáà àti olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q99162710|Mustapha Baba Shehuri]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | [[Zainab Gimba]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q102187913|Miriam Onuoha]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2020-01-29 | | |- | ''[[:d:Q102199040|Blessing Onuh]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2020-12-08<br/>2019-06-11 | 2020-12-08 | |- | [[Tolulope Akande-Sadipe]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q102229778|Ogunlola Olubunmi]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | [[Abdullahi Mahmud Gaya|Abdullahi Gaya Mahmud]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]]<br/>[[Ipinle Kano|Kano State]] | 2019-06-11<br/>2015-06-09 | | |- | ''[[:d:Q104521447|Abdulrauf Abdulkadir Modibbo]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | 2019-06-30 | |- | [[Abdulsalam Gambo Mubarak]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2019-07-16 | | |- | [[Abubakar Kabir Abubakar]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | [[Abubakar Yabo Umaru]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q104530957|Abubakar Yahaya Kusada]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q104530981|Adaramodu Adeyemi Raphael]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q104531081|Adebayo Olusegun Balogun]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q104531146|Adedayo Isaac Omolafe]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | 2021-08-16 | |- | [[Zayyad Ibrahim]] | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2019-07-03 | | |- | ''[[:d:Q105393512|Raheem Olawuyi]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q105445777|Kabiru Alhassan Rurum]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2022-05 | 2022-05-08 | |- | ''[[:d:Q105783149|Gagdi Adamu Yusuf]]'' | Olóṣèlú Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2023-06-13 | 2023-06-11 | [[Fáìlì:Yusuf Gagdi.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q105981510|Olubunmi Tunji-Ojo]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | [[Fáìlì:Olubunmi Tunji-Ojo (2024) (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q106653074|Sha'aban Ibrahim Sharada]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q107001123|Zakariyau Galadima]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | [[Benjamin Kalu]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2019-06 | | [[Fáìlì:Benjamin Okezie Kalu.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q107185292|Karu Simon Elisha]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q107337717|Uchechukwu Nnam-Obi]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2015-06-06 | | |- | ''[[:d:Q107528203|Dachung Musa Bagos]]'' | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2023-06-13 | 2023-06-11 | [[Fáìlì:Dachung Musa Bagos.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q107547621|Yuguda Hassan Kila]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | 2021-03-04 | |- | ''[[:d:Q107596091|Ali Abdullahi Ibrahim]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q107598364|Solomon Bob]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q108028236|Chukwuma Micheal Umeoji]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2021-10-30<br/>2019-06-11 | 2021-10-30 | |- | ''[[:d:Q108753199|Satomi Ahmad]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q109105116|Tukur Bello Ingawa]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q109561665|Balarabe Shehu Kakale]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-11-26 | | |- | [[Alli Adeyemi]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q111087856|Rilwan Akambi]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 1992 | 1993 | |- | ''[[:d:Q111140605|Yerima Lawal Ngama]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | [[Abdulganiyu Saka Cook Olododo]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2022-05<br/>2019-06 | 2022-05 | |- | [[Abdulkareem Usman Isah]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | 2019-10-24 | |- | [[Abdulkarim Usman]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q111141431|Abdullahi Mamudu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q111141433|Abdullahi Sa'ad Abdulkadir]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q111141434|Abdulmumin Muhammed Ari]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | [[Abdulyekeen Alajagusi]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q111141438|Abubakar Kani Faggo]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | [[Abubakar Nalaraba]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q111141443|Abubakar Yerima Idris]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | [[Adedeji Stanley Olajide]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q111141446|Adejoro Adeogun]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q111141447|Ademorin Kuye]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q111141450|Ado Sani Kiri]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | 2023 | |- | [[Abdullahi Kalambaina]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | [[Ahmadu Usman Jaha]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | [[Ahmed Abubakar Ndakene]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q111141454|Ahmed Bakura Muhammad]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2021-07-06 | 2021-07-06 | |- | [[Ahmed Gololo]] | | [[Nàìjíríà]] | 2020-02-04 | | |- | [[Ahmed Munir]] | | [[Nàìjíríà]] | 2021-09-15 | | |- | ''[[:d:Q111141457|Ahmed Usman Liman]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | [[Ajibola Muraina]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2022-04-30 | 2022-04-30 | |- | [[Alex Egbona]] | | [[Nàìjíríà]] | 2020-01-29<br/>2019-06-11 | 2019-11-02 | |- | ''[[:d:Q111141460|Ali Datti-Yako]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2020-12-15<br/>2020-01-29 | 2020-12-15 | |- | [[Amobi Yinusa Akintola]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q111141465|Amos Gwamna Magaji]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | 2023-06-11 | |- | ''[[:d:Q111141466|Aniekan Umanah]]'' | Oṣelu Naijiria ni yii | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | 2023-05 | |- | ''[[:d:Q111141467|Armaya'u Abdulkadir]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2022-05 | 2022-05 | |- | [[Babangida Alhassan Abdullahi]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2023 | 2023 | |- | [[Bala Kokani]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q111141472|Bamidele Salam]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2019-07 | | [[Fáìlì:Bamidele Salem Image.jpg|center|128px]] |- | [[Basher Isah]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | [[Bashir Uba Mashema]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | [[Dawodu Bashiru]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | [[Bello Hassan Shinkafi]] | | [[Nàìjíríà]] | 2021-07-06<br/>2019-06-11 | 2021-07-06 | |- | ''[[:d:Q111141482|Bello Kaoje]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q111141483|Ben Igbakpa]]'' | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q111141484|Benjamin Mzondu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | 2023 | |- | [[Boma Goodhead]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2015-06-06 | | |- | ''[[:d:Q111141487|Chimaobi Ebisike]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2021-04-21 | | |- | ''[[:d:Q111141489|Chinedu Obidigwe]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | 2023 | |- | ''[[:d:Q111141490|Chinedu Ogah]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-11-19 | | |- | ''[[:d:Q111141491|Chris Emeka Azubogu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2021-09-30<br/>2019-06-11<br/>2022-03-10 | 2022-03-10<br/>2021-09-30<br/>2023 | |- | ''[[:d:Q111141492|Chris Ngoro Adigbe]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | [[Cornelius Nnaji]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | [[David Abel Fuoh]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2020-10-07 | 2020-10-07 | |- | ''[[:d:Q111141498|David Agada Ogewu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-09-24 | 2019-10-18 | |- | [[Dennis Idahosa]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | [[Fáìlì:Dennisida.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q111141501|Dozie Nwankwo]]'' | | | 2019-11-21 | | |- | [[Efe Afe]] | olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | [[Emeka Chinedu]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2023 | | |- | ''[[:d:Q111141505|Emmanuel Ukpong-udo]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | [[Fatahu Muhammad]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q111141507|Francis Ottah Agbo]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | 2023 | |- | [[Gabriel Saleh Zock]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q111141510|Ganiyu Johnson]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q111141513|Gboluga Dele Ikengboju]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | [[Fáìlì:Dele Gboluga Ikengboju.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q111141515|Gibeon Goroki]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q111141516|Godday Samuel]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2021-09-28<br/>2019-06-11 | 2023<br/>2021-09-28 | |- | [[Hafiz Ibrahim Kawu]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | [[Hamisu Ibrahim Kubau]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | [[Hamza Dalhatu Batagarawa]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q111141520|Haruna Isah Dederi]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q111141521|Haruna Ibrahim Maitala]]'' | oloselu | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2007-06-05<br/>2019 | 2021-04-02<br/>2011-06-06<br/>2023 | |- | ''[[:d:Q111141522|Haruna Mshelia]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | [[Hassan Abdullahi Baiwa]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | 2023 | |- | [[Hassan Usman Sokodabo]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | [[Ibrahim Almustapha Aliyu]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q111141526|Ibrahim Babajide Obanikoro]]'' | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | [[Ibrahim Hamza]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | 2023 | |- | [[Ibrahim Kunle Olanrewaju]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | [[Ibrahim Mohammed Bukar]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | [[Ibrahim Umar Potiskum]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | 2023 | |- | ''[[:d:Q111141532|Ifeanyi Ibezi]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | 2019-10-29 | |- | ''[[:d:Q111141535|Ikenna Elezieanya]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q111141537|Ismail Tijani]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q111141538|Israel Sunny-Goli]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | 2023 | |- | [[Ja'afar Abubakar Magaji]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | [[Ja'afaru Mohammed]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q111141541|Ja’afaru Iliyasu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-07-04 | 2019-12-02 | |- | [[Jacob Ajao Adejumo]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2019-11-09<br/>2022-05 | 2019-11-09<br/>2022-05-23 | |- | ''[[:d:Q111141546|Jafaru Suleiman Ribadu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-09-24 | | |- | ''[[:d:Q111141547|James Owolabi]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | [[Jerry Alagbaoso]] | | [[Nàìjíríà]] | 2020-01-30<br/>2019-06-11 | 2019-11-01 | |- | ''[[:d:Q111141550|Joseph Bello]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q111141551|Jude Ise-Idehen]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | 2022-07-01 | |- | ''[[:d:Q111141552|Kabiru Adjoto]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | 2019-06-21 | |- | ''[[:d:Q111141553|Kabiru Amadu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2021-07-14<br/>2022-05 | 2021-06-29<br/>2022-05 | |- | [[Kabiru Idris]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q111141557|Kabiru Yahaya]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | 2023-06-11 | |- | [[Kasimu Bello Maigari]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-07-03 | | |- | ''[[:d:Q111141560|Kasimu Danjuma]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2020-03-19 | 2020-09-21 | |- | [[Kayode Akiolu]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | [[Kolapo Osunsanya|Kolapo Korede Osunsanya]] | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2020-01-30<br/>2019-06-11 | 2019-09-09 | |- | [[Kolawole Lawal]] | | [[Nàìjíríà]] | 2020-10-10<br/>2019-06-11 | 2023<br/>2021-03-17 | |- | [[Alphonsus Longgap Komsol|Komsol Longgap]] | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | 2023-06-11 | |- | ''[[:d:Q111141566|Kpam Sokpo]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2022-07-02 | 2022-07-02 | |- | ''[[:d:Q111141567|Olanrewaju Edun]]'' | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | 2023-06-11 | |- | ''[[:d:Q111141569|Lawal Rabiu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-12-18<br/>2015-06-09<br/>2011-06-06 | 2020-10-30<br/>2019-06-09<br/>2015-06-06 | |- | ''[[:d:Q111141571|Lawan Abdullahi Ken-Ken]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | 2023 | |- | [[Lawan Shettima Ali]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | 2023-06-11 | |- | [[Lawrence Babatunde Ayeni]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q111141574|Leke Abejide]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | [[Livinus Makwe]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | [[Mahmoud Muhammed]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | 2019-06-25 | |- | [[Makki Abubakar Yalleman]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q111141579|Mani Maishinko Katami]]'' | Olóṣèlú orile-ede Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q111141581|Mansur Aliyu Mashi]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | 2023 | |- | [[Mansur Manu Soro]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2022-03-20 | 2022-03-20 | |- | [[Martins Oke]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | [[Mika Jiba]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | [[Mohammed Omar Bio]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q111141587|Mohammed Saidu Bargaja]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2020-02-04 | 2019-08-02 | |- | [[Mufutau Egberongbe]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q111141591|Muhammad Abubakar Mamadi]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | 2019-06-14 | |- | [[Wudil Muhammad Ali]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2007-06-05 | | |- | [[Auwal Jatau]] | | [[Nàìjíríà]] | 2020-01-29 | | |- | ''[[:d:Q111141595|Muhammad Bello Yakubu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2022-03-31 | 2022-03-31 | |- | [[Mukhtar Ahmed (politician)]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | [[Mukhtar Shehu Ladan]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | [[Mukhtar Zakari Chawai]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | [[Murtala Isah Kankara]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q111141603|Musa Muhammad Pali]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q111141605|Musa Muhammadu Fagen-Gawo]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2020-03-19 | | |- | [[Musa Umar Garo]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q111141608|Mustafa Muhammad Saidu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | 2023 | |- | ''[[:d:Q111141609|Nasiru Abduwa Gabasawa]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-07-03<br/>2007-06-05 | | |- | [[Nazifi Sani]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q111141613|Ndudi Elumelu]]'' | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2007-06-05 | | |- | [[Nnolim Nnaji]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q111141617|Nsikak Ekong]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2020-01-30<br/>2019-06-11 | 2019-11-09 | |- | ''[[:d:Q111141619|Obinna Onwubuariri]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | 2019-09-18 | |- | ''[[:d:Q111141621|Obua Azibapu Fred]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | [[Ofor Gregory Chukwuegbo]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q111141624|Okwudili Ezenwankwo]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2021-09<br/>2019-06-11 | 2021-09 | |- | [[Olaide Adewale Akinremi]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | [[Olaifa Jimoh|Olaifa Jimoh Aremu]] | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2021-03-17<br/>2019-06-11 | 2021-03-17 | |- | [[Olalekan Rasheed Afolabi]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q111141633|Olubukola Oyewo]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | [[Olumide Ojerinde]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2022-07-05 | 2022-07-05 | |- | ''[[:d:Q111141635|Olumide Osoba]]'' | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2011-06-06<br/>2007-06 | 2015-06-04<br/>2011-05 | |- | [[Oluokun Akintola]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | [[Olusola Steve Fatoba]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | [[Oluwatimehin Adelegbe]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | [[Oluyemi Adewale Taiwo]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | [[Paschal Chigozie Obi]] | | [[Nàìjíríà]] | 2020-02-13<br/>2019-06-11<br/>2022-04-16 | 2022-04-16<br/>2020-02-13 | |- | ''[[:d:Q111141645|Pat Asadu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q111141647|Patrick Ifon]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | [[Peter Owolabi]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-07-10 | | |- | ''[[:d:Q111141650|Preye Influence Goodluck Oseke]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q111141651|Richard Gbande]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q111141653|Rima Kwewum]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q111141654|Robert Tyough]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | [[Rotimi Agunsoye]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q111141657|Sada Soli]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | [[Fáìlì:Sada Soli.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q111141658|Salisu Iro Isansi]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q111141660|Sam Onwuaso]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | [[Samuel Babatunde Adejare]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2011-06-06 | 2015-06-04 | |- | [[Sani Ma'aruf Nass]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | [[Sani Umar Dan-Galadima]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2021-06-30<br/>2022-05 | 2021-06-30<br/>2022-05 | |- | ''[[:d:Q111141668|Shamsudeen Bello Dambazau]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2022-05-29 | 2022-05-29 | |- | [[Shehu Ahmed]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2021-07-06<br/>2022-05 | 2021-07-06<br/>2022-05 | |- | [[Shehu Barwa Beji]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q111141673|Shehu Mohammed Koko]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q111141675|Simon Atigwe]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q111141676|Simon Davou Mwadkwon]]'' | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q111141677|Stephen Azaiki]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q111141678|Sulaiman Abubakar Gumi]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2021-07-06<br/>2022-05 | 2021-07-06<br/>2022-05 | |- | ''[[:d:Q111141680|Suleiman Aliyu Lere]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2021-02-16<br/>2019-06-11 | 2021-04-06<br/>2019-11-07 | |- | ''[[:d:Q111141683|Taiwo Kolawole]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q111141684|Taiwo Oluga]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | [[Thomas Ereyitomi]] | olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | [[Tijjani Zannah Zakariya]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | [[Uju Kingsley Chima]] | | [[Nàìjíríà]] | 2020-02-13<br/>2019-06-11<br/>2022-05 | 2022-05<br/>2020-02-13 | |- | ''[[:d:Q111141690|Umar Abdulkadir Sarki]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q111141693|Umar Abdullahi Kamba]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2022-06 | 2022-05-27 | |- | ''[[:d:Q111141694|Umar Muda Lawal]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | [[Umar Saidu Doka]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | [[Usman Abdullahi Gbatamangi]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q111141697|Usman Bello Kumo]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2011-06-11<br/>2023-06-11 | | [[Fáìlì:Usman Bello Kumo.jpg|center|128px]] |- | [[Usman Zannah]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | [[Valentine Ayika]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | 2019-11-02 | |- | [[Vincent Ofumelu]] | | [[Nàìjíríà]] | 2021-09-30<br/>2019-06-11<br/>2022-04 | 2022-04<br/>2021-09-30 | |- | ''[[:d:Q111141702|Yakubu Nuhu Danja]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | 2019-07 | |- | [[Yakubu Shehu Abdullahi]] | | [[Nàìjíríà]] | 2021-02-16<br/>2019-06-11<br/>2022-05-24<br/>2022-06 | 2022-05-24<br/>2021-02-16<br/>2022-06 | |- | [[Yusuf Ahmad Badau]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q111141709|Yusuf Shitu Galambi]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2021-06-29<br/>2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | [[Yusuf Isah Kurdula]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | [[Yusuf Sa'idu Miga]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | [[Zakaria Dauda Nyampa]] | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11<br/>2023-06-13 | 2023-06-11 | |- | ''[[:d:Q111143021|Shehu Balarabe]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | 2023-06-11 | |- | ''[[:d:Q111148275|Atuma Emeka]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03<br/>1999 | | |- | ''[[:d:Q111148277|Mba Ajah]]'' | oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2003-06 | | |- | ''[[:d:Q111148280|Nnanna Uzor Kalu]]'' | oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q111148281|Anayo Damian Ozurumba]]'' | oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | ''[[:d:Q111148283|Stanley U. Ohajuruka]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111148284|Nnenna Ijeome Ukeje]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06 | 2019-06-09 | |- | ''[[:d:Q111148285|Nkiru Onyejiocha]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111148286|Uduma Kalu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111148288|Chineye Fredinard Ike]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05<br/>2011-06-06 | 2015-06-04 | |- | [[Udo Ibeji]] | | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06 | 2015-06-04 | |- | [[Arua Arunsi]] | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | [[Charles Uzo Azubuike]] | | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06 | 2015-06-04 | |- | ''[[:d:Q111148320|Nwangubi Fons]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06 | | |- | ''[[:d:Q111148322|Nathaniel Kauda]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06 | | |- | ''[[:d:Q111148328|Haske Francis Hananiya]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06 | | |- | ''[[:d:Q111148335|Mahmud Wambai]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06 | | |- | ''[[:d:Q111148337|Aminu Hamman Tukur Ribadu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06 | | |- | ''[[:d:Q111148340|Ganawa Kwaga]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111148341|Anthony Madwate]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06<br/>2003-06 | | |- | ''[[:d:Q111148344|Eno Sampson Akpan]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | 2003 | |- | ''[[:d:Q111148345|AsuquoEmah Bassey]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 1999 | 2003 | |- | ''[[:d:Q111148347|Esu Tony Ibana]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | 2003 | |- | ''[[:d:Q111148348|Eyo Akaninyene Eno]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 1999 | 2003 | |- | ''[[:d:Q111148349|Minimah Iquo-Inyang]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2003<br/>1999 | 2003 | |- | ''[[:d:Q111148351|Udoh Esio Oquong]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111148352|Bernard Ambrose Udoh]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 1999<br/>2007-06-05 | 2003<br/>2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q111148353|Emaeyak Nkana Ukpong]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 1999 | 2003 | |- | ''[[:d:Q111148356|Aniedi Ikpong King]]'' | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q111148357|Bassey Effiong Etim]]'' | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06 | |- | ''[[:d:Q111148359|Ekperikpe Ekpo]]'' | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06 | |- | ''[[:d:Q111148360|Eseme Sunday Eyiboh]]'' | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06 | |- | ''[[:d:Q111148361|Ini Akpan Udoka]]'' | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05<br/>2011-06-06 | 2011-06<br/>2015-06-06 | |- | ''[[:d:Q111148362|Patty Etete Ineme]]'' | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q111148363|Peter Linus Umoh]]'' | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q111148364|Sabbath Sandy Obot]]'' | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q111148365|Effiong Akpan]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06 | 2015-06-04 | |- | ''[[:d:Q111148366|Ekpenyong Etim]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06 | 2015-06-06 | |- | ''[[:d:Q111148367|Udoh Micah]]'' | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06 | 2015-06-06 | |- | ''[[:d:Q111148368|Archibong Edet]]'' | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06 | 2015-06-06 | |- | ''[[:d:Q111148369|Francis Udoh]]'' | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06 | 2015-06-06 | |- | [[Uwak Edet]] | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06 | 2015-06-06 | |- | ''[[:d:Q111148372|Ukoette Isaac]]'' | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06<br/>2015-06-09 | 2015-06-06<br/>2019-06-09 | |- | ''[[:d:Q111148461|Anosike Emma Obiajulu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999 | | |- | ''[[:d:Q111148465|Duru Chidi Okechukwu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999 | | |- | ''[[:d:Q111148466|Bertrand Maduka Efobi]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999 | | |- | ''[[:d:Q111148469|Chudi Offodile]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | | |- | ''[[:d:Q111148470|Udeh Okechukwu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999 | | |- | ''[[:d:Q111148472|Frederick A.U. Okeke]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | | |- | ''[[:d:Q111148474|Celestine Nnaemeka Ughanze]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | | |- | ''[[:d:Q111148476|Jerry Sonny Ugokwe]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | | |- | ''[[:d:Q111148479|Okwudili Uzoka]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999<br/>2003-05-29 | | |- | ''[[:d:Q111148485|Ahmed Misau]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06 | | |- | ''[[:d:Q111148487|Dahiru Saleh]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06 | | |- | ''[[:d:Q111148488|Abdulrazak Nuhu Zaki]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06 | | |- | ''[[:d:Q111148490|Clement T. Andie]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111148492|Graham Ipigansi]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111148493|Okoto Foster Bruce]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111148494|Torukurobo Epengule Mike]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111148495|Wuku Dieworio Wilson]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111148498|Warman W. Ogoriba]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q111148500|Dickson Henry]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111148501|Donald Egberibin]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q111148502|Nelson Belief]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111148513|Aboho Ityokumba]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06 | | |- | ''[[:d:Q111148518|Jime Emmanuel]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06<br/>2007-06-05 | 2015-06-04<br/>2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q111148519|Alaaga Demnenge]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06 | 2015-06-04 | |- | ''[[:d:Q111148550|Agidani Solomon Umoru]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999<br/>2007-06-05 | 2003<br/>2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q111148552|Gbande Moses Akuha Tor]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999 | 2003 | |- | ''[[:d:Q111148573|Idikwu Altine Oga]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999<br/>2003-06-03 | 2003 | |- | ''[[:d:Q111148574|Jooji Tachia]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999 | 2003 | |- | ''[[:d:Q111148578|Malherbe Zakarie Andiir]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999 | 2003 | |- | ''[[:d:Q111148582|Samuel Onazi Obande]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999 | 2003 | |- | ''[[:d:Q111148602|Terngu Tsegba]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999 | | |- | ''[[:d:Q111148613|Cletus Kinga Upaa Tivnongu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999 | 2003 | |- | ''[[:d:Q111148614|Goddy Igbaraav Ikerave]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999 | 2003 | |- | ''[[:d:Q111148638|Khadi Kaamuna]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06 | | |- | ''[[:d:Q111148639|Terab Abba]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06 | | |- | ''[[:d:Q111148641|Msheliza Musa]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06 | | |- | ''[[:d:Q111148645|Maina Lawan Maina]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06<br/>2015-06-09 | 2015-06-06<br/>2019-06-09 | |- | ''[[:d:Q111148646|Lawan Isa]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06 | | |- | ''[[:d:Q111148648|Biye Gumtha]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06 | | |- | ''[[:d:Q111148649|Gujbawu Kyari]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06 | 2015-06-06 | |- | ''[[:d:Q111148653|Abba Dawud Lawan]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q111148655|Baba Gana Tijani]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q111148657|Ishaku Sharah]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q111148658|Kaka Adam Mustapha]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q111148660|Modu Alhaji Musa]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q111148667|Shettima Shehu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q111148706|Asuquo Nya Eyoma]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999 | 2003 | |- | ''[[:d:Q111148707|Igbodor Peter Leja]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999<br/>2004 | 2003 | |- | ''[[:d:Q111148708|Nyambi Alobi Odey]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999 | 2003 | |- | ''[[:d:Q111148710|Obeten Obeten Okon]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999<br/>2007 | 2003<br/>2011 | |- | ''[[:d:Q111148713|Mike O. Ogar]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111148714|Patrick Ene Okon]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111148715|Agbor Patrick Orok]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111148717|Tangban EbutaAmba]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111148723|Agoda John Halim Ochuko]]'' | oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 1999 | 2003 | |- | ''[[:d:Q111148724|Aguariavwodo Emmanuel EdesiriAguariavwodo Emmanuel Edesiri]]'' | oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 1999 | 2003 | |- | ''[[:d:Q111148725|Almona-Isei Mercy]]'' | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 1999 | 2003 | |- | ''[[:d:Q111148726|Gabriel M. Dumi]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999 | 2003 | |- | ''[[:d:Q111148727|Efekodha Anthony Onomuefe]]'' | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 1999 | 2003 | |- | ''[[:d:Q111148729|Emibra Agbeotu Efiriaendi]]'' | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 1999 | 2003 | |- | [[Temi Harriman|Harriman Temi]] | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 1999<br/>2003-06-03 | 2003 | |- | ''[[:d:Q111148731|Irabor Nduka]]'' | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 1999 | 2003 | |- | ''[[:d:Q111148733|Nwoko Ned Munir]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999 | 2003 | |- | ''[[:d:Q111148813|Chukwuemeka Tobias Okwuru]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111148814|Peter Oge Ali]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111148816|Edeh Onyemaechi Peter]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111148831|Omo Christopher Isu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111148832|Chima Innocent Ugo]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q111148836|Okereke D. Onuabunchi]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111148859|Aguebor Sunday Ikponmwonsa]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | ''[[:d:Q111148860|Alegbe Benson]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | ''[[:d:Q111148862|Aziegbemi Anthony]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | ''[[:d:Q111148863|Ehimen Oiboh Gabriel]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | ''[[:d:Q111148865|Idahosa EhiogieWest]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | ''[[:d:Q111148866|Lakoju Joseph Babatunde]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | ''[[:d:Q111148867|Augustine U. Obozuwa]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | ''[[:d:Q111148869|Ogbiede Enoma Willie]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | 2003 | |- | ''[[:d:Q111148935|Adedayo Fajura Charles]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | | |- | ''[[:d:Q111148937|Ajayi Joseph Aderemi]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | | |- | ''[[:d:Q111148938|Aladejebi Francis Oluyemi]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | | |- | ''[[:d:Q111148939|Olusegun Raphael Ojo]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | | |- | ''[[:d:Q111148940|Owoola Ogunsanmi]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | | |- | ''[[:d:Q111148941|Ropo Ige]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | | |- | ''[[:d:Q111149048|Ogbuefi Ozomgbachi]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111149049|Kanayo Graham-Burton Oguakwa]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111149050|Paul Okwudili Eze]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111149152|Matthew Omegara]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06<br/>2007-06-05 | 2015-06-04<br/>2011-06-06 | |- | [[Uwazurike Patrick]] | | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06 | 2015-06-04 | |- | ''[[:d:Q111149177|Anyanwu Tony]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999 | | |- | ''[[:d:Q111149180|Cajethan O. Dike]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999 | 2003 | |- | ''[[:d:Q111149196|Greg C. Egu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999 | | |- | ''[[:d:Q111149206|Eze Okere Tony]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999 | 2003 | |- | ''[[:d:Q111149219|Ezeani Nnamdi]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999 | | |- | ''[[:d:Q111149227|Ibekwe Maurice Obasi]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999 | | |- | ''[[:d:Q111149228|Nwole Uchenna]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999 | 2003 | |- | ''[[:d:Q111149229|Oguike Levi]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999 | 2003 | |- | ''[[:d:Q111149230|Christopher Chukwuemeka Osuala]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999 | | |- | ''[[:d:Q111149246|Abba Anas Adamu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q111149247|Bashir Adamu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q111149249|Hussein Namadi Abdulkadir]]'' | oloselu ni Nigeria | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-05 | |- | ''[[:d:Q111149250|Ibrahim Chaicai]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q111149251|Ibrahim Garba]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q111149252|Ibrahim Yusha’u Kanya]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | [[Mustapha Khabeeb]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q111149258|Safiyanu Taura]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2003-06-03<br/>2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q111149259|Yusuf Saleh Dunari]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03<br/>2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q111149296|Ahmed Maiwada]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 1999 | 2003 | |- | ''[[:d:Q111149298|Inuwa M. Aliyu]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | 2003-05-29 | |- | ''[[:d:Q111149299|Asake Jonathan]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | 2003-05-29 | |- | ''[[:d:Q111149301|Audu Ado Dogo]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29<br/>2007-06-05 | 2003-05-29<br/>2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q111149302|Aya Florence Diya]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | 2003-05-29 | |- | ''[[:d:Q111149303|Dansa Audu]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | 2003-05-29 | |- | ''[[:d:Q111149304|Haruna Mohammed Mikalu]]'' | Òṣèlú ní Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | 2003-05-29 | |- | ''[[:d:Q111149305|Yakubu M Isiaku]]'' | oloselu ni Nigeria | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | 2003-05-29 | |- | ''[[:d:Q111149306|Koji Binta Garba]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | 2003-05-29 | |- | ''[[:d:Q111149310|Liiloro Mohammed Hussain]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | 2003-05-29 | |- | ''[[:d:Q111149311|Paki Tijjani Sani]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | 2003-05-29 | |- | ''[[:d:Q111149312|Tanko Yahaya]]'' | Olóṣèlú Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | 2003-05-29 | |- | ''[[:d:Q111149314|Tukur Abdul'Rauf]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | 2003-05-29 | |- | ''[[:d:Q111149316|Usman Abdukadir]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | 2003-05-29 | |- | ''[[:d:Q111149395|Abdurrahamman Suleiman Kawu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-09 | | |- | ''[[:d:Q111149405|Ahmad Audi Zarewa]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | | |- | ''[[:d:Q111149407|Alhassan Uba Idris]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | | |- | ''[[:d:Q111149417|Danlami Hamza]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05<br/>1999-05-29 | | |- | ''[[:d:Q111149419|Garba Mohammed Batalawa]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | | |- | ''[[:d:Q111149421|Ibrahim Muazzam Bichi]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | 2007-05-06 | |- | ''[[:d:Q111149423|Ibrahim Umar Ballah]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | | |- | ''[[:d:Q111149425|Isah Idris Alhaji]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | | |- | ''[[:d:Q111149430|Kiru Ubale Jakada]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | | |- | ''[[:d:Q111149436|Labaran Y. Dambatta]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | | |- | ''[[:d:Q111149629|Bala Ali]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111149633|Biburim Bashir Yusuf]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | | |- | ''[[:d:Q111149637|Bichi Mahmoun Baba]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | | |- | ''[[:d:Q111149638|Bunkure Yusuf Malam]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | 2003 | |- | ''[[:d:Q111149639|Butalawa Garba Mohammed]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | | |- | ''[[:d:Q111149640|Fanda Adamu Abdul]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111149642|Gora Muhtan Abdulrazaq]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | | |- | ''[[:d:Q111149643|Gwarzo Hamza Zakari]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | | |- | ''[[:d:Q111149644|Harisu Srajo]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | | |- | ''[[:d:Q111149646|Haruna Shehu Lambu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | | |- | [[Hausawa Aminu Ghali]] | | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | | |- | ''[[:d:Q111149649|Kachako Aliyu Mohammed]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | | |- | ''[[:d:Q111149656|Muktar Ad'hama Ismail]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | | |- | ''[[:d:Q111149660|Sarai Bako]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | | |- | ''[[:d:Q111149662|Tsanyawa Umaru Aliyu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | | |- | ''[[:d:Q111149663|Wudil Sirajo Mohammed]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | | |- | ''[[:d:Q111149664|Yako Aliyu Mohammed]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | | |- | ''[[:d:Q111149666|Yammedi Shehu Aliyu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | | |- | ''[[:d:Q111149689|Abdullahi Musa Nuhu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | 2003-05-29 | |- | ''[[:d:Q111149695|Aminu Bello Musari]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111149705|Adamu Saidu Daura]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111149707|Funtua Lawal Ibrahim]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | | |- | ''[[:d:Q111149709|Makera Sabiu Hassan]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | | |- | ''[[:d:Q111149710|Mashi Abdu Haro]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111149722|Nadabo Tukur Idris]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | | |- | ''[[:d:Q111149723|Nasarawa Usman Mani]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | | |- | ''[[:d:Q111149725|Safana Amina Yakubu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | | |- | ''[[:d:Q111149748|Shehu Abubakar Garba]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | | |- | ''[[:d:Q111149749|Tsagero Muazu Lemamu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | | |- | ''[[:d:Q111149751|Yahaya Shuaib Baure]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | | |- | [[Yar'adua Abubakar Sadiq]] | | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | | |- | ''[[:d:Q111149755|Abubakar Lamido Sadiq]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | | |- | ''[[:d:Q111149801|Abdullahi Umar Faruk]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | | |- | ''[[:d:Q111149803|Aminu Musa Koko]]'' | Oṣelu Naijiria ni yii | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q111149806|Garba Abdullahi Bagudu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q111149807|Garba Gulma]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | [[Halima Hassan Tukur]] | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q111149809|Ibrahim Bawa Kamba]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q111149810|Muhammed Umar Jega]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | [[Abdulkarim Saliu]] | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05<br/>1999-05-29 | | |- | ''[[:d:Q111149831|Badamasuiy Abdulrahaman]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06 | | |- | ''[[:d:Q111149832|Mohammed Ibrahim Idris]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06 | | |- | ''[[:d:Q111149833|Karim Sunday Steve]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111149834|Tom Ogijo Zakari]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06 | | |- | ''[[:d:Q111149835|Ismail Inah Hussein]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06 | | |- | ''[[:d:Q111149837|Asema M. Sadiq]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111149839|Umar Buba Jibrin]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111149840|Atai Usman]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q111149841|Samuel Aro Bamidele]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q111149842|Ihiabe Samson Positive]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q111149843|James Idachaba]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | | |- | ''[[:d:Q111149847|Suleiman Y. Kokori Abdul]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | | |- | ''[[:d:Q111149874|Abiodun Ojo Samuel]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | | |- | ''[[:d:Q111149876|Ineke Itaka Frank]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29<br/>2003-05-29 | | |- | ''[[:d:Q111149878|Jimba Isaac Ruzama]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003<br/>2003-05-29 | | |- | ''[[:d:Q111149879|Muazu Abimaje]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | | |- | ''[[:d:Q111149882|Musa Adamu Osuku]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111149884|Olorunshola Ojo]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | | |- | ''[[:d:Q111149887|Samari Adamu Ahmadu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | | |- | ''[[:d:Q111149890|Abdul Stephen E Sani]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111150077|Oni Bashir Bola]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111150085|Sarouk Farouk Abdul Wahab]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111150086|Shittu Rauf Kolawole]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111150087|Yinusa Yahaya Ahmed]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111150099|Michael Abayomi]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111150107|Bashiru O. Bolarinwa]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06<br/>2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q111150117|Babatunde Kazeem]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111150121|Babatunde Akinloye]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111150124|Ganiyu Oladunjoye Hamzat]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06<br/>2007-06-05<br/>2003-06-03 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q111150125|Lanre Mukaila]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111150127|Abiodun Muniru]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111150131|Owolabi Alao]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111150134|Moruf Akindelu Fatai]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06<br/>2007-06-05 | | |- | ''[[:d:Q111150135|Ojelabi C. Oyefolu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06<br/>2007-06-05 | | |- | ''[[:d:Q111150140|Oyewole Adenekan]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111150142|Ekundayo Ajebiosu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111150147|Adewale Babatunde]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111150148|Akanni Balogun]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111150149|Tunji Ganiyu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111150150|Habib Jakande]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111150154|Arinola Onabamiro]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111150223|Adebayo F. Odulana]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q111150243|Adefolabi Morufdeen]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | | |- | ''[[:d:Q111150274|Emmanuel Oyeyemi Adedeji]]'' | Oṣelu Naijiria ni yii | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05<br/>2003-06-03 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q111150282|Fancy Akeem Arole]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05<br/>2003-06-03 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q111150292|Habeeb Fashiro]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05<br/>2003-06-03 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q111150320|Ibrahim Adebola Moshood]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q111150330|Joseph Ajatta]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05<br/>2003-06-03 | | |- | ''[[:d:Q111150339|Monsuru Owolabi]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05<br/>2003-06-03 | | |- | ''[[:d:Q111150394|Salau Tunde]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | | |- | ''[[:d:Q111150402|Setonji G. Koshoedo]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003-06 | | |- | ''[[:d:Q111150410|Amele Moshood Tokunbo]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | | |- | ''[[:d:Q111150464|Abiola Edewor]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | | |- | ''[[:d:Q111150472|Adeyemi Olwole]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | | |- | ''[[:d:Q111150499|Femi Obayomi Davies]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | | |- | ''[[:d:Q111150513|Adeyanju Simon Aderemi]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | | |- | ''[[:d:Q111150519|Tugbobo Aima]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | | |- | ''[[:d:Q111150582|Olakunle Amunkoro]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | | |- | ''[[:d:Q111150644|Onimole Olufemi Olawale]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | | |- | ''[[:d:Q111150691|Mudashiru Oyetunde Husaini]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | | |- | ''[[:d:Q111150706|Ogunbajo Olu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | | |- | ''[[:d:Q111150719|Wunmi Bewaji Mabayoje]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | | |- | ''[[:d:Q111150726|Oludotun Animashaun]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | | |- | ''[[:d:Q111151338|Ahmed D. A. Wadada]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q111151364|Isa U. Ambaka]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q111151374|Mohammed A. Al-Makura]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111151383|Samuel Egya]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06 | | |- | ''[[:d:Q111151400|Shuaibu H. Abdullahi]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06 | | |- | ''[[:d:Q111151475|Alhaji Baba Agaie]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q111151483|Bala Adamu Kuta]]'' | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q111151492|Isah Shaba Ibn Bello]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | | |- | ''[[:d:Q111151502|James Baitachi]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | | |- | ''[[:d:Q111151512|Mikail Al-Amin Bmitosahi]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | | |- | ''[[:d:Q111151520|Mohammed Jibo]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | | |- | ''[[:d:Q111151529|Mohammed K. Darangi]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | | |- | ''[[:d:Q111151554|Muktar M. Ahmed]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | | |- | ''[[:d:Q111151614|Buraimo Taofeek]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111151616|Abudu Abiodun]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111151620|Adeyemi Adekunle]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111151621|Razaq Tunde]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111151623|Isiaq Akinlade]]'' | Oṣelu ni Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2011-06<br/>2007-05 | 2015-05<br/>2011-06 | |- | ''[[:d:Q111151629|Ogunola Tunde]]'' | Oṣelu ni Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2011-05 | 2015-06 | |- | ''[[:d:Q111151660|Salako Oladapo]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q111151661|Anthony Ogunbanjo]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q111151662|Sowande Abayomi]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111151664|Amusan Kayode]]'' | Oṣelu ni Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q111151667|Razak Adewusi]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111151677|Adedeji Amusa Suraj]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 1999 | 2003 | |- | ''[[:d:Q111151679|Babatunde Olokun]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 1999 | 2003 | |- | ''[[:d:Q111151681|Laosihe Abraham Lanare]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 1999 | 2003 | |- | ''[[:d:Q111151683|Mustapha Olabode]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 1999 | 2003 | |- | ''[[:d:Q111151685|Odutan Kamaorun Alabi]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 1999 | 2003 | |- | ''[[:d:Q111151687|Onadeko Onamusi]]'' | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 1999 | 2003 | |- | ''[[:d:Q111151689|Owolabi Ashamu Ola]]'' | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 1999 | 2003 | |- | ''[[:d:Q111151691|Rasheed Babawale Remi]]'' | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 1999 | 2003 | |- | [[Abayomi Sowande Collins]] | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 1999 | 2003 | |- | ''[[:d:Q111151711|Abiodun Aderin Adesida]]'' | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q111151713|Adedeji Omotayo Emmanuel]]'' | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q111151717|Alaba Ojomo]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q111151723|Niyi J. Akinyugha]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q111151726|Oladoyinbo-Ojomo Alaba]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q111151727|Olakunde Oluwole]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q111151731|Ologunagba J. Debo]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q111151734|Tayo Fawehinmi]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q111151979|Orimoloye Peter Saka]]'' | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 1999 | 2003 | |- | [[Abayomi Sheba]] | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 1999 | 2003 | |- | ''[[:d:Q111151991|Dada Busari]]'' | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 1999 | 2003 | |- | ''[[:d:Q111151993|Fagbite Lawrence Akinyele]]'' | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 1999 | 2003 | |- | ''[[:d:Q111151997|Oladejo Akinnifesi]]'' | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 1999 | 2003 | |- | ''[[:d:Q111151999|Omoseebi Rufus Akinwumi]]'' | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 1999 | 2003 | |- | ''[[:d:Q111152000|Omotosho Michael]]'' | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 1999 | 2003 | |- | ''[[:d:Q111152073|Adeyemi Adejare]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | | |- | ''[[:d:Q111152079|Falade Ajibade Michael]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q111152080|Fasogbon John Olawole]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111152082|Jolaoya George]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | | |- | ''[[:d:Q111152083|Kayode Idowu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q111152084|Kolawole Ismaila]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | [[Adekunle Jenrade Kareem]] | | [[Nàìjíríà]] | 1999 | | |- | ''[[:d:Q111152096|Ademola Adeniyi Tajudeen]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111152098|Adeshile Adedeji Kazeem]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111152099|Alli Lateef Adebola]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111152100|Sanusi Sadiq Anwo]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111152101|Balogun Alli]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111152102|Gbadamosi Lateef Durojaiye]]'' | Ẹnẹ Nígèríá kì ya chi ijabe | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111152103|Hussein Adesiyan Ajani]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111152104|Oduyoye Babatunde]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111152105|Ojegoke Rafiu Oladeni]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111152106|Oluwasegun Taiwo Dele]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111152107|Oyebanji Folaranmi Simeon]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111152108|Temilola Segun Adibi]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111152110|Sheik Mudathir Sekoni]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111152113|Festus Adegoke]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | [[Abass Olopoenia]] | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q111152116|Olusegun Olayiwola Akinloye]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111152117|Omotayo Paul Oyetunji]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2008-01-26 | | |- | ''[[:d:Q111152120|Gbede Aderemi Waheed]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q111152121|Oyedokun Oladepo]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | [[Kareem Tajudeen Abisodun]] | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q111152124|Mudashiru Kamil Akinlabi]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2015-06-06 | |- | ''[[:d:Q111152126|Agoro Lanre Adeniran]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q111152132|Segun Moses Oladimeji]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | 2007-09-14 | |- | ''[[:d:Q111152144|Adebukola A. Ajaja]]'' | olitiki ni Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06 | 2015-06-06 | |- | ''[[:d:Q111152148|Olayemi Sikiru Busari]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111152151|Kola Olabiyi]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111152153|Muritala Kayode Adewale]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111152158|Ibrahim Adeniyi Olaifa]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111152175|Odebunmi O. Dokumu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111152186|Jimoh Afiss Adelowo]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111152238|Binuwai Josiah Gobum]]'' | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | 2003-05 | |- | ''[[:d:Q111152239|Lumumba Dah Adeh]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999-05 | 2003-05 | |- | ''[[:d:Q111152240|Ja'afaru Damulak]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999<br/>2003-06-03 | 2003<br/>2007-06-05 | |- | ''[[:d:Q111152244|Dung Daniel Sunday]]'' | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | 2003-05-29 | |- | ''[[:d:Q111152245|Lar Victor Rampyal]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111152246|Song Isa Chungwom]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999 | | |- | [[Yero Ibrahim Bello]] | oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 1999-05 | 2007-05 | |- | ''[[:d:Q111152249|Barminas Ali Yilkes]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111152258|Davies Sokonte Huttin]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06<br/>2007-06-06 | | |- | ''[[:d:Q111152261|Asita Honourable]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06<br/>2007-06-06 | | |- | ''[[:d:Q111152262|Dawari George]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111152263|Maurice Propnen]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06<br/>2015-06-06 | | |- | ''[[:d:Q111152270|Kalipa John]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-06 | | |- | ''[[:d:Q111152273|Kunaiyi-Akpanah Daemi]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-06<br/>2003-05-29 | | |- | ''[[:d:Q111152274|Aguma Igochukwu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05<br/>2003-05-29 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q111152275|Deeyah Emmanuel Nwika]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-06<br/>2003-05-29 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q111152276|Nwosu George Ford]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05<br/>2003-05-29 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q111152279|Ike B. S. Chinwo]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05<br/>2004 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q111152281|Berewari Christopher]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-06 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q111152283|Sodienye Swerve]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003-05-29 | | |- | ''[[:d:Q111152295|Jeffreys M. Owor]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111152300|Longjohn Tonye Tamuno]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | | |- | ''[[:d:Q111152302|Promise Iderifama T. Abibo]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | | |- | ''[[:d:Q111152303|Adokiye Young-Harry]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | | |- | ''[[:d:Q111152305|Amadi Lasbry Onusegbu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | | |- | ''[[:d:Q111152307|Appolos E. Amadi]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | | |- | ''[[:d:Q111152308|Barida Mikko Bernard]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | | |- | ''[[:d:Q111152309|Nwala Iwezor Jacob]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | | |- | ''[[:d:Q111152312|Ogonda Oludi Edwin]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | | |- | ''[[:d:Q111153183|Ismaila Usman Balarabe]]'' | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | 2003 | |- | ''[[:d:Q111153185|Mukhtar Dikko]]'' | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | | |- | ''[[:d:Q111153186|Sirajo Marafa Gatawa]]'' | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29<br/>2003-05-29 | | |- | ''[[:d:Q111153188|Zubairu S. Magori]]'' | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111153190|Mohammed Usman]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | | |- | ''[[:d:Q111153191|Arewa S. Mohammed]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | | |- | ''[[:d:Q111153192|Aliyu Umar Sanyinna]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | | |- | ''[[:d:Q111153194|Zakari Muhammed Shinaka]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | | |- | ''[[:d:Q111153197|Kiryo Yabo Hassan]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | | |- | ''[[:d:Q111153307|Albert Taminu Sam-Tsokwa]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q111153310|Babangida S.M Nguroje]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | | |- | ''[[:d:Q111153313|Henry M. Shawulu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | | |- | ''[[:d:Q111153325|Ishaika Mohammed Bawa]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | | |- | ''[[:d:Q111153328|Jerimon S. Manwe]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | | |- | ''[[:d:Q111153332|Kabiru Jalo]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | | |- | ''[[:d:Q111153390|Baba Bukar Machinama]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06<br/>2007-06-05 | 2015-06-04<br/>2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q111153392|Ismail Ahmad Gadaka]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111153417|Goni Bukar Haruna]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111153421|Ali Yakubu Mainasara]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111153422|Hassan K Badawy]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111153426|Baba Gishiwari]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q111153431|Lawan Mohammed Kori]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q111153432|Zakari Yau Galadima]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q111153435|Babale Jibrin]]'' | oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | | |- | ''[[:d:Q111153436|Geidam Almajir]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29<br/>2003-05-29 | 2003<br/>2007-06-05 | |- | ''[[:d:Q111153441|Isiyaku Suleiman]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | | |- | ''[[:d:Q111153446|Jonga Hassan]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999-05-29 | | |- | ''[[:d:Q111153458|Shugaba Bello]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999<br/>2003-06-03 | 2003<br/>2007-06-05 | |- | ''[[:d:Q111153505|Abubakar Shehu Bunu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06 | | |- | ''[[:d:Q111153512|Bello Abubakar]]'' | oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2007-06<br/>1999 | 2011-06 | |- | ''[[:d:Q111153516|Dahiru Zubairu]]'' | oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2007-06<br/>2003-06-03 | 2011-06-06<br/>2007 | |- | ''[[:d:Q111153519|Idris Mohammed Keta]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06 | | |- | ''[[:d:Q111153539|Mohammed Sani]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05<br/>1999-04<br/>2003-06-03 | 2007 | |- | [[Abubakar Makwashi]] | | [[Nàìjíríà]] | 1999 | 2003 | |- | ''[[:d:Q111153544|Aliyu Sahabi]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999 | | |- | ''[[:d:Q111153546|Sani Ibrahim R. Forward]]'' | oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 1999-04<br/>2003-06-03 | 2007 | |- | ''[[:d:Q111153548|Godal Lawali Ibrahim Nasarawa]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999-04 | | |- | ''[[:d:Q111153552|Moriki Bello Abubakar]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999-04<br/>2007-06-05 | | |- | ''[[:d:Q111153555|Sani Anka Mohammed]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999 | | |- | ''[[:d:Q111153572|Ado Sidi]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | ''[[:d:Q111199552|Mayokun Lawson-Alade]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2022-02-28 | 2023-06-11 | |- | [[Jude Ngaji]] | | [[Nàìjíríà]] | 2022-02-26 | 2023-06-11 | |- | ''[[:d:Q111199670|Musa Agah Avia]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2022-02-26 | | |- | ''[[:d:Q113334421|Isa Ashiru Kudan]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q113484921|Shaba Ibrahim]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | [[Saudatu Sani]] | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q116970312|Chimaobi Sam Atu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2023-06 | | [[Fáìlì:Chimaobi Atu.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q116972570|Doris Uboh-Ogunkoya]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q116980876|Atiwurcha Sylvanus]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | | |- | ''[[:d:Q116983078|Dozie ferdinand]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06 | | |- | ''[[:d:Q116993297|Barr. Emah Bassey]]'' | oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 1999 | 2002 | |- | ''[[:d:Q117002050|Zanna Laisu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | ''[[:d:Q117005837|Samson Raphael Osagie]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2015-05 | |- | ''[[:d:Q117005874|Faruk Dange]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | ''[[:d:Q117007945|Nsini Umossoh]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | | |- | ''[[:d:Q117011693|Abaribe eyinnaya]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q117012124|Ezekiel Anaka]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003 | 2007 | |- | ''[[:d:Q117012141|Bassy Etim]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06<br/>2003-06<br/>2007-06 | | |- | ''[[:d:Q117012165|C. I. D. Maduabum]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | ''[[:d:Q117012181|Ugochukwu Nedu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | | |- | ''[[:d:Q117012193|Nzeribe Chuma]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | | |- | ''[[:d:Q117012209|Kalango youpele]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | | |- | ''[[:d:Q117012250|Nev Tarhule]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2004 | | |- | ''[[:d:Q117012265|Ibom Irem Oka]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | | |- | ''[[:d:Q117018062|Gozie G. Agbakoba]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | ''[[:d:Q117018186|Ogodo Patience]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | ''[[:d:Q117018869|Gilibert Emeka]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | | |- | ''[[:d:Q117019048|Adamu Gorah kauba]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2004 | | |- | ''[[:d:Q117020989|Segun Osibote]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q117021248|Alex Ikor Ukam]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05<br/>2003-06 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q117021421|Abasi Ogwime Braimah]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q117021437|Ahmed Tsoho Kargi]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q117021544|Abdul Wahab Isa]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q117021555|Abdulaziz Ahmed Tijani]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q117021560|Abdulkadir M. Nasir]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q117021584|Jim Kwawo Audu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q117021761|Usman Bapparu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2004 | | |- | ''[[:d:Q117021781|Ihedioha Nkem]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03<br/>2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q117021800|Saido Miga]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003 | | |- | ''[[:d:Q117021842|Babangida jibrin]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | | |- | ''[[:d:Q117023322|Christian Enemuo]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | ''[[:d:Q117024363|Ozodinobi Ibezimako]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06 | 2015-06-04 | |- | ''[[:d:Q117024771|Egwuatu Osita C.]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06 | 2015-06-04 | |- | ''[[:d:Q117029104|Adegoke Festus Adewale]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q117029111|Adewusi Babatunde]]'' | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q117029119|Adikpe Agbonu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q117029250|Akindahunsi Titilayo]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q117029257|Akinade Ibiodun Isiaq]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q117029274|Akinwale Florence Atinuke]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q117029293|Aliyu Ahaman Pategi]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q117029297|Aliyu Diko]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q117029921|Aribisala Adewale]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q117030149|Auwalu Gwalabe]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q117030262|Leo Adejare Awoyemi]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q117037326|Alphonsus Uba Igbeke]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06 | 2013 | |- | ''[[:d:Q117038128|Farouk Mustapha]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06 | 2015-06-04 | |- | ''[[:d:Q117038135|Seth Alhassan Karfe]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | ''[[:d:Q117038145|Mohammed Labaran]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | ''[[:d:Q117038157|Bala Abduallahi]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | ''[[:d:Q117038161|Dikko Samaila]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | ''[[:d:Q117038167|Moddibo Ahmed]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | ''[[:d:Q117039600|Sani Ahmed Toro]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | ''[[:d:Q117040345|Abdulahmed Ningi]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | ''[[:d:Q117040552|Hamisu Mu'azu Shira]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | ''[[:d:Q117040614|Isa Musa Matori]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | ''[[:d:Q117041019|Indiamaowei Sylva]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | ''[[:d:Q117041775|Badamasi Kabir]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q117041835|Bala Almu Banye]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q117042021|Ebikekeme Ere]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | ''[[:d:Q117042160|Ogah Agbo]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003 | 2007 | |- | ''[[:d:Q117042501|Atii Terfa]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2011-06-06 | 2015-06-04 | |- | ''[[:d:Q117044553|Okino moses]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003 | | |- | ''[[:d:Q117044724|Faniyi Joseph Juwon]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003-05-29 | | |- | ''[[:d:Q117044775|Simon Aondona]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | ''[[:d:Q117044852|Durosinmi Meseko]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | | |- | ''[[:d:Q117044996|Ali Aidoko Atai]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | | |- | ''[[:d:Q117045178|Ogundairo Ajibade]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | | |- | ''[[:d:Q117045293|Edun oladimeji]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2004 | | |- | ''[[:d:Q117046081|Suleiman Adamu Gummi]]'' | oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | 2007 | |- | ''[[:d:Q117046175|Uzairu Suleiman]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | 2007 | |- | ''[[:d:Q117048960|Khanin Tauru Titus]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2009 | | |- | ''[[:d:Q117048971|Nasiru Balarabe Asara]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2009 | | |- | ''[[:d:Q117048977|Balkore Usman]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2008 | | |- | ''[[:d:Q117049004|Jeffrey’s moses owor]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2009 | | |- | ''[[:d:Q117049014|Tonye Long john]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2009 | | |- | [[Aguma Nnamdirim]] | | [[Nàìjíríà]] | 2005 | | |- | ''[[:d:Q117049133|Austin Okpara adiele]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | | |- | ''[[:d:Q117049180|Tijani Kumaila]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | ''[[:d:Q117049249|Idoko Onobi David]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q117050931|Fanta Baba Shehu]]'' | oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | [[Wihioka Chidi Frank]] | | [[Nàìjíríà]] | 2015-06 | 2019-06 | |- | ''[[:d:Q117071359|Mohammed Kumaila]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | ''[[:d:Q117074200|Moroof Akinwande]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | | |- | ''[[:d:Q117074214|Francis Dayo Oguniyi]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | | |- | ''[[:d:Q117074221|Ifedayo abegunde]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | | |- | ''[[:d:Q117075994|Haruna Yerima]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q117076029|Mustapha Gajibo]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q117076107|Adahi Andeshi]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007 | 2011 | |- | ''[[:d:Q117083221|Kaze Bitrus]]'' | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05<br/>2011-06-06 | 2011-06-06<br/>2015-06-06 | |- | ''[[:d:Q117083279|Chile Igbawua]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q117083294|Chinenye Ferdinard Ike]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q117084342|Dave Oladapo Salako]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q117084357|Demnege Alaaga]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q117084591|Eze Chukwudi]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q117084631|Eze Chukwudi Leonard]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q117084655|Falake Lunloyo Oshinowo]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q117086162|Essien Ekpeyong Agi]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007 | 2011 | |- | ''[[:d:Q117086245|Alex akam]]'' | oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2007 | 2011 | |- | ''[[:d:Q117086386|Gbinije Napoleon]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007 | 2011 | |- | ''[[:d:Q117086543|Tamarautare Brisibe]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007 | 2011 | |- | ''[[:d:Q117086685|Mercy Almona-Isei JP]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q117086833|Ojougboh Cairo]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007 | 2011 | |- | ''[[:d:Q117087622|Adigwe Lord-Michael]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007 | 2011 | |- | [[Friday Itula]] | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q117089677|Gabriel Ekpishoko Edi]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q117089821|George Edward Daika]]'' | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q117089852|Godfrey Ali Gaiya]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q117100775|Haliru Garba Gidan Hamma]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q117101450|Aroh Eusebius Aroh]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | ''[[:d:Q117101534|Elem Francis]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | ''[[:d:Q117112512|Abubakar Momoh]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | ''[[:d:Q117115109|Oroh Abdul Shaibu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | ''[[:d:Q117130916|Ibejiako Ifeanyi Ernest]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | [[Ifaluyi Isibor]] | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q117132104|Iho David Mzenda]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q117133475|Isah Egah Dobi]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q117186474|Emmanuel Arigbe-Osula]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | ''[[:d:Q117195820|Adeyemo Isiaq Tunde]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q117195839|James Yakwen Ayuba]]'' | oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q117195864|Anota Joshua Ola]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q117195881|Gumbari Mataimaki Joseph]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q117220347|Kabir Ahmed Kofa]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q117220567|Kolawole A. Yusuf]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q117220761|Gumbari M. Joseph]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q117220899|Makanjuola Gbenga Peter]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | ''[[:d:Q117273690|Mohammed Sani Abdu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007-06-05 | 2011-06-06 | |- | [[Maureen Gwacham]] | | [[Nàìjíríà]] | 2023 | | |- | ''[[:d:Q119705900|Aliyu Wakili Boya]]'' | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2023-06-13 | | |- | [[Isaac Kwallu]] | | [[Nàìjíríà]] | 2023-06-12 | | |- | ''[[:d:Q120731945|Thimnu Kobis Ari]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2023-06-13 | | |- | ''[[:d:Q120767908|Innocent Zeitet Tirsel]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2011-05 | 2015-05 | |- | ''[[:d:Q120785340|Emmanuel Lokji Luka Goar]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2011-05 | 2015-05 | |- | ''[[:d:Q120785866|Wuyep L. Musa]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | ''[[:d:Q120786048|Josiah Binuwai G.]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999 | 2003 | |- | ''[[:d:Q120786380|Barminasa Yikes]]'' | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 1999 | 2003 | |- | ''[[:d:Q120786615|Longhor Adamu]]'' | oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2003-06-03 | 2007-06-05 | |- | ''[[:d:Q120786798|Aminu Punwet Jonathan]]'' | oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2011-05 | 2015-05 | |- | ''[[:d:Q120788141|David Ishaya Lalu]]'' | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2023-06-13 | | |- | ''[[:d:Q120792525|Isa Chungwon Song]]'' | oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 1999-05 | 2003-05 | |- | [[Ango Sadiq Abdullahi]] | oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 2023-05 | | |- | ''[[:d:Q120798250|Ojo R. Olasegun]]'' | Oloselu Naijiria | [[Nàìjíríà]] | 1999 | 2003 | |- | ''[[:d:Q121096143|Auwwal Tukur]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999 | 2003 | |- | ''[[:d:Q121096310|Bete Mamman]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999 | 2003 | |- | [[Yusuf Sununu]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | | |- | ''[[:d:Q123371049|Ikenga Ugochinyere]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q124034514|Willie I. Ogbeide]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999 | 2003 | |- | ''[[:d:Q124034686|Arigbe O. Osaigbovo]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2003 | 2007 | |- | ''[[:d:Q124035140|Akogun Babatunde Ainukhatemon]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007 | 2011 | |- | ''[[:d:Q124036887|Gabriel E. Orbor]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999 | 2007 | |- | ''[[:d:Q124038065|Abolagba Johnson Aigbudu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007 | 2011 | |- | ''[[:d:Q124038579|Pius E. Mwen]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999 | 2003 | |- | ''[[:d:Q124050804|Osaro Murphy Omoruyi]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2023-06-13 | | |- | ''[[:d:Q124497652|Erhiatake Ibori-Suenu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2023 | | |- | ''[[:d:Q126119498|Moenwul John Dafaan]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2023 | | |- | ''[[:d:Q130684454|Pius Odubu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 1999 | 2007 | |- | ''[[:d:Q131421870|Chinedu Tochukwu Okere]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2023 | | |- | ''[[:d:Q131421933|Okechukwu Eugene Dibiagwu]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2023 | | |- | ''[[:d:Q131422163|Onwuegbuchulam Jonas Okeke]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2023 | | |- | [[Shuaibu Babas]] | | [[Nàìjíríà]]<br/>[[Ìpínlẹ̀ Adamawa|Adamawa State]]<br/>[[Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Fufore]] | | | |- | [[Abubakar Baba Zango]] | | [[Nàìjíríà]]<br/>[[Ìpínlẹ̀ Adamawa|Adamawa State]] | | | |- | [[Kabiru Mijinyawa]] | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | [[Abass Adekunle Adigun]] | | [[Nàìjíríà]] | 2019-06-11 | 2023-06-11 | |- | ''[[:d:Q131702702|Garba Mohammed Chiroma]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q131920966|Akin Rotimi]]'' | | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q135917821|Ibrahim Gbadebo Abdullahi]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q135917837|Salinsile Rasaq Ayobami]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2006 | 2011 | |- | ''[[:d:Q139801180|Akham Jaloh]]'' | | [[Nàìjíríà]]<br/>[[Ìpínlẹ̀ Adamawa|Adamawa State]]<br/>''[[:d:Q59818686|Demsa]]'' | | | |- | ''[[:d:Q139801192|Farouk Mohammed]]'' | | [[Nàìjíríà]]<br/>[[Ìpínlẹ̀ Adamawa|Adamawa State]]<br/>[[Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Ganye]] | | | |- | ''[[:d:Q139801610|Salihu Usman M.]]'' | | [[Nàìjíríà]]<br/>[[Ìpínlẹ̀ Adamawa|Adamawa State]] | | | |- | ''[[:d:Q139820325|Hon. Ahmed wali Doho]]'' | | [[Nàìjíríà]]<br/>[[Ìpínlẹ̀ Gombe|Gombe State]]<br/>''[[:d:Q6450109|Kwami]]'' | | | |- | ''[[:d:Q139820432|Adamu Umaru Dala]]'' | | [[Nàìjíríà]]<br/>[[Ìpínlẹ̀ Adamawa|Adamawa State]]<br/>[[Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Girei]] | | | |- | ''[[:d:Q139820445|Mark Ishaya]]'' | | [[Nàìjíríà]]<br/>[[Ìpínlẹ̀ Adamawa|Adamawa State]]<br/>''[[:d:Q59818706|Gombi]]'' | | | |- | ''[[:d:Q139830239|Babangida Adamu]]'' | | [[Nàìjíríà]]<br/>[[Ìpínlẹ̀ Gombe|Gombe State]]<br/>[[Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Nafada]] | | | |- | ''[[:d:Q139832154|Sani Ahmad Haruna]]'' | | [[Nàìjíríà]]<br/>[[Ìpínlẹ̀ Gombe|Gombe State]] | | | |- | ''[[:d:Q139843503|Baffa Shinge]]'' | | [[Nàìjíríà]]<br/>[[Ìpínlẹ̀ Jigawa|Jigawa State]]<br/>[[Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Auyo]] | | | |- | ''[[:d:Q139849568|Liya Suleiman Jatau]]'' | | [[Nàìjíríà]]<br/>[[Ìpínlẹ̀ Gombe|Gombe State]]<br/>[[Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Kaltungo]] | | | |- | ''[[:d:Q139860886|Joseph Badejo]]'' | | [[Nàìjíríà]]<br/>[[Ìpínlẹ̀ Ògùn|Ogun State]]<br/>[[Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Àríwá-Ìlàòrùn Ijebu]] | | | |- | ''[[:d:Q141348722|Kassah Dangi Shallum]]'' | | [[Nàìjíríà]]<br/>[[Ìpínlẹ̀ Adamawa|Adamawa State]]<br/>[[Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Guyuk]] | | | |- | ''[[:d:Q141348739|Shalom D. Kassah]]'' | | [[Nàìjíríà]]<br/>[[Ìpínlẹ̀ Adamawa|Adamawa State]]<br/>[[Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Guyuk]] | | | |- | ''[[:d:Q141348771|Salihu Usman Malkohi]]'' | | [[Nàìjíríà]]<br/>[[Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Gúúsù Yola]]<br/>[[Ìpínlẹ̀ Adamawa|Adamawa State]] | | | |- | ''[[:d:Q141348960|Jibril Ibrahim Jimeta]]'' | | [[Nàìjíríà]]<br/>[[Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Àríwá Yola]]<br/>[[Ìpínlẹ̀ Adamawa|Adamawa State]] | | | |} {{Wikidata list end}} t5pmr7mjm0la40znv9dywppb2dlrhuj 2 66609 637302 635051 2026-09-17T20:28:45Z ListeriaBot 17294 Wikidata list updated [V2] 637302 wikitext text/x-wiki This list is not ready for use on Wikipedia because a Member of the Pan-African Parliament who was a member twice does not show twice. {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P39 wd:Q30277603 } |section= |sort=P39/Q30277603/P580 |sort_order=desc |columns=label:Article,description,P27:Country,P39/Q30277603/P580:Start date,P39/Q30277603/P582:End date,P18:Image |thumb=128 |min_section=2 }} {| class='wikitable sortable' ! Article ! description ! Country ! Start date ! End date ! Image |- | ''[[:d:Q6742942|Malebaka Flory Bulane]]'' | | [[Lèsóthò]] | | | |- | ''[[:d:Q6745570|Mamdouh Hosny Khalil]]'' | | [[Ìjíptì|Ẹ́gíptì]] | | | |- | ''[[:d:Q6760997|Maria Angelina Dique Enoque]]'' | | [[Mòsámbìkì|Mòsámbìk]] | | | |- | ''[[:d:Q6762725|Marie-ThérèseToyi]]'' | | [[Bùrúndì]] | | | |- | ''[[:d:Q6762735|Marie Agba-Otikpo]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q6762766|Marie Blandine Sawadogo]]'' | | [[Burkina Faso|Bùrkínà Fasò]] | 2004 | | |- | ''[[:d:Q6778573|Marwick Khumalo]]'' | | [[Eswatini]] | | | |- | ''[[:d:Q6787667|Matlapeng Ray Molomo]]'' | | [[Bòtswánà]] | | | |- | ''[[:d:Q6799571|Joseph Mbah Ndam]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | [[Fáìlì:Opposition lawmaker Joseph Mbah Ndam on the rostrum, in Yaounde, Cameroon, April 4, 2017.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6799647|Mbaydoum Simeon]]'' | | [[Tsad]] | | | |- | ''[[:d:Q6799739|Mbonda Elie]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q6847499|Mike Kennedy Sebalu]]'' | | [[Uganda|Ùgándà]] | | | |- | ''[[:d:Q6873258|Miria Matembe]]'' | | [[Uganda|Ùgándà]] | | | [[Fáìlì:Miria-Matembe.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6890948|Mohamed Abdoulkader Mohamed]]'' | | [[Djìbútì]] | | | |- | ''[[:d:Q6891477|Mohamed Salah Zaray]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | | | |- | ''[[:d:Q6891478|Mohamed Salama Badi]]'' | | | | | [[Fáìlì:Mohamed Salama Badi 2019-01-29.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6893178|Mohammed Kumalia]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q6893189|Mohammed Lutfi Farhat]]'' | | [[Líbyà]] | | | |- | ''[[:d:Q6893276|Mohammed Ragab Ahmad]]'' | | [[Ìjíptì|Ẹ́gíptì]] | | | |- | ''[[:d:Q6893473|Mohammed el-Hadhiri]]'' | | [[Líbyà]] | | | |- | ''[[:d:Q6919199|Aïssata Mounkaïla]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | | | |- | ''[[:d:Q6926281|Moustapha Dicko]]'' | | [[Mali|Málì]] | | | |- | ''[[:d:Q6928258|Mphiwa Dlamini]]'' | | [[Eswatini]] | | | |- | ''[[:d:Q6936060|Munhawa Sousa Salvador]]'' | | [[Mòsámbìkì|Mòsámbìk]] | | | |- | ''[[:d:Q6949725|Mário José Carvalho de Lima]]'' | | [[Kepu Ferde (Cape Verde)|Kepu Ferde]] | | | |- | ''[[:d:Q6950074|Mélanie Komzo]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q6958826|Nagia Essayed]]'' | | [[Líbyà]] | | | |- | [[Orlanda Maria Duarte Santos Ferreira]] | | [[Kepu Ferde (Cape Verde)|Kepu Ferde]] | | | |- | ''[[:d:Q7103884|Orou Gabé Orou Sego]]'' | | [[Benin]] | | | |- | ''[[:d:Q7110235|Oubkiri Marc Yao]]'' | | [[Burkina Faso|Bùrkínà Fasò]] | | | |- | ''[[:d:Q7116578|Oziel Hlalele Motaung]]'' | | [[Lèsóthò]] | | | |- | [[Patrica Ndogu]] | Olóṣèlú ilẹ̀ Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q7155466|Paurina Mpariwa]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | |- | ''[[:d:Q7192146|Pierre Claver Nahimana]]'' | | [[Bùrúndì]] | | | |- | ''[[:d:Q7193770|Pilar Buepoyo Boseka]]'' | | [[Guinea Alágedeméjì]] | | | |- | ''[[:d:Q7257109|Ptomsoouwé Batchassi]]'' | | [[Tógò]] | | | |- | ''[[:d:Q7282795|Ragab Muftah Abudabus]]'' | | [[Líbyà]] | | | |- | ''[[:d:Q7311784|Remidus E. Kissassi]]'' | | [[Tanzania|Tànsáníà]] | | | |- | ''[[:d:Q7313777|René Radembino Coniquet]]'' | | [[Gàbọ̀n]] | | | |- | ''[[:d:Q7365027|Ronald Koone Sebego]]'' | | [[Bòtswánà]] | | | |- | ''[[:d:Q7399554|Sahbi Karoui]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | | | |- | ''[[:d:Q7428343|Saviour Kasukuwere]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | [[Fáìlì:Saviour Kasukuwere - 2014 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7430888|Schadrack Niyonkuru]]'' | | [[Bùrúndì]] | | | |- | ''[[:d:Q7492872|Sheik I. Kamara]]'' | | [[Siẹrra Léònè]] | | | |- | ''[[:d:Q7508826|Sidibé Korian Sidibé]]'' | | [[Mali|Málì]] | | | |- | ''[[:d:Q7515068|Isabelle Manamourou Silikam]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q7519957|Simon Vuwa Kaunda]]'' | | [[Màláwì]] | | | |- | ''[[:d:Q7558266|Solitoki Esso]]'' | | [[Tógò]] | 2022-03 | | |- | ''[[:d:Q7564454|Souleiman Miyir Ali]]'' | | [[Djìbútì]] | | | |- | ''[[:d:Q7615016|Steven Malamba]]'' | | [[Màláwì]] | | | |- | ''[[:d:Q7650988|Suzanne Vos]]'' | | [[Gúúsù Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q7655840|Zwelethu Lukanyiso Madasa]]'' | | [[Gúúsù Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q7799883|Théophile Nata]]'' | | [[Benin]] | 2004 | | |- | ''[[:d:Q7849929|Tsudao Gurirab]]'' | | [[Namibia|Nàmíbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q8008877|William Shija]]'' | | [[Tanzania|Tànsáníà]] | | | |- | ''[[:d:Q12667216|Ompie Nkumbula-Lieventhal]]'' | | [[Zambia|Sámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q16193066|Hasna Mohamed Dato]]'' | | [[Djìbútì]] | 2004 | 2009 | |- | ''[[:d:Q16474098|Thabang Nyeoe]]'' | | [[Lèsóthò]] | | | |- | ''[[:d:Q16727764|Loyce Biira Bwambale]]'' | | [[Uganda|Ùgándà]] | | | |- | ''[[:d:Q16731171|Jalel Lakadar]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | | | |- | ''[[:d:Q16732593|Ngarindo Milengar]]'' | | [[Tsad]] | | | |- | ''[[:d:Q16733428|Letuka Nkole]]'' | | [[Lèsóthò]] | | | |- | [[Shirley Iumeleng Tiny Segokgo]] | | [[Bòtswánà]] | | | |- | ''[[:d:Q16885575|Ismaël Tidjani Serpos]]'' | | [[Benin]] | | | |- | ''[[:d:Q19559941|Bethel Nnaemeka Amadi]]'' | Olóṣèlú | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q21866844|Roger Nkodo Dang]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q27517197|Su'ad al-Fatih al-Badawi]]'' | | ''[[:d:Q124943|Kingdom of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q3087763|Republic of Egypt]]''<br/>[[Sudan]] | 2004 | 2008 | |- | ''[[:d:Q93336956|Betty Okagua-Apiafi]]'' | | [[Nàìjíríà]] | 2007 | 2015 | |- | ''[[:d:Q110656156|Belco Samassékou]]'' | | [[Mali|Málì]] | 2014 | 2020 | |- | ''[[:d:Q124040168|Nehemiah Modubule]]'' | | [[Bòtswánà]] | | | [[Fáìlì:Nehemiah Modubule.png|center|128px]] |- | [[John Dramani Mahama]] | | [[Gánà|Ghánà]] | | | [[Fáìlì:John Mahama in Yokohama (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q58186|Phandu Skelemani]]'' | | [[Bòtswánà]] | | | [[Fáìlì:Phandu Skelemani 2014.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q58260|Arvin Boolell]]'' | | [[Mọ́rísì]] | | | [[Fáìlì:Arvin Boolell, 2013 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q178176|Abraham Ossei Aidooh]]'' | | [[Gánà|Ghánà]] | | | |- | [[Fernando José de França Dias Van-Dúnem]] | | [[Angola|Àngólà]] | | | [[Fáìlì:Fernando José de França Dias Van-Dúnem (1980).jpg|center|128px]] |- | [[Delwa Kassiré Koumakoye]] | | [[Tsad]] | | | [[Fáìlì:Delwa Kassiré Coumakoye.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q455223|Gertrude Mongella]]'' | | [[Tanzania|Tànsáníà]] | 2004 | | [[Fáìlì:Gertrude Mongella crop.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q722327|Bénéwendé Stanislas Sankara]]'' | | [[Burkina Faso|Bùrkínà Fasò]] | | | [[Fáìlì:Bénéwendé Stanislas Sankara - 2016 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q781111|Austin Liato]]'' | | [[Zambia|Sámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q804894|Baleka Mbete]]'' | | [[Gúúsù Áfríkà]] | | | [[Fáìlì:Baleka Mbete.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q864065|Bintanding Jarju]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q967740|Aden Robleh Awaleh]]'' | | [[Djìbútì]] | | | [[Fáìlì:Aden Robleh Awaleh in 2006.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1390067|Fabakary Jatta]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q1524043|Gilbert Noël Ouédraogo]]'' | | [[Burkina Faso|Bùrkínà Fasò]] | | | |- | ''[[:d:Q1525179|Kalifa Kambi]]'' | | [[Gámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q1860273|Monir Fakhri Abdelnur]]'' | | [[Ìjíptì|Ẹ́gíptì]] | | | [[Fáìlì:Mounir Fakhry Abdel Nour Senate of Poland.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1949199|Moses Muteteka]]'' | | [[Zambia|Sámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q2074457|Peter Daka]]'' | | [[Zambia|Sámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q2522820|Fambaré Ouattara Natchaba]]'' | | [[Tógò]] | | | |- | ''[[:d:Q2646607|Malik Al-Hassan Yakubu]]'' | | [[Gánà|Ghánà]] | | | [[Fáìlì:2477970261 Gertrude Mongella.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2821497|Abel Epalanga Chivukuvuku]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | [[Fáìlì:Abel Chivukuvuku 2017.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2827005|Agnès Mukabaranga]]'' | | [[Rwanda|Rùwándà]] | | | [[Fáìlì:Mukabaranga Agnes.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2843389|Aminata Mbengue Ndiaye]]'' | | [[Senegal|Sẹ̀nẹ̀gàl]] | | | [[Fáìlì:Aminata Mbengue Ndiaye.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3125967|Halifa Sallah]]'' | | [[Gámbíà]] | | | [[Fáìlì:Halifa Sallah 2016.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3318398|Mohamed Bazoum]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | | | [[Fáìlì:Mohamed Bazoum at the European Commission - P060245-844068 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3326057|Mountaga Tall]]'' | | [[Mali|Málì]] | | | |- | ''[[:d:Q3407786|Prosper Higiro]]'' | | [[Rwanda|Rùwándà]] | | | |- | ''[[:d:Q3474839|Saida Agrebi]]'' | | ''[[:d:Q2017684|French protectorate of Tunisia]]''<br/>[[Tunisia|Tùnísíà]] | | | [[Fáìlì:Saida Agrebi (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3847967|Idriss Ndele Moussa]]'' | | [[Tsad]] | | | |- | ''[[:d:Q4664734|Abdel Ahad Gamal El Din]]'' | | [[Ìjíptì|Ẹ́gíptì]] | | | |- | ''[[:d:Q4665198|Abdu Katuntu]]'' | | [[Uganda|Ùgándà]] | | | [[Fáìlì:Abdul-Katuntu1.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4665885|Abdulla Edriss Ebrahim]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q4670269|Abu Mbawa Kongobah]]'' | | [[Siẹrra Léònè]] | | | |- | ''[[:d:Q4683147|Adjaratou Abdoulaye]]'' | | [[Tógò]] | | | |- | ''[[:d:Q4695917|Ahmed Mohamed Hassan]]'' | | [[Djìbútì]] | | | |- | ''[[:d:Q4738971|Ama Benyiwa-Doe]]'' | | [[Gánà|Ghánà]] | | | |- | ''[[:d:Q4739203|Amal Nuri Safar]]'' | | [[Líbyà]] | | | |- | ''[[:d:Q4739855|Amani W. A. Kabourou]]'' | | [[Tanzania|Tànsáníà]] | | | |- | ''[[:d:Q4749653|Améyo Adja]]'' | | [[Tógò]] | | | |- | ''[[:d:Q4760021|André Obami Itou]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q4768083|Anne-Marie Goumba]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q4803981|Ascofare Oulematou Tamboura]]'' | | [[Mali|Málì]] | | | |- | ''[[:d:Q4815692|Athumani Saidi Mwinshehe Janguo]]'' | | [[Tanzania|Tànsáníà]] | | | |- | ''[[:d:Q4821112|Augustin Iyamuremye]]'' | | [[Rwanda|Rùwándà]] | | | |- | ''[[:d:Q4837318|Baba Jigida]]'' | | [[Siẹrra Léònè]] | | | |- | ''[[:d:Q4841119|Badreddine Missaoui]]'' | | [[Tunisia|Tùnísíà]] | | | |- | ''[[:d:Q4885218|Ben Amathila]]'' | | [[Namibia|Nàmíbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q4896329|Besnat Jere]]'' | | [[Zambia|Sámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q4949361|Boudina Mostefa]]'' | | [[Àlgéríà]] | | | |- | ''[[:d:Q4979540|Rosine Soglo]]'' | Oloṣelu Benin (1934-2021) | [[Benin]] | | | [[Fáìlì:Rosine Vieyra Soglo.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5022768|Callista Chimombo]]'' | | [[Màláwì]] | 2004 | | [[Fáìlì:Callista Chimombo (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5073688|Chara Bachir]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q5082459|Charles Shanyurai Majange]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q5186053|Crispin Shumina]]'' | | [[Zambia|Sámbíà]] | | | |- | [[Danboyi Usman]] | Olóṣèlú Naijiria | [[Nàìjíríà]] | | | [[Fáìlì:Sen- Saleh Usman Danboyi 2014-03-08 22-17.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5227869|Dauda Kamara]]'' | | [[Siẹrra Léònè]] | | | |- | ''[[:d:Q5290428|Domingos Manuel Njinga]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q5305823|Draoui Mohamed]]'' | | [[Àlgéríà]] | | | |- | ''[[:d:Q5340644|Eduardo Joaquim Mulémbwè]]'' | | [[Mòsámbìkì|Mòsámbìk]] | | | |- | ''[[:d:Q5347539|Efigênia dos Santos Lima Clemente]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q5364520|Ella Kamanya]]'' | | [[Namibia|Nàmíbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q5371550|Emile Diatta]]'' | | [[Senegal|Sẹ̀nẹ̀gàl]] | | | |- | ''[[:d:Q5379334|Enoch Teye Mensah]]'' | | [[Gánà|Ghánà]] | | | |- | ''[[:d:Q5399952|Elie Victor Essomba Tsoungui]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q5415197|Eva Verona Teixeira Ortet]]'' | | [[Kepu Ferde (Cape Verde)|Kepu Ferde]] | | | |- | ''[[:d:Q5437837|Fatima Hajaig]]'' | | [[Gúúsù Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q5645794|Hammi Larouissi]]'' | | [[Àlgéríà]] | | | |- | ''[[:d:Q5680106|Hassoumi Massoudou]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | | | [[Fáìlì:Hassoumi Massoudou.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5745625|Heshmat Fahmi]]'' | | [[Ìjíptì|Ẹ́gíptì]] | | | |- | ''[[:d:Q5984382|Ibra Diouf]]'' | | [[Senegal|Sẹ̀nẹ̀gàl]] | | | |- | ''[[:d:Q5997394|Rodwell Munyenyembe]]'' | | [[Màláwì]] | | | |- | ''[[:d:Q6003530|Imbia Sylvester Itoe]]'' | | [[Cameroon (orílẹ̀-èdè)|Kamẹrúùnù]] | | | |- | ''[[:d:Q6019041|Paul Temba Nyathi]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | |- | ''[[:d:Q6077711|Isabel Nkavadeka]]'' | | [[Mòsámbìkì|Mòsámbìk]] | | | |- | ''[[:d:Q6110703|Jachan Mandir Omach]]'' | | [[Uganda|Ùgándà]] | | | |- | ''[[:d:Q6168959|Jean-Baptiste Manwangari]]'' | | [[Bùrúndì]] | | | |- | ''[[:d:Q6168974|Jean-Baptiste Nouganga]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q6169165|Jean-Claude Siapa Ivouloungou]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q6169634|Jean-Marie Mokole]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àrin Áfríkà]] | | | |- | ''[[:d:Q6182886|Jerome Chabi Sacca Kina Guézéré]]'' | | [[Benin]] | 2004 | 2005 | |- | ''[[:d:Q6185640|Jerónimo Elavoko Wanga]]'' | | [[Angola|Àngólà]] | | | |- | ''[[:d:Q6276249|Joram Gumbo]]'' | | [[Zimbabwe|Sìmbábúè]] | | | |- | ''[[:d:Q6292303|José Gabriel Manteigas]]'' | | [[Mòsámbìkì|Mòsámbìk]] | | | |- | ''[[:d:Q6293010|José Manuel Gomes Andrade]]'' | | [[Kepu Ferde (Cape Verde)|Kepu Ferde]] | | | |- | ''[[:d:Q6298027|João Baptista Ferreira Medina]]'' | | [[Kepu Ferde (Cape Verde)|Kepu Ferde]] | | | |- | ''[[:d:Q6367491|Kara Baya]]'' | | [[Àlgéríà]] | | | |- | ''[[:d:Q6372549|Karlous Marx Shinohamba]]'' | | [[Namibia|Nàmíbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q6386988|Kemoh Sesay]]'' | | [[Siẹrra Léònè]] | | | |- | ''[[:d:Q6400993|Khauhelo Deborah Raditapole]]'' | | [[Lèsóthò]] | | | |- | ''[[:d:Q6488716|Larba Yarga]]'' | | [[Burkina Faso|Bùrkínà Fasò]] | | | |- | [[Lee Maeba]] | Olóṣèlú Nàìjíríà | [[Nàìjíríà]] | | | |- | ''[[:d:Q6686903|Louis Chimango]]'' | | [[Màláwì]] | | | |- | ''[[:d:Q6689633|Loum N. Neloumsei Elise]]'' | | [[Tsad]] | | | |- | ''[[:d:Q6689635|Loumonvi Fombo]]'' | | [[Tógò]] | | | |- | ''[[:d:Q6692314|Loveness Gondwe]]'' | | [[Màláwì]] | | | |- | ''[[:d:Q6707636|Lydia Katjita]]'' | | [[Namibia|Nàmíbíà]] | | | |- | [[M. J. Mahlangu]] | | [[Gúúsù Áfríkà]] | | | [[Fáìlì:Mninwa Johannes Mahlangu.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6712755|M. K. Mubanga]]'' | | [[Zambia|Sámbíà]] | | | |- | ''[[:d:Q6722501|Verónica Macamo]]'' | | [[Mòsámbìkì|Mòsámbìk]] | 2004 | | [[Fáìlì:President of National Assembly, Veronica Macamo, at Maputo, in Mozambique (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6733019|Mahamane Saley]]'' | | [[Niger (country)|Nìjẹ̀r]] | | | |} {{Wikidata list end}} t6b0qotmk71igjqo1cnpl3uxfncbjxe 2 66612 637310 630197 2026-09-17T22:07:53Z ListeriaBot 17294 Wikidata list updated [V2] 637310 wikitext text/x-wiki This list is not ready for use on Wikipedia because a Member of the National Assembly of Algeria who was Member of the National Assembly twice does not show twice. {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P39 wd:Q21290886 } |section= |sort=P39/Q21290886/P580 |sort_order=desc |columns=label:Article,description,P27:Country,P39/Q21290886/P580:Start date,P39/Q21290886/P582:End date,P18:Image |thumb=128 |min_section=2 }} {| class='wikitable sortable' ! Article ! description ! Country ! Start date ! End date ! Image |- | ''[[:d:Q127304|Salima Ghezali]]'' | | [[Àlgéríà]] | 2017 | 2019 | [[Fáìlì:Salima Ghezali par Claude Truong-Ngoc novembre 2013.jpg|center|128px]] |- | [[Louisa Hanoune]] | | [[Àlgéríà]] | | | [[Fáìlì:Louisa Hanoune.png|center|128px]] |- | [[Abdelaziz Belkhadem]] | | [[Àlgéríà]] | | | [[Fáìlì:Abdelaziz Belkhadem - 2002 (cropped).jpg|center|128px]] |- | [[Rabah Bitat]] | olóṣèlú, Fránsì | [[Àlgéríà]]<br/>[[Fránsì]] | | | [[Fáìlì:Rabah Bitat.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q401156|Ahmed Attaf]]'' | | [[Àlgéríà]] | | | [[Fáìlì:Ahmed Attaf (2024).jpg|center|128px]] |- | [[Khalida Toumi]] | | [[Àlgéríà]] | | | [[Fáìlì:Khalida Toumi.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q894942|Boualem Bouguetaia]]'' | | [[Àlgéríà]] | | | |- | [[Mokdad Sifi]] | | [[Àlgéríà]] | 1997 | 2002 | |- | ''[[:d:Q2821005|Abd al-Aziz Ziari]]'' | | [[Àlgéríà]] | | | [[Fáìlì:Abdelaziz Ziari.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2821765|Boubekeur Benbouzid]]'' | | [[Àlgéríà]] | | | |- | ''[[:d:Q2836171|Ali Brahimi]]'' | | [[Àlgéríà]] | | | [[Fáìlì:Ali BRAHIMI.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2836221|Ali Fawzi Rebaine]]'' | | [[Àlgéríà]] | | | [[Fáìlì:Bulletin de vote de Ali Faouzi Rebaïne 2014 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2841145|Amar Ghoul]]'' | | [[Àlgéríà]] | | | |- | ''[[:d:Q2841164|Amar Ouzegane]]'' | | [[Àlgéríà]]<br/>[[Fránsì]] | | | [[Fáìlì:Amar Ouzegane.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2869519|Atmane Mazouz]]'' | | [[Àlgéríà]] | | | |- | ''[[:d:Q3193218|Karim Tabbou]]'' | | [[Àlgéríà]] | 2012-05-10 | 2017-05-04 | |- | ''[[:d:Q3272281|M'Hamed Yazid]]'' | | [[Àlgéríà]]<br/>[[Fránsì]] | | | [[Fáìlì:M'hamed Yazid.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3343601|Amrane Aït-Hamouda]]'' | | [[Àlgéríà]] | | | |- | ''[[:d:Q3486917|Smaïl Mira]]'' | | [[Àlgéríà]] | | | |- | ''[[:d:Q3572799|Youssef Yousfi]]'' | | [[Àlgéríà]] | 1997 | | [[Fáìlì:Youcef Yousfi.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4664899|Abderrachid Boukerzaza]]'' | | [[Àlgéríà]]<br/>[[Fránsì]] | | | |- | ''[[:d:Q5285345|Djilali Mehri]]'' | | [[Àlgéríà]] | | | |- | ''[[:d:Q12181828|Ibrahim Mezhoudi]]'' | | [[Àlgéríà]] | 1964 | | |- | ''[[:d:Q12224375|Othmane Saadi]]'' | | [[Àlgéríà]]<br/>[[Fránsì]] | 1977 | 1982 | |- | ''[[:d:Q12243325|Mustapha Stambouli]]'' | | [[Àlgéríà]] | | | |- | ''[[:d:Q12248733|Naima Salhi]]'' | | [[Àlgéríà]] | 2017-05-23 | 2021-02-18 | |- | [[Eveline Safir Lavalette]] | | [[Àlgéríà]]<br/>[[Fránsì]] | | | [[Fáìlì:Évelyne Safir Lavalette.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16011496|Ali Mendjeli]]'' | | [[Àlgéríà]]<br/>[[Fránsì]] | | | |- | ''[[:d:Q17175081|Abdeslam Bouchouareb]]'' | | [[Àlgéríà]] | | | [[Fáìlì:Abdeslam Bouchouareb - Radio Algérienne (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q18202607|Ramdane-Youssef Tazibt]]'' | | [[Àlgéríà]] | | | [[Fáìlì:Ramdane-Youssef TAZIBT.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q18214561|Djelloul Djoudi]]'' | | [[Àlgéríà]] | | | [[Fáìlì:DJELLOUL DJOUDI.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q20020724|Tahar Hadjar]]'' | | [[Àlgéríà]] | | | |- | ''[[:d:Q20666275|Abdelhalim Abdelouahab]]'' | | [[Àlgéríà]] | | | |- | ''[[:d:Q20666283|Ahmed Cherifi]]'' | | [[Àlgéríà]] | | | |- | ''[[:d:Q20666415|Chahrazade Kirouani]]'' | | [[Àlgéríà]] | | | |- | ''[[:d:Q20666560|Fatima Boudjemline]]'' | | [[Àlgéríà]] | | | |- | ''[[:d:Q20666616|Ghani Boudebouz]]'' | | [[Àlgéríà]] | | | |- | ''[[:d:Q20666740|Karima Admane]]'' | | [[Àlgéríà]] | | | |- | ''[[:d:Q20961754|Abdelkrim Bouderghouma]]'' | | [[Àlgéríà]]<br/>[[Fránsì]] | | | |- | ''[[:d:Q20995417|Sid Ahmed Ferroukhi]]'' | | [[Àlgéríà]] | 2017-05-18 | 2019-03-04 | [[Fáìlì:Sid Ahmed Ferroukhi ministre de la Pêche et des Produits halieutiques 28-54 screenshot.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q20995461|Mustapha Laliam]]'' | | [[Àlgéríà]] | 1977 | 1982 | |- | ''[[:d:Q21093131|Houari Souiah]]'' | | [[Àlgéríà]]<br/>[[Fránsì]] | | | |- | ''[[:d:Q24590204|Chafia Mentalecheta]]'' | | [[Fránsì]] | | | |- | ''[[:d:Q25383110|Khalfa Mameri]]'' | | [[Àlgéríà]] | 1997 | 2002 | |- | ''[[:d:Q26788405|Mustapha Bouchachi]]'' | | [[Àlgéríà]] | | | [[Fáìlì:Mustafa Bouchachi.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q30028627|Said Abu Hajjah]]'' | | [[Àlgéríà]]<br/>[[Fránsì]] | 2017 | | |- | ''[[:d:Q42327877|Ghania Eddalia]]'' | | [[Àlgéríà]] | | | |- | ''[[:d:Q48772854|Mahdjoub Bedda]]'' | | [[Àlgéríà]] | | | |- | ''[[:d:Q55479568|عبد الكريم بابوش]]'' | | [[Àlgéríà]]<br/>[[Fránsì]] | 1965 | 1969 | |- | ''[[:d:Q65501438|Sulaiman Shanin]]'' | | [[Àlgéríà]] | 2017 | | |- | ''[[:d:Q66363348|Meriem Belmihoub]]'' | | [[Àlgéríà]]<br/>[[Fránsì]] | 1962 | 1964 | [[Fáìlì:Meriem Belmihoub Infirmière dans le maquis En route pour le congrès de la Soummam (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q67168494|Mohamed Djemai]]'' | | [[Àlgéríà]] | | | |- | ''[[:d:Q94579476|Mustapha Berraf]]'' | | [[Àlgéríà]] | 2002 | 2012 | |- | ''[[:d:Q107447278|Wafa Chaâlal]]'' | | [[Àlgéríà]] | 2017-05-04 | 2021-03-01 | |- | ''[[:d:Q107452351|Samia Moualfi]]'' | | [[Àlgéríà]] | 2002<br/>2021-06-12 | 2007<br/>2021-07-07 | [[Fáìlì:Samia Moualfi.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q130396944|Baha Eddine Tliba]]'' | | [[Àlgéríà]] | 2012-05-10 | 2021-02-18 | |- | ''[[:d:Q130461742|Cheikh Atallah]]'' | | [[Àlgéríà]] | | | |- | ''[[:d:Q130613435|Tahar Missoum]]'' | | [[Àlgéríà]] | 2012-05-26 | 2017-05-23 | |- | ''[[:d:Q137661057|Abdelouahab Yagoubi]]'' | | [[Àlgéríà]] | 2021 | 2026 | |- | ''[[:d:Q137703797|Mohamed Hani]]'' | | [[Àlgéríà]] | | | |- | ''[[:d:Q140751437|Khalida Boufedeche]]'' | | [[Àlgéríà]] | 2026-07 | | |- | ''[[:d:Q140774753|Zahia Ben Kara]]'' | | [[Àlgéríà]] | 2026 | | |- | ''[[:d:Q141447952|Fatima Zohra Bensafi]]'' | | [[Àlgéríà]] | 2026 | | |- | ''[[:d:Q141450668|Chahrazed Ben Boulaïd]]'' | | [[Àlgéríà]] | 2026 | | |- | ''[[:d:Q141450760|Fatma El Hamal]]'' | | [[Àlgéríà]] | 2026 | | |- | ''[[:d:Q141450849|Naïma Boucif]]'' | | [[Àlgéríà]] | 2026 | | |- | ''[[:d:Q141451737|Boulanouar Doha Aiat Ellah]]'' | | [[Àlgéríà]] | 2026 | | |- | ''[[:d:Q141451803|Fatima Beda]]'' | | [[Àlgéríà]] | 2026 | | |- | ''[[:d:Q141451902|Habiba Tarioult]]'' | | [[Àlgéríà]] | 2026 | | |- | ''[[:d:Q141451940|Moufida Dendane]]'' | | [[Àlgéríà]] | 2026 | | |- | ''[[:d:Q141452020|Samira Douma]]'' | | [[Àlgéríà]] | 2026 | | |- | ''[[:d:Q141452070|Siham Regaia]]'' | | [[Àlgéríà]] | 2026 | | |- | ''[[:d:Q141455586|Khedidja Serradj]]'' | | [[Àlgéríà]] | 2026 | | |- | ''[[:d:Q141455642|Wahida Saadi]]'' | | [[Àlgéríà]] | 2026 | | |- | ''[[:d:Q141461353|Samia Sadoune]]'' | | [[Àlgéríà]] | 2026 | | |- | ''[[:d:Q141461721|Meriem Chedeh]]'' | | [[Àlgéríà]] | 2026 | | |- | ''[[:d:Q141467107|Leila Ouakli]]'' | | [[Àlgéríà]] | 2026 | | |- | ''[[:d:Q141467117|Saïda Naïti]]'' | | [[Àlgéríà]] | 2026 | | |- | ''[[:d:Q141468727|Latifa Mousli]]'' | | [[Àlgéríà]] | 2026 | | |- | ''[[:d:Q141468749|Ibtissam Mostefaoui]]'' | | [[Àlgéríà]] | 2026 | | |- | ''[[:d:Q141468779|Mouni Laadjjal]]'' | | [[Àlgéríà]] | 2026 | | |} {{Wikidata list end}} t40adk9yvpmp4qjar3yixcsnr3lb1sk 2 66655 637319 636284 2026-09-18T01:37:59Z ListeriaBot 17294 Wikidata list updated [V2] 637319 wikitext text/x-wiki This list is not ready for use on Wikipedia because a Member of the Senate of the Democratic Republic of the Congo who was a member twice does not show twice. {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P39 wd:Q21295130 } |section= |sort=P39/Q21295130/P580 |sort_order=desc |columns=label:Article,description,P27:Country,P39/Q21295130/P580:Start date,P39/Q21295130/P582:End date,P18:Image |thumb=128 |min_section=2 }} {| class='wikitable sortable' ! Article ! description ! Country ! Start date ! End date ! Image |- | ''[[:d:Q57883|Matata Ponyo Mapon Augustin]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | [[Fáìlì:Matata Ponyo Mapon.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q182309|Cyrille Adoula]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]]<br/>[[Orílẹ̀-èdè Olómìnira ilẹ̀ Kóngò]] | | | [[Fáìlì:Bundesarchiv B 145 Bild-F017179-0014, Auswärtiges Amt, Besuch Ministerpräsident Kongo.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q379136|André Kimbuta]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | [[Fáìlì:André Kimbuta Yango.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q379148|Jean-Pierre Bemba]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | 2007-01-19 | 2019-03-14 | [[Fáìlì:Jean-Pierre Bemba 2006, VOA.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2834659|Alexis Thambwe Mwamba]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | [[Fáìlì:Alexis Thambwe Mwamba.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2839924|Alphonse Ngoy Kasanji]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | 2019-05-15 | [[Fáìlì:Alphonse Ngoy Kasanji.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2963552|Ghislain Chikez Diemu]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q3027119|Didier Mumengi]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | [[Fáìlì:Didier mumengi 2016.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3099917|Gaëtan Kakudji]]'' | | [[Bẹ́ljíọ̀m]]<br/>[[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q3135525|Hilaire Mayamba monga Liwanda]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q3169519|Jean-Pierre Lola Kisanga]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q3186269|José Endundo Bononge]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q3186402|José Makila Sumanda]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q3270939|Léon Engulu Baangampongo Bakokele Lokanga]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q3271542|Léonard She Okitundu]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | [[Fáìlì:Léonard She Okitundu - June 2017 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3317910|Modeste Mutinga]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | [[Fáìlì:Modeste Mutinga - 2022 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3332426|Médard Autsai Asenga]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q3351921|Omba Pene Djunga]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q3370676|Paul Bolya]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q3386032|Pierre Lumbi Okongo]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | 2018 | 2020 | [[Fáìlì:MONUSCO Headquarters, Kinshasa, RD Congo- president of the G7, Pierre Lumbi. (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3419382|Raphael Senga]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | [[Fáìlì:Raphael Senga.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3577297|Ève Bazaiba]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | [[Fáìlì:Ève Bazaiba - 2022 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3592729|Évariste Boshab]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | [[Fáìlì:Evariste Boshab (4997782337, fixed).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16545541|Célestin Vunabandi]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | [[Fáìlì:Célestin Vunabandi, ministre du Plan et Suivi de la Mise en oeuvre de la Révolution de la Modernité.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q17639110|Samy Badibanga]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | [[Fáìlì:Samy Badibanga 2016 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q18642480|Michel Bongongo]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | 2019-05-15 | |- | ''[[:d:Q19543886|Modeste Bahati Lukwebo]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | [[Fáìlì:Bahati1.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q19631130|Philippe Nkubiri]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | [[Fáìlì:Philippe Nkubiri.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q19631175|Isidore Kabwe Mwehu]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q19631177|Kudianga Bayokisa]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | [[Fáìlì:Néfertiti Ngudianza Kisula Bayokisa.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q23007983|Francine Muyumba]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | 2019-04-05 | | [[Fáìlì:Francine Muyumba - 2017 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q23943068|Joseph Okito]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q28204491|Joseph Kasongo]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | [[Fáìlì:Joseph Kasongo presiding.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q41748144|André Lubaya]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | [[Fáìlì:André Guillaume Lubaya.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q43106474|Henri-Thomas Lokondo]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | 2006 | 2011 | |- | ''[[:d:Q48731855|Alphonse Ilunga]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q48775364|Laurent Muzangisa]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q50682325|Joseph Ngalula]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | [[Fáìlì:Joseph Ngalula.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q56291812|Kpama Baramoto Kata]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q56515694|Jean-Lucien Bussa]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | 2019-08-26 | [[Fáìlì:JLB Final.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q63346376|Jean-Philibert Mabaya]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q96437347|Françoise Bemba]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q96440105|Vicky Katumbwa]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q96472132|Christine Mwando]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q96988286|Nathalie Bul'an'sung Sanata]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | [[Fáìlì:Nathalie-bul-an-sung.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q97464651|Willy Bakonga Wilima]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | 2019-05-15 | |- | ''[[:d:Q100533120|Christophe Baseane Nangaa]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | 2019-05-15 | [[Fáìlì:Christophe Nangaa.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q102274390|Berthold Ulungu Ekunda Lukata]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q104482268|Célestin Kabuya Lumuna Sando]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q104600997|Guy Loando Mboyo]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | 2019-03 | 2021-04-26 | [[Fáìlì:Guy Loando (Politician).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q106044294|Madeleine Nikomba Sabangu]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | 2022-08 | [[Fáìlì:Madeleine Nikomba Sabangu.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q106307052|Bijoux Goya Kitenge]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q106323857|Carole Agito Amela]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | 2019-04-05 | | |- | ''[[:d:Q108385508|Ida Kadima Nzumba]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q108385607|Denis Kambayi Tshimbumbu]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q109017960|Célestin Pande Kapopo]]'' | | | | | [[Fáìlì:Lubumbashi, Province of Haut Katanga- Governor Célestin Pande Kapopo (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q109047035|Tristan Etumba Boyengo]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q109072260|Eddy Mundela]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | 2019 | | [[Fáìlì:USG for peacekeeping operations, Jean-Pierre Lacroix, on official visit to DRCongo – October 2021 (51616643786).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q111307311|Marie-Josée Kamitatu]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q112221977|John Tibasima]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q112222017|Pierrot Uweka Ukaba]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q112262797|Jean-Pierre Batumoko Afozunde]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q112262813|Pancrace Boongo]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | 2019-05-15 | |- | ''[[:d:Q112262832|Thalie Dasyo Mokfe]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q112263064|Odette Mbuyi Ngoyi]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q112263070|Giala Mobutu]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q112263073|Didier Molisho Sadi]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q112263126|John Muyamba Ngove]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q112264137|Fidèle Likinda Bolom'Elenge]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | 2019-05-15 | |- | ''[[:d:Q112265578|Jean Baudouin Idambituo Bakaato]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q112265712|Dieudonné Kazadi Nyembwe]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q112274893|Jean-Baptiste Assumani Amani]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q112274894|Auguy Ilunga]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q112274895|James Bayukita]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q112274896|Jean Bakomito Ngabu]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | 2019-01-28 | | |- | ''[[:d:Q112274898|Basile Bale Bila]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q112274899|Denise Bolingo Botakile]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q112274903|Espérance M'baharanyi]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q112274904|Dieudonné Fikiri Alimasi]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | 2021-07 | |- | ''[[:d:Q112274906|Gabriel Kazadi Ngoyi]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q112274907|Valentin Gerengo]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q112274909|Ida Kamoji]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q112274910|Alain Ilunga Kitombolwe]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q112274911|Sacré Inioki]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q112274913|Jonas Mumbere]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q112274914|Jérôme Bikenge]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q112274915|Isabelle Kabamba wa Ilunga]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q112274917|Michel Kanyimbu Shindani]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q112274918|Augustin Kapya Ntumba]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q112274920|Kaumba Lufunda]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q112274924|Rolly Lelo Nzazi]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q112274925|Victorine Luese Bakwa Moyo]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q112274926|Colette Lukamata Nkulu]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q112274928|Aimé Patience Mangiadi Bifulu]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q112274929|Dieudonné Manzia Andia]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | 2022-05 | |- | ''[[:d:Q112274930|Louis Mbonga Magalu Engwanda]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q112274931|Mike Mosisi]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q112274932|Stéphane Miruho Mugorozi]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q112274934|Edouard Mokolo wa Pombo]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q112274935|Jean de Dieu Moleka Liambi]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q112274936|Pauline Mona Kayoko]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q112274937|Roger Muaka Muaka]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q112274938|Célestine Hortense Mukalay Kionde]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q112274939|Jean-Claude Musaas Manyong]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | 2019-05-15 | |- | ''[[:d:Q112274940|Hyppolyte Mutombo Mbwebwe]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q112274941|Boni Mwawatadi]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q112274942|Adonis Ngambani]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q112274944|Nkole Tshimuanga]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | 2019-05-15 | |- | ''[[:d:Q112274945|Pamphile Badu wa Badu]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q112274946|Patrick Lubala Birhashirwa]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q112274947|Eric Rubuye Hakizimwami]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q112274948|Augustin Saladia]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q112274949|Mossai Sanguma]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | [[Fáìlì:Sanguma Temongonde Mossai en 2017.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q112274952|Jean Pierre Zagbalafio Angala]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q112274953|Ange Ziaka Angelani]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q112275018|Mwenda Munongo]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q118612371|Nestor Ngbonda Dauly]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q125451047|Ida Kidima Nzumba]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q132145871|Ida Kamonji Nasserwa]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q132174689|Anne Mbunguje Marembo]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q132175860|Noëlla Bachebandey Manzolo]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q132180693|Cathy Botema Mboyo]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | [[Fáìlì:Senatrice Cathy Botema.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q132255993|Nadine Boboy Mwanela]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q132364207|Renabelle Kayala Ninga]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | [[Fáìlì:RENABELLE KAYALA NINGA TOKOLE.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q132415695|Florence Muleka Bajikila]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | [[Fáìlì:FLORENCE MULEKA BAJIKILA 001.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q132531546|Paoline Nkunku Bakulu]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q133295383|Lydie Baopoko Bahike]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q133295455|Victorine Lwese Bakuamoyo]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |- | ''[[:d:Q133295603|Anna Kumbodimo Kababile]]'' | | [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Olóṣèlú ilẹ̀ Kóngò]] | | | |} {{Wikidata list end}} dm71fvv8676m4jld08ew1xmtawa6qxi 2 66721 637245 636253 2026-09-17T15:32:55Z ListeriaBot 17294 Wikidata list updated [V2] 637245 wikitext text/x-wiki This list is not ready for use on Wikipedia because a Members of the Parliament of Madagascar who was a member twice does not show twice. {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P39 wd:Q21295989 } |section= |sort=P39/Q21295989/P580 |sort_order=desc |columns=label:Article,description,P27:Country,P39/Q21295989/P580:Start date,P39/Q21295989/P582:End date,P18:Image |thumb=128 |min_section=2 }} {| class='wikitable sortable' ! Article ! description ! Country ! Start date ! End date ! Image |- | ''[[:d:Q7088145|Olivier Donat Andriamahefaparany]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q7140026|Parson Zazaharivelo Rakotovazaha]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q7145410|Patrice Rakotoarimanana]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q7147514|Patrick Ramiaramanana]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q7283307|Raharimampionona]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q7286719|Rakoto Joseph Nirina Lamboarivel]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q7286721|Rakotomandimby Stanislas Zafilahy]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q7289568|Ramilison Randriamampianina]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q7295147|Rasoanaivo]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q7299091|Raymond Rakotozandry]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q7299458|Razafitiana Auguste Jaonarison]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q7357222|Rodolphe Gabriel Randriamanantena]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q7386126|Rémi]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q7558511|Solofo Andrianjafimahatratra]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q7558513|Solofonantenaina Razoarimihaja]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q7660862|Sylvestre Ranaivo]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q7799865|Théodore Léonard Randriamanga]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q7812778|Todisaina Raymond Ramarolahy]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q7849675|Tsimisotry Ramanantsoa]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q8017489|William René Rakoto Mahefarinoro]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q8062421|Yvonne Bezara]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q8064293|Zafilaza]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q8064296|Zafimiarina]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q8065487|Zalifa Bente Salim]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q16013228|Monja Jaona]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | 1983 | 1989 | [[Fáìlì:Monja Jaona in 1945, aged 35.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16147702|Jean David Baba]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q16734830|Norovelomampionona Roberthine Rabetafika]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q16734917|Hajanirina Lanto Ramaherijaona]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q16734952|José Martial Ranaivo]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q16734964|Modeste Randriamanantena]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q16734995|Léon Rasalama]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q16735028|Mamy Tiana Télésphore Gérard Ravelonanosy]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q16735050|Francette Razafindrakoto Harifanja]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q19949084|Lucien Xavier Michel-Andrianarahinjaka]]'' | olùkọ̀wé, Madagáskàr | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | [[Fáìlì:Lucien Xavier Michel-Andrianarahinjaka 2.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q20027788|Stanislas Rakotonirina]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q22338260|Christine Razanamahasoa]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | 2014-02-18 | 2024-07-11 | [[Fáìlì:Christine Razanamahasoa (2021) (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q30146680|Guy Randrianarisoa]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q108679054|Lobo Hanitriniaina Razafimanantsoa]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | 2013 | | |- | ''[[:d:Q126305856|Aina Rafenomanantsoa]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | [[Fáìlì:Aina RAFENOMANANTSOA (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q138562016|Nasser Ahmed]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | 2002<br/>2014 | 2007<br/>2019 | |- | ''[[:d:Q138757104|Ramparany Ramanana Anthelme]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q141485230|Nadine Andrianasolo]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q559672|Albert Zafy]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | [[Fáìlì:President Albert Zafy.jpg|center|128px]] |- | [[Eugène Mangalaza]] | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q3134026|Herizo Razafimahaleo]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | [[Fáìlì:Herizo Razafimahaleo (Profile).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3377724|Pety Rakotoniaina]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q4026922|Harijaona Lovanantenaina Rakotonirina]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q4027440|Rossy]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | 2014 | | [[Fáìlì:Paul Bert Rahasimanana - Rossy - Madagascar.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4665157|Abdoul Fatah]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q4697197|Aimé Rakotondrajaona]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q4711293|Albert Sylla]]'' | | [[Fránsì]]<br/>[[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q4759288|Andrianantoandro Raharinaivo]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q4759289|Andrianavalona Fanomezanjaka Pierrot Ranaivoson]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q4759291|Andrianirina Marie Bruno Rakotoarisoa]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q4759297|Andriantsilavo Frédéric Rakotomalala]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q4759815|André Avison Tsitohery]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q4759820|André Baozandrivelo]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q4760054|André Rostand]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q4765254|Anique Chantal Kembazanany]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q4790730|Arinosy Jacques Razafimbelo]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q4792679|Armand Mahatafa]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q4792690|Armand Randrianarison]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q4822684|Aurélie Marie Augustine Razafinjato]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q4860720|Barijaona Andriambelosoa]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q4860810|Barison Claude Andriambololona]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q4865990|Bary Jacobson Hoyme Ratsimbazafy]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q4884990|Bemamy Beriziky]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q4889158|Benjamin Ramamonjisoa]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q4893332|Bernard Koto]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q4893573|Bernard Ravelonjato]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q4893706|Bernard Tolia]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q4925030|Blandine Rasoanamary Voizy]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q4941984|Boniface Berthin Zakahely]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q4948767|Botomananatsara]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q4967900|Brigitte Lalanirina]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q4979264|Bruno Josvah Randrianantenaina]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q4979370|Bruno Rajaonson]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q5005054|Bénoît Mamy]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q5081908|Charles Ralazasoa]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q5109964|Christian Nestor Velo]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q5131923|Clermont Gervais Mahazaka]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q5200607|Cyriaque Alexandre Rambolazafy]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q5202470|Célestin Manasoa]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q5274178|Didier Léandre Tsiajotso]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q5320264|Désiré Remahita]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q5338910|Edmond Rodin Georges Rakotomanjato]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q5360718|Elie Odon Fidèle Rasoanaivo]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q5386463|Eric Fadola Razafimandimby]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q5427620|Fabergé Gabriel Mamitiana]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q5446759|Fidelis Justin Rasolonomenjanahary]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q5446823|Fidson Mananjara]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q5460502|Flore Maltine Ramarozatovo]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q5460876|Florent Parfait Mana]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q5482563|Francis Tamisy Raharison]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q5493257|François Emile Rakotomalala]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q5511632|Félix Ramboahangison]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q5511633|Félix Randriamandimbisoa]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q5526754|Gaston Rakotobezanahary]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q5546775|Georges Clément Ratsimbazafiarison]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q5546873|Georges Ratalata]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q5622255|Guy Francis Randrianjafy]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q5625979|Gérard Aristote Zaonarivelo]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q5657648|Harinjatovo Rakotondramanana]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q5679575|Hassan Aly]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q5715470|Henri François Victor Randrianjatovo]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q5745153|Hery Setaharinaivomanjato Raharisaina]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q5927563|Hubert Rakotoson]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q6156185|Janvier Maharangy]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q6169154|Jean-Claude Rakotonirina]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q6170096|Jean Adrien Vanovason]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q6170443|Jean Claude Chan Se]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q6170632|Jean Ernest Rakotomiandrisoa]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q6170633|Jean Ernest Rakotonomenjanahary]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q6171294|Jean Paul Honoré Andrianantenaina]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q6171786|Jean de la Croix Ramambason]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q6207100|Jocelyn Borida]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q6209712|Joe Ernest Rakotonirina]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q6214130|Joelison Emanoela Rakotoarimanana]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q6271889|Jonah Justin Pikulas]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q6271913|Jonah Parfait Prezaly]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q6286474|Joseph Rakotomazava]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q6305883|Jules Henri Randriamaholison]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q6505763|Lazafeno]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q6554177|Lininy]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q6673928|Longin Louis Fanantera]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q6686746|Louis Bernard Rakotomanga]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q6689911|Lova Adrien Marie Rakotoniaina]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q6707578|Lydia Aimée Vololona Rahantasoa]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | 2013 | 2018-06-14 | |- | ''[[:d:Q6745692|Mamisoa Rakotomandimbindraibe]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q6745962|Mampihao]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q6746039|Mamy Rakotoarivelo]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q6746763|Manahirana Leriva]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q6746904|Manandafy Rakotonirina]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q6753647|Maolidy]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q6756241|Marcel Velonirina]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q6776433|Martin Rafidison]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q6793697|Maurisson Randrianarivony]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q6836533|Michel Randrianekena]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q6918909|Mouhamed Sebany]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q7042170|Nizar Dramsy]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q7050347|Norbert Mamangy]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |- | ''[[:d:Q7088116|Olivier Antonny José Randrianantenaina]]'' | | [[Madagásíkà|Madagáskàr]] | | | |} {{Wikidata list end}} d9ff3ovctt6sflcda9delhf99heuqix 2 68358 637229 636246 2026-09-17T14:41:54Z ListeriaBot 17294 Wikidata list updated [V2] 637229 wikitext text/x-wiki The [https://tools.wmflabs.org/scholia/country/Q1013 Scholia for Lesotho] {{Wikidata list |sparql= SELECT ?number_of_authors ?number_of_works ?item (REPLACE(STR(?item), ".*Q", "Q") AS ?qid) (CONCAT( "[[toolforge:scholia/organization/", ?qid , "|", ENCODE_FOR_URI(?number_of_works), "]] / ", "[[toolforge:scholia/organization/", ?qid , "/missing|📖]]") AS ?scholia) WITH { SELECT ?item (COUNT(DISTINCT ?author) AS ?number_of_authors) (COUNT(DISTINCT ?work) AS ?number_of_works) WHERE { ?item wdt:P17 wd:Q1013 . ?author wdt:P108 {{!}} wdt:P463 {{!}} wdt:P1416/wdt:P361* ?item . ?work wdt:P50 ?author . } GROUP BY ?item } AS %results WHERE { INCLUDE %results SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "[AUTO_LANGUAGE],en,da,es,fr,jp,nl,no,ru,sv,zh". } } ORDER BY DESC(?number_of_authors) DESC(?number_of_works) ?item ?qid ?scholia |columns=label:Organization,?number_of_authors:Number of authors,?scholia:Publications (known/missing) }} {| class='wikitable sortable' ! Organization ! Number of authors ! Publications (known/missing) |- | ''[[:d:Q50828855|African Continental Free Trade Area]]'' | 4 | [[toolforge:scholia/organization/Q50828855|5]] / [[toolforge:scholia/organization/Q50828855/missing|📖]] |- | ''[[:d:Q1410332|National University of Lesotho]]'' | 3 | [[toolforge:scholia/organization/Q1410332|33]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1410332/missing|📖]] |} {{Wikidata list end}} 99lmazldjewisi0avabfq4fe1psft5o 0 69655 637298 602424 2026-09-17T20:01:12Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 637298 wikitext text/x-wiki {{Distinguish|Ijé|Ifẹ}}{{Infobox film|name=Ìfé|image=Ìfé (film poster).jpeg|caption=|director=[[Uyaiedu Ikpe-Etim]]|screenplay=|story=Uyai Ikpe-Etim<br>[[Pamela Adie]]|based_on=|producer=Pamela Adie|starring=Cindy Amadi<br>[[Uzoamaka Aniunoh]]|cinematography=|editing=|music=|studio=Equality Hub Production|distributor=|released={{Film date|2020|10|11|Toronto LGBT Film Festival|ref1=<ref>{{Cite web|url = https://therustintimes.com/2020/09/08/ife-will-have-its-world-premiere-in-toronto/|title = 'Ìfé' will have its world premiere in Toronto|date = 8 September 2020|access-date = 5 July 2025|archive-date = 5 July 2025|archive-url = https://web.archive.org/web/20250705223145/https://therustintimes.com/2020/09/08/ife-will-have-its-world-premiere-in-toronto/|dead-url = yes}}</ref>}}|writer=Uyaiedu Ikpe-Etim|runtime=38 minutes|country=[[Nigeria]]|language=English<br>[[Yoruba language|Yoruba]]|budget=|gross=}} '''''Ìfé''''' ti alè kọ kalẹ gégé '''''bí Ife''''' jẹ adari èrè àgbéléwò ifẹfẹfẹ ọmọ orilẹ-ede Naijiria 2020 LGBT ti o ṣe jade nipasẹ olókìkí ajafitafita ẹtọ LGBTQ Naijiria [[Pamela Adie]] ati oludari nipasẹ [[Uyaiedu Ikpe-Etim]] . <ref><nowiki>https://therustintimes.com/2020/09/08/ife-will-have-its-world-premiere-in-toronto/</nowiki></ref> eré naa jẹ fiimu alakọbẹrẹ akọkọ ti o ni kíkún ninu itan-akọọlẹ [[Nollywood]] . Síbẹ̀síbẹ̀ awọn orísun kan sọ pe o tun jẹ fiimu LGBT akọkọ ti Naijiria. <ref><nowiki>https://www.pulse.ng/entertainment/movies/here-is-all-you-need-about-ife-a-lesbian-love-story-directed-by-uyai-ikpe-etim/fzksjlw</nowiki></ref> Eré naa da lóri ìgbésí ayé awọn tọkọtaya obinrin ti wọn bára wọn nibalopọ ti wọn tun koju awọn italaya nipasẹ obara wọn ni Ibalopọ ni Nigeria. <ref><nowiki>https://allafrica.com/stories/202007080109.html</nowiki></ref> Pẹlu itusilẹ ti trailer oṣiṣẹ ti eré naa lori YouTube ni Oṣu Keje ọdun 2020, èrè naa nireti lati tu silẹ nipasẹ intanẹẹti o ṣee ṣe ni opin ọdun. <ref><nowiki>https://www.phillytrib.com/entertainment/movies/nollywood-film-about-two-women-in-love-tackles-homophobia/article_055371f4-6ad3-51c0-bbb6-6bd94026cce8.html</nowiki></ref> <ref><nowiki>https://www.reuters.com/article/us-nigeria-lgbt-film-idUSKBN25H0ZU</nowiki></ref> èrè naa gbe awọn ifiyesi ati ìkéde dide láàrin awọn ọmọ orilẹ-ede Naijiria fun oriṣi fiimu pẹlu gbígbà tirela. == Àwọn òṣeré == * Cindy Amadi bi Adora * [[Uzoamaka Aniunoh]] as Ìfé == Ṣiṣejade == O fi han pe a ti kọ iwe afọwọkọ naa gẹgẹbi itan ifẹ láàrín awọn obìnrin méjì ati pe iṣẹ naa jẹ ìpilẹ̀ṣẹ̀ ni apapọ nipasẹ Uyai Ikpe-Etim ati Pamela Adie ni ìfọwọ́sowọ́pọ̀ pẹlu Hub Equality, NGO kan ti n ṣiṣẹ ni Nigeria ti o n fojusi awọn ẹtọ LGBT. Wọn ṣeto èrè naa lati fọ awọn aiṣedede ti ile-iṣẹ Nollywood dojuko eyiti itan-akọọlẹ kuna lati gbe ni ìbámu si awọn ìrètí ti iṣafihan awọn èròjà LGBTQ. <ref><nowiki>https://www.nbcnews.com/feature/nbc-out/nigerian-lesbian-love-film-go-online-avoid-censorship-board-n1237853</nowiki></ref> == Ihamon == Eré naa ba awọn ọran ihamon pàdé lakoko ipele iṣelọpọ rẹ nitori pé o ni ibatan si LGBTQ nínú. iṣelọpọ èrè ati fọtoyiya akọkọ ko ni ìtúmọ lati jẹ didan fun awọn oṣere èrè nitori ikọlù ti [[National Film and Video Censors Board|Fiimu ti Orilẹ-ede ati Igbimọ Fidio Censors]] eyiti o halẹ ati kọ lati fọwọsi fiimu naa fun pinpin ere itage. <ref><nowiki>http://ynaija.com/nigerias-first-lesbian-movie-ife-is-set-to-change-stereotypes/</nowiki></ref> Ṣaaju igbejade ti trailer ni Oṣu Keje ọdun 2020, o ṣe akiyesi pe erè naa ko fi silẹ nipasẹ awọn oṣere eré si NFVCB. Ìtúmọ iṣere ti LGBT ni Nigeria ni a gba pe o jẹ ariyanjiyan. Ibasepo ìbálòpọ̀ kan naa ni a ka si ẹ̀ṣẹ nla ni Naijiria ati ijiya ọdun 14 ti wọn jẹ ẹwọn ọdun 14 ti wọn ba jẹbi. Ofin Igbeyawo Ìbálòpọ̀ Kanna (nkán ẹ̀kọ̀) ti ọdun 2014 jẹ ofin nipasẹ Alàkóso tẹlẹ [[Goodluck Jonathan]] èyítí o sọ awọn igbeyawo ìbálòpọ̀ kanna ati LGBT gẹgẹbi arufin. <ref><nowiki>https://lifestyle.thecable.ng/ife-nigerias-first-lesbian-movie-goes-online-to-beat-nfvcb/</nowiki></ref> Adedayo Thomas, oludari agba ti NFVCB ninu ifọrọwanilẹnuwo pẹlu ''CNN'' tẹnumọ pe Igbimọ naa ko ni fọwọ́sí awọn èrè ti o ṣe àgbéjáde awọn àkòrí ati ifihan awọn èròjà ti ko ni ibamu pẹlu awọn idiyele, igbagbọ, iwa, aṣa ati ofin orilẹ-ede Naijiria. <ref><nowiki>https://allafrica.com/stories/202008060018.html</nowiki></ref> NFVCB tun gbejade awọn ikilọ ati awọn irokeke ti o sọ pe yoo tọpa awọn oṣere LGBT ni Nollywood lẹhin iṣelọpọ ''Ife'' . <ref><nowiki>https://www.cnn.com/style/article/ife-queer-film-nigeria-intl/index.html</nowiki></ref> Biotilẹjẹpe èrè naa ko ti fi ofin de ni ifọwọsi nipasẹ NFVCB, fiimu naa ti ṣètò fun ìtúsilẹ̀ nipasẹ awọn iru ẹrọ ori ayelujara dipo ìtúsilẹ̀ ti tiata lati yago fun awọn ọran ihamon ati nitori awọn àìdániloju ti [[Àjàkálẹ̀ àrùn COVID-19 ní ilẹ̀ Nàìjíríà|ajakaye-arun COVID-19 mu wa ni Nigeria]] . <ref><nowiki>https://www.pulse.ng/entertainment/movies/nfvcb-threatens-to-track-lgbt-filmmakers-in-nollywood/z2whgzw</nowiki></ref> Fiimu Adie fi han pe erè naa kii yoo ṣe ṣiṣan lori YouTube, ṣugbọn dipo nipasẹ awọn iru ẹrọ tiwọn. <ref><nowiki>https://www.thejakartapost.com/life/2020/08/05/nigerians-first-lesbian-love-story-goes-online-to-beat-film-censors.html</nowiki></ref> == Awọn itọkasi == {{Reflist}} 7xa8lksdmzvn3mrxtkgaa3sks31drgm 0 69793 637284 614656 2026-09-17T19:10:55Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 637284 wikitext text/x-wiki [[File:Kit sanitaire pendant la Covid 19 en Guinée.jpg|thumb|Àjàkálẹ̀ àrùn Covid-19 ní Guinea]]{{short description|Ongoing COVID-19 viral pandemic in Guinea}}{{Use dmy dates|date=March 2020}} {{Infobox pandemic | name = Àjàkálẹ̀ àrùn Covid-19 ní Guinea | map1 = | legend1 = | map2 = | legend2 = | map3 = | legend3 = | disease = [[COVID-19]] | virus_strain = [[SARS-CoV-2]] | location = [[Guinea]] | first_case = [[Conakry]] | arrival_date = Ọjọ́ kẹtàlá oṣù kẹta ọdún 2020<br />({{Age in years, months, weeks and days|month1=3|day1=13|year1=2020|month2=|day2=|year2=}}) | first_outbreak = [[Wuhan]], [[China]] | recovery_cases = 5,511 <small>(títí di ọjọ́ kọkàndínlógún oṣù keje)</small><ref name="Worldometer - Guinea">{{Cite web |url=https://www.worldometers.info/coronavirus/country/guinea/ |title=Worldometer - Guinea|website=worldometer |access-date=2020-07-14}}</ref> | deaths = 39 <small>(títí di ọjọ́ kẹtàdínlógún oṣù keje)</small><ref name="Worldometer - Guinea" /> | confirmed_cases = 6,544 <small>(as of 19 July)</small><ref>{{Cite web |url=https://anss-guinee.org/ |title=ANSS |website=anss-guinee.org |access-date=2020-07-14 |archive-date=7 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200607181727/http://anss-guinee.org/ |dead-url=yes }}</ref><ref name="Worldometer - Guinea" /> | active_cases = 996 <small>(títí di ọjọ́ kọkàndínlógún oṣù keje)</small> | total_ili = | website = http://www.anss-guinee.org/ }} Wọ́n kéde àrùn ẹ̀rànkòrónà, tí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí Covid-19 lórílẹ̀-èdè [[Guinea]] lọ́jọ́ kẹtàlá oṣù kẹta ọdún 2020.<ref>{{Cite web|title=Guinea reports first confirmed COVID-19 case|url=https://www.aa.com.tr/en/africa/guinea-reports-first-confirmed-covid-19-case/1765526|website=www.aa.com.tr|access-date=2020-05-25}}</ref> __TOC__ == Bí ó ṣe bẹ̀rẹ̀ == Lọ́jọ́ Kejìlá oṣù kìíní ọdún 2020 ni àjọ elétò ìlera àgbáyé, [[World Health Organization]] (WHO) jẹ́rìí pé ẹ̀rànkòrónà, Covid-19, ni ó ń fa àìsàn èémí láàárín àwọn ènìyàn kan lágbègbè [[Wuhan]],ní Ìpínlẹ̀ [[Hubei]], lórílẹ̀-èdè [[China]], èyí tí wọ́n jábọ̀ rẹ̀ fún àjọ WHO lọ́jọ́ kokànlélọ́gbọ̀n oṣù Kejìlá ọdún 2019.<ref name=Elsevier>{{cite web |url=https://www.elsevier.com/connect/coronavirus-information-center |title=Novel Coronavirus Information Center |last=Elsevier |date= |website=Elsevier Connect|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200130171622/https://www.elsevier.com/connect/coronavirus-information-center|archive-date=30 January 2020|access-date=15 March 2020}}</ref><ref name=Reynolds4March2020>{{Cite news |last=Reynolds |first=Matt |url=https://www.wired.co.uk/article/china-coronavirus |title=What is coronavirus and how close is it to becoming a pandemic? |date=4 March 2020 |work=Wired UK|access-date=5 March 2020 |issn=1357-0978|archive-url=https://web.archive.org/web/20200305104806/https://www.wired.co.uk/article/china-coronavirus|archive-date=5 March 2020|url-status=live}}</ref> Iye ìjàm̀bá ikú àrùn Covid-19 kéré sí ti àrùn SARS, [[Severe acute respiratory syndrome]] tó bẹ́ sílẹ̀ lọ́dún 2003,<ref name=Imperial13March2020>{{cite web |url= https://www.imperial.ac.uk/news/196137/crunching-numbers-coronavirus/ |title=Crunching the numbers for coronavirus |website=Imperial News|access-date=15 March 2020|archive-url= https://web.archive.org/web/20200319084913/https://www.imperial.ac.uk/news/196137/crunching-numbers-coronavirus/|archive-date=19 March 2020|url-status=live}}</ref><ref name=Gov.ukHCIDDef>{{cite web |url=https://www.gov.uk/guidance/high-consequence-infectious-diseases-hcid |title=High consequence infectious diseases (HCID); Guidance and information about high consequence infectious diseases and their management in England |last= |first= |date= |website=GOV.UK |language=en|url-status=live|archive-url= https://web.archive.org/web/20200303051938/https://www.gov.uk/guidance/high-consequence-infectious-diseases-hcid|archive-date=3 March 2020|access-date=17 March 2020}}</ref> ṣùgbọ́n jíjàkálẹ̀ àrùn náà lágbára ju SARS lọ, pàápàá jù lọ iye àwọn ènìyàn tí àrùn náà ń pa lápapọ̀..<ref name=WFSA>{{cite web |url= https://www.wfsahq.org/resources/coronavirus |title=World Federation Of Societies of Anaesthesiologists – Coronavirus |last= |first= |date= |website=www.wfsahq.org|url-status=live|archive-url= https://web.archive.org/web/20200312233527/https://www.wfsahq.org/resources/coronavirus|archive-date=12 March 2020|access-date=15 March 2020}}</ref><ref name=Imperial13March2020/> ==Bí ó ṣe ń jàkáalẹ̀ láti ìgbà dé ìgbà == [[File:Alpha Conde and Simon Henshaw - COVID-19.jpg|thumb|right|250px|Ààrẹ [[Alpha Condé]] ṣe ìpàdé pẹ̀lú aṣojú orílẹ̀ èdè [[Amẹ́ríkà]] sí Guinea, [[Simon Henshaw]] láti jíróró lórí àjàkálẹ̀ àrùn [[Covid-19]], níbi tí wọ́n ti ṣe àmúlò [[Ìjìnnà-síra-ẹni láwùjọ]].]] ===March 2020=== Lọ́jọ́ kẹtàlá oṣù kẹta ọdún 2020 èsì àyẹ̀wò fihàn pé arákùnrin kan, ọmọ orílẹ̀ èdè Belgium, tí ó jẹ́ òṣìṣẹ́ àjọ [[European Union]], tí ó wá ṣe àbẹ́wò lórílẹ̀-èdè Guinea ní àrùn Covid-19. Òun ni ẹni àkọ́kọ́ tó ní àrùn náà ni lórílẹ̀-èdè náà.<ref name="First">{{Cite web |url=https://www.reuters.com/article/health-coronavirus-guinea/eu-employee-tests-positive-for-coronavirus-in-guineas-first-case-idUSL8N2B46DI |title=EU employee tests positive for coronavirus in Guinea's first case |date=13 March 2020 |work=Reuters}}</ref><ref name="First_2">{{Cite web |url=https://www.africanews.com/2020/03/13/sudan-guinea-record-first-cases-of-coronavirus// |title=Sudan, Guinea record first cases of coronavirus |date=13 March 2020 |work=africanews.com |access-date=21 July 2020 |archive-date=17 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200317115811/https://www.africanews.com/2020/03/13/sudan-guinea-record-first-cases-of-coronavirus/ |dead-url=yes }}</ref> Nígbà tí ó yá, iye àwọn ènìyàn tí wọ́n ní àrùn náà pọ̀ sí ní ìlọ́po méjì láti mẹ́jọ sí mẹ́rìndínlógún lọ́jọ́ kọkàndínlọ́gbọ̀n oṣù kẹta ọdún 2020.<ref>{{Cite web |url=https://www.guinee360.com/29/03/2020/covid-19-des-nouveaux-cas-enregistres-ce-dimanche-a-conakry/ |title=Covid-19: Des nouveaux cas enregistrés ce dimanche à Conakry |last=Guinee360 |date=2020-03-29 |website=Guinee360.com - Actualité en Guinée, toute actualité du jour |language=fr-FR |access-date=2020-03-29}}</ref> ===Oṣù karùn-ún=== Ìṣẹ̀lẹ̀ láabí kan ṣẹlẹ̀ lóṣù karùn-ún ní Guinea, àwọn ọlọ́pàá pa àwọn mẹ́fà nínú àwọn afẹ̀hónúhàn níbi tí wọ́n ti ń ṣe àyẹ̀wò ìgbòkègbodò ọkọ̀ ni ìlú Coyah àti Dubreka. Agbẹnusọ àwọn ọlọ́pàá, Mory Kaba wí àwíjàre pé àwọn afẹ̀hónúhàn náà ń fẹ̀hónú hàn nítorí ṣíṣe àyẹ̀wò ìgbòkègbodò ọkọ̀ àti àwọn ènìyàn láti lè gbégi Dínà ìtànkálẹ̀ àrùn Covid-19, ṣùgbọ́n àwọn afẹ̀hónúhàn náà takò wọ́n pè èyí kò rí bẹ́ẹ̀, wípé àwọn n ṣe ìwọ́de ìfẹ̀hónúhàn nítorí [[owó kọ́bẹ́|owó àbẹ̀tẹ́lẹ̀]] tí àwọn ọlọ́pàá náà ń gbà lọ́wọ́ àwọn ènìyàn.<ref>{{cite news |url=https://www.aljazeera.com/news/2020/05/guinea-protesters-killed-clashes-police-200513071249521.html?utm_source=dailybrief&utm_medium=email&utm_campaign=DailyBrief2020May13&utm_term=DailyNewsBrief |publisher=[[Al Jazeera English]] |title=Guinea: Six protesters killed in clashes with police |date=May 13, 2020}}</ref> ==Ẹ yẹ̀yí wò== * [[Àjàkálẹ̀ àrùn Covid-19 lórílẹ̀-èdè Olómìnira Benin]] * [[Aṣọ-ìbòjú nígbà àjàkálẹ̀ ààrùn káríayé ẹ̀rànkòrónà ọdún 2019]] * [[Àìsàn inú afẹ́fẹ́]] ==Àwọn Ìtọ́kasí== {{Reflist}} {{Àjàkáyé-àrùn COVID-19 ní Áfríkà}} [[Ẹ̀ka:Àjàkálẹ̀ àrùn COVID-19 gẹ́gẹ́bí orílẹ̀-èdè|Guinea]] 70ur4vy52syof6xr9nniqtiankgpu70 0 69907 637283 612052 2026-09-17T19:06:24Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 637283 wikitext text/x-wiki {{Infobox pandemic|name=Àjàkálẹ̀-àrùn COVID-19 ní Djibouti|first_case=[[Djibouti (city)|Djibouti]]|total_ili=|active_cases=138 <small>(as of 18 July)</small>|confirmed_cases=5,003 <small>(as of 18 July)</small><ref name="JHU">{{cite web |last = Johns Hopkins CSSE |title = Coronavirus COVID19 (2019-nCoV) |work = Coronavirus COVID-19 Global Cases |format = ArcGIS |accessdate = 12 July 2020 |url = https://www.arcgis.com/apps/opsdashboard/index.html#/bda7594740fd40299423467b48e9ecf6}}</ref>|deaths=56 <small>(as of 18 July)</small><ref name="JHU"/>|recovery_cases=4,809 <small>(as of 18 July)</small><ref name="JHU"/>|origin=[[Wuhan]], [[Hubei]], China|arrival_date=14 March 2020<br />({{Age in years, months, weeks and days|month1=3|day1=14|year1=2020|month2=|day2=|year2=}})|location=[[Djibouti]]|map1=|virus_strain=[[SARS-CoV-2]]|disease=[[COVID-19]]|legend3=|map3=|legend2=|map2=|legend1=|website=}}Àjàkálẹ̀-àrùn [[COVID-19]] ní Djibouti wá nì ára àjàkálẹ̀-àrùn ẹ̀rànkòrónà 2019 (COVID-19) tí ó ń jà káàkíriayé èyí tí àrùn atẹ́gùn ẹ̀rànkòrónà 2 (SARS-CoV-2) ń fà.<ref name="Wikipedia 2020">{{cite web|title=COVID-19 pandemic in Djibouti|website=Wikipedia|date=2020-05-20|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=COVID-19_pandemic_in_Djibouti&oldid=957866797|access-date=2020-07-28}}</ref> Kòkòrò àrùn fáírọ́ọ̀sì yi tànkálẹ̀ dé orílẹ̀-èdè Djibouti ní oṣù kẹta ọdún 2020 == Ìpìnlẹ̀ == Oríṣiríṣi àwọn orílẹ̀-èdè tí a mọ̀ gẹ́gẹ́ bi i alágbára ní àgbáyé ni àwọn ológun wọn ní ibùjókòó ti ológun sí orílẹ̀-èdè [[Djibouti]], lára wọn ni orílẹ̀-èdè [[China]], [[Faranse]], [[Italy]] [[Japan]] àti [[United States of America]]. Ìṣẹ̀lẹ̀ àkọ́kọ́ tí wọ́n fi múlẹ̀ ní orílẹ̀-èdè Djibouti ni ti ọ̀kan lára àwọn ọmọ ẹgbẹ́ ológun ti orílẹ̀-èdè [[Spanish]] èyí tí ó mú kí wọ́n kó gbogbo àwọn ọmọ ẹgbẹ́ ológun lọ sí ìfipamọ́ ní ilé-ogun ti àwọn ológun [[Faranse]] tí ó wà ní orílẹ̀-èdè Djibouti.<ref name="The East African 20202">{{cite web|title=Djibouti confirms first coronavirus case|website=The East African|date=2020-03-19|url=https://www.theeastafrican.co.kehttps://www.theeastafrican.co.ke/tea/science-health/djibouti-confirms-first-coronavirus-case-1438940|access-date=2020-07-28}}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Àwọn àkókò tí àrùn yí ń ṣẹ́yọ. == === Oṣù Kẹta Ọdún 2020 === Ní ọjọ́ kẹjìndínlógún oṣù kẹta, ni ìṣẹ̀lẹ̀ àkọ́kọ́ ti [[COVID-19]] wáyé ní orílẹ̀-èdè Djibouti látipasẹ̀ ọ̀kan nínú àwọn ọmọ ẹgbẹ́ ológun ti ìlú Spanish ẹni tí ó báwọn dé fún iṣẹ́ Atalanta ní ọjọ́ kẹrìnlá oṣù kẹta tí àyẹ̀wò tí wọ́n ṣe fún un ní ọjọ́ kẹtàdínlógún oṣù kẹta fihàn pé ó ní àjàkálẹ̀-àrùn COVID-19.<ref name="Janes.com">{{cite web|title=Latest defence and security news|website=Janes.com|url=https://www.janes.com/defence-news|access-date=2020-07-28}}</ref> Ọmọ ogun ttí ó ní ìkolù àrùn yí ko i ti ni ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú àwọn olùgbé ní agbèègbè.<ref name="ReliefWeb 20202">{{cite web|title=Djibouti joins global action to prevent COVID-19 as first case is confirmed in the country - Djibouti|website=ReliefWeb|date=2020-03-18|url=https://reliefweb.int/report/djibouti/djibouti-joins-global-action-prevent-covid-19-first-case-confirmed-country|access-date=2020-07-28}}</ref> Orílẹ̀-èdè [[Spéìn|Spain]] kéde wípé àwọn ọmọ ẹgbẹ́ ọmọ ogun yi i ni wọn yí ò fipágbé padà sí ìlú wọn.<ref name="Janes.com2">{{cite web|title=Latest defence and security news|website=Janes.com|url=https://www.janes.com/defence-news|access-date=2020-07-28}}</ref> Alágbàṣe kan tí ó ń ṣiṣẹ́ fún ẹ̀ẹ̀ka tí ó ń rí sí ààbò ti ilé-iṣẹ́ ológun ti ilẹ̀ Amerika èyí tí ó wà ní àgọ́ Lemonnier, tí í ṣe ìpàgọ́ ológun ilẹ̀ Amerika kan ṣoṣo tí ó tóbi jùlọ ní orílẹ̀-èdè Djibouti, ni àyẹ̀wò fìdí rẹ múlẹ̀ pé ó ní àjàkálẹ̀-àrùn COVID-19 ní oṣù kanna.<ref name="The New York Times 2020">{{cite web|title=U.S. Army Halts Training Over Coronavirus but Then Changes Its Mind|website=The New York Times|date=2020-03-26|url=https://www.nytimes.com/2020/03/26/us/politics/coronavirus-military-defense-training.html|access-date=2020-07-28}}</ref> Isele ogbon ni won fidi re mule ni opin osu keta.<ref name="Nikkei Asian Review 2020">{{cite web|title=Coronavirus in Djibouti increases risk of China debt trap - Nikkei Asian Review|website=Nikkei Asian Review|date=2020-04-26|url=https://asia.nikkei.com/Spotlight/Belt-and-Road/Coronavirus-in-Djibouti-increases-risk-of-China-debt-trap|access-date=2020-07-28}}</ref> === Oṣù Kẹrin Ọdún 2020 === Ní ọjọ́ kejì oṣù kẹrin, Banki Àgbáyé ([[World Bank]]) fi ọwọ́ sí milionu márùn ún dọ́là owó ilẹ̀ Amerika, láti inú àpamọ́ owó pàjáwìrì, fún orílẹ̀-èdè Djibouti gẹ́gẹ́ bí arapa iṣẹ́ àkànṣe fún àmójútó àjàkálẹ̀-àrùn COVID-19 ní orílẹ̀-èdè Djibouti.<ref name="World Bank 2020">{{cite web|title=Djibouti: World Bank Approves US$5 Million in Urgent Support of Coronavirus Response|website=World Bank|date=2020-04-02|url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2020/04/02/djibouti-world-bank-approves-us5-million-in-urgent-support-of-coronavirus-covid-19-response|access-date=2020-07-28}}</ref> Ní ọjọ́ karún ún oṣù kẹrin, àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tí wọ́n ti ṣẹ́yọ ti gòkè lọ sí mọ́kàndínlọ́gọ́ta.<ref name="Facebook 2020">{{cite web|title=Ministere de la Santé de Djibouti|website=Facebook|date=2020-07-27|url=https://www.facebook.com/minister.sante.dj/posts/2985634544808793|access-date=2020-07-28}}</ref> Ní ọjọ́ kẹsàn án oṣù kẹrin, orílẹ̀-èdè Djibouti ṣe àkọsílẹ̀ ẹni àkọ́kọ́ tí àjàkálẹ-àrùn ẹ̀rànkòrónà pa. Àwọn ènìyàn ogóje (140) ni wọn ti kó àrùn [[COVID-19]], nígbà tí àwọn méjìdínlọ́gbọ̀n ti gba ìwòsàn.<ref name="Editorial 2020">{{cite web|last=Editorial|first=Reuters|title=Djibouti says records its first coronavirus death - ministry of health|website=U.S.|date=2020-04-09|url=https://www.reuters.com/article/health-coronavirus-djibouti-idUSL5N2BX4UF|access-date=2020-07-28}}</ref> Ní ọjọ́ kẹtàlélógún oṣù kẹrin, ikọ̀ ọmọ ogun Amerika tí wọ́n wà ní Djibouti kéde ìlera pàjáwìrì fún gbogbo ènìyàn. Ní ọjọ́ kẹrìnlélógún oṣù kẹrin, orílẹ̀-èdè Djibouti ni ó ní ìtànkálẹ̀ tí ó pọ̀ jùlọ ní ilẹ̀ Afirikà.<ref name="Al Jazeera 2020">{{cite web|title=Coronavirus surges in Djibouti as population ignores measures|website=Al Jazeera|date=2020-04-24|url=https://www.aljazeera.com/news/2020/04/coronavirus-surges-djibouti-population-ignores-measures-200424100351031.html|access-date=2020-07-28}}</ref> Ìṣẹ̀lẹ̀ kejì tí ó ṣẹlẹ̀ ní àgo Lemonnier ni wọ́n fìdí rẹ múlẹ̀ ní òpin oṣù kẹrin,<ref name="Foreign Policy – the Global Magazine of News and Ideas 2020">{{cite web|title=U.S. Military's Hub in Djibouti Works to Keep the Coronavirus Out While Still Fighting Terrorism in Africa|website=Foreign Policy – the Global Magazine of News and Ideas|date=2020-05-01|url=https://foreignpolicy.com/2020/05/01/coronavirus-us-military-hub-africa-djibouti/|access-date=2020-07-28}}</ref> eyi ti o fa isemole ailopin.<ref name="RFI 2020">{{cite web|title=Lockdown at US military base in Djibouti as coronavirus spreads|website=RFI|date=2020-04-29|url=https://www.rfi.fr/en/africa/20200429-lockdown-at-us-military-base-in-djibouti-as-coronavirus-spreads|access-date=2020-07-28}}</ref> Àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tuntun 1059 ni ó ṣẹlẹ̀ ní oṣù kẹrin, èyí tí ó mú kí àpapọ̀ iye àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tí wọ́n ti fìdí rẹ múlẹ̀ gòkè lọ sí 1089. Àwọn ènìyàn méjì ló ti jẹ́ aláìsí látipasẹ̀ COVID-19, nígbà tí àwọn ènìyàn 642 ti gba ìwòsàn tí àwọn ènìyàn 445 ṣi n gba ìtọ́jú lọ́wọ́lọ́wọ́ ní òpin oṣù kẹrin. === Oṣù Karùn ún Ọdún 2020 === Ní oṣù karùn ún, ìṣẹ̀lẹ̀ tuntun 2265 ni ó ṣẹlẹ̀ èyí tí ó mú kí iye àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tí wọ́n fìdí rẹ múlẹ̀ gòkè lọ sí 3354. Iye àwọn tí ó ti jẹ́ aláìsí lọ sókè sí mẹ́rìnlélógún. Iye àwọn aláìsàn tí wọ́n ti gba ìwòsàn gòkè láti 862 lọ sí 1504 tí ó sì wá séku àwọn ènìyàn 1826 tí wọ́n ń gba ìtọ́jú lọ́wọ́lọ́wọ́ ní òpin oṣù karùn ún. === Oṣù kẹfà Ọdún 2020 === Àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tuntun 1328 ni ó ṣẹlẹ̀ nínú oṣù kẹfà, eyi tí ó mú kí àpapọ̀ iye àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tí wọ́n ti fìdí wọn múlẹ̀ di 4682. Iye àwọn tí ó ti jẹ́ aláìsí ti di mẹ́rìnléláàdọ́ta (54). Iye àwọn aláìsàn tí wọ́n ti gba ìwòsàn gòkè láti 3020 lọ sí 4524 tí ó sì wá ṣẹ́ku àwọn ènìyàn 104 tì wọ́n ń gba ìtọ́jú lọ́wọ́lọ́wọ́. === Oṣù Keje Ọdún 2020 === == Ìgbésè Ìjọba láti dáwọ́ ìṣẹ̀lẹ̀ COVID-19 dúró == Ní ọjọ́ karùndínlọ́gbọ̀n oṣù kẹta, orílẹ̀-èdè [[Djibouti]] ti kéde pé gbogbo àwọn [[ọkọ̀ òfurufú]] tí wọ́n ń rin ìrìn-àjò ni wọ́n má a dádúró bẹ̀rẹ̀ láti ọjọ́ kejìdínlógún oṣù kẹta.<ref name="The East African 2020">{{cite web|title=Djibouti confirms first coronavirus case|website=The East African|date=2020-03-19|url=https://www.theeastafrican.co.kehttps://www.theeastafrican.co.ke/tea/science-health/djibouti-confirms-first-coronavirus-case-1438940|access-date=2020-07-28}}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Wọ́n tún dá àwọn ọkọ̀ ojú-irin dúró ní ogúnjọ́ oṣù kẹta.<ref name="ReliefWeb 2020">{{cite web|title=Djibouti joins global action to prevent COVID-19 as first case is confirmed in the country - Djibouti|website=ReliefWeb|date=2020-03-18|url=https://reliefweb.int/report/djibouti/djibouti-joins-global-action-prevent-covid-19-first-case-confirmed-country|access-date=2020-07-28}}</ref> Àjọ tí ó ń rí sí ètò ìlera ní àgbáyé ([[World Health Organization]]) ti pèsè ohun èlò ààbò ti ara ẹni fún àwọn ọmọ orílẹ̀-èdè Djibouti.<ref name="ReliefWeb 20203">{{cite web|title=Djibouti joins global action to prevent COVID-19 as first case is confirmed in the country - Djibouti|website=ReliefWeb|date=2020-03-18|url=https://reliefweb.int/report/djibouti/djibouti-joins-global-action-prevent-covid-19-first-case-confirmed-country|access-date=2020-07-28}}</ref> Ìjọba ti kéde títìpa àwọn ilé-ẹ̀kọ́ àti àwọn ibi ìjọsìn ní ọjọ́ kọkàndínlógún àti ọjọ́ kejìlélógún oṣù kẹta ní àtèlé. Wọ́n ti kọ́kọ́ kéde ìsémọ́lé fún gbogbo àwọn ọmọ orílẹ̀-èdè Djibouti ní ọjọ́ kẹtàlélógún oṣù kẹta kí ó tó di wípé wọ́n sún un síwájú di ọjọ́ kẹjọ oṣù karùn ún.<ref name="U.S. Embassy in Djibouti 2020">{{cite web|title=COVID-19 Information|website=U.S. Embassy in Djibouti|date=2020-05-28|url=http://dj.usembassy.gov/covid-19-information-28-may-2020/|access-date=2020-07-28|archive-date=2020-08-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20200801090719/https://dj.usembassy.gov/covid-19-information-28-may-2020/|dead-url=yes}}</ref> == Ìtọ́kasí == {{Reflist}} [[Ẹ̀ka:Àjàkálẹ̀ àrùn COVID-19 gẹ́gẹ́bí orílẹ̀-èdè|Djibouti]] ocmf4kozwix6rjrb95phy403ujwfg05 3 71111 637320 546076 2026-09-18T04:20:05Z Max 27679 Max ṣeyípòdà ojúewé [[Ọ̀rọ̀ oníṣe:SHB2000]] sí [[Ọ̀rọ̀ oníṣe:SHB]]: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/SHB2000|SHB2000]]" to "[[Special:CentralAuth/SHB|SHB]]" 546076 wikitext text/x-wiki <div style="border: 1rem #dd0000 ridge; padding: 0.5em;">Hello! Please message me on [[m:User talk:SHB2000|meta.wikimedia.org]] instead. I may not notice messages on this page.</div> ojy2vkqs676esjrcfi79dwyt0tjr5xc 0 75366 637201 598887 2026-09-17T12:35:51Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 637201 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder|name=Olawale Adeniji Ige|image_size=|caption=|office1=Minister of the [[Nigerian Federal Ministry of Aviation|Federal Ministry of Aviation]]|term_start1=1993|term_end1=1994|office2=Minister of the [[Nigerian Federal Ministry of Information and Communications|Federal Ministry of Communications]]|term_start2=1990|term_end2=1992|office3=|term_start3=|term_end3=|predecessor3=|successor3=|birth_date={{Birth date|1938|10|13|df=yes}}|birth_place=[[Lagos]], [[Colony and Protectorate of Nigeria|Nigeria]]|death_date={{Death date and age|2022|05|09|1938|10|13|df=yes}}|death_place=|party=Non-Partisan}}'''Olawale Adeniji Ige''' MFR (13 October 1938 – 9 May 2022)<ref>{{Cite web|url=https://thestreetjournal.org/ex-minister-of-communications-ige-dies-at-83/|title=Ex-Minister Of Communications, Ige, Dies At 83|date=12 May 2022|accessdate=11 May 2023|archive-date=31 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220531072936/https://thestreetjournal.org/ex-minister-of-communications-ige-dies-at-83/|dead-url=yes}}</ref> fìgbà kan jẹ́ onímọ̀-ẹ̀rọ àti mínísítà tó ń rí sí ètò ìbánisọ̀rọ̀ ní orílẹ̀-èdè [[Nàìjíríà]], láti ọdún 1990 wọ 1992.<ref>{{cite news|url=http://www.proshareng.com/news/20098|title=NIG has been pivotal to ICT in Nigeria-Engr Olawale Ige MFR Former Minister of Communications, Nige|author=Awoyemi Femi|work=proshareng.com}}</ref> Ó ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí i mínísítà tó ń rí sí ọ̀rọ̀ ọkọ̀ òfuurufú(1993).<ref>{{cite web|url=http://www.ictafrica.info/FullNews.php?id=8863|title=Nigeria: NIG to Focus On Broadband Devt At 2013 AGM|work=ictafrica.info|access-date=2024-02-08|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304030132/http://www.ictafrica.info/FullNews.php?id=8863|dead-url=yes}}</ref> == Ayé àti iṣẹ́ rẹ̀ == Wọ́n bí i ní 13 October, ọdún 1938 ní [[Ògbómọ̀ṣọ́]], èyí tó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ìlú ní [[Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́]], ní orílẹ̀-èdè [[Naijiria]]. Ó kàwé ní Baptist Boys High School, ní [[Abẹ́òkúta]], tó jẹ́ olú-ìlú [[Ìpínlẹ̀ Ògùn]], ní [[Nàìjíríà]], láti ọdún 1951 wọ 1956. Ibí sì ni ó ti gba ìwé-ẹ̀rí West African School Certificate (WASC). Ó tẹ̀síwájú láti lọ Polytechnic, Regent Street, [[London]] tó ti di [[University of Westminster]], níbi tí ó ti gba oyè Diploma nínú ìmọ̀ electrical engineering.<ref>{{cite web|url=http://www.nae.org.ng/fellows_profiles.asp?id=45|title=The Nigeria Academy of Engineering :: promoting excellence in technology and engineering training and practice to ensure the technological growth and economic development of Nigeria|author=RapidxHTML|work=nae.org.ng|access-date=2024-02-09|archive-date=2016-12-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20161217001218/http://www.nae.org.ng/fellows_profiles.asp?id=45|dead-url=yes}}</ref> Ó padà di akẹ́kọ̀ọ́ gboyè láti [[Institute of Electrical and Electronics Engineers]] ní ọdún 1965.<ref>{{cite news|author1=Cyril Okoye|title=Ige, Ndukwe to Lead Talks at ICT Celebration|url=http://allafrica.com/stories/201009150435.html|access-date=11 May 2023|work=allAfrica|agency=Vanguard|date=14 September 2010}} (subscription required)</ref> Ó padà sí [[Nàìjíríà]] gẹ́gẹ́ bí akọ́ṣẹ́mọṣẹ́ onímọ̀-ẹ̀rọ ní ọdún 1967, ó sì bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ ní [[Nigerian Federal Ministry of Information and Communications|Federal Ministry of Communications]] níbi tí ó ti di olùdarí àgbà ní ọdún 1989.<ref>{{cite web|url=http://technologytimes.ng/tag/open-access-fibre|title=open access fibre Archives - Technology Times Hub|work=Technology Times Hub|access-date=2024-02-09|archive-date=2025-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20250115000138/https://technologytimes.ng/tag/open-access-fibre/|dead-url=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.vanguardngr.com/2010/10/rural-telephony-mtn-covers-350-uncovered-villages-with-smart-technology/|title=Rural Telephony: MTN covers 350 uncovered villages with smart technology|work=Vanguard News|date=26 October 2010}}</ref> Wọ́n yàn án sí ipò mínísítà tó ń rí sí ètò ìbánisọ̀rọ̀ ní ọdún 1990, títí wọ ọdún 1992. Wọ́n sì tún yàn án gẹ́gẹ́ bí i mínísítà tó ń rí sí ọ̀rọ̀ ọkọ̀ òfuurufú, ni họdún 1993.<ref>{{cite web|url=http://www.vanguardngr.com/2010/09/ndukwe-ige-for-celebration-of-50-years-of-ict-tomorrow/|title=Ndukwe, Ige for celebration of 50 years of ICT tomorrow|work=Vanguard News|date=28 September 2010}}</ref> Òun ni alága àkọ́kọ́ ti Nigerian Telecommunications Limited, NITEL, tí kì í ṣe ológun. Bákan náà, òun ni alága ìgbìmọ̀ Nigerian Internet Group,<ref>{{cite web|url=http://nig.org.ng/bot.php|title=Nigeria Internet Group - Board of Trustees|work=nig.org.ng|access-date=2024-02-09|archive-date=2016-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303202854/http://nig.org.ng/bot.php|dead-url=yes}}</ref> ó sì tún wà lára àwọn ìgbìmọ̀ Nigerian Communications Commission, NCC.<ref>{{cite web|url=http://nigeriacommunicationsweek.com.ng/taxonomy/term/1632|title=Olawale Ige|work=Nigeria CommunicationsWeek|access-date=2024-02-09|archive-date=2016-03-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20160324083604/http://www.nigeriacommunicationsweek.com.ng/taxonomy/term/1632|dead-url=yes}}</ref> == Àmì-ẹ̀yẹ àti ẹgbẹ́ == * Member of the Order of the Federal Republic, MFR (1979) * Fellow of the Nigerian Academy of Engineering<ref>{{cite web|url=http://www.nnpcgroup.com/PublicRelations/NNPCinthenews/tabid/92/articleType/ArticleView/articleId/539/GMD-Bags-Fellowship-of-Nigerian-Academy-of-Engineering.aspx|title=GMD Bags Fellowship of Nigerian Academy of Engineering > NNPC|work=nnpcgroup.com|access-date=2024-02-09|archive-date=2016-04-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20160405200054/http://nnpcgroup.com/PublicRelations/NNPCinthenews/tabid/92/articleType/ArticleView/articleId/539/GMD-Bags-Fellowship-of-Nigerian-Academy-of-Engineering.aspx|dead-url=yes}}</ref> == Àwọn ìtọ́kasí == bbey30fbufae64x9a3g4c928k2bmqgv 0 75631 637224 585203 2026-09-17T13:40:19Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 637224 wikitext text/x-wiki {{Infobox basketball biography|name=Pallas Kunaiyi-Akpannah|image=|image_size=|caption=|number=22|position=[[Center (basketball)|Center]] /[[Power forward (basketball)|power forward]]|height_ft=6|height_in=2|weight_lbs=|league=[[Lega Basket Femminile|Seria A]]|team=Faenza Basket Project|birth_date={{birth date and age|1997|07|12}}|birth_place=[[Port Harcourt, Rivers State]], Nigeria|nationality=[[Nigerian]]|high_school=[[Rabun Gap-Nacoochee School]], [[Rabun County, Georgia]]|college=[[Northwestern Wildcats women's basketball|Northwestern Wildcats]]|draft_year=2019|draft_league=WNBA|career_start=2019|career_end=|years1=2019–2019|team1=[[Chicago Sky]]|years2=2019–2020|team2=[[Pallacanestro Vigarano]]|years3=2020–2021|team3=[[BC Namur-Capitale]]|years4=2021–present|team4=[[Faenza Basket Project]]|years5=|team5=|years6=|medaltemplates={{MedalCompetition|[[AfroBasket Women|AfroBasket]]}} {{MedalGold|[[2021 Women's Afrobasket|2021 Cameroon]]|}} {{MedalGold|[[2023 Women's Afrobasket|2023 Rwanda]]|}}}}'''Pallas Daemi Kunaiyi-Akpannah''' (tí wọ́n bí ní July 12, 1997) jẹ́ agbábọ́ọ̀lù alájùsáwọ̀n ti orílẹ̀-èdè [[Nàìjíríà]].<ref>{{Cite web|url=http://www.fiba.basketball/womensafrobasket/2019/player/Pallas-Kunaiyi-Akpanah|title=Pallas KUNAIYI-AKPANAH at the FIBA Women's Afrobasket 2019|website=FIBA.basketball}}</ref> Ó gbá bọ́ọ̀lù náà lásìkò tó ṣì wà ní ilé-ẹ̀kọ́ gíga fún Northwestern Wildcats<ref name="auto">{{Cite web|url=https://nusports.com/sports/womens-basketball/roster/pallas-kunaiyi-akpanah/8032|title=Pallas Kunaiyi-Akpanah - 2018-19 - Women's Basketball|website=Northwestern University Athletics}}</ref><ref name="auto2">{{Cite web|url=https://dailynorthwestern.com/2019/03/05/sports/womens-basketball-from-nigeria-to-northwestern-pallas-kunaiyi-akpanah-etches-her-name-into-the-history-books/|title=Pallas Kunaiyi-Akpanah reflects on Northwestern women's basketball career|first=Ryan|last=Wangman|date=March 6, 2019}}</ref> bákan náà ni ó gbá bọ́ọ̀lù fún Italian Seria A, ti Faenza Basket Project.<ref>{{Cite web|url=https://basketball.eurobasket.com/player/Pallas-Kunaiyi/Italy/Pallacanestro-Vigarano/372492|title=Pallas Kunaiyi Basketball Player Profile, Pallacanestro Vigarano, Northwestern, News, Serie A1 stats, Career, Games Logs, Best, Awards - eurobasket|website=Eurobasket LLC}}</ref> == Ètò ẹ̀kọ́ rẹ̀ == Kunaiyi-Akpannah bẹ̀rẹ̀ ilé-ìwé girama ní Nàìjíríà ilé-ìwé tó ń pèsè ilé-ìgbé fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́. Ọmọdún mẹ́rìnlá ló wà tó fi bẹ̀rẹ̀ sí ní gbá bọ́ọ̀lù yìí. Ó lọ sí àpérò kan tí wọ́n gbé kalẹ̀ fún àwọn agbábọ̀ọ́lù alájùsáwọ̀n, èyí ti ''Hope for girls'' gbé kalẹ̀, láti ọwọ́ [[Mobolaji Akiode]] ní [[Abuja]], ní Nàìjíríà, ibẹ̀ sì ni wọ́n ti ṣàwárí ẹ̀bùn rẹ̀.<ref>{{cite news|last1=Minichino|first1=Adam|title=Pallas Kunaiyi-Akpanah finds her voice|url=https://www.espn.com/espnw/news-commentary/story/_/id/10482977/basketball-recruit-journey-us-nigeria-espnw|work=Espn.com}}</ref> Kunaiyi-Akpannah lọ sí Rabun Gap-Nacoochee School, ní Rabun County, Georgia, ní United States, láti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, nígbà tó wà ní ọmọdún mẹ́ẹ̀ẹ́dógún. Lásìkò tó wà ní ilé-ìwé girama, ó ń gba bọ́ọ̀lù lásìkò ọlúdé. Ó ṣojú ẹgbẹ́ rẹ̀, ó sì gbé ipò kejì ní ìdíje ti State Tournament, ti ọdún 2014.<ref>{{Cite web|url=http://www.espn.com/high-school/girls-basketball/recruiting/player/_/id/189419|title=pallas-kunaiyi-akpanah|website=ESPN.com}}</ref><ref name="auto3" /> Bákan náà ni ó kópa nínú àwọn eré-ìdárayá mìíràn ní ilé-ẹ̀kọ́.<ref>{{Cite web|url=https://ga.milesplit.com/athletes/4140662/stats|title=Pallas Kunaiyi-Akpanah - Stats|website=MileSplit GA}}</ref> == Iṣẹ́ tó yàn láàyò == Wọ́n mú Kunaiyi-Akpannah wọ ẹgbẹ́ WNBA Chicago Sky ní ọjọ́ oṣù karùn-ún ọdún 2019, àmọ́, wọ́n yọ ọ́ kúrò ní ọjọ́ kẹjọ oṣù karùn-ún ọdún 2019.<ref>{{Cite web|url=https://www.rotowire.com/wnba/player.php?id=626|title=Pallas Kunaiyi-Akpanah WNBA Stats & News|website=www.rotowire.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://sky.wnba.com/news/chicago-sky-waive-leslie-robinson-pallas-kunaiyi-akpanah/|title=Chicago Sky Waive Leslie Robinson, Pallas Kunaiyi-Akpanah|website=Chicago Sky}}</ref> Kunaiyi-Akpannah lọ sí ẹgbẹ́ Italian Seria A side Pallacanestro Vigarano ní ọdún 2019, ó sì gbá bọ́ọ̀lù náà ní àárín ẹgbẹ́ náà.<ref>{{Cite web|url=https://basketball.eurobasket.com/teamDetails.asp?id=11495&SectionName=Italy&TeamName=Meccanica_Nova_Vigarano|title=Pallacanestro Vigarano basketball, News, Roster, Rumors, Stats, Awards, Transactions, Details - eurobasket|website=Eurobasket LLC}}{{Dead link|date=April 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ní ọjọ́ karùndínlógún osụ̀ kẹwàá, ọdún 2019, ó gbá bọ́ọ̀lù tako Broni, ó sì jáwe olúborí nínú ìdíje náà, pẹ̀lú 11.<ref>{{Cite web|url=https://www.eurobasket.com/boxScores/Italy/2019/1215_11495_8048.asp|title=ITALY Basketball BoxScores, ITALY Basketball Scoreboard - eurobasket|website=Eurobasket LLC}}</ref> Ní ọjọ́ kọkàndínlọ́gbọ̀n oṣụ̀ kẹfà ọdún 2021, ó tọwọ́ bọ̀wé pẹ̀lú ẹgbẹ́ Italian Seria A ti Faenza Basket Project fún ìdíje ti ọdún 2021 wọ 2022.<ref>{{Cite web|url=https://www.faenzabasketproject.it/serie-a-benvenuta-pallas/|title=SERIE A: BENVENUTA PALLAS|publisher=Faenza Basket Project|date=29 June 2021|accessdate=19 July 2021}}{{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Àwọn ìtọ́kasí == qjfweowarr15dwhb696bqnswepf2fz1 0 76554 637285 602947 2026-09-17T19:14:52Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 637285 wikitext text/x-wiki {{Infobox holiday | holiday_name = Irreecha | image = File:Irreecha Festival.jpg | imagesize = | caption = Irreecha Festival in 2019 at Addis Ababa | official_name = Irreecha | nickname = | observedby = {{plainlist| * [[Ethiopia]] * [[Kenya]] }} | type = Cultural | longtype = [[Public holiday|National]], cultural | litcolor = | significance = [[Thanksgiving]] | begins = | ends = | date = In October every year<ref>{{cite news|title=How to Travel to Ethiopia's Irreecha Festival As a Tourist|website=ethiopiaonlinevisa.com|url=https://www.ethiopiaonlinevisa.com/irreecha-festival/|access-date=2024-11-03|archivedate=2021-01-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210121051128/https://www.ethiopiaonlinevisa.com/irreecha-festival/|deadurl=yes}}</ref> | scheduling = | duration = | frequency = | week_ordinal = | weekday = | month = October | date2019 = {{Starting date|2019|09|22}} – {{starting date|2019|10|06}}<ref>{{Cite web|date=2019-09-20|title=Security Alert - Irreecha Celebrations in Addis Ababa|url=https://et.usembassy.gov/security-alert-irreecha-celebrations-in-addis-ababa/|access-date=2020-09-27|website=U.S. Embassy in Ethiopia|language=en-US|archive-date=2020-08-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20200828140251/https://et.usembassy.gov/security-alert-irreecha-celebrations-in-addis-ababa/|dead-url=yes}}</ref> | date2020 = | date2021 = | date2022 = | celebrations = {{plainlist| * [[Entertainment]] * [[Party|Social gathering with family]] }} | observances = | relatedto = [[Thanksgiving day]] }} '''Irreecha''' (èyí tí a tún mọ̀ sí {{lang|om|Irreessa}} tàbí {{lang|om|Dhibaayyuu}}), ó jẹ́ àjọ̀dún ìdúpẹ́ ní ẹkùn [[Oromia]], [[Ethiopia]].<ref>{{cite news|title=How to Travel to Ethiopia's Irreecha Festival As a Tourist|website=ethiopiaonlinevisa.com|url=https://www.ethiopiaonlinevisa.com/irreecha-festival/|access-date=2024-11-03|archivedate=2021-01-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210121051128/https://www.ethiopiaonlinevisa.com/irreecha-festival/|deadurl=yes}}</ref> Àjọ̀dún Irreecha jẹ́ àjọ̀dún ìbílẹ̀ èyí tí ó gbajúgbajà ní ilẹ̀ [[Africa]]. Àwọn ẹ̀yà [[Oromo]] máa ń ṣe [[Irreecha]] láti dúpẹ́ fún òrìṣà [[Waaqa]] fún àánú, ojú rere, àwọn ohun rere tí wọ́n ti rí ní ọdún tí ó ré kọjá. Àjọ̀dún [[Irreecha]] jẹ́ èyí tí wọ́n máa ń ṣe ní ọdọọdún ní ìbẹ̀rẹ̀ Birraa, àkókò tí ó máa ń tẹ̀lé ìgbà òjò. Àwọn ogunlọ́gọ̀ àwọn ènìyàn ni wọ́n máa ń lọ sí ibi àjọ̀dún yìí.<ref>{{cite news|title=How to Travel to Ethiopia's Irreecha Festival As a Tourist|website=ethiopiaonlinevisa.com|url=https://www.ethiopiaonlinevisa.com/irreecha-festival/|access-date=2024-11-03|archivedate=2021-01-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210121051128/https://www.ethiopiaonlinevisa.com/irreecha-festival/|deadurl=yes}}</ref> Àjọ̀dún ìdúpẹ́ yìí jẹ́ èyí tí wọ́n máa ń ṣe ní àwọn odò kan tí a yà kalẹ̀ káàkiri ẹkùn [[Oromia]]. Lára àwọn odò náà ni Hora Fihe, Hora Harsadi, [[Bishoftu]], káàkiri gbogbo ẹkùn [[Oromia]].<ref>{{cite news|website=bbc.com|title=In pictures: Ethiopia's Oromos celebrate thanksgiving|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-49945694}}</ref> Ní ọdún 2019, wọ́n ṣe àjọ̀dún yìí ní [[Addis Ababa]], olú-ìlú [[Ethiopia]] àti àwọn Ìpínlẹ̀ tí wọ́n ń bẹ ní ẹkùn [[Oromia]], lẹ́yìn náà ni [[Irreecha]] tó ń bẹ ní [[Bishoftu]].<ref>{{cite news |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |title=In Pictures: Ethiopia's Oromos celebrate Irreecha festival |url=https://www.aljazeera.com/indepth/inpictures/pictures-ethiopia-oromos-celebrate-irreecha-festival-191006060457944.html |work=Aljazeera |date=6 Oct 2019 |access-date=21 Oct 2019}}</ref> Àjọ̀dún [[Irreecha]] tí ọdún 2020 èyí tí wọ́n ṣe ní [[Addis Ababa]] jẹ́ èyí tí wọ́n ṣe pẹ̀lú àwọn ẹgbẹ̀rún márùn-ún àwọn ènìyàn látàrí àrùn [[COVID-19]] tí ó bẹ́ sílẹ̀ .<ref>{{cite news|url=https://www.trtworld.com/africa/ethiopia-s-largest-ethnic-group-celebrate-thanksgiving-festival-40248|title=Ethiopia's largest ethnic group celebrate Thanksgiving festival|website=trtworld.com|access-date=2024-11-03|archivedate=2024-12-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241201222504/https://www.trtworld.com/africa/ethiopia-s-largest-ethnic-group-celebrate-thanksgiving-festival-40248|deadurl=yes}}</ref> Wọ́n máa ń ṣe ọdún [[Irreecha]] káàkiri gbogbo àgbáyé níbi tí àwọn ẹ̀yà tí wọ́n Jẹ́ ti [[Oromo]] bá ń gbé, pàápàá jùlọ ní Àríwá orílẹ̀-èdè [[Amẹ́ríkà]] àti ní [[Europe]].<ref>{{cite web|url=http://waaqeffannaa.org/irreecha/invitation-to-Oromo-National-Thanksgiving-day/|title=Irreecha: The Oromo National Thanksgiving Day|website=Waaqeffannaa.org|accessdate=15 January 2017|archive-date=13 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160413201402/http://waaqeffannaa.org/irreecha/invitation-to-oromo-national-thanksgiving-day/|url-status=dead}}</ref> ==Àkíyèsí == [[File:Oromo Irrecha.jpg|thumb|Irrecha festival (2014)]] Ọ̀pọ̀ ènìyàn ni wọ́n túmọ̀ àjọ̀dún ọdún [[Irreecha]] tí àwọn ẹ̀yà [[Oromo]] gẹ́gẹ́ bí àjọ̀dún ìgbà ìnira láàrin oṣù kẹfà sí oṣù kẹsàn-án. Ṣùgbọ́n ohun tí ó ṣe pàtàkì lórí ọdún yìí ni pé kìí ṣe bí àwọn ènìyàn ṣe máa ń fi ojú wò ó. Àjọ̀dún [[Irreecha]] jẹ́ àjọ̀dún láti fi kí àwọn èso àti irúgbìn tí wọ́n ti ń retí káàbọ̀, pẹ̀lú àlàáfíà. Àwọn ẹ̀yà Oromo náà ka ìgbà ójó tí ó ń bẹ láàárín oṣù kẹfà sí oṣù kẹsàn-án sí ìgbà ìnira nínú ètò ìbánisọ̀rọ̀ pẹ̀lú àwọn ẹbí àti ọ̀rẹ̀, látàrí òjò alágbára tí ó máa ń fa kí odò ó kún, kí àgbàrá ó sì máa ya káàkiri, èyí tí ó sì le gbé àwọn ènìyàn, ẹran, erè oko, àti àwọn ilé. Bẹ́ẹ̀ ni ìdíwọ́ le wà nínú Ìbáṣepọ̀ láàrin àwọn ẹbí, torí wọn kò ní ní àǹfààní láti kàn sí ara wọn torí odò kíkún. Ní àfikún, àsìkò yìí le jẹ́ àkókò ebi àti àìrọ́wọ́ mú lọ sí ẹnu fún àwọn ènìyàn kan nítorí pé àwọn erè oko tí wọ́n rí nínú oṣù kìíní ọdún kò ní le tó wọ́n títí di àkókò ìkórè tó kàn. Nítorí ìdí èyí àwọn ẹbí kan a máa ní àìtó oúnjẹ ní àkókò náà. Ní àkókò Birraa, àìnító oúnjẹ yìí máa ń dínkù nítorí àwọn oúnjẹ kan bí [[àgbàdo]] á ti pọ́n, àwọn ẹbí á sì ní àǹfààní láti jẹ ayo. Àwọn irúgbìn mìíràn bíi ànàmọ́, barley, abbl á ti tó jẹ ní àkókò yìí. Àwọn àìsàn kan bíi àìsàn ibà máa ń bẹ́ sílẹ̀ ní àkókò òjò. Nítorí ìdí èyí àwọn Oromos ríi àkókò náà gẹ́gẹ́ bíi èyí tí ó le. Kìí ṣe wí pé wọn kò nífẹ̀ẹ́ sí àkókò òjò àti ọyẹ́ rárá. Kó dà bí kò bá sí òjò wọ́n máa ń gba àdúrà sí òrìṣà Waaqa fún òjò. Àwọn ẹ̀yà Oromo a máa ṣe àjọ̀dún [[Irreecha]] kìí ṣe láti dúpẹ́ lọ́wọ́ òrìṣà Waaqa nìkan ṣùgbọ́n láti kí àkókò ìkórè káàbọ̀ lẹ́yìn àkókò òjò àti ọyẹ́. Ní àkókò ọdún Irreecha, àwọn ẹbí, ará, ọ̀rẹ́, àti ìbátan máa ń kóra jọ pọ̀ láti ṣe ọdún yìí pẹ̀lú ìdùnnú àti ayọ̀. Àjọ̀dún Irreecha máa ń kó àwọn ènìyàn papọ̀ sún mọ́ ara wọn kí ìrẹ́pọ̀ ó le wà. Àwọn ẹ̀yà Oromo máa ń ṣe ọdún yìí láti fi ṣe àmì ìparí ìgbà òjò, èyí tí a mọ̀ sí Ganna, èyí tí àwọn babańlá àwọn Oromo dá sílẹ̀, ní àkókò Gadaa Melbaa ní Mormor, Oromia. Ọjọ́ tí ó gbẹ̀yìn [[Gadaa]] Melbaa - àkókò ebi àti àìrí oúnjẹ jẹ - jẹ́ dídá sílẹ̀ ní ọjọ́ àìkú nínú ọ̀sẹ̀ tí ó gbẹ̀yìn oṣù kẹsàn-án tàbí ọjọ́ àìkú nínú ọ̀sẹ̀ kìíní oṣù kẹwàá gẹ́gẹ́ bí ó ti wà nínú kọ́jọ́dá Gadaa. ==Ìṣẹ̀lẹ̀ Ìjàmbá== Ní ọjọ́ kejì, oṣù kẹwàá, ọdún 2016, àwọn ènìyàn tí wọ́n tó ẹ́ẹ̀dẹ́gbẹ̀ta sí ọ̀ọ̀dúnrún níye ní wọ́n tè pa níbi ọdún ìbílẹ̀ ti Irreecha tí ó jẹ́ àjọ̀dún ìdúpẹ́, èyí tí ó jẹ́ àjọ̀dún tí ó tóbi tí ó sì mọ́ jù fún àwọn ènìyàn Oromo. <ref>{{cite news |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-37539975 |title=Ethiopia mourns 55 killed during protest at Oromia festival|work=BBC News|date=3 October 2016|access-date=15 July 2019}}</ref> Ní ọjọ́ kan ṣoṣo péré, àwọn ènìyàn bíi méjìlá kú tí ọ̀pọ̀ nínú wọn sì fi ara pa yánnayànna ní àkókò yìí. Àwọn ènìyàn fi ẹ̀sùn kan àwọn òṣìṣẹ́ aláàbò fún ìṣẹ̀lẹ̀ yìí. <ref>{{citation|title=Dozens killed in stampede at Ethiopian religious festival|url=https://www.france24.com/en/20161002-dozens-killed-stampede-ethiopian-religious-festival|date=October 2, 2016}}</ref> ==Àwọn Ìtọ́kasí== {{Reflist}} [[Category:Harvest festivals]] [[Category:October observances]] [[Category:November observances]] [[Category:Secular holidays]] [[Category:Food and drink appreciation]] [[Category:Culture of Ethiopia]] [[Category:Oromo people]] [[Category:September observances]] glbtfloo4wnm081rywg0d4lxfvxlly8 0 76817 637248 603764 2026-09-17T15:56:23Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 637248 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | office = Abia State House of Assembly | order = Member of | term_start = 2019 | term_end = 2023 | nationality = Nigeria | alma_mater = Rivers State University of Science and Technology, <br> Obafemi Awolowo University }} '''Dickson Stanley Nwabuisi''' jẹ́ ọkàn lara awon olóṣèlú Nàìjíríà àti aṣofin. Ó jẹ́ ọmọ ilé ìgbìmò aṣòfin ìpínlẹ̀ Abia tẹ́lẹ̀ lábẹ́ òṣèlú [[People's Democratic Party|People Democratic Party]] láàárín ọdún 2019 sí 2023 nígbà tó ṣojú ẹkùn ìdìbò Ikwuano. Ni ọdun 2023, Engr Boniface Isienyi ṣẹgun rẹ gẹ́gẹ́ bi aṣòfin . <ref>https://fmino.gov.ng/ikwuano-house-member-visits-erosion-sites-in-his-constituency/</ref> <ref>{{Cite web |title=Ẹda pamosi |url=https://www.dailyledger.com.ng/2023/04/2023-be-sportsman-forget-post-election.html?m=1 |access-date=2024-12-29 |archive-date=2024-12-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241215141206/https://www.dailyledger.com.ng/2023/04/2023-be-sportsman-forget-post-election.html?m=1 |dead-url=yes }}</ref> == Ẹkọ == Stanley lọ si Ile-iwe Atẹle Ọjọ aṣẹ fun O'Level rẹ. O tẹsiwaju si [[Rivers State University of Science and Technology|Ile-ẹkọ giga ti Imọ-jinlẹ ati Imọ-ẹrọ ti Ipinle Rivers]] làti gbà oyè ni ile-iwosan iṣoogun. O gbá oye ile-iwe giga rẹ ni Management lati [[Obafemi Awolowo University]] . <ref>{{Cite web |title=Ẹda pamosi |url=https://dailysportsng.com/news/28868-Honourable-Stanley-Nwabuisi-An-unrelenting-Passion-For-Ikwuano-People-Inspiring-Servant-Leader |access-date=2024-12-29 |archive-date=2024-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241216183542/https://dailysportsng.com/news/28868-Honourable-Stanley-Nwabuisi-An-unrelenting-Passion-For-Ikwuano-People-Inspiring-Servant-Leader |dead-url=yes }}</ref> == Awọn itọkasi == {{Reflist}}{{DEFAULTSORT:Nwabuisi, Stanley}} [[Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè]] rcx9c26398wrtnuxkgocp98lsh259bl 0 76853 637280 614363 2026-09-17T18:53:09Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 637280 wikitext text/x-wiki {{Short description|Nigerian politician (born 1976)}} {{Use dmy dates|date=December 2024}} {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[The Honourable]] | name = Yusuf Atoyebi Musa | honorific_suffix = | image = | imagesize = | alt = | caption = | office1 = Chief Whip [[Kwara State House of Assembly]] | term_start1 = 18 March 2019 | term_end1 = 18 March 2023 | deputy1 = | predecessor1 = | successor1 = | office2 = Member, [[Kwara State House of Assembly]]<br>from Oyun Local Government | term_start2 = 18 March 2019 | term_end2 = | predecessor2 = | successor2 = | constituency2 = Odo-Ogun | birth_date = {{birth date and age|1976|10|26|df=y}} | birth_place = Ilemona, Oyun Local Government [[Kwara State]] [[Nigeria]] | death_date = | death_place = | nationality = Nigerian | party = [[All Progressive Congress]] | spouse = | children = | relations = | residence = | alma_mater = {{plainlist| * [[Federal Polytechnic, Offa]] }} | occupation = {{hlist|Politician|Administrator}} | education = [[Federal Polytechnic, Offa]] | profession = | awards = | website = }} '''Yusuf Atoyebi Musa''' jẹ́ [[Olóṣèlú|olóṣèlú ọmọ orílẹ-èdè]] Nàìjíríà tó ń sójú àgbègbè Odo-Ogun, ìjọba ìbílẹ̀ Oyun ní ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin 9th ati 10th, ó jẹ́ olórí àgbà ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin kẹsàn-án tí ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin ìpínlẹ̀ Kwara láàrin ọdún 2019 sí 2023. <ref name=":0">{{Cite web |title=Ẹda pamosi |url=https://www.kwha.gov.ng/KWHA/Pages/_9thWhip |access-date=31 December 2024 |archive-date=24 January 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250124193643/https://www.kwha.gov.ng/KWHA/Pages/_9thWhip |dead-url=yes }}</ref> <ref name=":1">{{Cite web |title=Ẹda pamosi |url=https://hoa.kw.gov.ng/hon-yusuf-atoyebi-musa/ |access-date=31 December 2024 |archive-date=30 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241230210949/https://hoa.kw.gov.ng/hon-yusuf-atoyebi-musa/ |dead-url=yes }}</ref> <ref>https://tribuneonlineng.com/kwara-assembly-approves-dissolution-of-three-commissions/</ref> == Ìgbésí-ayé ìbẹ̀rẹ̀ àti ẹ̀kọ́ == Atoyebi ni wọ́n bí ní ọjọ́ kẹrìndínlógún, oṣù keje, ọdún 1976 ní Ilemona, ní ìjọba ìbílẹ̀ Ọ̀yun ní [[Ìpínlẹ̀ Kwara|Ipinle Kwara]], [[Nàìjíríà|Nigeria]], láàrin agbègbè Òkè-Ògùn. Ó lépa àwọn ànfààní ètò-ẹ̀kọ́ rẹ̀ ní [[Financial Studies|Àwọn ẹ̀kọ́ Ìṣòwò]] àti ìṣirò owó, tí ń gba ìwé-ẹ̀kọ́ gíga ti Orílẹ-èdè Arinrin àti Ilé-ẹ̀kọ́ gíga ti Orílẹ-èdè gíga láti Federal Polytechnic, Offa .<ref name=":1" /> == Iṣẹ́-ṣíṣe == Atóyèbí jẹ́ olóṣèlú tí wọ́n dìbò yàn gẹ́gẹ́ bí ọmọ ilé ìgbìmọ̀ tó ń ṣojú ẹkùn Ilemona ní ìgbìmọ̀ agbègbè, tó ṣiṣẹ́ láti ọdún 2007 sí 2013. Ṣáájú yíyàn sípò rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ọmọ ìgbìmọ̀ Alábòójútó fún àwọn iṣẹ́ ní ìjọba ìbílẹ̀ Ọ̀yun, ìyànsípò rẹ̀ yìí ni ó wáyé láti oṣù kọkànlá ọdún 2017 sí oṣù karùn-ún ọdún 2018.<ref name=":1" /> Ní ọdún 2019, Atóyèbí díje du ipò àwọn ọmọ ilé ìgbìmọ̀ aṣojúṣòfin ti ìpínlẹ̀ Kwara lábẹ́ ẹgbẹ́ òṣèlú [[All Progressives Congress]], tí wọ́n sì yàn án gẹ́gẹ́ bí ọ̀kan lára àwọn olóyè Àpéjọ ìgbìmọ̀ ilé kẹsàn-án (9th Assembly).Ó borí ìdíje àtúndì ìbò rẹ̀ lákòókò ìdìbò gbogboogbò ọdún 2023, tí ó jẹ́ kí ó ṣiṣẹ́ [[Concurrently|ní àkókò kan náà]] ní àwọn àpéjọ ìgbìmọ̀ ilé kẹsàn-án (9th Assembly) àti ìgbìmọ̀ ilé kẹwàá (10th Assembly).<ref>https://citizensciencenigeria.org/public-offices/persons/yusuf-atoyebi-musa</ref> <ref>{{Cite web |title=Ẹda pamosi |url=https://nigerianleaders.com/kwara-state-house-of-assembly-members/ |access-date=31 December 2024 |archive-date=30 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241230211218/https://nigerianleaders.com/kwara-state-house-of-assembly-members/ |dead-url=yes }}</ref> <ref>{{Cite web |title=Ẹda pamosi |url=https://dailytrust.com/apc-clears-all-24-kwara-assembly-seats/ |access-date=31 December 2024 |archive-date=27 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241227003828/https://dailytrust.com/apc-clears-all-24-kwara-assembly-seats/ |dead-url=yes }}</ref> == Àwọn ìtọ́kasí == {{Reflist}}  [[Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè]] [[Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1976]] oc2mo0nmcs996lcdo8ofvkmmvsptsnp 0 77538 637300 600550 2026-09-17T20:13:05Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 637300 wikitext text/x-wiki [[Fáìlì:CHILDREN IN AN HAPPY MOOD (2021).jpg|thumb|Awọn omodé, won seré]] "Health is Hip" - gbolohun kan ti o mu daradara, ọna ti o ni ilọsiwaju si alafia ti ọpọlọpọ awọn orilẹ-ede Naijiria n gba loni. Ṣugbọn ninu ijakadi ati ijakadi ti igbesi aye ojoojumọ, mimu ilera to dara le nigba miiran rilara bi ipenija. Maṣe yọ ara rẹ lẹnu; a ti bo ọ pẹlu awọn ọna irọrun marun ti o munadoko lati tọju ararẹ ati awọn ololufẹ rẹ ni ilera.<ref name=":0">{{Cite web |title=Ẹda pamosi |url=https://advantagehealthafrica.com/health-is-hip-5-easy-ways-to-stay-healthy/ |access-date=2025-06-05 |archive-date=2024-08-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240814225105/https://advantagehealthafrica.com/health-is-hip-5-easy-ways-to-stay-healthy/ |dead-url=yes }}</ref> == 1. Gba Ounjẹ Iwọntunwọnsi == Jijẹ ounjẹ iwontunwonsi jẹ ọkan ninu awọn igun ile ti ilera to dara. Eyi tumọ si pẹlu ọpọlọpọ awọn ounjẹ ninu awọn ounjẹ rẹ lati rii daju pe o n gba gbogbo awọn eroja pataki. Fojusi lori iṣakojọpọ awọn eso diẹ sii, ẹfọ, awọn ọlọjẹ ti o tẹẹrẹ, ati gbogbo awọn irugbin sinu awọn ounjẹ ojoojumọ rẹ.<ref name=":0" /> Fun apẹẹrẹ, iṣakojọpọ awọn ounjẹ ilera ti kidinrin bi owo, apples, ati ata bell le ṣe iyatọ nla. Ni afikun, awọn ipanu ti o ni ilera gẹgẹbi eso almondi kii ṣe igbadun nikan ṣugbọn o tun ṣajọpọ pẹlu awọn anfani. Awọn anfani eso almondi pẹlu imudarasi ilera ọkan, idinku ebi, ati pese awọn vitamin ati awọn ohun alumọni pataki.<ref name=":0" /> Eto Ounjẹ Apeere: Ounjẹ owurọ: Moi Moi ati pap (akamu) pẹlu ẹgbẹ kan ti eso tuntun Ounjẹ ọsan: iresi Jollof pẹlu ẹja ti a yan ati ipin lọpọlọpọ ti awọn ẹfọ steamed Ounjẹ ale: iṣu iṣu (asaro) pẹlu ọya ewe bii igu (ewe elegede) tabi ẹbọ. == 2. Máa ṣiṣẹ́ kó o sì máa ṣe eré ìmárale déédéé == Idaraya deede jẹ pataki fun mimu igbesi aye ilera kan. Idaraya ṣe iranlọwọ lati ṣakoso iwuwo, dinku eewu awọn arun onibaje, ati ilọsiwaju ilera ọpọlọ. Wa iṣẹ-ṣiṣe ti o gbadun, boya o n ṣe ere, ijó, tabi paapaa rin irin-ajo ni ayika agbegbe rẹ.<ref name=":0" /> Fun awọn ti n ṣakoso awọn ipo kan pato, bii àtọgbẹ, iṣakojọpọ ilana adaṣe eleto le jẹ anfani. Ounjẹ alakan ni idapo pẹlu adaṣe deede le mu awọn ipele suga ẹjẹ pọ si ati ilera gbogbogbo. Paapaa awọn iṣẹ ti o rọrun bii nrin tabi gigun kẹkẹ le ṣe iyatọ nla.<ref name=":0" /> Apeere Idaraya Idaraya: Owurọ: 30-iseju jog tabi rin brisk Ọsan: Imọlẹ ina tabi yoga Alẹ: Kopa ninu iṣẹ igbadun bii ijó tabi ere idaraya ẹgbẹ kan == 3. Ilera ni akókó == Opolo ilera jẹ pataki bi ilera ti ara. Ni agbaye ti o yara ti ode oni, gbigba akoko lati sinmi ati de-wahala jẹ pataki. Ṣiṣe adaṣe iṣaro, iṣaro, ati rii daju pe o ni oorun ti o to le mu ilera ọpọlọ rẹ dara si.<ref name=":0" /> Ní àfikún sí i, dídúró ní ìbámu pẹ̀lú àwùjọ lè ṣèrànwọ́ láti gbógun ti ìmọ̀lára ìdánìkanwà àti másùnmáwo. Ṣe ajọṣepọ pẹlu awọn ọrẹ ati ẹbi, darapọ mọ awọn ẹgbẹ agbegbe, tabi kopa ninu awọn iṣẹ awujọ ti o fun ọ ni ayọ ati imuse.<ref name=":0" /> Awọn imọran fun ilera ọpọlọ to dara: Ṣe adaṣe awọn adaṣe mimi jinlẹ tabi iṣaro fun iṣẹju mẹwa 10 lojoojumọ Ṣe idaniloju awọn wakati 7-8 ti oorun didara ni gbogbo oru Duro si asopọ pẹlu awọn ololufẹ nipasẹ awọn ipe deede tabi awọn ipade Aami Awọn ami Ibẹrẹ ti Awọn iṣoro Ilera Ṣaaju ki wọn to pọ si == 4. Ṣetọju Ibasepo ilera pẹlu Ounjẹ == Loye awọn anfani ilera ti awọn ounjẹ lọpọlọpọ ati ṣiṣe awọn yiyan mimọ le ja si igbesi aye ilera. Fun apẹẹrẹ, awọn ounjẹ ti o ni ilera ti o ni awọn eroja ati kekere ninu awọn suga ti a ti ṣe ilana le jẹki alafia rẹ lapapọ.<ref name=":0" /> Wo ṣiṣẹda eto ounjẹ fun pipadanu iwuwo ti o ba n wa lati ta diẹ ninu awọn poun. Eto ounjẹ ti o ni iwọntunwọnsi le ṣe iranlọwọ fun ọ lati ṣaṣeyọri awọn ibi-afẹde iwuwo rẹ lakoko ti o rii daju pe o gba gbogbo awọn eroja pataki. Maṣe gbagbe lati ṣafikun awọn ipanu ilera fun awọn ọmọde ati awọn agbalagba bakanna, ni idaniloju gbogbo eniyan ninu ẹbi duro lori ọna.<ref name=":0" /> Awọn imọran Jijẹ Ni ilera: Ṣeto awọn ounjẹ rẹ ṣaaju akoko lati yago fun awọn yiyan ti ko ni ilera Fi ọpọlọpọ awọn ounjẹ kun lati jẹ ki ounjẹ rẹ jẹ ohun ti o nifẹ ati ti ounjẹ Jade fun awọn ipanu bii awọn eso, eso, ati yoghurt dipo awọn ipanu ti a ṣe ilana == 5. Kan si Awọn oogun mi fun Gbogbo Awọn iwulo Oogun Rẹ == Nigbati o ba de si mimu ilera to dara, nini iraye si oogun didara jẹ pataki. myMedicines jẹ ki eyi rọrun ati irọrun. Boya o nilo awọn oogun igbagbogbo tabi awọn ijumọsọrọ, myMedicines ti bo ọ. O le paṣẹ nipasẹ oju opo wẹẹbu tabi iwiregbe pẹlu wọn lori WhatsApp ti o ko ba rii oogun rẹ.<ref name=":0" /> Pẹlu awọn oogun mi, o ko ni lati ṣe aniyan nipa wiwa fun “awọn ile itaja oogun ti o sunmọ mi” tabi awọn akoko idaduro pipẹ. Awọn iṣẹ wọn jẹ apẹrẹ lati rii daju pe o gba awọn oogun ti o nilo, ni kiakia ati ni igbẹkẹle.<ref name=":0" /> Bawo mo gbodo lo awọn oogun mi: Ṣabẹwo oju opo wẹẹbu wọn lati ṣawari ati paṣẹ awọn oogun rẹ Ti o ko ba le rii ohun ti o n wa, de ọdọ WhatsApp fun iranlọwọ ti ara ẹni Gbadun irọrun ti nini jiṣẹ awọn oogun rẹ si ẹnu-ọna ẹnu-ọna rẹ === Ipari === Duro ni ilera ko ni lati ni idiju. Nipa iṣakojọpọ awọn igbesẹ irọrun marun wọnyi sinu igbesi aye rẹ, o le ṣaṣeyọri ati ṣetọju ilera to dara lainidi. Ranti, "ilera jẹ ibadi," ati gbigbe awọn igbesẹ ti o ni agbara loni le ja si ilera, idunnu ni ọla.<ref name=":0" /> Fun awọn imọran diẹ sii ati lati ṣawari bi myMedicines ṣe le ṣe atilẹyin irin-ajo ilera rẹ, ṣabẹwo myMedicines. Gba ọjọ iwaju ti ilera ati ni iriri irọrun ati alaafia ti ọkan ti o wa pẹlu nini alabaṣepọ ile elegbogi ti o gbẹkẹle ni ẹgbẹ rẹ.<ref name=":0" /> 2z7kcd7f1kxo0wi8iovdfwmulkw5ybf 0 77688 637286 602335 2026-09-17T19:24:11Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 637286 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder|name=Aliyu Aziz|office=Director General/CEO, [[National Identity Management Commission]]|termstart=November 24, 2015|birth_date={{birth date and age|May 17, 1962}}|birth_place=Gembu, [[Mambilla Plateau]] area of [[Taraba State]], [[Nigeria]]|image=Aliyu Aziz 002.jpg|alma_mater=[[Ahmadu Bello University]]|website={{url|http://aliyuaziz.com}}|profession=Structural Engineer and Information Technology Expert|preceded=Chris Onyemenam|native_name=|order=|spouse=Married with Children|children=|parents=}}'''Àlíyù Àbúbákàr Aziz''' jẹ́ onímọ̀-ẹ̀rọ tí ó ní ìwé-àṣẹ pẹ̀lú díẹ̀ síi ju ọdún 30 ní ìrírí oyè ní ìmọ̀-ẹ̀rọ àlàyé , ìṣàkóso, àti ìṣàkóso. Ó jẹ́ Olùdarí Àgbà tẹ́lẹ̀ àti Ọ̀gá àgbà fún àjọ Nàìjíríà ní ìṣàkóso ìdánimọ̀ (NIMC).<ref>{{Cite web|title=Buhari approves reappointment of NIMC boss|url=https://punchng.com/buhari-approves-reappointment-of-nimc-boss/|access-date=2020-01-21|website=Punch Newspapers|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|date=November 22, 2019|title=Buhari approves re-appointment of NIMC boss for second term|work=The Guardian|url=https://guardian.ng/news/buhari-approves-re-appointment-of-nimc-boss-for-second-term/|access-date=January 15, 2020}}</ref><ref>{{Cite web|date=2015-11-23|title=[Photo] Buhari Appoints Aliyu Aziz Abubakar As Director-General, NIMC + Read His Profile|url=http://www.nigerianmonitor.com/66606/|access-date=2020-01-21|website=Nigerian Monitor|language=en-US}}{{dead link|date=February 2025|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref><ref>{{Cite web|date=November 24, 2015|title=Buhari Appoints Aliyu Aziz As NIMC CEO|url=http://www.trezzyhelm.com/2015/11/buhari-appoints-aliyu-aziz-as-nimc-ceo.html|access-date=2020-01-21|website=Welcome To Trezzy Helm|language=en}}{{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ó ti ṣiṣẹ́ tẹ́lẹ̀ pẹ̀lú díẹ̀ nínú àwọn ilé-iṣẹ́ ìjọba tí o ní ìlọsíwájú jùlọ ní Nàìjíríà lákòókò àwọn ọdún ìyípadà wọn. Aziz jẹ́ ọmọ ilé ìwé gíga Ahmadu Bello University, Zaria níbi tí ó ti gba Oyè B.Eng ní Civil Engineering àti M.Sc. ní Ìmọ̀-ẹ̀rọ ìgbékalè pẹlu pàtàkì ní apẹrẹ iranlọwọ Kọmputa. Ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ rẹ̀ gẹ́gẹ́bi Olùrànlówó ní Ẹka Ìmọ̀-ẹ̀rọ Ìlú tí ilé-ẹ̀kọ́ gíga. Ó tèsíwájú láti di Alábaṣepò Alákóso tí Integrated Engineering Associates (IEA), níbití ó tí ṣé àpẹrẹ àti àbójútó ọpòlọpò àwọn ilé olókìkí àti àwọn afárá ní agbègbè Kadúná àti Àbújá, pẹlu NUC Secretariat, Headquarters PHCN, AP Plaza, NACB Office block, àti Ile-iṣẹ Alaṣẹ Ports Nigeria <ref name=":1">{{Cite web|title=The Abuja Inquirer {{!}} Newspaper|url=http://theabujainquirer.com/?page=&get=|access-date=2020-01-21|website=The Abuja Inquirer}}</ref>àti òpòlopò àwọn mìíràn. = Àwọn ìtọ́kasí = e7qd04omosmd3ehaftz86rktub0j0wp 0 79548 637243 615512 2026-09-17T15:20:43Z Bamjos 28839 O ti ṣẹ̀dá àyọkà nípa ṣíṣe ògbufọ̀ ojú-ewé "[[:en:Special:Redirect/revision/1370344463|Ìfé]]" 637243 wikitext text/x-wiki  {{Infobox film|name=Ìfé|image=Ìfé (film poster).jpeg|caption=|director=[[Uyaiedu Ikpe-Etim]]|screenplay=|story=Uyai Ikpe-Etim<br>[[Pamela Adie]]|based_on=|producer=Pamela Adie|starring=Cindy Amadi<br>[[Uzoamaka Aniunoh]]|cinematography=|editing=|music=|studio=Equality Hub Production|distributor=|released={{Film date|2020|10|11|Toronto LGBT Film Festival|ref1=<ref>{{Cite web|url=https://therustintimes.com/2020/09/08/ife-will-have-its-world-premiere-in-toronto/|title = 'Ìfé' will have its world premiere in Toronto|date = 8 September 2020}}</ref>}}|writer=Uyaiedu Ikpe-Etim|runtime=38 minutes|country=[[Nigeria]]|language=English<br>[[Yoruba language|Yoruba]]|budget=|gross=}} '''''Ìfé''''', tí a tún kọ sí '''''Ife''''' ( {{Langx|en|Love}} ), jẹ́ olórí fíìmù ìfẹ́ LGBT ti Nàìjíríà ní ọdún 2020, tí [[Pamela Adie|Pamela Adie,]] ajìjàgbara ẹ̀tọ́ LGBTQ ti Nàìjíríà, ṣe àgbékalẹ̀ rẹ̀, tí [[Uyaiedu Ikpe-Etim]] sì darí rẹ̀. <ref>{{Cite news|title=Here is all you need about 'Ìfé', a lesbian love story directed by Uyai Ikpe-Etim|url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/here-is-all-you-need-about-ife-a-lesbian-love-story-directed-by-uyai-ikpe-etim/fzksjlw|access-date=2020-08-28|newspaper=[[Pulse Nigeria]]}}</ref> Wọ́n sọ pé fíìmù náà ni fíìmù àkọ́kọ́ tí ó ní àwọn obìnrin oníṣekúṣe nínú ìtàn [[Nollywood]] . Sibẹsibẹ, awọn orisun kan sọ pe o tun jẹ fiimu LGBT akọkọ ti orilẹ-ede Naijiria. Fíìmù náà dá lórí ìgbésí ayé àwọn tọkọtaya obìnrin kan tí wọ́n ní ìbálòpọ̀ kan náà tí wọ́n tún dojú kọ àwọn ìpèníjà nípa jíjẹ́ obìnrin àti obìnrin ní Nàìjíríà. Pẹ̀lú ìtẹ̀jáde fíìmù náà lórí [[Youtube|YouTube]] ní oṣù Keje ọdún 2020, a retí pé a óò tú fíìmù náà jáde lórí ìkànnì ayélujára ní ìparí ọdún. <ref>{{Cite news|date=2020-08-21|title=Nigerian lesbian love film to go online to avoid censorship board|language=en|url=https://www.reuters.com/article/us-nigeria-lgbt-film-idUSKBN25H0ZU|access-date=2020-08-28}}</ref> Fíìmù náà gbé àníyàn àti ìpolongo dìde láàrín àwọn ọmọ Nàìjíríà fún irú fíìmù náà pẹ̀lú ìgbàlejò títà ọkọ̀ náà. == Àwọn òṣèré == * Cindy Amadi gẹ́gẹ́ bí Adora * [[Uzoamaka Aniunoh]] as Ìfé A kọ ìtàn fíìmù náà gẹ́gẹ́ bí ìtàn ìfẹ́ láàrin obìnrin méjì, àwọn tí ó sì bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ náà jẹ́ Uyai Ikpe-Etim àti Pamela Adie pẹ̀lú ìfọwọ́sowọ́pọ̀ Equality Hub—àjọ tí kì í ṣe ti ìjọba (NGO) tí ó sì ń ṣiṣẹ́ ní Nàìjíríà lórí ọ̀rọ̀ àwọn ẹ̀tọ́ àwọn ẹni tí ó jẹ́ LGBT. Fíìmù náà ní ète láti fọ́ àwọn èrò àti àṣà àtijọ́ tí ó ti wọ́pọ̀ nínú ilé-iṣẹ́ fíìmù Nollywood, èyí tí ó ti kùnà tẹ́lẹ̀ láti ṣe àfihàn àwọn ọ̀rọ̀ tí ó jẹ mọ́ LGBTQ gẹ́gẹ́ bí a ṣe ń retí. == Ìfòfindè == Fíìmù náà dá lórí àwọn ọ̀ràn ìfòfindè nígbà ìṣe rẹ̀ nítorí irú eré rẹ̀ tó ní í ṣe pẹ̀lú LGBTQ. Iṣelọpọ fiimu ati fọtoyiya akọkọ ko rọrun fun awọn oluyaworan nitori idamu ti Igbimọ Awọn Aṣayẹwo Fiimu ati Fidio ti Orilẹ-ede, eyiti o halẹ ati kọ̀ lati fọwọsi fiimu naa fun pinpin si itage. <ref>{{Cite news|date=2020-08-06|title='Ife', Nigeria's first lesbian movie, goes online to beat NFVCB|url=https://lifestyle.thecable.ng/ife-nigerias-first-lesbian-movie-goes-online-to-beat-nfvcb/|access-date=2020-08-28|language=en-US}}</ref> Kí wọ́n tó gbé fíìmù náà jáde ní oṣù Keje ọdún 2020, wọ́n ṣe àkíyèsí pé àwọn olùṣe fíìmù náà kò fi ránṣẹ́ sí NFVCB. Ìtumọ̀ tí wọ́n ṣe nípa LGBT ní Nàìjíríà jẹ́ àríyànjiyàn. Wọ́n kà ìbálòpọ̀ láàárín ọkùnrin àti obìnrin sí ẹ̀ṣẹ̀ ńlá ní Nàìjíríà, wọ́n sì máa ń fi ìyà ọdún mẹ́rìnlá sí ẹ̀wọ̀n tí wọ́n bá jẹ̀bi. Òfin Ìgbéyàwó Kanna (Ìdènà) ti ọdún 2014, tí Ààrẹ [[Goodluck Jonathan]] tẹ́lẹ̀ fọwọ́ sí, dẹ́kun ìgbéyàwó kannana àti LGBT. Adedayo Thomas, olùdarí àgbà fún NFVCB, nínú ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò kan pẹ̀lú CNN tẹnumọ́ pé Ìgbìmọ̀ náà kò ní fọwọ́ sí àwọn fíìmù tí ó ń gbé àwọn kókó ọ̀rọ̀ àti àfihàn àwọn ohun tí kò bá àwọn ìlànà, ìgbàgbọ́, ìwà rere, àṣà àti òfin orílẹ̀-èdè Nàìjíríà mu. NFVCB tun ṣe ikilọ ati awọn irokeke ti o sọ pe yoo tọpa awọn oṣere LGBT ni Nollywood lẹhin iṣelọpọ ti ''Ìfé'' . <ref>{{Cite news|date=2020-07-08|title=NFVCB threatens to track LGBT filmmakers in Nollywood|url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/nfvcb-threatens-to-track-lgbt-filmmakers-in-nollywood/z2whgzw|accessdate=2020-08-28|journal=[[Pulse Nigeria]]|language=en-US}}</ref> == Ìtújáde == Bó tilẹ̀ jẹ́ pé NFVCB kò fòfin de fíìmù náà ní gbangba, wọ́n ṣètò láti tú u jáde nípasẹ̀ àwọn ìkànnì ayélujára dípò kí wọ́n máa lọ sí àwọn ilé ìṣeré láti yẹra fún àwọn ọ̀ràn ìfòfindè àti nítorí àìdánilójú tí àjàkálẹ̀ àrùn COVID-19 ní Nàìjíríà fà. Adie, olùṣeré fíìmù náà, fi hàn pé wọn kì í ṣe lórí YouTube ni wọ́n máa gbé fíìmù náà jáde, bí kò ṣe nípasẹ̀ àwọn ìkànnì tiwọn. <ref>{{Cite news|title=The official trailer for 'ÌFÈ' is here!|url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/the-official-trailer-for-ife-is-here/3wvpn8d|accessdate=2020-08-28}}</ref> == Ife: Atẹle naa == Ní ọdún 2026, wọ́n ṣe àgbéjáde ''Ife: The Sequel'', tí ó ní [[Gbubemi Ejeye|Gbugbemi Ejeye]], Ozzy Agu, Uzoamaka Aniunoh, àti Adunolaoluwa Osilowo nínú rẹ̀. Ó tẹ̀lé Adaora, ẹni tí ó ti fẹ́ Dafe, bí ó ṣe tún padà pẹ̀lú Ife, ẹni tí ó fẹ́ obìnrin mìíràn, Bhewkiwe, lẹ́yìn tí wọ́n ti pàdé ní ilé ìtajà ìwé. == Àwọn ẹ̀bùn == * Ẹ̀bùn Baobab fún Fíìmù Kúkúrú Tó Dáa Jùlọ - Wọ́n Yàn * Ayẹyẹ Fíìmù Kingston Reelout - Ìṣeré tó tayọ̀ fún Uzoamaka Power == Àwọn ìtọ́kasí == {{Reflist}} [[Ẹ̀ka:2020 àwọn fílmù]] pfjlv5ca5msuh8jjl0tq4eqqotasxve 637299 637243 2026-09-17T20:01:38Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 637299 wikitext text/x-wiki  {{Infobox film|name=Ìfé|image=Ìfé (film poster).jpeg|caption=|director=[[Uyaiedu Ikpe-Etim]]|screenplay=|story=Uyai Ikpe-Etim<br>[[Pamela Adie]]|based_on=|producer=Pamela Adie|starring=Cindy Amadi<br>[[Uzoamaka Aniunoh]]|cinematography=|editing=|music=|studio=Equality Hub Production|distributor=|released={{Film date|2020|10|11|Toronto LGBT Film Festival|ref1=<ref>{{Cite web|url = https://therustintimes.com/2020/09/08/ife-will-have-its-world-premiere-in-toronto/|title = 'Ìfé' will have its world premiere in Toronto|date = 8 September 2020|access-date = 4 March 2026|archive-date = 5 July 2025|archive-url = https://web.archive.org/web/20250705223145/https://therustintimes.com/2020/09/08/ife-will-have-its-world-premiere-in-toronto/|dead-url = yes}}</ref>}}|writer=Uyaiedu Ikpe-Etim|runtime=38 minutes|country=[[Nigeria]]|language=English<br>[[Yoruba language|Yoruba]]|budget=|gross=}} '''''Ìfé''''', tí a tún kọ sí '''''Ife''''' ( {{Langx|en|Love}} ), jẹ́ olórí fíìmù ìfẹ́ LGBT ti Nàìjíríà ní ọdún 2020, tí [[Pamela Adie|Pamela Adie,]] ajìjàgbara ẹ̀tọ́ LGBTQ ti Nàìjíríà, ṣe àgbékalẹ̀ rẹ̀, tí [[Uyaiedu Ikpe-Etim]] sì darí rẹ̀. <ref>{{Cite news|title=Here is all you need about 'Ìfé', a lesbian love story directed by Uyai Ikpe-Etim|url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/here-is-all-you-need-about-ife-a-lesbian-love-story-directed-by-uyai-ikpe-etim/fzksjlw|access-date=2020-08-28|newspaper=[[Pulse Nigeria]]}}</ref> Wọ́n sọ pé fíìmù náà ni fíìmù àkọ́kọ́ tí ó ní àwọn obìnrin oníṣekúṣe nínú ìtàn [[Nollywood]] . Sibẹsibẹ, awọn orisun kan sọ pe o tun jẹ fiimu LGBT akọkọ ti orilẹ-ede Naijiria. Fíìmù náà dá lórí ìgbésí ayé àwọn tọkọtaya obìnrin kan tí wọ́n ní ìbálòpọ̀ kan náà tí wọ́n tún dojú kọ àwọn ìpèníjà nípa jíjẹ́ obìnrin àti obìnrin ní Nàìjíríà. Pẹ̀lú ìtẹ̀jáde fíìmù náà lórí [[Youtube|YouTube]] ní oṣù Keje ọdún 2020, a retí pé a óò tú fíìmù náà jáde lórí ìkànnì ayélujára ní ìparí ọdún. <ref>{{Cite news|date=2020-08-21|title=Nigerian lesbian love film to go online to avoid censorship board|language=en|url=https://www.reuters.com/article/us-nigeria-lgbt-film-idUSKBN25H0ZU|access-date=2020-08-28}}</ref> Fíìmù náà gbé àníyàn àti ìpolongo dìde láàrín àwọn ọmọ Nàìjíríà fún irú fíìmù náà pẹ̀lú ìgbàlejò títà ọkọ̀ náà. == Àwọn òṣèré == * Cindy Amadi gẹ́gẹ́ bí Adora * [[Uzoamaka Aniunoh]] as Ìfé A kọ ìtàn fíìmù náà gẹ́gẹ́ bí ìtàn ìfẹ́ láàrin obìnrin méjì, àwọn tí ó sì bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ náà jẹ́ Uyai Ikpe-Etim àti Pamela Adie pẹ̀lú ìfọwọ́sowọ́pọ̀ Equality Hub—àjọ tí kì í ṣe ti ìjọba (NGO) tí ó sì ń ṣiṣẹ́ ní Nàìjíríà lórí ọ̀rọ̀ àwọn ẹ̀tọ́ àwọn ẹni tí ó jẹ́ LGBT. Fíìmù náà ní ète láti fọ́ àwọn èrò àti àṣà àtijọ́ tí ó ti wọ́pọ̀ nínú ilé-iṣẹ́ fíìmù Nollywood, èyí tí ó ti kùnà tẹ́lẹ̀ láti ṣe àfihàn àwọn ọ̀rọ̀ tí ó jẹ mọ́ LGBTQ gẹ́gẹ́ bí a ṣe ń retí. == Ìfòfindè == Fíìmù náà dá lórí àwọn ọ̀ràn ìfòfindè nígbà ìṣe rẹ̀ nítorí irú eré rẹ̀ tó ní í ṣe pẹ̀lú LGBTQ. Iṣelọpọ fiimu ati fọtoyiya akọkọ ko rọrun fun awọn oluyaworan nitori idamu ti Igbimọ Awọn Aṣayẹwo Fiimu ati Fidio ti Orilẹ-ede, eyiti o halẹ ati kọ̀ lati fọwọsi fiimu naa fun pinpin si itage. <ref>{{Cite news|date=2020-08-06|title='Ife', Nigeria's first lesbian movie, goes online to beat NFVCB|url=https://lifestyle.thecable.ng/ife-nigerias-first-lesbian-movie-goes-online-to-beat-nfvcb/|access-date=2020-08-28|language=en-US}}</ref> Kí wọ́n tó gbé fíìmù náà jáde ní oṣù Keje ọdún 2020, wọ́n ṣe àkíyèsí pé àwọn olùṣe fíìmù náà kò fi ránṣẹ́ sí NFVCB. Ìtumọ̀ tí wọ́n ṣe nípa LGBT ní Nàìjíríà jẹ́ àríyànjiyàn. Wọ́n kà ìbálòpọ̀ láàárín ọkùnrin àti obìnrin sí ẹ̀ṣẹ̀ ńlá ní Nàìjíríà, wọ́n sì máa ń fi ìyà ọdún mẹ́rìnlá sí ẹ̀wọ̀n tí wọ́n bá jẹ̀bi. Òfin Ìgbéyàwó Kanna (Ìdènà) ti ọdún 2014, tí Ààrẹ [[Goodluck Jonathan]] tẹ́lẹ̀ fọwọ́ sí, dẹ́kun ìgbéyàwó kannana àti LGBT. Adedayo Thomas, olùdarí àgbà fún NFVCB, nínú ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò kan pẹ̀lú CNN tẹnumọ́ pé Ìgbìmọ̀ náà kò ní fọwọ́ sí àwọn fíìmù tí ó ń gbé àwọn kókó ọ̀rọ̀ àti àfihàn àwọn ohun tí kò bá àwọn ìlànà, ìgbàgbọ́, ìwà rere, àṣà àti òfin orílẹ̀-èdè Nàìjíríà mu. NFVCB tun ṣe ikilọ ati awọn irokeke ti o sọ pe yoo tọpa awọn oṣere LGBT ni Nollywood lẹhin iṣelọpọ ti ''Ìfé'' . <ref>{{Cite news|date=2020-07-08|title=NFVCB threatens to track LGBT filmmakers in Nollywood|url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/nfvcb-threatens-to-track-lgbt-filmmakers-in-nollywood/z2whgzw|accessdate=2020-08-28|journal=[[Pulse Nigeria]]|language=en-US}}</ref> == Ìtújáde == Bó tilẹ̀ jẹ́ pé NFVCB kò fòfin de fíìmù náà ní gbangba, wọ́n ṣètò láti tú u jáde nípasẹ̀ àwọn ìkànnì ayélujára dípò kí wọ́n máa lọ sí àwọn ilé ìṣeré láti yẹra fún àwọn ọ̀ràn ìfòfindè àti nítorí àìdánilójú tí àjàkálẹ̀ àrùn COVID-19 ní Nàìjíríà fà. Adie, olùṣeré fíìmù náà, fi hàn pé wọn kì í ṣe lórí YouTube ni wọ́n máa gbé fíìmù náà jáde, bí kò ṣe nípasẹ̀ àwọn ìkànnì tiwọn. <ref>{{Cite news|title=The official trailer for 'ÌFÈ' is here!|url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/the-official-trailer-for-ife-is-here/3wvpn8d|accessdate=2020-08-28|archivedate=2020-07-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200716093720/https://www.pulse.ng/entertainment/movies/the-official-trailer-for-ife-is-here/3wvpn8d|deadurl=yes}}</ref> == Ife: Atẹle naa == Ní ọdún 2026, wọ́n ṣe àgbéjáde ''Ife: The Sequel'', tí ó ní [[Gbubemi Ejeye|Gbugbemi Ejeye]], Ozzy Agu, Uzoamaka Aniunoh, àti Adunolaoluwa Osilowo nínú rẹ̀. Ó tẹ̀lé Adaora, ẹni tí ó ti fẹ́ Dafe, bí ó ṣe tún padà pẹ̀lú Ife, ẹni tí ó fẹ́ obìnrin mìíràn, Bhewkiwe, lẹ́yìn tí wọ́n ti pàdé ní ilé ìtajà ìwé. == Àwọn ẹ̀bùn == * Ẹ̀bùn Baobab fún Fíìmù Kúkúrú Tó Dáa Jùlọ - Wọ́n Yàn * Ayẹyẹ Fíìmù Kingston Reelout - Ìṣeré tó tayọ̀ fún Uzoamaka Power == Àwọn ìtọ́kasí == {{Reflist}} [[Ẹ̀ka:2020 àwọn fílmù]] okbrb6kb42pvbja8oiopda8c489ql98 0 79843 637244 617598 2026-09-17T15:21:27Z Bamjos 28839 O ti ṣẹ̀dá àyọkà nípa ṣíṣe ògbufọ̀ ojú-ewé "[[:en:Special:Redirect/revision/1339062740|Ikogosi]]" 637244 wikitext text/x-wiki {{Infobox film|name=Ikogosi: The last Turn on Left|image=Ikogosi poster.jpg|alt=|caption=Film poster|director=[[Toka McBaror]]|producer=Toka McBaror|screenplay=Oluwafela Johnson|starring={{ubl|[[Chelsea Eze]]|IK Ogbonna|Lisa Omoriodon|Leo Orji|Didi Ekanem}}|music=|cinematography=Olusegun Idowu|editing=|studio=Plus 66 Studios <br> Ikogosi Warm Spring Resort|distributor=|released={{Film date|2015|5|15}}<ref>{{cite web | url=http://m.afrinolly.com/actorMovies.php?celebMovieDetails=500 | title=Ikogosi | publisher=[[Afrinolly]] | accessdate=1 August 2015 }}{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>|runtime=75 minutes|country=Nigeria|language=English|budget=|gross=}}   '''''Ikogosi: The Last Turn on Left''''' jẹ́ fíìmù ìfẹ́ orílẹ̀-èdè [[Ọmọ Nàìjíríà|Nàìjíríà]] ti ọdún 2015, tí [[Toka McBaror]] ṣe àti darí rẹ̀. <ref>{{Cite web|archivedate=23 September 2015}}</ref> It stars [[Chelsea Eze]], IK Ogbonna, [[Lalisa Manobal|Lisa Omoriodon]], Leo Orji, Didi Ekanem. Fíìmù náà sọ nípa “ìtàn ìsinmi tí ó rọrùn tí ó sì di ìrìn àjò búburú”. <ref>{{Cite web|archivedate=4 March 2016}}</ref> Àwọn olùṣe àyẹ̀wò fíìmù sábà máa ń wo fíìmù náà. == Àwọn òṣèré == * [[Chelsea Eze]] gẹ́gẹ́ bí Emem * IK Ogbonna gẹ́gẹ́ bí George * Lisa Omoriodon gẹ́gẹ́ bí Emilia * Leo Orji gẹ́gẹ́ bí Mike * Didi Ekanem gẹ́gẹ́ bí Beverly * Bruttus Richard gẹ́gẹ́ bí James * [[Toka McBaror]] gẹ́gẹ́ bí Collins * Kunle Adetoba gẹ́gẹ́ bí Martins * Emem Isaac gẹ́gẹ́ bí Cynthia * Kemi Michaels gẹ́gẹ́ bí Remilekun == Àkókò ìgbalejò == Àwọn alárìíwísí dẹ́rù ba ''Ikogosi'' . Ada ti [[Nollywood Reinvented tàbí ìsọdọ̀tun (isodotun Nollywood)|Nollywood Reinvented]] fun fiimu naa ni irawọ meji ninu marun, o yin aworan eto naa, orin ati awọn aṣọ, ṣugbọn o ṣe ẹlẹri itan ati ere aworan, awọn iṣe awọn oṣere, ati oludari. Ó parí ọ̀rọ̀ rẹ̀ pé: “Bó tilẹ̀ jẹ́ pé ìtàn tó pọ̀ tó nípa àjọṣepọ̀ àti ìgbéyàwó ló wà tí ó yẹ kí a sọ, wọ́n ti ṣe wọ́n ní ọ̀pọ̀ ìgbà. Ó ṣe pàtàkì láti ṣe àwọn fíìmù nípa irú àwọn kókó ọ̀rọ̀ bẹ́ẹ̀ tí yóò fi kún ìpele wọn, tí yóò sì sọ ìtàn náà ní ọ̀nà tó yàtọ̀ síra. Àwọn ìwọ̀n tó pọ̀ tó wà nínú ìtàn ''Ikogosi'' láti gbé kalẹ̀, àwọn ìpinnu náà sì yẹ kí a ṣètò sí i. Èmi kò ní gbà ọ́ nímọ̀ràn láti fi àkókò ṣòfò láti wo fíìmù yìí àyàfi tí ó bá sú ọ. Ó ti rẹ̀ ọ́ pátápátá.” Adenike Adebayo tako idi fiimu naa gidigidi o si fun ni ami iyasọtọ kan ninu marun-un. == Àwọn ìtọ́kasí == {{Reflist}} 50ltivx8bv56z6p47n66mjg33kz90xb 0 79902 637216 617719 2026-09-17T13:18:42Z Bamjos 28839 O ti ṣẹ̀dá àyọkà nípa ṣíṣe ògbufọ̀ ojú-ewé "[[:en:Special:Redirect/revision/1347129500|Suru L'ere]]" 637216 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>{{Infobox film|name=Suru L'ere|image=SuruLere poster.jpg|alt=|caption=|director=[[Mildred Okwo]]|producer=Mildred Okwo<br>[[Rita Dominic]]<ref>{{Cite news | url=http://www.vanguardngr.com/2015/04/audrey-silva-company-returns-with-surulere/ |location=Lagos, Nigeria| title=Audrey Silva Company returns with 'Surulere' | date=18 April 2015 | accessdate=12 January 2016 | pages=Ajose, Kehinde|newspaper=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref>|writer=Richard Odilu<ref>{{Cite news | url=http://www.ngrguardiannews.com/2015/04/ajayinaya-ejiofor-akindoju-tedela-others-in-surulere/ |location=Lagos, Nigeria| title=Ajayi,Naya, Ejiofor, Akindoju, Tedela, Others In Surulere | date=18 April 2015 | accessdate=12 January 2016 | author=Anazia, Daniel|newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]}}</ref>|starring={{ubl|Seun Ajayi|[[Beverly Naya]]|[[Kemi Lala Akindoju|Kemi Akindoju]]|[[Tope Tedela]]|[[Enyinna Nwigwe]] |[[Rita Dominic]]}}|music=Truth|cinematography=Jim Bishop|editing=Carole Gikandi|studio=Mord Pictures|distributor=The Audrey Silva Company <br> [[Silverbird Film Distribution]]|released={{Film date|2016|02|12|df=yes}}|runtime=|country=Nigeria|language={{ubl|[[English language|English]]|[[Yoruba language|Yoruba]]|[[Igbo language|Igbo]]}}|budget=|gross=}}   '''''Suru L'ere''''' jẹ́ fíìmù eré apanilẹ́rìn-ín ti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ti ọdún 2016, tí [[Mildred Okwo]] ṣe àti darí rẹ̀. Àwọn tó kópa nínú rẹ̀ ni Seun Ajayi, [[Beverly Naya]], [[Kemi Lala Akindoju]], [[Tope Tedela]] àti [[Enyinna Nwigwe]], pẹ̀lú ìfarahàn pàtàkì láti ọ̀dọ̀ [[Rita Dominic]] . <ref>{{Cite news|url=https://www.nationaldailyng.com/test/index.php/trends/music/3650-kemi-lala-akindoju-plays-old-woman-in-mildred-okwo-s-surulere|location=Lagos, Nigeria|title=Kemi Lala-Akindoju plays "Old Woman" in Mildred Okwo's "Surulere"|date=20 April 2015|access-date=12 January 2016|last=Ediale, Kingsley}}</ref> Fiimu naa waye ni ilu Eko, o si da lori itan Arinze (Seun Ajayi), ọdọmọkunrin kan ti o ṣẹṣẹ pari ẹkọ ti o si wa ni ipo ikẹkọ iṣẹ; o jẹ ẹni ti o maa n ni gbese nigbagbogbo, ti o si ni ifẹkufẹ nla lati ni ilọsiwaju ninu igbesi-aye. == Àwọn òṣèré == * [[Seun Ajayi]] gẹ́gẹ́ bí Arinze * [[Beverly Naya]] gẹ́gẹ́ bí Omosigho * [[Tope Tedela]] gẹ́gẹ́ bí Kyle Stevens Adedoyin * [[Kemi Lala Akindoju]] as Land Lady * [[Kenneth Okolie]] gẹ́gẹ́ bí Bossi * [[Enyinna Nwigwe]] gẹ́gẹ́ bí àkókò Ọlọ́run * [[Gregory Ojefua]] gẹ́gẹ́ bí Brume * [[Bikiya Graham-Douglas]] * [[Rita Dominic]] gẹ́gẹ́ bí olùtajà Akara (ìrísí pàtàkì) == Ìṣẹ̀dá ==   === Síṣe àwọn eré === Ní oṣù kẹta ọdún 2015, wọ́n kéde pé [[Beverly Naya]] yóò kópa nínú ''eré Suru L'ere'' . [[Rita Dominic]], ẹni tí ó jẹ́ olùgbéjáde fíìmù náà ní ìfarahàn gẹ́gẹ́ bí olùtajà ìlú [[Àkàrà|Akara]] . <ref name="NET">{{Cite news|location=Lagos, Nigeria|archivedate=January 14, 2016|date=11 January 2016}}</ref> === Fífọ́tò === Fọ́tò pàtàkì ti ''Suru L'ere'' bẹ̀rẹ̀ ní oṣù kẹrin ọdún 2015, wọ́n sì ya àwòrán rẹ̀ ní ọjọ́ mẹ́wàá. == Àwọn ìpolówó == Ní ọjọ́ kẹrìndínlógún oṣù kẹrin ọdún 2015, àwọn fọ́tò ìkọ̀kọ̀ fún ''Suru L'ere'' jáde lórí BellaNaija . Wọ́n tún tẹ̀ ẹ́ jáde lórí Ìròyìn Ere-ìdárayá Nàìjíríà ti Òní <ref>{{Cite news|url=https://thenet.ng/bts-photos-of-mildred-okwo-and-rita-dominics-new-flick/|location=Lagos, Nigeria|title=BTS Photos of Mildred Okwo and Rita Dominic's new flick|date=16 April 2015|access-date=12 January 2016}}</ref> àti àwọn ilé iṣẹ́ ìròyìn pàtàkì mìíràn àti àwọn ìwé ìròyìn eré ìdárayá. A gbé àwo ìtàgé àkọ́kọ́ jáde lórí [[Youtube|YouTube]] ní ọjọ́ kẹjọ oṣù kẹsàn-án ọdún 2015. Wọ́n gbé àwo tí wọ́n fi ń gbé eré tẹlifíṣọ̀n jáde ní ọjọ́ kẹẹ̀ẹ́dógún oṣù kìíní ọdún 2016. == Ìtújáde == Wọ́n gbé fíìmù náà jáde ní ọjọ́ kejìlá oṣù kejì ọdún 2016. <ref name="NET" /> == Àwọn ìtọ́kasí == {{Reflist}} qfm7cmtwpdqh2hxd7ep72161xnc5sms 637250 637216 2026-09-17T16:07:09Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 637250 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>{{Infobox film|name=Suru L'ere|image=SuruLere poster.jpg|alt=|caption=|director=[[Mildred Okwo]]|producer=Mildred Okwo<br>[[Rita Dominic]]<ref>{{Cite news | url=http://www.vanguardngr.com/2015/04/audrey-silva-company-returns-with-surulere/ |location=Lagos, Nigeria| title=Audrey Silva Company returns with 'Surulere' | date=18 April 2015 | accessdate=12 January 2016 | pages=Ajose, Kehinde|newspaper=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref>|writer=Richard Odilu<ref>{{Cite news | url=http://www.ngrguardiannews.com/2015/04/ajayinaya-ejiofor-akindoju-tedela-others-in-surulere/ |location=Lagos, Nigeria| title=Ajayi,Naya, Ejiofor, Akindoju, Tedela, Others In Surulere | date=18 April 2015 | accessdate=12 January 2016 | author=Anazia, Daniel|newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]}}</ref>|starring={{ubl|Seun Ajayi|[[Beverly Naya]]|[[Kemi Lala Akindoju|Kemi Akindoju]]|[[Tope Tedela]]|[[Enyinna Nwigwe]] |[[Rita Dominic]]}}|music=Truth|cinematography=Jim Bishop|editing=Carole Gikandi|studio=Mord Pictures|distributor=The Audrey Silva Company <br> [[Silverbird Film Distribution]]|released={{Film date|2016|02|12|df=yes}}|runtime=|country=Nigeria|language={{ubl|[[English language|English]]|[[Yoruba language|Yoruba]]|[[Igbo language|Igbo]]}}|budget=|gross=}}   '''''Suru L'ere''''' jẹ́ fíìmù eré apanilẹ́rìn-ín ti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ti ọdún 2016, tí [[Mildred Okwo]] ṣe àti darí rẹ̀. Àwọn tó kópa nínú rẹ̀ ni Seun Ajayi, [[Beverly Naya]], [[Kemi Lala Akindoju]], [[Tope Tedela]] àti [[Enyinna Nwigwe]], pẹ̀lú ìfarahàn pàtàkì láti ọ̀dọ̀ [[Rita Dominic]] . <ref>{{Cite news|url=https://www.nationaldailyng.com/test/index.php/trends/music/3650-kemi-lala-akindoju-plays-old-woman-in-mildred-okwo-s-surulere|location=Lagos, Nigeria|title=Kemi Lala-Akindoju plays "Old Woman" in Mildred Okwo's "Surulere"|date=20 April 2015|access-date=12 January 2016|last=Ediale, Kingsley|archivedate=13 March 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170313124143/http://nationaldailyng.com/test/index.php/trends/music/3650-kemi-lala-akindoju-plays-old-woman-in-mildred-okwo-s-surulere|deadurl=yes}}</ref> Fiimu naa waye ni ilu Eko, o si da lori itan Arinze (Seun Ajayi), ọdọmọkunrin kan ti o ṣẹṣẹ pari ẹkọ ti o si wa ni ipo ikẹkọ iṣẹ; o jẹ ẹni ti o maa n ni gbese nigbagbogbo, ti o si ni ifẹkufẹ nla lati ni ilọsiwaju ninu igbesi-aye. == Àwọn òṣèré == * [[Seun Ajayi]] gẹ́gẹ́ bí Arinze * [[Beverly Naya]] gẹ́gẹ́ bí Omosigho * [[Tope Tedela]] gẹ́gẹ́ bí Kyle Stevens Adedoyin * [[Kemi Lala Akindoju]] as Land Lady * [[Kenneth Okolie]] gẹ́gẹ́ bí Bossi * [[Enyinna Nwigwe]] gẹ́gẹ́ bí àkókò Ọlọ́run * [[Gregory Ojefua]] gẹ́gẹ́ bí Brume * [[Bikiya Graham-Douglas]] * [[Rita Dominic]] gẹ́gẹ́ bí olùtajà Akara (ìrísí pàtàkì) == Ìṣẹ̀dá ==   === Síṣe àwọn eré === Ní oṣù kẹta ọdún 2015, wọ́n kéde pé [[Beverly Naya]] yóò kópa nínú ''eré Suru L'ere'' . [[Rita Dominic]], ẹni tí ó jẹ́ olùgbéjáde fíìmù náà ní ìfarahàn gẹ́gẹ́ bí olùtajà ìlú [[Àkàrà|Akara]] . <ref name="NET">{{Cite news|location=Lagos, Nigeria|archivedate=January 14, 2016|date=11 January 2016}}</ref> === Fífọ́tò === Fọ́tò pàtàkì ti ''Suru L'ere'' bẹ̀rẹ̀ ní oṣù kẹrin ọdún 2015, wọ́n sì ya àwòrán rẹ̀ ní ọjọ́ mẹ́wàá. == Àwọn ìpolówó == Ní ọjọ́ kẹrìndínlógún oṣù kẹrin ọdún 2015, àwọn fọ́tò ìkọ̀kọ̀ fún ''Suru L'ere'' jáde lórí BellaNaija . Wọ́n tún tẹ̀ ẹ́ jáde lórí Ìròyìn Ere-ìdárayá Nàìjíríà ti Òní <ref>{{Cite news|url=https://thenet.ng/bts-photos-of-mildred-okwo-and-rita-dominics-new-flick/|location=Lagos, Nigeria|title=BTS Photos of Mildred Okwo and Rita Dominic's new flick|date=16 April 2015|access-date=12 January 2016}}</ref> àti àwọn ilé iṣẹ́ ìròyìn pàtàkì mìíràn àti àwọn ìwé ìròyìn eré ìdárayá. A gbé àwo ìtàgé àkọ́kọ́ jáde lórí [[Youtube|YouTube]] ní ọjọ́ kẹjọ oṣù kẹsàn-án ọdún 2015. Wọ́n gbé àwo tí wọ́n fi ń gbé eré tẹlifíṣọ̀n jáde ní ọjọ́ kẹẹ̀ẹ́dógún oṣù kìíní ọdún 2016. == Ìtújáde == Wọ́n gbé fíìmù náà jáde ní ọjọ́ kejìlá oṣù kejì ọdún 2016. <ref name="NET" /> == Àwọn ìtọ́kasí == {{Reflist}} pmaim5km9v30qxuje4ocma0kj6fag1t 0 81132 637228 628322 2026-09-17T14:23:29Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 637228 wikitext text/x-wiki {{Short description|Nigerian footballer (born 2001)}}{{Use Nigerian English|date=June 2026}} {{Use dmy dates|date=September 2022}}{{Infobox football biography|name=Raphael Onyedika|image=0K8A7853 (53451306071) (cropped).jpg|image_size=|caption=Onyedika with [[Nigeria national football team|Nigeria]] in 2023|full_name=Raphael Onyedika Nwadike|birth_date={{birth date and age|2001|4|19|df=y}}|birth_place=[[Onitsha]], [[Anambra State]], Nigeria|height=1.84 m|position=[[Midfielder]]|currentclub=[[Club Brugge KV|Club Brugge]]|clubnumber=15|youthyears1=2016–2019|youthclubs1=[[F.C. Ebedei|Ebedei]]|youthyears2=2019–2020|youthclubs2=[[FC Midtjylland|Midtjylland]]|years1=2020–2022|clubs1=[[FC Midtjylland|Midtjylland]]|caps1=37|goals1=2|years2=2020–2021|clubs2=→ [[FC Fredericia|Fredericia]] (loan)|caps2=28|goals2=3|years3=2022–|clubs3=[[Club Brugge KV|Club Brugge]]|caps3=125|goals3=5|nationalyears1=2022–|nationalteam1=[[Nigeria national football team|Nigeria]]|nationalcaps1=26|nationalgoals1=3|medaltemplates={{Medal|Sport|Men's [[Association football|football]]}} {{medal|Country|{{fb|NGA}}}} {{Medal|Comp|[[Africa Cup of Nations]]|}} {{Medal|RU|[[2023 Africa Cup of Nations|2023 Ivory Coast]]|}} {{Medal|3rd|[[2025 Africa Cup of Nations|2025 Morocco]]|}}|pcupdate=23:21, 17 May 2026 (UTC)|ntupdate=23:10, 10 June 2026 (UTC)}}'''Raphael Onyedika Nwadike {{post-nominals|MON|country=NGA|post-noms=}}''' ({{IPAc-en||audio=Ig-Raphael Onyedika Nwadike.ogg}}; A bí i ní ọjọ́ kọkàndínlógún oṣù kẹrin ọdún 2001) jẹ́ agbábọ́ọ̀lù agbábọ́ọ̀lù ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tó ń gbá bọ́ọ̀lù gẹ́gẹ́ bí agbábọ́ọ̀lù àárín gbùngbùn fún ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù Belgian Club Brugge àti ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.<ref name=":0">{{cite web|url=https://www.cafonline.com/afcon2025/news/nigeria-name-star-packed-afcon-squad-as-osimhen-and-lookman-lead-super-eagles-challenge/|title=Nigeria name star-packed AFCON squad as Osimhen and Lookman lead Super Eagles challenge|publisher=[[Confederation of African Football]]|date=11 December 2025|access-date=12 December 2025}}</ref> == Club career == === Midtjylland === Onyedika máa ń gbá bọ́ọ̀lù ní òpópónà kí ó tó dara pọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ akẹ́kọ̀ọ́ F.C. Ebedei ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà nígbà tí ó wà ní ọmọ ọdún mẹ́ẹ̀ẹ́dógún.[1] Lẹ́yìn ọdún mẹ́ta ní Ebedei, Onyedika dara pọ̀ mọ́ ilé-ẹ̀kọ́ FC Midtjylland ní Denmark, ẹgbẹ́ amọ̀kan fún FC Ebedei, nígbà tí ó pé ọmọ ọdún mẹ́tàdínlógún.<ref name=":1">[https://int.soccerway.com/matches/2021/07/16/denmark/superliga/fc-midtjylland/odense-boldklub/3510668/ MIDTJYLLAND VS. OB 1 – 2], Soccerway, 16 July 2021</ref> Ní àsìkò àkọ́kọ́ rẹ̀ ní FC Midtjylland, ó ṣe àṣeyọrí nínú U19 League àti nínú UEFA Youth League pẹ̀lú ara rẹ̀, iyàrá rẹ̀ àti bí ó ṣe ń gbá bọ́ọ̀lù. Ní ọjọ́ kìíní oṣù keje ọdún 2020, ó fọwọ́ sí àdéhùn iṣẹ́ ọdún márùn-ún àkọ́kọ́ rẹ̀ pẹ̀lú ẹgbẹ́ náà títí di oṣù kẹfà ọdún 2025.[2] Láti ní ìrírí sí i, wọ́n yá Onyedika sí ẹgbẹ́ amọ̀kan Midtjylland, ẹgbẹ́ Danish 1st Division-side FC Fredericia, ní ọjọ́ kọkàndínlógún oṣù kẹjọ ọdún 2020 fún gbogbo àsìkò 2020–21.[3] Onyedika ṣe dáadáa ní àkókò àdéhùn rẹ̀, ó ṣeré 28 ó sì gba góólù mẹ́ta. Àkókò náà lọ dáadáa tó bẹ́ẹ̀ tí a fi pe ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà náà ní ẹgbẹ́ TV3 Sport tó dára jùlọ ní ìpín àkọ́kọ́ Denmark.<ref name=":2">{{Cite web|last=Sports|first=Pulse|date=2026-01-02|title=AFCON 2025: Onyedika, Chukwueze star in Group Stage Round 3 Best XI|url=https://www.pulsesports.ng/afcon-2025/story/afcon-2025-onyedika-chukwueze-star-in-group-stage-round-3-best-xi-2026010209562760206|access-date=2026-01-04|website=Pulse Sports Nigeria|language=en}}</ref> Onyedika padà sí Midtjylland ní ìgbà ẹ̀ẹ̀rùn ọdún 2021, wọ́n sì gbé e ga sí ẹgbẹ́ àkọ́kọ́.[4] Ó gba ìpele àkọ́kọ́ rẹ̀ fún Midtjylland ní ọjọ́ kẹrìndínlógún oṣù keje ọdún 2021 lòdì sí Odense Boldklub, eré àkọ́kọ́ ti 2021–22 Danish Superliga, níbi tí ó wà ní ìlà ìbẹ̀rẹ̀ tí ó sì gbá gbogbo eré náàà.[5]<ref name=":1" /> === Club Brugge === Ní ọjọ́ kejìdínlọ́gbọ̀n oṣù kẹjọ ọdún 2022, Onyedika fọwọ́ sí àdéhùn ọdún márùn-ún pẹ̀lú Club Brugge ní Belgium.[1]<ref name=":2" /> == International career == Ní oṣù kẹsàn-án ọdún 2022, olùkọ́ni José Peseiro pe Raphael Onyedika sí ẹgbẹ́ ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.[1] Ó ṣe ayẹyẹ ìgbà àkọ́kọ́ rẹ̀ ní ìpàdé yìí ní ọjọ́ kẹtàdínlógún oṣù kẹsàn-án ọdún 2022 nínú ìdíje ọ̀rẹ́ pẹ̀lú Algeria. Ó gba ipò Frank Onyeka nínú ìdíje yìí tí àwọn ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà pàdánù (2-1).<ref name=":3">{{Cite web|last=Mr|first=Score Nigeria|date=2026-01-01|title=Onyedika selected for AFCON Best XI|url=https://scorenigeria.com.ng/onyedika-selected-for-afcon-best-xi/|access-date=2026-01-04|website=Score Nigeria|language=en-US|archive-date=4 August 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260804155650/https://scorenigeria.com.ng/onyedika-selected-for-afcon-best-xi/|dead-url=yes}}</ref> Ní ọjọ́ kọkàndínlọ́gbọ̀n oṣù kejì ọdún 2023, wọ́n yàn án nínú àkójọ àwọn ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà mẹ́ẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n tí José Peseiro yàn láti díje nínú ìdíje àwọn orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ti ọdún 2023.<ref name=":0" /> Ní ọjọ́ kọkànlá oṣù kejì ọdún 2025, wọ́n pè Onyedika sí ẹgbẹ́ ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà fún ìdíje àwọn orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ti ọdún 2025.[2]<ref name=":2" /> <ref name=":0" /> == Style of play == Raphael Onyedika jẹ́ agbábọ́ọ̀lù agbábọ́ọ̀lù tó ń gbèjà ara, tó mọ̀ fún agbára ara rẹ̀, agbára ìbojútó bọ́ọ̀lù, àti ìbáwí ọgbọ́n. Ó tayọ nínú pípa àwọn alátakò run nípasẹ̀ àwọn ìdábùú àti àwọn tackles tó wà ní àkókò tó dára, nígbàtí ó tún ní ìfarabalẹ̀ láti pa àwọn ohun ìjà mọ́ lábẹ́ ìfúnpá. Ìtara rẹ̀ fún eré ìdárayá jẹ́ kí ó bo ilẹ̀ kíákíá, ó sì máa ń ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí ààbò níwájú àwọn olùgbèjà.[1][2]<ref name=":0" /> Onyedika tún ń ṣe àfikún sí ìdàgbàsókè eré, ó ń fi hàn pé ó dára láti gba bọ́ọ̀lù àti pé ó ní agbára láti gbé bọ́ọ̀lù fún<ref name=":2" /><ref name=":3" /> == Career statistics == === Club === {{updated|match played 17 May 2026}} {| class="wikitable" style="text-align:center" |+Appearances and goals by club, season and competition ! rowspan="2" |Club ! rowspan="2" |Season ! colspan="3" |League ! colspan="2" |National cup{{efn|Includes [[Danish Cup]], [[Belgian Cup]]}} ! colspan="2" |Europe ! colspan="2" |Other ! colspan="2" |Total |- !Division !Apps !Goals !Apps !Goals !Apps !Goals !Apps !Goals !Apps !Goals |- | rowspan="4" |[[FC Midtjylland|Midtjylland]] |[[2020–21 FC Midtjylland season|2020–21]] |[[Danish Superliga]] |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |- |[[2021–22 FC Midtjylland season|2021–22]] |Danish Superliga |31 |2 |6 |1 |11{{efn|Four appearances and one goal in [[UEFA Champions League]], five appearances in [[UEFA Europa League]], two appearances in [[UEFA Conference League]]}} |1 | colspan="2" |— |48 |4 |- |[[2022–23 FC Midtjylland season|2022–23]] |Danish Superliga |6 |0 |0 |0 |3{{efn|Appearances in UEFA Champions League|name=UCL}} |0 | colspan="2" |— |9 |0 |- ! colspan="2" |Total !37 !2 !6 !1 !14 !1 !0 !0 !57 !4 |- |[[FC Fredericia|Fredericia]] (loan) |[[2020–21 Danish 1st Division|2020–21]] |[[Danish 1st Division]] |28 |3 |0 |0 | colspan="2" |— | colspan="2" |— |28 |3 |- | rowspan="5" |[[Club Brugge KV|Club Brugge]] |[[2022–23 Club Brugge KV season|2022–23]] |[[Belgian Pro League]] |31 |0 |2 |0 |7{{efn|name=UCL}} |0 | colspan="2" |— |40 |0 |- |[[2023–24 Club Brugge KV season|2023–24]] |Belgian Pro League |30 |3 |2 |0 |17{{efn|Appearances in UEFA Europa Conference League|name=UECL}} |1 | colspan="2" |— |49 |4 |- |[[2024–25 Club Brugge KV season|2024–25]] |Belgian Pro League |34 |1 |6 |0 |10{{efn|name=UCL}} |1 |1{{efn|Appearance in [[Belgian Super Cup]]|name=BSC}} |0 |52 |2 |- |[[2025–26 Club Brugge KV season|2025–26]] |Belgian Pro League |30 |1 |1 |0 |10{{efn|name=UCL}} |2 |1{{efn|name=BSC}} |0 |42 |3 |- ! colspan="2" |Total !125 !5 !11 !0 !45 !4 !2 !0 !183 !9 |- ! colspan="3" |Career total !190 !10 !17 !1 !59 !5 !2 !0 !268 !16 |} {{notelist}} === International === {{updated|match played 10 June 2026}}<ref name="NFT">{{NFT player}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+Appearances and goals by national team and year !National team !Year !Apps !Goals |- | rowspan="5" |[[Nigeria national football team|Nigeria]] |2022 |1 |0 |- |2023 |2 |0 |- |2024 |11 |1 |- |2025 |5 |2 |- |2026 |7 |0 |- ! colspan="2" |Total !26 !3 |} : ''Scores and results list Nigeria's goal tally first, score column indicates score after each Onyedika goal.''<ref name="NFT" /> {| class="wikitable sortable" |+List of international goals scored by Raphael Onyedika ! scope="col" |No. ! scope="col" |Date ! scope="col" |Venue ! scope="col" |Cap ! scope="col" |Opponent ! scope="col" |Score ! scope="col" |Result ! scope="col" |Competition |- | align="center" |1 |10 June 2024 |[[Felix Houphouet Boigny Stadium]], [[Abidjan]], Nigeria | align="center" |9 |{{fb|BEN}} | align="center" |1–0 | align="center" |2–1 |[[2026 FIFA World Cup qualification – CAF Group C|2026 FIFA World Cup qualification]] |- | align="center" |2 | rowspan="2" |30 December 2025 | rowspan="2" |[[Fez Stadium]], [[Fez, Morocco|Fez]], Morocco | rowspan="2" align="center" |19 | rowspan="2" |{{fb|UGA}} | align="center" |2–0 | rowspan="2" align="center" |3–1 | rowspan="2" |[[2025 Africa Cup of Nations Group C|2025 Africa Cup of Nations]] |- | align="center" |3 | align="center" |3–0 |} == Honours == '''FC Midtjylland''' * [[Danish Superliga]]: [[2019-20 Danish Superliga|2019-20]] * [[Danish Cup]]: [[2021-22 Danish Cup|2021–22]] '''Club Brugge''' * [[Belgian Pro League]]: [[2023–24 Belgian Pro League|2023–24]], [[2025–26 Belgian Pro League|2025–26]] * [[Belgian Cup]]: [[2024–25 Belgian Cup|2024–25]] * [[Belgian Super Cup]]: [[2025 Belgian Super Cup|2025]] '''Nigeria''' * [[Africa Cup of Nations]] runner-up: [[2023 Africa Cup of Nations|2023]];<ref>{{Cite web|last=Stevens|first=Rob|date=11 February 2024|title=Nigeria 1–2 Ivory Coast|url=https://www.bbc.com/sport/football/68196261|access-date=12 February 2024|website=BBC Sport}}</ref> third place: [[2025 Africa Cup of Nations|2025]]<ref>{{Cite web|last=Stevens|first=Rob|date=17 January 2026|title=Afcon 2025: Egypt 0-0 Nigeria (2-4 pens) - Super Eagles finish third|url=https://www.bbc.com/sport/football/live/cpqyvje5de8t|access-date=20 January 2026|website=BBC Sport|language=}}</ref> '''Individual''' * {{usurped|[https://web.archive.org/web/20240701232231/https://eaglestrackerng.com/blogs/eaglestracker-awards/2024-day-one EaglesTracker Midfielder of the Season]}}: 2023–24 '''Orders''' * [[Fáìlì:Order_of_the_Niger_civil_division_ribbon.svg|60x60px]] Member of the [[Order of the Niger]]<ref>{{Cite news|date=2024-02-13|title=Afcon: Ivory Coast and Nigeria players get cash, villas and honours|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-68286543|access-date=2024-02-24|work=[[BBC News]]|language=en-GB}}</ref> == References == {{reflist}} == External links == {{Commons category}} * [https://www.clubbrugge.be/en/teams/a-kern/players/raphael-onyedika Raphael Onyedika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260213065356/https://www.clubbrugge.be/en/teams/a-kern/players/raphael-onyedika |date=13 February 2026 }} at the Club Brugge KN website * {{Soccerway|raphael-onyedika-nwadike/637146}} {{Club Brugge KV squad}}{{Navboxes|title=Nigeria squads|bg=#008751|fg=white|bordercolor=#00703C|list={{Nigeria squad 2023 Africa Cup of Nations}} {{Nigeria squad 2025 Africa Cup of Nations}}}} b2o967sl82d7ef897wei11362ky2445 0 82249 637255 630704 2026-09-17T16:38:01Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 637255 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=July 2021}} {{Short description|Finnish football club}} {{Infobox football club | clubname = Tervarit | image = | nickname = | founded = 1994 | dissolved = | ground = [[Heinäpää Sports Centre]], [[Oulu]] | capacity = | chairman = | manager = [[Tapio Haapaniemi]] | league = [[Kolmonen]] (Northern zone) | season = | position = | pattern_la1 = | pattern_b1 = | pattern_ra1 = | leftarm1 = 000000 | body1 = FFFFFF | rightarm1 = DD0000 | shorts1 = 000000 | socks1 = 000000 | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra2 = | leftarm2 = 000000 | body2 = 000000 | rightarm2 = 000000 | shorts2 = 000000 | socks2 = 000000| }} '''Tervarit''' je ẹgbé àwọn agbábóòlù àti ikò [[futsal]] tí ó fi ìkàle sì [[Oulu]], ní Finland. Òun kópa lọ́wọ́ lọ́wọ́ nínú ìdíje Finnish ọni pẹ̀lẹ́ ìkẹrin [[Kolmonen]]. == Ara àwọn agbábóòlù wọn télèri == *{{flagicon|England}} [[Mark Dziadulewicz]] *{{flagicon|Nigeria}} [[Raphael Edereho]] *{{flagicon|Finland}} [[Otto Fredrikson]] *{{flagicon|Gambia}} [[Ismaila Jagne]] *{{flagicon|Finland}} [[Jani Kauppila]] *{{flagicon|Finland}} [[Juho Mäkelä]] *{{flagicon|Cameroon}} [[Patrice Ollo N'Doumba|Patrice Ollo]] *{{flagicon|Trinidad and Tobago}} [[Brent Sancho]] *{{flagicon|Albania}}{{flagicon|Finland}} [[Dritan Stafsula]] *{{flagicon|Liberia}} [[Josephus Yenay]] == Ìtọ́kasí Òde == *[http://www.tervarit.fi/index.php?1 Tervarit Official Homepage] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231210005118/http://www.tervarit.fi/index.php?1 |date=10 December 2023 }} {{Finland-footyclub-stub}} [[Category:Football clubs in Finland]] [[Category:Sport in Oulu]] [[Category:Sports clubs and teams in North Ostrobothnia]] [[Category:1994 establishments in Finland]] p6rozuqk5tqed22ckd6nodnsfplm80z 0 82284 637304 630870 2026-09-17T20:37:10Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 637304 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=November 2019}} {{Infobox football club | clubname = Feni soccer club <br/> ফেনী সকার ক্লাব | image = Official_logo_of_Feni_SC.png | image_size = | fullname = Feni Soccer Club <br/> ফেনী সকার ক্লাব | nickname = Feni Soccer <br/> ফেনী সকার | founded = {{Start date and age|1988}} | dissolved = 2019 | ground = [[Shahid Salam Stadium]] | capacity = 5,000 | chairman = [[Tabith Awal]] | mgrtitle = | manager = | league = | season = | position = | kit_alt1 = Home Kit | pattern_la1 = | pattern_b1 = _redcollar | pattern_ra1 = | leftarm1 = fa0707 | body1 = f7584d | rightarm1 = fa0707 | shorts1 = f54538 | socks1 = f54538 | kit_alt2 = Away Kit | pattern_la2 = _shoulder_stripes_red_stripes | pattern_b2 = _whiteredwhite horizontal | pattern_ra2 = _shoulder_stripes_red_stripes | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = _adidas_red | socks2 = f05f11 | current = }} '''Feni Soccer Club''' ({{langx|bn|ফেনী সকার ক্লাব}}) ti wọn tún sábà máa ń pe ni '''Feni SC''', jẹ́ ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù aláfẹsẹ̀gbá tí orílẹ̀ èdè Bangladeshi ti won dá sílẹ̀ ní agbègbè [[Feni District|Feni]].<ref>{{Cite web|url=http://www.weltfussballarchiv.com/club-profile/bangladesh/feni-sc/14010/|title=Feni SC&nbsp;– Bangladesh&nbsp;– Feni Soccer Club|archive-url=https://web.archive.org/web/20140114082346/http://www.weltfussballarchiv.com/club-profile/bangladesh/feni-sc/14010/|archive-date=2014-01-14}}</ref><ref>[http://www.dhakatribune.com/tags/Feni%20Soccer%20Club Dhaka Tribune | Feni Soccer Club]</ref> Ègbé agbábọ́ọ̀lù na ni ó kúrò nínú eré ìdárayá aláfẹsẹ̀gbá látàrí àwọn ìjákulẹ̀ tí ó dé bá wọn nínú ìdíje ife ẹ̀yẹ [[Bangladesh Championship League]], ipele ìkejì tí ọdún [[2018–19 Bangladesh Championship League|2018–19]].<ref>{{Cite news |url=http://www.theindependentbd.com/post/200914|title=BCL Football league final: Police FC beat Feni Soccer Club by 5-1 goals|work=The Independent |location=Dhaka |access-date=2019-05-27}}</ref> Pẹ̀lú bi wọn ṣe wá ṣe àgbékalẹ̀ ikò [[NoFeL SC]] nínú àgbègbè kán na, wọn ṣe àwárí ikò na ni Ọdún 2019.<ref name="auto">{{Cite news|url=https://www.banglanews24.com/sports/news/bd/566514.details|script-title=bn:ভাঙলো ফেনী সকার, নতুন ক্লাব নফেল|date=9 April 2017|work=banglanews24.com|title=Ẹda pamosi|access-date=12 August 2026|archivedate=11 December 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241211031529/https://www.banglanews24.com/sports/news/bd/566514.details|deadurl=yes}}</ref> Páápá ìṣeré [[Shahid Salam Stadium]] ti o gba èyàn 5,000 ni ó jẹ́ páápá ìṣeré ilé wọn. ==Ìtọ́kasí== bwyrvpusuosva9p5cftlbxhp2f8yzfe 0 83588 637274 636073 2026-09-17T18:08:13Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 637274 wikitext text/x-wiki <nowiki>{Short description|American basketball player (born 1992)}}</nowiki> {{use American English|date=August 2019}} {{Use mdy dates|date=April 2024}}{{Infobox basketball biography|name=Victor Oladipo|image=Victor Oladipo (39060706270) crop.jpg|image_size=240px|caption=Oladipo with the [[Indiana Pacers]] in 2018|height_ft=6|height_in=3|weight_lb=213|league=|team=Free agent|position=[[Shooting guard]] / [[point guard]]|number=|birth_date={{birth date and age|1992|05|04}}|birth_place=[[Silver Spring, Maryland]], U.S.|high_school=[[DeMatha Catholic High School|DeMatha Catholic]]<br />([[Hyattsville, Maryland]])|college=[[Indiana Hoosiers men's basketball|Indiana]] (2010–2013)|draft_year=2013|draft_round=1|draft_pick=2|draft_team=[[Orlando Magic]]|career_start=2013|career_end=|years1={{nbay|2013|start}}–{{nbay|2015|end}}|team1=[[Orlando Magic]]|years2={{nbay|2016|full=y}}|team2=[[Oklahoma City Thunder]]|years3={{nbay|2017|start}}–{{nbay|2020|end}}|team3=[[Indiana Pacers]]|years4={{nbay|2020|end}}|team4=[[Houston Rockets]]|years5={{nbay|2020|end}}–{{nbay|2022|end}}|team5=[[Miami Heat]]|years6=[[2025–26 NBA G League season|2025–2026]]|team6=[[Wisconsin Herd]]|highlights=* 2× [[List of NBA All-Stars|NBA All-Star]] ({{nasg|2018}}, {{nasg|2019}}) * [[All-NBA Team|All-NBA Third Team]] ({{nbay|2017|end}}) * [[NBA All-Defensive Team|NBA All-Defensive First Team]] ({{nbay|2017|end}}) * [[NBA Most Improved Player Award|NBA Most Improved Player]] ({{nbay|2017|end}}) * [[List of National Basketball Association annual steals leaders|NBA steals leader]] ({{nbay|2017|end}}) * [[NBA All-Rookie Team|NBA All-Rookie First Team]] ({{nbay|2013|end}}) * [[Sporting News Men's College Basketball Player of the Year|''Sporting News'' Player of the Year]] (2013) * [[Adolph Rupp Trophy]] (2013) * Consensus first-team [[NCAA Men's Basketball All-Americans|All-American]] ([[2013 NCAA Men's Basketball All-Americans|2013]]) * [[NABC Defensive Player of the Year|NABC co-Defensive Player of the Year]] (2013) * [[Big Ten Conference|Big Ten]] Defensive Player of the Year (2013) * First-team [[List of All-Big Ten Conference men's basketball teams|All-Big Ten]] (2013) * 2× Big Ten All-Defensive team (2012, 2013)}}'''Kehinde Babatunde Victor Oladipo'''{{Audio|Kehinde_Babatunde_Victor_Oladipo.wav|listen}} ({{IPAc-en|ˌ|oʊ|l|ə|ˈ|d|iː|p|oʊ}} {{respell|OH|lə|DEE|poh}};<ref name=":0">{{cite press release|title=2023-24 start of season NBA pronunciation guide|url=https://www.nba.com/news/2023-24-start-of-season-nba-pronunciation-guide|website=NBA.com|date=October 24, 2023|access-date=May 17, 2024}}</ref> A bí i ní ọjọ́ kẹrin oṣù karùn-ún, ọdún 1992)[1] jẹ́ agbábọ́ọ̀lù alápẹ̀rẹ̀ ọmọ Amẹ́ríkà kan tó gbá bọ́ọ̀lù kẹ́yìn fún Wisconsin Herd ti NBA G League. Ó gbá bọ́ọ̀lù alápẹ̀rẹ̀ fún Indiana Hoosiers, níbi tí wọ́n ti pè é ní Sporting News Men's College Basketball Player of the Year, Co-NABC Defensive Player of the Year, àti ẹgbẹ́ àkọ́kọ́ láti ọwọ́ USBWA àti Sporting News. Ní ọdún náà, wọ́n tún pè é ní olùborí Adolph Rupp Trophy, tí wọ́n máa ń fún ẹni tó gba bọ́ọ̀lù alápẹ̀rẹ̀ NCAA Division I lọ́dọọdún fún àwọn ọkùnrin.<ref>{{Cite web|url=http://www.ruppawards.com/previous.html|title=Adolph F. Rupp Trophies – Previous Winners|access-date=February 16, 2014|archive-date=August 5, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210805040410/http://www.ruppawards.com/previous.html|url-status=dead}}</ref> Wọ́n yan Oladipo pẹ̀lú ẹni kejì tí ó jẹ́ olórí nínú ìdíje NBA ti ọdún 2013 láti ọwọ́ Orlando Magic, wọ́n sì yàn án sí ẹgbẹ́ NBA All-Rookie First Team. Wọ́n tà á sí Oklahoma City Thunder ní ọdún 2016, lẹ́yìn náà wọ́n tà á sí Indiana Pacers ní ọdún 2017. Ó di ẹni àkọ́kọ́ tí ó jẹ́ NBA All-Star, ó ṣáájú ìdíje náà nínú ìtajà, wọ́n yàn án sí ẹgbẹ́ All-Defensive First Team àti All-NBA Third Team, ó sì gba ẹ̀bùn NBA Most Improved Player Award ní àkókò àkọ́kọ́ rẹ̀ pẹ̀lú Indiana. Láìka àkókò 2018–19 tí ó ní ìpalára, títí kan ìpalára tí ó parí ní oṣù January ọdún 2019, wọ́n yan Oladipo gẹ́gẹ́ bí olùtọ́jú Eastern Conference All-Star fún ọdún kejì tí ó tẹ̀lé e. Ní oṣù January ọdún 2021, wọ́n tà á sí Houston Rockets, ṣùgbọ́n wọ́n tà á sí Miami Heat ní oṣù méjì lẹ́yìn náà. Ó ṣe iṣẹ́ abẹ ní ìparí àkókò lẹ́yìn eré mẹ́rin pẹ̀lú Miami, ó sì padà sí ipò rẹ̀ ní oṣù March ọdún 2022.. Oladipo tún jẹ́ akọrin, lẹ́yìn tí ó ti ṣe àgbékalẹ̀ EP, Songs for You, ní ọdún 2017, àwo orin àkọ́kọ́ rẹ̀ tí ó jẹ́ V.O. ní ọdún 2018,[1] àti EP tí ó jẹ́ ti àwọn afrobeats, TUNDE, ní ọdún 2023.<ref>{{cite magazine|url=https://www.si.com/nba/heat/miami-news/miami-heats-victor-oladipo-released-his-new-afrobeats-album-tunde|title=Miami Heat's Victor Oladipo Released His New Afrobeats Album "TUNDE"|magazine=[[Sports Illustrated]]|date=February 20, 2023|access-date=September 3, 2026|archivedate=May 28, 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250528070444/https://www.si.com/nba/heat/miami-news/miami-heats-victor-oladipo-released-his-new-afrobeats-album-tunde|deadurl=yes}}</ref> == Ìgbésí ayé ìbẹ̀rẹ̀ == Wọ́n bí Oladipo ní Silver Spring, Maryland, wọ́n sì tọ́ ọ dàgbà ní Upper Marlboro, Maryland.[1] Ìyá rẹ̀, nọ́ọ̀sì, àti bàbá rẹ̀ jẹ́ ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.[2] Àwọn òbí Oladipo kó lọ sí Amẹ́ríkà ní ọdún 1985, níbi tí wọ́n ti ṣe ìgbéyàwó.[2][3] Oladipo ní àwọn arábìnrin mẹ́ta, pẹ̀lú ìbejì méjì.<ref>{{cite web|last=Whited|first=Colin|title=Shades of Whited: The Oladipo Factor|url=http://www.thebuffandblue.net/?p=11142|work=thebuffandblue.net|date=March 13, 2013|access-date=October 25, 2013|archive-date=June 14, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200614140522/http://www.thebuffandblue.net/?p=11142|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|last=Yates|first=Clinton|title=No stranger to the deaf world, Victor Oladipo speaks at sister's school|url=https://www.washingtonpost.com/news/dc-sports-bog/wp/2015/05/28/no-stranger-to-the-deaf-world-victor-oladipo-speaks-at-sisters-school/|work=WashingtonPost.com|date=March 28, 2015|access-date=January 6, 2016}}</ref><ref>{{cite web|last=Hutchens|first=Terry|title=Indiana basketball: The women in Victor Oladipo's family keep him grounded|url=http://www.indystar.com/article/20130109/SPORTS0601/301090339/Indiana-basketball-women-Victor-Oladipo-s-family-keep-him-grounded|work=IndyStar.com|date=January 9, 2013|access-date=October 25, 2013}}</ref> == Iṣẹ́ ilé-ẹ̀kọ́ gíga == Oladipo gbá bọ́ọ̀lù agbọ̀n CYO ní St. Jerome Academy ní Hyattsville, Maryland.Nígbà tí ó ń lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ gíga DeMatha, ní Hyattsville pẹ̀lú, ó wà lára ​​ẹgbẹ́ bọ́ọ̀lù agbọ̀n.Ó dúró níbẹ̀ títí di ọdún 2010..<ref name="bio">{{cite web|title=Victor Oladipo|url=https://iuhoosiers.com/sports/mens-basketball/roster/victor-oladipo/4474|work=Indiana Hoosiers|access-date=February 4, 2026}}</ref> {{College athlete recruit start|year=2010|40=no}} {{College athlete recruit entry|recruit=Victor Oladipo|position=[[Shooting guard|SG]]|hometown=Upper Marlboro, Maryland|highschool=[[DeMatha Catholic High School|DeMatha Catholic HS]]|feet=6|inches=4|weight=216|commitdate=September 7, 2009|scout stars=3|rivals stars=3|espn grade=90|espn stars=3}} {{College athlete recruit end|year=2010|rivals ref title=2010 Indiana Basketball Commitment List|scout ref title=2010 Indiana College Basketball Team Recruiting Prospects|espn ref title=Indiana Hoosiers 2010 player commits|rivals school=indiana|scout s=170|espn schoolid=84|scout overall=6 (school)|rivals overall=41 (SG); 144 (national)|access-date=August 21, 2013|bball=yes|40=no}} == Iṣẹ́ kọ́lẹ́ẹ̀jì == [[Fáìlì:20120105_Tim_Hardaway_Jr_vs_Victor_Oladipo.jpg|left|thumb|Oladipo (left) guards [[Tim Hardaway Jr.]] of the [[Michigan Wolverines men's basketball|Michigan Wolverines]] in 2012]] Oladipo yan lati kopa ninu bọọlu inu agbọn ni Indiana University, o si kọ awọn ipese lati ọdọ Notre Dame, Maryland, Xavier ati awọn miiran.[1] Lori ifaramo rẹ si awọn Hoosiers, o sọ pe, "O dabi afẹfẹ bọọlu inu agbọn nibikibi ti o ba lọ.... Bloomington, Indiana jẹ ilu agbọn inu agbọn. Iyẹn jẹ pipe."[2] O darapọ mọ lakoko akoko 2010–11,[3] o kopa ninu ere 32 pẹlu awọn ibẹrẹ marun gẹgẹbi ọmọ ile-iwe tuntun, ni apapọ awọn aaye 7.4, awọn atunṣe 3.7 ati awọn ole 1.1 ni iṣẹju 18.0 fun ere kan.<ref name="college-stats">{{cite web|title=Victor Oladipo College Stats|url=https://www.sports-reference.com/cbb/players/victor-oladipo-1.html|website=College Basketball at Sports-Reference.com|access-date=4 February 2026|language=en}}</ref> Ní àsìkò ọdún 2012–13, láìka àkójọpọ̀ Indiana tí ó ní ẹ̀bùn tó jinlẹ̀ sí, Oladipo farahàn gẹ́gẹ́ bí ọ̀kan lára ​​àwọn ìràwọ̀ tó tóbi jùlọ ní orílẹ̀-èdè náà.[1] Ní àárín àsìkò náà, oníròyìn ESPN Eamonn Brenann kọ̀wé pé, “Ní àsìkò 2½ ní Bloomington, Oladipo ti yípadà láti àpẹẹrẹ eré ìdárayá tí kò ṣeé ṣe sí ẹni tó jẹ́ onímọ̀ nípa ààbò/agbára ìdènà – ó di ẹni tí àwọn olùfẹ́ IU gbàgbọ́ fún dídi ọwọ́ rẹ̀ mú níwájú ojú rẹ̀ lẹ́yìn tí ó ti gbá bọ́ọ̀lù nílé, nígbà gbogbo lẹ́yìn jíjí nǹkan tí òun fúnra rẹ̀ dá – sí ìràwọ̀ ilé-ẹ̀kọ́ gíga tí ó yára, tí ó sì dára.”[1] Nítorí ìdarí Oladipo, Indiana Hoosiers parí àsìkò ọdún 2012–13 gẹ́gẹ́ bí àwọn aṣiwaju Big Ten.[2] Ní ìparí àsìkò déédéé, Oladipo wà ní ipò kẹrin ní orílẹ̀-èdè náà ní ìpín ọgọ́rùn-ún góólù pápá (61.4), ní ìṣísẹ̀ láti ní ìpín ọgọ́rùn-ún góólù pápá tí ó ga jùlọ láti ọwọ́ olùṣọ́ láti àsìkò 1996–97.[3] Láàrín àwọn tó gba àmì ẹ̀yẹ Wooden, ó ní ìdíwọ̀n tó dára jùlọ, èyí tó jẹ́ ìyàtọ̀ láàárín àwọn àmì tí wọ́n gba àti àwọn àmì tí wọ́n gba fún ọgọ́rùn-ún. Oladipo ṣe àfikún àmì ẹ̀yẹ 42 ju èyí tí ó gbà fún ọgọ́rùn-ún ohun ìní lọ.<ref name="ESPN03132013">{{cite web|url=https://www.espn.com/blog/collegebasketballnation/post/_/id/79138/why-oladipo-should-win-wooden-award|title=Why Oladipo should win Wooden Award|publisher=ESPN|date=March 13, 2013|access-date=March 13, 2013|last=Feldman|first=Ryan}}</ref> Ní ọdún 2012–13, Oladipo gbá bọ́ọ̀lù, ó sì bẹ̀rẹ̀ ní gbogbo eré mẹ́rìndínlógójì, ó ní àmì 13.6, àtúnbọ̀ 6.3, ìrànlọ́wọ́ 2.1 àti jíjí 2.2 ní ìṣẹ́jú 28.4 fún eré kọ̀ọ̀kan.[1] Lẹ́yìn náà, wọ́n pè é ní Ẹlẹ́rọ Agbábọ́ọ̀lù Ọdún ti Sporting News Men's College Basketball Player of the Year, Ẹlẹ́rọ Agbábọ́ọ̀lù Ọdún ti Orílẹ̀-èdè Co-Defensive Player of the Year, àti ẹgbẹ́ àkọ́kọ́ ti All-American láti ọwọ́ USBWA àti Sporting News. Nínú ọlá ìpàdé náà, àwọn olùkọ́ àti àwọn oníròyìn yàn án gẹ́gẹ́ bí ẹni tí gbogbo ènìyàn yàn sí ẹgbẹ́ àkọ́kọ́ All-Big Ten, wọ́n sì pè é ní Ẹlẹ́rọ Agbábọ́ọ̀lù Ọdún Ńlá Ten Defensive Player of the year.<ref name="bio" /> == Iṣẹ́ ọ̀jọ̀gbọ́n == === Orlando Magic (2013–2016) === [[Fáìlì:Victor_Oladipo_Magic.jpg|right|thumb|Oladipo with the Magic in 2013]] Ní ọjọ́ kẹsàn-án oṣù kẹrin ọdún 2013, níbi ìpàdé àwọn oníròyìn pẹ̀lú Tom Crean, Oladipo kéde ìpinnu rẹ̀ láti fi àkókò ìpele àgbà rẹ̀ sílẹ̀ ní Indiana kí ó sì dara pọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ NBA ti ọdún 2013. Àwọn ESPN àti CBS Sports sọ pé òun ni yóò wà lára ​​àwọn mẹ́ẹ̀ẹ́dógún tó ga jùlọ. Wọ́n pè Oladipo láti jókòó sí “yàrá aláwọ̀ ewé” nígbà tí wọ́n ń yan án, Orlando Magic sì yàn án ní ipò kejì lápapọ̀, lẹ́yìn náà ó fọwọ́ sí àdéhùn tuntun rẹ̀ pẹ̀lú Magic ní ọjọ́ kẹjọ oṣù keje.<ref>{{cite web|url=https://www.nba.com/magic/magic-sign-victor-oladipo|title=Magic sign Victor Oladipo|website=Orlando Magic|access-date=May 2, 2019}}</ref> Nígbà tí àwọn ọmọ ilé-ẹ̀kọ́ tuntun ti ọdún 2013 péjọpọ̀ fún yíya fọ́tò ọdọọdún wọn tí wọ́n sì parí ìwádìí àwọn ọmọ ilé-ẹ̀kọ́ tuntun NBA.com, àwọn ọmọ ilé-ẹ̀kọ́ náà yan Oladipo gẹ́gẹ́ bí olùgbèjà tó dára jùlọ, ẹni tí wọ́n fẹ́ràn jùlọ ní ọdún 2013–14 Rookie of the Year (pẹ̀lú CJ McCollum), ẹni tí wọ́n fẹ́ràn jùlọ láti ní iṣẹ́ tó dára jùlọ (pẹ̀lú Kelly Olynyk) àti ẹni tí ó gba ipò kejì jùlọ nínú eré ìdárayá (lẹ́yìn Tony Mitchell).<ref>{{cite web|url=http://www.nba.com/2013/news/features/john_schuhmann/08/26/2013-14-nba-rookie-survey/index.html|title=Magic's Oladipo among rookie favorites to stand out in 2013-14|access-date=October 15, 2013|date=August 26, 2013|author=Schuhmann, John|work=[[NBA.com]]}}</ref> Ní ọjọ́ kẹta oṣù Kejìlá, ọdún 2013, Oladipo gba àmì-ẹ̀yẹ àkọ́kọ́ rẹ̀ ní ìgbà iṣẹ́ pẹ̀lú àmì-ẹ̀yẹ 26, àtúnbọ̀ 10 àti ìrànlọ́wọ́ 10 nínú ìpàdánù àkókò àfikún méjì sí Philadelphia 76ers. Olókìkí Michael Carter-Williams ti 76ers tún gba àmì-ẹ̀yẹ àkọ́kọ́ rẹ̀ ní ìgbà iṣẹ́ mẹ́ta-meji nínú eré kan náà, èyí tí ó ṣe àmì-ẹ̀yẹ àkọ́kọ́ àti ìgbà kan ṣoṣo nínú ìtàn NBA tí àwọn olùdíje méjì ti gba àmì-ẹ̀yẹ mẹ́ta-meji nínú eré kan náà.[1] Ìgbà ìkẹyìn tí àwọn olùdíje méjì ti gba àmì-ẹ̀yẹ mẹ́ta-meji àkọ́kọ́ wọn ní ìgbà iṣẹ́ kan náà ni ìgbà tí àwọn méjì Detroit Pistons, Donnie Butcher àti Ray Scott, ṣe é ní ọjọ́ kẹrìnlá oṣù kẹta, ọdún 1964 (wọn kì í ṣe àwọn olùdíje tuntun). Ó tún jẹ́ ìgbà àkọ́kọ́ tí àwọn alátakò méjì ti gba àmì-ẹ̀yẹ mẹ́ta-meji nínú eré kan náà láti ìgbà tí Caron Butler àti Baron Davis ti ṣe bẹ́ẹ̀ ní ọjọ́ kẹtàlélógún oṣù kọkànlá, ọdún 2007.[2] Ní oṣù kejì, Oladipo kópa nínú Ìpèníjà Rising Stars àti Ìpèníjà Ọgbọ́n Taco Bell.[3][4] Oladipo tẹ̀síwájú láti dé ipò kejì nínú ìdìbò Rookie of the Year lẹ́yìn Carter-Williams.<ref>{{cite web|url=https://www.orlandosentinel.com/sports/orlando-magic/os-mbb-victor-oladipo-second-in-rookie-of-year-20140505-post.html|title=Victor Oladipo finishes second in 2013-14 NBA Rookie of the Year Award voting|first=Josh|last=Robbins|date=May 5, 2014|website=OrlandoSentinel.com|access-date=May 2, 2019}}</ref> [[Fáìlì:Victor_Oladipo_Magic_2014.jpg|left|thumb|Oladipo with the Magic in 2014]] Ní ọjọ́ kẹrìndínlógún oṣù kẹwàá ọdún 2014, wọ́n yọ Oladipo kúrò nínú ìdíje náà títí láé lẹ́yìn tí ó ní ìfọ́ ojú ní ìdánrawò ní ọjọ́ tó kọjá.[1] Ní ọjọ́ méjì lẹ́yìn náà, Magic lo àṣàyàn ẹgbẹ́ ọdún kẹta wọn lórí àdéhùn rookie Oladipo, wọ́n sì fa àdéhùn náà gùn sí i títí di àkókò 2015–16.[2] Ó padà láti ìpalára ní ọjọ́ kẹrìnlá oṣù kọkànlá pẹ̀lú ìbòjú ààbò ojú bí ó ṣe bẹ̀rẹ̀ ìdíje rẹ̀ ní àkókò náà lòdì sí Milwaukee Bucks. Ní ìṣẹ́jú mẹ́ẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n láti ibi ìjókòó, ó gba àmì mẹ́tàlá, ìpadàbọ̀ mẹ́ta àti ìrànlọ́wọ́ méjì nínú ìṣẹ́gun 101–85.[3] Ní ìparí ọ̀sẹ̀ NBA All-Star ti ọdún 2015, Oladipo díje nínú Rising Stars Challenge àti Slam Dunk Contest, [4][5] ó parí ní ipò kejì nínú ìdíje dunk lẹ́yìn Zach LaVine. Ní ọjọ́ kẹrin oṣù kẹta, ọdún 2015, Oladipo gba àmì mẹ́tàdínlógójì tó ga jùlọ ní iṣẹ́ rẹ̀ lórí ìbọn 15 nínú 25 nígbà tí wọ́n pàdánù sí Phoenix Suns.<ref>{{cite web|url=http://www.nba.com/games/20150304/PHXORL/gameinfo.html|title=Suns at Magic|website=NBA.com|access-date=May 2, 2019}}</ref> Ní ọjọ́ kẹẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n oṣù kẹwàá ọdún 2015, Magic lo àṣàyàn ẹgbẹ́ ọdún kẹrin wọn lórí àdéhùn rookie ti Oladipo, wọ́n sì fa àdéhùn náà gùn sí i títí di àkókò 2016–17.[1] Ní ọjọ́ márùn-ún lẹ́yìn náà, ó gba àmì ẹ̀yẹ mẹ́ta-méjì rẹ̀ ní iṣẹ́ kejì pẹ̀lú àmì ẹ̀yẹ 21, àmì ẹ̀yẹ 13 àti ìrànlọ́wọ́ 10 nínú ìjákulẹ̀ méjì-méjì sí Oklahoma City Thunder. Ó tún lu àmì ẹ̀yẹ mẹ́ta-méjì tí ó ń lu blusher láti fi eré náà sí àkókò àfikún méjì.[2] Oladipo ní àròpín àmì 12.8 péré fún eré kọ̀ọ̀kan ní àwọn eré méjìlá àkọ́kọ́ rẹ̀ ní àsìkò náà. Olùkọ́ni olórí Scott Skiles gbé Oladipo sí ipò àga fún eré Magic ní oṣù kọkànlá ọjọ́ 25 pẹ̀lú New York Knicks.[3] Oladipo tẹ̀síwájú láti jáde kúrò ní ipò àga lẹ́yìn ìṣe yìí, ó ní àmì ẹ̀yẹ 17.0, àmì ẹ̀yẹ 5.4, àmì ẹ̀yẹ 4.5, àmì ẹ̀yẹ 1.0 àti àmì ẹ̀yẹ 1.4 ní àwọn eré mẹ́jọ àkọ́kọ́ rẹ̀ lórí àga.[4] Ní ọjọ́ kẹrin oṣù kìíní, ó bẹ̀rẹ̀ eré Magic fún ìgbà àkọ́kọ́ láti ọjọ́ kẹtàlélógún oṣù kọkànlá. Ní ìṣẹ́jú mẹ́rìnlélọ́gbọ̀n tí ó fi gbá bọ́ọ̀lù, ó gba àmì mẹ́jọ, ó gba àmì mẹ́jọ, ó gba àmì mẹ́jọ, ó sì gba àmì mẹ́jọ nínú ìjákulẹ̀ sí Detroit Pistons.[5] Ní ọjọ́ kejìdínlógún oṣù kẹta, ó gba àmì mẹ́rìnlélógójì nínú iṣẹ́ rẹ̀ nínú ìjákulẹ̀ 109–103 sí Cleveland Cavaliers, ó sì di ẹni kẹsàn-án nínú ìtàn franchise láti gba àmì mẹ́rìnlélógójì nínú eré kan àti ẹni àkọ́kọ́ tí ó gba àmì mẹ́rìnlélógójì nínú eré náà láti ìgbà Arron Afflalo ní oṣù Kejìlá ọdún 2013.[6] Oladipo pàdánù àwọn eré mẹ́ta tó kẹ́yìn ní àsìkò náà pẹ̀lú ìkọlù ọkàn.<ref>{{cite web|url=https://www.orlandosentinel.com/sports/orlando-magic/os-orlando-magic-news-0413-20160412-story.html|title=Victor Oladipo is feeling better after 2nd concussion of the season|first=Josh|last=Robbins|website=OrlandoSentinel.com|date=April 12, 2016|access-date=May 2, 2019}}</ref> === Oklahoma City Thunder (2016–2017) === [[Fáìlì:Victor_Oladipo_2017.jpg|thumb|Oladipo with the Thunder in 2017]] Ní ọjọ́ kẹtàlélógún oṣù kẹfà, ọdún 2016, wọ́n tà Oladipo, pẹ̀lú Ersan İlyasova àti ẹ̀tọ́ ìdìbò fún Domantas Sabonis, sí Oklahoma City Thunder ní pàṣípààrọ̀ fún Serge Ibaka.[1] Ó kọ́kọ́ ṣe eré àkọ́kọ́ rẹ̀ fún Thunder ní ìgbà àkọ́kọ́ wọn ní ọjọ́ kẹrìndínlógún oṣù kẹwàá, ó sì gba àmì mẹ́wàá ní ìṣẹ́jú mẹ́rìndínlọ́gbọ̀n gẹ́gẹ́ bí olùbẹ̀rẹ̀ nínú ìṣẹ́gun 103–97 lórí Philadelphia 76ers.[2] Ní ọjọ́ kọkànlélọ́gbọ̀n oṣù kẹwàá, ó fọwọ́ sí àdéhùn ọdún mẹ́rin, tí ó jẹ́ $84 mílíọ̀nù pẹ̀lú Thunder.[3][4] Ìpalára ọwọ́ ọ̀tún ní àárín oṣù Kejìlá mú kí Oladipo pàdánù eré mẹ́sàn-án ní ìtẹ̀léra.[5] Ó padà sí eré ní ọjọ́ kọkànlélọ́gbọ̀n oṣù Kejìlá ó sì gba àmì mẹ́ẹ̀ẹ́dógún sí Los Angeles Clippers.[6] Ní ọjọ́ keje oṣù kẹta, ọdún 2017, Oladipo padà sí ẹgbẹ́ olùbẹ̀rẹ̀ lẹ́yìn tí ó pàdánù eré mẹ́fà pẹ̀lú ìpalára ẹ̀yìn ó sì gba àmì mẹ́rìndínlógún nínú ìpàdánù 126–121 sí Portland.<ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/nba/recap?gameId=400900341|title=Trail Blazers overcome Westbrook's 58 to top Thunder 126-121|work=ESPN.com|date=March 7, 2017|access-date=March 8, 2017}}</ref> === Indiana Pacers (2017–2021) === ==== 2017–18 season ==== [[Fáìlì:Victor_Oladipo,_Bradley_Beal_(26755779208).jpg|thumb|Oladipo (left) with the Pacers, guarding [[Bradley Beal]] in 2018]] Ní ọjọ́ kẹfà oṣù keje ọdún 2017, wọ́n ta Oladipo àti Sabonis sí Indiana Pacers ní pàṣípààrọ̀ fún Paul George.[1] Nínú ìdíje àkọ́kọ́ rẹ̀ fún Pacers ní ìbẹ̀rẹ̀ àsìkò wọn ní ọjọ́ kejìdínlógún oṣù kẹwàá, Oladipo ní 22 points, rebounds márùn-ún, steals mẹ́rin àti assists mẹ́rin nínú ìṣẹ́gun 140–131 lórí Brooklyn Nets.[2] Ní ọjọ́ karùn-ún oṣù kẹwàá, ó gba 35 points gíga ní 11 fún 18 shootings nínú ìpàdánù 114–96 sí ẹgbẹ́ rẹ̀ tẹ́lẹ̀, Oklahoma City Thunder.[3] Ní ọjọ́ kọkàndínlọ́gbọ̀n oṣù kẹwàá, ó ní 23 points àti assists márùn-ún ó sì lu 3-pointer kan lulẹ̀ pẹ̀lú ìṣẹ́jú-àáyá mẹ́wàá tó kù láti mú kí Indiana ṣẹ́gun 97–94 lórí San Antonio Spurs.[4] Lẹ́yìn náà, wọ́n yàn án ní Agbábọ́ọ̀lù Eastern Conference ti Ọ̀sẹ̀ fún àwọn eré tí wọ́n ṣe ní ọjọ́ kẹtàdínlógún sí ọjọ́ kẹwàá.[5][6] Ní ọjọ́ kẹwàá oṣù Kejìlá, ó ní àmì 47 tó ga jùlọ ní iṣẹ́ rẹ̀, ó sì fi àwọn àtúnbọ̀ méje àti ìrànlọ́wọ́ mẹ́fà kún un láti mú kí Pacers ṣẹ́gun Denver Nuggets ní 126–116. [7] Lẹ́yìn náà, wọ́n yàn án ní Agbábọ́ọ̀lù Ìpàdé ti Ọ̀sẹ̀ fún àwọn eré tí wọ́n ṣe ní ọjọ́ kẹrin sí mẹ́wàá oṣù Kejìlá. [8] Ní ọjọ́ kẹtàlélógún oṣù Kejìlá, ọdún 2018, wọ́n yàn án ní Agbábọ́ọ̀lù Ìpàdé ti Eastern Conference All-Star. [9] Ní ọjọ́ kẹtàlélógún oṣù kẹta, nínú ìṣẹ́gun 109–104 lórí Los Angeles Clippers, Oladipo fa àwọn eré rẹ̀ pọ̀ sí eré 56, ó sì já ìfàsẹ́yìn pẹ̀lú Chris Paul àti Gary Payton fún ìfàsẹ́yìn kẹfà tó gùn jùlọ nínú ìtàn NBA.<ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/nba/recap?gameId=400975824|title=Pacers use late surge to beat Clippers, close in on playoffs|work=ESPN.com|date=March 23, 2018|access-date=March 24, 2018}}</ref> Nínú eré àkọ́kọ́ nínú àwọn eré ìdíje ìpele àkọ́kọ́ Pacers lòdì sí àwọn Cavaliers, Oladipo gba àmì 32 nínú ìṣẹ́gun 98–80.[1] Ó di ẹni kẹrin nínú ìtàn Pacers pẹ̀lú ó kéré tán àmì 30 àti àmì 3-pointers mẹ́fà nínú eré ìdíje ìpele kan, ó dara pọ̀ mọ́ Reggie Miller, Chuck Person àti Paul George.[2] Nínú eré kẹfà, Oladipo gba àmì 3-double àkọ́kọ́ rẹ̀ lẹ́yìn àkókò ìdíje pẹ̀lú àmì 28, àmì 13 àti ìrànlọ́wọ́ 10 nínú ìṣẹ́gun 121–87, èyí tí ó ran àwọn Pacers lọ́wọ́ láti fi agbára mú eré keje.[3] Àwọn Pacers tẹ̀síwájú láti pàdánù eré keje láti jáwọ́ nínú ìdíje ìpele náà bó tilẹ̀ jẹ́ pé Oladipo gba àmì 30, àmì 12, àmì 6 àti àmì 3-pointers..<ref>{{cite web|last=Hotchkiss|first=Wheat|url=http://www.nba.com/pacers/rewind-pacers-cavaliers-180429|title=Game Rewind: Pacers 101, Cavaliers 105 (Game 7)|work=NBA.com|date=April 29, 2018|access-date=April 29, 2018}}</ref> Ní ọjọ́ kẹẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n oṣù kẹfà, wọ́n pe Oladipo ní ẹni tí ó dára jùlọ ní NBA fún àsìkò ọdún 2017–18. Oladipo ní ìpíndọ́gba 23.1 points fún eré kọ̀ọ̀kan (ìkẹsàn-án ní NBA), 5.2 rebounds, 4.3 assist ó sì ṣáájú NBA nínú jíjẹ ní 2.4 fún eré kọ̀ọ̀kan. Ó gbé àwọn ipò gíga jùlọ kalẹ̀ ní gbogbo ẹ̀ka ìṣirò.[1] Bákan náà ní ọdún 2018, wọ́n yan Oladipo sí ẹgbẹ́ kẹta All-NBA àti ẹgbẹ́ àkọ́kọ́ NBA All-Defensive.<ref>{{cite web|url=https://www.indystar.com/story/sports/nba/pacers/2018/05/23/victor-oladipo-makes-2018-nba-defensive-first-team-rudy-gobert-anthony-davis-jrue-holiday/637874002/|title=Victor Oladipo becomes 4th Pacer named to NBA All-Defensive First Team|website=Indianapolis Star|access-date=May 2, 2019}}</ref> ==== 2018–19 season ==== [[Fáìlì:Garrett_Temple_and_Victor_Oladipo,_Memphis_Grizzlies_vs_Indiana_Pacers,_2018-10-17.jpg|right|thumb|Oladipo against Grizzlies' [[Garrett Temple]] in October 2018]] Ní ọjọ́ kẹta oṣù kọkànlá ọdún 2018, àmì mẹ́ta tí Oladipo fi síta pẹ̀lú ìṣẹ́jú àáyá 3.4 ló mú kí Indiana ṣẹ́gun Boston Celtics pẹ̀lú àmì 102–101, bí ó ṣe parí pẹ̀lú àmì 24 àti àtúnbọ̀ 12.[1] Ní ọjọ́ kẹtàdínlógún oṣù kọkànlá, nígbà tí wọ́n gbá bọ́ọ̀lù pẹ̀lú Atlanta Hawks, Oladipo fi eré náà sílẹ̀ ní ìdámẹ́rin àkọ́kọ́ pẹ̀lú ìpalára orúnkún ọ̀tún.[2][3] Ó pàdánù eré mọ́kànlá pẹ̀lú ìpalára náà,[4] ó padà sí eré ní ọjọ́ kejìlá oṣù Kejìlá.[5] Ní ọjọ́ kẹrin oṣù kìíní, ó gba àmì 36 ó sì ṣe àmì 3 láti òkè orí arc pẹ̀lú ìṣẹ́jú àáyá 0.3 tí ó kù ní àfikún àkókò láti gbé Pacers sókè sí ìṣẹ́gun 119–116 lórí Chicago Bulls.[6] Ní ọjọ́ kẹtàlélógún oṣù kìíní sí Toronto Raptors, Oladipo ní ìjókòó mẹ́rin ní orúnkún ọ̀tún rẹ̀,[7][8] èyí tí ó yọ ọ́ kúrò fún ìyókù àsìkò náà.[8] Ó ṣe iṣẹ́ abẹ àṣeyọrí ní ọjọ́ márùn-ún lẹ́yìn náà.[9][10] Láìka àkókò tí ó kún fún ìpalára, wọ́n yan Oladipo gẹ́gẹ́ bí ọ̀kan lára ​​àwọn olùtọ́jú ìtura Eastern Conference All-Star<ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/nba/recap?gameId=401071438|title=Ross scores 30 as Magic hand Pacers 4th straight loss|work=ESPN.com|date=January 31, 2019|access-date=February 1, 2019|quote=Oladipo was picked as an All-Star reserve even though he won't be able to play in the game.}}</ref> ==== 2019–2021 season ==== [[Fáìlì:Detroit_Pistons_vs_Indiana_Pacers,_October_23,_2019_P102319AZS_(49087704038).jpg|right|thumb|Oladipo in October 2019]] Ní ọjọ́ kejìlá oṣù kọkànlá ọdún 2019, Indiana Pacers kéde pé wọ́n ti yan Oladipo sí Fort Wayne Mad Ants[1] nígbà tí ó ń dúró de orúnkún rẹ̀ kí ó sàn; wọ́n pè é sí Pacers ní ọjọ́ kan náà, lẹ́yìn ìdánrawò pẹ̀lú Mad Ants. Ní ọjọ́ kọkàndínlọ́gbọ̀n oṣù kìíní, ọdún 2020, ó padà sí NBA, ọjọ́ 371 lẹ́yìn tí ó farapa. Nígbà tí ó kúrò ní orí àga fún Pacers, ó gba àmì mẹ́sàn-án ní ìṣẹ́jú mẹ́rìnlélógún àkókò eré, títí kan àmì mẹ́ta tí ó ní àmì mẹ́ta, nínú ìṣẹ́gun àkókò àfikún lórí Chicago Bulls.[1] Lẹ́yìn eré náà, Oladipo kan tí ó ní ìmọ̀lára ya àwòrán ìbọn náà sí Kobe Bryant àti ẹ̀mí mẹ́jọ mìíràn tí ó pàdánù nínú ìjàmbá ọkọ̀ òfúrufú California, ọjọ́ mẹ́ta ṣáájú.<ref>{{cite web|url=https://www.theindychannel.com/sports/vic-oladipo-pays-tribute-to-kobe-bryant-in-first-game-back|title=Vic Oladipo pays tribute to Kobe Bryant in first game back|date=January 30, 2020|access-date=September 3, 2026|archive-date=February 28, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200228084846/https://www.theindychannel.com/sports/vic-oladipo-pays-tribute-to-kobe-bryant-in-first-game-back|dead-url=yes}}</ref> Ní àkọ́kọ́, Oladipo kéde pé òun yóò jókòó síta nígbà tí àsìkò NBA yóò bẹ̀rẹ̀,[1] ṣùgbọ́n nígbẹ̀yìn-gbẹ́yín ó pinnu láti gbá bọ́ọ̀lù lẹ́yìn tí ó tẹ̀síwájú nínú àtúnṣe iṣan quadriceps rẹ̀.<ref>{{cite web|date=August 1, 2020|title=Victor Oladipo ready to start in Indiana Pacers' first game at NBA restart|url=https://www.espn.com/nba/story/_/id/29579357/victor-oladipo-ready-start-indiana-pacers-first-game-nba-restart.|access-date=August 14, 2020|website=ESPN.com/|language=en}}</ref> === Houston Rockets (2021) === Ní ọjọ́ kẹrìndínlógún oṣù kìíní ọdún 2021, wọ́n tà Oladipo sí Houston Rockets gẹ́gẹ́ bí ara àdéhùn ẹgbẹ́ mẹ́rin tí ó rán James Harden lọ sí Brooklyn Nets.[1][2] Ní ọjọ́ méjì lẹ́yìn náà, ó bẹ̀rẹ̀ eré rẹ̀, ó sì gba àmì 32 àti ìrànlọ́wọ́ 9 nínú ìpàdánù 125–120 sí Chicago Bulls.[3] Ní oṣù kejì ọdún 2021, Oladipo kọ̀ láti gba àfikún àdéhùn ọdún méjì, tí ó tó $45.2 mílíọ̀nù, èyí tí ó jẹ́ èyí tí àwọn Rockets lè fún un jùlọ.[4] Oladipo ṣeré ogún eré lápapọ̀ pẹ̀lú Rockets, ó ní àmì 21, àtúnbọ̀ 5, àti ìrànlọ́wọ́ 5 ní àròpọ̀.<ref>{{cite web|title=Heat acquire Victor Oladipo in 3-player deal with Rockets|url=https://www.nba.com/news/reports-rockets-trading-victor-oladipo-to-heat|access-date=April 9, 2021|website=www.nba.com}}</ref> === Miami Heat (2021–2023) === Ní ọjọ́ kẹẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n oṣù kẹta, ọdún 2021, wọ́n ta Oladipo sí Miami Heat, ní pàṣípààrọ̀ fún Avery Bradley, Kelly Olynyk àti ìyípadà draft pick ní ọdún 2022.[1] Ní ọjọ́ kìíní oṣù kẹrin, ó bẹ̀rẹ̀ eré rẹ̀ ní ìṣẹ́gun 116–109 lórí Golden State Warriors, ó sì gba àmì mẹ́fà, ìpadàbọ̀ mẹ́ta àti ìrànlọ́wọ́ márùn-ún ní ìṣẹ́jú mẹ́tàlélógún.[2] Ní ọjọ́ kẹtàlá oṣù karùn-ún, wọ́n ṣe iṣẹ́ abẹ fún Oladipo láti tún iṣan quadriceps ọ̀tún rẹ̀ ṣe.<ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/nba/story/_/id/31489484/miami-heat-victor-oladipo-cleared-full-contact-basketball-november-doctor-says|title=Miami Heat's Victor Oladipo could be cleared for full-contact basketball in November, doctor says|website=ESPN.com|last=Wojnarowski|first=Adrian|date=May 23, 2021|access-date=August 1, 2021}}</ref> Ní ọjọ́ keje oṣù kẹjọ ọdún 2021, Oladipo tún fọwọ́ sí àdéhùn ọdún kan tí ó kéré jùlọ fún àwọn agbábọ́ọ̀lù ológun.[1] Ní ọjọ́ keje oṣù kẹta ọdún 2022, ó padà láti ibi ìpalára, ó ní àmì mọ́kànlá pẹ̀lú ìrànlọ́wọ́ mẹ́rin àti àtúnbọ̀ kan, nínú ìṣẹ́gun 123–106 lórí Houston Rockets.[2] Ní ìparí àkókò àsìkò déédéé ti Heat ní ọjọ́ kẹwàá oṣù kẹrin, Oladipo gba àmì 40 gíga ní àsìkò náà, pẹ̀lú àtúnbọ̀ 10 àti àtúnbọ̀ 7, nínú ìpàdánù 111–125 sí Orlando Magic<ref>{{cite web|title=Coup's Takeaways: Oladipo Drops 40 As Miami Closes Out 53-Win Season|url=https://www.nba.com/heat/news/coup-takeaways-oladipo-drops-40-as-miami-closes-out-53-win-season|access-date=April 24, 2022|website=Miami Heat}}</ref> Ní ọjọ́ keje oṣù keje ọdún 2022, Oladipo tún fọwọ́ sí àdéhùn ọdún méjì pẹ̀lú Heat, èyí tí ó jẹ́ $18 mílíọ̀nù.<ref>{{cite web|title=HEAT RE-SIGN VICTOR OLADIPO|url=https://www.nba.com/heat/news/heat-resigns-victor-oladipo-070622|access-date=July 7, 2022|website=Miami Heat|language=en}}</ref><ref>{{cite web|title=Report: Heat, Victor Oladipo re-work one-year, $11M deal into 1+1, $18M contract|url=https://nba.nbcsports.com/2022/07/07/report-heat-victor-oladipo-re-work-one-year-11m-deal-into-11-18m-contract/|access-date=July 9, 2022|website=NBC Sports|date=July 7, 2022}}</ref> Ní ọjọ́ kẹtàlélógún oṣù kẹrin ọdún 2023, nínú eré kẹta ti ìdíje ìdíje àkọ́kọ́ tí wọ́n ṣe pẹ̀lú Milwaukee Bucks, Oladipo ní ìfàjẹ̀sín patellar ní orúnkún òsì rẹ̀, èyí tí ó mú kí ó dúró fún ìyókù àkókò ìdíje náà. Heat yóò tẹ̀síwájú láti dé ìdíje NBA fún ìgbà kejì ní ọdún mẹ́rin, wọn yóò sì pàdánù sí Denver Nuggets ní àwọn eré márùn-ún.<ref>{{Cite magazine|last=Salvador|first=Joseph|date=April 23, 2023|title=Report: Heat Get Unfortunate Victor Oladipo Injury Update|url=https://www.si.com/nba/2023/04/23/heats-victor-oladipo-suffers-season-ending-knee-injury-per-report|access-date=May 18, 2023|magazine=Sports Illustrated}}</ref> Ní ọjọ́ kẹfà oṣù keje ọdún 2023, wọ́n tà Oladipo padà sí Oklahoma City Thunder, pẹ̀lú àwọn méjì tí wọ́n yàn fún ìgbà kejì ní ọjọ́ iwájú, ní pàṣípààrọ̀ owó.[1] Thunder ta Oladipo àti Jeremiah Robinson-Earl sí Houston Rockets ní ọjọ́ kẹtàdínlógún oṣù kẹwàá, kí àkókò eré déédé tó bẹ̀rẹ̀, fún Kevin Porter Jr. àti àwọn méjì tí wọ́n yàn fún ìgbà kejì ní ọjọ́ iwájú.<ref>{{cite web|title=Rockets Complete Trade With Oklahoma City|url=https://www.nba.com/rockets/news/rockets-complete-trade-with-oklahoma-city-2|website=NBA.com|date=October 17, 2023|access-date=October 17, 2023}}</ref> Ní ọjọ́ kìíní oṣù kejì ọdún 2024, kí ó tó gbá bọ́ọ̀lù fún Houston, wọ́n tà Oladipo sí Memphis Grizzlies, pẹ̀lú àwọn àṣàyàn mẹ́ta tí yóò wà ní ìpele kejì lọ́jọ́ iwájú, ní pàṣípààrọ̀ fún Steven Adams.[1] Ní ọ̀sẹ̀ kan lẹ́yìn náà, àwọn Grizzlies yọ̀ǹda rẹ̀ kí ó tó gbá bọ́ọ̀lù fún wọn.<ref>{{cite web|title=Grizzlies complete three-team trade with Suns and Nets|url=https://www.nba.com/grizzlies/news/grizzlies-complete-three-team-trade-with-suns-and-nets|website=NBA.com|date=February 8, 2024|access-date=February 8, 2024}}</ref> In October 2025, Oladipo had a brief stint with the [[Guangzhou Loong Lions]] of the [[Chinese Basketball Association]], playing in two of the team's games on their [[NBA]] preseason tour.<ref>{{cite news|author1=Justin Grasso|title=Ex-NBA Star Turns Heads With Impressive Showing vs Spurs|url=https://www.si.com/fannation/nba/fastbreak/news/victor-wembanyama-puts-nba-notice-with-viral-slam-01k6rz839pb7|access-date=7 October 2025|work=Fastbreak|publisher=[[Sports Illustrated]]|date=7 October 2025}}{{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=https://clutchpoints.com/nba/nba-stories/exclusive-victor-oladipo-ready-for-nba-comeback-after-strong-performances-with-loong-lions|title=Exclusive: Victor Oladipo ready for NBA comeback after strong performances with Loong-Lions|website=ClutchPoints|last=Azarly|first=Tomer|date=October 10, 2025|access-date=October 12, 2025}}</ref> === Wisconsin Herd (2025–2026) === Ní oṣù kẹwàá ọdún 2025, Oladipo ní àkókò díẹ̀ pẹ̀lú Guangzhou Loong Lions ti Ẹgbẹ́ Agbábọ́ọ̀lù Agbábọ́ọ̀lù China, ó sì ṣeré ní méjì lára ​​àwọn eré ẹgbẹ́ náà ní ìrìn àjò wọn ní NBA preseason.<ref>{{cite web|title=Victor Oladipo Player Profile, Memphis Grizzlies - RealGM|url=https://basketball.realgm.com/player/Victor-Oladipo/Summary/22337|website=basketball.realgm.com|access-date=30 April 2026|language=en}}</ref> == Iṣẹ́ ìgbéjáde ìròyìn == Ní ọjọ́ kẹwàá oṣù kẹwàá ọdún 2024, Oladipo dara pọ̀ mọ́ ESPN gẹ́gẹ́ bí onímọ̀ nípa eré ìdárayá.<ref>{{cite web|title=Victor Oladipo Hired By ESPN as NBA Analyst|url=https://hoosierstateofmind.com/victor-oladipo-hired-by-espn-as-nba-analyst-01j9vm3gw8wf|website=HoosierStateOfMind.com|date=October 10, 2024|access-date=October 13, 2024}}</ref> == Àwọn ìṣirò iṣẹ́ == {{NBA player statistics legend|leader=y}} === NBA === ==== Regular season ==== {{NBA player statistics start}} |- | style="text-align:left;"|{{nbay|2013}} | style="text-align:left;"|[[2013–14 Orlando Magic season|Orlando]] | '''80''' || 44 || 31.1 || .419 || .327 || .780 || 4.1 || 4.1 || 1.6 || .5 || 13.8 |- | style="text-align:left;"|{{nbay|2014}} | style="text-align:left;"|[[2014–15 Orlando Magic season|Orlando]] | 72 || 71 || '''35.7''' || .436 || .339 || .819 || 4.2 || 4.1 || 1.7 || .3 || 17.9 |- | style="text-align:left;"|{{nbay|2015}} | style="text-align:left;"|[[2015–16 Orlando Magic season|Orlando]] | 72 || 52 || 33.0 || .438|| .348 || '''.830''' || 4.8 || 3.9 || 1.6 || '''.8''' || 16.0 |- | style="text-align:left;"|{{nbay|2016}} | style="text-align:left;"|[[2016–17 Oklahoma City Thunder season|Oklahoma City]] | 67 || 67 || 33.2 || .442 || .361 || .753 || 4.3 || 2.6 || 1.2 || .3 || 15.9 |- | style="text-align:left;"|{{nbay|2017}} | style="text-align:left;"|[[2017–18 Indiana Pacers season|Indiana]] | 75 || '''75''' || 34.0 || .477 || .371 || .799 || 5.2 || 4.3 || style="background:#cfecec;"|'''2.4'''* || '''.8''' || '''23.1''' |- | style="text-align:left;"|{{nbay|2018}} | style="text-align:left;"|[[2018–19 Indiana Pacers season|Indiana]] | 36 || 36 || 31.9 || .423 || .343 || .730 || 5.6 || '''5.2''' || 1.7 || .3 || 18.8 |- | style="text-align:left;"|{{nbay|2019}} | style="text-align:left;"|[[2019–20 Indiana Pacers season|Indiana]] | 19 || 16 || 27.8 || .394 || .317 || .814 || 3.9 || 2.9 || .9 || .2 || 14.5 |- | rowspan=3 style="text-align:left;"|{{nbay|2020}} | style="text-align:left;"|[[2020–21 Indiana Pacers season|Indiana]] | 9 || 9 || 33.3 || .421 || .362 || .730 || '''5.7''' || 4.2 || 1.7 || .2 || 20.0 |- | style="text-align:left;"|[[2020–21 Houston Rockets season|Houston]] | 20 || 20 || 33.5 || .407 || .320 || .783 || 4.8 || 5.0 || 1.2 || .5 || 21.2 |- | style="text-align:left;"|[[2020–21 Miami Heat season|Miami]] | 4 || 4 || 27.8 || .372 || .235 || .667 || 3.5 || 3.5 || 1.8 || .5 || 12.0 |- | style="text-align:left;"|{{nbay|2021}} | style="text-align:left;"|[[2021–22 Miami Heat season|Miami]] | 8 || 1 || 21.6 || '''.479''' || '''.417''' || .737 || 2.9 || 3.5 || .6 || .1 || 12.4 |- | style="text-align:left;"|{{nbay|2022}} | style="text-align:left;"|[[2022–23 Miami Heat season|Miami]] | 42 || 2 || 26.3 || .397 || .330 || .747 || 3.0 || 3.5 || 1.4 || .3 || 10.7 |- class="sortbottom" | style="text-align:center;" colspan="2"|Career | 504 || 397 || 32.2 || .436 || .347 || .788 || 4.5 || 3.9 || 1.6 || .5 || 16.9 |- class="sortbottom" | style="text-align:center;" colspan="2"|All-Star | 1 || 0 || 15.0 || .375 || .167 || .000 || 2.0 || 3.0 || 3.0 || .0 || 7.0 {{s-end}} ==== Playoffs ==== {{NBA player statistics start}} |- | style="text-align:left;"|[[2017 NBA playoffs|2017]] | style="text-align:left;"|[[2016–17 Oklahoma City Thunder season|Oklahoma City]] | 5 || 5 || 36.2 || .344 || .240 || '''1.000''' || 5.6 || 2.0 || 1.4 || '''.6''' || 10.8 |- | style="text-align:left;"|[[2018 NBA playoffs|2018]] | style="text-align:left;"|[[2017–18 Indiana Pacers season|Indiana]] | 7 || '''7''' || '''37.3''' || .417 || '''.404''' || .732 || '''8.3''' || '''6.0''' || '''2.4''' || .4 || '''22.7''' |- | style="text-align:left;"|[[2020 NBA playoffs|2020]] | style="text-align:left;"|[[2019–20 Indiana Pacers season|Indiana]] | 4 || 4 || 30.8 || .393 || .364 || .938 || 3.3 || 2.5 || 2.3 || .0 || 17.8 |- | style="text-align:left;"|[[2022 NBA playoffs|2022]] | style="text-align:left;"|[[2021–22 Miami Heat season|Miami]] | '''15''' || 1 || 24.5 || .368 || .274 || .792 || 3.4 || 2.1 || 1.3 || .3 || 10.6 |- | style="text-align:left;"|[[2023 NBA playoffs|2023]] | style="text-align:left;"|[[2022–23 Miami Heat season|Miami]] | 2 || 0 || 22.7 || '''.526''' || .400 || .333 || 3.5 || 1.0 || 1.0 || .5 || 11.5 |- class="sortbottom" | style="text-align:center;" colspan="2"|Career | 33 || 17 || 29.6 || .391 || .330 || .790 || 4.8 || 2.9 || 1.6 || .3 || 14.1 {{s-end}} === College === {{NBA player statistics start}} |- | style="text-align:left;"|[[2010–11 NCAA Division I men's basketball season|2010–11]] | style="text-align:left;"|[[2010–11 Indiana Hoosiers men's basketball team|Indiana]] | 32 || 5 || 18.0 || .547 || .308 || .612 || 3.7 || .9 || 1.1 || .2 || 7.4 |- | style="text-align:left;"|[[2011–12 NCAA Division I men's basketball season|2011–12]] | style="text-align:left;"|[[2011–12 Indiana Hoosiers men's basketball team|Indiana]] | '''36''' || 34 || 26.7 || .471 || .208 || '''.750''' || 5.3 || 2.0 || 1.4 || .6 || 10.8 |- | style="text-align:left;"|[[2012–13 NCAA Division I men's basketball season|2012–13]] | style="text-align:left;"|[[2012–13 Indiana Hoosiers men's basketball team|Indiana]] | '''36''' || '''36''' || '''28.4''' || '''.599''' || '''.441''' || .746 || '''6.3''' || '''2.1''' || '''2.2''' || '''.8''' || '''13.6''' |- class="sortbottom" | style="text-align:center;" colspan="2"|Career | 104 || 75 || 24.6 || .538 || .338 || .716 || 5.2 || 1.7 || 1.5 || .5 || 10.7 {{s-end}} == Ìwífúnni olùṣeré == Oladipo jẹ́ olùṣọ́ ìbọn tí ó tún lè gbá bọ́ọ̀lù.[1] Olùkọ́ni Indiana Tom Crean sábà máa ń sọ pé àṣeyọrí Oladipo jẹ́ nítorí iṣẹ́ rẹ̀ tó lágbára àti ìmúrasílẹ̀ rẹ̀ kí ó tó bẹ̀rẹ̀ eré àtúnyẹ̀wò fíìmù. A mọ̀ Oladipo fún ṣíṣeré àwọn olùfẹ́ pẹ̀lú àwọn ìbọn amóríyá. Gẹ́gẹ́ bí olùkéde Clark Kellogg ti sọ, "Victor Oladipo dàbí ìsàlẹ̀ ọmọ kékeré, ó mọ́lẹ̀, nígbà míì... ó sì máa ń bú gbàù."<ref>{{cite web|url=http://network.yardbarker.com/college_basketball/article_external/clark_kellogg_compares_victor_oladipo_to_a/12885628/|title=Announcer's odd comparison for Oladipo|publisher=Yard Barker|access-date=February 10, 2013}}</ref> Nígbà tí wọ́n bá ń gbá bọ́ọ̀lù, Oladipo lè fi agbára àti ìfarabalẹ̀ wakọ̀ lọ síbi ìdíje náà, pẹ̀lú ìrànlọ́wọ́ agbára rẹ̀ láti fò sókè. Lẹ́yìn ìṣẹ́gun Indiana lórí Michigan tí ó wà ní ipò kìíní, olùkọ́ni John Beilein sọ pé, “Mo ti rí ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn òṣèré. Mi ò mọ̀ bóyá mo ti rí ọ̀kan tí ó yára tàbí tí ó yára, tí ó sì ní eré ìdárayá jù, ju Oladipo lọ. Ó ṣòro láti dúró níwájú rẹ̀.”[1] Ọgbọ́n ìkọlù rẹ̀ ń pọ̀ sí i bí agbára ìbọn rẹ̀ níta ṣe ń pọ̀ sí i ní ọdọọdún nínú iṣẹ́ rẹ̀ ní ilé-ẹ̀kọ́ gíga. Ní ti ààbò, wọ́n ti ṣàpèjúwe Oladipo gẹ́gẹ́ bí “agbèjà tí kò ní ìdíwọ́ tí ó lè dáàbò bo ọ̀pọ̀lọpọ̀ ipò”.[1] Ó ní ìyára láti dáàbò bo àwọn olùṣọ́ ojú ọ̀nà àti agbára àti ìfẹ́ eré ìdárayá láti dáàbò bo iwájú tí a bá mú un ní àìbáramu.[1] Ìfẹ́ eré ìdárayá àti ìfojúsùn rẹ̀ mú kí ó ṣòro láti fi àṣírí sí i. Ó tún ń padà bọ̀ sípò dáadáa ní ipò rẹ̀.<ref name="Greenberg">{{cite web|url=https://insider.espn.com/blog/ncbexperts/|title=Top 10 closers in college hoops|work=ESPN.com|date=February 5, 2013|access-date=February 5, 2013|author=Greenberg, Seth}}</ref> == Ìfarahàn tẹlifíṣọ̀n == Ní ọdún 2019, Oladipo díje ní àsìkò kejì ti The Masked Singer gẹ́gẹ́ bí "Thingamajig"<ref>{{cite magazine|url=https://ew.com/tv/2019/12/11/thingamajig-the-masked-singer-interview-victor-oladipo/|title=Thingamajig liked looking weird on The Masked Singer because he's not an ordinary dude|magazine=Entertainment Weekly|first=Lynette|last=Rice|date=December 11, 2019|access-date=April 10, 2024}}</ref> == Ìgbésí ayé ara ẹni == Oladipo jẹ́ ẹlẹ́sìn Kátólíìkì.<ref>{{cite web|last=Shaughnessy|first=John|date=April 6, 2018|title='God is the reason': Pacers star soars through life with a joy and passion that drives his game, his faith (April 6, 2018)|url=https://www.archindy.org/criterion/local/2018/04-06/pacers.html|access-date=March 4, 2021|website=The Criterion}}</ref> Ó ní ọmọbìnrin kan, Naomi, tí a bí ní ọdún 2022<ref>{{cite web|last1=Chazaro|first1=Alan|title=Victor Oladipo Wants to Put Out a Song With Damian Lillard|url=https://www.gq.com/story/victor-oladipo-interview-23|website=GQ Sports|date=October 24, 2023|access-date=February 10, 2024}}</ref> == Àwón ítókasi == {{reflist|colwidth=30em}} == External links == {{commons category}}{{basketballstats|nba=203506|bbr=o/oladivi01}} * [https://web.archive.org/web/20150604171532/http://www.iuhoosiers.com/sports/m-baskbl/mtt/oladipo_victor00.html Indiana Hoosiers bio]{{Navboxes|list={{Sporting News College Men's Basketball Player of the Year}} {{Adolph Rupp Trophy}} {{NABC Defensive Player of the Year}} {{2013 NCAA Men's Basketball Consensus All-Americans}} {{2013 NBA draft}} {{NBA Most Improved Players}} {{NBA steals leaders}}}}{{Portal bar|Basketball}} 9etdc1t2wfvgbaq2h91euphrez6nu40 0 83632 637261 635229 2026-09-17T16:56:33Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 637261 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography|name=Thierry Alajarin|image=|fullname=Thierry Alajarin|birth_date={{Birth date and age|1967|6|9}}|birth_place=[[Toulouse, France]]|height={{height|m=1.85}}|position=Striker|currentclub=|clubnumber=|years1=1990–1991|years2=1991–1992|years3=1992–1993|years4=1993–1994|years5=1994–1995|years6=1995–1996|years7=1996–1998|years8=1998–2000|clubs1=[[Blagnac FC|Blagnac]]|clubs2=[[Olympique Alès]]|clubs3=[[Chamois Niortais F.C.|Chamois Niortais]]|clubs4=[[Trélissac FC|Trélissac]]|clubs5=[[Rodez AF|Rodez]]|clubs6=[[Blagnac FC|Blagnac]]|clubs7=Montauban|clubs8=[[Balma SC|Balma]]|caps1=28|caps2=18|caps3=20|caps4=?|caps5=24|caps6=9|caps7=51|caps8=?|goals1=19|goals2=5|goals3=5|goals4=?|goals5=7|goals6=1|goals7=26|goals8=?|manageryears1=|managerclubs1=}}   '''Thierry Alajarin''' (tí a bí ní ọjọ́ kẹsàn-án oṣù kẹfà, ọdún 1967) jẹ́ ọjọgbọn agbábọ́ọ̀lù tẹ́lẹ̀ rí. == Àwọn ìjápọ̀ òde == * [http://www.chamoisfc79.fr/visiteur/historique/ex_joueur.php?id_joueur=2 Thierry Alajarin profaili] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303171032/http://www.chamoisfc79.fr/visiteur/historique/ex_joueur.php?id_joueur=2 |date=2016-03-03 }} ni chamoisfc79.fr [[Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè]] [[Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1967]] s6v4diyztkgt9zjkgacol2v8opl75w2 0 83637 637303 635234 2026-09-17T20:34:50Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 637303 wikitext text/x-wiki   '''Daniel Óscar Alanís García''' [ a ] (tí a bí ní ọjọ́ kejì oṣù kẹta ọdún 1986 ní ìlú Mexico)<ref>{{cite web|url=http://stats.televisadeportes.esmas.com/futbol/jugadores/danieloscaralanis/2038|website=TelevisaDeportes.com|title=Daniel Óscar Alanís García|access-date=2026-09-03|archive-date=2018-02-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20180226045321/http://stats.televisadeportes.esmas.com/futbol/jugadores/danieloscaralanis/2038|dead-url=yes}}</ref> jẹ́ agbábọ́ọ̀lù aláfẹsẹ̀gbá (bọ́ọ̀lù aláfẹsẹ̀gbá) ti Mexico. ÓÓ ń gbá bọ́ọ̀lù gẹ́gẹ́ bí agbábọ́ọ̀lù iwájú fún Club Universidad Nacional, ẹgbẹ́ Mexico City kan tí a mọ̀ sí Pumas. Ó dara pọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ ọ̀dọ́ Pumas ní ọdún 2005, láti ẹgbẹ́ òṣèré Mexico City kan tí a ń pè ní Las Serpientes de Chinconcuac. Orúkọ tí wọ́n ń pè ní "La Serpiente" (The Ejò) nítorí ẹgbẹ́ rẹ̀ tẹ́lẹ̀, kò tíì bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ẹgbẹ́ àkọ́kọ́; èyí ni ohun tí ó ń retí láti ṣe ní àsìkò yìí. Wọ́n ti pè é sí ẹgbẹ́ orílẹ̀-èdè Mexico tí kò tíì pé ọmọ ọdún mọ́kànlélógún nígbà kan rí. [[Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè]] [[Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1986]] png0fx1bx9yulfzmchkika8sl0ezkur 0 83747 637264 635484 2026-09-17T17:05:19Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 637264 wikitext text/x-wiki {{Short description|Nigerian swimmer}} {{Infobox swimmer | name = | image = | image_size = | alt = | caption = | birth_name = | full_name = | nickname = | nationality = | national_team = | birth_date = {{Birth date and age|2002|02|23}} | birth_place = | death_date = | death_place = | height = <!-- "X cm (yyyy)" or "X ft Y in (yyyy)" --> | weight = <!-- "X kg (yyyy)" or "X lb (yyyy)" --> | spouse = | website = | strokes = | classification = | club = | college_team = | coach = | medal_templates = {{MedalSport|Men's [[Swimming (sport)|swimming]]}} {{MedalCountry|{{NGR}}}} {{MedalCompetition|[[African Games]]}} {{Medal|Bronze|[[2023 African Games|2023 Accra]]|4×100m freestyle relay}} }} '''Tobi Sijuade''' {{Audio|Tobi_Sijuade.wav|listen}} (tí wọ́n bí ní ọjọ́ kẹtàlélógún oṣù kejì ọdún 2002) jẹ́ ọmọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà tó ń lúwẹ̀ẹ́. Ó kópa nínú ìdíje àwọn ọkùnrin freestyle òní 50 mítà níbi ìdíje [[Àwọn Ìdíje Òlímpíkì Ìgbà Oru 2024|Olympic Ìgbà Òjò ti ọdún 2024]], ṣùgbọ́n kò kọjá àkókò ipele ìkínni . <ref>{{Cite news|url=https://www.brila.net/paris-olympics-tobi-sijuade-misses-mens-50m-freestyle-semifinals/|title=Paris Olympics: Tobi Sijuade Misses Men's 50m Freestyle Semifinals|date=2 August 2024|access-date=17 September 2024|archivedate=17 September 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240917104227/https://www.brila.net/paris-olympics-tobi-sijuade-misses-mens-50m-freestyle-semifinals/|deadurl=yes}}</ref> ==Ìtọ́kasí== 0xuctq7jfxpxwmcviu7fq7ks1p1iu0y 0 83885 637293 636507 2026-09-17T19:50:28Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 637293 wikitext text/x-wiki {{Infobox festival|location=Lagos|country=Nigeria|established=2011|founders=Ugoma Adegoke}}   '''Àwọn ìmọ́lẹ̀, Kámẹ́rà, Áfíríkà!''' jẹ́ ayẹyẹ fíìmù tí a ń ṣe lọ́dọọdún ní ìlú Èkó, Nàìjíríà. Àtúnse àkọ́kọ́ rẹ̀ láti ọjọ́ ọgbọ̀n oṣù kẹsàn-án sí ọjọ́ kejì oṣù kẹwàá ọdún 2011 ni wọ́n ṣe ayẹyẹ rẹ̀. Ugoma Adegoke ló dá àjọyọ̀ yìí sílẹ̀.<ref>{{cite web|first=Alithnayn|last=Abdulkareem|url=https://ynaija.com/ynaija-presents-the-100-most-influential-nigerians-in-film-in-2019/|title=YNaija presents: The 100 most influential Nigerians in Film in 2019|website=[[YNaija]]|access-date=1 November 2019}}</ref> Àjọ "The Life House" ló gbàlejò rẹ̀, àti pé àjọ "African Film Festival, Inc." ti New York ló ṣe àtìlẹ́yìn fún ìṣẹ̀lẹ̀ àkọ́kọ́ ti "Lights, Camera, Africa!"; ó sì wáyé fún ọjọ́ mẹ́ta, láti ọjọ́ 30 oṣù Kẹsàn-án sí ọjọ́ 2 oṣù Kẹwàá ọdún 2011. == Àwọn àtẹ̀jáde ọdọọdún == {| {{Table}} !Edition !Dates !Venue !Theme !Films shown |- !1st |30 September – 2 October 2011<ref name="Aiki" /><ref>{{Cite web|last=Aiki|first=Damilare|date=2011-09-30|title=Experience African Cinema at the “Lights, Camera, Africa!” Film Festival – 30th September to 2nd October 2011|url=https://www.bellanaija.com/2011/09/experience-cinematography-as-never-before-at-lights-camera-africa-film-festival-30th-september-to-2nd-october-2011/|access-date=2021-08-16|website=BellaNaija|language=en-US}}</ref> |The Life House | |''A History of Independence''; ''AVA''; ''Burning in the Sun''; ''Clouds Over Conakry''; ''[[Cuba: An African Odyssey]]''; Epilogue''; ''One Small Step''; ''One Way Touareg''; [[Pumzi]]''; ''[[Sex, Okra and Salted Butter]]''; ''[[Soul Boy]]''; ''The Lunatic''; ''[[White Wedding (2009 film)|White Wedding]]; Ousmane'' |- !2nd |28 September – 1 October 2012<ref>{{Cite web|title=Africiné - Lights, Camera, AFRICA!!! (LCA) 2012 Film Festival|url=http://www.africine.org/evenement/lights-camera-africa-lca-2012-film-festival/28388|access-date=2021-08-16|website=Africiné|language=fr|archive-date=2024-12-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20241222232647/http://www.africine.org/evenement/lights-camera-africa-lca-2012-film-festival/28388|dead-url=yes}}</ref> |British Council, Southern Sun Hotel and Freedom Park |Shine Your Eye |''Big Man''; ''[[Call Me Kuchu]]''; ''Dr. Cruel''; ''Driving With Fanon''; ''[[Man on Ground]]''; ''Stadium Hotel''; ''Yoolé; Where Do I Stand; Saworoide; Our Beloved Sudan; NAIJ, A History of Nigeria'' |- !3rd |28 September – 1 October 2013<ref>{{Cite web|date=2013-09-03|title=Lights, Camera, Africa!!!!|url=https://wanawana.net/2013/09/03/lights-camera-africa/|access-date=2021-08-16|website=WanaWana|language=en-US|archive-date=2021-08-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20210816045621/https://wanawana.net/2013/09/03/lights-camera-africa/|dead-url=yes}}</ref> |Wheatbaker, British Council, Southern Sun Hotel, and [[Freedom Park (Lagos)|Freedom Park]] |Great Migrations |''Alaskaland''; ''[[Black Africa White Marble]]''; ''[[Confusion Na Wa]]''; ''Congolese Dreams''; ''Creation in Exile: Five filmmakers in conversation''; ''Fela! in Lagos''; ''[[Fincho]]''; ''Footprints of my Other''; ''[[Fuelling Poverty]]''; ''[[Koukan Kourcia]]'' / ''The Cry of the Turtledoves''; ''[[La Pirogue]]''; ''The Marriage Factor''; ''[[Microphone (film)|Microphone]]''; ''Mugabe: Villain or Hero?''; ''[[Olu Amoda]]: A Metallic Journey''; ''[[An Oversimplification of Her Beauty]]''; ''The Pilot and the Passenger''; ''Pokou Ashanti Princess''; ''RasTa! A Soul's Journey''; ''Rolling Dollar: a Legend Unplugged''; ''[[The Stuart Hall Project]]'' |- !4th |26 September – 1 October 2014<ref>[https://allafrica.com/stories/201409290680.html Africa: Big Brother Africa Reveals Hotshots], AllAfrica.com, 28 September 2014.</ref><ref>{{Cite news|date=2014-09-07|title=Lights. Camera. Africa! Lagos set for Life House film festival|url=https://www.thecable.ng/lights-camera-africa-lagos-set-for-life-house-film-festival|access-date=2021-08-16|newspaper=[[TheCable]]|language=en-US}}</ref> |[[Federal Palace Hotel]] |Legacy |Over 30 movies from 14 countries, including: ''Oya, the Rise of the Orisha''; ''The Supreme Prize; Beleh; Boneshaker; Ududeagu; Legends of Madagascar; Kwaku Ananse; Onunaekwuluora: The Legacy of Professor Thurstan Shaw; B for Boy; Sexy Money; Aya of Yop City; Coz Ov Moni 2; [[October 1 (film)|October 1.]]'' |- !5th |30 September – 4 October 2015<ref>[https://www.pulse.ng/lifestyle/food-travel/african-theatre-lights-camera-africa-film-festival-kicks-off-this-september/0fyylwc Lights, Camera Africa!!! film festival kicks off this September], pulse.ng, 7 September 2915.</ref> |[[Federal Palace Hotel]] |Future Forward |''The Art of Ama Aida Aidoo''; ''[[Beasts of the Southern Wild]]''; ''[[Black Africa White Marble]]''; ''Beat Girls''; ''The Curse of Medea''; ''[[Eighteam]]''; ''Faaji Agba''; ''[[Finding Fela]]''; ''Gone Too Far''; ''Horn Free Day''; ''Head Gone''; ''Henna''; ''The Legacy of Rubies''; ''Mr Adams''; ''Nollywood''; ''Olu Amoda: A Metallic Journey''; ''Once''; ''Prey''; ''[[Saworoide]]''; ''[[Sex, Okra and Salted Butter]]''; ''The Sim''; ''Sobukwe: A Great Soul''; ''Soko Sanko'' / ''The Market King''; ''[[Timbuktu (2014 film)|Timbuktu]]''; ''[[White Wedding (2009 film)|White Wedding]]'' |- !6th |30 September – 2 October 2016<ref>[https://www.pulse.ng/entertainment/movies/lights-camera-africa-23-films-selected-for-6th-edition-of-film-festival/201nbwy 23 films selected for 6th edition of film festival] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220125011510/https://www.pulse.ng/entertainment/movies/lights-camera-africa-23-films-selected-for-6th-edition-of-film-festival/201nbwy|date=25 January 2022}}, pulse.ng, 23 September 2016.</ref><ref>{{Cite news|date=2016-10-07|title=Lights Camera Africa Film Festival|url=https://guardian.ng/life/events/lights-camera-africa-film-festival/|location=Lagos, Nigeria|access-date=2021-08-16|newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|language=en-US}}</ref> |[[Federal Palace Hotel]] |Music Makes the People |''Akounak Tedalat Taha Tazoughi''; ''Anton''; ''Biodun Olaku: Nigerian Painter''; ''Cholo''; ''Destino''; ''Gidi Blues''; ''House Of Nwapa''; ''I Shot Bi Kidude''; ''In the Eye of the Spiral''; ''Intore'' / ''The Chosen''; ''Lagos: The Birth Of A City Of Style''; ''Miniyamba'' / ''Walking Blues''; ''No Good Turn''; ''[[New York, I Love You|New York I Love You]]''; ''Olive''; ''[https://africanfilmny.org/films/too-black-to-be-french/ Too Black to be French]?''; ''Towards Tenderness''; ''The Amazing Nina Simone''; ''The Other Side of the Atlantic''; ''The Return''; ''The Sense of Touch''; ''Tunde'' |- !7th |29 September – 1 October 2017<ref>{{Cite news|date=2017-10-09|title=Lights Camera Africa!!! Film Festival In Pictures|url=https://guardian.ng/life/events/lights-camera-africa-film-festival-in-pictures/|location=Lagos, Nigeria|access-date=2021-08-16|newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|language=en-US}}</ref> |[[Federal Palace Hotel]] |Reset |''80''; ''Afia Attack''; ''The Aftermath of the Inauguration of the Public Toilet at Kilometer 375''; ''Akatakpo!!! The Legend of Tony Odili''; ''Bad Market''; ''[[Bariga Sugar]]''; ''Borders''; ''[[A Hotel Called Memory]]''; ''I Heard it Through The Grapevine''; ''[[Kalushi]]''; ''Kanye Kanye''; ''Madama Esther''; ''Omode Meta Nsere''; ''An Opera of the World''; ''A Place for Myself''; ''Shadeism: Digging Deeper''; ''[[Vaya (film)|Vaya]]'' |- !8th |28–30 September 2018<ref>[https://www.konbini.com/ng/cinema/5-films-from-lights-camera-africa 5 Films We Are Excited To See At This Year's Lights, Camera, Africa Film Festival]{{Dead link|date=November 2025|bot=InternetArchiveBot}}, ''Konbini'', 28 September 2018</ref><ref>{{Cite news|date=2018-09-25|title=Lights, Camera AFRICA!!! Presents 'Who Do You Think You Are'|url=https://guardian.ng/life/lights-camera-africa-presents-who-do-you-think-you-are/|location=Lagos, Nigeria|access-date=2021-08-16|newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|date=2018-10-04|title=A Harvest of Firsts at LCA Film Festival|url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2018/10/05/a-harvest-of-firsts-at-lca-film-festival/|access-date=2021-08-16|newspaper=[[This Day]]|language=en-US}}</ref> |[[Muson Centre]] |Who Do You Think You Are? |''Agwaetiti Obiuto''; ''Asmat''; ''Baby Mamas''; ''Cafe of Dreams''; ''[[The Delivery Boy]]''; ''Granma''; ''Hidden Treasures''; ''Ignorance of Blood''; ''Iko Ndu''; ''Kasala!''; ''Lagos: The birth of a city of style 1861-1967''; ''Negritude: A Dialogue Between Wole Soyinka and Senghor''; ''The Lost Cafe''; ''Lucky''; ''Our Africa''; ''Sidi Ilujinie''; ''Town Crier''; ''U ME I''; ''Zerzura'' |- !9th |27–29 September 2019<ref>{{Cite web|last=read|first=News 1 min|date=2019-09-20|title=Lights, Camera, AFRICA!!! Film Festival returns with "Tales By Moonlight"|url=https://thelagosreview.ng/lights-camera-africa-film-festival-returns-with-tales-by-moonlight/|access-date=2021-08-16|website=The Lagos Review|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|date=2019-09-22|title=6 reasons not to miss Lights Camera Africa!!! film festival 2019|url=https://thisislagos.ng/6-reasons-not-to-miss-lights-camera-africa-film-festival-2019/|access-date=2021-08-16|website=This Is Lagos|language=en-US}}</ref> |[[Muson Centre]] |Tales By Moonlight |''About Love''; ''Call Me By My Name''; ''Company Yaya''; ''[[Daughters of Chibok]]''; ''A Gender''; ''[[A Kalabanda Ate My Homework]]''; ''Land of Gods''; ''[[My Friend Fela]]''; ''Ogbu-Oja Eze''; ''Orange City''; ''[[Ordinary Fellows]]''; ''The Lost Okoroshi''; ''Wall Flower''; ''Wrong Con; Awon Boyz; Damas Nwoko;'' |} == Àwọn ìtọ́kasí == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} g8dux4fs874pbi10htcsz79ij88h7tw 0 84089 637289 636421 2026-09-17T19:42:13Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 637289 wikitext text/x-wiki {| class="infobox vcard" | colspan="2" class="infobox-image" |<div class="center"><div class="locmap"><div><div>[[File:Nigeria_location_map.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Nigeria_location_map.svg|class=notpageimage noviewer|240x240px|Omenka Gallery is located in Nigeria]]<div class="od notheme"><div class="id">[[File:Red_pog.svg|link=|class=notpageimage noviewer|8x8px|Omenka Gallery]]</div></div></div><div>Location within Lagos</div></div></div></div> |- ! scope="row" class="infobox-label" |Established | class="infobox-data" |2003 |- class="adr" ! scope="row" class="infobox-label" |Location | class="infobox-data locality" |24, Ikoyi Crescent, 00176-0000 [[:en:Ikoyi|Ikoyi]], [[:en:Lagos|Lagos]] |- ! scope="row" class="infobox-label" |Coordinates | class="infobox-data" |<span class="geo-inline"><span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Omenka_Gallery&params=6.463779_N_3.434243_E_type:landmark <span class="geo-nondefault"><span title="Maps, aerial photos, and other data for this location" class="geo-dms"><span class="latitude">6°27′50″N</span> <span class="longitude">3°26′03″E</span></span></span><span class="geo-multi-punct">&#xFEFF; / &#xFEFF;</span><span class="geo-default"><span title="Maps, aerial photos, and other data for this location" class="geo-dec">6.463779°N 3.434243°E</span>&#xFEFF; / <span class="geo">6.463779; 3.434243</span></span>]</span></span> |- ! scope="row" class="infobox-label" |Type | class="infobox-data" |[[:en:Art_Gallery|Art Gallery]] |- ! scope="row" class="infobox-label" |Director | class="infobox-data agent" |[[:en:Oliver_Enwonwu|Oliver Enwonwu]] |} [[File:Exhibition_2015.jpg|thumb]] '''Omenka Gallery''' jẹ́ ibi ìkóhun-ọnà ìgbàlódé ti Nàìjíríà, tí ó ń ṣojú fún àwọn òṣèré Nàìjíríà àti ti àgbáyé ní ibi ìfihàn rẹ̀ ní Èkó . <ref name="artdubai.ae">{{Cite web|archivedate=5 March 2016}}</ref> == Ìtàn == Oliver Enwonwu, ẹni tí ó jẹ́ òṣèré-àwòrán, olùtọ́jú àwọn iṣẹ́-ọnà, àti olùdarí nínú ètò iṣẹ́-ọnà láti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, ló dá Omenka Gallery sílẹ̀ ní ìlú Èkó ní ọdún 2003.<ref name="artdubai.ae2">{{cite web|title=Omenka Gallery|url=http://artdubai.ae/galleries/contemporary/2014/Omenka-Gallery|work=Art Dubai.ae|publisher=Art Dubai|accessdate=8 August 2015|year=2014|archive-date=5 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305043615/http://artdubai.ae/galleries/contemporary/2014/Omenka-Gallery|url-status=dead}}</ref>Baba rẹ̀, Ben Enwonwu (1917-1994), jẹ́ ọ̀kan lára ​​àwọn òṣèré-àwòrán pàtàkì ní Nàìjíríà tí wọ́n gbajúmọ̀ fún àṣà iṣẹ́-ọnà ti ìgbàlódé ní ọ̀rúndún ogún. <ref>{{Cite news|last1=Umukoro|first1=Arukaino|title=Dad painted mum’s portrait on his deathbed — Prof. Ben Enwonwu’s son|url=http://www.punchng.com/feature/famous-parents/dad-painted-mums-portrait-on-his-deathbed-prof-ben-enwonwus-son/|access-date=8 August 2015|archivedate=10 March 2015|journal=[[The Punch]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150310083331/http://www.punchng.com/feature/famous-parents/dad-painted-mums-portrait-on-his-deathbed-prof-ben-enwonwus-son/|deadurl=yes}}</ref> == Àwọn ìfihàn == Láti ọdún 2003, ètò ìfihàn àwọn ènìyàn àti àwọn ènìyàn tí wọ́n jọ ń ṣeré ní Omenka Gallery ti gbé àwọn iṣẹ́ tuntun kalẹ̀ láti ọwọ́ àwọn òṣèré ará Nàìjíríà àti àwọn ayàwòrán tí wọ́n ti di olókìkí àti àwọn tí wọ́n ń jáde ní orílẹ̀-èdè mìíràn. Àwọn ìfihàn, bíi ìfihàn ọdún 2009, ''Ìwòye lórí fọ́tò ìgbàlódé ti Nàìjíríà'', darí àfiyèsí gbogbo ènìyàn sí ìdàgbàsókè àwọn àṣà ní ayé iṣẹ́ ọnà Nàìjíríà nípa fífi àwọn ẹ̀bùn tuntun hàn, bíi George Osodi (tí a bí ní ọdún 1974), pẹ̀lú àwọn òṣèré olókìkí bíi JD 'Okhai Ojeikere (1930-2014). <ref>{{Cite news|title=From photo artists to Nigeria@ 49: a lens narrative|url=http://www.vanguardngr.com/2009/10/from-photo-artists-to-nigeria-49-%E2%80%A6a-lens-narrative/|location=Lagos, Nigeria}}</ref> Àkójọ àwòrán Omenka tún ṣe àkójọ ìfihàn ẹgbẹ́ Hyperrealism àkọ́kọ́ ní Nàìjíríà, èyí tí ó ní àwọn onímọ̀ nípa hyperreal bíi Arinze Stanley, Ken Nwadiogbu àti Ayo Filade nínú. <ref>{{Cite news|url=https://www.omenkagallery.com/project/insanity/|title=Insanity: An Exhibition of Hyperrealist Art - Omenka Gallery}}</ref> Ní ọdún mẹ́wàá tó tẹ̀lé e, ètò àwòrán náà gbé ìtàn àgbáyé rẹ̀ kalẹ̀, pẹ̀lú àwọn ìfihàn bíi ''Having Travelled Far'', èyí tí ó ṣe àfihàn àwùjọ àwọn ayàwòrán tí wọ́n ti di ará Áfíríkà tí wọ́n sì wà ní Yúróòpù: Godfried Donkor (tí a bí ní ọdún 1964), Owusu-Ankomah (tí a bí ní ọdún 1956), Manuela Sambo (tí a bí ní ọdún 1964), EL Loko (tí a bí ní ọdún 1950), àti Ransome Stanley (tí a bí ní ọdún 1953). Àwòrán náà tún ti kópa nínú àwọn ìfihàn iṣẹ́ ọ̀nà kárí ayé, títí bí Art15 ní London, <ref>{{Cite web|archivedate=September 23, 2015}}</ref> Art Dubai ní United Arab Emirates <ref name="artdubai.ae" />, àti The Armory Show ní New York. == Àkójọ àwọn òṣèré tí a ṣojú fún == Orísun: * Abass Kelani (tí a bí ní ọdún 1979) * Cedric Nunn (tí a bí ní ọdún 1957) * Dominique Zinkpè (tí a bí ní ọdún 1969) * Duke Asidere (tí a bí ní ọdún 1961) * Ebenezer Akinola (tí a bí ní ọdún 1968) * Gary Stephens (tí a bí ní ọdún 1952) * Ima Mfon (tí a bí ní ọdún 1989) * Joel Mpah Dooh (tí a bí ní ọdún 1956) * Kimathi Donkor (tí a bí ní ọdún 1965) * Nathalie Mba Bikoro (ọmọ ọdún 1985) * Nnenna Okore (ọmọ ọdún 1975) * Olufemi Oyewole (tí a bí ní ọdún 1986) * Wallace Ejoh (tí a bí ní ọdún 1966) == Àwọn ìtọ́kasí == <templatestyles src="Reflist/styles.css" /> {{Reflist|30em}} [[Ẹ̀ka:Àwọn Àyọkà pẹ̀lú ìjúwe ṣókí]] kxp4hlivyy5ct8hmty8jtn9mxlfkghp 0 84112 637220 636524 2026-09-17T13:25:12Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 637220 wikitext text/x-wiki '''''Ada Country''''' Jẹ́ eré orin ti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ti ọdún 2020, tí Titilope Sonuga kọ, tí Marian Ogaziechi sì ṣe àgbéjáde rẹ̀ lábẹ́ ilé-iṣẹ́ eré onípele ti Doyenne Circle Productions.<ref name=":3">{{Cite news|date=2022-04-25|title=Ada the Country Unravelling The Plight Of Average Nigerian Women|url=https://editor.guardian.ng/life/ada-the-country-unravelling-the-plight-of-average-nigerian-women/|location=Lagos, Nigeria|journal=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|archivedate=2022-08-16|access-date=2026-09-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220816052546/https://editor.guardian.ng/life/ada-the-country-unravelling-the-plight-of-average-nigerian-women/|deadurl=yes}}</ref> <ref name=":1">{{Cite news|date=2022-04-08|title=Silva, Ozokwor, others celebrate Nigerian women in ‘Ada the Country’|url=https://punchng.com/silva-ozokwor-others-celebrate-nigerian-women-in-ada-the-country/|journal=[[The Punch]]}}</ref> <ref name=":0">{{Cite news|date=2022-05-07|title=Ada the country: Kate Henshaw, Patience Ozokwor, Joke Sylva showcase the struggles of Nigerian women|url=https://www.vanguardngr.com/2022/05/ada-the-country-kate-henshaw-patience-ozokwor-joke-sylva-showcase-the-struggles-of-nigerian-women/|location=Lagos, Nigeria|journal=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref> <ref>{{Cite news|last=|first=|date=2022-04-24|title=Ada The Country: The story of Nigerian urban woman|url=https://dailypost.ng/2022/04/24/ada-the-country-the-story-of-nigerian-urban-woman/|location=Lagos, Nigeria|journal=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]}}</ref> <ref name=":2">{{Cite news|last=Rapheal|date=2022-04-23|title=Women power echoes in Ada The Country|url=https://www.sunnewsonline.com/women-power-echoes-in-ada-the-country/|location=Lagos, Nigeria|journal=[[The Sun (Nigeria)|The Sun]]}}</ref> Àwọn òṣèré Nollywood ló kópa nínú eré náà [[Patience Ozokwor|, Patience Ozokwor]], [[Joke Silva]] àti [[Bikiya Graham-Douglas|Bikiya Graham Douglas]] . <ref name=":0" /> <ref name=":4">{{Cite news|date=2022-04-01|title=Nigerian musical 'Ada the Country' returns to stage|url=https://editor.guardian.ng/art/nigerian-musical-ada-the-country-returns-to-stage/|location=Lagos, Nigeria|journal=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|archivedate=2022-08-06|access-date=2026-09-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220806215954/https://editor.guardian.ng/art/nigerian-musical-ada-the-country-returns-to-stage/|deadurl=yes}}</ref> <ref>{{Cite news|title=Ada the Country Musical Through the Gender Lens|url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2022/04/24/ada-our-country-musical-through-the-gender-lens/amp/|journal=[[This Day]]|archivedate=2022-08-06}}</ref> == Ìdàgbàsókè == Bó tilẹ̀ jẹ́ pé ó ti ń ṣiṣẹ́ fún nǹkan bí ọdún mẹ́wàá, wọ́n kọ eré náà ní ọdún 2019. <ref name=":5">{{Cite news|title=Ada the Country Musical Through the Gender Lens|url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2022/04/24/ada-our-country-musical-through-the-gender-lens/|access-date=2023-02-07}}</ref> <ref name=":6">{{Cite news|title=Joke Silva, Kate Henshaw, Chigul for stage play, ‘Ada the Country’|url=https://www.premiumtimesng.com/entertainment/559348-joke-silva-kate-henshaw-chigul-for-stage-play-ada-the-country.html?tztc=1|access-date=2023-02-07}}</ref> == Àkótán == Ada, obinrin ọ̀dọ́ kan, ní ìrírí jàǹbá iná kan tí ó pa àwọn ohun-ìní rẹ̀ run, tí ó sì tún fa ikú ọmọbìnrin rẹ̀, Chiamaka, tí ó jẹ́ ọmọ oṣù mẹ́sàn-án.. <ref name=":8">{{Cite news|title=Doyenne Circle takes ‘Ada The Country’ to Abuja|url=https://www.vanguardngr.com/2022/10/doyenne-circle-takes-ada-the-country-to-abuja/|location=Lagos, Nigeria|access-date=7 February 2023}}</ref> <ref name=":9">{{Cite news|title=Ada the Country: Different characters, same goal|url=https://dailytrust.com/ada-the-country-different-characters-same-goal/|access-date=2023-02-07|language=en-GB}}</ref> Nígbà náà, ọkọ rẹ̀ Femi kò sí nílé, ó kàn padà wá nígbà tí iná jó ilé wọn. <ref name=":9" /> Lẹ́yìn ìṣẹ̀lẹ̀ náà, Ada bẹ̀rẹ̀ sí í ní ìbànújẹ́ ọkàn. <ref name=":1" /> <ref name=":2" /> Ó fi ọkọ rẹ̀ sílẹ̀ láti padà sí ilé àwọn òbí rẹ̀, níbi tí àwọn ọmọ ìdílé rẹ̀ ti ń fi ẹ̀sùn kàn án pé ó jẹ́ aláìláàánú àti aláìláàánú fún fífi Femi sílẹ̀. <ref name=":9" /> Ó bá àwọn obìnrin mìíràn nínú ìdílé rẹ̀ sọ̀rọ̀, títí bí arábìnrin rẹ̀ tí wọ́n ti kọ ara wọn sílẹ̀, ìyá kan ṣoṣo, àti obìnrin kan tí wọ́n jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ òṣìṣẹ́ tí wọ́n ń jìjàkadì pẹ̀lú ìfẹ́ ìbálòpọ̀ níbi iṣẹ́. Nípa sísọ ìrírí wọn nípa gbígbé gẹ́gẹ́ bí obìnrin ní Nàìjíríà, Ada lè rí ìwòsàn díẹ̀ kí ó sì bá ọkọ rẹ̀ rẹ́. <ref name=":5" /> == Àwọn ìṣelọ́pọ́ == Ifihan naa farahan ni Oṣu Kini ọdun 2020. <ref name=":10">{{Cite news|title=In Ada The Country, plight of women takes centre stage|url=https://m.guardian.ng/art/in-ada-the-country-plight-of-women-takes-centre-stage/|location=Lagos, Nigeria}}</ref> Wọ́n ṣe eré náà ní MUSON Centre, Onikan, Èkó láti ọjọ́ kẹẹ̀ẹ́dógún sí ọjọ́ kejìdínlógún oṣù Kẹrin, ọdún 2022. <ref name=":1" /> <ref name=":2" /> <ref name=":4" /> Kemi Lala-Akindoju lo dari eto naa. <ref name=":6" /> Ní oṣù kẹwàá ọdún 2022, Doyenne Circle mú ìṣeré náà wá sí [[Àbújá|Abuja]], níbi tí wọ́n ti ṣe é ní Musa Yaradua Centre ní ọjọ́ kọkànlélógún àti ọjọ́ kejìlélógún oṣù kẹwàá. <ref name=":6" /> <ref name=":8" /> Kenneth Uphopho ló darí eré yìí. <ref name=":6" /> == Àwọn òṣèré == {| class="wikitable" |+ ! ! 2020 Doyenne Circle <ref name=":10" /> <ref>{{Cite news|title=Review: In ‘Ada The Country’, Grief Is a Journey|url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2020/01/10/review-in-ada-the-country-grief-is-a-journey/|access-date=2023-02-07}}</ref> ! 2022 Doyenne Circle <ref name=":3" /> <ref name=":0" /> <ref name=":9" /> |- | Ada | colspan="2" | [[Kate Henshaw]] |- | Ìyá Ada | colspan="2" | [[Patience Ozokwor]] |- | Ìyá Femi | colspan="2" | [[Joke Silva]] |- | | | [[Bikiya Graham-Douglas|Bikiya Graham Douglas]] |- | Nkem | colspan="2" | [[Chigul|Chioma 'Chigul' Omeruah]] |- | Ifeoma | colspan="2" | Oluchi Odii |- | Kemi | [[Kemi Lala Akindoju|Lala Akindoju]] | Tosin Adeyemi |- | | | Imoh Eboh |- | Femi | Ayo Ayoola | |- | Alero | [[Bimbo Akintola]] | |- | Funmi | [[Adé Láoyè|Ade Laoye]] | |- | Lola | Oludara Egerton-Shygnle | |} == Àwọn ìtọ́kasí == <references /> [[Ẹ̀ka:Àwọn Àyọkà pẹ̀lú ìjúwe ṣókí]] jzk81y3wbe6ip5rp1k19g7sm9j4sbao 0 84131 637212 636544 2026-09-17T13:09:35Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 637212 wikitext text/x-wiki {{Infobox official post|post=Abia State Chief of Staff|body=|flag=|insignia=|style=|residence=|image=|incumbent=|formation=|inaugural=|website=http://www.abiastate.gov.ng}}{{Politics of Abia State}}   '''Olórí òṣìṣẹ́ ní ìpínlẹ̀ Abia''' ni ẹni tí wọ́n yàn sípò òṣèlú jùlọ àti ẹ̀ka aláṣẹ ìjọba ìpínlẹ̀ Abia . Gómìnà Ìpínlẹ̀ Abia ló yàn án, Olórí Àwọn Òṣìṣẹ́ sì ń ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí olùrànlọ́wọ́ àgbà fún Gómìnà pẹ̀lú ẹrù iṣẹ́ láti ran Gómìnà lọ́wọ́ àti láti fún ní ìmọ̀ràn nínú ìṣàkóso àti ìṣàkóso àwọn ọ̀ràn ojoojúmọ́ ti ìjọba. <ref>{{Cite news|url=http://www.ngrguardiannews.com/2015/06/ex-govs-allies-appointed-into-key-positions-in-abia/|title=Ex-Gov's Allies Appointed Into Key Positions In Abia|last=Udeajah|first=Gordi|location=[[Umuahia]]|date=27 June 2015|access-date=2 October 2015|newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]}}</ref> <ref>{{Cite news|url=http://www.thisdaylive.com/articles/abia-gov-appoints-thisday-reporter-others-media-aides/211144/|title=Abia Gov Appoints THISDAY Reporter, Others Media Aides|last=Ugwu|first=Emmanuel|location=[[Umuahia]]|date=4 June 2015|access-date=2 October 2015|archivedate=6 October 2015|newspaper=[[This Day]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151006060718/http://www.thisdaylive.com/articles/abia-gov-appoints-thisday-reporter-others-media-aides/211144/|deadurl=yes}}</ref> == Àkójọ Àwọn Olórí Òṣìṣẹ́ == <templatestyles src="Module:Message box/ambox.css"></templatestyles> {| class="wikitable" !# ! Olórí Òṣìṣẹ́ ! Àwọn ọdún ! Gómìnà |- | 1 | [[Theodore Orji]] | 1999 &#x2013; 2007 | [[Orji Uzor Kalu]] |- | 2 | [[Cosmos Ndukwe]] | 2007 &#x2013; 2015 | [[Theodore Orji]] |- | 3 | Chijioke Nwakodo | 2015 &#x2013; 2017 | [[Okezie Ikpeazu]] |- | 4 | ACB Agbazuere | 2019 &#x2013; 2022 | [[Okezie Ikpeazu]] |- | 5 | [[Okey Ahiwe]] | 2022 &#x2013; 2023 | [[Okezie Ikpeazu]] |- |} == Wo tun == * Ìjọba Ìpínlẹ̀ Abia == Àwọn ìtọ́kasí == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} qc5c27kyoyywqf2rix8sx8dcktef3w8 0 84151 637267 636565 2026-09-17T17:11:15Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 637267 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder|name=Tola Kasali|image=|imagesize=|office1=Lagos State Commissioner for Special Duties|termstart1=May 2007|termend1=|predecessor1=|successor1=|birth_date=|birth_place=[[Lekki Peninsula|Lekki]]|death_date=|party=Action People's Congress|education=Medical doctor}}'''Tola Kasali''' fetisi ⓘ je alaga Ibeju-Lekki tele ati komisanna fun saa meji ni ipinle lagos. <ref>{{Cite news|url=http://www.thisdaylive.com/articles/kasali-continuity-has-made-the-difference-in-lagos/179908/|title=Kasali: Continuity has Made the Difference in Lagos|date=June 1, 2014|access-date=June 2, 2015|archivedate=June 9, 2014|newspaper=[[This Day]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140609190536/http://www.thisdaylive.com/articles/kasali-continuity-has-made-the-difference-in-lagos/179908/|deadurl=yes}}</ref> Ó jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ [[Action Congress of Nigeria]] (ACN) tí a ń pè ní [[All Progressives Congress|All Progressive Congress]] (APC) Party báyìí. Kasali di ọ̀kan lára àwọn ọmọ ẹgbẹ́ ìjọba [[Bọ́lá Tinúbú|Tinubu]] ní ìgbà kejì ní ọdún 2003 gẹ́gẹ́ bí Kọmíṣọ́nà fún Ìdàgbàsókè Ìgbéríko. Ó ti wà nílé ní ilé-iṣẹ́ ìjọba yẹn títí di àárín àkókò kejì ìjọba wọn, nígbà tí ọ̀gá rẹ̀ gbé e lọ sí ibòmíràn tí ó tún mọ̀ dáadáa, ìyẹn ilé-iṣẹ́ ìjọba tó ń rí sí ọ̀rọ̀ ìlera. Ó fi ipò rẹ̀ nínú ìgbìmọ̀ ìjọba sílẹ̀ láti díje fún ipò olùdíje dupé ipò Gómìnà lábẹ́ ẹgbẹ́ òṣèlú Action Congress (AC), èyí tí Gómìnà tó wà lórí oyè nígbà yẹn borí nínú rẹ̀. Lẹ́yìn iṣẹ́ rẹ̀ tó kẹ́yìn gẹ́gẹ́ bí Olùdarí Àgbà fún Àjọ tó ń ṣètò ìpolongo ìdìbò BRF (Babatunde Raji Fashola), Kasali gba ipò Kọmíṣọ́nà fún ilé-iṣẹ́ ìjọba tó ń rí sí àwọn iṣẹ́ pàtàkì (Ministry of Special Duties). Ó díje fún gómìnà ìpínlẹ̀ Lagos ní ọdún 2007 àti ní ọdún 2015 lábẹ́ ẹgbẹ́ òṣèlú APC (All Progressive Congress) ṣùgbọ́n ó pàdánù nínú ìdíje ìpele àkọ́kọ́. Lọ́wọ́lọ́wọ́, ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ọmọ ẹgbẹ́ ìgbìmọ̀ Odua Investment Board fún àwọn Ìpínlẹ̀ Ìwọ̀ Oòrùn níbi tí ó ti ń ṣojú fún Ìpínlẹ̀ Èkó. == Ìgbésí ayé àti ẹ̀kọ́ ní ìbẹ̀rẹ̀ == A bí Tola Kasali sí ìdílé gbajúmọ̀ ní ìjọba ìbílẹ̀ Ibeju-Lekki; wọ́n tọ́ ọ dàgbà ní ẹ̀ka Epe àtijọ́ ní [[ìpínlẹ̀ Èkó]] . Ó jẹ́ dókítà ìṣègùn láti State Medical Institute of Zaporozhye, Ukraine Republic, ní Ìṣọ̀kan àwọn Orílẹ̀-èdè Sófíẹ́tì aláwùjọ àtijọ́ (USSR) àti olóṣèlú ìbílẹ̀ láti agbègbè Ibeju/Lekki tí ó wà ní etíkun. == Iṣẹ́ òṣèlú == Ìgbésẹ̀ ìjọba Kasali bẹ̀rẹ̀ nígbà tí wọ́n yàn án gẹ́gẹ́ bí alága ìjọba ìbílẹ̀ ibeju-lekki. Gẹ́gẹ́ bí alága, ó bẹ̀rẹ̀ ètò ìfúnni ní agbára ní ìjọba ìbílẹ̀, ó tún gba àwọn ọmọ ìbílẹ̀ ìjọba ìbílẹ̀ níyànjú láti pín owó ìrànlọ́wọ́ fún wọn, ó sì ti pinnu láti mú ìgbésí ayé àwọn ènìyàn ní agbègbè ìdìbò rẹ̀ sunwọ̀n síi. Lẹ́yìn iṣẹ́ rẹ̀, aṣíwájú bola tinubu yàn án gẹ́gẹ́ bí kọmíṣọ́nà títí di ọdún 2006. " Gomina Fashola tún yan Kasali láti ṣiṣẹ́ pẹ̀lú rẹ̀, ipò tí ó wà títí di ọdún 2011. <ref>{{Cite news|title=Who's who in Fashola's team|url=http://www.thenationonlineng.net/archive2/tblnews_Detail.php?id=24632|location=Lagos, Nigeria|newspaper=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]}}</ref>  == Àwọn ìtọ́kasí == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} [[Ẹ̀ka:Àwọn ọjọ́ìbí ní 1950]] [[Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè]] 9soc60q3c059630rjjm6590akbwpnng 0 84194 637305 636613 2026-09-17T20:40:49Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 637305 wikitext text/x-wiki {{Infobox award|name=9mobile Prize for Literature|current_awards=|image=Etisalat_Prize_for_Literature_Logo.jpg|imagesize=|caption=|awarded_for=First Pan-African Prize for debut published writers|presenter=|sponsor=9mobile (2017–present)<br>[[Emirates Telecommunications Corporation#Etisalat Nigeria|Etisalat Nigeria]] (2013–16)|country=|location=Nigeria|year=2013|year2=2018|website=[https://literature.9mobile.com.ng/ literature.9mobile.com.ng]}}Ẹ̀bùn ìwé tí Etisalat Nigeria dá sílẹ̀ ní ọdún 2013 ni '''ẹ̀bùn ìwé 9mobile fún ìwé kíkà.''' Ó jẹ́ ẹ̀bùn àkọ́kọ́ fún àwọn ìwé ìtàn àròsọ tàbí àkójọ ìtàn kúkúrú ti ilẹ̀ Áfíríkà. Ẹ̀bùn tí wọ́n ń fún ní ọdọọdún ni wọ́n ń fún un, èyí sì ni láti ṣàwárí àwọn onímọ̀ ìwé tuntun ní ilẹ̀ náà àti láti gbé iṣẹ́ ìtẹ̀wé ní ilẹ̀ Áfíríkà lárugẹ. Ẹni tó gba ẹ̀bùn owó £15,000 ní àfikún sí ẹ̀kọ́ ní Yunifásítì East Anglia . <ref>{{Cite news|url=https://thenationonlineng.net/wont-cut-prize-money-literature-awards/|location=Lagos, Nigeria|title='We won't cut prize money for literature awards'|work=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]|date=20 July 2016|access-date=14 June 2025}}</ref> Ẹ̀bùn 9mobile náà tún gbìyànjú láti ṣètìlẹ́yìn fún àwọn olùtẹ̀wé nípa ríra ẹgbẹ̀rún kan (1000) àwọn ìwé tí a yàn láti inú àkójọ ìwé. Àwọn ìwé náà ni a fi ránṣẹ́ sí àwọn ilé ìwé, àwọn ẹgbẹ́ ìwé àti àwọn ilé ìkàwé káàkiri ilẹ̀ Áfíríkà. Ní àkọ́kọ́, wọ́n pe àmì-ẹ̀yẹ náà ní Ẹ̀bùn Etisalat fún Lítíréṣọ̀ '''.''' Ní ọdún 2017, wọ́n yí orúkọ Etisalat Nigeria padà sí 9mobile , orúkọ ẹ̀bùn náà sì yí padà gẹ́gẹ́ bí ó ti yẹ. == Iwọle ati ẹbun == A ṣeto ẹbun 9mobile Prize for Literature fun awọn onkọwe ti n yọju wa ti wọn jẹ ọmọ ilẹ Afirika, ti iwe itan-akọọlẹ wọn akọkọ (ti o ni ọrọ ti o ju 30,000 lọ) si ti jade laarin oṣu mẹrinlelogun sẹyin. Gbogbo iru iwe ni o le kopa, niwọn igba ti a ba kọ ọ ni ede Gẹẹsi tabi ti a ba tẹ ẹjade ni itumọ ede Gẹẹsi.[9] Ẹni tó gba ẹ̀bùn 9mobile fún ìwé kíkà gba £15,000 àti Fellowship ní Yunifásítì East Anglia níbi tí Ọ̀jọ̀gbọ́n Giles Foden ti kọ́ wọn lẹ́kọ̀ọ́. A tún fún ẹni tó gba àmì-ẹ̀yẹ náà ní Samsung Galaxy Note, gẹ́gẹ́ bí a ṣe fún àwọn òǹkọ̀wé tí a kò yan ní orúkọ wọn, àti Montblanc Meisterstück tí a gbẹ́ sí ara rẹ̀. Gbogbo àwọn tó kópa nínú ìkẹ́yìn náà ló kópa nínú ìrìn àjò ìwé ní àwọn ìlú mẹ́ta ní Áfíríkà tí 9mobile ṣe onígbọ̀wọ́ fún. Ìgbìmọ̀ àwọn olùtìlẹ́yìn tí ó ní àwọn òǹkọ̀wé nínú ló ṣe àbojútó ẹ̀bùn 9mobile náà. Àwọn wọ̀nyí pẹ̀lú:<ref>{{Cite news|url=http://nationalmirroronline.net/new/sustainability-of-literary-prizes-as-new-one-debuts/|archivedate=27 September 2013|title=Sustainability of literary prizes, as new one debuts|last=Terh Agbedeh|date=26 June 2013|access-date=28 June 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130927053001/http://nationalmirroronline.net/new/sustainability-of-literary-prizes-as-new-one-debuts/|deadurl=yes}}</ref> * [[Fáìlì:Margaret_Busby_-_2019-02-12_-_Andy_Mabbett_-_03.jpg|thumb| Margaret Busby, Olùdásílẹ̀ Ẹ̀bùn 9mobile fún Lítíréṣọ̀]] [[Ama Ata Aidoo]], òǹkọ̀wé, òǹkọ̀wé eré àti ọ̀mọ̀wé (2013–2018) * [[Dele Olojede]], oníròyìn, olùgbà [[ẹ̀bùn Pulitzer]] (2013–2018) * Ellah Wakatama Allfrey, OBE, olóòtú àti olùṣàyẹ̀wò ìwé (2013–2018) * [[Kole Omotosho|Kole Omotoso]], òǹkọ̀wé (2013–16) * Margaret Busby, OBE, òǹkọ̀wé, olóòtú àti olùtẹ̀wé (2013–2018) * [[Sarah Ladipo Manyika]], òǹkọ̀wé àti ọ̀mọ̀wé (2016–2018) * Zakes Mda, akọ̀ròyìn àti òǹkọ̀wé eré (2013–2018) Ríbọ́nù aláwọ̀ búlúù ( ) = olùborí === 2013 === Láti inú àkójọ àwọn àkọlé mẹ́sàn-án, <ref>{{Cite web|archivedate=11 April 2021}}</ref> ni a kéde àkójọ àwọn tó yẹ kó jẹ́ ní ọjọ́ kẹtàlélógún oṣù kìíní ọdún 2014. <ref>{{Cite web|archivedate=1 March 2014}}</ref> Wọ́n kéde ẹni tó gba àmì-ẹ̀yẹ náà ní ọjọ́ kẹtàlélógún oṣù kejì ọdún 2014, <ref>{{Cite web|archivedate=5 March 2014}}</ref>, ayẹyẹ ẹ̀bùn náà sì wáyé ní ọjọ́ Àìkú, ọjọ́ kejì oṣù kẹta, ní [[Federal Palace Hotel]], [[Èkó|Lagos]] . <ref>{{Cite news|title=Noviolet Bulawayo Wins Etisalat Literature Prize|url=http://www.thisdaylive.com/articles/noviolet-bulawayo-wins-etisalat-literature-prize/172723/|archivedate=2015-04-02|access-date=2024-12-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402091730/http://www.thisdaylive.com/articles/noviolet-bulawayo-wins-etisalat-literature-prize/172723/|deadurl=yes}}</ref> * [[Yewande Omotoso]] (South Africa), ''Bom Boy'' ( Modjaji Books, South Africa) * Karen Jennings (South Africa), ''Finding Southbek'' ( Holland Park Press, UK) * [[NoViolet Bulawayo]] (Zimbabwe), ''[[We Need New Names|A Nilo Awọn Orukọ Tuntun]]'' ( [[Little, Brown and Company]] / [[Chatto & Windus]], UK) * [[Fáìlì:NoViolet_Bulawayo_at_Melbourne,_Australia.jpg|thumb| NoViolet Bulawayo, ẹni tí ó gba ẹ̀bùn àkọ́kọ́ ti 9mobile Prize, ọdún 2013]] Zakes Mda, òǹkọ̀wé àti olùkọ̀wé eré * [[Sarah Ladipo Manyika]], òǹkọ̀wé, ọ̀mọ̀wé * Pumla Dineo Gqola, onkqwe, omowe * Billy Kahora, onkqwe, olootu ti ''Kwani?'' === 2014 === Wọ́n kéde àkójọ àwọn tó gùn jùlọ ní oṣù kọkànlá ọdún 2014 <ref>{{Cite news|last=Literature|first=Etisalat Prize For|date=2014-11-11|title=Etisalat Prize For Literature Press Release {{!}} Longlist For 9 mobile Prize for Literature 2014 Announced|url=https://literature.9mobile.com.ng/press-release.php?id=20|archivedate=2 August 2017|access-date=2024-12-25|work=Etisalat Prize For Literature|language=en}}</ref> àti àkójọ àwọn tó gùn jùlọ ní oṣù Kejìlá ọdún 2014. <ref>{{Cite news|last=Nation|first=The|date=2014-12-13|title=Candidates announced for Etisalat Prize for Literature|url=https://thenationonlineng.net/candidates-announced-etisalat-prize-literature/|location=Lagos, Nigeria|access-date=2024-12-25|work=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]|language=en-US}}</ref> Wọ́n kéde ẹni tó gba àmì-ẹ̀yẹ náà ní ọjọ́ Àìkú, ọjọ́ kẹẹ̀ẹ́dógún oṣù kẹta ọdún 2015, ní Intercontinental Hotel ní Lagos, Nàìjíríà. Àwọn adájọ́ ọdún 2014 ni: <ref>{{Cite web|archivedate=2015-04-02}}</ref> * [[Sarah Ladipo Manyika]] (alaga) * Alain Mabanckou * Jamal Mahjoub * Tsitsi Dangarembga === 2015 === Wọ́n kéde àkójọ àwọn tó gùn jùlọ ní ọjọ́ kẹta oṣù Kejìlá ọdún 2015. Wọ́n kéde àwọn tó yẹ kó jẹ́ olùdíje ní ọjọ́ kẹjọ oṣù kẹta ọdún 2016, , wọ́n sì kéde olùdíje náà ní ọjọ́ kọkàndínlógún oṣù kẹta. * Penny Busetto (South Africa), ''Ìtàn Anna P, gẹ́gẹ́ bí Òun fúnrarẹ̀ ṣe sọ'' (Jacana Media, South Africa) * [[Fiston Mwanza Mujila]] (Olómìnira Dẹ́mókíràtì ti Kóńgò), ''Tram 83'', tí [[Roland Glasser]] (Deep Vellum, USA) túmọ̀ * [[Rehana Rossouw]] (South Africa), ''Kí Ni Àwọn Ènìyàn Yóò Sọ'' (Jacana Media, South Africa) [[Fáìlì:Fiston_Mwanza_Mujila_-_2015_(cropped).jpg|thumb| Fiston Mwanza Mujila, olubori ti 2015 9mobile Prize]] Àwọn adájọ́ ọdún 2016 ni: * Ato Quayson (alága) * [[Molara Wood|Igi Molara]] * Zukiswa Wanner A kede akojọ awọn akọle mẹsan-an ni ọjọ kẹtalelogun oṣu kọkanla ọdun 2016 ati akojọ awọn mẹta ni ọjọ karun oṣu kini ọdun 2017. Wọ́n kéde ẹni tó jáwé olúborí ní ọjọ́ ogún oṣù karùn-ún. <ref>{{Cite web|url=Otosirieze Obi-Young}}</ref> * Jacqui L'Ange (South Africa), ''Olè Irugbin'' (Umuzi Publishers, South Africa) * [[Jowhor Ile]] (Nigeria), ''Ati Lẹhin Ọpọlọpọ Ọjọ'' ( [[Kachifo Limited]], Nigeria) * Julie Iromuanya (Nigeria), ''Ogbeni ati Arabinrin Dokita'' ( Coffee House Press, USA) * [[Helon Habila]] (alága) * Edwige-Renée Dro * Elinor Sisulu A kò fún wọn ní àmì-ẹ̀yẹ kankan. Ní oṣù kẹjọ ọdún 2017, wọ́n yí orúkọ ẹ̀bùn ìwé sí 9mobile. === 2018 === Wọ́n yan àwọn tó yẹ kó jẹ́ ọmọ ọdún 2018 , wọ́n sì kéde ẹni tó gba àmì-ẹ̀yẹ náà ní ọjọ́ kẹjọ oṣù kẹjọ ọdún 2019. Àwọn adájọ́ fún ẹ̀yẹ náà ní ọdún 2018 ni Ọ̀jọ̀gbọ́n Harry Garuba (alága), Doreen Baingana àti Siphiwo Mahala. == Ìkéde ìfisílẹ̀ àwọn oníbàárà == == Wo tun == * Ẹ̀bùn Nàìjíríà fún ìwé kíkà * Ẹ̀bùn Etisalat fún ìwé àwọn ọmọdé ní èdè Lárúbáwá * Àmì-ẹ̀yẹ Ńlá ti Àwọn Ẹgbẹ́ Ìwé == Àwọn ìtọ́kasí == [[Ẹ̀ka:Àwọn Àyọkà pẹ̀lú ìjúwe ṣókí]] [[Ẹ̀ka:A kò tí ì ṣe àgbéyẹwò sí sí ojú-ewé ògbufọ̀ rẹ]] 6u845j312mrf909jee92ez30e7ntv2u 0 84257 637227 636701 2026-09-17T13:50:15Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 637227 wikitext text/x-wiki '''Pelumi Salako''' jẹ́ òǹkọ̀wé ará Nàìjíríà, oníròyìn olómìnira àti olùyàwòrán fíìmù tí iṣẹ́ rẹ̀ dá lórí ìdàgbàsókè, ààbò, ẹ̀tọ́ ọmọnìyàn, ìlera àgbáyé, àti ìyípadà ojúọjọ́ ní Nàìjíríà àti káàkiri Ìwọ̀ Oòrùn Áfíríkà. Ó ti sọ̀rọ̀ nípa àwọn ìjàkadì àwọn aláwọ̀ dúdú ní Ìwọ̀ Oòrùn Áfíríkà, àwọn ọ̀ràn ìlera gbogbogbòò, àwọn ìṣòro àyíká, àti àwọn ìjà àwọn olùṣọ́-àgùntàn àti àgbẹ̀ ní Nàìjíríà . == Ẹ̀kọ́ àti Iṣẹ́ == Salako, tí ó wà ní [[Ilorin|ìlú Ilorin]], [[ìpínlẹ̀ Kwara]], ní oyè Bachelor of Arts nínú ìtàn àti ẹ̀kọ́ àgbáyé láti [[Yunifásítì ìlú Ilorin|Yunifásítì Ilorin]] . Ibẹ̀ ni ó ti mọ iṣẹ́ rẹ̀ nínú iṣẹ́ ìròyìn gẹ́gẹ́ bí ọmọ ẹgbẹ́ Union of Campus Journalists, ẹgbẹ́ ìròyìn tí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ń ṣe ní Nàìjíríà. Ìkọ̀wé àti fọ́tò rẹ̀ ti farahàn ní àwọn ilé iṣẹ́ àgbáyé bíi ''Al Jazeera'', ''Reuters'', ''Associated Press'', ''[[The Guardian]]'', ''The Independent'', <nowiki><i id="mwNQ">The Telegraph</i></nowiki>, National Public Radio (NPR), ''Foreign Policy'', ''Mail &amp;amp; Guardian'', àti Internazionale . <ref>{{Cite news|title='Give us his body to bury': a mother's six-year fight for justice for son killed in Nigeria's anti-police protests|url=https://www.theguardian.com/global-development/2026/jul/14/mother-six-year-fight-for-justice-for-son-killed-nigeria-anti-police-protests|access-date=2026-07-20}}</ref> <ref>{{Cite news|title=Gunshots at 9am. Then they rounded up the children: how Chibok-style school abductions are spreading in Nigeria|url=https://www.theguardian.com/global-development/2026/jun/05/children-how-chibok-style-school-abductions-spreading-nigeria|access-date=2026-07-20}}</ref> Yàtọ̀ sí iṣẹ́ ìròyìn àti fọ́tò, Salako tún ń kọ ewì, àwọn iṣẹ́ rẹ̀ sì ti jáde nínú onírúurú ìwé ìròyìn àti àwọn ìkànnì bíi Brittle Paper, ''[[Agbowó]], Palette Poetry àti Jalada Africa'' . <ref>{{Cite news|date=2020-04-20|title=The Poet Recounts His Father's Death {{!}} Pèlúmi Sàlàkọ́|url=https://agbowo.org/the-poet-recounts-his-fathers-death-pelumi-salako/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210730193936/https://agbowo.org/the-poet-recounts-his-fathers-death-pelumi-salako/|archivedate=2021-07-30|accessdate=2026-07-20|journal=Agbowó|language=en-US|deadurl=no}}</ref> Àkójọ ewì rẹ̀, "Àwọn Ohun Tí Ó bàjẹ́," ni a tẹ̀ jáde ní ọdún 2018, ó sì tún jẹ́ ara "Memento: An Anthology of Contemporary Nigerian Poetry" tí Adedayo Agarau ṣe àtúnṣe rẹ̀, èyí tí ó ní àwọn akéwì ará Nàìjíríà bíi [[Dami Ajayi]], JK Anowe, Nome Patrick, Gbenga Adesina, IS Jones, Jide Badmus, Hussain Ahmed, Hauwa Shafii Nuhu àti àwọn mìíràn nínú. Ní oṣù kẹsàn ọdún 2023, Salako jẹ́ ẹni tí àwọn ọlọ́pàá fi ìwà ọ̀tẹ̀ hàn nígbà tí àwọn ọlọ́pàá Nàìjíríà mú un tí wọ́n sì fi í sí àhámọ́ nítorí pé ó ní kọ̀ǹpútà alágbèéká kan tí kò lè mú ìwé ẹ̀rí ìsanwó wá lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀. Ṣùgbọ́n wọ́n tú u sílẹ̀ ní ọjọ́ kan náà lẹ́yìn ìdásí kíákíá ti Foundation for Investigative Journalism . Salako ti gba ọpọlọpọ awọn ami-ẹri fun awọn iṣẹ rẹ, pẹlu ami-ẹri 'Future Africa Award for Journalism' ti ọdun 2023 fun ọna ti o n gba sọ itan ati iroyin ti o ni ipa rere, ati ipo kẹta ninu idije ewi 'Bloomsday Poetry Competition' ti ọdun 2020 ti Ile-iṣẹ Aṣoju orilẹ-ede Ireland ni Nigeria ṣeto. Wọ́n tún ti yàn án gẹ́gẹ́ bí ọmọ ẹgbẹ́ ti Ìgbìmọ̀ Alákòóso Reham Al-Farra ti Ìrántí Àwọn Oníròyìn . == Àwọn ìtọ́kasí == {{Reflist}} [[Ẹ̀ka:Àwọn olùkọ̀wé ará Nàìjíríà]] [[Ẹ̀ka:Àwọn oníròyìn ará Nàìjíríà]] [[Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè]] i2mqq3fspzlwvf62kra9y9gaux2rgh1 0 84284 637230 636766 2026-09-17T14:54:35Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 637230 wikitext text/x-wiki {{Infobox Artwork|image=Remember_To_Rise.jpg|caption=Remember To Rise artwork unveiled (2018)|image_size=220px|title=Remember To Rise|other_title_1=Black's Dream|artist=[[Ade Olufeko]]|medium=[[Mixed media]] on coated paper|movement=[[Pan-Africanism|Pan African]], [[Afrofuturism]]|subject=''Modern Second Scramble For Africa''|year=2018|condition=|height_metric=60|width_metric=91|metric_unit=cm|imperial_unit=in|designation=|city=[[Lagos]]|museum=}}   '''''Ranti Lati Dide'''''Iṣẹ́ yìí, tí àkọlé rẹ̀ jẹ́ "Black's Dream" (ní èdè Lárúbáwá: كن يقضا أحلام سوداء), jẹ́ èyí tí a gbé kalẹ̀ lára ​​iṣẹ́ ńlá kan tí a pè ní "Iyasile Naa" — èyí tí ó jẹ́ iṣẹ́ ọnà àjọṣepọ̀ tí ó ní ìpínlẹ̀ gbòòrò. Ade Abayomi Olufeko, amòye nípa ìmọ̀-ẹ̀rọ tí ó wá láti ilẹ̀ Ijebu, tí ó sì lókìkí fún àmì àrà-ọ̀tọ̀ nínú àwọn iṣẹ́ rẹ̀, ṣe àgbékalẹ̀ iṣẹ́ yìí gẹ́gẹ́ bí ogún àṣà fún ilẹ̀ Áfíríkà, lẹ́yìn tí ó ti ṣàkíyèsí àwọn ìdàgbàsókè àti ìmọ̀ tuntun ní àwọn orílẹ̀-èdè tí ń dàgbà sókè. <ref name="Vanguard">{{Cite news|last=Agbana|first1=Rotimi|title=Seun Kuti, Ozwald Boateng, others endorse Ade Olufeko's groundbreaking digital painting|url=https://www.vanguardngr.com/2018/11/seun-kuti-ozwald-boateng-others-endorse-ade-olufekos-groundbreaking-digital-painting/|place=Lagos, Nigeria|accessdate=13 January 2019|date=13 November 2018|journal=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref> <ref name="naijatribune">{{Cite news|title=Seun Kuti, Sir Ozwald Boateng, Others Endorse Ade Olufeko's Groundbreaking Digital Painting|url=https://tribuneonlineng.com/seun-kuti-sir-ozwald-boateng-and-others-endorse-ade-olufekos-groundbreaking-digital-painting/|accessdate=12 January 2019|date=13 November 2018|journal=[[Nigerian Tribune]]}}</ref> Bí ''[[Vanguard]]'' ṣe pè é ní ìwádìí tó gbajúmọ̀ nípa iṣẹ́ rẹ̀ kárí ayé, [[Adé Olúfẹkọ́|Olufeko]] dara pọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ ''ìṣòwò ilẹ̀ Áfíríkà'' ní Ilé-ẹ̀kọ́ Ìṣòwò London, nígbà ìpàdé wọn tí ó wáyé ní ilé ìtura Landmark, ó ṣe àgbékalẹ̀ àwòrán oní-nọ́ńbà pẹ̀lú wíwá rẹ̀ àti ìṣàkóṣo àwọn àlejò ti ìgbìmọ̀ àṣà àwùjọ kan tí ó ní àwọn ènìyàn pàtàkì. <ref name="Vanguard" /> <ref name="Omenka">{{Cite news|title=Innovative Painting: Remember To Rise is an Olufeko and London Business School collabo endorsed by the noteworthy|url=https://www.omenkaonline.com/innovative-painting-remember-rise-olufeko-london-business-school-africa-club-collabo-endorsed-celebrities-business-noteworthy/|accessdate=5 January 2019|date=13 November 2018|archivedate=13 January 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190113182347/https://www.omenkaonline.com/innovative-painting-remember-rise-olufeko-london-business-school-africa-club-collabo-endorsed-celebrities-business-noteworthy/|deadurl=yes}}</ref> == Àpẹ̀rẹ̀ == [[File:Remember_to_rise_riad.jpg|thumb| [[Adé Olúfẹkọ́|Olufeko]] fi àwọn àwòrán Zellige kún àpótí iṣẹ́ ọnà ní ''ibi ìtọ́jú àwòrán'' ní agbègbè Bab Doukkala, Marrakech, [[Morocco]] .]] Iṣẹ́ ọnà náà yí padà gẹ́gẹ́ bí ìfihàn àti gbólóhùn tó ń ṣiṣẹ́ fún àwọn ọ̀mọ̀wé, ní ti fífi àwọn ìṣòro ọrọ̀ ajé, ìpínyà, àti ìṣọ̀kan ẹ̀yà sí ilẹ̀ adúláwọ̀ láti àwọn orílẹ̀-èdè mìíràn. ''Rántí To Rise'' jẹ́ àmì tí kìí ṣe ti ìṣèlú àti ìpè sí ìgbésẹ̀ sí àwọn ọ̀dọ́, tí ó ń fún ìdàgbàsókè níṣìírí ju agbára àṣà gbogbogbòò àti orin Áfíríkà lórí ìtàgé kárí ayé lọ. Ìfọwọ́sowọ́pọ̀ láàárín Olufeko àti ẹgbẹ́ náà ní ilé-ẹ̀kọ́ ìṣòwò ló mú kí àwọn ènìyàn tó gbajúmọ̀ ní gbogbogbòò wá síbi iṣẹ́ wọn. <ref name="The Punch">{{Cite news|title=Ade Olufeko moderates socio-cultural panel at London Business School African Summit|url=https://punchng.com/ade-olufeko-moderates-socio-cultural-panel-at-london-business-school-african-summit/|access-date=12 January 2019|work=[[The Punch]]}}</ref> <ref name="ntele">{{Cite news|title=Olufeko's Death Ground Strategy: The relationship of Art And Technology In Africa's Second Scramble|url=https://www.newtelegraphng.com/2018/11/olufekos-death-ground-strategy-the-relationship-of-art-and-technology-in-africas-second-scramble/|location=Lagos, Nigeria|access-date=13 January 2019|archivedate=16 December 2018|work=[[New Telegraph]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181216042405/https://www.newtelegraphng.com/2018/11/olufekos-death-ground-strategy-the-relationship-of-art-and-technology-in-africas-second-scramble/|deadurl=yes}}</ref> == Iṣẹ́ ọnà, orúkọ àti ìkọ́lé == Ní ti ọ̀ràn ọrọ̀ ajé àti ipa rẹ̀, nígbà tí a ń kíyèsí àwọn ìgbòkègbodò ọ̀pọ̀ ilé iṣẹ́ lórí ìṣòwò àárín gbùngbùn ní Áfíríkà, àkọlé ''Rántí Dídìde; Àlá Àwọn Aládú'' wá sí ìmúṣẹ. Iṣẹ́ ọnà náà jẹ́ àwòrán àfọwọ́kọ tí ó ń fi àwọn ìwádìí tí a ṣe nípasẹ̀ àwọn ìrísí onípele-ìrísí hàn, ó sì ń ṣe àfihàn àwọn àkójọ ìwé èdè Lárúbáwá láti ọwọ́ akéwì olókìkí ''[[Rumi]]'' . Ó tún ń ṣe àfihàn àwọn àmì tí ó wà títí, àwọn ìṣùpọ̀ citrine tí a fọ́nká pẹ̀lú glitter acrylic lulú lórí ìwé tí a fi aṣọ bò, èyí tí ó mú kí iṣẹ́ ọnà náà jẹ́ àkójọpọ̀ onírúurú. Nípa fífi ẹ̀mí àṣà ilẹ̀ Áfíríkà hàn, àwòrán tí a fi àwọn àwòrán Zellige ṣe ní àwọn èdè Amazigh àti Berber . Ní àfikún sí àṣà ìfàmọ́ra ní agbègbè Sahara, ìpàdé ìkẹyìn ni a ṣe ní agbègbè Ojuelegba . Àwọn apá àkópọ̀ ìwé ''Remember To Rise'' ni ìràwọ̀ onímọ̀ nípa ìràwọ̀ Eta Carinae mí sí. <ref name="naijatribune" /> <ref name="ntele" /> == Àwọn ìfọwọ́sowọ́pọ̀ tó ṣe pàtàkì == Àkójọ àwọn ènìyàn tí wọ́n wà ní àkójọpọ̀ àti àwọn tí wọ́n wà níta àpérò náà tí wọ́n fọwọ́ sí iṣẹ́ ọnà náà ní ọdún 2018 nìyí. <ref name="The Punch" />{{Columns-list|*[[Seun Kuti]] (Nigerian musician) *[[Ozwald Boateng]] OBE (British fashion designer) *[[Sola David-Borha]] (Financial executive) *[[Karim_Sy|Karim SY]] (Senegalese businessman) *[[Amy Jadesimi]] (Award-winning businesswoman) *[[Didi Akinyelure]] (Award-winning journalist) *Rikki Stein (Media executive) *[[Biola Alabi]] (Media entrepreneur) *[[Adebola Williams]] (Media entrepreneur and journalist) *Franklin Amoo (Investment executive) *[[Alexander Amosu]] (Luxury designer) *[[Tara_Fela-Durotoye|Tara Durotoye]] (Nigerian makeup artist) *[[Mostafa Terrab]] (Celebrated Moroccan engineer) *[[Michael Ugwu]] ( [[General_manager|GM]] for Sony Music Entertainment West Africa, 2018) *[[Kanya King]] CBE (Founder of [[MOBO Awards]]) *Bronwyn Nielsen (Former Editor-in-Chief, [[CNBC Africa]]) *George Asamani (Entrepreneur) *Oyinda Emelia Olufeko (Businesswoman) *Niyi Richard Michael (Entrepreneur) *Sade Michael . A (Legal entrepreneur) *Neanda Salvaterra (Journalist) *Jido Akran (Preschooler)}} == Àwọn òṣìṣẹ́ == Oríṣiríṣi ènìyàn ló wà nínú iṣẹ́ ''Remember To Rise'' . <ref name="The Punch" /> === Ilé-ẹ̀kọ́ Iṣòwò Lọ́ndọ́nù === * Soji Solanke - Alakoso Agba Ajọṣepọ ti Ẹgbẹ́ Afirika ti ọdun 2018 * Amine Bendriss - Ààrẹ Àjọ-àjọ-àjọ-àjọ-ẹgbẹ́ Áfíríkà ti ọdún 2018 * Elena Zhukova - 2018 African Club Conference Alaga === Ìṣẹ̀dá === * R. Sibaoueih - Ẹgbẹ́ àwọn òṣèré * Wonu Talabi - Ẹgbẹ oluranlọwọ olorin (Apejọ) * Abdellatif Abdul - Amazigh, Arabic ati berber linguist == Wo tun == * Ìtúnsípadà Áfíríkà * ''Iyasile Naa'', àwòrán == Àwọn ìtọ́kasí == {{Reflist|2}} ipgvdltfuvd5z1mr7r963dz37rkrx6j 0 84293 637226 636777 2026-09-17T13:49:47Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 637226 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=Pauline Ada Uwakweh|image=|caption=|other_names=|birth_name=|birth_date=|birth_place=Uvuru in [[Aboh-Mbaise]], [[Imo State]]|death_date=|death_place=|death_cause=|education=[[Owerri Girls Secondary School]], [[University of Port Harcourt]], [[University of Calabar]] and [[Temple University]]|occupation=writer and academic|employer=|known_for=|spouse=|children=|parents=|relatives=|website=|signature=|footnotes=}}   '''Pauline Ada Uwakweh''' fetisi ⓘ jẹ́ òǹkọ̀wé àti ọ̀mọ̀wé ọmọ orílẹ̀- [[Ọmọ Nàìjíríà|èdè Nàìjíríà]] . Nígbà tí ó ń kọ̀wé gẹ́gẹ́ bí '''Pauline Onwubiko''', Ó ṣe àtẹ̀jáde ìwé *Running for Cover* (1988), èyí tí í ṣe ìwé ìtàn àròsọ fún àwọn ọmọdé tí ó sì ṣàlàyé Ogun Abẹ́lé Nàìjíríà láti ojú ìwòye ọmọdé.<ref name="Fister1995">{{cite book|author=Barbara Fister|chapter=Onwubiko, Pauline|title=Third World Women's Literatures: A Dictionary and Guide to Materials in English|chapter-url=https://books.google.com/books?id=eRievpkUWQkC&pg=PA231|year=1995|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-313-28988-0|pages=231–2}}</ref>Ó jẹ́ Ọ̀jọ̀gbọ́n nínú ẹ̀kọ́ Lítíréṣọ̀ ní Ẹ̀ka Ẹ̀kọ́ Èdè Gẹ̀ẹ́sì ní Yunifásítì North Carolina A&T State.<ref name="NCAT">[https://www.ncat.edu/employee-bio.php?directoryID=1316297689 Pauline A Uwakweh] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230309113050/https://www.ncat.edu/employee-bio.php?directoryID=1316297689 |date=2023-03-09 }}, [[North Carolina A&T State University]].</ref> Àgbègbè pàtàkì tí ó kọ́jú sí nínú iṣẹ́ rẹ̀ ni àwọn iṣẹ́ ìkọ̀wé àti lítíréṣọ̀ ti ilẹ̀ Áfíríkà àti ti àwọn ọmọ ilẹ̀ Áfíríkà tí wọ́n wà ní òkè-òkun, pàápàá jùlọ àwọn iṣẹ́ ìkọ̀wé àwọn obìnrin. Ó gba oyè doctorate rẹ̀ láti Yunifásítì Temple, MA rẹ̀ láti Yunifásítì ti Calabar, àti BA rẹ̀ láti Yunifásítì ti Port Harcourt . Ògbóǹtarìgì rẹ̀ wà nínú ìwé àwọn obìnrin tí wọ́n ti di ará Áfíríkà lẹ́yìn ìjọba amúnisìn àti àwọn obìnrin tí wọ́n ti di ará Áfíríkà láti òkèèrè. Uwakweh jẹ́ ọ̀kan lára àwọn tó kọ ìwé náà, ''Engaging the Diaspora: Migration and African Families'' (2013), àti olóòtú ìwé ''African Women Under Fire: Literary Discourses in War and Conflict'' (2017). Àwọn iṣẹ́ rẹ̀ fara hàn nínú àwọn ìwé àròjinlẹ̀ àti ìwé ìròyìn nípa ìwé àròjinlẹ̀ ilẹ̀ Áfíríkà. Ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ọmọ ẹgbẹ́ Carnegie African Diaspora Fellowship Program . == Ìgbésí ayé == Pauline Onwubiko was born in Uvuru, [[Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Aboh-Mbaise|Aboh-Mbaise]], [[Ìpínlẹ̀ Imo|Imo State]] . Ó lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ girama àwọn ọmọbìnrin [[Owerri]], ní ọdún 1982 ó sì parí ẹ̀kọ́ rẹ̀ pẹ̀lú oyè BA nínú [[Lítíréṣọ̀|ìwé kíkà]] láti [[Yunifásítì ìlú Port Harcourt|Yunifásítì ti Port Harcourt]] . Ó gba oyè master nínú ẹ̀kọ́ [[èdè Gẹ̀ẹ́sì]] àti ìwé kíkà láti [[Yunifásítì ìlú Calabar|Yunifásítì Calabar]], <ref name="Fister1995" /> àti PhD láti Temple University . Kí ó tó kó lọ sí [[Àríwá Carolina|North Carolina]] A&T, ó kọ́ni ní Ẹ̀ka Ẹ̀kọ́ Àwọn Adúláwọ̀ Amẹ́ríkà ní Yunifásítì Cincinnati àti Ẹ̀ka Ẹ̀kọ́ [[Èdè Gẹ̀ẹ́sì|Gẹ̀ẹ́sì]] àti Ìwé ní [[Yunifásítì ìlú Calabar|Yunifásítì Calabar]] . <ref name="UwakwehRotich2013">{{Cite book|title=Engaging the Diaspora: Migration and African Families|year=2013|publisher=Lexington Books|isbn=978-0-7391-7974-1}}</ref> Ó jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ Carnegie African Diaspora Fellow ní ọdún 2016. Uwakweh ti kọ awọn atako litireso lori ọpọlọpọ awọn onkọwe, pẹlu [[Toni Morrison]], Chinua Achebe, [[Buchi Emecheta]], Nawal El-Saadawi, [[Alice Walker]], [[Gloria Naylor]], Tsitsi Dangarembga, [[Cyprian Ekwensi]], [[Ama Ata Aidoo]], [[Chimamanda Ngozi Adichie|Gomarehen]] Kẹyọmu Kẹyọmu . Ó ṣe àtúnṣe àti ṣe àgbékalẹ̀ àkójọpọ̀ kan ní ọdún 2013 lórí ìṣíwájú àti àwọn ìdílé Áfíríkà. <ref name="UwakwehRotich2013-intro">{{Cite book|title=Engaging the Diaspora: Migration and African Families|url=https://books.google.com/books?id=Y5FlAgAAQBAJ&pg=PA1}}</ref> Orí tirẹ̀ wo ìgbéyàwó, [[ìyá]] àti ìṣípòpadà nínú ìkọ̀wé Buchi Emecheta àti Chimamanda Adichie. <ref name="UwakwehRotich2013-ch1">{{Cite book|title=Engaging the Diaspora: Migration and African Families}}</ref> Ní ọdún 2017, ó ṣe àtúnṣe ó sì ṣe àgbékalẹ̀ àkójọ kan lórí ogun àti àwọn obìnrin Áfíríkà, <ref name="Uwakweh2017-intro">{{Cite book|title=African Women Under Fire: Literary Discourses in War and Conflict|url=https://books.google.com/books?id=zDw8DgAAQBAJ&pg=PA1}}</ref> nínú èyí tí àfikún tirẹ̀ gbé àkọsílẹ̀ Grace Akallo, ''Girl Soldier'', àti ìwé ìtàn Susan Minot ''Thirty Girls'' kalẹ̀. <ref name="Uwakweh2017-memoir">{{Cite book|title=African Women Under Fire: Literary Discourses in War and Conflict}}</ref> == Àwọn iṣẹ́ == * ''Sáré fún ìbòrí'' . Owerri, Ìpínlẹ̀ Imo: Àwọn Ìwé Ìtẹ̀jáde KayBeeCee. Atun ṣe àtúnṣe láti ọwọ́ Africa First Publishers, 2010. * (atúnṣe pẹ̀lú Jerono P. Rotich àti Comfort O. Okpala) ''Fífi àwọn ará ìlú òkèèrè sílé hàn: ìṣíkiri àti àwọn ìdílé ará Áfíríkà'' . Lanham: Àwọn Ìwé Lexington, 2013. * (àtúnṣe.) ''Àwọn Obìnrin Áfíríkà Tí Wọ́n Ń Iná sí: Àwọn Ọ̀rọ̀ Ìkọ̀wé Nínú Ogun àti Ìjà'' . Lanham: Àwọn Ìwé Lexington, 2017. == Àwọn ìtọ́kasí == {{Reflist}} [[Ẹ̀ka:Àwọn ọmọ Ígbò]] [[Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè]] [[Ẹ̀ka:Articles with hCards]] b57xecxu9shixczf3bwtsclysgnrvl9 0 84296 637254 636780 2026-09-17T16:35:00Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 637254 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=Teresa Oyibo Ameh|birth_name=Teresa Oyibo Ameh|image=|image_size=|caption=|birth_date=|occupation=Author<br />Television Personality<br />Public Servant|education=[[University of Nigeria, Nsukka]]}} '''Teresa Oyibo Ameh''' jẹ́ òǹkọ̀wé ìwé àwọn ọmọdé ní Nàìjíríà tí ó ti ṣiṣẹ́ lórí Aunty Talatu Read Campaign. <ref>{{Cite web|archivedate=2018-05-07}}</ref> == Ìgbésí ayé àti ẹ̀kọ́ ní ìbẹ̀rẹ̀ == Ameh ni ọmọ akọkọ ninu idile nla kan. Ó lọ sí Yunifásítì ní [[Yunifásítì ilẹ̀ Nàìjíríà|Yunifásítì ti Nàìjíríà, Nsukka]] níbi tí ó ti kẹ́kọ̀ọ́ nípa ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì ilé ìkàwé àti èdè Gẹ̀ẹ́sì. <ref>{{Cite news|url=https://www.dailytrust.com.ng/sunday/index.php/the-arts/13013-i-don-t-think-all-children-s-stories-must-have-morals-teresa-ameh|title=I don't think all children's stories must have morals —Teresa Ameh|archivedate=June 28, 2018|access-date=September 15, 2026|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180628125028/https://www.dailytrust.com.ng/sunday/index.php/the-arts/13013-i-don-t-think-all-children-s-stories-must-have-morals-teresa-ameh|deadurl=yes}}</ref> == Iṣẹ́ ọwọ́ == Ameh ti kọ ìwé mẹ́jọ fún àwọn ọmọdé <ref>{{Cite news|location=Abuja, Nigeria|title=I'm privileged to be in children's formative life – Ameh|author=Adamu}}</ref>, àwọn ìwé wọ̀nyí sì wà lára wọn: * ''Ìbẹ̀wò Àwọn Ìbejì'' * ''Ìyá ọkọ àti àwọn ìtàn mìíràn'' * ''Funmi Ọmọbìnrin Oníwàrere àti àwọn ìtàn mìíràn'' * ''Àwọn ẹ̀kọ́ láti ọ̀dọ̀ Aunty Talatu'' * ''Fi foonu yẹn silẹ'' * ''Ọmọ kan ṣoṣo náà'' * ''Ewéko tí ó ya'' * ''Àpèjẹ Ọjọ́ Òmìnira'' Ní ọdún 2017, ó ṣe ìfilọ́lẹ̀ ìwé náà, ''The Torn Petal'' ní Abuja, [[Nàìjíríà]] . <ref>{{Cite news|url=https://uchennamadu.wordpress.com/2017/07/09/unveiling-the-torn-petal/#more-543|title=Unveiling the Torn Petal}}</ref> == Àwọn ẹ̀bùn == Ẹgbẹ́ Àwọn Òǹkọ̀wé Orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ti Abuja ló fi ọlá fún Ameh nítorí àfikún rẹ̀ sí iṣẹ́ ọnà. <ref>{{Cite news|url=https://www.blueprint.ng/children-writers-shouldnt-be-too-preachy-in-their-story-telling-ameh/|location=Abuja, Nigeria|title=Children writers shouldn't be too preachy in their story-telling – Ameh|last=Adamu|first=Muhammed|date=December 20, 2016|access-date=May 6, 2018|newspaper=[[Blueprint (newspaper)|Blueprint]]}}</ref> == Àwọn ìtọ́kasí == <references /> [[Ẹ̀ka:Àwọn ènìyàn alààyè]] [[Ẹ̀ka:Articles with hCards]] bw19fbre3gwxz74cgwq0wdc59ahkwiv 0 84297 637308 636781 2026-09-17T20:47:01Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 637308 wikitext text/x-wiki {{Infobox book|country=[[Nigeria]]|language=[[English language|English]]}}Ìwé ìtàn àwọn ọmọdé tí òǹkọ̀wé ọmọ Nàìjíríà, Kola Onadipe, kọ ní ọdún 1964 ''''', Sugar Girl''''' . <ref>{{Cite news|url=https://punchng.com/towards-a-vibrant-reading-culture/|title=Towards a vibrant reading culture|access-date=January 16, 2022}}</ref> == Ìtàn ìtàn náà == Ìtàn yìí dá lórí Ralia, ọmọbìnrin kan tí ìyá rẹ̀ jẹ́ afọ́jú, tí baba rẹ̀ sì ní ẹ̀yìn tó ti fọ́. Ó sọnù nínú igbó nígbà tó ń kó igi idáná, obìnrin àgbàlagbà kan tó jẹ́ oṣó sì gbà á sílé, nípa fífún un ní ibi tí yóò máa gbé, láti pààrọ̀ fún ohùn orin rẹ̀. Ní ọjọ́ díẹ̀ lẹ́yìn náà, Ralia sá kúrò nílé àjẹ́ náà, ọdẹ kan àti ìdílé rẹ̀ sì gbà á. Ọdẹ náà ti fi ṣe àṣìṣe pé ẹranko ni. Ralia bá ọmọbìnrin ọdẹ náà ṣọ̀rẹ́. Lọ́jọ́ kan nígbà tí wọ́n jọ ń ṣeré, ọmọ aládé kan gbá a lulẹ̀, ó sì mú un lọ sílé láti tọ́jú rẹ̀. Lẹ́yìn tí ara Ralia ti yá, wọ́n mú un padà sílé sí abúlé rẹ̀ níbi tí ó ti tún padà sọ́dọ̀ àwọn òbí rẹ̀. == Àkókò ìgbalejò == Ìwé náà gbajúmọ̀ gan-an, wọ́n sì ń lò ó ní àwọn ilé ìwé alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ ní Nàìjíríà. <ref>{{Cite news|title=Top 10 Nigerian books that would remind you of your childhood, make you smile (photos)|url=https://www.legit.ng/889752-top-10-nigerian-books-remind-childhood-make-smile-photos.html|access-date=July 9, 2021|language=en|archivedate=August 9, 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210809234609/https://www.legit.ng/889752-top-10-nigerian-books-remind-childhood-make-smile-photos.html|deadurl=yes}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/pulse-list-10-nigerian-classic-books-that-should-be-made-into-movies-for-children/bdv1yv1|title=10 Nigerian classic books that should be made into movies for children|access-date=February 8, 2022}}</ref> <ref>{{Cite interview|url=Ainehi Edoro}}</ref> == Àwọn ìtọ́kasí == {{Reflist}} 71v1crtq2r00piprpb4o649ircjmu6x 0 84307 637301 636800 2026-09-17T20:13:39Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 637301 wikitext text/x-wiki  {{Infobox name||name=Nigeria International Book Fair Festival|language=Yoruba|meaning=Local Wrestling|region=southwestern Region, Nigeria|image=NIBF2025.jpg|caption=2025 Nigeria International Book Fair at the Balmoral Convention Centre, [[Sheraton Lagos Hotel|Sheraton]], Ikeja, Lagos, Nigeria.}} '''Ìpàdé Ìwé Àgbáyé ti Nàìjíríà (NIBF)''' jẹ́ ayẹyẹ àṣà ọdọọdún ní [[Nàìjíríà]], tí a dá sílẹ̀ ní ọdún 2001, tí Nigeria Book Fair Trust (NBFT) sì ṣètò. Ní gbogbo ọ̀sẹ̀ kejì oṣù karùn-ún, NIBF máa ń kó àwọn olùfẹ́ ìwé jọ gẹ́gẹ́ bí àwọn òǹkọ̀wé, àwọn akéwì, àwọn olùta ìwé, àwọn olùtẹ̀wé, àwọn òǹkọ̀wé, àwọn ayàwòrán, àwọn olùta ìwé, àwọn olùtẹ̀wé, àwọn olùtọ́jú ilé ìwé, àwọn onílé ìwé, àwọn òṣìṣẹ́ ìjọba, àti àwọn òǹkàwé, láti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà àti àwọn apá ibòmíràn ní àgbáyé. Ète pàtàkì ayẹyẹ náà ni láti gbé àṣà kíkà lárugẹ àti láti mú kí àṣà kíkà pọ̀ sí i láàrín àwọn ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà àti àwọn ará Áfíríkà lápapọ̀. == Ìtàn == Wọ́n ṣe ìfilọ́lẹ̀ ìfihàn ìwé àgbáyé ti Nàìjíríà ní ọdún 2001. Alága ayẹyẹ naa tun ni alaga Nigerian Book Fair Trust. Níbi ìṣẹ̀lẹ̀ ọdọọdún yìí ní ẹ̀dà rẹ̀ ogún (tí ó wáyé ní ọdún 2021), Ààrẹ Àjọ Àwọn Oníṣòwò Ìwé Kíkọ ti Àgbáyé (IPA) tí ó wà ní Geneva, Switzerland, ìyẹn Shiekha Bodour Al-Qasimi, ló ṣe àlejò pàtàkì tí ó sọ̀rọ̀ níbi ìṣẹ̀lẹ̀ náà. Àwọn mìíràn tí wọ́n sì wà níbẹ̀ pẹ̀lú rẹ̀ pẹ̀lú Agbẹnusọ Ilé Aṣojú ti Àpapọ̀ Orílẹ̀-èdè (Federal House of Representatives), Rt. Hon. Femi Gbajabiamila, gẹ́gẹ́ bí Àlejò Pàtàkì; Iyaafin Àkọ́kọ́ ti Ìpínlẹ̀ Ekiti, Erelu Bisi Fayemi, tí ó jẹ́ Alága ìṣẹ̀lẹ̀ náà; àti obìnrin tí ó ní ọrọ̀ jùlọ ní ilẹ̀ Áfíríkà, Folorunso Alakija. Gómìnà Ìpínlẹ̀ Èkó, Babajide Sanwo-Olu, ló sì ṣe Olùgbàlejò Àgbà. <ref name=":0">{{Cite news|archivedate=10 August 2021}}</ref> Àtẹ̀jáde ogún ti NIBF yìí wáyé ní Harbour Point, Victoria Island, láti ọjọ́ kẹtàdínlógún sí ọjọ́ kọkàndínlọ́gbọ̀n oṣù keje ọdún 2021. A ṣe ìpàdé àwọn oníròyìn ní Protea Hotels ní Ikeja níbi tí wọ́n ti ń ṣe àfihàn àkòrí náà “Jíjí Àwọn Obìnrin Jíjí fún Ìdàgbàsókè Àyíká Ìwé” tí wọ́n gbé kalẹ̀ nínú àfihàn ìwé. Àwọn olùfẹ́ ìwé láti gbogbo àgbáyé ló wá síbi ìtàkùn náà, títí kan àwọn tó dara pọ̀ mọ́ ọn lórí fóònù. Ní ọdún 2022, lẹ́yìn tí wọ́n ti ṣe é ní oṣù kẹsàn-án àti oṣù keje ní ọdún méjì tó kọjá nítorí [[Àjàkáyé-àrùn èrànkòrónà ọdún 2019-2020|àjàkálẹ̀ àrùn COVID-19]], NIBF padà sí oṣù Karùn-ún tí wọ́n ti ń ṣe àgbékalẹ̀ rẹ̀. <ref>{{Cite news|url=https://tribuneonlineng.com/2022-nigeria-international-book-fair-starts-may-12/|title=2022 Nigeria International Book Fair starts May 12|date=May 8, 2022}}</ref> Ayẹyẹ NIBF ti ọdun 2023 waye ni agbegbe ilu Eko ni [[Ikeja]] . <ref>{{Cite news|url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2023/05/07/nigeria-intl-book-fair-returns-to-mainland-holds-this-may|title=Nigeria Int'l Book Fair Returns To Mainland, Holds This May|first=Yinka|last=Olatunbosun|date=7 May 2023|access-date=6 November 2023}}</ref> Ní ọdún 2024, ìfihàn ìwé àgbáyé ti [[Nàìjíríà]] yóò gbàlejò àtúnse 23. Ayẹyẹ naa waye ni Yard 158, Kudirat Abiola Way, Oregun, [[Ikeja]], Lagos. Àkòrí ìpàdé náà ni Ẹ̀kọ́ Àkọ́kọ́ Àgbáyé àti Ìṣètò Ìwé: Ṣíṣe Àgbékalẹ̀. <ref>{{Cite news|last=Emelike|date=2024-05-05|title=Nigeria's premier book fair holds this May, spotlights education|url=https://businessday.ng/life-arts/article/nigerias-premier-book-fair-holds-this-may-spotlights-education/|location=Lagos, Nigeria|access-date=2025-05-31|language=en-US}}</ref> Ní ọdún 2025, wọ́n ṣe ayẹyẹ náà níIle-iṣẹ Apejọ Balmoral, Sheraton, Ikeja, Eko, láti ọjọ́ keje sí ọjọ́ kẹsàn-án oṣù karùn-ún, ọdún 2025. Ohun tí ó jẹ́ ọdún 2025 ni Ìṣelọ́pọ́ Ìwé Àdúgbò: Panacea sí Ìṣelọ́pọ́ Ìwé Tó Dára Jùlọ àti Ẹ̀kọ́ Tó Dára Jùlọ. Ọ̀jọ̀gbọ́n Abiodun Oluwafemi Oluwadare, ti ẹ̀ka iṣẹ́ ìgbó àti ọjà ní Yunifásítì ti Ibadan ló sọ ọ̀rọ̀ pàtàkì fún ìpàdé àgbáyé náà. <ref name=":1">{{Cite news|last=Emelike|first1=Obinna|date=2025-05-04|title=Two ministers, VCs, rector, others for NIBF 2025|url=https://businessday.ng/life-arts/article/two-ministers-vcs-rector-others-for-nibf-2025/|place=Lagos, Nigeria|accessdate=2025-06-09|journal=[[BusinessDay (Nigeria)|BusinessDay]]|language=en-US}}</ref> Ayẹyẹ ọdún 2025 tí Dare Oluwatuyi, Alága ti Nigeria Book Fair Trust, àti Olugbemi Malomo, Igbákejì Alága ti Nigeria Book Fair Trust, gbàlejò, ní àwọn ènìyàn pàtàkì bíi Tunji Alausa, Minisita fún Ẹ̀kọ́, àti John Owan Enoh, Minisita fún Ìpínlẹ̀ fún Ilé Iṣẹ́, Ìṣòwò àti Ìdókòwò. <ref name=":1" /> == Àjọyọ̀ == Ayẹyẹ Ìfihàn Ìwé Àgbáyé ti Nàìjíríà ní pàtàkì ní fífi àwọn ìwé púpọ̀ hàn fún ìfihàn, èyí tí ó ń pèsè ìtà fún títà àwọn ìwé wọ̀nyí fún àwọn oníbàárà tí wọ́n nífẹ̀ẹ́ sí. Àjọyọ̀ náà tún ní àwọn ètò mìíràn tí ó ní nínú rẹ̀; ìdánilẹ́kọ̀ọ́ àwọn olùkọ́, ìdánilẹ́kọ̀ọ́ àwọn atẹ̀wé, ètò ọjọ́ méjì fún àwọn ọmọdé, ìpàdé ẹ̀kọ́ àwọn olórí ilé-iṣẹ́, ètò òǹkọ̀wé, ìdánilẹ́kọ̀ọ́ àwọn atẹ̀wé àti àwọn mìíràn. <ref name=":2">{{Cite news|date=2015-05-07|title=The Nigerian International Book Fair begins May 11|url=https://www.pulse.ng/lifestyle/food-travel/bibliophile-announcement-the-nigerian-international-book-fair-begins-may-11/2j586c8|access-date=2021-08-10|newspaper=[[Pulse Nigeria]]|language=en|archivedate=2021-08-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210810191105/https://www.pulse.ng/lifestyle/food-travel/bibliophile-announcement-the-nigerian-international-book-fair-begins-may-11/2j586c8|deadurl=yes}}</ref> Àpérò àwọn onílé ìwé àti àwọn olórí ilé ìwé ní Nàìjíríà ni wọ́n ṣe nígbà tó yá ní ọdún 2015 láti mú kí ayẹyẹ náà jẹ́ èyí tí a kò lè gbàgbé fún àwọn àlejò àti àwọn olùfihàn. <ref name=":2" /> NIBF ti ọdun 2021 ṣe afihan ifilọlẹ iwe ''Madagali'' ti Dokita Wale Okediran kọ, Akọwe Gbogbogbo ti Pan African Writers' Association . <ref>{{Cite news|title=Thisdaylive|url=https://www.thisdaylive.com/|access-date=2021-08-18|language=en-US}}</ref> == Àlejò ọlá àti àkòrí rẹ̀ == {| class="wikitable" !Year !Theme of the Year !Venue !Focus of Interest !Guest of Honour |- |2002 |Publishing for Peace |[[Àbújá|International Conference Centre, Abuja]] |Promoting peace |[[Wọlé Sóyinká|Wole Soyinka]] |- |2003 |Women Empowerment Through Publishing |[[Eko Hotels and Suites|Le Meridien Eko Hotel]], [[Èkó|Lagos]] |Women Empowerment | |- |2004 |Book Trade Across Boundaries |[[Yunifásítì ìlú Èkó|Multi-purpose Hall, University of Lagos]] |Trading |Dirk Koehler |- |2011 |Technology and the Future of the Book: Implication for the African Book Industry |[[Yunifásítì ìlú Èkó|Afe Babalola Auditorium]], University of Lagos |New Technology Application |[[Lateef Jakande]] and Oyewusi Ibidapo-Obe |- |2012 |The State of Infrastructural Development in Africa and the Future of the Book Trade |Multi-purpose Hall, University of Lagos |Infrastructural Development | |- |2014 |Emergence of E-book and the Survival of Physical Book in Africa |Multi-purpose Hall, University of Lagos |Promoting E-books | |- |2015 |African Youth Empowerment through Book for sustainable National Development |Multi-purpose Hall, University of Lagos |Youth Empowerment |Prof. Ismail Junaidu |- |2018 |Networking – A Sustainable Vehicle for Dynamism and Survival of Book Business in Africa. |[[Yunifásítì ìlú Èkó|Jelili Adebisi Omotola Hall]], University of Lagos |Networking Application |Dr. Lola Akande |- |2019 |Optimising New Technology in Book Development and Distribution for the Promotion of Book in Africa |Jelili Adebisi Omotola Hall, University of Lagos |Utilizing Technology Book Development and Distribution |Hameed Bobboyi |- |2020 |Information Technology as a Panacea for the Book Industry Sustainability Amidst COVID-19 Pandemic |Virtual (Online ) |Application of Information Technology |Huago Setzer |- |2021 |Awakening the Giant in Women for the Growth of the Book Ecosystem<ref>{{Cite news|title=Nigeria international book fair goes virtual|url=https://guardian.ng/art/nigeria-international-book-fair-goes-virtual/|location=Lagos, Nigeria|newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]}}</ref><ref name="Women take center stage in 2021">{{Cite news|title=Women take center stage in 2021 Nigeria Int'l Book Fair|url=https://www.vanguardngr.com/2021/07/women-take-center-stage-in-2021-nigeria-intl-book-fair/|location=Lagos, Nigeria|newspaper=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref> |Harbour Point Event Centre, Victoria Island, Lagos |Women |Bodour Al-Qasimi |} == Àwọn olùgbọ̀wọ́ àti àwọn olùrànlọ́wọ́ == Ìpàdé Ìwé Àgbáyé ti Nàìjíríà wà ní ìfọwọ́sowọ́pọ̀ pẹ̀lú Àjọ Onígbọ̀wọ́ Àfihàn Ìwé Nàìjíríà Ọpọlọpọ awọn ile-iṣẹ ati awọn ile-iṣẹ bii: * Igbimọ Iwadi ati Idagbasoke Ẹkọ ti Ilu Naijiria * Ìgbìmọ̀ Ẹ̀tọ́ Àdáwòkọ Nàìjíríà * [[Fidelity Bank Nigeria|Ile-ifowopamọ Fidelity]] * Àwọn agbára ìtẹ̀wé onípele mẹ́rin * Ile-ifowopamọ Apapọ fun Afirika * Ẹgbẹ́ Àwọn Òǹkọ̀wé Nàìjíríà (ANA) * Ẹgbẹ́ Àwọn Olùtẹ̀wé Nàìjíríà * Àwọn Ilé-ẹ̀kọ́ Àwọn Onítẹ̀wé Ọ̀jọ̀gbọ́n ti Nàìjíríà tí a fún ní àṣẹ * Ẹgbẹ́ Àwọn Olùtẹ̀wé Àgbáyé * Ẹgbẹ́ Ilé Ìkàwé Nàìjíríà == Àwọn ìtọ́kasí == {{Reflist}} [[Ẹ̀ka:A kò tí ì ṣe àgbéyẹwò sí sí ojú-ewé ògbufọ̀ rẹ]] lsgw5ct58t4soa7vu6x76k1kesfws6s 0 84353 637306 636877 2026-09-17T20:44:34Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 637306 wikitext text/x-wiki {{Infobox book||name=The New Tribe|image=File:The_New_Tribe.jpg|caption=|author=[[Buchi Emecheta]]|country=[[Nigeria]]|language=[[English language|English]]|series=[[African Writers Series]]|genre=[[Literary fiction]]|set_in=[[Nigeria]], [[London]]|publisher=[[Allison & Busby]]|pages=|isbn=|oclc=|preceded_by=|followed_by=}}Ìwé ìtàn '''''The New Tribe''''' jẹ́ ìwé ìtàn ọdún 2000 tí òǹkọ̀wé [[Ọmọ Nàìjíríà|ọmọ ilẹ̀ Nàìjíríà]] Buchi Emecheta kọ. Allison &amp;amp; Busby ló kọ́kọ́ tẹ̀ ẹ́ jáde, Heinemann sì tún tẹ̀ ẹ́ jáde gẹ́gẹ́ bí apá kan nínú Ẹ̀ka Àwọn Òǹkọ̀wé Áfíríkà . <ref>{{Cite web |title=Ẹda pamosi |url=https://www.h-net.org/reviews/showpdf.php%3Fid%3D5157 |access-date=2026-09-16 |archive-date=2016-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160719010818/https://www.h-net.org/reviews/showpdf.php?id=5157 |dead-url=yes }}</ref> <ref>{{Cite journal|url=http://www.jstor.org/stable/41556165|title=Postcolonial Fictions of Adoption|last=McLeod, John}}</ref> == Ìtàn ìtàn náà == Ìwé ìtàn yìí sọ nípa Chester, ọmọkùnrin ọmọ Nàìjíríà kan tí ìdílé aláwọ̀ funfun kan ní ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì—tí wọ́n wà ní ipò ọrọ̀ àárín—gbà tọ́ dàgbà; òun nìkan sì ni ọmọ aláwọ̀ dúdú ní àdúgbò rẹ̀. Ó bẹ̀rẹ̀ ìrìn-àjò lọ sí Nàìjíríà láti wá mọ̀ nípa ìpilẹ̀ṣẹ̀ rẹ̀. == Àwọn ìtọ́kasí == {{Reflist}} 8lmy77z5syqeo8b6qrhvsh3m05l96u0 0 84366 637307 636896 2026-09-17T20:46:54Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 637307 wikitext text/x-wiki {{Infobox book|caption=Title page for ''The Only Son'' (1966)|author=John Munonye|isbn=9780435900212|name=The Only Son|image=File:The_Only_Son_(novel).png|language=English|country=Nigeria|genre=Fiction|published=1966|publisher=Heinemann|media_type=Print (paperback)}} '''''Ọmọ Kanṣoṣo''''' ni iwe itan-akọọlẹ akọkọ lati ọwọ onkọwe ọmọ orilẹ-ede Naijiria, John Munonye. A kọkọ tẹ iwe naa jade ni ọdun 1966 gẹgẹbi apakan ti jara 'Heinemann African Writers Series'. Iwe naa sọ itan obinrin Igbo kan ti ọkọ rẹ ti ku, bi o ṣe n tọ ọmọ rẹ ọkunrin, Nnanna, ẹni ti o gba ẹkọ ni ile-iwe ti aṣa Iwọ-oorun.<ref name=":0">{{Cite news|url=https://www.britannica.com/biography/John-Munonye#ref254142|title=John Munonye {{!}} Nigerian educator and novelist|work=Encyclopedia Britannica|access-date=2017-07-04|language=en}}</ref> Àríyànjiyàn láàárín ìyá àti ọmọ rẹ̀ ló gbajúmọ̀ jùlọ nínú ìtàn náà. <ref>{{Cite journal|title=The Only Son|url=http://pdfproc.lib.msu.edu/?file=/DMC/African%20Journals/pdfs/glendora%20review/vol3no1/graa003001012.pdf}}</ref> Gẹ́gẹ́ bí ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ìwé ìtàn Munonye mìíràn, ìwé ìtàn náà tẹ̀lé ìjàkadì Nnanna láti kojú àwọn ohun tí àwọn ènìyàn yòókù ń retí. <ref>{{Cite journal|title=The Individual and Society: A Study of John Munonye's Early Novels|url=http://academics.tctc.edu/lynx/Authors/Munonye_Oil.pdf|access-date=2026-09-16|archivedate=2017-08-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170812011212/http://academics.tctc.edu/lynx/Authors/Munonye_Oil.pdf|deadurl=yes}}</ref> == Àwọn ìtọ́kasí == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} 7c92ekq32cep0x687ddj9do655qo2lq 0 84386 637282 636934 2026-09-17T19:04:10Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 637282 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Message box/ambox.css"></templatestyles>ArchiAfrika jẹ́ àjọ tí kì í wá èrè, tí ó sì ń ṣiṣẹ́ lórí iṣẹ́ ìgbékalẹ̀ ilé ní Áfíríkà. == Ìtàn == Àwọn ayàwòrán ilé [[Nẹ́dálándì|ará Netherlands]] kan, títí kan Antoni Folkers, tí wọ́n ti lo ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọdún ní Áfíríkà ni wọ́n dá ArchiAfrika sílẹ̀ ní ọdún 2001. Nígbà tí wọ́n padà sí Netherlands, wọ́n rí i pé àwọn ilé ìṣẹ̀dá ilẹ̀ Áfíríkà kò mọ̀ rárá ní àwọn ará ìwọ̀ oòrùn ayé, wọ́n sì fẹ́ ṣe nǹkan kan láti yí ipò yìí padà. Lẹ́yìn ìrírí wọn ní Áfíríkà, wọ́n gbàgbọ́ pé ìkọ́lé ilẹ̀ Áfíríkà àti ìtàn ìkọ́lé ilẹ̀ Áfíríkà jẹ́ ọlọ́rọ̀ ní jíjinlẹ̀ àti onírúurú àti pé gbogbo ayé ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ àǹfààní láti jèrè láti inú ipò tó lágbára ti àwọn ayàwòrán ilẹ̀ Áfíríkà nínú ìjíròrò ìkọ́lé àgbáyé àti ìmọ̀ púpọ̀ sí i nípa Ìkọ́lé ilẹ̀ Áfíríkà ní gbogbogbòò. == Iṣẹ́ ajé == Ète ArchiAfrika ni láti fi àwòrán ilé ilẹ̀ Áfíríkà sí orí àwòrán ilẹ̀, láti rí i dájú pé àwòrán ilé ilẹ̀ Áfíríkà wà nínú ìjíròrò àwòrán ilẹ̀ kárí ayé, láti ṣe àfikún sí òye àti ìdàgbàsókè àwòrán ilẹ̀ Áfíríkà nípa fífúnni ní pẹpẹ fún pípààrọ̀ ìmọ̀ àti ìwífún nípa àwọn ìgbòkègbodò, àwọn ènìyàn àti àwọn iṣẹ́ àgbékalẹ̀ tí ó ń ṣe pẹ̀lú àwòrán ilẹ̀ Áfíríkà, àti láti ru ìjíròrò láàrín Áfíríkà àti gbogbo àgbáyé lórí àwòrán ilẹ̀ Áfíríkà sókè. == Àwọn olùrànlọ́wọ́ == Àwọn tí ArchiAfrika fojú sí pẹ̀lú iṣẹ́ rẹ̀ ni àwọn oníṣẹ́-ọ̀nà ìkọ́lé, àwọn oníṣètò ìlú, àwọn olùkọ́, àwọn akẹ́kọ̀ọ́, àti àwọn onímọ̀ nípa iṣẹ́-ọ̀nà ìkọ́lé àti àwọn ilé-iṣẹ́ tó jẹ mọ́ àṣà, ìjọba, àti ọ̀rọ̀ ilé-gbígbé. == Ètò ọgbọ́n == ArchiAfrika fẹ́ dé ibi tí a ti mẹ́nu kàn án yìí nípa: * gbigba data lori ile-iṣẹ Afirika ati ṣiṣe data yii ni wiwọle si ẹgbẹ afojusun nipasẹ ** oju opo wẹẹbu kan ** [http://www.searchingafricanarchitecture.org/ ẹ̀rọ àwárí lórí ìṣètò ilé ilẹ̀ Áfíríkà] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140104091737/http://www.searchingafricanarchitecture.org/ |date=2014-01-04 }} ** ìwé ìròyìn lórí ìkọ́lé ilé ní Áfíríkà * Ṣíṣeto àwọn ìpàdé lórí àwọn kókó ọ̀rọ̀ tó yàtọ̀ síra tó ní í ṣe pẹ̀lú ìkọ́lé ilẹ̀ Áfíríkà * ìwádìí tó ń múni láyọ̀ lórí ilé ilé ní Áfíríkà * ṣíṣẹ́ lórí àwọn iṣẹ́ akanṣe tí ó ń mú kí àwọn ilé ìgbàlódé ti ilẹ̀ Áfíríkà wọ inú ìjíròrò àti ìṣe ti Ilé Ìwọ̀ Oòrùn. == Àwọn Iṣẹ́ Àkànṣe == * [https://web.archive.org/web/20091219111409/http://africanperspectives.info/ Àwọn ojú ìwòye Áfíríkà] ** Oṣù Keje 2005 – Dar es Salaam, Tanzania: Àwọn àwòrán òde òní ní Ìlà Oòrùn Áfíríkà nípa òmìnira ** Okudu Kẹfà ọdún 2007 - Kumasi, Ghana: Àwọn Ilé-ọnà Áfíríkà Lónìí\ ** Oṣù Kejìlá 2007 – Delft, Netherlands: Àwọn Ìwòye Áfíríkà 2007 – Ìjíròrò lórí Ìlú àti Ìṣẹ̀dá Ilé ** Oṣù Kẹsàn 2009 – Pretoria/Tshwane, Gúúsù Áfíríkà: Àwọn Ìwòye Áfíríkà 2009 – ILÉ-ÌṢẸ́GUN Ìlú Áfíríkà: (àtún) ti gba * The African House - Past, Present and Future * Documentation centre on African Architecture * Mtoni Palace Publication * [http://www.searchingafricanarchitecture.org/ Wiwa Awọn Ile-iṣẹ Afirika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140104091737/http://www.searchingafricanarchitecture.org/ |date=2014-01-04 }} == Àwọn ìtọ́kasí == * [https://web.archive.org/web/20110725013511/http://www.archiafrika.org/files/ArchiAfrika%20PP_0.pdf Ètò Ìlànà ArchiAfrika 2009-2012] * [https://web.archive.org/web/20110725013545/http://www.archiafrika.org/files/ArchiAfrika%20AR_0.pdf Ìròyìn Ọdọọdún ArchiAfrika 2007] == Àwọn ìjápọ̀ òde == * [https://web.archive.org/web/20091125004123/http://www.archiafrika.org/ Oju opo wẹẹbu ArchiAfrika] * [http://www.searchingafricanarchitecture.org/ Wiwa Awọn Ile-iṣẹ Aṣa Afirika: Ibudo ori ayelujara si awọn iwe aṣẹ lori Ile-iṣẹ Aṣa Afirika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140104091737/http://www.searchingafricanarchitecture.org/ |date=2014-01-04 }} * [https://web.archive.org/web/20091219111409/http://africanperspectives.info/ Àwọn Ìwòye Áfíríkà: Àkójọpọ̀ àwọn ìpàdé lórí Ìmọ̀-ẹ̀kọ́ Ìlú àti Ìṣẹ̀dá Ilé ní Áfíríkà] * [https://web.archive.org/web/20090404195247/http://architectafrica.com/many-words-for-modern Fíìmù Ọ̀pọ̀lọpọ̀ Ọ̀rọ̀ fún Òde Òní: Ìwádìí nípa Ilé Ìṣẹ̀dá Òde Òní ní Tanzania] == Wo tun == {{Portal|Africa|Architecture}}{{Africa in topic|Architecture of}}{{Africa topics}} ebguhg6tly85e0pw98rwanrfegi5a82 0 84434 637198 637005 2026-09-17T12:03:57Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 637198 wikitext text/x-wiki {{Infobox book|name=Ogadinma or, Everything Will Be Alright|author=[[Ukamaka Olisakwe]]|language=English|country=Nigeria|image=File:Ogadinma.jpg|caption=First edition|genre=Literary fiction|publisher=Indigo Press|preceded_by=Eyes of a Goddess|set_in=South East Nigeria|release_date=June 18, 2020|pages=256|isbn=978-1-911648-16-1}} '''''Ogadinma, tàbí Everything Will Be All Right''''' jẹ́ ìwé ìtàn tí òǹkọ̀wé [[Nàìjíríà|ọmọ Nàìjíríà]] Ukamaka Olisakwe kọ. <ref>{{Cite news|title=Review: Ogadinma Or, Everything Will Be Alright by Ukamaka Olisakwe|url=http://columbiajournal.org/review-ogadinma-or-everything-will-be-alright-ukamaka-olisakwe/|author=Anena|date=May 3, 2020|access-date=January 10, 2022|archivedate=January 10, 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220110073136/http://columbiajournal.org/review-ogadinma-or-everything-will-be-alright-ukamaka-olisakwe/|deadurl=yes}}</ref> <ref>{{Cite news|title=Ukamaka Olisakwe's Forthcoming Novel, Ogadinma, Is a Feminist Story Set in '80s Nigeria|url=https://brittlepaper.com/2020/02/ukamaka-olisakwes-forthcoming-novel-ogadinma-is-a-feminist-story-set-in-80s-nigeria/|author=Ibeh|date=February 24, 2020|access-date=January 10, 2022}}</ref> <ref name="girl">{{Cite news|url=https://www.publishersweekly.com/978-1-911648-16-1|title=Fiction Book Review: Ogadinma: Or, Everything Will Be All Right|date=January 8, 2021|access-date=January 10, 2022}}</ref> == ìtàn àròsọ == Ìwé ìtàn àròsọ yìí dá lórí ìjàkadì ọ̀dọ́bìnrin kan nígbà tí ó ń dàgbà—láti inú àwọn ìbáṣepọ̀ ìfẹ́ tí kò yọrí sí rere àti àwọn àlá tí kò ṣẹ, títí dé ìgbà tí ó ní òmìnira ara rẹ̀.<ref name="girl2">{{cite news|url=https://www.publishersweekly.com/978-1-911648-16-1|title=Fiction Book Review: Ogadinma: Or, Everything Will Be All Right|date=January 8, 2021|access-date=January 10, 2022|publisher=[[Publishers Weekly]]}}</ref> Àwọn kókó-ọ̀rọ̀ tí a gbé yẹ̀wò nínú ìwé náà ni ẹ̀tọ́ àti ipò àwọn obìnrin, agbára àwọn ọkùnrin nínú àwùjọ, àti àwọn ohun tí àwùjọ ń retí lọ́wọ́ ẹni. == Àwọn ìtọ́kasí == {{Reflist}} nda6sv798l2oj5dbdi74c8zwjiexkz4 0 84477 637281 637080 2026-09-17T19:01:20Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 637281 wikitext text/x-wiki   Great Zimbabwe jẹ́ ìlú kan ní agbègbè àwọn òkè ní apá gúúsù-ìlà-oòrùn orílẹ̀-èdè Zimbabwe ti òde-òní, nítòsí Masvingo. Àwọn ènìyàn bẹ̀rẹ̀ sí ní gbé níbẹ̀ láti nǹkan bí ọdún 1000 AD, ó sì ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí olú-ìlú fún Ìjọba Great Zimbabwe láti ọ̀rúndún kẹtàlá. Òun ni ilé tàbí ètò-ilé tí a fi òkúta kọ́ tí ó tóbi jùlọ ní Gúúsù Áfíríkà kí àwọn aláìlẹ́gbẹ́-òfin-ìjọba (àwọn amúnisìn) tó dé. Iṣẹ́ ìkọ́lé pàtàkì ní ìlú náà bẹ̀rẹ̀ ní ọ̀rúndún kọkànlá títí dé ọ̀rúndún kẹèẹ́dógún, wọ́n sì kọ̀ ọ́ sílẹ̀ ní ọ̀rúndún kẹrìndínlógún tàbí kẹtàdínlógún.[1][2][3] Àwọn baba-ńlá àwọn ènìyàn Shona, tí wọ́n ń gbé ní Zimbabwe àti àwọn orílẹ̀-èdè tó wà ní àyíká rẹ̀ ní báyìí, ló kọ́ àwọn ilé wọ̀nyí.[4] Ìlú òkúta náà gba ààyè tí ó tó 7.22 square kilometres (2.79 mi²). Àwọn ìṣirò iye àwọn ènìyàn tí ó wà níbẹ̀ yàtọ̀ síra wọn. Àwọn ìṣirò àtijọ́ fi hàn pé iye àwọn ènìyàn lè ti tó 20,000 ní àkókò tí ó pọ̀ jùlọ. Ìwádìí kan láìpẹ́ yìí, tí ó lo àwọn ẹ̀rí nípa iṣẹ́ àwọn onímọ̀ nípa ohun ìṣẹ̀ḿbáyé (archaeology), ẹ̀kọ́ nípa àṣà àti ìgbésí-ayé àwọn ènìyàn (ethnography), àti ìtàn, pẹ̀lú àwọn ọ̀nà ìṣirò, fi hàn pé iye àwọn ènìyàn ní ibi náà kò ju 10,000 lọ.[5] Ó ṣeé ṣe kí agbègbè tí ìjọba Zimbabwe tí ó dá lórí ìlú yìí bò ó tó 50,000 km² (19,000 sq mi).[3] UNESCO ti dá a mọ̀ gẹ́gẹ́ bí Ibùdó Ààbò Ohun-ìní Àgbáyé (World Heritage Site). Aaye Great Zimbabwe ni awọn apakan mẹta ninu: Hill Complex, Valley Complex, ati Great Enclosure (eyiti a kọ ni awọn akoko oriṣiriṣi); o tun ni awọn agbegbe fun ile awọn ara-ilu lasan laarin awọn odi ti o yi i ka. Awọn oniwadi ni ero ti o yatọ si ara wọn nipa iṣẹ ti awọn apakan wọnyi n ṣe. Awọn kan gbagbọ pe awọn ibi wọnyi jẹ ibugbe fun awọn ọmọ-ọba ati awọn ọlọla ni awọn akoko oriṣiriṣi, nigba ti awọn miiran ro pe iṣẹ ti o yatọ si ara wọn ni wọn n ṣe. Great Enclosure, pẹlu awọn odi rẹ ti a fi okuta kọ laisi lilo simenti tabi amọ (ti giga rẹ to mita 11 tabi ẹsẹ-bata 36), ni a kọ ni ọrundun kẹtala ati kẹrinla; o ṣee ṣe ki o jẹ ibugbe fun awọn ọba, pẹlu awọn aaye ti a ya sọtọ fun awọn ayẹyẹ tabi iṣe ẹsin ti gbogbo eniyan le kopa ninu rẹ.[1] Àwọn ìbẹ̀wò àkọ́kọ́ tí àwọn ará Yúróòpù ti fìdí múlẹ̀ wáyé ní ìparí ọ̀rúndún kọkàndínlógún, pẹ̀lú àwọn ìwádìí lórí ibi tí a ti ṣe é bẹ̀rẹ̀ ní ọdún 1871. <ref>{{Cite book|last=Fleminger|first=David|title=Mapungubwe Cultural Landscape|year=2008|publisher=30 Degrees South|isbn=978-0-9584891-5-7|url=https://books.google.com/books?id=pp2VcW9_Z4QC&q=white+great+zimbabwe&pg=PA61|page=57}}</ref> Àwọn oníṣòwò ohun ìṣẹ̀ǹbáyé ilẹ̀ Yúróòpù jí àwọn ohun ìṣẹ̀ǹbáyé ilẹ̀ Zimbabwe àti àwọn ibi tí ó yí i ká láàárín ọdún 1890 sí 1920. Àwọn ìwádìí díẹ̀ nípa ìrántí náà lẹ́yìn náà jẹ́ àríyànjiyàn, nítorí pé ìjọba àwọn aláwọ̀ funfun ti Rhodesia fipá mú àwọn onímọ̀ nípa ìtàn ilẹ̀ ayé láti sẹ́ pé àwọn aláwọ̀ dúdú ará Áfíríkà kọ́ ọ. Ìpilẹ̀ṣẹ̀ rẹ̀ ní Áfíríkà di ohun tí gbogbo ènìyàn gbàgbọ́ ní ọdún 1950. Láti ìgbà náà ni ìjọba Zimbabwe ti gba orílẹ̀-èdè náà gẹ́gẹ́ bí ibi ìrántí orílẹ̀-èdè, wọ́n sì sọ orúkọ orílẹ̀-èdè olómìnira òde òní ní orúkọ rẹ̀. Ọ̀rọ̀ náà ''Great'' fi ìyàtọ̀ hàn láàárín àwọn àwókù kéékèèké tí a mọ̀ sí " ''zimbabwes'' ", tàbí "àwọn ilé òkúta", tí ó tàn káàkiri Zimbabwe Highveld . <ref name="sibanda">M. Sibanda, H. Moyana et al. 1992. ''The African Heritage. History for Junior Secondary Schools. Book 1''. Zimbabwe Publishing House. {{ISBN|978-0-908300-00-6}}</ref> A ti ṣàwárí àwọn ibi tó lé ní 400 jákèjádò Gúúsù Áfíríkà, bíi Bumbusi ní Zimbabwe àti Manyikeni ní Mozambique, pẹ̀lú àwọn ògiri ńláńlá tí kò ní àmọ̀. <ref name="antiquity">{{Cite journal|title=Inside and outside the dry stone walls: revisiting the material culture of Great Zimbabwe|url=free}}</ref> == Orúkọ ==   [[File:Conical_tower.jpg|left|thumb| Ilé gogoro onígun mẹ́rin tó wà nínú Ààbò Ńlá ní Great Zimbabwe]] Orúkọ àwọn àwókù ìlú Sónà ni ''Sònà'', Vicente Pegado, olórí ẹgbẹ́ ọmọ ogun Sofala ti ilẹ̀ Portugal ló kọ́kọ́ kọ sílẹ̀ ní ọdún 1531. Pegado ṣe akiyesi pe "Awọn ọmọ ilu orilẹ-ede naa pe awọn ile wọnyi {{Lang|pt|Symbaoe}}, èyí tí gẹ́gẹ́ bí èdè wọn ṣe túmọ̀ sí 'ààfin ' . <ref name="Newitt 2002 39">{{Cite book|author=Newitt|publisher=Ashgate|isbn=0-7546-0181-1}}</ref> Orúkọ náà ní {{Lang|sn|dzimba}} nínú, ọ̀rọ̀ Shona fún 'ilé'. Àwọn ìlànà méjì ló wà fún ìtumọ̀ orúkọ náà. Ni igba akọkọ ti o tanmo wipe ọrọ ti wa ni yo lati {{Lang|sn|Dzimba-dze-mabwe}}, tí a túmọ̀ láti Shona gẹ́gẹ́ bí “àwọn ilé ńlá tí a fi òkúta ṣe” ( {{Lang|sn|dzimba}} = ọpọ ti {{Lang|sn|imba}}, 'ilé'; {{Lang|sn|mabwe}} = ọpọ ti {{Lang|sn|ibwe}}, 'òkúta'). <ref>{{Cite journal|title=Shona Class 5 revisited: a case against *ri as Class 5 nominal prefix|url=http://archive.lib.msu.edu/DMC/African%20Journals/pdfs/Journal%20of%20the%20University%20of%20Zimbabwe/vol21n1/juz021001005.pdf}}. See also {{Cite journal|title=Mediated monuments and national identity}}</ref> Èkejì fihàn pé ''Zimbabwe'' jẹ́ irú àdéhùn ti {{Lang|sn-ZW|dzimba-hwe}}, èyí tí ó túmọ̀ sí ‘àwọn ilé tí a bọ̀wọ̀ fún’ ní èdè Zezuru ti Shona, gẹ́gẹ́ bí a ṣe sábà máa ń lò ó fún àwọn ilé tàbí ibojì àwọn olórí. == Ìtàn àti àpèjúwe == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} [[File:Great-Zimbabwe.jpg|right|thumb| Àkótán nípa Nlá Zimbabwe. Ilé ìkọ́lé ńlá tí a fi ògiri ṣe ni Àpótí Ńlá. A lè rí àwọn àṣẹ́kù àfonífojì náà níwájú rẹ̀.]] [[File:140_of_'The_Ruined_Cities_of_Mashonaland-_being_a_record_of_excavation_and_exploration_in_1891_..._With_a_chapter_on_the_orientation_and_mensuration_of_the_temples_by_R._M._W._Swan._(With_plates.)'_(11217936264).jpg|thumb| Ètò ilé náà (a kọ́kọ́ tẹ̀ ẹ́ jáde nínú ìwé JT Bent’s ''Ruined Cities of Mashonaland'', London, 1892, lẹ́yìn ojú ìwé 121).]] Agbègbè Great Zimbabwe ni [[Bushmen|San]] ti gbé tẹ́lẹ̀, tí ó ti wà ní nǹkan bí ẹgbẹ̀rún ọdún 100,000, {{Efn|Some scholars contest that cultures and identities cannot be considered fixed or invariable, especially over such a long time period.<ref>{{cite journal |url=https://www.cambridge.org/core/journals/antiquity/article/abs/primordialism-and-the-pleistocene-san-of-southern-africa/45D6E61597C34A496AB5A0B6FA1C7632 |last1=Pargeter |first1=Justin |last2=Mackay |first2=Alex |last3=Mitchell |first3=Peter |last4=Shea |first4=John |last5=Stewart |first5=Brian |title=Primordialism and the 'Pleistocene San' of southern Africa |year=2016 |journal=Antiquity |volume=90 |issue=352}}</ref>}} àti, bẹ̀rẹ̀ ní nǹkan bí ọdún 150 ṣáájú Sànmánì Kristẹni, láti ọwọ́ [[Bàntú|àwọn ènìyàn tí wọ́n ń sọ èdè Bantu]], tí wọ́n dá àwọn olórí àgbẹ̀ sílẹ̀ láti ọ̀rúndún kẹrin Sànmánì Kristẹni. <ref name=":2">{{Cite book|last=Mlambo|first=A. S.|url=https://archive.org/details/historyofzimbabw0000mlam/mode/2up?view=theater|title=A history of Zimbabwe|date=2014}}</ref> : 11–12 Láàárín ọ̀rúndún kẹrin sí ìkeje, àwọn agbègbè àṣà Gokomere tàbí Ziwa ló ń ṣe oko ní àfonífojì náà, wọ́n sì ń wa igi, wọ́n sì ń ṣiṣẹ́ irin, ṣùgbọ́n wọn kò kọ́ àwọn ilé òkúta kankan. <ref name="antiquity" /> Àwọn wọ̀nyí ni àwọn ibùgbé ìgbàanì Iron ní agbègbè tí a dá mọ̀ láti inú àwọn ìwakùsà ohun ìṣẹ̀ǹbáyé, àti pé [[Gumanye people|àwọn ènìyàn Gumanye]] tí ó tẹ̀lé e ni a kà sí àwọn baba ńlá Karanga (gúúsù-ààrin Shona ), {{Efn|The term ''Karanga'' began as an exonym of the Shona used by outsiders, however in the modern day it refers to a dialect of Shona in south-central Zimbabwe.<ref>{{cite book |title=Becoming Zimbabwe: a history from the pre-colonial period to 2008 |year=2009 |url=https://archive.org/details/becomingzimbabwe0000unse |last1=Raftopoulos |first1=Brian |last2=Mlambo |first2=Alois|isbn=978-1-77922-083-7 }}</ref>{{rp|page=4}}}} tí yóò kọ́ Great Zimbabwe. <ref>{{Cite journal|last=Chirikure|first=Shadreck|date=2013-12-01|title=New Pathways of Sociopolitical Complexity in Southern Africa|url=https://link.springer.com/article/10.1007/s10437-013-9142-3}}</ref> === Ìkọ́lé àti ìdàgbàsókè === Kíkọ́ àwọn ilé òkúta bẹ̀rẹ̀ ní ọ̀rúndún kọkànlá, ó sì tẹ̀síwájú fún ohun tó lé ní ọgọ́rùn-ún mẹ́ta (300) ọdún. Iṣẹ́ àgbẹ̀ àti màlúù kó ipa pàtàkì nínú ìdàgbàsókè àjọṣepọ̀ àwùjọ pàtàkì kan, wọ́n sì ṣiṣẹ́ láti "mú kí ìṣàkóso àwọn ọjà àti iṣẹ́ tí a pín gẹ́gẹ́ bí àǹfààní láàrín àwọn ilé ìṣèlú àti àwùjọ ìbílẹ̀", nígbà tí ìṣòwò jíjìnnà réré ṣe pàtàkì fún ìyípadà àwọn àjọ agbègbè sí àwọn ti agbègbè. <ref name="Pikirayi-2020">{{Citation|title=Great Zimbabwe, 1100–1600 AD, Rise, Development, and Demise of}}</ref> Àwọn ọmọ ìjọba lo ọrọ̀ wọn láti fi {{Lang|sn|daga}} tó nípọn kọ́ ilé ( amọ̀ ilẹ̀), dípò {{Lang|sn|daga}} àti àwọn òpó, wọ́n sì kọ́ àwọn ògiri òkúta láti dáàbò bò ara wọn kúrò lọ́wọ́ àwọn ènìyàn. <ref>{{Cite book|author=Beach|url=https://books.google.co.uk/books/about/The_Shona_Zimbabwe_900_1850.html?id=Wzx1AAAAMAAJ&redir_esc=y|title=The Shona & Zimbabwe 900-1850: An Outline of Shona History|publisher=Pearson Education|isbn=978-0-435-94505-3}}</ref> : 42 Iṣẹ́ tí a mẹ́nu kàn lókè yìí yára tẹ̀síwájú ní ọ̀rúndún kẹtàlá, wọ́n sì kọ́ àwọn ògiri ńláńlá tí a fi òkúta gbígbẹ kọ́. <ref name="Pikirayi-20202">{{Citation|title=Great Zimbabwe, 1100–1600 AD, Rise, Development, and Demise of}}</ref> Àwọn àwókù tó wà ní Great Zimbabwe jẹ́ díẹ̀ lára àwọn ilé tó ti pẹ́ jùlọ àti tó tóbi jùlọ tó wà ní Gúúsù Áfíríkà. Ilé rẹ̀ tó lágbára jùlọ, tí wọ́n sábà máa ń pè ní Ààbò Ńlá, ní àwọn ògiri tó ga tó {{Convert|11|m|ft}} tó ń gùn tó nǹkan bí {{Convert|250|m|ft}} . Ìdàgbàsókè rẹ̀ ni a ti so mọ́ ìdínkù Mapungubwe láti nǹkan bí ọdún 1300, tàbí wíwà wúrà ní agbègbè Great Zimbabwe. <ref name="Zambezia">{{Cite journal|author=Gilbert Pwiti|pages=119–129}}</ref> Ṣíṣe àgbékalẹ̀ èrò ìṣèlú àti ẹ̀sìn ti Great Zimbabwe ṣiṣẹ́ láti fi ìdí ipò ọba múlẹ̀ ( {{Lang|sn|[[mambo (title)|mambo]]}} ), pẹ̀lú ìsopọ̀ láàárín àwọn olórí, àwọn baba ńlá wọn, àti Ọlọ́run . <ref name=":62">{{Cite journal|author=Kim|pages=1–34}}</ref> <ref name=":72">{{Cite journal|author=Huffman|pages=4–39}}</ref> Gẹ́gẹ́ bí Ken Mufuka ti sọ, ibi ìsìnkú ní Òkè Complex ni ilé àwọn abẹ́mìílò ( {{Lang|sn|[[svikiro]]}} ) tí wọ́n yàn láti máa ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí ẹ̀rí ọkàn ìjọba, àti láti máa pa àṣà àwọn olùdásílẹ̀ mọ́, tí ó sọ pé [[Chigwagu Rusvingo]] ( {{Lang|sn|mambo}} àkọ́kọ́) ni ), [[Chaminuka]], Chimurenga, [[Tovera]], ati [[Soro-rezhou]] laarin awọn miiran (wo {{Lang|sn|[[mhondoro]]}} ) <ref>{{Cite encyclopedia|publisher=Routledge|isbn=978-1-135-45670-2}}</ref> Àwọn ìṣirò àtọwọ́dọ́wọ́ ni pé Great Zimbabwe ní tó ẹgbẹ̀rún méjìdínlógún (18,000) olùgbé ní àkókò tí ó ga jùlọ. <ref name="contested">{{Cite book|last=Kuklick|first=Henrika|title=Colonial situations: essays on the contextualization of ethnographic knowledge}}</ref> Sibẹsibẹ, iwadi tuntun kan pari pe iye awọn eniyan ko le kọja 10,000. <ref name="Chirikure 2017">{{Cite journal|last=Chirikure, S.|title=What was the population of Great Zimbabwe (CE1000 – 1800)|url=free}}</ref> Àwọn àwókù tó ṣẹ́kù ni wọ́n fi òkúta kọ́ pátápátá; wọ́n gùn tó {{Convert|1800|acre|ha}} . Orílẹ̀-èdè Zimbabwe Ńlá kan náà ní agbègbè kan náà pẹ̀lú ìlú London ìgbàanì ; nígbà tí iye àwọn ilé tó wà nínú àwọn ibi tí wọ́n fi òkúta sí pọ̀, ní àwọn agbègbè tó wà níta wọn, ó kéré gan-an. <ref name="Pikirayi 2020">{{Citation|title=Great Zimbabwe, 1100–1600 AD, Rise, Development, and Demise of}}</ref> Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ènìyàn ló ń gbé nínú àwọn ilé tí a fi ẹrẹ̀ ṣe lórí àwọn ilé onígi, <ref name=":62" /> ṣùgbọ́n a lè ṣírò iye wọn nìkan. A gbà pé àwọn ilé olókìkí tàbí ilé ọba ni àwọn ilé olókìkí àti àwọn ilé olókìkí. A kò rí ìsìnkú kankan ní ibi ìsìnkú náà láti fúnni ní ìpìlẹ̀ mìíràn láti ṣírò iye àwọn ènìyàn tí wọ́n wà níbẹ̀. <ref name="Chirikure 2017" /> === Àwọn ẹ̀yà ara ìdọ̀tí náà === Ni 1531, Vicente Pegado, Balogun Garrison Portuguese ti Sofala, ṣapejuwe Zimbabwe bayi: <ref name="Newitt 2002 39" />   [[File:Eastern-enclosure-great-zimbabwe.jpg|right|thumb| Wo ìwọ̀ oòrùn láti Eastern Enclosure of the Hill Complex, tí ó fi òkúta granite tí ó jọ ẹyẹ Zimbabwe àti bálíkónì hàn.]] Àwọn àlàpà náà para pọ̀ di ẹgbẹ́ mẹ́ta ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ tí wọ́n ń kọ́ ilé. Wọ́n mọ̀ wọ́n sí Hill Complex, Valley Complex àti Great Enclosure. Ilé ìgbìmọ̀ òkè ni ó pẹ́ jùlọ, wọ́n sì ń gbé ibẹ̀ láti ọ̀rúndún kọkànlá sí ìkẹtàlá. Wọ́n gbé Ààbò Ńlá náà láti ọ̀rúndún kẹtàlá sí ìkẹẹ̀ẹ́dógún, àti Ààbò Àfonífojì láti ọ̀rúndún kẹrìnlá sí ìkẹrìndínlógún. <ref name="antiquity" /> Àwọn ohun pàtàkì tó wà nínú Ilé Ìtajà Òkè náà ni Ilé Ìtajà Òkè, níbi tí wọ́n ti rò pé àwọn Ẹyẹ Zimbabwe dúró sí, ibi ìtajà bànkóló gíga kan tó ń wo Ilé Ìtajà Òkè, àti àpáta ńlá kan tó rí bíi ti Ẹyẹ Zimbabwe. Àpótí Ńlá náà jẹ́ ògiri inú, tí ó yí àwọn ilé kan ká àti ògiri òde kékeré kan. Ilé Gogoro Konika, {{Convert|18|ft|m}} ní ìwọ̀n iwọ̀n àti {{Convert|30|ft|m|0}} gíga, ni a kọ́ láàrín àwọn ògiri méjèèjì. A pín Àfonífojì sí Àwókù Àfonífojì Òkè àti Ìsàlẹ̀, pẹ̀lú àwọn àkókò ìṣiṣẹ́ ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀. <ref name="antiquity" /> [[File:Great-zim-aerial-looking-SE.JPG|thumb| Ìwò ojú ọ̀run tí ó ń wo gúúsù ìlà-oòrùn, Hill Complex ní iwájú]] Oríṣiríṣi ìtumọ̀ àwọn ohun ìṣẹ̀ǹbáyé ló wà fún àwọn ẹgbẹ́ wọ̀nyí. Wọ́n ti dámọ̀ràn pé àwọn ilé iṣẹ́ náà dúró fún iṣẹ́ àwọn ọba tó tẹ̀lé e: àwọn kan lára àwọn alákòóso tuntun náà dá ilé tuntun sílẹ̀. <ref name="current">{{Cite journal|title=Cognitive Archaeology and Imaginary History at Great Zimbabwe}}</ref> Agbára ìdarí náà gbéra láti Ilé-iṣẹ́ Òkè ní ọ̀rúndún kejìlá, sí Àgọ́ Ńlá, Àfonífojì Òkè àti ní ìparí Àfonífojì Ìsàlẹ̀ ní ìbẹ̀rẹ̀ ọ̀rúndún kẹrìndínlógún. <ref name="antiquity" /> Ìtumọ̀ mìíràn tí a tún mọ̀ sí "olùkọ́ ilé" ni pé àwọn ilé tó yàtọ̀ síra ní iṣẹ́ tó yàtọ̀ síra: Ilé Òkè gẹ́gẹ́ bí agbègbè fún àwọn ààtò, bóyá tó ní í ṣe pẹ̀lú bí òjò ṣe ń rọ̀, ilé Àfonífojì náà wà fún àwọn aráàlú, ọba sì lo Àpótí Ńlá náà. Àwọn ilé tí ó ṣe pàtàkì jù bẹ́ẹ̀ lọ ni a ṣe fún àwọn ọba, bó tilẹ̀ jẹ́ pé a ti jiyàn pé ọjọ́ tí a rí àwọn ohun tí ó wà nínú àwọn ilé náà kò ṣe àtìlẹ́yìn fún ìtumọ̀ yìí. <ref>{{Cite journal|title=The chronology of the Valley Enclosures: implications for the interpretation of Great Zimbabwe}}</ref> [[Dhaka pits|Àwọn ihò Dhaka]] jẹ́ àwọn ihò tí a ti sé tí àwọn olùgbé Great Zimbabwe ń lò gẹ́gẹ́ bí orísun ìṣàkóso omi ní ìrísí àwọn adágún omi, kànga àti àwọn ìsun omi. Ó ṣeé ṣe kí wọ́n ti ń lo àwọn ihò Dhaka láti àárín ẹgbẹ̀rún ọdún kejì Sànmánì Tiwa, ètò náà sì lè gba ohun tó ju {{Convert|18000|m3|cuft}} lọ. ti ibi ipamọ omi. <ref>{{Cite journal|last=Innocent|first=Pikirayi|title=Climate-smart harvesting and storing of water: The legacy of dhaka pits at Great Zimbabwe}}</ref> [[File:Zim-bird.jpg|right|thumb| Àwòrán ère òkúta ọṣẹ ẹyẹ Zimbabwe]] Àwọn ohun ìṣẹ̀ǹbáyé pàtàkì jùlọ tí a rí láti inú ìrántí náà ni àwọn ẹyẹ mẹ́jọ ti Zimbabwe . Wọ́n gbẹ́ ìwọ̀nyí láti inú òkúta onígun mẹ́ta (micaceous schist ) lórí orí àwọn monoliths gíga ènìyàn. Àwọn ihò tó wà ní pátákó kan ní Eastern Enclosure of the Hill Complex dàbí èyí tí a ṣe láti gbé àwọn ẹyẹ Zimbabwe mọ́ra, ṣùgbọ́n nítorí pé wọn kò rí wọn níbẹ̀, a kò le mọ ibi tí gbogbo ẹyẹ àti ẹyẹ tó wà nínú pátákó náà wà tẹ́lẹ̀. Àwọn ohun ìṣẹ̀dá mìíràn pẹ̀lú àwọn ère òkúta oníṣẹ́ ọwọ́ (ọ̀kan nínú wọn wà ní Ilé Ìkóhun-Ìṣẹ̀dá Ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì ), àwọn ohun ìṣẹ̀dá amọ̀, àwọn irin gong, eyín erin tí a fi ọgbọ́n ṣe, wáyà irin àti bàbà, àwọn ọkọ́ irin, àwọn ọ̀kọ̀ idẹ, àwọn ingot bàbà àti àwọn ohun ìkòkò, àti àwọn ìlẹ̀kẹ̀ wúrà, àwọn ẹ̀gbà ọwọ́, àwọn ohun ìkọ́ àti àpò. Àwọn ilẹ̀kẹ̀ dígí àti porcelaini láti orílẹ̀-èdè China àti Persia pẹ̀lú àwọn ohun ìṣẹ̀dá àjèjì mìíràn ni a tún rí, èyí tí ó jẹ́rìí sí àjọṣepọ̀ ìṣòwò kárí-ayé ti ìjọba náà. Àwọn àwókù òkúta ńláńlá tó ṣẹ́kù ní ìlú ńlá náà ní àwọn ẹyẹ onípele mẹ́jọ tí wọ́n ní ohun èlò orin. A gbàgbọ́ pé wọ́n dúró fún idì bateleur - àmì rere, ẹ̀mí ààbò àti ìránṣẹ́ Ọlọ́run nínú àṣà Shona. <ref name="Nelson 2019 10">{{Cite book|title=Historium}}</ref> === Iṣowo === Orílẹ̀-èdè Zimbabwe Ńlá di ibi ìtajà, lẹ́yìn tí ó ti rọ́pò Mapungubwe ní nǹkan bí ọdún 1300. <ref name=":5">{{Cite book|last=Chirikure|first=Shadreck|url=https://books.google.com/books?id=3pa7CgAAQBAJ&dq=kingdom+of+mapungubwe&pg=PT6|title=Mapungubwe Reconsidered: A Living Legacy: Exploring Beyond the Rise and Decline of the Mapungubwe State|date=2015-10-01}}</ref> Àwọn nẹ́tíwọ́ọ̀kì agbègbè náà gbòòrò sí i, a sì ń tà iyọ̀, màlúù, ọkà, àti bàbà títí dé àríwá títí dé Kundelungu Plateau ní [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|DR Congo]] òde òní. Apá pàtàkì kan lára ọrọ̀ Great Zimbabwe wá láti ìjẹgàba àwọn ọ̀nà ìṣòwò láti pápá wúrà ti Zimbabwe Plateau sí etíkun Swahili . <ref name=":2" /> : 17 Àwọn oníṣòwò rìnrìn àjò lọ sí àwọn odò Save àti Runde, ó ṣeé ṣe kí wọ́n lo àwọn ọkọ̀ ojú omi tí wọ́n ń ṣe ní agbègbè wọn. <ref>{{Cite book|last=Hawarden|first=Rosanne|url=https://www.jstor.org/stable/j.ctv1zcm2p4|title=Early Maritime Cultures in East Africa and the Western Indian Ocean|date=2018}}</ref> : 65, 77 Nípasẹ̀ àwọn ìlú Swahili bíi Sofala, wọ́n kó wúrà àti eyín erin jáde sínú ìṣòwò Òkun Íńdíà . <ref name=":4">{{Cite journal|last=Delius|first=Peter|date=2024|title=Turning South African History Upside Down: Ivory and Gold Production, the Indian Ocean Trading System and the Shaping of Southern African Society, 600–1900 AD|url=free}}</ref> Àwọn ìlú ìṣòwò etíkun Swahili ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí alárinà tí ó so àwọn nẹ́tíwọ́ọ̀kì ìṣòwò àárín ilẹ̀ Áfíríkà pọ̀ mọ́ àwọn oníṣòwò tí wọ́n ń ṣiṣẹ́ ní gbogbo Òkun Íńdíà. Iṣòwò àgbáyé yẹn jẹ́ àfikún sí iṣòwò àgbẹ̀ àdúgbò, níbi tí màlúù ṣe pàtàkì jùlọ. <ref name="Zambezia" /> Àwọn agbo màlúù ńlá tí wọ́n ń pèsè fún ìlú náà máa ń ṣí lọ ní àkókò, ilé ẹjọ́ sì ń ṣàkóso wọn. Àwọn ègé ìkòkò ilẹ̀ China, owó láti Arabia, àwọn ìlẹ̀kẹ̀ dígí àti àwọn nǹkan mìíràn tí kìí ṣe ti ìlú ni wọ́n ti gbẹ́ jáde ní Zimbabwe. <ref name="Webber" /> Àwọn ẹ̀rí nípa ìṣẹ̀dá ilẹ̀ ayé fihàn pé díẹ̀ lára àwọn ohun èlò amọ̀ tí wọ́n kó wọlé ni òkúta Longquan tí wọ́n fi gẹ́lẹ́ aláwọ̀ ewé ṣe àti pílásínì aláwọ̀ búlúù àti funfun tí wọ́n ti wà láti ọ̀rúndún kẹrìnlá sí ìkẹẹ̀ẹ́dógún. <ref name=":3" /> Ó ṣeé ṣe kí àwọn ohun ìṣẹ̀ǹbáyé wọ̀nyí dé Great Zimbabwe nípasẹ̀ àwọn nẹ́tíwọ́ọ̀kì ìpínkiri tí a so pọ̀ mọ́ àwọn èbúté etíkun Swahili, bíi Kilwa Kisiwani. <ref name=":3" /> Láìka àwọn ìsopọ̀ tó lágbára tó wà láàárín àwọn orílẹ̀-èdè tó wà ní orílẹ̀-èdè yìí sí, kò sí ẹ̀rí tó fi hàn pé wọ́n ń pàṣípààrọ̀ àwọn èrò ìkọ́lé láàárín Great Zimbabwe àti àwọn ìlú bíi Kilwa . === Iṣẹ́ wúrà === Nínú ìwádìí nípa àwọn ohun ìgbàanì, Great Zimbabwe jẹ́ ibi pàtàkì fún iṣẹ́ wúrà ní Gúúsù Áfíríkà. Irú àwọn àwárí bẹ́ẹ̀ fi hàn bí iṣẹ́ ṣíṣe wúrà ṣe jẹ́ ọgbọ́n àti àṣà tí a nílò dípò iṣẹ́ tí a sábà máa ń ṣe. Àwọn ìwádìí tuntun fi ẹ̀rí hàn pé àwọn ìdọ̀tí tí wọ́n fi sílẹ̀ láti inú iṣẹ́ wúrà ni wọ́n fi hàn pé wọ́n ṣe iṣẹ́ wúrà ní àwọn agbègbè kan ní ibi náà. Èyí jẹ́rìí sí i pé iṣẹ́ wúrà jẹ́ apá pàtàkì nínú àṣà iṣẹ́ ọwọ́ àti ìníyelórí rẹ̀ nínú ọrọ̀ ajé. <ref name=":02">{{Cite journal|last=Vieri|first=Jasmine|date=2023-08-03|title=Archaeological science, globalisation, and local agency: gold in Great Zimbabwe}}</ref> Àwọn ìwakùsà náà fi àwọn àpótí amọ̀, àwọn ohun èlò ìkòkò, àti àwọn irinṣẹ́ tí wọ́n lò láti mú wúrà gbóná kí wọ́n sì sọ ọ́ di wáyà, ìlẹ̀kẹ̀, tàbí àwọn ohun ọ̀ṣọ́. <ref name=":02" /> Àwọn ohun èlò àti ohun èlò wọ̀nyí ló jẹ́ kí a mọ àwọn oníṣẹ́ ọwọ́ tó mọṣẹ́ tí wọ́n ń gbé ní Great Zimbabwe àti ipa pàtàkì tí wúrà ń kó nínú àṣà àti ìgbésí ayé wọn ojoojúmọ́. <ref name=":12" /> A kò mọ ohun tó fa ìparun Great Zimbabwe àti bí wọ́n ṣe fi í sílẹ̀ nígbẹ̀yìn gbẹ́yín. {{Efn|A major factor involves the actions of European [[antiquarian]]s and prospectors during the colonial period in the looting of the site, destroying its [[stratigraphy]].}} Kò ṣe kedere bí ìyípadà ojúọjọ́ ṣe kó ipa tó, síbẹ̀ ipò Great Zimbabwe ní agbègbè òjò tó dára mú kí èyí má ṣeé ṣe kí ó jẹ́ ìdí pàtàkì kan. Ijọba Zimbabwe Nla lori agbegbe naa da lori itẹsiwaju ati ifihan agbara rẹ nigbagbogbo, bi iye eniyan rẹ ti n pọ si nilo ilẹ ogbin diẹ sii ati awọn oniṣowo diẹ sii wura. <ref name="Pikirayi 2020" /> Àṣà àtọwọ́dọ́wọ́ Shona sọ pé àìtó iyọ̀ ló fa ìparun ilẹ̀ ní Zimbabwe, èyí tó lè jẹ́ ọ̀nà àpèjúwe láti fi sọ̀rọ̀ nípa ìbàjẹ́ ilẹ̀ fún àwọn àgbẹ̀ tàbí ìbàjẹ́ àwọn ohun àlùmọ́nì pàtàkì fún àwùjọ. <ref name="auto">{{Cite book|last=Silva|first=Alberto da Costa|url=https://books.google.com/books?id=yLTrAAAAMAAJ|title=A enxada e a lança: a África antes dos Portugueses|location=Rio de Janeiro}}</ref> <ref>{{Cite book|last=Pikirayi|first=Innocent|title=Cities in the World: 1500-2000: v. 3|date=2006}}</ref> : 10 Ó ṣeé ṣe kí omi adágún omi Great Zimbabwe jókòó lórí omi tí ó ti tán, tàbí kí iye àwọn ènìyàn tí ń pọ̀ sí i ba omi náà jẹ́. <ref name=":8">{{Cite journal|last=Pikirayi|first=Innocent|date=2024-05-01|title=Granite Landforms and Water Storage at Great Zimbabwe|url=https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/09719458241258551}}</ref> Láti ìbẹ̀rẹ̀ ọ̀rúndún kẹẹ̀ẹ́dógún, ìṣòwò kárí ayé bẹ̀rẹ̀ sí í dínkù láàárín ìdààmú ọrọ̀ ajé kárí ayé, èyí tí ó dín ìbéèrè fún wúrà kù, èyí tí ó ní ipa búburú lórí Great Zimbabwe. Ní ìdáhùn sí èyí, ó ṣeé ṣe kí àwọn ọ̀mọ̀wé fẹ̀ síi àwọn nẹ́tíwọ́ọ̀kì ìṣòwò agbègbè, èyí tí ó yọrí sí aásìkí púpọ̀ síi fún àwọn ibùgbé mìíràn ní agbègbè náà. Nígbà tí ó fi máa di ìparí ọ̀rúndún kẹẹ̀ẹ́dógún, àbájáde ìpinnu yìí yóò ti bẹ̀rẹ̀ sí í hàn gbangba, bí àwọn ọmọ ìdílé ọba Zimbabwe Great Zimbabwe ṣe ń dá àwọn ìdílé tuntun sílẹ̀, ó ṣeé ṣe kí ó jẹ́ àbájáde àìròtẹ́lẹ̀ àwọn àríyànjiyàn ìtẹ̀lé. <ref>{{Citation|title=Southern Zambezia States and Indian Ocean Trade, 1450–1900}}</ref> Gẹ́gẹ́ bí àṣà àtọwọ́dọ́wọ́, Nyatsimba Mutota, ọmọ ẹgbẹ́ ìdílé ọba Zimbabwe Ńlá, ṣe olórí àwọn ènìyàn ní àríwá láti wá iyọ̀, ó sì dá ìjọba Mutapa sílẹ̀. {{Efn|According to tradition, the move came about because the king was tired of eating salt made from goat's dung.<ref>{{Cite journal |last=Huffman |first=T. N. |date=1972 |title=The Rise and Fall of Zimbabwe |url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-african-history/article/abs/rise-and-fall-of-zimbabwe/DF9B15B96E63ADFFC62967F9F2801703 |journal=The Journal of African History |language=en |volume=13 |issue=3 |pages=353–366 |doi=10.1017/S0021853700011683 |issn=1469-5138|url-access=subscription }}</ref>}} <ref name="Pikirayi 2020" /> Wọ́n gbàgbọ́ pé àwọn baba ńlá wọn tó ṣẹ̀ṣẹ̀ dé nìkan ló máa tẹ̀lé wọn, pẹ̀lú àwọn baba ńlá tó ti dàgbà tí wọ́n ń gbé ní Great Zimbabwe tí wọ́n sì ń dáàbò bò wọ́n níbẹ̀. <ref name=":72" /> Àwọn oníṣòwò Angoche ṣí ọ̀nà tuntun kan ní ẹ̀bá Zambezi nípasẹ̀ Mutapa àti Ingombe Ilede láti dé àwọn pápá wúrà ní ìwọ̀ oòrùn Great Zimbabwe, èyí tó mú kí ó dínkù, tí Khami, olú ìlú ìjọba Butua sì sì dìde. <ref name=":122">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=u1SqMwEACAAJ|title=Butua and the End of an Era: The Effect of the Collapse of the Kalanga State on Ordinary Citizens: an Analysis of Behaviour Under Stress|date=2012}}</ref> : 50 Nígbà tí ó fi máa di ọ̀rúndún kẹrìndínlógún, agbára ìṣèlú àti ti ọrọ̀ ajé ti kúrò ní Zimbabwe Ńlá sí àríwá àti ìwọ̀ oòrùn. Ó ṣeé ṣe kí wọ́n tẹ̀síwájú láti máa gbé ibẹ̀ títí di ọ̀rúndún kẹtàdínlógún, kí wọ́n tó fi sílẹ̀ nígbẹ̀yìn-gbẹ́yín. <ref name="Pikirayi 2020" /> == Ìtàn ìwádìí àti ìpilẹ̀ṣẹ̀ àwọn ahoro náà == [[File:Cefala_Manich_Simbaoe.png|thumb| Zimbabwe Nla farahan lori maapu Abraham Ortelius '1570 ''Africae Tabula Nova'', ti a tumọ si "Simbaoe".]] Àríyànjiyàn púpọ̀ ló ti wà nípa ìpilẹ̀ṣẹ̀ Great Zimbabwe, tí a ń pè ní " [[Zimbabwe controversy|àríyànjiyàn Zimbabwe]] ". <ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/silenceofgreatzi0000font|title=The silence of Great Zimbabwe: contested landscapes and the power of heritage|date=2006}}</ref> Nítorí ẹ̀tanú ẹ̀yà tí wọ́n ní, àwọn ará Rhodesia rí i pé kò ṣeé ṣe láti ronú pé àwọn ọmọ ìbílẹ̀ Áfíríkà ló lè kọ́ àwọn ilé náà, wọ́n sọ pé àwọn ohun ìṣẹ̀ǹbáyé tí wọ́n rí nínú àwọn abọ́ ilẹ̀ Persia àti celadon ti ilẹ̀ China jẹ́ àbájáde ìbílẹ̀ ṣáájú ìgbà tí Bantu ti dé. Ìjọba ìjọba amúnisìn fipá mú àwọn onímọ̀ nípa ohun abẹ̀mí láti sẹ́ pé àwọn ọmọ ìbílẹ̀ Áfíríkà ló kọ́ ilé náà, nítorí pé gbígbà pé ó lè ba “ iṣẹ́ àkànṣe wọn” jẹ́. Ìkọ̀sílẹ̀ onírúurú àwọn àbá àti àbùkù ènìyàn tí ó sọ pé àwọn Júù, àwọn ará Lárúbáwá, àwọn ará Fòníṣíà, àti ẹnikẹ́ni yàtọ̀ sí àwọn Shona, pẹ̀lú àwọn ìgbòkègbodò mìíràn ti àwọn onímọ̀ nípa ìgbàanì, ló gbajúmọ̀ ìtàn ìlú Nlá Zimbabwe jálẹ̀ ọ̀rúndún ogún. <ref name="Pikirayi 2020" /> <ref>{{Cite encyclopedia|title=Great Zimbabwe: Colonial historiography|url=https://www.taylorfrancis.com/books/mono/10.4324/9780203483862/encyclopedia-african-history-3-volume-set-kevin-shillington}}</ref> Ìpilẹ̀ṣẹ̀ rẹ̀ ní Áfíríkà di ohun tí gbogbo ènìyàn gbàgbọ́ ní ọdún 1950. <ref name="Frederikse 1990 10–11">{{Cite book|title=None But Ourselves|location=Harare}}</ref> === Láti àwọn oníṣòwò ilẹ̀ Portugal sí Karl Mauch === Ó ṣeé ṣe kí arìnrìn-àjò ará Portugal náà, António Fernandes, ṣe ìbẹ̀wò àkọ́kọ́ ní Yúróòpù ní ọdún 1513–1515, ẹni tí ó kọjá lẹ́ẹ̀mejì, ó sì ròyìn ní kíkún agbègbè Zimbabwe òde òní (pẹ̀lú àwọn ìjọba Shona) àti àwọn ibùdó olódi tí a fi òkúta tí kò ní àmọ̀ ṣe. Sibẹsibẹ, nigbati o kọja ''ni ipa ọna'' ni awọn ibuso diẹ si ariwa, ati nipa {{Convert|35|mi|km}} ní gúúsù ibi náà, kò tọ́ka sí Great Zimbabwe. <ref>{{Cite journal|url=http://www.rhodesia.nl/rhodesiana/volume19.pdf|date=December 1968|title=The Pioneer Head}}</ref> Àwọn oníṣòwò ará Portugal gbọ́ nípa àṣẹ́kù ìlú ìgbàanì ní ìbẹ̀rẹ̀ ọ̀rúndún kẹrìndínlógún, àwọn àkọsílẹ̀ sì wà láàyè nípa àwọn ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò àti àkọsílẹ̀ tí àwọn kan lára wọn ṣe, tí ó so Great Zimbabwe pọ̀ mọ́ iṣẹ́ ṣíṣe wúrà àti ìṣòwò jíjìnnà. <ref name="Kaarsholm">{{Cite journal|last=Kaarsholm|first=Preben|title=The past as battlefield in Rhodesia and Zimbabwe|url=http://sas-space.sas.ac.uk/4213/1/Preben_Kaarsholm_-_The_past_as_battlefield_in_Rhodesia_and_Zimbabwe.pdf}}</ref> Méjì lára àwọn ìtàn wọ̀nyẹn mẹ́nu kan àkọsílẹ̀ kan lókè ẹnu ọ̀nà sí Great Zimbabwe, tí a kọ pẹ̀lú àwọn ohun kikọ tí àwọn oníṣòwò ará Arab tí wọ́n rí i kò mọ̀. <ref name="Barros">{{Cite book|last=McCall-Theal, G.|title=Records of South-eastern Africa|location=Cape Town}}</ref> <ref>{{Cite book|last=McCall-Theal, G.|title=Records of South-eastern Africa|location=Cape Town}}</ref> Ní ọdún 1506, olùṣàwárí Diogo de Alcáçova ṣàpèjúwe àwọn ilé náà nínú lẹ́tà kan sí Manuel I ti Portugal, ó sì kọ̀wé pé wọ́n jẹ́ ara ìjọba ńlá ti Ucalanga (ó ṣeé ṣe kí ó jẹ́ Karanga, èdè àwọn ènìyàn Shona tí wọ́n ń sọ ní pàtàkì ní àwọn ìpínlẹ̀ Masvingo àti Midlands ti Zimbabwe). <ref>{{Cite book|last=Randles|first=W. G. L.|title=The Empire of Monomotapa: From the Fifteenth to the Nineteenth Century|date=1981|url=https://books.google.com/books?id=68pBAAAAYAAJ|access-date=16 July 2016}}</ref> João de Barros tún fi irú àpèjúwe mìíràn sílẹ̀ nípa Great Zimbabwe ní ọdún 1538, gẹ́gẹ́ bí àwọn oníṣòwò Moorish tí wọ́n ti ṣèbẹ̀wò sí agbègbè náà tí wọ́n sì ní ìmọ̀ nípa ilẹ̀ òkèèrè ṣe ròyìn fún un. Ó tọ́ka sí i pé àwọn ilé náà ni a mọ̀ sí ''Symbaoe'' ní agbègbè, èyí tí ó túmọ̀ sí "ààfin ọba" ní èdè ìbílẹ̀. <ref name="Pikirayi">{{Cite web|archivedate=9 August 2016}}</ref> Nípa ìdámọ̀ gidi àwọn tó kọ́ ìlú Great Zimbabwe, de Barros kọ̀wé pé: <ref>{{Cite book|last=Böhmer-Bauer|first=Kunigunde|title=Great Zimbabwe: eine ethnologische Untersuchung|date=2000|url=https://books.google.com/books?id=V9EwAQAAIAAJ|access-date=16 June 2016}}</ref>   Ní àfikún, nípa ète àwọn àwókù Great Zimbabwe, de Barros sọ pé: “Ní èrò àwọn ará Moor tí wọ́n rí i [Great Zimbabwe] ó jẹ́ ìgbàanì gan-an, a sì kọ́ ọ láti pa àwọn ohun ìní àwọn iwakusa mọ́, èyí tí ó ti pẹ́ gan-an, tí a kò sì tíì rí wúrà nínú wọn fún ọ̀pọ̀ ọdún, nítorí àwọn ogun náà.&nbsp;... ó dàbí ẹni pé ọmọ <ref name="Pikirayi" /> kan tí ó ní àwọn ohun ìwakùsà wọ̀nyí pàṣẹ pé kí a kọ́ ọ gẹ́gẹ́ bí àmì rẹ̀, èyí tí ó pàdánù lẹ́yìn náà ní àkókò àti nítorí wíwà wọn jìnnà sí ìjọba rẹ̀. De Barros tún sọ pé “ọlọ́lá kan ló ń ṣọ́ ''Symbaoe'', gẹ́gẹ́ bí olórí alcaide, wọ́n sì ń pè é ní ọ̀gá yìí ní Symbacayo.”&nbsp;... àti pé àwọn ìyàwó Benomotapa kan wà níbẹ̀ nígbà gbogbo tí Symbacayo ń tọ́jú wọn.” Nítorí náà, ó dà bíi pé wọ́n ṣì ń gbé Great Zimbabwe ní àìpẹ́ yìí bíi ìbẹ̀rẹ̀ ọ̀rúndún kẹrìndínlógún. <ref name="Pikirayi" /> === Àtúnṣe ìṣáájú ti àwọn ará Yúróòpù àti àwọn ìtumọ̀ Bíbélì === Àwọn ará Yúróòpù tún rí àwọn àwókù náà nígbà ìrìn àjò ọdẹ ní ọdún 1867 láti ọwọ́ Adam Render, ọdẹ ará Jámánì-Amẹ́ríkà kan, olùwá omi àti oníṣòwò ní gúúsù Áfíríkà, <ref>{{Cite book|title=Southern African Dictionary of National Biography|location=London}}</ref> tí ó ti ń gbé pẹ̀lú ẹ̀yà kan ní àdúgbò náà. Ní ọdún 1871, ó fi àwọn àwókù náà hàn Karl Mauch, olùwádìí àti olùṣèwádìí ilẹ̀ Áfíríkà ará Jámánì kan. Karl Mauch kọ àwọn àwókù náà sílẹ̀, ó sì kọ̀ láti ṣe àgbékalẹ̀ ìkọ́lé ìbílẹ̀ lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ <ref name=":1" />, ó sì bẹ̀rẹ̀ sí í ronú nípa ìbáṣepọ̀ Bíbélì pẹ̀lú Ọba Sólómọ́nì àti Ayaba Ṣébà, àlàyé tí àwọn òǹkọ̀wé ìṣáájú bíi João dos Santos ti ilẹ̀ Potogí dábàá. Mauch lọ dé ibi tí ó ti fẹ́ràn ìtàn àròsọ kan pé wọ́n kọ́ àwọn ilé náà láti ṣe àwòkọ ààfin Ayaba Ṣébà ní Jerúsálẹ́mù, <ref>{{Cite news|title=Vast Ruins in South Africa- The Ruined Cities of Mashonaland|date=18 December 1892}}</ref> wọ́n sì sọ pé igi kédárì ti Lebanoni ni wọ́n fi ṣe àtẹ̀gùn igi tí àwọn ará Phoenicia mú wá. Àròsọ Sheba, gẹ́gẹ́ bí Mauch ṣe gbé lárugẹ rẹ̀, di ohun tó wọ́pọ̀ ní àwùjọ àwọn aláwọ̀ funfun tó bẹ́ẹ̀ tí ó fi mú kí ọ̀mọ̀wé akẹ́kọ̀ọ́jinlẹ̀ tó gbẹ̀yìn James Theodore Bent sọ pé,   Àwọn olè jíjà kan tẹ̀lé ìbẹ̀wò Mauch sí àwọn àwókù náà, àwọn kan sì ni WG Neal, ẹni tí ó mọ̀ nípa iṣẹ́ Àtijọ́, gbà síṣẹ́. Ẹni àkọ́kọ́ tó bá lọ sí ibi tí wọ́n ti ń kó nǹkan náà, Willi Posselt, yọ ẹyẹ oníṣẹ́ ọnà tí wọ́n fi ṣe àgbélébùú jáde, ó sì fi àwọn ẹlòmíràn pamọ́ láti rí i gbà nígbà tó yá. Láàárín ọdún díẹ̀ tó tẹ̀lé e, Neal àti ilé iṣẹ́ rẹ̀ kó àwọn àwókù náà jọ, wọ́n kó gbogbo ohun ìníyelórí rẹ̀ kúrò nínú rẹ̀, wọ́n sì ba ohun tí wọ́n rò pé wọn kò lè tà jẹ́, títí kan àwọn ilé náà. Kò ṣe kedere iye àwọn ohun èlò ìkòkò, àwọn ère àti àwọn ohun èlò mìíràn tí wọ́n sọnù tàbí tí wọ́n jí. === Àwọn ìwakùsà ìṣáájú àti àwọn ìpilẹ̀ṣẹ̀ tí kìí ṣe ti Áfíríkà === [[File:Great_Zimbabwe_Ruins2.jpg|thumb| Ilé Òkè]] Carl Peters kó ohun èlò ìṣẹ́ amọ̀ kan jọ ní ọdún 1905. Flinders Petrie yẹ̀ wò ó, ó sì rí káàtì kan lórí àyà rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ohun ìní ìjọba 18th ti Fáráò [[Thutmose 3k|Thutmose Kẹta ti]] Íjíbítì, ó sì dábàá pé ó jẹ́ ère ọba, ó sì tọ́ka sí i gẹ́gẹ́ bí ẹ̀rí àjọṣepọ̀ ìṣòwò láàárín àwọn alákòóso ní agbègbè náà àti àwọn ará Íjíbítì ìgbàanì nígbà Ìjọba Tuntun (ní nǹkan bí ọdún 1550–1077 ṣáájú Sànmánì Kristẹni), bí kì í bá ṣe ohun ìrántí ibùdó ìgbàanì ti Íjíbítì nítòsí àwọn ibi ìwakùsà wúrà àdúgbò. <ref>{{Cite book|last=Peters|first=Carl|title=The Eldorado of the Ancients|pages=393–394|publisher=C. Pearson|url=https://archive.org/stream/eldoradoofancien00pete#page/392/mode/2up|year=1902}}</ref> Lẹ́yìn náà, Johann Heinrich Schäfer ṣe àyẹ̀wò ère náà, ó sì jiyàn pé ó jẹ́ ti ẹgbẹ́ àwọn oníṣẹ́-afẹ́de tí a mọ̀ dáadáa. Lẹ́yìn tí ó ti gba ushabti, Felix von Luschan dábàá pé ó ti bẹ̀rẹ̀ láìpẹ́ ju Ìjọba Tuntun lọ. Ó sọ pé dípò bẹ́ẹ̀, àwòrán náà farahàn láti ìgbà Ptolemaic tí ó tẹ̀lé e (ní nǹkan bí ọdún 323–30 ṣáájú Sànmánì Kristẹni), nígbà tí àwọn oníṣòwò ará Gíríìsì tí wọ́n wà ní Alexandria yóò kó àwọn ohun ìṣẹ̀ǹbáyé àti àwọn ohun ìṣẹ̀ǹbáyé Íjíbítì jáde sí gúúsù Áfíríkà. <ref>{{Cite book|last=Griffith|first=Francis Llewellyn|title=Archæological Report|publisher=Egypt Exploration Fund|url=https://books.google.com/books?id=m3PSvXWaH5YC}}</ref> J. Theodore Bent, pẹ̀lú ìyàwó rẹ̀ Mabel, bẹ̀rẹ̀ sí í ṣe àkóso ní Zimbabwe pẹ̀lú ìrànlọ́wọ́ àti owó ìrànlọ́wọ́ Cecil Rhodes láti ọwọ́ Royal Geographical Society àti British Association for the Advancement of Science. Èyí, àti àwọn iṣẹ́ ìwakùsà mìíràn tí a ṣe fún Rhodes, yọrí sí ìwé kan tí ó fi àwọn àwókù náà hàn fún àwọn òǹkàwé èdè Gẹ̀ẹ́sì. Bent kò ní ẹ̀kọ́ nípa àwọn ohun ìgbàanì, ṣùgbọ́n ní ọdún 1891 ó ti rìnrìn àjò púpọ̀ ní [[Gíríìsì|Greece]] àti Asia Minor ó sì ti wa àwọn Òkè A'ali, Bahrain (1889). Àìní ìdánilẹ́kọ̀ọ́ yìí ló ṣeé ṣe kó jẹ́ kí ó pinnu láti fi àìbìkítà wa ilé gogoro onígun mẹ́rin ti Ààbò Ńlá náà, èyí tí yóò ba àyíká náà jẹ́ lẹ́yìn náà. Èyí sì mú kí ó má ṣeé ṣe fún àwọn awalẹ̀pìtàn èyíkéyìí tí ó wá lẹ́yìn rẹ̀ láti mọ ọjọ́ orí ilé gogoro náà. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ohun ìṣẹ̀ǹbáyé ló sọnù nígbà ìbẹ̀wò yìí pẹ̀lú, ní àkókò yìí wọ́n sọ wọ́n nù gẹ́gẹ́ bí ohun tí kò ṣe pàtàkì. <ref name=":1" /> Onímọ̀ nípa àwòrán àti ìwádìí [https://aim25.com/cgi-bin/vcdf/detail?coll_id=6569&inst_id=10 Robert MW Swan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210927003059/https://aim25.com/cgi-bin/vcdf/detail?coll_id=6569&inst_id=10 |date=2021-09-27 }} ló ran Bent lọ́wọ́. Wọ́n ti Archived (1858–1904), ẹni tí ó tún ṣèbẹ̀wò àti ṣe ìwádìí lórí ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn àwókù òkúta tí ó jọra nítòsí. Bent sọ nínú àtẹ̀jáde àkọ́kọ́ ìwé rẹ̀ ''The Ruined Cities of Mashonaland'' (1892) pé àwọn àwókù náà fi àwọn ará Phoenicia tàbí àwọn [[Àwọn Áràbù|ará Arab]] hàn gẹ́gẹ́ bí àwọn olùkọ́lé, ó sì gbà pé ó ṣeé ṣe kí odi náà jẹ́ ìgbàanì. Nínú ìwé ìṣáájú sí àtẹ̀jáde kejì rẹ̀ (1893), ó ṣe pàtó sí i, pẹ̀lú ẹ̀kọ́ pàtàkì rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí “ẹ̀yà àwọn Júù àti láti orísun àwọn ará Arabia” ti àwọn oníṣòwò “tí wọ́n jẹ́ oníṣòwò gidigidi” tí wọ́n ń gbé ní ìlú kan ní Áfíríkà. [[File:Exterior_of_great_enclosure,G.Zimbabwe.JPG|right|thumb| Ògiri òde ti Àpótí Ńlá náà. David Randall-MacIver ya àwòrán náà ní ọdún 1906.]] === Lemba === Lemba náà ló sọ pé kíkọ́ ìlú Great Zimbabwe, gẹ́gẹ́ bí William Bolts ṣe kọ ọ́ sílẹ̀ ní ọdún 1777 (sí àwọn aláṣẹ ìlú Austrian Habsburg), àti AA Anderson (tó ń kọ nípa ìrìn àjò rẹ̀ sí àríwá [[Odò Límpopó|Odò Limpopo]] ní ọ̀rúndún kọkàndínlógún).  Àwọn Lemba ń sọ [[Àwọn èdè Bàntú|èdè Bantu]] tí àwọn aládùúgbò wọn ń sọ, ṣùgbọ́n wọ́n ní àwọn àṣà àti ìgbàgbọ́ ìsìn kan tí ó jọ ti ẹ̀sìn Júù àti [[Ẹ̀sìn Islam|Ìsìláàmù]], èyí tí wọ́n sọ pé àṣà àtọwọ́dọ́wọ́ ni a fi ránṣẹ́. <ref name="VanWarmelo">{{Cite journal|author=van Warmelo, N.J.|title=Zur Sprache und Herkunft der Lemba|journal=Hamburger Beiträge zur Afrika-Kunde|volume=5|year=1966|pages=273, 278, 281–282|publisher=Deutsches Institut für Afrika-Forschung}}</ref> === Àwọn ìwakùsà sáyẹ́ǹsì àkọ́kọ́ === Àwọn ìwakùsà ìjìnlẹ̀ sáyẹ́ǹsì àkọ́kọ́ ní ibi náà ni David Randall-MacIver ṣe fún ẹgbẹ́ British Association ní ọdún 1905–1906. Ní ''ìgbà àtijọ́ Rhodesia'', ó kọ̀ àwọn ẹ̀sùn tí Adam Render, Carl Peters àti Karl Mauch sọ, ó sì kọ̀wé nípa wíwà ní ibi tí àwọn nǹkan tí ó jẹ́ ti Bantu ti wá. Randall-MacIver parí èrò sí pé gbogbo ẹ̀rí tó wà ló mú kó gbàgbọ́ pé àwọn baba ńlá àwọn ará Shona ló kọ́ àwọn ilé Zimbabwe. <ref>{{Cite news|title=Solomon's Mines|date=14 April 1906}}</ref> <ref>{{Cite journal|title=The Rhodesia Ruins: their probable origins and significance|url=https://zenodo.org/record/1449252}}</ref> Èyí tó ṣe pàtàkì jùlọ ni pé ó dábàá ọjọ́ àtijọ́ pátápátá fún àwọn odi àti tẹ́ḿpìlì tí wọ́n fi ògiri ṣe. Wọn kò gba ẹ̀tọ́ yìí lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀, ní pàtàkì nítorí àkókò kúkúrú àti àkókò tí kò fi bẹ́ẹ̀ tó láti walẹ̀. === Ìjẹ́rìísí Ìwádìí Àtilẹ̀wá ti Àwọn Orísun Áfíríkà === [[File:Great_Zimbabwe_Ruins2.jpg|thumb| Ilé Òkè]] Ní àárín ọdún 1929, Gertrude Caton Thompson parí èrò sí, lẹ́yìn ìbẹ̀wò ọjọ́ méjìlá ti ẹgbẹ́ mẹ́ta àti wíwá àwọn ihò ọ̀gbun púpọ̀, pé Bantu ló dá ibi náà sílẹ̀ ní tòótọ́. Ó kọ́kọ́ rì ihò ìdánwò mẹ́ta sínú ohun tí ó ti jẹ́ òkìtì ìdọ̀tí ní òkè àwọn ibi gíga òkè náà, èyí sì mú àdàpọ̀ àwọn ohun èlò amọ̀ àti iṣẹ́ irin tí kò láfiwé jáde. Lẹ́yìn náà, ó kó lọ sí Ilé Gogoro Conical, ó sì gbìyànjú láti gbẹ́ ilẹ̀ lábẹ́ ilé gogoro náà, ó ń jiyàn pé ilẹ̀ ibẹ̀ kò ní dí, ṣùgbọ́n kò sí ohun tí a ṣí payá. Lẹ́yìn náà, wọ́n tún gbé àwọn ihò ìdánwò míì síta Great Enclosure àti nínú Valley Ruins, èyí tí wọ́n ti rí àwọn irin ilé, àwọn ìlẹ̀kẹ̀ dígí, àti ẹ̀gbà wúrà kan. Lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ ni Caton Thompson kéde ìlànà ìbílẹ̀ Bantu rẹ̀ sí ìpàdé ẹgbẹ́ British Association ní Johannesburg. <ref>{{Cite news|title=Ascribes Zimbabwe to African Bantus}}</ref>   Ẹ̀sùn Caton Thompson kò hàn lójúkan náà, bó tilẹ̀ jẹ́ pé ó ní ìtìlẹ́yìn tó lágbára láàárín àwọn onímọ̀ sáyẹ́ǹsì nítorí ọ̀nà ìgbàlódé rẹ̀. Àfikún pàtàkì rẹ̀ ni láti fìdí ẹ̀kọ́ nípa ìpilẹ̀ṣẹ̀ ìgbàanì múlẹ̀ fún iṣẹ́ ilé tí a ṣe ní ọ̀rúndún kẹrìnlá àti ìkarùndínlógún. Ní ọdún 1931, ó ti yí ìlànà Bantu rẹ̀ padà díẹ̀, èyí sì mú kí àwọn ará Arabia ní ipa lórí àwọn ilé gogoro náà nípa ṣíṣe àfarawé àwọn ilé tàbí iṣẹ́ ọnà tí a rí ní àwọn ìlú ìṣòwò Arabia ní etíkun. === Ìfohùnṣọ̀kan àwọn ohun ìṣẹ̀ǹbáyé ìgbàlódé àti ẹ̀rí ọjọ́ orí === Láti ọdún 1950, àwọn onímọ̀ nípa ohun abẹ̀mí ti gbàgbọ́ nípa ìpilẹ̀ṣẹ̀ ilẹ̀ Áfíríkà ti Great Zimbabwe. <ref>{{Cite book|title=The Lost Cities of Africa|url=https://archive.org/details/lostcitiesofafri00davi|location=Boston}}</ref> <ref>{{Cite book|title=Africa from the twelfth to the sixteenth century|location=London}}</ref> Àwọn ohun ìṣẹ̀ǹbáyé àti ìwádìí lórí radiocarbon fi hàn pé àwọn ènìyàn ti gbé ibẹ̀ ní ọ̀rúndún karùn-ún ó kéré tán, pẹ̀lú ìtẹ̀dó sí Great Zimbabwe láàárín ọ̀rúndún kejìlá àti ìkẹẹ̀ẹ́dógún àti ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ohun tí wọ́n rí láti ọ̀rúndún karùn-ún. <ref name="SAAB">{{Cite journal|title=The chronology of Great Zimbabwe}}</ref> Ẹ̀rí radiocarbon jẹ́ àpapọ̀ ìwọ̀n 28, èyí tí gbogbo àyàfi mẹ́rin àkọ́kọ́, láti ìgbà ìbẹ̀rẹ̀ lílo ọ̀nà yẹn tí a sì ti rí i pé kò péye nísinsìnyí, ti ṣètìlẹ́yìn fún ìtàn ọ̀rúndún 12 sí 15. <ref name="Garlake-dates" /> <ref name="Huffman2009">{{Cite journal|title=Mapungubwe and Great Zimbabwe: The origin and spread of social complexity in southern Africa}}</ref> Ní àwọn ọdún 1970, a tún ṣe àtúnyẹ̀wò ìtànṣán kan tí ó mú àwọn ọjọ́ àìdáa kan jáde ní ọdún 1952, ó sì fúnni ní ọjọ́ ọ̀rúndún kẹrìnlá. Àwọn ohun tí a rí tí wọ́n ti lò fún ìgbà pípẹ́ bíi àwọn ohun ìṣẹ̀dá ilẹ̀ China, Persia àti Syria tún ṣe àtìlẹ́yìn fún àwọn ọjọ́ ọ̀rúndún kejìlá àti ìkẹẹ̀ẹ́dógún. === Gokomere === Àwọn onímọ̀ nípa ohun abẹ̀mí gbà pé àwọn akọ́lé náà sọ ọ̀kan lára àwọn èdè Shona, <ref>{{Cite journal|title=Pastoralism and Zimbabwe}}</ref> <ref>{{Cite journal|title=Archaeology and early Venda history}}</ref> ní ìbámu pẹ̀lú ẹ̀rí ìkòkò, <ref>{{Cite journal|title=On why pots are decorated the way they are}}</ref> àṣà àtọwọ́dá <ref name="SAAB" /> àti ìmọ̀ nípa ẹ̀dá ènìyàn <ref name="current" /> àti ẹ̀rí DNA <ref>{{Cite journal|date=2019|title=Ancient DNA Analysis of the Thulamela Remains: Deciphering the Migratory Patterns of a Southern African Population}}</ref> àti ìmọ̀ ẹ̀kọ́ tuntun ṣètìlẹ́yìn fún kíkọ́ Great Zimbabwe (àti ìpilẹ̀ṣẹ̀ àṣà rẹ̀) láti ọwọ́ àwọn ènìyàn Shona àti Venda, <ref name="Huffman20092">{{Cite journal|title=Mapungubwe and Great Zimbabwe: The origin and spread of social complexity in southern Africa}}</ref> <ref name="Nelson 2019 102">{{Cite book|title=Historium}}</ref> tí ó ṣeé ṣe kí wọ́n jẹ́ àtọmọdọ́mọ àṣà Gokomere . <ref name="Huffman2009" /> Àṣà Gokomere, ẹgbẹ́ Bantu ti ìlà-oòrùn, wà ní agbègbè náà láti nǹkan bí ọdún 200 AD, ó sì gbilẹ̀ láti ọdún 500 AD sí nǹkan bí ọdún 800 AD. Àwọn ẹ̀rí nípa ìgbàanì fihàn pé ó jẹ́ ìpele ìbẹ̀rẹ̀ àṣà ìbílẹ̀ Zimbabwe Ńlá. <ref name="antiquity" /> <ref name="SAAB" /> <ref name="Chikuhwa2013">{{Cite book|title=Zimbabwe: The End of the First Republic|url=https://books.google.com/books?id=zQ49AQAAQBAJ&pg=PR19|date=October 2013}}</ref> Àṣà Gokomere ló ṣeé ṣe kí ó jẹ́ kí àwọn ènìyàn Mashona òde òní, <ref name="Copson2006">{{Cite book|title=Zimbabwe: Background and Issues|url=https://books.google.com/books?id=2AM7XUBrrqkC&pg=PA43|date=1 January 2006}}</ref> ẹgbẹ́ ẹ̀yà kan tí ó ní àwọn ẹ̀yà tó yàtọ̀ síra bíi ìdílé Karanga tí ó wà ní àdúgbò náà.{{Citation needed|date=October 2015}} àti àṣà Rozwi, èyí tí ó bẹ̀rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìpínlẹ̀ Shona . <ref>Isichei, Elizabeth Allo, ''A History of African Societies to 1870'' Cambridge University Press, 1997, {{ISBN|978-0521455992}} page 435</ref> Ó ṣeé ṣe kí àwọn ènìyàn Gokomere náà ní ìbátan pẹ̀lú àwọn ẹgbẹ́ Bantu ìjímìjí kan tí ó wà nítòsí bíi Mapungubwe ti Àríwá ìlà-oòrùn Gúúsù Áfíríkà tí ó wà ní àdúgbò, èyí tí a gbàgbọ́ pé ó jẹ́ àṣà ìjímìjí tí àwọn ènìyàn ń sọ èdè Venda, àti pẹ̀lú àwọn ará Sotho tí ó wà nítòsí. === Àwọn ìwádìí tuntun === [[File:Great_zimbabwe_2.jpg|thumb| Ọ̀nà Àbáwọlé ní Ààfin Ńlá]] Peter Garlake ti ṣe iṣẹ́ ìwádìí ìgbàlódé tuntun, ẹni tí ó ti ṣe àpèjúwe gbogbogbò nípa ibi náà, David Beach <ref name="current" /> àti Thomas Huffman, <ref name="SAAB" /> tí wọ́n ti ṣiṣẹ́ lórí ìtòlẹ́sẹẹsẹ àti ìdàgbàsókè Great Zimbabwe àti Gilbert Pwiti, ẹni tí ó ti tẹ̀jáde púpọ̀ lórí àwọn ìsopọ̀ ìṣòwò. <ref name="Zambezia" /> <ref name="Pwiti2004">{{Cite journal|last1=Gilbert Pwiti|year=2004|title=Economic change, ideology and the development of cultural complexity in northern Zimbabwe|journal=Azania: Archaeological Research in Africa|volume=39|pages=265–282|doi=10.1080/00672700409480403}}</ref> Lónìí, ìfohùnṣọ̀kan tuntun yìí fi hàn pé àwọn ènìyàn Shona ( [[Bàntú|ẹgbẹ́ Bantu]] ) ló kọ́ ìlú Great Zimbabwe. Àwọn ẹ̀rí kan tún fi hàn pé àwọn ènìyàn tí wọ́n wà ní Mapungubwe ní ipa ìṣáájú. <ref name="Huffman2009" /> === Ìbàjẹ́ sí àwọn ahoro náà === Awọn ibajẹ ti waye si awọn ahoro wọnyi ni gbogbo ọrundun to kọja. Awọn oniwadi ohun-elo atijọ lati Yuroopu ja Great Zimbabwe ati awọn ile ti o jọ ọ lẹkun ni akoko laarin awọn ọdun 1890 ati 1920; eyi si ṣe idiwọ nla fun iṣẹ awọn onimọ-jinlẹ nipa awọn ohun-elo atijọ (archaeologists) ni ọjọ iwaju nitori wọn ba eto ipele ilẹ (stratigraphy) ibẹ jẹ. Iṣẹ wiwa wura ati awọn ohun-elo atijọ ti awọn oluwadi akọkọ ti akoko ijọba amunisin ṣe laisi imọ to peye fa ibajẹ nla,[1] paapaa julọ awọn iṣẹ ti Richard Nicklin Hall ṣe.[2] Ibajẹ ti o pọ si tun waye nitori wiwa wura ninu awọn ahoro naa.[1] Awọn igbiyanju lati tun ibi naa kọ lati ọdun 1980 wa fa ibajẹ siwaju sii, eyi si jẹ ki awọn eniyan agbegbe naa ni imọlara pe ibi naa ko kan wọn mọ.[3][4] Ohun miiran ti n fa ibajẹ si awọn ahoro naa ni awọn alejo ti n bẹ ibẹ wo; ọpọlọpọ igba ni awọn eniyan maa n gun awọn odi, rin lori awọn ohun-elo atijọ ti o wa ni ilẹ, ti wọn si n lo awọn ọna ibẹ ju bi o ti yẹ lọ—gbogbo eyi si ti ni ipa buburu lori awọn ile ti o wa ni ibi naa.[3] Iru ibajẹ ti eniyan fa yii ti darapọ mọ ibajẹ ti o n waye lati ọdọ iseda, gẹgẹbi iṣan-omi ti n gbe ile lọ (erosion), rirọ tabi gbigbe ipilẹ ile, ati ibajẹ lati ọdọ awọn eweko ti n dagba lori rẹ.[3] == Àwọn ìtumọ̀ ìṣèlú == [[File:Great_Zimbabwe_Closeup.jpg|right|thumb| Àkójọpọ̀ àwọn àwókù ìlú Great Zimbabwe, ọdún 2006]] Martin Hall kọ̀wé pé ìtàn ìwádìí ìgbà ayé Iron ní gúúsù Zambezi fi ipa tí àwọn èrò ìṣèlú ìjọba amúnisìn ní lórí rẹ̀ hàn, nínú àwọn àbá ìṣáájú nípa ìrísí ìgbà àtijọ́ ilẹ̀ Áfíríkà àti nínú àwọn àtúnṣe tí a ti ṣe sí àwọn ọ̀nà ìgbàlódé ìgbàlódé. <ref>{{Cite journal|last=Hall|first=Martin|author-link=Martin Hall (academic)|year=1984|title=The Burden of Tribalism: The Social Context of Southern African Iron Age Studies|jstor=280354|journal=American Antiquity|volume=49|issue=3|pages=455–467|doi=10.2307/280354|url=https://usir.salford.ac.uk/id/eprint/7487/}}</ref> Preben Kaarsholm kọ̀wé pé àwọn ẹgbẹ́ amúnisìn àti àwọn ẹgbẹ́ aláwọ̀ dúdú lo ìgbà àtijọ́ ti Great Zimbabwe láti ṣe àtìlẹ́yìn fún ìran wọn nípa ìsinsìnyí orílẹ̀-èdè náà, nípasẹ̀ àwọn ìròyìn ìtàn àti ìtàn àròsọ. Àwọn àpẹẹrẹ ìtàn olókìkí bẹ́ẹ̀ ni ìwé [[Alexander Wilmot]] tí a ń pè ní ''Monomotapa (Rhodesia)'' àti Dzimbahwe ti Ken Mufuka tí a ń pè ní ''Dzimbahwe: Life and Politics in the Golden Age'' ; àwọn àpẹẹrẹ láti inú ìtàn àròsọ ni ìwé Wilbur Smith tí a ń pè ní ''The Sunbird'' àti ìwé Stanlake Samkange tí a ń pè ní ''Year of the Uprising'' . <ref name="Kaarsholm" /> Nígbà tí àwọn aláwọ̀ funfun bíi Cecil Rhodes kọ́kọ́ rí àwọn àwókù náà, wọ́n rí wọn gẹ́gẹ́ bí àmì ọrọ̀ ńlá tí agbègbè náà yóò fi fún àwọn ọ̀gá tuntun rẹ̀. <ref name="Kaarsholm" /> Pikirayi ati Kaarsholm daba pe ifihan yii ti Great Zimbabwe jẹ apakan lati ṣe iwuri fun gbigbe ati idoko-owo ni agbegbe naa. <ref name="Kaarsholm" /> Gertrude Caton-Thompson gbà pé àwọn ọmọ ilẹ̀ Áfíríkà ni àwọn tó kọ́ ilé náà, àmọ́ ó pe ibi náà ní “àbájáde ọpọlọ ọmọ kékeré” tí àwùjọ tí wọ́n ń ṣàkóso kọ́. <ref>{{Cite book|last=Caton-Thompson|title=The Zimbabwe Culture: ruins and reactions|year=1931}}</ref> Ọ̀rọ̀ tí wọ́n fi ń sọ ní Rhodesia ní ọdún 1960 sí 1970 ni pé àwọn tí kì í ṣe aláwọ̀ dúdú ló kọ́ àwọn ilé náà. Àwọn onímọ̀ nípa ohun archaeo tí wọ́n tako ọ̀rọ̀ náà ni ìjọba ṣe àyẹ̀wò rẹ̀. Gẹ́gẹ́ bí Paul Sinclair, tí wọ́n fọ̀rọ̀ wá lẹ́nu wò fún ''None But Ourselves'' : <ref name="Frederikse 1990 10–11" />   Ìpalára yìí lórí ìmọ̀ ìjìnlẹ̀ ayélujára ló yọrí sí ìṣípò kúrò ní orílẹ̀-èdè àwọn onímọ̀ ìjìnlẹ̀ ayélujára tó gbajúmọ̀ ní Great Zimbabwe, títí kan Peter Garlake, Olùṣàyẹ̀wò Àgbà fún Àwọn Àmì Ìrántí fún Rhodesia, àti Roger Summers ti Ilé Ìkóhun-Ìṣẹ̀dá Orílẹ̀-èdè. <ref>{{Cite book|last=De Baets|first1=Antoon|title=Censorship of Historical Thought: a World Guide 1945–2000|year=2002|pages=621–625|publisher=Greenwood Press|place=London|url=http://arts.eldoc.ub.rug.nl/FILES/publications/general/Historical/2002/debaets_zimbabwe/zimbabwe.pdf|isbn=0-313-31193-5|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090327114818/http://arts.eldoc.ub.rug.nl/FILES/publications/general/Historical/2002/debaets_zimbabwe/zimbabwe.pdf|archivedate=27 March 2009}}</ref> [[File:Flag_of_Zimbabwe.svg|right|thumb| Ẹyẹ Zimbabwe, tí a yàwòrán rẹ̀ sí orí àsíá Zimbabwe]] [[File:Coat_of_arms_of_Rhodesia.svg|right|thumb| Ẹyẹ Zimbabwe, tí a yàwòrán rẹ̀ sí ara àmì ìbòjú Rhodesia]] Fún àwọn ẹgbẹ́ aláwọ̀ dúdú, Great Zimbabwe di àmì pàtàkì ti àṣeyọrí láti ọ̀dọ̀ àwọn ará Áfíríkà: gbígbà ìtàn rẹ̀ padà jẹ́ ète pàtàkì fún àwọn tí wọ́n ń wá ìjọba púpọ̀ jùlọ. Ní ọdún 1980, wọ́n yí orúkọ orílẹ̀-èdè tuntun tí wọ́n mọ̀ ní orílẹ̀-èdè [[Ìtàn ilẹ̀ Sìmbábúè|olómìnira]] kárí ayé padà sí ibi tí wọ́n ń gbé, wọ́n sì fi àwọn ère ẹyẹ olókìkí rẹ̀ pamọ́ láti inú àsíá Rhodesia àti [[Àmì ọ̀pá àṣẹ ilẹ̀ Sìmbábúè|Àṣọ Ìjà]] gẹ́gẹ́ bí àmì orílẹ̀-èdè tí wọ́n sì yàwòrán rẹ̀ nínú [[Àsìá ilẹ̀ Sìmbábúè|àsíá tuntun Zimbabwe]] . Lẹ́yìn ìdásílẹ̀ orílẹ̀-èdè [[Zimbabwe]] òde òní ní ọdún 1980, wọ́n ti lo Great Zimbabwe láti ṣàfarawé àti láti fi àwọn ìlànà ìyípadà ìjọba aláṣẹ sí òfin. Ní àkọ́kọ́, wọ́n jiyàn pé ó dúró fún irú “socialism ti Áfíríkà” ṣáájú ìgbà ìjọba amúnisìn, lẹ́yìn náà, àfiyèsí yí sí fífi ìdàgbàsókè àdánidá ti ìkójọpọ̀ ọrọ̀ àti agbára láàrín àwọn olórí ìjọba kan hàn. Àpẹẹrẹ kan lára àwọn ìwé àkọ́kọ́ ni ìwé kékeré Ken Mufuka, <ref>{{Cite book|title=Dzimbahwe: Life and Politics in the Golden Age, 1100–1500 A.D.|publisher=Harare Publishing House|year=1983|page=58|last=K. Nyamayaro Mufuka|last2=K. Muzvidzwa|last3=J. Nemerai}}</ref> bó tilẹ̀ jẹ́ pé wọ́n ti ṣe àríwísí iṣẹ́ náà gidigidi. <ref name="Kaarsholm" /> <ref>{{Cite journal|last=Garlake|first1=Peter|title=Ken Mufuka and Great Zimbabwe|journal=Antiquity|volume=58|year=1984|pages=121–23}}</ref> Wọ́n tún fi ilé gogoro kan ti Nla Zimbabwe hàn lára àmì ẹ̀yẹ Zimbabwe. Wọ́n ti kó àwọn iṣẹ́-ọnà gbígbẹ́ kan kúrò ní Great Zimbabwe ní nǹkan bí ọdún 1890, wọ́n sì tà wọ́n fún Cecil Rhodes; ó nífẹ̀ẹ́ sí wọn gan-an, ó sì ní kí wọ́n ṣe àwọn àwòkọṣe wọn tí ó fi fún àwọn ọ̀rẹ́ rẹ̀. Púpọ̀ nínú àwọn iṣẹ́-ọnà náà ti padà sí Zimbabwe báyìí, ṣùgbọ́n ọ̀kan ṣì wà ní ilé àtijọ́ Rhodes, ìyẹn Groote Schuur, ní Cape Town. == Àwọn ìwòye láti àgbègbè == Fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn agbègbè ìbílẹ̀, a kò kàn rí Great Zimbabwe gẹ́gẹ́ bí ohun ìṣẹ̀ǹbáyé tàbí ìtàn lásán, ṣùgbọ́n gẹ́gẹ́ bí ibi ìṣẹ̀ǹbáyé tí ó ní í ṣe pẹ̀lú ìgbésí ayé ẹ̀mí àti ọrọ̀ ajé wọn. <ref name=":6">{{Cite journal|last=Buren|first1=Frida|title=Great Zimbabwe as Illustrated|url=https://www.diva-portal.org/smash/get/diva2:1443457/FULLTEXT01.pdf|journal=}}</ref> Sibẹsibẹ, awọn oluwadi kan ṣe akiyesi pe niwọn igba ti awọn onimọ-jinlẹ igba ni aṣẹ nitori lilo ọna imọ-jinlẹ ati pe wọn sọ pe wọn jẹ otitọ, awọn oju-iwoye wọn ni o ṣe pataki julọ, ti o ya awọn oju-iwoye agbegbe kuro. <ref name=":6" /> Nítorí náà, a sábà máa ń wo ohun ìrántí náà gẹ́gẹ́ bí ibi ìtàn àròsọ dípò ibi àṣà tí ó ṣì ní ìtumọ̀ fún àwọn agbègbè. <ref name=":6" /> == Hótẹ́ẹ̀lì Ńlá Zimbabwe == Ní ọdún 1902, ní àsìkò ìjọba àmúnisìn, wọ́n kọ́ Hótéẹ̀lì Great Zimbabwe láti pèsè ibùgbé fún àwọn ará Rhodesia àti àwọn ará Europe mìíràn tí wọ́n ń ṣèbẹ̀wò sí àwọn ibi ìrántí Great Zimbabwe Monuments. Ótẹ́ẹ̀lì náà wà láàárín àṣà ìbílẹ̀ Great Zimbabwe, ó sì ti jẹ́ kókó ọ̀rọ̀ ìdààmú láàárín àwọn olùṣàkóso hótẹ́ẹ̀lì náà, Àwọn Ilé Ìkóhun-Ìṣẹ̀ǹbáyé àti Àwọn Ààmì-ìṣẹ̀ǹbáyé ti Zimbabwe (NMMZ), àti àwọn agbègbè agbègbè tí ó yí i ká. <ref name=":7" /> Ní àkọ́kọ́, àwọn ará Yúróòpù nìkan ni wọ́n yà sọ́tọ̀ fún ní hótéẹ̀lì náà, wọn kò sì fún àwọn ará Áfíríkà ní àǹfààní láti wọ inú hótéẹ̀lì náà àti àwọn ohun ìrántí náà. Wọn kò gbà kí àwọn ará ìlú rìn kiri ní gbọ̀ngàn ilé ìtura náà, nítorí pé wọ́n sábà máa ń kọ̀ láti wọlé nítorí aṣọ, aṣọ, tàbí ipò wọn láwùjọ. Àwọn ará ìlú tí wọ́n gbé àpò, tí wọ́n wọ ṣókí (àwọn ọkùnrin), bàtà, aṣọ tí ó ti ya, tàbí aṣọ ìbílẹ̀ fún ìṣeré àṣà ni wọ́n sábà máa ń kọ̀ láti bá wọn lọ. <ref name=":7" /> Àjọṣepọ̀ láàárín hótẹ́ẹ̀lì náà àti àwọn ohun ìrántí náà jẹ́ ti ìfọwọ́sowọ́pọ̀ ní ọdún 1980 àti 1990, nígbà tí àwọn òṣìṣẹ́ ilẹ̀ Yúróòpù ń ṣàkóso àwọn ilé-ẹ̀kọ́ méjèèjì. Ní àkókò yìí, wọ́n gbà àwọn òṣìṣẹ́ ìrántí náà ní hótéẹ̀lì, wọ́n sì máa ń fún wọn ní àǹfààní láti jẹun àti láti lo àwọn ohun èlò ìtọ́jú ara lọ́fẹ̀ẹ́ nígbà míì. Sibẹsibẹ, awọn wahala pọ si lẹhin ti iṣakoso awọn ohun iranti ti yipada si awọn alakoso Afirika. Àríyànjiyàn wáyé lórí àwọn ọ̀nà tí a lè gbà wọlé, lílo àwọn ohun àlùmọ́nì, àti àwọn ìdàgbàsókè láàárín agbègbè ìwádìí ìgbàanì, títí kan kíkọ́ àwọn ibi ìpàgọ́ àti àwọn táǹkì septic láìsí ìwádìí lọ́wọ́ NMMZ. <ref name=":7" /> Wọ́n tún darí àwọn bọ́ọ̀sì tí wọ́n gbé àwọn àlejò ìrántí sí láti yẹra fún rírìn kọjá ní gbọ̀ngàn hótéẹ̀lì nítorí pé àwọn arìnrìn-àjò “ń pariwo púpọ̀” tàbí wọ́n máa ń kọrin nígbà tí wọ́n bá dé nítorí ìdùnnú. <ref name=":7" /> == Ile-ẹkọ giga giga Zimbabwe ==   Ní ìbẹ̀rẹ̀ ọ̀rúndún kọkànlélógún, ìjọba Zimbabwe fọwọ́ sí ìdásílẹ̀ yunifásítì kan ní agbègbè àwọn àwókù náà. Ilé-ẹ̀kọ́ gíga yìí jẹ́ ilé-ẹ̀kọ́ gíga tí ó dá lórí iṣẹ́ ọnà àti àṣà tí ó fa ìtàn ọlọ́rọ̀ ti àwọn ohun ìrántí náà. Ibùdó pàtàkì ti yunifásítì náà wà nítòsí àwọn ibi ìrántí pẹ̀lú àwọn ilé-ẹ̀kọ́ mìíràn ní àárín ìlú àti Mashava. Awọn ile-iwe pẹlu Herbet Chitepo Law School, Robert Mugabe School of Education, Gary Magadzire School of Agriculture and Natural Science, Simon Muzenda School of Arts, ati Munhumutapa School of Commerce. == Àwòrán ibi ìkópamọ́ ==   == Àwọn Àkíyèsí == {{Main|Great Zimbabwe University}}<gallery widths="200px" heights="200px" class="center"> File:Great_Zimbabwe_(Donjon).jpg|alt=The Conical Tower| Ilé Gogoro Konika File:Soapstone_birds_on_pedestals.jpg|alt=Soapstone Zimbabwe Birds found in the ruins, photographed c. 1891 (from J.T. Bent's Ruined Cities of Mashonaland, London, 1892, p.181)| Àwọn ẹyẹ Soapstone Zimbabwe tí a rí nínú àwọn àwókù náà, tí a yàwòrán wọn ''ní nǹkan bí'' ọdún 1891 (láti inú ìwé JT Bent's ''Ruined Cities of Mashonaland'', London, 1892, ojú ìwé 181) File:Wood_Carving_in_Zimbabwe_01.jpg|alt=Modern wood carving at the entrance of the Great Zimbabwe| Gígé igi òde òní ní ẹnu ọ̀nà Great Zimbabwe File:Zimbabwe_wall.jpg|alt=The Great Enclosure| Ààbò Ńlá File:Wall_of_the_great_enclosure,_Great_Zimbabwe.JPG|alt=The Great Enclosure (close)| Àpótí Ńlá (tí a ti sún mọ́) File:Wall_of_the_great_enclosure_(far),_Great_Zimbabwe.JPG|alt=The Great Enclosure (far)| Ààbò Ńlá (jìnnà) File:Great-Zimbabwe-3.jpg|alt=The Hill Complex from the Valley| Ilé Òkè láti Àfonífojì File:Zimbabwe_wooden_lintel.jpg|alt=Wooden lintel in doorway| Ààmì igi ní ẹnu ọ̀nà </gallery> == Wo tun == * Àwọn àlàpà míràn ní Zimbabwe ** Bumbusi ** Danangómbe ** Naletale ** Khami ** Ziwa ** Kopje Àmọ̀tẹ́kùn ** Mapela, Zimbabwe * Àwọn àlàpà tó jọra níta Zimbabwe ** Manyikeni – ibi ìṣẹ̀dálẹ̀ ohun ìgbàanì ará Mozambique tí a gbàgbọ́ pé ó jẹ́ ara àṣà ìkọ́lé ní Zimbabwe Ńlá * Àwọn àlàpà tó jọra níta Zimbabwe ** Àwọn àwókù òkúta Blaauboschkraal ní [[Mpumalanga]], [[Gúúsù Áfríkà|South Africa]] ** Machadodorp baKoni ahoro ni [[Mpumalanga]], [[Gúúsù Áfríkà|South Africa]] ** Engaruka ni [[Agbègbè Arusha|Arusha Region]], [[Tanzania]] ** Awọn ahoro Kweneng ni [[Gauteng]], [[Gúúsù Áfríkà|South Africa]] ** Mapungubwe in [[Limpopo]], [[Gúúsù Áfríkà|South Africa]] ** Thimlich Ohinga okuta dabaru ni Migori County, [[Kenya]] * Àwọn Megaliths * Iṣowo ọkọ ayọkẹlẹ agbegbe ni Ila-oorun Afirika == Àwọn ìtọ́kasí == {{Notelist}} == Àwọn Orísun == == Àwọn ìjápọ̀ òde == [[Ẹ̀ka:A kò tí ì ṣe àgbéyẹwò sí sí ojú-ewé ògbufọ̀ rẹ]] 6yjkpg2ged5hgaa67nat5vc1yvhzw9x 0 84478 637236 637164 2026-09-17T15:06:04Z Olaoye Sheu Ibrahim 31612 /* Àwọn Àpò-ìléwọ́ ni Sànmánì ìgbà ọ̀rúndún ogún */ 637236 wikitext text/x-wiki {{Short description|Handled bag used to carry personal items}} {{Use dmy dates|date=September 2015}} {{Original research|date=September 2011}} [[File:Mi'kmaq porcupine quill purse (40412695490).jpg|thumb|right|Mi'kmaq porcupine quill handbag]] '''Àpò-ìléwọ́''', tí ọ̀pọ̀ ènìyàn tún mọ̀ gẹ́gẹ́bi Àpò-Owó "'''purse'''" Nínú èdè Gẹ̀ẹ́sì tí apá ilẹ̀ àríwá Amẹrikà "[[North American English]]" , ni ó jẹ́ Àpò-ìléwọ́ "[[bag]]" kékeré tí ó ní owó tí èyàn lè fi gbáamú " [[Handle (grip)|handle]]d" tí wọ́n ń lọ láti fi kọ́ àwọn ẹrù ara ẹni. Ní àwọn agbègbè kan ní ilé Amẹrikà, wọn tí fi ìgbà kan pèé ni '''pocketbook''' . ==Àkójọpọ̀ àwọn èdè-àkànṣe == Òrò èdè ẹ "purse" òun ni wón kókó lọ fi ṣe àpèjúwe àpò kékeré tí wọ́n ń kó àwọn ọwọ́ ẹyọ sì nínú. Ní àwọn ìlú àti orílẹ̀ èdè tí wọ́n ń tí ń sọ èdè Gẹ̀ẹ́sì, òun ni wó ń tí ń lọ láti fi tókasí àpò ọwọ́ kékeré "[[coin purse|small money bag]]" "Àpò-ìléwọ́" je Báágì tí ó tóbi díẹ̀ tí ó lè gbà àwọn òpò ǹkan bi ọwọ́ àti àwọn ǹkan èlò tí ara ẹni míràn. Àwọn elédè Gẹ̀ẹ́sì tí ilé Amẹrikà sábà má ń lọ ọ̀rọ̀ "purse àti handbag" sì arawon. Ìlo ọ̀rọ̀ ''handbag'' òun ni ó bẹ̀rẹ̀ sí mí jeyo ni àwọn ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1900s. Télètélè , won sábà má ń lọ láti fi tókasí àpò ìléwó àwọn ọkùnrin. Àpò àwọn obìnrin gbèrègèjigè sì ni ìwọ̀n, ni àwọn àkókò yí, tí wọ́n sì lọ ọ̀rọ̀ na mo lọ́rùn.<ref>{{cite book|last=Browning|first=Marie|title=Purse Pizzazz|year=2006|publisher=[[Sterling Publishing]]|isbn=978-1-4027-4065-7|page=8}}</ref> "Pocketbook" tún jẹ́ ọ̀rọ̀ míràn tí wọ́n ń lọ láti fi ṣe àpèjúwe àpò ìléwó àwọn obìnrin tí ó gbajúmọ̀ ni ilẹ̀ United States ni àwọn nǹkan bí owó àárín ọgúnjó ọ̀rúndún.<ref>{{cite book | last=Wilcox | first=C. | title=A Century of Bags: Icons of Style in the 20th Century | publisher=Universal International | year=1997 | isbn=978-1-876142-36-0 | url=https://books.google.com/books?id=t9UaAAAACAAJ | access-date=March 19, 2024 | page=11}}</ref> == Ìpilẹ̀ṣẹ̀ == === Àwọn Ohun Àrà Àtijó === Ní ayé ìgbà àtijó, àwọn àpò baagi òun ni wọn ń lò láti fi kọ́ àwọn ǹkan bi, òkúta, irin-isé, ǹkan ìjà, àti ọwọ́. Àwọn àpẹrẹ àpò báyìí ni wọn ṣe àwárí wọn ní àwọn ayé ìsìnkú ilẹ̀ Egypt ayé àtijó "[[Ancient Egyptian funerary practices|Egyptian burial sites]]" ({{circa}} 2686–2160 BCE) tí wọ́n ṣe wọn pẹ̀lú awo pẹ̀lú ọwọ́ méjì tí wọ́n fi igi ṣe fún gbígbé.<ref>{{Cite web |date=2019-10-27 |title=The History Of Bags |url=https://lux-collector.com/blogs/blog/the-history-of-bags |access-date=2023-07-17 |website=LuxCollector Vintage |language=en}}</ref> Àwọn ènìyàn ayé àtijó ni ilẹ̀ " [[Ancient Greece|ancient Greeks]]" lo awo, ìwé 'papyrus' àti Àpò-ọwọ́ fẹ́lẹ́fẹ́ tí wọ́n tún mọ̀ sí ''byrsa'' láti fi àwọn ọwọ́ ẹyọ pamó lèyí tí ó jẹ́ Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ọ̀rọ̀ èdè Gẹ̀ẹ́sì "purse". Bí ó ti di wípe ni ìdàgbàsókè ń bá ìrísí ọwọ́ òun ló ṣe okùnfà fún ìdásílẹ̀ àwọn àpò-ìgbàdí olókùn tí wọ́n sábà má ń sọ mó ìbàdí tàbí kí wọ́n yìi mo aṣọ. Nínú Àpò-ìléwọ́ kan ní wón ti ṣe àwárí [[Ötzi]], tí sèmí ni àwọn nkan ọdún 3350 sí 3105 BC.<ref>{{Cite web |title=From when did humans start carrying handbags? |url=https://htschool.hindustantimes.com/editorsdesk/knowledge-vine/from-when-did-humans-start-carrying-handbags |access-date=2023-07-17 |website=HT School |language=en-US}}</ref> ni ara àwọn àwárí ìṣáájú ni a ti rí àpò aláwo tí ó wá láti àwọn àkókò [[Anglo-Saxon settlement of Britain|Anglo-Saxon Britain]], ni nkan bí ọdún circa 625 CE, se àfihàn ojú oórì ọba Roewald ni bi Òkìtì [[Sutton Hoo]] ní [[Suffolk]].<ref>{{Cite web |last=Johnson |first=Anna |title=Fashions of Handbags and Purses |url=https://www.lovetoknow.com/life/style/fashions-handbags-purses |access-date=2023-07-17 |website=LoveToKnow |language=en}}</ref> bótilèjépé awo ara Àpò-ìléwọ́ òun ti gbóó, àwọn wúrà tí wọ́n fi ṣe òsó ara rẹ sì wà ní sepé. Nínú Àpò-ìléwọ́ òun, wọn ba ogójì ọwọ́ ẹyọ wúrà ni inu rẹ̀ tí wọ́n fi ìkọ́-bẹ́líìtì wúrà dìmú. Àwọn ìrísí yí jé àmì ọlá àti ipò, lèyí tí òun tọ́ka sí ara nkan ìní ìfi ọlá hàn. === Àkókò Ti Ọ̀làjú Kò i Tíì Tàn Kálẹ̀. === [[File:Bag Mosul Gambier Parry Courtauld Gallery.jpg|thumb|The [[Courtauld bag]], thought to be the world's oldest surviving handbag]] Àpò-ìléwọ́ [[Courtauld bag]], òun ni wón ní ìgbàgbọ́ wípe ní wón se é ní [[Mosul]] ní àkókò ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1300s, tí wọ́n sí ní ní èrò pé òun ni ó jẹ́ Àpò-ìléwọ́ tí ó dàgbà jùlọ nínú ayé títí di àkókò tí a Wàyí.<!-- Brown 2014 --> Ó sì dàbí ẹni wípé obìnrin ọlọ́lá kan ní [[Ilkhanate]] ni ó nií.<!-- Brown 2014 --><ref name="Brown 2014">{{cite news |last1=Brown |first1=Mark |title=A handbag? Courtauld Gallery opens up identity of 700-year-old treasure |url=https://www.theguardian.com/culture/2014/feb/19/handbag-courtauld-gallery-identity-treasure-fashion |access-date=8 February 2024 |work=[[The Guardian]] |date=19 February 2014}}</ref> === Orírun àwọn Àpò-ìléwọ́ ìgbàlódé === [[File:Woman's muslin dress and straw bonnet c. 1830.jpg|thumb|Women's fashion from 1830, including a ''reticule'' handbag from France<ref>{{cite web |url=http://collectionsonline.lacma.org/mwebcgi/mweb.exe?request=record;id=159955;type=101 |title=Los Angeles County Museum of Art |publisher=Collectionsonline.lacma.org |access-date=30 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111024071222/http://collectionsonline.lacma.org/mwebcgi/mweb.exe?request=record |archive-date=24 October 2011 |url-status=dead}}</ref>]] Àti ọkùnrin, àti obìnrin ní wón ń lọ àpò Báágì títí di ńkan bí owó ìparí ọdún 1700s.<ref>{{Cite web |title=Handbags and Purses {{!}} Encyclopedia.com |url=https://www.encyclopedia.com/fashion/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/handbags-and-purses |access-date=2023-07-17 |website=www.encyclopedia.com}}</ref> àwọn ènìyàn ilé Europe ìgbàlódé ni wọn ń lọ Àpò-ìléwọ́ láti tójú ọwọ́ ẹyọ sì. Àpò-ìléwọ́ ni wọn ṣe pẹ̀lú aṣọ fẹ́lẹ́fẹ́ tàbí awo [[leather]] tí ọkùnrin àti obìnrin ń sì ń lò wọ́n; ara ìlú Scott, tí orúkọ rẹ ń jẹ́ [[sporran]] jẹ́ ara àwọn ẹni tí wọ́n kópa nínú àṣà Àpò-ìléwọ́ yí. Ní àwọn ǹkan bi ọ̀rúndún kẹtàdínlógún, àwọn ọmọdébìnrin ni wọn ń kó ni bí wọn ń ṣe hun aṣọ gẹ́gẹ́bi ara àwọn ètò ẹ̀kọ́ tí ṣe pàtàkì kí ọmọbìnrin ni kí ó tó lọ sí ilé ọkọ; eléyi náà sì má ń ràn wọ́n lọ́wọ́ láti lè má ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ tí ó rẹwà.<ref>{{cite web|url=https://henriettashandbags.com/index.php?main_page=page&id=4|title=History of Handbags- From the 14th Century to Present Day Handbag Designers|last=Timmons|first=Henrietta|access-date=2017-05-28}}</ref> Ní ìgbà tí yí ọ fi di ọ̀rúndún kejìdínlógún, fásíònù ni ile Europe tí ń sún sì apá ẹ̀yà ara ti o pẹlẹbẹ pẹ̀lú ìwúrí Àwòrán òjìjì láti ilé Greece àti Rome àtijó. Àwọn obìnrin fẹ́ Àpò-ìléwọ́ tí kò ní ní àkùdí lára ti kò sì tún ní tóbi ni ìrísí, fún ìdí èyí, wọ́n ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ [[Reticule (handbag)|''reticules'']] jáde. Àwọn àpò Reticules ni wón ṣe láti ara òwú kòkòrò àti aṣọ àrán, tí ó sì ní okùn ìfàlówó. Ó kọ́kọ́ di gbajúmọ̀ ni ilẹ̀ France, lẹ́yìn náà ni ó ré kọjá sí ilè Britain, níbi tí wọ́n ti di òun kòsémáání.<ref>{{cite book|last=Hagerty|first=Barbara G. S.|title=Handbags: a peek inside a woman's most trusted accessory|year=2002|publisher=[[Running Press Book Publishers]]|isbn=0-7624-1330-1|pages=14–5}}</ref> bótilèjépé ó di kòsémááni, àwọn ọkùnrin ó tẹ̀lé asa náà, dípò àwọn n ló àwọn àpò-ọwọ́ àti àpò ara ṣòkòtò [[pocket]]s, lèyí tí ó di gbajúmọ̀ pẹ̀lú ṣòkòtò àwọn ọkùnrin <ref name="burman83">{{cite book|editor-last1=Burman |editor-first1=Barbara |editor-first2=Carole |editor-last2=Turbin|title=Material Strategies: Dress and Gender in Historical Perspective|year=2003|publisher=[[Wiley-Blackwell]]|isbn=978-1-4051-0906-2|pages=83–4}}</ref> Àwọn Àpò-ọwọ́ ìgbàlódé bí, clutch, pouch, tàbí Àpò-ìléwọ́ ni wọn jẹyọ ni ilẹ̀ England ni àkókò ìdàgbàsókè ọ̀làjú "[[Industrial Revolution]]" , látàrí ìrìnkèrindò pẹ̀lú ọkọ̀ ojú-irin tí ó wọ́pọ̀ si. Bí ọdún 1841, oníṣòwò ọmọ ilẹ̀ [[Doncaster]], Samuel Parkinson (tí ó gbajúmọ̀ fún [[butterscotch]]) péè fún ṣíṣe àwọn àpótí ìrìnàjò tí ó sì tún tẹpẹlẹ mo ṣíṣe irúfé àpótí ìrìnàjò béè na fún ìyàwó rè lẹ́yìn tí ó ṣe àkíyèsí wípé ni Àpò-ìléwọ́ ìyàwó rè kéré láti gba àwọn ẹrú tí èròjà tí wọ́n sì tún fi pèlò rẹ jẹ èyí tí kò ní agbára tó láti gbé rìn ìrìn-àjò. Ó tẹpẹlẹ mọ wípe ní òun fẹ́ oríṣiríṣi Àpò-ìléwọ́ fún ìyàwó òun, tí títóbi rẹ yí ọ yàtò sì arawon fún lílò fún àwọn oríṣi òde, pẹ̀lú àlàyé wípé ni kí wọ́n ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ na láti ara awo kanna tí wọ́n lọ fún àwọn àpótí ìrìnàjò tí òun lójúnà áti ṣe ìyàtò láàrin ti ti ẹ àti Àpò-ìléwọ́ tí [[carpetbag]] tí ó gbajúmọ̀ ni ìgbà na òún, àti láàrin àwọn àwọn àpò ìléwó aláṣọ tí ọ̀pọ̀ àwọn ènìyàn ìgbà òun lò. [[H. J. Cave & Sons|H. J. Cave]] (London) gbà sì lénu, ó sì ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ òsò àkókò, èyí tí àá padà dámò lónìí yí, ní arawon ni ati rí àpò ìpamọ́wọ́ "clutch bag" àti àpò tí wọ́n fi ìwé fẹ́lẹ́ ṣe tote (tí wọ́n ń pè ní Báágì ìrìn-àjò obìnrin "ladies traveling case"). Àwọn eléyi ni wọn wá ní yàrá ìfihàn àwọn Àpò-ìléwọ́ -ìṣẹ̀ǹbáyé "[[Museum of Bags and Purses]]" ní Amsterdam.{{citation needed|date=May 2026}} H. J. Cave tẹ̀síwájú láti máa ṣe ìpolówó àti títà àwọn Àpò-ìléwọ́ yìí, àmọ́ òpò àwọn alátakọ̀ sọ wípé àwọn obìnrín kò nílò àwọn báágì ìléwó bí irú eléyì nítorí wípé níse ni yio má dá wọn lẹ́yìn látàrí àwọn òun ìpèlò wúwo tí wọ́n fi ṣe wọ́n. H. J. Cave dáwọ́dúró ìpolówó Báágì òún dúró lẹ́yìn ọdún 1865, tí ó sì gbájúmó àwọn Àpótí-aṣọ, bótilèjépé wọn sì ń tẹ̀síwájú láti má ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ òun fún àwọn Lóba-Lóba, Àwọn ènìyàn jàǹkàn-jàǹkàn tí wọ́n gbajúmọ̀, àti láti ṣe ayẹyẹ àwọn àjọ̀dún kòkan,bi ayẹyẹ tí "Queen's 2012 Diamond Jubilee" tí ọdún 2012. H. J. Cave bèrè ṣíṣe Àpò-ìléwọ́ padà ní ọdún 2010.<ref>{{cite news|first=Philippa |last=Stockley |url=https://www.independent.co.uk/voices/commentators/philippa-stockley-yes-the-contents-mean-a-lot-but-its-the-bag-that-matters-most-8100587.html |title=Yes, the contents mean a lot, but it's the bag that matters most |newspaper=The Independent |date=2 September 2012 |access-date=27 September 2015}}</ref> == Àwọn Àpò-ìléwọ́ ni Sànmánì ìgbà ọ̀rúndún ogún == {{Expand section|date=November 2011}} [[File:SandrineNosbé (cropped).jpg|thumb|Handbag over the shoulder]] Ní àkókò ìgbà tí Àpò-ìléwọ́ bèrè sí mi ń di gbajúmọ̀, wọn ṣe àtakò won pẹ̀lú wípé ni Àpò-ìléwọ́ òun ni kò dàbí òun ti o jọ tí obìnrin. Ní ìbẹ̀rẹ̀ Sànmánì ọ̀rúndún ọgúnjó, Sigmund Freud jiyàn pe Àpò-ìléwọ́ ni óun ṣe àpẹẹrẹ ìbálòpọ̀ látàrí pé ìrísí Àpò-ìléwọ́ ni ó jọ ojú ara obìnrin. Kí a tó mon lọ Àpò-ìléwọ́, àpò ni òun má ń wá nínú aṣọ obìnrin, lèyí tí ó fi àyè sílẹ̀ fún yíyọ nkan jáde ní gbangba ni ònà iyì àti ẹ̀yẹ tí ó ṣe àpónlé fún obìnrin. Nítorí pé Àpò-ìléwọ́ je èyí tí wọ́n ń gbé lọ́wọ́ ni gbangba, òùn ṣe àfihàn àwọn ǹkan ìní ara ẹni obìnrin síta fún gbọgbọ ayé rí. Ní ìwòye Freud, eléyi ni ó fi wé Àpẹ̀rẹ̀ fífi ọwọ́ pa ojú ara ní ọ̀nà ìbálòpọ̀.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Hiner|first=Susan|date=June 10, 2010|title=Accessories to Modernity: Fashion and the Feminine in Nineteenth-Century France|url=http://www.jstor.org/stable/j.ctt3fhhgk.10|access-date=May 11, 2021|website=JSTOR|publisher=[[University of Pennsylvania Press]]|pages=178–210|jstor=j.ctt3fhhgk.10 }}</ref> Bí Àpò-ìléwọ́ ṣe di ìtẹ́wọ́gbà gbogboogbò ni nkan bi ọ̀rúndún ogún, ìyípadà bèrè sí mi de ba ìwúlò rẹ gẹgẹbi òun ìkó ǹkan sí àmì àti ònà tí wọ́n ń gbá fi ọlá àti ipò ẹni tí ó gbé lọ́wọ́ hàn ní àwùjọ. Àwọn ọ̀nà-àrà tí wọ́n fi ṣé, irúfé oun tí wón fi ṣeé, iye tí wọ́n ń tàá, àti orúkọ àwọn tí wọ́n ṣeé, di òun amuye tí ó dé ní ìwúlò ju bóyá Àpò-ìléwọ́ òun gan pàápàá lè kó ẹrù ara ẹni. Àpò-ìléwọ́ kúrò ní òun tí kìíṣe tí obìnrin di òun ti wọn padà wá fi dá lórí obìnrin tí wọ́n sì yọ kúrò nínú nkan amuye ọkùnrin. Àpò Báágì àwọn obìnrín je òun òsó tí wọ́n ń kó àwọn ǹkan ìní wọn sí, Báágì ìfàlọ́wọ́ fún àwọn ọkùnrin ń ti rè ni ó wà ní ipele àwọn báágì bíi àpótí-ìwé (briefcases): èyí tí ó jẹ́ onígun mẹ́rin; tí wọ́n má ń kó àwọn nkan ti o níse pẹ̀lú ìjé ọmọkùnrin sì inú rẹ̀ bí: àwọn ìwé isé, àwọn ìwé ọ́físì àti àwọn nkan bi bírò. Ìyàtò tí ń bẹ ní àárín Báágì ọkùnrin àti ti obìnrin ní ó pàdé ní àárín Báágì ìléwò pélébé tí ìgbàlódé. Báágì òun ti wọn se fún kíkó àwọn ọwọ́ ẹyọ sí nínú pẹ̀lú èróngbà láti fi ṣe ìtọrẹ ni inu ile ìjọsìn ni ó ní Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ni àwọn àkókò ìgbà tí ọ̀làjú sèsè ń dàgbà sókè. Gégébí Báágì pélébé òun ṣe jẹ́ àmì ìtọrẹ ni ìwòye òpò ènìyàn, ìwòye òun tẹ̀síwájú pẹ̀lú bi ṣe máa ń wo obìnrin tí ó ń gbé Àpò-ìléwọ́ lọ́wọ́ gẹ́gẹ́ bí ènìyàn pàtàkì, tí ó sì lè jẹ́ pé ó ń lo àpò ìléwò pélébé òun láti kó àwọn ọwọ́ tí ó fè fi tọrẹ. <ref name=":0" /> ``` 9sjbpu5f7oe2be0ry1g3t0da47ul9aj 637238 637236 2026-09-17T15:10:35Z Olaoye Sheu Ibrahim 31612 /* Àwọn Àpò-ìléwọ́ ni Sànmánì ìgbà ọ̀rúndún ogún */ 637238 wikitext text/x-wiki {{Short description|Handled bag used to carry personal items}} {{Use dmy dates|date=September 2015}} {{Original research|date=September 2011}} [[File:Mi'kmaq porcupine quill purse (40412695490).jpg|thumb|right|Mi'kmaq porcupine quill handbag]] '''Àpò-ìléwọ́''', tí ọ̀pọ̀ ènìyàn tún mọ̀ gẹ́gẹ́bi Àpò-Owó "'''purse'''" Nínú èdè Gẹ̀ẹ́sì tí apá ilẹ̀ àríwá Amẹrikà "[[North American English]]" , ni ó jẹ́ Àpò-ìléwọ́ "[[bag]]" kékeré tí ó ní owó tí èyàn lè fi gbáamú " [[Handle (grip)|handle]]d" tí wọ́n ń lọ láti fi kọ́ àwọn ẹrù ara ẹni. Ní àwọn agbègbè kan ní ilé Amẹrikà, wọn tí fi ìgbà kan pèé ni '''pocketbook''' . ==Àkójọpọ̀ àwọn èdè-àkànṣe == Òrò èdè ẹ "purse" òun ni wón kókó lọ fi ṣe àpèjúwe àpò kékeré tí wọ́n ń kó àwọn ọwọ́ ẹyọ sì nínú. Ní àwọn ìlú àti orílẹ̀ èdè tí wọ́n ń tí ń sọ èdè Gẹ̀ẹ́sì, òun ni wó ń tí ń lọ láti fi tókasí àpò ọwọ́ kékeré "[[coin purse|small money bag]]" "Àpò-ìléwọ́" je Báágì tí ó tóbi díẹ̀ tí ó lè gbà àwọn òpò ǹkan bi ọwọ́ àti àwọn ǹkan èlò tí ara ẹni míràn. Àwọn elédè Gẹ̀ẹ́sì tí ilé Amẹrikà sábà má ń lọ ọ̀rọ̀ "purse àti handbag" sì arawon. Ìlo ọ̀rọ̀ ''handbag'' òun ni ó bẹ̀rẹ̀ sí mí jeyo ni àwọn ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1900s. Télètélè , won sábà má ń lọ láti fi tókasí àpò ìléwó àwọn ọkùnrin. Àpò àwọn obìnrin gbèrègèjigè sì ni ìwọ̀n, ni àwọn àkókò yí, tí wọ́n sì lọ ọ̀rọ̀ na mo lọ́rùn.<ref>{{cite book|last=Browning|first=Marie|title=Purse Pizzazz|year=2006|publisher=[[Sterling Publishing]]|isbn=978-1-4027-4065-7|page=8}}</ref> "Pocketbook" tún jẹ́ ọ̀rọ̀ míràn tí wọ́n ń lọ láti fi ṣe àpèjúwe àpò ìléwó àwọn obìnrin tí ó gbajúmọ̀ ni ilẹ̀ United States ni àwọn nǹkan bí owó àárín ọgúnjó ọ̀rúndún.<ref>{{cite book | last=Wilcox | first=C. | title=A Century of Bags: Icons of Style in the 20th Century | publisher=Universal International | year=1997 | isbn=978-1-876142-36-0 | url=https://books.google.com/books?id=t9UaAAAACAAJ | access-date=March 19, 2024 | page=11}}</ref> == Ìpilẹ̀ṣẹ̀ == === Àwọn Ohun Àrà Àtijó === Ní ayé ìgbà àtijó, àwọn àpò baagi òun ni wọn ń lò láti fi kọ́ àwọn ǹkan bi, òkúta, irin-isé, ǹkan ìjà, àti ọwọ́. Àwọn àpẹrẹ àpò báyìí ni wọn ṣe àwárí wọn ní àwọn ayé ìsìnkú ilẹ̀ Egypt ayé àtijó "[[Ancient Egyptian funerary practices|Egyptian burial sites]]" ({{circa}} 2686–2160 BCE) tí wọ́n ṣe wọn pẹ̀lú awo pẹ̀lú ọwọ́ méjì tí wọ́n fi igi ṣe fún gbígbé.<ref>{{Cite web |date=2019-10-27 |title=The History Of Bags |url=https://lux-collector.com/blogs/blog/the-history-of-bags |access-date=2023-07-17 |website=LuxCollector Vintage |language=en}}</ref> Àwọn ènìyàn ayé àtijó ni ilẹ̀ " [[Ancient Greece|ancient Greeks]]" lo awo, ìwé 'papyrus' àti Àpò-ọwọ́ fẹ́lẹ́fẹ́ tí wọ́n tún mọ̀ sí ''byrsa'' láti fi àwọn ọwọ́ ẹyọ pamó lèyí tí ó jẹ́ Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ọ̀rọ̀ èdè Gẹ̀ẹ́sì "purse". Bí ó ti di wípe ni ìdàgbàsókè ń bá ìrísí ọwọ́ òun ló ṣe okùnfà fún ìdásílẹ̀ àwọn àpò-ìgbàdí olókùn tí wọ́n sábà má ń sọ mó ìbàdí tàbí kí wọ́n yìi mo aṣọ. Nínú Àpò-ìléwọ́ kan ní wón ti ṣe àwárí [[Ötzi]], tí sèmí ni àwọn nkan ọdún 3350 sí 3105 BC.<ref>{{Cite web |title=From when did humans start carrying handbags? |url=https://htschool.hindustantimes.com/editorsdesk/knowledge-vine/from-when-did-humans-start-carrying-handbags |access-date=2023-07-17 |website=HT School |language=en-US}}</ref> ni ara àwọn àwárí ìṣáájú ni a ti rí àpò aláwo tí ó wá láti àwọn àkókò [[Anglo-Saxon settlement of Britain|Anglo-Saxon Britain]], ni nkan bí ọdún circa 625 CE, se àfihàn ojú oórì ọba Roewald ni bi Òkìtì [[Sutton Hoo]] ní [[Suffolk]].<ref>{{Cite web |last=Johnson |first=Anna |title=Fashions of Handbags and Purses |url=https://www.lovetoknow.com/life/style/fashions-handbags-purses |access-date=2023-07-17 |website=LoveToKnow |language=en}}</ref> bótilèjépé awo ara Àpò-ìléwọ́ òun ti gbóó, àwọn wúrà tí wọ́n fi ṣe òsó ara rẹ sì wà ní sepé. Nínú Àpò-ìléwọ́ òun, wọn ba ogójì ọwọ́ ẹyọ wúrà ni inu rẹ̀ tí wọ́n fi ìkọ́-bẹ́líìtì wúrà dìmú. Àwọn ìrísí yí jé àmì ọlá àti ipò, lèyí tí òun tọ́ka sí ara nkan ìní ìfi ọlá hàn. === Àkókò Ti Ọ̀làjú Kò i Tíì Tàn Kálẹ̀. === [[File:Bag Mosul Gambier Parry Courtauld Gallery.jpg|thumb|The [[Courtauld bag]], thought to be the world's oldest surviving handbag]] Àpò-ìléwọ́ [[Courtauld bag]], òun ni wón ní ìgbàgbọ́ wípe ní wón se é ní [[Mosul]] ní àkókò ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1300s, tí wọ́n sí ní ní èrò pé òun ni ó jẹ́ Àpò-ìléwọ́ tí ó dàgbà jùlọ nínú ayé títí di àkókò tí a Wàyí.<!-- Brown 2014 --> Ó sì dàbí ẹni wípé obìnrin ọlọ́lá kan ní [[Ilkhanate]] ni ó nií.<!-- Brown 2014 --><ref name="Brown 2014">{{cite news |last1=Brown |first1=Mark |title=A handbag? Courtauld Gallery opens up identity of 700-year-old treasure |url=https://www.theguardian.com/culture/2014/feb/19/handbag-courtauld-gallery-identity-treasure-fashion |access-date=8 February 2024 |work=[[The Guardian]] |date=19 February 2014}}</ref> === Orírun àwọn Àpò-ìléwọ́ ìgbàlódé === [[File:Woman's muslin dress and straw bonnet c. 1830.jpg|thumb|Women's fashion from 1830, including a ''reticule'' handbag from France<ref>{{cite web |url=http://collectionsonline.lacma.org/mwebcgi/mweb.exe?request=record;id=159955;type=101 |title=Los Angeles County Museum of Art |publisher=Collectionsonline.lacma.org |access-date=30 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111024071222/http://collectionsonline.lacma.org/mwebcgi/mweb.exe?request=record |archive-date=24 October 2011 |url-status=dead}}</ref>]] Àti ọkùnrin, àti obìnrin ní wón ń lọ àpò Báágì títí di ńkan bí owó ìparí ọdún 1700s.<ref>{{Cite web |title=Handbags and Purses {{!}} Encyclopedia.com |url=https://www.encyclopedia.com/fashion/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/handbags-and-purses |access-date=2023-07-17 |website=www.encyclopedia.com}}</ref> àwọn ènìyàn ilé Europe ìgbàlódé ni wọn ń lọ Àpò-ìléwọ́ láti tójú ọwọ́ ẹyọ sì. Àpò-ìléwọ́ ni wọn ṣe pẹ̀lú aṣọ fẹ́lẹ́fẹ́ tàbí awo [[leather]] tí ọkùnrin àti obìnrin ń sì ń lò wọ́n; ara ìlú Scott, tí orúkọ rẹ ń jẹ́ [[sporran]] jẹ́ ara àwọn ẹni tí wọ́n kópa nínú àṣà Àpò-ìléwọ́ yí. Ní àwọn ǹkan bi ọ̀rúndún kẹtàdínlógún, àwọn ọmọdébìnrin ni wọn ń kó ni bí wọn ń ṣe hun aṣọ gẹ́gẹ́bi ara àwọn ètò ẹ̀kọ́ tí ṣe pàtàkì kí ọmọbìnrin ni kí ó tó lọ sí ilé ọkọ; eléyi náà sì má ń ràn wọ́n lọ́wọ́ láti lè má ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ tí ó rẹwà.<ref>{{cite web|url=https://henriettashandbags.com/index.php?main_page=page&id=4|title=History of Handbags- From the 14th Century to Present Day Handbag Designers|last=Timmons|first=Henrietta|access-date=2017-05-28}}</ref> Ní ìgbà tí yí ọ fi di ọ̀rúndún kejìdínlógún, fásíònù ni ile Europe tí ń sún sì apá ẹ̀yà ara ti o pẹlẹbẹ pẹ̀lú ìwúrí Àwòrán òjìjì láti ilé Greece àti Rome àtijó. Àwọn obìnrin fẹ́ Àpò-ìléwọ́ tí kò ní ní àkùdí lára ti kò sì tún ní tóbi ni ìrísí, fún ìdí èyí, wọ́n ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ [[Reticule (handbag)|''reticules'']] jáde. Àwọn àpò Reticules ni wón ṣe láti ara òwú kòkòrò àti aṣọ àrán, tí ó sì ní okùn ìfàlówó. Ó kọ́kọ́ di gbajúmọ̀ ni ilẹ̀ France, lẹ́yìn náà ni ó ré kọjá sí ilè Britain, níbi tí wọ́n ti di òun kòsémáání.<ref>{{cite book|last=Hagerty|first=Barbara G. S.|title=Handbags: a peek inside a woman's most trusted accessory|year=2002|publisher=[[Running Press Book Publishers]]|isbn=0-7624-1330-1|pages=14–5}}</ref> bótilèjépé ó di kòsémááni, àwọn ọkùnrin ó tẹ̀lé asa náà, dípò àwọn n ló àwọn àpò-ọwọ́ àti àpò ara ṣòkòtò [[pocket]]s, lèyí tí ó di gbajúmọ̀ pẹ̀lú ṣòkòtò àwọn ọkùnrin <ref name="burman83">{{cite book|editor-last1=Burman |editor-first1=Barbara |editor-first2=Carole |editor-last2=Turbin|title=Material Strategies: Dress and Gender in Historical Perspective|year=2003|publisher=[[Wiley-Blackwell]]|isbn=978-1-4051-0906-2|pages=83–4}}</ref> Àwọn Àpò-ọwọ́ ìgbàlódé bí, clutch, pouch, tàbí Àpò-ìléwọ́ ni wọn jẹyọ ni ilẹ̀ England ni àkókò ìdàgbàsókè ọ̀làjú "[[Industrial Revolution]]" , látàrí ìrìnkèrindò pẹ̀lú ọkọ̀ ojú-irin tí ó wọ́pọ̀ si. Bí ọdún 1841, oníṣòwò ọmọ ilẹ̀ [[Doncaster]], Samuel Parkinson (tí ó gbajúmọ̀ fún [[butterscotch]]) péè fún ṣíṣe àwọn àpótí ìrìnàjò tí ó sì tún tẹpẹlẹ mo ṣíṣe irúfé àpótí ìrìnàjò béè na fún ìyàwó rè lẹ́yìn tí ó ṣe àkíyèsí wípé ni Àpò-ìléwọ́ ìyàwó rè kéré láti gba àwọn ẹrú tí èròjà tí wọ́n sì tún fi pèlò rẹ jẹ èyí tí kò ní agbára tó láti gbé rìn ìrìn-àjò. Ó tẹpẹlẹ mọ wípe ní òun fẹ́ oríṣiríṣi Àpò-ìléwọ́ fún ìyàwó òun, tí títóbi rẹ yí ọ yàtò sì arawon fún lílò fún àwọn oríṣi òde, pẹ̀lú àlàyé wípé ni kí wọ́n ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ na láti ara awo kanna tí wọ́n lọ fún àwọn àpótí ìrìnàjò tí òun lójúnà áti ṣe ìyàtò láàrin ti ti ẹ àti Àpò-ìléwọ́ tí [[carpetbag]] tí ó gbajúmọ̀ ni ìgbà na òún, àti láàrin àwọn àwọn àpò ìléwó aláṣọ tí ọ̀pọ̀ àwọn ènìyàn ìgbà òun lò. [[H. J. Cave & Sons|H. J. Cave]] (London) gbà sì lénu, ó sì ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ òsò àkókò, èyí tí àá padà dámò lónìí yí, ní arawon ni ati rí àpò ìpamọ́wọ́ "clutch bag" àti àpò tí wọ́n fi ìwé fẹ́lẹ́ ṣe tote (tí wọ́n ń pè ní Báágì ìrìn-àjò obìnrin "ladies traveling case"). Àwọn eléyi ni wọn wá ní yàrá ìfihàn àwọn Àpò-ìléwọ́ -ìṣẹ̀ǹbáyé "[[Museum of Bags and Purses]]" ní Amsterdam.{{citation needed|date=May 2026}} H. J. Cave tẹ̀síwájú láti máa ṣe ìpolówó àti títà àwọn Àpò-ìléwọ́ yìí, àmọ́ òpò àwọn alátakọ̀ sọ wípé àwọn obìnrín kò nílò àwọn báágì ìléwó bí irú eléyì nítorí wípé níse ni yio má dá wọn lẹ́yìn látàrí àwọn òun ìpèlò wúwo tí wọ́n fi ṣe wọ́n. H. J. Cave dáwọ́dúró ìpolówó Báágì òún dúró lẹ́yìn ọdún 1865, tí ó sì gbájúmó àwọn Àpótí-aṣọ, bótilèjépé wọn sì ń tẹ̀síwájú láti má ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ òun fún àwọn Lóba-Lóba, Àwọn ènìyàn jàǹkàn-jàǹkàn tí wọ́n gbajúmọ̀, àti láti ṣe ayẹyẹ àwọn àjọ̀dún kòkan,bi ayẹyẹ tí "Queen's 2012 Diamond Jubilee" tí ọdún 2012. H. J. Cave bèrè ṣíṣe Àpò-ìléwọ́ padà ní ọdún 2010.<ref>{{cite news|first=Philippa |last=Stockley |url=https://www.independent.co.uk/voices/commentators/philippa-stockley-yes-the-contents-mean-a-lot-but-its-the-bag-that-matters-most-8100587.html |title=Yes, the contents mean a lot, but it's the bag that matters most |newspaper=The Independent |date=2 September 2012 |access-date=27 September 2015}}</ref> == Àwọn Àpò-ìléwọ́ ni Sànmánì ìgbà ọ̀rúndún ogún == {{Expand section|date=November 2011}} [[File:SandrineNosbé (cropped).jpg|thumb|Handbag over the shoulder]] Ní àkókò ìgbà tí Àpò-ìléwọ́ bèrè sí mi ń di gbajúmọ̀, wọn ṣe àtakò won pẹ̀lú wípé ni Àpò-ìléwọ́ òun ni kò dàbí òun ti o jọ tí obìnrin. Ní ìbẹ̀rẹ̀ Sànmánì ọ̀rúndún ọgúnjó, Sigmund Freud jiyàn pe Àpò-ìléwọ́ ni óun ṣe àpẹẹrẹ ìbálòpọ̀ látàrí pé ìrísí Àpò-ìléwọ́ ni ó jọ ojú ara obìnrin. Kí a tó mon lọ Àpò-ìléwọ́, àpò ni òun má ń wá nínú aṣọ obìnrin, lèyí tí ó fi àyè sílẹ̀ fún yíyọ nkan jáde ní gbangba ni ònà iyì àti ẹ̀yẹ tí ó ṣe àpónlé fún obìnrin. Nítorí pé Àpò-ìléwọ́ je èyí tí wọ́n ń gbé lọ́wọ́ ni gbangba, òùn ṣe àfihàn àwọn ǹkan ìní ara ẹni obìnrin síta fún gbọgbọ ayé rí. Ní ìwòye Freud, eléyi ni ó fi wé Àpẹ̀rẹ̀ fífi ọwọ́ pa ojú ara ní ọ̀nà ìbálòpọ̀.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Hiner|first=Susan|date=June 10, 2010|title=Accessories to Modernity: Fashion and the Feminine in Nineteenth-Century France|url=http://www.jstor.org/stable/j.ctt3fhhgk.10|access-date=May 11, 2021|website=JSTOR|publisher=[[University of Pennsylvania Press]]|pages=178–210|jstor=j.ctt3fhhgk.10 }}</ref> Bí Àpò-ìléwọ́ ṣe di ìtẹ́wọ́gbà gbogboogbò ni nkan bi ọ̀rúndún ogún, ìyípadà bèrè sí mi de ba ìwúlò rẹ gẹgẹbi òun ìkó ǹkan sí àmì àti ònà tí wọ́n ń gbá fi ọlá àti ipò ẹni tí ó gbé lọ́wọ́ hàn ní àwùjọ. Àwọn ọ̀nà-àrà tí wọ́n fi ṣé, irúfé oun tí wón fi ṣeé, iye tí wọ́n ń tàá, àti orúkọ àwọn tí wọ́n ṣeé, di òun amuye tí ó dé ní ìwúlò ju bóyá Àpò-ìléwọ́ òun gan pàápàá lè kó ẹrù ara ẹni. Àpò-ìléwọ́ kúrò ní òun tí kìíṣe tí obìnrin di òun ti wọn padà wá fi dá lórí obìnrin tí wọ́n sì yọ kúrò nínú nkan amuye ọkùnrin. Àpò Báágì àwọn obìnrín je òun òsó tí wọ́n ń kó àwọn ǹkan ìní wọn sí, Báágì ìfàlọ́wọ́ fún àwọn ọkùnrin ń ti rè ni ó wà ní ipele àwọn báágì bíi àpótí-ìwé (briefcases): èyí tí ó jẹ́ onígun mẹ́rin; tí wọ́n má ń kó àwọn nkan ti o níse pẹ̀lú ìjé ọmọkùnrin sì inú rẹ̀ bí: àwọn ìwé isé, àwọn ìwé ọ́físì àti àwọn nkan bi bírò. Ìyàtò tí ń bẹ ní àárín Báágì ọkùnrin àti ti obìnrin ní ó pàdé ní àárín Báágì ìléwò pélébé tí ìgbàlódé. Báágì òun ti wọn se fún kíkó àwọn ọwọ́ ẹyọ sí nínú pẹ̀lú èróngbà láti fi ṣe ìtọrẹ ni inu ile ìjọsìn ni ó ní Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ni àwọn àkókò ìgbà tí ọ̀làjú sèsè ń dàgbà sókè. Gégébí Báágì pélébé òun ṣe jẹ́ àmì ìtọrẹ ni ìwòye òpò ènìyàn, ìwòye òun tẹ̀síwájú pẹ̀lú bi ṣe máa ń wo obìnrin tí ó ń gbé Àpò-ìléwọ́ lọ́wọ́ gẹ́gẹ́ bí ènìyàn pàtàkì, tí ó sì lè jẹ́ pé ó ń lo àpò ìléwò pélébé òun láti kó àwọn ọwọ́ tí ó fè fi tọrẹ. <ref name=":0" /> Láàrin àwọn ọdún 1940, ìpín àwọn aṣọ tí ó wáyé nítorí Ogun Àgbáyé Kejì mú kí wọ́n bẹ̀rẹ̀ sí ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ láti inú àwọn ohun èlò bí Màrìwò [[raffia]] tàbí kí wọ́n hunún láti ara òwú.<ref>{{Cite book |last=Pedersen |first=Stephanie |url=http://archive.org/details/handbagswhatever0000pede |title=Handbags : what every woman should know |date=2006 |publisher= David & Charles|location=Cincinnati, OH |others=Internet Archive |isbn=978-0-7153-2495-0}}</ref> Àwọn obìnrin kan hun àwọn Àpò-ìléwọ́ kékeré ti ara wọn pẹ̀lú wíwo àwọn àpẹẹrẹ Báágì mìíràn tí wọ́n ń tà ní àwọn àkókò yìí. 4myl0f3ofd1rzi1z3dpv4xpixyj3quv 637239 637238 2026-09-17T15:11:27Z Olaoye Sheu Ibrahim 31612 /* Àwọn Àpò-ìléwọ́ ni Sànmánì ìgbà ọ̀rúndún ogún */ 637239 wikitext text/x-wiki {{Short description|Handled bag used to carry personal items}} {{Use dmy dates|date=September 2015}} {{Original research|date=September 2011}} [[File:Mi'kmaq porcupine quill purse (40412695490).jpg|thumb|right|Mi'kmaq porcupine quill handbag]] '''Àpò-ìléwọ́''', tí ọ̀pọ̀ ènìyàn tún mọ̀ gẹ́gẹ́bi Àpò-Owó "'''purse'''" Nínú èdè Gẹ̀ẹ́sì tí apá ilẹ̀ àríwá Amẹrikà "[[North American English]]" , ni ó jẹ́ Àpò-ìléwọ́ "[[bag]]" kékeré tí ó ní owó tí èyàn lè fi gbáamú " [[Handle (grip)|handle]]d" tí wọ́n ń lọ láti fi kọ́ àwọn ẹrù ara ẹni. Ní àwọn agbègbè kan ní ilé Amẹrikà, wọn tí fi ìgbà kan pèé ni '''pocketbook''' . ==Àkójọpọ̀ àwọn èdè-àkànṣe == Òrò èdè ẹ "purse" òun ni wón kókó lọ fi ṣe àpèjúwe àpò kékeré tí wọ́n ń kó àwọn ọwọ́ ẹyọ sì nínú. Ní àwọn ìlú àti orílẹ̀ èdè tí wọ́n ń tí ń sọ èdè Gẹ̀ẹ́sì, òun ni wó ń tí ń lọ láti fi tókasí àpò ọwọ́ kékeré "[[coin purse|small money bag]]" "Àpò-ìléwọ́" je Báágì tí ó tóbi díẹ̀ tí ó lè gbà àwọn òpò ǹkan bi ọwọ́ àti àwọn ǹkan èlò tí ara ẹni míràn. Àwọn elédè Gẹ̀ẹ́sì tí ilé Amẹrikà sábà má ń lọ ọ̀rọ̀ "purse àti handbag" sì arawon. Ìlo ọ̀rọ̀ ''handbag'' òun ni ó bẹ̀rẹ̀ sí mí jeyo ni àwọn ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1900s. Télètélè , won sábà má ń lọ láti fi tókasí àpò ìléwó àwọn ọkùnrin. Àpò àwọn obìnrin gbèrègèjigè sì ni ìwọ̀n, ni àwọn àkókò yí, tí wọ́n sì lọ ọ̀rọ̀ na mo lọ́rùn.<ref>{{cite book|last=Browning|first=Marie|title=Purse Pizzazz|year=2006|publisher=[[Sterling Publishing]]|isbn=978-1-4027-4065-7|page=8}}</ref> "Pocketbook" tún jẹ́ ọ̀rọ̀ míràn tí wọ́n ń lọ láti fi ṣe àpèjúwe àpò ìléwó àwọn obìnrin tí ó gbajúmọ̀ ni ilẹ̀ United States ni àwọn nǹkan bí owó àárín ọgúnjó ọ̀rúndún.<ref>{{cite book | last=Wilcox | first=C. | title=A Century of Bags: Icons of Style in the 20th Century | publisher=Universal International | year=1997 | isbn=978-1-876142-36-0 | url=https://books.google.com/books?id=t9UaAAAACAAJ | access-date=March 19, 2024 | page=11}}</ref> == Ìpilẹ̀ṣẹ̀ == === Àwọn Ohun Àrà Àtijó === Ní ayé ìgbà àtijó, àwọn àpò baagi òun ni wọn ń lò láti fi kọ́ àwọn ǹkan bi, òkúta, irin-isé, ǹkan ìjà, àti ọwọ́. Àwọn àpẹrẹ àpò báyìí ni wọn ṣe àwárí wọn ní àwọn ayé ìsìnkú ilẹ̀ Egypt ayé àtijó "[[Ancient Egyptian funerary practices|Egyptian burial sites]]" ({{circa}} 2686–2160 BCE) tí wọ́n ṣe wọn pẹ̀lú awo pẹ̀lú ọwọ́ méjì tí wọ́n fi igi ṣe fún gbígbé.<ref>{{Cite web |date=2019-10-27 |title=The History Of Bags |url=https://lux-collector.com/blogs/blog/the-history-of-bags |access-date=2023-07-17 |website=LuxCollector Vintage |language=en}}</ref> Àwọn ènìyàn ayé àtijó ni ilẹ̀ " [[Ancient Greece|ancient Greeks]]" lo awo, ìwé 'papyrus' àti Àpò-ọwọ́ fẹ́lẹ́fẹ́ tí wọ́n tún mọ̀ sí ''byrsa'' láti fi àwọn ọwọ́ ẹyọ pamó lèyí tí ó jẹ́ Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ọ̀rọ̀ èdè Gẹ̀ẹ́sì "purse". Bí ó ti di wípe ni ìdàgbàsókè ń bá ìrísí ọwọ́ òun ló ṣe okùnfà fún ìdásílẹ̀ àwọn àpò-ìgbàdí olókùn tí wọ́n sábà má ń sọ mó ìbàdí tàbí kí wọ́n yìi mo aṣọ. Nínú Àpò-ìléwọ́ kan ní wón ti ṣe àwárí [[Ötzi]], tí sèmí ni àwọn nkan ọdún 3350 sí 3105 BC.<ref>{{Cite web |title=From when did humans start carrying handbags? |url=https://htschool.hindustantimes.com/editorsdesk/knowledge-vine/from-when-did-humans-start-carrying-handbags |access-date=2023-07-17 |website=HT School |language=en-US}}</ref> ni ara àwọn àwárí ìṣáájú ni a ti rí àpò aláwo tí ó wá láti àwọn àkókò [[Anglo-Saxon settlement of Britain|Anglo-Saxon Britain]], ni nkan bí ọdún circa 625 CE, se àfihàn ojú oórì ọba Roewald ni bi Òkìtì [[Sutton Hoo]] ní [[Suffolk]].<ref>{{Cite web |last=Johnson |first=Anna |title=Fashions of Handbags and Purses |url=https://www.lovetoknow.com/life/style/fashions-handbags-purses |access-date=2023-07-17 |website=LoveToKnow |language=en}}</ref> bótilèjépé awo ara Àpò-ìléwọ́ òun ti gbóó, àwọn wúrà tí wọ́n fi ṣe òsó ara rẹ sì wà ní sepé. Nínú Àpò-ìléwọ́ òun, wọn ba ogójì ọwọ́ ẹyọ wúrà ni inu rẹ̀ tí wọ́n fi ìkọ́-bẹ́líìtì wúrà dìmú. Àwọn ìrísí yí jé àmì ọlá àti ipò, lèyí tí òun tọ́ka sí ara nkan ìní ìfi ọlá hàn. === Àkókò Ti Ọ̀làjú Kò i Tíì Tàn Kálẹ̀. === [[File:Bag Mosul Gambier Parry Courtauld Gallery.jpg|thumb|The [[Courtauld bag]], thought to be the world's oldest surviving handbag]] Àpò-ìléwọ́ [[Courtauld bag]], òun ni wón ní ìgbàgbọ́ wípe ní wón se é ní [[Mosul]] ní àkókò ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1300s, tí wọ́n sí ní ní èrò pé òun ni ó jẹ́ Àpò-ìléwọ́ tí ó dàgbà jùlọ nínú ayé títí di àkókò tí a Wàyí.<!-- Brown 2014 --> Ó sì dàbí ẹni wípé obìnrin ọlọ́lá kan ní [[Ilkhanate]] ni ó nií.<!-- Brown 2014 --><ref name="Brown 2014">{{cite news |last1=Brown |first1=Mark |title=A handbag? Courtauld Gallery opens up identity of 700-year-old treasure |url=https://www.theguardian.com/culture/2014/feb/19/handbag-courtauld-gallery-identity-treasure-fashion |access-date=8 February 2024 |work=[[The Guardian]] |date=19 February 2014}}</ref> === Orírun àwọn Àpò-ìléwọ́ ìgbàlódé === [[File:Woman's muslin dress and straw bonnet c. 1830.jpg|thumb|Women's fashion from 1830, including a ''reticule'' handbag from France<ref>{{cite web |url=http://collectionsonline.lacma.org/mwebcgi/mweb.exe?request=record;id=159955;type=101 |title=Los Angeles County Museum of Art |publisher=Collectionsonline.lacma.org |access-date=30 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111024071222/http://collectionsonline.lacma.org/mwebcgi/mweb.exe?request=record |archive-date=24 October 2011 |url-status=dead}}</ref>]] Àti ọkùnrin, àti obìnrin ní wón ń lọ àpò Báágì títí di ńkan bí owó ìparí ọdún 1700s.<ref>{{Cite web |title=Handbags and Purses {{!}} Encyclopedia.com |url=https://www.encyclopedia.com/fashion/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/handbags-and-purses |access-date=2023-07-17 |website=www.encyclopedia.com}}</ref> àwọn ènìyàn ilé Europe ìgbàlódé ni wọn ń lọ Àpò-ìléwọ́ láti tójú ọwọ́ ẹyọ sì. Àpò-ìléwọ́ ni wọn ṣe pẹ̀lú aṣọ fẹ́lẹ́fẹ́ tàbí awo [[leather]] tí ọkùnrin àti obìnrin ń sì ń lò wọ́n; ara ìlú Scott, tí orúkọ rẹ ń jẹ́ [[sporran]] jẹ́ ara àwọn ẹni tí wọ́n kópa nínú àṣà Àpò-ìléwọ́ yí. Ní àwọn ǹkan bi ọ̀rúndún kẹtàdínlógún, àwọn ọmọdébìnrin ni wọn ń kó ni bí wọn ń ṣe hun aṣọ gẹ́gẹ́bi ara àwọn ètò ẹ̀kọ́ tí ṣe pàtàkì kí ọmọbìnrin ni kí ó tó lọ sí ilé ọkọ; eléyi náà sì má ń ràn wọ́n lọ́wọ́ láti lè má ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ tí ó rẹwà.<ref>{{cite web|url=https://henriettashandbags.com/index.php?main_page=page&id=4|title=History of Handbags- From the 14th Century to Present Day Handbag Designers|last=Timmons|first=Henrietta|access-date=2017-05-28}}</ref> Ní ìgbà tí yí ọ fi di ọ̀rúndún kejìdínlógún, fásíònù ni ile Europe tí ń sún sì apá ẹ̀yà ara ti o pẹlẹbẹ pẹ̀lú ìwúrí Àwòrán òjìjì láti ilé Greece àti Rome àtijó. Àwọn obìnrin fẹ́ Àpò-ìléwọ́ tí kò ní ní àkùdí lára ti kò sì tún ní tóbi ni ìrísí, fún ìdí èyí, wọ́n ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ [[Reticule (handbag)|''reticules'']] jáde. Àwọn àpò Reticules ni wón ṣe láti ara òwú kòkòrò àti aṣọ àrán, tí ó sì ní okùn ìfàlówó. Ó kọ́kọ́ di gbajúmọ̀ ni ilẹ̀ France, lẹ́yìn náà ni ó ré kọjá sí ilè Britain, níbi tí wọ́n ti di òun kòsémáání.<ref>{{cite book|last=Hagerty|first=Barbara G. S.|title=Handbags: a peek inside a woman's most trusted accessory|year=2002|publisher=[[Running Press Book Publishers]]|isbn=0-7624-1330-1|pages=14–5}}</ref> bótilèjépé ó di kòsémááni, àwọn ọkùnrin ó tẹ̀lé asa náà, dípò àwọn n ló àwọn àpò-ọwọ́ àti àpò ara ṣòkòtò [[pocket]]s, lèyí tí ó di gbajúmọ̀ pẹ̀lú ṣòkòtò àwọn ọkùnrin <ref name="burman83">{{cite book|editor-last1=Burman |editor-first1=Barbara |editor-first2=Carole |editor-last2=Turbin|title=Material Strategies: Dress and Gender in Historical Perspective|year=2003|publisher=[[Wiley-Blackwell]]|isbn=978-1-4051-0906-2|pages=83–4}}</ref> Àwọn Àpò-ọwọ́ ìgbàlódé bí, clutch, pouch, tàbí Àpò-ìléwọ́ ni wọn jẹyọ ni ilẹ̀ England ni àkókò ìdàgbàsókè ọ̀làjú "[[Industrial Revolution]]" , látàrí ìrìnkèrindò pẹ̀lú ọkọ̀ ojú-irin tí ó wọ́pọ̀ si. Bí ọdún 1841, oníṣòwò ọmọ ilẹ̀ [[Doncaster]], Samuel Parkinson (tí ó gbajúmọ̀ fún [[butterscotch]]) péè fún ṣíṣe àwọn àpótí ìrìnàjò tí ó sì tún tẹpẹlẹ mo ṣíṣe irúfé àpótí ìrìnàjò béè na fún ìyàwó rè lẹ́yìn tí ó ṣe àkíyèsí wípé ni Àpò-ìléwọ́ ìyàwó rè kéré láti gba àwọn ẹrú tí èròjà tí wọ́n sì tún fi pèlò rẹ jẹ èyí tí kò ní agbára tó láti gbé rìn ìrìn-àjò. Ó tẹpẹlẹ mọ wípe ní òun fẹ́ oríṣiríṣi Àpò-ìléwọ́ fún ìyàwó òun, tí títóbi rẹ yí ọ yàtò sì arawon fún lílò fún àwọn oríṣi òde, pẹ̀lú àlàyé wípé ni kí wọ́n ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ na láti ara awo kanna tí wọ́n lọ fún àwọn àpótí ìrìnàjò tí òun lójúnà áti ṣe ìyàtò láàrin ti ti ẹ àti Àpò-ìléwọ́ tí [[carpetbag]] tí ó gbajúmọ̀ ni ìgbà na òún, àti láàrin àwọn àwọn àpò ìléwó aláṣọ tí ọ̀pọ̀ àwọn ènìyàn ìgbà òun lò. [[H. J. Cave & Sons|H. J. Cave]] (London) gbà sì lénu, ó sì ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ òsò àkókò, èyí tí àá padà dámò lónìí yí, ní arawon ni ati rí àpò ìpamọ́wọ́ "clutch bag" àti àpò tí wọ́n fi ìwé fẹ́lẹ́ ṣe tote (tí wọ́n ń pè ní Báágì ìrìn-àjò obìnrin "ladies traveling case"). Àwọn eléyi ni wọn wá ní yàrá ìfihàn àwọn Àpò-ìléwọ́ -ìṣẹ̀ǹbáyé "[[Museum of Bags and Purses]]" ní Amsterdam.{{citation needed|date=May 2026}} H. J. Cave tẹ̀síwájú láti máa ṣe ìpolówó àti títà àwọn Àpò-ìléwọ́ yìí, àmọ́ òpò àwọn alátakọ̀ sọ wípé àwọn obìnrín kò nílò àwọn báágì ìléwó bí irú eléyì nítorí wípé níse ni yio má dá wọn lẹ́yìn látàrí àwọn òun ìpèlò wúwo tí wọ́n fi ṣe wọ́n. H. J. Cave dáwọ́dúró ìpolówó Báágì òún dúró lẹ́yìn ọdún 1865, tí ó sì gbájúmó àwọn Àpótí-aṣọ, bótilèjépé wọn sì ń tẹ̀síwájú láti má ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ òun fún àwọn Lóba-Lóba, Àwọn ènìyàn jàǹkàn-jàǹkàn tí wọ́n gbajúmọ̀, àti láti ṣe ayẹyẹ àwọn àjọ̀dún kòkan,bi ayẹyẹ tí "Queen's 2012 Diamond Jubilee" tí ọdún 2012. H. J. Cave bèrè ṣíṣe Àpò-ìléwọ́ padà ní ọdún 2010.<ref>{{cite news|first=Philippa |last=Stockley |url=https://www.independent.co.uk/voices/commentators/philippa-stockley-yes-the-contents-mean-a-lot-but-its-the-bag-that-matters-most-8100587.html |title=Yes, the contents mean a lot, but it's the bag that matters most |newspaper=The Independent |date=2 September 2012 |access-date=27 September 2015}}</ref> == Àwọn Àpò-ìléwọ́ ni Sànmánì ìgbà ọ̀rúndún ogún == [[File:SandrineNosbé (cropped).jpg|thumb|Handbag over the shoulder]] Ní àkókò ìgbà tí Àpò-ìléwọ́ bèrè sí mi ń di gbajúmọ̀, wọn ṣe àtakò won pẹ̀lú wípé ni Àpò-ìléwọ́ òun ni kò dàbí òun ti o jọ tí obìnrin. Ní ìbẹ̀rẹ̀ Sànmánì ọ̀rúndún ọgúnjó, Sigmund Freud jiyàn pe Àpò-ìléwọ́ ni óun ṣe àpẹẹrẹ ìbálòpọ̀ látàrí pé ìrísí Àpò-ìléwọ́ ni ó jọ ojú ara obìnrin. Kí a tó mon lọ Àpò-ìléwọ́, àpò ni òun má ń wá nínú aṣọ obìnrin, lèyí tí ó fi àyè sílẹ̀ fún yíyọ nkan jáde ní gbangba ni ònà iyì àti ẹ̀yẹ tí ó ṣe àpónlé fún obìnrin. Nítorí pé Àpò-ìléwọ́ je èyí tí wọ́n ń gbé lọ́wọ́ ni gbangba, òùn ṣe àfihàn àwọn ǹkan ìní ara ẹni obìnrin síta fún gbọgbọ ayé rí. Ní ìwòye Freud, eléyi ni ó fi wé Àpẹ̀rẹ̀ fífi ọwọ́ pa ojú ara ní ọ̀nà ìbálòpọ̀.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Hiner|first=Susan|date=June 10, 2010|title=Accessories to Modernity: Fashion and the Feminine in Nineteenth-Century France|url=http://www.jstor.org/stable/j.ctt3fhhgk.10|access-date=May 11, 2021|website=JSTOR|publisher=[[University of Pennsylvania Press]]|pages=178–210|jstor=j.ctt3fhhgk.10 }}</ref> Bí Àpò-ìléwọ́ ṣe di ìtẹ́wọ́gbà gbogboogbò ni nkan bi ọ̀rúndún ogún, ìyípadà bèrè sí mi de ba ìwúlò rẹ gẹgẹbi òun ìkó ǹkan sí àmì àti ònà tí wọ́n ń gbá fi ọlá àti ipò ẹni tí ó gbé lọ́wọ́ hàn ní àwùjọ. Àwọn ọ̀nà-àrà tí wọ́n fi ṣé, irúfé oun tí wón fi ṣeé, iye tí wọ́n ń tàá, àti orúkọ àwọn tí wọ́n ṣeé, di òun amuye tí ó dé ní ìwúlò ju bóyá Àpò-ìléwọ́ òun gan pàápàá lè kó ẹrù ara ẹni. Àpò-ìléwọ́ kúrò ní òun tí kìíṣe tí obìnrin di òun ti wọn padà wá fi dá lórí obìnrin tí wọ́n sì yọ kúrò nínú nkan amuye ọkùnrin. Àpò Báágì àwọn obìnrín je òun òsó tí wọ́n ń kó àwọn ǹkan ìní wọn sí, Báágì ìfàlọ́wọ́ fún àwọn ọkùnrin ń ti rè ni ó wà ní ipele àwọn báágì bíi àpótí-ìwé (briefcases): èyí tí ó jẹ́ onígun mẹ́rin; tí wọ́n má ń kó àwọn nkan ti o níse pẹ̀lú ìjé ọmọkùnrin sì inú rẹ̀ bí: àwọn ìwé isé, àwọn ìwé ọ́físì àti àwọn nkan bi bírò. Ìyàtò tí ń bẹ ní àárín Báágì ọkùnrin àti ti obìnrin ní ó pàdé ní àárín Báágì ìléwò pélébé tí ìgbàlódé. Báágì òun ti wọn se fún kíkó àwọn ọwọ́ ẹyọ sí nínú pẹ̀lú èróngbà láti fi ṣe ìtọrẹ ni inu ile ìjọsìn ni ó ní Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ni àwọn àkókò ìgbà tí ọ̀làjú sèsè ń dàgbà sókè. Gégébí Báágì pélébé òun ṣe jẹ́ àmì ìtọrẹ ni ìwòye òpò ènìyàn, ìwòye òun tẹ̀síwájú pẹ̀lú bi ṣe máa ń wo obìnrin tí ó ń gbé Àpò-ìléwọ́ lọ́wọ́ gẹ́gẹ́ bí ènìyàn pàtàkì, tí ó sì lè jẹ́ pé ó ń lo àpò ìléwò pélébé òun láti kó àwọn ọwọ́ tí ó fè fi tọrẹ. <ref name=":0" /> Láàrin àwọn ọdún 1940, ìpín àwọn aṣọ tí ó wáyé nítorí Ogun Àgbáyé Kejì mú kí wọ́n bẹ̀rẹ̀ sí ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ láti inú àwọn ohun èlò bí Màrìwò ([[:en:Raffia|raffia]]) tàbí kí wọ́n hunún láti ara òwú.<ref>{{Cite book |last=Pedersen |first=Stephanie |url=http://archive.org/details/handbagswhatever0000pede |title=Handbags : what every woman should know |date=2006 |publisher= David & Charles|location=Cincinnati, OH |others=Internet Archive |isbn=978-0-7153-2495-0}}</ref> Àwọn obìnrin kan hun àwọn Àpò-ìléwọ́ kékeré ti ara wọn pẹ̀lú wíwo àwọn àpẹẹrẹ Báágì mìíràn tí wọ́n ń tà ní àwọn àkókò yìí. hxwhpo7qmp0hzgrritij4ya6jdiw2rh 637247 637239 2026-09-17T15:45:39Z Olaoye Sheu Ibrahim 31612 /* Àwọn Àpò-ìléwọ́ ni Sànmánì ìgbà ọ̀rúndún ogún */ 637247 wikitext text/x-wiki {{Short description|Handled bag used to carry personal items}} {{Use dmy dates|date=September 2015}} {{Original research|date=September 2011}} [[File:Mi'kmaq porcupine quill purse (40412695490).jpg|thumb|right|Mi'kmaq porcupine quill handbag]] '''Àpò-ìléwọ́''', tí ọ̀pọ̀ ènìyàn tún mọ̀ gẹ́gẹ́bi Àpò-Owó "'''purse'''" Nínú èdè Gẹ̀ẹ́sì tí apá ilẹ̀ àríwá Amẹrikà "[[North American English]]" , ni ó jẹ́ Àpò-ìléwọ́ "[[bag]]" kékeré tí ó ní owó tí èyàn lè fi gbáamú " [[Handle (grip)|handle]]d" tí wọ́n ń lọ láti fi kọ́ àwọn ẹrù ara ẹni. Ní àwọn agbègbè kan ní ilé Amẹrikà, wọn tí fi ìgbà kan pèé ni '''pocketbook''' . ==Àkójọpọ̀ àwọn èdè-àkànṣe == Òrò èdè ẹ "purse" òun ni wón kókó lọ fi ṣe àpèjúwe àpò kékeré tí wọ́n ń kó àwọn ọwọ́ ẹyọ sì nínú. Ní àwọn ìlú àti orílẹ̀ èdè tí wọ́n ń tí ń sọ èdè Gẹ̀ẹ́sì, òun ni wó ń tí ń lọ láti fi tókasí àpò ọwọ́ kékeré "[[coin purse|small money bag]]" "Àpò-ìléwọ́" je Báágì tí ó tóbi díẹ̀ tí ó lè gbà àwọn òpò ǹkan bi ọwọ́ àti àwọn ǹkan èlò tí ara ẹni míràn. Àwọn elédè Gẹ̀ẹ́sì tí ilé Amẹrikà sábà má ń lọ ọ̀rọ̀ "purse àti handbag" sì arawon. Ìlo ọ̀rọ̀ ''handbag'' òun ni ó bẹ̀rẹ̀ sí mí jeyo ni àwọn ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1900s. Télètélè , won sábà má ń lọ láti fi tókasí àpò ìléwó àwọn ọkùnrin. Àpò àwọn obìnrin gbèrègèjigè sì ni ìwọ̀n, ni àwọn àkókò yí, tí wọ́n sì lọ ọ̀rọ̀ na mo lọ́rùn.<ref>{{cite book|last=Browning|first=Marie|title=Purse Pizzazz|year=2006|publisher=[[Sterling Publishing]]|isbn=978-1-4027-4065-7|page=8}}</ref> "Pocketbook" tún jẹ́ ọ̀rọ̀ míràn tí wọ́n ń lọ láti fi ṣe àpèjúwe àpò ìléwó àwọn obìnrin tí ó gbajúmọ̀ ni ilẹ̀ United States ni àwọn nǹkan bí owó àárín ọgúnjó ọ̀rúndún.<ref>{{cite book | last=Wilcox | first=C. | title=A Century of Bags: Icons of Style in the 20th Century | publisher=Universal International | year=1997 | isbn=978-1-876142-36-0 | url=https://books.google.com/books?id=t9UaAAAACAAJ | access-date=March 19, 2024 | page=11}}</ref> == Ìpilẹ̀ṣẹ̀ == === Àwọn Ohun Àrà Àtijó === Ní ayé ìgbà àtijó, àwọn àpò baagi òun ni wọn ń lò láti fi kọ́ àwọn ǹkan bi, òkúta, irin-isé, ǹkan ìjà, àti ọwọ́. Àwọn àpẹrẹ àpò báyìí ni wọn ṣe àwárí wọn ní àwọn ayé ìsìnkú ilẹ̀ Egypt ayé àtijó "[[Ancient Egyptian funerary practices|Egyptian burial sites]]" ({{circa}} 2686–2160 BCE) tí wọ́n ṣe wọn pẹ̀lú awo pẹ̀lú ọwọ́ méjì tí wọ́n fi igi ṣe fún gbígbé.<ref>{{Cite web |date=2019-10-27 |title=The History Of Bags |url=https://lux-collector.com/blogs/blog/the-history-of-bags |access-date=2023-07-17 |website=LuxCollector Vintage |language=en}}</ref> Àwọn ènìyàn ayé àtijó ni ilẹ̀ " [[Ancient Greece|ancient Greeks]]" lo awo, ìwé 'papyrus' àti Àpò-ọwọ́ fẹ́lẹ́fẹ́ tí wọ́n tún mọ̀ sí ''byrsa'' láti fi àwọn ọwọ́ ẹyọ pamó lèyí tí ó jẹ́ Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ọ̀rọ̀ èdè Gẹ̀ẹ́sì "purse". Bí ó ti di wípe ni ìdàgbàsókè ń bá ìrísí ọwọ́ òun ló ṣe okùnfà fún ìdásílẹ̀ àwọn àpò-ìgbàdí olókùn tí wọ́n sábà má ń sọ mó ìbàdí tàbí kí wọ́n yìi mo aṣọ. Nínú Àpò-ìléwọ́ kan ní wón ti ṣe àwárí [[Ötzi]], tí sèmí ni àwọn nkan ọdún 3350 sí 3105 BC.<ref>{{Cite web |title=From when did humans start carrying handbags? |url=https://htschool.hindustantimes.com/editorsdesk/knowledge-vine/from-when-did-humans-start-carrying-handbags |access-date=2023-07-17 |website=HT School |language=en-US}}</ref> ni ara àwọn àwárí ìṣáájú ni a ti rí àpò aláwo tí ó wá láti àwọn àkókò [[Anglo-Saxon settlement of Britain|Anglo-Saxon Britain]], ni nkan bí ọdún circa 625 CE, se àfihàn ojú oórì ọba Roewald ni bi Òkìtì [[Sutton Hoo]] ní [[Suffolk]].<ref>{{Cite web |last=Johnson |first=Anna |title=Fashions of Handbags and Purses |url=https://www.lovetoknow.com/life/style/fashions-handbags-purses |access-date=2023-07-17 |website=LoveToKnow |language=en}}</ref> bótilèjépé awo ara Àpò-ìléwọ́ òun ti gbóó, àwọn wúrà tí wọ́n fi ṣe òsó ara rẹ sì wà ní sepé. Nínú Àpò-ìléwọ́ òun, wọn ba ogójì ọwọ́ ẹyọ wúrà ni inu rẹ̀ tí wọ́n fi ìkọ́-bẹ́líìtì wúrà dìmú. Àwọn ìrísí yí jé àmì ọlá àti ipò, lèyí tí òun tọ́ka sí ara nkan ìní ìfi ọlá hàn. === Àkókò Ti Ọ̀làjú Kò i Tíì Tàn Kálẹ̀. === [[File:Bag Mosul Gambier Parry Courtauld Gallery.jpg|thumb|The [[Courtauld bag]], thought to be the world's oldest surviving handbag]] Àpò-ìléwọ́ [[Courtauld bag]], òun ni wón ní ìgbàgbọ́ wípe ní wón se é ní [[Mosul]] ní àkókò ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1300s, tí wọ́n sí ní ní èrò pé òun ni ó jẹ́ Àpò-ìléwọ́ tí ó dàgbà jùlọ nínú ayé títí di àkókò tí a Wàyí.<!-- Brown 2014 --> Ó sì dàbí ẹni wípé obìnrin ọlọ́lá kan ní [[Ilkhanate]] ni ó nií.<!-- Brown 2014 --><ref name="Brown 2014">{{cite news |last1=Brown |first1=Mark |title=A handbag? Courtauld Gallery opens up identity of 700-year-old treasure |url=https://www.theguardian.com/culture/2014/feb/19/handbag-courtauld-gallery-identity-treasure-fashion |access-date=8 February 2024 |work=[[The Guardian]] |date=19 February 2014}}</ref> === Orírun àwọn Àpò-ìléwọ́ ìgbàlódé === [[File:Woman's muslin dress and straw bonnet c. 1830.jpg|thumb|Women's fashion from 1830, including a ''reticule'' handbag from France<ref>{{cite web |url=http://collectionsonline.lacma.org/mwebcgi/mweb.exe?request=record;id=159955;type=101 |title=Los Angeles County Museum of Art |publisher=Collectionsonline.lacma.org |access-date=30 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111024071222/http://collectionsonline.lacma.org/mwebcgi/mweb.exe?request=record |archive-date=24 October 2011 |url-status=dead}}</ref>]] Àti ọkùnrin, àti obìnrin ní wón ń lọ àpò Báágì títí di ńkan bí owó ìparí ọdún 1700s.<ref>{{Cite web |title=Handbags and Purses {{!}} Encyclopedia.com |url=https://www.encyclopedia.com/fashion/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/handbags-and-purses |access-date=2023-07-17 |website=www.encyclopedia.com}}</ref> àwọn ènìyàn ilé Europe ìgbàlódé ni wọn ń lọ Àpò-ìléwọ́ láti tójú ọwọ́ ẹyọ sì. Àpò-ìléwọ́ ni wọn ṣe pẹ̀lú aṣọ fẹ́lẹ́fẹ́ tàbí awo [[leather]] tí ọkùnrin àti obìnrin ń sì ń lò wọ́n; ara ìlú Scott, tí orúkọ rẹ ń jẹ́ [[sporran]] jẹ́ ara àwọn ẹni tí wọ́n kópa nínú àṣà Àpò-ìléwọ́ yí. Ní àwọn ǹkan bi ọ̀rúndún kẹtàdínlógún, àwọn ọmọdébìnrin ni wọn ń kó ni bí wọn ń ṣe hun aṣọ gẹ́gẹ́bi ara àwọn ètò ẹ̀kọ́ tí ṣe pàtàkì kí ọmọbìnrin ni kí ó tó lọ sí ilé ọkọ; eléyi náà sì má ń ràn wọ́n lọ́wọ́ láti lè má ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ tí ó rẹwà.<ref>{{cite web|url=https://henriettashandbags.com/index.php?main_page=page&id=4|title=History of Handbags- From the 14th Century to Present Day Handbag Designers|last=Timmons|first=Henrietta|access-date=2017-05-28}}</ref> Ní ìgbà tí yí ọ fi di ọ̀rúndún kejìdínlógún, fásíònù ni ile Europe tí ń sún sì apá ẹ̀yà ara ti o pẹlẹbẹ pẹ̀lú ìwúrí Àwòrán òjìjì láti ilé Greece àti Rome àtijó. Àwọn obìnrin fẹ́ Àpò-ìléwọ́ tí kò ní ní àkùdí lára ti kò sì tún ní tóbi ni ìrísí, fún ìdí èyí, wọ́n ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ [[Reticule (handbag)|''reticules'']] jáde. Àwọn àpò Reticules ni wón ṣe láti ara òwú kòkòrò àti aṣọ àrán, tí ó sì ní okùn ìfàlówó. Ó kọ́kọ́ di gbajúmọ̀ ni ilẹ̀ France, lẹ́yìn náà ni ó ré kọjá sí ilè Britain, níbi tí wọ́n ti di òun kòsémáání.<ref>{{cite book|last=Hagerty|first=Barbara G. S.|title=Handbags: a peek inside a woman's most trusted accessory|year=2002|publisher=[[Running Press Book Publishers]]|isbn=0-7624-1330-1|pages=14–5}}</ref> bótilèjépé ó di kòsémááni, àwọn ọkùnrin ó tẹ̀lé asa náà, dípò àwọn n ló àwọn àpò-ọwọ́ àti àpò ara ṣòkòtò [[pocket]]s, lèyí tí ó di gbajúmọ̀ pẹ̀lú ṣòkòtò àwọn ọkùnrin <ref name="burman83">{{cite book|editor-last1=Burman |editor-first1=Barbara |editor-first2=Carole |editor-last2=Turbin|title=Material Strategies: Dress and Gender in Historical Perspective|year=2003|publisher=[[Wiley-Blackwell]]|isbn=978-1-4051-0906-2|pages=83–4}}</ref> Àwọn Àpò-ọwọ́ ìgbàlódé bí, clutch, pouch, tàbí Àpò-ìléwọ́ ni wọn jẹyọ ni ilẹ̀ England ni àkókò ìdàgbàsókè ọ̀làjú "[[Industrial Revolution]]" , látàrí ìrìnkèrindò pẹ̀lú ọkọ̀ ojú-irin tí ó wọ́pọ̀ si. Bí ọdún 1841, oníṣòwò ọmọ ilẹ̀ [[Doncaster]], Samuel Parkinson (tí ó gbajúmọ̀ fún [[butterscotch]]) péè fún ṣíṣe àwọn àpótí ìrìnàjò tí ó sì tún tẹpẹlẹ mo ṣíṣe irúfé àpótí ìrìnàjò béè na fún ìyàwó rè lẹ́yìn tí ó ṣe àkíyèsí wípé ni Àpò-ìléwọ́ ìyàwó rè kéré láti gba àwọn ẹrú tí èròjà tí wọ́n sì tún fi pèlò rẹ jẹ èyí tí kò ní agbára tó láti gbé rìn ìrìn-àjò. Ó tẹpẹlẹ mọ wípe ní òun fẹ́ oríṣiríṣi Àpò-ìléwọ́ fún ìyàwó òun, tí títóbi rẹ yí ọ yàtò sì arawon fún lílò fún àwọn oríṣi òde, pẹ̀lú àlàyé wípé ni kí wọ́n ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ na láti ara awo kanna tí wọ́n lọ fún àwọn àpótí ìrìnàjò tí òun lójúnà áti ṣe ìyàtò láàrin ti ti ẹ àti Àpò-ìléwọ́ tí [[carpetbag]] tí ó gbajúmọ̀ ni ìgbà na òún, àti láàrin àwọn àwọn àpò ìléwó aláṣọ tí ọ̀pọ̀ àwọn ènìyàn ìgbà òun lò. [[H. J. Cave & Sons|H. J. Cave]] (London) gbà sì lénu, ó sì ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ òsò àkókò, èyí tí àá padà dámò lónìí yí, ní arawon ni ati rí àpò ìpamọ́wọ́ "clutch bag" àti àpò tí wọ́n fi ìwé fẹ́lẹ́ ṣe tote (tí wọ́n ń pè ní Báágì ìrìn-àjò obìnrin "ladies traveling case"). Àwọn eléyi ni wọn wá ní yàrá ìfihàn àwọn Àpò-ìléwọ́ -ìṣẹ̀ǹbáyé "[[Museum of Bags and Purses]]" ní Amsterdam.{{citation needed|date=May 2026}} H. J. Cave tẹ̀síwájú láti máa ṣe ìpolówó àti títà àwọn Àpò-ìléwọ́ yìí, àmọ́ òpò àwọn alátakọ̀ sọ wípé àwọn obìnrín kò nílò àwọn báágì ìléwó bí irú eléyì nítorí wípé níse ni yio má dá wọn lẹ́yìn látàrí àwọn òun ìpèlò wúwo tí wọ́n fi ṣe wọ́n. H. J. Cave dáwọ́dúró ìpolówó Báágì òún dúró lẹ́yìn ọdún 1865, tí ó sì gbájúmó àwọn Àpótí-aṣọ, bótilèjépé wọn sì ń tẹ̀síwájú láti má ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ òun fún àwọn Lóba-Lóba, Àwọn ènìyàn jàǹkàn-jàǹkàn tí wọ́n gbajúmọ̀, àti láti ṣe ayẹyẹ àwọn àjọ̀dún kòkan,bi ayẹyẹ tí "Queen's 2012 Diamond Jubilee" tí ọdún 2012. H. J. Cave bèrè ṣíṣe Àpò-ìléwọ́ padà ní ọdún 2010.<ref>{{cite news|first=Philippa |last=Stockley |url=https://www.independent.co.uk/voices/commentators/philippa-stockley-yes-the-contents-mean-a-lot-but-its-the-bag-that-matters-most-8100587.html |title=Yes, the contents mean a lot, but it's the bag that matters most |newspaper=The Independent |date=2 September 2012 |access-date=27 September 2015}}</ref> == Àwọn Àpò-ìléwọ́ ni Sànmánì ìgbà ọ̀rúndún ogún == [[File:SandrineNosbé (cropped).jpg|thumb|Handbag over the shoulder]] Ní àkókò ìgbà tí Àpò-ìléwọ́ bèrè sí mi ń di gbajúmọ̀, wọn ṣe àtakò won pẹ̀lú wípé ni Àpò-ìléwọ́ òun ni kò dàbí òun ti o jọ tí obìnrin. Ní ìbẹ̀rẹ̀ Sànmánì ọ̀rúndún ọgúnjó, Sigmund Freud jiyàn pe Àpò-ìléwọ́ ni óun ṣe àpẹẹrẹ ìbálòpọ̀ látàrí pé ìrísí Àpò-ìléwọ́ ni ó jọ ojú ara obìnrin. Kí a tó mon lọ Àpò-ìléwọ́, àpò ni òun má ń wá nínú aṣọ obìnrin, lèyí tí ó fi àyè sílẹ̀ fún yíyọ nkan jáde ní gbangba ni ònà iyì àti ẹ̀yẹ tí ó ṣe àpónlé fún obìnrin. Nítorí pé Àpò-ìléwọ́ je èyí tí wọ́n ń gbé lọ́wọ́ ni gbangba, òùn ṣe àfihàn àwọn ǹkan ìní ara ẹni obìnrin síta fún gbọgbọ ayé rí. Ní ìwòye Freud, eléyi ni ó fi wé Àpẹ̀rẹ̀ fífi ọwọ́ pa ojú ara ní ọ̀nà ìbálòpọ̀.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Hiner|first=Susan|date=June 10, 2010|title=Accessories to Modernity: Fashion and the Feminine in Nineteenth-Century France|url=http://www.jstor.org/stable/j.ctt3fhhgk.10|access-date=May 11, 2021|website=JSTOR|publisher=[[University of Pennsylvania Press]]|pages=178–210|jstor=j.ctt3fhhgk.10 }}</ref> Bí Àpò-ìléwọ́ ṣe di ìtẹ́wọ́gbà gbogboogbò ni nkan bi ọ̀rúndún ogún, ìyípadà bèrè sí mi de ba ìwúlò rẹ gẹgẹbi òun ìkó ǹkan sí àmì àti ònà tí wọ́n ń gbá fi ọlá àti ipò ẹni tí ó gbé lọ́wọ́ hàn ní àwùjọ. Àwọn ọ̀nà-àrà tí wọ́n fi ṣé, irúfé oun tí wón fi ṣeé, iye tí wọ́n ń tàá, àti orúkọ àwọn tí wọ́n ṣeé, di òun amuye tí ó dé ní ìwúlò ju bóyá Àpò-ìléwọ́ òun gan pàápàá lè kó ẹrù ara ẹni. Àpò-ìléwọ́ kúrò ní òun tí kìíṣe tí obìnrin di òun ti wọn padà wá fi dá lórí obìnrin tí wọ́n sì yọ kúrò nínú nkan amuye ọkùnrin. Àpò Báágì àwọn obìnrín je òun òsó tí wọ́n ń kó àwọn ǹkan ìní wọn sí, Báágì ìfàlọ́wọ́ fún àwọn ọkùnrin ń ti rè ni ó wà ní ipele àwọn báágì bíi àpótí-ìwé (briefcases): èyí tí ó jẹ́ onígun mẹ́rin; tí wọ́n má ń kó àwọn nkan ti o níse pẹ̀lú ìjé ọmọkùnrin sì inú rẹ̀ bí: àwọn ìwé isé, àwọn ìwé ọ́físì àti àwọn nkan bi bírò. Ìyàtò tí ń bẹ ní àárín Báágì ọkùnrin àti ti obìnrin ní ó pàdé ní àárín Báágì ìléwò pélébé tí ìgbàlódé. Báágì òun ti wọn se fún kíkó àwọn ọwọ́ ẹyọ sí nínú pẹ̀lú èróngbà láti fi ṣe ìtọrẹ ni inu ile ìjọsìn ni ó ní Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ni àwọn àkókò ìgbà tí ọ̀làjú sèsè ń dàgbà sókè. Gégébí Báágì pélébé òun ṣe jẹ́ àmì ìtọrẹ ni ìwòye òpò ènìyàn, ìwòye òun tẹ̀síwájú pẹ̀lú bi ṣe máa ń wo obìnrin tí ó ń gbé Àpò-ìléwọ́ lọ́wọ́ gẹ́gẹ́ bí ènìyàn pàtàkì, tí ó sì lè jẹ́ pé ó ń lo àpò ìléwò pélébé òun láti kó àwọn ọwọ́ tí ó fè fi tọrẹ. <ref name=":0" /> Láàrin àwọn ọdún 1940, ìpín àwọn aṣọ tí ó wáyé nítorí Ogun Àgbáyé Kejì mú kí wọ́n bẹ̀rẹ̀ sí ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ láti inú àwọn ohun èlò bí Màrìwò ([[:en:Raffia|raffia]]) tàbí kí wọ́n hunún láti ara òwú.<ref>{{Cite book |last=Pedersen |first=Stephanie |url=http://archive.org/details/handbagswhatever0000pede |title=Handbags : what every woman should know |date=2006 |publisher= David & Charles|location=Cincinnati, OH |others=Internet Archive |isbn=978-0-7153-2495-0}}</ref> Àwọn obìnrin kan hun àwọn Àpò-ìléwọ́ kékeré ti ara wọn pẹ̀lú wíwo àwọn àpẹẹrẹ Báágì mìíràn tí wọ́n ń tà ní àwọn àkókò yìí. == <span class="anchor" id="Man bag"></span> Men's bags == {{Redirect|Man purse|the JPEGMafia song|JPEGMafia discography}} [[File:FreitagBag.jpg|thumb|A casual messenger bag]] teln2xtj12vehql546uwvv0hxb3qa6s 637251 637247 2026-09-17T16:07:23Z Olaoye Sheu Ibrahim 31612 /* Men's bags */ 637251 wikitext text/x-wiki {{Short description|Handled bag used to carry personal items}} {{Use dmy dates|date=September 2015}} {{Original research|date=September 2011}} [[File:Mi'kmaq porcupine quill purse (40412695490).jpg|thumb|right|Mi'kmaq porcupine quill handbag]] '''Àpò-ìléwọ́''', tí ọ̀pọ̀ ènìyàn tún mọ̀ gẹ́gẹ́bi Àpò-Owó "'''purse'''" Nínú èdè Gẹ̀ẹ́sì tí apá ilẹ̀ àríwá Amẹrikà "[[North American English]]" , ni ó jẹ́ Àpò-ìléwọ́ "[[bag]]" kékeré tí ó ní owó tí èyàn lè fi gbáamú " [[Handle (grip)|handle]]d" tí wọ́n ń lọ láti fi kọ́ àwọn ẹrù ara ẹni. Ní àwọn agbègbè kan ní ilé Amẹrikà, wọn tí fi ìgbà kan pèé ni '''pocketbook''' . ==Àkójọpọ̀ àwọn èdè-àkànṣe == Òrò èdè ẹ "purse" òun ni wón kókó lọ fi ṣe àpèjúwe àpò kékeré tí wọ́n ń kó àwọn ọwọ́ ẹyọ sì nínú. Ní àwọn ìlú àti orílẹ̀ èdè tí wọ́n ń tí ń sọ èdè Gẹ̀ẹ́sì, òun ni wó ń tí ń lọ láti fi tókasí àpò ọwọ́ kékeré "[[coin purse|small money bag]]" "Àpò-ìléwọ́" je Báágì tí ó tóbi díẹ̀ tí ó lè gbà àwọn òpò ǹkan bi ọwọ́ àti àwọn ǹkan èlò tí ara ẹni míràn. Àwọn elédè Gẹ̀ẹ́sì tí ilé Amẹrikà sábà má ń lọ ọ̀rọ̀ "purse àti handbag" sì arawon. Ìlo ọ̀rọ̀ ''handbag'' òun ni ó bẹ̀rẹ̀ sí mí jeyo ni àwọn ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1900s. Télètélè , won sábà má ń lọ láti fi tókasí àpò ìléwó àwọn ọkùnrin. Àpò àwọn obìnrin gbèrègèjigè sì ni ìwọ̀n, ni àwọn àkókò yí, tí wọ́n sì lọ ọ̀rọ̀ na mo lọ́rùn.<ref>{{cite book|last=Browning|first=Marie|title=Purse Pizzazz|year=2006|publisher=[[Sterling Publishing]]|isbn=978-1-4027-4065-7|page=8}}</ref> "Pocketbook" tún jẹ́ ọ̀rọ̀ míràn tí wọ́n ń lọ láti fi ṣe àpèjúwe àpò ìléwó àwọn obìnrin tí ó gbajúmọ̀ ni ilẹ̀ United States ni àwọn nǹkan bí owó àárín ọgúnjó ọ̀rúndún.<ref>{{cite book | last=Wilcox | first=C. | title=A Century of Bags: Icons of Style in the 20th Century | publisher=Universal International | year=1997 | isbn=978-1-876142-36-0 | url=https://books.google.com/books?id=t9UaAAAACAAJ | access-date=March 19, 2024 | page=11}}</ref> == Ìpilẹ̀ṣẹ̀ == === Àwọn Ohun Àrà Àtijó === Ní ayé ìgbà àtijó, àwọn àpò baagi òun ni wọn ń lò láti fi kọ́ àwọn ǹkan bi, òkúta, irin-isé, ǹkan ìjà, àti ọwọ́. Àwọn àpẹrẹ àpò báyìí ni wọn ṣe àwárí wọn ní àwọn ayé ìsìnkú ilẹ̀ Egypt ayé àtijó "[[Ancient Egyptian funerary practices|Egyptian burial sites]]" ({{circa}} 2686–2160 BCE) tí wọ́n ṣe wọn pẹ̀lú awo pẹ̀lú ọwọ́ méjì tí wọ́n fi igi ṣe fún gbígbé.<ref>{{Cite web |date=2019-10-27 |title=The History Of Bags |url=https://lux-collector.com/blogs/blog/the-history-of-bags |access-date=2023-07-17 |website=LuxCollector Vintage |language=en}}</ref> Àwọn ènìyàn ayé àtijó ni ilẹ̀ " [[Ancient Greece|ancient Greeks]]" lo awo, ìwé 'papyrus' àti Àpò-ọwọ́ fẹ́lẹ́fẹ́ tí wọ́n tún mọ̀ sí ''byrsa'' láti fi àwọn ọwọ́ ẹyọ pamó lèyí tí ó jẹ́ Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ọ̀rọ̀ èdè Gẹ̀ẹ́sì "purse". Bí ó ti di wípe ni ìdàgbàsókè ń bá ìrísí ọwọ́ òun ló ṣe okùnfà fún ìdásílẹ̀ àwọn àpò-ìgbàdí olókùn tí wọ́n sábà má ń sọ mó ìbàdí tàbí kí wọ́n yìi mo aṣọ. Nínú Àpò-ìléwọ́ kan ní wón ti ṣe àwárí [[Ötzi]], tí sèmí ni àwọn nkan ọdún 3350 sí 3105 BC.<ref>{{Cite web |title=From when did humans start carrying handbags? |url=https://htschool.hindustantimes.com/editorsdesk/knowledge-vine/from-when-did-humans-start-carrying-handbags |access-date=2023-07-17 |website=HT School |language=en-US}}</ref> ni ara àwọn àwárí ìṣáájú ni a ti rí àpò aláwo tí ó wá láti àwọn àkókò [[Anglo-Saxon settlement of Britain|Anglo-Saxon Britain]], ni nkan bí ọdún circa 625 CE, se àfihàn ojú oórì ọba Roewald ni bi Òkìtì [[Sutton Hoo]] ní [[Suffolk]].<ref>{{Cite web |last=Johnson |first=Anna |title=Fashions of Handbags and Purses |url=https://www.lovetoknow.com/life/style/fashions-handbags-purses |access-date=2023-07-17 |website=LoveToKnow |language=en}}</ref> bótilèjépé awo ara Àpò-ìléwọ́ òun ti gbóó, àwọn wúrà tí wọ́n fi ṣe òsó ara rẹ sì wà ní sepé. Nínú Àpò-ìléwọ́ òun, wọn ba ogójì ọwọ́ ẹyọ wúrà ni inu rẹ̀ tí wọ́n fi ìkọ́-bẹ́líìtì wúrà dìmú. Àwọn ìrísí yí jé àmì ọlá àti ipò, lèyí tí òun tọ́ka sí ara nkan ìní ìfi ọlá hàn. === Àkókò Ti Ọ̀làjú Kò i Tíì Tàn Kálẹ̀. === [[File:Bag Mosul Gambier Parry Courtauld Gallery.jpg|thumb|The [[Courtauld bag]], thought to be the world's oldest surviving handbag]] Àpò-ìléwọ́ [[Courtauld bag]], òun ni wón ní ìgbàgbọ́ wípe ní wón se é ní [[Mosul]] ní àkókò ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1300s, tí wọ́n sí ní ní èrò pé òun ni ó jẹ́ Àpò-ìléwọ́ tí ó dàgbà jùlọ nínú ayé títí di àkókò tí a Wàyí.<!-- Brown 2014 --> Ó sì dàbí ẹni wípé obìnrin ọlọ́lá kan ní [[Ilkhanate]] ni ó nií.<!-- Brown 2014 --><ref name="Brown 2014">{{cite news |last1=Brown |first1=Mark |title=A handbag? Courtauld Gallery opens up identity of 700-year-old treasure |url=https://www.theguardian.com/culture/2014/feb/19/handbag-courtauld-gallery-identity-treasure-fashion |access-date=8 February 2024 |work=[[The Guardian]] |date=19 February 2014}}</ref> === Orírun àwọn Àpò-ìléwọ́ ìgbàlódé === [[File:Woman's muslin dress and straw bonnet c. 1830.jpg|thumb|Women's fashion from 1830, including a ''reticule'' handbag from France<ref>{{cite web |url=http://collectionsonline.lacma.org/mwebcgi/mweb.exe?request=record;id=159955;type=101 |title=Los Angeles County Museum of Art |publisher=Collectionsonline.lacma.org |access-date=30 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111024071222/http://collectionsonline.lacma.org/mwebcgi/mweb.exe?request=record |archive-date=24 October 2011 |url-status=dead}}</ref>]] Àti ọkùnrin, àti obìnrin ní wón ń lọ àpò Báágì títí di ńkan bí owó ìparí ọdún 1700s.<ref>{{Cite web |title=Handbags and Purses {{!}} Encyclopedia.com |url=https://www.encyclopedia.com/fashion/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/handbags-and-purses |access-date=2023-07-17 |website=www.encyclopedia.com}}</ref> àwọn ènìyàn ilé Europe ìgbàlódé ni wọn ń lọ Àpò-ìléwọ́ láti tójú ọwọ́ ẹyọ sì. Àpò-ìléwọ́ ni wọn ṣe pẹ̀lú aṣọ fẹ́lẹ́fẹ́ tàbí awo [[leather]] tí ọkùnrin àti obìnrin ń sì ń lò wọ́n; ara ìlú Scott, tí orúkọ rẹ ń jẹ́ [[sporran]] jẹ́ ara àwọn ẹni tí wọ́n kópa nínú àṣà Àpò-ìléwọ́ yí. Ní àwọn ǹkan bi ọ̀rúndún kẹtàdínlógún, àwọn ọmọdébìnrin ni wọn ń kó ni bí wọn ń ṣe hun aṣọ gẹ́gẹ́bi ara àwọn ètò ẹ̀kọ́ tí ṣe pàtàkì kí ọmọbìnrin ni kí ó tó lọ sí ilé ọkọ; eléyi náà sì má ń ràn wọ́n lọ́wọ́ láti lè má ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ tí ó rẹwà.<ref>{{cite web|url=https://henriettashandbags.com/index.php?main_page=page&id=4|title=History of Handbags- From the 14th Century to Present Day Handbag Designers|last=Timmons|first=Henrietta|access-date=2017-05-28}}</ref> Ní ìgbà tí yí ọ fi di ọ̀rúndún kejìdínlógún, fásíònù ni ile Europe tí ń sún sì apá ẹ̀yà ara ti o pẹlẹbẹ pẹ̀lú ìwúrí Àwòrán òjìjì láti ilé Greece àti Rome àtijó. Àwọn obìnrin fẹ́ Àpò-ìléwọ́ tí kò ní ní àkùdí lára ti kò sì tún ní tóbi ni ìrísí, fún ìdí èyí, wọ́n ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ [[Reticule (handbag)|''reticules'']] jáde. Àwọn àpò Reticules ni wón ṣe láti ara òwú kòkòrò àti aṣọ àrán, tí ó sì ní okùn ìfàlówó. Ó kọ́kọ́ di gbajúmọ̀ ni ilẹ̀ France, lẹ́yìn náà ni ó ré kọjá sí ilè Britain, níbi tí wọ́n ti di òun kòsémáání.<ref>{{cite book|last=Hagerty|first=Barbara G. S.|title=Handbags: a peek inside a woman's most trusted accessory|year=2002|publisher=[[Running Press Book Publishers]]|isbn=0-7624-1330-1|pages=14–5}}</ref> bótilèjépé ó di kòsémááni, àwọn ọkùnrin ó tẹ̀lé asa náà, dípò àwọn n ló àwọn àpò-ọwọ́ àti àpò ara ṣòkòtò [[pocket]]s, lèyí tí ó di gbajúmọ̀ pẹ̀lú ṣòkòtò àwọn ọkùnrin <ref name="burman83">{{cite book|editor-last1=Burman |editor-first1=Barbara |editor-first2=Carole |editor-last2=Turbin|title=Material Strategies: Dress and Gender in Historical Perspective|year=2003|publisher=[[Wiley-Blackwell]]|isbn=978-1-4051-0906-2|pages=83–4}}</ref> Àwọn Àpò-ọwọ́ ìgbàlódé bí, clutch, pouch, tàbí Àpò-ìléwọ́ ni wọn jẹyọ ni ilẹ̀ England ni àkókò ìdàgbàsókè ọ̀làjú "[[Industrial Revolution]]" , látàrí ìrìnkèrindò pẹ̀lú ọkọ̀ ojú-irin tí ó wọ́pọ̀ si. Bí ọdún 1841, oníṣòwò ọmọ ilẹ̀ [[Doncaster]], Samuel Parkinson (tí ó gbajúmọ̀ fún [[butterscotch]]) péè fún ṣíṣe àwọn àpótí ìrìnàjò tí ó sì tún tẹpẹlẹ mo ṣíṣe irúfé àpótí ìrìnàjò béè na fún ìyàwó rè lẹ́yìn tí ó ṣe àkíyèsí wípé ni Àpò-ìléwọ́ ìyàwó rè kéré láti gba àwọn ẹrú tí èròjà tí wọ́n sì tún fi pèlò rẹ jẹ èyí tí kò ní agbára tó láti gbé rìn ìrìn-àjò. Ó tẹpẹlẹ mọ wípe ní òun fẹ́ oríṣiríṣi Àpò-ìléwọ́ fún ìyàwó òun, tí títóbi rẹ yí ọ yàtò sì arawon fún lílò fún àwọn oríṣi òde, pẹ̀lú àlàyé wípé ni kí wọ́n ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ na láti ara awo kanna tí wọ́n lọ fún àwọn àpótí ìrìnàjò tí òun lójúnà áti ṣe ìyàtò láàrin ti ti ẹ àti Àpò-ìléwọ́ tí [[carpetbag]] tí ó gbajúmọ̀ ni ìgbà na òún, àti láàrin àwọn àwọn àpò ìléwó aláṣọ tí ọ̀pọ̀ àwọn ènìyàn ìgbà òun lò. [[H. J. Cave & Sons|H. J. Cave]] (London) gbà sì lénu, ó sì ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ òsò àkókò, èyí tí àá padà dámò lónìí yí, ní arawon ni ati rí àpò ìpamọ́wọ́ "clutch bag" àti àpò tí wọ́n fi ìwé fẹ́lẹ́ ṣe tote (tí wọ́n ń pè ní Báágì ìrìn-àjò obìnrin "ladies traveling case"). Àwọn eléyi ni wọn wá ní yàrá ìfihàn àwọn Àpò-ìléwọ́ -ìṣẹ̀ǹbáyé "[[Museum of Bags and Purses]]" ní Amsterdam.{{citation needed|date=May 2026}} H. J. Cave tẹ̀síwájú láti máa ṣe ìpolówó àti títà àwọn Àpò-ìléwọ́ yìí, àmọ́ òpò àwọn alátakọ̀ sọ wípé àwọn obìnrín kò nílò àwọn báágì ìléwó bí irú eléyì nítorí wípé níse ni yio má dá wọn lẹ́yìn látàrí àwọn òun ìpèlò wúwo tí wọ́n fi ṣe wọ́n. H. J. Cave dáwọ́dúró ìpolówó Báágì òún dúró lẹ́yìn ọdún 1865, tí ó sì gbájúmó àwọn Àpótí-aṣọ, bótilèjépé wọn sì ń tẹ̀síwájú láti má ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ òun fún àwọn Lóba-Lóba, Àwọn ènìyàn jàǹkàn-jàǹkàn tí wọ́n gbajúmọ̀, àti láti ṣe ayẹyẹ àwọn àjọ̀dún kòkan,bi ayẹyẹ tí "Queen's 2012 Diamond Jubilee" tí ọdún 2012. H. J. Cave bèrè ṣíṣe Àpò-ìléwọ́ padà ní ọdún 2010.<ref>{{cite news|first=Philippa |last=Stockley |url=https://www.independent.co.uk/voices/commentators/philippa-stockley-yes-the-contents-mean-a-lot-but-its-the-bag-that-matters-most-8100587.html |title=Yes, the contents mean a lot, but it's the bag that matters most |newspaper=The Independent |date=2 September 2012 |access-date=27 September 2015}}</ref> == Àwọn Àpò-ìléwọ́ ni Sànmánì ìgbà ọ̀rúndún ogún == [[File:SandrineNosbé (cropped).jpg|thumb|Handbag over the shoulder]] Ní àkókò ìgbà tí Àpò-ìléwọ́ bèrè sí mi ń di gbajúmọ̀, wọn ṣe àtakò won pẹ̀lú wípé ni Àpò-ìléwọ́ òun ni kò dàbí òun ti o jọ tí obìnrin. Ní ìbẹ̀rẹ̀ Sànmánì ọ̀rúndún ọgúnjó, Sigmund Freud jiyàn pe Àpò-ìléwọ́ ni óun ṣe àpẹẹrẹ ìbálòpọ̀ látàrí pé ìrísí Àpò-ìléwọ́ ni ó jọ ojú ara obìnrin. Kí a tó mon lọ Àpò-ìléwọ́, àpò ni òun má ń wá nínú aṣọ obìnrin, lèyí tí ó fi àyè sílẹ̀ fún yíyọ nkan jáde ní gbangba ni ònà iyì àti ẹ̀yẹ tí ó ṣe àpónlé fún obìnrin. Nítorí pé Àpò-ìléwọ́ je èyí tí wọ́n ń gbé lọ́wọ́ ni gbangba, òùn ṣe àfihàn àwọn ǹkan ìní ara ẹni obìnrin síta fún gbọgbọ ayé rí. Ní ìwòye Freud, eléyi ni ó fi wé Àpẹ̀rẹ̀ fífi ọwọ́ pa ojú ara ní ọ̀nà ìbálòpọ̀.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Hiner|first=Susan|date=June 10, 2010|title=Accessories to Modernity: Fashion and the Feminine in Nineteenth-Century France|url=http://www.jstor.org/stable/j.ctt3fhhgk.10|access-date=May 11, 2021|website=JSTOR|publisher=[[University of Pennsylvania Press]]|pages=178–210|jstor=j.ctt3fhhgk.10 }}</ref> Bí Àpò-ìléwọ́ ṣe di ìtẹ́wọ́gbà gbogboogbò ni nkan bi ọ̀rúndún ogún, ìyípadà bèrè sí mi de ba ìwúlò rẹ gẹgẹbi òun ìkó ǹkan sí àmì àti ònà tí wọ́n ń gbá fi ọlá àti ipò ẹni tí ó gbé lọ́wọ́ hàn ní àwùjọ. Àwọn ọ̀nà-àrà tí wọ́n fi ṣé, irúfé oun tí wón fi ṣeé, iye tí wọ́n ń tàá, àti orúkọ àwọn tí wọ́n ṣeé, di òun amuye tí ó dé ní ìwúlò ju bóyá Àpò-ìléwọ́ òun gan pàápàá lè kó ẹrù ara ẹni. Àpò-ìléwọ́ kúrò ní òun tí kìíṣe tí obìnrin di òun ti wọn padà wá fi dá lórí obìnrin tí wọ́n sì yọ kúrò nínú nkan amuye ọkùnrin. Àpò Báágì àwọn obìnrín je òun òsó tí wọ́n ń kó àwọn ǹkan ìní wọn sí, Báágì ìfàlọ́wọ́ fún àwọn ọkùnrin ń ti rè ni ó wà ní ipele àwọn báágì bíi àpótí-ìwé (briefcases): èyí tí ó jẹ́ onígun mẹ́rin; tí wọ́n má ń kó àwọn nkan ti o níse pẹ̀lú ìjé ọmọkùnrin sì inú rẹ̀ bí: àwọn ìwé isé, àwọn ìwé ọ́físì àti àwọn nkan bi bírò. Ìyàtò tí ń bẹ ní àárín Báágì ọkùnrin àti ti obìnrin ní ó pàdé ní àárín Báágì ìléwò pélébé tí ìgbàlódé. Báágì òun ti wọn se fún kíkó àwọn ọwọ́ ẹyọ sí nínú pẹ̀lú èróngbà láti fi ṣe ìtọrẹ ni inu ile ìjọsìn ni ó ní Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ni àwọn àkókò ìgbà tí ọ̀làjú sèsè ń dàgbà sókè. Gégébí Báágì pélébé òun ṣe jẹ́ àmì ìtọrẹ ni ìwòye òpò ènìyàn, ìwòye òun tẹ̀síwájú pẹ̀lú bi ṣe máa ń wo obìnrin tí ó ń gbé Àpò-ìléwọ́ lọ́wọ́ gẹ́gẹ́ bí ènìyàn pàtàkì, tí ó sì lè jẹ́ pé ó ń lo àpò ìléwò pélébé òun láti kó àwọn ọwọ́ tí ó fè fi tọrẹ. <ref name=":0" /> Láàrin àwọn ọdún 1940, ìpín àwọn aṣọ tí ó wáyé nítorí Ogun Àgbáyé Kejì mú kí wọ́n bẹ̀rẹ̀ sí ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ láti inú àwọn ohun èlò bí Màrìwò ([[:en:Raffia|raffia]]) tàbí kí wọ́n hunún láti ara òwú.<ref>{{Cite book |last=Pedersen |first=Stephanie |url=http://archive.org/details/handbagswhatever0000pede |title=Handbags : what every woman should know |date=2006 |publisher= David & Charles|location=Cincinnati, OH |others=Internet Archive |isbn=978-0-7153-2495-0}}</ref> Àwọn obìnrin kan hun àwọn Àpò-ìléwọ́ kékeré ti ara wọn pẹ̀lú wíwo àwọn àpẹẹrẹ Báágì mìíràn tí wọ́n ń tà ní àwọn àkókò yìí. == Báágì ìléwò Àwọn ọkùnrin == {{Redirect|Man purse|the JPEGMafia song|JPEGMafia discography}} [[File:FreitagBag.jpg|thumb|A casual messenger bag]] so5fkmnyr3iu2q72hutkc9686opv2gv 637252 637251 2026-09-17T16:22:57Z Olaoye Sheu Ibrahim 31612 /* Báágì ìléwò Àwọn ọkùnrin */ 637252 wikitext text/x-wiki {{Short description|Handled bag used to carry personal items}} {{Use dmy dates|date=September 2015}} {{Original research|date=September 2011}} [[File:Mi'kmaq porcupine quill purse (40412695490).jpg|thumb|right|Mi'kmaq porcupine quill handbag]] '''Àpò-ìléwọ́''', tí ọ̀pọ̀ ènìyàn tún mọ̀ gẹ́gẹ́bi Àpò-Owó "'''purse'''" Nínú èdè Gẹ̀ẹ́sì tí apá ilẹ̀ àríwá Amẹrikà "[[North American English]]" , ni ó jẹ́ Àpò-ìléwọ́ "[[bag]]" kékeré tí ó ní owó tí èyàn lè fi gbáamú " [[Handle (grip)|handle]]d" tí wọ́n ń lọ láti fi kọ́ àwọn ẹrù ara ẹni. Ní àwọn agbègbè kan ní ilé Amẹrikà, wọn tí fi ìgbà kan pèé ni '''pocketbook''' . ==Àkójọpọ̀ àwọn èdè-àkànṣe == Òrò èdè ẹ "purse" òun ni wón kókó lọ fi ṣe àpèjúwe àpò kékeré tí wọ́n ń kó àwọn ọwọ́ ẹyọ sì nínú. Ní àwọn ìlú àti orílẹ̀ èdè tí wọ́n ń tí ń sọ èdè Gẹ̀ẹ́sì, òun ni wó ń tí ń lọ láti fi tókasí àpò ọwọ́ kékeré "[[coin purse|small money bag]]" "Àpò-ìléwọ́" je Báágì tí ó tóbi díẹ̀ tí ó lè gbà àwọn òpò ǹkan bi ọwọ́ àti àwọn ǹkan èlò tí ara ẹni míràn. Àwọn elédè Gẹ̀ẹ́sì tí ilé Amẹrikà sábà má ń lọ ọ̀rọ̀ "purse àti handbag" sì arawon. Ìlo ọ̀rọ̀ ''handbag'' òun ni ó bẹ̀rẹ̀ sí mí jeyo ni àwọn ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1900s. Télètélè , won sábà má ń lọ láti fi tókasí àpò ìléwó àwọn ọkùnrin. Àpò àwọn obìnrin gbèrègèjigè sì ni ìwọ̀n, ni àwọn àkókò yí, tí wọ́n sì lọ ọ̀rọ̀ na mo lọ́rùn.<ref>{{cite book|last=Browning|first=Marie|title=Purse Pizzazz|year=2006|publisher=[[Sterling Publishing]]|isbn=978-1-4027-4065-7|page=8}}</ref> "Pocketbook" tún jẹ́ ọ̀rọ̀ míràn tí wọ́n ń lọ láti fi ṣe àpèjúwe àpò ìléwó àwọn obìnrin tí ó gbajúmọ̀ ni ilẹ̀ United States ni àwọn nǹkan bí owó àárín ọgúnjó ọ̀rúndún.<ref>{{cite book | last=Wilcox | first=C. | title=A Century of Bags: Icons of Style in the 20th Century | publisher=Universal International | year=1997 | isbn=978-1-876142-36-0 | url=https://books.google.com/books?id=t9UaAAAACAAJ | access-date=March 19, 2024 | page=11}}</ref> == Ìpilẹ̀ṣẹ̀ == === Àwọn Ohun Àrà Àtijó === Ní ayé ìgbà àtijó, àwọn àpò baagi òun ni wọn ń lò láti fi kọ́ àwọn ǹkan bi, òkúta, irin-isé, ǹkan ìjà, àti ọwọ́. Àwọn àpẹrẹ àpò báyìí ni wọn ṣe àwárí wọn ní àwọn ayé ìsìnkú ilẹ̀ Egypt ayé àtijó "[[Ancient Egyptian funerary practices|Egyptian burial sites]]" ({{circa}} 2686–2160 BCE) tí wọ́n ṣe wọn pẹ̀lú awo pẹ̀lú ọwọ́ méjì tí wọ́n fi igi ṣe fún gbígbé.<ref>{{Cite web |date=2019-10-27 |title=The History Of Bags |url=https://lux-collector.com/blogs/blog/the-history-of-bags |access-date=2023-07-17 |website=LuxCollector Vintage |language=en}}</ref> Àwọn ènìyàn ayé àtijó ni ilẹ̀ " [[Ancient Greece|ancient Greeks]]" lo awo, ìwé 'papyrus' àti Àpò-ọwọ́ fẹ́lẹ́fẹ́ tí wọ́n tún mọ̀ sí ''byrsa'' láti fi àwọn ọwọ́ ẹyọ pamó lèyí tí ó jẹ́ Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ọ̀rọ̀ èdè Gẹ̀ẹ́sì "purse". Bí ó ti di wípe ni ìdàgbàsókè ń bá ìrísí ọwọ́ òun ló ṣe okùnfà fún ìdásílẹ̀ àwọn àpò-ìgbàdí olókùn tí wọ́n sábà má ń sọ mó ìbàdí tàbí kí wọ́n yìi mo aṣọ. Nínú Àpò-ìléwọ́ kan ní wón ti ṣe àwárí [[Ötzi]], tí sèmí ni àwọn nkan ọdún 3350 sí 3105 BC.<ref>{{Cite web |title=From when did humans start carrying handbags? |url=https://htschool.hindustantimes.com/editorsdesk/knowledge-vine/from-when-did-humans-start-carrying-handbags |access-date=2023-07-17 |website=HT School |language=en-US}}</ref> ni ara àwọn àwárí ìṣáájú ni a ti rí àpò aláwo tí ó wá láti àwọn àkókò [[Anglo-Saxon settlement of Britain|Anglo-Saxon Britain]], ni nkan bí ọdún circa 625 CE, se àfihàn ojú oórì ọba Roewald ni bi Òkìtì [[Sutton Hoo]] ní [[Suffolk]].<ref>{{Cite web |last=Johnson |first=Anna |title=Fashions of Handbags and Purses |url=https://www.lovetoknow.com/life/style/fashions-handbags-purses |access-date=2023-07-17 |website=LoveToKnow |language=en}}</ref> bótilèjépé awo ara Àpò-ìléwọ́ òun ti gbóó, àwọn wúrà tí wọ́n fi ṣe òsó ara rẹ sì wà ní sepé. Nínú Àpò-ìléwọ́ òun, wọn ba ogójì ọwọ́ ẹyọ wúrà ni inu rẹ̀ tí wọ́n fi ìkọ́-bẹ́líìtì wúrà dìmú. Àwọn ìrísí yí jé àmì ọlá àti ipò, lèyí tí òun tọ́ka sí ara nkan ìní ìfi ọlá hàn. === Àkókò Ti Ọ̀làjú Kò i Tíì Tàn Kálẹ̀. === [[File:Bag Mosul Gambier Parry Courtauld Gallery.jpg|thumb|The [[Courtauld bag]], thought to be the world's oldest surviving handbag]] Àpò-ìléwọ́ [[Courtauld bag]], òun ni wón ní ìgbàgbọ́ wípe ní wón se é ní [[Mosul]] ní àkókò ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1300s, tí wọ́n sí ní ní èrò pé òun ni ó jẹ́ Àpò-ìléwọ́ tí ó dàgbà jùlọ nínú ayé títí di àkókò tí a Wàyí.<!-- Brown 2014 --> Ó sì dàbí ẹni wípé obìnrin ọlọ́lá kan ní [[Ilkhanate]] ni ó nií.<!-- Brown 2014 --><ref name="Brown 2014">{{cite news |last1=Brown |first1=Mark |title=A handbag? Courtauld Gallery opens up identity of 700-year-old treasure |url=https://www.theguardian.com/culture/2014/feb/19/handbag-courtauld-gallery-identity-treasure-fashion |access-date=8 February 2024 |work=[[The Guardian]] |date=19 February 2014}}</ref> === Orírun àwọn Àpò-ìléwọ́ ìgbàlódé === [[File:Woman's muslin dress and straw bonnet c. 1830.jpg|thumb|Women's fashion from 1830, including a ''reticule'' handbag from France<ref>{{cite web |url=http://collectionsonline.lacma.org/mwebcgi/mweb.exe?request=record;id=159955;type=101 |title=Los Angeles County Museum of Art |publisher=Collectionsonline.lacma.org |access-date=30 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111024071222/http://collectionsonline.lacma.org/mwebcgi/mweb.exe?request=record |archive-date=24 October 2011 |url-status=dead}}</ref>]] Àti ọkùnrin, àti obìnrin ní wón ń lọ àpò Báágì títí di ńkan bí owó ìparí ọdún 1700s.<ref>{{Cite web |title=Handbags and Purses {{!}} Encyclopedia.com |url=https://www.encyclopedia.com/fashion/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/handbags-and-purses |access-date=2023-07-17 |website=www.encyclopedia.com}}</ref> àwọn ènìyàn ilé Europe ìgbàlódé ni wọn ń lọ Àpò-ìléwọ́ láti tójú ọwọ́ ẹyọ sì. Àpò-ìléwọ́ ni wọn ṣe pẹ̀lú aṣọ fẹ́lẹ́fẹ́ tàbí awo [[leather]] tí ọkùnrin àti obìnrin ń sì ń lò wọ́n; ara ìlú Scott, tí orúkọ rẹ ń jẹ́ [[sporran]] jẹ́ ara àwọn ẹni tí wọ́n kópa nínú àṣà Àpò-ìléwọ́ yí. Ní àwọn ǹkan bi ọ̀rúndún kẹtàdínlógún, àwọn ọmọdébìnrin ni wọn ń kó ni bí wọn ń ṣe hun aṣọ gẹ́gẹ́bi ara àwọn ètò ẹ̀kọ́ tí ṣe pàtàkì kí ọmọbìnrin ni kí ó tó lọ sí ilé ọkọ; eléyi náà sì má ń ràn wọ́n lọ́wọ́ láti lè má ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ tí ó rẹwà.<ref>{{cite web|url=https://henriettashandbags.com/index.php?main_page=page&id=4|title=History of Handbags- From the 14th Century to Present Day Handbag Designers|last=Timmons|first=Henrietta|access-date=2017-05-28}}</ref> Ní ìgbà tí yí ọ fi di ọ̀rúndún kejìdínlógún, fásíònù ni ile Europe tí ń sún sì apá ẹ̀yà ara ti o pẹlẹbẹ pẹ̀lú ìwúrí Àwòrán òjìjì láti ilé Greece àti Rome àtijó. Àwọn obìnrin fẹ́ Àpò-ìléwọ́ tí kò ní ní àkùdí lára ti kò sì tún ní tóbi ni ìrísí, fún ìdí èyí, wọ́n ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ [[Reticule (handbag)|''reticules'']] jáde. Àwọn àpò Reticules ni wón ṣe láti ara òwú kòkòrò àti aṣọ àrán, tí ó sì ní okùn ìfàlówó. Ó kọ́kọ́ di gbajúmọ̀ ni ilẹ̀ France, lẹ́yìn náà ni ó ré kọjá sí ilè Britain, níbi tí wọ́n ti di òun kòsémáání.<ref>{{cite book|last=Hagerty|first=Barbara G. S.|title=Handbags: a peek inside a woman's most trusted accessory|year=2002|publisher=[[Running Press Book Publishers]]|isbn=0-7624-1330-1|pages=14–5}}</ref> bótilèjépé ó di kòsémááni, àwọn ọkùnrin ó tẹ̀lé asa náà, dípò àwọn n ló àwọn àpò-ọwọ́ àti àpò ara ṣòkòtò [[pocket]]s, lèyí tí ó di gbajúmọ̀ pẹ̀lú ṣòkòtò àwọn ọkùnrin <ref name="burman83">{{cite book|editor-last1=Burman |editor-first1=Barbara |editor-first2=Carole |editor-last2=Turbin|title=Material Strategies: Dress and Gender in Historical Perspective|year=2003|publisher=[[Wiley-Blackwell]]|isbn=978-1-4051-0906-2|pages=83–4}}</ref> Àwọn Àpò-ọwọ́ ìgbàlódé bí, clutch, pouch, tàbí Àpò-ìléwọ́ ni wọn jẹyọ ni ilẹ̀ England ni àkókò ìdàgbàsókè ọ̀làjú "[[Industrial Revolution]]" , látàrí ìrìnkèrindò pẹ̀lú ọkọ̀ ojú-irin tí ó wọ́pọ̀ si. Bí ọdún 1841, oníṣòwò ọmọ ilẹ̀ [[Doncaster]], Samuel Parkinson (tí ó gbajúmọ̀ fún [[butterscotch]]) péè fún ṣíṣe àwọn àpótí ìrìnàjò tí ó sì tún tẹpẹlẹ mo ṣíṣe irúfé àpótí ìrìnàjò béè na fún ìyàwó rè lẹ́yìn tí ó ṣe àkíyèsí wípé ni Àpò-ìléwọ́ ìyàwó rè kéré láti gba àwọn ẹrú tí èròjà tí wọ́n sì tún fi pèlò rẹ jẹ èyí tí kò ní agbára tó láti gbé rìn ìrìn-àjò. Ó tẹpẹlẹ mọ wípe ní òun fẹ́ oríṣiríṣi Àpò-ìléwọ́ fún ìyàwó òun, tí títóbi rẹ yí ọ yàtò sì arawon fún lílò fún àwọn oríṣi òde, pẹ̀lú àlàyé wípé ni kí wọ́n ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ na láti ara awo kanna tí wọ́n lọ fún àwọn àpótí ìrìnàjò tí òun lójúnà áti ṣe ìyàtò láàrin ti ti ẹ àti Àpò-ìléwọ́ tí [[carpetbag]] tí ó gbajúmọ̀ ni ìgbà na òún, àti láàrin àwọn àwọn àpò ìléwó aláṣọ tí ọ̀pọ̀ àwọn ènìyàn ìgbà òun lò. [[H. J. Cave & Sons|H. J. Cave]] (London) gbà sì lénu, ó sì ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ òsò àkókò, èyí tí àá padà dámò lónìí yí, ní arawon ni ati rí àpò ìpamọ́wọ́ "clutch bag" àti àpò tí wọ́n fi ìwé fẹ́lẹ́ ṣe tote (tí wọ́n ń pè ní Báágì ìrìn-àjò obìnrin "ladies traveling case"). Àwọn eléyi ni wọn wá ní yàrá ìfihàn àwọn Àpò-ìléwọ́ -ìṣẹ̀ǹbáyé "[[Museum of Bags and Purses]]" ní Amsterdam.{{citation needed|date=May 2026}} H. J. Cave tẹ̀síwájú láti máa ṣe ìpolówó àti títà àwọn Àpò-ìléwọ́ yìí, àmọ́ òpò àwọn alátakọ̀ sọ wípé àwọn obìnrín kò nílò àwọn báágì ìléwó bí irú eléyì nítorí wípé níse ni yio má dá wọn lẹ́yìn látàrí àwọn òun ìpèlò wúwo tí wọ́n fi ṣe wọ́n. H. J. Cave dáwọ́dúró ìpolówó Báágì òún dúró lẹ́yìn ọdún 1865, tí ó sì gbájúmó àwọn Àpótí-aṣọ, bótilèjépé wọn sì ń tẹ̀síwájú láti má ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ òun fún àwọn Lóba-Lóba, Àwọn ènìyàn jàǹkàn-jàǹkàn tí wọ́n gbajúmọ̀, àti láti ṣe ayẹyẹ àwọn àjọ̀dún kòkan,bi ayẹyẹ tí "Queen's 2012 Diamond Jubilee" tí ọdún 2012. H. J. Cave bèrè ṣíṣe Àpò-ìléwọ́ padà ní ọdún 2010.<ref>{{cite news|first=Philippa |last=Stockley |url=https://www.independent.co.uk/voices/commentators/philippa-stockley-yes-the-contents-mean-a-lot-but-its-the-bag-that-matters-most-8100587.html |title=Yes, the contents mean a lot, but it's the bag that matters most |newspaper=The Independent |date=2 September 2012 |access-date=27 September 2015}}</ref> == Àwọn Àpò-ìléwọ́ ni Sànmánì ìgbà ọ̀rúndún ogún == [[File:SandrineNosbé (cropped).jpg|thumb|Handbag over the shoulder]] Ní àkókò ìgbà tí Àpò-ìléwọ́ bèrè sí mi ń di gbajúmọ̀, wọn ṣe àtakò won pẹ̀lú wípé ni Àpò-ìléwọ́ òun ni kò dàbí òun ti o jọ tí obìnrin. Ní ìbẹ̀rẹ̀ Sànmánì ọ̀rúndún ọgúnjó, Sigmund Freud jiyàn pe Àpò-ìléwọ́ ni óun ṣe àpẹẹrẹ ìbálòpọ̀ látàrí pé ìrísí Àpò-ìléwọ́ ni ó jọ ojú ara obìnrin. Kí a tó mon lọ Àpò-ìléwọ́, àpò ni òun má ń wá nínú aṣọ obìnrin, lèyí tí ó fi àyè sílẹ̀ fún yíyọ nkan jáde ní gbangba ni ònà iyì àti ẹ̀yẹ tí ó ṣe àpónlé fún obìnrin. Nítorí pé Àpò-ìléwọ́ je èyí tí wọ́n ń gbé lọ́wọ́ ni gbangba, òùn ṣe àfihàn àwọn ǹkan ìní ara ẹni obìnrin síta fún gbọgbọ ayé rí. Ní ìwòye Freud, eléyi ni ó fi wé Àpẹ̀rẹ̀ fífi ọwọ́ pa ojú ara ní ọ̀nà ìbálòpọ̀.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Hiner|first=Susan|date=June 10, 2010|title=Accessories to Modernity: Fashion and the Feminine in Nineteenth-Century France|url=http://www.jstor.org/stable/j.ctt3fhhgk.10|access-date=May 11, 2021|website=JSTOR|publisher=[[University of Pennsylvania Press]]|pages=178–210|jstor=j.ctt3fhhgk.10 }}</ref> Bí Àpò-ìléwọ́ ṣe di ìtẹ́wọ́gbà gbogboogbò ni nkan bi ọ̀rúndún ogún, ìyípadà bèrè sí mi de ba ìwúlò rẹ gẹgẹbi òun ìkó ǹkan sí àmì àti ònà tí wọ́n ń gbá fi ọlá àti ipò ẹni tí ó gbé lọ́wọ́ hàn ní àwùjọ. Àwọn ọ̀nà-àrà tí wọ́n fi ṣé, irúfé oun tí wón fi ṣeé, iye tí wọ́n ń tàá, àti orúkọ àwọn tí wọ́n ṣeé, di òun amuye tí ó dé ní ìwúlò ju bóyá Àpò-ìléwọ́ òun gan pàápàá lè kó ẹrù ara ẹni. Àpò-ìléwọ́ kúrò ní òun tí kìíṣe tí obìnrin di òun ti wọn padà wá fi dá lórí obìnrin tí wọ́n sì yọ kúrò nínú nkan amuye ọkùnrin. Àpò Báágì àwọn obìnrín je òun òsó tí wọ́n ń kó àwọn ǹkan ìní wọn sí, Báágì ìfàlọ́wọ́ fún àwọn ọkùnrin ń ti rè ni ó wà ní ipele àwọn báágì bíi àpótí-ìwé (briefcases): èyí tí ó jẹ́ onígun mẹ́rin; tí wọ́n má ń kó àwọn nkan ti o níse pẹ̀lú ìjé ọmọkùnrin sì inú rẹ̀ bí: àwọn ìwé isé, àwọn ìwé ọ́físì àti àwọn nkan bi bírò. Ìyàtò tí ń bẹ ní àárín Báágì ọkùnrin àti ti obìnrin ní ó pàdé ní àárín Báágì ìléwò pélébé tí ìgbàlódé. Báágì òun ti wọn se fún kíkó àwọn ọwọ́ ẹyọ sí nínú pẹ̀lú èróngbà láti fi ṣe ìtọrẹ ni inu ile ìjọsìn ni ó ní Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ni àwọn àkókò ìgbà tí ọ̀làjú sèsè ń dàgbà sókè. Gégébí Báágì pélébé òun ṣe jẹ́ àmì ìtọrẹ ni ìwòye òpò ènìyàn, ìwòye òun tẹ̀síwájú pẹ̀lú bi ṣe máa ń wo obìnrin tí ó ń gbé Àpò-ìléwọ́ lọ́wọ́ gẹ́gẹ́ bí ènìyàn pàtàkì, tí ó sì lè jẹ́ pé ó ń lo àpò ìléwò pélébé òun láti kó àwọn ọwọ́ tí ó fè fi tọrẹ. <ref name=":0" /> Láàrin àwọn ọdún 1940, ìpín àwọn aṣọ tí ó wáyé nítorí Ogun Àgbáyé Kejì mú kí wọ́n bẹ̀rẹ̀ sí ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ láti inú àwọn ohun èlò bí Màrìwò ([[:en:Raffia|raffia]]) tàbí kí wọ́n hunún láti ara òwú.<ref>{{Cite book |last=Pedersen |first=Stephanie |url=http://archive.org/details/handbagswhatever0000pede |title=Handbags : what every woman should know |date=2006 |publisher= David & Charles|location=Cincinnati, OH |others=Internet Archive |isbn=978-0-7153-2495-0}}</ref> Àwọn obìnrin kan hun àwọn Àpò-ìléwọ́ kékeré ti ara wọn pẹ̀lú wíwo àwọn àpẹẹrẹ Báágì mìíràn tí wọ́n ń tà ní àwọn àkókò yìí. == Báágì ìléwò Àwọn ọkùnrin == {{Redirect|Man purse|the JPEGMafia song|JPEGMafia discography}} [[File:FreitagBag.jpg|thumb|A casual messenger bag]] Báágì ìléwò, èyí tí a mọ̀ tí ó peju ni orílẹ̀ ayé ni ó jẹ́ èyí tí ọkùnrin kan tí orúkọ rẹ ń jẹ [[Ötzi the Iceman]] lò ní nkan bi ẹgbẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n ọdún sẹ́yìn.<ref>{{cite book|last=Gerval|first=Olivier|title=Studies in Fashion: Fashion Accessories|year=2009|publisher=A & C Black|isbn=978-1-4081-1058-4|page=44}}</ref> Àwọn ọkùnrin tí fi ìgbà kan ló àpò-ọwọ́ [[coin purse]]. Ní àwọn àkókò ìbẹ̀rẹ̀ ìdásílẹ̀ àgbègbè Europe òde òní, tí ìrísí fásíònù àwọn obìnrin sì ń dàgbà lọ́nà lílọ àwọn àpò ìléwò tí wọ́n fi ṣe òsó, fásíònù àwọn ọkùnrin ń ti rè dojú kọ ònà ibòmíràn. Ṣòkòtò àwọn ọkùnrin rọ́pò Ṣòkòtò-gawù [[breeches]] ní àwọn àkókò ọ̀rúndún kejìdínlógún sí ọkàndínlógún, tí wọ́n sì fi àpò kún àwọn ìrísí ṣòkòtò wọn. Eléyìí fún àwọn ọkùnrin ní àyè láti lè mọ kò ọwọ́ ẹyọ àti ọwọ́ ìwé sì inú àpò aláwo tí ó jẹ́ ìléwò. Àpò àwọn ọkùnrin pò ni ọ̀rúndún kọkànlélógún sì ogún pẹ̀lú àwọn èwù Àwòtélẹ̀-àwọ̀lékè Kóòtù áti sòkòtò ti o fún wọn ní ànfàní à ti lè kó àwọn nkan ìní wọn bii, Àwọn kòkò-tábà, ìṣáná, ọ̀bẹ je awon nkan ti àwọn ìyàwó wọn a mon tún ṣe.<ref name="burman83"/> o9wgpqnau27vg0fu3jeikfycw54isac 637257 637252 2026-09-17T16:42:45Z Olaoye Sheu Ibrahim 31612 /* Báágì ìléwò Àwọn ọkùnrin */ 637257 wikitext text/x-wiki {{Short description|Handled bag used to carry personal items}} {{Use dmy dates|date=September 2015}} {{Original research|date=September 2011}} [[File:Mi'kmaq porcupine quill purse (40412695490).jpg|thumb|right|Mi'kmaq porcupine quill handbag]] '''Àpò-ìléwọ́''', tí ọ̀pọ̀ ènìyàn tún mọ̀ gẹ́gẹ́bi Àpò-Owó "'''purse'''" Nínú èdè Gẹ̀ẹ́sì tí apá ilẹ̀ àríwá Amẹrikà "[[North American English]]" , ni ó jẹ́ Àpò-ìléwọ́ "[[bag]]" kékeré tí ó ní owó tí èyàn lè fi gbáamú " [[Handle (grip)|handle]]d" tí wọ́n ń lọ láti fi kọ́ àwọn ẹrù ara ẹni. Ní àwọn agbègbè kan ní ilé Amẹrikà, wọn tí fi ìgbà kan pèé ni '''pocketbook''' . ==Àkójọpọ̀ àwọn èdè-àkànṣe == Òrò èdè ẹ "purse" òun ni wón kókó lọ fi ṣe àpèjúwe àpò kékeré tí wọ́n ń kó àwọn ọwọ́ ẹyọ sì nínú. Ní àwọn ìlú àti orílẹ̀ èdè tí wọ́n ń tí ń sọ èdè Gẹ̀ẹ́sì, òun ni wó ń tí ń lọ láti fi tókasí àpò ọwọ́ kékeré "[[coin purse|small money bag]]" "Àpò-ìléwọ́" je Báágì tí ó tóbi díẹ̀ tí ó lè gbà àwọn òpò ǹkan bi ọwọ́ àti àwọn ǹkan èlò tí ara ẹni míràn. Àwọn elédè Gẹ̀ẹ́sì tí ilé Amẹrikà sábà má ń lọ ọ̀rọ̀ "purse àti handbag" sì arawon. Ìlo ọ̀rọ̀ ''handbag'' òun ni ó bẹ̀rẹ̀ sí mí jeyo ni àwọn ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1900s. Télètélè , won sábà má ń lọ láti fi tókasí àpò ìléwó àwọn ọkùnrin. Àpò àwọn obìnrin gbèrègèjigè sì ni ìwọ̀n, ni àwọn àkókò yí, tí wọ́n sì lọ ọ̀rọ̀ na mo lọ́rùn.<ref>{{cite book|last=Browning|first=Marie|title=Purse Pizzazz|year=2006|publisher=[[Sterling Publishing]]|isbn=978-1-4027-4065-7|page=8}}</ref> "Pocketbook" tún jẹ́ ọ̀rọ̀ míràn tí wọ́n ń lọ láti fi ṣe àpèjúwe àpò ìléwó àwọn obìnrin tí ó gbajúmọ̀ ni ilẹ̀ United States ni àwọn nǹkan bí owó àárín ọgúnjó ọ̀rúndún.<ref>{{cite book | last=Wilcox | first=C. | title=A Century of Bags: Icons of Style in the 20th Century | publisher=Universal International | year=1997 | isbn=978-1-876142-36-0 | url=https://books.google.com/books?id=t9UaAAAACAAJ | access-date=March 19, 2024 | page=11}}</ref> == Ìpilẹ̀ṣẹ̀ == === Àwọn Ohun Àrà Àtijó === Ní ayé ìgbà àtijó, àwọn àpò baagi òun ni wọn ń lò láti fi kọ́ àwọn ǹkan bi, òkúta, irin-isé, ǹkan ìjà, àti ọwọ́. Àwọn àpẹrẹ àpò báyìí ni wọn ṣe àwárí wọn ní àwọn ayé ìsìnkú ilẹ̀ Egypt ayé àtijó "[[Ancient Egyptian funerary practices|Egyptian burial sites]]" ({{circa}} 2686–2160 BCE) tí wọ́n ṣe wọn pẹ̀lú awo pẹ̀lú ọwọ́ méjì tí wọ́n fi igi ṣe fún gbígbé.<ref>{{Cite web |date=2019-10-27 |title=The History Of Bags |url=https://lux-collector.com/blogs/blog/the-history-of-bags |access-date=2023-07-17 |website=LuxCollector Vintage |language=en}}</ref> Àwọn ènìyàn ayé àtijó ni ilẹ̀ " [[Ancient Greece|ancient Greeks]]" lo awo, ìwé 'papyrus' àti Àpò-ọwọ́ fẹ́lẹ́fẹ́ tí wọ́n tún mọ̀ sí ''byrsa'' láti fi àwọn ọwọ́ ẹyọ pamó lèyí tí ó jẹ́ Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ọ̀rọ̀ èdè Gẹ̀ẹ́sì "purse". Bí ó ti di wípe ni ìdàgbàsókè ń bá ìrísí ọwọ́ òun ló ṣe okùnfà fún ìdásílẹ̀ àwọn àpò-ìgbàdí olókùn tí wọ́n sábà má ń sọ mó ìbàdí tàbí kí wọ́n yìi mo aṣọ. Nínú Àpò-ìléwọ́ kan ní wón ti ṣe àwárí [[Ötzi]], tí sèmí ni àwọn nkan ọdún 3350 sí 3105 BC.<ref>{{Cite web |title=From when did humans start carrying handbags? |url=https://htschool.hindustantimes.com/editorsdesk/knowledge-vine/from-when-did-humans-start-carrying-handbags |access-date=2023-07-17 |website=HT School |language=en-US}}</ref> ni ara àwọn àwárí ìṣáájú ni a ti rí àpò aláwo tí ó wá láti àwọn àkókò [[Anglo-Saxon settlement of Britain|Anglo-Saxon Britain]], ni nkan bí ọdún circa 625 CE, se àfihàn ojú oórì ọba Roewald ni bi Òkìtì [[Sutton Hoo]] ní [[Suffolk]].<ref>{{Cite web |last=Johnson |first=Anna |title=Fashions of Handbags and Purses |url=https://www.lovetoknow.com/life/style/fashions-handbags-purses |access-date=2023-07-17 |website=LoveToKnow |language=en}}</ref> bótilèjépé awo ara Àpò-ìléwọ́ òun ti gbóó, àwọn wúrà tí wọ́n fi ṣe òsó ara rẹ sì wà ní sepé. Nínú Àpò-ìléwọ́ òun, wọn ba ogójì ọwọ́ ẹyọ wúrà ni inu rẹ̀ tí wọ́n fi ìkọ́-bẹ́líìtì wúrà dìmú. Àwọn ìrísí yí jé àmì ọlá àti ipò, lèyí tí òun tọ́ka sí ara nkan ìní ìfi ọlá hàn. === Àkókò Ti Ọ̀làjú Kò i Tíì Tàn Kálẹ̀. === [[File:Bag Mosul Gambier Parry Courtauld Gallery.jpg|thumb|The [[Courtauld bag]], thought to be the world's oldest surviving handbag]] Àpò-ìléwọ́ [[Courtauld bag]], òun ni wón ní ìgbàgbọ́ wípe ní wón se é ní [[Mosul]] ní àkókò ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1300s, tí wọ́n sí ní ní èrò pé òun ni ó jẹ́ Àpò-ìléwọ́ tí ó dàgbà jùlọ nínú ayé títí di àkókò tí a Wàyí.<!-- Brown 2014 --> Ó sì dàbí ẹni wípé obìnrin ọlọ́lá kan ní [[Ilkhanate]] ni ó nií.<!-- Brown 2014 --><ref name="Brown 2014">{{cite news |last1=Brown |first1=Mark |title=A handbag? Courtauld Gallery opens up identity of 700-year-old treasure |url=https://www.theguardian.com/culture/2014/feb/19/handbag-courtauld-gallery-identity-treasure-fashion |access-date=8 February 2024 |work=[[The Guardian]] |date=19 February 2014}}</ref> === Orírun àwọn Àpò-ìléwọ́ ìgbàlódé === [[File:Woman's muslin dress and straw bonnet c. 1830.jpg|thumb|Women's fashion from 1830, including a ''reticule'' handbag from France<ref>{{cite web |url=http://collectionsonline.lacma.org/mwebcgi/mweb.exe?request=record;id=159955;type=101 |title=Los Angeles County Museum of Art |publisher=Collectionsonline.lacma.org |access-date=30 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111024071222/http://collectionsonline.lacma.org/mwebcgi/mweb.exe?request=record |archive-date=24 October 2011 |url-status=dead}}</ref>]] Àti ọkùnrin, àti obìnrin ní wón ń lọ àpò Báágì títí di ńkan bí owó ìparí ọdún 1700s.<ref>{{Cite web |title=Handbags and Purses {{!}} Encyclopedia.com |url=https://www.encyclopedia.com/fashion/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/handbags-and-purses |access-date=2023-07-17 |website=www.encyclopedia.com}}</ref> àwọn ènìyàn ilé Europe ìgbàlódé ni wọn ń lọ Àpò-ìléwọ́ láti tójú ọwọ́ ẹyọ sì. Àpò-ìléwọ́ ni wọn ṣe pẹ̀lú aṣọ fẹ́lẹ́fẹ́ tàbí awo [[leather]] tí ọkùnrin àti obìnrin ń sì ń lò wọ́n; ara ìlú Scott, tí orúkọ rẹ ń jẹ́ [[sporran]] jẹ́ ara àwọn ẹni tí wọ́n kópa nínú àṣà Àpò-ìléwọ́ yí. Ní àwọn ǹkan bi ọ̀rúndún kẹtàdínlógún, àwọn ọmọdébìnrin ni wọn ń kó ni bí wọn ń ṣe hun aṣọ gẹ́gẹ́bi ara àwọn ètò ẹ̀kọ́ tí ṣe pàtàkì kí ọmọbìnrin ni kí ó tó lọ sí ilé ọkọ; eléyi náà sì má ń ràn wọ́n lọ́wọ́ láti lè má ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ tí ó rẹwà.<ref>{{cite web|url=https://henriettashandbags.com/index.php?main_page=page&id=4|title=History of Handbags- From the 14th Century to Present Day Handbag Designers|last=Timmons|first=Henrietta|access-date=2017-05-28}}</ref> Ní ìgbà tí yí ọ fi di ọ̀rúndún kejìdínlógún, fásíònù ni ile Europe tí ń sún sì apá ẹ̀yà ara ti o pẹlẹbẹ pẹ̀lú ìwúrí Àwòrán òjìjì láti ilé Greece àti Rome àtijó. Àwọn obìnrin fẹ́ Àpò-ìléwọ́ tí kò ní ní àkùdí lára ti kò sì tún ní tóbi ni ìrísí, fún ìdí èyí, wọ́n ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ [[Reticule (handbag)|''reticules'']] jáde. Àwọn àpò Reticules ni wón ṣe láti ara òwú kòkòrò àti aṣọ àrán, tí ó sì ní okùn ìfàlówó. Ó kọ́kọ́ di gbajúmọ̀ ni ilẹ̀ France, lẹ́yìn náà ni ó ré kọjá sí ilè Britain, níbi tí wọ́n ti di òun kòsémáání.<ref>{{cite book|last=Hagerty|first=Barbara G. S.|title=Handbags: a peek inside a woman's most trusted accessory|year=2002|publisher=[[Running Press Book Publishers]]|isbn=0-7624-1330-1|pages=14–5}}</ref> bótilèjépé ó di kòsémááni, àwọn ọkùnrin ó tẹ̀lé asa náà, dípò àwọn n ló àwọn àpò-ọwọ́ àti àpò ara ṣòkòtò [[pocket]]s, lèyí tí ó di gbajúmọ̀ pẹ̀lú ṣòkòtò àwọn ọkùnrin <ref name="burman83">{{cite book|editor-last1=Burman |editor-first1=Barbara |editor-first2=Carole |editor-last2=Turbin|title=Material Strategies: Dress and Gender in Historical Perspective|year=2003|publisher=[[Wiley-Blackwell]]|isbn=978-1-4051-0906-2|pages=83–4}}</ref> Àwọn Àpò-ọwọ́ ìgbàlódé bí, clutch, pouch, tàbí Àpò-ìléwọ́ ni wọn jẹyọ ni ilẹ̀ England ni àkókò ìdàgbàsókè ọ̀làjú "[[Industrial Revolution]]" , látàrí ìrìnkèrindò pẹ̀lú ọkọ̀ ojú-irin tí ó wọ́pọ̀ si. Bí ọdún 1841, oníṣòwò ọmọ ilẹ̀ [[Doncaster]], Samuel Parkinson (tí ó gbajúmọ̀ fún [[butterscotch]]) péè fún ṣíṣe àwọn àpótí ìrìnàjò tí ó sì tún tẹpẹlẹ mo ṣíṣe irúfé àpótí ìrìnàjò béè na fún ìyàwó rè lẹ́yìn tí ó ṣe àkíyèsí wípé ni Àpò-ìléwọ́ ìyàwó rè kéré láti gba àwọn ẹrú tí èròjà tí wọ́n sì tún fi pèlò rẹ jẹ èyí tí kò ní agbára tó láti gbé rìn ìrìn-àjò. Ó tẹpẹlẹ mọ wípe ní òun fẹ́ oríṣiríṣi Àpò-ìléwọ́ fún ìyàwó òun, tí títóbi rẹ yí ọ yàtò sì arawon fún lílò fún àwọn oríṣi òde, pẹ̀lú àlàyé wípé ni kí wọ́n ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ na láti ara awo kanna tí wọ́n lọ fún àwọn àpótí ìrìnàjò tí òun lójúnà áti ṣe ìyàtò láàrin ti ti ẹ àti Àpò-ìléwọ́ tí [[carpetbag]] tí ó gbajúmọ̀ ni ìgbà na òún, àti láàrin àwọn àwọn àpò ìléwó aláṣọ tí ọ̀pọ̀ àwọn ènìyàn ìgbà òun lò. [[H. J. Cave & Sons|H. J. Cave]] (London) gbà sì lénu, ó sì ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ òsò àkókò, èyí tí àá padà dámò lónìí yí, ní arawon ni ati rí àpò ìpamọ́wọ́ "clutch bag" àti àpò tí wọ́n fi ìwé fẹ́lẹ́ ṣe tote (tí wọ́n ń pè ní Báágì ìrìn-àjò obìnrin "ladies traveling case"). Àwọn eléyi ni wọn wá ní yàrá ìfihàn àwọn Àpò-ìléwọ́ -ìṣẹ̀ǹbáyé "[[Museum of Bags and Purses]]" ní Amsterdam.{{citation needed|date=May 2026}} H. J. Cave tẹ̀síwájú láti máa ṣe ìpolówó àti títà àwọn Àpò-ìléwọ́ yìí, àmọ́ òpò àwọn alátakọ̀ sọ wípé àwọn obìnrín kò nílò àwọn báágì ìléwó bí irú eléyì nítorí wípé níse ni yio má dá wọn lẹ́yìn látàrí àwọn òun ìpèlò wúwo tí wọ́n fi ṣe wọ́n. H. J. Cave dáwọ́dúró ìpolówó Báágì òún dúró lẹ́yìn ọdún 1865, tí ó sì gbájúmó àwọn Àpótí-aṣọ, bótilèjépé wọn sì ń tẹ̀síwájú láti má ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ òun fún àwọn Lóba-Lóba, Àwọn ènìyàn jàǹkàn-jàǹkàn tí wọ́n gbajúmọ̀, àti láti ṣe ayẹyẹ àwọn àjọ̀dún kòkan,bi ayẹyẹ tí "Queen's 2012 Diamond Jubilee" tí ọdún 2012. H. J. Cave bèrè ṣíṣe Àpò-ìléwọ́ padà ní ọdún 2010.<ref>{{cite news|first=Philippa |last=Stockley |url=https://www.independent.co.uk/voices/commentators/philippa-stockley-yes-the-contents-mean-a-lot-but-its-the-bag-that-matters-most-8100587.html |title=Yes, the contents mean a lot, but it's the bag that matters most |newspaper=The Independent |date=2 September 2012 |access-date=27 September 2015}}</ref> == Àwọn Àpò-ìléwọ́ ni Sànmánì ìgbà ọ̀rúndún ogún == [[File:SandrineNosbé (cropped).jpg|thumb|Handbag over the shoulder]] Ní àkókò ìgbà tí Àpò-ìléwọ́ bèrè sí mi ń di gbajúmọ̀, wọn ṣe àtakò won pẹ̀lú wípé ni Àpò-ìléwọ́ òun ni kò dàbí òun ti o jọ tí obìnrin. Ní ìbẹ̀rẹ̀ Sànmánì ọ̀rúndún ọgúnjó, Sigmund Freud jiyàn pe Àpò-ìléwọ́ ni óun ṣe àpẹẹrẹ ìbálòpọ̀ látàrí pé ìrísí Àpò-ìléwọ́ ni ó jọ ojú ara obìnrin. Kí a tó mon lọ Àpò-ìléwọ́, àpò ni òun má ń wá nínú aṣọ obìnrin, lèyí tí ó fi àyè sílẹ̀ fún yíyọ nkan jáde ní gbangba ni ònà iyì àti ẹ̀yẹ tí ó ṣe àpónlé fún obìnrin. Nítorí pé Àpò-ìléwọ́ je èyí tí wọ́n ń gbé lọ́wọ́ ni gbangba, òùn ṣe àfihàn àwọn ǹkan ìní ara ẹni obìnrin síta fún gbọgbọ ayé rí. Ní ìwòye Freud, eléyi ni ó fi wé Àpẹ̀rẹ̀ fífi ọwọ́ pa ojú ara ní ọ̀nà ìbálòpọ̀.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Hiner|first=Susan|date=June 10, 2010|title=Accessories to Modernity: Fashion and the Feminine in Nineteenth-Century France|url=http://www.jstor.org/stable/j.ctt3fhhgk.10|access-date=May 11, 2021|website=JSTOR|publisher=[[University of Pennsylvania Press]]|pages=178–210|jstor=j.ctt3fhhgk.10 }}</ref> Bí Àpò-ìléwọ́ ṣe di ìtẹ́wọ́gbà gbogboogbò ni nkan bi ọ̀rúndún ogún, ìyípadà bèrè sí mi de ba ìwúlò rẹ gẹgẹbi òun ìkó ǹkan sí àmì àti ònà tí wọ́n ń gbá fi ọlá àti ipò ẹni tí ó gbé lọ́wọ́ hàn ní àwùjọ. Àwọn ọ̀nà-àrà tí wọ́n fi ṣé, irúfé oun tí wón fi ṣeé, iye tí wọ́n ń tàá, àti orúkọ àwọn tí wọ́n ṣeé, di òun amuye tí ó dé ní ìwúlò ju bóyá Àpò-ìléwọ́ òun gan pàápàá lè kó ẹrù ara ẹni. Àpò-ìléwọ́ kúrò ní òun tí kìíṣe tí obìnrin di òun ti wọn padà wá fi dá lórí obìnrin tí wọ́n sì yọ kúrò nínú nkan amuye ọkùnrin. Àpò Báágì àwọn obìnrín je òun òsó tí wọ́n ń kó àwọn ǹkan ìní wọn sí, Báágì ìfàlọ́wọ́ fún àwọn ọkùnrin ń ti rè ni ó wà ní ipele àwọn báágì bíi àpótí-ìwé (briefcases): èyí tí ó jẹ́ onígun mẹ́rin; tí wọ́n má ń kó àwọn nkan ti o níse pẹ̀lú ìjé ọmọkùnrin sì inú rẹ̀ bí: àwọn ìwé isé, àwọn ìwé ọ́físì àti àwọn nkan bi bírò. Ìyàtò tí ń bẹ ní àárín Báágì ọkùnrin àti ti obìnrin ní ó pàdé ní àárín Báágì ìléwò pélébé tí ìgbàlódé. Báágì òun ti wọn se fún kíkó àwọn ọwọ́ ẹyọ sí nínú pẹ̀lú èróngbà láti fi ṣe ìtọrẹ ni inu ile ìjọsìn ni ó ní Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ni àwọn àkókò ìgbà tí ọ̀làjú sèsè ń dàgbà sókè. Gégébí Báágì pélébé òun ṣe jẹ́ àmì ìtọrẹ ni ìwòye òpò ènìyàn, ìwòye òun tẹ̀síwájú pẹ̀lú bi ṣe máa ń wo obìnrin tí ó ń gbé Àpò-ìléwọ́ lọ́wọ́ gẹ́gẹ́ bí ènìyàn pàtàkì, tí ó sì lè jẹ́ pé ó ń lo àpò ìléwò pélébé òun láti kó àwọn ọwọ́ tí ó fè fi tọrẹ. <ref name=":0" /> Láàrin àwọn ọdún 1940, ìpín àwọn aṣọ tí ó wáyé nítorí Ogun Àgbáyé Kejì mú kí wọ́n bẹ̀rẹ̀ sí ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ láti inú àwọn ohun èlò bí Màrìwò ([[:en:Raffia|raffia]]) tàbí kí wọ́n hunún láti ara òwú.<ref>{{Cite book |last=Pedersen |first=Stephanie |url=http://archive.org/details/handbagswhatever0000pede |title=Handbags : what every woman should know |date=2006 |publisher= David & Charles|location=Cincinnati, OH |others=Internet Archive |isbn=978-0-7153-2495-0}}</ref> Àwọn obìnrin kan hun àwọn Àpò-ìléwọ́ kékeré ti ara wọn pẹ̀lú wíwo àwọn àpẹẹrẹ Báágì mìíràn tí wọ́n ń tà ní àwọn àkókò yìí. == Báágì ìléwò Àwọn ọkùnrin == {{Redirect|Man purse|the JPEGMafia song|JPEGMafia discography}} [[File:FreitagBag.jpg|thumb|A casual messenger bag]] Báágì ìléwò, èyí tí a mọ̀ tí ó pé jù ni orílẹ̀ ayé ni ó jẹ́ èyí tí ọkùnrin kan tí orúkọ rẹ ń jẹ [[Ötzi the Iceman]] lò ní nkan bi ẹgbẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n ọdún sẹ́yìn.<ref>{{cite book|last=Gerval|first=Olivier|title=Studies in Fashion: Fashion Accessories|year=2009|publisher=A & C Black|isbn=978-1-4081-1058-4|page=44}}</ref> Àwọn ọkùnrin tí fi ìgbà kan ló àpò-ọwọ́ [[coin purse]]. Ní àwọn àkókò ìbẹ̀rẹ̀ ìdásílẹ̀ àgbègbè Europe òde òní, tí ìrísí fásíònù àwọn obìnrin sì ń dàgbà lọ́nà lílọ àwọn àpò ìléwò tí wọ́n fi ṣe òsó, fásíònù àwọn ọkùnrin ń ti rè dojú kọ ònà ibòmíràn. Ṣòkòtò àwọn ọkùnrin rọ́pò Ṣòkòtò-gawù [[breeches]] ní àwọn àkókò ọ̀rúndún kejìdínlógún sí ọkàndínlógún, tí wọ́n sì fi àpò kún àwọn ìrísí ṣòkòtò wọn. Eléyìí fún àwọn ọkùnrin ní àyè láti lè mọ kò ọwọ́ ẹyọ àti ọwọ́ ìwé sì inú àpò aláwo tí ó jẹ́ ìléwò. Àpò àwọn ọkùnrin pò ni ọ̀rúndún kọkànlélógún sì ogún pẹ̀lú àwọn èwù Àwòtélẹ̀-àwọ̀lékè Kóòtù áti sòkòtò ti o fún wọn ní ànfàní à ti lè kó àwọn nkan ìní wọn bii, Àwọn kòkò-tábà, ìṣáná, ọ̀bẹ je awon nkan ti àwọn ìyàwó wọn a mon tún ṣe.<ref name="burman83"/> Àwọn àpò ìléwò àwọn ọkùnrin ní àwọn oníṣẹ́-ọnà ṣe àjíǹde fún ní àkókò ọdún 1970s ní Europe.<ref>{{cite book|last=Sarti|first=Giorgio|title=Vespa: 1946-2006: 60 Years of the Vespa|year=2006 |location=St. Paul, Minnesota |publisher=[[Motorbooks]]|isbn=978-0-7603-2577-3|page=117}}</ref> láti àwọn ọdún 1990s, ní àwọn oníṣẹ́-ọnà tí ṣe ìpolówó àwọn oririsi àwọn àpò ìléwò fún àwọn ọkùnrin. Àwọn orúkọ bíi '''man bag''', '''man-purse''', '''murse''', àti '''mini bag''' òun ni wón ti lò láti fi ṣe àpèjúwe àwọn báágì yí. Àwọn iṣẹ́ ọnà Báágì ìléwò tí ó wọ́pọ̀ ni U.S. Ní wón sábà má ń jẹ ẹ̀yà títí Báágì alápò-ẹ̀yìn tàbí Báágì fun awọn ìránṣẹ́ [[messenger bag]], tí kò sì fi ara jọ wipe ni ìṣẹ̀dá ẹ̀yà èyàn kan ní wón ṣeé fún. Àti obìnrin àti ọkùnrin ni ó le lòó bótilèjépé òun má ń pélébé mó ń ẹyin dáadáa ju Báágì alápònséyìn [[backpack]] lọ tí kò sì wúwo tó àpò-ìwé. Àwọn báágì wọ̀nyí ni wọn ń pè ní wón ń sábà má ń pè ní Àpò-ìránṣẹ́ [[messenger bag]] tàbí "organizer bags" . Ní òpò àwọn ìlú míràn, ó jẹ́ òun Wọ́pọ̀ fún ọkùnrin láti gbé àwọn báágì kékeré onígun tí wọ́n ń sábà máa ń ṣe pẹ̀lú awo tí wọ́n ń sì má ń gbé sì èjìká. Àpò aláwo tí wọ́n ń fikó apá "[[satchel]]" na jee èyí tí ó wọ́pọ̀ láàrín àwọn ọkùnrin. Àwọn àpò ìléwò ọkùnrin ní àwọn oníṣẹ́-ọnà bí [[Prada]], [[Louis Vuitton]], [[Coach, Inc.|Coach]], àti [[Bottega Veneta]] ma ń ṣe ní onírúurú ẹ̀yà àti àrà. Títí di àkókò ọdún 2011, ìfojúdá ọjà àpò ìléwò àwọn ọkùnrin ní àgbáyé ní o o wa ni nkan bi bíllíónù mẹ́rìn ni ọdọọdún ($4 billion).{{update inline|date=May 2026}}<ref>{{cite book |title=Standard & Poor's 500 Guide |year=2011 |publisher=McGraw-Hill |isbn=978-0-07-175491-0}}</ref> As of 2012, sales of men's accessories including "holdall" bags were increasing in North America.<ref>{{cite news |last=Clifford |first=Stephanie |url=https://www.nytimes.com/2012/02/20/business/men-are-buying-fashion-accessories-after-slow-recession-sales.html |title=Men Step Out of the Recession, Bag on Hip, Bracelet on Wrist |newspaper=The New York Times |date=19 February 2012}}</ref> cdik1kzz194d4pgwc96c3bzd7k8cr4y 637258 637257 2026-09-17T16:47:32Z Olaoye Sheu Ibrahim 31612 /* Báágì ìléwò Àwọn ọkùnrin */ 637258 wikitext text/x-wiki {{Short description|Handled bag used to carry personal items}} {{Use dmy dates|date=September 2015}} {{Original research|date=September 2011}} [[File:Mi'kmaq porcupine quill purse (40412695490).jpg|thumb|right|Mi'kmaq porcupine quill handbag]] '''Àpò-ìléwọ́''', tí ọ̀pọ̀ ènìyàn tún mọ̀ gẹ́gẹ́bi Àpò-Owó "'''purse'''" Nínú èdè Gẹ̀ẹ́sì tí apá ilẹ̀ àríwá Amẹrikà "[[North American English]]" , ni ó jẹ́ Àpò-ìléwọ́ "[[bag]]" kékeré tí ó ní owó tí èyàn lè fi gbáamú " [[Handle (grip)|handle]]d" tí wọ́n ń lọ láti fi kọ́ àwọn ẹrù ara ẹni. Ní àwọn agbègbè kan ní ilé Amẹrikà, wọn tí fi ìgbà kan pèé ni '''pocketbook''' . ==Àkójọpọ̀ àwọn èdè-àkànṣe == Òrò èdè ẹ "purse" òun ni wón kókó lọ fi ṣe àpèjúwe àpò kékeré tí wọ́n ń kó àwọn ọwọ́ ẹyọ sì nínú. Ní àwọn ìlú àti orílẹ̀ èdè tí wọ́n ń tí ń sọ èdè Gẹ̀ẹ́sì, òun ni wó ń tí ń lọ láti fi tókasí àpò ọwọ́ kékeré "[[coin purse|small money bag]]" "Àpò-ìléwọ́" je Báágì tí ó tóbi díẹ̀ tí ó lè gbà àwọn òpò ǹkan bi ọwọ́ àti àwọn ǹkan èlò tí ara ẹni míràn. Àwọn elédè Gẹ̀ẹ́sì tí ilé Amẹrikà sábà má ń lọ ọ̀rọ̀ "purse àti handbag" sì arawon. Ìlo ọ̀rọ̀ ''handbag'' òun ni ó bẹ̀rẹ̀ sí mí jeyo ni àwọn ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1900s. Télètélè , won sábà má ń lọ láti fi tókasí àpò ìléwó àwọn ọkùnrin. Àpò àwọn obìnrin gbèrègèjigè sì ni ìwọ̀n, ni àwọn àkókò yí, tí wọ́n sì lọ ọ̀rọ̀ na mo lọ́rùn.<ref>{{cite book|last=Browning|first=Marie|title=Purse Pizzazz|year=2006|publisher=[[Sterling Publishing]]|isbn=978-1-4027-4065-7|page=8}}</ref> "Pocketbook" tún jẹ́ ọ̀rọ̀ míràn tí wọ́n ń lọ láti fi ṣe àpèjúwe àpò ìléwó àwọn obìnrin tí ó gbajúmọ̀ ni ilẹ̀ United States ni àwọn nǹkan bí owó àárín ọgúnjó ọ̀rúndún.<ref>{{cite book | last=Wilcox | first=C. | title=A Century of Bags: Icons of Style in the 20th Century | publisher=Universal International | year=1997 | isbn=978-1-876142-36-0 | url=https://books.google.com/books?id=t9UaAAAACAAJ | access-date=March 19, 2024 | page=11}}</ref> == Ìpilẹ̀ṣẹ̀ == === Àwọn Ohun Àrà Àtijó === Ní ayé ìgbà àtijó, àwọn àpò baagi òun ni wọn ń lò láti fi kọ́ àwọn ǹkan bi, òkúta, irin-isé, ǹkan ìjà, àti ọwọ́. Àwọn àpẹrẹ àpò báyìí ni wọn ṣe àwárí wọn ní àwọn ayé ìsìnkú ilẹ̀ Egypt ayé àtijó "[[Ancient Egyptian funerary practices|Egyptian burial sites]]" ({{circa}} 2686–2160 BCE) tí wọ́n ṣe wọn pẹ̀lú awo pẹ̀lú ọwọ́ méjì tí wọ́n fi igi ṣe fún gbígbé.<ref>{{Cite web |date=2019-10-27 |title=The History Of Bags |url=https://lux-collector.com/blogs/blog/the-history-of-bags |access-date=2023-07-17 |website=LuxCollector Vintage |language=en}}</ref> Àwọn ènìyàn ayé àtijó ni ilẹ̀ " [[Ancient Greece|ancient Greeks]]" lo awo, ìwé 'papyrus' àti Àpò-ọwọ́ fẹ́lẹ́fẹ́ tí wọ́n tún mọ̀ sí ''byrsa'' láti fi àwọn ọwọ́ ẹyọ pamó lèyí tí ó jẹ́ Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ọ̀rọ̀ èdè Gẹ̀ẹ́sì "purse". Bí ó ti di wípe ni ìdàgbàsókè ń bá ìrísí ọwọ́ òun ló ṣe okùnfà fún ìdásílẹ̀ àwọn àpò-ìgbàdí olókùn tí wọ́n sábà má ń sọ mó ìbàdí tàbí kí wọ́n yìi mo aṣọ. Nínú Àpò-ìléwọ́ kan ní wón ti ṣe àwárí [[Ötzi]], tí sèmí ni àwọn nkan ọdún 3350 sí 3105 BC.<ref>{{Cite web |title=From when did humans start carrying handbags? |url=https://htschool.hindustantimes.com/editorsdesk/knowledge-vine/from-when-did-humans-start-carrying-handbags |access-date=2023-07-17 |website=HT School |language=en-US}}</ref> ni ara àwọn àwárí ìṣáájú ni a ti rí àpò aláwo tí ó wá láti àwọn àkókò [[Anglo-Saxon settlement of Britain|Anglo-Saxon Britain]], ni nkan bí ọdún circa 625 CE, se àfihàn ojú oórì ọba Roewald ni bi Òkìtì [[Sutton Hoo]] ní [[Suffolk]].<ref>{{Cite web |last=Johnson |first=Anna |title=Fashions of Handbags and Purses |url=https://www.lovetoknow.com/life/style/fashions-handbags-purses |access-date=2023-07-17 |website=LoveToKnow |language=en}}</ref> bótilèjépé awo ara Àpò-ìléwọ́ òun ti gbóó, àwọn wúrà tí wọ́n fi ṣe òsó ara rẹ sì wà ní sepé. Nínú Àpò-ìléwọ́ òun, wọn ba ogójì ọwọ́ ẹyọ wúrà ni inu rẹ̀ tí wọ́n fi ìkọ́-bẹ́líìtì wúrà dìmú. Àwọn ìrísí yí jé àmì ọlá àti ipò, lèyí tí òun tọ́ka sí ara nkan ìní ìfi ọlá hàn. === Àkókò Ti Ọ̀làjú Kò i Tíì Tàn Kálẹ̀. === [[File:Bag Mosul Gambier Parry Courtauld Gallery.jpg|thumb|The [[Courtauld bag]], thought to be the world's oldest surviving handbag]] Àpò-ìléwọ́ [[Courtauld bag]], òun ni wón ní ìgbàgbọ́ wípe ní wón se é ní [[Mosul]] ní àkókò ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1300s, tí wọ́n sí ní ní èrò pé òun ni ó jẹ́ Àpò-ìléwọ́ tí ó dàgbà jùlọ nínú ayé títí di àkókò tí a Wàyí.<!-- Brown 2014 --> Ó sì dàbí ẹni wípé obìnrin ọlọ́lá kan ní [[Ilkhanate]] ni ó nií.<!-- Brown 2014 --><ref name="Brown 2014">{{cite news |last1=Brown |first1=Mark |title=A handbag? Courtauld Gallery opens up identity of 700-year-old treasure |url=https://www.theguardian.com/culture/2014/feb/19/handbag-courtauld-gallery-identity-treasure-fashion |access-date=8 February 2024 |work=[[The Guardian]] |date=19 February 2014}}</ref> === Orírun àwọn Àpò-ìléwọ́ ìgbàlódé === [[File:Woman's muslin dress and straw bonnet c. 1830.jpg|thumb|Women's fashion from 1830, including a ''reticule'' handbag from France<ref>{{cite web |url=http://collectionsonline.lacma.org/mwebcgi/mweb.exe?request=record;id=159955;type=101 |title=Los Angeles County Museum of Art |publisher=Collectionsonline.lacma.org |access-date=30 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111024071222/http://collectionsonline.lacma.org/mwebcgi/mweb.exe?request=record |archive-date=24 October 2011 |url-status=dead}}</ref>]] Àti ọkùnrin, àti obìnrin ní wón ń lọ àpò Báágì títí di ńkan bí owó ìparí ọdún 1700s.<ref>{{Cite web |title=Handbags and Purses {{!}} Encyclopedia.com |url=https://www.encyclopedia.com/fashion/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/handbags-and-purses |access-date=2023-07-17 |website=www.encyclopedia.com}}</ref> àwọn ènìyàn ilé Europe ìgbàlódé ni wọn ń lọ Àpò-ìléwọ́ láti tójú ọwọ́ ẹyọ sì. Àpò-ìléwọ́ ni wọn ṣe pẹ̀lú aṣọ fẹ́lẹ́fẹ́ tàbí awo [[leather]] tí ọkùnrin àti obìnrin ń sì ń lò wọ́n; ara ìlú Scott, tí orúkọ rẹ ń jẹ́ [[sporran]] jẹ́ ara àwọn ẹni tí wọ́n kópa nínú àṣà Àpò-ìléwọ́ yí. Ní àwọn ǹkan bi ọ̀rúndún kẹtàdínlógún, àwọn ọmọdébìnrin ni wọn ń kó ni bí wọn ń ṣe hun aṣọ gẹ́gẹ́bi ara àwọn ètò ẹ̀kọ́ tí ṣe pàtàkì kí ọmọbìnrin ni kí ó tó lọ sí ilé ọkọ; eléyi náà sì má ń ràn wọ́n lọ́wọ́ láti lè má ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ tí ó rẹwà.<ref>{{cite web|url=https://henriettashandbags.com/index.php?main_page=page&id=4|title=History of Handbags- From the 14th Century to Present Day Handbag Designers|last=Timmons|first=Henrietta|access-date=2017-05-28}}</ref> Ní ìgbà tí yí ọ fi di ọ̀rúndún kejìdínlógún, fásíònù ni ile Europe tí ń sún sì apá ẹ̀yà ara ti o pẹlẹbẹ pẹ̀lú ìwúrí Àwòrán òjìjì láti ilé Greece àti Rome àtijó. Àwọn obìnrin fẹ́ Àpò-ìléwọ́ tí kò ní ní àkùdí lára ti kò sì tún ní tóbi ni ìrísí, fún ìdí èyí, wọ́n ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ [[Reticule (handbag)|''reticules'']] jáde. Àwọn àpò Reticules ni wón ṣe láti ara òwú kòkòrò àti aṣọ àrán, tí ó sì ní okùn ìfàlówó. Ó kọ́kọ́ di gbajúmọ̀ ni ilẹ̀ France, lẹ́yìn náà ni ó ré kọjá sí ilè Britain, níbi tí wọ́n ti di òun kòsémáání.<ref>{{cite book|last=Hagerty|first=Barbara G. S.|title=Handbags: a peek inside a woman's most trusted accessory|year=2002|publisher=[[Running Press Book Publishers]]|isbn=0-7624-1330-1|pages=14–5}}</ref> bótilèjépé ó di kòsémááni, àwọn ọkùnrin ó tẹ̀lé asa náà, dípò àwọn n ló àwọn àpò-ọwọ́ àti àpò ara ṣòkòtò [[pocket]]s, lèyí tí ó di gbajúmọ̀ pẹ̀lú ṣòkòtò àwọn ọkùnrin <ref name="burman83">{{cite book|editor-last1=Burman |editor-first1=Barbara |editor-first2=Carole |editor-last2=Turbin|title=Material Strategies: Dress and Gender in Historical Perspective|year=2003|publisher=[[Wiley-Blackwell]]|isbn=978-1-4051-0906-2|pages=83–4}}</ref> Àwọn Àpò-ọwọ́ ìgbàlódé bí, clutch, pouch, tàbí Àpò-ìléwọ́ ni wọn jẹyọ ni ilẹ̀ England ni àkókò ìdàgbàsókè ọ̀làjú "[[Industrial Revolution]]" , látàrí ìrìnkèrindò pẹ̀lú ọkọ̀ ojú-irin tí ó wọ́pọ̀ si. Bí ọdún 1841, oníṣòwò ọmọ ilẹ̀ [[Doncaster]], Samuel Parkinson (tí ó gbajúmọ̀ fún [[butterscotch]]) péè fún ṣíṣe àwọn àpótí ìrìnàjò tí ó sì tún tẹpẹlẹ mo ṣíṣe irúfé àpótí ìrìnàjò béè na fún ìyàwó rè lẹ́yìn tí ó ṣe àkíyèsí wípé ni Àpò-ìléwọ́ ìyàwó rè kéré láti gba àwọn ẹrú tí èròjà tí wọ́n sì tún fi pèlò rẹ jẹ èyí tí kò ní agbára tó láti gbé rìn ìrìn-àjò. Ó tẹpẹlẹ mọ wípe ní òun fẹ́ oríṣiríṣi Àpò-ìléwọ́ fún ìyàwó òun, tí títóbi rẹ yí ọ yàtò sì arawon fún lílò fún àwọn oríṣi òde, pẹ̀lú àlàyé wípé ni kí wọ́n ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ na láti ara awo kanna tí wọ́n lọ fún àwọn àpótí ìrìnàjò tí òun lójúnà áti ṣe ìyàtò láàrin ti ti ẹ àti Àpò-ìléwọ́ tí [[carpetbag]] tí ó gbajúmọ̀ ni ìgbà na òún, àti láàrin àwọn àwọn àpò ìléwó aláṣọ tí ọ̀pọ̀ àwọn ènìyàn ìgbà òun lò. [[H. J. Cave & Sons|H. J. Cave]] (London) gbà sì lénu, ó sì ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ òsò àkókò, èyí tí àá padà dámò lónìí yí, ní arawon ni ati rí àpò ìpamọ́wọ́ "clutch bag" àti àpò tí wọ́n fi ìwé fẹ́lẹ́ ṣe tote (tí wọ́n ń pè ní Báágì ìrìn-àjò obìnrin "ladies traveling case"). Àwọn eléyi ni wọn wá ní yàrá ìfihàn àwọn Àpò-ìléwọ́ -ìṣẹ̀ǹbáyé "[[Museum of Bags and Purses]]" ní Amsterdam.{{citation needed|date=May 2026}} H. J. Cave tẹ̀síwájú láti máa ṣe ìpolówó àti títà àwọn Àpò-ìléwọ́ yìí, àmọ́ òpò àwọn alátakọ̀ sọ wípé àwọn obìnrín kò nílò àwọn báágì ìléwó bí irú eléyì nítorí wípé níse ni yio má dá wọn lẹ́yìn látàrí àwọn òun ìpèlò wúwo tí wọ́n fi ṣe wọ́n. H. J. Cave dáwọ́dúró ìpolówó Báágì òún dúró lẹ́yìn ọdún 1865, tí ó sì gbájúmó àwọn Àpótí-aṣọ, bótilèjépé wọn sì ń tẹ̀síwájú láti má ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ òun fún àwọn Lóba-Lóba, Àwọn ènìyàn jàǹkàn-jàǹkàn tí wọ́n gbajúmọ̀, àti láti ṣe ayẹyẹ àwọn àjọ̀dún kòkan,bi ayẹyẹ tí "Queen's 2012 Diamond Jubilee" tí ọdún 2012. H. J. Cave bèrè ṣíṣe Àpò-ìléwọ́ padà ní ọdún 2010.<ref>{{cite news|first=Philippa |last=Stockley |url=https://www.independent.co.uk/voices/commentators/philippa-stockley-yes-the-contents-mean-a-lot-but-its-the-bag-that-matters-most-8100587.html |title=Yes, the contents mean a lot, but it's the bag that matters most |newspaper=The Independent |date=2 September 2012 |access-date=27 September 2015}}</ref> == Àwọn Àpò-ìléwọ́ ni Sànmánì ìgbà ọ̀rúndún ogún == [[File:SandrineNosbé (cropped).jpg|thumb|Handbag over the shoulder]] Ní àkókò ìgbà tí Àpò-ìléwọ́ bèrè sí mi ń di gbajúmọ̀, wọn ṣe àtakò won pẹ̀lú wípé ni Àpò-ìléwọ́ òun ni kò dàbí òun ti o jọ tí obìnrin. Ní ìbẹ̀rẹ̀ Sànmánì ọ̀rúndún ọgúnjó, Sigmund Freud jiyàn pe Àpò-ìléwọ́ ni óun ṣe àpẹẹrẹ ìbálòpọ̀ látàrí pé ìrísí Àpò-ìléwọ́ ni ó jọ ojú ara obìnrin. Kí a tó mon lọ Àpò-ìléwọ́, àpò ni òun má ń wá nínú aṣọ obìnrin, lèyí tí ó fi àyè sílẹ̀ fún yíyọ nkan jáde ní gbangba ni ònà iyì àti ẹ̀yẹ tí ó ṣe àpónlé fún obìnrin. Nítorí pé Àpò-ìléwọ́ je èyí tí wọ́n ń gbé lọ́wọ́ ni gbangba, òùn ṣe àfihàn àwọn ǹkan ìní ara ẹni obìnrin síta fún gbọgbọ ayé rí. Ní ìwòye Freud, eléyi ni ó fi wé Àpẹ̀rẹ̀ fífi ọwọ́ pa ojú ara ní ọ̀nà ìbálòpọ̀.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Hiner|first=Susan|date=June 10, 2010|title=Accessories to Modernity: Fashion and the Feminine in Nineteenth-Century France|url=http://www.jstor.org/stable/j.ctt3fhhgk.10|access-date=May 11, 2021|website=JSTOR|publisher=[[University of Pennsylvania Press]]|pages=178–210|jstor=j.ctt3fhhgk.10 }}</ref> Bí Àpò-ìléwọ́ ṣe di ìtẹ́wọ́gbà gbogboogbò ni nkan bi ọ̀rúndún ogún, ìyípadà bèrè sí mi de ba ìwúlò rẹ gẹgẹbi òun ìkó ǹkan sí àmì àti ònà tí wọ́n ń gbá fi ọlá àti ipò ẹni tí ó gbé lọ́wọ́ hàn ní àwùjọ. Àwọn ọ̀nà-àrà tí wọ́n fi ṣé, irúfé oun tí wón fi ṣeé, iye tí wọ́n ń tàá, àti orúkọ àwọn tí wọ́n ṣeé, di òun amuye tí ó dé ní ìwúlò ju bóyá Àpò-ìléwọ́ òun gan pàápàá lè kó ẹrù ara ẹni. Àpò-ìléwọ́ kúrò ní òun tí kìíṣe tí obìnrin di òun ti wọn padà wá fi dá lórí obìnrin tí wọ́n sì yọ kúrò nínú nkan amuye ọkùnrin. Àpò Báágì àwọn obìnrín je òun òsó tí wọ́n ń kó àwọn ǹkan ìní wọn sí, Báágì ìfàlọ́wọ́ fún àwọn ọkùnrin ń ti rè ni ó wà ní ipele àwọn báágì bíi àpótí-ìwé (briefcases): èyí tí ó jẹ́ onígun mẹ́rin; tí wọ́n má ń kó àwọn nkan ti o níse pẹ̀lú ìjé ọmọkùnrin sì inú rẹ̀ bí: àwọn ìwé isé, àwọn ìwé ọ́físì àti àwọn nkan bi bírò. Ìyàtò tí ń bẹ ní àárín Báágì ọkùnrin àti ti obìnrin ní ó pàdé ní àárín Báágì ìléwò pélébé tí ìgbàlódé. Báágì òun ti wọn se fún kíkó àwọn ọwọ́ ẹyọ sí nínú pẹ̀lú èróngbà láti fi ṣe ìtọrẹ ni inu ile ìjọsìn ni ó ní Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ni àwọn àkókò ìgbà tí ọ̀làjú sèsè ń dàgbà sókè. Gégébí Báágì pélébé òun ṣe jẹ́ àmì ìtọrẹ ni ìwòye òpò ènìyàn, ìwòye òun tẹ̀síwájú pẹ̀lú bi ṣe máa ń wo obìnrin tí ó ń gbé Àpò-ìléwọ́ lọ́wọ́ gẹ́gẹ́ bí ènìyàn pàtàkì, tí ó sì lè jẹ́ pé ó ń lo àpò ìléwò pélébé òun láti kó àwọn ọwọ́ tí ó fè fi tọrẹ. <ref name=":0" /> Láàrin àwọn ọdún 1940, ìpín àwọn aṣọ tí ó wáyé nítorí Ogun Àgbáyé Kejì mú kí wọ́n bẹ̀rẹ̀ sí ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ láti inú àwọn ohun èlò bí Màrìwò ([[:en:Raffia|raffia]]) tàbí kí wọ́n hunún láti ara òwú.<ref>{{Cite book |last=Pedersen |first=Stephanie |url=http://archive.org/details/handbagswhatever0000pede |title=Handbags : what every woman should know |date=2006 |publisher= David & Charles|location=Cincinnati, OH |others=Internet Archive |isbn=978-0-7153-2495-0}}</ref> Àwọn obìnrin kan hun àwọn Àpò-ìléwọ́ kékeré ti ara wọn pẹ̀lú wíwo àwọn àpẹẹrẹ Báágì mìíràn tí wọ́n ń tà ní àwọn àkókò yìí. == Báágì ìléwò Àwọn ọkùnrin == {{Redirect|Man purse|the JPEGMafia song|JPEGMafia discography}} [[File:FreitagBag.jpg|thumb|A casual messenger bag]] Báágì ìléwò, èyí tí a mọ̀ tí ó pé jù ni orílẹ̀ ayé ni ó jẹ́ èyí tí ọkùnrin kan tí orúkọ rẹ ń jẹ [[Ötzi the Iceman]] lò ní nkan bi ẹgbẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n ọdún sẹ́yìn.<ref>{{cite book|last=Gerval|first=Olivier|title=Studies in Fashion: Fashion Accessories|year=2009|publisher=A & C Black|isbn=978-1-4081-1058-4|page=44}}</ref> Àwọn ọkùnrin tí fi ìgbà kan ló àpò-ọwọ́ [[coin purse]]. Ní àwọn àkókò ìbẹ̀rẹ̀ ìdásílẹ̀ àgbègbè Europe òde òní, tí ìrísí fásíònù àwọn obìnrin sì ń dàgbà lọ́nà lílọ àwọn àpò ìléwò tí wọ́n fi ṣe òsó, fásíònù àwọn ọkùnrin ń ti rè dojú kọ ònà ibòmíràn. Ṣòkòtò àwọn ọkùnrin rọ́pò Ṣòkòtò-gawù [[breeches]] ní àwọn àkókò ọ̀rúndún kejìdínlógún sí ọkàndínlógún, tí wọ́n sì fi àpò kún àwọn ìrísí ṣòkòtò wọn. Eléyìí fún àwọn ọkùnrin ní àyè láti lè mọ kò ọwọ́ ẹyọ àti ọwọ́ ìwé sì inú àpò aláwo tí ó jẹ́ ìléwò. Àpò àwọn ọkùnrin pò ni ọ̀rúndún kọkànlélógún sì ogún pẹ̀lú àwọn èwù Àwòtélẹ̀-àwọ̀lékè Kóòtù áti sòkòtò ti o fún wọn ní ànfàní à ti lè kó àwọn nkan ìní wọn bii, Àwọn kòkò-tábà, ìṣáná, ọ̀bẹ je awon nkan ti àwọn ìyàwó wọn a mon tún ṣe.<ref name="burman83"/> Àwọn àpò ìléwò àwọn ọkùnrin ní àwọn oníṣẹ́-ọnà ṣe àjíǹde fún ní àkókò ọdún 1970s ní Europe.<ref>{{cite book|last=Sarti|first=Giorgio|title=Vespa: 1946-2006: 60 Years of the Vespa|year=2006 |location=St. Paul, Minnesota |publisher=[[Motorbooks]]|isbn=978-0-7603-2577-3|page=117}}</ref> láti àwọn ọdún 1990s, ní àwọn oníṣẹ́-ọnà tí ṣe ìpolówó àwọn oririsi àwọn àpò ìléwò fún àwọn ọkùnrin. Àwọn orúkọ bíi '''man bag''', '''man-purse''', '''murse''', àti '''mini bag''' òun ni wón ti lò láti fi ṣe àpèjúwe àwọn báágì yí. Àwọn iṣẹ́ ọnà Báágì ìléwò tí ó wọ́pọ̀ ni U.S. Ní wón sábà má ń jẹ ẹ̀yà títí Báágì alápò-ẹ̀yìn tàbí Báágì fun awọn ìránṣẹ́ [[messenger bag]], tí kò sì fi ara jọ wipe ni ìṣẹ̀dá ẹ̀yà èyàn kan ní wón ṣeé fún. Àti obìnrin àti ọkùnrin ni ó le lòó bótilèjépé òun má ń pélébé mó ń ẹyin dáadáa ju Báágì alápònséyìn [[backpack]] lọ tí kò sì wúwo tó àpò-ìwé. Àwọn báágì wọ̀nyí ni wọn ń pè ní wón ń sábà má ń pè ní Àpò-ìránṣẹ́ [[messenger bag]] tàbí "organizer bags" . Ní òpò àwọn ìlú míràn, ó jẹ́ òun Wọ́pọ̀ fún ọkùnrin láti gbé àwọn báágì kékeré onígun tí wọ́n ń sábà máa ń ṣe pẹ̀lú awo tí wọ́n ń sì má ń gbé sì èjìká. Àpò aláwo tí wọ́n ń fikó apá "[[satchel]]" na jee èyí tí ó wọ́pọ̀ láàrín àwọn ọkùnrin. Àwọn àpò ìléwò ọkùnrin ní àwọn oníṣẹ́-ọnà bí [[Prada]], [[Louis Vuitton]], [[Coach, Inc.|Coach]], àti [[Bottega Veneta]] ma ń ṣe ní onírúurú ẹ̀yà àti àrà. Títí di àkókò ọdún 2011, ìfojúdá ọjà àpò ìléwò àwọn ọkùnrin ní àgbáyé ní o o wa ni nkan bi bíllíónù mẹ́rìn ni ọdọọdún ($4 billion).{{update inline|date=May 2026}}<ref>{{cite book |title=Standard & Poor's 500 Guide |year=2011 |publisher=McGraw-Hill |isbn=978-0-07-175491-0}}</ref> títí di àwọn nkan bi ọdún 2012, ọjà ìtajà àwọn nkan ìléwò ọkùnrin bíi "holdall" ní àwọn àgbègbè àríwá ilẹ̀ Amẹ́ríkà ń tẹ̀síwájú.<ref>{{cite news |last=Clifford |first=Stephanie |url=https://www.nytimes.com/2012/02/20/business/men-are-buying-fashion-accessories-after-slow-recession-sales.html |title=Men Step Out of the Recession, Bag on Hip, Bracelet on Wrist |newspaper=The New York Times |date=19 February 2012}}</ref> a3sq9r8wnb8ullzy6w2l9lgzdjgl4d5 637259 637258 2026-09-17T16:49:07Z Olaoye Sheu Ibrahim 31612 /* Báágì ìléwò Àwọn ọkùnrin */ 637259 wikitext text/x-wiki {{Short description|Handled bag used to carry personal items}} {{Use dmy dates|date=September 2015}} {{Original research|date=September 2011}} [[File:Mi'kmaq porcupine quill purse (40412695490).jpg|thumb|right|Mi'kmaq porcupine quill handbag]] '''Àpò-ìléwọ́''', tí ọ̀pọ̀ ènìyàn tún mọ̀ gẹ́gẹ́bi Àpò-Owó "'''purse'''" Nínú èdè Gẹ̀ẹ́sì tí apá ilẹ̀ àríwá Amẹrikà "[[North American English]]" , ni ó jẹ́ Àpò-ìléwọ́ "[[bag]]" kékeré tí ó ní owó tí èyàn lè fi gbáamú " [[Handle (grip)|handle]]d" tí wọ́n ń lọ láti fi kọ́ àwọn ẹrù ara ẹni. Ní àwọn agbègbè kan ní ilé Amẹrikà, wọn tí fi ìgbà kan pèé ni '''pocketbook''' . ==Àkójọpọ̀ àwọn èdè-àkànṣe == Òrò èdè ẹ "purse" òun ni wón kókó lọ fi ṣe àpèjúwe àpò kékeré tí wọ́n ń kó àwọn ọwọ́ ẹyọ sì nínú. Ní àwọn ìlú àti orílẹ̀ èdè tí wọ́n ń tí ń sọ èdè Gẹ̀ẹ́sì, òun ni wó ń tí ń lọ láti fi tókasí àpò ọwọ́ kékeré "[[coin purse|small money bag]]" "Àpò-ìléwọ́" je Báágì tí ó tóbi díẹ̀ tí ó lè gbà àwọn òpò ǹkan bi ọwọ́ àti àwọn ǹkan èlò tí ara ẹni míràn. Àwọn elédè Gẹ̀ẹ́sì tí ilé Amẹrikà sábà má ń lọ ọ̀rọ̀ "purse àti handbag" sì arawon. Ìlo ọ̀rọ̀ ''handbag'' òun ni ó bẹ̀rẹ̀ sí mí jeyo ni àwọn ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1900s. Télètélè , won sábà má ń lọ láti fi tókasí àpò ìléwó àwọn ọkùnrin. Àpò àwọn obìnrin gbèrègèjigè sì ni ìwọ̀n, ni àwọn àkókò yí, tí wọ́n sì lọ ọ̀rọ̀ na mo lọ́rùn.<ref>{{cite book|last=Browning|first=Marie|title=Purse Pizzazz|year=2006|publisher=[[Sterling Publishing]]|isbn=978-1-4027-4065-7|page=8}}</ref> "Pocketbook" tún jẹ́ ọ̀rọ̀ míràn tí wọ́n ń lọ láti fi ṣe àpèjúwe àpò ìléwó àwọn obìnrin tí ó gbajúmọ̀ ni ilẹ̀ United States ni àwọn nǹkan bí owó àárín ọgúnjó ọ̀rúndún.<ref>{{cite book | last=Wilcox | first=C. | title=A Century of Bags: Icons of Style in the 20th Century | publisher=Universal International | year=1997 | isbn=978-1-876142-36-0 | url=https://books.google.com/books?id=t9UaAAAACAAJ | access-date=March 19, 2024 | page=11}}</ref> == Ìpilẹ̀ṣẹ̀ == === Àwọn Ohun Àrà Àtijó === Ní ayé ìgbà àtijó, àwọn àpò baagi òun ni wọn ń lò láti fi kọ́ àwọn ǹkan bi, òkúta, irin-isé, ǹkan ìjà, àti ọwọ́. Àwọn àpẹrẹ àpò báyìí ni wọn ṣe àwárí wọn ní àwọn ayé ìsìnkú ilẹ̀ Egypt ayé àtijó "[[Ancient Egyptian funerary practices|Egyptian burial sites]]" ({{circa}} 2686–2160 BCE) tí wọ́n ṣe wọn pẹ̀lú awo pẹ̀lú ọwọ́ méjì tí wọ́n fi igi ṣe fún gbígbé.<ref>{{Cite web |date=2019-10-27 |title=The History Of Bags |url=https://lux-collector.com/blogs/blog/the-history-of-bags |access-date=2023-07-17 |website=LuxCollector Vintage |language=en}}</ref> Àwọn ènìyàn ayé àtijó ni ilẹ̀ " [[Ancient Greece|ancient Greeks]]" lo awo, ìwé 'papyrus' àti Àpò-ọwọ́ fẹ́lẹ́fẹ́ tí wọ́n tún mọ̀ sí ''byrsa'' láti fi àwọn ọwọ́ ẹyọ pamó lèyí tí ó jẹ́ Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ọ̀rọ̀ èdè Gẹ̀ẹ́sì "purse". Bí ó ti di wípe ni ìdàgbàsókè ń bá ìrísí ọwọ́ òun ló ṣe okùnfà fún ìdásílẹ̀ àwọn àpò-ìgbàdí olókùn tí wọ́n sábà má ń sọ mó ìbàdí tàbí kí wọ́n yìi mo aṣọ. Nínú Àpò-ìléwọ́ kan ní wón ti ṣe àwárí [[Ötzi]], tí sèmí ni àwọn nkan ọdún 3350 sí 3105 BC.<ref>{{Cite web |title=From when did humans start carrying handbags? |url=https://htschool.hindustantimes.com/editorsdesk/knowledge-vine/from-when-did-humans-start-carrying-handbags |access-date=2023-07-17 |website=HT School |language=en-US}}</ref> ni ara àwọn àwárí ìṣáájú ni a ti rí àpò aláwo tí ó wá láti àwọn àkókò [[Anglo-Saxon settlement of Britain|Anglo-Saxon Britain]], ni nkan bí ọdún circa 625 CE, se àfihàn ojú oórì ọba Roewald ni bi Òkìtì [[Sutton Hoo]] ní [[Suffolk]].<ref>{{Cite web |last=Johnson |first=Anna |title=Fashions of Handbags and Purses |url=https://www.lovetoknow.com/life/style/fashions-handbags-purses |access-date=2023-07-17 |website=LoveToKnow |language=en}}</ref> bótilèjépé awo ara Àpò-ìléwọ́ òun ti gbóó, àwọn wúrà tí wọ́n fi ṣe òsó ara rẹ sì wà ní sepé. Nínú Àpò-ìléwọ́ òun, wọn ba ogójì ọwọ́ ẹyọ wúrà ni inu rẹ̀ tí wọ́n fi ìkọ́-bẹ́líìtì wúrà dìmú. Àwọn ìrísí yí jé àmì ọlá àti ipò, lèyí tí òun tọ́ka sí ara nkan ìní ìfi ọlá hàn. === Àkókò Ti Ọ̀làjú Kò i Tíì Tàn Kálẹ̀. === [[File:Bag Mosul Gambier Parry Courtauld Gallery.jpg|thumb|The [[Courtauld bag]], thought to be the world's oldest surviving handbag]] Àpò-ìléwọ́ [[Courtauld bag]], òun ni wón ní ìgbàgbọ́ wípe ní wón se é ní [[Mosul]] ní àkókò ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1300s, tí wọ́n sí ní ní èrò pé òun ni ó jẹ́ Àpò-ìléwọ́ tí ó dàgbà jùlọ nínú ayé títí di àkókò tí a Wàyí.<!-- Brown 2014 --> Ó sì dàbí ẹni wípé obìnrin ọlọ́lá kan ní [[Ilkhanate]] ni ó nií.<!-- Brown 2014 --><ref name="Brown 2014">{{cite news |last1=Brown |first1=Mark |title=A handbag? Courtauld Gallery opens up identity of 700-year-old treasure |url=https://www.theguardian.com/culture/2014/feb/19/handbag-courtauld-gallery-identity-treasure-fashion |access-date=8 February 2024 |work=[[The Guardian]] |date=19 February 2014}}</ref> === Orírun àwọn Àpò-ìléwọ́ ìgbàlódé === [[File:Woman's muslin dress and straw bonnet c. 1830.jpg|thumb|Women's fashion from 1830, including a ''reticule'' handbag from France<ref>{{cite web |url=http://collectionsonline.lacma.org/mwebcgi/mweb.exe?request=record;id=159955;type=101 |title=Los Angeles County Museum of Art |publisher=Collectionsonline.lacma.org |access-date=30 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111024071222/http://collectionsonline.lacma.org/mwebcgi/mweb.exe?request=record |archive-date=24 October 2011 |url-status=dead}}</ref>]] Àti ọkùnrin, àti obìnrin ní wón ń lọ àpò Báágì títí di ńkan bí owó ìparí ọdún 1700s.<ref>{{Cite web |title=Handbags and Purses {{!}} Encyclopedia.com |url=https://www.encyclopedia.com/fashion/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/handbags-and-purses |access-date=2023-07-17 |website=www.encyclopedia.com}}</ref> àwọn ènìyàn ilé Europe ìgbàlódé ni wọn ń lọ Àpò-ìléwọ́ láti tójú ọwọ́ ẹyọ sì. Àpò-ìléwọ́ ni wọn ṣe pẹ̀lú aṣọ fẹ́lẹ́fẹ́ tàbí awo [[leather]] tí ọkùnrin àti obìnrin ń sì ń lò wọ́n; ara ìlú Scott, tí orúkọ rẹ ń jẹ́ [[sporran]] jẹ́ ara àwọn ẹni tí wọ́n kópa nínú àṣà Àpò-ìléwọ́ yí. Ní àwọn ǹkan bi ọ̀rúndún kẹtàdínlógún, àwọn ọmọdébìnrin ni wọn ń kó ni bí wọn ń ṣe hun aṣọ gẹ́gẹ́bi ara àwọn ètò ẹ̀kọ́ tí ṣe pàtàkì kí ọmọbìnrin ni kí ó tó lọ sí ilé ọkọ; eléyi náà sì má ń ràn wọ́n lọ́wọ́ láti lè má ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ tí ó rẹwà.<ref>{{cite web|url=https://henriettashandbags.com/index.php?main_page=page&id=4|title=History of Handbags- From the 14th Century to Present Day Handbag Designers|last=Timmons|first=Henrietta|access-date=2017-05-28}}</ref> Ní ìgbà tí yí ọ fi di ọ̀rúndún kejìdínlógún, fásíònù ni ile Europe tí ń sún sì apá ẹ̀yà ara ti o pẹlẹbẹ pẹ̀lú ìwúrí Àwòrán òjìjì láti ilé Greece àti Rome àtijó. Àwọn obìnrin fẹ́ Àpò-ìléwọ́ tí kò ní ní àkùdí lára ti kò sì tún ní tóbi ni ìrísí, fún ìdí èyí, wọ́n ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ [[Reticule (handbag)|''reticules'']] jáde. Àwọn àpò Reticules ni wón ṣe láti ara òwú kòkòrò àti aṣọ àrán, tí ó sì ní okùn ìfàlówó. Ó kọ́kọ́ di gbajúmọ̀ ni ilẹ̀ France, lẹ́yìn náà ni ó ré kọjá sí ilè Britain, níbi tí wọ́n ti di òun kòsémáání.<ref>{{cite book|last=Hagerty|first=Barbara G. S.|title=Handbags: a peek inside a woman's most trusted accessory|year=2002|publisher=[[Running Press Book Publishers]]|isbn=0-7624-1330-1|pages=14–5}}</ref> bótilèjépé ó di kòsémááni, àwọn ọkùnrin ó tẹ̀lé asa náà, dípò àwọn n ló àwọn àpò-ọwọ́ àti àpò ara ṣòkòtò [[pocket]]s, lèyí tí ó di gbajúmọ̀ pẹ̀lú ṣòkòtò àwọn ọkùnrin <ref name="burman83">{{cite book|editor-last1=Burman |editor-first1=Barbara |editor-first2=Carole |editor-last2=Turbin|title=Material Strategies: Dress and Gender in Historical Perspective|year=2003|publisher=[[Wiley-Blackwell]]|isbn=978-1-4051-0906-2|pages=83–4}}</ref> Àwọn Àpò-ọwọ́ ìgbàlódé bí, clutch, pouch, tàbí Àpò-ìléwọ́ ni wọn jẹyọ ni ilẹ̀ England ni àkókò ìdàgbàsókè ọ̀làjú "[[Industrial Revolution]]" , látàrí ìrìnkèrindò pẹ̀lú ọkọ̀ ojú-irin tí ó wọ́pọ̀ si. Bí ọdún 1841, oníṣòwò ọmọ ilẹ̀ [[Doncaster]], Samuel Parkinson (tí ó gbajúmọ̀ fún [[butterscotch]]) péè fún ṣíṣe àwọn àpótí ìrìnàjò tí ó sì tún tẹpẹlẹ mo ṣíṣe irúfé àpótí ìrìnàjò béè na fún ìyàwó rè lẹ́yìn tí ó ṣe àkíyèsí wípé ni Àpò-ìléwọ́ ìyàwó rè kéré láti gba àwọn ẹrú tí èròjà tí wọ́n sì tún fi pèlò rẹ jẹ èyí tí kò ní agbára tó láti gbé rìn ìrìn-àjò. Ó tẹpẹlẹ mọ wípe ní òun fẹ́ oríṣiríṣi Àpò-ìléwọ́ fún ìyàwó òun, tí títóbi rẹ yí ọ yàtò sì arawon fún lílò fún àwọn oríṣi òde, pẹ̀lú àlàyé wípé ni kí wọ́n ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ na láti ara awo kanna tí wọ́n lọ fún àwọn àpótí ìrìnàjò tí òun lójúnà áti ṣe ìyàtò láàrin ti ti ẹ àti Àpò-ìléwọ́ tí [[carpetbag]] tí ó gbajúmọ̀ ni ìgbà na òún, àti láàrin àwọn àwọn àpò ìléwó aláṣọ tí ọ̀pọ̀ àwọn ènìyàn ìgbà òun lò. [[H. J. Cave & Sons|H. J. Cave]] (London) gbà sì lénu, ó sì ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ òsò àkókò, èyí tí àá padà dámò lónìí yí, ní arawon ni ati rí àpò ìpamọ́wọ́ "clutch bag" àti àpò tí wọ́n fi ìwé fẹ́lẹ́ ṣe tote (tí wọ́n ń pè ní Báágì ìrìn-àjò obìnrin "ladies traveling case"). Àwọn eléyi ni wọn wá ní yàrá ìfihàn àwọn Àpò-ìléwọ́ -ìṣẹ̀ǹbáyé "[[Museum of Bags and Purses]]" ní Amsterdam.{{citation needed|date=May 2026}} H. J. Cave tẹ̀síwájú láti máa ṣe ìpolówó àti títà àwọn Àpò-ìléwọ́ yìí, àmọ́ òpò àwọn alátakọ̀ sọ wípé àwọn obìnrín kò nílò àwọn báágì ìléwó bí irú eléyì nítorí wípé níse ni yio má dá wọn lẹ́yìn látàrí àwọn òun ìpèlò wúwo tí wọ́n fi ṣe wọ́n. H. J. Cave dáwọ́dúró ìpolówó Báágì òún dúró lẹ́yìn ọdún 1865, tí ó sì gbájúmó àwọn Àpótí-aṣọ, bótilèjépé wọn sì ń tẹ̀síwájú láti má ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ òun fún àwọn Lóba-Lóba, Àwọn ènìyàn jàǹkàn-jàǹkàn tí wọ́n gbajúmọ̀, àti láti ṣe ayẹyẹ àwọn àjọ̀dún kòkan,bi ayẹyẹ tí "Queen's 2012 Diamond Jubilee" tí ọdún 2012. H. J. Cave bèrè ṣíṣe Àpò-ìléwọ́ padà ní ọdún 2010.<ref>{{cite news|first=Philippa |last=Stockley |url=https://www.independent.co.uk/voices/commentators/philippa-stockley-yes-the-contents-mean-a-lot-but-its-the-bag-that-matters-most-8100587.html |title=Yes, the contents mean a lot, but it's the bag that matters most |newspaper=The Independent |date=2 September 2012 |access-date=27 September 2015}}</ref> == Àwọn Àpò-ìléwọ́ ni Sànmánì ìgbà ọ̀rúndún ogún == [[File:SandrineNosbé (cropped).jpg|thumb|Handbag over the shoulder]] Ní àkókò ìgbà tí Àpò-ìléwọ́ bèrè sí mi ń di gbajúmọ̀, wọn ṣe àtakò won pẹ̀lú wípé ni Àpò-ìléwọ́ òun ni kò dàbí òun ti o jọ tí obìnrin. Ní ìbẹ̀rẹ̀ Sànmánì ọ̀rúndún ọgúnjó, Sigmund Freud jiyàn pe Àpò-ìléwọ́ ni óun ṣe àpẹẹrẹ ìbálòpọ̀ látàrí pé ìrísí Àpò-ìléwọ́ ni ó jọ ojú ara obìnrin. Kí a tó mon lọ Àpò-ìléwọ́, àpò ni òun má ń wá nínú aṣọ obìnrin, lèyí tí ó fi àyè sílẹ̀ fún yíyọ nkan jáde ní gbangba ni ònà iyì àti ẹ̀yẹ tí ó ṣe àpónlé fún obìnrin. Nítorí pé Àpò-ìléwọ́ je èyí tí wọ́n ń gbé lọ́wọ́ ni gbangba, òùn ṣe àfihàn àwọn ǹkan ìní ara ẹni obìnrin síta fún gbọgbọ ayé rí. Ní ìwòye Freud, eléyi ni ó fi wé Àpẹ̀rẹ̀ fífi ọwọ́ pa ojú ara ní ọ̀nà ìbálòpọ̀.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Hiner|first=Susan|date=June 10, 2010|title=Accessories to Modernity: Fashion and the Feminine in Nineteenth-Century France|url=http://www.jstor.org/stable/j.ctt3fhhgk.10|access-date=May 11, 2021|website=JSTOR|publisher=[[University of Pennsylvania Press]]|pages=178–210|jstor=j.ctt3fhhgk.10 }}</ref> Bí Àpò-ìléwọ́ ṣe di ìtẹ́wọ́gbà gbogboogbò ni nkan bi ọ̀rúndún ogún, ìyípadà bèrè sí mi de ba ìwúlò rẹ gẹgẹbi òun ìkó ǹkan sí àmì àti ònà tí wọ́n ń gbá fi ọlá àti ipò ẹni tí ó gbé lọ́wọ́ hàn ní àwùjọ. Àwọn ọ̀nà-àrà tí wọ́n fi ṣé, irúfé oun tí wón fi ṣeé, iye tí wọ́n ń tàá, àti orúkọ àwọn tí wọ́n ṣeé, di òun amuye tí ó dé ní ìwúlò ju bóyá Àpò-ìléwọ́ òun gan pàápàá lè kó ẹrù ara ẹni. Àpò-ìléwọ́ kúrò ní òun tí kìíṣe tí obìnrin di òun ti wọn padà wá fi dá lórí obìnrin tí wọ́n sì yọ kúrò nínú nkan amuye ọkùnrin. Àpò Báágì àwọn obìnrín je òun òsó tí wọ́n ń kó àwọn ǹkan ìní wọn sí, Báágì ìfàlọ́wọ́ fún àwọn ọkùnrin ń ti rè ni ó wà ní ipele àwọn báágì bíi àpótí-ìwé (briefcases): èyí tí ó jẹ́ onígun mẹ́rin; tí wọ́n má ń kó àwọn nkan ti o níse pẹ̀lú ìjé ọmọkùnrin sì inú rẹ̀ bí: àwọn ìwé isé, àwọn ìwé ọ́físì àti àwọn nkan bi bírò. Ìyàtò tí ń bẹ ní àárín Báágì ọkùnrin àti ti obìnrin ní ó pàdé ní àárín Báágì ìléwò pélébé tí ìgbàlódé. Báágì òun ti wọn se fún kíkó àwọn ọwọ́ ẹyọ sí nínú pẹ̀lú èróngbà láti fi ṣe ìtọrẹ ni inu ile ìjọsìn ni ó ní Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ni àwọn àkókò ìgbà tí ọ̀làjú sèsè ń dàgbà sókè. Gégébí Báágì pélébé òun ṣe jẹ́ àmì ìtọrẹ ni ìwòye òpò ènìyàn, ìwòye òun tẹ̀síwájú pẹ̀lú bi ṣe máa ń wo obìnrin tí ó ń gbé Àpò-ìléwọ́ lọ́wọ́ gẹ́gẹ́ bí ènìyàn pàtàkì, tí ó sì lè jẹ́ pé ó ń lo àpò ìléwò pélébé òun láti kó àwọn ọwọ́ tí ó fè fi tọrẹ. <ref name=":0" /> Láàrin àwọn ọdún 1940, ìpín àwọn aṣọ tí ó wáyé nítorí Ogun Àgbáyé Kejì mú kí wọ́n bẹ̀rẹ̀ sí ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ láti inú àwọn ohun èlò bí Màrìwò ([[:en:Raffia|raffia]]) tàbí kí wọ́n hunún láti ara òwú.<ref>{{Cite book |last=Pedersen |first=Stephanie |url=http://archive.org/details/handbagswhatever0000pede |title=Handbags : what every woman should know |date=2006 |publisher= David & Charles|location=Cincinnati, OH |others=Internet Archive |isbn=978-0-7153-2495-0}}</ref> Àwọn obìnrin kan hun àwọn Àpò-ìléwọ́ kékeré ti ara wọn pẹ̀lú wíwo àwọn àpẹẹrẹ Báágì mìíràn tí wọ́n ń tà ní àwọn àkókò yìí. == Báágì ìléwò Àwọn ọkùnrin == {{Redirect|Man purse|the JPEGMafia song|JPEGMafia discography}} [[File:FreitagBag.jpg|thumb|A casual messenger bag]] Báágì ìléwò, èyí tí a mọ̀ tí ó pé jù ni orílẹ̀ ayé ni ó jẹ́ èyí tí ọkùnrin kan tí orúkọ rẹ ń jẹ [[Ötzi the Iceman]] lò ní nkan bi ẹgbẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n ọdún sẹ́yìn.<ref>{{cite book|last=Gerval|first=Olivier|title=Studies in Fashion: Fashion Accessories|year=2009|publisher=A & C Black|isbn=978-1-4081-1058-4|page=44}}</ref> Àwọn ọkùnrin tí fi ìgbà kan ló àpò-ọwọ́ [[coin purse]]. Ní àwọn àkókò ìbẹ̀rẹ̀ ìdásílẹ̀ àgbègbè Europe òde òní, tí ìrísí fásíònù àwọn obìnrin sì ń dàgbà lọ́nà lílọ àwọn àpò ìléwò tí wọ́n fi ṣe òsó, fásíònù àwọn ọkùnrin ń ti rè dojú kọ ònà ibòmíràn. Ṣòkòtò àwọn ọkùnrin rọ́pò Ṣòkòtò-gawù [[breeches]] ní àwọn àkókò ọ̀rúndún kejìdínlógún sí ọkàndínlógún, tí wọ́n sì fi àpò kún àwọn ìrísí ṣòkòtò wọn. Eléyìí fún àwọn ọkùnrin ní àyè láti lè mọ kò ọwọ́ ẹyọ àti ọwọ́ ìwé sì inú àpò aláwo tí ó jẹ́ ìléwò. Àpò àwọn ọkùnrin pò ni ọ̀rúndún kọkànlélógún sì ogún pẹ̀lú àwọn èwù Àwòtélẹ̀-àwọ̀lékè Kóòtù áti sòkòtò ti o fún wọn ní ànfàní à ti lè kó àwọn nkan ìní wọn bii, Àwọn kòkò-tábà, ìṣáná, ọ̀bẹ je awon nkan ti àwọn ìyàwó wọn a mon tún ṣe.<ref name="burman83"/> Àwọn àpò ìléwò àwọn ọkùnrin ní àwọn oníṣẹ́-ọnà ṣe àjíǹde fún ní àkókò ọdún 1970s ní Europe.<ref>{{cite book|last=Sarti|first=Giorgio|title=Vespa: 1946-2006: 60 Years of the Vespa|year=2006 |location=St. Paul, Minnesota |publisher=[[Motorbooks]]|isbn=978-0-7603-2577-3|page=117}}</ref> láti àwọn ọdún 1990s, ní àwọn oníṣẹ́-ọnà tí ṣe ìpolówó àwọn oririsi àwọn àpò ìléwò fún àwọn ọkùnrin. Àwọn orúkọ bíi '''man bag''', '''man-purse''', '''murse''', àti '''mini bag''' òun ni wón ti lò láti fi ṣe àpèjúwe àwọn báágì yí. Àwọn iṣẹ́ ọnà Báágì ìléwò tí ó wọ́pọ̀ ni U.S. Ní wón sábà má ń jẹ ẹ̀yà títí Báágì alápò-ẹ̀yìn tàbí Báágì fun awọn ìránṣẹ́ [[messenger bag]], tí kò sì fi ara jọ wipe ni ìṣẹ̀dá ẹ̀yà èyàn kan ní wón ṣeé fún. Àti obìnrin àti ọkùnrin ni ó le lòó bótilèjépé òun má ń pélébé mó ń ẹyin dáadáa ju Báágì alápònséyìn [[backpack]] lọ tí kò sì wúwo tó àpò-ìwé. Àwọn báágì wọ̀nyí ni wọn ń pè ní wón ń sábà má ń pè ní Àpò-ìránṣẹ́ [[messenger bag]] tàbí "organizer bags" . Ní òpò àwọn ìlú míràn, ó jẹ́ òun Wọ́pọ̀ fún ọkùnrin láti gbé àwọn báágì kékeré onígun tí wọ́n ń sábà máa ń ṣe pẹ̀lú awo tí wọ́n ń sì má ń gbé sì èjìká. Àpò aláwo tí wọ́n ń fikó apá "[[satchel]]" na jee èyí tí ó wọ́pọ̀ láàrín àwọn ọkùnrin. Àwọn àpò ìléwò ọkùnrin ní àwọn oníṣẹ́-ọnà bí [[Prada]], [[Louis Vuitton]], [[Coach, Inc.|Coach]], àti [[Bottega Veneta]] ma ń ṣe ní onírúurú ẹ̀yà àti àrà. Títí di àkókò ọdún 2011, ìfojúdá ọjà àpò ìléwò àwọn ọkùnrin ní àgbáyé ní o o wa ni nkan bi bíllíónù mẹ́rìn ni ọdọọdún ($4 billion).{{update inline|date=May 2026}}<ref>{{cite book |title=Standard & Poor's 500 Guide |year=2011 |publisher=McGraw-Hill |isbn=978-0-07-175491-0}}</ref> títí di àwọn nkan bi ọdún 2012, ọjà ìtajà àwọn nkan ìléwò ọkùnrin bíi "holdall" ní àwọn àgbègbè àríwá ilẹ̀ Amẹ́ríkà ń tẹ̀síwájú.<ref>{{cite news |last=Clifford |first=Stephanie |url=https://www.nytimes.com/2012/02/20/business/men-are-buying-fashion-accessories-after-slow-recession-sales.html |title=Men Step Out of the Recession, Bag on Hip, Bracelet on Wrist |newspaper=The New York Times |date=19 February 2012}}</ref> == Irúfẹ́ Àwọn báágì == [[File:Handbags diagram.svg|thumb|Varieties of handbags (proportional)]] 2vhxhc1dnrvl5eq38oqdkqtfasr7im1 637260 637259 2026-09-17T16:53:09Z Olaoye Sheu Ibrahim 31612 /* Irúfẹ́ Àwọn báágì */ 637260 wikitext text/x-wiki {{Short description|Handled bag used to carry personal items}} {{Use dmy dates|date=September 2015}} {{Original research|date=September 2011}} [[File:Mi'kmaq porcupine quill purse (40412695490).jpg|thumb|right|Mi'kmaq porcupine quill handbag]] '''Àpò-ìléwọ́''', tí ọ̀pọ̀ ènìyàn tún mọ̀ gẹ́gẹ́bi Àpò-Owó "'''purse'''" Nínú èdè Gẹ̀ẹ́sì tí apá ilẹ̀ àríwá Amẹrikà "[[North American English]]" , ni ó jẹ́ Àpò-ìléwọ́ "[[bag]]" kékeré tí ó ní owó tí èyàn lè fi gbáamú " [[Handle (grip)|handle]]d" tí wọ́n ń lọ láti fi kọ́ àwọn ẹrù ara ẹni. Ní àwọn agbègbè kan ní ilé Amẹrikà, wọn tí fi ìgbà kan pèé ni '''pocketbook''' . ==Àkójọpọ̀ àwọn èdè-àkànṣe == Òrò èdè ẹ "purse" òun ni wón kókó lọ fi ṣe àpèjúwe àpò kékeré tí wọ́n ń kó àwọn ọwọ́ ẹyọ sì nínú. Ní àwọn ìlú àti orílẹ̀ èdè tí wọ́n ń tí ń sọ èdè Gẹ̀ẹ́sì, òun ni wó ń tí ń lọ láti fi tókasí àpò ọwọ́ kékeré "[[coin purse|small money bag]]" "Àpò-ìléwọ́" je Báágì tí ó tóbi díẹ̀ tí ó lè gbà àwọn òpò ǹkan bi ọwọ́ àti àwọn ǹkan èlò tí ara ẹni míràn. Àwọn elédè Gẹ̀ẹ́sì tí ilé Amẹrikà sábà má ń lọ ọ̀rọ̀ "purse àti handbag" sì arawon. Ìlo ọ̀rọ̀ ''handbag'' òun ni ó bẹ̀rẹ̀ sí mí jeyo ni àwọn ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1900s. Télètélè , won sábà má ń lọ láti fi tókasí àpò ìléwó àwọn ọkùnrin. Àpò àwọn obìnrin gbèrègèjigè sì ni ìwọ̀n, ni àwọn àkókò yí, tí wọ́n sì lọ ọ̀rọ̀ na mo lọ́rùn.<ref>{{cite book|last=Browning|first=Marie|title=Purse Pizzazz|year=2006|publisher=[[Sterling Publishing]]|isbn=978-1-4027-4065-7|page=8}}</ref> "Pocketbook" tún jẹ́ ọ̀rọ̀ míràn tí wọ́n ń lọ láti fi ṣe àpèjúwe àpò ìléwó àwọn obìnrin tí ó gbajúmọ̀ ni ilẹ̀ United States ni àwọn nǹkan bí owó àárín ọgúnjó ọ̀rúndún.<ref>{{cite book | last=Wilcox | first=C. | title=A Century of Bags: Icons of Style in the 20th Century | publisher=Universal International | year=1997 | isbn=978-1-876142-36-0 | url=https://books.google.com/books?id=t9UaAAAACAAJ | access-date=March 19, 2024 | page=11}}</ref> == Ìpilẹ̀ṣẹ̀ == === Àwọn Ohun Àrà Àtijó === Ní ayé ìgbà àtijó, àwọn àpò baagi òun ni wọn ń lò láti fi kọ́ àwọn ǹkan bi, òkúta, irin-isé, ǹkan ìjà, àti ọwọ́. Àwọn àpẹrẹ àpò báyìí ni wọn ṣe àwárí wọn ní àwọn ayé ìsìnkú ilẹ̀ Egypt ayé àtijó "[[Ancient Egyptian funerary practices|Egyptian burial sites]]" ({{circa}} 2686–2160 BCE) tí wọ́n ṣe wọn pẹ̀lú awo pẹ̀lú ọwọ́ méjì tí wọ́n fi igi ṣe fún gbígbé.<ref>{{Cite web |date=2019-10-27 |title=The History Of Bags |url=https://lux-collector.com/blogs/blog/the-history-of-bags |access-date=2023-07-17 |website=LuxCollector Vintage |language=en}}</ref> Àwọn ènìyàn ayé àtijó ni ilẹ̀ " [[Ancient Greece|ancient Greeks]]" lo awo, ìwé 'papyrus' àti Àpò-ọwọ́ fẹ́lẹ́fẹ́ tí wọ́n tún mọ̀ sí ''byrsa'' láti fi àwọn ọwọ́ ẹyọ pamó lèyí tí ó jẹ́ Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ọ̀rọ̀ èdè Gẹ̀ẹ́sì "purse". Bí ó ti di wípe ni ìdàgbàsókè ń bá ìrísí ọwọ́ òun ló ṣe okùnfà fún ìdásílẹ̀ àwọn àpò-ìgbàdí olókùn tí wọ́n sábà má ń sọ mó ìbàdí tàbí kí wọ́n yìi mo aṣọ. Nínú Àpò-ìléwọ́ kan ní wón ti ṣe àwárí [[Ötzi]], tí sèmí ni àwọn nkan ọdún 3350 sí 3105 BC.<ref>{{Cite web |title=From when did humans start carrying handbags? |url=https://htschool.hindustantimes.com/editorsdesk/knowledge-vine/from-when-did-humans-start-carrying-handbags |access-date=2023-07-17 |website=HT School |language=en-US}}</ref> ni ara àwọn àwárí ìṣáájú ni a ti rí àpò aláwo tí ó wá láti àwọn àkókò [[Anglo-Saxon settlement of Britain|Anglo-Saxon Britain]], ni nkan bí ọdún circa 625 CE, se àfihàn ojú oórì ọba Roewald ni bi Òkìtì [[Sutton Hoo]] ní [[Suffolk]].<ref>{{Cite web |last=Johnson |first=Anna |title=Fashions of Handbags and Purses |url=https://www.lovetoknow.com/life/style/fashions-handbags-purses |access-date=2023-07-17 |website=LoveToKnow |language=en}}</ref> bótilèjépé awo ara Àpò-ìléwọ́ òun ti gbóó, àwọn wúrà tí wọ́n fi ṣe òsó ara rẹ sì wà ní sepé. Nínú Àpò-ìléwọ́ òun, wọn ba ogójì ọwọ́ ẹyọ wúrà ni inu rẹ̀ tí wọ́n fi ìkọ́-bẹ́líìtì wúrà dìmú. Àwọn ìrísí yí jé àmì ọlá àti ipò, lèyí tí òun tọ́ka sí ara nkan ìní ìfi ọlá hàn. === Àkókò Ti Ọ̀làjú Kò i Tíì Tàn Kálẹ̀. === [[File:Bag Mosul Gambier Parry Courtauld Gallery.jpg|thumb|The [[Courtauld bag]], thought to be the world's oldest surviving handbag]] Àpò-ìléwọ́ [[Courtauld bag]], òun ni wón ní ìgbàgbọ́ wípe ní wón se é ní [[Mosul]] ní àkókò ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1300s, tí wọ́n sí ní ní èrò pé òun ni ó jẹ́ Àpò-ìléwọ́ tí ó dàgbà jùlọ nínú ayé títí di àkókò tí a Wàyí.<!-- Brown 2014 --> Ó sì dàbí ẹni wípé obìnrin ọlọ́lá kan ní [[Ilkhanate]] ni ó nií.<!-- Brown 2014 --><ref name="Brown 2014">{{cite news |last1=Brown |first1=Mark |title=A handbag? Courtauld Gallery opens up identity of 700-year-old treasure |url=https://www.theguardian.com/culture/2014/feb/19/handbag-courtauld-gallery-identity-treasure-fashion |access-date=8 February 2024 |work=[[The Guardian]] |date=19 February 2014}}</ref> === Orírun àwọn Àpò-ìléwọ́ ìgbàlódé === [[File:Woman's muslin dress and straw bonnet c. 1830.jpg|thumb|Women's fashion from 1830, including a ''reticule'' handbag from France<ref>{{cite web |url=http://collectionsonline.lacma.org/mwebcgi/mweb.exe?request=record;id=159955;type=101 |title=Los Angeles County Museum of Art |publisher=Collectionsonline.lacma.org |access-date=30 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111024071222/http://collectionsonline.lacma.org/mwebcgi/mweb.exe?request=record |archive-date=24 October 2011 |url-status=dead}}</ref>]] Àti ọkùnrin, àti obìnrin ní wón ń lọ àpò Báágì títí di ńkan bí owó ìparí ọdún 1700s.<ref>{{Cite web |title=Handbags and Purses {{!}} Encyclopedia.com |url=https://www.encyclopedia.com/fashion/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/handbags-and-purses |access-date=2023-07-17 |website=www.encyclopedia.com}}</ref> àwọn ènìyàn ilé Europe ìgbàlódé ni wọn ń lọ Àpò-ìléwọ́ láti tójú ọwọ́ ẹyọ sì. Àpò-ìléwọ́ ni wọn ṣe pẹ̀lú aṣọ fẹ́lẹ́fẹ́ tàbí awo [[leather]] tí ọkùnrin àti obìnrin ń sì ń lò wọ́n; ara ìlú Scott, tí orúkọ rẹ ń jẹ́ [[sporran]] jẹ́ ara àwọn ẹni tí wọ́n kópa nínú àṣà Àpò-ìléwọ́ yí. Ní àwọn ǹkan bi ọ̀rúndún kẹtàdínlógún, àwọn ọmọdébìnrin ni wọn ń kó ni bí wọn ń ṣe hun aṣọ gẹ́gẹ́bi ara àwọn ètò ẹ̀kọ́ tí ṣe pàtàkì kí ọmọbìnrin ni kí ó tó lọ sí ilé ọkọ; eléyi náà sì má ń ràn wọ́n lọ́wọ́ láti lè má ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ tí ó rẹwà.<ref>{{cite web|url=https://henriettashandbags.com/index.php?main_page=page&id=4|title=History of Handbags- From the 14th Century to Present Day Handbag Designers|last=Timmons|first=Henrietta|access-date=2017-05-28}}</ref> Ní ìgbà tí yí ọ fi di ọ̀rúndún kejìdínlógún, fásíònù ni ile Europe tí ń sún sì apá ẹ̀yà ara ti o pẹlẹbẹ pẹ̀lú ìwúrí Àwòrán òjìjì láti ilé Greece àti Rome àtijó. Àwọn obìnrin fẹ́ Àpò-ìléwọ́ tí kò ní ní àkùdí lára ti kò sì tún ní tóbi ni ìrísí, fún ìdí èyí, wọ́n ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ [[Reticule (handbag)|''reticules'']] jáde. Àwọn àpò Reticules ni wón ṣe láti ara òwú kòkòrò àti aṣọ àrán, tí ó sì ní okùn ìfàlówó. Ó kọ́kọ́ di gbajúmọ̀ ni ilẹ̀ France, lẹ́yìn náà ni ó ré kọjá sí ilè Britain, níbi tí wọ́n ti di òun kòsémáání.<ref>{{cite book|last=Hagerty|first=Barbara G. S.|title=Handbags: a peek inside a woman's most trusted accessory|year=2002|publisher=[[Running Press Book Publishers]]|isbn=0-7624-1330-1|pages=14–5}}</ref> bótilèjépé ó di kòsémááni, àwọn ọkùnrin ó tẹ̀lé asa náà, dípò àwọn n ló àwọn àpò-ọwọ́ àti àpò ara ṣòkòtò [[pocket]]s, lèyí tí ó di gbajúmọ̀ pẹ̀lú ṣòkòtò àwọn ọkùnrin <ref name="burman83">{{cite book|editor-last1=Burman |editor-first1=Barbara |editor-first2=Carole |editor-last2=Turbin|title=Material Strategies: Dress and Gender in Historical Perspective|year=2003|publisher=[[Wiley-Blackwell]]|isbn=978-1-4051-0906-2|pages=83–4}}</ref> Àwọn Àpò-ọwọ́ ìgbàlódé bí, clutch, pouch, tàbí Àpò-ìléwọ́ ni wọn jẹyọ ni ilẹ̀ England ni àkókò ìdàgbàsókè ọ̀làjú "[[Industrial Revolution]]" , látàrí ìrìnkèrindò pẹ̀lú ọkọ̀ ojú-irin tí ó wọ́pọ̀ si. Bí ọdún 1841, oníṣòwò ọmọ ilẹ̀ [[Doncaster]], Samuel Parkinson (tí ó gbajúmọ̀ fún [[butterscotch]]) péè fún ṣíṣe àwọn àpótí ìrìnàjò tí ó sì tún tẹpẹlẹ mo ṣíṣe irúfé àpótí ìrìnàjò béè na fún ìyàwó rè lẹ́yìn tí ó ṣe àkíyèsí wípé ni Àpò-ìléwọ́ ìyàwó rè kéré láti gba àwọn ẹrú tí èròjà tí wọ́n sì tún fi pèlò rẹ jẹ èyí tí kò ní agbára tó láti gbé rìn ìrìn-àjò. Ó tẹpẹlẹ mọ wípe ní òun fẹ́ oríṣiríṣi Àpò-ìléwọ́ fún ìyàwó òun, tí títóbi rẹ yí ọ yàtò sì arawon fún lílò fún àwọn oríṣi òde, pẹ̀lú àlàyé wípé ni kí wọ́n ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ na láti ara awo kanna tí wọ́n lọ fún àwọn àpótí ìrìnàjò tí òun lójúnà áti ṣe ìyàtò láàrin ti ti ẹ àti Àpò-ìléwọ́ tí [[carpetbag]] tí ó gbajúmọ̀ ni ìgbà na òún, àti láàrin àwọn àwọn àpò ìléwó aláṣọ tí ọ̀pọ̀ àwọn ènìyàn ìgbà òun lò. [[H. J. Cave & Sons|H. J. Cave]] (London) gbà sì lénu, ó sì ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ òsò àkókò, èyí tí àá padà dámò lónìí yí, ní arawon ni ati rí àpò ìpamọ́wọ́ "clutch bag" àti àpò tí wọ́n fi ìwé fẹ́lẹ́ ṣe tote (tí wọ́n ń pè ní Báágì ìrìn-àjò obìnrin "ladies traveling case"). Àwọn eléyi ni wọn wá ní yàrá ìfihàn àwọn Àpò-ìléwọ́ -ìṣẹ̀ǹbáyé "[[Museum of Bags and Purses]]" ní Amsterdam.{{citation needed|date=May 2026}} H. J. Cave tẹ̀síwájú láti máa ṣe ìpolówó àti títà àwọn Àpò-ìléwọ́ yìí, àmọ́ òpò àwọn alátakọ̀ sọ wípé àwọn obìnrín kò nílò àwọn báágì ìléwó bí irú eléyì nítorí wípé níse ni yio má dá wọn lẹ́yìn látàrí àwọn òun ìpèlò wúwo tí wọ́n fi ṣe wọ́n. H. J. Cave dáwọ́dúró ìpolówó Báágì òún dúró lẹ́yìn ọdún 1865, tí ó sì gbájúmó àwọn Àpótí-aṣọ, bótilèjépé wọn sì ń tẹ̀síwájú láti má ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ òun fún àwọn Lóba-Lóba, Àwọn ènìyàn jàǹkàn-jàǹkàn tí wọ́n gbajúmọ̀, àti láti ṣe ayẹyẹ àwọn àjọ̀dún kòkan,bi ayẹyẹ tí "Queen's 2012 Diamond Jubilee" tí ọdún 2012. H. J. Cave bèrè ṣíṣe Àpò-ìléwọ́ padà ní ọdún 2010.<ref>{{cite news|first=Philippa |last=Stockley |url=https://www.independent.co.uk/voices/commentators/philippa-stockley-yes-the-contents-mean-a-lot-but-its-the-bag-that-matters-most-8100587.html |title=Yes, the contents mean a lot, but it's the bag that matters most |newspaper=The Independent |date=2 September 2012 |access-date=27 September 2015}}</ref> == Àwọn Àpò-ìléwọ́ ni Sànmánì ìgbà ọ̀rúndún ogún == [[File:SandrineNosbé (cropped).jpg|thumb|Handbag over the shoulder]] Ní àkókò ìgbà tí Àpò-ìléwọ́ bèrè sí mi ń di gbajúmọ̀, wọn ṣe àtakò won pẹ̀lú wípé ni Àpò-ìléwọ́ òun ni kò dàbí òun ti o jọ tí obìnrin. Ní ìbẹ̀rẹ̀ Sànmánì ọ̀rúndún ọgúnjó, Sigmund Freud jiyàn pe Àpò-ìléwọ́ ni óun ṣe àpẹẹrẹ ìbálòpọ̀ látàrí pé ìrísí Àpò-ìléwọ́ ni ó jọ ojú ara obìnrin. Kí a tó mon lọ Àpò-ìléwọ́, àpò ni òun má ń wá nínú aṣọ obìnrin, lèyí tí ó fi àyè sílẹ̀ fún yíyọ nkan jáde ní gbangba ni ònà iyì àti ẹ̀yẹ tí ó ṣe àpónlé fún obìnrin. Nítorí pé Àpò-ìléwọ́ je èyí tí wọ́n ń gbé lọ́wọ́ ni gbangba, òùn ṣe àfihàn àwọn ǹkan ìní ara ẹni obìnrin síta fún gbọgbọ ayé rí. Ní ìwòye Freud, eléyi ni ó fi wé Àpẹ̀rẹ̀ fífi ọwọ́ pa ojú ara ní ọ̀nà ìbálòpọ̀.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Hiner|first=Susan|date=June 10, 2010|title=Accessories to Modernity: Fashion and the Feminine in Nineteenth-Century France|url=http://www.jstor.org/stable/j.ctt3fhhgk.10|access-date=May 11, 2021|website=JSTOR|publisher=[[University of Pennsylvania Press]]|pages=178–210|jstor=j.ctt3fhhgk.10 }}</ref> Bí Àpò-ìléwọ́ ṣe di ìtẹ́wọ́gbà gbogboogbò ni nkan bi ọ̀rúndún ogún, ìyípadà bèrè sí mi de ba ìwúlò rẹ gẹgẹbi òun ìkó ǹkan sí àmì àti ònà tí wọ́n ń gbá fi ọlá àti ipò ẹni tí ó gbé lọ́wọ́ hàn ní àwùjọ. Àwọn ọ̀nà-àrà tí wọ́n fi ṣé, irúfé oun tí wón fi ṣeé, iye tí wọ́n ń tàá, àti orúkọ àwọn tí wọ́n ṣeé, di òun amuye tí ó dé ní ìwúlò ju bóyá Àpò-ìléwọ́ òun gan pàápàá lè kó ẹrù ara ẹni. Àpò-ìléwọ́ kúrò ní òun tí kìíṣe tí obìnrin di òun ti wọn padà wá fi dá lórí obìnrin tí wọ́n sì yọ kúrò nínú nkan amuye ọkùnrin. Àpò Báágì àwọn obìnrín je òun òsó tí wọ́n ń kó àwọn ǹkan ìní wọn sí, Báágì ìfàlọ́wọ́ fún àwọn ọkùnrin ń ti rè ni ó wà ní ipele àwọn báágì bíi àpótí-ìwé (briefcases): èyí tí ó jẹ́ onígun mẹ́rin; tí wọ́n má ń kó àwọn nkan ti o níse pẹ̀lú ìjé ọmọkùnrin sì inú rẹ̀ bí: àwọn ìwé isé, àwọn ìwé ọ́físì àti àwọn nkan bi bírò. Ìyàtò tí ń bẹ ní àárín Báágì ọkùnrin àti ti obìnrin ní ó pàdé ní àárín Báágì ìléwò pélébé tí ìgbàlódé. Báágì òun ti wọn se fún kíkó àwọn ọwọ́ ẹyọ sí nínú pẹ̀lú èróngbà láti fi ṣe ìtọrẹ ni inu ile ìjọsìn ni ó ní Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ni àwọn àkókò ìgbà tí ọ̀làjú sèsè ń dàgbà sókè. Gégébí Báágì pélébé òun ṣe jẹ́ àmì ìtọrẹ ni ìwòye òpò ènìyàn, ìwòye òun tẹ̀síwájú pẹ̀lú bi ṣe máa ń wo obìnrin tí ó ń gbé Àpò-ìléwọ́ lọ́wọ́ gẹ́gẹ́ bí ènìyàn pàtàkì, tí ó sì lè jẹ́ pé ó ń lo àpò ìléwò pélébé òun láti kó àwọn ọwọ́ tí ó fè fi tọrẹ. <ref name=":0" /> Láàrin àwọn ọdún 1940, ìpín àwọn aṣọ tí ó wáyé nítorí Ogun Àgbáyé Kejì mú kí wọ́n bẹ̀rẹ̀ sí ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ láti inú àwọn ohun èlò bí Màrìwò ([[:en:Raffia|raffia]]) tàbí kí wọ́n hunún láti ara òwú.<ref>{{Cite book |last=Pedersen |first=Stephanie |url=http://archive.org/details/handbagswhatever0000pede |title=Handbags : what every woman should know |date=2006 |publisher= David & Charles|location=Cincinnati, OH |others=Internet Archive |isbn=978-0-7153-2495-0}}</ref> Àwọn obìnrin kan hun àwọn Àpò-ìléwọ́ kékeré ti ara wọn pẹ̀lú wíwo àwọn àpẹẹrẹ Báágì mìíràn tí wọ́n ń tà ní àwọn àkókò yìí. == Báágì ìléwò Àwọn ọkùnrin == {{Redirect|Man purse|the JPEGMafia song|JPEGMafia discography}} [[File:FreitagBag.jpg|thumb|A casual messenger bag]] Báágì ìléwò, èyí tí a mọ̀ tí ó pé jù ni orílẹ̀ ayé ni ó jẹ́ èyí tí ọkùnrin kan tí orúkọ rẹ ń jẹ [[Ötzi the Iceman]] lò ní nkan bi ẹgbẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n ọdún sẹ́yìn.<ref>{{cite book|last=Gerval|first=Olivier|title=Studies in Fashion: Fashion Accessories|year=2009|publisher=A & C Black|isbn=978-1-4081-1058-4|page=44}}</ref> Àwọn ọkùnrin tí fi ìgbà kan ló àpò-ọwọ́ [[coin purse]]. Ní àwọn àkókò ìbẹ̀rẹ̀ ìdásílẹ̀ àgbègbè Europe òde òní, tí ìrísí fásíònù àwọn obìnrin sì ń dàgbà lọ́nà lílọ àwọn àpò ìléwò tí wọ́n fi ṣe òsó, fásíònù àwọn ọkùnrin ń ti rè dojú kọ ònà ibòmíràn. Ṣòkòtò àwọn ọkùnrin rọ́pò Ṣòkòtò-gawù [[breeches]] ní àwọn àkókò ọ̀rúndún kejìdínlógún sí ọkàndínlógún, tí wọ́n sì fi àpò kún àwọn ìrísí ṣòkòtò wọn. Eléyìí fún àwọn ọkùnrin ní àyè láti lè mọ kò ọwọ́ ẹyọ àti ọwọ́ ìwé sì inú àpò aláwo tí ó jẹ́ ìléwò. Àpò àwọn ọkùnrin pò ni ọ̀rúndún kọkànlélógún sì ogún pẹ̀lú àwọn èwù Àwòtélẹ̀-àwọ̀lékè Kóòtù áti sòkòtò ti o fún wọn ní ànfàní à ti lè kó àwọn nkan ìní wọn bii, Àwọn kòkò-tábà, ìṣáná, ọ̀bẹ je awon nkan ti àwọn ìyàwó wọn a mon tún ṣe.<ref name="burman83"/> Àwọn àpò ìléwò àwọn ọkùnrin ní àwọn oníṣẹ́-ọnà ṣe àjíǹde fún ní àkókò ọdún 1970s ní Europe.<ref>{{cite book|last=Sarti|first=Giorgio|title=Vespa: 1946-2006: 60 Years of the Vespa|year=2006 |location=St. Paul, Minnesota |publisher=[[Motorbooks]]|isbn=978-0-7603-2577-3|page=117}}</ref> láti àwọn ọdún 1990s, ní àwọn oníṣẹ́-ọnà tí ṣe ìpolówó àwọn oririsi àwọn àpò ìléwò fún àwọn ọkùnrin. Àwọn orúkọ bíi '''man bag''', '''man-purse''', '''murse''', àti '''mini bag''' òun ni wón ti lò láti fi ṣe àpèjúwe àwọn báágì yí. Àwọn iṣẹ́ ọnà Báágì ìléwò tí ó wọ́pọ̀ ni U.S. Ní wón sábà má ń jẹ ẹ̀yà títí Báágì alápò-ẹ̀yìn tàbí Báágì fun awọn ìránṣẹ́ [[messenger bag]], tí kò sì fi ara jọ wipe ni ìṣẹ̀dá ẹ̀yà èyàn kan ní wón ṣeé fún. Àti obìnrin àti ọkùnrin ni ó le lòó bótilèjépé òun má ń pélébé mó ń ẹyin dáadáa ju Báágì alápònséyìn [[backpack]] lọ tí kò sì wúwo tó àpò-ìwé. Àwọn báágì wọ̀nyí ni wọn ń pè ní wón ń sábà má ń pè ní Àpò-ìránṣẹ́ [[messenger bag]] tàbí "organizer bags" . Ní òpò àwọn ìlú míràn, ó jẹ́ òun Wọ́pọ̀ fún ọkùnrin láti gbé àwọn báágì kékeré onígun tí wọ́n ń sábà máa ń ṣe pẹ̀lú awo tí wọ́n ń sì má ń gbé sì èjìká. Àpò aláwo tí wọ́n ń fikó apá "[[satchel]]" na jee èyí tí ó wọ́pọ̀ láàrín àwọn ọkùnrin. Àwọn àpò ìléwò ọkùnrin ní àwọn oníṣẹ́-ọnà bí [[Prada]], [[Louis Vuitton]], [[Coach, Inc.|Coach]], àti [[Bottega Veneta]] ma ń ṣe ní onírúurú ẹ̀yà àti àrà. Títí di àkókò ọdún 2011, ìfojúdá ọjà àpò ìléwò àwọn ọkùnrin ní àgbáyé ní o o wa ni nkan bi bíllíónù mẹ́rìn ni ọdọọdún ($4 billion).{{update inline|date=May 2026}}<ref>{{cite book |title=Standard & Poor's 500 Guide |year=2011 |publisher=McGraw-Hill |isbn=978-0-07-175491-0}}</ref> títí di àwọn nkan bi ọdún 2012, ọjà ìtajà àwọn nkan ìléwò ọkùnrin bíi "holdall" ní àwọn àgbègbè àríwá ilẹ̀ Amẹ́ríkà ń tẹ̀síwájú.<ref>{{cite news |last=Clifford |first=Stephanie |url=https://www.nytimes.com/2012/02/20/business/men-are-buying-fashion-accessories-after-slow-recession-sales.html |title=Men Step Out of the Recession, Bag on Hip, Bracelet on Wrist |newspaper=The New York Times |date=19 February 2012}}</ref> == Irúfẹ́ Àwọn báágì == [[File:Handbags diagram.svg|thumb|Varieties of handbags (proportional)]] * [[Baguette (bag)|Baguette]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì ìléwò ([Handbag]) pataki kan tó ní ìrísí pẹlẹbe tó gùn ní petele tí ó sì fi ìrísí jọ búrẹ́dì ilé faransé kan tí ń jẹ ([[baguette]]) tuo829z3263rmk28vpby328vzj6sl39 637262 637260 2026-09-17T16:58:09Z Olaoye Sheu Ibrahim 31612 /* Irúfẹ́ Àwọn báágì */ 637262 wikitext text/x-wiki {{Short description|Handled bag used to carry personal items}} {{Use dmy dates|date=September 2015}} {{Original research|date=September 2011}} [[File:Mi'kmaq porcupine quill purse (40412695490).jpg|thumb|right|Mi'kmaq porcupine quill handbag]] '''Àpò-ìléwọ́''', tí ọ̀pọ̀ ènìyàn tún mọ̀ gẹ́gẹ́bi Àpò-Owó "'''purse'''" Nínú èdè Gẹ̀ẹ́sì tí apá ilẹ̀ àríwá Amẹrikà "[[North American English]]" , ni ó jẹ́ Àpò-ìléwọ́ "[[bag]]" kékeré tí ó ní owó tí èyàn lè fi gbáamú " [[Handle (grip)|handle]]d" tí wọ́n ń lọ láti fi kọ́ àwọn ẹrù ara ẹni. Ní àwọn agbègbè kan ní ilé Amẹrikà, wọn tí fi ìgbà kan pèé ni '''pocketbook''' . ==Àkójọpọ̀ àwọn èdè-àkànṣe == Òrò èdè ẹ "purse" òun ni wón kókó lọ fi ṣe àpèjúwe àpò kékeré tí wọ́n ń kó àwọn ọwọ́ ẹyọ sì nínú. Ní àwọn ìlú àti orílẹ̀ èdè tí wọ́n ń tí ń sọ èdè Gẹ̀ẹ́sì, òun ni wó ń tí ń lọ láti fi tókasí àpò ọwọ́ kékeré "[[coin purse|small money bag]]" "Àpò-ìléwọ́" je Báágì tí ó tóbi díẹ̀ tí ó lè gbà àwọn òpò ǹkan bi ọwọ́ àti àwọn ǹkan èlò tí ara ẹni míràn. Àwọn elédè Gẹ̀ẹ́sì tí ilé Amẹrikà sábà má ń lọ ọ̀rọ̀ "purse àti handbag" sì arawon. Ìlo ọ̀rọ̀ ''handbag'' òun ni ó bẹ̀rẹ̀ sí mí jeyo ni àwọn ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1900s. Télètélè , won sábà má ń lọ láti fi tókasí àpò ìléwó àwọn ọkùnrin. Àpò àwọn obìnrin gbèrègèjigè sì ni ìwọ̀n, ni àwọn àkókò yí, tí wọ́n sì lọ ọ̀rọ̀ na mo lọ́rùn.<ref>{{cite book|last=Browning|first=Marie|title=Purse Pizzazz|year=2006|publisher=[[Sterling Publishing]]|isbn=978-1-4027-4065-7|page=8}}</ref> "Pocketbook" tún jẹ́ ọ̀rọ̀ míràn tí wọ́n ń lọ láti fi ṣe àpèjúwe àpò ìléwó àwọn obìnrin tí ó gbajúmọ̀ ni ilẹ̀ United States ni àwọn nǹkan bí owó àárín ọgúnjó ọ̀rúndún.<ref>{{cite book | last=Wilcox | first=C. | title=A Century of Bags: Icons of Style in the 20th Century | publisher=Universal International | year=1997 | isbn=978-1-876142-36-0 | url=https://books.google.com/books?id=t9UaAAAACAAJ | access-date=March 19, 2024 | page=11}}</ref> == Ìpilẹ̀ṣẹ̀ == === Àwọn Ohun Àrà Àtijó === Ní ayé ìgbà àtijó, àwọn àpò baagi òun ni wọn ń lò láti fi kọ́ àwọn ǹkan bi, òkúta, irin-isé, ǹkan ìjà, àti ọwọ́. Àwọn àpẹrẹ àpò báyìí ni wọn ṣe àwárí wọn ní àwọn ayé ìsìnkú ilẹ̀ Egypt ayé àtijó "[[Ancient Egyptian funerary practices|Egyptian burial sites]]" ({{circa}} 2686–2160 BCE) tí wọ́n ṣe wọn pẹ̀lú awo pẹ̀lú ọwọ́ méjì tí wọ́n fi igi ṣe fún gbígbé.<ref>{{Cite web |date=2019-10-27 |title=The History Of Bags |url=https://lux-collector.com/blogs/blog/the-history-of-bags |access-date=2023-07-17 |website=LuxCollector Vintage |language=en}}</ref> Àwọn ènìyàn ayé àtijó ni ilẹ̀ " [[Ancient Greece|ancient Greeks]]" lo awo, ìwé 'papyrus' àti Àpò-ọwọ́ fẹ́lẹ́fẹ́ tí wọ́n tún mọ̀ sí ''byrsa'' láti fi àwọn ọwọ́ ẹyọ pamó lèyí tí ó jẹ́ Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ọ̀rọ̀ èdè Gẹ̀ẹ́sì "purse". Bí ó ti di wípe ni ìdàgbàsókè ń bá ìrísí ọwọ́ òun ló ṣe okùnfà fún ìdásílẹ̀ àwọn àpò-ìgbàdí olókùn tí wọ́n sábà má ń sọ mó ìbàdí tàbí kí wọ́n yìi mo aṣọ. Nínú Àpò-ìléwọ́ kan ní wón ti ṣe àwárí [[Ötzi]], tí sèmí ni àwọn nkan ọdún 3350 sí 3105 BC.<ref>{{Cite web |title=From when did humans start carrying handbags? |url=https://htschool.hindustantimes.com/editorsdesk/knowledge-vine/from-when-did-humans-start-carrying-handbags |access-date=2023-07-17 |website=HT School |language=en-US}}</ref> ni ara àwọn àwárí ìṣáájú ni a ti rí àpò aláwo tí ó wá láti àwọn àkókò [[Anglo-Saxon settlement of Britain|Anglo-Saxon Britain]], ni nkan bí ọdún circa 625 CE, se àfihàn ojú oórì ọba Roewald ni bi Òkìtì [[Sutton Hoo]] ní [[Suffolk]].<ref>{{Cite web |last=Johnson |first=Anna |title=Fashions of Handbags and Purses |url=https://www.lovetoknow.com/life/style/fashions-handbags-purses |access-date=2023-07-17 |website=LoveToKnow |language=en}}</ref> bótilèjépé awo ara Àpò-ìléwọ́ òun ti gbóó, àwọn wúrà tí wọ́n fi ṣe òsó ara rẹ sì wà ní sepé. Nínú Àpò-ìléwọ́ òun, wọn ba ogójì ọwọ́ ẹyọ wúrà ni inu rẹ̀ tí wọ́n fi ìkọ́-bẹ́líìtì wúrà dìmú. Àwọn ìrísí yí jé àmì ọlá àti ipò, lèyí tí òun tọ́ka sí ara nkan ìní ìfi ọlá hàn. === Àkókò Ti Ọ̀làjú Kò i Tíì Tàn Kálẹ̀. === [[File:Bag Mosul Gambier Parry Courtauld Gallery.jpg|thumb|The [[Courtauld bag]], thought to be the world's oldest surviving handbag]] Àpò-ìléwọ́ [[Courtauld bag]], òun ni wón ní ìgbàgbọ́ wípe ní wón se é ní [[Mosul]] ní àkókò ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1300s, tí wọ́n sí ní ní èrò pé òun ni ó jẹ́ Àpò-ìléwọ́ tí ó dàgbà jùlọ nínú ayé títí di àkókò tí a Wàyí.<!-- Brown 2014 --> Ó sì dàbí ẹni wípé obìnrin ọlọ́lá kan ní [[Ilkhanate]] ni ó nií.<!-- Brown 2014 --><ref name="Brown 2014">{{cite news |last1=Brown |first1=Mark |title=A handbag? Courtauld Gallery opens up identity of 700-year-old treasure |url=https://www.theguardian.com/culture/2014/feb/19/handbag-courtauld-gallery-identity-treasure-fashion |access-date=8 February 2024 |work=[[The Guardian]] |date=19 February 2014}}</ref> === Orírun àwọn Àpò-ìléwọ́ ìgbàlódé === [[File:Woman's muslin dress and straw bonnet c. 1830.jpg|thumb|Women's fashion from 1830, including a ''reticule'' handbag from France<ref>{{cite web |url=http://collectionsonline.lacma.org/mwebcgi/mweb.exe?request=record;id=159955;type=101 |title=Los Angeles County Museum of Art |publisher=Collectionsonline.lacma.org |access-date=30 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111024071222/http://collectionsonline.lacma.org/mwebcgi/mweb.exe?request=record |archive-date=24 October 2011 |url-status=dead}}</ref>]] Àti ọkùnrin, àti obìnrin ní wón ń lọ àpò Báágì títí di ńkan bí owó ìparí ọdún 1700s.<ref>{{Cite web |title=Handbags and Purses {{!}} Encyclopedia.com |url=https://www.encyclopedia.com/fashion/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/handbags-and-purses |access-date=2023-07-17 |website=www.encyclopedia.com}}</ref> àwọn ènìyàn ilé Europe ìgbàlódé ni wọn ń lọ Àpò-ìléwọ́ láti tójú ọwọ́ ẹyọ sì. Àpò-ìléwọ́ ni wọn ṣe pẹ̀lú aṣọ fẹ́lẹ́fẹ́ tàbí awo [[leather]] tí ọkùnrin àti obìnrin ń sì ń lò wọ́n; ara ìlú Scott, tí orúkọ rẹ ń jẹ́ [[sporran]] jẹ́ ara àwọn ẹni tí wọ́n kópa nínú àṣà Àpò-ìléwọ́ yí. Ní àwọn ǹkan bi ọ̀rúndún kẹtàdínlógún, àwọn ọmọdébìnrin ni wọn ń kó ni bí wọn ń ṣe hun aṣọ gẹ́gẹ́bi ara àwọn ètò ẹ̀kọ́ tí ṣe pàtàkì kí ọmọbìnrin ni kí ó tó lọ sí ilé ọkọ; eléyi náà sì má ń ràn wọ́n lọ́wọ́ láti lè má ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ tí ó rẹwà.<ref>{{cite web|url=https://henriettashandbags.com/index.php?main_page=page&id=4|title=History of Handbags- From the 14th Century to Present Day Handbag Designers|last=Timmons|first=Henrietta|access-date=2017-05-28}}</ref> Ní ìgbà tí yí ọ fi di ọ̀rúndún kejìdínlógún, fásíònù ni ile Europe tí ń sún sì apá ẹ̀yà ara ti o pẹlẹbẹ pẹ̀lú ìwúrí Àwòrán òjìjì láti ilé Greece àti Rome àtijó. Àwọn obìnrin fẹ́ Àpò-ìléwọ́ tí kò ní ní àkùdí lára ti kò sì tún ní tóbi ni ìrísí, fún ìdí èyí, wọ́n ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ [[Reticule (handbag)|''reticules'']] jáde. Àwọn àpò Reticules ni wón ṣe láti ara òwú kòkòrò àti aṣọ àrán, tí ó sì ní okùn ìfàlówó. Ó kọ́kọ́ di gbajúmọ̀ ni ilẹ̀ France, lẹ́yìn náà ni ó ré kọjá sí ilè Britain, níbi tí wọ́n ti di òun kòsémáání.<ref>{{cite book|last=Hagerty|first=Barbara G. S.|title=Handbags: a peek inside a woman's most trusted accessory|year=2002|publisher=[[Running Press Book Publishers]]|isbn=0-7624-1330-1|pages=14–5}}</ref> bótilèjépé ó di kòsémááni, àwọn ọkùnrin ó tẹ̀lé asa náà, dípò àwọn n ló àwọn àpò-ọwọ́ àti àpò ara ṣòkòtò [[pocket]]s, lèyí tí ó di gbajúmọ̀ pẹ̀lú ṣòkòtò àwọn ọkùnrin <ref name="burman83">{{cite book|editor-last1=Burman |editor-first1=Barbara |editor-first2=Carole |editor-last2=Turbin|title=Material Strategies: Dress and Gender in Historical Perspective|year=2003|publisher=[[Wiley-Blackwell]]|isbn=978-1-4051-0906-2|pages=83–4}}</ref> Àwọn Àpò-ọwọ́ ìgbàlódé bí, clutch, pouch, tàbí Àpò-ìléwọ́ ni wọn jẹyọ ni ilẹ̀ England ni àkókò ìdàgbàsókè ọ̀làjú "[[Industrial Revolution]]" , látàrí ìrìnkèrindò pẹ̀lú ọkọ̀ ojú-irin tí ó wọ́pọ̀ si. Bí ọdún 1841, oníṣòwò ọmọ ilẹ̀ [[Doncaster]], Samuel Parkinson (tí ó gbajúmọ̀ fún [[butterscotch]]) péè fún ṣíṣe àwọn àpótí ìrìnàjò tí ó sì tún tẹpẹlẹ mo ṣíṣe irúfé àpótí ìrìnàjò béè na fún ìyàwó rè lẹ́yìn tí ó ṣe àkíyèsí wípé ni Àpò-ìléwọ́ ìyàwó rè kéré láti gba àwọn ẹrú tí èròjà tí wọ́n sì tún fi pèlò rẹ jẹ èyí tí kò ní agbára tó láti gbé rìn ìrìn-àjò. Ó tẹpẹlẹ mọ wípe ní òun fẹ́ oríṣiríṣi Àpò-ìléwọ́ fún ìyàwó òun, tí títóbi rẹ yí ọ yàtò sì arawon fún lílò fún àwọn oríṣi òde, pẹ̀lú àlàyé wípé ni kí wọ́n ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ na láti ara awo kanna tí wọ́n lọ fún àwọn àpótí ìrìnàjò tí òun lójúnà áti ṣe ìyàtò láàrin ti ti ẹ àti Àpò-ìléwọ́ tí [[carpetbag]] tí ó gbajúmọ̀ ni ìgbà na òún, àti láàrin àwọn àwọn àpò ìléwó aláṣọ tí ọ̀pọ̀ àwọn ènìyàn ìgbà òun lò. [[H. J. Cave & Sons|H. J. Cave]] (London) gbà sì lénu, ó sì ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ òsò àkókò, èyí tí àá padà dámò lónìí yí, ní arawon ni ati rí àpò ìpamọ́wọ́ "clutch bag" àti àpò tí wọ́n fi ìwé fẹ́lẹ́ ṣe tote (tí wọ́n ń pè ní Báágì ìrìn-àjò obìnrin "ladies traveling case"). Àwọn eléyi ni wọn wá ní yàrá ìfihàn àwọn Àpò-ìléwọ́ -ìṣẹ̀ǹbáyé "[[Museum of Bags and Purses]]" ní Amsterdam.{{citation needed|date=May 2026}} H. J. Cave tẹ̀síwájú láti máa ṣe ìpolówó àti títà àwọn Àpò-ìléwọ́ yìí, àmọ́ òpò àwọn alátakọ̀ sọ wípé àwọn obìnrín kò nílò àwọn báágì ìléwó bí irú eléyì nítorí wípé níse ni yio má dá wọn lẹ́yìn látàrí àwọn òun ìpèlò wúwo tí wọ́n fi ṣe wọ́n. H. J. Cave dáwọ́dúró ìpolówó Báágì òún dúró lẹ́yìn ọdún 1865, tí ó sì gbájúmó àwọn Àpótí-aṣọ, bótilèjépé wọn sì ń tẹ̀síwájú láti má ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ òun fún àwọn Lóba-Lóba, Àwọn ènìyàn jàǹkàn-jàǹkàn tí wọ́n gbajúmọ̀, àti láti ṣe ayẹyẹ àwọn àjọ̀dún kòkan,bi ayẹyẹ tí "Queen's 2012 Diamond Jubilee" tí ọdún 2012. H. J. Cave bèrè ṣíṣe Àpò-ìléwọ́ padà ní ọdún 2010.<ref>{{cite news|first=Philippa |last=Stockley |url=https://www.independent.co.uk/voices/commentators/philippa-stockley-yes-the-contents-mean-a-lot-but-its-the-bag-that-matters-most-8100587.html |title=Yes, the contents mean a lot, but it's the bag that matters most |newspaper=The Independent |date=2 September 2012 |access-date=27 September 2015}}</ref> == Àwọn Àpò-ìléwọ́ ni Sànmánì ìgbà ọ̀rúndún ogún == [[File:SandrineNosbé (cropped).jpg|thumb|Handbag over the shoulder]] Ní àkókò ìgbà tí Àpò-ìléwọ́ bèrè sí mi ń di gbajúmọ̀, wọn ṣe àtakò won pẹ̀lú wípé ni Àpò-ìléwọ́ òun ni kò dàbí òun ti o jọ tí obìnrin. Ní ìbẹ̀rẹ̀ Sànmánì ọ̀rúndún ọgúnjó, Sigmund Freud jiyàn pe Àpò-ìléwọ́ ni óun ṣe àpẹẹrẹ ìbálòpọ̀ látàrí pé ìrísí Àpò-ìléwọ́ ni ó jọ ojú ara obìnrin. Kí a tó mon lọ Àpò-ìléwọ́, àpò ni òun má ń wá nínú aṣọ obìnrin, lèyí tí ó fi àyè sílẹ̀ fún yíyọ nkan jáde ní gbangba ni ònà iyì àti ẹ̀yẹ tí ó ṣe àpónlé fún obìnrin. Nítorí pé Àpò-ìléwọ́ je èyí tí wọ́n ń gbé lọ́wọ́ ni gbangba, òùn ṣe àfihàn àwọn ǹkan ìní ara ẹni obìnrin síta fún gbọgbọ ayé rí. Ní ìwòye Freud, eléyi ni ó fi wé Àpẹ̀rẹ̀ fífi ọwọ́ pa ojú ara ní ọ̀nà ìbálòpọ̀.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Hiner|first=Susan|date=June 10, 2010|title=Accessories to Modernity: Fashion and the Feminine in Nineteenth-Century France|url=http://www.jstor.org/stable/j.ctt3fhhgk.10|access-date=May 11, 2021|website=JSTOR|publisher=[[University of Pennsylvania Press]]|pages=178–210|jstor=j.ctt3fhhgk.10 }}</ref> Bí Àpò-ìléwọ́ ṣe di ìtẹ́wọ́gbà gbogboogbò ni nkan bi ọ̀rúndún ogún, ìyípadà bèrè sí mi de ba ìwúlò rẹ gẹgẹbi òun ìkó ǹkan sí àmì àti ònà tí wọ́n ń gbá fi ọlá àti ipò ẹni tí ó gbé lọ́wọ́ hàn ní àwùjọ. Àwọn ọ̀nà-àrà tí wọ́n fi ṣé, irúfé oun tí wón fi ṣeé, iye tí wọ́n ń tàá, àti orúkọ àwọn tí wọ́n ṣeé, di òun amuye tí ó dé ní ìwúlò ju bóyá Àpò-ìléwọ́ òun gan pàápàá lè kó ẹrù ara ẹni. Àpò-ìléwọ́ kúrò ní òun tí kìíṣe tí obìnrin di òun ti wọn padà wá fi dá lórí obìnrin tí wọ́n sì yọ kúrò nínú nkan amuye ọkùnrin. Àpò Báágì àwọn obìnrín je òun òsó tí wọ́n ń kó àwọn ǹkan ìní wọn sí, Báágì ìfàlọ́wọ́ fún àwọn ọkùnrin ń ti rè ni ó wà ní ipele àwọn báágì bíi àpótí-ìwé (briefcases): èyí tí ó jẹ́ onígun mẹ́rin; tí wọ́n má ń kó àwọn nkan ti o níse pẹ̀lú ìjé ọmọkùnrin sì inú rẹ̀ bí: àwọn ìwé isé, àwọn ìwé ọ́físì àti àwọn nkan bi bírò. Ìyàtò tí ń bẹ ní àárín Báágì ọkùnrin àti ti obìnrin ní ó pàdé ní àárín Báágì ìléwò pélébé tí ìgbàlódé. Báágì òun ti wọn se fún kíkó àwọn ọwọ́ ẹyọ sí nínú pẹ̀lú èróngbà láti fi ṣe ìtọrẹ ni inu ile ìjọsìn ni ó ní Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ni àwọn àkókò ìgbà tí ọ̀làjú sèsè ń dàgbà sókè. Gégébí Báágì pélébé òun ṣe jẹ́ àmì ìtọrẹ ni ìwòye òpò ènìyàn, ìwòye òun tẹ̀síwájú pẹ̀lú bi ṣe máa ń wo obìnrin tí ó ń gbé Àpò-ìléwọ́ lọ́wọ́ gẹ́gẹ́ bí ènìyàn pàtàkì, tí ó sì lè jẹ́ pé ó ń lo àpò ìléwò pélébé òun láti kó àwọn ọwọ́ tí ó fè fi tọrẹ. <ref name=":0" /> Láàrin àwọn ọdún 1940, ìpín àwọn aṣọ tí ó wáyé nítorí Ogun Àgbáyé Kejì mú kí wọ́n bẹ̀rẹ̀ sí ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ láti inú àwọn ohun èlò bí Màrìwò ([[:en:Raffia|raffia]]) tàbí kí wọ́n hunún láti ara òwú.<ref>{{Cite book |last=Pedersen |first=Stephanie |url=http://archive.org/details/handbagswhatever0000pede |title=Handbags : what every woman should know |date=2006 |publisher= David & Charles|location=Cincinnati, OH |others=Internet Archive |isbn=978-0-7153-2495-0}}</ref> Àwọn obìnrin kan hun àwọn Àpò-ìléwọ́ kékeré ti ara wọn pẹ̀lú wíwo àwọn àpẹẹrẹ Báágì mìíràn tí wọ́n ń tà ní àwọn àkókò yìí. == Báágì ìléwò Àwọn ọkùnrin == {{Redirect|Man purse|the JPEGMafia song|JPEGMafia discography}} [[File:FreitagBag.jpg|thumb|A casual messenger bag]] Báágì ìléwò, èyí tí a mọ̀ tí ó pé jù ni orílẹ̀ ayé ni ó jẹ́ èyí tí ọkùnrin kan tí orúkọ rẹ ń jẹ [[Ötzi the Iceman]] lò ní nkan bi ẹgbẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n ọdún sẹ́yìn.<ref>{{cite book|last=Gerval|first=Olivier|title=Studies in Fashion: Fashion Accessories|year=2009|publisher=A & C Black|isbn=978-1-4081-1058-4|page=44}}</ref> Àwọn ọkùnrin tí fi ìgbà kan ló àpò-ọwọ́ [[coin purse]]. Ní àwọn àkókò ìbẹ̀rẹ̀ ìdásílẹ̀ àgbègbè Europe òde òní, tí ìrísí fásíònù àwọn obìnrin sì ń dàgbà lọ́nà lílọ àwọn àpò ìléwò tí wọ́n fi ṣe òsó, fásíònù àwọn ọkùnrin ń ti rè dojú kọ ònà ibòmíràn. Ṣòkòtò àwọn ọkùnrin rọ́pò Ṣòkòtò-gawù [[breeches]] ní àwọn àkókò ọ̀rúndún kejìdínlógún sí ọkàndínlógún, tí wọ́n sì fi àpò kún àwọn ìrísí ṣòkòtò wọn. Eléyìí fún àwọn ọkùnrin ní àyè láti lè mọ kò ọwọ́ ẹyọ àti ọwọ́ ìwé sì inú àpò aláwo tí ó jẹ́ ìléwò. Àpò àwọn ọkùnrin pò ni ọ̀rúndún kọkànlélógún sì ogún pẹ̀lú àwọn èwù Àwòtélẹ̀-àwọ̀lékè Kóòtù áti sòkòtò ti o fún wọn ní ànfàní à ti lè kó àwọn nkan ìní wọn bii, Àwọn kòkò-tábà, ìṣáná, ọ̀bẹ je awon nkan ti àwọn ìyàwó wọn a mon tún ṣe.<ref name="burman83"/> Àwọn àpò ìléwò àwọn ọkùnrin ní àwọn oníṣẹ́-ọnà ṣe àjíǹde fún ní àkókò ọdún 1970s ní Europe.<ref>{{cite book|last=Sarti|first=Giorgio|title=Vespa: 1946-2006: 60 Years of the Vespa|year=2006 |location=St. Paul, Minnesota |publisher=[[Motorbooks]]|isbn=978-0-7603-2577-3|page=117}}</ref> láti àwọn ọdún 1990s, ní àwọn oníṣẹ́-ọnà tí ṣe ìpolówó àwọn oririsi àwọn àpò ìléwò fún àwọn ọkùnrin. Àwọn orúkọ bíi '''man bag''', '''man-purse''', '''murse''', àti '''mini bag''' òun ni wón ti lò láti fi ṣe àpèjúwe àwọn báágì yí. Àwọn iṣẹ́ ọnà Báágì ìléwò tí ó wọ́pọ̀ ni U.S. Ní wón sábà má ń jẹ ẹ̀yà títí Báágì alápò-ẹ̀yìn tàbí Báágì fun awọn ìránṣẹ́ [[messenger bag]], tí kò sì fi ara jọ wipe ni ìṣẹ̀dá ẹ̀yà èyàn kan ní wón ṣeé fún. Àti obìnrin àti ọkùnrin ni ó le lòó bótilèjépé òun má ń pélébé mó ń ẹyin dáadáa ju Báágì alápònséyìn [[backpack]] lọ tí kò sì wúwo tó àpò-ìwé. Àwọn báágì wọ̀nyí ni wọn ń pè ní wón ń sábà má ń pè ní Àpò-ìránṣẹ́ [[messenger bag]] tàbí "organizer bags" . Ní òpò àwọn ìlú míràn, ó jẹ́ òun Wọ́pọ̀ fún ọkùnrin láti gbé àwọn báágì kékeré onígun tí wọ́n ń sábà máa ń ṣe pẹ̀lú awo tí wọ́n ń sì má ń gbé sì èjìká. Àpò aláwo tí wọ́n ń fikó apá "[[satchel]]" na jee èyí tí ó wọ́pọ̀ láàrín àwọn ọkùnrin. Àwọn àpò ìléwò ọkùnrin ní àwọn oníṣẹ́-ọnà bí [[Prada]], [[Louis Vuitton]], [[Coach, Inc.|Coach]], àti [[Bottega Veneta]] ma ń ṣe ní onírúurú ẹ̀yà àti àrà. Títí di àkókò ọdún 2011, ìfojúdá ọjà àpò ìléwò àwọn ọkùnrin ní àgbáyé ní o o wa ni nkan bi bíllíónù mẹ́rìn ni ọdọọdún ($4 billion).{{update inline|date=May 2026}}<ref>{{cite book |title=Standard & Poor's 500 Guide |year=2011 |publisher=McGraw-Hill |isbn=978-0-07-175491-0}}</ref> títí di àwọn nkan bi ọdún 2012, ọjà ìtajà àwọn nkan ìléwò ọkùnrin bíi "holdall" ní àwọn àgbègbè àríwá ilẹ̀ Amẹ́ríkà ń tẹ̀síwájú.<ref>{{cite news |last=Clifford |first=Stephanie |url=https://www.nytimes.com/2012/02/20/business/men-are-buying-fashion-accessories-after-slow-recession-sales.html |title=Men Step Out of the Recession, Bag on Hip, Bracelet on Wrist |newspaper=The New York Times |date=19 February 2012}}</ref> == Irúfẹ́ Àwọn báágì == [[File:Handbags diagram.svg|thumb|Varieties of handbags (proportional)]] * [[Baguette (bag)|Baguette]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì ìléwò ([Handbag]) pataki kan tó ní ìrísí pẹlẹbe tó gùn ní petele tí ó sì fi ìrísí jọ búrẹ́dì ilé faransé kan tí ń jẹ ([[baguette]]) * Bowling bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ handbag ([Handbag]) pataki kan tí ó gbajúmọ̀ ni nkan bi ọdún 1990s, fún àwọn ọ̀dọ́mọdé bìnrin láti lè mó ń fi gbé bọ́ọ̀lù. Ní ìrísí, ìsàlẹ̀ rẹ̀ ,ri petele, sùgbọ́n òkè rẹ̀ rí roboto (domed/semi-elliptical shape). Ó ní ọwọ́-ìmú méjì gígùn tó rọ̀rùn láti gbé mọ́ ọwọ́ tàbí lórí èjìká, ó sì máa ń ní zíípù (zipper) nla kan lókè tó ń ṣí kànga láti fàyè gba títọ́jú ẹrù. s7ob8tsxiaxojawkd1a85rt0ju6zdx0 637263 637262 2026-09-17T17:01:32Z Olaoye Sheu Ibrahim 31612 /* Irúfẹ́ Àwọn báágì */ 637263 wikitext text/x-wiki {{Short description|Handled bag used to carry personal items}} {{Use dmy dates|date=September 2015}} {{Original research|date=September 2011}} [[File:Mi'kmaq porcupine quill purse (40412695490).jpg|thumb|right|Mi'kmaq porcupine quill handbag]] '''Àpò-ìléwọ́''', tí ọ̀pọ̀ ènìyàn tún mọ̀ gẹ́gẹ́bi Àpò-Owó "'''purse'''" Nínú èdè Gẹ̀ẹ́sì tí apá ilẹ̀ àríwá Amẹrikà "[[North American English]]" , ni ó jẹ́ Àpò-ìléwọ́ "[[bag]]" kékeré tí ó ní owó tí èyàn lè fi gbáamú " [[Handle (grip)|handle]]d" tí wọ́n ń lọ láti fi kọ́ àwọn ẹrù ara ẹni. Ní àwọn agbègbè kan ní ilé Amẹrikà, wọn tí fi ìgbà kan pèé ni '''pocketbook''' . ==Àkójọpọ̀ àwọn èdè-àkànṣe == Òrò èdè ẹ "purse" òun ni wón kókó lọ fi ṣe àpèjúwe àpò kékeré tí wọ́n ń kó àwọn ọwọ́ ẹyọ sì nínú. Ní àwọn ìlú àti orílẹ̀ èdè tí wọ́n ń tí ń sọ èdè Gẹ̀ẹ́sì, òun ni wó ń tí ń lọ láti fi tókasí àpò ọwọ́ kékeré "[[coin purse|small money bag]]" "Àpò-ìléwọ́" je Báágì tí ó tóbi díẹ̀ tí ó lè gbà àwọn òpò ǹkan bi ọwọ́ àti àwọn ǹkan èlò tí ara ẹni míràn. Àwọn elédè Gẹ̀ẹ́sì tí ilé Amẹrikà sábà má ń lọ ọ̀rọ̀ "purse àti handbag" sì arawon. Ìlo ọ̀rọ̀ ''handbag'' òun ni ó bẹ̀rẹ̀ sí mí jeyo ni àwọn ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1900s. Télètélè , won sábà má ń lọ láti fi tókasí àpò ìléwó àwọn ọkùnrin. Àpò àwọn obìnrin gbèrègèjigè sì ni ìwọ̀n, ni àwọn àkókò yí, tí wọ́n sì lọ ọ̀rọ̀ na mo lọ́rùn.<ref>{{cite book|last=Browning|first=Marie|title=Purse Pizzazz|year=2006|publisher=[[Sterling Publishing]]|isbn=978-1-4027-4065-7|page=8}}</ref> "Pocketbook" tún jẹ́ ọ̀rọ̀ míràn tí wọ́n ń lọ láti fi ṣe àpèjúwe àpò ìléwó àwọn obìnrin tí ó gbajúmọ̀ ni ilẹ̀ United States ni àwọn nǹkan bí owó àárín ọgúnjó ọ̀rúndún.<ref>{{cite book | last=Wilcox | first=C. | title=A Century of Bags: Icons of Style in the 20th Century | publisher=Universal International | year=1997 | isbn=978-1-876142-36-0 | url=https://books.google.com/books?id=t9UaAAAACAAJ | access-date=March 19, 2024 | page=11}}</ref> == Ìpilẹ̀ṣẹ̀ == === Àwọn Ohun Àrà Àtijó === Ní ayé ìgbà àtijó, àwọn àpò baagi òun ni wọn ń lò láti fi kọ́ àwọn ǹkan bi, òkúta, irin-isé, ǹkan ìjà, àti ọwọ́. Àwọn àpẹrẹ àpò báyìí ni wọn ṣe àwárí wọn ní àwọn ayé ìsìnkú ilẹ̀ Egypt ayé àtijó "[[Ancient Egyptian funerary practices|Egyptian burial sites]]" ({{circa}} 2686–2160 BCE) tí wọ́n ṣe wọn pẹ̀lú awo pẹ̀lú ọwọ́ méjì tí wọ́n fi igi ṣe fún gbígbé.<ref>{{Cite web |date=2019-10-27 |title=The History Of Bags |url=https://lux-collector.com/blogs/blog/the-history-of-bags |access-date=2023-07-17 |website=LuxCollector Vintage |language=en}}</ref> Àwọn ènìyàn ayé àtijó ni ilẹ̀ " [[Ancient Greece|ancient Greeks]]" lo awo, ìwé 'papyrus' àti Àpò-ọwọ́ fẹ́lẹ́fẹ́ tí wọ́n tún mọ̀ sí ''byrsa'' láti fi àwọn ọwọ́ ẹyọ pamó lèyí tí ó jẹ́ Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ọ̀rọ̀ èdè Gẹ̀ẹ́sì "purse". Bí ó ti di wípe ni ìdàgbàsókè ń bá ìrísí ọwọ́ òun ló ṣe okùnfà fún ìdásílẹ̀ àwọn àpò-ìgbàdí olókùn tí wọ́n sábà má ń sọ mó ìbàdí tàbí kí wọ́n yìi mo aṣọ. Nínú Àpò-ìléwọ́ kan ní wón ti ṣe àwárí [[Ötzi]], tí sèmí ni àwọn nkan ọdún 3350 sí 3105 BC.<ref>{{Cite web |title=From when did humans start carrying handbags? |url=https://htschool.hindustantimes.com/editorsdesk/knowledge-vine/from-when-did-humans-start-carrying-handbags |access-date=2023-07-17 |website=HT School |language=en-US}}</ref> ni ara àwọn àwárí ìṣáájú ni a ti rí àpò aláwo tí ó wá láti àwọn àkókò [[Anglo-Saxon settlement of Britain|Anglo-Saxon Britain]], ni nkan bí ọdún circa 625 CE, se àfihàn ojú oórì ọba Roewald ni bi Òkìtì [[Sutton Hoo]] ní [[Suffolk]].<ref>{{Cite web |last=Johnson |first=Anna |title=Fashions of Handbags and Purses |url=https://www.lovetoknow.com/life/style/fashions-handbags-purses |access-date=2023-07-17 |website=LoveToKnow |language=en}}</ref> bótilèjépé awo ara Àpò-ìléwọ́ òun ti gbóó, àwọn wúrà tí wọ́n fi ṣe òsó ara rẹ sì wà ní sepé. Nínú Àpò-ìléwọ́ òun, wọn ba ogójì ọwọ́ ẹyọ wúrà ni inu rẹ̀ tí wọ́n fi ìkọ́-bẹ́líìtì wúrà dìmú. Àwọn ìrísí yí jé àmì ọlá àti ipò, lèyí tí òun tọ́ka sí ara nkan ìní ìfi ọlá hàn. === Àkókò Ti Ọ̀làjú Kò i Tíì Tàn Kálẹ̀. === [[File:Bag Mosul Gambier Parry Courtauld Gallery.jpg|thumb|The [[Courtauld bag]], thought to be the world's oldest surviving handbag]] Àpò-ìléwọ́ [[Courtauld bag]], òun ni wón ní ìgbàgbọ́ wípe ní wón se é ní [[Mosul]] ní àkókò ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1300s, tí wọ́n sí ní ní èrò pé òun ni ó jẹ́ Àpò-ìléwọ́ tí ó dàgbà jùlọ nínú ayé títí di àkókò tí a Wàyí.<!-- Brown 2014 --> Ó sì dàbí ẹni wípé obìnrin ọlọ́lá kan ní [[Ilkhanate]] ni ó nií.<!-- Brown 2014 --><ref name="Brown 2014">{{cite news |last1=Brown |first1=Mark |title=A handbag? Courtauld Gallery opens up identity of 700-year-old treasure |url=https://www.theguardian.com/culture/2014/feb/19/handbag-courtauld-gallery-identity-treasure-fashion |access-date=8 February 2024 |work=[[The Guardian]] |date=19 February 2014}}</ref> === Orírun àwọn Àpò-ìléwọ́ ìgbàlódé === [[File:Woman's muslin dress and straw bonnet c. 1830.jpg|thumb|Women's fashion from 1830, including a ''reticule'' handbag from France<ref>{{cite web |url=http://collectionsonline.lacma.org/mwebcgi/mweb.exe?request=record;id=159955;type=101 |title=Los Angeles County Museum of Art |publisher=Collectionsonline.lacma.org |access-date=30 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111024071222/http://collectionsonline.lacma.org/mwebcgi/mweb.exe?request=record |archive-date=24 October 2011 |url-status=dead}}</ref>]] Àti ọkùnrin, àti obìnrin ní wón ń lọ àpò Báágì títí di ńkan bí owó ìparí ọdún 1700s.<ref>{{Cite web |title=Handbags and Purses {{!}} Encyclopedia.com |url=https://www.encyclopedia.com/fashion/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/handbags-and-purses |access-date=2023-07-17 |website=www.encyclopedia.com}}</ref> àwọn ènìyàn ilé Europe ìgbàlódé ni wọn ń lọ Àpò-ìléwọ́ láti tójú ọwọ́ ẹyọ sì. Àpò-ìléwọ́ ni wọn ṣe pẹ̀lú aṣọ fẹ́lẹ́fẹ́ tàbí awo [[leather]] tí ọkùnrin àti obìnrin ń sì ń lò wọ́n; ara ìlú Scott, tí orúkọ rẹ ń jẹ́ [[sporran]] jẹ́ ara àwọn ẹni tí wọ́n kópa nínú àṣà Àpò-ìléwọ́ yí. Ní àwọn ǹkan bi ọ̀rúndún kẹtàdínlógún, àwọn ọmọdébìnrin ni wọn ń kó ni bí wọn ń ṣe hun aṣọ gẹ́gẹ́bi ara àwọn ètò ẹ̀kọ́ tí ṣe pàtàkì kí ọmọbìnrin ni kí ó tó lọ sí ilé ọkọ; eléyi náà sì má ń ràn wọ́n lọ́wọ́ láti lè má ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ tí ó rẹwà.<ref>{{cite web|url=https://henriettashandbags.com/index.php?main_page=page&id=4|title=History of Handbags- From the 14th Century to Present Day Handbag Designers|last=Timmons|first=Henrietta|access-date=2017-05-28}}</ref> Ní ìgbà tí yí ọ fi di ọ̀rúndún kejìdínlógún, fásíònù ni ile Europe tí ń sún sì apá ẹ̀yà ara ti o pẹlẹbẹ pẹ̀lú ìwúrí Àwòrán òjìjì láti ilé Greece àti Rome àtijó. Àwọn obìnrin fẹ́ Àpò-ìléwọ́ tí kò ní ní àkùdí lára ti kò sì tún ní tóbi ni ìrísí, fún ìdí èyí, wọ́n ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ [[Reticule (handbag)|''reticules'']] jáde. Àwọn àpò Reticules ni wón ṣe láti ara òwú kòkòrò àti aṣọ àrán, tí ó sì ní okùn ìfàlówó. Ó kọ́kọ́ di gbajúmọ̀ ni ilẹ̀ France, lẹ́yìn náà ni ó ré kọjá sí ilè Britain, níbi tí wọ́n ti di òun kòsémáání.<ref>{{cite book|last=Hagerty|first=Barbara G. S.|title=Handbags: a peek inside a woman's most trusted accessory|year=2002|publisher=[[Running Press Book Publishers]]|isbn=0-7624-1330-1|pages=14–5}}</ref> bótilèjépé ó di kòsémááni, àwọn ọkùnrin ó tẹ̀lé asa náà, dípò àwọn n ló àwọn àpò-ọwọ́ àti àpò ara ṣòkòtò [[pocket]]s, lèyí tí ó di gbajúmọ̀ pẹ̀lú ṣòkòtò àwọn ọkùnrin <ref name="burman83">{{cite book|editor-last1=Burman |editor-first1=Barbara |editor-first2=Carole |editor-last2=Turbin|title=Material Strategies: Dress and Gender in Historical Perspective|year=2003|publisher=[[Wiley-Blackwell]]|isbn=978-1-4051-0906-2|pages=83–4}}</ref> Àwọn Àpò-ọwọ́ ìgbàlódé bí, clutch, pouch, tàbí Àpò-ìléwọ́ ni wọn jẹyọ ni ilẹ̀ England ni àkókò ìdàgbàsókè ọ̀làjú "[[Industrial Revolution]]" , látàrí ìrìnkèrindò pẹ̀lú ọkọ̀ ojú-irin tí ó wọ́pọ̀ si. Bí ọdún 1841, oníṣòwò ọmọ ilẹ̀ [[Doncaster]], Samuel Parkinson (tí ó gbajúmọ̀ fún [[butterscotch]]) péè fún ṣíṣe àwọn àpótí ìrìnàjò tí ó sì tún tẹpẹlẹ mo ṣíṣe irúfé àpótí ìrìnàjò béè na fún ìyàwó rè lẹ́yìn tí ó ṣe àkíyèsí wípé ni Àpò-ìléwọ́ ìyàwó rè kéré láti gba àwọn ẹrú tí èròjà tí wọ́n sì tún fi pèlò rẹ jẹ èyí tí kò ní agbára tó láti gbé rìn ìrìn-àjò. Ó tẹpẹlẹ mọ wípe ní òun fẹ́ oríṣiríṣi Àpò-ìléwọ́ fún ìyàwó òun, tí títóbi rẹ yí ọ yàtò sì arawon fún lílò fún àwọn oríṣi òde, pẹ̀lú àlàyé wípé ni kí wọ́n ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ na láti ara awo kanna tí wọ́n lọ fún àwọn àpótí ìrìnàjò tí òun lójúnà áti ṣe ìyàtò láàrin ti ti ẹ àti Àpò-ìléwọ́ tí [[carpetbag]] tí ó gbajúmọ̀ ni ìgbà na òún, àti láàrin àwọn àwọn àpò ìléwó aláṣọ tí ọ̀pọ̀ àwọn ènìyàn ìgbà òun lò. [[H. J. Cave & Sons|H. J. Cave]] (London) gbà sì lénu, ó sì ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ òsò àkókò, èyí tí àá padà dámò lónìí yí, ní arawon ni ati rí àpò ìpamọ́wọ́ "clutch bag" àti àpò tí wọ́n fi ìwé fẹ́lẹ́ ṣe tote (tí wọ́n ń pè ní Báágì ìrìn-àjò obìnrin "ladies traveling case"). Àwọn eléyi ni wọn wá ní yàrá ìfihàn àwọn Àpò-ìléwọ́ -ìṣẹ̀ǹbáyé "[[Museum of Bags and Purses]]" ní Amsterdam.{{citation needed|date=May 2026}} H. J. Cave tẹ̀síwájú láti máa ṣe ìpolówó àti títà àwọn Àpò-ìléwọ́ yìí, àmọ́ òpò àwọn alátakọ̀ sọ wípé àwọn obìnrín kò nílò àwọn báágì ìléwó bí irú eléyì nítorí wípé níse ni yio má dá wọn lẹ́yìn látàrí àwọn òun ìpèlò wúwo tí wọ́n fi ṣe wọ́n. H. J. Cave dáwọ́dúró ìpolówó Báágì òún dúró lẹ́yìn ọdún 1865, tí ó sì gbájúmó àwọn Àpótí-aṣọ, bótilèjépé wọn sì ń tẹ̀síwájú láti má ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ òun fún àwọn Lóba-Lóba, Àwọn ènìyàn jàǹkàn-jàǹkàn tí wọ́n gbajúmọ̀, àti láti ṣe ayẹyẹ àwọn àjọ̀dún kòkan,bi ayẹyẹ tí "Queen's 2012 Diamond Jubilee" tí ọdún 2012. H. J. Cave bèrè ṣíṣe Àpò-ìléwọ́ padà ní ọdún 2010.<ref>{{cite news|first=Philippa |last=Stockley |url=https://www.independent.co.uk/voices/commentators/philippa-stockley-yes-the-contents-mean-a-lot-but-its-the-bag-that-matters-most-8100587.html |title=Yes, the contents mean a lot, but it's the bag that matters most |newspaper=The Independent |date=2 September 2012 |access-date=27 September 2015}}</ref> == Àwọn Àpò-ìléwọ́ ni Sànmánì ìgbà ọ̀rúndún ogún == [[File:SandrineNosbé (cropped).jpg|thumb|Handbag over the shoulder]] Ní àkókò ìgbà tí Àpò-ìléwọ́ bèrè sí mi ń di gbajúmọ̀, wọn ṣe àtakò won pẹ̀lú wípé ni Àpò-ìléwọ́ òun ni kò dàbí òun ti o jọ tí obìnrin. Ní ìbẹ̀rẹ̀ Sànmánì ọ̀rúndún ọgúnjó, Sigmund Freud jiyàn pe Àpò-ìléwọ́ ni óun ṣe àpẹẹrẹ ìbálòpọ̀ látàrí pé ìrísí Àpò-ìléwọ́ ni ó jọ ojú ara obìnrin. Kí a tó mon lọ Àpò-ìléwọ́, àpò ni òun má ń wá nínú aṣọ obìnrin, lèyí tí ó fi àyè sílẹ̀ fún yíyọ nkan jáde ní gbangba ni ònà iyì àti ẹ̀yẹ tí ó ṣe àpónlé fún obìnrin. Nítorí pé Àpò-ìléwọ́ je èyí tí wọ́n ń gbé lọ́wọ́ ni gbangba, òùn ṣe àfihàn àwọn ǹkan ìní ara ẹni obìnrin síta fún gbọgbọ ayé rí. Ní ìwòye Freud, eléyi ni ó fi wé Àpẹ̀rẹ̀ fífi ọwọ́ pa ojú ara ní ọ̀nà ìbálòpọ̀.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Hiner|first=Susan|date=June 10, 2010|title=Accessories to Modernity: Fashion and the Feminine in Nineteenth-Century France|url=http://www.jstor.org/stable/j.ctt3fhhgk.10|access-date=May 11, 2021|website=JSTOR|publisher=[[University of Pennsylvania Press]]|pages=178–210|jstor=j.ctt3fhhgk.10 }}</ref> Bí Àpò-ìléwọ́ ṣe di ìtẹ́wọ́gbà gbogboogbò ni nkan bi ọ̀rúndún ogún, ìyípadà bèrè sí mi de ba ìwúlò rẹ gẹgẹbi òun ìkó ǹkan sí àmì àti ònà tí wọ́n ń gbá fi ọlá àti ipò ẹni tí ó gbé lọ́wọ́ hàn ní àwùjọ. Àwọn ọ̀nà-àrà tí wọ́n fi ṣé, irúfé oun tí wón fi ṣeé, iye tí wọ́n ń tàá, àti orúkọ àwọn tí wọ́n ṣeé, di òun amuye tí ó dé ní ìwúlò ju bóyá Àpò-ìléwọ́ òun gan pàápàá lè kó ẹrù ara ẹni. Àpò-ìléwọ́ kúrò ní òun tí kìíṣe tí obìnrin di òun ti wọn padà wá fi dá lórí obìnrin tí wọ́n sì yọ kúrò nínú nkan amuye ọkùnrin. Àpò Báágì àwọn obìnrín je òun òsó tí wọ́n ń kó àwọn ǹkan ìní wọn sí, Báágì ìfàlọ́wọ́ fún àwọn ọkùnrin ń ti rè ni ó wà ní ipele àwọn báágì bíi àpótí-ìwé (briefcases): èyí tí ó jẹ́ onígun mẹ́rin; tí wọ́n má ń kó àwọn nkan ti o níse pẹ̀lú ìjé ọmọkùnrin sì inú rẹ̀ bí: àwọn ìwé isé, àwọn ìwé ọ́físì àti àwọn nkan bi bírò. Ìyàtò tí ń bẹ ní àárín Báágì ọkùnrin àti ti obìnrin ní ó pàdé ní àárín Báágì ìléwò pélébé tí ìgbàlódé. Báágì òun ti wọn se fún kíkó àwọn ọwọ́ ẹyọ sí nínú pẹ̀lú èróngbà láti fi ṣe ìtọrẹ ni inu ile ìjọsìn ni ó ní Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ni àwọn àkókò ìgbà tí ọ̀làjú sèsè ń dàgbà sókè. Gégébí Báágì pélébé òun ṣe jẹ́ àmì ìtọrẹ ni ìwòye òpò ènìyàn, ìwòye òun tẹ̀síwájú pẹ̀lú bi ṣe máa ń wo obìnrin tí ó ń gbé Àpò-ìléwọ́ lọ́wọ́ gẹ́gẹ́ bí ènìyàn pàtàkì, tí ó sì lè jẹ́ pé ó ń lo àpò ìléwò pélébé òun láti kó àwọn ọwọ́ tí ó fè fi tọrẹ. <ref name=":0" /> Láàrin àwọn ọdún 1940, ìpín àwọn aṣọ tí ó wáyé nítorí Ogun Àgbáyé Kejì mú kí wọ́n bẹ̀rẹ̀ sí ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ láti inú àwọn ohun èlò bí Màrìwò ([[:en:Raffia|raffia]]) tàbí kí wọ́n hunún láti ara òwú.<ref>{{Cite book |last=Pedersen |first=Stephanie |url=http://archive.org/details/handbagswhatever0000pede |title=Handbags : what every woman should know |date=2006 |publisher= David & Charles|location=Cincinnati, OH |others=Internet Archive |isbn=978-0-7153-2495-0}}</ref> Àwọn obìnrin kan hun àwọn Àpò-ìléwọ́ kékeré ti ara wọn pẹ̀lú wíwo àwọn àpẹẹrẹ Báágì mìíràn tí wọ́n ń tà ní àwọn àkókò yìí. == Báágì ìléwò Àwọn ọkùnrin == {{Redirect|Man purse|the JPEGMafia song|JPEGMafia discography}} [[File:FreitagBag.jpg|thumb|A casual messenger bag]] Báágì ìléwò, èyí tí a mọ̀ tí ó pé jù ni orílẹ̀ ayé ni ó jẹ́ èyí tí ọkùnrin kan tí orúkọ rẹ ń jẹ [[Ötzi the Iceman]] lò ní nkan bi ẹgbẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n ọdún sẹ́yìn.<ref>{{cite book|last=Gerval|first=Olivier|title=Studies in Fashion: Fashion Accessories|year=2009|publisher=A & C Black|isbn=978-1-4081-1058-4|page=44}}</ref> Àwọn ọkùnrin tí fi ìgbà kan ló àpò-ọwọ́ [[coin purse]]. Ní àwọn àkókò ìbẹ̀rẹ̀ ìdásílẹ̀ àgbègbè Europe òde òní, tí ìrísí fásíònù àwọn obìnrin sì ń dàgbà lọ́nà lílọ àwọn àpò ìléwò tí wọ́n fi ṣe òsó, fásíònù àwọn ọkùnrin ń ti rè dojú kọ ònà ibòmíràn. Ṣòkòtò àwọn ọkùnrin rọ́pò Ṣòkòtò-gawù [[breeches]] ní àwọn àkókò ọ̀rúndún kejìdínlógún sí ọkàndínlógún, tí wọ́n sì fi àpò kún àwọn ìrísí ṣòkòtò wọn. Eléyìí fún àwọn ọkùnrin ní àyè láti lè mọ kò ọwọ́ ẹyọ àti ọwọ́ ìwé sì inú àpò aláwo tí ó jẹ́ ìléwò. Àpò àwọn ọkùnrin pò ni ọ̀rúndún kọkànlélógún sì ogún pẹ̀lú àwọn èwù Àwòtélẹ̀-àwọ̀lékè Kóòtù áti sòkòtò ti o fún wọn ní ànfàní à ti lè kó àwọn nkan ìní wọn bii, Àwọn kòkò-tábà, ìṣáná, ọ̀bẹ je awon nkan ti àwọn ìyàwó wọn a mon tún ṣe.<ref name="burman83"/> Àwọn àpò ìléwò àwọn ọkùnrin ní àwọn oníṣẹ́-ọnà ṣe àjíǹde fún ní àkókò ọdún 1970s ní Europe.<ref>{{cite book|last=Sarti|first=Giorgio|title=Vespa: 1946-2006: 60 Years of the Vespa|year=2006 |location=St. Paul, Minnesota |publisher=[[Motorbooks]]|isbn=978-0-7603-2577-3|page=117}}</ref> láti àwọn ọdún 1990s, ní àwọn oníṣẹ́-ọnà tí ṣe ìpolówó àwọn oririsi àwọn àpò ìléwò fún àwọn ọkùnrin. Àwọn orúkọ bíi '''man bag''', '''man-purse''', '''murse''', àti '''mini bag''' òun ni wón ti lò láti fi ṣe àpèjúwe àwọn báágì yí. Àwọn iṣẹ́ ọnà Báágì ìléwò tí ó wọ́pọ̀ ni U.S. Ní wón sábà má ń jẹ ẹ̀yà títí Báágì alápò-ẹ̀yìn tàbí Báágì fun awọn ìránṣẹ́ [[messenger bag]], tí kò sì fi ara jọ wipe ni ìṣẹ̀dá ẹ̀yà èyàn kan ní wón ṣeé fún. Àti obìnrin àti ọkùnrin ni ó le lòó bótilèjépé òun má ń pélébé mó ń ẹyin dáadáa ju Báágì alápònséyìn [[backpack]] lọ tí kò sì wúwo tó àpò-ìwé. Àwọn báágì wọ̀nyí ni wọn ń pè ní wón ń sábà má ń pè ní Àpò-ìránṣẹ́ [[messenger bag]] tàbí "organizer bags" . Ní òpò àwọn ìlú míràn, ó jẹ́ òun Wọ́pọ̀ fún ọkùnrin láti gbé àwọn báágì kékeré onígun tí wọ́n ń sábà máa ń ṣe pẹ̀lú awo tí wọ́n ń sì má ń gbé sì èjìká. Àpò aláwo tí wọ́n ń fikó apá "[[satchel]]" na jee èyí tí ó wọ́pọ̀ láàrín àwọn ọkùnrin. Àwọn àpò ìléwò ọkùnrin ní àwọn oníṣẹ́-ọnà bí [[Prada]], [[Louis Vuitton]], [[Coach, Inc.|Coach]], àti [[Bottega Veneta]] ma ń ṣe ní onírúurú ẹ̀yà àti àrà. Títí di àkókò ọdún 2011, ìfojúdá ọjà àpò ìléwò àwọn ọkùnrin ní àgbáyé ní o o wa ni nkan bi bíllíónù mẹ́rìn ni ọdọọdún ($4 billion).{{update inline|date=May 2026}}<ref>{{cite book |title=Standard & Poor's 500 Guide |year=2011 |publisher=McGraw-Hill |isbn=978-0-07-175491-0}}</ref> títí di àwọn nkan bi ọdún 2012, ọjà ìtajà àwọn nkan ìléwò ọkùnrin bíi "holdall" ní àwọn àgbègbè àríwá ilẹ̀ Amẹ́ríkà ń tẹ̀síwájú.<ref>{{cite news |last=Clifford |first=Stephanie |url=https://www.nytimes.com/2012/02/20/business/men-are-buying-fashion-accessories-after-slow-recession-sales.html |title=Men Step Out of the Recession, Bag on Hip, Bracelet on Wrist |newspaper=The New York Times |date=19 February 2012}}</ref> == Irúfẹ́ Àwọn báágì == [[File:Handbags diagram.svg|thumb|Varieties of handbags (proportional)]] * [[Baguette (bag)|Baguette]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì ìléwò ([Handbag]) pataki kan tó ní ìrísí pẹlẹbe tó gùn ní petele tí ó sì fi ìrísí jọ búrẹ́dì ilé faransé kan tí ń jẹ ([[baguette]]) * Bowling bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ handbag ([Handbag]) pataki kan tí ó gbajúmọ̀ ni nkan bi ọdún 1990s, fún àwọn ọ̀dọ́mọdé bìnrin láti lè mó ń fi gbé bọ́ọ̀lù. Ní ìrísí, ìsàlẹ̀ rẹ̀ ,ri petele, sùgbọ́n òkè rẹ̀ rí roboto (domed/semi-elliptical shape). Ó ní ọwọ́-ìmú méjì gígùn tó rọ̀rùn láti gbé mọ́ ọwọ́ tàbí lórí èjìká, ó sì máa ń ní zíípù (zipper) nla kan lókè tó ń ṣí kànga láti fàyè gba títọ́jú ẹrù. Barrel bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò pataki kan tó ní ìrísí roboto gígùn petele (cylindrical / tube shape) tí ó sì tóbi díẹ̀ ju Báágì baguette lọ, pẹ̀lú ọwọ́-ìmú méjì tàbí okùn gígùn kan láti sọ̀ mọ́ èjìká. eaxdo6xt1i3lj581adjz89mu5xa1btk 637265 637263 2026-09-17T17:05:48Z Olaoye Sheu Ibrahim 31612 /* Irúfẹ́ Àwọn báágì */ 637265 wikitext text/x-wiki {{Short description|Handled bag used to carry personal items}} {{Use dmy dates|date=September 2015}} {{Original research|date=September 2011}} [[File:Mi'kmaq porcupine quill purse (40412695490).jpg|thumb|right|Mi'kmaq porcupine quill handbag]] '''Àpò-ìléwọ́''', tí ọ̀pọ̀ ènìyàn tún mọ̀ gẹ́gẹ́bi Àpò-Owó "'''purse'''" Nínú èdè Gẹ̀ẹ́sì tí apá ilẹ̀ àríwá Amẹrikà "[[North American English]]" , ni ó jẹ́ Àpò-ìléwọ́ "[[bag]]" kékeré tí ó ní owó tí èyàn lè fi gbáamú " [[Handle (grip)|handle]]d" tí wọ́n ń lọ láti fi kọ́ àwọn ẹrù ara ẹni. Ní àwọn agbègbè kan ní ilé Amẹrikà, wọn tí fi ìgbà kan pèé ni '''pocketbook''' . ==Àkójọpọ̀ àwọn èdè-àkànṣe == Òrò èdè ẹ "purse" òun ni wón kókó lọ fi ṣe àpèjúwe àpò kékeré tí wọ́n ń kó àwọn ọwọ́ ẹyọ sì nínú. Ní àwọn ìlú àti orílẹ̀ èdè tí wọ́n ń tí ń sọ èdè Gẹ̀ẹ́sì, òun ni wó ń tí ń lọ láti fi tókasí àpò ọwọ́ kékeré "[[coin purse|small money bag]]" "Àpò-ìléwọ́" je Báágì tí ó tóbi díẹ̀ tí ó lè gbà àwọn òpò ǹkan bi ọwọ́ àti àwọn ǹkan èlò tí ara ẹni míràn. Àwọn elédè Gẹ̀ẹ́sì tí ilé Amẹrikà sábà má ń lọ ọ̀rọ̀ "purse àti handbag" sì arawon. Ìlo ọ̀rọ̀ ''handbag'' òun ni ó bẹ̀rẹ̀ sí mí jeyo ni àwọn ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1900s. Télètélè , won sábà má ń lọ láti fi tókasí àpò ìléwó àwọn ọkùnrin. Àpò àwọn obìnrin gbèrègèjigè sì ni ìwọ̀n, ni àwọn àkókò yí, tí wọ́n sì lọ ọ̀rọ̀ na mo lọ́rùn.<ref>{{cite book|last=Browning|first=Marie|title=Purse Pizzazz|year=2006|publisher=[[Sterling Publishing]]|isbn=978-1-4027-4065-7|page=8}}</ref> "Pocketbook" tún jẹ́ ọ̀rọ̀ míràn tí wọ́n ń lọ láti fi ṣe àpèjúwe àpò ìléwó àwọn obìnrin tí ó gbajúmọ̀ ni ilẹ̀ United States ni àwọn nǹkan bí owó àárín ọgúnjó ọ̀rúndún.<ref>{{cite book | last=Wilcox | first=C. | title=A Century of Bags: Icons of Style in the 20th Century | publisher=Universal International | year=1997 | isbn=978-1-876142-36-0 | url=https://books.google.com/books?id=t9UaAAAACAAJ | access-date=March 19, 2024 | page=11}}</ref> == Ìpilẹ̀ṣẹ̀ == === Àwọn Ohun Àrà Àtijó === Ní ayé ìgbà àtijó, àwọn àpò baagi òun ni wọn ń lò láti fi kọ́ àwọn ǹkan bi, òkúta, irin-isé, ǹkan ìjà, àti ọwọ́. Àwọn àpẹrẹ àpò báyìí ni wọn ṣe àwárí wọn ní àwọn ayé ìsìnkú ilẹ̀ Egypt ayé àtijó "[[Ancient Egyptian funerary practices|Egyptian burial sites]]" ({{circa}} 2686–2160 BCE) tí wọ́n ṣe wọn pẹ̀lú awo pẹ̀lú ọwọ́ méjì tí wọ́n fi igi ṣe fún gbígbé.<ref>{{Cite web |date=2019-10-27 |title=The History Of Bags |url=https://lux-collector.com/blogs/blog/the-history-of-bags |access-date=2023-07-17 |website=LuxCollector Vintage |language=en}}</ref> Àwọn ènìyàn ayé àtijó ni ilẹ̀ " [[Ancient Greece|ancient Greeks]]" lo awo, ìwé 'papyrus' àti Àpò-ọwọ́ fẹ́lẹ́fẹ́ tí wọ́n tún mọ̀ sí ''byrsa'' láti fi àwọn ọwọ́ ẹyọ pamó lèyí tí ó jẹ́ Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ọ̀rọ̀ èdè Gẹ̀ẹ́sì "purse". Bí ó ti di wípe ni ìdàgbàsókè ń bá ìrísí ọwọ́ òun ló ṣe okùnfà fún ìdásílẹ̀ àwọn àpò-ìgbàdí olókùn tí wọ́n sábà má ń sọ mó ìbàdí tàbí kí wọ́n yìi mo aṣọ. Nínú Àpò-ìléwọ́ kan ní wón ti ṣe àwárí [[Ötzi]], tí sèmí ni àwọn nkan ọdún 3350 sí 3105 BC.<ref>{{Cite web |title=From when did humans start carrying handbags? |url=https://htschool.hindustantimes.com/editorsdesk/knowledge-vine/from-when-did-humans-start-carrying-handbags |access-date=2023-07-17 |website=HT School |language=en-US}}</ref> ni ara àwọn àwárí ìṣáájú ni a ti rí àpò aláwo tí ó wá láti àwọn àkókò [[Anglo-Saxon settlement of Britain|Anglo-Saxon Britain]], ni nkan bí ọdún circa 625 CE, se àfihàn ojú oórì ọba Roewald ni bi Òkìtì [[Sutton Hoo]] ní [[Suffolk]].<ref>{{Cite web |last=Johnson |first=Anna |title=Fashions of Handbags and Purses |url=https://www.lovetoknow.com/life/style/fashions-handbags-purses |access-date=2023-07-17 |website=LoveToKnow |language=en}}</ref> bótilèjépé awo ara Àpò-ìléwọ́ òun ti gbóó, àwọn wúrà tí wọ́n fi ṣe òsó ara rẹ sì wà ní sepé. Nínú Àpò-ìléwọ́ òun, wọn ba ogójì ọwọ́ ẹyọ wúrà ni inu rẹ̀ tí wọ́n fi ìkọ́-bẹ́líìtì wúrà dìmú. Àwọn ìrísí yí jé àmì ọlá àti ipò, lèyí tí òun tọ́ka sí ara nkan ìní ìfi ọlá hàn. === Àkókò Ti Ọ̀làjú Kò i Tíì Tàn Kálẹ̀. === [[File:Bag Mosul Gambier Parry Courtauld Gallery.jpg|thumb|The [[Courtauld bag]], thought to be the world's oldest surviving handbag]] Àpò-ìléwọ́ [[Courtauld bag]], òun ni wón ní ìgbàgbọ́ wípe ní wón se é ní [[Mosul]] ní àkókò ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1300s, tí wọ́n sí ní ní èrò pé òun ni ó jẹ́ Àpò-ìléwọ́ tí ó dàgbà jùlọ nínú ayé títí di àkókò tí a Wàyí.<!-- Brown 2014 --> Ó sì dàbí ẹni wípé obìnrin ọlọ́lá kan ní [[Ilkhanate]] ni ó nií.<!-- Brown 2014 --><ref name="Brown 2014">{{cite news |last1=Brown |first1=Mark |title=A handbag? Courtauld Gallery opens up identity of 700-year-old treasure |url=https://www.theguardian.com/culture/2014/feb/19/handbag-courtauld-gallery-identity-treasure-fashion |access-date=8 February 2024 |work=[[The Guardian]] |date=19 February 2014}}</ref> === Orírun àwọn Àpò-ìléwọ́ ìgbàlódé === [[File:Woman's muslin dress and straw bonnet c. 1830.jpg|thumb|Women's fashion from 1830, including a ''reticule'' handbag from France<ref>{{cite web |url=http://collectionsonline.lacma.org/mwebcgi/mweb.exe?request=record;id=159955;type=101 |title=Los Angeles County Museum of Art |publisher=Collectionsonline.lacma.org |access-date=30 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111024071222/http://collectionsonline.lacma.org/mwebcgi/mweb.exe?request=record |archive-date=24 October 2011 |url-status=dead}}</ref>]] Àti ọkùnrin, àti obìnrin ní wón ń lọ àpò Báágì títí di ńkan bí owó ìparí ọdún 1700s.<ref>{{Cite web |title=Handbags and Purses {{!}} Encyclopedia.com |url=https://www.encyclopedia.com/fashion/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/handbags-and-purses |access-date=2023-07-17 |website=www.encyclopedia.com}}</ref> àwọn ènìyàn ilé Europe ìgbàlódé ni wọn ń lọ Àpò-ìléwọ́ láti tójú ọwọ́ ẹyọ sì. Àpò-ìléwọ́ ni wọn ṣe pẹ̀lú aṣọ fẹ́lẹ́fẹ́ tàbí awo [[leather]] tí ọkùnrin àti obìnrin ń sì ń lò wọ́n; ara ìlú Scott, tí orúkọ rẹ ń jẹ́ [[sporran]] jẹ́ ara àwọn ẹni tí wọ́n kópa nínú àṣà Àpò-ìléwọ́ yí. Ní àwọn ǹkan bi ọ̀rúndún kẹtàdínlógún, àwọn ọmọdébìnrin ni wọn ń kó ni bí wọn ń ṣe hun aṣọ gẹ́gẹ́bi ara àwọn ètò ẹ̀kọ́ tí ṣe pàtàkì kí ọmọbìnrin ni kí ó tó lọ sí ilé ọkọ; eléyi náà sì má ń ràn wọ́n lọ́wọ́ láti lè má ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ tí ó rẹwà.<ref>{{cite web|url=https://henriettashandbags.com/index.php?main_page=page&id=4|title=History of Handbags- From the 14th Century to Present Day Handbag Designers|last=Timmons|first=Henrietta|access-date=2017-05-28}}</ref> Ní ìgbà tí yí ọ fi di ọ̀rúndún kejìdínlógún, fásíònù ni ile Europe tí ń sún sì apá ẹ̀yà ara ti o pẹlẹbẹ pẹ̀lú ìwúrí Àwòrán òjìjì láti ilé Greece àti Rome àtijó. Àwọn obìnrin fẹ́ Àpò-ìléwọ́ tí kò ní ní àkùdí lára ti kò sì tún ní tóbi ni ìrísí, fún ìdí èyí, wọ́n ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ [[Reticule (handbag)|''reticules'']] jáde. Àwọn àpò Reticules ni wón ṣe láti ara òwú kòkòrò àti aṣọ àrán, tí ó sì ní okùn ìfàlówó. Ó kọ́kọ́ di gbajúmọ̀ ni ilẹ̀ France, lẹ́yìn náà ni ó ré kọjá sí ilè Britain, níbi tí wọ́n ti di òun kòsémáání.<ref>{{cite book|last=Hagerty|first=Barbara G. S.|title=Handbags: a peek inside a woman's most trusted accessory|year=2002|publisher=[[Running Press Book Publishers]]|isbn=0-7624-1330-1|pages=14–5}}</ref> bótilèjépé ó di kòsémááni, àwọn ọkùnrin ó tẹ̀lé asa náà, dípò àwọn n ló àwọn àpò-ọwọ́ àti àpò ara ṣòkòtò [[pocket]]s, lèyí tí ó di gbajúmọ̀ pẹ̀lú ṣòkòtò àwọn ọkùnrin <ref name="burman83">{{cite book|editor-last1=Burman |editor-first1=Barbara |editor-first2=Carole |editor-last2=Turbin|title=Material Strategies: Dress and Gender in Historical Perspective|year=2003|publisher=[[Wiley-Blackwell]]|isbn=978-1-4051-0906-2|pages=83–4}}</ref> Àwọn Àpò-ọwọ́ ìgbàlódé bí, clutch, pouch, tàbí Àpò-ìléwọ́ ni wọn jẹyọ ni ilẹ̀ England ni àkókò ìdàgbàsókè ọ̀làjú "[[Industrial Revolution]]" , látàrí ìrìnkèrindò pẹ̀lú ọkọ̀ ojú-irin tí ó wọ́pọ̀ si. Bí ọdún 1841, oníṣòwò ọmọ ilẹ̀ [[Doncaster]], Samuel Parkinson (tí ó gbajúmọ̀ fún [[butterscotch]]) péè fún ṣíṣe àwọn àpótí ìrìnàjò tí ó sì tún tẹpẹlẹ mo ṣíṣe irúfé àpótí ìrìnàjò béè na fún ìyàwó rè lẹ́yìn tí ó ṣe àkíyèsí wípé ni Àpò-ìléwọ́ ìyàwó rè kéré láti gba àwọn ẹrú tí èròjà tí wọ́n sì tún fi pèlò rẹ jẹ èyí tí kò ní agbára tó láti gbé rìn ìrìn-àjò. Ó tẹpẹlẹ mọ wípe ní òun fẹ́ oríṣiríṣi Àpò-ìléwọ́ fún ìyàwó òun, tí títóbi rẹ yí ọ yàtò sì arawon fún lílò fún àwọn oríṣi òde, pẹ̀lú àlàyé wípé ni kí wọ́n ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ na láti ara awo kanna tí wọ́n lọ fún àwọn àpótí ìrìnàjò tí òun lójúnà áti ṣe ìyàtò láàrin ti ti ẹ àti Àpò-ìléwọ́ tí [[carpetbag]] tí ó gbajúmọ̀ ni ìgbà na òún, àti láàrin àwọn àwọn àpò ìléwó aláṣọ tí ọ̀pọ̀ àwọn ènìyàn ìgbà òun lò. [[H. J. Cave & Sons|H. J. Cave]] (London) gbà sì lénu, ó sì ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ òsò àkókò, èyí tí àá padà dámò lónìí yí, ní arawon ni ati rí àpò ìpamọ́wọ́ "clutch bag" àti àpò tí wọ́n fi ìwé fẹ́lẹ́ ṣe tote (tí wọ́n ń pè ní Báágì ìrìn-àjò obìnrin "ladies traveling case"). Àwọn eléyi ni wọn wá ní yàrá ìfihàn àwọn Àpò-ìléwọ́ -ìṣẹ̀ǹbáyé "[[Museum of Bags and Purses]]" ní Amsterdam.{{citation needed|date=May 2026}} H. J. Cave tẹ̀síwájú láti máa ṣe ìpolówó àti títà àwọn Àpò-ìléwọ́ yìí, àmọ́ òpò àwọn alátakọ̀ sọ wípé àwọn obìnrín kò nílò àwọn báágì ìléwó bí irú eléyì nítorí wípé níse ni yio má dá wọn lẹ́yìn látàrí àwọn òun ìpèlò wúwo tí wọ́n fi ṣe wọ́n. H. J. Cave dáwọ́dúró ìpolówó Báágì òún dúró lẹ́yìn ọdún 1865, tí ó sì gbájúmó àwọn Àpótí-aṣọ, bótilèjépé wọn sì ń tẹ̀síwájú láti má ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ òun fún àwọn Lóba-Lóba, Àwọn ènìyàn jàǹkàn-jàǹkàn tí wọ́n gbajúmọ̀, àti láti ṣe ayẹyẹ àwọn àjọ̀dún kòkan,bi ayẹyẹ tí "Queen's 2012 Diamond Jubilee" tí ọdún 2012. H. J. Cave bèrè ṣíṣe Àpò-ìléwọ́ padà ní ọdún 2010.<ref>{{cite news|first=Philippa |last=Stockley |url=https://www.independent.co.uk/voices/commentators/philippa-stockley-yes-the-contents-mean-a-lot-but-its-the-bag-that-matters-most-8100587.html |title=Yes, the contents mean a lot, but it's the bag that matters most |newspaper=The Independent |date=2 September 2012 |access-date=27 September 2015}}</ref> == Àwọn Àpò-ìléwọ́ ni Sànmánì ìgbà ọ̀rúndún ogún == [[File:SandrineNosbé (cropped).jpg|thumb|Handbag over the shoulder]] Ní àkókò ìgbà tí Àpò-ìléwọ́ bèrè sí mi ń di gbajúmọ̀, wọn ṣe àtakò won pẹ̀lú wípé ni Àpò-ìléwọ́ òun ni kò dàbí òun ti o jọ tí obìnrin. Ní ìbẹ̀rẹ̀ Sànmánì ọ̀rúndún ọgúnjó, Sigmund Freud jiyàn pe Àpò-ìléwọ́ ni óun ṣe àpẹẹrẹ ìbálòpọ̀ látàrí pé ìrísí Àpò-ìléwọ́ ni ó jọ ojú ara obìnrin. Kí a tó mon lọ Àpò-ìléwọ́, àpò ni òun má ń wá nínú aṣọ obìnrin, lèyí tí ó fi àyè sílẹ̀ fún yíyọ nkan jáde ní gbangba ni ònà iyì àti ẹ̀yẹ tí ó ṣe àpónlé fún obìnrin. Nítorí pé Àpò-ìléwọ́ je èyí tí wọ́n ń gbé lọ́wọ́ ni gbangba, òùn ṣe àfihàn àwọn ǹkan ìní ara ẹni obìnrin síta fún gbọgbọ ayé rí. Ní ìwòye Freud, eléyi ni ó fi wé Àpẹ̀rẹ̀ fífi ọwọ́ pa ojú ara ní ọ̀nà ìbálòpọ̀.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Hiner|first=Susan|date=June 10, 2010|title=Accessories to Modernity: Fashion and the Feminine in Nineteenth-Century France|url=http://www.jstor.org/stable/j.ctt3fhhgk.10|access-date=May 11, 2021|website=JSTOR|publisher=[[University of Pennsylvania Press]]|pages=178–210|jstor=j.ctt3fhhgk.10 }}</ref> Bí Àpò-ìléwọ́ ṣe di ìtẹ́wọ́gbà gbogboogbò ni nkan bi ọ̀rúndún ogún, ìyípadà bèrè sí mi de ba ìwúlò rẹ gẹgẹbi òun ìkó ǹkan sí àmì àti ònà tí wọ́n ń gbá fi ọlá àti ipò ẹni tí ó gbé lọ́wọ́ hàn ní àwùjọ. Àwọn ọ̀nà-àrà tí wọ́n fi ṣé, irúfé oun tí wón fi ṣeé, iye tí wọ́n ń tàá, àti orúkọ àwọn tí wọ́n ṣeé, di òun amuye tí ó dé ní ìwúlò ju bóyá Àpò-ìléwọ́ òun gan pàápàá lè kó ẹrù ara ẹni. Àpò-ìléwọ́ kúrò ní òun tí kìíṣe tí obìnrin di òun ti wọn padà wá fi dá lórí obìnrin tí wọ́n sì yọ kúrò nínú nkan amuye ọkùnrin. Àpò Báágì àwọn obìnrín je òun òsó tí wọ́n ń kó àwọn ǹkan ìní wọn sí, Báágì ìfàlọ́wọ́ fún àwọn ọkùnrin ń ti rè ni ó wà ní ipele àwọn báágì bíi àpótí-ìwé (briefcases): èyí tí ó jẹ́ onígun mẹ́rin; tí wọ́n má ń kó àwọn nkan ti o níse pẹ̀lú ìjé ọmọkùnrin sì inú rẹ̀ bí: àwọn ìwé isé, àwọn ìwé ọ́físì àti àwọn nkan bi bírò. Ìyàtò tí ń bẹ ní àárín Báágì ọkùnrin àti ti obìnrin ní ó pàdé ní àárín Báágì ìléwò pélébé tí ìgbàlódé. Báágì òun ti wọn se fún kíkó àwọn ọwọ́ ẹyọ sí nínú pẹ̀lú èróngbà láti fi ṣe ìtọrẹ ni inu ile ìjọsìn ni ó ní Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ni àwọn àkókò ìgbà tí ọ̀làjú sèsè ń dàgbà sókè. Gégébí Báágì pélébé òun ṣe jẹ́ àmì ìtọrẹ ni ìwòye òpò ènìyàn, ìwòye òun tẹ̀síwájú pẹ̀lú bi ṣe máa ń wo obìnrin tí ó ń gbé Àpò-ìléwọ́ lọ́wọ́ gẹ́gẹ́ bí ènìyàn pàtàkì, tí ó sì lè jẹ́ pé ó ń lo àpò ìléwò pélébé òun láti kó àwọn ọwọ́ tí ó fè fi tọrẹ. <ref name=":0" /> Láàrin àwọn ọdún 1940, ìpín àwọn aṣọ tí ó wáyé nítorí Ogun Àgbáyé Kejì mú kí wọ́n bẹ̀rẹ̀ sí ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ láti inú àwọn ohun èlò bí Màrìwò ([[:en:Raffia|raffia]]) tàbí kí wọ́n hunún láti ara òwú.<ref>{{Cite book |last=Pedersen |first=Stephanie |url=http://archive.org/details/handbagswhatever0000pede |title=Handbags : what every woman should know |date=2006 |publisher= David & Charles|location=Cincinnati, OH |others=Internet Archive |isbn=978-0-7153-2495-0}}</ref> Àwọn obìnrin kan hun àwọn Àpò-ìléwọ́ kékeré ti ara wọn pẹ̀lú wíwo àwọn àpẹẹrẹ Báágì mìíràn tí wọ́n ń tà ní àwọn àkókò yìí. == Báágì ìléwò Àwọn ọkùnrin == {{Redirect|Man purse|the JPEGMafia song|JPEGMafia discography}} [[File:FreitagBag.jpg|thumb|A casual messenger bag]] Báágì ìléwò, èyí tí a mọ̀ tí ó pé jù ni orílẹ̀ ayé ni ó jẹ́ èyí tí ọkùnrin kan tí orúkọ rẹ ń jẹ [[Ötzi the Iceman]] lò ní nkan bi ẹgbẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n ọdún sẹ́yìn.<ref>{{cite book|last=Gerval|first=Olivier|title=Studies in Fashion: Fashion Accessories|year=2009|publisher=A & C Black|isbn=978-1-4081-1058-4|page=44}}</ref> Àwọn ọkùnrin tí fi ìgbà kan ló àpò-ọwọ́ [[coin purse]]. Ní àwọn àkókò ìbẹ̀rẹ̀ ìdásílẹ̀ àgbègbè Europe òde òní, tí ìrísí fásíònù àwọn obìnrin sì ń dàgbà lọ́nà lílọ àwọn àpò ìléwò tí wọ́n fi ṣe òsó, fásíònù àwọn ọkùnrin ń ti rè dojú kọ ònà ibòmíràn. Ṣòkòtò àwọn ọkùnrin rọ́pò Ṣòkòtò-gawù [[breeches]] ní àwọn àkókò ọ̀rúndún kejìdínlógún sí ọkàndínlógún, tí wọ́n sì fi àpò kún àwọn ìrísí ṣòkòtò wọn. Eléyìí fún àwọn ọkùnrin ní àyè láti lè mọ kò ọwọ́ ẹyọ àti ọwọ́ ìwé sì inú àpò aláwo tí ó jẹ́ ìléwò. Àpò àwọn ọkùnrin pò ni ọ̀rúndún kọkànlélógún sì ogún pẹ̀lú àwọn èwù Àwòtélẹ̀-àwọ̀lékè Kóòtù áti sòkòtò ti o fún wọn ní ànfàní à ti lè kó àwọn nkan ìní wọn bii, Àwọn kòkò-tábà, ìṣáná, ọ̀bẹ je awon nkan ti àwọn ìyàwó wọn a mon tún ṣe.<ref name="burman83"/> Àwọn àpò ìléwò àwọn ọkùnrin ní àwọn oníṣẹ́-ọnà ṣe àjíǹde fún ní àkókò ọdún 1970s ní Europe.<ref>{{cite book|last=Sarti|first=Giorgio|title=Vespa: 1946-2006: 60 Years of the Vespa|year=2006 |location=St. Paul, Minnesota |publisher=[[Motorbooks]]|isbn=978-0-7603-2577-3|page=117}}</ref> láti àwọn ọdún 1990s, ní àwọn oníṣẹ́-ọnà tí ṣe ìpolówó àwọn oririsi àwọn àpò ìléwò fún àwọn ọkùnrin. Àwọn orúkọ bíi '''man bag''', '''man-purse''', '''murse''', àti '''mini bag''' òun ni wón ti lò láti fi ṣe àpèjúwe àwọn báágì yí. Àwọn iṣẹ́ ọnà Báágì ìléwò tí ó wọ́pọ̀ ni U.S. Ní wón sábà má ń jẹ ẹ̀yà títí Báágì alápò-ẹ̀yìn tàbí Báágì fun awọn ìránṣẹ́ [[messenger bag]], tí kò sì fi ara jọ wipe ni ìṣẹ̀dá ẹ̀yà èyàn kan ní wón ṣeé fún. Àti obìnrin àti ọkùnrin ni ó le lòó bótilèjépé òun má ń pélébé mó ń ẹyin dáadáa ju Báágì alápònséyìn [[backpack]] lọ tí kò sì wúwo tó àpò-ìwé. Àwọn báágì wọ̀nyí ni wọn ń pè ní wón ń sábà má ń pè ní Àpò-ìránṣẹ́ [[messenger bag]] tàbí "organizer bags" . Ní òpò àwọn ìlú míràn, ó jẹ́ òun Wọ́pọ̀ fún ọkùnrin láti gbé àwọn báágì kékeré onígun tí wọ́n ń sábà máa ń ṣe pẹ̀lú awo tí wọ́n ń sì má ń gbé sì èjìká. Àpò aláwo tí wọ́n ń fikó apá "[[satchel]]" na jee èyí tí ó wọ́pọ̀ láàrín àwọn ọkùnrin. Àwọn àpò ìléwò ọkùnrin ní àwọn oníṣẹ́-ọnà bí [[Prada]], [[Louis Vuitton]], [[Coach, Inc.|Coach]], àti [[Bottega Veneta]] ma ń ṣe ní onírúurú ẹ̀yà àti àrà. Títí di àkókò ọdún 2011, ìfojúdá ọjà àpò ìléwò àwọn ọkùnrin ní àgbáyé ní o o wa ni nkan bi bíllíónù mẹ́rìn ni ọdọọdún ($4 billion).{{update inline|date=May 2026}}<ref>{{cite book |title=Standard & Poor's 500 Guide |year=2011 |publisher=McGraw-Hill |isbn=978-0-07-175491-0}}</ref> títí di àwọn nkan bi ọdún 2012, ọjà ìtajà àwọn nkan ìléwò ọkùnrin bíi "holdall" ní àwọn àgbègbè àríwá ilẹ̀ Amẹ́ríkà ń tẹ̀síwájú.<ref>{{cite news |last=Clifford |first=Stephanie |url=https://www.nytimes.com/2012/02/20/business/men-are-buying-fashion-accessories-after-slow-recession-sales.html |title=Men Step Out of the Recession, Bag on Hip, Bracelet on Wrist |newspaper=The New York Times |date=19 February 2012}}</ref> == Irúfẹ́ Àwọn báágì == [[File:Handbags diagram.svg|thumb|Varieties of handbags (proportional)]] * [[Baguette (bag)|Baguette]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì ìléwò ([Handbag]) pataki kan tó ní ìrísí pẹlẹbe tó gùn ní petele tí ó sì fi ìrísí jọ búrẹ́dì ilé faransé kan tí ń jẹ ([[baguette]]) * Bowling bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ handbag ([Handbag]) pataki kan tí ó gbajúmọ̀ ni nkan bi ọdún 1990s, fún àwọn ọ̀dọ́mọdé bìnrin láti lè mó ń fi gbé bọ́ọ̀lù. Ní ìrísí, ìsàlẹ̀ rẹ̀ ,ri petele, sùgbọ́n òkè rẹ̀ rí roboto (domed/semi-elliptical shape). Ó ní ọwọ́-ìmú méjì gígùn tó rọ̀rùn láti gbé mọ́ ọwọ́ tàbí lórí èjìká, ó sì máa ń ní zíípù (zipper) nla kan lókè tó ń ṣí kànga láti fàyè gba títọ́jú ẹrù. * Barrel bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò pataki kan tó ní ìrísí roboto gígùn petele (cylindrical / tube shape) tí ó sì tóbi díẹ̀ ju Báágì baguette lọ, pẹ̀lú ọwọ́-ìmú méjì tàbí okùn gígùn kan láti sọ̀ mọ́ èjìká. * Bucket bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Àpò-ìléwọ́ ([Handbag]) pataki kan tó ní ìsàlẹ̀ petele roboto (oval or circular base) àti ìhà gíga petele tó n yọ sí òkè bíi garawa omi. ó máa ń ní okùn-fífà ([Drawstrings]) ní ẹnu láti fà mọ́ra pẹ̀lú iga ọwọ́ ńlá tí èyàn lè fi kọ́ apá. ccsaufxjbgp9xq5j5bhwvpguvfo38l5 637266 637265 2026-09-17T17:10:23Z Olaoye Sheu Ibrahim 31612 /* Irúfẹ́ Àwọn báágì */ 637266 wikitext text/x-wiki {{Short description|Handled bag used to carry personal items}} {{Use dmy dates|date=September 2015}} {{Original research|date=September 2011}} [[File:Mi'kmaq porcupine quill purse (40412695490).jpg|thumb|right|Mi'kmaq porcupine quill handbag]] '''Àpò-ìléwọ́''', tí ọ̀pọ̀ ènìyàn tún mọ̀ gẹ́gẹ́bi Àpò-Owó "'''purse'''" Nínú èdè Gẹ̀ẹ́sì tí apá ilẹ̀ àríwá Amẹrikà "[[North American English]]" , ni ó jẹ́ Àpò-ìléwọ́ "[[bag]]" kékeré tí ó ní owó tí èyàn lè fi gbáamú " [[Handle (grip)|handle]]d" tí wọ́n ń lọ láti fi kọ́ àwọn ẹrù ara ẹni. Ní àwọn agbègbè kan ní ilé Amẹrikà, wọn tí fi ìgbà kan pèé ni '''pocketbook''' . ==Àkójọpọ̀ àwọn èdè-àkànṣe == Òrò èdè ẹ "purse" òun ni wón kókó lọ fi ṣe àpèjúwe àpò kékeré tí wọ́n ń kó àwọn ọwọ́ ẹyọ sì nínú. Ní àwọn ìlú àti orílẹ̀ èdè tí wọ́n ń tí ń sọ èdè Gẹ̀ẹ́sì, òun ni wó ń tí ń lọ láti fi tókasí àpò ọwọ́ kékeré "[[coin purse|small money bag]]" "Àpò-ìléwọ́" je Báágì tí ó tóbi díẹ̀ tí ó lè gbà àwọn òpò ǹkan bi ọwọ́ àti àwọn ǹkan èlò tí ara ẹni míràn. Àwọn elédè Gẹ̀ẹ́sì tí ilé Amẹrikà sábà má ń lọ ọ̀rọ̀ "purse àti handbag" sì arawon. Ìlo ọ̀rọ̀ ''handbag'' òun ni ó bẹ̀rẹ̀ sí mí jeyo ni àwọn ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1900s. Télètélè , won sábà má ń lọ láti fi tókasí àpò ìléwó àwọn ọkùnrin. Àpò àwọn obìnrin gbèrègèjigè sì ni ìwọ̀n, ni àwọn àkókò yí, tí wọ́n sì lọ ọ̀rọ̀ na mo lọ́rùn.<ref>{{cite book|last=Browning|first=Marie|title=Purse Pizzazz|year=2006|publisher=[[Sterling Publishing]]|isbn=978-1-4027-4065-7|page=8}}</ref> "Pocketbook" tún jẹ́ ọ̀rọ̀ míràn tí wọ́n ń lọ láti fi ṣe àpèjúwe àpò ìléwó àwọn obìnrin tí ó gbajúmọ̀ ni ilẹ̀ United States ni àwọn nǹkan bí owó àárín ọgúnjó ọ̀rúndún.<ref>{{cite book | last=Wilcox | first=C. | title=A Century of Bags: Icons of Style in the 20th Century | publisher=Universal International | year=1997 | isbn=978-1-876142-36-0 | url=https://books.google.com/books?id=t9UaAAAACAAJ | access-date=March 19, 2024 | page=11}}</ref> == Ìpilẹ̀ṣẹ̀ == === Àwọn Ohun Àrà Àtijó === Ní ayé ìgbà àtijó, àwọn àpò baagi òun ni wọn ń lò láti fi kọ́ àwọn ǹkan bi, òkúta, irin-isé, ǹkan ìjà, àti ọwọ́. Àwọn àpẹrẹ àpò báyìí ni wọn ṣe àwárí wọn ní àwọn ayé ìsìnkú ilẹ̀ Egypt ayé àtijó "[[Ancient Egyptian funerary practices|Egyptian burial sites]]" ({{circa}} 2686–2160 BCE) tí wọ́n ṣe wọn pẹ̀lú awo pẹ̀lú ọwọ́ méjì tí wọ́n fi igi ṣe fún gbígbé.<ref>{{Cite web |date=2019-10-27 |title=The History Of Bags |url=https://lux-collector.com/blogs/blog/the-history-of-bags |access-date=2023-07-17 |website=LuxCollector Vintage |language=en}}</ref> Àwọn ènìyàn ayé àtijó ni ilẹ̀ " [[Ancient Greece|ancient Greeks]]" lo awo, ìwé 'papyrus' àti Àpò-ọwọ́ fẹ́lẹ́fẹ́ tí wọ́n tún mọ̀ sí ''byrsa'' láti fi àwọn ọwọ́ ẹyọ pamó lèyí tí ó jẹ́ Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ọ̀rọ̀ èdè Gẹ̀ẹ́sì "purse". Bí ó ti di wípe ni ìdàgbàsókè ń bá ìrísí ọwọ́ òun ló ṣe okùnfà fún ìdásílẹ̀ àwọn àpò-ìgbàdí olókùn tí wọ́n sábà má ń sọ mó ìbàdí tàbí kí wọ́n yìi mo aṣọ. Nínú Àpò-ìléwọ́ kan ní wón ti ṣe àwárí [[Ötzi]], tí sèmí ni àwọn nkan ọdún 3350 sí 3105 BC.<ref>{{Cite web |title=From when did humans start carrying handbags? |url=https://htschool.hindustantimes.com/editorsdesk/knowledge-vine/from-when-did-humans-start-carrying-handbags |access-date=2023-07-17 |website=HT School |language=en-US}}</ref> ni ara àwọn àwárí ìṣáájú ni a ti rí àpò aláwo tí ó wá láti àwọn àkókò [[Anglo-Saxon settlement of Britain|Anglo-Saxon Britain]], ni nkan bí ọdún circa 625 CE, se àfihàn ojú oórì ọba Roewald ni bi Òkìtì [[Sutton Hoo]] ní [[Suffolk]].<ref>{{Cite web |last=Johnson |first=Anna |title=Fashions of Handbags and Purses |url=https://www.lovetoknow.com/life/style/fashions-handbags-purses |access-date=2023-07-17 |website=LoveToKnow |language=en}}</ref> bótilèjépé awo ara Àpò-ìléwọ́ òun ti gbóó, àwọn wúrà tí wọ́n fi ṣe òsó ara rẹ sì wà ní sepé. Nínú Àpò-ìléwọ́ òun, wọn ba ogójì ọwọ́ ẹyọ wúrà ni inu rẹ̀ tí wọ́n fi ìkọ́-bẹ́líìtì wúrà dìmú. Àwọn ìrísí yí jé àmì ọlá àti ipò, lèyí tí òun tọ́ka sí ara nkan ìní ìfi ọlá hàn. === Àkókò Ti Ọ̀làjú Kò i Tíì Tàn Kálẹ̀. === [[File:Bag Mosul Gambier Parry Courtauld Gallery.jpg|thumb|The [[Courtauld bag]], thought to be the world's oldest surviving handbag]] Àpò-ìléwọ́ [[Courtauld bag]], òun ni wón ní ìgbàgbọ́ wípe ní wón se é ní [[Mosul]] ní àkókò ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1300s, tí wọ́n sí ní ní èrò pé òun ni ó jẹ́ Àpò-ìléwọ́ tí ó dàgbà jùlọ nínú ayé títí di àkókò tí a Wàyí.<!-- Brown 2014 --> Ó sì dàbí ẹni wípé obìnrin ọlọ́lá kan ní [[Ilkhanate]] ni ó nií.<!-- Brown 2014 --><ref name="Brown 2014">{{cite news |last1=Brown |first1=Mark |title=A handbag? Courtauld Gallery opens up identity of 700-year-old treasure |url=https://www.theguardian.com/culture/2014/feb/19/handbag-courtauld-gallery-identity-treasure-fashion |access-date=8 February 2024 |work=[[The Guardian]] |date=19 February 2014}}</ref> === Orírun àwọn Àpò-ìléwọ́ ìgbàlódé === [[File:Woman's muslin dress and straw bonnet c. 1830.jpg|thumb|Women's fashion from 1830, including a ''reticule'' handbag from France<ref>{{cite web |url=http://collectionsonline.lacma.org/mwebcgi/mweb.exe?request=record;id=159955;type=101 |title=Los Angeles County Museum of Art |publisher=Collectionsonline.lacma.org |access-date=30 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111024071222/http://collectionsonline.lacma.org/mwebcgi/mweb.exe?request=record |archive-date=24 October 2011 |url-status=dead}}</ref>]] Àti ọkùnrin, àti obìnrin ní wón ń lọ àpò Báágì títí di ńkan bí owó ìparí ọdún 1700s.<ref>{{Cite web |title=Handbags and Purses {{!}} Encyclopedia.com |url=https://www.encyclopedia.com/fashion/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/handbags-and-purses |access-date=2023-07-17 |website=www.encyclopedia.com}}</ref> àwọn ènìyàn ilé Europe ìgbàlódé ni wọn ń lọ Àpò-ìléwọ́ láti tójú ọwọ́ ẹyọ sì. Àpò-ìléwọ́ ni wọn ṣe pẹ̀lú aṣọ fẹ́lẹ́fẹ́ tàbí awo [[leather]] tí ọkùnrin àti obìnrin ń sì ń lò wọ́n; ara ìlú Scott, tí orúkọ rẹ ń jẹ́ [[sporran]] jẹ́ ara àwọn ẹni tí wọ́n kópa nínú àṣà Àpò-ìléwọ́ yí. Ní àwọn ǹkan bi ọ̀rúndún kẹtàdínlógún, àwọn ọmọdébìnrin ni wọn ń kó ni bí wọn ń ṣe hun aṣọ gẹ́gẹ́bi ara àwọn ètò ẹ̀kọ́ tí ṣe pàtàkì kí ọmọbìnrin ni kí ó tó lọ sí ilé ọkọ; eléyi náà sì má ń ràn wọ́n lọ́wọ́ láti lè má ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ tí ó rẹwà.<ref>{{cite web|url=https://henriettashandbags.com/index.php?main_page=page&id=4|title=History of Handbags- From the 14th Century to Present Day Handbag Designers|last=Timmons|first=Henrietta|access-date=2017-05-28}}</ref> Ní ìgbà tí yí ọ fi di ọ̀rúndún kejìdínlógún, fásíònù ni ile Europe tí ń sún sì apá ẹ̀yà ara ti o pẹlẹbẹ pẹ̀lú ìwúrí Àwòrán òjìjì láti ilé Greece àti Rome àtijó. Àwọn obìnrin fẹ́ Àpò-ìléwọ́ tí kò ní ní àkùdí lára ti kò sì tún ní tóbi ni ìrísí, fún ìdí èyí, wọ́n ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ [[Reticule (handbag)|''reticules'']] jáde. Àwọn àpò Reticules ni wón ṣe láti ara òwú kòkòrò àti aṣọ àrán, tí ó sì ní okùn ìfàlówó. Ó kọ́kọ́ di gbajúmọ̀ ni ilẹ̀ France, lẹ́yìn náà ni ó ré kọjá sí ilè Britain, níbi tí wọ́n ti di òun kòsémáání.<ref>{{cite book|last=Hagerty|first=Barbara G. S.|title=Handbags: a peek inside a woman's most trusted accessory|year=2002|publisher=[[Running Press Book Publishers]]|isbn=0-7624-1330-1|pages=14–5}}</ref> bótilèjépé ó di kòsémááni, àwọn ọkùnrin ó tẹ̀lé asa náà, dípò àwọn n ló àwọn àpò-ọwọ́ àti àpò ara ṣòkòtò [[pocket]]s, lèyí tí ó di gbajúmọ̀ pẹ̀lú ṣòkòtò àwọn ọkùnrin <ref name="burman83">{{cite book|editor-last1=Burman |editor-first1=Barbara |editor-first2=Carole |editor-last2=Turbin|title=Material Strategies: Dress and Gender in Historical Perspective|year=2003|publisher=[[Wiley-Blackwell]]|isbn=978-1-4051-0906-2|pages=83–4}}</ref> Àwọn Àpò-ọwọ́ ìgbàlódé bí, clutch, pouch, tàbí Àpò-ìléwọ́ ni wọn jẹyọ ni ilẹ̀ England ni àkókò ìdàgbàsókè ọ̀làjú "[[Industrial Revolution]]" , látàrí ìrìnkèrindò pẹ̀lú ọkọ̀ ojú-irin tí ó wọ́pọ̀ si. Bí ọdún 1841, oníṣòwò ọmọ ilẹ̀ [[Doncaster]], Samuel Parkinson (tí ó gbajúmọ̀ fún [[butterscotch]]) péè fún ṣíṣe àwọn àpótí ìrìnàjò tí ó sì tún tẹpẹlẹ mo ṣíṣe irúfé àpótí ìrìnàjò béè na fún ìyàwó rè lẹ́yìn tí ó ṣe àkíyèsí wípé ni Àpò-ìléwọ́ ìyàwó rè kéré láti gba àwọn ẹrú tí èròjà tí wọ́n sì tún fi pèlò rẹ jẹ èyí tí kò ní agbára tó láti gbé rìn ìrìn-àjò. Ó tẹpẹlẹ mọ wípe ní òun fẹ́ oríṣiríṣi Àpò-ìléwọ́ fún ìyàwó òun, tí títóbi rẹ yí ọ yàtò sì arawon fún lílò fún àwọn oríṣi òde, pẹ̀lú àlàyé wípé ni kí wọ́n ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ na láti ara awo kanna tí wọ́n lọ fún àwọn àpótí ìrìnàjò tí òun lójúnà áti ṣe ìyàtò láàrin ti ti ẹ àti Àpò-ìléwọ́ tí [[carpetbag]] tí ó gbajúmọ̀ ni ìgbà na òún, àti láàrin àwọn àwọn àpò ìléwó aláṣọ tí ọ̀pọ̀ àwọn ènìyàn ìgbà òun lò. [[H. J. Cave & Sons|H. J. Cave]] (London) gbà sì lénu, ó sì ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ òsò àkókò, èyí tí àá padà dámò lónìí yí, ní arawon ni ati rí àpò ìpamọ́wọ́ "clutch bag" àti àpò tí wọ́n fi ìwé fẹ́lẹ́ ṣe tote (tí wọ́n ń pè ní Báágì ìrìn-àjò obìnrin "ladies traveling case"). Àwọn eléyi ni wọn wá ní yàrá ìfihàn àwọn Àpò-ìléwọ́ -ìṣẹ̀ǹbáyé "[[Museum of Bags and Purses]]" ní Amsterdam.{{citation needed|date=May 2026}} H. J. Cave tẹ̀síwájú láti máa ṣe ìpolówó àti títà àwọn Àpò-ìléwọ́ yìí, àmọ́ òpò àwọn alátakọ̀ sọ wípé àwọn obìnrín kò nílò àwọn báágì ìléwó bí irú eléyì nítorí wípé níse ni yio má dá wọn lẹ́yìn látàrí àwọn òun ìpèlò wúwo tí wọ́n fi ṣe wọ́n. H. J. Cave dáwọ́dúró ìpolówó Báágì òún dúró lẹ́yìn ọdún 1865, tí ó sì gbájúmó àwọn Àpótí-aṣọ, bótilèjépé wọn sì ń tẹ̀síwájú láti má ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ òun fún àwọn Lóba-Lóba, Àwọn ènìyàn jàǹkàn-jàǹkàn tí wọ́n gbajúmọ̀, àti láti ṣe ayẹyẹ àwọn àjọ̀dún kòkan,bi ayẹyẹ tí "Queen's 2012 Diamond Jubilee" tí ọdún 2012. H. J. Cave bèrè ṣíṣe Àpò-ìléwọ́ padà ní ọdún 2010.<ref>{{cite news|first=Philippa |last=Stockley |url=https://www.independent.co.uk/voices/commentators/philippa-stockley-yes-the-contents-mean-a-lot-but-its-the-bag-that-matters-most-8100587.html |title=Yes, the contents mean a lot, but it's the bag that matters most |newspaper=The Independent |date=2 September 2012 |access-date=27 September 2015}}</ref> == Àwọn Àpò-ìléwọ́ ni Sànmánì ìgbà ọ̀rúndún ogún == [[File:SandrineNosbé (cropped).jpg|thumb|Handbag over the shoulder]] Ní àkókò ìgbà tí Àpò-ìléwọ́ bèrè sí mi ń di gbajúmọ̀, wọn ṣe àtakò won pẹ̀lú wípé ni Àpò-ìléwọ́ òun ni kò dàbí òun ti o jọ tí obìnrin. Ní ìbẹ̀rẹ̀ Sànmánì ọ̀rúndún ọgúnjó, Sigmund Freud jiyàn pe Àpò-ìléwọ́ ni óun ṣe àpẹẹrẹ ìbálòpọ̀ látàrí pé ìrísí Àpò-ìléwọ́ ni ó jọ ojú ara obìnrin. Kí a tó mon lọ Àpò-ìléwọ́, àpò ni òun má ń wá nínú aṣọ obìnrin, lèyí tí ó fi àyè sílẹ̀ fún yíyọ nkan jáde ní gbangba ni ònà iyì àti ẹ̀yẹ tí ó ṣe àpónlé fún obìnrin. Nítorí pé Àpò-ìléwọ́ je èyí tí wọ́n ń gbé lọ́wọ́ ni gbangba, òùn ṣe àfihàn àwọn ǹkan ìní ara ẹni obìnrin síta fún gbọgbọ ayé rí. Ní ìwòye Freud, eléyi ni ó fi wé Àpẹ̀rẹ̀ fífi ọwọ́ pa ojú ara ní ọ̀nà ìbálòpọ̀.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Hiner|first=Susan|date=June 10, 2010|title=Accessories to Modernity: Fashion and the Feminine in Nineteenth-Century France|url=http://www.jstor.org/stable/j.ctt3fhhgk.10|access-date=May 11, 2021|website=JSTOR|publisher=[[University of Pennsylvania Press]]|pages=178–210|jstor=j.ctt3fhhgk.10 }}</ref> Bí Àpò-ìléwọ́ ṣe di ìtẹ́wọ́gbà gbogboogbò ni nkan bi ọ̀rúndún ogún, ìyípadà bèrè sí mi de ba ìwúlò rẹ gẹgẹbi òun ìkó ǹkan sí àmì àti ònà tí wọ́n ń gbá fi ọlá àti ipò ẹni tí ó gbé lọ́wọ́ hàn ní àwùjọ. Àwọn ọ̀nà-àrà tí wọ́n fi ṣé, irúfé oun tí wón fi ṣeé, iye tí wọ́n ń tàá, àti orúkọ àwọn tí wọ́n ṣeé, di òun amuye tí ó dé ní ìwúlò ju bóyá Àpò-ìléwọ́ òun gan pàápàá lè kó ẹrù ara ẹni. Àpò-ìléwọ́ kúrò ní òun tí kìíṣe tí obìnrin di òun ti wọn padà wá fi dá lórí obìnrin tí wọ́n sì yọ kúrò nínú nkan amuye ọkùnrin. Àpò Báágì àwọn obìnrín je òun òsó tí wọ́n ń kó àwọn ǹkan ìní wọn sí, Báágì ìfàlọ́wọ́ fún àwọn ọkùnrin ń ti rè ni ó wà ní ipele àwọn báágì bíi àpótí-ìwé (briefcases): èyí tí ó jẹ́ onígun mẹ́rin; tí wọ́n má ń kó àwọn nkan ti o níse pẹ̀lú ìjé ọmọkùnrin sì inú rẹ̀ bí: àwọn ìwé isé, àwọn ìwé ọ́físì àti àwọn nkan bi bírò. Ìyàtò tí ń bẹ ní àárín Báágì ọkùnrin àti ti obìnrin ní ó pàdé ní àárín Báágì ìléwò pélébé tí ìgbàlódé. Báágì òun ti wọn se fún kíkó àwọn ọwọ́ ẹyọ sí nínú pẹ̀lú èróngbà láti fi ṣe ìtọrẹ ni inu ile ìjọsìn ni ó ní Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ni àwọn àkókò ìgbà tí ọ̀làjú sèsè ń dàgbà sókè. Gégébí Báágì pélébé òun ṣe jẹ́ àmì ìtọrẹ ni ìwòye òpò ènìyàn, ìwòye òun tẹ̀síwájú pẹ̀lú bi ṣe máa ń wo obìnrin tí ó ń gbé Àpò-ìléwọ́ lọ́wọ́ gẹ́gẹ́ bí ènìyàn pàtàkì, tí ó sì lè jẹ́ pé ó ń lo àpò ìléwò pélébé òun láti kó àwọn ọwọ́ tí ó fè fi tọrẹ. <ref name=":0" /> Láàrin àwọn ọdún 1940, ìpín àwọn aṣọ tí ó wáyé nítorí Ogun Àgbáyé Kejì mú kí wọ́n bẹ̀rẹ̀ sí ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ láti inú àwọn ohun èlò bí Màrìwò ([[:en:Raffia|raffia]]) tàbí kí wọ́n hunún láti ara òwú.<ref>{{Cite book |last=Pedersen |first=Stephanie |url=http://archive.org/details/handbagswhatever0000pede |title=Handbags : what every woman should know |date=2006 |publisher= David & Charles|location=Cincinnati, OH |others=Internet Archive |isbn=978-0-7153-2495-0}}</ref> Àwọn obìnrin kan hun àwọn Àpò-ìléwọ́ kékeré ti ara wọn pẹ̀lú wíwo àwọn àpẹẹrẹ Báágì mìíràn tí wọ́n ń tà ní àwọn àkókò yìí. == Báágì ìléwò Àwọn ọkùnrin == {{Redirect|Man purse|the JPEGMafia song|JPEGMafia discography}} [[File:FreitagBag.jpg|thumb|A casual messenger bag]] Báágì ìléwò, èyí tí a mọ̀ tí ó pé jù ni orílẹ̀ ayé ni ó jẹ́ èyí tí ọkùnrin kan tí orúkọ rẹ ń jẹ [[Ötzi the Iceman]] lò ní nkan bi ẹgbẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n ọdún sẹ́yìn.<ref>{{cite book|last=Gerval|first=Olivier|title=Studies in Fashion: Fashion Accessories|year=2009|publisher=A & C Black|isbn=978-1-4081-1058-4|page=44}}</ref> Àwọn ọkùnrin tí fi ìgbà kan ló àpò-ọwọ́ [[coin purse]]. Ní àwọn àkókò ìbẹ̀rẹ̀ ìdásílẹ̀ àgbègbè Europe òde òní, tí ìrísí fásíònù àwọn obìnrin sì ń dàgbà lọ́nà lílọ àwọn àpò ìléwò tí wọ́n fi ṣe òsó, fásíònù àwọn ọkùnrin ń ti rè dojú kọ ònà ibòmíràn. Ṣòkòtò àwọn ọkùnrin rọ́pò Ṣòkòtò-gawù [[breeches]] ní àwọn àkókò ọ̀rúndún kejìdínlógún sí ọkàndínlógún, tí wọ́n sì fi àpò kún àwọn ìrísí ṣòkòtò wọn. Eléyìí fún àwọn ọkùnrin ní àyè láti lè mọ kò ọwọ́ ẹyọ àti ọwọ́ ìwé sì inú àpò aláwo tí ó jẹ́ ìléwò. Àpò àwọn ọkùnrin pò ni ọ̀rúndún kọkànlélógún sì ogún pẹ̀lú àwọn èwù Àwòtélẹ̀-àwọ̀lékè Kóòtù áti sòkòtò ti o fún wọn ní ànfàní à ti lè kó àwọn nkan ìní wọn bii, Àwọn kòkò-tábà, ìṣáná, ọ̀bẹ je awon nkan ti àwọn ìyàwó wọn a mon tún ṣe.<ref name="burman83"/> Àwọn àpò ìléwò àwọn ọkùnrin ní àwọn oníṣẹ́-ọnà ṣe àjíǹde fún ní àkókò ọdún 1970s ní Europe.<ref>{{cite book|last=Sarti|first=Giorgio|title=Vespa: 1946-2006: 60 Years of the Vespa|year=2006 |location=St. Paul, Minnesota |publisher=[[Motorbooks]]|isbn=978-0-7603-2577-3|page=117}}</ref> láti àwọn ọdún 1990s, ní àwọn oníṣẹ́-ọnà tí ṣe ìpolówó àwọn oririsi àwọn àpò ìléwò fún àwọn ọkùnrin. Àwọn orúkọ bíi '''man bag''', '''man-purse''', '''murse''', àti '''mini bag''' òun ni wón ti lò láti fi ṣe àpèjúwe àwọn báágì yí. Àwọn iṣẹ́ ọnà Báágì ìléwò tí ó wọ́pọ̀ ni U.S. Ní wón sábà má ń jẹ ẹ̀yà títí Báágì alápò-ẹ̀yìn tàbí Báágì fun awọn ìránṣẹ́ [[messenger bag]], tí kò sì fi ara jọ wipe ni ìṣẹ̀dá ẹ̀yà èyàn kan ní wón ṣeé fún. Àti obìnrin àti ọkùnrin ni ó le lòó bótilèjépé òun má ń pélébé mó ń ẹyin dáadáa ju Báágì alápònséyìn [[backpack]] lọ tí kò sì wúwo tó àpò-ìwé. Àwọn báágì wọ̀nyí ni wọn ń pè ní wón ń sábà má ń pè ní Àpò-ìránṣẹ́ [[messenger bag]] tàbí "organizer bags" . Ní òpò àwọn ìlú míràn, ó jẹ́ òun Wọ́pọ̀ fún ọkùnrin láti gbé àwọn báágì kékeré onígun tí wọ́n ń sábà máa ń ṣe pẹ̀lú awo tí wọ́n ń sì má ń gbé sì èjìká. Àpò aláwo tí wọ́n ń fikó apá "[[satchel]]" na jee èyí tí ó wọ́pọ̀ láàrín àwọn ọkùnrin. Àwọn àpò ìléwò ọkùnrin ní àwọn oníṣẹ́-ọnà bí [[Prada]], [[Louis Vuitton]], [[Coach, Inc.|Coach]], àti [[Bottega Veneta]] ma ń ṣe ní onírúurú ẹ̀yà àti àrà. Títí di àkókò ọdún 2011, ìfojúdá ọjà àpò ìléwò àwọn ọkùnrin ní àgbáyé ní o o wa ni nkan bi bíllíónù mẹ́rìn ni ọdọọdún ($4 billion).{{update inline|date=May 2026}}<ref>{{cite book |title=Standard & Poor's 500 Guide |year=2011 |publisher=McGraw-Hill |isbn=978-0-07-175491-0}}</ref> títí di àwọn nkan bi ọdún 2012, ọjà ìtajà àwọn nkan ìléwò ọkùnrin bíi "holdall" ní àwọn àgbègbè àríwá ilẹ̀ Amẹ́ríkà ń tẹ̀síwájú.<ref>{{cite news |last=Clifford |first=Stephanie |url=https://www.nytimes.com/2012/02/20/business/men-are-buying-fashion-accessories-after-slow-recession-sales.html |title=Men Step Out of the Recession, Bag on Hip, Bracelet on Wrist |newspaper=The New York Times |date=19 February 2012}}</ref> == Irúfẹ́ Àwọn báágì == [[File:Handbags diagram.svg|thumb|Varieties of handbags (proportional)]] * [[Baguette (bag)|Baguette]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì ìléwò ([Handbag]) pataki kan tó ní ìrísí pẹlẹbe tó gùn ní petele tí ó sì fi ìrísí jọ búrẹ́dì ilé faransé kan tí ń jẹ ([[baguette]]) * Bowling bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ handbag ([Handbag]) pataki kan tí ó gbajúmọ̀ ni nkan bi ọdún 1990s, fún àwọn ọ̀dọ́mọdé bìnrin láti lè mó ń fi gbé bọ́ọ̀lù. Ní ìrísí, ìsàlẹ̀ rẹ̀ ,ri petele, sùgbọ́n òkè rẹ̀ rí roboto (domed/semi-elliptical shape). Ó ní ọwọ́-ìmú méjì gígùn tó rọ̀rùn láti gbé mọ́ ọwọ́ tàbí lórí èjìká, ó sì máa ń ní zíípù (zipper) nla kan lókè tó ń ṣí kànga láti fàyè gba títọ́jú ẹrù. * Barrel bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò pataki kan tó ní ìrísí roboto gígùn petele (cylindrical / tube shape) tí ó sì tóbi díẹ̀ ju Báágì baguette lọ, pẹ̀lú ọwọ́-ìmú méjì tàbí okùn gígùn kan láti sọ̀ mọ́ èjìká. * Bucket bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Àpò-ìléwọ́ ([Handbag]) pataki kan tó ní ìsàlẹ̀ petele roboto (oval or circular base) àti ìhà gíga petele tó n yọ sí òkè bíi garawa omi. ó máa ń ní okùn-fífà ([Drawstrings]) ní ẹnu láti fà mọ́ra pẹ̀lú iga ọwọ́ ńlá tí èyàn lè fi kọ́ apá. * Clutch: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì ìléwò ([Handbag]) tàbí Àpò ọwọ́ ([Purse]) tí ó kúrú gidi gidi, ìrísí rẹ̀ jẹ́ pẹlẹbẹ, ó sì yàtọ̀ sí àwọn àpò yòókù nítorí pé kò ní ọwọ́-ìmú (handle) tàbí okùn gígùn (strap). Àwọn ìmíràn a má ni apá tí èyàn lè wò sì èjìká ṣùgbọ́n òpòlopò ni wọn ò ní.<ref>{{Cite web|date=2015-11-01|title=Similar But Differents: Clutch vs Wristlet|url=https://theluxonomist.es/2015/11/02/similar-but-differents-clutch-vs-wristlet/abel-hernandez|access-date=2021-01-26|website=The Luxonomist|language=es}}</ref> dniwjz3ronbg53f92oxitvd1glc3iho 637268 637266 2026-09-17T17:16:58Z Olaoye Sheu Ibrahim 31612 /* Irúfẹ́ Àwọn báágì */ 637268 wikitext text/x-wiki {{Short description|Handled bag used to carry personal items}} {{Use dmy dates|date=September 2015}} {{Original research|date=September 2011}} [[File:Mi'kmaq porcupine quill purse (40412695490).jpg|thumb|right|Mi'kmaq porcupine quill handbag]] '''Àpò-ìléwọ́''', tí ọ̀pọ̀ ènìyàn tún mọ̀ gẹ́gẹ́bi Àpò-Owó "'''purse'''" Nínú èdè Gẹ̀ẹ́sì tí apá ilẹ̀ àríwá Amẹrikà "[[North American English]]" , ni ó jẹ́ Àpò-ìléwọ́ "[[bag]]" kékeré tí ó ní owó tí èyàn lè fi gbáamú " [[Handle (grip)|handle]]d" tí wọ́n ń lọ láti fi kọ́ àwọn ẹrù ara ẹni. Ní àwọn agbègbè kan ní ilé Amẹrikà, wọn tí fi ìgbà kan pèé ni '''pocketbook''' . ==Àkójọpọ̀ àwọn èdè-àkànṣe == Òrò èdè ẹ "purse" òun ni wón kókó lọ fi ṣe àpèjúwe àpò kékeré tí wọ́n ń kó àwọn ọwọ́ ẹyọ sì nínú. Ní àwọn ìlú àti orílẹ̀ èdè tí wọ́n ń tí ń sọ èdè Gẹ̀ẹ́sì, òun ni wó ń tí ń lọ láti fi tókasí àpò ọwọ́ kékeré "[[coin purse|small money bag]]" "Àpò-ìléwọ́" je Báágì tí ó tóbi díẹ̀ tí ó lè gbà àwọn òpò ǹkan bi ọwọ́ àti àwọn ǹkan èlò tí ara ẹni míràn. Àwọn elédè Gẹ̀ẹ́sì tí ilé Amẹrikà sábà má ń lọ ọ̀rọ̀ "purse àti handbag" sì arawon. Ìlo ọ̀rọ̀ ''handbag'' òun ni ó bẹ̀rẹ̀ sí mí jeyo ni àwọn ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1900s. Télètélè , won sábà má ń lọ láti fi tókasí àpò ìléwó àwọn ọkùnrin. Àpò àwọn obìnrin gbèrègèjigè sì ni ìwọ̀n, ni àwọn àkókò yí, tí wọ́n sì lọ ọ̀rọ̀ na mo lọ́rùn.<ref>{{cite book|last=Browning|first=Marie|title=Purse Pizzazz|year=2006|publisher=[[Sterling Publishing]]|isbn=978-1-4027-4065-7|page=8}}</ref> "Pocketbook" tún jẹ́ ọ̀rọ̀ míràn tí wọ́n ń lọ láti fi ṣe àpèjúwe àpò ìléwó àwọn obìnrin tí ó gbajúmọ̀ ni ilẹ̀ United States ni àwọn nǹkan bí owó àárín ọgúnjó ọ̀rúndún.<ref>{{cite book | last=Wilcox | first=C. | title=A Century of Bags: Icons of Style in the 20th Century | publisher=Universal International | year=1997 | isbn=978-1-876142-36-0 | url=https://books.google.com/books?id=t9UaAAAACAAJ | access-date=March 19, 2024 | page=11}}</ref> == Ìpilẹ̀ṣẹ̀ == === Àwọn Ohun Àrà Àtijó === Ní ayé ìgbà àtijó, àwọn àpò baagi òun ni wọn ń lò láti fi kọ́ àwọn ǹkan bi, òkúta, irin-isé, ǹkan ìjà, àti ọwọ́. Àwọn àpẹrẹ àpò báyìí ni wọn ṣe àwárí wọn ní àwọn ayé ìsìnkú ilẹ̀ Egypt ayé àtijó "[[Ancient Egyptian funerary practices|Egyptian burial sites]]" ({{circa}} 2686–2160 BCE) tí wọ́n ṣe wọn pẹ̀lú awo pẹ̀lú ọwọ́ méjì tí wọ́n fi igi ṣe fún gbígbé.<ref>{{Cite web |date=2019-10-27 |title=The History Of Bags |url=https://lux-collector.com/blogs/blog/the-history-of-bags |access-date=2023-07-17 |website=LuxCollector Vintage |language=en}}</ref> Àwọn ènìyàn ayé àtijó ni ilẹ̀ " [[Ancient Greece|ancient Greeks]]" lo awo, ìwé 'papyrus' àti Àpò-ọwọ́ fẹ́lẹ́fẹ́ tí wọ́n tún mọ̀ sí ''byrsa'' láti fi àwọn ọwọ́ ẹyọ pamó lèyí tí ó jẹ́ Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ọ̀rọ̀ èdè Gẹ̀ẹ́sì "purse". Bí ó ti di wípe ni ìdàgbàsókè ń bá ìrísí ọwọ́ òun ló ṣe okùnfà fún ìdásílẹ̀ àwọn àpò-ìgbàdí olókùn tí wọ́n sábà má ń sọ mó ìbàdí tàbí kí wọ́n yìi mo aṣọ. Nínú Àpò-ìléwọ́ kan ní wón ti ṣe àwárí [[Ötzi]], tí sèmí ni àwọn nkan ọdún 3350 sí 3105 BC.<ref>{{Cite web |title=From when did humans start carrying handbags? |url=https://htschool.hindustantimes.com/editorsdesk/knowledge-vine/from-when-did-humans-start-carrying-handbags |access-date=2023-07-17 |website=HT School |language=en-US}}</ref> ni ara àwọn àwárí ìṣáájú ni a ti rí àpò aláwo tí ó wá láti àwọn àkókò [[Anglo-Saxon settlement of Britain|Anglo-Saxon Britain]], ni nkan bí ọdún circa 625 CE, se àfihàn ojú oórì ọba Roewald ni bi Òkìtì [[Sutton Hoo]] ní [[Suffolk]].<ref>{{Cite web |last=Johnson |first=Anna |title=Fashions of Handbags and Purses |url=https://www.lovetoknow.com/life/style/fashions-handbags-purses |access-date=2023-07-17 |website=LoveToKnow |language=en}}</ref> bótilèjépé awo ara Àpò-ìléwọ́ òun ti gbóó, àwọn wúrà tí wọ́n fi ṣe òsó ara rẹ sì wà ní sepé. Nínú Àpò-ìléwọ́ òun, wọn ba ogójì ọwọ́ ẹyọ wúrà ni inu rẹ̀ tí wọ́n fi ìkọ́-bẹ́líìtì wúrà dìmú. Àwọn ìrísí yí jé àmì ọlá àti ipò, lèyí tí òun tọ́ka sí ara nkan ìní ìfi ọlá hàn. === Àkókò Ti Ọ̀làjú Kò i Tíì Tàn Kálẹ̀. === [[File:Bag Mosul Gambier Parry Courtauld Gallery.jpg|thumb|The [[Courtauld bag]], thought to be the world's oldest surviving handbag]] Àpò-ìléwọ́ [[Courtauld bag]], òun ni wón ní ìgbàgbọ́ wípe ní wón se é ní [[Mosul]] ní àkókò ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1300s, tí wọ́n sí ní ní èrò pé òun ni ó jẹ́ Àpò-ìléwọ́ tí ó dàgbà jùlọ nínú ayé títí di àkókò tí a Wàyí.<!-- Brown 2014 --> Ó sì dàbí ẹni wípé obìnrin ọlọ́lá kan ní [[Ilkhanate]] ni ó nií.<!-- Brown 2014 --><ref name="Brown 2014">{{cite news |last1=Brown |first1=Mark |title=A handbag? Courtauld Gallery opens up identity of 700-year-old treasure |url=https://www.theguardian.com/culture/2014/feb/19/handbag-courtauld-gallery-identity-treasure-fashion |access-date=8 February 2024 |work=[[The Guardian]] |date=19 February 2014}}</ref> === Orírun àwọn Àpò-ìléwọ́ ìgbàlódé === [[File:Woman's muslin dress and straw bonnet c. 1830.jpg|thumb|Women's fashion from 1830, including a ''reticule'' handbag from France<ref>{{cite web |url=http://collectionsonline.lacma.org/mwebcgi/mweb.exe?request=record;id=159955;type=101 |title=Los Angeles County Museum of Art |publisher=Collectionsonline.lacma.org |access-date=30 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111024071222/http://collectionsonline.lacma.org/mwebcgi/mweb.exe?request=record |archive-date=24 October 2011 |url-status=dead}}</ref>]] Àti ọkùnrin, àti obìnrin ní wón ń lọ àpò Báágì títí di ńkan bí owó ìparí ọdún 1700s.<ref>{{Cite web |title=Handbags and Purses {{!}} Encyclopedia.com |url=https://www.encyclopedia.com/fashion/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/handbags-and-purses |access-date=2023-07-17 |website=www.encyclopedia.com}}</ref> àwọn ènìyàn ilé Europe ìgbàlódé ni wọn ń lọ Àpò-ìléwọ́ láti tójú ọwọ́ ẹyọ sì. Àpò-ìléwọ́ ni wọn ṣe pẹ̀lú aṣọ fẹ́lẹ́fẹ́ tàbí awo [[leather]] tí ọkùnrin àti obìnrin ń sì ń lò wọ́n; ara ìlú Scott, tí orúkọ rẹ ń jẹ́ [[sporran]] jẹ́ ara àwọn ẹni tí wọ́n kópa nínú àṣà Àpò-ìléwọ́ yí. Ní àwọn ǹkan bi ọ̀rúndún kẹtàdínlógún, àwọn ọmọdébìnrin ni wọn ń kó ni bí wọn ń ṣe hun aṣọ gẹ́gẹ́bi ara àwọn ètò ẹ̀kọ́ tí ṣe pàtàkì kí ọmọbìnrin ni kí ó tó lọ sí ilé ọkọ; eléyi náà sì má ń ràn wọ́n lọ́wọ́ láti lè má ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ tí ó rẹwà.<ref>{{cite web|url=https://henriettashandbags.com/index.php?main_page=page&id=4|title=History of Handbags- From the 14th Century to Present Day Handbag Designers|last=Timmons|first=Henrietta|access-date=2017-05-28}}</ref> Ní ìgbà tí yí ọ fi di ọ̀rúndún kejìdínlógún, fásíònù ni ile Europe tí ń sún sì apá ẹ̀yà ara ti o pẹlẹbẹ pẹ̀lú ìwúrí Àwòrán òjìjì láti ilé Greece àti Rome àtijó. Àwọn obìnrin fẹ́ Àpò-ìléwọ́ tí kò ní ní àkùdí lára ti kò sì tún ní tóbi ni ìrísí, fún ìdí èyí, wọ́n ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ [[Reticule (handbag)|''reticules'']] jáde. Àwọn àpò Reticules ni wón ṣe láti ara òwú kòkòrò àti aṣọ àrán, tí ó sì ní okùn ìfàlówó. Ó kọ́kọ́ di gbajúmọ̀ ni ilẹ̀ France, lẹ́yìn náà ni ó ré kọjá sí ilè Britain, níbi tí wọ́n ti di òun kòsémáání.<ref>{{cite book|last=Hagerty|first=Barbara G. S.|title=Handbags: a peek inside a woman's most trusted accessory|year=2002|publisher=[[Running Press Book Publishers]]|isbn=0-7624-1330-1|pages=14–5}}</ref> bótilèjépé ó di kòsémááni, àwọn ọkùnrin ó tẹ̀lé asa náà, dípò àwọn n ló àwọn àpò-ọwọ́ àti àpò ara ṣòkòtò [[pocket]]s, lèyí tí ó di gbajúmọ̀ pẹ̀lú ṣòkòtò àwọn ọkùnrin <ref name="burman83">{{cite book|editor-last1=Burman |editor-first1=Barbara |editor-first2=Carole |editor-last2=Turbin|title=Material Strategies: Dress and Gender in Historical Perspective|year=2003|publisher=[[Wiley-Blackwell]]|isbn=978-1-4051-0906-2|pages=83–4}}</ref> Àwọn Àpò-ọwọ́ ìgbàlódé bí, clutch, pouch, tàbí Àpò-ìléwọ́ ni wọn jẹyọ ni ilẹ̀ England ni àkókò ìdàgbàsókè ọ̀làjú "[[Industrial Revolution]]" , látàrí ìrìnkèrindò pẹ̀lú ọkọ̀ ojú-irin tí ó wọ́pọ̀ si. Bí ọdún 1841, oníṣòwò ọmọ ilẹ̀ [[Doncaster]], Samuel Parkinson (tí ó gbajúmọ̀ fún [[butterscotch]]) péè fún ṣíṣe àwọn àpótí ìrìnàjò tí ó sì tún tẹpẹlẹ mo ṣíṣe irúfé àpótí ìrìnàjò béè na fún ìyàwó rè lẹ́yìn tí ó ṣe àkíyèsí wípé ni Àpò-ìléwọ́ ìyàwó rè kéré láti gba àwọn ẹrú tí èròjà tí wọ́n sì tún fi pèlò rẹ jẹ èyí tí kò ní agbára tó láti gbé rìn ìrìn-àjò. Ó tẹpẹlẹ mọ wípe ní òun fẹ́ oríṣiríṣi Àpò-ìléwọ́ fún ìyàwó òun, tí títóbi rẹ yí ọ yàtò sì arawon fún lílò fún àwọn oríṣi òde, pẹ̀lú àlàyé wípé ni kí wọ́n ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ na láti ara awo kanna tí wọ́n lọ fún àwọn àpótí ìrìnàjò tí òun lójúnà áti ṣe ìyàtò láàrin ti ti ẹ àti Àpò-ìléwọ́ tí [[carpetbag]] tí ó gbajúmọ̀ ni ìgbà na òún, àti láàrin àwọn àwọn àpò ìléwó aláṣọ tí ọ̀pọ̀ àwọn ènìyàn ìgbà òun lò. [[H. J. Cave & Sons|H. J. Cave]] (London) gbà sì lénu, ó sì ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ òsò àkókò, èyí tí àá padà dámò lónìí yí, ní arawon ni ati rí àpò ìpamọ́wọ́ "clutch bag" àti àpò tí wọ́n fi ìwé fẹ́lẹ́ ṣe tote (tí wọ́n ń pè ní Báágì ìrìn-àjò obìnrin "ladies traveling case"). Àwọn eléyi ni wọn wá ní yàrá ìfihàn àwọn Àpò-ìléwọ́ -ìṣẹ̀ǹbáyé "[[Museum of Bags and Purses]]" ní Amsterdam.{{citation needed|date=May 2026}} H. J. Cave tẹ̀síwájú láti máa ṣe ìpolówó àti títà àwọn Àpò-ìléwọ́ yìí, àmọ́ òpò àwọn alátakọ̀ sọ wípé àwọn obìnrín kò nílò àwọn báágì ìléwó bí irú eléyì nítorí wípé níse ni yio má dá wọn lẹ́yìn látàrí àwọn òun ìpèlò wúwo tí wọ́n fi ṣe wọ́n. H. J. Cave dáwọ́dúró ìpolówó Báágì òún dúró lẹ́yìn ọdún 1865, tí ó sì gbájúmó àwọn Àpótí-aṣọ, bótilèjépé wọn sì ń tẹ̀síwájú láti má ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ òun fún àwọn Lóba-Lóba, Àwọn ènìyàn jàǹkàn-jàǹkàn tí wọ́n gbajúmọ̀, àti láti ṣe ayẹyẹ àwọn àjọ̀dún kòkan,bi ayẹyẹ tí "Queen's 2012 Diamond Jubilee" tí ọdún 2012. H. J. Cave bèrè ṣíṣe Àpò-ìléwọ́ padà ní ọdún 2010.<ref>{{cite news|first=Philippa |last=Stockley |url=https://www.independent.co.uk/voices/commentators/philippa-stockley-yes-the-contents-mean-a-lot-but-its-the-bag-that-matters-most-8100587.html |title=Yes, the contents mean a lot, but it's the bag that matters most |newspaper=The Independent |date=2 September 2012 |access-date=27 September 2015}}</ref> == Àwọn Àpò-ìléwọ́ ni Sànmánì ìgbà ọ̀rúndún ogún == [[File:SandrineNosbé (cropped).jpg|thumb|Handbag over the shoulder]] Ní àkókò ìgbà tí Àpò-ìléwọ́ bèrè sí mi ń di gbajúmọ̀, wọn ṣe àtakò won pẹ̀lú wípé ni Àpò-ìléwọ́ òun ni kò dàbí òun ti o jọ tí obìnrin. Ní ìbẹ̀rẹ̀ Sànmánì ọ̀rúndún ọgúnjó, Sigmund Freud jiyàn pe Àpò-ìléwọ́ ni óun ṣe àpẹẹrẹ ìbálòpọ̀ látàrí pé ìrísí Àpò-ìléwọ́ ni ó jọ ojú ara obìnrin. Kí a tó mon lọ Àpò-ìléwọ́, àpò ni òun má ń wá nínú aṣọ obìnrin, lèyí tí ó fi àyè sílẹ̀ fún yíyọ nkan jáde ní gbangba ni ònà iyì àti ẹ̀yẹ tí ó ṣe àpónlé fún obìnrin. Nítorí pé Àpò-ìléwọ́ je èyí tí wọ́n ń gbé lọ́wọ́ ni gbangba, òùn ṣe àfihàn àwọn ǹkan ìní ara ẹni obìnrin síta fún gbọgbọ ayé rí. Ní ìwòye Freud, eléyi ni ó fi wé Àpẹ̀rẹ̀ fífi ọwọ́ pa ojú ara ní ọ̀nà ìbálòpọ̀.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Hiner|first=Susan|date=June 10, 2010|title=Accessories to Modernity: Fashion and the Feminine in Nineteenth-Century France|url=http://www.jstor.org/stable/j.ctt3fhhgk.10|access-date=May 11, 2021|website=JSTOR|publisher=[[University of Pennsylvania Press]]|pages=178–210|jstor=j.ctt3fhhgk.10 }}</ref> Bí Àpò-ìléwọ́ ṣe di ìtẹ́wọ́gbà gbogboogbò ni nkan bi ọ̀rúndún ogún, ìyípadà bèrè sí mi de ba ìwúlò rẹ gẹgẹbi òun ìkó ǹkan sí àmì àti ònà tí wọ́n ń gbá fi ọlá àti ipò ẹni tí ó gbé lọ́wọ́ hàn ní àwùjọ. Àwọn ọ̀nà-àrà tí wọ́n fi ṣé, irúfé oun tí wón fi ṣeé, iye tí wọ́n ń tàá, àti orúkọ àwọn tí wọ́n ṣeé, di òun amuye tí ó dé ní ìwúlò ju bóyá Àpò-ìléwọ́ òun gan pàápàá lè kó ẹrù ara ẹni. Àpò-ìléwọ́ kúrò ní òun tí kìíṣe tí obìnrin di òun ti wọn padà wá fi dá lórí obìnrin tí wọ́n sì yọ kúrò nínú nkan amuye ọkùnrin. Àpò Báágì àwọn obìnrín je òun òsó tí wọ́n ń kó àwọn ǹkan ìní wọn sí, Báágì ìfàlọ́wọ́ fún àwọn ọkùnrin ń ti rè ni ó wà ní ipele àwọn báágì bíi àpótí-ìwé (briefcases): èyí tí ó jẹ́ onígun mẹ́rin; tí wọ́n má ń kó àwọn nkan ti o níse pẹ̀lú ìjé ọmọkùnrin sì inú rẹ̀ bí: àwọn ìwé isé, àwọn ìwé ọ́físì àti àwọn nkan bi bírò. Ìyàtò tí ń bẹ ní àárín Báágì ọkùnrin àti ti obìnrin ní ó pàdé ní àárín Báágì ìléwò pélébé tí ìgbàlódé. Báágì òun ti wọn se fún kíkó àwọn ọwọ́ ẹyọ sí nínú pẹ̀lú èróngbà láti fi ṣe ìtọrẹ ni inu ile ìjọsìn ni ó ní Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ni àwọn àkókò ìgbà tí ọ̀làjú sèsè ń dàgbà sókè. Gégébí Báágì pélébé òun ṣe jẹ́ àmì ìtọrẹ ni ìwòye òpò ènìyàn, ìwòye òun tẹ̀síwájú pẹ̀lú bi ṣe máa ń wo obìnrin tí ó ń gbé Àpò-ìléwọ́ lọ́wọ́ gẹ́gẹ́ bí ènìyàn pàtàkì, tí ó sì lè jẹ́ pé ó ń lo àpò ìléwò pélébé òun láti kó àwọn ọwọ́ tí ó fè fi tọrẹ. <ref name=":0" /> Láàrin àwọn ọdún 1940, ìpín àwọn aṣọ tí ó wáyé nítorí Ogun Àgbáyé Kejì mú kí wọ́n bẹ̀rẹ̀ sí ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ láti inú àwọn ohun èlò bí Màrìwò ([[:en:Raffia|raffia]]) tàbí kí wọ́n hunún láti ara òwú.<ref>{{Cite book |last=Pedersen |first=Stephanie |url=http://archive.org/details/handbagswhatever0000pede |title=Handbags : what every woman should know |date=2006 |publisher= David & Charles|location=Cincinnati, OH |others=Internet Archive |isbn=978-0-7153-2495-0}}</ref> Àwọn obìnrin kan hun àwọn Àpò-ìléwọ́ kékeré ti ara wọn pẹ̀lú wíwo àwọn àpẹẹrẹ Báágì mìíràn tí wọ́n ń tà ní àwọn àkókò yìí. == Báágì ìléwò Àwọn ọkùnrin == {{Redirect|Man purse|the JPEGMafia song|JPEGMafia discography}} [[File:FreitagBag.jpg|thumb|A casual messenger bag]] Báágì ìléwò, èyí tí a mọ̀ tí ó pé jù ni orílẹ̀ ayé ni ó jẹ́ èyí tí ọkùnrin kan tí orúkọ rẹ ń jẹ [[Ötzi the Iceman]] lò ní nkan bi ẹgbẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n ọdún sẹ́yìn.<ref>{{cite book|last=Gerval|first=Olivier|title=Studies in Fashion: Fashion Accessories|year=2009|publisher=A & C Black|isbn=978-1-4081-1058-4|page=44}}</ref> Àwọn ọkùnrin tí fi ìgbà kan ló àpò-ọwọ́ [[coin purse]]. Ní àwọn àkókò ìbẹ̀rẹ̀ ìdásílẹ̀ àgbègbè Europe òde òní, tí ìrísí fásíònù àwọn obìnrin sì ń dàgbà lọ́nà lílọ àwọn àpò ìléwò tí wọ́n fi ṣe òsó, fásíònù àwọn ọkùnrin ń ti rè dojú kọ ònà ibòmíràn. Ṣòkòtò àwọn ọkùnrin rọ́pò Ṣòkòtò-gawù [[breeches]] ní àwọn àkókò ọ̀rúndún kejìdínlógún sí ọkàndínlógún, tí wọ́n sì fi àpò kún àwọn ìrísí ṣòkòtò wọn. Eléyìí fún àwọn ọkùnrin ní àyè láti lè mọ kò ọwọ́ ẹyọ àti ọwọ́ ìwé sì inú àpò aláwo tí ó jẹ́ ìléwò. Àpò àwọn ọkùnrin pò ni ọ̀rúndún kọkànlélógún sì ogún pẹ̀lú àwọn èwù Àwòtélẹ̀-àwọ̀lékè Kóòtù áti sòkòtò ti o fún wọn ní ànfàní à ti lè kó àwọn nkan ìní wọn bii, Àwọn kòkò-tábà, ìṣáná, ọ̀bẹ je awon nkan ti àwọn ìyàwó wọn a mon tún ṣe.<ref name="burman83"/> Àwọn àpò ìléwò àwọn ọkùnrin ní àwọn oníṣẹ́-ọnà ṣe àjíǹde fún ní àkókò ọdún 1970s ní Europe.<ref>{{cite book|last=Sarti|first=Giorgio|title=Vespa: 1946-2006: 60 Years of the Vespa|year=2006 |location=St. Paul, Minnesota |publisher=[[Motorbooks]]|isbn=978-0-7603-2577-3|page=117}}</ref> láti àwọn ọdún 1990s, ní àwọn oníṣẹ́-ọnà tí ṣe ìpolówó àwọn oririsi àwọn àpò ìléwò fún àwọn ọkùnrin. Àwọn orúkọ bíi '''man bag''', '''man-purse''', '''murse''', àti '''mini bag''' òun ni wón ti lò láti fi ṣe àpèjúwe àwọn báágì yí. Àwọn iṣẹ́ ọnà Báágì ìléwò tí ó wọ́pọ̀ ni U.S. Ní wón sábà má ń jẹ ẹ̀yà títí Báágì alápò-ẹ̀yìn tàbí Báágì fun awọn ìránṣẹ́ [[messenger bag]], tí kò sì fi ara jọ wipe ni ìṣẹ̀dá ẹ̀yà èyàn kan ní wón ṣeé fún. Àti obìnrin àti ọkùnrin ni ó le lòó bótilèjépé òun má ń pélébé mó ń ẹyin dáadáa ju Báágì alápònséyìn [[backpack]] lọ tí kò sì wúwo tó àpò-ìwé. Àwọn báágì wọ̀nyí ni wọn ń pè ní wón ń sábà má ń pè ní Àpò-ìránṣẹ́ [[messenger bag]] tàbí "organizer bags" . Ní òpò àwọn ìlú míràn, ó jẹ́ òun Wọ́pọ̀ fún ọkùnrin láti gbé àwọn báágì kékeré onígun tí wọ́n ń sábà máa ń ṣe pẹ̀lú awo tí wọ́n ń sì má ń gbé sì èjìká. Àpò aláwo tí wọ́n ń fikó apá "[[satchel]]" na jee èyí tí ó wọ́pọ̀ láàrín àwọn ọkùnrin. Àwọn àpò ìléwò ọkùnrin ní àwọn oníṣẹ́-ọnà bí [[Prada]], [[Louis Vuitton]], [[Coach, Inc.|Coach]], àti [[Bottega Veneta]] ma ń ṣe ní onírúurú ẹ̀yà àti àrà. Títí di àkókò ọdún 2011, ìfojúdá ọjà àpò ìléwò àwọn ọkùnrin ní àgbáyé ní o o wa ni nkan bi bíllíónù mẹ́rìn ni ọdọọdún ($4 billion).{{update inline|date=May 2026}}<ref>{{cite book |title=Standard & Poor's 500 Guide |year=2011 |publisher=McGraw-Hill |isbn=978-0-07-175491-0}}</ref> títí di àwọn nkan bi ọdún 2012, ọjà ìtajà àwọn nkan ìléwò ọkùnrin bíi "holdall" ní àwọn àgbègbè àríwá ilẹ̀ Amẹ́ríkà ń tẹ̀síwájú.<ref>{{cite news |last=Clifford |first=Stephanie |url=https://www.nytimes.com/2012/02/20/business/men-are-buying-fashion-accessories-after-slow-recession-sales.html |title=Men Step Out of the Recession, Bag on Hip, Bracelet on Wrist |newspaper=The New York Times |date=19 February 2012}}</ref> == Irúfẹ́ Àwọn báágì == [[File:Handbags diagram.svg|thumb|Varieties of handbags (proportional)]] * [[Baguette (bag)|Baguette]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì ìléwò ([Handbag]) pataki kan tó ní ìrísí pẹlẹbe tó gùn ní petele tí ó sì fi ìrísí jọ búrẹ́dì ilé faransé kan tí ń jẹ ([[baguette]]) * Bowling bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ handbag [[Handbag]] pataki kan tí ó gbajúmọ̀ ni nkan bi ọdún 1990s, fún àwọn ọ̀dọ́mọdé bìnrin láti lè mó ń fi gbé bọ́ọ̀lù. Ní ìrísí, ìsàlẹ̀ rẹ̀ ,ri petele, sùgbọ́n òkè rẹ̀ rí roboto (domed/semi-elliptical shape). Ó ní ọwọ́-ìmú méjì gígùn tó rọ̀rùn láti gbé mọ́ ọwọ́ tàbí lórí èjìká, ó sì máa ń ní zíípù (zipper) nla kan lókè tó ń ṣí kànga láti fàyè gba títọ́jú ẹrù. * Barrel bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò pataki kan tó ní ìrísí roboto gígùn petele (cylindrical / tube shape) tí ó sì tóbi díẹ̀ ju Báágì baguette lọ, pẹ̀lú ọwọ́-ìmú méjì tàbí okùn gígùn kan láti sọ̀ mọ́ èjìká. * Bucket bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Àpò-ìléwọ́ ([Handbag]) pataki kan tó ní ìsàlẹ̀ petele roboto (oval or circular base) àti ìhà gíga petele tó n yọ sí òkè bíi garawa omi. ó máa ń ní okùn-fífà ([Drawstrings]) ní ẹnu láti fà mọ́ra pẹ̀lú iga ọwọ́ ńlá tí èyàn lè fi kọ́ apá. * Clutch: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì ìléwò ([Handbag]) tàbí Àpò ọwọ́ ([Purse]) tí ó kúrú gidi gidi, ìrísí rẹ̀ jẹ́ pẹlẹbẹ, ó sì yàtọ̀ sí àwọn àpò yòókù nítorí pé kò ní ọwọ́-ìmú (handle) tàbí okùn gígùn (strap). Àwọn ìmíràn a má ni apá tí èyàn lè wò sì èjìká ṣùgbọ́n òpòlopò ni wọn ò ní.<ref>{{Cite web|date=2015-11-01|title=Similar But Differents: Clutch vs Wristlet|url=https://theluxonomist.es/2015/11/02/similar-but-differents-clutch-vs-wristlet/abel-hernandez|access-date=2021-01-26|website=The Luxonomist|language=es}}</ref> * Crossbody bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì kan tí wọ́n ń gbé kórùn, eleyi yàtò sì àwọn báágì ìléwò miran bí 'clutch' 'tote' tàbí 'bowling bag'; Báágì baguette, bí àpẹẹrẹ, ó ṣe gbé kórùn gẹ́gẹ́bi àwọn báágì miran bí 'half-moon' tàbí 'messenger bag' , àmọ́ Báágì 'tote' àti 'hobo' kò ṣe gbé kórùn. (àwọn báágì 'bucket bags' míràn ṣeé gbé kórùn) tbjbgvhq2x3gok4b6zh1807zclkkhu5 637269 637268 2026-09-17T17:19:49Z Olaoye Sheu Ibrahim 31612 /* Irúfẹ́ Àwọn báágì */ 637269 wikitext text/x-wiki {{Short description|Handled bag used to carry personal items}} {{Use dmy dates|date=September 2015}} {{Original research|date=September 2011}} [[File:Mi'kmaq porcupine quill purse (40412695490).jpg|thumb|right|Mi'kmaq porcupine quill handbag]] '''Àpò-ìléwọ́''', tí ọ̀pọ̀ ènìyàn tún mọ̀ gẹ́gẹ́bi Àpò-Owó "'''purse'''" Nínú èdè Gẹ̀ẹ́sì tí apá ilẹ̀ àríwá Amẹrikà "[[North American English]]" , ni ó jẹ́ Àpò-ìléwọ́ "[[bag]]" kékeré tí ó ní owó tí èyàn lè fi gbáamú " [[Handle (grip)|handle]]d" tí wọ́n ń lọ láti fi kọ́ àwọn ẹrù ara ẹni. Ní àwọn agbègbè kan ní ilé Amẹrikà, wọn tí fi ìgbà kan pèé ni '''pocketbook''' . ==Àkójọpọ̀ àwọn èdè-àkànṣe == Òrò èdè ẹ "purse" òun ni wón kókó lọ fi ṣe àpèjúwe àpò kékeré tí wọ́n ń kó àwọn ọwọ́ ẹyọ sì nínú. Ní àwọn ìlú àti orílẹ̀ èdè tí wọ́n ń tí ń sọ èdè Gẹ̀ẹ́sì, òun ni wó ń tí ń lọ láti fi tókasí àpò ọwọ́ kékeré "[[coin purse|small money bag]]" "Àpò-ìléwọ́" je Báágì tí ó tóbi díẹ̀ tí ó lè gbà àwọn òpò ǹkan bi ọwọ́ àti àwọn ǹkan èlò tí ara ẹni míràn. Àwọn elédè Gẹ̀ẹ́sì tí ilé Amẹrikà sábà má ń lọ ọ̀rọ̀ "purse àti handbag" sì arawon. Ìlo ọ̀rọ̀ ''handbag'' òun ni ó bẹ̀rẹ̀ sí mí jeyo ni àwọn ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1900s. Télètélè , won sábà má ń lọ láti fi tókasí àpò ìléwó àwọn ọkùnrin. Àpò àwọn obìnrin gbèrègèjigè sì ni ìwọ̀n, ni àwọn àkókò yí, tí wọ́n sì lọ ọ̀rọ̀ na mo lọ́rùn.<ref>{{cite book|last=Browning|first=Marie|title=Purse Pizzazz|year=2006|publisher=[[Sterling Publishing]]|isbn=978-1-4027-4065-7|page=8}}</ref> "Pocketbook" tún jẹ́ ọ̀rọ̀ míràn tí wọ́n ń lọ láti fi ṣe àpèjúwe àpò ìléwó àwọn obìnrin tí ó gbajúmọ̀ ni ilẹ̀ United States ni àwọn nǹkan bí owó àárín ọgúnjó ọ̀rúndún.<ref>{{cite book | last=Wilcox | first=C. | title=A Century of Bags: Icons of Style in the 20th Century | publisher=Universal International | year=1997 | isbn=978-1-876142-36-0 | url=https://books.google.com/books?id=t9UaAAAACAAJ | access-date=March 19, 2024 | page=11}}</ref> == Ìpilẹ̀ṣẹ̀ == === Àwọn Ohun Àrà Àtijó === Ní ayé ìgbà àtijó, àwọn àpò baagi òun ni wọn ń lò láti fi kọ́ àwọn ǹkan bi, òkúta, irin-isé, ǹkan ìjà, àti ọwọ́. Àwọn àpẹrẹ àpò báyìí ni wọn ṣe àwárí wọn ní àwọn ayé ìsìnkú ilẹ̀ Egypt ayé àtijó "[[Ancient Egyptian funerary practices|Egyptian burial sites]]" ({{circa}} 2686–2160 BCE) tí wọ́n ṣe wọn pẹ̀lú awo pẹ̀lú ọwọ́ méjì tí wọ́n fi igi ṣe fún gbígbé.<ref>{{Cite web |date=2019-10-27 |title=The History Of Bags |url=https://lux-collector.com/blogs/blog/the-history-of-bags |access-date=2023-07-17 |website=LuxCollector Vintage |language=en}}</ref> Àwọn ènìyàn ayé àtijó ni ilẹ̀ " [[Ancient Greece|ancient Greeks]]" lo awo, ìwé 'papyrus' àti Àpò-ọwọ́ fẹ́lẹ́fẹ́ tí wọ́n tún mọ̀ sí ''byrsa'' láti fi àwọn ọwọ́ ẹyọ pamó lèyí tí ó jẹ́ Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ọ̀rọ̀ èdè Gẹ̀ẹ́sì "purse". Bí ó ti di wípe ni ìdàgbàsókè ń bá ìrísí ọwọ́ òun ló ṣe okùnfà fún ìdásílẹ̀ àwọn àpò-ìgbàdí olókùn tí wọ́n sábà má ń sọ mó ìbàdí tàbí kí wọ́n yìi mo aṣọ. Nínú Àpò-ìléwọ́ kan ní wón ti ṣe àwárí [[Ötzi]], tí sèmí ni àwọn nkan ọdún 3350 sí 3105 BC.<ref>{{Cite web |title=From when did humans start carrying handbags? |url=https://htschool.hindustantimes.com/editorsdesk/knowledge-vine/from-when-did-humans-start-carrying-handbags |access-date=2023-07-17 |website=HT School |language=en-US}}</ref> ni ara àwọn àwárí ìṣáájú ni a ti rí àpò aláwo tí ó wá láti àwọn àkókò [[Anglo-Saxon settlement of Britain|Anglo-Saxon Britain]], ni nkan bí ọdún circa 625 CE, se àfihàn ojú oórì ọba Roewald ni bi Òkìtì [[Sutton Hoo]] ní [[Suffolk]].<ref>{{Cite web |last=Johnson |first=Anna |title=Fashions of Handbags and Purses |url=https://www.lovetoknow.com/life/style/fashions-handbags-purses |access-date=2023-07-17 |website=LoveToKnow |language=en}}</ref> bótilèjépé awo ara Àpò-ìléwọ́ òun ti gbóó, àwọn wúrà tí wọ́n fi ṣe òsó ara rẹ sì wà ní sepé. Nínú Àpò-ìléwọ́ òun, wọn ba ogójì ọwọ́ ẹyọ wúrà ni inu rẹ̀ tí wọ́n fi ìkọ́-bẹ́líìtì wúrà dìmú. Àwọn ìrísí yí jé àmì ọlá àti ipò, lèyí tí òun tọ́ka sí ara nkan ìní ìfi ọlá hàn. === Àkókò Ti Ọ̀làjú Kò i Tíì Tàn Kálẹ̀. === [[File:Bag Mosul Gambier Parry Courtauld Gallery.jpg|thumb|The [[Courtauld bag]], thought to be the world's oldest surviving handbag]] Àpò-ìléwọ́ [[Courtauld bag]], òun ni wón ní ìgbàgbọ́ wípe ní wón se é ní [[Mosul]] ní àkókò ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1300s, tí wọ́n sí ní ní èrò pé òun ni ó jẹ́ Àpò-ìléwọ́ tí ó dàgbà jùlọ nínú ayé títí di àkókò tí a Wàyí.<!-- Brown 2014 --> Ó sì dàbí ẹni wípé obìnrin ọlọ́lá kan ní [[Ilkhanate]] ni ó nií.<!-- Brown 2014 --><ref name="Brown 2014">{{cite news |last1=Brown |first1=Mark |title=A handbag? Courtauld Gallery opens up identity of 700-year-old treasure |url=https://www.theguardian.com/culture/2014/feb/19/handbag-courtauld-gallery-identity-treasure-fashion |access-date=8 February 2024 |work=[[The Guardian]] |date=19 February 2014}}</ref> === Orírun àwọn Àpò-ìléwọ́ ìgbàlódé === [[File:Woman's muslin dress and straw bonnet c. 1830.jpg|thumb|Women's fashion from 1830, including a ''reticule'' handbag from France<ref>{{cite web |url=http://collectionsonline.lacma.org/mwebcgi/mweb.exe?request=record;id=159955;type=101 |title=Los Angeles County Museum of Art |publisher=Collectionsonline.lacma.org |access-date=30 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111024071222/http://collectionsonline.lacma.org/mwebcgi/mweb.exe?request=record |archive-date=24 October 2011 |url-status=dead}}</ref>]] Àti ọkùnrin, àti obìnrin ní wón ń lọ àpò Báágì títí di ńkan bí owó ìparí ọdún 1700s.<ref>{{Cite web |title=Handbags and Purses {{!}} Encyclopedia.com |url=https://www.encyclopedia.com/fashion/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/handbags-and-purses |access-date=2023-07-17 |website=www.encyclopedia.com}}</ref> àwọn ènìyàn ilé Europe ìgbàlódé ni wọn ń lọ Àpò-ìléwọ́ láti tójú ọwọ́ ẹyọ sì. Àpò-ìléwọ́ ni wọn ṣe pẹ̀lú aṣọ fẹ́lẹ́fẹ́ tàbí awo [[leather]] tí ọkùnrin àti obìnrin ń sì ń lò wọ́n; ara ìlú Scott, tí orúkọ rẹ ń jẹ́ [[sporran]] jẹ́ ara àwọn ẹni tí wọ́n kópa nínú àṣà Àpò-ìléwọ́ yí. Ní àwọn ǹkan bi ọ̀rúndún kẹtàdínlógún, àwọn ọmọdébìnrin ni wọn ń kó ni bí wọn ń ṣe hun aṣọ gẹ́gẹ́bi ara àwọn ètò ẹ̀kọ́ tí ṣe pàtàkì kí ọmọbìnrin ni kí ó tó lọ sí ilé ọkọ; eléyi náà sì má ń ràn wọ́n lọ́wọ́ láti lè má ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ tí ó rẹwà.<ref>{{cite web|url=https://henriettashandbags.com/index.php?main_page=page&id=4|title=History of Handbags- From the 14th Century to Present Day Handbag Designers|last=Timmons|first=Henrietta|access-date=2017-05-28}}</ref> Ní ìgbà tí yí ọ fi di ọ̀rúndún kejìdínlógún, fásíònù ni ile Europe tí ń sún sì apá ẹ̀yà ara ti o pẹlẹbẹ pẹ̀lú ìwúrí Àwòrán òjìjì láti ilé Greece àti Rome àtijó. Àwọn obìnrin fẹ́ Àpò-ìléwọ́ tí kò ní ní àkùdí lára ti kò sì tún ní tóbi ni ìrísí, fún ìdí èyí, wọ́n ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ [[Reticule (handbag)|''reticules'']] jáde. Àwọn àpò Reticules ni wón ṣe láti ara òwú kòkòrò àti aṣọ àrán, tí ó sì ní okùn ìfàlówó. Ó kọ́kọ́ di gbajúmọ̀ ni ilẹ̀ France, lẹ́yìn náà ni ó ré kọjá sí ilè Britain, níbi tí wọ́n ti di òun kòsémáání.<ref>{{cite book|last=Hagerty|first=Barbara G. S.|title=Handbags: a peek inside a woman's most trusted accessory|year=2002|publisher=[[Running Press Book Publishers]]|isbn=0-7624-1330-1|pages=14–5}}</ref> bótilèjépé ó di kòsémááni, àwọn ọkùnrin ó tẹ̀lé asa náà, dípò àwọn n ló àwọn àpò-ọwọ́ àti àpò ara ṣòkòtò [[pocket]]s, lèyí tí ó di gbajúmọ̀ pẹ̀lú ṣòkòtò àwọn ọkùnrin <ref name="burman83">{{cite book|editor-last1=Burman |editor-first1=Barbara |editor-first2=Carole |editor-last2=Turbin|title=Material Strategies: Dress and Gender in Historical Perspective|year=2003|publisher=[[Wiley-Blackwell]]|isbn=978-1-4051-0906-2|pages=83–4}}</ref> Àwọn Àpò-ọwọ́ ìgbàlódé bí, clutch, pouch, tàbí Àpò-ìléwọ́ ni wọn jẹyọ ni ilẹ̀ England ni àkókò ìdàgbàsókè ọ̀làjú "[[Industrial Revolution]]" , látàrí ìrìnkèrindò pẹ̀lú ọkọ̀ ojú-irin tí ó wọ́pọ̀ si. Bí ọdún 1841, oníṣòwò ọmọ ilẹ̀ [[Doncaster]], Samuel Parkinson (tí ó gbajúmọ̀ fún [[butterscotch]]) péè fún ṣíṣe àwọn àpótí ìrìnàjò tí ó sì tún tẹpẹlẹ mo ṣíṣe irúfé àpótí ìrìnàjò béè na fún ìyàwó rè lẹ́yìn tí ó ṣe àkíyèsí wípé ni Àpò-ìléwọ́ ìyàwó rè kéré láti gba àwọn ẹrú tí èròjà tí wọ́n sì tún fi pèlò rẹ jẹ èyí tí kò ní agbára tó láti gbé rìn ìrìn-àjò. Ó tẹpẹlẹ mọ wípe ní òun fẹ́ oríṣiríṣi Àpò-ìléwọ́ fún ìyàwó òun, tí títóbi rẹ yí ọ yàtò sì arawon fún lílò fún àwọn oríṣi òde, pẹ̀lú àlàyé wípé ni kí wọ́n ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ na láti ara awo kanna tí wọ́n lọ fún àwọn àpótí ìrìnàjò tí òun lójúnà áti ṣe ìyàtò láàrin ti ti ẹ àti Àpò-ìléwọ́ tí [[carpetbag]] tí ó gbajúmọ̀ ni ìgbà na òún, àti láàrin àwọn àwọn àpò ìléwó aláṣọ tí ọ̀pọ̀ àwọn ènìyàn ìgbà òun lò. [[H. J. Cave & Sons|H. J. Cave]] (London) gbà sì lénu, ó sì ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ òsò àkókò, èyí tí àá padà dámò lónìí yí, ní arawon ni ati rí àpò ìpamọ́wọ́ "clutch bag" àti àpò tí wọ́n fi ìwé fẹ́lẹ́ ṣe tote (tí wọ́n ń pè ní Báágì ìrìn-àjò obìnrin "ladies traveling case"). Àwọn eléyi ni wọn wá ní yàrá ìfihàn àwọn Àpò-ìléwọ́ -ìṣẹ̀ǹbáyé "[[Museum of Bags and Purses]]" ní Amsterdam.{{citation needed|date=May 2026}} H. J. Cave tẹ̀síwájú láti máa ṣe ìpolówó àti títà àwọn Àpò-ìléwọ́ yìí, àmọ́ òpò àwọn alátakọ̀ sọ wípé àwọn obìnrín kò nílò àwọn báágì ìléwó bí irú eléyì nítorí wípé níse ni yio má dá wọn lẹ́yìn látàrí àwọn òun ìpèlò wúwo tí wọ́n fi ṣe wọ́n. H. J. Cave dáwọ́dúró ìpolówó Báágì òún dúró lẹ́yìn ọdún 1865, tí ó sì gbájúmó àwọn Àpótí-aṣọ, bótilèjépé wọn sì ń tẹ̀síwájú láti má ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ òun fún àwọn Lóba-Lóba, Àwọn ènìyàn jàǹkàn-jàǹkàn tí wọ́n gbajúmọ̀, àti láti ṣe ayẹyẹ àwọn àjọ̀dún kòkan,bi ayẹyẹ tí "Queen's 2012 Diamond Jubilee" tí ọdún 2012. H. J. Cave bèrè ṣíṣe Àpò-ìléwọ́ padà ní ọdún 2010.<ref>{{cite news|first=Philippa |last=Stockley |url=https://www.independent.co.uk/voices/commentators/philippa-stockley-yes-the-contents-mean-a-lot-but-its-the-bag-that-matters-most-8100587.html |title=Yes, the contents mean a lot, but it's the bag that matters most |newspaper=The Independent |date=2 September 2012 |access-date=27 September 2015}}</ref> == Àwọn Àpò-ìléwọ́ ni Sànmánì ìgbà ọ̀rúndún ogún == [[File:SandrineNosbé (cropped).jpg|thumb|Handbag over the shoulder]] Ní àkókò ìgbà tí Àpò-ìléwọ́ bèrè sí mi ń di gbajúmọ̀, wọn ṣe àtakò won pẹ̀lú wípé ni Àpò-ìléwọ́ òun ni kò dàbí òun ti o jọ tí obìnrin. Ní ìbẹ̀rẹ̀ Sànmánì ọ̀rúndún ọgúnjó, Sigmund Freud jiyàn pe Àpò-ìléwọ́ ni óun ṣe àpẹẹrẹ ìbálòpọ̀ látàrí pé ìrísí Àpò-ìléwọ́ ni ó jọ ojú ara obìnrin. Kí a tó mon lọ Àpò-ìléwọ́, àpò ni òun má ń wá nínú aṣọ obìnrin, lèyí tí ó fi àyè sílẹ̀ fún yíyọ nkan jáde ní gbangba ni ònà iyì àti ẹ̀yẹ tí ó ṣe àpónlé fún obìnrin. Nítorí pé Àpò-ìléwọ́ je èyí tí wọ́n ń gbé lọ́wọ́ ni gbangba, òùn ṣe àfihàn àwọn ǹkan ìní ara ẹni obìnrin síta fún gbọgbọ ayé rí. Ní ìwòye Freud, eléyi ni ó fi wé Àpẹ̀rẹ̀ fífi ọwọ́ pa ojú ara ní ọ̀nà ìbálòpọ̀.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Hiner|first=Susan|date=June 10, 2010|title=Accessories to Modernity: Fashion and the Feminine in Nineteenth-Century France|url=http://www.jstor.org/stable/j.ctt3fhhgk.10|access-date=May 11, 2021|website=JSTOR|publisher=[[University of Pennsylvania Press]]|pages=178–210|jstor=j.ctt3fhhgk.10 }}</ref> Bí Àpò-ìléwọ́ ṣe di ìtẹ́wọ́gbà gbogboogbò ni nkan bi ọ̀rúndún ogún, ìyípadà bèrè sí mi de ba ìwúlò rẹ gẹgẹbi òun ìkó ǹkan sí àmì àti ònà tí wọ́n ń gbá fi ọlá àti ipò ẹni tí ó gbé lọ́wọ́ hàn ní àwùjọ. Àwọn ọ̀nà-àrà tí wọ́n fi ṣé, irúfé oun tí wón fi ṣeé, iye tí wọ́n ń tàá, àti orúkọ àwọn tí wọ́n ṣeé, di òun amuye tí ó dé ní ìwúlò ju bóyá Àpò-ìléwọ́ òun gan pàápàá lè kó ẹrù ara ẹni. Àpò-ìléwọ́ kúrò ní òun tí kìíṣe tí obìnrin di òun ti wọn padà wá fi dá lórí obìnrin tí wọ́n sì yọ kúrò nínú nkan amuye ọkùnrin. Àpò Báágì àwọn obìnrín je òun òsó tí wọ́n ń kó àwọn ǹkan ìní wọn sí, Báágì ìfàlọ́wọ́ fún àwọn ọkùnrin ń ti rè ni ó wà ní ipele àwọn báágì bíi àpótí-ìwé (briefcases): èyí tí ó jẹ́ onígun mẹ́rin; tí wọ́n má ń kó àwọn nkan ti o níse pẹ̀lú ìjé ọmọkùnrin sì inú rẹ̀ bí: àwọn ìwé isé, àwọn ìwé ọ́físì àti àwọn nkan bi bírò. Ìyàtò tí ń bẹ ní àárín Báágì ọkùnrin àti ti obìnrin ní ó pàdé ní àárín Báágì ìléwò pélébé tí ìgbàlódé. Báágì òun ti wọn se fún kíkó àwọn ọwọ́ ẹyọ sí nínú pẹ̀lú èróngbà láti fi ṣe ìtọrẹ ni inu ile ìjọsìn ni ó ní Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ni àwọn àkókò ìgbà tí ọ̀làjú sèsè ń dàgbà sókè. Gégébí Báágì pélébé òun ṣe jẹ́ àmì ìtọrẹ ni ìwòye òpò ènìyàn, ìwòye òun tẹ̀síwájú pẹ̀lú bi ṣe máa ń wo obìnrin tí ó ń gbé Àpò-ìléwọ́ lọ́wọ́ gẹ́gẹ́ bí ènìyàn pàtàkì, tí ó sì lè jẹ́ pé ó ń lo àpò ìléwò pélébé òun láti kó àwọn ọwọ́ tí ó fè fi tọrẹ. <ref name=":0" /> Láàrin àwọn ọdún 1940, ìpín àwọn aṣọ tí ó wáyé nítorí Ogun Àgbáyé Kejì mú kí wọ́n bẹ̀rẹ̀ sí ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ láti inú àwọn ohun èlò bí Màrìwò ([[:en:Raffia|raffia]]) tàbí kí wọ́n hunún láti ara òwú.<ref>{{Cite book |last=Pedersen |first=Stephanie |url=http://archive.org/details/handbagswhatever0000pede |title=Handbags : what every woman should know |date=2006 |publisher= David & Charles|location=Cincinnati, OH |others=Internet Archive |isbn=978-0-7153-2495-0}}</ref> Àwọn obìnrin kan hun àwọn Àpò-ìléwọ́ kékeré ti ara wọn pẹ̀lú wíwo àwọn àpẹẹrẹ Báágì mìíràn tí wọ́n ń tà ní àwọn àkókò yìí. == Báágì ìléwò Àwọn ọkùnrin == {{Redirect|Man purse|the JPEGMafia song|JPEGMafia discography}} [[File:FreitagBag.jpg|thumb|A casual messenger bag]] Báágì ìléwò, èyí tí a mọ̀ tí ó pé jù ni orílẹ̀ ayé ni ó jẹ́ èyí tí ọkùnrin kan tí orúkọ rẹ ń jẹ [[Ötzi the Iceman]] lò ní nkan bi ẹgbẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n ọdún sẹ́yìn.<ref>{{cite book|last=Gerval|first=Olivier|title=Studies in Fashion: Fashion Accessories|year=2009|publisher=A & C Black|isbn=978-1-4081-1058-4|page=44}}</ref> Àwọn ọkùnrin tí fi ìgbà kan ló àpò-ọwọ́ [[coin purse]]. Ní àwọn àkókò ìbẹ̀rẹ̀ ìdásílẹ̀ àgbègbè Europe òde òní, tí ìrísí fásíònù àwọn obìnrin sì ń dàgbà lọ́nà lílọ àwọn àpò ìléwò tí wọ́n fi ṣe òsó, fásíònù àwọn ọkùnrin ń ti rè dojú kọ ònà ibòmíràn. Ṣòkòtò àwọn ọkùnrin rọ́pò Ṣòkòtò-gawù [[breeches]] ní àwọn àkókò ọ̀rúndún kejìdínlógún sí ọkàndínlógún, tí wọ́n sì fi àpò kún àwọn ìrísí ṣòkòtò wọn. Eléyìí fún àwọn ọkùnrin ní àyè láti lè mọ kò ọwọ́ ẹyọ àti ọwọ́ ìwé sì inú àpò aláwo tí ó jẹ́ ìléwò. Àpò àwọn ọkùnrin pò ni ọ̀rúndún kọkànlélógún sì ogún pẹ̀lú àwọn èwù Àwòtélẹ̀-àwọ̀lékè Kóòtù áti sòkòtò ti o fún wọn ní ànfàní à ti lè kó àwọn nkan ìní wọn bii, Àwọn kòkò-tábà, ìṣáná, ọ̀bẹ je awon nkan ti àwọn ìyàwó wọn a mon tún ṣe.<ref name="burman83"/> Àwọn àpò ìléwò àwọn ọkùnrin ní àwọn oníṣẹ́-ọnà ṣe àjíǹde fún ní àkókò ọdún 1970s ní Europe.<ref>{{cite book|last=Sarti|first=Giorgio|title=Vespa: 1946-2006: 60 Years of the Vespa|year=2006 |location=St. Paul, Minnesota |publisher=[[Motorbooks]]|isbn=978-0-7603-2577-3|page=117}}</ref> láti àwọn ọdún 1990s, ní àwọn oníṣẹ́-ọnà tí ṣe ìpolówó àwọn oririsi àwọn àpò ìléwò fún àwọn ọkùnrin. Àwọn orúkọ bíi '''man bag''', '''man-purse''', '''murse''', àti '''mini bag''' òun ni wón ti lò láti fi ṣe àpèjúwe àwọn báágì yí. Àwọn iṣẹ́ ọnà Báágì ìléwò tí ó wọ́pọ̀ ni U.S. Ní wón sábà má ń jẹ ẹ̀yà títí Báágì alápò-ẹ̀yìn tàbí Báágì fun awọn ìránṣẹ́ [[messenger bag]], tí kò sì fi ara jọ wipe ni ìṣẹ̀dá ẹ̀yà èyàn kan ní wón ṣeé fún. Àti obìnrin àti ọkùnrin ni ó le lòó bótilèjépé òun má ń pélébé mó ń ẹyin dáadáa ju Báágì alápònséyìn [[backpack]] lọ tí kò sì wúwo tó àpò-ìwé. Àwọn báágì wọ̀nyí ni wọn ń pè ní wón ń sábà má ń pè ní Àpò-ìránṣẹ́ [[messenger bag]] tàbí "organizer bags" . Ní òpò àwọn ìlú míràn, ó jẹ́ òun Wọ́pọ̀ fún ọkùnrin láti gbé àwọn báágì kékeré onígun tí wọ́n ń sábà máa ń ṣe pẹ̀lú awo tí wọ́n ń sì má ń gbé sì èjìká. Àpò aláwo tí wọ́n ń fikó apá "[[satchel]]" na jee èyí tí ó wọ́pọ̀ láàrín àwọn ọkùnrin. Àwọn àpò ìléwò ọkùnrin ní àwọn oníṣẹ́-ọnà bí [[Prada]], [[Louis Vuitton]], [[Coach, Inc.|Coach]], àti [[Bottega Veneta]] ma ń ṣe ní onírúurú ẹ̀yà àti àrà. Títí di àkókò ọdún 2011, ìfojúdá ọjà àpò ìléwò àwọn ọkùnrin ní àgbáyé ní o o wa ni nkan bi bíllíónù mẹ́rìn ni ọdọọdún ($4 billion).{{update inline|date=May 2026}}<ref>{{cite book |title=Standard & Poor's 500 Guide |year=2011 |publisher=McGraw-Hill |isbn=978-0-07-175491-0}}</ref> títí di àwọn nkan bi ọdún 2012, ọjà ìtajà àwọn nkan ìléwò ọkùnrin bíi "holdall" ní àwọn àgbègbè àríwá ilẹ̀ Amẹ́ríkà ń tẹ̀síwájú.<ref>{{cite news |last=Clifford |first=Stephanie |url=https://www.nytimes.com/2012/02/20/business/men-are-buying-fashion-accessories-after-slow-recession-sales.html |title=Men Step Out of the Recession, Bag on Hip, Bracelet on Wrist |newspaper=The New York Times |date=19 February 2012}}</ref> == Irúfẹ́ Àwọn báágì == [[File:Handbags diagram.svg|thumb|Varieties of handbags (proportional)]] * [[:en:Baguette_(bag)|Baguette]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì ìléwò pataki kan tó ní ìrísí pẹlẹbe tó gùn ní petele tí ó sì fi ìrísí jọ búrẹ́dì ilé faransé kan tí ń jẹ ([[:en:Baguette_(bag)|baguette]]) * Bowling bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò ìléwò pataki kan tí ó gbajúmọ̀ ni nkan bi ọdún 1990s, fún àwọn ọ̀dọ́mọdé bìnrin láti lè mó ń fi gbé bọ́ọ̀lù. Ní ìrísí, ìsàlẹ̀ rẹ̀ ,ri petele, sùgbọ́n òkè rẹ̀ rí roboto (domed/semi-elliptical shape). Ó ní ọwọ́-ìmú méjì gígùn tó rọ̀rùn láti gbé mọ́ ọwọ́ tàbí lórí èjìká, ó sì máa ń ní zíípù nla kan lókè tó ń ṣí kànga láti fàyè gba títọ́jú ẹrù. * Barrel bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò pataki kan tó ní ìrísí roboto gígùn petele (cylindrical / tube shape) tí ó sì tóbi díẹ̀ ju Báágì baguette lọ, pẹ̀lú ọwọ́-ìmú méjì tàbí okùn gígùn kan láti sọ̀ mọ́ èjìká. * Bucket bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Àpò-ìléwọ́ pataki kan tó ní ìsàlẹ̀ petele roboto (oval or circular base) àti ìhà gíga petele tó n yọ sí òkè bíi garawa omi. ó máa ń ní okùn-fífà ní ẹnu láti fi fà mọ́ra pẹ̀lú iga ọwọ́ ńlá tí èyàn lè fi kọ́ apá. * Clutch: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì ìléwò tàbí Àpò ọwọ́ tí ó kúrú gidi gidi, ìrísí rẹ̀ jẹ́ pẹlẹbẹ, ó sì yàtọ̀ sí àwọn àpò yòókù nítorí pé kò ní ọwọ́-ìmú (handle) tàbí okùn gígùn (strap). Àwọn ìmíràn a má ni apá tí èyàn lè wò sì èjìká ṣùgbọ́n òpòlopò ni wọn ò ní.<ref>{{Cite web|date=2015-11-01|title=Similar But Differents: Clutch vs Wristlet|url=https://theluxonomist.es/2015/11/02/similar-but-differents-clutch-vs-wristlet/abel-hernandez|access-date=2021-01-26|website=The Luxonomist|language=es}}</ref> * Crossbody bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì kan tí wọ́n ń gbé kórùn, eleyi yàtò sì àwọn báágì ìléwò miran bí 'clutch' 'tote' tàbí 'bowling bag'; Báágì baguette, bí àpẹẹrẹ, ó ṣe gbé kórùn gẹ́gẹ́bi àwọn báágì miran bí 'half-moon' tàbí 'messenger bag' , àmọ́ Báágì 'tote' àti 'hobo' kò ṣe gbé kórùn. (àwọn báágì 'bucket bags' míràn ṣeé gbé kórùn) pn1p52ryeh6iczv37tl7nm0qs1vgi3n 637270 637269 2026-09-17T17:37:55Z Olaoye Sheu Ibrahim 31612 /* Irúfẹ́ Àwọn báágì */ 637270 wikitext text/x-wiki {{Short description|Handled bag used to carry personal items}} {{Use dmy dates|date=September 2015}} {{Original research|date=September 2011}} [[File:Mi'kmaq porcupine quill purse (40412695490).jpg|thumb|right|Mi'kmaq porcupine quill handbag]] '''Àpò-ìléwọ́''', tí ọ̀pọ̀ ènìyàn tún mọ̀ gẹ́gẹ́bi Àpò-Owó "'''purse'''" Nínú èdè Gẹ̀ẹ́sì tí apá ilẹ̀ àríwá Amẹrikà "[[North American English]]" , ni ó jẹ́ Àpò-ìléwọ́ "[[bag]]" kékeré tí ó ní owó tí èyàn lè fi gbáamú " [[Handle (grip)|handle]]d" tí wọ́n ń lọ láti fi kọ́ àwọn ẹrù ara ẹni. Ní àwọn agbègbè kan ní ilé Amẹrikà, wọn tí fi ìgbà kan pèé ni '''pocketbook''' . ==Àkójọpọ̀ àwọn èdè-àkànṣe == Òrò èdè ẹ "purse" òun ni wón kókó lọ fi ṣe àpèjúwe àpò kékeré tí wọ́n ń kó àwọn ọwọ́ ẹyọ sì nínú. Ní àwọn ìlú àti orílẹ̀ èdè tí wọ́n ń tí ń sọ èdè Gẹ̀ẹ́sì, òun ni wó ń tí ń lọ láti fi tókasí àpò ọwọ́ kékeré "[[coin purse|small money bag]]" "Àpò-ìléwọ́" je Báágì tí ó tóbi díẹ̀ tí ó lè gbà àwọn òpò ǹkan bi ọwọ́ àti àwọn ǹkan èlò tí ara ẹni míràn. Àwọn elédè Gẹ̀ẹ́sì tí ilé Amẹrikà sábà má ń lọ ọ̀rọ̀ "purse àti handbag" sì arawon. Ìlo ọ̀rọ̀ ''handbag'' òun ni ó bẹ̀rẹ̀ sí mí jeyo ni àwọn ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1900s. Télètélè , won sábà má ń lọ láti fi tókasí àpò ìléwó àwọn ọkùnrin. Àpò àwọn obìnrin gbèrègèjigè sì ni ìwọ̀n, ni àwọn àkókò yí, tí wọ́n sì lọ ọ̀rọ̀ na mo lọ́rùn.<ref>{{cite book|last=Browning|first=Marie|title=Purse Pizzazz|year=2006|publisher=[[Sterling Publishing]]|isbn=978-1-4027-4065-7|page=8}}</ref> "Pocketbook" tún jẹ́ ọ̀rọ̀ míràn tí wọ́n ń lọ láti fi ṣe àpèjúwe àpò ìléwó àwọn obìnrin tí ó gbajúmọ̀ ni ilẹ̀ United States ni àwọn nǹkan bí owó àárín ọgúnjó ọ̀rúndún.<ref>{{cite book | last=Wilcox | first=C. | title=A Century of Bags: Icons of Style in the 20th Century | publisher=Universal International | year=1997 | isbn=978-1-876142-36-0 | url=https://books.google.com/books?id=t9UaAAAACAAJ | access-date=March 19, 2024 | page=11}}</ref> == Ìpilẹ̀ṣẹ̀ == === Àwọn Ohun Àrà Àtijó === Ní ayé ìgbà àtijó, àwọn àpò baagi òun ni wọn ń lò láti fi kọ́ àwọn ǹkan bi, òkúta, irin-isé, ǹkan ìjà, àti ọwọ́. Àwọn àpẹrẹ àpò báyìí ni wọn ṣe àwárí wọn ní àwọn ayé ìsìnkú ilẹ̀ Egypt ayé àtijó "[[Ancient Egyptian funerary practices|Egyptian burial sites]]" ({{circa}} 2686–2160 BCE) tí wọ́n ṣe wọn pẹ̀lú awo pẹ̀lú ọwọ́ méjì tí wọ́n fi igi ṣe fún gbígbé.<ref>{{Cite web |date=2019-10-27 |title=The History Of Bags |url=https://lux-collector.com/blogs/blog/the-history-of-bags |access-date=2023-07-17 |website=LuxCollector Vintage |language=en}}</ref> Àwọn ènìyàn ayé àtijó ni ilẹ̀ " [[Ancient Greece|ancient Greeks]]" lo awo, ìwé 'papyrus' àti Àpò-ọwọ́ fẹ́lẹ́fẹ́ tí wọ́n tún mọ̀ sí ''byrsa'' láti fi àwọn ọwọ́ ẹyọ pamó lèyí tí ó jẹ́ Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ọ̀rọ̀ èdè Gẹ̀ẹ́sì "purse". Bí ó ti di wípe ni ìdàgbàsókè ń bá ìrísí ọwọ́ òun ló ṣe okùnfà fún ìdásílẹ̀ àwọn àpò-ìgbàdí olókùn tí wọ́n sábà má ń sọ mó ìbàdí tàbí kí wọ́n yìi mo aṣọ. Nínú Àpò-ìléwọ́ kan ní wón ti ṣe àwárí [[Ötzi]], tí sèmí ni àwọn nkan ọdún 3350 sí 3105 BC.<ref>{{Cite web |title=From when did humans start carrying handbags? |url=https://htschool.hindustantimes.com/editorsdesk/knowledge-vine/from-when-did-humans-start-carrying-handbags |access-date=2023-07-17 |website=HT School |language=en-US}}</ref> ni ara àwọn àwárí ìṣáájú ni a ti rí àpò aláwo tí ó wá láti àwọn àkókò [[Anglo-Saxon settlement of Britain|Anglo-Saxon Britain]], ni nkan bí ọdún circa 625 CE, se àfihàn ojú oórì ọba Roewald ni bi Òkìtì [[Sutton Hoo]] ní [[Suffolk]].<ref>{{Cite web |last=Johnson |first=Anna |title=Fashions of Handbags and Purses |url=https://www.lovetoknow.com/life/style/fashions-handbags-purses |access-date=2023-07-17 |website=LoveToKnow |language=en}}</ref> bótilèjépé awo ara Àpò-ìléwọ́ òun ti gbóó, àwọn wúrà tí wọ́n fi ṣe òsó ara rẹ sì wà ní sepé. Nínú Àpò-ìléwọ́ òun, wọn ba ogójì ọwọ́ ẹyọ wúrà ni inu rẹ̀ tí wọ́n fi ìkọ́-bẹ́líìtì wúrà dìmú. Àwọn ìrísí yí jé àmì ọlá àti ipò, lèyí tí òun tọ́ka sí ara nkan ìní ìfi ọlá hàn. === Àkókò Ti Ọ̀làjú Kò i Tíì Tàn Kálẹ̀. === [[File:Bag Mosul Gambier Parry Courtauld Gallery.jpg|thumb|The [[Courtauld bag]], thought to be the world's oldest surviving handbag]] Àpò-ìléwọ́ [[Courtauld bag]], òun ni wón ní ìgbàgbọ́ wípe ní wón se é ní [[Mosul]] ní àkókò ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1300s, tí wọ́n sí ní ní èrò pé òun ni ó jẹ́ Àpò-ìléwọ́ tí ó dàgbà jùlọ nínú ayé títí di àkókò tí a Wàyí.<!-- Brown 2014 --> Ó sì dàbí ẹni wípé obìnrin ọlọ́lá kan ní [[Ilkhanate]] ni ó nií.<!-- Brown 2014 --><ref name="Brown 2014">{{cite news |last1=Brown |first1=Mark |title=A handbag? Courtauld Gallery opens up identity of 700-year-old treasure |url=https://www.theguardian.com/culture/2014/feb/19/handbag-courtauld-gallery-identity-treasure-fashion |access-date=8 February 2024 |work=[[The Guardian]] |date=19 February 2014}}</ref> === Orírun àwọn Àpò-ìléwọ́ ìgbàlódé === [[File:Woman's muslin dress and straw bonnet c. 1830.jpg|thumb|Women's fashion from 1830, including a ''reticule'' handbag from France<ref>{{cite web |url=http://collectionsonline.lacma.org/mwebcgi/mweb.exe?request=record;id=159955;type=101 |title=Los Angeles County Museum of Art |publisher=Collectionsonline.lacma.org |access-date=30 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111024071222/http://collectionsonline.lacma.org/mwebcgi/mweb.exe?request=record |archive-date=24 October 2011 |url-status=dead}}</ref>]] Àti ọkùnrin, àti obìnrin ní wón ń lọ àpò Báágì títí di ńkan bí owó ìparí ọdún 1700s.<ref>{{Cite web |title=Handbags and Purses {{!}} Encyclopedia.com |url=https://www.encyclopedia.com/fashion/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/handbags-and-purses |access-date=2023-07-17 |website=www.encyclopedia.com}}</ref> àwọn ènìyàn ilé Europe ìgbàlódé ni wọn ń lọ Àpò-ìléwọ́ láti tójú ọwọ́ ẹyọ sì. Àpò-ìléwọ́ ni wọn ṣe pẹ̀lú aṣọ fẹ́lẹ́fẹ́ tàbí awo [[leather]] tí ọkùnrin àti obìnrin ń sì ń lò wọ́n; ara ìlú Scott, tí orúkọ rẹ ń jẹ́ [[sporran]] jẹ́ ara àwọn ẹni tí wọ́n kópa nínú àṣà Àpò-ìléwọ́ yí. Ní àwọn ǹkan bi ọ̀rúndún kẹtàdínlógún, àwọn ọmọdébìnrin ni wọn ń kó ni bí wọn ń ṣe hun aṣọ gẹ́gẹ́bi ara àwọn ètò ẹ̀kọ́ tí ṣe pàtàkì kí ọmọbìnrin ni kí ó tó lọ sí ilé ọkọ; eléyi náà sì má ń ràn wọ́n lọ́wọ́ láti lè má ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ tí ó rẹwà.<ref>{{cite web|url=https://henriettashandbags.com/index.php?main_page=page&id=4|title=History of Handbags- From the 14th Century to Present Day Handbag Designers|last=Timmons|first=Henrietta|access-date=2017-05-28}}</ref> Ní ìgbà tí yí ọ fi di ọ̀rúndún kejìdínlógún, fásíònù ni ile Europe tí ń sún sì apá ẹ̀yà ara ti o pẹlẹbẹ pẹ̀lú ìwúrí Àwòrán òjìjì láti ilé Greece àti Rome àtijó. Àwọn obìnrin fẹ́ Àpò-ìléwọ́ tí kò ní ní àkùdí lára ti kò sì tún ní tóbi ni ìrísí, fún ìdí èyí, wọ́n ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ [[Reticule (handbag)|''reticules'']] jáde. Àwọn àpò Reticules ni wón ṣe láti ara òwú kòkòrò àti aṣọ àrán, tí ó sì ní okùn ìfàlówó. Ó kọ́kọ́ di gbajúmọ̀ ni ilẹ̀ France, lẹ́yìn náà ni ó ré kọjá sí ilè Britain, níbi tí wọ́n ti di òun kòsémáání.<ref>{{cite book|last=Hagerty|first=Barbara G. S.|title=Handbags: a peek inside a woman's most trusted accessory|year=2002|publisher=[[Running Press Book Publishers]]|isbn=0-7624-1330-1|pages=14–5}}</ref> bótilèjépé ó di kòsémááni, àwọn ọkùnrin ó tẹ̀lé asa náà, dípò àwọn n ló àwọn àpò-ọwọ́ àti àpò ara ṣòkòtò [[pocket]]s, lèyí tí ó di gbajúmọ̀ pẹ̀lú ṣòkòtò àwọn ọkùnrin <ref name="burman83">{{cite book|editor-last1=Burman |editor-first1=Barbara |editor-first2=Carole |editor-last2=Turbin|title=Material Strategies: Dress and Gender in Historical Perspective|year=2003|publisher=[[Wiley-Blackwell]]|isbn=978-1-4051-0906-2|pages=83–4}}</ref> Àwọn Àpò-ọwọ́ ìgbàlódé bí, clutch, pouch, tàbí Àpò-ìléwọ́ ni wọn jẹyọ ni ilẹ̀ England ni àkókò ìdàgbàsókè ọ̀làjú "[[Industrial Revolution]]" , látàrí ìrìnkèrindò pẹ̀lú ọkọ̀ ojú-irin tí ó wọ́pọ̀ si. Bí ọdún 1841, oníṣòwò ọmọ ilẹ̀ [[Doncaster]], Samuel Parkinson (tí ó gbajúmọ̀ fún [[butterscotch]]) péè fún ṣíṣe àwọn àpótí ìrìnàjò tí ó sì tún tẹpẹlẹ mo ṣíṣe irúfé àpótí ìrìnàjò béè na fún ìyàwó rè lẹ́yìn tí ó ṣe àkíyèsí wípé ni Àpò-ìléwọ́ ìyàwó rè kéré láti gba àwọn ẹrú tí èròjà tí wọ́n sì tún fi pèlò rẹ jẹ èyí tí kò ní agbára tó láti gbé rìn ìrìn-àjò. Ó tẹpẹlẹ mọ wípe ní òun fẹ́ oríṣiríṣi Àpò-ìléwọ́ fún ìyàwó òun, tí títóbi rẹ yí ọ yàtò sì arawon fún lílò fún àwọn oríṣi òde, pẹ̀lú àlàyé wípé ni kí wọ́n ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ na láti ara awo kanna tí wọ́n lọ fún àwọn àpótí ìrìnàjò tí òun lójúnà áti ṣe ìyàtò láàrin ti ti ẹ àti Àpò-ìléwọ́ tí [[carpetbag]] tí ó gbajúmọ̀ ni ìgbà na òún, àti láàrin àwọn àwọn àpò ìléwó aláṣọ tí ọ̀pọ̀ àwọn ènìyàn ìgbà òun lò. [[H. J. Cave & Sons|H. J. Cave]] (London) gbà sì lénu, ó sì ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ òsò àkókò, èyí tí àá padà dámò lónìí yí, ní arawon ni ati rí àpò ìpamọ́wọ́ "clutch bag" àti àpò tí wọ́n fi ìwé fẹ́lẹ́ ṣe tote (tí wọ́n ń pè ní Báágì ìrìn-àjò obìnrin "ladies traveling case"). Àwọn eléyi ni wọn wá ní yàrá ìfihàn àwọn Àpò-ìléwọ́ -ìṣẹ̀ǹbáyé "[[Museum of Bags and Purses]]" ní Amsterdam.{{citation needed|date=May 2026}} H. J. Cave tẹ̀síwájú láti máa ṣe ìpolówó àti títà àwọn Àpò-ìléwọ́ yìí, àmọ́ òpò àwọn alátakọ̀ sọ wípé àwọn obìnrín kò nílò àwọn báágì ìléwó bí irú eléyì nítorí wípé níse ni yio má dá wọn lẹ́yìn látàrí àwọn òun ìpèlò wúwo tí wọ́n fi ṣe wọ́n. H. J. Cave dáwọ́dúró ìpolówó Báágì òún dúró lẹ́yìn ọdún 1865, tí ó sì gbájúmó àwọn Àpótí-aṣọ, bótilèjépé wọn sì ń tẹ̀síwájú láti má ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ òun fún àwọn Lóba-Lóba, Àwọn ènìyàn jàǹkàn-jàǹkàn tí wọ́n gbajúmọ̀, àti láti ṣe ayẹyẹ àwọn àjọ̀dún kòkan,bi ayẹyẹ tí "Queen's 2012 Diamond Jubilee" tí ọdún 2012. H. J. Cave bèrè ṣíṣe Àpò-ìléwọ́ padà ní ọdún 2010.<ref>{{cite news|first=Philippa |last=Stockley |url=https://www.independent.co.uk/voices/commentators/philippa-stockley-yes-the-contents-mean-a-lot-but-its-the-bag-that-matters-most-8100587.html |title=Yes, the contents mean a lot, but it's the bag that matters most |newspaper=The Independent |date=2 September 2012 |access-date=27 September 2015}}</ref> == Àwọn Àpò-ìléwọ́ ni Sànmánì ìgbà ọ̀rúndún ogún == [[File:SandrineNosbé (cropped).jpg|thumb|Handbag over the shoulder]] Ní àkókò ìgbà tí Àpò-ìléwọ́ bèrè sí mi ń di gbajúmọ̀, wọn ṣe àtakò won pẹ̀lú wípé ni Àpò-ìléwọ́ òun ni kò dàbí òun ti o jọ tí obìnrin. Ní ìbẹ̀rẹ̀ Sànmánì ọ̀rúndún ọgúnjó, Sigmund Freud jiyàn pe Àpò-ìléwọ́ ni óun ṣe àpẹẹrẹ ìbálòpọ̀ látàrí pé ìrísí Àpò-ìléwọ́ ni ó jọ ojú ara obìnrin. Kí a tó mon lọ Àpò-ìléwọ́, àpò ni òun má ń wá nínú aṣọ obìnrin, lèyí tí ó fi àyè sílẹ̀ fún yíyọ nkan jáde ní gbangba ni ònà iyì àti ẹ̀yẹ tí ó ṣe àpónlé fún obìnrin. Nítorí pé Àpò-ìléwọ́ je èyí tí wọ́n ń gbé lọ́wọ́ ni gbangba, òùn ṣe àfihàn àwọn ǹkan ìní ara ẹni obìnrin síta fún gbọgbọ ayé rí. Ní ìwòye Freud, eléyi ni ó fi wé Àpẹ̀rẹ̀ fífi ọwọ́ pa ojú ara ní ọ̀nà ìbálòpọ̀.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Hiner|first=Susan|date=June 10, 2010|title=Accessories to Modernity: Fashion and the Feminine in Nineteenth-Century France|url=http://www.jstor.org/stable/j.ctt3fhhgk.10|access-date=May 11, 2021|website=JSTOR|publisher=[[University of Pennsylvania Press]]|pages=178–210|jstor=j.ctt3fhhgk.10 }}</ref> Bí Àpò-ìléwọ́ ṣe di ìtẹ́wọ́gbà gbogboogbò ni nkan bi ọ̀rúndún ogún, ìyípadà bèrè sí mi de ba ìwúlò rẹ gẹgẹbi òun ìkó ǹkan sí àmì àti ònà tí wọ́n ń gbá fi ọlá àti ipò ẹni tí ó gbé lọ́wọ́ hàn ní àwùjọ. Àwọn ọ̀nà-àrà tí wọ́n fi ṣé, irúfé oun tí wón fi ṣeé, iye tí wọ́n ń tàá, àti orúkọ àwọn tí wọ́n ṣeé, di òun amuye tí ó dé ní ìwúlò ju bóyá Àpò-ìléwọ́ òun gan pàápàá lè kó ẹrù ara ẹni. Àpò-ìléwọ́ kúrò ní òun tí kìíṣe tí obìnrin di òun ti wọn padà wá fi dá lórí obìnrin tí wọ́n sì yọ kúrò nínú nkan amuye ọkùnrin. Àpò Báágì àwọn obìnrín je òun òsó tí wọ́n ń kó àwọn ǹkan ìní wọn sí, Báágì ìfàlọ́wọ́ fún àwọn ọkùnrin ń ti rè ni ó wà ní ipele àwọn báágì bíi àpótí-ìwé (briefcases): èyí tí ó jẹ́ onígun mẹ́rin; tí wọ́n má ń kó àwọn nkan ti o níse pẹ̀lú ìjé ọmọkùnrin sì inú rẹ̀ bí: àwọn ìwé isé, àwọn ìwé ọ́físì àti àwọn nkan bi bírò. Ìyàtò tí ń bẹ ní àárín Báágì ọkùnrin àti ti obìnrin ní ó pàdé ní àárín Báágì ìléwò pélébé tí ìgbàlódé. Báágì òun ti wọn se fún kíkó àwọn ọwọ́ ẹyọ sí nínú pẹ̀lú èróngbà láti fi ṣe ìtọrẹ ni inu ile ìjọsìn ni ó ní Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ni àwọn àkókò ìgbà tí ọ̀làjú sèsè ń dàgbà sókè. Gégébí Báágì pélébé òun ṣe jẹ́ àmì ìtọrẹ ni ìwòye òpò ènìyàn, ìwòye òun tẹ̀síwájú pẹ̀lú bi ṣe máa ń wo obìnrin tí ó ń gbé Àpò-ìléwọ́ lọ́wọ́ gẹ́gẹ́ bí ènìyàn pàtàkì, tí ó sì lè jẹ́ pé ó ń lo àpò ìléwò pélébé òun láti kó àwọn ọwọ́ tí ó fè fi tọrẹ. <ref name=":0" /> Láàrin àwọn ọdún 1940, ìpín àwọn aṣọ tí ó wáyé nítorí Ogun Àgbáyé Kejì mú kí wọ́n bẹ̀rẹ̀ sí ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ láti inú àwọn ohun èlò bí Màrìwò ([[:en:Raffia|raffia]]) tàbí kí wọ́n hunún láti ara òwú.<ref>{{Cite book |last=Pedersen |first=Stephanie |url=http://archive.org/details/handbagswhatever0000pede |title=Handbags : what every woman should know |date=2006 |publisher= David & Charles|location=Cincinnati, OH |others=Internet Archive |isbn=978-0-7153-2495-0}}</ref> Àwọn obìnrin kan hun àwọn Àpò-ìléwọ́ kékeré ti ara wọn pẹ̀lú wíwo àwọn àpẹẹrẹ Báágì mìíràn tí wọ́n ń tà ní àwọn àkókò yìí. == Báágì ìléwò Àwọn ọkùnrin == {{Redirect|Man purse|the JPEGMafia song|JPEGMafia discography}} [[File:FreitagBag.jpg|thumb|A casual messenger bag]] Báágì ìléwò, èyí tí a mọ̀ tí ó pé jù ni orílẹ̀ ayé ni ó jẹ́ èyí tí ọkùnrin kan tí orúkọ rẹ ń jẹ [[Ötzi the Iceman]] lò ní nkan bi ẹgbẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n ọdún sẹ́yìn.<ref>{{cite book|last=Gerval|first=Olivier|title=Studies in Fashion: Fashion Accessories|year=2009|publisher=A & C Black|isbn=978-1-4081-1058-4|page=44}}</ref> Àwọn ọkùnrin tí fi ìgbà kan ló àpò-ọwọ́ [[coin purse]]. Ní àwọn àkókò ìbẹ̀rẹ̀ ìdásílẹ̀ àgbègbè Europe òde òní, tí ìrísí fásíònù àwọn obìnrin sì ń dàgbà lọ́nà lílọ àwọn àpò ìléwò tí wọ́n fi ṣe òsó, fásíònù àwọn ọkùnrin ń ti rè dojú kọ ònà ibòmíràn. Ṣòkòtò àwọn ọkùnrin rọ́pò Ṣòkòtò-gawù [[breeches]] ní àwọn àkókò ọ̀rúndún kejìdínlógún sí ọkàndínlógún, tí wọ́n sì fi àpò kún àwọn ìrísí ṣòkòtò wọn. Eléyìí fún àwọn ọkùnrin ní àyè láti lè mọ kò ọwọ́ ẹyọ àti ọwọ́ ìwé sì inú àpò aláwo tí ó jẹ́ ìléwò. Àpò àwọn ọkùnrin pò ni ọ̀rúndún kọkànlélógún sì ogún pẹ̀lú àwọn èwù Àwòtélẹ̀-àwọ̀lékè Kóòtù áti sòkòtò ti o fún wọn ní ànfàní à ti lè kó àwọn nkan ìní wọn bii, Àwọn kòkò-tábà, ìṣáná, ọ̀bẹ je awon nkan ti àwọn ìyàwó wọn a mon tún ṣe.<ref name="burman83"/> Àwọn àpò ìléwò àwọn ọkùnrin ní àwọn oníṣẹ́-ọnà ṣe àjíǹde fún ní àkókò ọdún 1970s ní Europe.<ref>{{cite book|last=Sarti|first=Giorgio|title=Vespa: 1946-2006: 60 Years of the Vespa|year=2006 |location=St. Paul, Minnesota |publisher=[[Motorbooks]]|isbn=978-0-7603-2577-3|page=117}}</ref> láti àwọn ọdún 1990s, ní àwọn oníṣẹ́-ọnà tí ṣe ìpolówó àwọn oririsi àwọn àpò ìléwò fún àwọn ọkùnrin. Àwọn orúkọ bíi '''man bag''', '''man-purse''', '''murse''', àti '''mini bag''' òun ni wón ti lò láti fi ṣe àpèjúwe àwọn báágì yí. Àwọn iṣẹ́ ọnà Báágì ìléwò tí ó wọ́pọ̀ ni U.S. Ní wón sábà má ń jẹ ẹ̀yà títí Báágì alápò-ẹ̀yìn tàbí Báágì fun awọn ìránṣẹ́ [[messenger bag]], tí kò sì fi ara jọ wipe ni ìṣẹ̀dá ẹ̀yà èyàn kan ní wón ṣeé fún. Àti obìnrin àti ọkùnrin ni ó le lòó bótilèjépé òun má ń pélébé mó ń ẹyin dáadáa ju Báágì alápònséyìn [[backpack]] lọ tí kò sì wúwo tó àpò-ìwé. Àwọn báágì wọ̀nyí ni wọn ń pè ní wón ń sábà má ń pè ní Àpò-ìránṣẹ́ [[messenger bag]] tàbí "organizer bags" . Ní òpò àwọn ìlú míràn, ó jẹ́ òun Wọ́pọ̀ fún ọkùnrin láti gbé àwọn báágì kékeré onígun tí wọ́n ń sábà máa ń ṣe pẹ̀lú awo tí wọ́n ń sì má ń gbé sì èjìká. Àpò aláwo tí wọ́n ń fikó apá "[[satchel]]" na jee èyí tí ó wọ́pọ̀ láàrín àwọn ọkùnrin. Àwọn àpò ìléwò ọkùnrin ní àwọn oníṣẹ́-ọnà bí [[Prada]], [[Louis Vuitton]], [[Coach, Inc.|Coach]], àti [[Bottega Veneta]] ma ń ṣe ní onírúurú ẹ̀yà àti àrà. Títí di àkókò ọdún 2011, ìfojúdá ọjà àpò ìléwò àwọn ọkùnrin ní àgbáyé ní o o wa ni nkan bi bíllíónù mẹ́rìn ni ọdọọdún ($4 billion).{{update inline|date=May 2026}}<ref>{{cite book |title=Standard & Poor's 500 Guide |year=2011 |publisher=McGraw-Hill |isbn=978-0-07-175491-0}}</ref> títí di àwọn nkan bi ọdún 2012, ọjà ìtajà àwọn nkan ìléwò ọkùnrin bíi "holdall" ní àwọn àgbègbè àríwá ilẹ̀ Amẹ́ríkà ń tẹ̀síwájú.<ref>{{cite news |last=Clifford |first=Stephanie |url=https://www.nytimes.com/2012/02/20/business/men-are-buying-fashion-accessories-after-slow-recession-sales.html |title=Men Step Out of the Recession, Bag on Hip, Bracelet on Wrist |newspaper=The New York Times |date=19 February 2012}}</ref> == Irúfẹ́ Àwọn báágì == [[File:Handbags diagram.svg|thumb|Varieties of handbags (proportional)]] * [[:en:Baguette_(bag)|Baguette]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì ìléwò pataki kan tó ní ìrísí pẹlẹbe tó gùn ní petele tí ó sì fi ìrísí jọ búrẹ́dì ilé faransé kan tí ń jẹ ([[:en:Baguette_(bag)|baguette]]) * Bowling bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò ìléwò pataki kan tí ó gbajúmọ̀ ni nkan bi ọdún 1990s, fún àwọn ọ̀dọ́mọdé bìnrin láti lè mó ń fi gbé bọ́ọ̀lù. Ní ìrísí, ìsàlẹ̀ rẹ̀ ,ri petele, sùgbọ́n òkè rẹ̀ rí roboto (domed/semi-elliptical shape). Ó ní ọwọ́-ìmú méjì gígùn tó rọ̀rùn láti gbé mọ́ ọwọ́ tàbí lórí èjìká, ó sì máa ń ní zíípù nla kan lókè tó ń ṣí kànga láti fàyè gba títọ́jú ẹrù. * Barrel bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò pataki kan tó ní ìrísí roboto gígùn petele (cylindrical / tube shape) tí ó sì tóbi díẹ̀ ju Báágì baguette lọ, pẹ̀lú ọwọ́-ìmú méjì tàbí okùn gígùn kan láti sọ̀ mọ́ èjìká. * Bucket bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Àpò-ìléwọ́ pataki kan tó ní ìsàlẹ̀ petele roboto (oval or circular base) àti ìhà gíga petele tó n yọ sí òkè bíi garawa omi. ó máa ń ní okùn-fífà ní ẹnu láti fi fà mọ́ra pẹ̀lú iga ọwọ́ ńlá tí èyàn lè fi kọ́ apá. * Clutch: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì ìléwò tàbí Àpò ọwọ́ tí ó kúrú gidi gidi, ìrísí rẹ̀ jẹ́ pẹlẹbẹ, ó sì yàtọ̀ sí àwọn àpò yòókù nítorí pé kò ní ọwọ́-ìmú (handle) tàbí okùn gígùn (strap). Àwọn ìmíràn a má ni apá tí èyàn lè wò sì èjìká ṣùgbọ́n òpòlopò ni wọn ò ní.<ref>{{Cite web|date=2015-11-01|title=Similar But Differents: Clutch vs Wristlet|url=https://theluxonomist.es/2015/11/02/similar-but-differents-clutch-vs-wristlet/abel-hernandez|access-date=2021-01-26|website=The Luxonomist|language=es}}</ref> * Crossbody bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì kan tí wọ́n ń gbé kórùn, eleyi yàtò sì àwọn báágì ìléwò miran bí 'clutch' 'tote' tàbí 'bowling bag'; Báágì baguette, bí àpẹẹrẹ, ó ṣe gbé kórùn gẹ́gẹ́bi àwọn báágì miran bí 'half-moon' tàbí 'messenger bag' , àmọ́ Báágì 'tote' àti 'hobo' kò ṣe gbé kórùn. (àwọn báágì 'bucket bags' míràn ṣeé gbé kórùn) * Doctor's bag: Tí a tún mọ̀ sí [[Gladstone bag]], òun ni wón se gẹ́gẹ́ bí àwòṣe lórí báágì dókítà ìgbà àkọ́kọ́ Victorian-era. Kíi tóbi púpò, ó sì má ń ní owó ìgbẹ́ méjì. Ó fi ara jọ bowling bag ṣùgbọ́n ẹnu wọn yàtò sì arawon tí ara rẹ̀ a sì má je àwò dúdú. 1ispm9lvsjkic97lfavcpju89ysjcxe 637271 637270 2026-09-17T17:38:15Z Olaoye Sheu Ibrahim 31612 /* Irúfẹ́ Àwọn báágì */ 637271 wikitext text/x-wiki {{Short description|Handled bag used to carry personal items}} {{Use dmy dates|date=September 2015}} {{Original research|date=September 2011}} [[File:Mi'kmaq porcupine quill purse (40412695490).jpg|thumb|right|Mi'kmaq porcupine quill handbag]] '''Àpò-ìléwọ́''', tí ọ̀pọ̀ ènìyàn tún mọ̀ gẹ́gẹ́bi Àpò-Owó "'''purse'''" Nínú èdè Gẹ̀ẹ́sì tí apá ilẹ̀ àríwá Amẹrikà "[[North American English]]" , ni ó jẹ́ Àpò-ìléwọ́ "[[bag]]" kékeré tí ó ní owó tí èyàn lè fi gbáamú " [[Handle (grip)|handle]]d" tí wọ́n ń lọ láti fi kọ́ àwọn ẹrù ara ẹni. Ní àwọn agbègbè kan ní ilé Amẹrikà, wọn tí fi ìgbà kan pèé ni '''pocketbook''' . ==Àkójọpọ̀ àwọn èdè-àkànṣe == Òrò èdè ẹ "purse" òun ni wón kókó lọ fi ṣe àpèjúwe àpò kékeré tí wọ́n ń kó àwọn ọwọ́ ẹyọ sì nínú. Ní àwọn ìlú àti orílẹ̀ èdè tí wọ́n ń tí ń sọ èdè Gẹ̀ẹ́sì, òun ni wó ń tí ń lọ láti fi tókasí àpò ọwọ́ kékeré "[[coin purse|small money bag]]" "Àpò-ìléwọ́" je Báágì tí ó tóbi díẹ̀ tí ó lè gbà àwọn òpò ǹkan bi ọwọ́ àti àwọn ǹkan èlò tí ara ẹni míràn. Àwọn elédè Gẹ̀ẹ́sì tí ilé Amẹrikà sábà má ń lọ ọ̀rọ̀ "purse àti handbag" sì arawon. Ìlo ọ̀rọ̀ ''handbag'' òun ni ó bẹ̀rẹ̀ sí mí jeyo ni àwọn ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1900s. Télètélè , won sábà má ń lọ láti fi tókasí àpò ìléwó àwọn ọkùnrin. Àpò àwọn obìnrin gbèrègèjigè sì ni ìwọ̀n, ni àwọn àkókò yí, tí wọ́n sì lọ ọ̀rọ̀ na mo lọ́rùn.<ref>{{cite book|last=Browning|first=Marie|title=Purse Pizzazz|year=2006|publisher=[[Sterling Publishing]]|isbn=978-1-4027-4065-7|page=8}}</ref> "Pocketbook" tún jẹ́ ọ̀rọ̀ míràn tí wọ́n ń lọ láti fi ṣe àpèjúwe àpò ìléwó àwọn obìnrin tí ó gbajúmọ̀ ni ilẹ̀ United States ni àwọn nǹkan bí owó àárín ọgúnjó ọ̀rúndún.<ref>{{cite book | last=Wilcox | first=C. | title=A Century of Bags: Icons of Style in the 20th Century | publisher=Universal International | year=1997 | isbn=978-1-876142-36-0 | url=https://books.google.com/books?id=t9UaAAAACAAJ | access-date=March 19, 2024 | page=11}}</ref> == Ìpilẹ̀ṣẹ̀ == === Àwọn Ohun Àrà Àtijó === Ní ayé ìgbà àtijó, àwọn àpò baagi òun ni wọn ń lò láti fi kọ́ àwọn ǹkan bi, òkúta, irin-isé, ǹkan ìjà, àti ọwọ́. Àwọn àpẹrẹ àpò báyìí ni wọn ṣe àwárí wọn ní àwọn ayé ìsìnkú ilẹ̀ Egypt ayé àtijó "[[Ancient Egyptian funerary practices|Egyptian burial sites]]" ({{circa}} 2686–2160 BCE) tí wọ́n ṣe wọn pẹ̀lú awo pẹ̀lú ọwọ́ méjì tí wọ́n fi igi ṣe fún gbígbé.<ref>{{Cite web |date=2019-10-27 |title=The History Of Bags |url=https://lux-collector.com/blogs/blog/the-history-of-bags |access-date=2023-07-17 |website=LuxCollector Vintage |language=en}}</ref> Àwọn ènìyàn ayé àtijó ni ilẹ̀ " [[Ancient Greece|ancient Greeks]]" lo awo, ìwé 'papyrus' àti Àpò-ọwọ́ fẹ́lẹ́fẹ́ tí wọ́n tún mọ̀ sí ''byrsa'' láti fi àwọn ọwọ́ ẹyọ pamó lèyí tí ó jẹ́ Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ọ̀rọ̀ èdè Gẹ̀ẹ́sì "purse". Bí ó ti di wípe ni ìdàgbàsókè ń bá ìrísí ọwọ́ òun ló ṣe okùnfà fún ìdásílẹ̀ àwọn àpò-ìgbàdí olókùn tí wọ́n sábà má ń sọ mó ìbàdí tàbí kí wọ́n yìi mo aṣọ. Nínú Àpò-ìléwọ́ kan ní wón ti ṣe àwárí [[Ötzi]], tí sèmí ni àwọn nkan ọdún 3350 sí 3105 BC.<ref>{{Cite web |title=From when did humans start carrying handbags? |url=https://htschool.hindustantimes.com/editorsdesk/knowledge-vine/from-when-did-humans-start-carrying-handbags |access-date=2023-07-17 |website=HT School |language=en-US}}</ref> ni ara àwọn àwárí ìṣáájú ni a ti rí àpò aláwo tí ó wá láti àwọn àkókò [[Anglo-Saxon settlement of Britain|Anglo-Saxon Britain]], ni nkan bí ọdún circa 625 CE, se àfihàn ojú oórì ọba Roewald ni bi Òkìtì [[Sutton Hoo]] ní [[Suffolk]].<ref>{{Cite web |last=Johnson |first=Anna |title=Fashions of Handbags and Purses |url=https://www.lovetoknow.com/life/style/fashions-handbags-purses |access-date=2023-07-17 |website=LoveToKnow |language=en}}</ref> bótilèjépé awo ara Àpò-ìléwọ́ òun ti gbóó, àwọn wúrà tí wọ́n fi ṣe òsó ara rẹ sì wà ní sepé. Nínú Àpò-ìléwọ́ òun, wọn ba ogójì ọwọ́ ẹyọ wúrà ni inu rẹ̀ tí wọ́n fi ìkọ́-bẹ́líìtì wúrà dìmú. Àwọn ìrísí yí jé àmì ọlá àti ipò, lèyí tí òun tọ́ka sí ara nkan ìní ìfi ọlá hàn. === Àkókò Ti Ọ̀làjú Kò i Tíì Tàn Kálẹ̀. === [[File:Bag Mosul Gambier Parry Courtauld Gallery.jpg|thumb|The [[Courtauld bag]], thought to be the world's oldest surviving handbag]] Àpò-ìléwọ́ [[Courtauld bag]], òun ni wón ní ìgbàgbọ́ wípe ní wón se é ní [[Mosul]] ní àkókò ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1300s, tí wọ́n sí ní ní èrò pé òun ni ó jẹ́ Àpò-ìléwọ́ tí ó dàgbà jùlọ nínú ayé títí di àkókò tí a Wàyí.<!-- Brown 2014 --> Ó sì dàbí ẹni wípé obìnrin ọlọ́lá kan ní [[Ilkhanate]] ni ó nií.<!-- Brown 2014 --><ref name="Brown 2014">{{cite news |last1=Brown |first1=Mark |title=A handbag? Courtauld Gallery opens up identity of 700-year-old treasure |url=https://www.theguardian.com/culture/2014/feb/19/handbag-courtauld-gallery-identity-treasure-fashion |access-date=8 February 2024 |work=[[The Guardian]] |date=19 February 2014}}</ref> === Orírun àwọn Àpò-ìléwọ́ ìgbàlódé === [[File:Woman's muslin dress and straw bonnet c. 1830.jpg|thumb|Women's fashion from 1830, including a ''reticule'' handbag from France<ref>{{cite web |url=http://collectionsonline.lacma.org/mwebcgi/mweb.exe?request=record;id=159955;type=101 |title=Los Angeles County Museum of Art |publisher=Collectionsonline.lacma.org |access-date=30 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111024071222/http://collectionsonline.lacma.org/mwebcgi/mweb.exe?request=record |archive-date=24 October 2011 |url-status=dead}}</ref>]] Àti ọkùnrin, àti obìnrin ní wón ń lọ àpò Báágì títí di ńkan bí owó ìparí ọdún 1700s.<ref>{{Cite web |title=Handbags and Purses {{!}} Encyclopedia.com |url=https://www.encyclopedia.com/fashion/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/handbags-and-purses |access-date=2023-07-17 |website=www.encyclopedia.com}}</ref> àwọn ènìyàn ilé Europe ìgbàlódé ni wọn ń lọ Àpò-ìléwọ́ láti tójú ọwọ́ ẹyọ sì. Àpò-ìléwọ́ ni wọn ṣe pẹ̀lú aṣọ fẹ́lẹ́fẹ́ tàbí awo [[leather]] tí ọkùnrin àti obìnrin ń sì ń lò wọ́n; ara ìlú Scott, tí orúkọ rẹ ń jẹ́ [[sporran]] jẹ́ ara àwọn ẹni tí wọ́n kópa nínú àṣà Àpò-ìléwọ́ yí. Ní àwọn ǹkan bi ọ̀rúndún kẹtàdínlógún, àwọn ọmọdébìnrin ni wọn ń kó ni bí wọn ń ṣe hun aṣọ gẹ́gẹ́bi ara àwọn ètò ẹ̀kọ́ tí ṣe pàtàkì kí ọmọbìnrin ni kí ó tó lọ sí ilé ọkọ; eléyi náà sì má ń ràn wọ́n lọ́wọ́ láti lè má ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ tí ó rẹwà.<ref>{{cite web|url=https://henriettashandbags.com/index.php?main_page=page&id=4|title=History of Handbags- From the 14th Century to Present Day Handbag Designers|last=Timmons|first=Henrietta|access-date=2017-05-28}}</ref> Ní ìgbà tí yí ọ fi di ọ̀rúndún kejìdínlógún, fásíònù ni ile Europe tí ń sún sì apá ẹ̀yà ara ti o pẹlẹbẹ pẹ̀lú ìwúrí Àwòrán òjìjì láti ilé Greece àti Rome àtijó. Àwọn obìnrin fẹ́ Àpò-ìléwọ́ tí kò ní ní àkùdí lára ti kò sì tún ní tóbi ni ìrísí, fún ìdí èyí, wọ́n ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ [[Reticule (handbag)|''reticules'']] jáde. Àwọn àpò Reticules ni wón ṣe láti ara òwú kòkòrò àti aṣọ àrán, tí ó sì ní okùn ìfàlówó. Ó kọ́kọ́ di gbajúmọ̀ ni ilẹ̀ France, lẹ́yìn náà ni ó ré kọjá sí ilè Britain, níbi tí wọ́n ti di òun kòsémáání.<ref>{{cite book|last=Hagerty|first=Barbara G. S.|title=Handbags: a peek inside a woman's most trusted accessory|year=2002|publisher=[[Running Press Book Publishers]]|isbn=0-7624-1330-1|pages=14–5}}</ref> bótilèjépé ó di kòsémááni, àwọn ọkùnrin ó tẹ̀lé asa náà, dípò àwọn n ló àwọn àpò-ọwọ́ àti àpò ara ṣòkòtò [[pocket]]s, lèyí tí ó di gbajúmọ̀ pẹ̀lú ṣòkòtò àwọn ọkùnrin <ref name="burman83">{{cite book|editor-last1=Burman |editor-first1=Barbara |editor-first2=Carole |editor-last2=Turbin|title=Material Strategies: Dress and Gender in Historical Perspective|year=2003|publisher=[[Wiley-Blackwell]]|isbn=978-1-4051-0906-2|pages=83–4}}</ref> Àwọn Àpò-ọwọ́ ìgbàlódé bí, clutch, pouch, tàbí Àpò-ìléwọ́ ni wọn jẹyọ ni ilẹ̀ England ni àkókò ìdàgbàsókè ọ̀làjú "[[Industrial Revolution]]" , látàrí ìrìnkèrindò pẹ̀lú ọkọ̀ ojú-irin tí ó wọ́pọ̀ si. Bí ọdún 1841, oníṣòwò ọmọ ilẹ̀ [[Doncaster]], Samuel Parkinson (tí ó gbajúmọ̀ fún [[butterscotch]]) péè fún ṣíṣe àwọn àpótí ìrìnàjò tí ó sì tún tẹpẹlẹ mo ṣíṣe irúfé àpótí ìrìnàjò béè na fún ìyàwó rè lẹ́yìn tí ó ṣe àkíyèsí wípé ni Àpò-ìléwọ́ ìyàwó rè kéré láti gba àwọn ẹrú tí èròjà tí wọ́n sì tún fi pèlò rẹ jẹ èyí tí kò ní agbára tó láti gbé rìn ìrìn-àjò. Ó tẹpẹlẹ mọ wípe ní òun fẹ́ oríṣiríṣi Àpò-ìléwọ́ fún ìyàwó òun, tí títóbi rẹ yí ọ yàtò sì arawon fún lílò fún àwọn oríṣi òde, pẹ̀lú àlàyé wípé ni kí wọ́n ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ na láti ara awo kanna tí wọ́n lọ fún àwọn àpótí ìrìnàjò tí òun lójúnà áti ṣe ìyàtò láàrin ti ti ẹ àti Àpò-ìléwọ́ tí [[carpetbag]] tí ó gbajúmọ̀ ni ìgbà na òún, àti láàrin àwọn àwọn àpò ìléwó aláṣọ tí ọ̀pọ̀ àwọn ènìyàn ìgbà òun lò. [[H. J. Cave & Sons|H. J. Cave]] (London) gbà sì lénu, ó sì ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ òsò àkókò, èyí tí àá padà dámò lónìí yí, ní arawon ni ati rí àpò ìpamọ́wọ́ "clutch bag" àti àpò tí wọ́n fi ìwé fẹ́lẹ́ ṣe tote (tí wọ́n ń pè ní Báágì ìrìn-àjò obìnrin "ladies traveling case"). Àwọn eléyi ni wọn wá ní yàrá ìfihàn àwọn Àpò-ìléwọ́ -ìṣẹ̀ǹbáyé "[[Museum of Bags and Purses]]" ní Amsterdam.{{citation needed|date=May 2026}} H. J. Cave tẹ̀síwájú láti máa ṣe ìpolówó àti títà àwọn Àpò-ìléwọ́ yìí, àmọ́ òpò àwọn alátakọ̀ sọ wípé àwọn obìnrín kò nílò àwọn báágì ìléwó bí irú eléyì nítorí wípé níse ni yio má dá wọn lẹ́yìn látàrí àwọn òun ìpèlò wúwo tí wọ́n fi ṣe wọ́n. H. J. Cave dáwọ́dúró ìpolówó Báágì òún dúró lẹ́yìn ọdún 1865, tí ó sì gbájúmó àwọn Àpótí-aṣọ, bótilèjépé wọn sì ń tẹ̀síwájú láti má ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ òun fún àwọn Lóba-Lóba, Àwọn ènìyàn jàǹkàn-jàǹkàn tí wọ́n gbajúmọ̀, àti láti ṣe ayẹyẹ àwọn àjọ̀dún kòkan,bi ayẹyẹ tí "Queen's 2012 Diamond Jubilee" tí ọdún 2012. H. J. Cave bèrè ṣíṣe Àpò-ìléwọ́ padà ní ọdún 2010.<ref>{{cite news|first=Philippa |last=Stockley |url=https://www.independent.co.uk/voices/commentators/philippa-stockley-yes-the-contents-mean-a-lot-but-its-the-bag-that-matters-most-8100587.html |title=Yes, the contents mean a lot, but it's the bag that matters most |newspaper=The Independent |date=2 September 2012 |access-date=27 September 2015}}</ref> == Àwọn Àpò-ìléwọ́ ni Sànmánì ìgbà ọ̀rúndún ogún == [[File:SandrineNosbé (cropped).jpg|thumb|Handbag over the shoulder]] Ní àkókò ìgbà tí Àpò-ìléwọ́ bèrè sí mi ń di gbajúmọ̀, wọn ṣe àtakò won pẹ̀lú wípé ni Àpò-ìléwọ́ òun ni kò dàbí òun ti o jọ tí obìnrin. Ní ìbẹ̀rẹ̀ Sànmánì ọ̀rúndún ọgúnjó, Sigmund Freud jiyàn pe Àpò-ìléwọ́ ni óun ṣe àpẹẹrẹ ìbálòpọ̀ látàrí pé ìrísí Àpò-ìléwọ́ ni ó jọ ojú ara obìnrin. Kí a tó mon lọ Àpò-ìléwọ́, àpò ni òun má ń wá nínú aṣọ obìnrin, lèyí tí ó fi àyè sílẹ̀ fún yíyọ nkan jáde ní gbangba ni ònà iyì àti ẹ̀yẹ tí ó ṣe àpónlé fún obìnrin. Nítorí pé Àpò-ìléwọ́ je èyí tí wọ́n ń gbé lọ́wọ́ ni gbangba, òùn ṣe àfihàn àwọn ǹkan ìní ara ẹni obìnrin síta fún gbọgbọ ayé rí. Ní ìwòye Freud, eléyi ni ó fi wé Àpẹ̀rẹ̀ fífi ọwọ́ pa ojú ara ní ọ̀nà ìbálòpọ̀.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Hiner|first=Susan|date=June 10, 2010|title=Accessories to Modernity: Fashion and the Feminine in Nineteenth-Century France|url=http://www.jstor.org/stable/j.ctt3fhhgk.10|access-date=May 11, 2021|website=JSTOR|publisher=[[University of Pennsylvania Press]]|pages=178–210|jstor=j.ctt3fhhgk.10 }}</ref> Bí Àpò-ìléwọ́ ṣe di ìtẹ́wọ́gbà gbogboogbò ni nkan bi ọ̀rúndún ogún, ìyípadà bèrè sí mi de ba ìwúlò rẹ gẹgẹbi òun ìkó ǹkan sí àmì àti ònà tí wọ́n ń gbá fi ọlá àti ipò ẹni tí ó gbé lọ́wọ́ hàn ní àwùjọ. Àwọn ọ̀nà-àrà tí wọ́n fi ṣé, irúfé oun tí wón fi ṣeé, iye tí wọ́n ń tàá, àti orúkọ àwọn tí wọ́n ṣeé, di òun amuye tí ó dé ní ìwúlò ju bóyá Àpò-ìléwọ́ òun gan pàápàá lè kó ẹrù ara ẹni. Àpò-ìléwọ́ kúrò ní òun tí kìíṣe tí obìnrin di òun ti wọn padà wá fi dá lórí obìnrin tí wọ́n sì yọ kúrò nínú nkan amuye ọkùnrin. Àpò Báágì àwọn obìnrín je òun òsó tí wọ́n ń kó àwọn ǹkan ìní wọn sí, Báágì ìfàlọ́wọ́ fún àwọn ọkùnrin ń ti rè ni ó wà ní ipele àwọn báágì bíi àpótí-ìwé (briefcases): èyí tí ó jẹ́ onígun mẹ́rin; tí wọ́n má ń kó àwọn nkan ti o níse pẹ̀lú ìjé ọmọkùnrin sì inú rẹ̀ bí: àwọn ìwé isé, àwọn ìwé ọ́físì àti àwọn nkan bi bírò. Ìyàtò tí ń bẹ ní àárín Báágì ọkùnrin àti ti obìnrin ní ó pàdé ní àárín Báágì ìléwò pélébé tí ìgbàlódé. Báágì òun ti wọn se fún kíkó àwọn ọwọ́ ẹyọ sí nínú pẹ̀lú èróngbà láti fi ṣe ìtọrẹ ni inu ile ìjọsìn ni ó ní Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ni àwọn àkókò ìgbà tí ọ̀làjú sèsè ń dàgbà sókè. Gégébí Báágì pélébé òun ṣe jẹ́ àmì ìtọrẹ ni ìwòye òpò ènìyàn, ìwòye òun tẹ̀síwájú pẹ̀lú bi ṣe máa ń wo obìnrin tí ó ń gbé Àpò-ìléwọ́ lọ́wọ́ gẹ́gẹ́ bí ènìyàn pàtàkì, tí ó sì lè jẹ́ pé ó ń lo àpò ìléwò pélébé òun láti kó àwọn ọwọ́ tí ó fè fi tọrẹ. <ref name=":0" /> Láàrin àwọn ọdún 1940, ìpín àwọn aṣọ tí ó wáyé nítorí Ogun Àgbáyé Kejì mú kí wọ́n bẹ̀rẹ̀ sí ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ láti inú àwọn ohun èlò bí Màrìwò ([[:en:Raffia|raffia]]) tàbí kí wọ́n hunún láti ara òwú.<ref>{{Cite book |last=Pedersen |first=Stephanie |url=http://archive.org/details/handbagswhatever0000pede |title=Handbags : what every woman should know |date=2006 |publisher= David & Charles|location=Cincinnati, OH |others=Internet Archive |isbn=978-0-7153-2495-0}}</ref> Àwọn obìnrin kan hun àwọn Àpò-ìléwọ́ kékeré ti ara wọn pẹ̀lú wíwo àwọn àpẹẹrẹ Báágì mìíràn tí wọ́n ń tà ní àwọn àkókò yìí. == Báágì ìléwò Àwọn ọkùnrin == {{Redirect|Man purse|the JPEGMafia song|JPEGMafia discography}} [[File:FreitagBag.jpg|thumb|A casual messenger bag]] Báágì ìléwò, èyí tí a mọ̀ tí ó pé jù ni orílẹ̀ ayé ni ó jẹ́ èyí tí ọkùnrin kan tí orúkọ rẹ ń jẹ [[Ötzi the Iceman]] lò ní nkan bi ẹgbẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n ọdún sẹ́yìn.<ref>{{cite book|last=Gerval|first=Olivier|title=Studies in Fashion: Fashion Accessories|year=2009|publisher=A & C Black|isbn=978-1-4081-1058-4|page=44}}</ref> Àwọn ọkùnrin tí fi ìgbà kan ló àpò-ọwọ́ [[coin purse]]. Ní àwọn àkókò ìbẹ̀rẹ̀ ìdásílẹ̀ àgbègbè Europe òde òní, tí ìrísí fásíònù àwọn obìnrin sì ń dàgbà lọ́nà lílọ àwọn àpò ìléwò tí wọ́n fi ṣe òsó, fásíònù àwọn ọkùnrin ń ti rè dojú kọ ònà ibòmíràn. Ṣòkòtò àwọn ọkùnrin rọ́pò Ṣòkòtò-gawù [[breeches]] ní àwọn àkókò ọ̀rúndún kejìdínlógún sí ọkàndínlógún, tí wọ́n sì fi àpò kún àwọn ìrísí ṣòkòtò wọn. Eléyìí fún àwọn ọkùnrin ní àyè láti lè mọ kò ọwọ́ ẹyọ àti ọwọ́ ìwé sì inú àpò aláwo tí ó jẹ́ ìléwò. Àpò àwọn ọkùnrin pò ni ọ̀rúndún kọkànlélógún sì ogún pẹ̀lú àwọn èwù Àwòtélẹ̀-àwọ̀lékè Kóòtù áti sòkòtò ti o fún wọn ní ànfàní à ti lè kó àwọn nkan ìní wọn bii, Àwọn kòkò-tábà, ìṣáná, ọ̀bẹ je awon nkan ti àwọn ìyàwó wọn a mon tún ṣe.<ref name="burman83"/> Àwọn àpò ìléwò àwọn ọkùnrin ní àwọn oníṣẹ́-ọnà ṣe àjíǹde fún ní àkókò ọdún 1970s ní Europe.<ref>{{cite book|last=Sarti|first=Giorgio|title=Vespa: 1946-2006: 60 Years of the Vespa|year=2006 |location=St. Paul, Minnesota |publisher=[[Motorbooks]]|isbn=978-0-7603-2577-3|page=117}}</ref> láti àwọn ọdún 1990s, ní àwọn oníṣẹ́-ọnà tí ṣe ìpolówó àwọn oririsi àwọn àpò ìléwò fún àwọn ọkùnrin. Àwọn orúkọ bíi '''man bag''', '''man-purse''', '''murse''', àti '''mini bag''' òun ni wón ti lò láti fi ṣe àpèjúwe àwọn báágì yí. Àwọn iṣẹ́ ọnà Báágì ìléwò tí ó wọ́pọ̀ ni U.S. Ní wón sábà má ń jẹ ẹ̀yà títí Báágì alápò-ẹ̀yìn tàbí Báágì fun awọn ìránṣẹ́ [[messenger bag]], tí kò sì fi ara jọ wipe ni ìṣẹ̀dá ẹ̀yà èyàn kan ní wón ṣeé fún. Àti obìnrin àti ọkùnrin ni ó le lòó bótilèjépé òun má ń pélébé mó ń ẹyin dáadáa ju Báágì alápònséyìn [[backpack]] lọ tí kò sì wúwo tó àpò-ìwé. Àwọn báágì wọ̀nyí ni wọn ń pè ní wón ń sábà má ń pè ní Àpò-ìránṣẹ́ [[messenger bag]] tàbí "organizer bags" . Ní òpò àwọn ìlú míràn, ó jẹ́ òun Wọ́pọ̀ fún ọkùnrin láti gbé àwọn báágì kékeré onígun tí wọ́n ń sábà máa ń ṣe pẹ̀lú awo tí wọ́n ń sì má ń gbé sì èjìká. Àpò aláwo tí wọ́n ń fikó apá "[[satchel]]" na jee èyí tí ó wọ́pọ̀ láàrín àwọn ọkùnrin. Àwọn àpò ìléwò ọkùnrin ní àwọn oníṣẹ́-ọnà bí [[Prada]], [[Louis Vuitton]], [[Coach, Inc.|Coach]], àti [[Bottega Veneta]] ma ń ṣe ní onírúurú ẹ̀yà àti àrà. Títí di àkókò ọdún 2011, ìfojúdá ọjà àpò ìléwò àwọn ọkùnrin ní àgbáyé ní o o wa ni nkan bi bíllíónù mẹ́rìn ni ọdọọdún ($4 billion).{{update inline|date=May 2026}}<ref>{{cite book |title=Standard & Poor's 500 Guide |year=2011 |publisher=McGraw-Hill |isbn=978-0-07-175491-0}}</ref> títí di àwọn nkan bi ọdún 2012, ọjà ìtajà àwọn nkan ìléwò ọkùnrin bíi "holdall" ní àwọn àgbègbè àríwá ilẹ̀ Amẹ́ríkà ń tẹ̀síwájú.<ref>{{cite news |last=Clifford |first=Stephanie |url=https://www.nytimes.com/2012/02/20/business/men-are-buying-fashion-accessories-after-slow-recession-sales.html |title=Men Step Out of the Recession, Bag on Hip, Bracelet on Wrist |newspaper=The New York Times |date=19 February 2012}}</ref> == Irúfẹ́ Àwọn báágì == [[File:Handbags diagram.svg|thumb|Varieties of handbags (proportional)]] * [[:en:Baguette_(bag)|Baguette]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì ìléwò pataki kan tó ní ìrísí pẹlẹbe tó gùn ní petele tí ó sì fi ìrísí jọ búrẹ́dì ilé faransé kan tí ń jẹ ([[:en:Baguette_(bag)|baguette]]) * Bowling bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò ìléwò pataki kan tí ó gbajúmọ̀ ni nkan bi ọdún 1990s, fún àwọn ọ̀dọ́mọdé bìnrin láti lè mó ń fi gbé bọ́ọ̀lù. Ní ìrísí, ìsàlẹ̀ rẹ̀ ,ri petele, sùgbọ́n òkè rẹ̀ rí roboto (domed/semi-elliptical shape). Ó ní ọwọ́-ìmú méjì gígùn tó rọ̀rùn láti gbé mọ́ ọwọ́ tàbí lórí èjìká, ó sì máa ń ní zíípù nla kan lókè tó ń ṣí kànga láti fàyè gba títọ́jú ẹrù. * Barrel bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò pataki kan tó ní ìrísí roboto gígùn petele (cylindrical / tube shape) tí ó sì tóbi díẹ̀ ju Báágì baguette lọ, pẹ̀lú ọwọ́-ìmú méjì tàbí okùn gígùn kan láti sọ̀ mọ́ èjìká. * Bucket bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Àpò-ìléwọ́ pataki kan tó ní ìsàlẹ̀ petele roboto (oval or circular base) àti ìhà gíga petele tó n yọ sí òkè bíi garawa omi. ó máa ń ní okùn-fífà ní ẹnu láti fi fà mọ́ra pẹ̀lú iga ọwọ́ ńlá tí èyàn lè fi kọ́ apá. * Clutch: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì ìléwò tàbí Àpò ọwọ́ tí ó kúrú gidi gidi, ìrísí rẹ̀ jẹ́ pẹlẹbẹ, ó sì yàtọ̀ sí àwọn àpò yòókù nítorí pé kò ní ọwọ́-ìmú (handle) tàbí okùn gígùn (strap). Àwọn ìmíràn a má ni apá tí èyàn lè wò sì èjìká ṣùgbọ́n òpòlopò ni wọn ò ní.<ref>{{Cite web|date=2015-11-01|title=Similar But Differents: Clutch vs Wristlet|url=https://theluxonomist.es/2015/11/02/similar-but-differents-clutch-vs-wristlet/abel-hernandez|access-date=2021-01-26|website=The Luxonomist|language=es}}</ref> * Crossbody bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì kan tí wọ́n ń gbé kórùn, eleyi yàtò sì àwọn báágì ìléwò miran bí 'clutch' 'tote' tàbí 'bowling bag'; Báágì baguette, bí àpẹẹrẹ, ó ṣe gbé kórùn gẹ́gẹ́bi àwọn báágì miran bí 'half-moon' tàbí 'messenger bag' , àmọ́ Báágì 'tote' àti 'hobo' kò ṣe gbé kórùn. (àwọn báágì 'bucket bags' míràn ṣeé gbé kórùn) * Doctor's bag: Tí a tún mọ̀ sí [[Gladstone bag]], òun ni wón se gẹ́gẹ́ bí àwòṣe lórí báágì dókítà ìgbà àkọ́kọ́ Victorian-era. Kíi tóbi púpò, ó sì má ń ní owó ìgbẹ́ méjì. Ó fi ara jọ bowling bag ṣùgbọ́n ẹnu wọn yàtò sì arawon tí ara rẹ̀ a sì má je àwò dúdú. * East-west bag: Eléyi je Irúfẹ́ àpò ìfàlówó tí ó ní ìrísí pẹlẹbe gígùn. Bí ó ṣe fè na si ni ó tún ga. t4hywz1dsivt4nepvbo32txyqfo1nfi 637273 637271 2026-09-17T18:05:22Z Olaoye Sheu Ibrahim 31612 /* Irúfẹ́ Àwọn báágì */ 637273 wikitext text/x-wiki {{Short description|Handled bag used to carry personal items}} {{Use dmy dates|date=September 2015}} {{Original research|date=September 2011}} [[File:Mi'kmaq porcupine quill purse (40412695490).jpg|thumb|right|Mi'kmaq porcupine quill handbag]] '''Àpò-ìléwọ́''', tí ọ̀pọ̀ ènìyàn tún mọ̀ gẹ́gẹ́bi Àpò-Owó "'''purse'''" Nínú èdè Gẹ̀ẹ́sì tí apá ilẹ̀ àríwá Amẹrikà "[[North American English]]" , ni ó jẹ́ Àpò-ìléwọ́ "[[bag]]" kékeré tí ó ní owó tí èyàn lè fi gbáamú " [[Handle (grip)|handle]]d" tí wọ́n ń lọ láti fi kọ́ àwọn ẹrù ara ẹni. Ní àwọn agbègbè kan ní ilé Amẹrikà, wọn tí fi ìgbà kan pèé ni '''pocketbook''' . ==Àkójọpọ̀ àwọn èdè-àkànṣe == Òrò èdè ẹ "purse" òun ni wón kókó lọ fi ṣe àpèjúwe àpò kékeré tí wọ́n ń kó àwọn ọwọ́ ẹyọ sì nínú. Ní àwọn ìlú àti orílẹ̀ èdè tí wọ́n ń tí ń sọ èdè Gẹ̀ẹ́sì, òun ni wó ń tí ń lọ láti fi tókasí àpò ọwọ́ kékeré "[[coin purse|small money bag]]" "Àpò-ìléwọ́" je Báágì tí ó tóbi díẹ̀ tí ó lè gbà àwọn òpò ǹkan bi ọwọ́ àti àwọn ǹkan èlò tí ara ẹni míràn. Àwọn elédè Gẹ̀ẹ́sì tí ilé Amẹrikà sábà má ń lọ ọ̀rọ̀ "purse àti handbag" sì arawon. Ìlo ọ̀rọ̀ ''handbag'' òun ni ó bẹ̀rẹ̀ sí mí jeyo ni àwọn ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1900s. Télètélè , won sábà má ń lọ láti fi tókasí àpò ìléwó àwọn ọkùnrin. Àpò àwọn obìnrin gbèrègèjigè sì ni ìwọ̀n, ni àwọn àkókò yí, tí wọ́n sì lọ ọ̀rọ̀ na mo lọ́rùn.<ref>{{cite book|last=Browning|first=Marie|title=Purse Pizzazz|year=2006|publisher=[[Sterling Publishing]]|isbn=978-1-4027-4065-7|page=8}}</ref> "Pocketbook" tún jẹ́ ọ̀rọ̀ míràn tí wọ́n ń lọ láti fi ṣe àpèjúwe àpò ìléwó àwọn obìnrin tí ó gbajúmọ̀ ni ilẹ̀ United States ni àwọn nǹkan bí owó àárín ọgúnjó ọ̀rúndún.<ref>{{cite book | last=Wilcox | first=C. | title=A Century of Bags: Icons of Style in the 20th Century | publisher=Universal International | year=1997 | isbn=978-1-876142-36-0 | url=https://books.google.com/books?id=t9UaAAAACAAJ | access-date=March 19, 2024 | page=11}}</ref> == Ìpilẹ̀ṣẹ̀ == === Àwọn Ohun Àrà Àtijó === Ní ayé ìgbà àtijó, àwọn àpò baagi òun ni wọn ń lò láti fi kọ́ àwọn ǹkan bi, òkúta, irin-isé, ǹkan ìjà, àti ọwọ́. Àwọn àpẹrẹ àpò báyìí ni wọn ṣe àwárí wọn ní àwọn ayé ìsìnkú ilẹ̀ Egypt ayé àtijó "[[Ancient Egyptian funerary practices|Egyptian burial sites]]" ({{circa}} 2686–2160 BCE) tí wọ́n ṣe wọn pẹ̀lú awo pẹ̀lú ọwọ́ méjì tí wọ́n fi igi ṣe fún gbígbé.<ref>{{Cite web |date=2019-10-27 |title=The History Of Bags |url=https://lux-collector.com/blogs/blog/the-history-of-bags |access-date=2023-07-17 |website=LuxCollector Vintage |language=en}}</ref> Àwọn ènìyàn ayé àtijó ni ilẹ̀ " [[Ancient Greece|ancient Greeks]]" lo awo, ìwé 'papyrus' àti Àpò-ọwọ́ fẹ́lẹ́fẹ́ tí wọ́n tún mọ̀ sí ''byrsa'' láti fi àwọn ọwọ́ ẹyọ pamó lèyí tí ó jẹ́ Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ọ̀rọ̀ èdè Gẹ̀ẹ́sì "purse". Bí ó ti di wípe ni ìdàgbàsókè ń bá ìrísí ọwọ́ òun ló ṣe okùnfà fún ìdásílẹ̀ àwọn àpò-ìgbàdí olókùn tí wọ́n sábà má ń sọ mó ìbàdí tàbí kí wọ́n yìi mo aṣọ. Nínú Àpò-ìléwọ́ kan ní wón ti ṣe àwárí [[Ötzi]], tí sèmí ni àwọn nkan ọdún 3350 sí 3105 BC.<ref>{{Cite web |title=From when did humans start carrying handbags? |url=https://htschool.hindustantimes.com/editorsdesk/knowledge-vine/from-when-did-humans-start-carrying-handbags |access-date=2023-07-17 |website=HT School |language=en-US}}</ref> ni ara àwọn àwárí ìṣáájú ni a ti rí àpò aláwo tí ó wá láti àwọn àkókò [[Anglo-Saxon settlement of Britain|Anglo-Saxon Britain]], ni nkan bí ọdún circa 625 CE, se àfihàn ojú oórì ọba Roewald ni bi Òkìtì [[Sutton Hoo]] ní [[Suffolk]].<ref>{{Cite web |last=Johnson |first=Anna |title=Fashions of Handbags and Purses |url=https://www.lovetoknow.com/life/style/fashions-handbags-purses |access-date=2023-07-17 |website=LoveToKnow |language=en}}</ref> bótilèjépé awo ara Àpò-ìléwọ́ òun ti gbóó, àwọn wúrà tí wọ́n fi ṣe òsó ara rẹ sì wà ní sepé. Nínú Àpò-ìléwọ́ òun, wọn ba ogójì ọwọ́ ẹyọ wúrà ni inu rẹ̀ tí wọ́n fi ìkọ́-bẹ́líìtì wúrà dìmú. Àwọn ìrísí yí jé àmì ọlá àti ipò, lèyí tí òun tọ́ka sí ara nkan ìní ìfi ọlá hàn. === Àkókò Ti Ọ̀làjú Kò i Tíì Tàn Kálẹ̀. === [[File:Bag Mosul Gambier Parry Courtauld Gallery.jpg|thumb|The [[Courtauld bag]], thought to be the world's oldest surviving handbag]] Àpò-ìléwọ́ [[Courtauld bag]], òun ni wón ní ìgbàgbọ́ wípe ní wón se é ní [[Mosul]] ní àkókò ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1300s, tí wọ́n sí ní ní èrò pé òun ni ó jẹ́ Àpò-ìléwọ́ tí ó dàgbà jùlọ nínú ayé títí di àkókò tí a Wàyí.<!-- Brown 2014 --> Ó sì dàbí ẹni wípé obìnrin ọlọ́lá kan ní [[Ilkhanate]] ni ó nií.<!-- Brown 2014 --><ref name="Brown 2014">{{cite news |last1=Brown |first1=Mark |title=A handbag? Courtauld Gallery opens up identity of 700-year-old treasure |url=https://www.theguardian.com/culture/2014/feb/19/handbag-courtauld-gallery-identity-treasure-fashion |access-date=8 February 2024 |work=[[The Guardian]] |date=19 February 2014}}</ref> === Orírun àwọn Àpò-ìléwọ́ ìgbàlódé === [[File:Woman's muslin dress and straw bonnet c. 1830.jpg|thumb|Women's fashion from 1830, including a ''reticule'' handbag from France<ref>{{cite web |url=http://collectionsonline.lacma.org/mwebcgi/mweb.exe?request=record;id=159955;type=101 |title=Los Angeles County Museum of Art |publisher=Collectionsonline.lacma.org |access-date=30 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111024071222/http://collectionsonline.lacma.org/mwebcgi/mweb.exe?request=record |archive-date=24 October 2011 |url-status=dead}}</ref>]] Àti ọkùnrin, àti obìnrin ní wón ń lọ àpò Báágì títí di ńkan bí owó ìparí ọdún 1700s.<ref>{{Cite web |title=Handbags and Purses {{!}} Encyclopedia.com |url=https://www.encyclopedia.com/fashion/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/handbags-and-purses |access-date=2023-07-17 |website=www.encyclopedia.com}}</ref> àwọn ènìyàn ilé Europe ìgbàlódé ni wọn ń lọ Àpò-ìléwọ́ láti tójú ọwọ́ ẹyọ sì. Àpò-ìléwọ́ ni wọn ṣe pẹ̀lú aṣọ fẹ́lẹ́fẹ́ tàbí awo [[leather]] tí ọkùnrin àti obìnrin ń sì ń lò wọ́n; ara ìlú Scott, tí orúkọ rẹ ń jẹ́ [[sporran]] jẹ́ ara àwọn ẹni tí wọ́n kópa nínú àṣà Àpò-ìléwọ́ yí. Ní àwọn ǹkan bi ọ̀rúndún kẹtàdínlógún, àwọn ọmọdébìnrin ni wọn ń kó ni bí wọn ń ṣe hun aṣọ gẹ́gẹ́bi ara àwọn ètò ẹ̀kọ́ tí ṣe pàtàkì kí ọmọbìnrin ni kí ó tó lọ sí ilé ọkọ; eléyi náà sì má ń ràn wọ́n lọ́wọ́ láti lè má ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ tí ó rẹwà.<ref>{{cite web|url=https://henriettashandbags.com/index.php?main_page=page&id=4|title=History of Handbags- From the 14th Century to Present Day Handbag Designers|last=Timmons|first=Henrietta|access-date=2017-05-28}}</ref> Ní ìgbà tí yí ọ fi di ọ̀rúndún kejìdínlógún, fásíònù ni ile Europe tí ń sún sì apá ẹ̀yà ara ti o pẹlẹbẹ pẹ̀lú ìwúrí Àwòrán òjìjì láti ilé Greece àti Rome àtijó. Àwọn obìnrin fẹ́ Àpò-ìléwọ́ tí kò ní ní àkùdí lára ti kò sì tún ní tóbi ni ìrísí, fún ìdí èyí, wọ́n ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ [[Reticule (handbag)|''reticules'']] jáde. Àwọn àpò Reticules ni wón ṣe láti ara òwú kòkòrò àti aṣọ àrán, tí ó sì ní okùn ìfàlówó. Ó kọ́kọ́ di gbajúmọ̀ ni ilẹ̀ France, lẹ́yìn náà ni ó ré kọjá sí ilè Britain, níbi tí wọ́n ti di òun kòsémáání.<ref>{{cite book|last=Hagerty|first=Barbara G. S.|title=Handbags: a peek inside a woman's most trusted accessory|year=2002|publisher=[[Running Press Book Publishers]]|isbn=0-7624-1330-1|pages=14–5}}</ref> bótilèjépé ó di kòsémááni, àwọn ọkùnrin ó tẹ̀lé asa náà, dípò àwọn n ló àwọn àpò-ọwọ́ àti àpò ara ṣòkòtò [[pocket]]s, lèyí tí ó di gbajúmọ̀ pẹ̀lú ṣòkòtò àwọn ọkùnrin <ref name="burman83">{{cite book|editor-last1=Burman |editor-first1=Barbara |editor-first2=Carole |editor-last2=Turbin|title=Material Strategies: Dress and Gender in Historical Perspective|year=2003|publisher=[[Wiley-Blackwell]]|isbn=978-1-4051-0906-2|pages=83–4}}</ref> Àwọn Àpò-ọwọ́ ìgbàlódé bí, clutch, pouch, tàbí Àpò-ìléwọ́ ni wọn jẹyọ ni ilẹ̀ England ni àkókò ìdàgbàsókè ọ̀làjú "[[Industrial Revolution]]" , látàrí ìrìnkèrindò pẹ̀lú ọkọ̀ ojú-irin tí ó wọ́pọ̀ si. Bí ọdún 1841, oníṣòwò ọmọ ilẹ̀ [[Doncaster]], Samuel Parkinson (tí ó gbajúmọ̀ fún [[butterscotch]]) péè fún ṣíṣe àwọn àpótí ìrìnàjò tí ó sì tún tẹpẹlẹ mo ṣíṣe irúfé àpótí ìrìnàjò béè na fún ìyàwó rè lẹ́yìn tí ó ṣe àkíyèsí wípé ni Àpò-ìléwọ́ ìyàwó rè kéré láti gba àwọn ẹrú tí èròjà tí wọ́n sì tún fi pèlò rẹ jẹ èyí tí kò ní agbára tó láti gbé rìn ìrìn-àjò. Ó tẹpẹlẹ mọ wípe ní òun fẹ́ oríṣiríṣi Àpò-ìléwọ́ fún ìyàwó òun, tí títóbi rẹ yí ọ yàtò sì arawon fún lílò fún àwọn oríṣi òde, pẹ̀lú àlàyé wípé ni kí wọ́n ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ na láti ara awo kanna tí wọ́n lọ fún àwọn àpótí ìrìnàjò tí òun lójúnà áti ṣe ìyàtò láàrin ti ti ẹ àti Àpò-ìléwọ́ tí [[carpetbag]] tí ó gbajúmọ̀ ni ìgbà na òún, àti láàrin àwọn àwọn àpò ìléwó aláṣọ tí ọ̀pọ̀ àwọn ènìyàn ìgbà òun lò. [[H. J. Cave & Sons|H. J. Cave]] (London) gbà sì lénu, ó sì ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ òsò àkókò, èyí tí àá padà dámò lónìí yí, ní arawon ni ati rí àpò ìpamọ́wọ́ "clutch bag" àti àpò tí wọ́n fi ìwé fẹ́lẹ́ ṣe tote (tí wọ́n ń pè ní Báágì ìrìn-àjò obìnrin "ladies traveling case"). Àwọn eléyi ni wọn wá ní yàrá ìfihàn àwọn Àpò-ìléwọ́ -ìṣẹ̀ǹbáyé "[[Museum of Bags and Purses]]" ní Amsterdam.{{citation needed|date=May 2026}} H. J. Cave tẹ̀síwájú láti máa ṣe ìpolówó àti títà àwọn Àpò-ìléwọ́ yìí, àmọ́ òpò àwọn alátakọ̀ sọ wípé àwọn obìnrín kò nílò àwọn báágì ìléwó bí irú eléyì nítorí wípé níse ni yio má dá wọn lẹ́yìn látàrí àwọn òun ìpèlò wúwo tí wọ́n fi ṣe wọ́n. H. J. Cave dáwọ́dúró ìpolówó Báágì òún dúró lẹ́yìn ọdún 1865, tí ó sì gbájúmó àwọn Àpótí-aṣọ, bótilèjépé wọn sì ń tẹ̀síwájú láti má ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ òun fún àwọn Lóba-Lóba, Àwọn ènìyàn jàǹkàn-jàǹkàn tí wọ́n gbajúmọ̀, àti láti ṣe ayẹyẹ àwọn àjọ̀dún kòkan,bi ayẹyẹ tí "Queen's 2012 Diamond Jubilee" tí ọdún 2012. H. J. Cave bèrè ṣíṣe Àpò-ìléwọ́ padà ní ọdún 2010.<ref>{{cite news|first=Philippa |last=Stockley |url=https://www.independent.co.uk/voices/commentators/philippa-stockley-yes-the-contents-mean-a-lot-but-its-the-bag-that-matters-most-8100587.html |title=Yes, the contents mean a lot, but it's the bag that matters most |newspaper=The Independent |date=2 September 2012 |access-date=27 September 2015}}</ref> == Àwọn Àpò-ìléwọ́ ni Sànmánì ìgbà ọ̀rúndún ogún == [[File:SandrineNosbé (cropped).jpg|thumb|Handbag over the shoulder]] Ní àkókò ìgbà tí Àpò-ìléwọ́ bèrè sí mi ń di gbajúmọ̀, wọn ṣe àtakò won pẹ̀lú wípé ni Àpò-ìléwọ́ òun ni kò dàbí òun ti o jọ tí obìnrin. Ní ìbẹ̀rẹ̀ Sànmánì ọ̀rúndún ọgúnjó, Sigmund Freud jiyàn pe Àpò-ìléwọ́ ni óun ṣe àpẹẹrẹ ìbálòpọ̀ látàrí pé ìrísí Àpò-ìléwọ́ ni ó jọ ojú ara obìnrin. Kí a tó mon lọ Àpò-ìléwọ́, àpò ni òun má ń wá nínú aṣọ obìnrin, lèyí tí ó fi àyè sílẹ̀ fún yíyọ nkan jáde ní gbangba ni ònà iyì àti ẹ̀yẹ tí ó ṣe àpónlé fún obìnrin. Nítorí pé Àpò-ìléwọ́ je èyí tí wọ́n ń gbé lọ́wọ́ ni gbangba, òùn ṣe àfihàn àwọn ǹkan ìní ara ẹni obìnrin síta fún gbọgbọ ayé rí. Ní ìwòye Freud, eléyi ni ó fi wé Àpẹ̀rẹ̀ fífi ọwọ́ pa ojú ara ní ọ̀nà ìbálòpọ̀.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Hiner|first=Susan|date=June 10, 2010|title=Accessories to Modernity: Fashion and the Feminine in Nineteenth-Century France|url=http://www.jstor.org/stable/j.ctt3fhhgk.10|access-date=May 11, 2021|website=JSTOR|publisher=[[University of Pennsylvania Press]]|pages=178–210|jstor=j.ctt3fhhgk.10 }}</ref> Bí Àpò-ìléwọ́ ṣe di ìtẹ́wọ́gbà gbogboogbò ni nkan bi ọ̀rúndún ogún, ìyípadà bèrè sí mi de ba ìwúlò rẹ gẹgẹbi òun ìkó ǹkan sí àmì àti ònà tí wọ́n ń gbá fi ọlá àti ipò ẹni tí ó gbé lọ́wọ́ hàn ní àwùjọ. Àwọn ọ̀nà-àrà tí wọ́n fi ṣé, irúfé oun tí wón fi ṣeé, iye tí wọ́n ń tàá, àti orúkọ àwọn tí wọ́n ṣeé, di òun amuye tí ó dé ní ìwúlò ju bóyá Àpò-ìléwọ́ òun gan pàápàá lè kó ẹrù ara ẹni. Àpò-ìléwọ́ kúrò ní òun tí kìíṣe tí obìnrin di òun ti wọn padà wá fi dá lórí obìnrin tí wọ́n sì yọ kúrò nínú nkan amuye ọkùnrin. Àpò Báágì àwọn obìnrín je òun òsó tí wọ́n ń kó àwọn ǹkan ìní wọn sí, Báágì ìfàlọ́wọ́ fún àwọn ọkùnrin ń ti rè ni ó wà ní ipele àwọn báágì bíi àpótí-ìwé (briefcases): èyí tí ó jẹ́ onígun mẹ́rin; tí wọ́n má ń kó àwọn nkan ti o níse pẹ̀lú ìjé ọmọkùnrin sì inú rẹ̀ bí: àwọn ìwé isé, àwọn ìwé ọ́físì àti àwọn nkan bi bírò. Ìyàtò tí ń bẹ ní àárín Báágì ọkùnrin àti ti obìnrin ní ó pàdé ní àárín Báágì ìléwò pélébé tí ìgbàlódé. Báágì òun ti wọn se fún kíkó àwọn ọwọ́ ẹyọ sí nínú pẹ̀lú èróngbà láti fi ṣe ìtọrẹ ni inu ile ìjọsìn ni ó ní Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ni àwọn àkókò ìgbà tí ọ̀làjú sèsè ń dàgbà sókè. Gégébí Báágì pélébé òun ṣe jẹ́ àmì ìtọrẹ ni ìwòye òpò ènìyàn, ìwòye òun tẹ̀síwájú pẹ̀lú bi ṣe máa ń wo obìnrin tí ó ń gbé Àpò-ìléwọ́ lọ́wọ́ gẹ́gẹ́ bí ènìyàn pàtàkì, tí ó sì lè jẹ́ pé ó ń lo àpò ìléwò pélébé òun láti kó àwọn ọwọ́ tí ó fè fi tọrẹ. <ref name=":0" /> Láàrin àwọn ọdún 1940, ìpín àwọn aṣọ tí ó wáyé nítorí Ogun Àgbáyé Kejì mú kí wọ́n bẹ̀rẹ̀ sí ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ láti inú àwọn ohun èlò bí Màrìwò ([[:en:Raffia|raffia]]) tàbí kí wọ́n hunún láti ara òwú.<ref>{{Cite book |last=Pedersen |first=Stephanie |url=http://archive.org/details/handbagswhatever0000pede |title=Handbags : what every woman should know |date=2006 |publisher= David & Charles|location=Cincinnati, OH |others=Internet Archive |isbn=978-0-7153-2495-0}}</ref> Àwọn obìnrin kan hun àwọn Àpò-ìléwọ́ kékeré ti ara wọn pẹ̀lú wíwo àwọn àpẹẹrẹ Báágì mìíràn tí wọ́n ń tà ní àwọn àkókò yìí. == Báágì ìléwò Àwọn ọkùnrin == {{Redirect|Man purse|the JPEGMafia song|JPEGMafia discography}} [[File:FreitagBag.jpg|thumb|A casual messenger bag]] Báágì ìléwò, èyí tí a mọ̀ tí ó pé jù ni orílẹ̀ ayé ni ó jẹ́ èyí tí ọkùnrin kan tí orúkọ rẹ ń jẹ [[Ötzi the Iceman]] lò ní nkan bi ẹgbẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n ọdún sẹ́yìn.<ref>{{cite book|last=Gerval|first=Olivier|title=Studies in Fashion: Fashion Accessories|year=2009|publisher=A & C Black|isbn=978-1-4081-1058-4|page=44}}</ref> Àwọn ọkùnrin tí fi ìgbà kan ló àpò-ọwọ́ [[coin purse]]. Ní àwọn àkókò ìbẹ̀rẹ̀ ìdásílẹ̀ àgbègbè Europe òde òní, tí ìrísí fásíònù àwọn obìnrin sì ń dàgbà lọ́nà lílọ àwọn àpò ìléwò tí wọ́n fi ṣe òsó, fásíònù àwọn ọkùnrin ń ti rè dojú kọ ònà ibòmíràn. Ṣòkòtò àwọn ọkùnrin rọ́pò Ṣòkòtò-gawù [[breeches]] ní àwọn àkókò ọ̀rúndún kejìdínlógún sí ọkàndínlógún, tí wọ́n sì fi àpò kún àwọn ìrísí ṣòkòtò wọn. Eléyìí fún àwọn ọkùnrin ní àyè láti lè mọ kò ọwọ́ ẹyọ àti ọwọ́ ìwé sì inú àpò aláwo tí ó jẹ́ ìléwò. Àpò àwọn ọkùnrin pò ni ọ̀rúndún kọkànlélógún sì ogún pẹ̀lú àwọn èwù Àwòtélẹ̀-àwọ̀lékè Kóòtù áti sòkòtò ti o fún wọn ní ànfàní à ti lè kó àwọn nkan ìní wọn bii, Àwọn kòkò-tábà, ìṣáná, ọ̀bẹ je awon nkan ti àwọn ìyàwó wọn a mon tún ṣe.<ref name="burman83"/> Àwọn àpò ìléwò àwọn ọkùnrin ní àwọn oníṣẹ́-ọnà ṣe àjíǹde fún ní àkókò ọdún 1970s ní Europe.<ref>{{cite book|last=Sarti|first=Giorgio|title=Vespa: 1946-2006: 60 Years of the Vespa|year=2006 |location=St. Paul, Minnesota |publisher=[[Motorbooks]]|isbn=978-0-7603-2577-3|page=117}}</ref> láti àwọn ọdún 1990s, ní àwọn oníṣẹ́-ọnà tí ṣe ìpolówó àwọn oririsi àwọn àpò ìléwò fún àwọn ọkùnrin. Àwọn orúkọ bíi '''man bag''', '''man-purse''', '''murse''', àti '''mini bag''' òun ni wón ti lò láti fi ṣe àpèjúwe àwọn báágì yí. Àwọn iṣẹ́ ọnà Báágì ìléwò tí ó wọ́pọ̀ ni U.S. Ní wón sábà má ń jẹ ẹ̀yà títí Báágì alápò-ẹ̀yìn tàbí Báágì fun awọn ìránṣẹ́ [[messenger bag]], tí kò sì fi ara jọ wipe ni ìṣẹ̀dá ẹ̀yà èyàn kan ní wón ṣeé fún. Àti obìnrin àti ọkùnrin ni ó le lòó bótilèjépé òun má ń pélébé mó ń ẹyin dáadáa ju Báágì alápònséyìn [[backpack]] lọ tí kò sì wúwo tó àpò-ìwé. Àwọn báágì wọ̀nyí ni wọn ń pè ní wón ń sábà má ń pè ní Àpò-ìránṣẹ́ [[messenger bag]] tàbí "organizer bags" . Ní òpò àwọn ìlú míràn, ó jẹ́ òun Wọ́pọ̀ fún ọkùnrin láti gbé àwọn báágì kékeré onígun tí wọ́n ń sábà máa ń ṣe pẹ̀lú awo tí wọ́n ń sì má ń gbé sì èjìká. Àpò aláwo tí wọ́n ń fikó apá "[[satchel]]" na jee èyí tí ó wọ́pọ̀ láàrín àwọn ọkùnrin. Àwọn àpò ìléwò ọkùnrin ní àwọn oníṣẹ́-ọnà bí [[Prada]], [[Louis Vuitton]], [[Coach, Inc.|Coach]], àti [[Bottega Veneta]] ma ń ṣe ní onírúurú ẹ̀yà àti àrà. Títí di àkókò ọdún 2011, ìfojúdá ọjà àpò ìléwò àwọn ọkùnrin ní àgbáyé ní o o wa ni nkan bi bíllíónù mẹ́rìn ni ọdọọdún ($4 billion).{{update inline|date=May 2026}}<ref>{{cite book |title=Standard & Poor's 500 Guide |year=2011 |publisher=McGraw-Hill |isbn=978-0-07-175491-0}}</ref> títí di àwọn nkan bi ọdún 2012, ọjà ìtajà àwọn nkan ìléwò ọkùnrin bíi "holdall" ní àwọn àgbègbè àríwá ilẹ̀ Amẹ́ríkà ń tẹ̀síwájú.<ref>{{cite news |last=Clifford |first=Stephanie |url=https://www.nytimes.com/2012/02/20/business/men-are-buying-fashion-accessories-after-slow-recession-sales.html |title=Men Step Out of the Recession, Bag on Hip, Bracelet on Wrist |newspaper=The New York Times |date=19 February 2012}}</ref> == Irúfẹ́ Àwọn báágì == [[File:Handbags diagram.svg|thumb|Varieties of handbags (proportional)]] * [[:en:Baguette_(bag)|Baguette]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì ìléwò pataki kan tó ní ìrísí pẹlẹbe tó gùn ní petele tí ó sì fi ìrísí jọ búrẹ́dì ilé faransé kan tí ń jẹ ([[:en:Baguette_(bag)|baguette]]) * Bowling bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò ìléwò pataki kan tí ó gbajúmọ̀ ni nkan bi ọdún 1990s, fún àwọn ọ̀dọ́mọdé bìnrin láti lè mó ń fi gbé bọ́ọ̀lù. Ní ìrísí, ìsàlẹ̀ rẹ̀ ,ri petele, sùgbọ́n òkè rẹ̀ rí roboto (domed/semi-elliptical shape). Ó ní ọwọ́-ìmú méjì gígùn tó rọ̀rùn láti gbé mọ́ ọwọ́ tàbí lórí èjìká, ó sì máa ń ní zíípù nla kan lókè tó ń ṣí kànga láti fàyè gba títọ́jú ẹrù. * Barrel bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò pataki kan tó ní ìrísí roboto gígùn petele (cylindrical / tube shape) tí ó sì tóbi díẹ̀ ju Báágì baguette lọ, pẹ̀lú ọwọ́-ìmú méjì tàbí okùn gígùn kan láti sọ̀ mọ́ èjìká. * Bucket bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Àpò-ìléwọ́ pataki kan tó ní ìsàlẹ̀ petele roboto (oval or circular base) àti ìhà gíga petele tó n yọ sí òkè bíi garawa omi. ó máa ń ní okùn-fífà ní ẹnu láti fi fà mọ́ra pẹ̀lú iga ọwọ́ ńlá tí èyàn lè fi kọ́ apá. * Clutch: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì ìléwò tàbí Àpò ọwọ́ tí ó kúrú gidi gidi, ìrísí rẹ̀ jẹ́ pẹlẹbẹ, ó sì yàtọ̀ sí àwọn àpò yòókù nítorí pé kò ní ọwọ́-ìmú (handle) tàbí okùn gígùn (strap). Àwọn ìmíràn a má ni apá tí èyàn lè wò sì èjìká ṣùgbọ́n òpòlopò ni wọn ò ní.<ref>{{Cite web|date=2015-11-01|title=Similar But Differents: Clutch vs Wristlet|url=https://theluxonomist.es/2015/11/02/similar-but-differents-clutch-vs-wristlet/abel-hernandez|access-date=2021-01-26|website=The Luxonomist|language=es}}</ref> * Crossbody bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì kan tí wọ́n ń gbé kórùn, eleyi yàtò sì àwọn báágì ìléwò miran bí 'clutch' 'tote' tàbí 'bowling bag'; Báágì baguette, bí àpẹẹrẹ, ó ṣe gbé kórùn gẹ́gẹ́bi àwọn báágì miran bí 'half-moon' tàbí 'messenger bag' , àmọ́ Báágì 'tote' àti 'hobo' kò ṣe gbé kórùn. (àwọn báágì 'bucket bags' míràn ṣeé gbé kórùn) * Doctor's bag: Tí a tún mọ̀ sí [[Gladstone bag]], òun ni wón se gẹ́gẹ́ bí àwòṣe lórí báágì dókítà ìgbà àkọ́kọ́ Victorian-era. Kíi tóbi púpò, ó sì má ń ní owó ìgbẹ́ méjì. Ó fi ara jọ bowling bag ṣùgbọ́n ẹnu wọn yàtò sì arawon tí ara rẹ̀ a sì má je àwò dúdú. * East-west bag: Eléyi je Irúfẹ́ àpò ìfàlówó tí ó ní ìrísí pẹlẹbe gígùn. Bí ó ṣe fè na si ni ó tún ga. * Half-moon bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò tí wọ́n ṣe ní ìrísí òṣùpá, ó sábà má ń kéré pẹ̀lú ìrísí obinrin, wọn má n fi ń kópá, ó sì lè ní owó tàbí kí ó má níí.<ref>{{Cite web|last=Bobila|first=Maria|title=18 Half-Moon Handbags for When You're Tired of Your Bucket Bag|url=https://fashionista.com/2019/04/shop-half-moon-handbags|access-date=2021-01-26|website=Fashionista|date=9 April 2019 |language=en}}</ref> ix6jnccta3u0ouoyv6gjevfhg5qvquv 637275 637273 2026-09-17T18:08:25Z Olaoye Sheu Ibrahim 31612 /* Irúfẹ́ Àwọn báágì */ 637275 wikitext text/x-wiki {{Short description|Handled bag used to carry personal items}} {{Use dmy dates|date=September 2015}} {{Original research|date=September 2011}} [[File:Mi'kmaq porcupine quill purse (40412695490).jpg|thumb|right|Mi'kmaq porcupine quill handbag]] '''Àpò-ìléwọ́''', tí ọ̀pọ̀ ènìyàn tún mọ̀ gẹ́gẹ́bi Àpò-Owó "'''purse'''" Nínú èdè Gẹ̀ẹ́sì tí apá ilẹ̀ àríwá Amẹrikà "[[North American English]]" , ni ó jẹ́ Àpò-ìléwọ́ "[[bag]]" kékeré tí ó ní owó tí èyàn lè fi gbáamú " [[Handle (grip)|handle]]d" tí wọ́n ń lọ láti fi kọ́ àwọn ẹrù ara ẹni. Ní àwọn agbègbè kan ní ilé Amẹrikà, wọn tí fi ìgbà kan pèé ni '''pocketbook''' . ==Àkójọpọ̀ àwọn èdè-àkànṣe == Òrò èdè ẹ "purse" òun ni wón kókó lọ fi ṣe àpèjúwe àpò kékeré tí wọ́n ń kó àwọn ọwọ́ ẹyọ sì nínú. Ní àwọn ìlú àti orílẹ̀ èdè tí wọ́n ń tí ń sọ èdè Gẹ̀ẹ́sì, òun ni wó ń tí ń lọ láti fi tókasí àpò ọwọ́ kékeré "[[coin purse|small money bag]]" "Àpò-ìléwọ́" je Báágì tí ó tóbi díẹ̀ tí ó lè gbà àwọn òpò ǹkan bi ọwọ́ àti àwọn ǹkan èlò tí ara ẹni míràn. Àwọn elédè Gẹ̀ẹ́sì tí ilé Amẹrikà sábà má ń lọ ọ̀rọ̀ "purse àti handbag" sì arawon. Ìlo ọ̀rọ̀ ''handbag'' òun ni ó bẹ̀rẹ̀ sí mí jeyo ni àwọn ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1900s. Télètélè , won sábà má ń lọ láti fi tókasí àpò ìléwó àwọn ọkùnrin. Àpò àwọn obìnrin gbèrègèjigè sì ni ìwọ̀n, ni àwọn àkókò yí, tí wọ́n sì lọ ọ̀rọ̀ na mo lọ́rùn.<ref>{{cite book|last=Browning|first=Marie|title=Purse Pizzazz|year=2006|publisher=[[Sterling Publishing]]|isbn=978-1-4027-4065-7|page=8}}</ref> "Pocketbook" tún jẹ́ ọ̀rọ̀ míràn tí wọ́n ń lọ láti fi ṣe àpèjúwe àpò ìléwó àwọn obìnrin tí ó gbajúmọ̀ ni ilẹ̀ United States ni àwọn nǹkan bí owó àárín ọgúnjó ọ̀rúndún.<ref>{{cite book | last=Wilcox | first=C. | title=A Century of Bags: Icons of Style in the 20th Century | publisher=Universal International | year=1997 | isbn=978-1-876142-36-0 | url=https://books.google.com/books?id=t9UaAAAACAAJ | access-date=March 19, 2024 | page=11}}</ref> == Ìpilẹ̀ṣẹ̀ == === Àwọn Ohun Àrà Àtijó === Ní ayé ìgbà àtijó, àwọn àpò baagi òun ni wọn ń lò láti fi kọ́ àwọn ǹkan bi, òkúta, irin-isé, ǹkan ìjà, àti ọwọ́. Àwọn àpẹrẹ àpò báyìí ni wọn ṣe àwárí wọn ní àwọn ayé ìsìnkú ilẹ̀ Egypt ayé àtijó "[[Ancient Egyptian funerary practices|Egyptian burial sites]]" ({{circa}} 2686–2160 BCE) tí wọ́n ṣe wọn pẹ̀lú awo pẹ̀lú ọwọ́ méjì tí wọ́n fi igi ṣe fún gbígbé.<ref>{{Cite web |date=2019-10-27 |title=The History Of Bags |url=https://lux-collector.com/blogs/blog/the-history-of-bags |access-date=2023-07-17 |website=LuxCollector Vintage |language=en}}</ref> Àwọn ènìyàn ayé àtijó ni ilẹ̀ " [[Ancient Greece|ancient Greeks]]" lo awo, ìwé 'papyrus' àti Àpò-ọwọ́ fẹ́lẹ́fẹ́ tí wọ́n tún mọ̀ sí ''byrsa'' láti fi àwọn ọwọ́ ẹyọ pamó lèyí tí ó jẹ́ Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ọ̀rọ̀ èdè Gẹ̀ẹ́sì "purse". Bí ó ti di wípe ni ìdàgbàsókè ń bá ìrísí ọwọ́ òun ló ṣe okùnfà fún ìdásílẹ̀ àwọn àpò-ìgbàdí olókùn tí wọ́n sábà má ń sọ mó ìbàdí tàbí kí wọ́n yìi mo aṣọ. Nínú Àpò-ìléwọ́ kan ní wón ti ṣe àwárí [[Ötzi]], tí sèmí ni àwọn nkan ọdún 3350 sí 3105 BC.<ref>{{Cite web |title=From when did humans start carrying handbags? |url=https://htschool.hindustantimes.com/editorsdesk/knowledge-vine/from-when-did-humans-start-carrying-handbags |access-date=2023-07-17 |website=HT School |language=en-US}}</ref> ni ara àwọn àwárí ìṣáájú ni a ti rí àpò aláwo tí ó wá láti àwọn àkókò [[Anglo-Saxon settlement of Britain|Anglo-Saxon Britain]], ni nkan bí ọdún circa 625 CE, se àfihàn ojú oórì ọba Roewald ni bi Òkìtì [[Sutton Hoo]] ní [[Suffolk]].<ref>{{Cite web |last=Johnson |first=Anna |title=Fashions of Handbags and Purses |url=https://www.lovetoknow.com/life/style/fashions-handbags-purses |access-date=2023-07-17 |website=LoveToKnow |language=en}}</ref> bótilèjépé awo ara Àpò-ìléwọ́ òun ti gbóó, àwọn wúrà tí wọ́n fi ṣe òsó ara rẹ sì wà ní sepé. Nínú Àpò-ìléwọ́ òun, wọn ba ogójì ọwọ́ ẹyọ wúrà ni inu rẹ̀ tí wọ́n fi ìkọ́-bẹ́líìtì wúrà dìmú. Àwọn ìrísí yí jé àmì ọlá àti ipò, lèyí tí òun tọ́ka sí ara nkan ìní ìfi ọlá hàn. === Àkókò Ti Ọ̀làjú Kò i Tíì Tàn Kálẹ̀. === [[File:Bag Mosul Gambier Parry Courtauld Gallery.jpg|thumb|The [[Courtauld bag]], thought to be the world's oldest surviving handbag]] Àpò-ìléwọ́ [[Courtauld bag]], òun ni wón ní ìgbàgbọ́ wípe ní wón se é ní [[Mosul]] ní àkókò ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1300s, tí wọ́n sí ní ní èrò pé òun ni ó jẹ́ Àpò-ìléwọ́ tí ó dàgbà jùlọ nínú ayé títí di àkókò tí a Wàyí.<!-- Brown 2014 --> Ó sì dàbí ẹni wípé obìnrin ọlọ́lá kan ní [[Ilkhanate]] ni ó nií.<!-- Brown 2014 --><ref name="Brown 2014">{{cite news |last1=Brown |first1=Mark |title=A handbag? Courtauld Gallery opens up identity of 700-year-old treasure |url=https://www.theguardian.com/culture/2014/feb/19/handbag-courtauld-gallery-identity-treasure-fashion |access-date=8 February 2024 |work=[[The Guardian]] |date=19 February 2014}}</ref> === Orírun àwọn Àpò-ìléwọ́ ìgbàlódé === [[File:Woman's muslin dress and straw bonnet c. 1830.jpg|thumb|Women's fashion from 1830, including a ''reticule'' handbag from France<ref>{{cite web |url=http://collectionsonline.lacma.org/mwebcgi/mweb.exe?request=record;id=159955;type=101 |title=Los Angeles County Museum of Art |publisher=Collectionsonline.lacma.org |access-date=30 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111024071222/http://collectionsonline.lacma.org/mwebcgi/mweb.exe?request=record |archive-date=24 October 2011 |url-status=dead}}</ref>]] Àti ọkùnrin, àti obìnrin ní wón ń lọ àpò Báágì títí di ńkan bí owó ìparí ọdún 1700s.<ref>{{Cite web |title=Handbags and Purses {{!}} Encyclopedia.com |url=https://www.encyclopedia.com/fashion/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/handbags-and-purses |access-date=2023-07-17 |website=www.encyclopedia.com}}</ref> àwọn ènìyàn ilé Europe ìgbàlódé ni wọn ń lọ Àpò-ìléwọ́ láti tójú ọwọ́ ẹyọ sì. Àpò-ìléwọ́ ni wọn ṣe pẹ̀lú aṣọ fẹ́lẹ́fẹ́ tàbí awo [[leather]] tí ọkùnrin àti obìnrin ń sì ń lò wọ́n; ara ìlú Scott, tí orúkọ rẹ ń jẹ́ [[sporran]] jẹ́ ara àwọn ẹni tí wọ́n kópa nínú àṣà Àpò-ìléwọ́ yí. Ní àwọn ǹkan bi ọ̀rúndún kẹtàdínlógún, àwọn ọmọdébìnrin ni wọn ń kó ni bí wọn ń ṣe hun aṣọ gẹ́gẹ́bi ara àwọn ètò ẹ̀kọ́ tí ṣe pàtàkì kí ọmọbìnrin ni kí ó tó lọ sí ilé ọkọ; eléyi náà sì má ń ràn wọ́n lọ́wọ́ láti lè má ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ tí ó rẹwà.<ref>{{cite web|url=https://henriettashandbags.com/index.php?main_page=page&id=4|title=History of Handbags- From the 14th Century to Present Day Handbag Designers|last=Timmons|first=Henrietta|access-date=2017-05-28}}</ref> Ní ìgbà tí yí ọ fi di ọ̀rúndún kejìdínlógún, fásíònù ni ile Europe tí ń sún sì apá ẹ̀yà ara ti o pẹlẹbẹ pẹ̀lú ìwúrí Àwòrán òjìjì láti ilé Greece àti Rome àtijó. Àwọn obìnrin fẹ́ Àpò-ìléwọ́ tí kò ní ní àkùdí lára ti kò sì tún ní tóbi ni ìrísí, fún ìdí èyí, wọ́n ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ [[Reticule (handbag)|''reticules'']] jáde. Àwọn àpò Reticules ni wón ṣe láti ara òwú kòkòrò àti aṣọ àrán, tí ó sì ní okùn ìfàlówó. Ó kọ́kọ́ di gbajúmọ̀ ni ilẹ̀ France, lẹ́yìn náà ni ó ré kọjá sí ilè Britain, níbi tí wọ́n ti di òun kòsémáání.<ref>{{cite book|last=Hagerty|first=Barbara G. S.|title=Handbags: a peek inside a woman's most trusted accessory|year=2002|publisher=[[Running Press Book Publishers]]|isbn=0-7624-1330-1|pages=14–5}}</ref> bótilèjépé ó di kòsémááni, àwọn ọkùnrin ó tẹ̀lé asa náà, dípò àwọn n ló àwọn àpò-ọwọ́ àti àpò ara ṣòkòtò [[pocket]]s, lèyí tí ó di gbajúmọ̀ pẹ̀lú ṣòkòtò àwọn ọkùnrin <ref name="burman83">{{cite book|editor-last1=Burman |editor-first1=Barbara |editor-first2=Carole |editor-last2=Turbin|title=Material Strategies: Dress and Gender in Historical Perspective|year=2003|publisher=[[Wiley-Blackwell]]|isbn=978-1-4051-0906-2|pages=83–4}}</ref> Àwọn Àpò-ọwọ́ ìgbàlódé bí, clutch, pouch, tàbí Àpò-ìléwọ́ ni wọn jẹyọ ni ilẹ̀ England ni àkókò ìdàgbàsókè ọ̀làjú "[[Industrial Revolution]]" , látàrí ìrìnkèrindò pẹ̀lú ọkọ̀ ojú-irin tí ó wọ́pọ̀ si. Bí ọdún 1841, oníṣòwò ọmọ ilẹ̀ [[Doncaster]], Samuel Parkinson (tí ó gbajúmọ̀ fún [[butterscotch]]) péè fún ṣíṣe àwọn àpótí ìrìnàjò tí ó sì tún tẹpẹlẹ mo ṣíṣe irúfé àpótí ìrìnàjò béè na fún ìyàwó rè lẹ́yìn tí ó ṣe àkíyèsí wípé ni Àpò-ìléwọ́ ìyàwó rè kéré láti gba àwọn ẹrú tí èròjà tí wọ́n sì tún fi pèlò rẹ jẹ èyí tí kò ní agbára tó láti gbé rìn ìrìn-àjò. Ó tẹpẹlẹ mọ wípe ní òun fẹ́ oríṣiríṣi Àpò-ìléwọ́ fún ìyàwó òun, tí títóbi rẹ yí ọ yàtò sì arawon fún lílò fún àwọn oríṣi òde, pẹ̀lú àlàyé wípé ni kí wọ́n ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ na láti ara awo kanna tí wọ́n lọ fún àwọn àpótí ìrìnàjò tí òun lójúnà áti ṣe ìyàtò láàrin ti ti ẹ àti Àpò-ìléwọ́ tí [[carpetbag]] tí ó gbajúmọ̀ ni ìgbà na òún, àti láàrin àwọn àwọn àpò ìléwó aláṣọ tí ọ̀pọ̀ àwọn ènìyàn ìgbà òun lò. [[H. J. Cave & Sons|H. J. Cave]] (London) gbà sì lénu, ó sì ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ òsò àkókò, èyí tí àá padà dámò lónìí yí, ní arawon ni ati rí àpò ìpamọ́wọ́ "clutch bag" àti àpò tí wọ́n fi ìwé fẹ́lẹ́ ṣe tote (tí wọ́n ń pè ní Báágì ìrìn-àjò obìnrin "ladies traveling case"). Àwọn eléyi ni wọn wá ní yàrá ìfihàn àwọn Àpò-ìléwọ́ -ìṣẹ̀ǹbáyé "[[Museum of Bags and Purses]]" ní Amsterdam.{{citation needed|date=May 2026}} H. J. Cave tẹ̀síwájú láti máa ṣe ìpolówó àti títà àwọn Àpò-ìléwọ́ yìí, àmọ́ òpò àwọn alátakọ̀ sọ wípé àwọn obìnrín kò nílò àwọn báágì ìléwó bí irú eléyì nítorí wípé níse ni yio má dá wọn lẹ́yìn látàrí àwọn òun ìpèlò wúwo tí wọ́n fi ṣe wọ́n. H. J. Cave dáwọ́dúró ìpolówó Báágì òún dúró lẹ́yìn ọdún 1865, tí ó sì gbájúmó àwọn Àpótí-aṣọ, bótilèjépé wọn sì ń tẹ̀síwájú láti má ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ òun fún àwọn Lóba-Lóba, Àwọn ènìyàn jàǹkàn-jàǹkàn tí wọ́n gbajúmọ̀, àti láti ṣe ayẹyẹ àwọn àjọ̀dún kòkan,bi ayẹyẹ tí "Queen's 2012 Diamond Jubilee" tí ọdún 2012. H. J. Cave bèrè ṣíṣe Àpò-ìléwọ́ padà ní ọdún 2010.<ref>{{cite news|first=Philippa |last=Stockley |url=https://www.independent.co.uk/voices/commentators/philippa-stockley-yes-the-contents-mean-a-lot-but-its-the-bag-that-matters-most-8100587.html |title=Yes, the contents mean a lot, but it's the bag that matters most |newspaper=The Independent |date=2 September 2012 |access-date=27 September 2015}}</ref> == Àwọn Àpò-ìléwọ́ ni Sànmánì ìgbà ọ̀rúndún ogún == [[File:SandrineNosbé (cropped).jpg|thumb|Handbag over the shoulder]] Ní àkókò ìgbà tí Àpò-ìléwọ́ bèrè sí mi ń di gbajúmọ̀, wọn ṣe àtakò won pẹ̀lú wípé ni Àpò-ìléwọ́ òun ni kò dàbí òun ti o jọ tí obìnrin. Ní ìbẹ̀rẹ̀ Sànmánì ọ̀rúndún ọgúnjó, Sigmund Freud jiyàn pe Àpò-ìléwọ́ ni óun ṣe àpẹẹrẹ ìbálòpọ̀ látàrí pé ìrísí Àpò-ìléwọ́ ni ó jọ ojú ara obìnrin. Kí a tó mon lọ Àpò-ìléwọ́, àpò ni òun má ń wá nínú aṣọ obìnrin, lèyí tí ó fi àyè sílẹ̀ fún yíyọ nkan jáde ní gbangba ni ònà iyì àti ẹ̀yẹ tí ó ṣe àpónlé fún obìnrin. Nítorí pé Àpò-ìléwọ́ je èyí tí wọ́n ń gbé lọ́wọ́ ni gbangba, òùn ṣe àfihàn àwọn ǹkan ìní ara ẹni obìnrin síta fún gbọgbọ ayé rí. Ní ìwòye Freud, eléyi ni ó fi wé Àpẹ̀rẹ̀ fífi ọwọ́ pa ojú ara ní ọ̀nà ìbálòpọ̀.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Hiner|first=Susan|date=June 10, 2010|title=Accessories to Modernity: Fashion and the Feminine in Nineteenth-Century France|url=http://www.jstor.org/stable/j.ctt3fhhgk.10|access-date=May 11, 2021|website=JSTOR|publisher=[[University of Pennsylvania Press]]|pages=178–210|jstor=j.ctt3fhhgk.10 }}</ref> Bí Àpò-ìléwọ́ ṣe di ìtẹ́wọ́gbà gbogboogbò ni nkan bi ọ̀rúndún ogún, ìyípadà bèrè sí mi de ba ìwúlò rẹ gẹgẹbi òun ìkó ǹkan sí àmì àti ònà tí wọ́n ń gbá fi ọlá àti ipò ẹni tí ó gbé lọ́wọ́ hàn ní àwùjọ. Àwọn ọ̀nà-àrà tí wọ́n fi ṣé, irúfé oun tí wón fi ṣeé, iye tí wọ́n ń tàá, àti orúkọ àwọn tí wọ́n ṣeé, di òun amuye tí ó dé ní ìwúlò ju bóyá Àpò-ìléwọ́ òun gan pàápàá lè kó ẹrù ara ẹni. Àpò-ìléwọ́ kúrò ní òun tí kìíṣe tí obìnrin di òun ti wọn padà wá fi dá lórí obìnrin tí wọ́n sì yọ kúrò nínú nkan amuye ọkùnrin. Àpò Báágì àwọn obìnrín je òun òsó tí wọ́n ń kó àwọn ǹkan ìní wọn sí, Báágì ìfàlọ́wọ́ fún àwọn ọkùnrin ń ti rè ni ó wà ní ipele àwọn báágì bíi àpótí-ìwé (briefcases): èyí tí ó jẹ́ onígun mẹ́rin; tí wọ́n má ń kó àwọn nkan ti o níse pẹ̀lú ìjé ọmọkùnrin sì inú rẹ̀ bí: àwọn ìwé isé, àwọn ìwé ọ́físì àti àwọn nkan bi bírò. Ìyàtò tí ń bẹ ní àárín Báágì ọkùnrin àti ti obìnrin ní ó pàdé ní àárín Báágì ìléwò pélébé tí ìgbàlódé. Báágì òun ti wọn se fún kíkó àwọn ọwọ́ ẹyọ sí nínú pẹ̀lú èróngbà láti fi ṣe ìtọrẹ ni inu ile ìjọsìn ni ó ní Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ni àwọn àkókò ìgbà tí ọ̀làjú sèsè ń dàgbà sókè. Gégébí Báágì pélébé òun ṣe jẹ́ àmì ìtọrẹ ni ìwòye òpò ènìyàn, ìwòye òun tẹ̀síwájú pẹ̀lú bi ṣe máa ń wo obìnrin tí ó ń gbé Àpò-ìléwọ́ lọ́wọ́ gẹ́gẹ́ bí ènìyàn pàtàkì, tí ó sì lè jẹ́ pé ó ń lo àpò ìléwò pélébé òun láti kó àwọn ọwọ́ tí ó fè fi tọrẹ. <ref name=":0" /> Láàrin àwọn ọdún 1940, ìpín àwọn aṣọ tí ó wáyé nítorí Ogun Àgbáyé Kejì mú kí wọ́n bẹ̀rẹ̀ sí ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ láti inú àwọn ohun èlò bí Màrìwò ([[:en:Raffia|raffia]]) tàbí kí wọ́n hunún láti ara òwú.<ref>{{Cite book |last=Pedersen |first=Stephanie |url=http://archive.org/details/handbagswhatever0000pede |title=Handbags : what every woman should know |date=2006 |publisher= David & Charles|location=Cincinnati, OH |others=Internet Archive |isbn=978-0-7153-2495-0}}</ref> Àwọn obìnrin kan hun àwọn Àpò-ìléwọ́ kékeré ti ara wọn pẹ̀lú wíwo àwọn àpẹẹrẹ Báágì mìíràn tí wọ́n ń tà ní àwọn àkókò yìí. == Báágì ìléwò Àwọn ọkùnrin == {{Redirect|Man purse|the JPEGMafia song|JPEGMafia discography}} [[File:FreitagBag.jpg|thumb|A casual messenger bag]] Báágì ìléwò, èyí tí a mọ̀ tí ó pé jù ni orílẹ̀ ayé ni ó jẹ́ èyí tí ọkùnrin kan tí orúkọ rẹ ń jẹ [[Ötzi the Iceman]] lò ní nkan bi ẹgbẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n ọdún sẹ́yìn.<ref>{{cite book|last=Gerval|first=Olivier|title=Studies in Fashion: Fashion Accessories|year=2009|publisher=A & C Black|isbn=978-1-4081-1058-4|page=44}}</ref> Àwọn ọkùnrin tí fi ìgbà kan ló àpò-ọwọ́ [[coin purse]]. Ní àwọn àkókò ìbẹ̀rẹ̀ ìdásílẹ̀ àgbègbè Europe òde òní, tí ìrísí fásíònù àwọn obìnrin sì ń dàgbà lọ́nà lílọ àwọn àpò ìléwò tí wọ́n fi ṣe òsó, fásíònù àwọn ọkùnrin ń ti rè dojú kọ ònà ibòmíràn. Ṣòkòtò àwọn ọkùnrin rọ́pò Ṣòkòtò-gawù [[breeches]] ní àwọn àkókò ọ̀rúndún kejìdínlógún sí ọkàndínlógún, tí wọ́n sì fi àpò kún àwọn ìrísí ṣòkòtò wọn. Eléyìí fún àwọn ọkùnrin ní àyè láti lè mọ kò ọwọ́ ẹyọ àti ọwọ́ ìwé sì inú àpò aláwo tí ó jẹ́ ìléwò. Àpò àwọn ọkùnrin pò ni ọ̀rúndún kọkànlélógún sì ogún pẹ̀lú àwọn èwù Àwòtélẹ̀-àwọ̀lékè Kóòtù áti sòkòtò ti o fún wọn ní ànfàní à ti lè kó àwọn nkan ìní wọn bii, Àwọn kòkò-tábà, ìṣáná, ọ̀bẹ je awon nkan ti àwọn ìyàwó wọn a mon tún ṣe.<ref name="burman83"/> Àwọn àpò ìléwò àwọn ọkùnrin ní àwọn oníṣẹ́-ọnà ṣe àjíǹde fún ní àkókò ọdún 1970s ní Europe.<ref>{{cite book|last=Sarti|first=Giorgio|title=Vespa: 1946-2006: 60 Years of the Vespa|year=2006 |location=St. Paul, Minnesota |publisher=[[Motorbooks]]|isbn=978-0-7603-2577-3|page=117}}</ref> láti àwọn ọdún 1990s, ní àwọn oníṣẹ́-ọnà tí ṣe ìpolówó àwọn oririsi àwọn àpò ìléwò fún àwọn ọkùnrin. Àwọn orúkọ bíi '''man bag''', '''man-purse''', '''murse''', àti '''mini bag''' òun ni wón ti lò láti fi ṣe àpèjúwe àwọn báágì yí. Àwọn iṣẹ́ ọnà Báágì ìléwò tí ó wọ́pọ̀ ni U.S. Ní wón sábà má ń jẹ ẹ̀yà títí Báágì alápò-ẹ̀yìn tàbí Báágì fun awọn ìránṣẹ́ [[messenger bag]], tí kò sì fi ara jọ wipe ni ìṣẹ̀dá ẹ̀yà èyàn kan ní wón ṣeé fún. Àti obìnrin àti ọkùnrin ni ó le lòó bótilèjépé òun má ń pélébé mó ń ẹyin dáadáa ju Báágì alápònséyìn [[backpack]] lọ tí kò sì wúwo tó àpò-ìwé. Àwọn báágì wọ̀nyí ni wọn ń pè ní wón ń sábà má ń pè ní Àpò-ìránṣẹ́ [[messenger bag]] tàbí "organizer bags" . Ní òpò àwọn ìlú míràn, ó jẹ́ òun Wọ́pọ̀ fún ọkùnrin láti gbé àwọn báágì kékeré onígun tí wọ́n ń sábà máa ń ṣe pẹ̀lú awo tí wọ́n ń sì má ń gbé sì èjìká. Àpò aláwo tí wọ́n ń fikó apá "[[satchel]]" na jee èyí tí ó wọ́pọ̀ láàrín àwọn ọkùnrin. Àwọn àpò ìléwò ọkùnrin ní àwọn oníṣẹ́-ọnà bí [[Prada]], [[Louis Vuitton]], [[Coach, Inc.|Coach]], àti [[Bottega Veneta]] ma ń ṣe ní onírúurú ẹ̀yà àti àrà. Títí di àkókò ọdún 2011, ìfojúdá ọjà àpò ìléwò àwọn ọkùnrin ní àgbáyé ní o o wa ni nkan bi bíllíónù mẹ́rìn ni ọdọọdún ($4 billion).{{update inline|date=May 2026}}<ref>{{cite book |title=Standard & Poor's 500 Guide |year=2011 |publisher=McGraw-Hill |isbn=978-0-07-175491-0}}</ref> títí di àwọn nkan bi ọdún 2012, ọjà ìtajà àwọn nkan ìléwò ọkùnrin bíi "holdall" ní àwọn àgbègbè àríwá ilẹ̀ Amẹ́ríkà ń tẹ̀síwájú.<ref>{{cite news |last=Clifford |first=Stephanie |url=https://www.nytimes.com/2012/02/20/business/men-are-buying-fashion-accessories-after-slow-recession-sales.html |title=Men Step Out of the Recession, Bag on Hip, Bracelet on Wrist |newspaper=The New York Times |date=19 February 2012}}</ref> == Irúfẹ́ Àwọn báágì == [[File:Handbags diagram.svg|thumb|Varieties of handbags (proportional)]] * [[:en:Baguette_(bag)|Baguette]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì ìléwò pataki kan tó ní ìrísí pẹlẹbe tó gùn ní petele tí ó sì fi ìrísí jọ búrẹ́dì ilé faransé kan tí ń jẹ ([[:en:Baguette_(bag)|baguette]]) * Bowling bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò ìléwò pataki kan tí ó gbajúmọ̀ ni nkan bi ọdún 1990s, fún àwọn ọ̀dọ́mọdé bìnrin láti lè mó ń fi gbé bọ́ọ̀lù. Ní ìrísí, ìsàlẹ̀ rẹ̀ ,ri petele, sùgbọ́n òkè rẹ̀ rí roboto (domed/semi-elliptical shape). Ó ní ọwọ́-ìmú méjì gígùn tó rọ̀rùn láti gbé mọ́ ọwọ́ tàbí lórí èjìká, ó sì máa ń ní zíípù nla kan lókè tó ń ṣí kànga láti fàyè gba títọ́jú ẹrù. * Barrel bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò pataki kan tó ní ìrísí roboto gígùn petele (cylindrical / tube shape) tí ó sì tóbi díẹ̀ ju Báágì baguette lọ, pẹ̀lú ọwọ́-ìmú méjì tàbí okùn gígùn kan láti sọ̀ mọ́ èjìká. * Bucket bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Àpò-ìléwọ́ pataki kan tó ní ìsàlẹ̀ petele roboto (oval or circular base) àti ìhà gíga petele tó n yọ sí òkè bíi garawa omi. ó máa ń ní okùn-fífà ní ẹnu láti fi fà mọ́ra pẹ̀lú iga ọwọ́ ńlá tí èyàn lè fi kọ́ apá. * Clutch: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì ìléwò tàbí Àpò ọwọ́ tí ó kúrú gidi gidi, ìrísí rẹ̀ jẹ́ pẹlẹbẹ, ó sì yàtọ̀ sí àwọn àpò yòókù nítorí pé kò ní ọwọ́-ìmú (handle) tàbí okùn gígùn (strap). Àwọn ìmíràn a má ni apá tí èyàn lè wò sì èjìká ṣùgbọ́n òpòlopò ni wọn ò ní.<ref>{{Cite web|date=2015-11-01|title=Similar But Differents: Clutch vs Wristlet|url=https://theluxonomist.es/2015/11/02/similar-but-differents-clutch-vs-wristlet/abel-hernandez|access-date=2021-01-26|website=The Luxonomist|language=es}}</ref> * Crossbody bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì kan tí wọ́n ń gbé kórùn, eleyi yàtò sì àwọn báágì ìléwò miran bí 'clutch' 'tote' tàbí 'bowling bag'; Báágì baguette, bí àpẹẹrẹ, ó ṣe gbé kórùn gẹ́gẹ́bi àwọn báágì miran bí 'half-moon' tàbí 'messenger bag' , àmọ́ Báágì 'tote' àti 'hobo' kò ṣe gbé kórùn. (àwọn báágì 'bucket bags' míràn ṣeé gbé kórùn) * Doctor's bag: Tí a tún mọ̀ sí [[Gladstone bag]], òun ni wón se gẹ́gẹ́ bí àwòṣe lórí báágì dókítà ìgbà àkọ́kọ́ Victorian-era. Kíi tóbi púpò, ó sì má ń ní owó ìgbẹ́ méjì. Ó fi ara jọ bowling bag ṣùgbọ́n ẹnu wọn yàtò sì arawon tí ara rẹ̀ a sì má je àwò dúdú. * East-west bag: Eléyi je Irúfẹ́ àpò ìfàlówó tí ó ní ìrísí pẹlẹbe gígùn. Bí ó ṣe fè na si ni ó tún ga. * Half-moon bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò tí wọ́n ṣe ní ìrísí òṣùpá, ó sábà má ń kéré pẹ̀lú ìrísí obinrin, wọn má n fi ń kópá, ó sì lè ní owó tàbí kí ó má níí.<ref>{{Cite web|last=Bobila|first=Maria|title=18 Half-Moon Handbags for When You're Tired of Your Bucket Bag|url=https://fashionista.com/2019/04/shop-half-moon-handbags|access-date=2021-01-26|website=Fashionista|date=9 April 2019 |language=en}}</ref> * [[Hobo bag]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì kan tó nìpọn sùgbọ́n tí ó máa ń rọ̀ wọ̀dùwọ̀dù sínú láàárín nígbà tí o bá gbé e dání tàbí tí o bá sọ̀ ọ́ mọ́ èjìká rẹ. Ó ní okùn gígùn kan ṣoṣo tó jẹ mọ́ ara àpò náà láti ibẹ̀rẹ̀ títí dórí, ẹnu rẹ̀ sì máa ń ní zíípù pẹlẹbẹ tó tẹ̀wá sínú gẹ́gẹ́ bí àṣà barrel bag. gzw5qdb910shkh7476ukwdr0xvtnfy7 637276 637275 2026-09-17T18:15:58Z Olaoye Sheu Ibrahim 31612 /* Irúfẹ́ Àwọn báágì */ 637276 wikitext text/x-wiki {{Short description|Handled bag used to carry personal items}} {{Use dmy dates|date=September 2015}} {{Original research|date=September 2011}} [[File:Mi'kmaq porcupine quill purse (40412695490).jpg|thumb|right|Mi'kmaq porcupine quill handbag]] '''Àpò-ìléwọ́''', tí ọ̀pọ̀ ènìyàn tún mọ̀ gẹ́gẹ́bi Àpò-Owó "'''purse'''" Nínú èdè Gẹ̀ẹ́sì tí apá ilẹ̀ àríwá Amẹrikà "[[North American English]]" , ni ó jẹ́ Àpò-ìléwọ́ "[[bag]]" kékeré tí ó ní owó tí èyàn lè fi gbáamú " [[Handle (grip)|handle]]d" tí wọ́n ń lọ láti fi kọ́ àwọn ẹrù ara ẹni. Ní àwọn agbègbè kan ní ilé Amẹrikà, wọn tí fi ìgbà kan pèé ni '''pocketbook''' . ==Àkójọpọ̀ àwọn èdè-àkànṣe == Òrò èdè ẹ "purse" òun ni wón kókó lọ fi ṣe àpèjúwe àpò kékeré tí wọ́n ń kó àwọn ọwọ́ ẹyọ sì nínú. Ní àwọn ìlú àti orílẹ̀ èdè tí wọ́n ń tí ń sọ èdè Gẹ̀ẹ́sì, òun ni wó ń tí ń lọ láti fi tókasí àpò ọwọ́ kékeré "[[coin purse|small money bag]]" "Àpò-ìléwọ́" je Báágì tí ó tóbi díẹ̀ tí ó lè gbà àwọn òpò ǹkan bi ọwọ́ àti àwọn ǹkan èlò tí ara ẹni míràn. Àwọn elédè Gẹ̀ẹ́sì tí ilé Amẹrikà sábà má ń lọ ọ̀rọ̀ "purse àti handbag" sì arawon. Ìlo ọ̀rọ̀ ''handbag'' òun ni ó bẹ̀rẹ̀ sí mí jeyo ni àwọn ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1900s. Télètélè , won sábà má ń lọ láti fi tókasí àpò ìléwó àwọn ọkùnrin. Àpò àwọn obìnrin gbèrègèjigè sì ni ìwọ̀n, ni àwọn àkókò yí, tí wọ́n sì lọ ọ̀rọ̀ na mo lọ́rùn.<ref>{{cite book|last=Browning|first=Marie|title=Purse Pizzazz|year=2006|publisher=[[Sterling Publishing]]|isbn=978-1-4027-4065-7|page=8}}</ref> "Pocketbook" tún jẹ́ ọ̀rọ̀ míràn tí wọ́n ń lọ láti fi ṣe àpèjúwe àpò ìléwó àwọn obìnrin tí ó gbajúmọ̀ ni ilẹ̀ United States ni àwọn nǹkan bí owó àárín ọgúnjó ọ̀rúndún.<ref>{{cite book | last=Wilcox | first=C. | title=A Century of Bags: Icons of Style in the 20th Century | publisher=Universal International | year=1997 | isbn=978-1-876142-36-0 | url=https://books.google.com/books?id=t9UaAAAACAAJ | access-date=March 19, 2024 | page=11}}</ref> == Ìpilẹ̀ṣẹ̀ == === Àwọn Ohun Àrà Àtijó === Ní ayé ìgbà àtijó, àwọn àpò baagi òun ni wọn ń lò láti fi kọ́ àwọn ǹkan bi, òkúta, irin-isé, ǹkan ìjà, àti ọwọ́. Àwọn àpẹrẹ àpò báyìí ni wọn ṣe àwárí wọn ní àwọn ayé ìsìnkú ilẹ̀ Egypt ayé àtijó "[[Ancient Egyptian funerary practices|Egyptian burial sites]]" ({{circa}} 2686–2160 BCE) tí wọ́n ṣe wọn pẹ̀lú awo pẹ̀lú ọwọ́ méjì tí wọ́n fi igi ṣe fún gbígbé.<ref>{{Cite web |date=2019-10-27 |title=The History Of Bags |url=https://lux-collector.com/blogs/blog/the-history-of-bags |access-date=2023-07-17 |website=LuxCollector Vintage |language=en}}</ref> Àwọn ènìyàn ayé àtijó ni ilẹ̀ " [[Ancient Greece|ancient Greeks]]" lo awo, ìwé 'papyrus' àti Àpò-ọwọ́ fẹ́lẹ́fẹ́ tí wọ́n tún mọ̀ sí ''byrsa'' láti fi àwọn ọwọ́ ẹyọ pamó lèyí tí ó jẹ́ Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ọ̀rọ̀ èdè Gẹ̀ẹ́sì "purse". Bí ó ti di wípe ni ìdàgbàsókè ń bá ìrísí ọwọ́ òun ló ṣe okùnfà fún ìdásílẹ̀ àwọn àpò-ìgbàdí olókùn tí wọ́n sábà má ń sọ mó ìbàdí tàbí kí wọ́n yìi mo aṣọ. Nínú Àpò-ìléwọ́ kan ní wón ti ṣe àwárí [[Ötzi]], tí sèmí ni àwọn nkan ọdún 3350 sí 3105 BC.<ref>{{Cite web |title=From when did humans start carrying handbags? |url=https://htschool.hindustantimes.com/editorsdesk/knowledge-vine/from-when-did-humans-start-carrying-handbags |access-date=2023-07-17 |website=HT School |language=en-US}}</ref> ni ara àwọn àwárí ìṣáájú ni a ti rí àpò aláwo tí ó wá láti àwọn àkókò [[Anglo-Saxon settlement of Britain|Anglo-Saxon Britain]], ni nkan bí ọdún circa 625 CE, se àfihàn ojú oórì ọba Roewald ni bi Òkìtì [[Sutton Hoo]] ní [[Suffolk]].<ref>{{Cite web |last=Johnson |first=Anna |title=Fashions of Handbags and Purses |url=https://www.lovetoknow.com/life/style/fashions-handbags-purses |access-date=2023-07-17 |website=LoveToKnow |language=en}}</ref> bótilèjépé awo ara Àpò-ìléwọ́ òun ti gbóó, àwọn wúrà tí wọ́n fi ṣe òsó ara rẹ sì wà ní sepé. Nínú Àpò-ìléwọ́ òun, wọn ba ogójì ọwọ́ ẹyọ wúrà ni inu rẹ̀ tí wọ́n fi ìkọ́-bẹ́líìtì wúrà dìmú. Àwọn ìrísí yí jé àmì ọlá àti ipò, lèyí tí òun tọ́ka sí ara nkan ìní ìfi ọlá hàn. === Àkókò Ti Ọ̀làjú Kò i Tíì Tàn Kálẹ̀. === [[File:Bag Mosul Gambier Parry Courtauld Gallery.jpg|thumb|The [[Courtauld bag]], thought to be the world's oldest surviving handbag]] Àpò-ìléwọ́ [[Courtauld bag]], òun ni wón ní ìgbàgbọ́ wípe ní wón se é ní [[Mosul]] ní àkókò ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1300s, tí wọ́n sí ní ní èrò pé òun ni ó jẹ́ Àpò-ìléwọ́ tí ó dàgbà jùlọ nínú ayé títí di àkókò tí a Wàyí.<!-- Brown 2014 --> Ó sì dàbí ẹni wípé obìnrin ọlọ́lá kan ní [[Ilkhanate]] ni ó nií.<!-- Brown 2014 --><ref name="Brown 2014">{{cite news |last1=Brown |first1=Mark |title=A handbag? Courtauld Gallery opens up identity of 700-year-old treasure |url=https://www.theguardian.com/culture/2014/feb/19/handbag-courtauld-gallery-identity-treasure-fashion |access-date=8 February 2024 |work=[[The Guardian]] |date=19 February 2014}}</ref> === Orírun àwọn Àpò-ìléwọ́ ìgbàlódé === [[File:Woman's muslin dress and straw bonnet c. 1830.jpg|thumb|Women's fashion from 1830, including a ''reticule'' handbag from France<ref>{{cite web |url=http://collectionsonline.lacma.org/mwebcgi/mweb.exe?request=record;id=159955;type=101 |title=Los Angeles County Museum of Art |publisher=Collectionsonline.lacma.org |access-date=30 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111024071222/http://collectionsonline.lacma.org/mwebcgi/mweb.exe?request=record |archive-date=24 October 2011 |url-status=dead}}</ref>]] Àti ọkùnrin, àti obìnrin ní wón ń lọ àpò Báágì títí di ńkan bí owó ìparí ọdún 1700s.<ref>{{Cite web |title=Handbags and Purses {{!}} Encyclopedia.com |url=https://www.encyclopedia.com/fashion/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/handbags-and-purses |access-date=2023-07-17 |website=www.encyclopedia.com}}</ref> àwọn ènìyàn ilé Europe ìgbàlódé ni wọn ń lọ Àpò-ìléwọ́ láti tójú ọwọ́ ẹyọ sì. Àpò-ìléwọ́ ni wọn ṣe pẹ̀lú aṣọ fẹ́lẹ́fẹ́ tàbí awo [[leather]] tí ọkùnrin àti obìnrin ń sì ń lò wọ́n; ara ìlú Scott, tí orúkọ rẹ ń jẹ́ [[sporran]] jẹ́ ara àwọn ẹni tí wọ́n kópa nínú àṣà Àpò-ìléwọ́ yí. Ní àwọn ǹkan bi ọ̀rúndún kẹtàdínlógún, àwọn ọmọdébìnrin ni wọn ń kó ni bí wọn ń ṣe hun aṣọ gẹ́gẹ́bi ara àwọn ètò ẹ̀kọ́ tí ṣe pàtàkì kí ọmọbìnrin ni kí ó tó lọ sí ilé ọkọ; eléyi náà sì má ń ràn wọ́n lọ́wọ́ láti lè má ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ tí ó rẹwà.<ref>{{cite web|url=https://henriettashandbags.com/index.php?main_page=page&id=4|title=History of Handbags- From the 14th Century to Present Day Handbag Designers|last=Timmons|first=Henrietta|access-date=2017-05-28}}</ref> Ní ìgbà tí yí ọ fi di ọ̀rúndún kejìdínlógún, fásíònù ni ile Europe tí ń sún sì apá ẹ̀yà ara ti o pẹlẹbẹ pẹ̀lú ìwúrí Àwòrán òjìjì láti ilé Greece àti Rome àtijó. Àwọn obìnrin fẹ́ Àpò-ìléwọ́ tí kò ní ní àkùdí lára ti kò sì tún ní tóbi ni ìrísí, fún ìdí èyí, wọ́n ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ [[Reticule (handbag)|''reticules'']] jáde. Àwọn àpò Reticules ni wón ṣe láti ara òwú kòkòrò àti aṣọ àrán, tí ó sì ní okùn ìfàlówó. Ó kọ́kọ́ di gbajúmọ̀ ni ilẹ̀ France, lẹ́yìn náà ni ó ré kọjá sí ilè Britain, níbi tí wọ́n ti di òun kòsémáání.<ref>{{cite book|last=Hagerty|first=Barbara G. S.|title=Handbags: a peek inside a woman's most trusted accessory|year=2002|publisher=[[Running Press Book Publishers]]|isbn=0-7624-1330-1|pages=14–5}}</ref> bótilèjépé ó di kòsémááni, àwọn ọkùnrin ó tẹ̀lé asa náà, dípò àwọn n ló àwọn àpò-ọwọ́ àti àpò ara ṣòkòtò [[pocket]]s, lèyí tí ó di gbajúmọ̀ pẹ̀lú ṣòkòtò àwọn ọkùnrin <ref name="burman83">{{cite book|editor-last1=Burman |editor-first1=Barbara |editor-first2=Carole |editor-last2=Turbin|title=Material Strategies: Dress and Gender in Historical Perspective|year=2003|publisher=[[Wiley-Blackwell]]|isbn=978-1-4051-0906-2|pages=83–4}}</ref> Àwọn Àpò-ọwọ́ ìgbàlódé bí, clutch, pouch, tàbí Àpò-ìléwọ́ ni wọn jẹyọ ni ilẹ̀ England ni àkókò ìdàgbàsókè ọ̀làjú "[[Industrial Revolution]]" , látàrí ìrìnkèrindò pẹ̀lú ọkọ̀ ojú-irin tí ó wọ́pọ̀ si. Bí ọdún 1841, oníṣòwò ọmọ ilẹ̀ [[Doncaster]], Samuel Parkinson (tí ó gbajúmọ̀ fún [[butterscotch]]) péè fún ṣíṣe àwọn àpótí ìrìnàjò tí ó sì tún tẹpẹlẹ mo ṣíṣe irúfé àpótí ìrìnàjò béè na fún ìyàwó rè lẹ́yìn tí ó ṣe àkíyèsí wípé ni Àpò-ìléwọ́ ìyàwó rè kéré láti gba àwọn ẹrú tí èròjà tí wọ́n sì tún fi pèlò rẹ jẹ èyí tí kò ní agbára tó láti gbé rìn ìrìn-àjò. Ó tẹpẹlẹ mọ wípe ní òun fẹ́ oríṣiríṣi Àpò-ìléwọ́ fún ìyàwó òun, tí títóbi rẹ yí ọ yàtò sì arawon fún lílò fún àwọn oríṣi òde, pẹ̀lú àlàyé wípé ni kí wọ́n ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ na láti ara awo kanna tí wọ́n lọ fún àwọn àpótí ìrìnàjò tí òun lójúnà áti ṣe ìyàtò láàrin ti ti ẹ àti Àpò-ìléwọ́ tí [[carpetbag]] tí ó gbajúmọ̀ ni ìgbà na òún, àti láàrin àwọn àwọn àpò ìléwó aláṣọ tí ọ̀pọ̀ àwọn ènìyàn ìgbà òun lò. [[H. J. Cave & Sons|H. J. Cave]] (London) gbà sì lénu, ó sì ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ òsò àkókò, èyí tí àá padà dámò lónìí yí, ní arawon ni ati rí àpò ìpamọ́wọ́ "clutch bag" àti àpò tí wọ́n fi ìwé fẹ́lẹ́ ṣe tote (tí wọ́n ń pè ní Báágì ìrìn-àjò obìnrin "ladies traveling case"). Àwọn eléyi ni wọn wá ní yàrá ìfihàn àwọn Àpò-ìléwọ́ -ìṣẹ̀ǹbáyé "[[Museum of Bags and Purses]]" ní Amsterdam.{{citation needed|date=May 2026}} H. J. Cave tẹ̀síwájú láti máa ṣe ìpolówó àti títà àwọn Àpò-ìléwọ́ yìí, àmọ́ òpò àwọn alátakọ̀ sọ wípé àwọn obìnrín kò nílò àwọn báágì ìléwó bí irú eléyì nítorí wípé níse ni yio má dá wọn lẹ́yìn látàrí àwọn òun ìpèlò wúwo tí wọ́n fi ṣe wọ́n. H. J. Cave dáwọ́dúró ìpolówó Báágì òún dúró lẹ́yìn ọdún 1865, tí ó sì gbájúmó àwọn Àpótí-aṣọ, bótilèjépé wọn sì ń tẹ̀síwájú láti má ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ òun fún àwọn Lóba-Lóba, Àwọn ènìyàn jàǹkàn-jàǹkàn tí wọ́n gbajúmọ̀, àti láti ṣe ayẹyẹ àwọn àjọ̀dún kòkan,bi ayẹyẹ tí "Queen's 2012 Diamond Jubilee" tí ọdún 2012. H. J. Cave bèrè ṣíṣe Àpò-ìléwọ́ padà ní ọdún 2010.<ref>{{cite news|first=Philippa |last=Stockley |url=https://www.independent.co.uk/voices/commentators/philippa-stockley-yes-the-contents-mean-a-lot-but-its-the-bag-that-matters-most-8100587.html |title=Yes, the contents mean a lot, but it's the bag that matters most |newspaper=The Independent |date=2 September 2012 |access-date=27 September 2015}}</ref> == Àwọn Àpò-ìléwọ́ ni Sànmánì ìgbà ọ̀rúndún ogún == [[File:SandrineNosbé (cropped).jpg|thumb|Handbag over the shoulder]] Ní àkókò ìgbà tí Àpò-ìléwọ́ bèrè sí mi ń di gbajúmọ̀, wọn ṣe àtakò won pẹ̀lú wípé ni Àpò-ìléwọ́ òun ni kò dàbí òun ti o jọ tí obìnrin. Ní ìbẹ̀rẹ̀ Sànmánì ọ̀rúndún ọgúnjó, Sigmund Freud jiyàn pe Àpò-ìléwọ́ ni óun ṣe àpẹẹrẹ ìbálòpọ̀ látàrí pé ìrísí Àpò-ìléwọ́ ni ó jọ ojú ara obìnrin. Kí a tó mon lọ Àpò-ìléwọ́, àpò ni òun má ń wá nínú aṣọ obìnrin, lèyí tí ó fi àyè sílẹ̀ fún yíyọ nkan jáde ní gbangba ni ònà iyì àti ẹ̀yẹ tí ó ṣe àpónlé fún obìnrin. Nítorí pé Àpò-ìléwọ́ je èyí tí wọ́n ń gbé lọ́wọ́ ni gbangba, òùn ṣe àfihàn àwọn ǹkan ìní ara ẹni obìnrin síta fún gbọgbọ ayé rí. Ní ìwòye Freud, eléyi ni ó fi wé Àpẹ̀rẹ̀ fífi ọwọ́ pa ojú ara ní ọ̀nà ìbálòpọ̀.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Hiner|first=Susan|date=June 10, 2010|title=Accessories to Modernity: Fashion and the Feminine in Nineteenth-Century France|url=http://www.jstor.org/stable/j.ctt3fhhgk.10|access-date=May 11, 2021|website=JSTOR|publisher=[[University of Pennsylvania Press]]|pages=178–210|jstor=j.ctt3fhhgk.10 }}</ref> Bí Àpò-ìléwọ́ ṣe di ìtẹ́wọ́gbà gbogboogbò ni nkan bi ọ̀rúndún ogún, ìyípadà bèrè sí mi de ba ìwúlò rẹ gẹgẹbi òun ìkó ǹkan sí àmì àti ònà tí wọ́n ń gbá fi ọlá àti ipò ẹni tí ó gbé lọ́wọ́ hàn ní àwùjọ. Àwọn ọ̀nà-àrà tí wọ́n fi ṣé, irúfé oun tí wón fi ṣeé, iye tí wọ́n ń tàá, àti orúkọ àwọn tí wọ́n ṣeé, di òun amuye tí ó dé ní ìwúlò ju bóyá Àpò-ìléwọ́ òun gan pàápàá lè kó ẹrù ara ẹni. Àpò-ìléwọ́ kúrò ní òun tí kìíṣe tí obìnrin di òun ti wọn padà wá fi dá lórí obìnrin tí wọ́n sì yọ kúrò nínú nkan amuye ọkùnrin. Àpò Báágì àwọn obìnrín je òun òsó tí wọ́n ń kó àwọn ǹkan ìní wọn sí, Báágì ìfàlọ́wọ́ fún àwọn ọkùnrin ń ti rè ni ó wà ní ipele àwọn báágì bíi àpótí-ìwé (briefcases): èyí tí ó jẹ́ onígun mẹ́rin; tí wọ́n má ń kó àwọn nkan ti o níse pẹ̀lú ìjé ọmọkùnrin sì inú rẹ̀ bí: àwọn ìwé isé, àwọn ìwé ọ́físì àti àwọn nkan bi bírò. Ìyàtò tí ń bẹ ní àárín Báágì ọkùnrin àti ti obìnrin ní ó pàdé ní àárín Báágì ìléwò pélébé tí ìgbàlódé. Báágì òun ti wọn se fún kíkó àwọn ọwọ́ ẹyọ sí nínú pẹ̀lú èróngbà láti fi ṣe ìtọrẹ ni inu ile ìjọsìn ni ó ní Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ni àwọn àkókò ìgbà tí ọ̀làjú sèsè ń dàgbà sókè. Gégébí Báágì pélébé òun ṣe jẹ́ àmì ìtọrẹ ni ìwòye òpò ènìyàn, ìwòye òun tẹ̀síwájú pẹ̀lú bi ṣe máa ń wo obìnrin tí ó ń gbé Àpò-ìléwọ́ lọ́wọ́ gẹ́gẹ́ bí ènìyàn pàtàkì, tí ó sì lè jẹ́ pé ó ń lo àpò ìléwò pélébé òun láti kó àwọn ọwọ́ tí ó fè fi tọrẹ. <ref name=":0" /> Láàrin àwọn ọdún 1940, ìpín àwọn aṣọ tí ó wáyé nítorí Ogun Àgbáyé Kejì mú kí wọ́n bẹ̀rẹ̀ sí ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ láti inú àwọn ohun èlò bí Màrìwò ([[:en:Raffia|raffia]]) tàbí kí wọ́n hunún láti ara òwú.<ref>{{Cite book |last=Pedersen |first=Stephanie |url=http://archive.org/details/handbagswhatever0000pede |title=Handbags : what every woman should know |date=2006 |publisher= David & Charles|location=Cincinnati, OH |others=Internet Archive |isbn=978-0-7153-2495-0}}</ref> Àwọn obìnrin kan hun àwọn Àpò-ìléwọ́ kékeré ti ara wọn pẹ̀lú wíwo àwọn àpẹẹrẹ Báágì mìíràn tí wọ́n ń tà ní àwọn àkókò yìí. == Báágì ìléwò Àwọn ọkùnrin == {{Redirect|Man purse|the JPEGMafia song|JPEGMafia discography}} [[File:FreitagBag.jpg|thumb|A casual messenger bag]] Báágì ìléwò, èyí tí a mọ̀ tí ó pé jù ni orílẹ̀ ayé ni ó jẹ́ èyí tí ọkùnrin kan tí orúkọ rẹ ń jẹ [[Ötzi the Iceman]] lò ní nkan bi ẹgbẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n ọdún sẹ́yìn.<ref>{{cite book|last=Gerval|first=Olivier|title=Studies in Fashion: Fashion Accessories|year=2009|publisher=A & C Black|isbn=978-1-4081-1058-4|page=44}}</ref> Àwọn ọkùnrin tí fi ìgbà kan ló àpò-ọwọ́ [[coin purse]]. Ní àwọn àkókò ìbẹ̀rẹ̀ ìdásílẹ̀ àgbègbè Europe òde òní, tí ìrísí fásíònù àwọn obìnrin sì ń dàgbà lọ́nà lílọ àwọn àpò ìléwò tí wọ́n fi ṣe òsó, fásíònù àwọn ọkùnrin ń ti rè dojú kọ ònà ibòmíràn. Ṣòkòtò àwọn ọkùnrin rọ́pò Ṣòkòtò-gawù [[breeches]] ní àwọn àkókò ọ̀rúndún kejìdínlógún sí ọkàndínlógún, tí wọ́n sì fi àpò kún àwọn ìrísí ṣòkòtò wọn. Eléyìí fún àwọn ọkùnrin ní àyè láti lè mọ kò ọwọ́ ẹyọ àti ọwọ́ ìwé sì inú àpò aláwo tí ó jẹ́ ìléwò. Àpò àwọn ọkùnrin pò ni ọ̀rúndún kọkànlélógún sì ogún pẹ̀lú àwọn èwù Àwòtélẹ̀-àwọ̀lékè Kóòtù áti sòkòtò ti o fún wọn ní ànfàní à ti lè kó àwọn nkan ìní wọn bii, Àwọn kòkò-tábà, ìṣáná, ọ̀bẹ je awon nkan ti àwọn ìyàwó wọn a mon tún ṣe.<ref name="burman83"/> Àwọn àpò ìléwò àwọn ọkùnrin ní àwọn oníṣẹ́-ọnà ṣe àjíǹde fún ní àkókò ọdún 1970s ní Europe.<ref>{{cite book|last=Sarti|first=Giorgio|title=Vespa: 1946-2006: 60 Years of the Vespa|year=2006 |location=St. Paul, Minnesota |publisher=[[Motorbooks]]|isbn=978-0-7603-2577-3|page=117}}</ref> láti àwọn ọdún 1990s, ní àwọn oníṣẹ́-ọnà tí ṣe ìpolówó àwọn oririsi àwọn àpò ìléwò fún àwọn ọkùnrin. Àwọn orúkọ bíi '''man bag''', '''man-purse''', '''murse''', àti '''mini bag''' òun ni wón ti lò láti fi ṣe àpèjúwe àwọn báágì yí. Àwọn iṣẹ́ ọnà Báágì ìléwò tí ó wọ́pọ̀ ni U.S. Ní wón sábà má ń jẹ ẹ̀yà títí Báágì alápò-ẹ̀yìn tàbí Báágì fun awọn ìránṣẹ́ [[messenger bag]], tí kò sì fi ara jọ wipe ni ìṣẹ̀dá ẹ̀yà èyàn kan ní wón ṣeé fún. Àti obìnrin àti ọkùnrin ni ó le lòó bótilèjépé òun má ń pélébé mó ń ẹyin dáadáa ju Báágì alápònséyìn [[backpack]] lọ tí kò sì wúwo tó àpò-ìwé. Àwọn báágì wọ̀nyí ni wọn ń pè ní wón ń sábà má ń pè ní Àpò-ìránṣẹ́ [[messenger bag]] tàbí "organizer bags" . Ní òpò àwọn ìlú míràn, ó jẹ́ òun Wọ́pọ̀ fún ọkùnrin láti gbé àwọn báágì kékeré onígun tí wọ́n ń sábà máa ń ṣe pẹ̀lú awo tí wọ́n ń sì má ń gbé sì èjìká. Àpò aláwo tí wọ́n ń fikó apá "[[satchel]]" na jee èyí tí ó wọ́pọ̀ láàrín àwọn ọkùnrin. Àwọn àpò ìléwò ọkùnrin ní àwọn oníṣẹ́-ọnà bí [[Prada]], [[Louis Vuitton]], [[Coach, Inc.|Coach]], àti [[Bottega Veneta]] ma ń ṣe ní onírúurú ẹ̀yà àti àrà. Títí di àkókò ọdún 2011, ìfojúdá ọjà àpò ìléwò àwọn ọkùnrin ní àgbáyé ní o o wa ni nkan bi bíllíónù mẹ́rìn ni ọdọọdún ($4 billion).{{update inline|date=May 2026}}<ref>{{cite book |title=Standard & Poor's 500 Guide |year=2011 |publisher=McGraw-Hill |isbn=978-0-07-175491-0}}</ref> títí di àwọn nkan bi ọdún 2012, ọjà ìtajà àwọn nkan ìléwò ọkùnrin bíi "holdall" ní àwọn àgbègbè àríwá ilẹ̀ Amẹ́ríkà ń tẹ̀síwájú.<ref>{{cite news |last=Clifford |first=Stephanie |url=https://www.nytimes.com/2012/02/20/business/men-are-buying-fashion-accessories-after-slow-recession-sales.html |title=Men Step Out of the Recession, Bag on Hip, Bracelet on Wrist |newspaper=The New York Times |date=19 February 2012}}</ref> == Irúfẹ́ Àwọn báágì == [[File:Handbags diagram.svg|thumb|Varieties of handbags (proportional)]] * [[:en:Baguette_(bag)|Baguette]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì ìléwò pataki kan tó ní ìrísí pẹlẹbe tó gùn ní petele tí ó sì fi ìrísí jọ búrẹ́dì ilé faransé kan tí ń jẹ ([[:en:Baguette_(bag)|baguette]]) * Bowling bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò ìléwò pataki kan tí ó gbajúmọ̀ ni nkan bi ọdún 1990s, fún àwọn ọ̀dọ́mọdé bìnrin láti lè mó ń fi gbé bọ́ọ̀lù. Ní ìrísí, ìsàlẹ̀ rẹ̀ ,ri petele, sùgbọ́n òkè rẹ̀ rí roboto (domed/semi-elliptical shape). Ó ní ọwọ́-ìmú méjì gígùn tó rọ̀rùn láti gbé mọ́ ọwọ́ tàbí lórí èjìká, ó sì máa ń ní zíípù nla kan lókè tó ń ṣí kànga láti fàyè gba títọ́jú ẹrù. * Barrel bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò pataki kan tó ní ìrísí roboto gígùn petele (cylindrical / tube shape) tí ó sì tóbi díẹ̀ ju Báágì baguette lọ, pẹ̀lú ọwọ́-ìmú méjì tàbí okùn gígùn kan láti sọ̀ mọ́ èjìká. * Bucket bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Àpò-ìléwọ́ pataki kan tó ní ìsàlẹ̀ petele roboto (oval or circular base) àti ìhà gíga petele tó n yọ sí òkè bíi garawa omi. ó máa ń ní okùn-fífà ní ẹnu láti fi fà mọ́ra pẹ̀lú iga ọwọ́ ńlá tí èyàn lè fi kọ́ apá. * Clutch: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì ìléwò tàbí Àpò ọwọ́ tí ó kúrú gidi gidi, ìrísí rẹ̀ jẹ́ pẹlẹbẹ, ó sì yàtọ̀ sí àwọn àpò yòókù nítorí pé kò ní ọwọ́-ìmú (handle) tàbí okùn gígùn (strap). Àwọn ìmíràn a má ni apá tí èyàn lè wò sì èjìká ṣùgbọ́n òpòlopò ni wọn ò ní.<ref>{{Cite web|date=2015-11-01|title=Similar But Differents: Clutch vs Wristlet|url=https://theluxonomist.es/2015/11/02/similar-but-differents-clutch-vs-wristlet/abel-hernandez|access-date=2021-01-26|website=The Luxonomist|language=es}}</ref> * Crossbody bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì kan tí wọ́n ń gbé kórùn, eleyi yàtò sì àwọn báágì ìléwò miran bí 'clutch' 'tote' tàbí 'bowling bag'; Báágì baguette, bí àpẹẹrẹ, ó ṣe gbé kórùn gẹ́gẹ́bi àwọn báágì miran bí 'half-moon' tàbí 'messenger bag' , àmọ́ Báágì 'tote' àti 'hobo' kò ṣe gbé kórùn. (àwọn báágì 'bucket bags' míràn ṣeé gbé kórùn) * Doctor's bag: Tí a tún mọ̀ sí [[Gladstone bag]], òun ni wón se gẹ́gẹ́ bí àwòṣe lórí báágì dókítà ìgbà àkọ́kọ́ Victorian-era. Kíi tóbi púpò, ó sì má ń ní owó ìgbẹ́ méjì. Ó fi ara jọ bowling bag ṣùgbọ́n ẹnu wọn yàtò sì arawon tí ara rẹ̀ a sì má je àwò dúdú. * East-west bag: Eléyi je Irúfẹ́ àpò ìfàlówó tí ó ní ìrísí pẹlẹbe gígùn. Bí ó ṣe fè na si ni ó tún ga. * Half-moon bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò tí wọ́n ṣe ní ìrísí òṣùpá, ó sábà má ń kéré pẹ̀lú ìrísí obinrin, wọn má n fi ń kópá, ó sì lè ní owó tàbí kí ó má níí.<ref>{{Cite web|last=Bobila|first=Maria|title=18 Half-Moon Handbags for When You're Tired of Your Bucket Bag|url=https://fashionista.com/2019/04/shop-half-moon-handbags|access-date=2021-01-26|website=Fashionista|date=9 April 2019 |language=en}}</ref> * [[Hobo bag]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì kan tó nìpọn sùgbọ́n tí ó máa ń rọ̀ wọ̀dùwọ̀dù sínú láàárín nígbà tí o bá gbé e dání tàbí tí o bá sọ̀ ọ́ mọ́ èjìká rẹ. Ó ní okùn gígùn kan ṣoṣo tó jẹ mọ́ ara àpò náà láti ibẹ̀rẹ̀ títí dórí, ẹnu rẹ̀ sì máa ń ní zíípù pẹlẹbẹ tó tẹ̀wá sínú gẹ́gẹ́ bí àṣà barrel bag. * [[Messenger bag]]: Ní ọ̀rọ̀ kan, ó jẹ́ irúfẹ́ àpò "satchel" ńlá kan tó nìpọn, tí ó ní ìbòrí nla (large flap) lókè láti bo ẹnu rẹ̀, ati okùn gígùn (long adjustable strap) kan ṣoṣo. Ìyàtọ̀ àpò yìí gangan ni pé ẹni tó wọ̀ ọ́ máa ń sọ okùn rẹ̀ kọjá lórí èjìká kan sí apá kejì itan rẹ̀ (crossbody style), èyí tó ń fàyè gba ẹni náà láti gbé ẹrù wúwo mọ́ra láìsọ ọwọ́ rẹ̀ nù fún rírìn kánkán tàbí láti gun kẹ̀ké. Ìwúrí ìwòye tí ó bí báágì na ni ó ní ṣe pẹ̀lú irúfé àwọn báágì tí àwọn oníṣẹ́-ìránṣẹ́ abúlé ńwò. 1q1zk52mpobjzq6z0fjr2jm806i2wdp 637277 637276 2026-09-17T18:32:35Z Olaoye Sheu Ibrahim 31612 /* Irúfẹ́ Àwọn báágì */ 637277 wikitext text/x-wiki {{Short description|Handled bag used to carry personal items}} {{Use dmy dates|date=September 2015}} {{Original research|date=September 2011}} [[File:Mi'kmaq porcupine quill purse (40412695490).jpg|thumb|right|Mi'kmaq porcupine quill handbag]] '''Àpò-ìléwọ́''', tí ọ̀pọ̀ ènìyàn tún mọ̀ gẹ́gẹ́bi Àpò-Owó "'''purse'''" Nínú èdè Gẹ̀ẹ́sì tí apá ilẹ̀ àríwá Amẹrikà "[[North American English]]" , ni ó jẹ́ Àpò-ìléwọ́ "[[bag]]" kékeré tí ó ní owó tí èyàn lè fi gbáamú " [[Handle (grip)|handle]]d" tí wọ́n ń lọ láti fi kọ́ àwọn ẹrù ara ẹni. Ní àwọn agbègbè kan ní ilé Amẹrikà, wọn tí fi ìgbà kan pèé ni '''pocketbook''' . ==Àkójọpọ̀ àwọn èdè-àkànṣe == Òrò èdè ẹ "purse" òun ni wón kókó lọ fi ṣe àpèjúwe àpò kékeré tí wọ́n ń kó àwọn ọwọ́ ẹyọ sì nínú. Ní àwọn ìlú àti orílẹ̀ èdè tí wọ́n ń tí ń sọ èdè Gẹ̀ẹ́sì, òun ni wó ń tí ń lọ láti fi tókasí àpò ọwọ́ kékeré "[[coin purse|small money bag]]" "Àpò-ìléwọ́" je Báágì tí ó tóbi díẹ̀ tí ó lè gbà àwọn òpò ǹkan bi ọwọ́ àti àwọn ǹkan èlò tí ara ẹni míràn. Àwọn elédè Gẹ̀ẹ́sì tí ilé Amẹrikà sábà má ń lọ ọ̀rọ̀ "purse àti handbag" sì arawon. Ìlo ọ̀rọ̀ ''handbag'' òun ni ó bẹ̀rẹ̀ sí mí jeyo ni àwọn ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1900s. Télètélè , won sábà má ń lọ láti fi tókasí àpò ìléwó àwọn ọkùnrin. Àpò àwọn obìnrin gbèrègèjigè sì ni ìwọ̀n, ni àwọn àkókò yí, tí wọ́n sì lọ ọ̀rọ̀ na mo lọ́rùn.<ref>{{cite book|last=Browning|first=Marie|title=Purse Pizzazz|year=2006|publisher=[[Sterling Publishing]]|isbn=978-1-4027-4065-7|page=8}}</ref> "Pocketbook" tún jẹ́ ọ̀rọ̀ míràn tí wọ́n ń lọ láti fi ṣe àpèjúwe àpò ìléwó àwọn obìnrin tí ó gbajúmọ̀ ni ilẹ̀ United States ni àwọn nǹkan bí owó àárín ọgúnjó ọ̀rúndún.<ref>{{cite book | last=Wilcox | first=C. | title=A Century of Bags: Icons of Style in the 20th Century | publisher=Universal International | year=1997 | isbn=978-1-876142-36-0 | url=https://books.google.com/books?id=t9UaAAAACAAJ | access-date=March 19, 2024 | page=11}}</ref> == Ìpilẹ̀ṣẹ̀ == === Àwọn Ohun Àrà Àtijó === Ní ayé ìgbà àtijó, àwọn àpò baagi òun ni wọn ń lò láti fi kọ́ àwọn ǹkan bi, òkúta, irin-isé, ǹkan ìjà, àti ọwọ́. Àwọn àpẹrẹ àpò báyìí ni wọn ṣe àwárí wọn ní àwọn ayé ìsìnkú ilẹ̀ Egypt ayé àtijó "[[Ancient Egyptian funerary practices|Egyptian burial sites]]" ({{circa}} 2686–2160 BCE) tí wọ́n ṣe wọn pẹ̀lú awo pẹ̀lú ọwọ́ méjì tí wọ́n fi igi ṣe fún gbígbé.<ref>{{Cite web |date=2019-10-27 |title=The History Of Bags |url=https://lux-collector.com/blogs/blog/the-history-of-bags |access-date=2023-07-17 |website=LuxCollector Vintage |language=en}}</ref> Àwọn ènìyàn ayé àtijó ni ilẹ̀ " [[Ancient Greece|ancient Greeks]]" lo awo, ìwé 'papyrus' àti Àpò-ọwọ́ fẹ́lẹ́fẹ́ tí wọ́n tún mọ̀ sí ''byrsa'' láti fi àwọn ọwọ́ ẹyọ pamó lèyí tí ó jẹ́ Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ọ̀rọ̀ èdè Gẹ̀ẹ́sì "purse". Bí ó ti di wípe ni ìdàgbàsókè ń bá ìrísí ọwọ́ òun ló ṣe okùnfà fún ìdásílẹ̀ àwọn àpò-ìgbàdí olókùn tí wọ́n sábà má ń sọ mó ìbàdí tàbí kí wọ́n yìi mo aṣọ. Nínú Àpò-ìléwọ́ kan ní wón ti ṣe àwárí [[Ötzi]], tí sèmí ni àwọn nkan ọdún 3350 sí 3105 BC.<ref>{{Cite web |title=From when did humans start carrying handbags? |url=https://htschool.hindustantimes.com/editorsdesk/knowledge-vine/from-when-did-humans-start-carrying-handbags |access-date=2023-07-17 |website=HT School |language=en-US}}</ref> ni ara àwọn àwárí ìṣáájú ni a ti rí àpò aláwo tí ó wá láti àwọn àkókò [[Anglo-Saxon settlement of Britain|Anglo-Saxon Britain]], ni nkan bí ọdún circa 625 CE, se àfihàn ojú oórì ọba Roewald ni bi Òkìtì [[Sutton Hoo]] ní [[Suffolk]].<ref>{{Cite web |last=Johnson |first=Anna |title=Fashions of Handbags and Purses |url=https://www.lovetoknow.com/life/style/fashions-handbags-purses |access-date=2023-07-17 |website=LoveToKnow |language=en}}</ref> bótilèjépé awo ara Àpò-ìléwọ́ òun ti gbóó, àwọn wúrà tí wọ́n fi ṣe òsó ara rẹ sì wà ní sepé. Nínú Àpò-ìléwọ́ òun, wọn ba ogójì ọwọ́ ẹyọ wúrà ni inu rẹ̀ tí wọ́n fi ìkọ́-bẹ́líìtì wúrà dìmú. Àwọn ìrísí yí jé àmì ọlá àti ipò, lèyí tí òun tọ́ka sí ara nkan ìní ìfi ọlá hàn. === Àkókò Ti Ọ̀làjú Kò i Tíì Tàn Kálẹ̀. === [[File:Bag Mosul Gambier Parry Courtauld Gallery.jpg|thumb|The [[Courtauld bag]], thought to be the world's oldest surviving handbag]] Àpò-ìléwọ́ [[Courtauld bag]], òun ni wón ní ìgbàgbọ́ wípe ní wón se é ní [[Mosul]] ní àkókò ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1300s, tí wọ́n sí ní ní èrò pé òun ni ó jẹ́ Àpò-ìléwọ́ tí ó dàgbà jùlọ nínú ayé títí di àkókò tí a Wàyí.<!-- Brown 2014 --> Ó sì dàbí ẹni wípé obìnrin ọlọ́lá kan ní [[Ilkhanate]] ni ó nií.<!-- Brown 2014 --><ref name="Brown 2014">{{cite news |last1=Brown |first1=Mark |title=A handbag? Courtauld Gallery opens up identity of 700-year-old treasure |url=https://www.theguardian.com/culture/2014/feb/19/handbag-courtauld-gallery-identity-treasure-fashion |access-date=8 February 2024 |work=[[The Guardian]] |date=19 February 2014}}</ref> === Orírun àwọn Àpò-ìléwọ́ ìgbàlódé === [[File:Woman's muslin dress and straw bonnet c. 1830.jpg|thumb|Women's fashion from 1830, including a ''reticule'' handbag from France<ref>{{cite web |url=http://collectionsonline.lacma.org/mwebcgi/mweb.exe?request=record;id=159955;type=101 |title=Los Angeles County Museum of Art |publisher=Collectionsonline.lacma.org |access-date=30 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111024071222/http://collectionsonline.lacma.org/mwebcgi/mweb.exe?request=record |archive-date=24 October 2011 |url-status=dead}}</ref>]] Àti ọkùnrin, àti obìnrin ní wón ń lọ àpò Báágì títí di ńkan bí owó ìparí ọdún 1700s.<ref>{{Cite web |title=Handbags and Purses {{!}} Encyclopedia.com |url=https://www.encyclopedia.com/fashion/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/handbags-and-purses |access-date=2023-07-17 |website=www.encyclopedia.com}}</ref> àwọn ènìyàn ilé Europe ìgbàlódé ni wọn ń lọ Àpò-ìléwọ́ láti tójú ọwọ́ ẹyọ sì. Àpò-ìléwọ́ ni wọn ṣe pẹ̀lú aṣọ fẹ́lẹ́fẹ́ tàbí awo [[leather]] tí ọkùnrin àti obìnrin ń sì ń lò wọ́n; ara ìlú Scott, tí orúkọ rẹ ń jẹ́ [[sporran]] jẹ́ ara àwọn ẹni tí wọ́n kópa nínú àṣà Àpò-ìléwọ́ yí. Ní àwọn ǹkan bi ọ̀rúndún kẹtàdínlógún, àwọn ọmọdébìnrin ni wọn ń kó ni bí wọn ń ṣe hun aṣọ gẹ́gẹ́bi ara àwọn ètò ẹ̀kọ́ tí ṣe pàtàkì kí ọmọbìnrin ni kí ó tó lọ sí ilé ọkọ; eléyi náà sì má ń ràn wọ́n lọ́wọ́ láti lè má ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ tí ó rẹwà.<ref>{{cite web|url=https://henriettashandbags.com/index.php?main_page=page&id=4|title=History of Handbags- From the 14th Century to Present Day Handbag Designers|last=Timmons|first=Henrietta|access-date=2017-05-28}}</ref> Ní ìgbà tí yí ọ fi di ọ̀rúndún kejìdínlógún, fásíònù ni ile Europe tí ń sún sì apá ẹ̀yà ara ti o pẹlẹbẹ pẹ̀lú ìwúrí Àwòrán òjìjì láti ilé Greece àti Rome àtijó. Àwọn obìnrin fẹ́ Àpò-ìléwọ́ tí kò ní ní àkùdí lára ti kò sì tún ní tóbi ni ìrísí, fún ìdí èyí, wọ́n ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ [[Reticule (handbag)|''reticules'']] jáde. Àwọn àpò Reticules ni wón ṣe láti ara òwú kòkòrò àti aṣọ àrán, tí ó sì ní okùn ìfàlówó. Ó kọ́kọ́ di gbajúmọ̀ ni ilẹ̀ France, lẹ́yìn náà ni ó ré kọjá sí ilè Britain, níbi tí wọ́n ti di òun kòsémáání.<ref>{{cite book|last=Hagerty|first=Barbara G. S.|title=Handbags: a peek inside a woman's most trusted accessory|year=2002|publisher=[[Running Press Book Publishers]]|isbn=0-7624-1330-1|pages=14–5}}</ref> bótilèjépé ó di kòsémááni, àwọn ọkùnrin ó tẹ̀lé asa náà, dípò àwọn n ló àwọn àpò-ọwọ́ àti àpò ara ṣòkòtò [[pocket]]s, lèyí tí ó di gbajúmọ̀ pẹ̀lú ṣòkòtò àwọn ọkùnrin <ref name="burman83">{{cite book|editor-last1=Burman |editor-first1=Barbara |editor-first2=Carole |editor-last2=Turbin|title=Material Strategies: Dress and Gender in Historical Perspective|year=2003|publisher=[[Wiley-Blackwell]]|isbn=978-1-4051-0906-2|pages=83–4}}</ref> Àwọn Àpò-ọwọ́ ìgbàlódé bí, clutch, pouch, tàbí Àpò-ìléwọ́ ni wọn jẹyọ ni ilẹ̀ England ni àkókò ìdàgbàsókè ọ̀làjú "[[Industrial Revolution]]" , látàrí ìrìnkèrindò pẹ̀lú ọkọ̀ ojú-irin tí ó wọ́pọ̀ si. Bí ọdún 1841, oníṣòwò ọmọ ilẹ̀ [[Doncaster]], Samuel Parkinson (tí ó gbajúmọ̀ fún [[butterscotch]]) péè fún ṣíṣe àwọn àpótí ìrìnàjò tí ó sì tún tẹpẹlẹ mo ṣíṣe irúfé àpótí ìrìnàjò béè na fún ìyàwó rè lẹ́yìn tí ó ṣe àkíyèsí wípé ni Àpò-ìléwọ́ ìyàwó rè kéré láti gba àwọn ẹrú tí èròjà tí wọ́n sì tún fi pèlò rẹ jẹ èyí tí kò ní agbára tó láti gbé rìn ìrìn-àjò. Ó tẹpẹlẹ mọ wípe ní òun fẹ́ oríṣiríṣi Àpò-ìléwọ́ fún ìyàwó òun, tí títóbi rẹ yí ọ yàtò sì arawon fún lílò fún àwọn oríṣi òde, pẹ̀lú àlàyé wípé ni kí wọ́n ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ na láti ara awo kanna tí wọ́n lọ fún àwọn àpótí ìrìnàjò tí òun lójúnà áti ṣe ìyàtò láàrin ti ti ẹ àti Àpò-ìléwọ́ tí [[carpetbag]] tí ó gbajúmọ̀ ni ìgbà na òún, àti láàrin àwọn àwọn àpò ìléwó aláṣọ tí ọ̀pọ̀ àwọn ènìyàn ìgbà òun lò. [[H. J. Cave & Sons|H. J. Cave]] (London) gbà sì lénu, ó sì ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ òsò àkókò, èyí tí àá padà dámò lónìí yí, ní arawon ni ati rí àpò ìpamọ́wọ́ "clutch bag" àti àpò tí wọ́n fi ìwé fẹ́lẹ́ ṣe tote (tí wọ́n ń pè ní Báágì ìrìn-àjò obìnrin "ladies traveling case"). Àwọn eléyi ni wọn wá ní yàrá ìfihàn àwọn Àpò-ìléwọ́ -ìṣẹ̀ǹbáyé "[[Museum of Bags and Purses]]" ní Amsterdam.{{citation needed|date=May 2026}} H. J. Cave tẹ̀síwájú láti máa ṣe ìpolówó àti títà àwọn Àpò-ìléwọ́ yìí, àmọ́ òpò àwọn alátakọ̀ sọ wípé àwọn obìnrín kò nílò àwọn báágì ìléwó bí irú eléyì nítorí wípé níse ni yio má dá wọn lẹ́yìn látàrí àwọn òun ìpèlò wúwo tí wọ́n fi ṣe wọ́n. H. J. Cave dáwọ́dúró ìpolówó Báágì òún dúró lẹ́yìn ọdún 1865, tí ó sì gbájúmó àwọn Àpótí-aṣọ, bótilèjépé wọn sì ń tẹ̀síwájú láti má ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ òun fún àwọn Lóba-Lóba, Àwọn ènìyàn jàǹkàn-jàǹkàn tí wọ́n gbajúmọ̀, àti láti ṣe ayẹyẹ àwọn àjọ̀dún kòkan,bi ayẹyẹ tí "Queen's 2012 Diamond Jubilee" tí ọdún 2012. H. J. Cave bèrè ṣíṣe Àpò-ìléwọ́ padà ní ọdún 2010.<ref>{{cite news|first=Philippa |last=Stockley |url=https://www.independent.co.uk/voices/commentators/philippa-stockley-yes-the-contents-mean-a-lot-but-its-the-bag-that-matters-most-8100587.html |title=Yes, the contents mean a lot, but it's the bag that matters most |newspaper=The Independent |date=2 September 2012 |access-date=27 September 2015}}</ref> == Àwọn Àpò-ìléwọ́ ni Sànmánì ìgbà ọ̀rúndún ogún == [[File:SandrineNosbé (cropped).jpg|thumb|Handbag over the shoulder]] Ní àkókò ìgbà tí Àpò-ìléwọ́ bèrè sí mi ń di gbajúmọ̀, wọn ṣe àtakò won pẹ̀lú wípé ni Àpò-ìléwọ́ òun ni kò dàbí òun ti o jọ tí obìnrin. Ní ìbẹ̀rẹ̀ Sànmánì ọ̀rúndún ọgúnjó, Sigmund Freud jiyàn pe Àpò-ìléwọ́ ni óun ṣe àpẹẹrẹ ìbálòpọ̀ látàrí pé ìrísí Àpò-ìléwọ́ ni ó jọ ojú ara obìnrin. Kí a tó mon lọ Àpò-ìléwọ́, àpò ni òun má ń wá nínú aṣọ obìnrin, lèyí tí ó fi àyè sílẹ̀ fún yíyọ nkan jáde ní gbangba ni ònà iyì àti ẹ̀yẹ tí ó ṣe àpónlé fún obìnrin. Nítorí pé Àpò-ìléwọ́ je èyí tí wọ́n ń gbé lọ́wọ́ ni gbangba, òùn ṣe àfihàn àwọn ǹkan ìní ara ẹni obìnrin síta fún gbọgbọ ayé rí. Ní ìwòye Freud, eléyi ni ó fi wé Àpẹ̀rẹ̀ fífi ọwọ́ pa ojú ara ní ọ̀nà ìbálòpọ̀.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Hiner|first=Susan|date=June 10, 2010|title=Accessories to Modernity: Fashion and the Feminine in Nineteenth-Century France|url=http://www.jstor.org/stable/j.ctt3fhhgk.10|access-date=May 11, 2021|website=JSTOR|publisher=[[University of Pennsylvania Press]]|pages=178–210|jstor=j.ctt3fhhgk.10 }}</ref> Bí Àpò-ìléwọ́ ṣe di ìtẹ́wọ́gbà gbogboogbò ni nkan bi ọ̀rúndún ogún, ìyípadà bèrè sí mi de ba ìwúlò rẹ gẹgẹbi òun ìkó ǹkan sí àmì àti ònà tí wọ́n ń gbá fi ọlá àti ipò ẹni tí ó gbé lọ́wọ́ hàn ní àwùjọ. Àwọn ọ̀nà-àrà tí wọ́n fi ṣé, irúfé oun tí wón fi ṣeé, iye tí wọ́n ń tàá, àti orúkọ àwọn tí wọ́n ṣeé, di òun amuye tí ó dé ní ìwúlò ju bóyá Àpò-ìléwọ́ òun gan pàápàá lè kó ẹrù ara ẹni. Àpò-ìléwọ́ kúrò ní òun tí kìíṣe tí obìnrin di òun ti wọn padà wá fi dá lórí obìnrin tí wọ́n sì yọ kúrò nínú nkan amuye ọkùnrin. Àpò Báágì àwọn obìnrín je òun òsó tí wọ́n ń kó àwọn ǹkan ìní wọn sí, Báágì ìfàlọ́wọ́ fún àwọn ọkùnrin ń ti rè ni ó wà ní ipele àwọn báágì bíi àpótí-ìwé (briefcases): èyí tí ó jẹ́ onígun mẹ́rin; tí wọ́n má ń kó àwọn nkan ti o níse pẹ̀lú ìjé ọmọkùnrin sì inú rẹ̀ bí: àwọn ìwé isé, àwọn ìwé ọ́físì àti àwọn nkan bi bírò. Ìyàtò tí ń bẹ ní àárín Báágì ọkùnrin àti ti obìnrin ní ó pàdé ní àárín Báágì ìléwò pélébé tí ìgbàlódé. Báágì òun ti wọn se fún kíkó àwọn ọwọ́ ẹyọ sí nínú pẹ̀lú èróngbà láti fi ṣe ìtọrẹ ni inu ile ìjọsìn ni ó ní Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ni àwọn àkókò ìgbà tí ọ̀làjú sèsè ń dàgbà sókè. Gégébí Báágì pélébé òun ṣe jẹ́ àmì ìtọrẹ ni ìwòye òpò ènìyàn, ìwòye òun tẹ̀síwájú pẹ̀lú bi ṣe máa ń wo obìnrin tí ó ń gbé Àpò-ìléwọ́ lọ́wọ́ gẹ́gẹ́ bí ènìyàn pàtàkì, tí ó sì lè jẹ́ pé ó ń lo àpò ìléwò pélébé òun láti kó àwọn ọwọ́ tí ó fè fi tọrẹ. <ref name=":0" /> Láàrin àwọn ọdún 1940, ìpín àwọn aṣọ tí ó wáyé nítorí Ogun Àgbáyé Kejì mú kí wọ́n bẹ̀rẹ̀ sí ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ láti inú àwọn ohun èlò bí Màrìwò ([[:en:Raffia|raffia]]) tàbí kí wọ́n hunún láti ara òwú.<ref>{{Cite book |last=Pedersen |first=Stephanie |url=http://archive.org/details/handbagswhatever0000pede |title=Handbags : what every woman should know |date=2006 |publisher= David & Charles|location=Cincinnati, OH |others=Internet Archive |isbn=978-0-7153-2495-0}}</ref> Àwọn obìnrin kan hun àwọn Àpò-ìléwọ́ kékeré ti ara wọn pẹ̀lú wíwo àwọn àpẹẹrẹ Báágì mìíràn tí wọ́n ń tà ní àwọn àkókò yìí. == Báágì ìléwò Àwọn ọkùnrin == {{Redirect|Man purse|the JPEGMafia song|JPEGMafia discography}} [[File:FreitagBag.jpg|thumb|A casual messenger bag]] Báágì ìléwò, èyí tí a mọ̀ tí ó pé jù ni orílẹ̀ ayé ni ó jẹ́ èyí tí ọkùnrin kan tí orúkọ rẹ ń jẹ [[Ötzi the Iceman]] lò ní nkan bi ẹgbẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n ọdún sẹ́yìn.<ref>{{cite book|last=Gerval|first=Olivier|title=Studies in Fashion: Fashion Accessories|year=2009|publisher=A & C Black|isbn=978-1-4081-1058-4|page=44}}</ref> Àwọn ọkùnrin tí fi ìgbà kan ló àpò-ọwọ́ [[coin purse]]. Ní àwọn àkókò ìbẹ̀rẹ̀ ìdásílẹ̀ àgbègbè Europe òde òní, tí ìrísí fásíònù àwọn obìnrin sì ń dàgbà lọ́nà lílọ àwọn àpò ìléwò tí wọ́n fi ṣe òsó, fásíònù àwọn ọkùnrin ń ti rè dojú kọ ònà ibòmíràn. Ṣòkòtò àwọn ọkùnrin rọ́pò Ṣòkòtò-gawù [[breeches]] ní àwọn àkókò ọ̀rúndún kejìdínlógún sí ọkàndínlógún, tí wọ́n sì fi àpò kún àwọn ìrísí ṣòkòtò wọn. Eléyìí fún àwọn ọkùnrin ní àyè láti lè mọ kò ọwọ́ ẹyọ àti ọwọ́ ìwé sì inú àpò aláwo tí ó jẹ́ ìléwò. Àpò àwọn ọkùnrin pò ni ọ̀rúndún kọkànlélógún sì ogún pẹ̀lú àwọn èwù Àwòtélẹ̀-àwọ̀lékè Kóòtù áti sòkòtò ti o fún wọn ní ànfàní à ti lè kó àwọn nkan ìní wọn bii, Àwọn kòkò-tábà, ìṣáná, ọ̀bẹ je awon nkan ti àwọn ìyàwó wọn a mon tún ṣe.<ref name="burman83"/> Àwọn àpò ìléwò àwọn ọkùnrin ní àwọn oníṣẹ́-ọnà ṣe àjíǹde fún ní àkókò ọdún 1970s ní Europe.<ref>{{cite book|last=Sarti|first=Giorgio|title=Vespa: 1946-2006: 60 Years of the Vespa|year=2006 |location=St. Paul, Minnesota |publisher=[[Motorbooks]]|isbn=978-0-7603-2577-3|page=117}}</ref> láti àwọn ọdún 1990s, ní àwọn oníṣẹ́-ọnà tí ṣe ìpolówó àwọn oririsi àwọn àpò ìléwò fún àwọn ọkùnrin. Àwọn orúkọ bíi '''man bag''', '''man-purse''', '''murse''', àti '''mini bag''' òun ni wón ti lò láti fi ṣe àpèjúwe àwọn báágì yí. Àwọn iṣẹ́ ọnà Báágì ìléwò tí ó wọ́pọ̀ ni U.S. Ní wón sábà má ń jẹ ẹ̀yà títí Báágì alápò-ẹ̀yìn tàbí Báágì fun awọn ìránṣẹ́ [[messenger bag]], tí kò sì fi ara jọ wipe ni ìṣẹ̀dá ẹ̀yà èyàn kan ní wón ṣeé fún. Àti obìnrin àti ọkùnrin ni ó le lòó bótilèjépé òun má ń pélébé mó ń ẹyin dáadáa ju Báágì alápònséyìn [[backpack]] lọ tí kò sì wúwo tó àpò-ìwé. Àwọn báágì wọ̀nyí ni wọn ń pè ní wón ń sábà má ń pè ní Àpò-ìránṣẹ́ [[messenger bag]] tàbí "organizer bags" . Ní òpò àwọn ìlú míràn, ó jẹ́ òun Wọ́pọ̀ fún ọkùnrin láti gbé àwọn báágì kékeré onígun tí wọ́n ń sábà máa ń ṣe pẹ̀lú awo tí wọ́n ń sì má ń gbé sì èjìká. Àpò aláwo tí wọ́n ń fikó apá "[[satchel]]" na jee èyí tí ó wọ́pọ̀ láàrín àwọn ọkùnrin. Àwọn àpò ìléwò ọkùnrin ní àwọn oníṣẹ́-ọnà bí [[Prada]], [[Louis Vuitton]], [[Coach, Inc.|Coach]], àti [[Bottega Veneta]] ma ń ṣe ní onírúurú ẹ̀yà àti àrà. Títí di àkókò ọdún 2011, ìfojúdá ọjà àpò ìléwò àwọn ọkùnrin ní àgbáyé ní o o wa ni nkan bi bíllíónù mẹ́rìn ni ọdọọdún ($4 billion).{{update inline|date=May 2026}}<ref>{{cite book |title=Standard & Poor's 500 Guide |year=2011 |publisher=McGraw-Hill |isbn=978-0-07-175491-0}}</ref> títí di àwọn nkan bi ọdún 2012, ọjà ìtajà àwọn nkan ìléwò ọkùnrin bíi "holdall" ní àwọn àgbègbè àríwá ilẹ̀ Amẹ́ríkà ń tẹ̀síwájú.<ref>{{cite news |last=Clifford |first=Stephanie |url=https://www.nytimes.com/2012/02/20/business/men-are-buying-fashion-accessories-after-slow-recession-sales.html |title=Men Step Out of the Recession, Bag on Hip, Bracelet on Wrist |newspaper=The New York Times |date=19 February 2012}}</ref> == Irúfẹ́ Àwọn báágì == [[File:Handbags diagram.svg|thumb|Varieties of handbags (proportional)]] * [[:en:Baguette_(bag)|Baguette]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì ìléwò pataki kan tó ní ìrísí pẹlẹbe tó gùn ní petele tí ó sì fi ìrísí jọ búrẹ́dì ilé faransé kan tí ń jẹ ([[:en:Baguette_(bag)|baguette]]) * Bowling bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò ìléwò pataki kan tí ó gbajúmọ̀ ni nkan bi ọdún 1990s, fún àwọn ọ̀dọ́mọdé bìnrin láti lè mó ń fi gbé bọ́ọ̀lù. Ní ìrísí, ìsàlẹ̀ rẹ̀ ,ri petele, sùgbọ́n òkè rẹ̀ rí roboto (domed/semi-elliptical shape). Ó ní ọwọ́-ìmú méjì gígùn tó rọ̀rùn láti gbé mọ́ ọwọ́ tàbí lórí èjìká, ó sì máa ń ní zíípù nla kan lókè tó ń ṣí kànga láti fàyè gba títọ́jú ẹrù. * Barrel bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò pataki kan tó ní ìrísí roboto gígùn petele (cylindrical / tube shape) tí ó sì tóbi díẹ̀ ju Báágì baguette lọ, pẹ̀lú ọwọ́-ìmú méjì tàbí okùn gígùn kan láti sọ̀ mọ́ èjìká. * Bucket bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Àpò-ìléwọ́ pataki kan tó ní ìsàlẹ̀ petele roboto (oval or circular base) àti ìhà gíga petele tó n yọ sí òkè bíi garawa omi. ó máa ń ní okùn-fífà ní ẹnu láti fi fà mọ́ra pẹ̀lú iga ọwọ́ ńlá tí èyàn lè fi kọ́ apá. * Clutch: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì ìléwò tàbí Àpò ọwọ́ tí ó kúrú gidi gidi, ìrísí rẹ̀ jẹ́ pẹlẹbẹ, ó sì yàtọ̀ sí àwọn àpò yòókù nítorí pé kò ní ọwọ́-ìmú (handle) tàbí okùn gígùn (strap). Àwọn ìmíràn a má ni apá tí èyàn lè wò sì èjìká ṣùgbọ́n òpòlopò ni wọn ò ní.<ref>{{Cite web|date=2015-11-01|title=Similar But Differents: Clutch vs Wristlet|url=https://theluxonomist.es/2015/11/02/similar-but-differents-clutch-vs-wristlet/abel-hernandez|access-date=2021-01-26|website=The Luxonomist|language=es}}</ref> * Crossbody bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì kan tí wọ́n ń gbé kórùn, eleyi yàtò sì àwọn báágì ìléwò miran bí 'clutch' 'tote' tàbí 'bowling bag'; Báágì baguette, bí àpẹẹrẹ, ó ṣe gbé kórùn gẹ́gẹ́bi àwọn báágì miran bí 'half-moon' tàbí 'messenger bag' , àmọ́ Báágì 'tote' àti 'hobo' kò ṣe gbé kórùn. (àwọn báágì 'bucket bags' míràn ṣeé gbé kórùn) * Doctor's bag: Tí a tún mọ̀ sí [[Gladstone bag]], òun ni wón se gẹ́gẹ́ bí àwòṣe lórí báágì dókítà ìgbà àkọ́kọ́ Victorian-era. Kíi tóbi púpò, ó sì má ń ní owó ìgbẹ́ méjì. Ó fi ara jọ bowling bag ṣùgbọ́n ẹnu wọn yàtò sì arawon tí ara rẹ̀ a sì má je àwò dúdú. * East-west bag: Eléyi je Irúfẹ́ àpò ìfàlówó tí ó ní ìrísí pẹlẹbe gígùn. Bí ó ṣe fè na si ni ó tún ga. * Half-moon bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò tí wọ́n ṣe ní ìrísí òṣùpá, ó sábà má ń kéré pẹ̀lú ìrísí obinrin, wọn má n fi ń kópá, ó sì lè ní owó tàbí kí ó má níí.<ref>{{Cite web|last=Bobila|first=Maria|title=18 Half-Moon Handbags for When You're Tired of Your Bucket Bag|url=https://fashionista.com/2019/04/shop-half-moon-handbags|access-date=2021-01-26|website=Fashionista|date=9 April 2019 |language=en}}</ref> * [[Hobo bag]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì kan tó nìpọn sùgbọ́n tí ó máa ń rọ̀ wọ̀dùwọ̀dù sínú láàárín nígbà tí o bá gbé e dání tàbí tí o bá sọ̀ ọ́ mọ́ èjìká rẹ. Ó ní okùn gígùn kan ṣoṣo tó jẹ mọ́ ara àpò náà láti ibẹ̀rẹ̀ títí dórí, ẹnu rẹ̀ sì máa ń ní zíípù pẹlẹbẹ tó tẹ̀wá sínú gẹ́gẹ́ bí àṣà barrel bag. * [[Messenger bag]]: Ní ọ̀rọ̀ kan, ó jẹ́ irúfẹ́ àpò "satchel" ńlá kan tó nìpọn, tí ó ní ìbòrí nla (large flap) lókè láti bo ẹnu rẹ̀, ati okùn gígùn (long adjustable strap) kan ṣoṣo. Ìyàtọ̀ àpò yìí gangan ni pé ẹni tó wọ̀ ọ́ máa ń sọ okùn rẹ̀ kọjá lórí èjìká kan sí apá kejì itan rẹ̀ (crossbody style), èyí tó ń fàyè gba ẹni náà láti gbé ẹrù wúwo mọ́ra láìsọ ọwọ́ rẹ̀ nù fún rírìn kánkán tàbí láti gun kẹ̀ké. Ìwúrí ìwòye tí ó bí báágì na ni ó ní ṣe pẹ̀lú irúfé àwọn báágì tí àwọn oníṣẹ́-ìránṣẹ́ abúlé ńwò. * [[Minaudière]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò [[clutch bag]] pataki kan tó yàtọ̀ sí gbogbo àwọn àpò yòókù. Ó nìpọn ti wọ́n sì fi irin bi wúrà tàbí idẹ ([Bronze age]), pálí nla dídán (acrylic/resin), tàbí pákó ṣe, tí ẹnu rẹ̀ sì máa ń ní kókó-irúfẹ́ (clasp) tí wọ́n ń sábà má ń lò jáde ní ìròlé. rjemz11lldcfe7cwki3l7w642m3y6ma 637278 637277 2026-09-17T18:32:57Z Olaoye Sheu Ibrahim 31612 /* Irúfẹ́ Àwọn báágì */ 637278 wikitext text/x-wiki {{Short description|Handled bag used to carry personal items}} {{Use dmy dates|date=September 2015}} {{Original research|date=September 2011}} [[File:Mi'kmaq porcupine quill purse (40412695490).jpg|thumb|right|Mi'kmaq porcupine quill handbag]] '''Àpò-ìléwọ́''', tí ọ̀pọ̀ ènìyàn tún mọ̀ gẹ́gẹ́bi Àpò-Owó "'''purse'''" Nínú èdè Gẹ̀ẹ́sì tí apá ilẹ̀ àríwá Amẹrikà "[[North American English]]" , ni ó jẹ́ Àpò-ìléwọ́ "[[bag]]" kékeré tí ó ní owó tí èyàn lè fi gbáamú " [[Handle (grip)|handle]]d" tí wọ́n ń lọ láti fi kọ́ àwọn ẹrù ara ẹni. Ní àwọn agbègbè kan ní ilé Amẹrikà, wọn tí fi ìgbà kan pèé ni '''pocketbook''' . ==Àkójọpọ̀ àwọn èdè-àkànṣe == Òrò èdè ẹ "purse" òun ni wón kókó lọ fi ṣe àpèjúwe àpò kékeré tí wọ́n ń kó àwọn ọwọ́ ẹyọ sì nínú. Ní àwọn ìlú àti orílẹ̀ èdè tí wọ́n ń tí ń sọ èdè Gẹ̀ẹ́sì, òun ni wó ń tí ń lọ láti fi tókasí àpò ọwọ́ kékeré "[[coin purse|small money bag]]" "Àpò-ìléwọ́" je Báágì tí ó tóbi díẹ̀ tí ó lè gbà àwọn òpò ǹkan bi ọwọ́ àti àwọn ǹkan èlò tí ara ẹni míràn. Àwọn elédè Gẹ̀ẹ́sì tí ilé Amẹrikà sábà má ń lọ ọ̀rọ̀ "purse àti handbag" sì arawon. Ìlo ọ̀rọ̀ ''handbag'' òun ni ó bẹ̀rẹ̀ sí mí jeyo ni àwọn ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1900s. Télètélè , won sábà má ń lọ láti fi tókasí àpò ìléwó àwọn ọkùnrin. Àpò àwọn obìnrin gbèrègèjigè sì ni ìwọ̀n, ni àwọn àkókò yí, tí wọ́n sì lọ ọ̀rọ̀ na mo lọ́rùn.<ref>{{cite book|last=Browning|first=Marie|title=Purse Pizzazz|year=2006|publisher=[[Sterling Publishing]]|isbn=978-1-4027-4065-7|page=8}}</ref> "Pocketbook" tún jẹ́ ọ̀rọ̀ míràn tí wọ́n ń lọ láti fi ṣe àpèjúwe àpò ìléwó àwọn obìnrin tí ó gbajúmọ̀ ni ilẹ̀ United States ni àwọn nǹkan bí owó àárín ọgúnjó ọ̀rúndún.<ref>{{cite book | last=Wilcox | first=C. | title=A Century of Bags: Icons of Style in the 20th Century | publisher=Universal International | year=1997 | isbn=978-1-876142-36-0 | url=https://books.google.com/books?id=t9UaAAAACAAJ | access-date=March 19, 2024 | page=11}}</ref> == Ìpilẹ̀ṣẹ̀ == === Àwọn Ohun Àrà Àtijó === Ní ayé ìgbà àtijó, àwọn àpò baagi òun ni wọn ń lò láti fi kọ́ àwọn ǹkan bi, òkúta, irin-isé, ǹkan ìjà, àti ọwọ́. Àwọn àpẹrẹ àpò báyìí ni wọn ṣe àwárí wọn ní àwọn ayé ìsìnkú ilẹ̀ Egypt ayé àtijó "[[Ancient Egyptian funerary practices|Egyptian burial sites]]" ({{circa}} 2686–2160 BCE) tí wọ́n ṣe wọn pẹ̀lú awo pẹ̀lú ọwọ́ méjì tí wọ́n fi igi ṣe fún gbígbé.<ref>{{Cite web |date=2019-10-27 |title=The History Of Bags |url=https://lux-collector.com/blogs/blog/the-history-of-bags |access-date=2023-07-17 |website=LuxCollector Vintage |language=en}}</ref> Àwọn ènìyàn ayé àtijó ni ilẹ̀ " [[Ancient Greece|ancient Greeks]]" lo awo, ìwé 'papyrus' àti Àpò-ọwọ́ fẹ́lẹ́fẹ́ tí wọ́n tún mọ̀ sí ''byrsa'' láti fi àwọn ọwọ́ ẹyọ pamó lèyí tí ó jẹ́ Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ọ̀rọ̀ èdè Gẹ̀ẹ́sì "purse". Bí ó ti di wípe ni ìdàgbàsókè ń bá ìrísí ọwọ́ òun ló ṣe okùnfà fún ìdásílẹ̀ àwọn àpò-ìgbàdí olókùn tí wọ́n sábà má ń sọ mó ìbàdí tàbí kí wọ́n yìi mo aṣọ. Nínú Àpò-ìléwọ́ kan ní wón ti ṣe àwárí [[Ötzi]], tí sèmí ni àwọn nkan ọdún 3350 sí 3105 BC.<ref>{{Cite web |title=From when did humans start carrying handbags? |url=https://htschool.hindustantimes.com/editorsdesk/knowledge-vine/from-when-did-humans-start-carrying-handbags |access-date=2023-07-17 |website=HT School |language=en-US}}</ref> ni ara àwọn àwárí ìṣáájú ni a ti rí àpò aláwo tí ó wá láti àwọn àkókò [[Anglo-Saxon settlement of Britain|Anglo-Saxon Britain]], ni nkan bí ọdún circa 625 CE, se àfihàn ojú oórì ọba Roewald ni bi Òkìtì [[Sutton Hoo]] ní [[Suffolk]].<ref>{{Cite web |last=Johnson |first=Anna |title=Fashions of Handbags and Purses |url=https://www.lovetoknow.com/life/style/fashions-handbags-purses |access-date=2023-07-17 |website=LoveToKnow |language=en}}</ref> bótilèjépé awo ara Àpò-ìléwọ́ òun ti gbóó, àwọn wúrà tí wọ́n fi ṣe òsó ara rẹ sì wà ní sepé. Nínú Àpò-ìléwọ́ òun, wọn ba ogójì ọwọ́ ẹyọ wúrà ni inu rẹ̀ tí wọ́n fi ìkọ́-bẹ́líìtì wúrà dìmú. Àwọn ìrísí yí jé àmì ọlá àti ipò, lèyí tí òun tọ́ka sí ara nkan ìní ìfi ọlá hàn. === Àkókò Ti Ọ̀làjú Kò i Tíì Tàn Kálẹ̀. === [[File:Bag Mosul Gambier Parry Courtauld Gallery.jpg|thumb|The [[Courtauld bag]], thought to be the world's oldest surviving handbag]] Àpò-ìléwọ́ [[Courtauld bag]], òun ni wón ní ìgbàgbọ́ wípe ní wón se é ní [[Mosul]] ní àkókò ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1300s, tí wọ́n sí ní ní èrò pé òun ni ó jẹ́ Àpò-ìléwọ́ tí ó dàgbà jùlọ nínú ayé títí di àkókò tí a Wàyí.<!-- Brown 2014 --> Ó sì dàbí ẹni wípé obìnrin ọlọ́lá kan ní [[Ilkhanate]] ni ó nií.<!-- Brown 2014 --><ref name="Brown 2014">{{cite news |last1=Brown |first1=Mark |title=A handbag? Courtauld Gallery opens up identity of 700-year-old treasure |url=https://www.theguardian.com/culture/2014/feb/19/handbag-courtauld-gallery-identity-treasure-fashion |access-date=8 February 2024 |work=[[The Guardian]] |date=19 February 2014}}</ref> === Orírun àwọn Àpò-ìléwọ́ ìgbàlódé === [[File:Woman's muslin dress and straw bonnet c. 1830.jpg|thumb|Women's fashion from 1830, including a ''reticule'' handbag from France<ref>{{cite web |url=http://collectionsonline.lacma.org/mwebcgi/mweb.exe?request=record;id=159955;type=101 |title=Los Angeles County Museum of Art |publisher=Collectionsonline.lacma.org |access-date=30 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111024071222/http://collectionsonline.lacma.org/mwebcgi/mweb.exe?request=record |archive-date=24 October 2011 |url-status=dead}}</ref>]] Àti ọkùnrin, àti obìnrin ní wón ń lọ àpò Báágì títí di ńkan bí owó ìparí ọdún 1700s.<ref>{{Cite web |title=Handbags and Purses {{!}} Encyclopedia.com |url=https://www.encyclopedia.com/fashion/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/handbags-and-purses |access-date=2023-07-17 |website=www.encyclopedia.com}}</ref> àwọn ènìyàn ilé Europe ìgbàlódé ni wọn ń lọ Àpò-ìléwọ́ láti tójú ọwọ́ ẹyọ sì. Àpò-ìléwọ́ ni wọn ṣe pẹ̀lú aṣọ fẹ́lẹ́fẹ́ tàbí awo [[leather]] tí ọkùnrin àti obìnrin ń sì ń lò wọ́n; ara ìlú Scott, tí orúkọ rẹ ń jẹ́ [[sporran]] jẹ́ ara àwọn ẹni tí wọ́n kópa nínú àṣà Àpò-ìléwọ́ yí. Ní àwọn ǹkan bi ọ̀rúndún kẹtàdínlógún, àwọn ọmọdébìnrin ni wọn ń kó ni bí wọn ń ṣe hun aṣọ gẹ́gẹ́bi ara àwọn ètò ẹ̀kọ́ tí ṣe pàtàkì kí ọmọbìnrin ni kí ó tó lọ sí ilé ọkọ; eléyi náà sì má ń ràn wọ́n lọ́wọ́ láti lè má ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ tí ó rẹwà.<ref>{{cite web|url=https://henriettashandbags.com/index.php?main_page=page&id=4|title=History of Handbags- From the 14th Century to Present Day Handbag Designers|last=Timmons|first=Henrietta|access-date=2017-05-28}}</ref> Ní ìgbà tí yí ọ fi di ọ̀rúndún kejìdínlógún, fásíònù ni ile Europe tí ń sún sì apá ẹ̀yà ara ti o pẹlẹbẹ pẹ̀lú ìwúrí Àwòrán òjìjì láti ilé Greece àti Rome àtijó. Àwọn obìnrin fẹ́ Àpò-ìléwọ́ tí kò ní ní àkùdí lára ti kò sì tún ní tóbi ni ìrísí, fún ìdí èyí, wọ́n ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ [[Reticule (handbag)|''reticules'']] jáde. Àwọn àpò Reticules ni wón ṣe láti ara òwú kòkòrò àti aṣọ àrán, tí ó sì ní okùn ìfàlówó. Ó kọ́kọ́ di gbajúmọ̀ ni ilẹ̀ France, lẹ́yìn náà ni ó ré kọjá sí ilè Britain, níbi tí wọ́n ti di òun kòsémáání.<ref>{{cite book|last=Hagerty|first=Barbara G. S.|title=Handbags: a peek inside a woman's most trusted accessory|year=2002|publisher=[[Running Press Book Publishers]]|isbn=0-7624-1330-1|pages=14–5}}</ref> bótilèjépé ó di kòsémááni, àwọn ọkùnrin ó tẹ̀lé asa náà, dípò àwọn n ló àwọn àpò-ọwọ́ àti àpò ara ṣòkòtò [[pocket]]s, lèyí tí ó di gbajúmọ̀ pẹ̀lú ṣòkòtò àwọn ọkùnrin <ref name="burman83">{{cite book|editor-last1=Burman |editor-first1=Barbara |editor-first2=Carole |editor-last2=Turbin|title=Material Strategies: Dress and Gender in Historical Perspective|year=2003|publisher=[[Wiley-Blackwell]]|isbn=978-1-4051-0906-2|pages=83–4}}</ref> Àwọn Àpò-ọwọ́ ìgbàlódé bí, clutch, pouch, tàbí Àpò-ìléwọ́ ni wọn jẹyọ ni ilẹ̀ England ni àkókò ìdàgbàsókè ọ̀làjú "[[Industrial Revolution]]" , látàrí ìrìnkèrindò pẹ̀lú ọkọ̀ ojú-irin tí ó wọ́pọ̀ si. Bí ọdún 1841, oníṣòwò ọmọ ilẹ̀ [[Doncaster]], Samuel Parkinson (tí ó gbajúmọ̀ fún [[butterscotch]]) péè fún ṣíṣe àwọn àpótí ìrìnàjò tí ó sì tún tẹpẹlẹ mo ṣíṣe irúfé àpótí ìrìnàjò béè na fún ìyàwó rè lẹ́yìn tí ó ṣe àkíyèsí wípé ni Àpò-ìléwọ́ ìyàwó rè kéré láti gba àwọn ẹrú tí èròjà tí wọ́n sì tún fi pèlò rẹ jẹ èyí tí kò ní agbára tó láti gbé rìn ìrìn-àjò. Ó tẹpẹlẹ mọ wípe ní òun fẹ́ oríṣiríṣi Àpò-ìléwọ́ fún ìyàwó òun, tí títóbi rẹ yí ọ yàtò sì arawon fún lílò fún àwọn oríṣi òde, pẹ̀lú àlàyé wípé ni kí wọ́n ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ na láti ara awo kanna tí wọ́n lọ fún àwọn àpótí ìrìnàjò tí òun lójúnà áti ṣe ìyàtò láàrin ti ti ẹ àti Àpò-ìléwọ́ tí [[carpetbag]] tí ó gbajúmọ̀ ni ìgbà na òún, àti láàrin àwọn àwọn àpò ìléwó aláṣọ tí ọ̀pọ̀ àwọn ènìyàn ìgbà òun lò. [[H. J. Cave & Sons|H. J. Cave]] (London) gbà sì lénu, ó sì ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ òsò àkókò, èyí tí àá padà dámò lónìí yí, ní arawon ni ati rí àpò ìpamọ́wọ́ "clutch bag" àti àpò tí wọ́n fi ìwé fẹ́lẹ́ ṣe tote (tí wọ́n ń pè ní Báágì ìrìn-àjò obìnrin "ladies traveling case"). Àwọn eléyi ni wọn wá ní yàrá ìfihàn àwọn Àpò-ìléwọ́ -ìṣẹ̀ǹbáyé "[[Museum of Bags and Purses]]" ní Amsterdam.{{citation needed|date=May 2026}} H. J. Cave tẹ̀síwájú láti máa ṣe ìpolówó àti títà àwọn Àpò-ìléwọ́ yìí, àmọ́ òpò àwọn alátakọ̀ sọ wípé àwọn obìnrín kò nílò àwọn báágì ìléwó bí irú eléyì nítorí wípé níse ni yio má dá wọn lẹ́yìn látàrí àwọn òun ìpèlò wúwo tí wọ́n fi ṣe wọ́n. H. J. Cave dáwọ́dúró ìpolówó Báágì òún dúró lẹ́yìn ọdún 1865, tí ó sì gbájúmó àwọn Àpótí-aṣọ, bótilèjépé wọn sì ń tẹ̀síwájú láti má ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ òun fún àwọn Lóba-Lóba, Àwọn ènìyàn jàǹkàn-jàǹkàn tí wọ́n gbajúmọ̀, àti láti ṣe ayẹyẹ àwọn àjọ̀dún kòkan,bi ayẹyẹ tí "Queen's 2012 Diamond Jubilee" tí ọdún 2012. H. J. Cave bèrè ṣíṣe Àpò-ìléwọ́ padà ní ọdún 2010.<ref>{{cite news|first=Philippa |last=Stockley |url=https://www.independent.co.uk/voices/commentators/philippa-stockley-yes-the-contents-mean-a-lot-but-its-the-bag-that-matters-most-8100587.html |title=Yes, the contents mean a lot, but it's the bag that matters most |newspaper=The Independent |date=2 September 2012 |access-date=27 September 2015}}</ref> == Àwọn Àpò-ìléwọ́ ni Sànmánì ìgbà ọ̀rúndún ogún == [[File:SandrineNosbé (cropped).jpg|thumb|Handbag over the shoulder]] Ní àkókò ìgbà tí Àpò-ìléwọ́ bèrè sí mi ń di gbajúmọ̀, wọn ṣe àtakò won pẹ̀lú wípé ni Àpò-ìléwọ́ òun ni kò dàbí òun ti o jọ tí obìnrin. Ní ìbẹ̀rẹ̀ Sànmánì ọ̀rúndún ọgúnjó, Sigmund Freud jiyàn pe Àpò-ìléwọ́ ni óun ṣe àpẹẹrẹ ìbálòpọ̀ látàrí pé ìrísí Àpò-ìléwọ́ ni ó jọ ojú ara obìnrin. Kí a tó mon lọ Àpò-ìléwọ́, àpò ni òun má ń wá nínú aṣọ obìnrin, lèyí tí ó fi àyè sílẹ̀ fún yíyọ nkan jáde ní gbangba ni ònà iyì àti ẹ̀yẹ tí ó ṣe àpónlé fún obìnrin. Nítorí pé Àpò-ìléwọ́ je èyí tí wọ́n ń gbé lọ́wọ́ ni gbangba, òùn ṣe àfihàn àwọn ǹkan ìní ara ẹni obìnrin síta fún gbọgbọ ayé rí. Ní ìwòye Freud, eléyi ni ó fi wé Àpẹ̀rẹ̀ fífi ọwọ́ pa ojú ara ní ọ̀nà ìbálòpọ̀.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Hiner|first=Susan|date=June 10, 2010|title=Accessories to Modernity: Fashion and the Feminine in Nineteenth-Century France|url=http://www.jstor.org/stable/j.ctt3fhhgk.10|access-date=May 11, 2021|website=JSTOR|publisher=[[University of Pennsylvania Press]]|pages=178–210|jstor=j.ctt3fhhgk.10 }}</ref> Bí Àpò-ìléwọ́ ṣe di ìtẹ́wọ́gbà gbogboogbò ni nkan bi ọ̀rúndún ogún, ìyípadà bèrè sí mi de ba ìwúlò rẹ gẹgẹbi òun ìkó ǹkan sí àmì àti ònà tí wọ́n ń gbá fi ọlá àti ipò ẹni tí ó gbé lọ́wọ́ hàn ní àwùjọ. Àwọn ọ̀nà-àrà tí wọ́n fi ṣé, irúfé oun tí wón fi ṣeé, iye tí wọ́n ń tàá, àti orúkọ àwọn tí wọ́n ṣeé, di òun amuye tí ó dé ní ìwúlò ju bóyá Àpò-ìléwọ́ òun gan pàápàá lè kó ẹrù ara ẹni. Àpò-ìléwọ́ kúrò ní òun tí kìíṣe tí obìnrin di òun ti wọn padà wá fi dá lórí obìnrin tí wọ́n sì yọ kúrò nínú nkan amuye ọkùnrin. Àpò Báágì àwọn obìnrín je òun òsó tí wọ́n ń kó àwọn ǹkan ìní wọn sí, Báágì ìfàlọ́wọ́ fún àwọn ọkùnrin ń ti rè ni ó wà ní ipele àwọn báágì bíi àpótí-ìwé (briefcases): èyí tí ó jẹ́ onígun mẹ́rin; tí wọ́n má ń kó àwọn nkan ti o níse pẹ̀lú ìjé ọmọkùnrin sì inú rẹ̀ bí: àwọn ìwé isé, àwọn ìwé ọ́físì àti àwọn nkan bi bírò. Ìyàtò tí ń bẹ ní àárín Báágì ọkùnrin àti ti obìnrin ní ó pàdé ní àárín Báágì ìléwò pélébé tí ìgbàlódé. Báágì òun ti wọn se fún kíkó àwọn ọwọ́ ẹyọ sí nínú pẹ̀lú èróngbà láti fi ṣe ìtọrẹ ni inu ile ìjọsìn ni ó ní Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ni àwọn àkókò ìgbà tí ọ̀làjú sèsè ń dàgbà sókè. Gégébí Báágì pélébé òun ṣe jẹ́ àmì ìtọrẹ ni ìwòye òpò ènìyàn, ìwòye òun tẹ̀síwájú pẹ̀lú bi ṣe máa ń wo obìnrin tí ó ń gbé Àpò-ìléwọ́ lọ́wọ́ gẹ́gẹ́ bí ènìyàn pàtàkì, tí ó sì lè jẹ́ pé ó ń lo àpò ìléwò pélébé òun láti kó àwọn ọwọ́ tí ó fè fi tọrẹ. <ref name=":0" /> Láàrin àwọn ọdún 1940, ìpín àwọn aṣọ tí ó wáyé nítorí Ogun Àgbáyé Kejì mú kí wọ́n bẹ̀rẹ̀ sí ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ láti inú àwọn ohun èlò bí Màrìwò ([[:en:Raffia|raffia]]) tàbí kí wọ́n hunún láti ara òwú.<ref>{{Cite book |last=Pedersen |first=Stephanie |url=http://archive.org/details/handbagswhatever0000pede |title=Handbags : what every woman should know |date=2006 |publisher= David & Charles|location=Cincinnati, OH |others=Internet Archive |isbn=978-0-7153-2495-0}}</ref> Àwọn obìnrin kan hun àwọn Àpò-ìléwọ́ kékeré ti ara wọn pẹ̀lú wíwo àwọn àpẹẹrẹ Báágì mìíràn tí wọ́n ń tà ní àwọn àkókò yìí. == Báágì ìléwò Àwọn ọkùnrin == {{Redirect|Man purse|the JPEGMafia song|JPEGMafia discography}} [[File:FreitagBag.jpg|thumb|A casual messenger bag]] Báágì ìléwò, èyí tí a mọ̀ tí ó pé jù ni orílẹ̀ ayé ni ó jẹ́ èyí tí ọkùnrin kan tí orúkọ rẹ ń jẹ [[Ötzi the Iceman]] lò ní nkan bi ẹgbẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n ọdún sẹ́yìn.<ref>{{cite book|last=Gerval|first=Olivier|title=Studies in Fashion: Fashion Accessories|year=2009|publisher=A & C Black|isbn=978-1-4081-1058-4|page=44}}</ref> Àwọn ọkùnrin tí fi ìgbà kan ló àpò-ọwọ́ [[coin purse]]. Ní àwọn àkókò ìbẹ̀rẹ̀ ìdásílẹ̀ àgbègbè Europe òde òní, tí ìrísí fásíònù àwọn obìnrin sì ń dàgbà lọ́nà lílọ àwọn àpò ìléwò tí wọ́n fi ṣe òsó, fásíònù àwọn ọkùnrin ń ti rè dojú kọ ònà ibòmíràn. Ṣòkòtò àwọn ọkùnrin rọ́pò Ṣòkòtò-gawù [[breeches]] ní àwọn àkókò ọ̀rúndún kejìdínlógún sí ọkàndínlógún, tí wọ́n sì fi àpò kún àwọn ìrísí ṣòkòtò wọn. Eléyìí fún àwọn ọkùnrin ní àyè láti lè mọ kò ọwọ́ ẹyọ àti ọwọ́ ìwé sì inú àpò aláwo tí ó jẹ́ ìléwò. Àpò àwọn ọkùnrin pò ni ọ̀rúndún kọkànlélógún sì ogún pẹ̀lú àwọn èwù Àwòtélẹ̀-àwọ̀lékè Kóòtù áti sòkòtò ti o fún wọn ní ànfàní à ti lè kó àwọn nkan ìní wọn bii, Àwọn kòkò-tábà, ìṣáná, ọ̀bẹ je awon nkan ti àwọn ìyàwó wọn a mon tún ṣe.<ref name="burman83"/> Àwọn àpò ìléwò àwọn ọkùnrin ní àwọn oníṣẹ́-ọnà ṣe àjíǹde fún ní àkókò ọdún 1970s ní Europe.<ref>{{cite book|last=Sarti|first=Giorgio|title=Vespa: 1946-2006: 60 Years of the Vespa|year=2006 |location=St. Paul, Minnesota |publisher=[[Motorbooks]]|isbn=978-0-7603-2577-3|page=117}}</ref> láti àwọn ọdún 1990s, ní àwọn oníṣẹ́-ọnà tí ṣe ìpolówó àwọn oririsi àwọn àpò ìléwò fún àwọn ọkùnrin. Àwọn orúkọ bíi '''man bag''', '''man-purse''', '''murse''', àti '''mini bag''' òun ni wón ti lò láti fi ṣe àpèjúwe àwọn báágì yí. Àwọn iṣẹ́ ọnà Báágì ìléwò tí ó wọ́pọ̀ ni U.S. Ní wón sábà má ń jẹ ẹ̀yà títí Báágì alápò-ẹ̀yìn tàbí Báágì fun awọn ìránṣẹ́ [[messenger bag]], tí kò sì fi ara jọ wipe ni ìṣẹ̀dá ẹ̀yà èyàn kan ní wón ṣeé fún. Àti obìnrin àti ọkùnrin ni ó le lòó bótilèjépé òun má ń pélébé mó ń ẹyin dáadáa ju Báágì alápònséyìn [[backpack]] lọ tí kò sì wúwo tó àpò-ìwé. Àwọn báágì wọ̀nyí ni wọn ń pè ní wón ń sábà má ń pè ní Àpò-ìránṣẹ́ [[messenger bag]] tàbí "organizer bags" . Ní òpò àwọn ìlú míràn, ó jẹ́ òun Wọ́pọ̀ fún ọkùnrin láti gbé àwọn báágì kékeré onígun tí wọ́n ń sábà máa ń ṣe pẹ̀lú awo tí wọ́n ń sì má ń gbé sì èjìká. Àpò aláwo tí wọ́n ń fikó apá "[[satchel]]" na jee èyí tí ó wọ́pọ̀ láàrín àwọn ọkùnrin. Àwọn àpò ìléwò ọkùnrin ní àwọn oníṣẹ́-ọnà bí [[Prada]], [[Louis Vuitton]], [[Coach, Inc.|Coach]], àti [[Bottega Veneta]] ma ń ṣe ní onírúurú ẹ̀yà àti àrà. Títí di àkókò ọdún 2011, ìfojúdá ọjà àpò ìléwò àwọn ọkùnrin ní àgbáyé ní o o wa ni nkan bi bíllíónù mẹ́rìn ni ọdọọdún ($4 billion).{{update inline|date=May 2026}}<ref>{{cite book |title=Standard & Poor's 500 Guide |year=2011 |publisher=McGraw-Hill |isbn=978-0-07-175491-0}}</ref> títí di àwọn nkan bi ọdún 2012, ọjà ìtajà àwọn nkan ìléwò ọkùnrin bíi "holdall" ní àwọn àgbègbè àríwá ilẹ̀ Amẹ́ríkà ń tẹ̀síwájú.<ref>{{cite news |last=Clifford |first=Stephanie |url=https://www.nytimes.com/2012/02/20/business/men-are-buying-fashion-accessories-after-slow-recession-sales.html |title=Men Step Out of the Recession, Bag on Hip, Bracelet on Wrist |newspaper=The New York Times |date=19 February 2012}}</ref> == Irúfẹ́ Àwọn báágì == [[File:Handbags diagram.svg|thumb|Varieties of handbags (proportional)]] * [[:en:Baguette_(bag)|Baguette]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì ìléwò pataki kan tó ní ìrísí pẹlẹbe tó gùn ní petele tí ó sì fi ìrísí jọ búrẹ́dì ilé faransé kan tí ń jẹ ([[:en:Baguette_(bag)|baguette]]) * Bowling bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò ìléwò pataki kan tí ó gbajúmọ̀ ni nkan bi ọdún 1990s, fún àwọn ọ̀dọ́mọdé bìnrin láti lè mó ń fi gbé bọ́ọ̀lù. Ní ìrísí, ìsàlẹ̀ rẹ̀ ,ri petele, sùgbọ́n òkè rẹ̀ rí roboto (domed/semi-elliptical shape). Ó ní ọwọ́-ìmú méjì gígùn tó rọ̀rùn láti gbé mọ́ ọwọ́ tàbí lórí èjìká, ó sì máa ń ní zíípù nla kan lókè tó ń ṣí kànga láti fàyè gba títọ́jú ẹrù. * Barrel bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò pataki kan tó ní ìrísí roboto gígùn petele (cylindrical / tube shape) tí ó sì tóbi díẹ̀ ju Báágì baguette lọ, pẹ̀lú ọwọ́-ìmú méjì tàbí okùn gígùn kan láti sọ̀ mọ́ èjìká. * Bucket bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Àpò-ìléwọ́ pataki kan tó ní ìsàlẹ̀ petele roboto (oval or circular base) àti ìhà gíga petele tó n yọ sí òkè bíi garawa omi. ó máa ń ní okùn-fífà ní ẹnu láti fi fà mọ́ra pẹ̀lú iga ọwọ́ ńlá tí èyàn lè fi kọ́ apá. * Clutch: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì ìléwò tàbí Àpò ọwọ́ tí ó kúrú gidi gidi, ìrísí rẹ̀ jẹ́ pẹlẹbẹ, ó sì yàtọ̀ sí àwọn àpò yòókù nítorí pé kò ní ọwọ́-ìmú (handle) tàbí okùn gígùn (strap). Àwọn ìmíràn a má ni apá tí èyàn lè wò sì èjìká ṣùgbọ́n òpòlopò ni wọn ò ní.<ref>{{Cite web|date=2015-11-01|title=Similar But Differents: Clutch vs Wristlet|url=https://theluxonomist.es/2015/11/02/similar-but-differents-clutch-vs-wristlet/abel-hernandez|access-date=2021-01-26|website=The Luxonomist|language=es}}</ref> * Crossbody bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì kan tí wọ́n ń gbé kórùn, eleyi yàtò sì àwọn báágì ìléwò miran bí 'clutch' 'tote' tàbí 'bowling bag'; Báágì baguette, bí àpẹẹrẹ, ó ṣe gbé kórùn gẹ́gẹ́bi àwọn báágì miran bí 'half-moon' tàbí 'messenger bag' , àmọ́ Báágì 'tote' àti 'hobo' kò ṣe gbé kórùn. (àwọn báágì 'bucket bags' míràn ṣeé gbé kórùn) * Doctor's bag: Tí a tún mọ̀ sí [[Gladstone bag]], òun ni wón se gẹ́gẹ́ bí àwòṣe lórí báágì dókítà ìgbà àkọ́kọ́ Victorian-era. Kíi tóbi púpò, ó sì má ń ní owó ìgbẹ́ méjì. Ó fi ara jọ bowling bag ṣùgbọ́n ẹnu wọn yàtò sì arawon tí ara rẹ̀ a sì má je àwò dúdú. * East-west bag: Eléyi je Irúfẹ́ àpò ìfàlówó tí ó ní ìrísí pẹlẹbe gígùn. Bí ó ṣe fè na si ni ó tún ga. * Half-moon bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò tí wọ́n ṣe ní ìrísí òṣùpá, ó sábà má ń kéré pẹ̀lú ìrísí obinrin, wọn má n fi ń kópá, ó sì lè ní owó tàbí kí ó má níí.<ref>{{Cite web|last=Bobila|first=Maria|title=18 Half-Moon Handbags for When You're Tired of Your Bucket Bag|url=https://fashionista.com/2019/04/shop-half-moon-handbags|access-date=2021-01-26|website=Fashionista|date=9 April 2019 |language=en}}</ref> * [[Hobo bag]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì kan tó nìpọn sùgbọ́n tí ó máa ń rọ̀ wọ̀dùwọ̀dù sínú láàárín nígbà tí o bá gbé e dání tàbí tí o bá sọ̀ ọ́ mọ́ èjìká rẹ. Ó ní okùn gígùn kan ṣoṣo tó jẹ mọ́ ara àpò náà láti ibẹ̀rẹ̀ títí dórí, ẹnu rẹ̀ sì máa ń ní zíípù pẹlẹbẹ tó tẹ̀wá sínú gẹ́gẹ́ bí àṣà barrel bag. * [[Messenger bag]]: Ní ọ̀rọ̀ kan, ó jẹ́ irúfẹ́ àpò "satchel" ńlá kan tó nìpọn, tí ó ní ìbòrí nla (large flap) lókè láti bo ẹnu rẹ̀, ati okùn gígùn (long adjustable strap) kan ṣoṣo. Ìyàtọ̀ àpò yìí gangan ni pé ẹni tó wọ̀ ọ́ máa ń sọ okùn rẹ̀ kọjá lórí èjìká kan sí apá kejì itan rẹ̀ (crossbody style), èyí tó ń fàyè gba ẹni náà láti gbé ẹrù wúwo mọ́ra láìsọ ọwọ́ rẹ̀ nù fún rírìn kánkán tàbí láti gun kẹ̀ké. Ìwúrí ìwòye tí ó bí báágì na ni ó ní ṣe pẹ̀lú irúfé àwọn báágì tí àwọn oníṣẹ́-ìránṣẹ́ abúlé ńwò. * [[Minaudière]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò [[clutch bag]] pataki kan tó yàtọ̀ sí gbogbo àwọn àpò yòókù. Ó nìpọn ti wọ́n sì fi irin bi wúrà tàbí idẹ ([Bronze age]), pálí nla dídán (acrylic/resin), tàbí pákó ṣe, tí ẹnu rẹ̀ sì máa ń ní kókó-irúfẹ́ (clasp) tí wọ́n ń sábà má ń lò jáde ní ìròlé. * [[Reticule (handbag)|Reticule]]:Tí a tún mọ̀ sí ''ridicule'' tàbí ''indispensable'' jẹ́ irúfé Àpò-ìléwọ́ kúrú alápòòfà ti àtijọ́ tó ní okùn-fífà, ènyí tó jẹ́ Ìpilẹ̀ṣẹ̀ gbogbo àpò ìléwò òde òní tí wọ́n nlo ni àwọn àkókò 1795 sí 1820. 88iw4lhplgshmwu46tnvro0ahmxkhqi 637279 637278 2026-09-17T18:33:12Z Olaoye Sheu Ibrahim 31612 /* Irúfẹ́ Àwọn báágì */ 637279 wikitext text/x-wiki {{Short description|Handled bag used to carry personal items}} {{Use dmy dates|date=September 2015}} {{Original research|date=September 2011}} [[File:Mi'kmaq porcupine quill purse (40412695490).jpg|thumb|right|Mi'kmaq porcupine quill handbag]] '''Àpò-ìléwọ́''', tí ọ̀pọ̀ ènìyàn tún mọ̀ gẹ́gẹ́bi Àpò-Owó "'''purse'''" Nínú èdè Gẹ̀ẹ́sì tí apá ilẹ̀ àríwá Amẹrikà "[[North American English]]" , ni ó jẹ́ Àpò-ìléwọ́ "[[bag]]" kékeré tí ó ní owó tí èyàn lè fi gbáamú " [[Handle (grip)|handle]]d" tí wọ́n ń lọ láti fi kọ́ àwọn ẹrù ara ẹni. Ní àwọn agbègbè kan ní ilé Amẹrikà, wọn tí fi ìgbà kan pèé ni '''pocketbook''' . ==Àkójọpọ̀ àwọn èdè-àkànṣe == Òrò èdè ẹ "purse" òun ni wón kókó lọ fi ṣe àpèjúwe àpò kékeré tí wọ́n ń kó àwọn ọwọ́ ẹyọ sì nínú. Ní àwọn ìlú àti orílẹ̀ èdè tí wọ́n ń tí ń sọ èdè Gẹ̀ẹ́sì, òun ni wó ń tí ń lọ láti fi tókasí àpò ọwọ́ kékeré "[[coin purse|small money bag]]" "Àpò-ìléwọ́" je Báágì tí ó tóbi díẹ̀ tí ó lè gbà àwọn òpò ǹkan bi ọwọ́ àti àwọn ǹkan èlò tí ara ẹni míràn. Àwọn elédè Gẹ̀ẹ́sì tí ilé Amẹrikà sábà má ń lọ ọ̀rọ̀ "purse àti handbag" sì arawon. Ìlo ọ̀rọ̀ ''handbag'' òun ni ó bẹ̀rẹ̀ sí mí jeyo ni àwọn ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1900s. Télètélè , won sábà má ń lọ láti fi tókasí àpò ìléwó àwọn ọkùnrin. Àpò àwọn obìnrin gbèrègèjigè sì ni ìwọ̀n, ni àwọn àkókò yí, tí wọ́n sì lọ ọ̀rọ̀ na mo lọ́rùn.<ref>{{cite book|last=Browning|first=Marie|title=Purse Pizzazz|year=2006|publisher=[[Sterling Publishing]]|isbn=978-1-4027-4065-7|page=8}}</ref> "Pocketbook" tún jẹ́ ọ̀rọ̀ míràn tí wọ́n ń lọ láti fi ṣe àpèjúwe àpò ìléwó àwọn obìnrin tí ó gbajúmọ̀ ni ilẹ̀ United States ni àwọn nǹkan bí owó àárín ọgúnjó ọ̀rúndún.<ref>{{cite book | last=Wilcox | first=C. | title=A Century of Bags: Icons of Style in the 20th Century | publisher=Universal International | year=1997 | isbn=978-1-876142-36-0 | url=https://books.google.com/books?id=t9UaAAAACAAJ | access-date=March 19, 2024 | page=11}}</ref> == Ìpilẹ̀ṣẹ̀ == === Àwọn Ohun Àrà Àtijó === Ní ayé ìgbà àtijó, àwọn àpò baagi òun ni wọn ń lò láti fi kọ́ àwọn ǹkan bi, òkúta, irin-isé, ǹkan ìjà, àti ọwọ́. Àwọn àpẹrẹ àpò báyìí ni wọn ṣe àwárí wọn ní àwọn ayé ìsìnkú ilẹ̀ Egypt ayé àtijó "[[Ancient Egyptian funerary practices|Egyptian burial sites]]" ({{circa}} 2686–2160 BCE) tí wọ́n ṣe wọn pẹ̀lú awo pẹ̀lú ọwọ́ méjì tí wọ́n fi igi ṣe fún gbígbé.<ref>{{Cite web |date=2019-10-27 |title=The History Of Bags |url=https://lux-collector.com/blogs/blog/the-history-of-bags |access-date=2023-07-17 |website=LuxCollector Vintage |language=en}}</ref> Àwọn ènìyàn ayé àtijó ni ilẹ̀ " [[Ancient Greece|ancient Greeks]]" lo awo, ìwé 'papyrus' àti Àpò-ọwọ́ fẹ́lẹ́fẹ́ tí wọ́n tún mọ̀ sí ''byrsa'' láti fi àwọn ọwọ́ ẹyọ pamó lèyí tí ó jẹ́ Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ọ̀rọ̀ èdè Gẹ̀ẹ́sì "purse". Bí ó ti di wípe ni ìdàgbàsókè ń bá ìrísí ọwọ́ òun ló ṣe okùnfà fún ìdásílẹ̀ àwọn àpò-ìgbàdí olókùn tí wọ́n sábà má ń sọ mó ìbàdí tàbí kí wọ́n yìi mo aṣọ. Nínú Àpò-ìléwọ́ kan ní wón ti ṣe àwárí [[Ötzi]], tí sèmí ni àwọn nkan ọdún 3350 sí 3105 BC.<ref>{{Cite web |title=From when did humans start carrying handbags? |url=https://htschool.hindustantimes.com/editorsdesk/knowledge-vine/from-when-did-humans-start-carrying-handbags |access-date=2023-07-17 |website=HT School |language=en-US}}</ref> ni ara àwọn àwárí ìṣáájú ni a ti rí àpò aláwo tí ó wá láti àwọn àkókò [[Anglo-Saxon settlement of Britain|Anglo-Saxon Britain]], ni nkan bí ọdún circa 625 CE, se àfihàn ojú oórì ọba Roewald ni bi Òkìtì [[Sutton Hoo]] ní [[Suffolk]].<ref>{{Cite web |last=Johnson |first=Anna |title=Fashions of Handbags and Purses |url=https://www.lovetoknow.com/life/style/fashions-handbags-purses |access-date=2023-07-17 |website=LoveToKnow |language=en}}</ref> bótilèjépé awo ara Àpò-ìléwọ́ òun ti gbóó, àwọn wúrà tí wọ́n fi ṣe òsó ara rẹ sì wà ní sepé. Nínú Àpò-ìléwọ́ òun, wọn ba ogójì ọwọ́ ẹyọ wúrà ni inu rẹ̀ tí wọ́n fi ìkọ́-bẹ́líìtì wúrà dìmú. Àwọn ìrísí yí jé àmì ọlá àti ipò, lèyí tí òun tọ́ka sí ara nkan ìní ìfi ọlá hàn. === Àkókò Ti Ọ̀làjú Kò i Tíì Tàn Kálẹ̀. === [[File:Bag Mosul Gambier Parry Courtauld Gallery.jpg|thumb|The [[Courtauld bag]], thought to be the world's oldest surviving handbag]] Àpò-ìléwọ́ [[Courtauld bag]], òun ni wón ní ìgbàgbọ́ wípe ní wón se é ní [[Mosul]] ní àkókò ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1300s, tí wọ́n sí ní ní èrò pé òun ni ó jẹ́ Àpò-ìléwọ́ tí ó dàgbà jùlọ nínú ayé títí di àkókò tí a Wàyí.<!-- Brown 2014 --> Ó sì dàbí ẹni wípé obìnrin ọlọ́lá kan ní [[Ilkhanate]] ni ó nií.<!-- Brown 2014 --><ref name="Brown 2014">{{cite news |last1=Brown |first1=Mark |title=A handbag? Courtauld Gallery opens up identity of 700-year-old treasure |url=https://www.theguardian.com/culture/2014/feb/19/handbag-courtauld-gallery-identity-treasure-fashion |access-date=8 February 2024 |work=[[The Guardian]] |date=19 February 2014}}</ref> === Orírun àwọn Àpò-ìléwọ́ ìgbàlódé === [[File:Woman's muslin dress and straw bonnet c. 1830.jpg|thumb|Women's fashion from 1830, including a ''reticule'' handbag from France<ref>{{cite web |url=http://collectionsonline.lacma.org/mwebcgi/mweb.exe?request=record;id=159955;type=101 |title=Los Angeles County Museum of Art |publisher=Collectionsonline.lacma.org |access-date=30 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111024071222/http://collectionsonline.lacma.org/mwebcgi/mweb.exe?request=record |archive-date=24 October 2011 |url-status=dead}}</ref>]] Àti ọkùnrin, àti obìnrin ní wón ń lọ àpò Báágì títí di ńkan bí owó ìparí ọdún 1700s.<ref>{{Cite web |title=Handbags and Purses {{!}} Encyclopedia.com |url=https://www.encyclopedia.com/fashion/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/handbags-and-purses |access-date=2023-07-17 |website=www.encyclopedia.com}}</ref> àwọn ènìyàn ilé Europe ìgbàlódé ni wọn ń lọ Àpò-ìléwọ́ láti tójú ọwọ́ ẹyọ sì. Àpò-ìléwọ́ ni wọn ṣe pẹ̀lú aṣọ fẹ́lẹ́fẹ́ tàbí awo [[leather]] tí ọkùnrin àti obìnrin ń sì ń lò wọ́n; ara ìlú Scott, tí orúkọ rẹ ń jẹ́ [[sporran]] jẹ́ ara àwọn ẹni tí wọ́n kópa nínú àṣà Àpò-ìléwọ́ yí. Ní àwọn ǹkan bi ọ̀rúndún kẹtàdínlógún, àwọn ọmọdébìnrin ni wọn ń kó ni bí wọn ń ṣe hun aṣọ gẹ́gẹ́bi ara àwọn ètò ẹ̀kọ́ tí ṣe pàtàkì kí ọmọbìnrin ni kí ó tó lọ sí ilé ọkọ; eléyi náà sì má ń ràn wọ́n lọ́wọ́ láti lè má ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ tí ó rẹwà.<ref>{{cite web|url=https://henriettashandbags.com/index.php?main_page=page&id=4|title=History of Handbags- From the 14th Century to Present Day Handbag Designers|last=Timmons|first=Henrietta|access-date=2017-05-28}}</ref> Ní ìgbà tí yí ọ fi di ọ̀rúndún kejìdínlógún, fásíònù ni ile Europe tí ń sún sì apá ẹ̀yà ara ti o pẹlẹbẹ pẹ̀lú ìwúrí Àwòrán òjìjì láti ilé Greece àti Rome àtijó. Àwọn obìnrin fẹ́ Àpò-ìléwọ́ tí kò ní ní àkùdí lára ti kò sì tún ní tóbi ni ìrísí, fún ìdí èyí, wọ́n ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ [[Reticule (handbag)|''reticules'']] jáde. Àwọn àpò Reticules ni wón ṣe láti ara òwú kòkòrò àti aṣọ àrán, tí ó sì ní okùn ìfàlówó. Ó kọ́kọ́ di gbajúmọ̀ ni ilẹ̀ France, lẹ́yìn náà ni ó ré kọjá sí ilè Britain, níbi tí wọ́n ti di òun kòsémáání.<ref>{{cite book|last=Hagerty|first=Barbara G. S.|title=Handbags: a peek inside a woman's most trusted accessory|year=2002|publisher=[[Running Press Book Publishers]]|isbn=0-7624-1330-1|pages=14–5}}</ref> bótilèjépé ó di kòsémááni, àwọn ọkùnrin ó tẹ̀lé asa náà, dípò àwọn n ló àwọn àpò-ọwọ́ àti àpò ara ṣòkòtò [[pocket]]s, lèyí tí ó di gbajúmọ̀ pẹ̀lú ṣòkòtò àwọn ọkùnrin <ref name="burman83">{{cite book|editor-last1=Burman |editor-first1=Barbara |editor-first2=Carole |editor-last2=Turbin|title=Material Strategies: Dress and Gender in Historical Perspective|year=2003|publisher=[[Wiley-Blackwell]]|isbn=978-1-4051-0906-2|pages=83–4}}</ref> Àwọn Àpò-ọwọ́ ìgbàlódé bí, clutch, pouch, tàbí Àpò-ìléwọ́ ni wọn jẹyọ ni ilẹ̀ England ni àkókò ìdàgbàsókè ọ̀làjú "[[Industrial Revolution]]" , látàrí ìrìnkèrindò pẹ̀lú ọkọ̀ ojú-irin tí ó wọ́pọ̀ si. Bí ọdún 1841, oníṣòwò ọmọ ilẹ̀ [[Doncaster]], Samuel Parkinson (tí ó gbajúmọ̀ fún [[butterscotch]]) péè fún ṣíṣe àwọn àpótí ìrìnàjò tí ó sì tún tẹpẹlẹ mo ṣíṣe irúfé àpótí ìrìnàjò béè na fún ìyàwó rè lẹ́yìn tí ó ṣe àkíyèsí wípé ni Àpò-ìléwọ́ ìyàwó rè kéré láti gba àwọn ẹrú tí èròjà tí wọ́n sì tún fi pèlò rẹ jẹ èyí tí kò ní agbára tó láti gbé rìn ìrìn-àjò. Ó tẹpẹlẹ mọ wípe ní òun fẹ́ oríṣiríṣi Àpò-ìléwọ́ fún ìyàwó òun, tí títóbi rẹ yí ọ yàtò sì arawon fún lílò fún àwọn oríṣi òde, pẹ̀lú àlàyé wípé ni kí wọ́n ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ na láti ara awo kanna tí wọ́n lọ fún àwọn àpótí ìrìnàjò tí òun lójúnà áti ṣe ìyàtò láàrin ti ti ẹ àti Àpò-ìléwọ́ tí [[carpetbag]] tí ó gbajúmọ̀ ni ìgbà na òún, àti láàrin àwọn àwọn àpò ìléwó aláṣọ tí ọ̀pọ̀ àwọn ènìyàn ìgbà òun lò. [[H. J. Cave & Sons|H. J. Cave]] (London) gbà sì lénu, ó sì ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ òsò àkókò, èyí tí àá padà dámò lónìí yí, ní arawon ni ati rí àpò ìpamọ́wọ́ "clutch bag" àti àpò tí wọ́n fi ìwé fẹ́lẹ́ ṣe tote (tí wọ́n ń pè ní Báágì ìrìn-àjò obìnrin "ladies traveling case"). Àwọn eléyi ni wọn wá ní yàrá ìfihàn àwọn Àpò-ìléwọ́ -ìṣẹ̀ǹbáyé "[[Museum of Bags and Purses]]" ní Amsterdam.{{citation needed|date=May 2026}} H. J. Cave tẹ̀síwájú láti máa ṣe ìpolówó àti títà àwọn Àpò-ìléwọ́ yìí, àmọ́ òpò àwọn alátakọ̀ sọ wípé àwọn obìnrín kò nílò àwọn báágì ìléwó bí irú eléyì nítorí wípé níse ni yio má dá wọn lẹ́yìn látàrí àwọn òun ìpèlò wúwo tí wọ́n fi ṣe wọ́n. H. J. Cave dáwọ́dúró ìpolówó Báágì òún dúró lẹ́yìn ọdún 1865, tí ó sì gbájúmó àwọn Àpótí-aṣọ, bótilèjépé wọn sì ń tẹ̀síwájú láti má ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ òun fún àwọn Lóba-Lóba, Àwọn ènìyàn jàǹkàn-jàǹkàn tí wọ́n gbajúmọ̀, àti láti ṣe ayẹyẹ àwọn àjọ̀dún kòkan,bi ayẹyẹ tí "Queen's 2012 Diamond Jubilee" tí ọdún 2012. H. J. Cave bèrè ṣíṣe Àpò-ìléwọ́ padà ní ọdún 2010.<ref>{{cite news|first=Philippa |last=Stockley |url=https://www.independent.co.uk/voices/commentators/philippa-stockley-yes-the-contents-mean-a-lot-but-its-the-bag-that-matters-most-8100587.html |title=Yes, the contents mean a lot, but it's the bag that matters most |newspaper=The Independent |date=2 September 2012 |access-date=27 September 2015}}</ref> == Àwọn Àpò-ìléwọ́ ni Sànmánì ìgbà ọ̀rúndún ogún == [[File:SandrineNosbé (cropped).jpg|thumb|Handbag over the shoulder]] Ní àkókò ìgbà tí Àpò-ìléwọ́ bèrè sí mi ń di gbajúmọ̀, wọn ṣe àtakò won pẹ̀lú wípé ni Àpò-ìléwọ́ òun ni kò dàbí òun ti o jọ tí obìnrin. Ní ìbẹ̀rẹ̀ Sànmánì ọ̀rúndún ọgúnjó, Sigmund Freud jiyàn pe Àpò-ìléwọ́ ni óun ṣe àpẹẹrẹ ìbálòpọ̀ látàrí pé ìrísí Àpò-ìléwọ́ ni ó jọ ojú ara obìnrin. Kí a tó mon lọ Àpò-ìléwọ́, àpò ni òun má ń wá nínú aṣọ obìnrin, lèyí tí ó fi àyè sílẹ̀ fún yíyọ nkan jáde ní gbangba ni ònà iyì àti ẹ̀yẹ tí ó ṣe àpónlé fún obìnrin. Nítorí pé Àpò-ìléwọ́ je èyí tí wọ́n ń gbé lọ́wọ́ ni gbangba, òùn ṣe àfihàn àwọn ǹkan ìní ara ẹni obìnrin síta fún gbọgbọ ayé rí. Ní ìwòye Freud, eléyi ni ó fi wé Àpẹ̀rẹ̀ fífi ọwọ́ pa ojú ara ní ọ̀nà ìbálòpọ̀.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Hiner|first=Susan|date=June 10, 2010|title=Accessories to Modernity: Fashion and the Feminine in Nineteenth-Century France|url=http://www.jstor.org/stable/j.ctt3fhhgk.10|access-date=May 11, 2021|website=JSTOR|publisher=[[University of Pennsylvania Press]]|pages=178–210|jstor=j.ctt3fhhgk.10 }}</ref> Bí Àpò-ìléwọ́ ṣe di ìtẹ́wọ́gbà gbogboogbò ni nkan bi ọ̀rúndún ogún, ìyípadà bèrè sí mi de ba ìwúlò rẹ gẹgẹbi òun ìkó ǹkan sí àmì àti ònà tí wọ́n ń gbá fi ọlá àti ipò ẹni tí ó gbé lọ́wọ́ hàn ní àwùjọ. Àwọn ọ̀nà-àrà tí wọ́n fi ṣé, irúfé oun tí wón fi ṣeé, iye tí wọ́n ń tàá, àti orúkọ àwọn tí wọ́n ṣeé, di òun amuye tí ó dé ní ìwúlò ju bóyá Àpò-ìléwọ́ òun gan pàápàá lè kó ẹrù ara ẹni. Àpò-ìléwọ́ kúrò ní òun tí kìíṣe tí obìnrin di òun ti wọn padà wá fi dá lórí obìnrin tí wọ́n sì yọ kúrò nínú nkan amuye ọkùnrin. Àpò Báágì àwọn obìnrín je òun òsó tí wọ́n ń kó àwọn ǹkan ìní wọn sí, Báágì ìfàlọ́wọ́ fún àwọn ọkùnrin ń ti rè ni ó wà ní ipele àwọn báágì bíi àpótí-ìwé (briefcases): èyí tí ó jẹ́ onígun mẹ́rin; tí wọ́n má ń kó àwọn nkan ti o níse pẹ̀lú ìjé ọmọkùnrin sì inú rẹ̀ bí: àwọn ìwé isé, àwọn ìwé ọ́físì àti àwọn nkan bi bírò. Ìyàtò tí ń bẹ ní àárín Báágì ọkùnrin àti ti obìnrin ní ó pàdé ní àárín Báágì ìléwò pélébé tí ìgbàlódé. Báágì òun ti wọn se fún kíkó àwọn ọwọ́ ẹyọ sí nínú pẹ̀lú èróngbà láti fi ṣe ìtọrẹ ni inu ile ìjọsìn ni ó ní Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ni àwọn àkókò ìgbà tí ọ̀làjú sèsè ń dàgbà sókè. Gégébí Báágì pélébé òun ṣe jẹ́ àmì ìtọrẹ ni ìwòye òpò ènìyàn, ìwòye òun tẹ̀síwájú pẹ̀lú bi ṣe máa ń wo obìnrin tí ó ń gbé Àpò-ìléwọ́ lọ́wọ́ gẹ́gẹ́ bí ènìyàn pàtàkì, tí ó sì lè jẹ́ pé ó ń lo àpò ìléwò pélébé òun láti kó àwọn ọwọ́ tí ó fè fi tọrẹ. <ref name=":0" /> Láàrin àwọn ọdún 1940, ìpín àwọn aṣọ tí ó wáyé nítorí Ogun Àgbáyé Kejì mú kí wọ́n bẹ̀rẹ̀ sí ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ láti inú àwọn ohun èlò bí Màrìwò ([[:en:Raffia|raffia]]) tàbí kí wọ́n hunún láti ara òwú.<ref>{{Cite book |last=Pedersen |first=Stephanie |url=http://archive.org/details/handbagswhatever0000pede |title=Handbags : what every woman should know |date=2006 |publisher= David & Charles|location=Cincinnati, OH |others=Internet Archive |isbn=978-0-7153-2495-0}}</ref> Àwọn obìnrin kan hun àwọn Àpò-ìléwọ́ kékeré ti ara wọn pẹ̀lú wíwo àwọn àpẹẹrẹ Báágì mìíràn tí wọ́n ń tà ní àwọn àkókò yìí. == Báágì ìléwò Àwọn ọkùnrin == {{Redirect|Man purse|the JPEGMafia song|JPEGMafia discography}} [[File:FreitagBag.jpg|thumb|A casual messenger bag]] Báágì ìléwò, èyí tí a mọ̀ tí ó pé jù ni orílẹ̀ ayé ni ó jẹ́ èyí tí ọkùnrin kan tí orúkọ rẹ ń jẹ [[Ötzi the Iceman]] lò ní nkan bi ẹgbẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n ọdún sẹ́yìn.<ref>{{cite book|last=Gerval|first=Olivier|title=Studies in Fashion: Fashion Accessories|year=2009|publisher=A & C Black|isbn=978-1-4081-1058-4|page=44}}</ref> Àwọn ọkùnrin tí fi ìgbà kan ló àpò-ọwọ́ [[coin purse]]. Ní àwọn àkókò ìbẹ̀rẹ̀ ìdásílẹ̀ àgbègbè Europe òde òní, tí ìrísí fásíònù àwọn obìnrin sì ń dàgbà lọ́nà lílọ àwọn àpò ìléwò tí wọ́n fi ṣe òsó, fásíònù àwọn ọkùnrin ń ti rè dojú kọ ònà ibòmíràn. Ṣòkòtò àwọn ọkùnrin rọ́pò Ṣòkòtò-gawù [[breeches]] ní àwọn àkókò ọ̀rúndún kejìdínlógún sí ọkàndínlógún, tí wọ́n sì fi àpò kún àwọn ìrísí ṣòkòtò wọn. Eléyìí fún àwọn ọkùnrin ní àyè láti lè mọ kò ọwọ́ ẹyọ àti ọwọ́ ìwé sì inú àpò aláwo tí ó jẹ́ ìléwò. Àpò àwọn ọkùnrin pò ni ọ̀rúndún kọkànlélógún sì ogún pẹ̀lú àwọn èwù Àwòtélẹ̀-àwọ̀lékè Kóòtù áti sòkòtò ti o fún wọn ní ànfàní à ti lè kó àwọn nkan ìní wọn bii, Àwọn kòkò-tábà, ìṣáná, ọ̀bẹ je awon nkan ti àwọn ìyàwó wọn a mon tún ṣe.<ref name="burman83"/> Àwọn àpò ìléwò àwọn ọkùnrin ní àwọn oníṣẹ́-ọnà ṣe àjíǹde fún ní àkókò ọdún 1970s ní Europe.<ref>{{cite book|last=Sarti|first=Giorgio|title=Vespa: 1946-2006: 60 Years of the Vespa|year=2006 |location=St. Paul, Minnesota |publisher=[[Motorbooks]]|isbn=978-0-7603-2577-3|page=117}}</ref> láti àwọn ọdún 1990s, ní àwọn oníṣẹ́-ọnà tí ṣe ìpolówó àwọn oririsi àwọn àpò ìléwò fún àwọn ọkùnrin. Àwọn orúkọ bíi '''man bag''', '''man-purse''', '''murse''', àti '''mini bag''' òun ni wón ti lò láti fi ṣe àpèjúwe àwọn báágì yí. Àwọn iṣẹ́ ọnà Báágì ìléwò tí ó wọ́pọ̀ ni U.S. Ní wón sábà má ń jẹ ẹ̀yà títí Báágì alápò-ẹ̀yìn tàbí Báágì fun awọn ìránṣẹ́ [[messenger bag]], tí kò sì fi ara jọ wipe ni ìṣẹ̀dá ẹ̀yà èyàn kan ní wón ṣeé fún. Àti obìnrin àti ọkùnrin ni ó le lòó bótilèjépé òun má ń pélébé mó ń ẹyin dáadáa ju Báágì alápònséyìn [[backpack]] lọ tí kò sì wúwo tó àpò-ìwé. Àwọn báágì wọ̀nyí ni wọn ń pè ní wón ń sábà má ń pè ní Àpò-ìránṣẹ́ [[messenger bag]] tàbí "organizer bags" . Ní òpò àwọn ìlú míràn, ó jẹ́ òun Wọ́pọ̀ fún ọkùnrin láti gbé àwọn báágì kékeré onígun tí wọ́n ń sábà máa ń ṣe pẹ̀lú awo tí wọ́n ń sì má ń gbé sì èjìká. Àpò aláwo tí wọ́n ń fikó apá "[[satchel]]" na jee èyí tí ó wọ́pọ̀ láàrín àwọn ọkùnrin. Àwọn àpò ìléwò ọkùnrin ní àwọn oníṣẹ́-ọnà bí [[Prada]], [[Louis Vuitton]], [[Coach, Inc.|Coach]], àti [[Bottega Veneta]] ma ń ṣe ní onírúurú ẹ̀yà àti àrà. Títí di àkókò ọdún 2011, ìfojúdá ọjà àpò ìléwò àwọn ọkùnrin ní àgbáyé ní o o wa ni nkan bi bíllíónù mẹ́rìn ni ọdọọdún ($4 billion).{{update inline|date=May 2026}}<ref>{{cite book |title=Standard & Poor's 500 Guide |year=2011 |publisher=McGraw-Hill |isbn=978-0-07-175491-0}}</ref> títí di àwọn nkan bi ọdún 2012, ọjà ìtajà àwọn nkan ìléwò ọkùnrin bíi "holdall" ní àwọn àgbègbè àríwá ilẹ̀ Amẹ́ríkà ń tẹ̀síwájú.<ref>{{cite news |last=Clifford |first=Stephanie |url=https://www.nytimes.com/2012/02/20/business/men-are-buying-fashion-accessories-after-slow-recession-sales.html |title=Men Step Out of the Recession, Bag on Hip, Bracelet on Wrist |newspaper=The New York Times |date=19 February 2012}}</ref> == Irúfẹ́ Àwọn báágì == [[File:Handbags diagram.svg|thumb|Varieties of handbags (proportional)]] * [[:en:Baguette_(bag)|Baguette]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì ìléwò pataki kan tó ní ìrísí pẹlẹbe tó gùn ní petele tí ó sì fi ìrísí jọ búrẹ́dì ilé faransé kan tí ń jẹ ([[:en:Baguette_(bag)|baguette]]) * Bowling bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò ìléwò pataki kan tí ó gbajúmọ̀ ni nkan bi ọdún 1990s, fún àwọn ọ̀dọ́mọdé bìnrin láti lè mó ń fi gbé bọ́ọ̀lù. Ní ìrísí, ìsàlẹ̀ rẹ̀ ,ri petele, sùgbọ́n òkè rẹ̀ rí roboto (domed/semi-elliptical shape). Ó ní ọwọ́-ìmú méjì gígùn tó rọ̀rùn láti gbé mọ́ ọwọ́ tàbí lórí èjìká, ó sì máa ń ní zíípù nla kan lókè tó ń ṣí kànga láti fàyè gba títọ́jú ẹrù. * Barrel bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò pataki kan tó ní ìrísí roboto gígùn petele (cylindrical / tube shape) tí ó sì tóbi díẹ̀ ju Báágì baguette lọ, pẹ̀lú ọwọ́-ìmú méjì tàbí okùn gígùn kan láti sọ̀ mọ́ èjìká. * Bucket bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Àpò-ìléwọ́ pataki kan tó ní ìsàlẹ̀ petele roboto (oval or circular base) àti ìhà gíga petele tó n yọ sí òkè bíi garawa omi. ó máa ń ní okùn-fífà ní ẹnu láti fi fà mọ́ra pẹ̀lú iga ọwọ́ ńlá tí èyàn lè fi kọ́ apá. * Clutch: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì ìléwò tàbí Àpò ọwọ́ tí ó kúrú gidi gidi, ìrísí rẹ̀ jẹ́ pẹlẹbẹ, ó sì yàtọ̀ sí àwọn àpò yòókù nítorí pé kò ní ọwọ́-ìmú (handle) tàbí okùn gígùn (strap). Àwọn ìmíràn a má ni apá tí èyàn lè wò sì èjìká ṣùgbọ́n òpòlopò ni wọn ò ní.<ref>{{Cite web|date=2015-11-01|title=Similar But Differents: Clutch vs Wristlet|url=https://theluxonomist.es/2015/11/02/similar-but-differents-clutch-vs-wristlet/abel-hernandez|access-date=2021-01-26|website=The Luxonomist|language=es}}</ref> * Crossbody bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì kan tí wọ́n ń gbé kórùn, eleyi yàtò sì àwọn báágì ìléwò miran bí 'clutch' 'tote' tàbí 'bowling bag'; Báágì baguette, bí àpẹẹrẹ, ó ṣe gbé kórùn gẹ́gẹ́bi àwọn báágì miran bí 'half-moon' tàbí 'messenger bag' , àmọ́ Báágì 'tote' àti 'hobo' kò ṣe gbé kórùn. (àwọn báágì 'bucket bags' míràn ṣeé gbé kórùn) * Doctor's bag: Tí a tún mọ̀ sí [[Gladstone bag]], òun ni wón se gẹ́gẹ́ bí àwòṣe lórí báágì dókítà ìgbà àkọ́kọ́ Victorian-era. Kíi tóbi púpò, ó sì má ń ní owó ìgbẹ́ méjì. Ó fi ara jọ bowling bag ṣùgbọ́n ẹnu wọn yàtò sì arawon tí ara rẹ̀ a sì má je àwò dúdú. * East-west bag: Eléyi je Irúfẹ́ àpò ìfàlówó tí ó ní ìrísí pẹlẹbe gígùn. Bí ó ṣe fè na si ni ó tún ga. * Half-moon bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò tí wọ́n ṣe ní ìrísí òṣùpá, ó sábà má ń kéré pẹ̀lú ìrísí obinrin, wọn má n fi ń kópá, ó sì lè ní owó tàbí kí ó má níí.<ref>{{Cite web|last=Bobila|first=Maria|title=18 Half-Moon Handbags for When You're Tired of Your Bucket Bag|url=https://fashionista.com/2019/04/shop-half-moon-handbags|access-date=2021-01-26|website=Fashionista|date=9 April 2019 |language=en}}</ref> * [[Hobo bag]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì kan tó nìpọn sùgbọ́n tí ó máa ń rọ̀ wọ̀dùwọ̀dù sínú láàárín nígbà tí o bá gbé e dání tàbí tí o bá sọ̀ ọ́ mọ́ èjìká rẹ. Ó ní okùn gígùn kan ṣoṣo tó jẹ mọ́ ara àpò náà láti ibẹ̀rẹ̀ títí dórí, ẹnu rẹ̀ sì máa ń ní zíípù pẹlẹbẹ tó tẹ̀wá sínú gẹ́gẹ́ bí àṣà barrel bag. * [[Messenger bag]]: Ní ọ̀rọ̀ kan, ó jẹ́ irúfẹ́ àpò "satchel" ńlá kan tó nìpọn, tí ó ní ìbòrí nla (large flap) lókè láti bo ẹnu rẹ̀, ati okùn gígùn (long adjustable strap) kan ṣoṣo. Ìyàtọ̀ àpò yìí gangan ni pé ẹni tó wọ̀ ọ́ máa ń sọ okùn rẹ̀ kọjá lórí èjìká kan sí apá kejì itan rẹ̀ (crossbody style), èyí tó ń fàyè gba ẹni náà láti gbé ẹrù wúwo mọ́ra láìsọ ọwọ́ rẹ̀ nù fún rírìn kánkán tàbí láti gun kẹ̀ké. Ìwúrí ìwòye tí ó bí báágì na ni ó ní ṣe pẹ̀lú irúfé àwọn báágì tí àwọn oníṣẹ́-ìránṣẹ́ abúlé ńwò. * [[Minaudière]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò [[clutch bag]] pataki kan tó yàtọ̀ sí gbogbo àwọn àpò yòókù. Ó nìpọn ti wọ́n sì fi irin bi wúrà tàbí idẹ ([Bronze age]), pálí nla dídán (acrylic/resin), tàbí pákó ṣe, tí ẹnu rẹ̀ sì máa ń ní kókó-irúfẹ́ (clasp) tí wọ́n ń sábà má ń lò jáde ní ìròlé. * [[Reticule (handbag)|Reticule]]:Tí a tún mọ̀ sí ''ridicule'' tàbí ''indispensable'' jẹ́ irúfé Àpò-ìléwọ́ kúrú alápòòfà ti àtijọ́ tó ní okùn-fífà, ènyí tó jẹ́ Ìpilẹ̀ṣẹ̀ gbogbo àpò ìléwò òde òní tí wọ́n nlo ni àwọn àkókò 1795 sí 1820. * [[Saddlebag]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò kan tí kò tóbi púpò tí ó ní ìrísí àpò tí wọ́n ń sọ mó esin ni ègbé tí ìsàlẹ̀ rẹ̀ jẹ́ roboto pẹ̀lú okùn tí èyàn lè fi kọ́ apá. Àpò yì, ti [[Dior Saddle bag]], ṣe àfihàn rè ni ọdún 1999 lọ́wọ́ oníṣẹ́-ọ́nà [[John Galliano]], jẹ́ gbajúmọ̀ irúfé ẹ̀yà àpò yí tí ayé òde òní. 8max6yqofflvm0amxjb0gttana42xl0 637288 637279 2026-09-17T19:26:06Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 637288 wikitext text/x-wiki {{Short description|Handled bag used to carry personal items}} {{Use dmy dates|date=September 2015}} {{Original research|date=September 2011}} [[File:Mi'kmaq porcupine quill purse (40412695490).jpg|thumb|right|Mi'kmaq porcupine quill handbag]] '''Àpò-ìléwọ́''', tí ọ̀pọ̀ ènìyàn tún mọ̀ gẹ́gẹ́bi Àpò-Owó "'''purse'''" Nínú èdè Gẹ̀ẹ́sì tí apá ilẹ̀ àríwá Amẹrikà "[[North American English]]" , ni ó jẹ́ Àpò-ìléwọ́ "[[bag]]" kékeré tí ó ní owó tí èyàn lè fi gbáamú " [[Handle (grip)|handle]]d" tí wọ́n ń lọ láti fi kọ́ àwọn ẹrù ara ẹni. Ní àwọn agbègbè kan ní ilé Amẹrikà, wọn tí fi ìgbà kan pèé ni '''pocketbook''' . ==Àkójọpọ̀ àwọn èdè-àkànṣe == Òrò èdè ẹ "purse" òun ni wón kókó lọ fi ṣe àpèjúwe àpò kékeré tí wọ́n ń kó àwọn ọwọ́ ẹyọ sì nínú. Ní àwọn ìlú àti orílẹ̀ èdè tí wọ́n ń tí ń sọ èdè Gẹ̀ẹ́sì, òun ni wó ń tí ń lọ láti fi tókasí àpò ọwọ́ kékeré "[[coin purse|small money bag]]" "Àpò-ìléwọ́" je Báágì tí ó tóbi díẹ̀ tí ó lè gbà àwọn òpò ǹkan bi ọwọ́ àti àwọn ǹkan èlò tí ara ẹni míràn. Àwọn elédè Gẹ̀ẹ́sì tí ilé Amẹrikà sábà má ń lọ ọ̀rọ̀ "purse àti handbag" sì arawon. Ìlo ọ̀rọ̀ ''handbag'' òun ni ó bẹ̀rẹ̀ sí mí jeyo ni àwọn ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1900s. Télètélè , won sábà má ń lọ láti fi tókasí àpò ìléwó àwọn ọkùnrin. Àpò àwọn obìnrin gbèrègèjigè sì ni ìwọ̀n, ni àwọn àkókò yí, tí wọ́n sì lọ ọ̀rọ̀ na mo lọ́rùn.<ref>{{cite book|last=Browning|first=Marie|title=Purse Pizzazz|year=2006|publisher=[[Sterling Publishing]]|isbn=978-1-4027-4065-7|page=8}}</ref> "Pocketbook" tún jẹ́ ọ̀rọ̀ míràn tí wọ́n ń lọ láti fi ṣe àpèjúwe àpò ìléwó àwọn obìnrin tí ó gbajúmọ̀ ni ilẹ̀ United States ni àwọn nǹkan bí owó àárín ọgúnjó ọ̀rúndún.<ref>{{cite book | last=Wilcox | first=C. | title=A Century of Bags: Icons of Style in the 20th Century | publisher=Universal International | year=1997 | isbn=978-1-876142-36-0 | url=https://books.google.com/books?id=t9UaAAAACAAJ | access-date=March 19, 2024 | page=11}}</ref> == Ìpilẹ̀ṣẹ̀ == === Àwọn Ohun Àrà Àtijó === Ní ayé ìgbà àtijó, àwọn àpò baagi òun ni wọn ń lò láti fi kọ́ àwọn ǹkan bi, òkúta, irin-isé, ǹkan ìjà, àti ọwọ́. Àwọn àpẹrẹ àpò báyìí ni wọn ṣe àwárí wọn ní àwọn ayé ìsìnkú ilẹ̀ Egypt ayé àtijó "[[Ancient Egyptian funerary practices|Egyptian burial sites]]" ({{circa}} 2686–2160 BCE) tí wọ́n ṣe wọn pẹ̀lú awo pẹ̀lú ọwọ́ méjì tí wọ́n fi igi ṣe fún gbígbé.<ref>{{Cite web |date=2019-10-27 |title=The History Of Bags |url=https://lux-collector.com/blogs/blog/the-history-of-bags |access-date=2023-07-17 |website=LuxCollector Vintage |language=en}}</ref> Àwọn ènìyàn ayé àtijó ni ilẹ̀ " [[Ancient Greece|ancient Greeks]]" lo awo, ìwé 'papyrus' àti Àpò-ọwọ́ fẹ́lẹ́fẹ́ tí wọ́n tún mọ̀ sí ''byrsa'' láti fi àwọn ọwọ́ ẹyọ pamó lèyí tí ó jẹ́ Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ọ̀rọ̀ èdè Gẹ̀ẹ́sì "purse". Bí ó ti di wípe ni ìdàgbàsókè ń bá ìrísí ọwọ́ òun ló ṣe okùnfà fún ìdásílẹ̀ àwọn àpò-ìgbàdí olókùn tí wọ́n sábà má ń sọ mó ìbàdí tàbí kí wọ́n yìi mo aṣọ. Nínú Àpò-ìléwọ́ kan ní wón ti ṣe àwárí [[Ötzi]], tí sèmí ni àwọn nkan ọdún 3350 sí 3105 BC.<ref>{{Cite web |title=From when did humans start carrying handbags? |url=https://htschool.hindustantimes.com/editorsdesk/knowledge-vine/from-when-did-humans-start-carrying-handbags |access-date=2023-07-17 |website=HT School |language=en-US |archive-date=17 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230717120540/https://htschool.hindustantimes.com/editorsdesk/knowledge-vine/from-when-did-humans-start-carrying-handbags |dead-url=yes }}</ref> ni ara àwọn àwárí ìṣáájú ni a ti rí àpò aláwo tí ó wá láti àwọn àkókò [[Anglo-Saxon settlement of Britain|Anglo-Saxon Britain]], ni nkan bí ọdún circa 625 CE, se àfihàn ojú oórì ọba Roewald ni bi Òkìtì [[Sutton Hoo]] ní [[Suffolk]].<ref>{{Cite web |last=Johnson |first=Anna |title=Fashions of Handbags and Purses |url=https://www.lovetoknow.com/life/style/fashions-handbags-purses |access-date=2023-07-17 |website=LoveToKnow |language=en}}</ref> bótilèjépé awo ara Àpò-ìléwọ́ òun ti gbóó, àwọn wúrà tí wọ́n fi ṣe òsó ara rẹ sì wà ní sepé. Nínú Àpò-ìléwọ́ òun, wọn ba ogójì ọwọ́ ẹyọ wúrà ni inu rẹ̀ tí wọ́n fi ìkọ́-bẹ́líìtì wúrà dìmú. Àwọn ìrísí yí jé àmì ọlá àti ipò, lèyí tí òun tọ́ka sí ara nkan ìní ìfi ọlá hàn. === Àkókò Ti Ọ̀làjú Kò i Tíì Tàn Kálẹ̀. === [[File:Bag Mosul Gambier Parry Courtauld Gallery.jpg|thumb|The [[Courtauld bag]], thought to be the world's oldest surviving handbag]] Àpò-ìléwọ́ [[Courtauld bag]], òun ni wón ní ìgbàgbọ́ wípe ní wón se é ní [[Mosul]] ní àkókò ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1300s, tí wọ́n sí ní ní èrò pé òun ni ó jẹ́ Àpò-ìléwọ́ tí ó dàgbà jùlọ nínú ayé títí di àkókò tí a Wàyí.<!-- Brown 2014 --> Ó sì dàbí ẹni wípé obìnrin ọlọ́lá kan ní [[Ilkhanate]] ni ó nií.<!-- Brown 2014 --><ref name="Brown 2014">{{cite news |last1=Brown |first1=Mark |title=A handbag? Courtauld Gallery opens up identity of 700-year-old treasure |url=https://www.theguardian.com/culture/2014/feb/19/handbag-courtauld-gallery-identity-treasure-fashion |access-date=8 February 2024 |work=[[The Guardian]] |date=19 February 2014}}</ref> === Orírun àwọn Àpò-ìléwọ́ ìgbàlódé === [[File:Woman's muslin dress and straw bonnet c. 1830.jpg|thumb|Women's fashion from 1830, including a ''reticule'' handbag from France<ref>{{cite web |url=http://collectionsonline.lacma.org/mwebcgi/mweb.exe?request=record;id=159955;type=101 |title=Los Angeles County Museum of Art |publisher=Collectionsonline.lacma.org |access-date=30 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111024071222/http://collectionsonline.lacma.org/mwebcgi/mweb.exe?request=record |archive-date=24 October 2011 |url-status=dead}}</ref>]] Àti ọkùnrin, àti obìnrin ní wón ń lọ àpò Báágì títí di ńkan bí owó ìparí ọdún 1700s.<ref>{{Cite web |title=Handbags and Purses {{!}} Encyclopedia.com |url=https://www.encyclopedia.com/fashion/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/handbags-and-purses |access-date=2023-07-17 |website=www.encyclopedia.com}}</ref> àwọn ènìyàn ilé Europe ìgbàlódé ni wọn ń lọ Àpò-ìléwọ́ láti tójú ọwọ́ ẹyọ sì. Àpò-ìléwọ́ ni wọn ṣe pẹ̀lú aṣọ fẹ́lẹ́fẹ́ tàbí awo [[leather]] tí ọkùnrin àti obìnrin ń sì ń lò wọ́n; ara ìlú Scott, tí orúkọ rẹ ń jẹ́ [[sporran]] jẹ́ ara àwọn ẹni tí wọ́n kópa nínú àṣà Àpò-ìléwọ́ yí. Ní àwọn ǹkan bi ọ̀rúndún kẹtàdínlógún, àwọn ọmọdébìnrin ni wọn ń kó ni bí wọn ń ṣe hun aṣọ gẹ́gẹ́bi ara àwọn ètò ẹ̀kọ́ tí ṣe pàtàkì kí ọmọbìnrin ni kí ó tó lọ sí ilé ọkọ; eléyi náà sì má ń ràn wọ́n lọ́wọ́ láti lè má ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ tí ó rẹwà.<ref>{{cite web|url=https://henriettashandbags.com/index.php?main_page=page&id=4|title=History of Handbags- From the 14th Century to Present Day Handbag Designers|last=Timmons|first=Henrietta|access-date=2017-05-28}}</ref> Ní ìgbà tí yí ọ fi di ọ̀rúndún kejìdínlógún, fásíònù ni ile Europe tí ń sún sì apá ẹ̀yà ara ti o pẹlẹbẹ pẹ̀lú ìwúrí Àwòrán òjìjì láti ilé Greece àti Rome àtijó. Àwọn obìnrin fẹ́ Àpò-ìléwọ́ tí kò ní ní àkùdí lára ti kò sì tún ní tóbi ni ìrísí, fún ìdí èyí, wọ́n ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ [[Reticule (handbag)|''reticules'']] jáde. Àwọn àpò Reticules ni wón ṣe láti ara òwú kòkòrò àti aṣọ àrán, tí ó sì ní okùn ìfàlówó. Ó kọ́kọ́ di gbajúmọ̀ ni ilẹ̀ France, lẹ́yìn náà ni ó ré kọjá sí ilè Britain, níbi tí wọ́n ti di òun kòsémáání.<ref>{{cite book|last=Hagerty|first=Barbara G. S.|title=Handbags: a peek inside a woman's most trusted accessory|year=2002|publisher=[[Running Press Book Publishers]]|isbn=0-7624-1330-1|pages=14–5}}</ref> bótilèjépé ó di kòsémááni, àwọn ọkùnrin ó tẹ̀lé asa náà, dípò àwọn n ló àwọn àpò-ọwọ́ àti àpò ara ṣòkòtò [[pocket]]s, lèyí tí ó di gbajúmọ̀ pẹ̀lú ṣòkòtò àwọn ọkùnrin <ref name="burman83">{{cite book|editor-last1=Burman |editor-first1=Barbara |editor-first2=Carole |editor-last2=Turbin|title=Material Strategies: Dress and Gender in Historical Perspective|year=2003|publisher=[[Wiley-Blackwell]]|isbn=978-1-4051-0906-2|pages=83–4}}</ref> Àwọn Àpò-ọwọ́ ìgbàlódé bí, clutch, pouch, tàbí Àpò-ìléwọ́ ni wọn jẹyọ ni ilẹ̀ England ni àkókò ìdàgbàsókè ọ̀làjú "[[Industrial Revolution]]" , látàrí ìrìnkèrindò pẹ̀lú ọkọ̀ ojú-irin tí ó wọ́pọ̀ si. Bí ọdún 1841, oníṣòwò ọmọ ilẹ̀ [[Doncaster]], Samuel Parkinson (tí ó gbajúmọ̀ fún [[butterscotch]]) péè fún ṣíṣe àwọn àpótí ìrìnàjò tí ó sì tún tẹpẹlẹ mo ṣíṣe irúfé àpótí ìrìnàjò béè na fún ìyàwó rè lẹ́yìn tí ó ṣe àkíyèsí wípé ni Àpò-ìléwọ́ ìyàwó rè kéré láti gba àwọn ẹrú tí èròjà tí wọ́n sì tún fi pèlò rẹ jẹ èyí tí kò ní agbára tó láti gbé rìn ìrìn-àjò. Ó tẹpẹlẹ mọ wípe ní òun fẹ́ oríṣiríṣi Àpò-ìléwọ́ fún ìyàwó òun, tí títóbi rẹ yí ọ yàtò sì arawon fún lílò fún àwọn oríṣi òde, pẹ̀lú àlàyé wípé ni kí wọ́n ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ na láti ara awo kanna tí wọ́n lọ fún àwọn àpótí ìrìnàjò tí òun lójúnà áti ṣe ìyàtò láàrin ti ti ẹ àti Àpò-ìléwọ́ tí [[carpetbag]] tí ó gbajúmọ̀ ni ìgbà na òún, àti láàrin àwọn àwọn àpò ìléwó aláṣọ tí ọ̀pọ̀ àwọn ènìyàn ìgbà òun lò. [[H. J. Cave & Sons|H. J. Cave]] (London) gbà sì lénu, ó sì ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ òsò àkókò, èyí tí àá padà dámò lónìí yí, ní arawon ni ati rí àpò ìpamọ́wọ́ "clutch bag" àti àpò tí wọ́n fi ìwé fẹ́lẹ́ ṣe tote (tí wọ́n ń pè ní Báágì ìrìn-àjò obìnrin "ladies traveling case"). Àwọn eléyi ni wọn wá ní yàrá ìfihàn àwọn Àpò-ìléwọ́ -ìṣẹ̀ǹbáyé "[[Museum of Bags and Purses]]" ní Amsterdam.{{citation needed|date=May 2026}} H. J. Cave tẹ̀síwájú láti máa ṣe ìpolówó àti títà àwọn Àpò-ìléwọ́ yìí, àmọ́ òpò àwọn alátakọ̀ sọ wípé àwọn obìnrín kò nílò àwọn báágì ìléwó bí irú eléyì nítorí wípé níse ni yio má dá wọn lẹ́yìn látàrí àwọn òun ìpèlò wúwo tí wọ́n fi ṣe wọ́n. H. J. Cave dáwọ́dúró ìpolówó Báágì òún dúró lẹ́yìn ọdún 1865, tí ó sì gbájúmó àwọn Àpótí-aṣọ, bótilèjépé wọn sì ń tẹ̀síwájú láti má ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ òun fún àwọn Lóba-Lóba, Àwọn ènìyàn jàǹkàn-jàǹkàn tí wọ́n gbajúmọ̀, àti láti ṣe ayẹyẹ àwọn àjọ̀dún kòkan,bi ayẹyẹ tí "Queen's 2012 Diamond Jubilee" tí ọdún 2012. H. J. Cave bèrè ṣíṣe Àpò-ìléwọ́ padà ní ọdún 2010.<ref>{{cite news|first=Philippa |last=Stockley |url=https://www.independent.co.uk/voices/commentators/philippa-stockley-yes-the-contents-mean-a-lot-but-its-the-bag-that-matters-most-8100587.html |title=Yes, the contents mean a lot, but it's the bag that matters most |newspaper=The Independent |date=2 September 2012 |access-date=27 September 2015}}</ref> == Àwọn Àpò-ìléwọ́ ni Sànmánì ìgbà ọ̀rúndún ogún == [[File:SandrineNosbé (cropped).jpg|thumb|Handbag over the shoulder]] Ní àkókò ìgbà tí Àpò-ìléwọ́ bèrè sí mi ń di gbajúmọ̀, wọn ṣe àtakò won pẹ̀lú wípé ni Àpò-ìléwọ́ òun ni kò dàbí òun ti o jọ tí obìnrin. Ní ìbẹ̀rẹ̀ Sànmánì ọ̀rúndún ọgúnjó, Sigmund Freud jiyàn pe Àpò-ìléwọ́ ni óun ṣe àpẹẹrẹ ìbálòpọ̀ látàrí pé ìrísí Àpò-ìléwọ́ ni ó jọ ojú ara obìnrin. Kí a tó mon lọ Àpò-ìléwọ́, àpò ni òun má ń wá nínú aṣọ obìnrin, lèyí tí ó fi àyè sílẹ̀ fún yíyọ nkan jáde ní gbangba ni ònà iyì àti ẹ̀yẹ tí ó ṣe àpónlé fún obìnrin. Nítorí pé Àpò-ìléwọ́ je èyí tí wọ́n ń gbé lọ́wọ́ ni gbangba, òùn ṣe àfihàn àwọn ǹkan ìní ara ẹni obìnrin síta fún gbọgbọ ayé rí. Ní ìwòye Freud, eléyi ni ó fi wé Àpẹ̀rẹ̀ fífi ọwọ́ pa ojú ara ní ọ̀nà ìbálòpọ̀.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Hiner|first=Susan|date=June 10, 2010|title=Accessories to Modernity: Fashion and the Feminine in Nineteenth-Century France|url=http://www.jstor.org/stable/j.ctt3fhhgk.10|access-date=May 11, 2021|website=JSTOR|publisher=[[University of Pennsylvania Press]]|pages=178–210|jstor=j.ctt3fhhgk.10 }}</ref> Bí Àpò-ìléwọ́ ṣe di ìtẹ́wọ́gbà gbogboogbò ni nkan bi ọ̀rúndún ogún, ìyípadà bèrè sí mi de ba ìwúlò rẹ gẹgẹbi òun ìkó ǹkan sí àmì àti ònà tí wọ́n ń gbá fi ọlá àti ipò ẹni tí ó gbé lọ́wọ́ hàn ní àwùjọ. Àwọn ọ̀nà-àrà tí wọ́n fi ṣé, irúfé oun tí wón fi ṣeé, iye tí wọ́n ń tàá, àti orúkọ àwọn tí wọ́n ṣeé, di òun amuye tí ó dé ní ìwúlò ju bóyá Àpò-ìléwọ́ òun gan pàápàá lè kó ẹrù ara ẹni. Àpò-ìléwọ́ kúrò ní òun tí kìíṣe tí obìnrin di òun ti wọn padà wá fi dá lórí obìnrin tí wọ́n sì yọ kúrò nínú nkan amuye ọkùnrin. Àpò Báágì àwọn obìnrín je òun òsó tí wọ́n ń kó àwọn ǹkan ìní wọn sí, Báágì ìfàlọ́wọ́ fún àwọn ọkùnrin ń ti rè ni ó wà ní ipele àwọn báágì bíi àpótí-ìwé (briefcases): èyí tí ó jẹ́ onígun mẹ́rin; tí wọ́n má ń kó àwọn nkan ti o níse pẹ̀lú ìjé ọmọkùnrin sì inú rẹ̀ bí: àwọn ìwé isé, àwọn ìwé ọ́físì àti àwọn nkan bi bírò. Ìyàtò tí ń bẹ ní àárín Báágì ọkùnrin àti ti obìnrin ní ó pàdé ní àárín Báágì ìléwò pélébé tí ìgbàlódé. Báágì òun ti wọn se fún kíkó àwọn ọwọ́ ẹyọ sí nínú pẹ̀lú èróngbà láti fi ṣe ìtọrẹ ni inu ile ìjọsìn ni ó ní Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ni àwọn àkókò ìgbà tí ọ̀làjú sèsè ń dàgbà sókè. Gégébí Báágì pélébé òun ṣe jẹ́ àmì ìtọrẹ ni ìwòye òpò ènìyàn, ìwòye òun tẹ̀síwájú pẹ̀lú bi ṣe máa ń wo obìnrin tí ó ń gbé Àpò-ìléwọ́ lọ́wọ́ gẹ́gẹ́ bí ènìyàn pàtàkì, tí ó sì lè jẹ́ pé ó ń lo àpò ìléwò pélébé òun láti kó àwọn ọwọ́ tí ó fè fi tọrẹ. <ref name=":0" /> Láàrin àwọn ọdún 1940, ìpín àwọn aṣọ tí ó wáyé nítorí Ogun Àgbáyé Kejì mú kí wọ́n bẹ̀rẹ̀ sí ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ láti inú àwọn ohun èlò bí Màrìwò ([[:en:Raffia|raffia]]) tàbí kí wọ́n hunún láti ara òwú.<ref>{{Cite book |last=Pedersen |first=Stephanie |url=http://archive.org/details/handbagswhatever0000pede |title=Handbags : what every woman should know |date=2006 |publisher= David & Charles|location=Cincinnati, OH |others=Internet Archive |isbn=978-0-7153-2495-0}}</ref> Àwọn obìnrin kan hun àwọn Àpò-ìléwọ́ kékeré ti ara wọn pẹ̀lú wíwo àwọn àpẹẹrẹ Báágì mìíràn tí wọ́n ń tà ní àwọn àkókò yìí. == Báágì ìléwò Àwọn ọkùnrin == {{Redirect|Man purse|the JPEGMafia song|JPEGMafia discography}} [[File:FreitagBag.jpg|thumb|A casual messenger bag]] Báágì ìléwò, èyí tí a mọ̀ tí ó pé jù ni orílẹ̀ ayé ni ó jẹ́ èyí tí ọkùnrin kan tí orúkọ rẹ ń jẹ [[Ötzi the Iceman]] lò ní nkan bi ẹgbẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n ọdún sẹ́yìn.<ref>{{cite book|last=Gerval|first=Olivier|title=Studies in Fashion: Fashion Accessories|year=2009|publisher=A & C Black|isbn=978-1-4081-1058-4|page=44}}</ref> Àwọn ọkùnrin tí fi ìgbà kan ló àpò-ọwọ́ [[coin purse]]. Ní àwọn àkókò ìbẹ̀rẹ̀ ìdásílẹ̀ àgbègbè Europe òde òní, tí ìrísí fásíònù àwọn obìnrin sì ń dàgbà lọ́nà lílọ àwọn àpò ìléwò tí wọ́n fi ṣe òsó, fásíònù àwọn ọkùnrin ń ti rè dojú kọ ònà ibòmíràn. Ṣòkòtò àwọn ọkùnrin rọ́pò Ṣòkòtò-gawù [[breeches]] ní àwọn àkókò ọ̀rúndún kejìdínlógún sí ọkàndínlógún, tí wọ́n sì fi àpò kún àwọn ìrísí ṣòkòtò wọn. Eléyìí fún àwọn ọkùnrin ní àyè láti lè mọ kò ọwọ́ ẹyọ àti ọwọ́ ìwé sì inú àpò aláwo tí ó jẹ́ ìléwò. Àpò àwọn ọkùnrin pò ni ọ̀rúndún kọkànlélógún sì ogún pẹ̀lú àwọn èwù Àwòtélẹ̀-àwọ̀lékè Kóòtù áti sòkòtò ti o fún wọn ní ànfàní à ti lè kó àwọn nkan ìní wọn bii, Àwọn kòkò-tábà, ìṣáná, ọ̀bẹ je awon nkan ti àwọn ìyàwó wọn a mon tún ṣe.<ref name="burman83"/> Àwọn àpò ìléwò àwọn ọkùnrin ní àwọn oníṣẹ́-ọnà ṣe àjíǹde fún ní àkókò ọdún 1970s ní Europe.<ref>{{cite book|last=Sarti|first=Giorgio|title=Vespa: 1946-2006: 60 Years of the Vespa|year=2006 |location=St. Paul, Minnesota |publisher=[[Motorbooks]]|isbn=978-0-7603-2577-3|page=117}}</ref> láti àwọn ọdún 1990s, ní àwọn oníṣẹ́-ọnà tí ṣe ìpolówó àwọn oririsi àwọn àpò ìléwò fún àwọn ọkùnrin. Àwọn orúkọ bíi '''man bag''', '''man-purse''', '''murse''', àti '''mini bag''' òun ni wón ti lò láti fi ṣe àpèjúwe àwọn báágì yí. Àwọn iṣẹ́ ọnà Báágì ìléwò tí ó wọ́pọ̀ ni U.S. Ní wón sábà má ń jẹ ẹ̀yà títí Báágì alápò-ẹ̀yìn tàbí Báágì fun awọn ìránṣẹ́ [[messenger bag]], tí kò sì fi ara jọ wipe ni ìṣẹ̀dá ẹ̀yà èyàn kan ní wón ṣeé fún. Àti obìnrin àti ọkùnrin ni ó le lòó bótilèjépé òun má ń pélébé mó ń ẹyin dáadáa ju Báágì alápònséyìn [[backpack]] lọ tí kò sì wúwo tó àpò-ìwé. Àwọn báágì wọ̀nyí ni wọn ń pè ní wón ń sábà má ń pè ní Àpò-ìránṣẹ́ [[messenger bag]] tàbí "organizer bags" . Ní òpò àwọn ìlú míràn, ó jẹ́ òun Wọ́pọ̀ fún ọkùnrin láti gbé àwọn báágì kékeré onígun tí wọ́n ń sábà máa ń ṣe pẹ̀lú awo tí wọ́n ń sì má ń gbé sì èjìká. Àpò aláwo tí wọ́n ń fikó apá "[[satchel]]" na jee èyí tí ó wọ́pọ̀ láàrín àwọn ọkùnrin. Àwọn àpò ìléwò ọkùnrin ní àwọn oníṣẹ́-ọnà bí [[Prada]], [[Louis Vuitton]], [[Coach, Inc.|Coach]], àti [[Bottega Veneta]] ma ń ṣe ní onírúurú ẹ̀yà àti àrà. Títí di àkókò ọdún 2011, ìfojúdá ọjà àpò ìléwò àwọn ọkùnrin ní àgbáyé ní o o wa ni nkan bi bíllíónù mẹ́rìn ni ọdọọdún ($4 billion).{{update inline|date=May 2026}}<ref>{{cite book |title=Standard & Poor's 500 Guide |year=2011 |publisher=McGraw-Hill |isbn=978-0-07-175491-0}}</ref> títí di àwọn nkan bi ọdún 2012, ọjà ìtajà àwọn nkan ìléwò ọkùnrin bíi "holdall" ní àwọn àgbègbè àríwá ilẹ̀ Amẹ́ríkà ń tẹ̀síwájú.<ref>{{cite news |last=Clifford |first=Stephanie |url=https://www.nytimes.com/2012/02/20/business/men-are-buying-fashion-accessories-after-slow-recession-sales.html |title=Men Step Out of the Recession, Bag on Hip, Bracelet on Wrist |newspaper=The New York Times |date=19 February 2012}}</ref> == Irúfẹ́ Àwọn báágì == [[File:Handbags diagram.svg|thumb|Varieties of handbags (proportional)]] * [[:en:Baguette_(bag)|Baguette]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì ìléwò pataki kan tó ní ìrísí pẹlẹbe tó gùn ní petele tí ó sì fi ìrísí jọ búrẹ́dì ilé faransé kan tí ń jẹ ([[:en:Baguette_(bag)|baguette]]) * Bowling bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò ìléwò pataki kan tí ó gbajúmọ̀ ni nkan bi ọdún 1990s, fún àwọn ọ̀dọ́mọdé bìnrin láti lè mó ń fi gbé bọ́ọ̀lù. Ní ìrísí, ìsàlẹ̀ rẹ̀ ,ri petele, sùgbọ́n òkè rẹ̀ rí roboto (domed/semi-elliptical shape). Ó ní ọwọ́-ìmú méjì gígùn tó rọ̀rùn láti gbé mọ́ ọwọ́ tàbí lórí èjìká, ó sì máa ń ní zíípù nla kan lókè tó ń ṣí kànga láti fàyè gba títọ́jú ẹrù. * Barrel bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò pataki kan tó ní ìrísí roboto gígùn petele (cylindrical / tube shape) tí ó sì tóbi díẹ̀ ju Báágì baguette lọ, pẹ̀lú ọwọ́-ìmú méjì tàbí okùn gígùn kan láti sọ̀ mọ́ èjìká. * Bucket bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Àpò-ìléwọ́ pataki kan tó ní ìsàlẹ̀ petele roboto (oval or circular base) àti ìhà gíga petele tó n yọ sí òkè bíi garawa omi. ó máa ń ní okùn-fífà ní ẹnu láti fi fà mọ́ra pẹ̀lú iga ọwọ́ ńlá tí èyàn lè fi kọ́ apá. * Clutch: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì ìléwò tàbí Àpò ọwọ́ tí ó kúrú gidi gidi, ìrísí rẹ̀ jẹ́ pẹlẹbẹ, ó sì yàtọ̀ sí àwọn àpò yòókù nítorí pé kò ní ọwọ́-ìmú (handle) tàbí okùn gígùn (strap). Àwọn ìmíràn a má ni apá tí èyàn lè wò sì èjìká ṣùgbọ́n òpòlopò ni wọn ò ní.<ref>{{Cite web|date=2015-11-01|title=Similar But Differents: Clutch vs Wristlet|url=https://theluxonomist.es/2015/11/02/similar-but-differents-clutch-vs-wristlet/abel-hernandez|access-date=2021-01-26|website=The Luxonomist|language=es}}</ref> * Crossbody bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì kan tí wọ́n ń gbé kórùn, eleyi yàtò sì àwọn báágì ìléwò miran bí 'clutch' 'tote' tàbí 'bowling bag'; Báágì baguette, bí àpẹẹrẹ, ó ṣe gbé kórùn gẹ́gẹ́bi àwọn báágì miran bí 'half-moon' tàbí 'messenger bag' , àmọ́ Báágì 'tote' àti 'hobo' kò ṣe gbé kórùn. (àwọn báágì 'bucket bags' míràn ṣeé gbé kórùn) * Doctor's bag: Tí a tún mọ̀ sí [[Gladstone bag]], òun ni wón se gẹ́gẹ́ bí àwòṣe lórí báágì dókítà ìgbà àkọ́kọ́ Victorian-era. Kíi tóbi púpò, ó sì má ń ní owó ìgbẹ́ méjì. Ó fi ara jọ bowling bag ṣùgbọ́n ẹnu wọn yàtò sì arawon tí ara rẹ̀ a sì má je àwò dúdú. * East-west bag: Eléyi je Irúfẹ́ àpò ìfàlówó tí ó ní ìrísí pẹlẹbe gígùn. Bí ó ṣe fè na si ni ó tún ga. * Half-moon bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò tí wọ́n ṣe ní ìrísí òṣùpá, ó sábà má ń kéré pẹ̀lú ìrísí obinrin, wọn má n fi ń kópá, ó sì lè ní owó tàbí kí ó má níí.<ref>{{Cite web|last=Bobila|first=Maria|title=18 Half-Moon Handbags for When You're Tired of Your Bucket Bag|url=https://fashionista.com/2019/04/shop-half-moon-handbags|access-date=2021-01-26|website=Fashionista|date=9 April 2019 |language=en}}</ref> * [[Hobo bag]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì kan tó nìpọn sùgbọ́n tí ó máa ń rọ̀ wọ̀dùwọ̀dù sínú láàárín nígbà tí o bá gbé e dání tàbí tí o bá sọ̀ ọ́ mọ́ èjìká rẹ. Ó ní okùn gígùn kan ṣoṣo tó jẹ mọ́ ara àpò náà láti ibẹ̀rẹ̀ títí dórí, ẹnu rẹ̀ sì máa ń ní zíípù pẹlẹbẹ tó tẹ̀wá sínú gẹ́gẹ́ bí àṣà barrel bag. * [[Messenger bag]]: Ní ọ̀rọ̀ kan, ó jẹ́ irúfẹ́ àpò "satchel" ńlá kan tó nìpọn, tí ó ní ìbòrí nla (large flap) lókè láti bo ẹnu rẹ̀, ati okùn gígùn (long adjustable strap) kan ṣoṣo. Ìyàtọ̀ àpò yìí gangan ni pé ẹni tó wọ̀ ọ́ máa ń sọ okùn rẹ̀ kọjá lórí èjìká kan sí apá kejì itan rẹ̀ (crossbody style), èyí tó ń fàyè gba ẹni náà láti gbé ẹrù wúwo mọ́ra láìsọ ọwọ́ rẹ̀ nù fún rírìn kánkán tàbí láti gun kẹ̀ké. Ìwúrí ìwòye tí ó bí báágì na ni ó ní ṣe pẹ̀lú irúfé àwọn báágì tí àwọn oníṣẹ́-ìránṣẹ́ abúlé ńwò. * [[Minaudière]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò [[clutch bag]] pataki kan tó yàtọ̀ sí gbogbo àwọn àpò yòókù. Ó nìpọn ti wọ́n sì fi irin bi wúrà tàbí idẹ ([Bronze age]), pálí nla dídán (acrylic/resin), tàbí pákó ṣe, tí ẹnu rẹ̀ sì máa ń ní kókó-irúfẹ́ (clasp) tí wọ́n ń sábà má ń lò jáde ní ìròlé. * [[Reticule (handbag)|Reticule]]:Tí a tún mọ̀ sí ''ridicule'' tàbí ''indispensable'' jẹ́ irúfé Àpò-ìléwọ́ kúrú alápòòfà ti àtijọ́ tó ní okùn-fífà, ènyí tó jẹ́ Ìpilẹ̀ṣẹ̀ gbogbo àpò ìléwò òde òní tí wọ́n nlo ni àwọn àkókò 1795 sí 1820. * [[Saddlebag]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò kan tí kò tóbi púpò tí ó ní ìrísí àpò tí wọ́n ń sọ mó esin ni ègbé tí ìsàlẹ̀ rẹ̀ jẹ́ roboto pẹ̀lú okùn tí èyàn lè fi kọ́ apá. Àpò yì, ti [[Dior Saddle bag]], ṣe àfihàn rè ni ọdún 1999 lọ́wọ́ oníṣẹ́-ọ́nà [[John Galliano]], jẹ́ gbajúmọ̀ irúfé ẹ̀yà àpò yí tí ayé òde òní. mg8dzl31m4r32vjexawl3kh4lxvvde8 637290 637288 2026-09-17T19:45:24Z Olaoye Sheu Ibrahim 31612 /* Irúfẹ́ Àwọn báágì */ 637290 wikitext text/x-wiki {{Short description|Handled bag used to carry personal items}} {{Use dmy dates|date=September 2015}} {{Original research|date=September 2011}} [[File:Mi'kmaq porcupine quill purse (40412695490).jpg|thumb|right|Mi'kmaq porcupine quill handbag]] '''Àpò-ìléwọ́''', tí ọ̀pọ̀ ènìyàn tún mọ̀ gẹ́gẹ́bi Àpò-Owó "'''purse'''" Nínú èdè Gẹ̀ẹ́sì tí apá ilẹ̀ àríwá Amẹrikà "[[North American English]]" , ni ó jẹ́ Àpò-ìléwọ́ "[[bag]]" kékeré tí ó ní owó tí èyàn lè fi gbáamú " [[Handle (grip)|handle]]d" tí wọ́n ń lọ láti fi kọ́ àwọn ẹrù ara ẹni. Ní àwọn agbègbè kan ní ilé Amẹrikà, wọn tí fi ìgbà kan pèé ni '''pocketbook''' . ==Àkójọpọ̀ àwọn èdè-àkànṣe == Òrò èdè ẹ "purse" òun ni wón kókó lọ fi ṣe àpèjúwe àpò kékeré tí wọ́n ń kó àwọn ọwọ́ ẹyọ sì nínú. Ní àwọn ìlú àti orílẹ̀ èdè tí wọ́n ń tí ń sọ èdè Gẹ̀ẹ́sì, òun ni wó ń tí ń lọ láti fi tókasí àpò ọwọ́ kékeré "[[coin purse|small money bag]]" "Àpò-ìléwọ́" je Báágì tí ó tóbi díẹ̀ tí ó lè gbà àwọn òpò ǹkan bi ọwọ́ àti àwọn ǹkan èlò tí ara ẹni míràn. Àwọn elédè Gẹ̀ẹ́sì tí ilé Amẹrikà sábà má ń lọ ọ̀rọ̀ "purse àti handbag" sì arawon. Ìlo ọ̀rọ̀ ''handbag'' òun ni ó bẹ̀rẹ̀ sí mí jeyo ni àwọn ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1900s. Télètélè , won sábà má ń lọ láti fi tókasí àpò ìléwó àwọn ọkùnrin. Àpò àwọn obìnrin gbèrègèjigè sì ni ìwọ̀n, ni àwọn àkókò yí, tí wọ́n sì lọ ọ̀rọ̀ na mo lọ́rùn.<ref>{{cite book|last=Browning|first=Marie|title=Purse Pizzazz|year=2006|publisher=[[Sterling Publishing]]|isbn=978-1-4027-4065-7|page=8}}</ref> "Pocketbook" tún jẹ́ ọ̀rọ̀ míràn tí wọ́n ń lọ láti fi ṣe àpèjúwe àpò ìléwó àwọn obìnrin tí ó gbajúmọ̀ ni ilẹ̀ United States ni àwọn nǹkan bí owó àárín ọgúnjó ọ̀rúndún.<ref>{{cite book | last=Wilcox | first=C. | title=A Century of Bags: Icons of Style in the 20th Century | publisher=Universal International | year=1997 | isbn=978-1-876142-36-0 | url=https://books.google.com/books?id=t9UaAAAACAAJ | access-date=March 19, 2024 | page=11}}</ref> == Ìpilẹ̀ṣẹ̀ == === Àwọn Ohun Àrà Àtijó === Ní ayé ìgbà àtijó, àwọn àpò baagi òun ni wọn ń lò láti fi kọ́ àwọn ǹkan bi, òkúta, irin-isé, ǹkan ìjà, àti ọwọ́. Àwọn àpẹrẹ àpò báyìí ni wọn ṣe àwárí wọn ní àwọn ayé ìsìnkú ilẹ̀ Egypt ayé àtijó "[[Ancient Egyptian funerary practices|Egyptian burial sites]]" ({{circa}} 2686–2160 BCE) tí wọ́n ṣe wọn pẹ̀lú awo pẹ̀lú ọwọ́ méjì tí wọ́n fi igi ṣe fún gbígbé.<ref>{{Cite web |date=2019-10-27 |title=The History Of Bags |url=https://lux-collector.com/blogs/blog/the-history-of-bags |access-date=2023-07-17 |website=LuxCollector Vintage |language=en}}</ref> Àwọn ènìyàn ayé àtijó ni ilẹ̀ " [[Ancient Greece|ancient Greeks]]" lo awo, ìwé 'papyrus' àti Àpò-ọwọ́ fẹ́lẹ́fẹ́ tí wọ́n tún mọ̀ sí ''byrsa'' láti fi àwọn ọwọ́ ẹyọ pamó lèyí tí ó jẹ́ Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ọ̀rọ̀ èdè Gẹ̀ẹ́sì "purse". Bí ó ti di wípe ni ìdàgbàsókè ń bá ìrísí ọwọ́ òun ló ṣe okùnfà fún ìdásílẹ̀ àwọn àpò-ìgbàdí olókùn tí wọ́n sábà má ń sọ mó ìbàdí tàbí kí wọ́n yìi mo aṣọ. Nínú Àpò-ìléwọ́ kan ní wón ti ṣe àwárí [[Ötzi]], tí sèmí ni àwọn nkan ọdún 3350 sí 3105 BC.<ref>{{Cite web |title=From when did humans start carrying handbags? |url=https://htschool.hindustantimes.com/editorsdesk/knowledge-vine/from-when-did-humans-start-carrying-handbags |access-date=2023-07-17 |website=HT School |language=en-US |archive-date=17 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230717120540/https://htschool.hindustantimes.com/editorsdesk/knowledge-vine/from-when-did-humans-start-carrying-handbags |dead-url=yes }}</ref> ni ara àwọn àwárí ìṣáájú ni a ti rí àpò aláwo tí ó wá láti àwọn àkókò [[Anglo-Saxon settlement of Britain|Anglo-Saxon Britain]], ni nkan bí ọdún circa 625 CE, se àfihàn ojú oórì ọba Roewald ni bi Òkìtì [[Sutton Hoo]] ní [[Suffolk]].<ref>{{Cite web |last=Johnson |first=Anna |title=Fashions of Handbags and Purses |url=https://www.lovetoknow.com/life/style/fashions-handbags-purses |access-date=2023-07-17 |website=LoveToKnow |language=en}}</ref> bótilèjépé awo ara Àpò-ìléwọ́ òun ti gbóó, àwọn wúrà tí wọ́n fi ṣe òsó ara rẹ sì wà ní sepé. Nínú Àpò-ìléwọ́ òun, wọn ba ogójì ọwọ́ ẹyọ wúrà ni inu rẹ̀ tí wọ́n fi ìkọ́-bẹ́líìtì wúrà dìmú. Àwọn ìrísí yí jé àmì ọlá àti ipò, lèyí tí òun tọ́ka sí ara nkan ìní ìfi ọlá hàn. === Àkókò Ti Ọ̀làjú Kò i Tíì Tàn Kálẹ̀. === [[File:Bag Mosul Gambier Parry Courtauld Gallery.jpg|thumb|The [[Courtauld bag]], thought to be the world's oldest surviving handbag]] Àpò-ìléwọ́ [[Courtauld bag]], òun ni wón ní ìgbàgbọ́ wípe ní wón se é ní [[Mosul]] ní àkókò ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1300s, tí wọ́n sí ní ní èrò pé òun ni ó jẹ́ Àpò-ìléwọ́ tí ó dàgbà jùlọ nínú ayé títí di àkókò tí a Wàyí.<!-- Brown 2014 --> Ó sì dàbí ẹni wípé obìnrin ọlọ́lá kan ní [[Ilkhanate]] ni ó nií.<!-- Brown 2014 --><ref name="Brown 2014">{{cite news |last1=Brown |first1=Mark |title=A handbag? Courtauld Gallery opens up identity of 700-year-old treasure |url=https://www.theguardian.com/culture/2014/feb/19/handbag-courtauld-gallery-identity-treasure-fashion |access-date=8 February 2024 |work=[[The Guardian]] |date=19 February 2014}}</ref> === Orírun àwọn Àpò-ìléwọ́ ìgbàlódé === [[File:Woman's muslin dress and straw bonnet c. 1830.jpg|thumb|Women's fashion from 1830, including a ''reticule'' handbag from France<ref>{{cite web |url=http://collectionsonline.lacma.org/mwebcgi/mweb.exe?request=record;id=159955;type=101 |title=Los Angeles County Museum of Art |publisher=Collectionsonline.lacma.org |access-date=30 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111024071222/http://collectionsonline.lacma.org/mwebcgi/mweb.exe?request=record |archive-date=24 October 2011 |url-status=dead}}</ref>]] Àti ọkùnrin, àti obìnrin ní wón ń lọ àpò Báágì títí di ńkan bí owó ìparí ọdún 1700s.<ref>{{Cite web |title=Handbags and Purses {{!}} Encyclopedia.com |url=https://www.encyclopedia.com/fashion/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/handbags-and-purses |access-date=2023-07-17 |website=www.encyclopedia.com}}</ref> àwọn ènìyàn ilé Europe ìgbàlódé ni wọn ń lọ Àpò-ìléwọ́ láti tójú ọwọ́ ẹyọ sì. Àpò-ìléwọ́ ni wọn ṣe pẹ̀lú aṣọ fẹ́lẹ́fẹ́ tàbí awo [[leather]] tí ọkùnrin àti obìnrin ń sì ń lò wọ́n; ara ìlú Scott, tí orúkọ rẹ ń jẹ́ [[sporran]] jẹ́ ara àwọn ẹni tí wọ́n kópa nínú àṣà Àpò-ìléwọ́ yí. Ní àwọn ǹkan bi ọ̀rúndún kẹtàdínlógún, àwọn ọmọdébìnrin ni wọn ń kó ni bí wọn ń ṣe hun aṣọ gẹ́gẹ́bi ara àwọn ètò ẹ̀kọ́ tí ṣe pàtàkì kí ọmọbìnrin ni kí ó tó lọ sí ilé ọkọ; eléyi náà sì má ń ràn wọ́n lọ́wọ́ láti lè má ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ tí ó rẹwà.<ref>{{cite web|url=https://henriettashandbags.com/index.php?main_page=page&id=4|title=History of Handbags- From the 14th Century to Present Day Handbag Designers|last=Timmons|first=Henrietta|access-date=2017-05-28}}</ref> Ní ìgbà tí yí ọ fi di ọ̀rúndún kejìdínlógún, fásíònù ni ile Europe tí ń sún sì apá ẹ̀yà ara ti o pẹlẹbẹ pẹ̀lú ìwúrí Àwòrán òjìjì láti ilé Greece àti Rome àtijó. Àwọn obìnrin fẹ́ Àpò-ìléwọ́ tí kò ní ní àkùdí lára ti kò sì tún ní tóbi ni ìrísí, fún ìdí èyí, wọ́n ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ [[Reticule (handbag)|''reticules'']] jáde. Àwọn àpò Reticules ni wón ṣe láti ara òwú kòkòrò àti aṣọ àrán, tí ó sì ní okùn ìfàlówó. Ó kọ́kọ́ di gbajúmọ̀ ni ilẹ̀ France, lẹ́yìn náà ni ó ré kọjá sí ilè Britain, níbi tí wọ́n ti di òun kòsémáání.<ref>{{cite book|last=Hagerty|first=Barbara G. S.|title=Handbags: a peek inside a woman's most trusted accessory|year=2002|publisher=[[Running Press Book Publishers]]|isbn=0-7624-1330-1|pages=14–5}}</ref> bótilèjépé ó di kòsémááni, àwọn ọkùnrin ó tẹ̀lé asa náà, dípò àwọn n ló àwọn àpò-ọwọ́ àti àpò ara ṣòkòtò [[pocket]]s, lèyí tí ó di gbajúmọ̀ pẹ̀lú ṣòkòtò àwọn ọkùnrin <ref name="burman83">{{cite book|editor-last1=Burman |editor-first1=Barbara |editor-first2=Carole |editor-last2=Turbin|title=Material Strategies: Dress and Gender in Historical Perspective|year=2003|publisher=[[Wiley-Blackwell]]|isbn=978-1-4051-0906-2|pages=83–4}}</ref> Àwọn Àpò-ọwọ́ ìgbàlódé bí, clutch, pouch, tàbí Àpò-ìléwọ́ ni wọn jẹyọ ni ilẹ̀ England ni àkókò ìdàgbàsókè ọ̀làjú "[[Industrial Revolution]]" , látàrí ìrìnkèrindò pẹ̀lú ọkọ̀ ojú-irin tí ó wọ́pọ̀ si. Bí ọdún 1841, oníṣòwò ọmọ ilẹ̀ [[Doncaster]], Samuel Parkinson (tí ó gbajúmọ̀ fún [[butterscotch]]) péè fún ṣíṣe àwọn àpótí ìrìnàjò tí ó sì tún tẹpẹlẹ mo ṣíṣe irúfé àpótí ìrìnàjò béè na fún ìyàwó rè lẹ́yìn tí ó ṣe àkíyèsí wípé ni Àpò-ìléwọ́ ìyàwó rè kéré láti gba àwọn ẹrú tí èròjà tí wọ́n sì tún fi pèlò rẹ jẹ èyí tí kò ní agbára tó láti gbé rìn ìrìn-àjò. Ó tẹpẹlẹ mọ wípe ní òun fẹ́ oríṣiríṣi Àpò-ìléwọ́ fún ìyàwó òun, tí títóbi rẹ yí ọ yàtò sì arawon fún lílò fún àwọn oríṣi òde, pẹ̀lú àlàyé wípé ni kí wọ́n ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ na láti ara awo kanna tí wọ́n lọ fún àwọn àpótí ìrìnàjò tí òun lójúnà áti ṣe ìyàtò láàrin ti ti ẹ àti Àpò-ìléwọ́ tí [[carpetbag]] tí ó gbajúmọ̀ ni ìgbà na òún, àti láàrin àwọn àwọn àpò ìléwó aláṣọ tí ọ̀pọ̀ àwọn ènìyàn ìgbà òun lò. [[H. J. Cave & Sons|H. J. Cave]] (London) gbà sì lénu, ó sì ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ òsò àkókò, èyí tí àá padà dámò lónìí yí, ní arawon ni ati rí àpò ìpamọ́wọ́ "clutch bag" àti àpò tí wọ́n fi ìwé fẹ́lẹ́ ṣe tote (tí wọ́n ń pè ní Báágì ìrìn-àjò obìnrin "ladies traveling case"). Àwọn eléyi ni wọn wá ní yàrá ìfihàn àwọn Àpò-ìléwọ́ -ìṣẹ̀ǹbáyé "[[Museum of Bags and Purses]]" ní Amsterdam.{{citation needed|date=May 2026}} H. J. Cave tẹ̀síwájú láti máa ṣe ìpolówó àti títà àwọn Àpò-ìléwọ́ yìí, àmọ́ òpò àwọn alátakọ̀ sọ wípé àwọn obìnrín kò nílò àwọn báágì ìléwó bí irú eléyì nítorí wípé níse ni yio má dá wọn lẹ́yìn látàrí àwọn òun ìpèlò wúwo tí wọ́n fi ṣe wọ́n. H. J. Cave dáwọ́dúró ìpolówó Báágì òún dúró lẹ́yìn ọdún 1865, tí ó sì gbájúmó àwọn Àpótí-aṣọ, bótilèjépé wọn sì ń tẹ̀síwájú láti má ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ òun fún àwọn Lóba-Lóba, Àwọn ènìyàn jàǹkàn-jàǹkàn tí wọ́n gbajúmọ̀, àti láti ṣe ayẹyẹ àwọn àjọ̀dún kòkan,bi ayẹyẹ tí "Queen's 2012 Diamond Jubilee" tí ọdún 2012. H. J. Cave bèrè ṣíṣe Àpò-ìléwọ́ padà ní ọdún 2010.<ref>{{cite news|first=Philippa |last=Stockley |url=https://www.independent.co.uk/voices/commentators/philippa-stockley-yes-the-contents-mean-a-lot-but-its-the-bag-that-matters-most-8100587.html |title=Yes, the contents mean a lot, but it's the bag that matters most |newspaper=The Independent |date=2 September 2012 |access-date=27 September 2015}}</ref> == Àwọn Àpò-ìléwọ́ ni Sànmánì ìgbà ọ̀rúndún ogún == [[File:SandrineNosbé (cropped).jpg|thumb|Handbag over the shoulder]] Ní àkókò ìgbà tí Àpò-ìléwọ́ bèrè sí mi ń di gbajúmọ̀, wọn ṣe àtakò won pẹ̀lú wípé ni Àpò-ìléwọ́ òun ni kò dàbí òun ti o jọ tí obìnrin. Ní ìbẹ̀rẹ̀ Sànmánì ọ̀rúndún ọgúnjó, Sigmund Freud jiyàn pe Àpò-ìléwọ́ ni óun ṣe àpẹẹrẹ ìbálòpọ̀ látàrí pé ìrísí Àpò-ìléwọ́ ni ó jọ ojú ara obìnrin. Kí a tó mon lọ Àpò-ìléwọ́, àpò ni òun má ń wá nínú aṣọ obìnrin, lèyí tí ó fi àyè sílẹ̀ fún yíyọ nkan jáde ní gbangba ni ònà iyì àti ẹ̀yẹ tí ó ṣe àpónlé fún obìnrin. Nítorí pé Àpò-ìléwọ́ je èyí tí wọ́n ń gbé lọ́wọ́ ni gbangba, òùn ṣe àfihàn àwọn ǹkan ìní ara ẹni obìnrin síta fún gbọgbọ ayé rí. Ní ìwòye Freud, eléyi ni ó fi wé Àpẹ̀rẹ̀ fífi ọwọ́ pa ojú ara ní ọ̀nà ìbálòpọ̀.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Hiner|first=Susan|date=June 10, 2010|title=Accessories to Modernity: Fashion and the Feminine in Nineteenth-Century France|url=http://www.jstor.org/stable/j.ctt3fhhgk.10|access-date=May 11, 2021|website=JSTOR|publisher=[[University of Pennsylvania Press]]|pages=178–210|jstor=j.ctt3fhhgk.10 }}</ref> Bí Àpò-ìléwọ́ ṣe di ìtẹ́wọ́gbà gbogboogbò ni nkan bi ọ̀rúndún ogún, ìyípadà bèrè sí mi de ba ìwúlò rẹ gẹgẹbi òun ìkó ǹkan sí àmì àti ònà tí wọ́n ń gbá fi ọlá àti ipò ẹni tí ó gbé lọ́wọ́ hàn ní àwùjọ. Àwọn ọ̀nà-àrà tí wọ́n fi ṣé, irúfé oun tí wón fi ṣeé, iye tí wọ́n ń tàá, àti orúkọ àwọn tí wọ́n ṣeé, di òun amuye tí ó dé ní ìwúlò ju bóyá Àpò-ìléwọ́ òun gan pàápàá lè kó ẹrù ara ẹni. Àpò-ìléwọ́ kúrò ní òun tí kìíṣe tí obìnrin di òun ti wọn padà wá fi dá lórí obìnrin tí wọ́n sì yọ kúrò nínú nkan amuye ọkùnrin. Àpò Báágì àwọn obìnrín je òun òsó tí wọ́n ń kó àwọn ǹkan ìní wọn sí, Báágì ìfàlọ́wọ́ fún àwọn ọkùnrin ń ti rè ni ó wà ní ipele àwọn báágì bíi àpótí-ìwé (briefcases): èyí tí ó jẹ́ onígun mẹ́rin; tí wọ́n má ń kó àwọn nkan ti o níse pẹ̀lú ìjé ọmọkùnrin sì inú rẹ̀ bí: àwọn ìwé isé, àwọn ìwé ọ́físì àti àwọn nkan bi bírò. Ìyàtò tí ń bẹ ní àárín Báágì ọkùnrin àti ti obìnrin ní ó pàdé ní àárín Báágì ìléwò pélébé tí ìgbàlódé. Báágì òun ti wọn se fún kíkó àwọn ọwọ́ ẹyọ sí nínú pẹ̀lú èróngbà láti fi ṣe ìtọrẹ ni inu ile ìjọsìn ni ó ní Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ni àwọn àkókò ìgbà tí ọ̀làjú sèsè ń dàgbà sókè. Gégébí Báágì pélébé òun ṣe jẹ́ àmì ìtọrẹ ni ìwòye òpò ènìyàn, ìwòye òun tẹ̀síwájú pẹ̀lú bi ṣe máa ń wo obìnrin tí ó ń gbé Àpò-ìléwọ́ lọ́wọ́ gẹ́gẹ́ bí ènìyàn pàtàkì, tí ó sì lè jẹ́ pé ó ń lo àpò ìléwò pélébé òun láti kó àwọn ọwọ́ tí ó fè fi tọrẹ. <ref name=":0" /> Láàrin àwọn ọdún 1940, ìpín àwọn aṣọ tí ó wáyé nítorí Ogun Àgbáyé Kejì mú kí wọ́n bẹ̀rẹ̀ sí ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ láti inú àwọn ohun èlò bí Màrìwò ([[:en:Raffia|raffia]]) tàbí kí wọ́n hunún láti ara òwú.<ref>{{Cite book |last=Pedersen |first=Stephanie |url=http://archive.org/details/handbagswhatever0000pede |title=Handbags : what every woman should know |date=2006 |publisher= David & Charles|location=Cincinnati, OH |others=Internet Archive |isbn=978-0-7153-2495-0}}</ref> Àwọn obìnrin kan hun àwọn Àpò-ìléwọ́ kékeré ti ara wọn pẹ̀lú wíwo àwọn àpẹẹrẹ Báágì mìíràn tí wọ́n ń tà ní àwọn àkókò yìí. == Báágì ìléwò Àwọn ọkùnrin == {{Redirect|Man purse|the JPEGMafia song|JPEGMafia discography}} [[File:FreitagBag.jpg|thumb|A casual messenger bag]] Báágì ìléwò, èyí tí a mọ̀ tí ó pé jù ni orílẹ̀ ayé ni ó jẹ́ èyí tí ọkùnrin kan tí orúkọ rẹ ń jẹ [[Ötzi the Iceman]] lò ní nkan bi ẹgbẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n ọdún sẹ́yìn.<ref>{{cite book|last=Gerval|first=Olivier|title=Studies in Fashion: Fashion Accessories|year=2009|publisher=A & C Black|isbn=978-1-4081-1058-4|page=44}}</ref> Àwọn ọkùnrin tí fi ìgbà kan ló àpò-ọwọ́ [[coin purse]]. Ní àwọn àkókò ìbẹ̀rẹ̀ ìdásílẹ̀ àgbègbè Europe òde òní, tí ìrísí fásíònù àwọn obìnrin sì ń dàgbà lọ́nà lílọ àwọn àpò ìléwò tí wọ́n fi ṣe òsó, fásíònù àwọn ọkùnrin ń ti rè dojú kọ ònà ibòmíràn. Ṣòkòtò àwọn ọkùnrin rọ́pò Ṣòkòtò-gawù [[breeches]] ní àwọn àkókò ọ̀rúndún kejìdínlógún sí ọkàndínlógún, tí wọ́n sì fi àpò kún àwọn ìrísí ṣòkòtò wọn. Eléyìí fún àwọn ọkùnrin ní àyè láti lè mọ kò ọwọ́ ẹyọ àti ọwọ́ ìwé sì inú àpò aláwo tí ó jẹ́ ìléwò. Àpò àwọn ọkùnrin pò ni ọ̀rúndún kọkànlélógún sì ogún pẹ̀lú àwọn èwù Àwòtélẹ̀-àwọ̀lékè Kóòtù áti sòkòtò ti o fún wọn ní ànfàní à ti lè kó àwọn nkan ìní wọn bii, Àwọn kòkò-tábà, ìṣáná, ọ̀bẹ je awon nkan ti àwọn ìyàwó wọn a mon tún ṣe.<ref name="burman83"/> Àwọn àpò ìléwò àwọn ọkùnrin ní àwọn oníṣẹ́-ọnà ṣe àjíǹde fún ní àkókò ọdún 1970s ní Europe.<ref>{{cite book|last=Sarti|first=Giorgio|title=Vespa: 1946-2006: 60 Years of the Vespa|year=2006 |location=St. Paul, Minnesota |publisher=[[Motorbooks]]|isbn=978-0-7603-2577-3|page=117}}</ref> láti àwọn ọdún 1990s, ní àwọn oníṣẹ́-ọnà tí ṣe ìpolówó àwọn oririsi àwọn àpò ìléwò fún àwọn ọkùnrin. Àwọn orúkọ bíi '''man bag''', '''man-purse''', '''murse''', àti '''mini bag''' òun ni wón ti lò láti fi ṣe àpèjúwe àwọn báágì yí. Àwọn iṣẹ́ ọnà Báágì ìléwò tí ó wọ́pọ̀ ni U.S. Ní wón sábà má ń jẹ ẹ̀yà títí Báágì alápò-ẹ̀yìn tàbí Báágì fun awọn ìránṣẹ́ [[messenger bag]], tí kò sì fi ara jọ wipe ni ìṣẹ̀dá ẹ̀yà èyàn kan ní wón ṣeé fún. Àti obìnrin àti ọkùnrin ni ó le lòó bótilèjépé òun má ń pélébé mó ń ẹyin dáadáa ju Báágì alápònséyìn [[backpack]] lọ tí kò sì wúwo tó àpò-ìwé. Àwọn báágì wọ̀nyí ni wọn ń pè ní wón ń sábà má ń pè ní Àpò-ìránṣẹ́ [[messenger bag]] tàbí "organizer bags" . Ní òpò àwọn ìlú míràn, ó jẹ́ òun Wọ́pọ̀ fún ọkùnrin láti gbé àwọn báágì kékeré onígun tí wọ́n ń sábà máa ń ṣe pẹ̀lú awo tí wọ́n ń sì má ń gbé sì èjìká. Àpò aláwo tí wọ́n ń fikó apá "[[satchel]]" na jee èyí tí ó wọ́pọ̀ láàrín àwọn ọkùnrin. Àwọn àpò ìléwò ọkùnrin ní àwọn oníṣẹ́-ọnà bí [[Prada]], [[Louis Vuitton]], [[Coach, Inc.|Coach]], àti [[Bottega Veneta]] ma ń ṣe ní onírúurú ẹ̀yà àti àrà. Títí di àkókò ọdún 2011, ìfojúdá ọjà àpò ìléwò àwọn ọkùnrin ní àgbáyé ní o o wa ni nkan bi bíllíónù mẹ́rìn ni ọdọọdún ($4 billion).{{update inline|date=May 2026}}<ref>{{cite book |title=Standard & Poor's 500 Guide |year=2011 |publisher=McGraw-Hill |isbn=978-0-07-175491-0}}</ref> títí di àwọn nkan bi ọdún 2012, ọjà ìtajà àwọn nkan ìléwò ọkùnrin bíi "holdall" ní àwọn àgbègbè àríwá ilẹ̀ Amẹ́ríkà ń tẹ̀síwájú.<ref>{{cite news |last=Clifford |first=Stephanie |url=https://www.nytimes.com/2012/02/20/business/men-are-buying-fashion-accessories-after-slow-recession-sales.html |title=Men Step Out of the Recession, Bag on Hip, Bracelet on Wrist |newspaper=The New York Times |date=19 February 2012}}</ref> == Irúfẹ́ Àwọn báágì == [[File:Handbags diagram.svg|thumb|Varieties of handbags (proportional)]] * [[:en:Baguette_(bag)|Baguette]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì ìléwò pataki kan tó ní ìrísí pẹlẹbe tó gùn ní petele tí ó sì fi ìrísí jọ búrẹ́dì ilé faransé kan tí ń jẹ ([[:en:Baguette_(bag)|baguette]]) * Bowling bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò ìléwò pataki kan tí ó gbajúmọ̀ ni nkan bi ọdún 1990s, fún àwọn ọ̀dọ́mọdé bìnrin láti lè mó ń fi gbé bọ́ọ̀lù. Ní ìrísí, ìsàlẹ̀ rẹ̀ ,ri petele, sùgbọ́n òkè rẹ̀ rí roboto (domed/semi-elliptical shape). Ó ní ọwọ́-ìmú méjì gígùn tó rọ̀rùn láti gbé mọ́ ọwọ́ tàbí lórí èjìká, ó sì máa ń ní zíípù nla kan lókè tó ń ṣí kànga láti fàyè gba títọ́jú ẹrù. * Barrel bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò pataki kan tó ní ìrísí roboto gígùn petele (cylindrical / tube shape) tí ó sì tóbi díẹ̀ ju Báágì baguette lọ, pẹ̀lú ọwọ́-ìmú méjì tàbí okùn gígùn kan láti sọ̀ mọ́ èjìká. * Bucket bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Àpò-ìléwọ́ pataki kan tó ní ìsàlẹ̀ petele roboto (oval or circular base) àti ìhà gíga petele tó n yọ sí òkè bíi garawa omi. ó máa ń ní okùn-fífà ní ẹnu láti fi fà mọ́ra pẹ̀lú iga ọwọ́ ńlá tí èyàn lè fi kọ́ apá. * Clutch: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì ìléwò tàbí Àpò ọwọ́ tí ó kúrú gidi gidi, ìrísí rẹ̀ jẹ́ pẹlẹbẹ, ó sì yàtọ̀ sí àwọn àpò yòókù nítorí pé kò ní ọwọ́-ìmú (handle) tàbí okùn gígùn (strap). Àwọn ìmíràn a má ni apá tí èyàn lè wò sì èjìká ṣùgbọ́n òpòlopò ni wọn ò ní.<ref>{{Cite web|date=2015-11-01|title=Similar But Differents: Clutch vs Wristlet|url=https://theluxonomist.es/2015/11/02/similar-but-differents-clutch-vs-wristlet/abel-hernandez|access-date=2021-01-26|website=The Luxonomist|language=es}}</ref> * Crossbody bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì kan tí wọ́n ń gbé kórùn, eleyi yàtò sì àwọn báágì ìléwò miran bí 'clutch' 'tote' tàbí 'bowling bag'; Báágì baguette, bí àpẹẹrẹ, ó ṣe gbé kórùn gẹ́gẹ́bi àwọn báágì miran bí 'half-moon' tàbí 'messenger bag' , àmọ́ Báágì 'tote' àti 'hobo' kò ṣe gbé kórùn. (àwọn báágì 'bucket bags' míràn ṣeé gbé kórùn) * Doctor's bag: Tí a tún mọ̀ sí [[Gladstone bag]], òun ni wón se gẹ́gẹ́ bí àwòṣe lórí báágì dókítà ìgbà àkọ́kọ́ Victorian-era. Kíi tóbi púpò, ó sì má ń ní owó ìgbẹ́ méjì. Ó fi ara jọ bowling bag ṣùgbọ́n ẹnu wọn yàtò sì arawon tí ara rẹ̀ a sì má je àwò dúdú. * East-west bag: Eléyi je Irúfẹ́ àpò ìfàlówó tí ó ní ìrísí pẹlẹbe gígùn. Bí ó ṣe fè na si ni ó tún ga. * Half-moon bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò tí wọ́n ṣe ní ìrísí òṣùpá, ó sábà má ń kéré pẹ̀lú ìrísí obinrin, wọn má n fi ń kópá, ó sì lè ní owó tàbí kí ó má níí.<ref>{{Cite web|last=Bobila|first=Maria|title=18 Half-Moon Handbags for When You're Tired of Your Bucket Bag|url=https://fashionista.com/2019/04/shop-half-moon-handbags|access-date=2021-01-26|website=Fashionista|date=9 April 2019 |language=en}}</ref> * [[Hobo bag]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì kan tó nìpọn sùgbọ́n tí ó máa ń rọ̀ wọ̀dùwọ̀dù sínú láàárín nígbà tí o bá gbé e dání tàbí tí o bá sọ̀ ọ́ mọ́ èjìká rẹ. Ó ní okùn gígùn kan ṣoṣo tó jẹ mọ́ ara àpò náà láti ibẹ̀rẹ̀ títí dórí, ẹnu rẹ̀ sì máa ń ní zíípù pẹlẹbẹ tó tẹ̀wá sínú gẹ́gẹ́ bí àṣà barrel bag. * [[Messenger bag]]: Ní ọ̀rọ̀ kan, ó jẹ́ irúfẹ́ àpò "satchel" ńlá kan tó nìpọn, tí ó ní ìbòrí nla (large flap) lókè láti bo ẹnu rẹ̀, ati okùn gígùn (long adjustable strap) kan ṣoṣo. Ìyàtọ̀ àpò yìí gangan ni pé ẹni tó wọ̀ ọ́ máa ń sọ okùn rẹ̀ kọjá lórí èjìká kan sí apá kejì itan rẹ̀ (crossbody style), èyí tó ń fàyè gba ẹni náà láti gbé ẹrù wúwo mọ́ra láìsọ ọwọ́ rẹ̀ nù fún rírìn kánkán tàbí láti gun kẹ̀ké. Ìwúrí ìwòye tí ó bí báágì na ni ó ní ṣe pẹ̀lú irúfé àwọn báágì tí àwọn oníṣẹ́-ìránṣẹ́ abúlé ńwò. * [[Minaudière]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò [[clutch bag]] pataki kan tó yàtọ̀ sí gbogbo àwọn àpò yòókù. Ó nìpọn ti wọ́n sì fi irin bi wúrà tàbí idẹ ([Bronze age]), pálí nla dídán (acrylic/resin), tàbí pákó ṣe, tí ẹnu rẹ̀ sì máa ń ní kókó-irúfẹ́ (clasp) tí wọ́n ń sábà má ń lò jáde ní ìròlé. * [[Reticule (handbag)|Reticule]]:Tí a tún mọ̀ sí ''ridicule'' tàbí ''indispensable'' jẹ́ irúfé Àpò-ìléwọ́ kúrú alápòòfà ti àtijọ́ tó ní okùn-fífà, ènyí tó jẹ́ Ìpilẹ̀ṣẹ̀ gbogbo àpò ìléwò òde òní tí wọ́n nlo ni àwọn àkókò 1795 sí 1820. * [[Saddlebag]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò kan tí kò tóbi púpò tí ó ní ìrísí àpò tí wọ́n ń sọ mó esin ni ègbé tí ìsàlẹ̀ rẹ̀ jẹ́ roboto pẹ̀lú okùn tí èyàn lè fi kọ́ apá. Àpò yì, ti [[Dior Saddle bag]], ṣe àfihàn rè ni ọdún 1999 lọ́wọ́ oníṣẹ́-ọ́nà [[John Galliano]], jẹ́ gbajúmọ̀ irúfé ẹ̀yà àpò yí tí ayé òde òní. * [[Satchel]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò Báágì kan tí wọ́n sábà máa ń ṣe pẹ̀lú awo, pẹ̀lú ìdérí fẹ́lẹ́fẹ́, ọwọ́ ìgbàmú ni ọwọ́ òkè àti okùn ìkó méjì tí ó sì tún má ń ní ojú àpò ìpadé gẹgẹbi titi àpò àpótí àwọn dókítà tàbí kí ó ní ìrísí báágì "Tote" ṣùgbọ́n òun má ń kéré tí wọ́n ń sì má ń gbé kórùn. Àpò satchel tí wọ́n bá fi canvas ṣe òun ni wón ká kún báágì oníṣẹ́-ìránṣẹ́. trmnzxj0fhihyk111nj6qyi799kc5lr 637291 637290 2026-09-17T19:48:20Z Olaoye Sheu Ibrahim 31612 /* */ 637291 wikitext text/x-wiki {{Short description|Handled bag used to carry personal items}} {{Use dmy dates|date=September 2015}} [[File:Mi'kmaq porcupine quill purse (40412695490).jpg|thumb|right|Mi'kmaq porcupine quill handbag]] '''Àpò-ìléwọ́''', tí ọ̀pọ̀ ènìyàn tún mọ̀ gẹ́gẹ́bi Àpò-Owó "'''purse'''" Nínú èdè Gẹ̀ẹ́sì tí apá ilẹ̀ àríwá Amẹrikà "[[:en:North_American_English|North American English]]" , ni ó jẹ́ Àpò-ìléwọ́ "[[:en:Bag|bag]]" kékeré tí ó ní owó tí èyàn lè fi gbáamú " [[:en:Handle_(grip)|handled]]" tí wọ́n ń lọ láti fi kọ́ àwọn ẹrù ara ẹni. Ní àwọn agbègbè kan ní ilé Amẹrikà, wọn tí fi ìgbà kan pèé ni '''pocketbook''' . ==Àkójọpọ̀ àwọn èdè-àkànṣe == Òrò èdè ẹ "purse" òun ni wón kókó lọ fi ṣe àpèjúwe àpò kékeré tí wọ́n ń kó àwọn ọwọ́ ẹyọ sì nínú. Ní àwọn ìlú àti orílẹ̀ èdè tí wọ́n ń tí ń sọ èdè Gẹ̀ẹ́sì, òun ni wó ń tí ń lọ láti fi tókasí àpò ọwọ́ kékeré "[[:en:Coin_purse|small money bag]]" "Àpò-ìléwọ́" je Báágì tí ó tóbi díẹ̀ tí ó lè gbà àwọn òpò ǹkan bi ọwọ́ àti àwọn ǹkan èlò tí ara ẹni míràn. Àwọn elédè Gẹ̀ẹ́sì tí ilé Amẹrikà sábà má ń lọ ọ̀rọ̀ "purse àti handbag" sì arawon. Ìlo ọ̀rọ̀ ''handbag'' òun ni ó bẹ̀rẹ̀ sí mí jeyo ni àwọn ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1900s. Télètélè , won sábà má ń lọ láti fi tókasí àpò ìléwó àwọn ọkùnrin. Àpò àwọn obìnrin gbèrègèjigè sì ni ìwọ̀n, ni àwọn àkókò yí, tí wọ́n sì lọ ọ̀rọ̀ na mo lọ́rùn.<ref>{{cite book|last=Browning|first=Marie|title=Purse Pizzazz|year=2006|publisher=[[Sterling Publishing]]|isbn=978-1-4027-4065-7|page=8}}</ref> "Pocketbook" tún jẹ́ ọ̀rọ̀ míràn tí wọ́n ń lọ láti fi ṣe àpèjúwe àpò ìléwó àwọn obìnrin tí ó gbajúmọ̀ ni ilẹ̀ United States ni àwọn nǹkan bí owó àárín ọgúnjó ọ̀rúndún.<ref>{{cite book | last=Wilcox | first=C. | title=A Century of Bags: Icons of Style in the 20th Century | publisher=Universal International | year=1997 | isbn=978-1-876142-36-0 | url=https://books.google.com/books?id=t9UaAAAACAAJ | access-date=March 19, 2024 | page=11}}</ref> == Ìpilẹ̀ṣẹ̀ == === Àwọn Ohun Àrà Àtijó === Ní ayé ìgbà àtijó, àwọn àpò baagi òun ni wọn ń lò láti fi kọ́ àwọn ǹkan bi, òkúta, irin-isé, ǹkan ìjà, àti ọwọ́. Àwọn àpẹrẹ àpò báyìí ni wọn ṣe àwárí wọn ní àwọn ayé ìsìnkú ilẹ̀ Egypt ayé àtijó "[[Ancient Egyptian funerary practices|Egyptian burial sites]]" ({{circa}} 2686–2160 BCE) tí wọ́n ṣe wọn pẹ̀lú awo pẹ̀lú ọwọ́ méjì tí wọ́n fi igi ṣe fún gbígbé.<ref>{{Cite web |date=2019-10-27 |title=The History Of Bags |url=https://lux-collector.com/blogs/blog/the-history-of-bags |access-date=2023-07-17 |website=LuxCollector Vintage |language=en}}</ref> Àwọn ènìyàn ayé àtijó ni ilẹ̀ " [[Ancient Greece|ancient Greeks]]" lo awo, ìwé 'papyrus' àti Àpò-ọwọ́ fẹ́lẹ́fẹ́ tí wọ́n tún mọ̀ sí ''byrsa'' láti fi àwọn ọwọ́ ẹyọ pamó lèyí tí ó jẹ́ Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ọ̀rọ̀ èdè Gẹ̀ẹ́sì "purse". Bí ó ti di wípe ni ìdàgbàsókè ń bá ìrísí ọwọ́ òun ló ṣe okùnfà fún ìdásílẹ̀ àwọn àpò-ìgbàdí olókùn tí wọ́n sábà má ń sọ mó ìbàdí tàbí kí wọ́n yìi mo aṣọ. Nínú Àpò-ìléwọ́ kan ní wón ti ṣe àwárí [[Ötzi]], tí sèmí ni àwọn nkan ọdún 3350 sí 3105 BC.<ref>{{Cite web |title=From when did humans start carrying handbags? |url=https://htschool.hindustantimes.com/editorsdesk/knowledge-vine/from-when-did-humans-start-carrying-handbags |access-date=2023-07-17 |website=HT School |language=en-US |archive-date=17 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230717120540/https://htschool.hindustantimes.com/editorsdesk/knowledge-vine/from-when-did-humans-start-carrying-handbags |dead-url=yes }}</ref> ni ara àwọn àwárí ìṣáájú ni a ti rí àpò aláwo tí ó wá láti àwọn àkókò [[Anglo-Saxon settlement of Britain|Anglo-Saxon Britain]], ni nkan bí ọdún circa 625 CE, se àfihàn ojú oórì ọba Roewald ni bi Òkìtì [[Sutton Hoo]] ní [[Suffolk]].<ref>{{Cite web |last=Johnson |first=Anna |title=Fashions of Handbags and Purses |url=https://www.lovetoknow.com/life/style/fashions-handbags-purses |access-date=2023-07-17 |website=LoveToKnow |language=en}}</ref> bótilèjépé awo ara Àpò-ìléwọ́ òun ti gbóó, àwọn wúrà tí wọ́n fi ṣe òsó ara rẹ sì wà ní sepé. Nínú Àpò-ìléwọ́ òun, wọn ba ogójì ọwọ́ ẹyọ wúrà ni inu rẹ̀ tí wọ́n fi ìkọ́-bẹ́líìtì wúrà dìmú. Àwọn ìrísí yí jé àmì ọlá àti ipò, lèyí tí òun tọ́ka sí ara nkan ìní ìfi ọlá hàn. === Àkókò Ti Ọ̀làjú Kò i Tíì Tàn Kálẹ̀. === [[File:Bag Mosul Gambier Parry Courtauld Gallery.jpg|thumb|The [[Courtauld bag]], thought to be the world's oldest surviving handbag]] Àpò-ìléwọ́ [[Courtauld bag]], òun ni wón ní ìgbàgbọ́ wípe ní wón se é ní [[Mosul]] ní àkókò ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1300s, tí wọ́n sí ní ní èrò pé òun ni ó jẹ́ Àpò-ìléwọ́ tí ó dàgbà jùlọ nínú ayé títí di àkókò tí a Wàyí.<!-- Brown 2014 --> Ó sì dàbí ẹni wípé obìnrin ọlọ́lá kan ní [[Ilkhanate]] ni ó nií.<!-- Brown 2014 --><ref name="Brown 2014">{{cite news |last1=Brown |first1=Mark |title=A handbag? Courtauld Gallery opens up identity of 700-year-old treasure |url=https://www.theguardian.com/culture/2014/feb/19/handbag-courtauld-gallery-identity-treasure-fashion |access-date=8 February 2024 |work=[[The Guardian]] |date=19 February 2014}}</ref> === Orírun àwọn Àpò-ìléwọ́ ìgbàlódé === [[File:Woman's muslin dress and straw bonnet c. 1830.jpg|thumb|Women's fashion from 1830, including a ''reticule'' handbag from France<ref>{{cite web |url=http://collectionsonline.lacma.org/mwebcgi/mweb.exe?request=record;id=159955;type=101 |title=Los Angeles County Museum of Art |publisher=Collectionsonline.lacma.org |access-date=30 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111024071222/http://collectionsonline.lacma.org/mwebcgi/mweb.exe?request=record |archive-date=24 October 2011 |url-status=dead}}</ref>]] Àti ọkùnrin, àti obìnrin ní wón ń lọ àpò Báágì títí di ńkan bí owó ìparí ọdún 1700s.<ref>{{Cite web |title=Handbags and Purses {{!}} Encyclopedia.com |url=https://www.encyclopedia.com/fashion/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/handbags-and-purses |access-date=2023-07-17 |website=www.encyclopedia.com}}</ref> àwọn ènìyàn ilé Europe ìgbàlódé ni wọn ń lọ Àpò-ìléwọ́ láti tójú ọwọ́ ẹyọ sì. Àpò-ìléwọ́ ni wọn ṣe pẹ̀lú aṣọ fẹ́lẹ́fẹ́ tàbí awo [[leather]] tí ọkùnrin àti obìnrin ń sì ń lò wọ́n; ara ìlú Scott, tí orúkọ rẹ ń jẹ́ [[sporran]] jẹ́ ara àwọn ẹni tí wọ́n kópa nínú àṣà Àpò-ìléwọ́ yí. Ní àwọn ǹkan bi ọ̀rúndún kẹtàdínlógún, àwọn ọmọdébìnrin ni wọn ń kó ni bí wọn ń ṣe hun aṣọ gẹ́gẹ́bi ara àwọn ètò ẹ̀kọ́ tí ṣe pàtàkì kí ọmọbìnrin ni kí ó tó lọ sí ilé ọkọ; eléyi náà sì má ń ràn wọ́n lọ́wọ́ láti lè má ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ tí ó rẹwà.<ref>{{cite web|url=https://henriettashandbags.com/index.php?main_page=page&id=4|title=History of Handbags- From the 14th Century to Present Day Handbag Designers|last=Timmons|first=Henrietta|access-date=2017-05-28}}</ref> Ní ìgbà tí yí ọ fi di ọ̀rúndún kejìdínlógún, fásíònù ni ile Europe tí ń sún sì apá ẹ̀yà ara ti o pẹlẹbẹ pẹ̀lú ìwúrí Àwòrán òjìjì láti ilé Greece àti Rome àtijó. Àwọn obìnrin fẹ́ Àpò-ìléwọ́ tí kò ní ní àkùdí lára ti kò sì tún ní tóbi ni ìrísí, fún ìdí èyí, wọ́n ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ [[Reticule (handbag)|''reticules'']] jáde. Àwọn àpò Reticules ni wón ṣe láti ara òwú kòkòrò àti aṣọ àrán, tí ó sì ní okùn ìfàlówó. Ó kọ́kọ́ di gbajúmọ̀ ni ilẹ̀ France, lẹ́yìn náà ni ó ré kọjá sí ilè Britain, níbi tí wọ́n ti di òun kòsémáání.<ref>{{cite book|last=Hagerty|first=Barbara G. S.|title=Handbags: a peek inside a woman's most trusted accessory|year=2002|publisher=[[Running Press Book Publishers]]|isbn=0-7624-1330-1|pages=14–5}}</ref> bótilèjépé ó di kòsémááni, àwọn ọkùnrin ó tẹ̀lé asa náà, dípò àwọn n ló àwọn àpò-ọwọ́ àti àpò ara ṣòkòtò [[pocket]]s, lèyí tí ó di gbajúmọ̀ pẹ̀lú ṣòkòtò àwọn ọkùnrin <ref name="burman83">{{cite book|editor-last1=Burman |editor-first1=Barbara |editor-first2=Carole |editor-last2=Turbin|title=Material Strategies: Dress and Gender in Historical Perspective|year=2003|publisher=[[Wiley-Blackwell]]|isbn=978-1-4051-0906-2|pages=83–4}}</ref> Àwọn Àpò-ọwọ́ ìgbàlódé bí, clutch, pouch, tàbí Àpò-ìléwọ́ ni wọn jẹyọ ni ilẹ̀ England ni àkókò ìdàgbàsókè ọ̀làjú "[[Industrial Revolution]]" , látàrí ìrìnkèrindò pẹ̀lú ọkọ̀ ojú-irin tí ó wọ́pọ̀ si. Bí ọdún 1841, oníṣòwò ọmọ ilẹ̀ [[Doncaster]], Samuel Parkinson (tí ó gbajúmọ̀ fún [[butterscotch]]) péè fún ṣíṣe àwọn àpótí ìrìnàjò tí ó sì tún tẹpẹlẹ mo ṣíṣe irúfé àpótí ìrìnàjò béè na fún ìyàwó rè lẹ́yìn tí ó ṣe àkíyèsí wípé ni Àpò-ìléwọ́ ìyàwó rè kéré láti gba àwọn ẹrú tí èròjà tí wọ́n sì tún fi pèlò rẹ jẹ èyí tí kò ní agbára tó láti gbé rìn ìrìn-àjò. Ó tẹpẹlẹ mọ wípe ní òun fẹ́ oríṣiríṣi Àpò-ìléwọ́ fún ìyàwó òun, tí títóbi rẹ yí ọ yàtò sì arawon fún lílò fún àwọn oríṣi òde, pẹ̀lú àlàyé wípé ni kí wọ́n ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ na láti ara awo kanna tí wọ́n lọ fún àwọn àpótí ìrìnàjò tí òun lójúnà áti ṣe ìyàtò láàrin ti ti ẹ àti Àpò-ìléwọ́ tí [[carpetbag]] tí ó gbajúmọ̀ ni ìgbà na òún, àti láàrin àwọn àwọn àpò ìléwó aláṣọ tí ọ̀pọ̀ àwọn ènìyàn ìgbà òun lò. [[H. J. Cave & Sons|H. J. Cave]] (London) gbà sì lénu, ó sì ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ òsò àkókò, èyí tí àá padà dámò lónìí yí, ní arawon ni ati rí àpò ìpamọ́wọ́ "clutch bag" àti àpò tí wọ́n fi ìwé fẹ́lẹ́ ṣe tote (tí wọ́n ń pè ní Báágì ìrìn-àjò obìnrin "ladies traveling case"). Àwọn eléyi ni wọn wá ní yàrá ìfihàn àwọn Àpò-ìléwọ́ -ìṣẹ̀ǹbáyé "[[Museum of Bags and Purses]]" ní Amsterdam.{{citation needed|date=May 2026}} H. J. Cave tẹ̀síwájú láti máa ṣe ìpolówó àti títà àwọn Àpò-ìléwọ́ yìí, àmọ́ òpò àwọn alátakọ̀ sọ wípé àwọn obìnrín kò nílò àwọn báágì ìléwó bí irú eléyì nítorí wípé níse ni yio má dá wọn lẹ́yìn látàrí àwọn òun ìpèlò wúwo tí wọ́n fi ṣe wọ́n. H. J. Cave dáwọ́dúró ìpolówó Báágì òún dúró lẹ́yìn ọdún 1865, tí ó sì gbájúmó àwọn Àpótí-aṣọ, bótilèjépé wọn sì ń tẹ̀síwájú láti má ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ òun fún àwọn Lóba-Lóba, Àwọn ènìyàn jàǹkàn-jàǹkàn tí wọ́n gbajúmọ̀, àti láti ṣe ayẹyẹ àwọn àjọ̀dún kòkan,bi ayẹyẹ tí "Queen's 2012 Diamond Jubilee" tí ọdún 2012. H. J. Cave bèrè ṣíṣe Àpò-ìléwọ́ padà ní ọdún 2010.<ref>{{cite news|first=Philippa |last=Stockley |url=https://www.independent.co.uk/voices/commentators/philippa-stockley-yes-the-contents-mean-a-lot-but-its-the-bag-that-matters-most-8100587.html |title=Yes, the contents mean a lot, but it's the bag that matters most |newspaper=The Independent |date=2 September 2012 |access-date=27 September 2015}}</ref> == Àwọn Àpò-ìléwọ́ ni Sànmánì ìgbà ọ̀rúndún ogún == [[File:SandrineNosbé (cropped).jpg|thumb|Handbag over the shoulder]] Ní àkókò ìgbà tí Àpò-ìléwọ́ bèrè sí mi ń di gbajúmọ̀, wọn ṣe àtakò won pẹ̀lú wípé ni Àpò-ìléwọ́ òun ni kò dàbí òun ti o jọ tí obìnrin. Ní ìbẹ̀rẹ̀ Sànmánì ọ̀rúndún ọgúnjó, Sigmund Freud jiyàn pe Àpò-ìléwọ́ ni óun ṣe àpẹẹrẹ ìbálòpọ̀ látàrí pé ìrísí Àpò-ìléwọ́ ni ó jọ ojú ara obìnrin. Kí a tó mon lọ Àpò-ìléwọ́, àpò ni òun má ń wá nínú aṣọ obìnrin, lèyí tí ó fi àyè sílẹ̀ fún yíyọ nkan jáde ní gbangba ni ònà iyì àti ẹ̀yẹ tí ó ṣe àpónlé fún obìnrin. Nítorí pé Àpò-ìléwọ́ je èyí tí wọ́n ń gbé lọ́wọ́ ni gbangba, òùn ṣe àfihàn àwọn ǹkan ìní ara ẹni obìnrin síta fún gbọgbọ ayé rí. Ní ìwòye Freud, eléyi ni ó fi wé Àpẹ̀rẹ̀ fífi ọwọ́ pa ojú ara ní ọ̀nà ìbálòpọ̀.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Hiner|first=Susan|date=June 10, 2010|title=Accessories to Modernity: Fashion and the Feminine in Nineteenth-Century France|url=http://www.jstor.org/stable/j.ctt3fhhgk.10|access-date=May 11, 2021|website=JSTOR|publisher=[[University of Pennsylvania Press]]|pages=178–210|jstor=j.ctt3fhhgk.10 }}</ref> Bí Àpò-ìléwọ́ ṣe di ìtẹ́wọ́gbà gbogboogbò ni nkan bi ọ̀rúndún ogún, ìyípadà bèrè sí mi de ba ìwúlò rẹ gẹgẹbi òun ìkó ǹkan sí àmì àti ònà tí wọ́n ń gbá fi ọlá àti ipò ẹni tí ó gbé lọ́wọ́ hàn ní àwùjọ. Àwọn ọ̀nà-àrà tí wọ́n fi ṣé, irúfé oun tí wón fi ṣeé, iye tí wọ́n ń tàá, àti orúkọ àwọn tí wọ́n ṣeé, di òun amuye tí ó dé ní ìwúlò ju bóyá Àpò-ìléwọ́ òun gan pàápàá lè kó ẹrù ara ẹni. Àpò-ìléwọ́ kúrò ní òun tí kìíṣe tí obìnrin di òun ti wọn padà wá fi dá lórí obìnrin tí wọ́n sì yọ kúrò nínú nkan amuye ọkùnrin. Àpò Báágì àwọn obìnrín je òun òsó tí wọ́n ń kó àwọn ǹkan ìní wọn sí, Báágì ìfàlọ́wọ́ fún àwọn ọkùnrin ń ti rè ni ó wà ní ipele àwọn báágì bíi àpótí-ìwé (briefcases): èyí tí ó jẹ́ onígun mẹ́rin; tí wọ́n má ń kó àwọn nkan ti o níse pẹ̀lú ìjé ọmọkùnrin sì inú rẹ̀ bí: àwọn ìwé isé, àwọn ìwé ọ́físì àti àwọn nkan bi bírò. Ìyàtò tí ń bẹ ní àárín Báágì ọkùnrin àti ti obìnrin ní ó pàdé ní àárín Báágì ìléwò pélébé tí ìgbàlódé. Báágì òun ti wọn se fún kíkó àwọn ọwọ́ ẹyọ sí nínú pẹ̀lú èróngbà láti fi ṣe ìtọrẹ ni inu ile ìjọsìn ni ó ní Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ni àwọn àkókò ìgbà tí ọ̀làjú sèsè ń dàgbà sókè. Gégébí Báágì pélébé òun ṣe jẹ́ àmì ìtọrẹ ni ìwòye òpò ènìyàn, ìwòye òun tẹ̀síwájú pẹ̀lú bi ṣe máa ń wo obìnrin tí ó ń gbé Àpò-ìléwọ́ lọ́wọ́ gẹ́gẹ́ bí ènìyàn pàtàkì, tí ó sì lè jẹ́ pé ó ń lo àpò ìléwò pélébé òun láti kó àwọn ọwọ́ tí ó fè fi tọrẹ. <ref name=":0" /> Láàrin àwọn ọdún 1940, ìpín àwọn aṣọ tí ó wáyé nítorí Ogun Àgbáyé Kejì mú kí wọ́n bẹ̀rẹ̀ sí ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ láti inú àwọn ohun èlò bí Màrìwò ([[:en:Raffia|raffia]]) tàbí kí wọ́n hunún láti ara òwú.<ref>{{Cite book |last=Pedersen |first=Stephanie |url=http://archive.org/details/handbagswhatever0000pede |title=Handbags : what every woman should know |date=2006 |publisher= David & Charles|location=Cincinnati, OH |others=Internet Archive |isbn=978-0-7153-2495-0}}</ref> Àwọn obìnrin kan hun àwọn Àpò-ìléwọ́ kékeré ti ara wọn pẹ̀lú wíwo àwọn àpẹẹrẹ Báágì mìíràn tí wọ́n ń tà ní àwọn àkókò yìí. == Báágì ìléwò Àwọn ọkùnrin == {{Redirect|Man purse|the JPEGMafia song|JPEGMafia discography}} [[File:FreitagBag.jpg|thumb|A casual messenger bag]] Báágì ìléwò, èyí tí a mọ̀ tí ó pé jù ni orílẹ̀ ayé ni ó jẹ́ èyí tí ọkùnrin kan tí orúkọ rẹ ń jẹ [[Ötzi the Iceman]] lò ní nkan bi ẹgbẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n ọdún sẹ́yìn.<ref>{{cite book|last=Gerval|first=Olivier|title=Studies in Fashion: Fashion Accessories|year=2009|publisher=A & C Black|isbn=978-1-4081-1058-4|page=44}}</ref> Àwọn ọkùnrin tí fi ìgbà kan ló àpò-ọwọ́ [[coin purse]]. Ní àwọn àkókò ìbẹ̀rẹ̀ ìdásílẹ̀ àgbègbè Europe òde òní, tí ìrísí fásíònù àwọn obìnrin sì ń dàgbà lọ́nà lílọ àwọn àpò ìléwò tí wọ́n fi ṣe òsó, fásíònù àwọn ọkùnrin ń ti rè dojú kọ ònà ibòmíràn. Ṣòkòtò àwọn ọkùnrin rọ́pò Ṣòkòtò-gawù [[breeches]] ní àwọn àkókò ọ̀rúndún kejìdínlógún sí ọkàndínlógún, tí wọ́n sì fi àpò kún àwọn ìrísí ṣòkòtò wọn. Eléyìí fún àwọn ọkùnrin ní àyè láti lè mọ kò ọwọ́ ẹyọ àti ọwọ́ ìwé sì inú àpò aláwo tí ó jẹ́ ìléwò. Àpò àwọn ọkùnrin pò ni ọ̀rúndún kọkànlélógún sì ogún pẹ̀lú àwọn èwù Àwòtélẹ̀-àwọ̀lékè Kóòtù áti sòkòtò ti o fún wọn ní ànfàní à ti lè kó àwọn nkan ìní wọn bii, Àwọn kòkò-tábà, ìṣáná, ọ̀bẹ je awon nkan ti àwọn ìyàwó wọn a mon tún ṣe.<ref name="burman83"/> Àwọn àpò ìléwò àwọn ọkùnrin ní àwọn oníṣẹ́-ọnà ṣe àjíǹde fún ní àkókò ọdún 1970s ní Europe.<ref>{{cite book|last=Sarti|first=Giorgio|title=Vespa: 1946-2006: 60 Years of the Vespa|year=2006 |location=St. Paul, Minnesota |publisher=[[Motorbooks]]|isbn=978-0-7603-2577-3|page=117}}</ref> láti àwọn ọdún 1990s, ní àwọn oníṣẹ́-ọnà tí ṣe ìpolówó àwọn oririsi àwọn àpò ìléwò fún àwọn ọkùnrin. Àwọn orúkọ bíi '''man bag''', '''man-purse''', '''murse''', àti '''mini bag''' òun ni wón ti lò láti fi ṣe àpèjúwe àwọn báágì yí. Àwọn iṣẹ́ ọnà Báágì ìléwò tí ó wọ́pọ̀ ni U.S. Ní wón sábà má ń jẹ ẹ̀yà títí Báágì alápò-ẹ̀yìn tàbí Báágì fun awọn ìránṣẹ́ [[messenger bag]], tí kò sì fi ara jọ wipe ni ìṣẹ̀dá ẹ̀yà èyàn kan ní wón ṣeé fún. Àti obìnrin àti ọkùnrin ni ó le lòó bótilèjépé òun má ń pélébé mó ń ẹyin dáadáa ju Báágì alápònséyìn [[backpack]] lọ tí kò sì wúwo tó àpò-ìwé. Àwọn báágì wọ̀nyí ni wọn ń pè ní wón ń sábà má ń pè ní Àpò-ìránṣẹ́ [[messenger bag]] tàbí "organizer bags" . Ní òpò àwọn ìlú míràn, ó jẹ́ òun Wọ́pọ̀ fún ọkùnrin láti gbé àwọn báágì kékeré onígun tí wọ́n ń sábà máa ń ṣe pẹ̀lú awo tí wọ́n ń sì má ń gbé sì èjìká. Àpò aláwo tí wọ́n ń fikó apá "[[satchel]]" na jee èyí tí ó wọ́pọ̀ láàrín àwọn ọkùnrin. Àwọn àpò ìléwò ọkùnrin ní àwọn oníṣẹ́-ọnà bí [[Prada]], [[Louis Vuitton]], [[Coach, Inc.|Coach]], àti [[Bottega Veneta]] ma ń ṣe ní onírúurú ẹ̀yà àti àrà. Títí di àkókò ọdún 2011, ìfojúdá ọjà àpò ìléwò àwọn ọkùnrin ní àgbáyé ní o o wa ni nkan bi bíllíónù mẹ́rìn ni ọdọọdún ($4 billion).{{update inline|date=May 2026}}<ref>{{cite book |title=Standard & Poor's 500 Guide |year=2011 |publisher=McGraw-Hill |isbn=978-0-07-175491-0}}</ref> títí di àwọn nkan bi ọdún 2012, ọjà ìtajà àwọn nkan ìléwò ọkùnrin bíi "holdall" ní àwọn àgbègbè àríwá ilẹ̀ Amẹ́ríkà ń tẹ̀síwájú.<ref>{{cite news |last=Clifford |first=Stephanie |url=https://www.nytimes.com/2012/02/20/business/men-are-buying-fashion-accessories-after-slow-recession-sales.html |title=Men Step Out of the Recession, Bag on Hip, Bracelet on Wrist |newspaper=The New York Times |date=19 February 2012}}</ref> == Irúfẹ́ Àwọn báágì == [[File:Handbags diagram.svg|thumb|Varieties of handbags (proportional)]] * [[:en:Baguette_(bag)|Baguette]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì ìléwò pataki kan tó ní ìrísí pẹlẹbe tó gùn ní petele tí ó sì fi ìrísí jọ búrẹ́dì ilé faransé kan tí ń jẹ ([[:en:Baguette_(bag)|baguette]]) * Bowling bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò ìléwò pataki kan tí ó gbajúmọ̀ ni nkan bi ọdún 1990s, fún àwọn ọ̀dọ́mọdé bìnrin láti lè mó ń fi gbé bọ́ọ̀lù. Ní ìrísí, ìsàlẹ̀ rẹ̀ ,ri petele, sùgbọ́n òkè rẹ̀ rí roboto (domed/semi-elliptical shape). Ó ní ọwọ́-ìmú méjì gígùn tó rọ̀rùn láti gbé mọ́ ọwọ́ tàbí lórí èjìká, ó sì máa ń ní zíípù nla kan lókè tó ń ṣí kànga láti fàyè gba títọ́jú ẹrù. * Barrel bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò pataki kan tó ní ìrísí roboto gígùn petele (cylindrical / tube shape) tí ó sì tóbi díẹ̀ ju Báágì baguette lọ, pẹ̀lú ọwọ́-ìmú méjì tàbí okùn gígùn kan láti sọ̀ mọ́ èjìká. * Bucket bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Àpò-ìléwọ́ pataki kan tó ní ìsàlẹ̀ petele roboto (oval or circular base) àti ìhà gíga petele tó n yọ sí òkè bíi garawa omi. ó máa ń ní okùn-fífà ní ẹnu láti fi fà mọ́ra pẹ̀lú iga ọwọ́ ńlá tí èyàn lè fi kọ́ apá. * Clutch: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì ìléwò tàbí Àpò ọwọ́ tí ó kúrú gidi gidi, ìrísí rẹ̀ jẹ́ pẹlẹbẹ, ó sì yàtọ̀ sí àwọn àpò yòókù nítorí pé kò ní ọwọ́-ìmú (handle) tàbí okùn gígùn (strap). Àwọn ìmíràn a má ni apá tí èyàn lè wò sì èjìká ṣùgbọ́n òpòlopò ni wọn ò ní.<ref>{{Cite web|date=2015-11-01|title=Similar But Differents: Clutch vs Wristlet|url=https://theluxonomist.es/2015/11/02/similar-but-differents-clutch-vs-wristlet/abel-hernandez|access-date=2021-01-26|website=The Luxonomist|language=es}}</ref> * Crossbody bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì kan tí wọ́n ń gbé kórùn, eleyi yàtò sì àwọn báágì ìléwò miran bí 'clutch' 'tote' tàbí 'bowling bag'; Báágì baguette, bí àpẹẹrẹ, ó ṣe gbé kórùn gẹ́gẹ́bi àwọn báágì miran bí 'half-moon' tàbí 'messenger bag' , àmọ́ Báágì 'tote' àti 'hobo' kò ṣe gbé kórùn. (àwọn báágì 'bucket bags' míràn ṣeé gbé kórùn) * Doctor's bag: Tí a tún mọ̀ sí [[Gladstone bag]], òun ni wón se gẹ́gẹ́ bí àwòṣe lórí báágì dókítà ìgbà àkọ́kọ́ Victorian-era. Kíi tóbi púpò, ó sì má ń ní owó ìgbẹ́ méjì. Ó fi ara jọ bowling bag ṣùgbọ́n ẹnu wọn yàtò sì arawon tí ara rẹ̀ a sì má je àwò dúdú. * East-west bag: Eléyi je Irúfẹ́ àpò ìfàlówó tí ó ní ìrísí pẹlẹbe gígùn. Bí ó ṣe fè na si ni ó tún ga. * Half-moon bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò tí wọ́n ṣe ní ìrísí òṣùpá, ó sábà má ń kéré pẹ̀lú ìrísí obinrin, wọn má n fi ń kópá, ó sì lè ní owó tàbí kí ó má níí.<ref>{{Cite web|last=Bobila|first=Maria|title=18 Half-Moon Handbags for When You're Tired of Your Bucket Bag|url=https://fashionista.com/2019/04/shop-half-moon-handbags|access-date=2021-01-26|website=Fashionista|date=9 April 2019 |language=en}}</ref> * [[Hobo bag]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì kan tó nìpọn sùgbọ́n tí ó máa ń rọ̀ wọ̀dùwọ̀dù sínú láàárín nígbà tí o bá gbé e dání tàbí tí o bá sọ̀ ọ́ mọ́ èjìká rẹ. Ó ní okùn gígùn kan ṣoṣo tó jẹ mọ́ ara àpò náà láti ibẹ̀rẹ̀ títí dórí, ẹnu rẹ̀ sì máa ń ní zíípù pẹlẹbẹ tó tẹ̀wá sínú gẹ́gẹ́ bí àṣà barrel bag. * [[Messenger bag]]: Ní ọ̀rọ̀ kan, ó jẹ́ irúfẹ́ àpò "satchel" ńlá kan tó nìpọn, tí ó ní ìbòrí nla (large flap) lókè láti bo ẹnu rẹ̀, ati okùn gígùn (long adjustable strap) kan ṣoṣo. Ìyàtọ̀ àpò yìí gangan ni pé ẹni tó wọ̀ ọ́ máa ń sọ okùn rẹ̀ kọjá lórí èjìká kan sí apá kejì itan rẹ̀ (crossbody style), èyí tó ń fàyè gba ẹni náà láti gbé ẹrù wúwo mọ́ra láìsọ ọwọ́ rẹ̀ nù fún rírìn kánkán tàbí láti gun kẹ̀ké. Ìwúrí ìwòye tí ó bí báágì na ni ó ní ṣe pẹ̀lú irúfé àwọn báágì tí àwọn oníṣẹ́-ìránṣẹ́ abúlé ńwò. * [[Minaudière]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò [[clutch bag]] pataki kan tó yàtọ̀ sí gbogbo àwọn àpò yòókù. Ó nìpọn ti wọ́n sì fi irin bi wúrà tàbí idẹ ([Bronze age]), pálí nla dídán (acrylic/resin), tàbí pákó ṣe, tí ẹnu rẹ̀ sì máa ń ní kókó-irúfẹ́ (clasp) tí wọ́n ń sábà má ń lò jáde ní ìròlé. * [[Reticule (handbag)|Reticule]]:Tí a tún mọ̀ sí ''ridicule'' tàbí ''indispensable'' jẹ́ irúfé Àpò-ìléwọ́ kúrú alápòòfà ti àtijọ́ tó ní okùn-fífà, ènyí tó jẹ́ Ìpilẹ̀ṣẹ̀ gbogbo àpò ìléwò òde òní tí wọ́n nlo ni àwọn àkókò 1795 sí 1820. * [[Saddlebag]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò kan tí kò tóbi púpò tí ó ní ìrísí àpò tí wọ́n ń sọ mó esin ni ègbé tí ìsàlẹ̀ rẹ̀ jẹ́ roboto pẹ̀lú okùn tí èyàn lè fi kọ́ apá. Àpò yì, ti [[Dior Saddle bag]], ṣe àfihàn rè ni ọdún 1999 lọ́wọ́ oníṣẹ́-ọ́nà [[John Galliano]], jẹ́ gbajúmọ̀ irúfé ẹ̀yà àpò yí tí ayé òde òní. * [[Satchel]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò Báágì kan tí wọ́n sábà máa ń ṣe pẹ̀lú awo, pẹ̀lú ìdérí fẹ́lẹ́fẹ́, ọwọ́ ìgbàmú ni ọwọ́ òkè àti okùn ìkó méjì tí ó sì tún má ń ní ojú àpò ìpadé gẹgẹbi titi àpò àpótí àwọn dókítà tàbí kí ó ní ìrísí báágì "Tote" ṣùgbọ́n òun má ń kéré tí wọ́n ń sì má ń gbé kórùn. Àpò satchel tí wọ́n bá fi canvas ṣe òun ni wón ká kún báágì oníṣẹ́-ìránṣẹ́. rsuo0v2i3d3l3prcfq1jd2vuv7n1o72 637292 637291 2026-09-17T19:49:56Z Olaoye Sheu Ibrahim 31612 /* */ 637292 wikitext text/x-wiki {{Short description|Handled bag used to carry personal items}} {{Use dmy dates|date=September 2015}} [[File:Mi'kmaq porcupine quill purse (40412695490).jpg|thumb|right|Mi'kmaq porcupine quill handbag]] '''Àpò-ìléwọ́''', tí ọ̀pọ̀ ènìyàn tún mọ̀ gẹ́gẹ́bi Àpò-Owó "'''purse'''" Nínú èdè Gẹ̀ẹ́sì tí apá ilẹ̀ àríwá Amẹrikà "[[:en:North_American_English|North American English]]" , ni ó jẹ́ Àpò-ìléwọ́ "[[:en:Bag|bag]]" kékeré tí ó ní owó tí èyàn lè fi gbáamú " [[:en:Handle_(grip)|handled]]" tí wọ́n ń lọ láti fi kọ́ àwọn ẹrù ara ẹni. Ní àwọn agbègbè kan ní ilé Amẹrikà, wọn tí fi ìgbà kan pèé ni '''pocketbook''' . ==Àkójọpọ̀ àwọn èdè-àkànṣe == Òrò èdè ẹ "purse" òun ni wón kókó lọ fi ṣe àpèjúwe àpò kékeré tí wọ́n ń kó àwọn ọwọ́ ẹyọ sì nínú. Ní àwọn ìlú àti orílẹ̀ èdè tí wọ́n ń tí ń sọ èdè Gẹ̀ẹ́sì, òun ni wó ń tí ń lọ láti fi tókasí àpò ọwọ́ kékeré "[[:en:Coin_purse|small money bag]]" "Àpò-ìléwọ́" je Báágì tí ó tóbi díẹ̀ tí ó lè gbà àwọn òpò ǹkan bi ọwọ́ àti àwọn ǹkan èlò tí ara ẹni míràn. Àwọn elédè Gẹ̀ẹ́sì tí ilé Amẹrikà sábà má ń lọ ọ̀rọ̀ "purse àti handbag" sì arawon. Ìlo ọ̀rọ̀ ''handbag'' òun ni ó bẹ̀rẹ̀ sí mí jeyo ni àwọn ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1900s. Télètélè , won sábà má ń lọ láti fi tókasí àpò ìléwó àwọn ọkùnrin. Àpò àwọn obìnrin gbèrègèjigè sì ni ìwọ̀n, ni àwọn àkókò yí, tí wọ́n sì lọ ọ̀rọ̀ na mo lọ́rùn.<ref>{{cite book|last=Browning|first=Marie|title=Purse Pizzazz|year=2006|publisher=[[Sterling Publishing]]|isbn=978-1-4027-4065-7|page=8}}</ref> "Pocketbook" tún jẹ́ ọ̀rọ̀ míràn tí wọ́n ń lọ láti fi ṣe àpèjúwe àpò ìléwó àwọn obìnrin tí ó gbajúmọ̀ ni ilẹ̀ United States ni àwọn nǹkan bí owó àárín ọgúnjó ọ̀rúndún.<ref>{{cite book | last=Wilcox | first=C. | title=A Century of Bags: Icons of Style in the 20th Century | publisher=Universal International | year=1997 | isbn=978-1-876142-36-0 | url=https://books.google.com/books?id=t9UaAAAACAAJ | access-date=March 19, 2024 | page=11}}</ref> == Ìpilẹ̀ṣẹ̀ == === Àwọn Ohun Àrà Àtijó === Ní ayé ìgbà àtijó, àwọn àpò baagi òun ni wọn ń lò láti fi kọ́ àwọn ǹkan bi, òkúta, irin-isé, ǹkan ìjà, àti ọwọ́. Àwọn àpẹrẹ àpò báyìí ni wọn ṣe àwárí wọn ní àwọn ayé ìsìnkú ilẹ̀ Egypt ayé àtijó "[[:en:Ancient_Egyptian_funerary_practices|Egyptian burial sites]]" ({{circa}} 2686–2160 BCE) tí wọ́n ṣe wọn pẹ̀lú awo pẹ̀lú ọwọ́ méjì tí wọ́n fi igi ṣe fún gbígbé.<ref>{{Cite web |date=2019-10-27 |title=The History Of Bags |url=https://lux-collector.com/blogs/blog/the-history-of-bags |access-date=2023-07-17 |website=LuxCollector Vintage |language=en}}</ref> Àwọn ènìyàn ayé àtijó ni ilẹ̀ " [[:en:Ancient_Greece|ancient Greeks]]" lo awo, ìwé 'papyrus' àti Àpò-ọwọ́ fẹ́lẹ́fẹ́ tí wọ́n tún mọ̀ sí ''byrsa'' láti fi àwọn ọwọ́ ẹyọ pamó lèyí tí ó jẹ́ Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ọ̀rọ̀ èdè Gẹ̀ẹ́sì "purse". Bí ó ti di wípe ni ìdàgbàsókè ń bá ìrísí ọwọ́ òun ló ṣe okùnfà fún ìdásílẹ̀ àwọn àpò-ìgbàdí olókùn tí wọ́n sábà má ń sọ mó ìbàdí tàbí kí wọ́n yìi mo aṣọ. Nínú Àpò-ìléwọ́ kan ní wón ti ṣe àwárí [[:en:Ötzi|Ötzi]], tí sèmí ni àwọn nkan ọdún 3350 sí 3105 BC.<ref>{{Cite web |title=From when did humans start carrying handbags? |url=https://htschool.hindustantimes.com/editorsdesk/knowledge-vine/from-when-did-humans-start-carrying-handbags |access-date=2023-07-17 |website=HT School |language=en-US |archive-date=17 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230717120540/https://htschool.hindustantimes.com/editorsdesk/knowledge-vine/from-when-did-humans-start-carrying-handbags |dead-url=yes }}</ref> ni ara àwọn àwárí ìṣáájú ni a ti rí àpò aláwo tí ó wá láti àwọn àkókò [[:en:Anglo-Saxon_settlement_of_Britain|Anglo-Saxon Britain]], ni nkan bí ọdún circa 625 CE, se àfihàn ojú oórì ọba Roewald ni bi Òkìtì [[:en:Sutton_Hoo|Sutton Hoo]] ní [[:en:Suffolk|Suffolk]].<ref>{{Cite web |last=Johnson |first=Anna |title=Fashions of Handbags and Purses |url=https://www.lovetoknow.com/life/style/fashions-handbags-purses |access-date=2023-07-17 |website=LoveToKnow |language=en}}</ref> bótilèjépé awo ara Àpò-ìléwọ́ òun ti gbóó, àwọn wúrà tí wọ́n fi ṣe òsó ara rẹ sì wà ní sepé. Nínú Àpò-ìléwọ́ òun, wọn ba ogójì ọwọ́ ẹyọ wúrà ni inu rẹ̀ tí wọ́n fi ìkọ́-bẹ́líìtì wúrà dìmú. Àwọn ìrísí yí jé àmì ọlá àti ipò, lèyí tí òun tọ́ka sí ara nkan ìní ìfi ọlá hàn. === Àkókò Ti Ọ̀làjú Kò i Tíì Tàn Kálẹ̀. === [[File:Bag Mosul Gambier Parry Courtauld Gallery.jpg|thumb|The [[Courtauld bag]], thought to be the world's oldest surviving handbag]] Àpò-ìléwọ́ [[Courtauld bag]], òun ni wón ní ìgbàgbọ́ wípe ní wón se é ní [[Mosul]] ní àkókò ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1300s, tí wọ́n sí ní ní èrò pé òun ni ó jẹ́ Àpò-ìléwọ́ tí ó dàgbà jùlọ nínú ayé títí di àkókò tí a Wàyí.<!-- Brown 2014 --> Ó sì dàbí ẹni wípé obìnrin ọlọ́lá kan ní [[Ilkhanate]] ni ó nií.<!-- Brown 2014 --><ref name="Brown 2014">{{cite news |last1=Brown |first1=Mark |title=A handbag? Courtauld Gallery opens up identity of 700-year-old treasure |url=https://www.theguardian.com/culture/2014/feb/19/handbag-courtauld-gallery-identity-treasure-fashion |access-date=8 February 2024 |work=[[The Guardian]] |date=19 February 2014}}</ref> === Orírun àwọn Àpò-ìléwọ́ ìgbàlódé === [[File:Woman's muslin dress and straw bonnet c. 1830.jpg|thumb|Women's fashion from 1830, including a ''reticule'' handbag from France<ref>{{cite web |url=http://collectionsonline.lacma.org/mwebcgi/mweb.exe?request=record;id=159955;type=101 |title=Los Angeles County Museum of Art |publisher=Collectionsonline.lacma.org |access-date=30 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111024071222/http://collectionsonline.lacma.org/mwebcgi/mweb.exe?request=record |archive-date=24 October 2011 |url-status=dead}}</ref>]] Àti ọkùnrin, àti obìnrin ní wón ń lọ àpò Báágì títí di ńkan bí owó ìparí ọdún 1700s.<ref>{{Cite web |title=Handbags and Purses {{!}} Encyclopedia.com |url=https://www.encyclopedia.com/fashion/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/handbags-and-purses |access-date=2023-07-17 |website=www.encyclopedia.com}}</ref> àwọn ènìyàn ilé Europe ìgbàlódé ni wọn ń lọ Àpò-ìléwọ́ láti tójú ọwọ́ ẹyọ sì. Àpò-ìléwọ́ ni wọn ṣe pẹ̀lú aṣọ fẹ́lẹ́fẹ́ tàbí awo [[leather]] tí ọkùnrin àti obìnrin ń sì ń lò wọ́n; ara ìlú Scott, tí orúkọ rẹ ń jẹ́ [[sporran]] jẹ́ ara àwọn ẹni tí wọ́n kópa nínú àṣà Àpò-ìléwọ́ yí. Ní àwọn ǹkan bi ọ̀rúndún kẹtàdínlógún, àwọn ọmọdébìnrin ni wọn ń kó ni bí wọn ń ṣe hun aṣọ gẹ́gẹ́bi ara àwọn ètò ẹ̀kọ́ tí ṣe pàtàkì kí ọmọbìnrin ni kí ó tó lọ sí ilé ọkọ; eléyi náà sì má ń ràn wọ́n lọ́wọ́ láti lè má ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ tí ó rẹwà.<ref>{{cite web|url=https://henriettashandbags.com/index.php?main_page=page&id=4|title=History of Handbags- From the 14th Century to Present Day Handbag Designers|last=Timmons|first=Henrietta|access-date=2017-05-28}}</ref> Ní ìgbà tí yí ọ fi di ọ̀rúndún kejìdínlógún, fásíònù ni ile Europe tí ń sún sì apá ẹ̀yà ara ti o pẹlẹbẹ pẹ̀lú ìwúrí Àwòrán òjìjì láti ilé Greece àti Rome àtijó. Àwọn obìnrin fẹ́ Àpò-ìléwọ́ tí kò ní ní àkùdí lára ti kò sì tún ní tóbi ni ìrísí, fún ìdí èyí, wọ́n ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ [[Reticule (handbag)|''reticules'']] jáde. Àwọn àpò Reticules ni wón ṣe láti ara òwú kòkòrò àti aṣọ àrán, tí ó sì ní okùn ìfàlówó. Ó kọ́kọ́ di gbajúmọ̀ ni ilẹ̀ France, lẹ́yìn náà ni ó ré kọjá sí ilè Britain, níbi tí wọ́n ti di òun kòsémáání.<ref>{{cite book|last=Hagerty|first=Barbara G. S.|title=Handbags: a peek inside a woman's most trusted accessory|year=2002|publisher=[[Running Press Book Publishers]]|isbn=0-7624-1330-1|pages=14–5}}</ref> bótilèjépé ó di kòsémááni, àwọn ọkùnrin ó tẹ̀lé asa náà, dípò àwọn n ló àwọn àpò-ọwọ́ àti àpò ara ṣòkòtò [[pocket]]s, lèyí tí ó di gbajúmọ̀ pẹ̀lú ṣòkòtò àwọn ọkùnrin <ref name="burman83">{{cite book|editor-last1=Burman |editor-first1=Barbara |editor-first2=Carole |editor-last2=Turbin|title=Material Strategies: Dress and Gender in Historical Perspective|year=2003|publisher=[[Wiley-Blackwell]]|isbn=978-1-4051-0906-2|pages=83–4}}</ref> Àwọn Àpò-ọwọ́ ìgbàlódé bí, clutch, pouch, tàbí Àpò-ìléwọ́ ni wọn jẹyọ ni ilẹ̀ England ni àkókò ìdàgbàsókè ọ̀làjú "[[Industrial Revolution]]" , látàrí ìrìnkèrindò pẹ̀lú ọkọ̀ ojú-irin tí ó wọ́pọ̀ si. Bí ọdún 1841, oníṣòwò ọmọ ilẹ̀ [[Doncaster]], Samuel Parkinson (tí ó gbajúmọ̀ fún [[butterscotch]]) péè fún ṣíṣe àwọn àpótí ìrìnàjò tí ó sì tún tẹpẹlẹ mo ṣíṣe irúfé àpótí ìrìnàjò béè na fún ìyàwó rè lẹ́yìn tí ó ṣe àkíyèsí wípé ni Àpò-ìléwọ́ ìyàwó rè kéré láti gba àwọn ẹrú tí èròjà tí wọ́n sì tún fi pèlò rẹ jẹ èyí tí kò ní agbára tó láti gbé rìn ìrìn-àjò. Ó tẹpẹlẹ mọ wípe ní òun fẹ́ oríṣiríṣi Àpò-ìléwọ́ fún ìyàwó òun, tí títóbi rẹ yí ọ yàtò sì arawon fún lílò fún àwọn oríṣi òde, pẹ̀lú àlàyé wípé ni kí wọ́n ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ na láti ara awo kanna tí wọ́n lọ fún àwọn àpótí ìrìnàjò tí òun lójúnà áti ṣe ìyàtò láàrin ti ti ẹ àti Àpò-ìléwọ́ tí [[carpetbag]] tí ó gbajúmọ̀ ni ìgbà na òún, àti láàrin àwọn àwọn àpò ìléwó aláṣọ tí ọ̀pọ̀ àwọn ènìyàn ìgbà òun lò. [[H. J. Cave & Sons|H. J. Cave]] (London) gbà sì lénu, ó sì ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ òsò àkókò, èyí tí àá padà dámò lónìí yí, ní arawon ni ati rí àpò ìpamọ́wọ́ "clutch bag" àti àpò tí wọ́n fi ìwé fẹ́lẹ́ ṣe tote (tí wọ́n ń pè ní Báágì ìrìn-àjò obìnrin "ladies traveling case"). Àwọn eléyi ni wọn wá ní yàrá ìfihàn àwọn Àpò-ìléwọ́ -ìṣẹ̀ǹbáyé "[[Museum of Bags and Purses]]" ní Amsterdam.{{citation needed|date=May 2026}} H. J. Cave tẹ̀síwájú láti máa ṣe ìpolówó àti títà àwọn Àpò-ìléwọ́ yìí, àmọ́ òpò àwọn alátakọ̀ sọ wípé àwọn obìnrín kò nílò àwọn báágì ìléwó bí irú eléyì nítorí wípé níse ni yio má dá wọn lẹ́yìn látàrí àwọn òun ìpèlò wúwo tí wọ́n fi ṣe wọ́n. H. J. Cave dáwọ́dúró ìpolówó Báágì òún dúró lẹ́yìn ọdún 1865, tí ó sì gbájúmó àwọn Àpótí-aṣọ, bótilèjépé wọn sì ń tẹ̀síwájú láti má ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ òun fún àwọn Lóba-Lóba, Àwọn ènìyàn jàǹkàn-jàǹkàn tí wọ́n gbajúmọ̀, àti láti ṣe ayẹyẹ àwọn àjọ̀dún kòkan,bi ayẹyẹ tí "Queen's 2012 Diamond Jubilee" tí ọdún 2012. H. J. Cave bèrè ṣíṣe Àpò-ìléwọ́ padà ní ọdún 2010.<ref>{{cite news|first=Philippa |last=Stockley |url=https://www.independent.co.uk/voices/commentators/philippa-stockley-yes-the-contents-mean-a-lot-but-its-the-bag-that-matters-most-8100587.html |title=Yes, the contents mean a lot, but it's the bag that matters most |newspaper=The Independent |date=2 September 2012 |access-date=27 September 2015}}</ref> == Àwọn Àpò-ìléwọ́ ni Sànmánì ìgbà ọ̀rúndún ogún == [[File:SandrineNosbé (cropped).jpg|thumb|Handbag over the shoulder]] Ní àkókò ìgbà tí Àpò-ìléwọ́ bèrè sí mi ń di gbajúmọ̀, wọn ṣe àtakò won pẹ̀lú wípé ni Àpò-ìléwọ́ òun ni kò dàbí òun ti o jọ tí obìnrin. Ní ìbẹ̀rẹ̀ Sànmánì ọ̀rúndún ọgúnjó, Sigmund Freud jiyàn pe Àpò-ìléwọ́ ni óun ṣe àpẹẹrẹ ìbálòpọ̀ látàrí pé ìrísí Àpò-ìléwọ́ ni ó jọ ojú ara obìnrin. Kí a tó mon lọ Àpò-ìléwọ́, àpò ni òun má ń wá nínú aṣọ obìnrin, lèyí tí ó fi àyè sílẹ̀ fún yíyọ nkan jáde ní gbangba ni ònà iyì àti ẹ̀yẹ tí ó ṣe àpónlé fún obìnrin. Nítorí pé Àpò-ìléwọ́ je èyí tí wọ́n ń gbé lọ́wọ́ ni gbangba, òùn ṣe àfihàn àwọn ǹkan ìní ara ẹni obìnrin síta fún gbọgbọ ayé rí. Ní ìwòye Freud, eléyi ni ó fi wé Àpẹ̀rẹ̀ fífi ọwọ́ pa ojú ara ní ọ̀nà ìbálòpọ̀.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Hiner|first=Susan|date=June 10, 2010|title=Accessories to Modernity: Fashion and the Feminine in Nineteenth-Century France|url=http://www.jstor.org/stable/j.ctt3fhhgk.10|access-date=May 11, 2021|website=JSTOR|publisher=[[University of Pennsylvania Press]]|pages=178–210|jstor=j.ctt3fhhgk.10 }}</ref> Bí Àpò-ìléwọ́ ṣe di ìtẹ́wọ́gbà gbogboogbò ni nkan bi ọ̀rúndún ogún, ìyípadà bèrè sí mi de ba ìwúlò rẹ gẹgẹbi òun ìkó ǹkan sí àmì àti ònà tí wọ́n ń gbá fi ọlá àti ipò ẹni tí ó gbé lọ́wọ́ hàn ní àwùjọ. Àwọn ọ̀nà-àrà tí wọ́n fi ṣé, irúfé oun tí wón fi ṣeé, iye tí wọ́n ń tàá, àti orúkọ àwọn tí wọ́n ṣeé, di òun amuye tí ó dé ní ìwúlò ju bóyá Àpò-ìléwọ́ òun gan pàápàá lè kó ẹrù ara ẹni. Àpò-ìléwọ́ kúrò ní òun tí kìíṣe tí obìnrin di òun ti wọn padà wá fi dá lórí obìnrin tí wọ́n sì yọ kúrò nínú nkan amuye ọkùnrin. Àpò Báágì àwọn obìnrín je òun òsó tí wọ́n ń kó àwọn ǹkan ìní wọn sí, Báágì ìfàlọ́wọ́ fún àwọn ọkùnrin ń ti rè ni ó wà ní ipele àwọn báágì bíi àpótí-ìwé (briefcases): èyí tí ó jẹ́ onígun mẹ́rin; tí wọ́n má ń kó àwọn nkan ti o níse pẹ̀lú ìjé ọmọkùnrin sì inú rẹ̀ bí: àwọn ìwé isé, àwọn ìwé ọ́físì àti àwọn nkan bi bírò. Ìyàtò tí ń bẹ ní àárín Báágì ọkùnrin àti ti obìnrin ní ó pàdé ní àárín Báágì ìléwò pélébé tí ìgbàlódé. Báágì òun ti wọn se fún kíkó àwọn ọwọ́ ẹyọ sí nínú pẹ̀lú èróngbà láti fi ṣe ìtọrẹ ni inu ile ìjọsìn ni ó ní Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ni àwọn àkókò ìgbà tí ọ̀làjú sèsè ń dàgbà sókè. Gégébí Báágì pélébé òun ṣe jẹ́ àmì ìtọrẹ ni ìwòye òpò ènìyàn, ìwòye òun tẹ̀síwájú pẹ̀lú bi ṣe máa ń wo obìnrin tí ó ń gbé Àpò-ìléwọ́ lọ́wọ́ gẹ́gẹ́ bí ènìyàn pàtàkì, tí ó sì lè jẹ́ pé ó ń lo àpò ìléwò pélébé òun láti kó àwọn ọwọ́ tí ó fè fi tọrẹ. <ref name=":0" /> Láàrin àwọn ọdún 1940, ìpín àwọn aṣọ tí ó wáyé nítorí Ogun Àgbáyé Kejì mú kí wọ́n bẹ̀rẹ̀ sí ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ láti inú àwọn ohun èlò bí Màrìwò ([[:en:Raffia|raffia]]) tàbí kí wọ́n hunún láti ara òwú.<ref>{{Cite book |last=Pedersen |first=Stephanie |url=http://archive.org/details/handbagswhatever0000pede |title=Handbags : what every woman should know |date=2006 |publisher= David & Charles|location=Cincinnati, OH |others=Internet Archive |isbn=978-0-7153-2495-0}}</ref> Àwọn obìnrin kan hun àwọn Àpò-ìléwọ́ kékeré ti ara wọn pẹ̀lú wíwo àwọn àpẹẹrẹ Báágì mìíràn tí wọ́n ń tà ní àwọn àkókò yìí. == Báágì ìléwò Àwọn ọkùnrin == {{Redirect|Man purse|the JPEGMafia song|JPEGMafia discography}} [[File:FreitagBag.jpg|thumb|A casual messenger bag]] Báágì ìléwò, èyí tí a mọ̀ tí ó pé jù ni orílẹ̀ ayé ni ó jẹ́ èyí tí ọkùnrin kan tí orúkọ rẹ ń jẹ [[Ötzi the Iceman]] lò ní nkan bi ẹgbẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n ọdún sẹ́yìn.<ref>{{cite book|last=Gerval|first=Olivier|title=Studies in Fashion: Fashion Accessories|year=2009|publisher=A & C Black|isbn=978-1-4081-1058-4|page=44}}</ref> Àwọn ọkùnrin tí fi ìgbà kan ló àpò-ọwọ́ [[coin purse]]. Ní àwọn àkókò ìbẹ̀rẹ̀ ìdásílẹ̀ àgbègbè Europe òde òní, tí ìrísí fásíònù àwọn obìnrin sì ń dàgbà lọ́nà lílọ àwọn àpò ìléwò tí wọ́n fi ṣe òsó, fásíònù àwọn ọkùnrin ń ti rè dojú kọ ònà ibòmíràn. Ṣòkòtò àwọn ọkùnrin rọ́pò Ṣòkòtò-gawù [[breeches]] ní àwọn àkókò ọ̀rúndún kejìdínlógún sí ọkàndínlógún, tí wọ́n sì fi àpò kún àwọn ìrísí ṣòkòtò wọn. Eléyìí fún àwọn ọkùnrin ní àyè láti lè mọ kò ọwọ́ ẹyọ àti ọwọ́ ìwé sì inú àpò aláwo tí ó jẹ́ ìléwò. Àpò àwọn ọkùnrin pò ni ọ̀rúndún kọkànlélógún sì ogún pẹ̀lú àwọn èwù Àwòtélẹ̀-àwọ̀lékè Kóòtù áti sòkòtò ti o fún wọn ní ànfàní à ti lè kó àwọn nkan ìní wọn bii, Àwọn kòkò-tábà, ìṣáná, ọ̀bẹ je awon nkan ti àwọn ìyàwó wọn a mon tún ṣe.<ref name="burman83"/> Àwọn àpò ìléwò àwọn ọkùnrin ní àwọn oníṣẹ́-ọnà ṣe àjíǹde fún ní àkókò ọdún 1970s ní Europe.<ref>{{cite book|last=Sarti|first=Giorgio|title=Vespa: 1946-2006: 60 Years of the Vespa|year=2006 |location=St. Paul, Minnesota |publisher=[[Motorbooks]]|isbn=978-0-7603-2577-3|page=117}}</ref> láti àwọn ọdún 1990s, ní àwọn oníṣẹ́-ọnà tí ṣe ìpolówó àwọn oririsi àwọn àpò ìléwò fún àwọn ọkùnrin. Àwọn orúkọ bíi '''man bag''', '''man-purse''', '''murse''', àti '''mini bag''' òun ni wón ti lò láti fi ṣe àpèjúwe àwọn báágì yí. Àwọn iṣẹ́ ọnà Báágì ìléwò tí ó wọ́pọ̀ ni U.S. Ní wón sábà má ń jẹ ẹ̀yà títí Báágì alápò-ẹ̀yìn tàbí Báágì fun awọn ìránṣẹ́ [[messenger bag]], tí kò sì fi ara jọ wipe ni ìṣẹ̀dá ẹ̀yà èyàn kan ní wón ṣeé fún. Àti obìnrin àti ọkùnrin ni ó le lòó bótilèjépé òun má ń pélébé mó ń ẹyin dáadáa ju Báágì alápònséyìn [[backpack]] lọ tí kò sì wúwo tó àpò-ìwé. Àwọn báágì wọ̀nyí ni wọn ń pè ní wón ń sábà má ń pè ní Àpò-ìránṣẹ́ [[messenger bag]] tàbí "organizer bags" . Ní òpò àwọn ìlú míràn, ó jẹ́ òun Wọ́pọ̀ fún ọkùnrin láti gbé àwọn báágì kékeré onígun tí wọ́n ń sábà máa ń ṣe pẹ̀lú awo tí wọ́n ń sì má ń gbé sì èjìká. Àpò aláwo tí wọ́n ń fikó apá "[[satchel]]" na jee èyí tí ó wọ́pọ̀ láàrín àwọn ọkùnrin. Àwọn àpò ìléwò ọkùnrin ní àwọn oníṣẹ́-ọnà bí [[Prada]], [[Louis Vuitton]], [[Coach, Inc.|Coach]], àti [[Bottega Veneta]] ma ń ṣe ní onírúurú ẹ̀yà àti àrà. Títí di àkókò ọdún 2011, ìfojúdá ọjà àpò ìléwò àwọn ọkùnrin ní àgbáyé ní o o wa ni nkan bi bíllíónù mẹ́rìn ni ọdọọdún ($4 billion).{{update inline|date=May 2026}}<ref>{{cite book |title=Standard & Poor's 500 Guide |year=2011 |publisher=McGraw-Hill |isbn=978-0-07-175491-0}}</ref> títí di àwọn nkan bi ọdún 2012, ọjà ìtajà àwọn nkan ìléwò ọkùnrin bíi "holdall" ní àwọn àgbègbè àríwá ilẹ̀ Amẹ́ríkà ń tẹ̀síwájú.<ref>{{cite news |last=Clifford |first=Stephanie |url=https://www.nytimes.com/2012/02/20/business/men-are-buying-fashion-accessories-after-slow-recession-sales.html |title=Men Step Out of the Recession, Bag on Hip, Bracelet on Wrist |newspaper=The New York Times |date=19 February 2012}}</ref> == Irúfẹ́ Àwọn báágì == [[File:Handbags diagram.svg|thumb|Varieties of handbags (proportional)]] * [[:en:Baguette_(bag)|Baguette]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì ìléwò pataki kan tó ní ìrísí pẹlẹbe tó gùn ní petele tí ó sì fi ìrísí jọ búrẹ́dì ilé faransé kan tí ń jẹ ([[:en:Baguette_(bag)|baguette]]) * Bowling bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò ìléwò pataki kan tí ó gbajúmọ̀ ni nkan bi ọdún 1990s, fún àwọn ọ̀dọ́mọdé bìnrin láti lè mó ń fi gbé bọ́ọ̀lù. Ní ìrísí, ìsàlẹ̀ rẹ̀ ,ri petele, sùgbọ́n òkè rẹ̀ rí roboto (domed/semi-elliptical shape). Ó ní ọwọ́-ìmú méjì gígùn tó rọ̀rùn láti gbé mọ́ ọwọ́ tàbí lórí èjìká, ó sì máa ń ní zíípù nla kan lókè tó ń ṣí kànga láti fàyè gba títọ́jú ẹrù. * Barrel bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò pataki kan tó ní ìrísí roboto gígùn petele (cylindrical / tube shape) tí ó sì tóbi díẹ̀ ju Báágì baguette lọ, pẹ̀lú ọwọ́-ìmú méjì tàbí okùn gígùn kan láti sọ̀ mọ́ èjìká. * Bucket bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Àpò-ìléwọ́ pataki kan tó ní ìsàlẹ̀ petele roboto (oval or circular base) àti ìhà gíga petele tó n yọ sí òkè bíi garawa omi. ó máa ń ní okùn-fífà ní ẹnu láti fi fà mọ́ra pẹ̀lú iga ọwọ́ ńlá tí èyàn lè fi kọ́ apá. * Clutch: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì ìléwò tàbí Àpò ọwọ́ tí ó kúrú gidi gidi, ìrísí rẹ̀ jẹ́ pẹlẹbẹ, ó sì yàtọ̀ sí àwọn àpò yòókù nítorí pé kò ní ọwọ́-ìmú (handle) tàbí okùn gígùn (strap). Àwọn ìmíràn a má ni apá tí èyàn lè wò sì èjìká ṣùgbọ́n òpòlopò ni wọn ò ní.<ref>{{Cite web|date=2015-11-01|title=Similar But Differents: Clutch vs Wristlet|url=https://theluxonomist.es/2015/11/02/similar-but-differents-clutch-vs-wristlet/abel-hernandez|access-date=2021-01-26|website=The Luxonomist|language=es}}</ref> * Crossbody bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì kan tí wọ́n ń gbé kórùn, eleyi yàtò sì àwọn báágì ìléwò miran bí 'clutch' 'tote' tàbí 'bowling bag'; Báágì baguette, bí àpẹẹrẹ, ó ṣe gbé kórùn gẹ́gẹ́bi àwọn báágì miran bí 'half-moon' tàbí 'messenger bag' , àmọ́ Báágì 'tote' àti 'hobo' kò ṣe gbé kórùn. (àwọn báágì 'bucket bags' míràn ṣeé gbé kórùn) * Doctor's bag: Tí a tún mọ̀ sí [[Gladstone bag]], òun ni wón se gẹ́gẹ́ bí àwòṣe lórí báágì dókítà ìgbà àkọ́kọ́ Victorian-era. Kíi tóbi púpò, ó sì má ń ní owó ìgbẹ́ méjì. Ó fi ara jọ bowling bag ṣùgbọ́n ẹnu wọn yàtò sì arawon tí ara rẹ̀ a sì má je àwò dúdú. * East-west bag: Eléyi je Irúfẹ́ àpò ìfàlówó tí ó ní ìrísí pẹlẹbe gígùn. Bí ó ṣe fè na si ni ó tún ga. * Half-moon bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò tí wọ́n ṣe ní ìrísí òṣùpá, ó sábà má ń kéré pẹ̀lú ìrísí obinrin, wọn má n fi ń kópá, ó sì lè ní owó tàbí kí ó má níí.<ref>{{Cite web|last=Bobila|first=Maria|title=18 Half-Moon Handbags for When You're Tired of Your Bucket Bag|url=https://fashionista.com/2019/04/shop-half-moon-handbags|access-date=2021-01-26|website=Fashionista|date=9 April 2019 |language=en}}</ref> * [[Hobo bag]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì kan tó nìpọn sùgbọ́n tí ó máa ń rọ̀ wọ̀dùwọ̀dù sínú láàárín nígbà tí o bá gbé e dání tàbí tí o bá sọ̀ ọ́ mọ́ èjìká rẹ. Ó ní okùn gígùn kan ṣoṣo tó jẹ mọ́ ara àpò náà láti ibẹ̀rẹ̀ títí dórí, ẹnu rẹ̀ sì máa ń ní zíípù pẹlẹbẹ tó tẹ̀wá sínú gẹ́gẹ́ bí àṣà barrel bag. * [[Messenger bag]]: Ní ọ̀rọ̀ kan, ó jẹ́ irúfẹ́ àpò "satchel" ńlá kan tó nìpọn, tí ó ní ìbòrí nla (large flap) lókè láti bo ẹnu rẹ̀, ati okùn gígùn (long adjustable strap) kan ṣoṣo. Ìyàtọ̀ àpò yìí gangan ni pé ẹni tó wọ̀ ọ́ máa ń sọ okùn rẹ̀ kọjá lórí èjìká kan sí apá kejì itan rẹ̀ (crossbody style), èyí tó ń fàyè gba ẹni náà láti gbé ẹrù wúwo mọ́ra láìsọ ọwọ́ rẹ̀ nù fún rírìn kánkán tàbí láti gun kẹ̀ké. Ìwúrí ìwòye tí ó bí báágì na ni ó ní ṣe pẹ̀lú irúfé àwọn báágì tí àwọn oníṣẹ́-ìránṣẹ́ abúlé ńwò. * [[Minaudière]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò [[clutch bag]] pataki kan tó yàtọ̀ sí gbogbo àwọn àpò yòókù. Ó nìpọn ti wọ́n sì fi irin bi wúrà tàbí idẹ ([Bronze age]), pálí nla dídán (acrylic/resin), tàbí pákó ṣe, tí ẹnu rẹ̀ sì máa ń ní kókó-irúfẹ́ (clasp) tí wọ́n ń sábà má ń lò jáde ní ìròlé. * [[Reticule (handbag)|Reticule]]:Tí a tún mọ̀ sí ''ridicule'' tàbí ''indispensable'' jẹ́ irúfé Àpò-ìléwọ́ kúrú alápòòfà ti àtijọ́ tó ní okùn-fífà, ènyí tó jẹ́ Ìpilẹ̀ṣẹ̀ gbogbo àpò ìléwò òde òní tí wọ́n nlo ni àwọn àkókò 1795 sí 1820. * [[Saddlebag]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò kan tí kò tóbi púpò tí ó ní ìrísí àpò tí wọ́n ń sọ mó esin ni ègbé tí ìsàlẹ̀ rẹ̀ jẹ́ roboto pẹ̀lú okùn tí èyàn lè fi kọ́ apá. Àpò yì, ti [[Dior Saddle bag]], ṣe àfihàn rè ni ọdún 1999 lọ́wọ́ oníṣẹ́-ọ́nà [[John Galliano]], jẹ́ gbajúmọ̀ irúfé ẹ̀yà àpò yí tí ayé òde òní. * [[Satchel]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò Báágì kan tí wọ́n sábà máa ń ṣe pẹ̀lú awo, pẹ̀lú ìdérí fẹ́lẹ́fẹ́, ọwọ́ ìgbàmú ni ọwọ́ òkè àti okùn ìkó méjì tí ó sì tún má ń ní ojú àpò ìpadé gẹgẹbi titi àpò àpótí àwọn dókítà tàbí kí ó ní ìrísí báágì "Tote" ṣùgbọ́n òun má ń kéré tí wọ́n ń sì má ń gbé kórùn. Àpò satchel tí wọ́n bá fi canvas ṣe òun ni wón ká kún báágì oníṣẹ́-ìránṣẹ́. 2ub7bf5fl5nbyqhba9yafafjt4fvy79 637295 637292 2026-09-17T19:52:43Z Olaoye Sheu Ibrahim 31612 /* */ 637295 wikitext text/x-wiki {{Short description|Handled bag used to carry personal items}} {{Use dmy dates|date=September 2015}} [[File:Mi'kmaq porcupine quill purse (40412695490).jpg|thumb|right|Mi'kmaq porcupine quill handbag]] '''Àpò-ìléwọ́''', tí ọ̀pọ̀ ènìyàn tún mọ̀ gẹ́gẹ́bi Àpò-Owó "'''purse'''" Nínú èdè Gẹ̀ẹ́sì tí apá ilẹ̀ àríwá Amẹrikà "[[:en:North_American_English|North American English]]" , ni ó jẹ́ Àpò-ìléwọ́ "[[:en:Bag|bag]]" kékeré tí ó ní owó tí èyàn lè fi gbáamú " [[:en:Handle_(grip)|handled]]" tí wọ́n ń lọ láti fi kọ́ àwọn ẹrù ara ẹni. Ní àwọn agbègbè kan ní ilé Amẹrikà, wọn tí fi ìgbà kan pèé ni '''pocketbook''' . ==Àkójọpọ̀ àwọn èdè-àkànṣe == Òrò èdè ẹ "purse" òun ni wón kókó lọ fi ṣe àpèjúwe àpò kékeré tí wọ́n ń kó àwọn ọwọ́ ẹyọ sì nínú. Ní àwọn ìlú àti orílẹ̀ èdè tí wọ́n ń tí ń sọ èdè Gẹ̀ẹ́sì, òun ni wó ń tí ń lọ láti fi tókasí àpò ọwọ́ kékeré "[[:en:Coin_purse|small money bag]]" "Àpò-ìléwọ́" je Báágì tí ó tóbi díẹ̀ tí ó lè gbà àwọn òpò ǹkan bi ọwọ́ àti àwọn ǹkan èlò tí ara ẹni míràn. Àwọn elédè Gẹ̀ẹ́sì tí ilé Amẹrikà sábà má ń lọ ọ̀rọ̀ "purse àti handbag" sì arawon. Ìlo ọ̀rọ̀ ''handbag'' òun ni ó bẹ̀rẹ̀ sí mí jeyo ni àwọn ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1900s. Télètélè , won sábà má ń lọ láti fi tókasí àpò ìléwó àwọn ọkùnrin. Àpò àwọn obìnrin gbèrègèjigè sì ni ìwọ̀n, ni àwọn àkókò yí, tí wọ́n sì lọ ọ̀rọ̀ na mo lọ́rùn.<ref>{{cite book|last=Browning|first=Marie|title=Purse Pizzazz|year=2006|publisher=[[Sterling Publishing]]|isbn=978-1-4027-4065-7|page=8}}</ref> "Pocketbook" tún jẹ́ ọ̀rọ̀ míràn tí wọ́n ń lọ láti fi ṣe àpèjúwe àpò ìléwó àwọn obìnrin tí ó gbajúmọ̀ ni ilẹ̀ United States ni àwọn nǹkan bí owó àárín ọgúnjó ọ̀rúndún.<ref>{{cite book | last=Wilcox | first=C. | title=A Century of Bags: Icons of Style in the 20th Century | publisher=Universal International | year=1997 | isbn=978-1-876142-36-0 | url=https://books.google.com/books?id=t9UaAAAACAAJ | access-date=March 19, 2024 | page=11}}</ref> == Ìpilẹ̀ṣẹ̀ == === Àwọn Ohun Àrà Àtijó === Ní ayé ìgbà àtijó, àwọn àpò baagi òun ni wọn ń lò láti fi kọ́ àwọn ǹkan bi, òkúta, irin-isé, ǹkan ìjà, àti ọwọ́. Àwọn àpẹrẹ àpò báyìí ni wọn ṣe àwárí wọn ní àwọn ayé ìsìnkú ilẹ̀ Egypt ayé àtijó "[[:en:Ancient_Egyptian_funerary_practices|Egyptian burial sites]]" ({{circa}} 2686–2160 BCE) tí wọ́n ṣe wọn pẹ̀lú awo pẹ̀lú ọwọ́ méjì tí wọ́n fi igi ṣe fún gbígbé.<ref>{{Cite web |date=2019-10-27 |title=The History Of Bags |url=https://lux-collector.com/blogs/blog/the-history-of-bags |access-date=2023-07-17 |website=LuxCollector Vintage |language=en}}</ref> Àwọn ènìyàn ayé àtijó ni ilẹ̀ " [[:en:Ancient_Greece|ancient Greeks]]" lo awo, ìwé 'papyrus' àti Àpò-ọwọ́ fẹ́lẹ́fẹ́ tí wọ́n tún mọ̀ sí ''byrsa'' láti fi àwọn ọwọ́ ẹyọ pamó lèyí tí ó jẹ́ Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ọ̀rọ̀ èdè Gẹ̀ẹ́sì "purse". Bí ó ti di wípe ni ìdàgbàsókè ń bá ìrísí ọwọ́ òun ló ṣe okùnfà fún ìdásílẹ̀ àwọn àpò-ìgbàdí olókùn tí wọ́n sábà má ń sọ mó ìbàdí tàbí kí wọ́n yìi mo aṣọ. Nínú Àpò-ìléwọ́ kan ní wón ti ṣe àwárí [[:en:Ötzi|Ötzi]], tí sèmí ni àwọn nkan ọdún 3350 sí 3105 BC.<ref>{{Cite web |title=From when did humans start carrying handbags? |url=https://htschool.hindustantimes.com/editorsdesk/knowledge-vine/from-when-did-humans-start-carrying-handbags |access-date=2023-07-17 |website=HT School |language=en-US |archive-date=17 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230717120540/https://htschool.hindustantimes.com/editorsdesk/knowledge-vine/from-when-did-humans-start-carrying-handbags |dead-url=yes }}</ref> ni ara àwọn àwárí ìṣáájú ni a ti rí àpò aláwo tí ó wá láti àwọn àkókò [[:en:Anglo-Saxon_settlement_of_Britain|Anglo-Saxon Britain]], ni nkan bí ọdún circa 625 CE, se àfihàn ojú oórì ọba Roewald ni bi Òkìtì [[:en:Sutton_Hoo|Sutton Hoo]] ní [[:en:Suffolk|Suffolk]].<ref>{{Cite web |last=Johnson |first=Anna |title=Fashions of Handbags and Purses |url=https://www.lovetoknow.com/life/style/fashions-handbags-purses |access-date=2023-07-17 |website=LoveToKnow |language=en}}</ref> bótilèjépé awo ara Àpò-ìléwọ́ òun ti gbóó, àwọn wúrà tí wọ́n fi ṣe òsó ara rẹ sì wà ní sepé. Nínú Àpò-ìléwọ́ òun, wọn ba ogójì ọwọ́ ẹyọ wúrà ni inu rẹ̀ tí wọ́n fi ìkọ́-bẹ́líìtì wúrà dìmú. Àwọn ìrísí yí jé àmì ọlá àti ipò, lèyí tí òun tọ́ka sí ara nkan ìní ìfi ọlá hàn. === Àkókò Ti Ọ̀làjú Kò i Tíì Tàn Kálẹ̀. === [[File:Bag Mosul Gambier Parry Courtauld Gallery.jpg|thumb|Àpò-ìléwọ́ [[:en:Courtauld_bag|Courtauld bag]], tí wọ́n ro wípé òun ni ó jẹ́ àpò tí ó dàgbà jù ni orí ilẹ̀ àlàyé ]] Àpò-ìléwọ́ [[:en:Courtauld_bag|Courtauld bag]], òun ni wón ní ìgbàgbọ́ wípe ní wón se é ní [[:en:Mosul|Mosul]] ní àkókò ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1300s, tí wọ́n sí ní ní èrò pé òun ni ó jẹ́ Àpò-ìléwọ́ tí ó dàgbà jùlọ nínú ayé títí di àkókò tí a Wàyí.<!-- Brown 2014 --> Ó sì dàbí ẹni wípé obìnrin ọlọ́lá kan ní [[:en:Ilkhanate|Ilkhanate]] ni ó nií.<!-- Brown 2014 --><ref name="Brown 2014">{{cite news |last1=Brown |first1=Mark |title=A handbag? Courtauld Gallery opens up identity of 700-year-old treasure |url=https://www.theguardian.com/culture/2014/feb/19/handbag-courtauld-gallery-identity-treasure-fashion |access-date=8 February 2024 |work=[[The Guardian]] |date=19 February 2014}}</ref> === Orírun àwọn Àpò-ìléwọ́ ìgbàlódé === [[File:Woman's muslin dress and straw bonnet c. 1830.jpg|thumb|Women's fashion from 1830, including a ''reticule'' handbag from France<ref>{{cite web |url=http://collectionsonline.lacma.org/mwebcgi/mweb.exe?request=record;id=159955;type=101 |title=Los Angeles County Museum of Art |publisher=Collectionsonline.lacma.org |access-date=30 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111024071222/http://collectionsonline.lacma.org/mwebcgi/mweb.exe?request=record |archive-date=24 October 2011 |url-status=dead}}</ref>]] Àti ọkùnrin, àti obìnrin ní wón ń lọ àpò Báágì títí di ńkan bí owó ìparí ọdún 1700s.<ref>{{Cite web |title=Handbags and Purses {{!}} Encyclopedia.com |url=https://www.encyclopedia.com/fashion/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/handbags-and-purses |access-date=2023-07-17 |website=www.encyclopedia.com}}</ref> àwọn ènìyàn ilé Europe ìgbàlódé ni wọn ń lọ Àpò-ìléwọ́ láti tójú ọwọ́ ẹyọ sì. Àpò-ìléwọ́ ni wọn ṣe pẹ̀lú aṣọ fẹ́lẹ́fẹ́ tàbí awo [[leather]] tí ọkùnrin àti obìnrin ń sì ń lò wọ́n; ara ìlú Scott, tí orúkọ rẹ ń jẹ́ [[sporran]] jẹ́ ara àwọn ẹni tí wọ́n kópa nínú àṣà Àpò-ìléwọ́ yí. Ní àwọn ǹkan bi ọ̀rúndún kẹtàdínlógún, àwọn ọmọdébìnrin ni wọn ń kó ni bí wọn ń ṣe hun aṣọ gẹ́gẹ́bi ara àwọn ètò ẹ̀kọ́ tí ṣe pàtàkì kí ọmọbìnrin ni kí ó tó lọ sí ilé ọkọ; eléyi náà sì má ń ràn wọ́n lọ́wọ́ láti lè má ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ tí ó rẹwà.<ref>{{cite web|url=https://henriettashandbags.com/index.php?main_page=page&id=4|title=History of Handbags- From the 14th Century to Present Day Handbag Designers|last=Timmons|first=Henrietta|access-date=2017-05-28}}</ref> Ní ìgbà tí yí ọ fi di ọ̀rúndún kejìdínlógún, fásíònù ni ile Europe tí ń sún sì apá ẹ̀yà ara ti o pẹlẹbẹ pẹ̀lú ìwúrí Àwòrán òjìjì láti ilé Greece àti Rome àtijó. Àwọn obìnrin fẹ́ Àpò-ìléwọ́ tí kò ní ní àkùdí lára ti kò sì tún ní tóbi ni ìrísí, fún ìdí èyí, wọ́n ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ [[Reticule (handbag)|''reticules'']] jáde. Àwọn àpò Reticules ni wón ṣe láti ara òwú kòkòrò àti aṣọ àrán, tí ó sì ní okùn ìfàlówó. Ó kọ́kọ́ di gbajúmọ̀ ni ilẹ̀ France, lẹ́yìn náà ni ó ré kọjá sí ilè Britain, níbi tí wọ́n ti di òun kòsémáání.<ref>{{cite book|last=Hagerty|first=Barbara G. S.|title=Handbags: a peek inside a woman's most trusted accessory|year=2002|publisher=[[Running Press Book Publishers]]|isbn=0-7624-1330-1|pages=14–5}}</ref> bótilèjépé ó di kòsémááni, àwọn ọkùnrin ó tẹ̀lé asa náà, dípò àwọn n ló àwọn àpò-ọwọ́ àti àpò ara ṣòkòtò [[pocket]]s, lèyí tí ó di gbajúmọ̀ pẹ̀lú ṣòkòtò àwọn ọkùnrin <ref name="burman83">{{cite book|editor-last1=Burman |editor-first1=Barbara |editor-first2=Carole |editor-last2=Turbin|title=Material Strategies: Dress and Gender in Historical Perspective|year=2003|publisher=[[Wiley-Blackwell]]|isbn=978-1-4051-0906-2|pages=83–4}}</ref> Àwọn Àpò-ọwọ́ ìgbàlódé bí, clutch, pouch, tàbí Àpò-ìléwọ́ ni wọn jẹyọ ni ilẹ̀ England ni àkókò ìdàgbàsókè ọ̀làjú "[[Industrial Revolution]]" , látàrí ìrìnkèrindò pẹ̀lú ọkọ̀ ojú-irin tí ó wọ́pọ̀ si. Bí ọdún 1841, oníṣòwò ọmọ ilẹ̀ [[Doncaster]], Samuel Parkinson (tí ó gbajúmọ̀ fún [[butterscotch]]) péè fún ṣíṣe àwọn àpótí ìrìnàjò tí ó sì tún tẹpẹlẹ mo ṣíṣe irúfé àpótí ìrìnàjò béè na fún ìyàwó rè lẹ́yìn tí ó ṣe àkíyèsí wípé ni Àpò-ìléwọ́ ìyàwó rè kéré láti gba àwọn ẹrú tí èròjà tí wọ́n sì tún fi pèlò rẹ jẹ èyí tí kò ní agbára tó láti gbé rìn ìrìn-àjò. Ó tẹpẹlẹ mọ wípe ní òun fẹ́ oríṣiríṣi Àpò-ìléwọ́ fún ìyàwó òun, tí títóbi rẹ yí ọ yàtò sì arawon fún lílò fún àwọn oríṣi òde, pẹ̀lú àlàyé wípé ni kí wọ́n ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ na láti ara awo kanna tí wọ́n lọ fún àwọn àpótí ìrìnàjò tí òun lójúnà áti ṣe ìyàtò láàrin ti ti ẹ àti Àpò-ìléwọ́ tí [[carpetbag]] tí ó gbajúmọ̀ ni ìgbà na òún, àti láàrin àwọn àwọn àpò ìléwó aláṣọ tí ọ̀pọ̀ àwọn ènìyàn ìgbà òun lò. [[H. J. Cave & Sons|H. J. Cave]] (London) gbà sì lénu, ó sì ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ òsò àkókò, èyí tí àá padà dámò lónìí yí, ní arawon ni ati rí àpò ìpamọ́wọ́ "clutch bag" àti àpò tí wọ́n fi ìwé fẹ́lẹ́ ṣe tote (tí wọ́n ń pè ní Báágì ìrìn-àjò obìnrin "ladies traveling case"). Àwọn eléyi ni wọn wá ní yàrá ìfihàn àwọn Àpò-ìléwọ́ -ìṣẹ̀ǹbáyé "[[Museum of Bags and Purses]]" ní Amsterdam.{{citation needed|date=May 2026}} H. J. Cave tẹ̀síwájú láti máa ṣe ìpolówó àti títà àwọn Àpò-ìléwọ́ yìí, àmọ́ òpò àwọn alátakọ̀ sọ wípé àwọn obìnrín kò nílò àwọn báágì ìléwó bí irú eléyì nítorí wípé níse ni yio má dá wọn lẹ́yìn látàrí àwọn òun ìpèlò wúwo tí wọ́n fi ṣe wọ́n. H. J. Cave dáwọ́dúró ìpolówó Báágì òún dúró lẹ́yìn ọdún 1865, tí ó sì gbájúmó àwọn Àpótí-aṣọ, bótilèjépé wọn sì ń tẹ̀síwájú láti má ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ òun fún àwọn Lóba-Lóba, Àwọn ènìyàn jàǹkàn-jàǹkàn tí wọ́n gbajúmọ̀, àti láti ṣe ayẹyẹ àwọn àjọ̀dún kòkan,bi ayẹyẹ tí "Queen's 2012 Diamond Jubilee" tí ọdún 2012. H. J. Cave bèrè ṣíṣe Àpò-ìléwọ́ padà ní ọdún 2010.<ref>{{cite news|first=Philippa |last=Stockley |url=https://www.independent.co.uk/voices/commentators/philippa-stockley-yes-the-contents-mean-a-lot-but-its-the-bag-that-matters-most-8100587.html |title=Yes, the contents mean a lot, but it's the bag that matters most |newspaper=The Independent |date=2 September 2012 |access-date=27 September 2015}}</ref> == Àwọn Àpò-ìléwọ́ ni Sànmánì ìgbà ọ̀rúndún ogún == [[File:SandrineNosbé (cropped).jpg|thumb|Handbag over the shoulder]] Ní àkókò ìgbà tí Àpò-ìléwọ́ bèrè sí mi ń di gbajúmọ̀, wọn ṣe àtakò won pẹ̀lú wípé ni Àpò-ìléwọ́ òun ni kò dàbí òun ti o jọ tí obìnrin. Ní ìbẹ̀rẹ̀ Sànmánì ọ̀rúndún ọgúnjó, Sigmund Freud jiyàn pe Àpò-ìléwọ́ ni óun ṣe àpẹẹrẹ ìbálòpọ̀ látàrí pé ìrísí Àpò-ìléwọ́ ni ó jọ ojú ara obìnrin. Kí a tó mon lọ Àpò-ìléwọ́, àpò ni òun má ń wá nínú aṣọ obìnrin, lèyí tí ó fi àyè sílẹ̀ fún yíyọ nkan jáde ní gbangba ni ònà iyì àti ẹ̀yẹ tí ó ṣe àpónlé fún obìnrin. Nítorí pé Àpò-ìléwọ́ je èyí tí wọ́n ń gbé lọ́wọ́ ni gbangba, òùn ṣe àfihàn àwọn ǹkan ìní ara ẹni obìnrin síta fún gbọgbọ ayé rí. Ní ìwòye Freud, eléyi ni ó fi wé Àpẹ̀rẹ̀ fífi ọwọ́ pa ojú ara ní ọ̀nà ìbálòpọ̀.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Hiner|first=Susan|date=June 10, 2010|title=Accessories to Modernity: Fashion and the Feminine in Nineteenth-Century France|url=http://www.jstor.org/stable/j.ctt3fhhgk.10|access-date=May 11, 2021|website=JSTOR|publisher=[[University of Pennsylvania Press]]|pages=178–210|jstor=j.ctt3fhhgk.10 }}</ref> Bí Àpò-ìléwọ́ ṣe di ìtẹ́wọ́gbà gbogboogbò ni nkan bi ọ̀rúndún ogún, ìyípadà bèrè sí mi de ba ìwúlò rẹ gẹgẹbi òun ìkó ǹkan sí àmì àti ònà tí wọ́n ń gbá fi ọlá àti ipò ẹni tí ó gbé lọ́wọ́ hàn ní àwùjọ. Àwọn ọ̀nà-àrà tí wọ́n fi ṣé, irúfé oun tí wón fi ṣeé, iye tí wọ́n ń tàá, àti orúkọ àwọn tí wọ́n ṣeé, di òun amuye tí ó dé ní ìwúlò ju bóyá Àpò-ìléwọ́ òun gan pàápàá lè kó ẹrù ara ẹni. Àpò-ìléwọ́ kúrò ní òun tí kìíṣe tí obìnrin di òun ti wọn padà wá fi dá lórí obìnrin tí wọ́n sì yọ kúrò nínú nkan amuye ọkùnrin. Àpò Báágì àwọn obìnrín je òun òsó tí wọ́n ń kó àwọn ǹkan ìní wọn sí, Báágì ìfàlọ́wọ́ fún àwọn ọkùnrin ń ti rè ni ó wà ní ipele àwọn báágì bíi àpótí-ìwé (briefcases): èyí tí ó jẹ́ onígun mẹ́rin; tí wọ́n má ń kó àwọn nkan ti o níse pẹ̀lú ìjé ọmọkùnrin sì inú rẹ̀ bí: àwọn ìwé isé, àwọn ìwé ọ́físì àti àwọn nkan bi bírò. Ìyàtò tí ń bẹ ní àárín Báágì ọkùnrin àti ti obìnrin ní ó pàdé ní àárín Báágì ìléwò pélébé tí ìgbàlódé. Báágì òun ti wọn se fún kíkó àwọn ọwọ́ ẹyọ sí nínú pẹ̀lú èróngbà láti fi ṣe ìtọrẹ ni inu ile ìjọsìn ni ó ní Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ni àwọn àkókò ìgbà tí ọ̀làjú sèsè ń dàgbà sókè. Gégébí Báágì pélébé òun ṣe jẹ́ àmì ìtọrẹ ni ìwòye òpò ènìyàn, ìwòye òun tẹ̀síwájú pẹ̀lú bi ṣe máa ń wo obìnrin tí ó ń gbé Àpò-ìléwọ́ lọ́wọ́ gẹ́gẹ́ bí ènìyàn pàtàkì, tí ó sì lè jẹ́ pé ó ń lo àpò ìléwò pélébé òun láti kó àwọn ọwọ́ tí ó fè fi tọrẹ. <ref name=":0" /> Láàrin àwọn ọdún 1940, ìpín àwọn aṣọ tí ó wáyé nítorí Ogun Àgbáyé Kejì mú kí wọ́n bẹ̀rẹ̀ sí ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ láti inú àwọn ohun èlò bí Màrìwò ([[:en:Raffia|raffia]]) tàbí kí wọ́n hunún láti ara òwú.<ref>{{Cite book |last=Pedersen |first=Stephanie |url=http://archive.org/details/handbagswhatever0000pede |title=Handbags : what every woman should know |date=2006 |publisher= David & Charles|location=Cincinnati, OH |others=Internet Archive |isbn=978-0-7153-2495-0}}</ref> Àwọn obìnrin kan hun àwọn Àpò-ìléwọ́ kékeré ti ara wọn pẹ̀lú wíwo àwọn àpẹẹrẹ Báágì mìíràn tí wọ́n ń tà ní àwọn àkókò yìí. == Báágì ìléwò Àwọn ọkùnrin == {{Redirect|Man purse|the JPEGMafia song|JPEGMafia discography}} [[File:FreitagBag.jpg|thumb|A casual messenger bag]] Báágì ìléwò, èyí tí a mọ̀ tí ó pé jù ni orílẹ̀ ayé ni ó jẹ́ èyí tí ọkùnrin kan tí orúkọ rẹ ń jẹ [[Ötzi the Iceman]] lò ní nkan bi ẹgbẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n ọdún sẹ́yìn.<ref>{{cite book|last=Gerval|first=Olivier|title=Studies in Fashion: Fashion Accessories|year=2009|publisher=A & C Black|isbn=978-1-4081-1058-4|page=44}}</ref> Àwọn ọkùnrin tí fi ìgbà kan ló àpò-ọwọ́ [[coin purse]]. Ní àwọn àkókò ìbẹ̀rẹ̀ ìdásílẹ̀ àgbègbè Europe òde òní, tí ìrísí fásíònù àwọn obìnrin sì ń dàgbà lọ́nà lílọ àwọn àpò ìléwò tí wọ́n fi ṣe òsó, fásíònù àwọn ọkùnrin ń ti rè dojú kọ ònà ibòmíràn. Ṣòkòtò àwọn ọkùnrin rọ́pò Ṣòkòtò-gawù [[breeches]] ní àwọn àkókò ọ̀rúndún kejìdínlógún sí ọkàndínlógún, tí wọ́n sì fi àpò kún àwọn ìrísí ṣòkòtò wọn. Eléyìí fún àwọn ọkùnrin ní àyè láti lè mọ kò ọwọ́ ẹyọ àti ọwọ́ ìwé sì inú àpò aláwo tí ó jẹ́ ìléwò. Àpò àwọn ọkùnrin pò ni ọ̀rúndún kọkànlélógún sì ogún pẹ̀lú àwọn èwù Àwòtélẹ̀-àwọ̀lékè Kóòtù áti sòkòtò ti o fún wọn ní ànfàní à ti lè kó àwọn nkan ìní wọn bii, Àwọn kòkò-tábà, ìṣáná, ọ̀bẹ je awon nkan ti àwọn ìyàwó wọn a mon tún ṣe.<ref name="burman83"/> Àwọn àpò ìléwò àwọn ọkùnrin ní àwọn oníṣẹ́-ọnà ṣe àjíǹde fún ní àkókò ọdún 1970s ní Europe.<ref>{{cite book|last=Sarti|first=Giorgio|title=Vespa: 1946-2006: 60 Years of the Vespa|year=2006 |location=St. Paul, Minnesota |publisher=[[Motorbooks]]|isbn=978-0-7603-2577-3|page=117}}</ref> láti àwọn ọdún 1990s, ní àwọn oníṣẹ́-ọnà tí ṣe ìpolówó àwọn oririsi àwọn àpò ìléwò fún àwọn ọkùnrin. Àwọn orúkọ bíi '''man bag''', '''man-purse''', '''murse''', àti '''mini bag''' òun ni wón ti lò láti fi ṣe àpèjúwe àwọn báágì yí. Àwọn iṣẹ́ ọnà Báágì ìléwò tí ó wọ́pọ̀ ni U.S. Ní wón sábà má ń jẹ ẹ̀yà títí Báágì alápò-ẹ̀yìn tàbí Báágì fun awọn ìránṣẹ́ [[messenger bag]], tí kò sì fi ara jọ wipe ni ìṣẹ̀dá ẹ̀yà èyàn kan ní wón ṣeé fún. Àti obìnrin àti ọkùnrin ni ó le lòó bótilèjépé òun má ń pélébé mó ń ẹyin dáadáa ju Báágì alápònséyìn [[backpack]] lọ tí kò sì wúwo tó àpò-ìwé. Àwọn báágì wọ̀nyí ni wọn ń pè ní wón ń sábà má ń pè ní Àpò-ìránṣẹ́ [[messenger bag]] tàbí "organizer bags" . Ní òpò àwọn ìlú míràn, ó jẹ́ òun Wọ́pọ̀ fún ọkùnrin láti gbé àwọn báágì kékeré onígun tí wọ́n ń sábà máa ń ṣe pẹ̀lú awo tí wọ́n ń sì má ń gbé sì èjìká. Àpò aláwo tí wọ́n ń fikó apá "[[satchel]]" na jee èyí tí ó wọ́pọ̀ láàrín àwọn ọkùnrin. Àwọn àpò ìléwò ọkùnrin ní àwọn oníṣẹ́-ọnà bí [[Prada]], [[Louis Vuitton]], [[Coach, Inc.|Coach]], àti [[Bottega Veneta]] ma ń ṣe ní onírúurú ẹ̀yà àti àrà. Títí di àkókò ọdún 2011, ìfojúdá ọjà àpò ìléwò àwọn ọkùnrin ní àgbáyé ní o o wa ni nkan bi bíllíónù mẹ́rìn ni ọdọọdún ($4 billion).{{update inline|date=May 2026}}<ref>{{cite book |title=Standard & Poor's 500 Guide |year=2011 |publisher=McGraw-Hill |isbn=978-0-07-175491-0}}</ref> títí di àwọn nkan bi ọdún 2012, ọjà ìtajà àwọn nkan ìléwò ọkùnrin bíi "holdall" ní àwọn àgbègbè àríwá ilẹ̀ Amẹ́ríkà ń tẹ̀síwájú.<ref>{{cite news |last=Clifford |first=Stephanie |url=https://www.nytimes.com/2012/02/20/business/men-are-buying-fashion-accessories-after-slow-recession-sales.html |title=Men Step Out of the Recession, Bag on Hip, Bracelet on Wrist |newspaper=The New York Times |date=19 February 2012}}</ref> == Irúfẹ́ Àwọn báágì == [[File:Handbags diagram.svg|thumb|Varieties of handbags (proportional)]] * [[:en:Baguette_(bag)|Baguette]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì ìléwò pataki kan tó ní ìrísí pẹlẹbe tó gùn ní petele tí ó sì fi ìrísí jọ búrẹ́dì ilé faransé kan tí ń jẹ ([[:en:Baguette_(bag)|baguette]]) * Bowling bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò ìléwò pataki kan tí ó gbajúmọ̀ ni nkan bi ọdún 1990s, fún àwọn ọ̀dọ́mọdé bìnrin láti lè mó ń fi gbé bọ́ọ̀lù. Ní ìrísí, ìsàlẹ̀ rẹ̀ ,ri petele, sùgbọ́n òkè rẹ̀ rí roboto (domed/semi-elliptical shape). Ó ní ọwọ́-ìmú méjì gígùn tó rọ̀rùn láti gbé mọ́ ọwọ́ tàbí lórí èjìká, ó sì máa ń ní zíípù nla kan lókè tó ń ṣí kànga láti fàyè gba títọ́jú ẹrù. * Barrel bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò pataki kan tó ní ìrísí roboto gígùn petele (cylindrical / tube shape) tí ó sì tóbi díẹ̀ ju Báágì baguette lọ, pẹ̀lú ọwọ́-ìmú méjì tàbí okùn gígùn kan láti sọ̀ mọ́ èjìká. * Bucket bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Àpò-ìléwọ́ pataki kan tó ní ìsàlẹ̀ petele roboto (oval or circular base) àti ìhà gíga petele tó n yọ sí òkè bíi garawa omi. ó máa ń ní okùn-fífà ní ẹnu láti fi fà mọ́ra pẹ̀lú iga ọwọ́ ńlá tí èyàn lè fi kọ́ apá. * Clutch: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì ìléwò tàbí Àpò ọwọ́ tí ó kúrú gidi gidi, ìrísí rẹ̀ jẹ́ pẹlẹbẹ, ó sì yàtọ̀ sí àwọn àpò yòókù nítorí pé kò ní ọwọ́-ìmú (handle) tàbí okùn gígùn (strap). Àwọn ìmíràn a má ni apá tí èyàn lè wò sì èjìká ṣùgbọ́n òpòlopò ni wọn ò ní.<ref>{{Cite web|date=2015-11-01|title=Similar But Differents: Clutch vs Wristlet|url=https://theluxonomist.es/2015/11/02/similar-but-differents-clutch-vs-wristlet/abel-hernandez|access-date=2021-01-26|website=The Luxonomist|language=es}}</ref> * Crossbody bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì kan tí wọ́n ń gbé kórùn, eleyi yàtò sì àwọn báágì ìléwò miran bí 'clutch' 'tote' tàbí 'bowling bag'; Báágì baguette, bí àpẹẹrẹ, ó ṣe gbé kórùn gẹ́gẹ́bi àwọn báágì miran bí 'half-moon' tàbí 'messenger bag' , àmọ́ Báágì 'tote' àti 'hobo' kò ṣe gbé kórùn. (àwọn báágì 'bucket bags' míràn ṣeé gbé kórùn) * Doctor's bag: Tí a tún mọ̀ sí [[Gladstone bag]], òun ni wón se gẹ́gẹ́ bí àwòṣe lórí báágì dókítà ìgbà àkọ́kọ́ Victorian-era. Kíi tóbi púpò, ó sì má ń ní owó ìgbẹ́ méjì. Ó fi ara jọ bowling bag ṣùgbọ́n ẹnu wọn yàtò sì arawon tí ara rẹ̀ a sì má je àwò dúdú. * East-west bag: Eléyi je Irúfẹ́ àpò ìfàlówó tí ó ní ìrísí pẹlẹbe gígùn. Bí ó ṣe fè na si ni ó tún ga. * Half-moon bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò tí wọ́n ṣe ní ìrísí òṣùpá, ó sábà má ń kéré pẹ̀lú ìrísí obinrin, wọn má n fi ń kópá, ó sì lè ní owó tàbí kí ó má níí.<ref>{{Cite web|last=Bobila|first=Maria|title=18 Half-Moon Handbags for When You're Tired of Your Bucket Bag|url=https://fashionista.com/2019/04/shop-half-moon-handbags|access-date=2021-01-26|website=Fashionista|date=9 April 2019 |language=en}}</ref> * [[Hobo bag]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì kan tó nìpọn sùgbọ́n tí ó máa ń rọ̀ wọ̀dùwọ̀dù sínú láàárín nígbà tí o bá gbé e dání tàbí tí o bá sọ̀ ọ́ mọ́ èjìká rẹ. Ó ní okùn gígùn kan ṣoṣo tó jẹ mọ́ ara àpò náà láti ibẹ̀rẹ̀ títí dórí, ẹnu rẹ̀ sì máa ń ní zíípù pẹlẹbẹ tó tẹ̀wá sínú gẹ́gẹ́ bí àṣà barrel bag. * [[Messenger bag]]: Ní ọ̀rọ̀ kan, ó jẹ́ irúfẹ́ àpò "satchel" ńlá kan tó nìpọn, tí ó ní ìbòrí nla (large flap) lókè láti bo ẹnu rẹ̀, ati okùn gígùn (long adjustable strap) kan ṣoṣo. Ìyàtọ̀ àpò yìí gangan ni pé ẹni tó wọ̀ ọ́ máa ń sọ okùn rẹ̀ kọjá lórí èjìká kan sí apá kejì itan rẹ̀ (crossbody style), èyí tó ń fàyè gba ẹni náà láti gbé ẹrù wúwo mọ́ra láìsọ ọwọ́ rẹ̀ nù fún rírìn kánkán tàbí láti gun kẹ̀ké. Ìwúrí ìwòye tí ó bí báágì na ni ó ní ṣe pẹ̀lú irúfé àwọn báágì tí àwọn oníṣẹ́-ìránṣẹ́ abúlé ńwò. * [[Minaudière]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò [[clutch bag]] pataki kan tó yàtọ̀ sí gbogbo àwọn àpò yòókù. Ó nìpọn ti wọ́n sì fi irin bi wúrà tàbí idẹ ([Bronze age]), pálí nla dídán (acrylic/resin), tàbí pákó ṣe, tí ẹnu rẹ̀ sì máa ń ní kókó-irúfẹ́ (clasp) tí wọ́n ń sábà má ń lò jáde ní ìròlé. * [[Reticule (handbag)|Reticule]]:Tí a tún mọ̀ sí ''ridicule'' tàbí ''indispensable'' jẹ́ irúfé Àpò-ìléwọ́ kúrú alápòòfà ti àtijọ́ tó ní okùn-fífà, ènyí tó jẹ́ Ìpilẹ̀ṣẹ̀ gbogbo àpò ìléwò òde òní tí wọ́n nlo ni àwọn àkókò 1795 sí 1820. * [[Saddlebag]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò kan tí kò tóbi púpò tí ó ní ìrísí àpò tí wọ́n ń sọ mó esin ni ègbé tí ìsàlẹ̀ rẹ̀ jẹ́ roboto pẹ̀lú okùn tí èyàn lè fi kọ́ apá. Àpò yì, ti [[Dior Saddle bag]], ṣe àfihàn rè ni ọdún 1999 lọ́wọ́ oníṣẹ́-ọ́nà [[John Galliano]], jẹ́ gbajúmọ̀ irúfé ẹ̀yà àpò yí tí ayé òde òní. * [[Satchel]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò Báágì kan tí wọ́n sábà máa ń ṣe pẹ̀lú awo, pẹ̀lú ìdérí fẹ́lẹ́fẹ́, ọwọ́ ìgbàmú ni ọwọ́ òkè àti okùn ìkó méjì tí ó sì tún má ń ní ojú àpò ìpadé gẹgẹbi titi àpò àpótí àwọn dókítà tàbí kí ó ní ìrísí báágì "Tote" ṣùgbọ́n òun má ń kéré tí wọ́n ń sì má ń gbé kórùn. Àpò satchel tí wọ́n bá fi canvas ṣe òun ni wón ká kún báágì oníṣẹ́-ìránṣẹ́. kwaiuvtaes30f0u088gdj7o86hvjpcs 637297 637295 2026-09-17T19:56:05Z Olaoye Sheu Ibrahim 31612 /* Àkójọpọ̀ àwọn èdè-àkànṣe */ 637297 wikitext text/x-wiki {{Short description|Handled bag used to carry personal items}} {{Use dmy dates|date=September 2015}} [[File:Mi'kmaq porcupine quill purse (40412695490).jpg|thumb|right|Mi'kmaq porcupine quill handbag]] '''Àpò-ìléwọ́''', tí ọ̀pọ̀ ènìyàn tún mọ̀ gẹ́gẹ́bi Àpò-Owó "'''purse'''" Nínú èdè Gẹ̀ẹ́sì tí apá ilẹ̀ àríwá Amẹrikà "[[:en:North_American_English|North American English]]" , ni ó jẹ́ Àpò-ìléwọ́ "[[:en:Bag|bag]]" kékeré tí ó ní owó tí èyàn lè fi gbáamú " [[:en:Handle_(grip)|handled]]" tí wọ́n ń lọ láti fi kọ́ àwọn ẹrù ara ẹni. Ní àwọn agbègbè kan ní ilé Amẹrikà, wọn tí fi ìgbà kan pèé ni '''pocketbook''' . ==Àkójọpọ̀ àwọn èdè-àkànṣe == Òrò èdè ẹ "purse" òun ni wón kókó lọ fi ṣe àpèjúwe àpò kékeré tí wọ́n ń kó àwọn ọwọ́ ẹyọ sì nínú. Ní àwọn ìlú àti orílẹ̀ èdè tí wọ́n ń tí ń sọ èdè Gẹ̀ẹ́sì, òun ni wó ń tí ń lọ láti fi tókasí àpò ọwọ́ kékeré "[[:en:Coin_purse|small money bag]]" "Àpò-ìléwọ́" je Báágì tí ó tóbi díẹ̀ tí ó lè gbà àwọn òpò ǹkan bi ọwọ́ àti àwọn ǹkan èlò tí ara ẹni míràn. Àwọn elédè Gẹ̀ẹ́sì tí ilé Amẹrikà sábà má ń lọ ọ̀rọ̀ "purse àti handbag" sì arawon. Ìlo ọ̀rọ̀ ''handbag'' òun ni ó bẹ̀rẹ̀ sí mí jeyo ni àwọn ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1900s. Télètélè , won sábà má ń lọ láti fi tókasí àpò ìléwó àwọn ọkùnrin. Àpò àwọn obìnrin gbèrègèjigè sì ni ìwọ̀n, ni àwọn àkókò yí, tí wọ́n sì lọ ọ̀rọ̀ na mo lọ́rùn.<ref>{{cite book|last=Browning|first=Marie|title=Purse Pizzazz|year=2006|publisher=[[Sterling Publishing]]|isbn=978-1-4027-4065-7|page=8}}</ref> "Pocketbook" tún jẹ́ ọ̀rọ̀ míràn tí wọ́n ń lọ láti fi ṣe àpèjúwe àpò ìléwó àwọn obìnrin tí ó gbajúmọ̀ ni ilẹ̀ United States ni àwọn nǹkan bí owó àárín ọgúnjó ọ̀rúndún.<ref>{{cite book | last=Wilcox | first=C. | title=A Century of Bags: Icons of Style in the 20th Century | publisher=Universal International | year=1997 | isbn=978-1-876142-36-0 | url=https://books.google.com/books?id=t9UaAAAACAAJ | access-date=March 19, 2024 | page=11}}</ref> == Ìpilẹ̀ṣẹ̀ == === Àwọn Ohun Àrà Àtijó === Ní ayé ìgbà àtijó, àwọn àpò baagi òun ni wọn ń lò láti fi kọ́ àwọn ǹkan bi, òkúta, irin-isé, ǹkan ìjà, àti ọwọ́. Àwọn àpẹrẹ àpò báyìí ni wọn ṣe àwárí wọn ní àwọn ayé ìsìnkú ilẹ̀ Egypt ayé àtijó "[[:en:Ancient_Egyptian_funerary_practices|Egyptian burial sites]]" ({{circa}} 2686–2160 BCE) tí wọ́n ṣe wọn pẹ̀lú awo pẹ̀lú ọwọ́ méjì tí wọ́n fi igi ṣe fún gbígbé.<ref>{{Cite web |date=2019-10-27 |title=The History Of Bags |url=https://lux-collector.com/blogs/blog/the-history-of-bags |access-date=2023-07-17 |website=LuxCollector Vintage |language=en}}</ref> Àwọn ènìyàn ayé àtijó ni ilẹ̀ " [[:en:Ancient_Greece|ancient Greeks]]" lo awo, ìwé 'papyrus' àti Àpò-ọwọ́ fẹ́lẹ́fẹ́ tí wọ́n tún mọ̀ sí ''byrsa'' láti fi àwọn ọwọ́ ẹyọ pamó lèyí tí ó jẹ́ Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ọ̀rọ̀ èdè Gẹ̀ẹ́sì "purse". Bí ó ti di wípe ni ìdàgbàsókè ń bá ìrísí ọwọ́ òun ló ṣe okùnfà fún ìdásílẹ̀ àwọn àpò-ìgbàdí olókùn tí wọ́n sábà má ń sọ mó ìbàdí tàbí kí wọ́n yìi mo aṣọ. Nínú Àpò-ìléwọ́ kan ní wón ti ṣe àwárí [[:en:Ötzi|Ötzi]], tí sèmí ni àwọn nkan ọdún 3350 sí 3105 BC.<ref>{{Cite web |title=From when did humans start carrying handbags? |url=https://htschool.hindustantimes.com/editorsdesk/knowledge-vine/from-when-did-humans-start-carrying-handbags |access-date=2023-07-17 |website=HT School |language=en-US |archive-date=17 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230717120540/https://htschool.hindustantimes.com/editorsdesk/knowledge-vine/from-when-did-humans-start-carrying-handbags |dead-url=yes }}</ref> ni ara àwọn àwárí ìṣáájú ni a ti rí àpò aláwo tí ó wá láti àwọn àkókò [[:en:Anglo-Saxon_settlement_of_Britain|Anglo-Saxon Britain]], ni nkan bí ọdún circa 625 CE, se àfihàn ojú oórì ọba Roewald ni bi Òkìtì [[:en:Sutton_Hoo|Sutton Hoo]] ní [[:en:Suffolk|Suffolk]].<ref>{{Cite web |last=Johnson |first=Anna |title=Fashions of Handbags and Purses |url=https://www.lovetoknow.com/life/style/fashions-handbags-purses |access-date=2023-07-17 |website=LoveToKnow |language=en}}</ref> bótilèjépé awo ara Àpò-ìléwọ́ òun ti gbóó, àwọn wúrà tí wọ́n fi ṣe òsó ara rẹ sì wà ní sepé. Nínú Àpò-ìléwọ́ òun, wọn ba ogójì ọwọ́ ẹyọ wúrà ni inu rẹ̀ tí wọ́n fi ìkọ́-bẹ́líìtì wúrà dìmú. Àwọn ìrísí yí jé àmì ọlá àti ipò, lèyí tí òun tọ́ka sí ara nkan ìní ìfi ọlá hàn. === Àkókò Ti Ọ̀làjú Kò i Tíì Tàn Kálẹ̀. === [[File:Bag Mosul Gambier Parry Courtauld Gallery.jpg|thumb|Àpò-ìléwọ́ [[:en:Courtauld_bag|Courtauld bag]], tí wọ́n ro wípé òun ni ó jẹ́ àpò tí ó dàgbà jù ni orí ilẹ̀ àlàyé ]] Àpò-ìléwọ́ [[:en:Courtauld_bag|Courtauld bag]], òun ni wón ní ìgbàgbọ́ wípe ní wón se é ní [[:en:Mosul|Mosul]] ní àkókò ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1300s, tí wọ́n sí ní ní èrò pé òun ni ó jẹ́ Àpò-ìléwọ́ tí ó dàgbà jùlọ nínú ayé títí di àkókò tí a Wàyí.<!-- Brown 2014 --> Ó sì dàbí ẹni wípé obìnrin ọlọ́lá kan ní [[:en:Ilkhanate|Ilkhanate]] ni ó nií.<!-- Brown 2014 --><ref name="Brown 2014">{{cite news |last1=Brown |first1=Mark |title=A handbag? Courtauld Gallery opens up identity of 700-year-old treasure |url=https://www.theguardian.com/culture/2014/feb/19/handbag-courtauld-gallery-identity-treasure-fashion |access-date=8 February 2024 |work=[[The Guardian]] |date=19 February 2014}}</ref> === Orírun àwọn Àpò-ìléwọ́ ìgbàlódé === [[File:Woman's muslin dress and straw bonnet c. 1830.jpg|thumb|Women's fashion from 1830, including a ''reticule'' handbag from France<ref>{{cite web |url=http://collectionsonline.lacma.org/mwebcgi/mweb.exe?request=record;id=159955;type=101 |title=Los Angeles County Museum of Art |publisher=Collectionsonline.lacma.org |access-date=30 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111024071222/http://collectionsonline.lacma.org/mwebcgi/mweb.exe?request=record |archive-date=24 October 2011 |url-status=dead}}</ref>]] Àti ọkùnrin, àti obìnrin ní wón ń lọ àpò Báágì títí di ńkan bí owó ìparí ọdún 1700s.<ref>{{Cite web |title=Handbags and Purses {{!}} Encyclopedia.com |url=https://www.encyclopedia.com/fashion/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/handbags-and-purses |access-date=2023-07-17 |website=www.encyclopedia.com}}</ref> àwọn ènìyàn ilé Europe ìgbàlódé ni wọn ń lọ Àpò-ìléwọ́ láti tójú ọwọ́ ẹyọ sì. Àpò-ìléwọ́ ni wọn ṣe pẹ̀lú aṣọ fẹ́lẹ́fẹ́ tàbí awo ([[:en:Leather|leather]]) tí ọkùnrin àti obìnrin ń sì ń lò wọ́n; ara ìlú Scott, tí orúkọ rẹ ń jẹ́ [[:en:Sporran|sporran]] jẹ́ ara àwọn ẹni tí wọ́n kópa nínú àṣà Àpò-ìléwọ́ yí. Ní àwọn ǹkan bi ọ̀rúndún kẹtàdínlógún, àwọn ọmọdébìnrin ni wọn ń kó ni bí wọn ń ṣe hun aṣọ gẹ́gẹ́bi ara àwọn ètò ẹ̀kọ́ tí ṣe pàtàkì kí ọmọbìnrin ni kí ó tó lọ sí ilé ọkọ; eléyi náà sì má ń ràn wọ́n lọ́wọ́ láti lè má ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ tí ó rẹwà.<ref>{{cite web|url=https://henriettashandbags.com/index.php?main_page=page&id=4|title=History of Handbags- From the 14th Century to Present Day Handbag Designers|last=Timmons|first=Henrietta|access-date=2017-05-28}}</ref> Ní ìgbà tí yí ọ fi di ọ̀rúndún kejìdínlógún, fásíònù ni ile Europe tí ń sún sì apá ẹ̀yà ara ti o pẹlẹbẹ pẹ̀lú ìwúrí Àwòrán òjìjì láti ilé Greece àti Rome àtijó. Àwọn obìnrin fẹ́ Àpò-ìléwọ́ tí kò ní ní àkùdí lára ti kò sì tún ní tóbi ni ìrísí, fún ìdí èyí, wọ́n ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ ' ''[[:en:Reticule_(handbag)|reticules]]''' jáde. Àwọn àpò Reticules ni wón ṣe láti ara òwú kòkòrò àti aṣọ àrán, tí ó sì ní okùn ìfàlówó. Ó kọ́kọ́ di gbajúmọ̀ ni ilẹ̀ France, lẹ́yìn náà ni ó ré kọjá sí ilè Britain, níbi tí wọ́n ti di òun kòsémáání.<ref>{{cite book|last=Hagerty|first=Barbara G. S.|title=Handbags: a peek inside a woman's most trusted accessory|year=2002|publisher=[[Running Press Book Publishers]]|isbn=0-7624-1330-1|pages=14–5}}</ref> bótilèjépé ó di kòsémááni, àwọn ọkùnrin ó tẹ̀lé asa náà, dípò àwọn n ló àwọn àpò-ọwọ́ àti àpò ara ṣòkòtò [[:en:Pocket|(pockets]]) , lèyí tí ó di gbajúmọ̀ pẹ̀lú ṣòkòtò àwọn ọkùnrin <ref name="burman83">{{cite book|editor-last1=Burman |editor-first1=Barbara |editor-first2=Carole |editor-last2=Turbin|title=Material Strategies: Dress and Gender in Historical Perspective|year=2003|publisher=[[Wiley-Blackwell]]|isbn=978-1-4051-0906-2|pages=83–4}}</ref> Àwọn Àpò-ọwọ́ ìgbàlódé bí, clutch, pouch, tàbí Àpò-ìléwọ́ ni wọn jẹyọ ni ilẹ̀ England ni àkókò ìdàgbàsókè ọ̀làjú "[[:en:Industrial_Revolution|Industrial Revolution]]" , látàrí ìrìnkèrindò pẹ̀lú ọkọ̀ ojú-irin tí ó wọ́pọ̀ si. Bí ọdún 1841, oníṣòwò ọmọ ilẹ̀ [[:en:Doncaster|Doncaster]], Samuel Parkinson (tí ó gbajúmọ̀ fún ( [[:en:Butterscotch|butterscotch]]) péè fún ṣíṣe àwọn àpótí ìrìnàjò tí ó sì tún tẹpẹlẹ mo ṣíṣe irúfé àpótí ìrìnàjò béè na fún ìyàwó rè lẹ́yìn tí ó ṣe àkíyèsí wípé ni Àpò-ìléwọ́ ìyàwó rè kéré láti gba àwọn ẹrú tí èròjà tí wọ́n sì tún fi pèlò rẹ jẹ èyí tí kò ní agbára tó láti gbé rìn ìrìn-àjò. Ó tẹpẹlẹ mọ wípe ní òun fẹ́ oríṣiríṣi Àpò-ìléwọ́ fún ìyàwó òun, tí títóbi rẹ yí ọ yàtò sì arawon fún lílò fún àwọn oríṣi òde, pẹ̀lú àlàyé wípé ni kí wọ́n ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ na láti ara awo kanna tí wọ́n lọ fún àwọn àpótí ìrìnàjò tí òun lójúnà áti ṣe ìyàtò láàrin ti ti ẹ àti Àpò-ìléwọ́ tí [[carpetbag]] tí ó gbajúmọ̀ ni ìgbà na òún, àti láàrin àwọn àwọn àpò ìléwó aláṣọ tí ọ̀pọ̀ àwọn ènìyàn ìgbà òun lò. [[H. J. Cave & Sons|H. J. Cave]] (London) gbà sì lénu, ó sì ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ òsò àkókò, èyí tí àá padà dámò lónìí yí, ní arawon ni ati rí àpò ìpamọ́wọ́ "clutch bag" àti àpò tí wọ́n fi ìwé fẹ́lẹ́ ṣe tote (tí wọ́n ń pè ní Báágì ìrìn-àjò obìnrin "ladies traveling case"). Àwọn eléyi ni wọn wá ní yàrá ìfihàn àwọn Àpò-ìléwọ́ -ìṣẹ̀ǹbáyé "[[Museum of Bags and Purses]]" ní Amsterdam.{{citation needed|date=May 2026}} H. J. Cave tẹ̀síwájú láti máa ṣe ìpolówó àti títà àwọn Àpò-ìléwọ́ yìí, àmọ́ òpò àwọn alátakọ̀ sọ wípé àwọn obìnrín kò nílò àwọn báágì ìléwó bí irú eléyì nítorí wípé níse ni yio má dá wọn lẹ́yìn látàrí àwọn òun ìpèlò wúwo tí wọ́n fi ṣe wọ́n. H. J. Cave dáwọ́dúró ìpolówó Báágì òún dúró lẹ́yìn ọdún 1865, tí ó sì gbájúmó àwọn Àpótí-aṣọ, bótilèjépé wọn sì ń tẹ̀síwájú láti má ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ òun fún àwọn Lóba-Lóba, Àwọn ènìyàn jàǹkàn-jàǹkàn tí wọ́n gbajúmọ̀, àti láti ṣe ayẹyẹ àwọn àjọ̀dún kòkan,bi ayẹyẹ tí "Queen's 2012 Diamond Jubilee" tí ọdún 2012. H. J. Cave bèrè ṣíṣe Àpò-ìléwọ́ padà ní ọdún 2010.<ref>{{cite news|first=Philippa |last=Stockley |url=https://www.independent.co.uk/voices/commentators/philippa-stockley-yes-the-contents-mean-a-lot-but-its-the-bag-that-matters-most-8100587.html |title=Yes, the contents mean a lot, but it's the bag that matters most |newspaper=The Independent |date=2 September 2012 |access-date=27 September 2015}}</ref> == Àwọn Àpò-ìléwọ́ ni Sànmánì ìgbà ọ̀rúndún ogún == [[File:SandrineNosbé (cropped).jpg|thumb|Handbag over the shoulder]] Ní àkókò ìgbà tí Àpò-ìléwọ́ bèrè sí mi ń di gbajúmọ̀, wọn ṣe àtakò won pẹ̀lú wípé ni Àpò-ìléwọ́ òun ni kò dàbí òun ti o jọ tí obìnrin. Ní ìbẹ̀rẹ̀ Sànmánì ọ̀rúndún ọgúnjó, Sigmund Freud jiyàn pe Àpò-ìléwọ́ ni óun ṣe àpẹẹrẹ ìbálòpọ̀ látàrí pé ìrísí Àpò-ìléwọ́ ni ó jọ ojú ara obìnrin. Kí a tó mon lọ Àpò-ìléwọ́, àpò ni òun má ń wá nínú aṣọ obìnrin, lèyí tí ó fi àyè sílẹ̀ fún yíyọ nkan jáde ní gbangba ni ònà iyì àti ẹ̀yẹ tí ó ṣe àpónlé fún obìnrin. Nítorí pé Àpò-ìléwọ́ je èyí tí wọ́n ń gbé lọ́wọ́ ni gbangba, òùn ṣe àfihàn àwọn ǹkan ìní ara ẹni obìnrin síta fún gbọgbọ ayé rí. Ní ìwòye Freud, eléyi ni ó fi wé Àpẹ̀rẹ̀ fífi ọwọ́ pa ojú ara ní ọ̀nà ìbálòpọ̀.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Hiner|first=Susan|date=June 10, 2010|title=Accessories to Modernity: Fashion and the Feminine in Nineteenth-Century France|url=http://www.jstor.org/stable/j.ctt3fhhgk.10|access-date=May 11, 2021|website=JSTOR|publisher=[[University of Pennsylvania Press]]|pages=178–210|jstor=j.ctt3fhhgk.10 }}</ref> Bí Àpò-ìléwọ́ ṣe di ìtẹ́wọ́gbà gbogboogbò ni nkan bi ọ̀rúndún ogún, ìyípadà bèrè sí mi de ba ìwúlò rẹ gẹgẹbi òun ìkó ǹkan sí àmì àti ònà tí wọ́n ń gbá fi ọlá àti ipò ẹni tí ó gbé lọ́wọ́ hàn ní àwùjọ. Àwọn ọ̀nà-àrà tí wọ́n fi ṣé, irúfé oun tí wón fi ṣeé, iye tí wọ́n ń tàá, àti orúkọ àwọn tí wọ́n ṣeé, di òun amuye tí ó dé ní ìwúlò ju bóyá Àpò-ìléwọ́ òun gan pàápàá lè kó ẹrù ara ẹni. Àpò-ìléwọ́ kúrò ní òun tí kìíṣe tí obìnrin di òun ti wọn padà wá fi dá lórí obìnrin tí wọ́n sì yọ kúrò nínú nkan amuye ọkùnrin. Àpò Báágì àwọn obìnrín je òun òsó tí wọ́n ń kó àwọn ǹkan ìní wọn sí, Báágì ìfàlọ́wọ́ fún àwọn ọkùnrin ń ti rè ni ó wà ní ipele àwọn báágì bíi àpótí-ìwé (briefcases): èyí tí ó jẹ́ onígun mẹ́rin; tí wọ́n má ń kó àwọn nkan ti o níse pẹ̀lú ìjé ọmọkùnrin sì inú rẹ̀ bí: àwọn ìwé isé, àwọn ìwé ọ́físì àti àwọn nkan bi bírò. Ìyàtò tí ń bẹ ní àárín Báágì ọkùnrin àti ti obìnrin ní ó pàdé ní àárín Báágì ìléwò pélébé tí ìgbàlódé. Báágì òun ti wọn se fún kíkó àwọn ọwọ́ ẹyọ sí nínú pẹ̀lú èróngbà láti fi ṣe ìtọrẹ ni inu ile ìjọsìn ni ó ní Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ni àwọn àkókò ìgbà tí ọ̀làjú sèsè ń dàgbà sókè. Gégébí Báágì pélébé òun ṣe jẹ́ àmì ìtọrẹ ni ìwòye òpò ènìyàn, ìwòye òun tẹ̀síwájú pẹ̀lú bi ṣe máa ń wo obìnrin tí ó ń gbé Àpò-ìléwọ́ lọ́wọ́ gẹ́gẹ́ bí ènìyàn pàtàkì, tí ó sì lè jẹ́ pé ó ń lo àpò ìléwò pélébé òun láti kó àwọn ọwọ́ tí ó fè fi tọrẹ. <ref name=":0" /> Láàrin àwọn ọdún 1940, ìpín àwọn aṣọ tí ó wáyé nítorí Ogun Àgbáyé Kejì mú kí wọ́n bẹ̀rẹ̀ sí ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ láti inú àwọn ohun èlò bí Màrìwò ([[:en:Raffia|raffia]]) tàbí kí wọ́n hunún láti ara òwú.<ref>{{Cite book |last=Pedersen |first=Stephanie |url=http://archive.org/details/handbagswhatever0000pede |title=Handbags : what every woman should know |date=2006 |publisher= David & Charles|location=Cincinnati, OH |others=Internet Archive |isbn=978-0-7153-2495-0}}</ref> Àwọn obìnrin kan hun àwọn Àpò-ìléwọ́ kékeré ti ara wọn pẹ̀lú wíwo àwọn àpẹẹrẹ Báágì mìíràn tí wọ́n ń tà ní àwọn àkókò yìí. == Báágì ìléwò Àwọn ọkùnrin == {{Redirect|Man purse|the JPEGMafia song|JPEGMafia discography}} [[File:FreitagBag.jpg|thumb|A casual messenger bag]] Báágì ìléwò, èyí tí a mọ̀ tí ó pé jù ni orílẹ̀ ayé ni ó jẹ́ èyí tí ọkùnrin kan tí orúkọ rẹ ń jẹ [[Ötzi the Iceman]] lò ní nkan bi ẹgbẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n ọdún sẹ́yìn.<ref>{{cite book|last=Gerval|first=Olivier|title=Studies in Fashion: Fashion Accessories|year=2009|publisher=A & C Black|isbn=978-1-4081-1058-4|page=44}}</ref> Àwọn ọkùnrin tí fi ìgbà kan ló àpò-ọwọ́ [[coin purse]]. Ní àwọn àkókò ìbẹ̀rẹ̀ ìdásílẹ̀ àgbègbè Europe òde òní, tí ìrísí fásíònù àwọn obìnrin sì ń dàgbà lọ́nà lílọ àwọn àpò ìléwò tí wọ́n fi ṣe òsó, fásíònù àwọn ọkùnrin ń ti rè dojú kọ ònà ibòmíràn. Ṣòkòtò àwọn ọkùnrin rọ́pò Ṣòkòtò-gawù [[breeches]] ní àwọn àkókò ọ̀rúndún kejìdínlógún sí ọkàndínlógún, tí wọ́n sì fi àpò kún àwọn ìrísí ṣòkòtò wọn. Eléyìí fún àwọn ọkùnrin ní àyè láti lè mọ kò ọwọ́ ẹyọ àti ọwọ́ ìwé sì inú àpò aláwo tí ó jẹ́ ìléwò. Àpò àwọn ọkùnrin pò ni ọ̀rúndún kọkànlélógún sì ogún pẹ̀lú àwọn èwù Àwòtélẹ̀-àwọ̀lékè Kóòtù áti sòkòtò ti o fún wọn ní ànfàní à ti lè kó àwọn nkan ìní wọn bii, Àwọn kòkò-tábà, ìṣáná, ọ̀bẹ je awon nkan ti àwọn ìyàwó wọn a mon tún ṣe.<ref name="burman83"/> Àwọn àpò ìléwò àwọn ọkùnrin ní àwọn oníṣẹ́-ọnà ṣe àjíǹde fún ní àkókò ọdún 1970s ní Europe.<ref>{{cite book|last=Sarti|first=Giorgio|title=Vespa: 1946-2006: 60 Years of the Vespa|year=2006 |location=St. Paul, Minnesota |publisher=[[Motorbooks]]|isbn=978-0-7603-2577-3|page=117}}</ref> láti àwọn ọdún 1990s, ní àwọn oníṣẹ́-ọnà tí ṣe ìpolówó àwọn oririsi àwọn àpò ìléwò fún àwọn ọkùnrin. Àwọn orúkọ bíi '''man bag''', '''man-purse''', '''murse''', àti '''mini bag''' òun ni wón ti lò láti fi ṣe àpèjúwe àwọn báágì yí. Àwọn iṣẹ́ ọnà Báágì ìléwò tí ó wọ́pọ̀ ni U.S. Ní wón sábà má ń jẹ ẹ̀yà títí Báágì alápò-ẹ̀yìn tàbí Báágì fun awọn ìránṣẹ́ [[messenger bag]], tí kò sì fi ara jọ wipe ni ìṣẹ̀dá ẹ̀yà èyàn kan ní wón ṣeé fún. Àti obìnrin àti ọkùnrin ni ó le lòó bótilèjépé òun má ń pélébé mó ń ẹyin dáadáa ju Báágì alápònséyìn [[backpack]] lọ tí kò sì wúwo tó àpò-ìwé. Àwọn báágì wọ̀nyí ni wọn ń pè ní wón ń sábà má ń pè ní Àpò-ìránṣẹ́ [[messenger bag]] tàbí "organizer bags" . Ní òpò àwọn ìlú míràn, ó jẹ́ òun Wọ́pọ̀ fún ọkùnrin láti gbé àwọn báágì kékeré onígun tí wọ́n ń sábà máa ń ṣe pẹ̀lú awo tí wọ́n ń sì má ń gbé sì èjìká. Àpò aláwo tí wọ́n ń fikó apá "[[satchel]]" na jee èyí tí ó wọ́pọ̀ láàrín àwọn ọkùnrin. Àwọn àpò ìléwò ọkùnrin ní àwọn oníṣẹ́-ọnà bí [[Prada]], [[Louis Vuitton]], [[Coach, Inc.|Coach]], àti [[Bottega Veneta]] ma ń ṣe ní onírúurú ẹ̀yà àti àrà. Títí di àkókò ọdún 2011, ìfojúdá ọjà àpò ìléwò àwọn ọkùnrin ní àgbáyé ní o o wa ni nkan bi bíllíónù mẹ́rìn ni ọdọọdún ($4 billion).{{update inline|date=May 2026}}<ref>{{cite book |title=Standard & Poor's 500 Guide |year=2011 |publisher=McGraw-Hill |isbn=978-0-07-175491-0}}</ref> títí di àwọn nkan bi ọdún 2012, ọjà ìtajà àwọn nkan ìléwò ọkùnrin bíi "holdall" ní àwọn àgbègbè àríwá ilẹ̀ Amẹ́ríkà ń tẹ̀síwájú.<ref>{{cite news |last=Clifford |first=Stephanie |url=https://www.nytimes.com/2012/02/20/business/men-are-buying-fashion-accessories-after-slow-recession-sales.html |title=Men Step Out of the Recession, Bag on Hip, Bracelet on Wrist |newspaper=The New York Times |date=19 February 2012}}</ref> == Irúfẹ́ Àwọn báágì == [[File:Handbags diagram.svg|thumb|Varieties of handbags (proportional)]] * [[:en:Baguette_(bag)|Baguette]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì ìléwò pataki kan tó ní ìrísí pẹlẹbe tó gùn ní petele tí ó sì fi ìrísí jọ búrẹ́dì ilé faransé kan tí ń jẹ ([[:en:Baguette_(bag)|baguette]]) * Bowling bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò ìléwò pataki kan tí ó gbajúmọ̀ ni nkan bi ọdún 1990s, fún àwọn ọ̀dọ́mọdé bìnrin láti lè mó ń fi gbé bọ́ọ̀lù. Ní ìrísí, ìsàlẹ̀ rẹ̀ ,ri petele, sùgbọ́n òkè rẹ̀ rí roboto (domed/semi-elliptical shape). Ó ní ọwọ́-ìmú méjì gígùn tó rọ̀rùn láti gbé mọ́ ọwọ́ tàbí lórí èjìká, ó sì máa ń ní zíípù nla kan lókè tó ń ṣí kànga láti fàyè gba títọ́jú ẹrù. * Barrel bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò pataki kan tó ní ìrísí roboto gígùn petele (cylindrical / tube shape) tí ó sì tóbi díẹ̀ ju Báágì baguette lọ, pẹ̀lú ọwọ́-ìmú méjì tàbí okùn gígùn kan láti sọ̀ mọ́ èjìká. * Bucket bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Àpò-ìléwọ́ pataki kan tó ní ìsàlẹ̀ petele roboto (oval or circular base) àti ìhà gíga petele tó n yọ sí òkè bíi garawa omi. ó máa ń ní okùn-fífà ní ẹnu láti fi fà mọ́ra pẹ̀lú iga ọwọ́ ńlá tí èyàn lè fi kọ́ apá. * Clutch: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì ìléwò tàbí Àpò ọwọ́ tí ó kúrú gidi gidi, ìrísí rẹ̀ jẹ́ pẹlẹbẹ, ó sì yàtọ̀ sí àwọn àpò yòókù nítorí pé kò ní ọwọ́-ìmú (handle) tàbí okùn gígùn (strap). Àwọn ìmíràn a má ni apá tí èyàn lè wò sì èjìká ṣùgbọ́n òpòlopò ni wọn ò ní.<ref>{{Cite web|date=2015-11-01|title=Similar But Differents: Clutch vs Wristlet|url=https://theluxonomist.es/2015/11/02/similar-but-differents-clutch-vs-wristlet/abel-hernandez|access-date=2021-01-26|website=The Luxonomist|language=es}}</ref> * Crossbody bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì kan tí wọ́n ń gbé kórùn, eleyi yàtò sì àwọn báágì ìléwò miran bí 'clutch' 'tote' tàbí 'bowling bag'; Báágì baguette, bí àpẹẹrẹ, ó ṣe gbé kórùn gẹ́gẹ́bi àwọn báágì miran bí 'half-moon' tàbí 'messenger bag' , àmọ́ Báágì 'tote' àti 'hobo' kò ṣe gbé kórùn. (àwọn báágì 'bucket bags' míràn ṣeé gbé kórùn) * Doctor's bag: Tí a tún mọ̀ sí [[Gladstone bag]], òun ni wón se gẹ́gẹ́ bí àwòṣe lórí báágì dókítà ìgbà àkọ́kọ́ Victorian-era. Kíi tóbi púpò, ó sì má ń ní owó ìgbẹ́ méjì. Ó fi ara jọ bowling bag ṣùgbọ́n ẹnu wọn yàtò sì arawon tí ara rẹ̀ a sì má je àwò dúdú. * East-west bag: Eléyi je Irúfẹ́ àpò ìfàlówó tí ó ní ìrísí pẹlẹbe gígùn. Bí ó ṣe fè na si ni ó tún ga. * Half-moon bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò tí wọ́n ṣe ní ìrísí òṣùpá, ó sábà má ń kéré pẹ̀lú ìrísí obinrin, wọn má n fi ń kópá, ó sì lè ní owó tàbí kí ó má níí.<ref>{{Cite web|last=Bobila|first=Maria|title=18 Half-Moon Handbags for When You're Tired of Your Bucket Bag|url=https://fashionista.com/2019/04/shop-half-moon-handbags|access-date=2021-01-26|website=Fashionista|date=9 April 2019 |language=en}}</ref> * [[Hobo bag]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì kan tó nìpọn sùgbọ́n tí ó máa ń rọ̀ wọ̀dùwọ̀dù sínú láàárín nígbà tí o bá gbé e dání tàbí tí o bá sọ̀ ọ́ mọ́ èjìká rẹ. Ó ní okùn gígùn kan ṣoṣo tó jẹ mọ́ ara àpò náà láti ibẹ̀rẹ̀ títí dórí, ẹnu rẹ̀ sì máa ń ní zíípù pẹlẹbẹ tó tẹ̀wá sínú gẹ́gẹ́ bí àṣà barrel bag. * [[Messenger bag]]: Ní ọ̀rọ̀ kan, ó jẹ́ irúfẹ́ àpò "satchel" ńlá kan tó nìpọn, tí ó ní ìbòrí nla (large flap) lókè láti bo ẹnu rẹ̀, ati okùn gígùn (long adjustable strap) kan ṣoṣo. Ìyàtọ̀ àpò yìí gangan ni pé ẹni tó wọ̀ ọ́ máa ń sọ okùn rẹ̀ kọjá lórí èjìká kan sí apá kejì itan rẹ̀ (crossbody style), èyí tó ń fàyè gba ẹni náà láti gbé ẹrù wúwo mọ́ra láìsọ ọwọ́ rẹ̀ nù fún rírìn kánkán tàbí láti gun kẹ̀ké. Ìwúrí ìwòye tí ó bí báágì na ni ó ní ṣe pẹ̀lú irúfé àwọn báágì tí àwọn oníṣẹ́-ìránṣẹ́ abúlé ńwò. * [[Minaudière]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò [[clutch bag]] pataki kan tó yàtọ̀ sí gbogbo àwọn àpò yòókù. Ó nìpọn ti wọ́n sì fi irin bi wúrà tàbí idẹ ([Bronze age]), pálí nla dídán (acrylic/resin), tàbí pákó ṣe, tí ẹnu rẹ̀ sì máa ń ní kókó-irúfẹ́ (clasp) tí wọ́n ń sábà má ń lò jáde ní ìròlé. * [[Reticule (handbag)|Reticule]]:Tí a tún mọ̀ sí ''ridicule'' tàbí ''indispensable'' jẹ́ irúfé Àpò-ìléwọ́ kúrú alápòòfà ti àtijọ́ tó ní okùn-fífà, ènyí tó jẹ́ Ìpilẹ̀ṣẹ̀ gbogbo àpò ìléwò òde òní tí wọ́n nlo ni àwọn àkókò 1795 sí 1820. * [[Saddlebag]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò kan tí kò tóbi púpò tí ó ní ìrísí àpò tí wọ́n ń sọ mó esin ni ègbé tí ìsàlẹ̀ rẹ̀ jẹ́ roboto pẹ̀lú okùn tí èyàn lè fi kọ́ apá. Àpò yì, ti [[Dior Saddle bag]], ṣe àfihàn rè ni ọdún 1999 lọ́wọ́ oníṣẹ́-ọ́nà [[John Galliano]], jẹ́ gbajúmọ̀ irúfé ẹ̀yà àpò yí tí ayé òde òní. * [[Satchel]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò Báágì kan tí wọ́n sábà máa ń ṣe pẹ̀lú awo, pẹ̀lú ìdérí fẹ́lẹ́fẹ́, ọwọ́ ìgbàmú ni ọwọ́ òkè àti okùn ìkó méjì tí ó sì tún má ń ní ojú àpò ìpadé gẹgẹbi titi àpò àpótí àwọn dókítà tàbí kí ó ní ìrísí báágì "Tote" ṣùgbọ́n òun má ń kéré tí wọ́n ń sì má ń gbé kórùn. Àpò satchel tí wọ́n bá fi canvas ṣe òun ni wón ká kún báágì oníṣẹ́-ìránṣẹ́. qc95bblys5g6mxrrfbgl5a9hvt1b844 637323 637297 2026-09-18T07:15:42Z Olaoye Sheu Ibrahim 31612 /* */ 637323 wikitext text/x-wiki {{Short description|Handled bag used to carry personal items}} {{Use dmy dates|date=September 2015}} [[File:Mi'kmaq porcupine quill purse (40412695490).jpg|thumb|right|Mi'kmaq porcupine quill handbag]] '''Àpò-ìléwọ́''', tí ọ̀pọ̀ ènìyàn tún mọ̀ gẹ́gẹ́bi Àpò-Owó "'''purse'''" Nínú èdè Gẹ̀ẹ́sì tí apá ilẹ̀ àríwá Amẹrikà "[[:en:North_American_English|North American English]]" , ni ó jẹ́ Àpò-ìléwọ́ "[[:en:Bag|bag]]" kékeré tí ó ní owó tí èyàn lè fi gbáamú " [[:en:Handle_(grip)|handled]]" tí wọ́n ń lọ láti fi kọ́ àwọn ẹrù ara ẹni. Ní àwọn agbègbè kan ní ilé Amẹrikà, wọn tí fi ìgbà kan pèé ni '''pocketbook''' . ==Àkójọpọ̀ àwọn èdè-àkànṣe == Òrò èdè ẹ "purse" òun ni wón kókó lọ fi ṣe àpèjúwe àpò kékeré tí wọ́n ń kó àwọn ọwọ́ ẹyọ sì nínú. Ní àwọn ìlú àti orílẹ̀ èdè tí wọ́n ń tí ń sọ èdè Gẹ̀ẹ́sì, òun ni wó ń tí ń lọ láti fi tókasí àpò ọwọ́ kékeré "[[:en:Coin_purse|small money bag]]" "Àpò-ìléwọ́" je Báágì tí ó tóbi díẹ̀ tí ó lè gbà àwọn òpò ǹkan bi ọwọ́ àti àwọn ǹkan èlò tí ara ẹni míràn. Àwọn elédè Gẹ̀ẹ́sì tí ilé Amẹrikà sábà má ń lọ ọ̀rọ̀ "purse àti handbag" sì arawon. Ìlo ọ̀rọ̀ ''handbag'' òun ni ó bẹ̀rẹ̀ sí mí jeyo ni àwọn ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1900s. Télètélè , won sábà má ń lọ láti fi tókasí àpò ìléwó àwọn ọkùnrin. Àpò àwọn obìnrin gbèrègèjigè sì ni ìwọ̀n, ni àwọn àkókò yí, tí wọ́n sì lọ ọ̀rọ̀ na mo lọ́rùn.<ref>{{cite book|last=Browning|first=Marie|title=Purse Pizzazz|year=2006|publisher=[[Sterling Publishing]]|isbn=978-1-4027-4065-7|page=8}}</ref> "Pocketbook" tún jẹ́ ọ̀rọ̀ míràn tí wọ́n ń lọ láti fi ṣe àpèjúwe àpò ìléwó àwọn obìnrin tí ó gbajúmọ̀ ni ilẹ̀ United States ni àwọn nǹkan bí owó àárín ọgúnjó ọ̀rúndún.<ref>{{cite book | last=Wilcox | first=C. | title=A Century of Bags: Icons of Style in the 20th Century | publisher=Universal International | year=1997 | isbn=978-1-876142-36-0 | url=https://books.google.com/books?id=t9UaAAAACAAJ | access-date=March 19, 2024 | page=11}}</ref> == Ìpilẹ̀ṣẹ̀ == === Àwọn Ohun Àrà Àtijó === Ní ayé ìgbà àtijó, àwọn àpò baagi òun ni wọn ń lò láti fi kọ́ àwọn ǹkan bi, òkúta, irin-isé, ǹkan ìjà, àti ọwọ́. Àwọn àpẹrẹ àpò báyìí ni wọn ṣe àwárí wọn ní àwọn ayé ìsìnkú ilẹ̀ Egypt ayé àtijó "[[:en:Ancient_Egyptian_funerary_practices|Egyptian burial sites]]" ({{circa}} 2686–2160 BCE) tí wọ́n ṣe wọn pẹ̀lú awo pẹ̀lú ọwọ́ méjì tí wọ́n fi igi ṣe fún gbígbé.<ref>{{Cite web |date=2019-10-27 |title=The History Of Bags |url=https://lux-collector.com/blogs/blog/the-history-of-bags |access-date=2023-07-17 |website=LuxCollector Vintage |language=en}}</ref> Àwọn ènìyàn ayé àtijó ni ilẹ̀ " [[:en:Ancient_Greece|ancient Greeks]]" lo awo, ìwé 'papyrus' àti Àpò-ọwọ́ fẹ́lẹ́fẹ́ tí wọ́n tún mọ̀ sí ''byrsa'' láti fi àwọn ọwọ́ ẹyọ pamó lèyí tí ó jẹ́ Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ọ̀rọ̀ èdè Gẹ̀ẹ́sì "purse". Bí ó ti di wípe ni ìdàgbàsókè ń bá ìrísí ọwọ́ òun ló ṣe okùnfà fún ìdásílẹ̀ àwọn àpò-ìgbàdí olókùn tí wọ́n sábà má ń sọ mó ìbàdí tàbí kí wọ́n yìi mo aṣọ. Nínú Àpò-ìléwọ́ kan ní wón ti ṣe àwárí [[:en:Ötzi|Ötzi]], tí sèmí ni àwọn nkan ọdún 3350 sí 3105 BC.<ref>{{Cite web |title=From when did humans start carrying handbags? |url=https://htschool.hindustantimes.com/editorsdesk/knowledge-vine/from-when-did-humans-start-carrying-handbags |access-date=2023-07-17 |website=HT School |language=en-US |archive-date=17 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230717120540/https://htschool.hindustantimes.com/editorsdesk/knowledge-vine/from-when-did-humans-start-carrying-handbags |dead-url=yes }}</ref> ni ara àwọn àwárí ìṣáájú ni a ti rí àpò aláwo tí ó wá láti àwọn àkókò [[:en:Anglo-Saxon_settlement_of_Britain|Anglo-Saxon Britain]], ni nkan bí ọdún circa 625 CE, se àfihàn ojú oórì ọba Roewald ni bi Òkìtì [[:en:Sutton_Hoo|Sutton Hoo]] ní [[:en:Suffolk|Suffolk]].<ref>{{Cite web |last=Johnson |first=Anna |title=Fashions of Handbags and Purses |url=https://www.lovetoknow.com/life/style/fashions-handbags-purses |access-date=2023-07-17 |website=LoveToKnow |language=en}}</ref> bótilèjépé awo ara Àpò-ìléwọ́ òun ti gbóó, àwọn wúrà tí wọ́n fi ṣe òsó ara rẹ sì wà ní sepé. Nínú Àpò-ìléwọ́ òun, wọn ba ogójì ọwọ́ ẹyọ wúrà ni inu rẹ̀ tí wọ́n fi ìkọ́-bẹ́líìtì wúrà dìmú. Àwọn ìrísí yí jé àmì ọlá àti ipò, lèyí tí òun tọ́ka sí ara nkan ìní ìfi ọlá hàn. === Àkókò Ti Ọ̀làjú Kò i Tíì Tàn Kálẹ̀. === [[File:Bag Mosul Gambier Parry Courtauld Gallery.jpg|thumb|Àpò-ìléwọ́ [[:en:Courtauld_bag|Courtauld bag]], tí wọ́n ro wípé òun ni ó jẹ́ àpò tí ó dàgbà jù ni orí ilẹ̀ àlàyé ]] Àpò-ìléwọ́ [[:en:Courtauld_bag|Courtauld bag]], òun ni wón ní ìgbàgbọ́ wípe ní wón se é ní [[:en:Mosul|Mosul]] ní àkókò ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1300s, tí wọ́n sí ní ní èrò pé òun ni ó jẹ́ Àpò-ìléwọ́ tí ó dàgbà jùlọ nínú ayé títí di àkókò tí a Wàyí.<!-- Brown 2014 --> Ó sì dàbí ẹni wípé obìnrin ọlọ́lá kan ní [[:en:Ilkhanate|Ilkhanate]] ni ó nií.<!-- Brown 2014 --><ref name="Brown 2014">{{cite news |last1=Brown |first1=Mark |title=A handbag? Courtauld Gallery opens up identity of 700-year-old treasure |url=https://www.theguardian.com/culture/2014/feb/19/handbag-courtauld-gallery-identity-treasure-fashion |access-date=8 February 2024 |work=[[The Guardian]] |date=19 February 2014}}</ref> === Orírun àwọn Àpò-ìléwọ́ ìgbàlódé === [[File:Woman's muslin dress and straw bonnet c. 1830.jpg|thumb|Women's fashion from 1830, including a ''reticule'' handbag from France<ref>{{cite web |url=http://collectionsonline.lacma.org/mwebcgi/mweb.exe?request=record;id=159955;type=101 |title=Los Angeles County Museum of Art |publisher=Collectionsonline.lacma.org |access-date=30 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111024071222/http://collectionsonline.lacma.org/mwebcgi/mweb.exe?request=record |archive-date=24 October 2011 |url-status=dead}}</ref>]] Àti ọkùnrin, àti obìnrin ní wón ń lọ àpò Báágì títí di ńkan bí owó ìparí ọdún 1700s.<ref>{{Cite web |title=Handbags and Purses {{!}} Encyclopedia.com |url=https://www.encyclopedia.com/fashion/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/handbags-and-purses |access-date=2023-07-17 |website=www.encyclopedia.com}}</ref> àwọn ènìyàn ilé Europe ìgbàlódé ni wọn ń lọ Àpò-ìléwọ́ láti tójú ọwọ́ ẹyọ sì. Àpò-ìléwọ́ ni wọn ṣe pẹ̀lú aṣọ fẹ́lẹ́fẹ́ tàbí awo ([[:en:Leather|leather]]) tí ọkùnrin àti obìnrin ń sì ń lò wọ́n; ara ìlú Scott, tí orúkọ rẹ ń jẹ́ [[:en:Sporran|sporran]] jẹ́ ara àwọn ẹni tí wọ́n kópa nínú àṣà Àpò-ìléwọ́ yí. Ní àwọn ǹkan bi ọ̀rúndún kẹtàdínlógún, àwọn ọmọdébìnrin ni wọn ń kó ni bí wọn ń ṣe hun aṣọ gẹ́gẹ́bi ara àwọn ètò ẹ̀kọ́ tí ṣe pàtàkì kí ọmọbìnrin ni kí ó tó lọ sí ilé ọkọ; eléyi náà sì má ń ràn wọ́n lọ́wọ́ láti lè má ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ tí ó rẹwà.<ref>{{cite web|url=https://henriettashandbags.com/index.php?main_page=page&id=4|title=History of Handbags- From the 14th Century to Present Day Handbag Designers|last=Timmons|first=Henrietta|access-date=2017-05-28}}</ref> Ní ìgbà tí yí ọ fi di ọ̀rúndún kejìdínlógún, fásíònù ni ile Europe tí ń sún sì apá ẹ̀yà ara ti o pẹlẹbẹ pẹ̀lú ìwúrí Àwòrán òjìjì láti ilé Greece àti Rome àtijó. Àwọn obìnrin fẹ́ Àpò-ìléwọ́ tí kò ní ní àkùdí lára ti kò sì tún ní tóbi ni ìrísí, fún ìdí èyí, wọ́n ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ ' ''[[:en:Reticule_(handbag)|reticules]]''' jáde. Àwọn àpò Reticules ni wón ṣe láti ara òwú kòkòrò àti aṣọ àrán, tí ó sì ní okùn ìfàlówó. Ó kọ́kọ́ di gbajúmọ̀ ni ilẹ̀ France, lẹ́yìn náà ni ó ré kọjá sí ilè Britain, níbi tí wọ́n ti di òun kòsémáání.<ref>{{cite book|last=Hagerty|first=Barbara G. S.|title=Handbags: a peek inside a woman's most trusted accessory|year=2002|publisher=[[Running Press Book Publishers]]|isbn=0-7624-1330-1|pages=14–5}}</ref> bótilèjépé ó di kòsémááni, àwọn ọkùnrin ó tẹ̀lé asa náà, dípò àwọn n ló àwọn àpò-ọwọ́ àti àpò ara ṣòkòtò [[:en:Pocket|(pockets]]) , lèyí tí ó di gbajúmọ̀ pẹ̀lú ṣòkòtò àwọn ọkùnrin <ref name="burman83">{{cite book|editor-last1=Burman |editor-first1=Barbara |editor-first2=Carole |editor-last2=Turbin|title=Material Strategies: Dress and Gender in Historical Perspective|year=2003|publisher=[[Wiley-Blackwell]]|isbn=978-1-4051-0906-2|pages=83–4}}</ref> Àwọn Àpò-ọwọ́ ìgbàlódé bí, clutch, pouch, tàbí Àpò-ìléwọ́ ni wọn jẹyọ ni ilẹ̀ England ni àkókò ìdàgbàsókè ọ̀làjú "[[:en:Industrial_Revolution|Industrial Revolution]]" , látàrí ìrìnkèrindò pẹ̀lú ọkọ̀ ojú-irin tí ó wọ́pọ̀ si. Bí ọdún 1841, oníṣòwò ọmọ ilẹ̀ [[:en:Doncaster|Doncaster]], Samuel Parkinson (tí ó gbajúmọ̀ fún ( [[:en:Butterscotch|butterscotch]]) péè fún ṣíṣe àwọn àpótí ìrìnàjò tí ó sì tún tẹpẹlẹ mo ṣíṣe irúfé àpótí ìrìnàjò béè na fún ìyàwó rè lẹ́yìn tí ó ṣe àkíyèsí wípé ni Àpò-ìléwọ́ ìyàwó rè kéré láti gba àwọn ẹrú tí èròjà tí wọ́n sì tún fi pèlò rẹ jẹ èyí tí kò ní agbára tó láti gbé rìn ìrìn-àjò. Ó tẹpẹlẹ mọ wípe ní òun fẹ́ oríṣiríṣi Àpò-ìléwọ́ fún ìyàwó òun, tí títóbi rẹ yí ọ yàtò sì arawon fún lílò fún àwọn oríṣi òde, pẹ̀lú àlàyé wípé ni kí wọ́n ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ na láti ara awo kanna tí wọ́n lọ fún àwọn àpótí ìrìnàjò tí òun lójúnà áti ṣe ìyàtò láàrin ti ti ẹ àti Àpò-ìléwọ́ tí [[:en:Carpetbag|carpetbag]] tí ó gbajúmọ̀ ni ìgbà na òún, àti láàrin àwọn àwọn àpò ìléwó aláṣọ tí ọ̀pọ̀ àwọn ènìyàn ìgbà òun lò. [[:en:H._J._Cave_&_Sons|H. J. Cave]] (London) gbà sì lénu, ó sì ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ òsò àkókò, èyí tí àá padà dámò lónìí yí, ní arawon ni ati rí àpò ìpamọ́wọ́ "clutch bag" àti àpò tí wọ́n fi ìwé fẹ́lẹ́ ṣe tote (tí wọ́n ń pè ní Báágì ìrìn-àjò obìnrin "ladies traveling case"). Àwọn eléyi ni wọn wá ní yàrá ìfihàn àwọn Àpò-ìléwọ́ -ìṣẹ̀ǹbáyé "[[:en:Museum_of_Bags_and_Purses|Museum of Bags and Purses]]" ní Amsterdam.{{citation needed|date=May 2026}} H. J. Cave tẹ̀síwájú láti máa ṣe ìpolówó àti títà àwọn Àpò-ìléwọ́ yìí, àmọ́ òpò àwọn alátakọ̀ sọ wípé àwọn obìnrín kò nílò àwọn báágì ìléwó bí irú eléyì nítorí wípé níse ni yio má dá wọn lẹ́yìn látàrí àwọn òun ìpèlò wúwo tí wọ́n fi ṣe wọ́n. H. J. Cave dáwọ́dúró ìpolówó Báágì òún dúró lẹ́yìn ọdún 1865, tí ó sì gbájúmó àwọn Àpótí-aṣọ, bótilèjépé wọn sì ń tẹ̀síwájú láti má ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ òun fún àwọn Lóba-Lóba, Àwọn ènìyàn jàǹkàn-jàǹkàn tí wọ́n gbajúmọ̀, àti láti ṣe ayẹyẹ àwọn àjọ̀dún kòkan,bi ayẹyẹ tí "Queen's 2012 Diamond Jubilee" tí ọdún 2012. H. J. Cave bèrè ṣíṣe Àpò-ìléwọ́ padà ní ọdún 2010.<ref>{{cite news|first=Philippa |last=Stockley |url=https://www.independent.co.uk/voices/commentators/philippa-stockley-yes-the-contents-mean-a-lot-but-its-the-bag-that-matters-most-8100587.html |title=Yes, the contents mean a lot, but it's the bag that matters most |newspaper=The Independent |date=2 September 2012 |access-date=27 September 2015}}</ref> == Àwọn Àpò-ìléwọ́ ni Sànmánì ìgbà ọ̀rúndún ogún == [[File:SandrineNosbé (cropped).jpg|thumb|Handbag over the shoulder]] Ní àkókò ìgbà tí Àpò-ìléwọ́ bèrè sí mi ń di gbajúmọ̀, wọn ṣe àtakò won pẹ̀lú wípé ni Àpò-ìléwọ́ òun ni kò dàbí òun ti o jọ tí obìnrin. Ní ìbẹ̀rẹ̀ Sànmánì ọ̀rúndún ọgúnjó, Sigmund Freud jiyàn pe Àpò-ìléwọ́ ni óun ṣe àpẹẹrẹ ìbálòpọ̀ látàrí pé ìrísí Àpò-ìléwọ́ ni ó jọ ojú ara obìnrin. Kí a tó mon lọ Àpò-ìléwọ́, àpò ni òun má ń wá nínú aṣọ obìnrin, lèyí tí ó fi àyè sílẹ̀ fún yíyọ nkan jáde ní gbangba ni ònà iyì àti ẹ̀yẹ tí ó ṣe àpónlé fún obìnrin. Nítorí pé Àpò-ìléwọ́ je èyí tí wọ́n ń gbé lọ́wọ́ ni gbangba, òùn ṣe àfihàn àwọn ǹkan ìní ara ẹni obìnrin síta fún gbọgbọ ayé rí. Ní ìwòye Freud, eléyi ni ó fi wé Àpẹ̀rẹ̀ fífi ọwọ́ pa ojú ara ní ọ̀nà ìbálòpọ̀.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Hiner|first=Susan|date=June 10, 2010|title=Accessories to Modernity: Fashion and the Feminine in Nineteenth-Century France|url=http://www.jstor.org/stable/j.ctt3fhhgk.10|access-date=May 11, 2021|website=JSTOR|publisher=[[University of Pennsylvania Press]]|pages=178–210|jstor=j.ctt3fhhgk.10 }}</ref> Bí Àpò-ìléwọ́ ṣe di ìtẹ́wọ́gbà gbogboogbò ni nkan bi ọ̀rúndún ogún, ìyípadà bèrè sí mi de ba ìwúlò rẹ gẹgẹbi òun ìkó ǹkan sí àmì àti ònà tí wọ́n ń gbá fi ọlá àti ipò ẹni tí ó gbé lọ́wọ́ hàn ní àwùjọ. Àwọn ọ̀nà-àrà tí wọ́n fi ṣé, irúfé oun tí wón fi ṣeé, iye tí wọ́n ń tàá, àti orúkọ àwọn tí wọ́n ṣeé, di òun amuye tí ó dé ní ìwúlò ju bóyá Àpò-ìléwọ́ òun gan pàápàá lè kó ẹrù ara ẹni. Àpò-ìléwọ́ kúrò ní òun tí kìíṣe tí obìnrin di òun ti wọn padà wá fi dá lórí obìnrin tí wọ́n sì yọ kúrò nínú nkan amuye ọkùnrin. Àpò Báágì àwọn obìnrín je òun òsó tí wọ́n ń kó àwọn ǹkan ìní wọn sí, Báágì ìfàlọ́wọ́ fún àwọn ọkùnrin ń ti rè ni ó wà ní ipele àwọn báágì bíi àpótí-ìwé (briefcases): èyí tí ó jẹ́ onígun mẹ́rin; tí wọ́n má ń kó àwọn nkan ti o níse pẹ̀lú ìjé ọmọkùnrin sì inú rẹ̀ bí: àwọn ìwé isé, àwọn ìwé ọ́físì àti àwọn nkan bi bírò. Ìyàtò tí ń bẹ ní àárín Báágì ọkùnrin àti ti obìnrin ní ó pàdé ní àárín Báágì ìléwò pélébé tí ìgbàlódé. Báágì òun ti wọn se fún kíkó àwọn ọwọ́ ẹyọ sí nínú pẹ̀lú èróngbà láti fi ṣe ìtọrẹ ni inu ile ìjọsìn ni ó ní Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ni àwọn àkókò ìgbà tí ọ̀làjú sèsè ń dàgbà sókè. Gégébí Báágì pélébé òun ṣe jẹ́ àmì ìtọrẹ ni ìwòye òpò ènìyàn, ìwòye òun tẹ̀síwájú pẹ̀lú bi ṣe máa ń wo obìnrin tí ó ń gbé Àpò-ìléwọ́ lọ́wọ́ gẹ́gẹ́ bí ènìyàn pàtàkì, tí ó sì lè jẹ́ pé ó ń lo àpò ìléwò pélébé òun láti kó àwọn ọwọ́ tí ó fè fi tọrẹ. <ref name=":0" /> Láàrin àwọn ọdún 1940, ìpín àwọn aṣọ tí ó wáyé nítorí Ogun Àgbáyé Kejì mú kí wọ́n bẹ̀rẹ̀ sí ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ láti inú àwọn ohun èlò bí Màrìwò ([[:en:Raffia|raffia]]) tàbí kí wọ́n hunún láti ara òwú.<ref>{{Cite book |last=Pedersen |first=Stephanie |url=http://archive.org/details/handbagswhatever0000pede |title=Handbags : what every woman should know |date=2006 |publisher= David & Charles|location=Cincinnati, OH |others=Internet Archive |isbn=978-0-7153-2495-0}}</ref> Àwọn obìnrin kan hun àwọn Àpò-ìléwọ́ kékeré ti ara wọn pẹ̀lú wíwo àwọn àpẹẹrẹ Báágì mìíràn tí wọ́n ń tà ní àwọn àkókò yìí. == Báágì ìléwò Àwọn ọkùnrin == {{Redirect|Man purse|the JPEGMafia song|JPEGMafia discography}} [[File:FreitagBag.jpg|thumb|A casual messenger bag]] Báágì ìléwò, èyí tí a mọ̀ tí ó pé jù ni orílẹ̀ ayé ni ó jẹ́ èyí tí ọkùnrin kan tí orúkọ rẹ ń jẹ [[:en:Ötzi_the_Iceman|Ötzi the Iceman]] lò ní nkan bi ẹgbẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n ọdún sẹ́yìn.<ref>{{cite book|last=Gerval|first=Olivier|title=Studies in Fashion: Fashion Accessories|year=2009|publisher=A & C Black|isbn=978-1-4081-1058-4|page=44}}</ref> Àwọn ọkùnrin tí fi ìgbà kan ló àpò-ọwọ́ [[:en:Coin_purse|coin purse]]. Ní àwọn àkókò ìbẹ̀rẹ̀ ìdásílẹ̀ àgbègbè Europe òde òní, tí ìrísí fásíònù àwọn obìnrin sì ń dàgbà lọ́nà lílọ àwọn àpò ìléwò tí wọ́n fi ṣe òsó, fásíònù àwọn ọkùnrin ń ti rè dojú kọ ònà ibòmíràn. Ṣòkòtò àwọn ọkùnrin rọ́pò Ṣòkòtò-gawù ([[:en:Breeches|breeches]]) ní àwọn àkókò ọ̀rúndún kejìdínlógún sí ọkàndínlógún, tí wọ́n sì fi àpò kún àwọn ìrísí ṣòkòtò wọn. Eléyìí fún àwọn ọkùnrin ní àyè láti lè mọ kò ọwọ́ ẹyọ àti ọwọ́ ìwé sì inú àpò aláwo tí ó jẹ́ ìléwò. Àpò àwọn ọkùnrin pò ni ọ̀rúndún kọkànlélógún sì ogún pẹ̀lú àwọn èwù Àwòtélẹ̀-àwọ̀lékè Kóòtù áti sòkòtò ti o fún wọn ní ànfàní à ti lè kó àwọn nkan ìní wọn bii, Àwọn kòkò-tábà, ìṣáná, ọ̀bẹ je awon nkan ti àwọn ìyàwó wọn a mon tún ṣe.<ref name="burman83"/> Àwọn àpò ìléwò àwọn ọkùnrin ní àwọn oníṣẹ́-ọnà ṣe àjíǹde fún ní àkókò ọdún 1970s ní Europe.<ref>{{cite book|last=Sarti|first=Giorgio|title=Vespa: 1946-2006: 60 Years of the Vespa|year=2006 |location=St. Paul, Minnesota |publisher=[[Motorbooks]]|isbn=978-0-7603-2577-3|page=117}}</ref> láti àwọn ọdún 1990s, ní àwọn oníṣẹ́-ọnà tí ṣe ìpolówó àwọn oririsi àwọn àpò ìléwò fún àwọn ọkùnrin. Àwọn orúkọ bíi '''man bag''', '''man-purse''', '''murse''', àti '''mini bag''' òun ni wón ti lò láti fi ṣe àpèjúwe àwọn báágì yí. Àwọn iṣẹ́ ọnà Báágì ìléwò tí ó wọ́pọ̀ ni U.S. Ní wón sábà má ń jẹ ẹ̀yà títí Báágì alápò-ẹ̀yìn tàbí Báágì fun awọn ìránṣẹ́ [[messenger bag]], tí kò sì fi ara jọ wipe ni ìṣẹ̀dá ẹ̀yà èyàn kan ní wón ṣeé fún. Àti obìnrin àti ọkùnrin ni ó le lòó bótilèjépé òun má ń pélébé mó ń ẹyin dáadáa ju Báágì alápònséyìn [[backpack]] lọ tí kò sì wúwo tó àpò-ìwé. Àwọn báágì wọ̀nyí ni wọn ń pè ní wón ń sábà má ń pè ní Àpò-ìránṣẹ́ [[messenger bag]] tàbí "organizer bags" . Ní òpò àwọn ìlú míràn, ó jẹ́ òun Wọ́pọ̀ fún ọkùnrin láti gbé àwọn báágì kékeré onígun tí wọ́n ń sábà máa ń ṣe pẹ̀lú awo tí wọ́n ń sì má ń gbé sì èjìká. Àpò aláwo tí wọ́n ń fikó apá "[[satchel]]" na jee èyí tí ó wọ́pọ̀ láàrín àwọn ọkùnrin. Àwọn àpò ìléwò ọkùnrin ní àwọn oníṣẹ́-ọnà bí [[Prada]], [[Louis Vuitton]], [[Coach, Inc.|Coach]], àti [[Bottega Veneta]] ma ń ṣe ní onírúurú ẹ̀yà àti àrà. Títí di àkókò ọdún 2011, ìfojúdá ọjà àpò ìléwò àwọn ọkùnrin ní àgbáyé ní o o wa ni nkan bi bíllíónù mẹ́rìn ni ọdọọdún ($4 billion).{{update inline|date=May 2026}}<ref>{{cite book |title=Standard & Poor's 500 Guide |year=2011 |publisher=McGraw-Hill |isbn=978-0-07-175491-0}}</ref> títí di àwọn nkan bi ọdún 2012, ọjà ìtajà àwọn nkan ìléwò ọkùnrin bíi "holdall" ní àwọn àgbègbè àríwá ilẹ̀ Amẹ́ríkà ń tẹ̀síwájú.<ref>{{cite news |last=Clifford |first=Stephanie |url=https://www.nytimes.com/2012/02/20/business/men-are-buying-fashion-accessories-after-slow-recession-sales.html |title=Men Step Out of the Recession, Bag on Hip, Bracelet on Wrist |newspaper=The New York Times |date=19 February 2012}}</ref> == Irúfẹ́ Àwọn báágì == [[File:Handbags diagram.svg|thumb|Varieties of handbags (proportional)]] * [[:en:Baguette_(bag)|Baguette]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì ìléwò pataki kan tó ní ìrísí pẹlẹbe tó gùn ní petele tí ó sì fi ìrísí jọ búrẹ́dì ilé faransé kan tí ń jẹ ([[:en:Baguette_(bag)|baguette]]) * Bowling bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò ìléwò pataki kan tí ó gbajúmọ̀ ni nkan bi ọdún 1990s, fún àwọn ọ̀dọ́mọdé bìnrin láti lè mó ń fi gbé bọ́ọ̀lù. Ní ìrísí, ìsàlẹ̀ rẹ̀ ,ri petele, sùgbọ́n òkè rẹ̀ rí roboto (domed/semi-elliptical shape). Ó ní ọwọ́-ìmú méjì gígùn tó rọ̀rùn láti gbé mọ́ ọwọ́ tàbí lórí èjìká, ó sì máa ń ní zíípù nla kan lókè tó ń ṣí kànga láti fàyè gba títọ́jú ẹrù. * Barrel bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò pataki kan tó ní ìrísí roboto gígùn petele (cylindrical / tube shape) tí ó sì tóbi díẹ̀ ju Báágì baguette lọ, pẹ̀lú ọwọ́-ìmú méjì tàbí okùn gígùn kan láti sọ̀ mọ́ èjìká. * Bucket bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Àpò-ìléwọ́ pataki kan tó ní ìsàlẹ̀ petele roboto (oval or circular base) àti ìhà gíga petele tó n yọ sí òkè bíi garawa omi. ó máa ń ní okùn-fífà ní ẹnu láti fi fà mọ́ra pẹ̀lú iga ọwọ́ ńlá tí èyàn lè fi kọ́ apá. * Clutch: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì ìléwò tàbí Àpò ọwọ́ tí ó kúrú gidi gidi, ìrísí rẹ̀ jẹ́ pẹlẹbẹ, ó sì yàtọ̀ sí àwọn àpò yòókù nítorí pé kò ní ọwọ́-ìmú (handle) tàbí okùn gígùn (strap). Àwọn ìmíràn a má ni apá tí èyàn lè wò sì èjìká ṣùgbọ́n òpòlopò ni wọn ò ní.<ref>{{Cite web|date=2015-11-01|title=Similar But Differents: Clutch vs Wristlet|url=https://theluxonomist.es/2015/11/02/similar-but-differents-clutch-vs-wristlet/abel-hernandez|access-date=2021-01-26|website=The Luxonomist|language=es}}</ref> * Crossbody bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì kan tí wọ́n ń gbé kórùn, eleyi yàtò sì àwọn báágì ìléwò miran bí 'clutch' 'tote' tàbí 'bowling bag'; Báágì baguette, bí àpẹẹrẹ, ó ṣe gbé kórùn gẹ́gẹ́bi àwọn báágì miran bí 'half-moon' tàbí 'messenger bag' , àmọ́ Báágì 'tote' àti 'hobo' kò ṣe gbé kórùn. (àwọn báágì 'bucket bags' míràn ṣeé gbé kórùn) * Doctor's bag: Tí a tún mọ̀ sí [[Gladstone bag]], òun ni wón se gẹ́gẹ́ bí àwòṣe lórí báágì dókítà ìgbà àkọ́kọ́ Victorian-era. Kíi tóbi púpò, ó sì má ń ní owó ìgbẹ́ méjì. Ó fi ara jọ bowling bag ṣùgbọ́n ẹnu wọn yàtò sì arawon tí ara rẹ̀ a sì má je àwò dúdú. * East-west bag: Eléyi je Irúfẹ́ àpò ìfàlówó tí ó ní ìrísí pẹlẹbe gígùn. Bí ó ṣe fè na si ni ó tún ga. * Half-moon bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò tí wọ́n ṣe ní ìrísí òṣùpá, ó sábà má ń kéré pẹ̀lú ìrísí obinrin, wọn má n fi ń kópá, ó sì lè ní owó tàbí kí ó má níí.<ref>{{Cite web|last=Bobila|first=Maria|title=18 Half-Moon Handbags for When You're Tired of Your Bucket Bag|url=https://fashionista.com/2019/04/shop-half-moon-handbags|access-date=2021-01-26|website=Fashionista|date=9 April 2019 |language=en}}</ref> * [[Hobo bag]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì kan tó nìpọn sùgbọ́n tí ó máa ń rọ̀ wọ̀dùwọ̀dù sínú láàárín nígbà tí o bá gbé e dání tàbí tí o bá sọ̀ ọ́ mọ́ èjìká rẹ. Ó ní okùn gígùn kan ṣoṣo tó jẹ mọ́ ara àpò náà láti ibẹ̀rẹ̀ títí dórí, ẹnu rẹ̀ sì máa ń ní zíípù pẹlẹbẹ tó tẹ̀wá sínú gẹ́gẹ́ bí àṣà barrel bag. * [[Messenger bag]]: Ní ọ̀rọ̀ kan, ó jẹ́ irúfẹ́ àpò "satchel" ńlá kan tó nìpọn, tí ó ní ìbòrí nla (large flap) lókè láti bo ẹnu rẹ̀, ati okùn gígùn (long adjustable strap) kan ṣoṣo. Ìyàtọ̀ àpò yìí gangan ni pé ẹni tó wọ̀ ọ́ máa ń sọ okùn rẹ̀ kọjá lórí èjìká kan sí apá kejì itan rẹ̀ (crossbody style), èyí tó ń fàyè gba ẹni náà láti gbé ẹrù wúwo mọ́ra láìsọ ọwọ́ rẹ̀ nù fún rírìn kánkán tàbí láti gun kẹ̀ké. Ìwúrí ìwòye tí ó bí báágì na ni ó ní ṣe pẹ̀lú irúfé àwọn báágì tí àwọn oníṣẹ́-ìránṣẹ́ abúlé ńwò. * [[Minaudière]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò [[clutch bag]] pataki kan tó yàtọ̀ sí gbogbo àwọn àpò yòókù. Ó nìpọn ti wọ́n sì fi irin bi wúrà tàbí idẹ ([Bronze age]), pálí nla dídán (acrylic/resin), tàbí pákó ṣe, tí ẹnu rẹ̀ sì máa ń ní kókó-irúfẹ́ (clasp) tí wọ́n ń sábà má ń lò jáde ní ìròlé. * [[Reticule (handbag)|Reticule]]:Tí a tún mọ̀ sí ''ridicule'' tàbí ''indispensable'' jẹ́ irúfé Àpò-ìléwọ́ kúrú alápòòfà ti àtijọ́ tó ní okùn-fífà, ènyí tó jẹ́ Ìpilẹ̀ṣẹ̀ gbogbo àpò ìléwò òde òní tí wọ́n nlo ni àwọn àkókò 1795 sí 1820. * [[Saddlebag]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò kan tí kò tóbi púpò tí ó ní ìrísí àpò tí wọ́n ń sọ mó esin ni ègbé tí ìsàlẹ̀ rẹ̀ jẹ́ roboto pẹ̀lú okùn tí èyàn lè fi kọ́ apá. Àpò yì, ti [[Dior Saddle bag]], ṣe àfihàn rè ni ọdún 1999 lọ́wọ́ oníṣẹ́-ọ́nà [[John Galliano]], jẹ́ gbajúmọ̀ irúfé ẹ̀yà àpò yí tí ayé òde òní. * [[Satchel]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò Báágì kan tí wọ́n sábà máa ń ṣe pẹ̀lú awo, pẹ̀lú ìdérí fẹ́lẹ́fẹ́, ọwọ́ ìgbàmú ni ọwọ́ òkè àti okùn ìkó méjì tí ó sì tún má ń ní ojú àpò ìpadé gẹgẹbi titi àpò àpótí àwọn dókítà tàbí kí ó ní ìrísí báágì "Tote" ṣùgbọ́n òun má ń kéré tí wọ́n ń sì má ń gbé kórùn. Àpò satchel tí wọ́n bá fi canvas ṣe òun ni wón ká kún báágì oníṣẹ́-ìránṣẹ́. 31y7csiobkpx6mdrrw9tryw9fl5v86w 637324 637323 2026-09-18T07:23:04Z Olaoye Sheu Ibrahim 31612 /* */ 637324 wikitext text/x-wiki {{Short description|Handled bag used to carry personal items}} {{Use dmy dates|date=September 2015}} [[File:Mi'kmaq porcupine quill purse (40412695490).jpg|thumb|right|Mi'kmaq porcupine quill handbag]] '''Àpò-ìléwọ́''', tí ọ̀pọ̀ ènìyàn tún mọ̀ gẹ́gẹ́bi Àpò-Owó "'''purse'''" Nínú èdè Gẹ̀ẹ́sì tí apá ilẹ̀ àríwá Amẹrikà "[[:en:North_American_English|North American English]]" , ni ó jẹ́ Àpò-ìléwọ́ "[[:en:Bag|bag]]" kékeré tí ó ní owó tí èyàn lè fi gbáamú " [[:en:Handle_(grip)|handled]]" tí wọ́n ń lọ láti fi kọ́ àwọn ẹrù ara ẹni. Ní àwọn agbègbè kan ní ilé Amẹrikà, wọn tí fi ìgbà kan pèé ni '''pocketbook''' . ==Àkójọpọ̀ àwọn èdè-àkànṣe == Òrò èdè ẹ "purse" òun ni wón kókó lọ fi ṣe àpèjúwe àpò kékeré tí wọ́n ń kó àwọn ọwọ́ ẹyọ sì nínú. Ní àwọn ìlú àti orílẹ̀ èdè tí wọ́n ń tí ń sọ èdè Gẹ̀ẹ́sì, òun ni wó ń tí ń lọ láti fi tókasí àpò ọwọ́ kékeré "[[:en:Coin_purse|small money bag]]" "Àpò-ìléwọ́" je Báágì tí ó tóbi díẹ̀ tí ó lè gbà àwọn òpò ǹkan bi ọwọ́ àti àwọn ǹkan èlò tí ara ẹni míràn. Àwọn elédè Gẹ̀ẹ́sì tí ilé Amẹrikà sábà má ń lọ ọ̀rọ̀ "purse àti handbag" sì arawon. Ìlo ọ̀rọ̀ ''handbag'' òun ni ó bẹ̀rẹ̀ sí mí jeyo ni àwọn ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1900s. Télètélè , won sábà má ń lọ láti fi tókasí àpò ìléwó àwọn ọkùnrin. Àpò àwọn obìnrin gbèrègèjigè sì ni ìwọ̀n, ni àwọn àkókò yí, tí wọ́n sì lọ ọ̀rọ̀ na mo lọ́rùn.<ref>{{cite book|last=Browning|first=Marie|title=Purse Pizzazz|year=2006|publisher=[[Sterling Publishing]]|isbn=978-1-4027-4065-7|page=8}}</ref> "Pocketbook" tún jẹ́ ọ̀rọ̀ míràn tí wọ́n ń lọ láti fi ṣe àpèjúwe àpò ìléwó àwọn obìnrin tí ó gbajúmọ̀ ni ilẹ̀ United States ni àwọn nǹkan bí owó àárín ọgúnjó ọ̀rúndún.<ref>{{cite book | last=Wilcox | first=C. | title=A Century of Bags: Icons of Style in the 20th Century | publisher=Universal International | year=1997 | isbn=978-1-876142-36-0 | url=https://books.google.com/books?id=t9UaAAAACAAJ | access-date=March 19, 2024 | page=11}}</ref> == Ìpilẹ̀ṣẹ̀ == === Àwọn Ohun Àrà Àtijó === Ní ayé ìgbà àtijó, àwọn àpò baagi òun ni wọn ń lò láti fi kọ́ àwọn ǹkan bi, òkúta, irin-isé, ǹkan ìjà, àti ọwọ́. Àwọn àpẹrẹ àpò báyìí ni wọn ṣe àwárí wọn ní àwọn ayé ìsìnkú ilẹ̀ Egypt ayé àtijó "[[:en:Ancient_Egyptian_funerary_practices|Egyptian burial sites]]" ({{circa}} 2686–2160 BCE) tí wọ́n ṣe wọn pẹ̀lú awo pẹ̀lú ọwọ́ méjì tí wọ́n fi igi ṣe fún gbígbé.<ref>{{Cite web |date=2019-10-27 |title=The History Of Bags |url=https://lux-collector.com/blogs/blog/the-history-of-bags |access-date=2023-07-17 |website=LuxCollector Vintage |language=en}}</ref> Àwọn ènìyàn ayé àtijó ni ilẹ̀ " [[:en:Ancient_Greece|ancient Greeks]]" lo awo, ìwé 'papyrus' àti Àpò-ọwọ́ fẹ́lẹ́fẹ́ tí wọ́n tún mọ̀ sí ''byrsa'' láti fi àwọn ọwọ́ ẹyọ pamó lèyí tí ó jẹ́ Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ọ̀rọ̀ èdè Gẹ̀ẹ́sì "purse". Bí ó ti di wípe ni ìdàgbàsókè ń bá ìrísí ọwọ́ òun ló ṣe okùnfà fún ìdásílẹ̀ àwọn àpò-ìgbàdí olókùn tí wọ́n sábà má ń sọ mó ìbàdí tàbí kí wọ́n yìi mo aṣọ. Nínú Àpò-ìléwọ́ kan ní wón ti ṣe àwárí [[:en:Ötzi|Ötzi]], tí sèmí ni àwọn nkan ọdún 3350 sí 3105 BC.<ref>{{Cite web |title=From when did humans start carrying handbags? |url=https://htschool.hindustantimes.com/editorsdesk/knowledge-vine/from-when-did-humans-start-carrying-handbags |access-date=2023-07-17 |website=HT School |language=en-US |archive-date=17 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230717120540/https://htschool.hindustantimes.com/editorsdesk/knowledge-vine/from-when-did-humans-start-carrying-handbags |dead-url=yes }}</ref> ni ara àwọn àwárí ìṣáájú ni a ti rí àpò aláwo tí ó wá láti àwọn àkókò [[:en:Anglo-Saxon_settlement_of_Britain|Anglo-Saxon Britain]], ni nkan bí ọdún circa 625 CE, se àfihàn ojú oórì ọba Roewald ni bi Òkìtì [[:en:Sutton_Hoo|Sutton Hoo]] ní [[:en:Suffolk|Suffolk]].<ref>{{Cite web |last=Johnson |first=Anna |title=Fashions of Handbags and Purses |url=https://www.lovetoknow.com/life/style/fashions-handbags-purses |access-date=2023-07-17 |website=LoveToKnow |language=en}}</ref> bótilèjépé awo ara Àpò-ìléwọ́ òun ti gbóó, àwọn wúrà tí wọ́n fi ṣe òsó ara rẹ sì wà ní sepé. Nínú Àpò-ìléwọ́ òun, wọn ba ogójì ọwọ́ ẹyọ wúrà ni inu rẹ̀ tí wọ́n fi ìkọ́-bẹ́líìtì wúrà dìmú. Àwọn ìrísí yí jé àmì ọlá àti ipò, lèyí tí òun tọ́ka sí ara nkan ìní ìfi ọlá hàn. === Àkókò Ti Ọ̀làjú Kò i Tíì Tàn Kálẹ̀. === [[File:Bag Mosul Gambier Parry Courtauld Gallery.jpg|thumb|Àpò-ìléwọ́ [[:en:Courtauld_bag|Courtauld bag]], tí wọ́n ro wípé òun ni ó jẹ́ àpò tí ó dàgbà jù ni orí ilẹ̀ àlàyé ]] Àpò-ìléwọ́ [[:en:Courtauld_bag|Courtauld bag]], òun ni wón ní ìgbàgbọ́ wípe ní wón se é ní [[:en:Mosul|Mosul]] ní àkókò ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1300s, tí wọ́n sí ní ní èrò pé òun ni ó jẹ́ Àpò-ìléwọ́ tí ó dàgbà jùlọ nínú ayé títí di àkókò tí a Wàyí.<!-- Brown 2014 --> Ó sì dàbí ẹni wípé obìnrin ọlọ́lá kan ní [[:en:Ilkhanate|Ilkhanate]] ni ó nií.<!-- Brown 2014 --><ref name="Brown 2014">{{cite news |last1=Brown |first1=Mark |title=A handbag? Courtauld Gallery opens up identity of 700-year-old treasure |url=https://www.theguardian.com/culture/2014/feb/19/handbag-courtauld-gallery-identity-treasure-fashion |access-date=8 February 2024 |work=[[The Guardian]] |date=19 February 2014}}</ref> === Orírun àwọn Àpò-ìléwọ́ ìgbàlódé === [[File:Woman's muslin dress and straw bonnet c. 1830.jpg|thumb|Women's fashion from 1830, including a ''reticule'' handbag from France<ref>{{cite web |url=http://collectionsonline.lacma.org/mwebcgi/mweb.exe?request=record;id=159955;type=101 |title=Los Angeles County Museum of Art |publisher=Collectionsonline.lacma.org |access-date=30 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111024071222/http://collectionsonline.lacma.org/mwebcgi/mweb.exe?request=record |archive-date=24 October 2011 |url-status=dead}}</ref>]] Àti ọkùnrin, àti obìnrin ní wón ń lọ àpò Báágì títí di ńkan bí owó ìparí ọdún 1700s.<ref>{{Cite web |title=Handbags and Purses {{!}} Encyclopedia.com |url=https://www.encyclopedia.com/fashion/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/handbags-and-purses |access-date=2023-07-17 |website=www.encyclopedia.com}}</ref> àwọn ènìyàn ilé Europe ìgbàlódé ni wọn ń lọ Àpò-ìléwọ́ láti tójú ọwọ́ ẹyọ sì. Àpò-ìléwọ́ ni wọn ṣe pẹ̀lú aṣọ fẹ́lẹ́fẹ́ tàbí awo ([[:en:Leather|leather]]) tí ọkùnrin àti obìnrin ń sì ń lò wọ́n; ara ìlú Scott, tí orúkọ rẹ ń jẹ́ [[:en:Sporran|sporran]] jẹ́ ara àwọn ẹni tí wọ́n kópa nínú àṣà Àpò-ìléwọ́ yí. Ní àwọn ǹkan bi ọ̀rúndún kẹtàdínlógún, àwọn ọmọdébìnrin ni wọn ń kó ni bí wọn ń ṣe hun aṣọ gẹ́gẹ́bi ara àwọn ètò ẹ̀kọ́ tí ṣe pàtàkì kí ọmọbìnrin ni kí ó tó lọ sí ilé ọkọ; eléyi náà sì má ń ràn wọ́n lọ́wọ́ láti lè má ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ tí ó rẹwà.<ref>{{cite web|url=https://henriettashandbags.com/index.php?main_page=page&id=4|title=History of Handbags- From the 14th Century to Present Day Handbag Designers|last=Timmons|first=Henrietta|access-date=2017-05-28}}</ref> Ní ìgbà tí yí ọ fi di ọ̀rúndún kejìdínlógún, fásíònù ni ile Europe tí ń sún sì apá ẹ̀yà ara ti o pẹlẹbẹ pẹ̀lú ìwúrí Àwòrán òjìjì láti ilé Greece àti Rome àtijó. Àwọn obìnrin fẹ́ Àpò-ìléwọ́ tí kò ní ní àkùdí lára ti kò sì tún ní tóbi ni ìrísí, fún ìdí èyí, wọ́n ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ ' ''[[:en:Reticule_(handbag)|reticules]]''' jáde. Àwọn àpò Reticules ni wón ṣe láti ara òwú kòkòrò àti aṣọ àrán, tí ó sì ní okùn ìfàlówó. Ó kọ́kọ́ di gbajúmọ̀ ni ilẹ̀ France, lẹ́yìn náà ni ó ré kọjá sí ilè Britain, níbi tí wọ́n ti di òun kòsémáání.<ref>{{cite book|last=Hagerty|first=Barbara G. S.|title=Handbags: a peek inside a woman's most trusted accessory|year=2002|publisher=[[Running Press Book Publishers]]|isbn=0-7624-1330-1|pages=14–5}}</ref> bótilèjépé ó di kòsémááni, àwọn ọkùnrin ó tẹ̀lé asa náà, dípò àwọn n ló àwọn àpò-ọwọ́ àti àpò ara ṣòkòtò [[:en:Pocket|(pockets]]) , lèyí tí ó di gbajúmọ̀ pẹ̀lú ṣòkòtò àwọn ọkùnrin <ref name="burman83">{{cite book|editor-last1=Burman |editor-first1=Barbara |editor-first2=Carole |editor-last2=Turbin|title=Material Strategies: Dress and Gender in Historical Perspective|year=2003|publisher=[[Wiley-Blackwell]]|isbn=978-1-4051-0906-2|pages=83–4}}</ref> Àwọn Àpò-ọwọ́ ìgbàlódé bí, clutch, pouch, tàbí Àpò-ìléwọ́ ni wọn jẹyọ ni ilẹ̀ England ni àkókò ìdàgbàsókè ọ̀làjú "[[:en:Industrial_Revolution|Industrial Revolution]]" , látàrí ìrìnkèrindò pẹ̀lú ọkọ̀ ojú-irin tí ó wọ́pọ̀ si. Bí ọdún 1841, oníṣòwò ọmọ ilẹ̀ [[:en:Doncaster|Doncaster]], Samuel Parkinson (tí ó gbajúmọ̀ fún ( [[:en:Butterscotch|butterscotch]]) péè fún ṣíṣe àwọn àpótí ìrìnàjò tí ó sì tún tẹpẹlẹ mo ṣíṣe irúfé àpótí ìrìnàjò béè na fún ìyàwó rè lẹ́yìn tí ó ṣe àkíyèsí wípé ni Àpò-ìléwọ́ ìyàwó rè kéré láti gba àwọn ẹrú tí èròjà tí wọ́n sì tún fi pèlò rẹ jẹ èyí tí kò ní agbára tó láti gbé rìn ìrìn-àjò. Ó tẹpẹlẹ mọ wípe ní òun fẹ́ oríṣiríṣi Àpò-ìléwọ́ fún ìyàwó òun, tí títóbi rẹ yí ọ yàtò sì arawon fún lílò fún àwọn oríṣi òde, pẹ̀lú àlàyé wípé ni kí wọ́n ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ na láti ara awo kanna tí wọ́n lọ fún àwọn àpótí ìrìnàjò tí òun lójúnà áti ṣe ìyàtò láàrin ti ti ẹ àti Àpò-ìléwọ́ tí [[:en:Carpetbag|carpetbag]] tí ó gbajúmọ̀ ni ìgbà na òún, àti láàrin àwọn àwọn àpò ìléwó aláṣọ tí ọ̀pọ̀ àwọn ènìyàn ìgbà òun lò. [[:en:H._J._Cave_&_Sons|H. J. Cave]] (London) gbà sì lénu, ó sì ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ òsò àkókò, èyí tí àá padà dámò lónìí yí, ní arawon ni ati rí àpò ìpamọ́wọ́ "clutch bag" àti àpò tí wọ́n fi ìwé fẹ́lẹ́ ṣe tote (tí wọ́n ń pè ní Báágì ìrìn-àjò obìnrin "ladies traveling case"). Àwọn eléyi ni wọn wá ní yàrá ìfihàn àwọn Àpò-ìléwọ́ -ìṣẹ̀ǹbáyé "[[:en:Museum_of_Bags_and_Purses|Museum of Bags and Purses]]" ní Amsterdam.{{citation needed|date=May 2026}} H. J. Cave tẹ̀síwájú láti máa ṣe ìpolówó àti títà àwọn Àpò-ìléwọ́ yìí, àmọ́ òpò àwọn alátakọ̀ sọ wípé àwọn obìnrín kò nílò àwọn báágì ìléwó bí irú eléyì nítorí wípé níse ni yio má dá wọn lẹ́yìn látàrí àwọn òun ìpèlò wúwo tí wọ́n fi ṣe wọ́n. H. J. Cave dáwọ́dúró ìpolówó Báágì òún dúró lẹ́yìn ọdún 1865, tí ó sì gbájúmó àwọn Àpótí-aṣọ, bótilèjépé wọn sì ń tẹ̀síwájú láti má ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ òun fún àwọn Lóba-Lóba, Àwọn ènìyàn jàǹkàn-jàǹkàn tí wọ́n gbajúmọ̀, àti láti ṣe ayẹyẹ àwọn àjọ̀dún kòkan,bi ayẹyẹ tí "Queen's 2012 Diamond Jubilee" tí ọdún 2012. H. J. Cave bèrè ṣíṣe Àpò-ìléwọ́ padà ní ọdún 2010.<ref>{{cite news|first=Philippa |last=Stockley |url=https://www.independent.co.uk/voices/commentators/philippa-stockley-yes-the-contents-mean-a-lot-but-its-the-bag-that-matters-most-8100587.html |title=Yes, the contents mean a lot, but it's the bag that matters most |newspaper=The Independent |date=2 September 2012 |access-date=27 September 2015}}</ref> == Àwọn Àpò-ìléwọ́ ni Sànmánì ìgbà ọ̀rúndún ogún == [[File:SandrineNosbé (cropped).jpg|thumb|Handbag over the shoulder]] Ní àkókò ìgbà tí Àpò-ìléwọ́ bèrè sí mi ń di gbajúmọ̀, wọn ṣe àtakò won pẹ̀lú wípé ni Àpò-ìléwọ́ òun ni kò dàbí òun ti o jọ tí obìnrin. Ní ìbẹ̀rẹ̀ Sànmánì ọ̀rúndún ọgúnjó, Sigmund Freud jiyàn pe Àpò-ìléwọ́ ni óun ṣe àpẹẹrẹ ìbálòpọ̀ látàrí pé ìrísí Àpò-ìléwọ́ ni ó jọ ojú ara obìnrin. Kí a tó mon lọ Àpò-ìléwọ́, àpò ni òun má ń wá nínú aṣọ obìnrin, lèyí tí ó fi àyè sílẹ̀ fún yíyọ nkan jáde ní gbangba ni ònà iyì àti ẹ̀yẹ tí ó ṣe àpónlé fún obìnrin. Nítorí pé Àpò-ìléwọ́ je èyí tí wọ́n ń gbé lọ́wọ́ ni gbangba, òùn ṣe àfihàn àwọn ǹkan ìní ara ẹni obìnrin síta fún gbọgbọ ayé rí. Ní ìwòye Freud, eléyi ni ó fi wé Àpẹ̀rẹ̀ fífi ọwọ́ pa ojú ara ní ọ̀nà ìbálòpọ̀.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Hiner|first=Susan|date=June 10, 2010|title=Accessories to Modernity: Fashion and the Feminine in Nineteenth-Century France|url=http://www.jstor.org/stable/j.ctt3fhhgk.10|access-date=May 11, 2021|website=JSTOR|publisher=[[University of Pennsylvania Press]]|pages=178–210|jstor=j.ctt3fhhgk.10 }}</ref> Bí Àpò-ìléwọ́ ṣe di ìtẹ́wọ́gbà gbogboogbò ni nkan bi ọ̀rúndún ogún, ìyípadà bèrè sí mi de ba ìwúlò rẹ gẹgẹbi òun ìkó ǹkan sí àmì àti ònà tí wọ́n ń gbá fi ọlá àti ipò ẹni tí ó gbé lọ́wọ́ hàn ní àwùjọ. Àwọn ọ̀nà-àrà tí wọ́n fi ṣé, irúfé oun tí wón fi ṣeé, iye tí wọ́n ń tàá, àti orúkọ àwọn tí wọ́n ṣeé, di òun amuye tí ó dé ní ìwúlò ju bóyá Àpò-ìléwọ́ òun gan pàápàá lè kó ẹrù ara ẹni. Àpò-ìléwọ́ kúrò ní òun tí kìíṣe tí obìnrin di òun ti wọn padà wá fi dá lórí obìnrin tí wọ́n sì yọ kúrò nínú nkan amuye ọkùnrin. Àpò Báágì àwọn obìnrín je òun òsó tí wọ́n ń kó àwọn ǹkan ìní wọn sí, Báágì ìfàlọ́wọ́ fún àwọn ọkùnrin ń ti rè ni ó wà ní ipele àwọn báágì bíi àpótí-ìwé (briefcases): èyí tí ó jẹ́ onígun mẹ́rin; tí wọ́n má ń kó àwọn nkan ti o níse pẹ̀lú ìjé ọmọkùnrin sì inú rẹ̀ bí: àwọn ìwé isé, àwọn ìwé ọ́físì àti àwọn nkan bi bírò. Ìyàtò tí ń bẹ ní àárín Báágì ọkùnrin àti ti obìnrin ní ó pàdé ní àárín Báágì ìléwò pélébé tí ìgbàlódé. Báágì òun ti wọn se fún kíkó àwọn ọwọ́ ẹyọ sí nínú pẹ̀lú èróngbà láti fi ṣe ìtọrẹ ni inu ile ìjọsìn ni ó ní Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ni àwọn àkókò ìgbà tí ọ̀làjú sèsè ń dàgbà sókè. Gégébí Báágì pélébé òun ṣe jẹ́ àmì ìtọrẹ ni ìwòye òpò ènìyàn, ìwòye òun tẹ̀síwájú pẹ̀lú bi ṣe máa ń wo obìnrin tí ó ń gbé Àpò-ìléwọ́ lọ́wọ́ gẹ́gẹ́ bí ènìyàn pàtàkì, tí ó sì lè jẹ́ pé ó ń lo àpò ìléwò pélébé òun láti kó àwọn ọwọ́ tí ó fè fi tọrẹ. <ref name=":0" /> Láàrin àwọn ọdún 1940, ìpín àwọn aṣọ tí ó wáyé nítorí Ogun Àgbáyé Kejì mú kí wọ́n bẹ̀rẹ̀ sí ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ láti inú àwọn ohun èlò bí Màrìwò ([[:en:Raffia|raffia]]) tàbí kí wọ́n hunún láti ara òwú.<ref>{{Cite book |last=Pedersen |first=Stephanie |url=http://archive.org/details/handbagswhatever0000pede |title=Handbags : what every woman should know |date=2006 |publisher= David & Charles|location=Cincinnati, OH |others=Internet Archive |isbn=978-0-7153-2495-0}}</ref> Àwọn obìnrin kan hun àwọn Àpò-ìléwọ́ kékeré ti ara wọn pẹ̀lú wíwo àwọn àpẹẹrẹ Báágì mìíràn tí wọ́n ń tà ní àwọn àkókò yìí. == Báágì ìléwò Àwọn ọkùnrin == {{Redirect|Man purse|the JPEGMafia song|JPEGMafia discography}} [[File:FreitagBag.jpg|thumb|A casual messenger bag]] Báágì ìléwò, èyí tí a mọ̀ tí ó pé jù ni orílẹ̀ ayé ni ó jẹ́ èyí tí ọkùnrin kan tí orúkọ rẹ ń jẹ [[:en:Ötzi_the_Iceman|Ötzi the Iceman]] lò ní nkan bi ẹgbẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n ọdún sẹ́yìn.<ref>{{cite book|last=Gerval|first=Olivier|title=Studies in Fashion: Fashion Accessories|year=2009|publisher=A & C Black|isbn=978-1-4081-1058-4|page=44}}</ref> Àwọn ọkùnrin tí fi ìgbà kan ló àpò-ọwọ́ [[:en:Coin_purse|coin purse]]. Ní àwọn àkókò ìbẹ̀rẹ̀ ìdásílẹ̀ àgbègbè Europe òde òní, tí ìrísí fásíònù àwọn obìnrin sì ń dàgbà lọ́nà lílọ àwọn àpò ìléwò tí wọ́n fi ṣe òsó, fásíònù àwọn ọkùnrin ń ti rè dojú kọ ònà ibòmíràn. Ṣòkòtò àwọn ọkùnrin rọ́pò Ṣòkòtò-gawù ([[:en:Breeches|breeches]]) ní àwọn àkókò ọ̀rúndún kejìdínlógún sí ọkàndínlógún, tí wọ́n sì fi àpò kún àwọn ìrísí ṣòkòtò wọn. Eléyìí fún àwọn ọkùnrin ní àyè láti lè mọ kò ọwọ́ ẹyọ àti ọwọ́ ìwé sì inú àpò aláwo tí ó jẹ́ ìléwò. Àpò àwọn ọkùnrin pò ni ọ̀rúndún kọkànlélógún sì ogún pẹ̀lú àwọn èwù Àwòtélẹ̀-àwọ̀lékè Kóòtù áti sòkòtò ti o fún wọn ní ànfàní à ti lè kó àwọn nkan ìní wọn bii, Àwọn kòkò-tábà, ìṣáná, ọ̀bẹ je awon nkan ti àwọn ìyàwó wọn a mon tún ṣe.<ref name="burman83"/> Àwọn àpò ìléwò àwọn ọkùnrin ní àwọn oníṣẹ́-ọnà ṣe àjíǹde fún ní àkókò ọdún 1970s ní Europe.<ref>{{cite book|last=Sarti|first=Giorgio|title=Vespa: 1946-2006: 60 Years of the Vespa|year=2006 |location=St. Paul, Minnesota |publisher=[[Motorbooks]]|isbn=978-0-7603-2577-3|page=117}}</ref> láti àwọn ọdún 1990s, ní àwọn oníṣẹ́-ọnà tí ṣe ìpolówó àwọn oririsi àwọn àpò ìléwò fún àwọn ọkùnrin. Àwọn orúkọ bíi '''man bag''', '''man-purse''', '''murse''', àti '''mini bag''' òun ni wón ti lò láti fi ṣe àpèjúwe àwọn báágì yí. Àwọn iṣẹ́ ọnà Báágì ìléwò tí ó wọ́pọ̀ ni U.S. Ní wón sábà má ń jẹ ẹ̀yà títí Báágì alápò-ẹ̀yìn tàbí Báágì fun awọn ìránṣẹ́ ( [[:en:Messenger_bag|messenger bag]]), tí kò sì fi ara jọ wipe ni ìṣẹ̀dá ẹ̀yà èyàn kan ní wón ṣeé fún. Àti obìnrin àti ọkùnrin ni ó le lòó bótilèjépé òun má ń pélébé mó ń ẹyin dáadáa ju Báágì alápònséyìn ( [[:en:Backpack|backpack]]) lọ tí kò sì wúwo tó àpò-ìwé. Àwọn báágì wọ̀nyí ni wọn ń pè ní wón ń sábà má ń pè ní Àpò-ìránṣẹ́ ([[:en:Messenger_bag|messenger bag]]) tàbí "organizer bags" . Ní òpò àwọn ìlú míràn, ó jẹ́ òun Wọ́pọ̀ fún ọkùnrin láti gbé àwọn báágì kékeré onígun tí wọ́n ń sábà máa ń ṣe pẹ̀lú awo tí wọ́n ń sì má ń gbé sì èjìká. Àpò aláwo tí wọ́n ń fikó apá "[[:en:Satchel|satchel]]" na jee èyí tí ó wọ́pọ̀ láàrín àwọn ọkùnrin. Àwọn àpò ìléwò ọkùnrin ní àwọn oníṣẹ́-ọnà bí [[:en:Prada|Prada]], [[:en:Louis_Vuitton|Louis Vuitton]], [[:en:Coach,_Inc.|Coach]], àti [[:en:Bottega_Veneta|Bottega Veneta]] ma ń ṣe ní onírúurú ẹ̀yà àti àrà. Títí di àkókò ọdún 2011, ìfojúdá ọjà àpò ìléwò àwọn ọkùnrin ní àgbáyé ní o o wa ni nkan bi bíllíónù mẹ́rìn ni ọdọọdún ($4 billion).<ref>{{cite book |title=Standard & Poor's 500 Guide |year=2011 |publisher=McGraw-Hill |isbn=978-0-07-175491-0}}</ref> títí di àwọn nkan bi ọdún 2012, ọjà ìtajà àwọn nkan ìléwò ọkùnrin bíi "holdall" ní àwọn àgbègbè àríwá ilẹ̀ Amẹ́ríkà ń tẹ̀síwájú.<ref>{{cite news |last=Clifford |first=Stephanie |url=https://www.nytimes.com/2012/02/20/business/men-are-buying-fashion-accessories-after-slow-recession-sales.html |title=Men Step Out of the Recession, Bag on Hip, Bracelet on Wrist |newspaper=The New York Times |date=19 February 2012}}</ref> == Irúfẹ́ Àwọn báágì == [[File:Handbags diagram.svg|thumb|Varieties of handbags (proportional)]] * [[:en:Baguette_(bag)|Baguette]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì ìléwò pataki kan tó ní ìrísí pẹlẹbe tó gùn ní petele tí ó sì fi ìrísí jọ búrẹ́dì ilé faransé kan tí ń jẹ ([[:en:Baguette_(bag)|baguette]]) * Bowling bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò ìléwò pataki kan tí ó gbajúmọ̀ ni nkan bi ọdún 1990s, fún àwọn ọ̀dọ́mọdé bìnrin láti lè mó ń fi gbé bọ́ọ̀lù. Ní ìrísí, ìsàlẹ̀ rẹ̀ ,ri petele, sùgbọ́n òkè rẹ̀ rí roboto (domed/semi-elliptical shape). Ó ní ọwọ́-ìmú méjì gígùn tó rọ̀rùn láti gbé mọ́ ọwọ́ tàbí lórí èjìká, ó sì máa ń ní zíípù nla kan lókè tó ń ṣí kànga láti fàyè gba títọ́jú ẹrù. * Barrel bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò pataki kan tó ní ìrísí roboto gígùn petele (cylindrical / tube shape) tí ó sì tóbi díẹ̀ ju Báágì baguette lọ, pẹ̀lú ọwọ́-ìmú méjì tàbí okùn gígùn kan láti sọ̀ mọ́ èjìká. * Bucket bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Àpò-ìléwọ́ pataki kan tó ní ìsàlẹ̀ petele roboto (oval or circular base) àti ìhà gíga petele tó n yọ sí òkè bíi garawa omi. ó máa ń ní okùn-fífà ní ẹnu láti fi fà mọ́ra pẹ̀lú iga ọwọ́ ńlá tí èyàn lè fi kọ́ apá. * Clutch: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì ìléwò tàbí Àpò ọwọ́ tí ó kúrú gidi gidi, ìrísí rẹ̀ jẹ́ pẹlẹbẹ, ó sì yàtọ̀ sí àwọn àpò yòókù nítorí pé kò ní ọwọ́-ìmú (handle) tàbí okùn gígùn (strap). Àwọn ìmíràn a má ni apá tí èyàn lè wò sì èjìká ṣùgbọ́n òpòlopò ni wọn ò ní.<ref>{{Cite web|date=2015-11-01|title=Similar But Differents: Clutch vs Wristlet|url=https://theluxonomist.es/2015/11/02/similar-but-differents-clutch-vs-wristlet/abel-hernandez|access-date=2021-01-26|website=The Luxonomist|language=es}}</ref> * Crossbody bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì kan tí wọ́n ń gbé kórùn, eleyi yàtò sì àwọn báágì ìléwò miran bí 'clutch' 'tote' tàbí 'bowling bag'; Báágì baguette, bí àpẹẹrẹ, ó ṣe gbé kórùn gẹ́gẹ́bi àwọn báágì miran bí 'half-moon' tàbí 'messenger bag' , àmọ́ Báágì 'tote' àti 'hobo' kò ṣe gbé kórùn. (àwọn báágì 'bucket bags' míràn ṣeé gbé kórùn) * Doctor's bag: Tí a tún mọ̀ sí [[:en:Gladstone_bag|Gladstone bag]], òun ni wón se gẹ́gẹ́ bí àwòṣe lórí báágì dókítà ìgbà àkọ́kọ́ Victorian-era. Kíi tóbi púpò, ó sì má ń ní owó ìgbẹ́ méjì. Ó fi ara jọ bowling bag ṣùgbọ́n ẹnu wọn yàtò sì arawon tí ara rẹ̀ a sì má je àwò dúdú. * East-west bag: Eléyi je Irúfẹ́ àpò ìfàlówó tí ó ní ìrísí pẹlẹbe gígùn. Bí ó ṣe fè na si ni ó tún ga. * Half-moon bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò tí wọ́n ṣe ní ìrísí òṣùpá, ó sábà má ń kéré pẹ̀lú ìrísí obinrin, wọn má n fi ń kópá, ó sì lè ní owó tàbí kí ó má níí.<ref>{{Cite web|last=Bobila|first=Maria|title=18 Half-Moon Handbags for When You're Tired of Your Bucket Bag|url=https://fashionista.com/2019/04/shop-half-moon-handbags|access-date=2021-01-26|website=Fashionista|date=9 April 2019 |language=en}}</ref> * [[:en:Hobo_bag|Hobo bag]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì kan tó nìpọn sùgbọ́n tí ó máa ń rọ̀ wọ̀dùwọ̀dù sínú láàárín nígbà tí o bá gbé e dání tàbí tí o bá sọ̀ ọ́ mọ́ èjìká rẹ. Ó ní okùn gígùn kan ṣoṣo tó jẹ mọ́ ara àpò náà láti ibẹ̀rẹ̀ títí dórí, ẹnu rẹ̀ sì máa ń ní zíípù pẹlẹbẹ tó tẹ̀wá sínú gẹ́gẹ́ bí àṣà barrel bag. * [[:en:Messenger_bag|Messenger bag]]: Ní ọ̀rọ̀ kan, ó jẹ́ irúfẹ́ àpò "satchel" ńlá kan tó nìpọn, tí ó ní ìbòrí nla (large flap) lókè láti bo ẹnu rẹ̀, ati okùn gígùn (long adjustable strap) kan ṣoṣo. Ìyàtọ̀ àpò yìí gangan ni pé ẹni tó wọ̀ ọ́ máa ń sọ okùn rẹ̀ kọjá lórí èjìká kan sí apá kejì itan rẹ̀ (crossbody style), èyí tó ń fàyè gba ẹni náà láti gbé ẹrù wúwo mọ́ra láìsọ ọwọ́ rẹ̀ nù fún rírìn kánkán tàbí láti gun kẹ̀ké. Ìwúrí ìwòye tí ó bí báágì na ni ó ní ṣe pẹ̀lú irúfé àwọn báágì tí àwọn oníṣẹ́-ìránṣẹ́ abúlé ńwò. * [[:en:Minaudière|Minaudière]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò [[clutch bag]] pataki kan tó yàtọ̀ sí gbogbo àwọn àpò yòókù. Ó nìpọn ti wọ́n sì fi irin bi wúrà tàbí idẹ ([Bronze age]), pálí nla dídán (acrylic/resin), tàbí pákó ṣe, tí ẹnu rẹ̀ sì máa ń ní kókó-irúfẹ́ (clasp) tí wọ́n ń sábà má ń lò jáde ní ìròlé. * [[:en:Reticule_(handbag)|Reticule]]:Tí a tún mọ̀ sí ''ridicule'' tàbí ''indispensable'' jẹ́ irúfé Àpò-ìléwọ́ kúrú alápòòfà ti àtijọ́ tó ní okùn-fífà, ènyí tó jẹ́ Ìpilẹ̀ṣẹ̀ gbogbo àpò ìléwò òde òní tí wọ́n nlo ni àwọn àkókò 1795 sí 1820. * [[:en:Saddlebag|Saddlebag]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò kan tí kò tóbi púpò tí ó ní ìrísí àpò tí wọ́n ń sọ mó esin ni ègbé tí ìsàlẹ̀ rẹ̀ jẹ́ roboto pẹ̀lú okùn tí èyàn lè fi kọ́ apá. Àpò yì, ti [[:en:Dior_Saddle_bag|Dior Saddle bag]], ṣe àfihàn rè ni ọdún 1999 lọ́wọ́ oníṣẹ́-ọ́nà [[:en:John_Galliano|John Galliano]], jẹ́ gbajúmọ̀ irúfé ẹ̀yà àpò yí tí ayé òde òní. * [[:en:Satchel|Satchel]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò Báágì kan tí wọ́n sábà máa ń ṣe pẹ̀lú awo, pẹ̀lú ìdérí fẹ́lẹ́fẹ́, ọwọ́ ìgbàmú ni ọwọ́ òkè àti okùn ìkó méjì tí ó sì tún má ń ní ojú àpò ìpadé gẹgẹbi titi àpò àpótí àwọn dókítà tàbí kí ó ní ìrísí báágì "Tote" ṣùgbọ́n òun má ń kéré tí wọ́n ń sì má ń gbé kórùn. Àpò satchel tí wọ́n bá fi canvas ṣe òun ni wón ká kún báágì oníṣẹ́-ìránṣẹ́. sb6g7gtt2ibe7drz3hqzgilhppnhwxv 637325 637324 2026-09-18T07:38:17Z Olaoye Sheu Ibrahim 31612 /* Irúfẹ́ Àwọn báágì */ 637325 wikitext text/x-wiki {{Short description|Handled bag used to carry personal items}} {{Use dmy dates|date=September 2015}} [[File:Mi'kmaq porcupine quill purse (40412695490).jpg|thumb|right|Mi'kmaq porcupine quill handbag]] '''Àpò-ìléwọ́''', tí ọ̀pọ̀ ènìyàn tún mọ̀ gẹ́gẹ́bi Àpò-Owó "'''purse'''" Nínú èdè Gẹ̀ẹ́sì tí apá ilẹ̀ àríwá Amẹrikà "[[:en:North_American_English|North American English]]" , ni ó jẹ́ Àpò-ìléwọ́ "[[:en:Bag|bag]]" kékeré tí ó ní owó tí èyàn lè fi gbáamú " [[:en:Handle_(grip)|handled]]" tí wọ́n ń lọ láti fi kọ́ àwọn ẹrù ara ẹni. Ní àwọn agbègbè kan ní ilé Amẹrikà, wọn tí fi ìgbà kan pèé ni '''pocketbook''' . ==Àkójọpọ̀ àwọn èdè-àkànṣe == Òrò èdè ẹ "purse" òun ni wón kókó lọ fi ṣe àpèjúwe àpò kékeré tí wọ́n ń kó àwọn ọwọ́ ẹyọ sì nínú. Ní àwọn ìlú àti orílẹ̀ èdè tí wọ́n ń tí ń sọ èdè Gẹ̀ẹ́sì, òun ni wó ń tí ń lọ láti fi tókasí àpò ọwọ́ kékeré "[[:en:Coin_purse|small money bag]]" "Àpò-ìléwọ́" je Báágì tí ó tóbi díẹ̀ tí ó lè gbà àwọn òpò ǹkan bi ọwọ́ àti àwọn ǹkan èlò tí ara ẹni míràn. Àwọn elédè Gẹ̀ẹ́sì tí ilé Amẹrikà sábà má ń lọ ọ̀rọ̀ "purse àti handbag" sì arawon. Ìlo ọ̀rọ̀ ''handbag'' òun ni ó bẹ̀rẹ̀ sí mí jeyo ni àwọn ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1900s. Télètélè , won sábà má ń lọ láti fi tókasí àpò ìléwó àwọn ọkùnrin. Àpò àwọn obìnrin gbèrègèjigè sì ni ìwọ̀n, ni àwọn àkókò yí, tí wọ́n sì lọ ọ̀rọ̀ na mo lọ́rùn.<ref>{{cite book|last=Browning|first=Marie|title=Purse Pizzazz|year=2006|publisher=[[Sterling Publishing]]|isbn=978-1-4027-4065-7|page=8}}</ref> "Pocketbook" tún jẹ́ ọ̀rọ̀ míràn tí wọ́n ń lọ láti fi ṣe àpèjúwe àpò ìléwó àwọn obìnrin tí ó gbajúmọ̀ ni ilẹ̀ United States ni àwọn nǹkan bí owó àárín ọgúnjó ọ̀rúndún.<ref>{{cite book | last=Wilcox | first=C. | title=A Century of Bags: Icons of Style in the 20th Century | publisher=Universal International | year=1997 | isbn=978-1-876142-36-0 | url=https://books.google.com/books?id=t9UaAAAACAAJ | access-date=March 19, 2024 | page=11}}</ref> == Ìpilẹ̀ṣẹ̀ == === Àwọn Ohun Àrà Àtijó === Ní ayé ìgbà àtijó, àwọn àpò baagi òun ni wọn ń lò láti fi kọ́ àwọn ǹkan bi, òkúta, irin-isé, ǹkan ìjà, àti ọwọ́. Àwọn àpẹrẹ àpò báyìí ni wọn ṣe àwárí wọn ní àwọn ayé ìsìnkú ilẹ̀ Egypt ayé àtijó "[[:en:Ancient_Egyptian_funerary_practices|Egyptian burial sites]]" ({{circa}} 2686–2160 BCE) tí wọ́n ṣe wọn pẹ̀lú awo pẹ̀lú ọwọ́ méjì tí wọ́n fi igi ṣe fún gbígbé.<ref>{{Cite web |date=2019-10-27 |title=The History Of Bags |url=https://lux-collector.com/blogs/blog/the-history-of-bags |access-date=2023-07-17 |website=LuxCollector Vintage |language=en}}</ref> Àwọn ènìyàn ayé àtijó ni ilẹ̀ " [[:en:Ancient_Greece|ancient Greeks]]" lo awo, ìwé 'papyrus' àti Àpò-ọwọ́ fẹ́lẹ́fẹ́ tí wọ́n tún mọ̀ sí ''byrsa'' láti fi àwọn ọwọ́ ẹyọ pamó lèyí tí ó jẹ́ Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ọ̀rọ̀ èdè Gẹ̀ẹ́sì "purse". Bí ó ti di wípe ni ìdàgbàsókè ń bá ìrísí ọwọ́ òun ló ṣe okùnfà fún ìdásílẹ̀ àwọn àpò-ìgbàdí olókùn tí wọ́n sábà má ń sọ mó ìbàdí tàbí kí wọ́n yìi mo aṣọ. Nínú Àpò-ìléwọ́ kan ní wón ti ṣe àwárí [[:en:Ötzi|Ötzi]], tí sèmí ni àwọn nkan ọdún 3350 sí 3105 BC.<ref>{{Cite web |title=From when did humans start carrying handbags? |url=https://htschool.hindustantimes.com/editorsdesk/knowledge-vine/from-when-did-humans-start-carrying-handbags |access-date=2023-07-17 |website=HT School |language=en-US |archive-date=17 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230717120540/https://htschool.hindustantimes.com/editorsdesk/knowledge-vine/from-when-did-humans-start-carrying-handbags |dead-url=yes }}</ref> ni ara àwọn àwárí ìṣáájú ni a ti rí àpò aláwo tí ó wá láti àwọn àkókò [[:en:Anglo-Saxon_settlement_of_Britain|Anglo-Saxon Britain]], ni nkan bí ọdún circa 625 CE, se àfihàn ojú oórì ọba Roewald ni bi Òkìtì [[:en:Sutton_Hoo|Sutton Hoo]] ní [[:en:Suffolk|Suffolk]].<ref>{{Cite web |last=Johnson |first=Anna |title=Fashions of Handbags and Purses |url=https://www.lovetoknow.com/life/style/fashions-handbags-purses |access-date=2023-07-17 |website=LoveToKnow |language=en}}</ref> bótilèjépé awo ara Àpò-ìléwọ́ òun ti gbóó, àwọn wúrà tí wọ́n fi ṣe òsó ara rẹ sì wà ní sepé. Nínú Àpò-ìléwọ́ òun, wọn ba ogójì ọwọ́ ẹyọ wúrà ni inu rẹ̀ tí wọ́n fi ìkọ́-bẹ́líìtì wúrà dìmú. Àwọn ìrísí yí jé àmì ọlá àti ipò, lèyí tí òun tọ́ka sí ara nkan ìní ìfi ọlá hàn. === Àkókò Ti Ọ̀làjú Kò i Tíì Tàn Kálẹ̀. === [[File:Bag Mosul Gambier Parry Courtauld Gallery.jpg|thumb|Àpò-ìléwọ́ [[:en:Courtauld_bag|Courtauld bag]], tí wọ́n ro wípé òun ni ó jẹ́ àpò tí ó dàgbà jù ni orí ilẹ̀ àlàyé ]] Àpò-ìléwọ́ [[:en:Courtauld_bag|Courtauld bag]], òun ni wón ní ìgbàgbọ́ wípe ní wón se é ní [[:en:Mosul|Mosul]] ní àkókò ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1300s, tí wọ́n sí ní ní èrò pé òun ni ó jẹ́ Àpò-ìléwọ́ tí ó dàgbà jùlọ nínú ayé títí di àkókò tí a Wàyí.<!-- Brown 2014 --> Ó sì dàbí ẹni wípé obìnrin ọlọ́lá kan ní [[:en:Ilkhanate|Ilkhanate]] ni ó nií.<!-- Brown 2014 --><ref name="Brown 2014">{{cite news |last1=Brown |first1=Mark |title=A handbag? Courtauld Gallery opens up identity of 700-year-old treasure |url=https://www.theguardian.com/culture/2014/feb/19/handbag-courtauld-gallery-identity-treasure-fashion |access-date=8 February 2024 |work=[[The Guardian]] |date=19 February 2014}}</ref> === Orírun àwọn Àpò-ìléwọ́ ìgbàlódé === [[File:Woman's muslin dress and straw bonnet c. 1830.jpg|thumb|Women's fashion from 1830, including a ''reticule'' handbag from France<ref>{{cite web |url=http://collectionsonline.lacma.org/mwebcgi/mweb.exe?request=record;id=159955;type=101 |title=Los Angeles County Museum of Art |publisher=Collectionsonline.lacma.org |access-date=30 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111024071222/http://collectionsonline.lacma.org/mwebcgi/mweb.exe?request=record |archive-date=24 October 2011 |url-status=dead}}</ref>]] Àti ọkùnrin, àti obìnrin ní wón ń lọ àpò Báágì títí di ńkan bí owó ìparí ọdún 1700s.<ref>{{Cite web |title=Handbags and Purses {{!}} Encyclopedia.com |url=https://www.encyclopedia.com/fashion/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/handbags-and-purses |access-date=2023-07-17 |website=www.encyclopedia.com}}</ref> àwọn ènìyàn ilé Europe ìgbàlódé ni wọn ń lọ Àpò-ìléwọ́ láti tójú ọwọ́ ẹyọ sì. Àpò-ìléwọ́ ni wọn ṣe pẹ̀lú aṣọ fẹ́lẹ́fẹ́ tàbí awo ([[:en:Leather|leather]]) tí ọkùnrin àti obìnrin ń sì ń lò wọ́n; ara ìlú Scott, tí orúkọ rẹ ń jẹ́ [[:en:Sporran|sporran]] jẹ́ ara àwọn ẹni tí wọ́n kópa nínú àṣà Àpò-ìléwọ́ yí. Ní àwọn ǹkan bi ọ̀rúndún kẹtàdínlógún, àwọn ọmọdébìnrin ni wọn ń kó ni bí wọn ń ṣe hun aṣọ gẹ́gẹ́bi ara àwọn ètò ẹ̀kọ́ tí ṣe pàtàkì kí ọmọbìnrin ni kí ó tó lọ sí ilé ọkọ; eléyi náà sì má ń ràn wọ́n lọ́wọ́ láti lè má ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ tí ó rẹwà.<ref>{{cite web|url=https://henriettashandbags.com/index.php?main_page=page&id=4|title=History of Handbags- From the 14th Century to Present Day Handbag Designers|last=Timmons|first=Henrietta|access-date=2017-05-28}}</ref> Ní ìgbà tí yí ọ fi di ọ̀rúndún kejìdínlógún, fásíònù ni ile Europe tí ń sún sì apá ẹ̀yà ara ti o pẹlẹbẹ pẹ̀lú ìwúrí Àwòrán òjìjì láti ilé Greece àti Rome àtijó. Àwọn obìnrin fẹ́ Àpò-ìléwọ́ tí kò ní ní àkùdí lára ti kò sì tún ní tóbi ni ìrísí, fún ìdí èyí, wọ́n ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ ' ''[[:en:Reticule_(handbag)|reticules]]''' jáde. Àwọn àpò Reticules ni wón ṣe láti ara òwú kòkòrò àti aṣọ àrán, tí ó sì ní okùn ìfàlówó. Ó kọ́kọ́ di gbajúmọ̀ ni ilẹ̀ France, lẹ́yìn náà ni ó ré kọjá sí ilè Britain, níbi tí wọ́n ti di òun kòsémáání.<ref>{{cite book|last=Hagerty|first=Barbara G. S.|title=Handbags: a peek inside a woman's most trusted accessory|year=2002|publisher=[[Running Press Book Publishers]]|isbn=0-7624-1330-1|pages=14–5}}</ref> bótilèjépé ó di kòsémááni, àwọn ọkùnrin ó tẹ̀lé asa náà, dípò àwọn n ló àwọn àpò-ọwọ́ àti àpò ara ṣòkòtò [[:en:Pocket|(pockets]]) , lèyí tí ó di gbajúmọ̀ pẹ̀lú ṣòkòtò àwọn ọkùnrin <ref name="burman83">{{cite book|editor-last1=Burman |editor-first1=Barbara |editor-first2=Carole |editor-last2=Turbin|title=Material Strategies: Dress and Gender in Historical Perspective|year=2003|publisher=[[Wiley-Blackwell]]|isbn=978-1-4051-0906-2|pages=83–4}}</ref> Àwọn Àpò-ọwọ́ ìgbàlódé bí, clutch, pouch, tàbí Àpò-ìléwọ́ ni wọn jẹyọ ni ilẹ̀ England ni àkókò ìdàgbàsókè ọ̀làjú "[[:en:Industrial_Revolution|Industrial Revolution]]" , látàrí ìrìnkèrindò pẹ̀lú ọkọ̀ ojú-irin tí ó wọ́pọ̀ si. Bí ọdún 1841, oníṣòwò ọmọ ilẹ̀ [[:en:Doncaster|Doncaster]], Samuel Parkinson (tí ó gbajúmọ̀ fún ( [[:en:Butterscotch|butterscotch]]) péè fún ṣíṣe àwọn àpótí ìrìnàjò tí ó sì tún tẹpẹlẹ mo ṣíṣe irúfé àpótí ìrìnàjò béè na fún ìyàwó rè lẹ́yìn tí ó ṣe àkíyèsí wípé ni Àpò-ìléwọ́ ìyàwó rè kéré láti gba àwọn ẹrú tí èròjà tí wọ́n sì tún fi pèlò rẹ jẹ èyí tí kò ní agbára tó láti gbé rìn ìrìn-àjò. Ó tẹpẹlẹ mọ wípe ní òun fẹ́ oríṣiríṣi Àpò-ìléwọ́ fún ìyàwó òun, tí títóbi rẹ yí ọ yàtò sì arawon fún lílò fún àwọn oríṣi òde, pẹ̀lú àlàyé wípé ni kí wọ́n ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ na láti ara awo kanna tí wọ́n lọ fún àwọn àpótí ìrìnàjò tí òun lójúnà áti ṣe ìyàtò láàrin ti ti ẹ àti Àpò-ìléwọ́ tí [[:en:Carpetbag|carpetbag]] tí ó gbajúmọ̀ ni ìgbà na òún, àti láàrin àwọn àwọn àpò ìléwó aláṣọ tí ọ̀pọ̀ àwọn ènìyàn ìgbà òun lò. [[:en:H._J._Cave_&_Sons|H. J. Cave]] (London) gbà sì lénu, ó sì ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ òsò àkókò, èyí tí àá padà dámò lónìí yí, ní arawon ni ati rí àpò ìpamọ́wọ́ "clutch bag" àti àpò tí wọ́n fi ìwé fẹ́lẹ́ ṣe tote (tí wọ́n ń pè ní Báágì ìrìn-àjò obìnrin "ladies traveling case"). Àwọn eléyi ni wọn wá ní yàrá ìfihàn àwọn Àpò-ìléwọ́ -ìṣẹ̀ǹbáyé "[[:en:Museum_of_Bags_and_Purses|Museum of Bags and Purses]]" ní Amsterdam.{{citation needed|date=May 2026}} H. J. Cave tẹ̀síwájú láti máa ṣe ìpolówó àti títà àwọn Àpò-ìléwọ́ yìí, àmọ́ òpò àwọn alátakọ̀ sọ wípé àwọn obìnrín kò nílò àwọn báágì ìléwó bí irú eléyì nítorí wípé níse ni yio má dá wọn lẹ́yìn látàrí àwọn òun ìpèlò wúwo tí wọ́n fi ṣe wọ́n. H. J. Cave dáwọ́dúró ìpolówó Báágì òún dúró lẹ́yìn ọdún 1865, tí ó sì gbájúmó àwọn Àpótí-aṣọ, bótilèjépé wọn sì ń tẹ̀síwájú láti má ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ òun fún àwọn Lóba-Lóba, Àwọn ènìyàn jàǹkàn-jàǹkàn tí wọ́n gbajúmọ̀, àti láti ṣe ayẹyẹ àwọn àjọ̀dún kòkan,bi ayẹyẹ tí "Queen's 2012 Diamond Jubilee" tí ọdún 2012. H. J. Cave bèrè ṣíṣe Àpò-ìléwọ́ padà ní ọdún 2010.<ref>{{cite news|first=Philippa |last=Stockley |url=https://www.independent.co.uk/voices/commentators/philippa-stockley-yes-the-contents-mean-a-lot-but-its-the-bag-that-matters-most-8100587.html |title=Yes, the contents mean a lot, but it's the bag that matters most |newspaper=The Independent |date=2 September 2012 |access-date=27 September 2015}}</ref> == Àwọn Àpò-ìléwọ́ ni Sànmánì ìgbà ọ̀rúndún ogún == [[File:SandrineNosbé (cropped).jpg|thumb|Handbag over the shoulder]] Ní àkókò ìgbà tí Àpò-ìléwọ́ bèrè sí mi ń di gbajúmọ̀, wọn ṣe àtakò won pẹ̀lú wípé ni Àpò-ìléwọ́ òun ni kò dàbí òun ti o jọ tí obìnrin. Ní ìbẹ̀rẹ̀ Sànmánì ọ̀rúndún ọgúnjó, Sigmund Freud jiyàn pe Àpò-ìléwọ́ ni óun ṣe àpẹẹrẹ ìbálòpọ̀ látàrí pé ìrísí Àpò-ìléwọ́ ni ó jọ ojú ara obìnrin. Kí a tó mon lọ Àpò-ìléwọ́, àpò ni òun má ń wá nínú aṣọ obìnrin, lèyí tí ó fi àyè sílẹ̀ fún yíyọ nkan jáde ní gbangba ni ònà iyì àti ẹ̀yẹ tí ó ṣe àpónlé fún obìnrin. Nítorí pé Àpò-ìléwọ́ je èyí tí wọ́n ń gbé lọ́wọ́ ni gbangba, òùn ṣe àfihàn àwọn ǹkan ìní ara ẹni obìnrin síta fún gbọgbọ ayé rí. Ní ìwòye Freud, eléyi ni ó fi wé Àpẹ̀rẹ̀ fífi ọwọ́ pa ojú ara ní ọ̀nà ìbálòpọ̀.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Hiner|first=Susan|date=June 10, 2010|title=Accessories to Modernity: Fashion and the Feminine in Nineteenth-Century France|url=http://www.jstor.org/stable/j.ctt3fhhgk.10|access-date=May 11, 2021|website=JSTOR|publisher=[[University of Pennsylvania Press]]|pages=178–210|jstor=j.ctt3fhhgk.10 }}</ref> Bí Àpò-ìléwọ́ ṣe di ìtẹ́wọ́gbà gbogboogbò ni nkan bi ọ̀rúndún ogún, ìyípadà bèrè sí mi de ba ìwúlò rẹ gẹgẹbi òun ìkó ǹkan sí àmì àti ònà tí wọ́n ń gbá fi ọlá àti ipò ẹni tí ó gbé lọ́wọ́ hàn ní àwùjọ. Àwọn ọ̀nà-àrà tí wọ́n fi ṣé, irúfé oun tí wón fi ṣeé, iye tí wọ́n ń tàá, àti orúkọ àwọn tí wọ́n ṣeé, di òun amuye tí ó dé ní ìwúlò ju bóyá Àpò-ìléwọ́ òun gan pàápàá lè kó ẹrù ara ẹni. Àpò-ìléwọ́ kúrò ní òun tí kìíṣe tí obìnrin di òun ti wọn padà wá fi dá lórí obìnrin tí wọ́n sì yọ kúrò nínú nkan amuye ọkùnrin. Àpò Báágì àwọn obìnrín je òun òsó tí wọ́n ń kó àwọn ǹkan ìní wọn sí, Báágì ìfàlọ́wọ́ fún àwọn ọkùnrin ń ti rè ni ó wà ní ipele àwọn báágì bíi àpótí-ìwé (briefcases): èyí tí ó jẹ́ onígun mẹ́rin; tí wọ́n má ń kó àwọn nkan ti o níse pẹ̀lú ìjé ọmọkùnrin sì inú rẹ̀ bí: àwọn ìwé isé, àwọn ìwé ọ́físì àti àwọn nkan bi bírò. Ìyàtò tí ń bẹ ní àárín Báágì ọkùnrin àti ti obìnrin ní ó pàdé ní àárín Báágì ìléwò pélébé tí ìgbàlódé. Báágì òun ti wọn se fún kíkó àwọn ọwọ́ ẹyọ sí nínú pẹ̀lú èróngbà láti fi ṣe ìtọrẹ ni inu ile ìjọsìn ni ó ní Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ni àwọn àkókò ìgbà tí ọ̀làjú sèsè ń dàgbà sókè. Gégébí Báágì pélébé òun ṣe jẹ́ àmì ìtọrẹ ni ìwòye òpò ènìyàn, ìwòye òun tẹ̀síwájú pẹ̀lú bi ṣe máa ń wo obìnrin tí ó ń gbé Àpò-ìléwọ́ lọ́wọ́ gẹ́gẹ́ bí ènìyàn pàtàkì, tí ó sì lè jẹ́ pé ó ń lo àpò ìléwò pélébé òun láti kó àwọn ọwọ́ tí ó fè fi tọrẹ. <ref name=":0" /> Láàrin àwọn ọdún 1940, ìpín àwọn aṣọ tí ó wáyé nítorí Ogun Àgbáyé Kejì mú kí wọ́n bẹ̀rẹ̀ sí ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ láti inú àwọn ohun èlò bí Màrìwò ([[:en:Raffia|raffia]]) tàbí kí wọ́n hunún láti ara òwú.<ref>{{Cite book |last=Pedersen |first=Stephanie |url=http://archive.org/details/handbagswhatever0000pede |title=Handbags : what every woman should know |date=2006 |publisher= David & Charles|location=Cincinnati, OH |others=Internet Archive |isbn=978-0-7153-2495-0}}</ref> Àwọn obìnrin kan hun àwọn Àpò-ìléwọ́ kékeré ti ara wọn pẹ̀lú wíwo àwọn àpẹẹrẹ Báágì mìíràn tí wọ́n ń tà ní àwọn àkókò yìí. == Báágì ìléwò Àwọn ọkùnrin == {{Redirect|Man purse|the JPEGMafia song|JPEGMafia discography}} [[File:FreitagBag.jpg|thumb|A casual messenger bag]] Báágì ìléwò, èyí tí a mọ̀ tí ó pé jù ni orílẹ̀ ayé ni ó jẹ́ èyí tí ọkùnrin kan tí orúkọ rẹ ń jẹ [[:en:Ötzi_the_Iceman|Ötzi the Iceman]] lò ní nkan bi ẹgbẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n ọdún sẹ́yìn.<ref>{{cite book|last=Gerval|first=Olivier|title=Studies in Fashion: Fashion Accessories|year=2009|publisher=A & C Black|isbn=978-1-4081-1058-4|page=44}}</ref> Àwọn ọkùnrin tí fi ìgbà kan ló àpò-ọwọ́ [[:en:Coin_purse|coin purse]]. Ní àwọn àkókò ìbẹ̀rẹ̀ ìdásílẹ̀ àgbègbè Europe òde òní, tí ìrísí fásíònù àwọn obìnrin sì ń dàgbà lọ́nà lílọ àwọn àpò ìléwò tí wọ́n fi ṣe òsó, fásíònù àwọn ọkùnrin ń ti rè dojú kọ ònà ibòmíràn. Ṣòkòtò àwọn ọkùnrin rọ́pò Ṣòkòtò-gawù ([[:en:Breeches|breeches]]) ní àwọn àkókò ọ̀rúndún kejìdínlógún sí ọkàndínlógún, tí wọ́n sì fi àpò kún àwọn ìrísí ṣòkòtò wọn. Eléyìí fún àwọn ọkùnrin ní àyè láti lè mọ kò ọwọ́ ẹyọ àti ọwọ́ ìwé sì inú àpò aláwo tí ó jẹ́ ìléwò. Àpò àwọn ọkùnrin pò ni ọ̀rúndún kọkànlélógún sì ogún pẹ̀lú àwọn èwù Àwòtélẹ̀-àwọ̀lékè Kóòtù áti sòkòtò ti o fún wọn ní ànfàní à ti lè kó àwọn nkan ìní wọn bii, Àwọn kòkò-tábà, ìṣáná, ọ̀bẹ je awon nkan ti àwọn ìyàwó wọn a mon tún ṣe.<ref name="burman83"/> Àwọn àpò ìléwò àwọn ọkùnrin ní àwọn oníṣẹ́-ọnà ṣe àjíǹde fún ní àkókò ọdún 1970s ní Europe.<ref>{{cite book|last=Sarti|first=Giorgio|title=Vespa: 1946-2006: 60 Years of the Vespa|year=2006 |location=St. Paul, Minnesota |publisher=[[Motorbooks]]|isbn=978-0-7603-2577-3|page=117}}</ref> láti àwọn ọdún 1990s, ní àwọn oníṣẹ́-ọnà tí ṣe ìpolówó àwọn oririsi àwọn àpò ìléwò fún àwọn ọkùnrin. Àwọn orúkọ bíi '''man bag''', '''man-purse''', '''murse''', àti '''mini bag''' òun ni wón ti lò láti fi ṣe àpèjúwe àwọn báágì yí. Àwọn iṣẹ́ ọnà Báágì ìléwò tí ó wọ́pọ̀ ni U.S. Ní wón sábà má ń jẹ ẹ̀yà títí Báágì alápò-ẹ̀yìn tàbí Báágì fun awọn ìránṣẹ́ ( [[:en:Messenger_bag|messenger bag]]), tí kò sì fi ara jọ wipe ni ìṣẹ̀dá ẹ̀yà èyàn kan ní wón ṣeé fún. Àti obìnrin àti ọkùnrin ni ó le lòó bótilèjépé òun má ń pélébé mó ń ẹyin dáadáa ju Báágì alápònséyìn ( [[:en:Backpack|backpack]]) lọ tí kò sì wúwo tó àpò-ìwé. Àwọn báágì wọ̀nyí ni wọn ń pè ní wón ń sábà má ń pè ní Àpò-ìránṣẹ́ ([[:en:Messenger_bag|messenger bag]]) tàbí "organizer bags" . Ní òpò àwọn ìlú míràn, ó jẹ́ òun Wọ́pọ̀ fún ọkùnrin láti gbé àwọn báágì kékeré onígun tí wọ́n ń sábà máa ń ṣe pẹ̀lú awo tí wọ́n ń sì má ń gbé sì èjìká. Àpò aláwo tí wọ́n ń fikó apá "[[:en:Satchel|satchel]]" na jee èyí tí ó wọ́pọ̀ láàrín àwọn ọkùnrin. Àwọn àpò ìléwò ọkùnrin ní àwọn oníṣẹ́-ọnà bí [[:en:Prada|Prada]], [[:en:Louis_Vuitton|Louis Vuitton]], [[:en:Coach,_Inc.|Coach]], àti [[:en:Bottega_Veneta|Bottega Veneta]] ma ń ṣe ní onírúurú ẹ̀yà àti àrà. Títí di àkókò ọdún 2011, ìfojúdá ọjà àpò ìléwò àwọn ọkùnrin ní àgbáyé ní o o wa ni nkan bi bíllíónù mẹ́rìn ni ọdọọdún ($4 billion).<ref>{{cite book |title=Standard & Poor's 500 Guide |year=2011 |publisher=McGraw-Hill |isbn=978-0-07-175491-0}}</ref> títí di àwọn nkan bi ọdún 2012, ọjà ìtajà àwọn nkan ìléwò ọkùnrin bíi "holdall" ní àwọn àgbègbè àríwá ilẹ̀ Amẹ́ríkà ń tẹ̀síwájú.<ref>{{cite news |last=Clifford |first=Stephanie |url=https://www.nytimes.com/2012/02/20/business/men-are-buying-fashion-accessories-after-slow-recession-sales.html |title=Men Step Out of the Recession, Bag on Hip, Bracelet on Wrist |newspaper=The New York Times |date=19 February 2012}}</ref> == Irúfẹ́ Àwọn báágì == [[File:Handbags diagram.svg|thumb|Varieties of handbags (proportional)]] * [[:en:Baguette_(bag)|Baguette]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì ìléwò pataki kan tó ní ìrísí pẹlẹbe tó gùn ní petele tí ó sì fi ìrísí jọ búrẹ́dì ilé faransé kan tí ń jẹ ([[:en:Baguette_(bag)|baguette]]) * Bowling bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò ìléwò pataki kan tí ó gbajúmọ̀ ni nkan bi ọdún 1990s, fún àwọn ọ̀dọ́mọdé bìnrin láti lè mó ń fi gbé bọ́ọ̀lù. Ní ìrísí, ìsàlẹ̀ rẹ̀ ,ri petele, sùgbọ́n òkè rẹ̀ rí roboto (domed/semi-elliptical shape). Ó ní ọwọ́-ìmú méjì gígùn tó rọ̀rùn láti gbé mọ́ ọwọ́ tàbí lórí èjìká, ó sì máa ń ní zíípù nla kan lókè tó ń ṣí kànga láti fàyè gba títọ́jú ẹrù. * Barrel bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò pataki kan tó ní ìrísí roboto gígùn petele (cylindrical / tube shape) tí ó sì tóbi díẹ̀ ju Báágì baguette lọ, pẹ̀lú ọwọ́-ìmú méjì tàbí okùn gígùn kan láti sọ̀ mọ́ èjìká. * Bucket bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Àpò-ìléwọ́ pataki kan tó ní ìsàlẹ̀ petele roboto (oval or circular base) àti ìhà gíga petele tó n yọ sí òkè bíi garawa omi. ó máa ń ní okùn-fífà ní ẹnu láti fi fà mọ́ra pẹ̀lú iga ọwọ́ ńlá tí èyàn lè fi kọ́ apá. * Clutch: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì ìléwò tàbí Àpò ọwọ́ tí ó kúrú gidi gidi, ìrísí rẹ̀ jẹ́ pẹlẹbẹ, ó sì yàtọ̀ sí àwọn àpò yòókù nítorí pé kò ní ọwọ́-ìmú (handle) tàbí okùn gígùn (strap). Àwọn ìmíràn a má ni apá tí èyàn lè wò sì èjìká ṣùgbọ́n òpòlopò ni wọn ò ní.<ref>{{Cite web|date=2015-11-01|title=Similar But Differents: Clutch vs Wristlet|url=https://theluxonomist.es/2015/11/02/similar-but-differents-clutch-vs-wristlet/abel-hernandez|access-date=2021-01-26|website=The Luxonomist|language=es}}</ref> * Crossbody bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì kan tí wọ́n ń gbé kórùn, eleyi yàtò sì àwọn báágì ìléwò miran bí 'clutch' 'tote' tàbí 'bowling bag'; Báágì baguette, bí àpẹẹrẹ, ó ṣe gbé kórùn gẹ́gẹ́bi àwọn báágì miran bí 'half-moon' tàbí 'messenger bag' , àmọ́ Báágì 'tote' àti 'hobo' kò ṣe gbé kórùn. (àwọn báágì 'bucket bags' míràn ṣeé gbé kórùn) * Doctor's bag: Tí a tún mọ̀ sí [[:en:Gladstone_bag|Gladstone bag]], òun ni wón se gẹ́gẹ́ bí àwòṣe lórí báágì dókítà ìgbà àkọ́kọ́ Victorian-era. Kíi tóbi púpò, ó sì má ń ní owó ìgbẹ́ méjì. Ó fi ara jọ bowling bag ṣùgbọ́n ẹnu wọn yàtò sì arawon tí ara rẹ̀ a sì má je àwò dúdú. * East-west bag: Eléyi je Irúfẹ́ àpò ìfàlówó tí ó ní ìrísí pẹlẹbe gígùn. Bí ó ṣe fè na si ni ó tún ga. * Half-moon bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò tí wọ́n ṣe ní ìrísí òṣùpá, ó sábà má ń kéré pẹ̀lú ìrísí obinrin, wọn má n fi ń kópá, ó sì lè ní owó tàbí kí ó má níí.<ref>{{Cite web|last=Bobila|first=Maria|title=18 Half-Moon Handbags for When You're Tired of Your Bucket Bag|url=https://fashionista.com/2019/04/shop-half-moon-handbags|access-date=2021-01-26|website=Fashionista|date=9 April 2019 |language=en}}</ref> * [[:en:Hobo_bag|Hobo bag]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì kan tó nìpọn sùgbọ́n tí ó máa ń rọ̀ wọ̀dùwọ̀dù sínú láàárín nígbà tí o bá gbé e dání tàbí tí o bá sọ̀ ọ́ mọ́ èjìká rẹ. Ó ní okùn gígùn kan ṣoṣo tó jẹ mọ́ ara àpò náà láti ibẹ̀rẹ̀ títí dórí, ẹnu rẹ̀ sì máa ń ní zíípù pẹlẹbẹ tó tẹ̀wá sínú gẹ́gẹ́ bí àṣà barrel bag. * [[:en:Messenger_bag|Messenger bag]]: Ní ọ̀rọ̀ kan, ó jẹ́ irúfẹ́ àpò "satchel" ńlá kan tó nìpọn, tí ó ní ìbòrí nla (large flap) lókè láti bo ẹnu rẹ̀, ati okùn gígùn (long adjustable strap) kan ṣoṣo. Ìyàtọ̀ àpò yìí gangan ni pé ẹni tó wọ̀ ọ́ máa ń sọ okùn rẹ̀ kọjá lórí èjìká kan sí apá kejì itan rẹ̀ (crossbody style), èyí tó ń fàyè gba ẹni náà láti gbé ẹrù wúwo mọ́ra láìsọ ọwọ́ rẹ̀ nù fún rírìn kánkán tàbí láti gun kẹ̀ké. Ìwúrí ìwòye tí ó bí báágì na ni ó ní ṣe pẹ̀lú irúfé àwọn báágì tí àwọn oníṣẹ́-ìránṣẹ́ abúlé ńwò. * [[:en:Minaudière|Minaudière]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò [[clutch bag]] pataki kan tó yàtọ̀ sí gbogbo àwọn àpò yòókù. Ó nìpọn ti wọ́n sì fi irin bi wúrà tàbí idẹ ([Bronze age]), pálí nla dídán (acrylic/resin), tàbí pákó ṣe, tí ẹnu rẹ̀ sì máa ń ní kókó-irúfẹ́ (clasp) tí wọ́n ń sábà má ń lò jáde ní ìròlé. * [[:en:Reticule_(handbag)|Reticule]]:Tí a tún mọ̀ sí ''ridicule'' tàbí ''indispensable'' jẹ́ irúfé Àpò-ìléwọ́ kúrú alápòòfà ti àtijọ́ tó ní okùn-fífà, ènyí tó jẹ́ Ìpilẹ̀ṣẹ̀ gbogbo àpò ìléwò òde òní tí wọ́n nlo ni àwọn àkókò 1795 sí 1820. * [[:en:Saddlebag|Saddlebag]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò kan tí kò tóbi púpò tí ó ní ìrísí àpò tí wọ́n ń sọ mó esin ni ègbé tí ìsàlẹ̀ rẹ̀ jẹ́ roboto pẹ̀lú okùn tí èyàn lè fi kọ́ apá. Àpò yì, ti [[:en:Dior_Saddle_bag|Dior Saddle bag]], ṣe àfihàn rè ni ọdún 1999 lọ́wọ́ oníṣẹ́-ọ́nà [[:en:John_Galliano|John Galliano]], jẹ́ gbajúmọ̀ irúfé ẹ̀yà àpò yí tí ayé òde òní. * [[:en:Satchel|Satchel]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò Báágì kan tí wọ́n sábà máa ń ṣe pẹ̀lú awo, pẹ̀lú ìdérí fẹ́lẹ́fẹ́, ọwọ́ ìgbàmú ni ọwọ́ òkè àti okùn ìkó méjì tí ó sì tún má ń ní ojú àpò ìpadé gẹgẹbi titi àpò àpótí àwọn dókítà tàbí kí ó ní ìrísí báágì "Tote" ṣùgbọ́n òun má ń kéré tí wọ́n ń sì má ń gbé kórùn. Àpò satchel tí wọ́n bá fi canvas ṣe òun ni wón ká kún báágì oníṣẹ́-ìránṣẹ́. * Shoulder bag: Eléyi je Irúfẹ́ Àpò-Ìkópa tí wọ́n ń fi kọ́ èjìká, ní ọ̀nà tí ó yàtò si eyi ti wọn n fín débú ara tàbí àwọn irúfé báágì ìfàlówó. Ìkópa rẹ kéré jù báágì tí wọ́n ń fi ń débú ara, lẹ́yìn ìyàtò yí, ó ṣòro láti yàwón sótò àmọ́ irúfé àwọn báágì Ìkópa méjèèjì yí ni wón ń tóbi jù òpò àwọn báágì bíi "clutches tàbí Wristlet", ṣùgbọ́n wọ́n kéré sì àwọn báágì "totes àti bucket bags" ; wọn ní ìdérí, ọwọ́ àti ẹsẹ̀ tí wọ́n lè fi dúró. Báágì "Hobo" je Irúfẹ́ ẹ̀yà báágì Ìkópa sugbon ìrísí rẹ yàtò lèyí tí ó sì ṣe okùnfà orúkọ tí wọ́n ń pèé. ab3vibknzn3j5482r1czpzcdlqhmr6b 637326 637325 2026-09-18T07:38:42Z Olaoye Sheu Ibrahim 31612 /* Irúfẹ́ Àwọn báágì */ 637326 wikitext text/x-wiki {{Short description|Handled bag used to carry personal items}} {{Use dmy dates|date=September 2015}} [[File:Mi'kmaq porcupine quill purse (40412695490).jpg|thumb|right|Mi'kmaq porcupine quill handbag]] '''Àpò-ìléwọ́''', tí ọ̀pọ̀ ènìyàn tún mọ̀ gẹ́gẹ́bi Àpò-Owó "'''purse'''" Nínú èdè Gẹ̀ẹ́sì tí apá ilẹ̀ àríwá Amẹrikà "[[:en:North_American_English|North American English]]" , ni ó jẹ́ Àpò-ìléwọ́ "[[:en:Bag|bag]]" kékeré tí ó ní owó tí èyàn lè fi gbáamú " [[:en:Handle_(grip)|handled]]" tí wọ́n ń lọ láti fi kọ́ àwọn ẹrù ara ẹni. Ní àwọn agbègbè kan ní ilé Amẹrikà, wọn tí fi ìgbà kan pèé ni '''pocketbook''' . ==Àkójọpọ̀ àwọn èdè-àkànṣe == Òrò èdè ẹ "purse" òun ni wón kókó lọ fi ṣe àpèjúwe àpò kékeré tí wọ́n ń kó àwọn ọwọ́ ẹyọ sì nínú. Ní àwọn ìlú àti orílẹ̀ èdè tí wọ́n ń tí ń sọ èdè Gẹ̀ẹ́sì, òun ni wó ń tí ń lọ láti fi tókasí àpò ọwọ́ kékeré "[[:en:Coin_purse|small money bag]]" "Àpò-ìléwọ́" je Báágì tí ó tóbi díẹ̀ tí ó lè gbà àwọn òpò ǹkan bi ọwọ́ àti àwọn ǹkan èlò tí ara ẹni míràn. Àwọn elédè Gẹ̀ẹ́sì tí ilé Amẹrikà sábà má ń lọ ọ̀rọ̀ "purse àti handbag" sì arawon. Ìlo ọ̀rọ̀ ''handbag'' òun ni ó bẹ̀rẹ̀ sí mí jeyo ni àwọn ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1900s. Télètélè , won sábà má ń lọ láti fi tókasí àpò ìléwó àwọn ọkùnrin. Àpò àwọn obìnrin gbèrègèjigè sì ni ìwọ̀n, ni àwọn àkókò yí, tí wọ́n sì lọ ọ̀rọ̀ na mo lọ́rùn.<ref>{{cite book|last=Browning|first=Marie|title=Purse Pizzazz|year=2006|publisher=[[Sterling Publishing]]|isbn=978-1-4027-4065-7|page=8}}</ref> "Pocketbook" tún jẹ́ ọ̀rọ̀ míràn tí wọ́n ń lọ láti fi ṣe àpèjúwe àpò ìléwó àwọn obìnrin tí ó gbajúmọ̀ ni ilẹ̀ United States ni àwọn nǹkan bí owó àárín ọgúnjó ọ̀rúndún.<ref>{{cite book | last=Wilcox | first=C. | title=A Century of Bags: Icons of Style in the 20th Century | publisher=Universal International | year=1997 | isbn=978-1-876142-36-0 | url=https://books.google.com/books?id=t9UaAAAACAAJ | access-date=March 19, 2024 | page=11}}</ref> == Ìpilẹ̀ṣẹ̀ == === Àwọn Ohun Àrà Àtijó === Ní ayé ìgbà àtijó, àwọn àpò baagi òun ni wọn ń lò láti fi kọ́ àwọn ǹkan bi, òkúta, irin-isé, ǹkan ìjà, àti ọwọ́. Àwọn àpẹrẹ àpò báyìí ni wọn ṣe àwárí wọn ní àwọn ayé ìsìnkú ilẹ̀ Egypt ayé àtijó "[[:en:Ancient_Egyptian_funerary_practices|Egyptian burial sites]]" ({{circa}} 2686–2160 BCE) tí wọ́n ṣe wọn pẹ̀lú awo pẹ̀lú ọwọ́ méjì tí wọ́n fi igi ṣe fún gbígbé.<ref>{{Cite web |date=2019-10-27 |title=The History Of Bags |url=https://lux-collector.com/blogs/blog/the-history-of-bags |access-date=2023-07-17 |website=LuxCollector Vintage |language=en}}</ref> Àwọn ènìyàn ayé àtijó ni ilẹ̀ " [[:en:Ancient_Greece|ancient Greeks]]" lo awo, ìwé 'papyrus' àti Àpò-ọwọ́ fẹ́lẹ́fẹ́ tí wọ́n tún mọ̀ sí ''byrsa'' láti fi àwọn ọwọ́ ẹyọ pamó lèyí tí ó jẹ́ Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ọ̀rọ̀ èdè Gẹ̀ẹ́sì "purse". Bí ó ti di wípe ni ìdàgbàsókè ń bá ìrísí ọwọ́ òun ló ṣe okùnfà fún ìdásílẹ̀ àwọn àpò-ìgbàdí olókùn tí wọ́n sábà má ń sọ mó ìbàdí tàbí kí wọ́n yìi mo aṣọ. Nínú Àpò-ìléwọ́ kan ní wón ti ṣe àwárí [[:en:Ötzi|Ötzi]], tí sèmí ni àwọn nkan ọdún 3350 sí 3105 BC.<ref>{{Cite web |title=From when did humans start carrying handbags? |url=https://htschool.hindustantimes.com/editorsdesk/knowledge-vine/from-when-did-humans-start-carrying-handbags |access-date=2023-07-17 |website=HT School |language=en-US |archive-date=17 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230717120540/https://htschool.hindustantimes.com/editorsdesk/knowledge-vine/from-when-did-humans-start-carrying-handbags |dead-url=yes }}</ref> ni ara àwọn àwárí ìṣáájú ni a ti rí àpò aláwo tí ó wá láti àwọn àkókò [[:en:Anglo-Saxon_settlement_of_Britain|Anglo-Saxon Britain]], ni nkan bí ọdún circa 625 CE, se àfihàn ojú oórì ọba Roewald ni bi Òkìtì [[:en:Sutton_Hoo|Sutton Hoo]] ní [[:en:Suffolk|Suffolk]].<ref>{{Cite web |last=Johnson |first=Anna |title=Fashions of Handbags and Purses |url=https://www.lovetoknow.com/life/style/fashions-handbags-purses |access-date=2023-07-17 |website=LoveToKnow |language=en}}</ref> bótilèjépé awo ara Àpò-ìléwọ́ òun ti gbóó, àwọn wúrà tí wọ́n fi ṣe òsó ara rẹ sì wà ní sepé. Nínú Àpò-ìléwọ́ òun, wọn ba ogójì ọwọ́ ẹyọ wúrà ni inu rẹ̀ tí wọ́n fi ìkọ́-bẹ́líìtì wúrà dìmú. Àwọn ìrísí yí jé àmì ọlá àti ipò, lèyí tí òun tọ́ka sí ara nkan ìní ìfi ọlá hàn. === Àkókò Ti Ọ̀làjú Kò i Tíì Tàn Kálẹ̀. === [[File:Bag Mosul Gambier Parry Courtauld Gallery.jpg|thumb|Àpò-ìléwọ́ [[:en:Courtauld_bag|Courtauld bag]], tí wọ́n ro wípé òun ni ó jẹ́ àpò tí ó dàgbà jù ni orí ilẹ̀ àlàyé ]] Àpò-ìléwọ́ [[:en:Courtauld_bag|Courtauld bag]], òun ni wón ní ìgbàgbọ́ wípe ní wón se é ní [[:en:Mosul|Mosul]] ní àkókò ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1300s, tí wọ́n sí ní ní èrò pé òun ni ó jẹ́ Àpò-ìléwọ́ tí ó dàgbà jùlọ nínú ayé títí di àkókò tí a Wàyí.<!-- Brown 2014 --> Ó sì dàbí ẹni wípé obìnrin ọlọ́lá kan ní [[:en:Ilkhanate|Ilkhanate]] ni ó nií.<!-- Brown 2014 --><ref name="Brown 2014">{{cite news |last1=Brown |first1=Mark |title=A handbag? Courtauld Gallery opens up identity of 700-year-old treasure |url=https://www.theguardian.com/culture/2014/feb/19/handbag-courtauld-gallery-identity-treasure-fashion |access-date=8 February 2024 |work=[[The Guardian]] |date=19 February 2014}}</ref> === Orírun àwọn Àpò-ìléwọ́ ìgbàlódé === [[File:Woman's muslin dress and straw bonnet c. 1830.jpg|thumb|Women's fashion from 1830, including a ''reticule'' handbag from France<ref>{{cite web |url=http://collectionsonline.lacma.org/mwebcgi/mweb.exe?request=record;id=159955;type=101 |title=Los Angeles County Museum of Art |publisher=Collectionsonline.lacma.org |access-date=30 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111024071222/http://collectionsonline.lacma.org/mwebcgi/mweb.exe?request=record |archive-date=24 October 2011 |url-status=dead}}</ref>]] Àti ọkùnrin, àti obìnrin ní wón ń lọ àpò Báágì títí di ńkan bí owó ìparí ọdún 1700s.<ref>{{Cite web |title=Handbags and Purses {{!}} Encyclopedia.com |url=https://www.encyclopedia.com/fashion/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/handbags-and-purses |access-date=2023-07-17 |website=www.encyclopedia.com}}</ref> àwọn ènìyàn ilé Europe ìgbàlódé ni wọn ń lọ Àpò-ìléwọ́ láti tójú ọwọ́ ẹyọ sì. Àpò-ìléwọ́ ni wọn ṣe pẹ̀lú aṣọ fẹ́lẹ́fẹ́ tàbí awo ([[:en:Leather|leather]]) tí ọkùnrin àti obìnrin ń sì ń lò wọ́n; ara ìlú Scott, tí orúkọ rẹ ń jẹ́ [[:en:Sporran|sporran]] jẹ́ ara àwọn ẹni tí wọ́n kópa nínú àṣà Àpò-ìléwọ́ yí. Ní àwọn ǹkan bi ọ̀rúndún kẹtàdínlógún, àwọn ọmọdébìnrin ni wọn ń kó ni bí wọn ń ṣe hun aṣọ gẹ́gẹ́bi ara àwọn ètò ẹ̀kọ́ tí ṣe pàtàkì kí ọmọbìnrin ni kí ó tó lọ sí ilé ọkọ; eléyi náà sì má ń ràn wọ́n lọ́wọ́ láti lè má ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ tí ó rẹwà.<ref>{{cite web|url=https://henriettashandbags.com/index.php?main_page=page&id=4|title=History of Handbags- From the 14th Century to Present Day Handbag Designers|last=Timmons|first=Henrietta|access-date=2017-05-28}}</ref> Ní ìgbà tí yí ọ fi di ọ̀rúndún kejìdínlógún, fásíònù ni ile Europe tí ń sún sì apá ẹ̀yà ara ti o pẹlẹbẹ pẹ̀lú ìwúrí Àwòrán òjìjì láti ilé Greece àti Rome àtijó. Àwọn obìnrin fẹ́ Àpò-ìléwọ́ tí kò ní ní àkùdí lára ti kò sì tún ní tóbi ni ìrísí, fún ìdí èyí, wọ́n ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ ' ''[[:en:Reticule_(handbag)|reticules]]''' jáde. Àwọn àpò Reticules ni wón ṣe láti ara òwú kòkòrò àti aṣọ àrán, tí ó sì ní okùn ìfàlówó. Ó kọ́kọ́ di gbajúmọ̀ ni ilẹ̀ France, lẹ́yìn náà ni ó ré kọjá sí ilè Britain, níbi tí wọ́n ti di òun kòsémáání.<ref>{{cite book|last=Hagerty|first=Barbara G. S.|title=Handbags: a peek inside a woman's most trusted accessory|year=2002|publisher=[[Running Press Book Publishers]]|isbn=0-7624-1330-1|pages=14–5}}</ref> bótilèjépé ó di kòsémááni, àwọn ọkùnrin ó tẹ̀lé asa náà, dípò àwọn n ló àwọn àpò-ọwọ́ àti àpò ara ṣòkòtò [[:en:Pocket|(pockets]]) , lèyí tí ó di gbajúmọ̀ pẹ̀lú ṣòkòtò àwọn ọkùnrin <ref name="burman83">{{cite book|editor-last1=Burman |editor-first1=Barbara |editor-first2=Carole |editor-last2=Turbin|title=Material Strategies: Dress and Gender in Historical Perspective|year=2003|publisher=[[Wiley-Blackwell]]|isbn=978-1-4051-0906-2|pages=83–4}}</ref> Àwọn Àpò-ọwọ́ ìgbàlódé bí, clutch, pouch, tàbí Àpò-ìléwọ́ ni wọn jẹyọ ni ilẹ̀ England ni àkókò ìdàgbàsókè ọ̀làjú "[[:en:Industrial_Revolution|Industrial Revolution]]" , látàrí ìrìnkèrindò pẹ̀lú ọkọ̀ ojú-irin tí ó wọ́pọ̀ si. Bí ọdún 1841, oníṣòwò ọmọ ilẹ̀ [[:en:Doncaster|Doncaster]], Samuel Parkinson (tí ó gbajúmọ̀ fún ( [[:en:Butterscotch|butterscotch]]) péè fún ṣíṣe àwọn àpótí ìrìnàjò tí ó sì tún tẹpẹlẹ mo ṣíṣe irúfé àpótí ìrìnàjò béè na fún ìyàwó rè lẹ́yìn tí ó ṣe àkíyèsí wípé ni Àpò-ìléwọ́ ìyàwó rè kéré láti gba àwọn ẹrú tí èròjà tí wọ́n sì tún fi pèlò rẹ jẹ èyí tí kò ní agbára tó láti gbé rìn ìrìn-àjò. Ó tẹpẹlẹ mọ wípe ní òun fẹ́ oríṣiríṣi Àpò-ìléwọ́ fún ìyàwó òun, tí títóbi rẹ yí ọ yàtò sì arawon fún lílò fún àwọn oríṣi òde, pẹ̀lú àlàyé wípé ni kí wọ́n ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ na láti ara awo kanna tí wọ́n lọ fún àwọn àpótí ìrìnàjò tí òun lójúnà áti ṣe ìyàtò láàrin ti ti ẹ àti Àpò-ìléwọ́ tí [[:en:Carpetbag|carpetbag]] tí ó gbajúmọ̀ ni ìgbà na òún, àti láàrin àwọn àwọn àpò ìléwó aláṣọ tí ọ̀pọ̀ àwọn ènìyàn ìgbà òun lò. [[:en:H._J._Cave_&_Sons|H. J. Cave]] (London) gbà sì lénu, ó sì ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ òsò àkókò, èyí tí àá padà dámò lónìí yí, ní arawon ni ati rí àpò ìpamọ́wọ́ "clutch bag" àti àpò tí wọ́n fi ìwé fẹ́lẹ́ ṣe tote (tí wọ́n ń pè ní Báágì ìrìn-àjò obìnrin "ladies traveling case"). Àwọn eléyi ni wọn wá ní yàrá ìfihàn àwọn Àpò-ìléwọ́ -ìṣẹ̀ǹbáyé "[[:en:Museum_of_Bags_and_Purses|Museum of Bags and Purses]]" ní Amsterdam.{{citation needed|date=May 2026}} H. J. Cave tẹ̀síwájú láti máa ṣe ìpolówó àti títà àwọn Àpò-ìléwọ́ yìí, àmọ́ òpò àwọn alátakọ̀ sọ wípé àwọn obìnrín kò nílò àwọn báágì ìléwó bí irú eléyì nítorí wípé níse ni yio má dá wọn lẹ́yìn látàrí àwọn òun ìpèlò wúwo tí wọ́n fi ṣe wọ́n. H. J. Cave dáwọ́dúró ìpolówó Báágì òún dúró lẹ́yìn ọdún 1865, tí ó sì gbájúmó àwọn Àpótí-aṣọ, bótilèjépé wọn sì ń tẹ̀síwájú láti má ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ òun fún àwọn Lóba-Lóba, Àwọn ènìyàn jàǹkàn-jàǹkàn tí wọ́n gbajúmọ̀, àti láti ṣe ayẹyẹ àwọn àjọ̀dún kòkan,bi ayẹyẹ tí "Queen's 2012 Diamond Jubilee" tí ọdún 2012. H. J. Cave bèrè ṣíṣe Àpò-ìléwọ́ padà ní ọdún 2010.<ref>{{cite news|first=Philippa |last=Stockley |url=https://www.independent.co.uk/voices/commentators/philippa-stockley-yes-the-contents-mean-a-lot-but-its-the-bag-that-matters-most-8100587.html |title=Yes, the contents mean a lot, but it's the bag that matters most |newspaper=The Independent |date=2 September 2012 |access-date=27 September 2015}}</ref> == Àwọn Àpò-ìléwọ́ ni Sànmánì ìgbà ọ̀rúndún ogún == [[File:SandrineNosbé (cropped).jpg|thumb|Handbag over the shoulder]] Ní àkókò ìgbà tí Àpò-ìléwọ́ bèrè sí mi ń di gbajúmọ̀, wọn ṣe àtakò won pẹ̀lú wípé ni Àpò-ìléwọ́ òun ni kò dàbí òun ti o jọ tí obìnrin. Ní ìbẹ̀rẹ̀ Sànmánì ọ̀rúndún ọgúnjó, Sigmund Freud jiyàn pe Àpò-ìléwọ́ ni óun ṣe àpẹẹrẹ ìbálòpọ̀ látàrí pé ìrísí Àpò-ìléwọ́ ni ó jọ ojú ara obìnrin. Kí a tó mon lọ Àpò-ìléwọ́, àpò ni òun má ń wá nínú aṣọ obìnrin, lèyí tí ó fi àyè sílẹ̀ fún yíyọ nkan jáde ní gbangba ni ònà iyì àti ẹ̀yẹ tí ó ṣe àpónlé fún obìnrin. Nítorí pé Àpò-ìléwọ́ je èyí tí wọ́n ń gbé lọ́wọ́ ni gbangba, òùn ṣe àfihàn àwọn ǹkan ìní ara ẹni obìnrin síta fún gbọgbọ ayé rí. Ní ìwòye Freud, eléyi ni ó fi wé Àpẹ̀rẹ̀ fífi ọwọ́ pa ojú ara ní ọ̀nà ìbálòpọ̀.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Hiner|first=Susan|date=June 10, 2010|title=Accessories to Modernity: Fashion and the Feminine in Nineteenth-Century France|url=http://www.jstor.org/stable/j.ctt3fhhgk.10|access-date=May 11, 2021|website=JSTOR|publisher=[[University of Pennsylvania Press]]|pages=178–210|jstor=j.ctt3fhhgk.10 }}</ref> Bí Àpò-ìléwọ́ ṣe di ìtẹ́wọ́gbà gbogboogbò ni nkan bi ọ̀rúndún ogún, ìyípadà bèrè sí mi de ba ìwúlò rẹ gẹgẹbi òun ìkó ǹkan sí àmì àti ònà tí wọ́n ń gbá fi ọlá àti ipò ẹni tí ó gbé lọ́wọ́ hàn ní àwùjọ. Àwọn ọ̀nà-àrà tí wọ́n fi ṣé, irúfé oun tí wón fi ṣeé, iye tí wọ́n ń tàá, àti orúkọ àwọn tí wọ́n ṣeé, di òun amuye tí ó dé ní ìwúlò ju bóyá Àpò-ìléwọ́ òun gan pàápàá lè kó ẹrù ara ẹni. Àpò-ìléwọ́ kúrò ní òun tí kìíṣe tí obìnrin di òun ti wọn padà wá fi dá lórí obìnrin tí wọ́n sì yọ kúrò nínú nkan amuye ọkùnrin. Àpò Báágì àwọn obìnrín je òun òsó tí wọ́n ń kó àwọn ǹkan ìní wọn sí, Báágì ìfàlọ́wọ́ fún àwọn ọkùnrin ń ti rè ni ó wà ní ipele àwọn báágì bíi àpótí-ìwé (briefcases): èyí tí ó jẹ́ onígun mẹ́rin; tí wọ́n má ń kó àwọn nkan ti o níse pẹ̀lú ìjé ọmọkùnrin sì inú rẹ̀ bí: àwọn ìwé isé, àwọn ìwé ọ́físì àti àwọn nkan bi bírò. Ìyàtò tí ń bẹ ní àárín Báágì ọkùnrin àti ti obìnrin ní ó pàdé ní àárín Báágì ìléwò pélébé tí ìgbàlódé. Báágì òun ti wọn se fún kíkó àwọn ọwọ́ ẹyọ sí nínú pẹ̀lú èróngbà láti fi ṣe ìtọrẹ ni inu ile ìjọsìn ni ó ní Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ni àwọn àkókò ìgbà tí ọ̀làjú sèsè ń dàgbà sókè. Gégébí Báágì pélébé òun ṣe jẹ́ àmì ìtọrẹ ni ìwòye òpò ènìyàn, ìwòye òun tẹ̀síwájú pẹ̀lú bi ṣe máa ń wo obìnrin tí ó ń gbé Àpò-ìléwọ́ lọ́wọ́ gẹ́gẹ́ bí ènìyàn pàtàkì, tí ó sì lè jẹ́ pé ó ń lo àpò ìléwò pélébé òun láti kó àwọn ọwọ́ tí ó fè fi tọrẹ. <ref name=":0" /> Láàrin àwọn ọdún 1940, ìpín àwọn aṣọ tí ó wáyé nítorí Ogun Àgbáyé Kejì mú kí wọ́n bẹ̀rẹ̀ sí ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ láti inú àwọn ohun èlò bí Màrìwò ([[:en:Raffia|raffia]]) tàbí kí wọ́n hunún láti ara òwú.<ref>{{Cite book |last=Pedersen |first=Stephanie |url=http://archive.org/details/handbagswhatever0000pede |title=Handbags : what every woman should know |date=2006 |publisher= David & Charles|location=Cincinnati, OH |others=Internet Archive |isbn=978-0-7153-2495-0}}</ref> Àwọn obìnrin kan hun àwọn Àpò-ìléwọ́ kékeré ti ara wọn pẹ̀lú wíwo àwọn àpẹẹrẹ Báágì mìíràn tí wọ́n ń tà ní àwọn àkókò yìí. == Báágì ìléwò Àwọn ọkùnrin == {{Redirect|Man purse|the JPEGMafia song|JPEGMafia discography}} [[File:FreitagBag.jpg|thumb|A casual messenger bag]] Báágì ìléwò, èyí tí a mọ̀ tí ó pé jù ni orílẹ̀ ayé ni ó jẹ́ èyí tí ọkùnrin kan tí orúkọ rẹ ń jẹ [[:en:Ötzi_the_Iceman|Ötzi the Iceman]] lò ní nkan bi ẹgbẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n ọdún sẹ́yìn.<ref>{{cite book|last=Gerval|first=Olivier|title=Studies in Fashion: Fashion Accessories|year=2009|publisher=A & C Black|isbn=978-1-4081-1058-4|page=44}}</ref> Àwọn ọkùnrin tí fi ìgbà kan ló àpò-ọwọ́ [[:en:Coin_purse|coin purse]]. Ní àwọn àkókò ìbẹ̀rẹ̀ ìdásílẹ̀ àgbègbè Europe òde òní, tí ìrísí fásíònù àwọn obìnrin sì ń dàgbà lọ́nà lílọ àwọn àpò ìléwò tí wọ́n fi ṣe òsó, fásíònù àwọn ọkùnrin ń ti rè dojú kọ ònà ibòmíràn. Ṣòkòtò àwọn ọkùnrin rọ́pò Ṣòkòtò-gawù ([[:en:Breeches|breeches]]) ní àwọn àkókò ọ̀rúndún kejìdínlógún sí ọkàndínlógún, tí wọ́n sì fi àpò kún àwọn ìrísí ṣòkòtò wọn. Eléyìí fún àwọn ọkùnrin ní àyè láti lè mọ kò ọwọ́ ẹyọ àti ọwọ́ ìwé sì inú àpò aláwo tí ó jẹ́ ìléwò. Àpò àwọn ọkùnrin pò ni ọ̀rúndún kọkànlélógún sì ogún pẹ̀lú àwọn èwù Àwòtélẹ̀-àwọ̀lékè Kóòtù áti sòkòtò ti o fún wọn ní ànfàní à ti lè kó àwọn nkan ìní wọn bii, Àwọn kòkò-tábà, ìṣáná, ọ̀bẹ je awon nkan ti àwọn ìyàwó wọn a mon tún ṣe.<ref name="burman83"/> Àwọn àpò ìléwò àwọn ọkùnrin ní àwọn oníṣẹ́-ọnà ṣe àjíǹde fún ní àkókò ọdún 1970s ní Europe.<ref>{{cite book|last=Sarti|first=Giorgio|title=Vespa: 1946-2006: 60 Years of the Vespa|year=2006 |location=St. Paul, Minnesota |publisher=[[Motorbooks]]|isbn=978-0-7603-2577-3|page=117}}</ref> láti àwọn ọdún 1990s, ní àwọn oníṣẹ́-ọnà tí ṣe ìpolówó àwọn oririsi àwọn àpò ìléwò fún àwọn ọkùnrin. Àwọn orúkọ bíi '''man bag''', '''man-purse''', '''murse''', àti '''mini bag''' òun ni wón ti lò láti fi ṣe àpèjúwe àwọn báágì yí. Àwọn iṣẹ́ ọnà Báágì ìléwò tí ó wọ́pọ̀ ni U.S. Ní wón sábà má ń jẹ ẹ̀yà títí Báágì alápò-ẹ̀yìn tàbí Báágì fun awọn ìránṣẹ́ ( [[:en:Messenger_bag|messenger bag]]), tí kò sì fi ara jọ wipe ni ìṣẹ̀dá ẹ̀yà èyàn kan ní wón ṣeé fún. Àti obìnrin àti ọkùnrin ni ó le lòó bótilèjépé òun má ń pélébé mó ń ẹyin dáadáa ju Báágì alápònséyìn ( [[:en:Backpack|backpack]]) lọ tí kò sì wúwo tó àpò-ìwé. Àwọn báágì wọ̀nyí ni wọn ń pè ní wón ń sábà má ń pè ní Àpò-ìránṣẹ́ ([[:en:Messenger_bag|messenger bag]]) tàbí "organizer bags" . Ní òpò àwọn ìlú míràn, ó jẹ́ òun Wọ́pọ̀ fún ọkùnrin láti gbé àwọn báágì kékeré onígun tí wọ́n ń sábà máa ń ṣe pẹ̀lú awo tí wọ́n ń sì má ń gbé sì èjìká. Àpò aláwo tí wọ́n ń fikó apá "[[:en:Satchel|satchel]]" na jee èyí tí ó wọ́pọ̀ láàrín àwọn ọkùnrin. Àwọn àpò ìléwò ọkùnrin ní àwọn oníṣẹ́-ọnà bí [[:en:Prada|Prada]], [[:en:Louis_Vuitton|Louis Vuitton]], [[:en:Coach,_Inc.|Coach]], àti [[:en:Bottega_Veneta|Bottega Veneta]] ma ń ṣe ní onírúurú ẹ̀yà àti àrà. Títí di àkókò ọdún 2011, ìfojúdá ọjà àpò ìléwò àwọn ọkùnrin ní àgbáyé ní o o wa ni nkan bi bíllíónù mẹ́rìn ni ọdọọdún ($4 billion).<ref>{{cite book |title=Standard & Poor's 500 Guide |year=2011 |publisher=McGraw-Hill |isbn=978-0-07-175491-0}}</ref> títí di àwọn nkan bi ọdún 2012, ọjà ìtajà àwọn nkan ìléwò ọkùnrin bíi "holdall" ní àwọn àgbègbè àríwá ilẹ̀ Amẹ́ríkà ń tẹ̀síwájú.<ref>{{cite news |last=Clifford |first=Stephanie |url=https://www.nytimes.com/2012/02/20/business/men-are-buying-fashion-accessories-after-slow-recession-sales.html |title=Men Step Out of the Recession, Bag on Hip, Bracelet on Wrist |newspaper=The New York Times |date=19 February 2012}}</ref> == Irúfẹ́ Àwọn báágì == [[File:Handbags diagram.svg|thumb|Varieties of handbags (proportional)]] * [[:en:Baguette_(bag)|Baguette]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì ìléwò pataki kan tó ní ìrísí pẹlẹbe tó gùn ní petele tí ó sì fi ìrísí jọ búrẹ́dì ilé faransé kan tí ń jẹ ([[:en:Baguette_(bag)|baguette]]) * Bowling bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò ìléwò pataki kan tí ó gbajúmọ̀ ni nkan bi ọdún 1990s, fún àwọn ọ̀dọ́mọdé bìnrin láti lè mó ń fi gbé bọ́ọ̀lù. Ní ìrísí, ìsàlẹ̀ rẹ̀ ,ri petele, sùgbọ́n òkè rẹ̀ rí roboto (domed/semi-elliptical shape). Ó ní ọwọ́-ìmú méjì gígùn tó rọ̀rùn láti gbé mọ́ ọwọ́ tàbí lórí èjìká, ó sì máa ń ní zíípù nla kan lókè tó ń ṣí kànga láti fàyè gba títọ́jú ẹrù. * Barrel bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò pataki kan tó ní ìrísí roboto gígùn petele (cylindrical / tube shape) tí ó sì tóbi díẹ̀ ju Báágì baguette lọ, pẹ̀lú ọwọ́-ìmú méjì tàbí okùn gígùn kan láti sọ̀ mọ́ èjìká. * Bucket bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Àpò-ìléwọ́ pataki kan tó ní ìsàlẹ̀ petele roboto (oval or circular base) àti ìhà gíga petele tó n yọ sí òkè bíi garawa omi. ó máa ń ní okùn-fífà ní ẹnu láti fi fà mọ́ra pẹ̀lú iga ọwọ́ ńlá tí èyàn lè fi kọ́ apá. * Clutch: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì ìléwò tàbí Àpò ọwọ́ tí ó kúrú gidi gidi, ìrísí rẹ̀ jẹ́ pẹlẹbẹ, ó sì yàtọ̀ sí àwọn àpò yòókù nítorí pé kò ní ọwọ́-ìmú (handle) tàbí okùn gígùn (strap). Àwọn ìmíràn a má ni apá tí èyàn lè wò sì èjìká ṣùgbọ́n òpòlopò ni wọn ò ní.<ref>{{Cite web|date=2015-11-01|title=Similar But Differents: Clutch vs Wristlet|url=https://theluxonomist.es/2015/11/02/similar-but-differents-clutch-vs-wristlet/abel-hernandez|access-date=2021-01-26|website=The Luxonomist|language=es}}</ref> * Crossbody bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì kan tí wọ́n ń gbé kórùn, eleyi yàtò sì àwọn báágì ìléwò miran bí 'clutch' 'tote' tàbí 'bowling bag'; Báágì baguette, bí àpẹẹrẹ, ó ṣe gbé kórùn gẹ́gẹ́bi àwọn báágì miran bí 'half-moon' tàbí 'messenger bag' , àmọ́ Báágì 'tote' àti 'hobo' kò ṣe gbé kórùn. (àwọn báágì 'bucket bags' míràn ṣeé gbé kórùn) * Doctor's bag: Tí a tún mọ̀ sí [[:en:Gladstone_bag|Gladstone bag]], òun ni wón se gẹ́gẹ́ bí àwòṣe lórí báágì dókítà ìgbà àkọ́kọ́ Victorian-era. Kíi tóbi púpò, ó sì má ń ní owó ìgbẹ́ méjì. Ó fi ara jọ bowling bag ṣùgbọ́n ẹnu wọn yàtò sì arawon tí ara rẹ̀ a sì má je àwò dúdú. * East-west bag: Eléyi je Irúfẹ́ àpò ìfàlówó tí ó ní ìrísí pẹlẹbe gígùn. Bí ó ṣe fè na si ni ó tún ga. * Half-moon bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò tí wọ́n ṣe ní ìrísí òṣùpá, ó sábà má ń kéré pẹ̀lú ìrísí obinrin, wọn má n fi ń kópá, ó sì lè ní owó tàbí kí ó má níí.<ref>{{Cite web|last=Bobila|first=Maria|title=18 Half-Moon Handbags for When You're Tired of Your Bucket Bag|url=https://fashionista.com/2019/04/shop-half-moon-handbags|access-date=2021-01-26|website=Fashionista|date=9 April 2019 |language=en}}</ref> * [[:en:Hobo_bag|Hobo bag]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì kan tó nìpọn sùgbọ́n tí ó máa ń rọ̀ wọ̀dùwọ̀dù sínú láàárín nígbà tí o bá gbé e dání tàbí tí o bá sọ̀ ọ́ mọ́ èjìká rẹ. Ó ní okùn gígùn kan ṣoṣo tó jẹ mọ́ ara àpò náà láti ibẹ̀rẹ̀ títí dórí, ẹnu rẹ̀ sì máa ń ní zíípù pẹlẹbẹ tó tẹ̀wá sínú gẹ́gẹ́ bí àṣà barrel bag. * [[:en:Messenger_bag|Messenger bag]]: Ní ọ̀rọ̀ kan, ó jẹ́ irúfẹ́ àpò "satchel" ńlá kan tó nìpọn, tí ó ní ìbòrí nla (large flap) lókè láti bo ẹnu rẹ̀, ati okùn gígùn (long adjustable strap) kan ṣoṣo. Ìyàtọ̀ àpò yìí gangan ni pé ẹni tó wọ̀ ọ́ máa ń sọ okùn rẹ̀ kọjá lórí èjìká kan sí apá kejì itan rẹ̀ (crossbody style), èyí tó ń fàyè gba ẹni náà láti gbé ẹrù wúwo mọ́ra láìsọ ọwọ́ rẹ̀ nù fún rírìn kánkán tàbí láti gun kẹ̀ké. Ìwúrí ìwòye tí ó bí báágì na ni ó ní ṣe pẹ̀lú irúfé àwọn báágì tí àwọn oníṣẹ́-ìránṣẹ́ abúlé ńwò. * [[:en:Minaudière|Minaudière]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò [[clutch bag]] pataki kan tó yàtọ̀ sí gbogbo àwọn àpò yòókù. Ó nìpọn ti wọ́n sì fi irin bi wúrà tàbí idẹ ([Bronze age]), pálí nla dídán (acrylic/resin), tàbí pákó ṣe, tí ẹnu rẹ̀ sì máa ń ní kókó-irúfẹ́ (clasp) tí wọ́n ń sábà má ń lò jáde ní ìròlé. * [[:en:Reticule_(handbag)|Reticule]]:Tí a tún mọ̀ sí ''ridicule'' tàbí ''indispensable'' jẹ́ irúfé Àpò-ìléwọ́ kúrú alápòòfà ti àtijọ́ tó ní okùn-fífà, ènyí tó jẹ́ Ìpilẹ̀ṣẹ̀ gbogbo àpò ìléwò òde òní tí wọ́n nlo ni àwọn àkókò 1795 sí 1820. * [[:en:Saddlebag|Saddlebag]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò kan tí kò tóbi púpò tí ó ní ìrísí àpò tí wọ́n ń sọ mó esin ni ègbé tí ìsàlẹ̀ rẹ̀ jẹ́ roboto pẹ̀lú okùn tí èyàn lè fi kọ́ apá. Àpò yì, ti [[:en:Dior_Saddle_bag|Dior Saddle bag]], ṣe àfihàn rè ni ọdún 1999 lọ́wọ́ oníṣẹ́-ọ́nà [[:en:John_Galliano|John Galliano]], jẹ́ gbajúmọ̀ irúfé ẹ̀yà àpò yí tí ayé òde òní. * [[:en:Satchel|Satchel]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò Báágì kan tí wọ́n sábà máa ń ṣe pẹ̀lú awo, pẹ̀lú ìdérí fẹ́lẹ́fẹ́, ọwọ́ ìgbàmú ni ọwọ́ òkè àti okùn ìkó méjì tí ó sì tún má ń ní ojú àpò ìpadé gẹgẹbi titi àpò àpótí àwọn dókítà tàbí kí ó ní ìrísí báágì "Tote" ṣùgbọ́n òun má ń kéré tí wọ́n ń sì má ń gbé kórùn. Àpò satchel tí wọ́n bá fi canvas ṣe òun ni wón ká kún báágì oníṣẹ́-ìránṣẹ́. * Shoulder bag: Eléyi je Irúfẹ́ Àpò-Ìkópa tí wọ́n ń fi kọ́ èjìká, ní ọ̀nà tí ó yàtò si eyi ti wọn n fín débú ara tàbí àwọn irúfé báágì ìfàlówó. Ìkópa rẹ kéré jù báágì tí wọ́n ń fi ń débú ara, lẹ́yìn ìyàtò yí, ó ṣòro láti yàwón sótò àmọ́ irúfé àwọn báágì Ìkópa méjèèjì yí ni wón ń tóbi jù òpò àwọn báágì bíi "clutches tàbí Wristlet", ṣùgbọ́n wọ́n kéré sì àwọn báágì "totes àti bucket bags" ; wọn ní ìdérí, ọwọ́ àti ẹsẹ̀ tí wọ́n lè fi dúró. Báágì "Hobo" je Irúfẹ́ ẹ̀yà báágì Ìkópa sugbon ìrísí rẹ yàtò lèyí tí ó sì ṣe okùnfà orúkọ tí wọ́n ń pèé. * Top handle bag: Àpò-oníkòókó-ọwọ́ je Irúfẹ́ àpò kan tí kì í tóbi púpò pẹ̀lú ọwọ́ ìfàlówó méjì tàbí eyòkan ni òkè,ó lè ní ọmọ ìdérí orí òsì Le mon ni. Ọ̀pọ̀ àwọn báágì "satchel" ni wọn má ń ní àyè ìfàlówó tí àwọn kan nínú wọn sì ṣe wò sì èjìká tàbí kí wọ́n fi débú ara tí wọ́n bá ní òkún apá. 7jiqx4pocdw7qfo91eaetzze0kce2fa 637327 637326 2026-09-18T07:42:47Z Olaoye Sheu Ibrahim 31612 /* Irúfẹ́ Àwọn báágì */ 637327 wikitext text/x-wiki {{Short description|Handled bag used to carry personal items}} {{Use dmy dates|date=September 2015}} [[File:Mi'kmaq porcupine quill purse (40412695490).jpg|thumb|right|Mi'kmaq porcupine quill handbag]] '''Àpò-ìléwọ́''', tí ọ̀pọ̀ ènìyàn tún mọ̀ gẹ́gẹ́bi Àpò-Owó "'''purse'''" Nínú èdè Gẹ̀ẹ́sì tí apá ilẹ̀ àríwá Amẹrikà "[[:en:North_American_English|North American English]]" , ni ó jẹ́ Àpò-ìléwọ́ "[[:en:Bag|bag]]" kékeré tí ó ní owó tí èyàn lè fi gbáamú " [[:en:Handle_(grip)|handled]]" tí wọ́n ń lọ láti fi kọ́ àwọn ẹrù ara ẹni. Ní àwọn agbègbè kan ní ilé Amẹrikà, wọn tí fi ìgbà kan pèé ni '''pocketbook''' . ==Àkójọpọ̀ àwọn èdè-àkànṣe == Òrò èdè ẹ "purse" òun ni wón kókó lọ fi ṣe àpèjúwe àpò kékeré tí wọ́n ń kó àwọn ọwọ́ ẹyọ sì nínú. Ní àwọn ìlú àti orílẹ̀ èdè tí wọ́n ń tí ń sọ èdè Gẹ̀ẹ́sì, òun ni wó ń tí ń lọ láti fi tókasí àpò ọwọ́ kékeré "[[:en:Coin_purse|small money bag]]" "Àpò-ìléwọ́" je Báágì tí ó tóbi díẹ̀ tí ó lè gbà àwọn òpò ǹkan bi ọwọ́ àti àwọn ǹkan èlò tí ara ẹni míràn. Àwọn elédè Gẹ̀ẹ́sì tí ilé Amẹrikà sábà má ń lọ ọ̀rọ̀ "purse àti handbag" sì arawon. Ìlo ọ̀rọ̀ ''handbag'' òun ni ó bẹ̀rẹ̀ sí mí jeyo ni àwọn ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1900s. Télètélè , won sábà má ń lọ láti fi tókasí àpò ìléwó àwọn ọkùnrin. Àpò àwọn obìnrin gbèrègèjigè sì ni ìwọ̀n, ni àwọn àkókò yí, tí wọ́n sì lọ ọ̀rọ̀ na mo lọ́rùn.<ref>{{cite book|last=Browning|first=Marie|title=Purse Pizzazz|year=2006|publisher=[[Sterling Publishing]]|isbn=978-1-4027-4065-7|page=8}}</ref> "Pocketbook" tún jẹ́ ọ̀rọ̀ míràn tí wọ́n ń lọ láti fi ṣe àpèjúwe àpò ìléwó àwọn obìnrin tí ó gbajúmọ̀ ni ilẹ̀ United States ni àwọn nǹkan bí owó àárín ọgúnjó ọ̀rúndún.<ref>{{cite book | last=Wilcox | first=C. | title=A Century of Bags: Icons of Style in the 20th Century | publisher=Universal International | year=1997 | isbn=978-1-876142-36-0 | url=https://books.google.com/books?id=t9UaAAAACAAJ | access-date=March 19, 2024 | page=11}}</ref> == Ìpilẹ̀ṣẹ̀ == === Àwọn Ohun Àrà Àtijó === Ní ayé ìgbà àtijó, àwọn àpò baagi òun ni wọn ń lò láti fi kọ́ àwọn ǹkan bi, òkúta, irin-isé, ǹkan ìjà, àti ọwọ́. Àwọn àpẹrẹ àpò báyìí ni wọn ṣe àwárí wọn ní àwọn ayé ìsìnkú ilẹ̀ Egypt ayé àtijó "[[:en:Ancient_Egyptian_funerary_practices|Egyptian burial sites]]" ({{circa}} 2686–2160 BCE) tí wọ́n ṣe wọn pẹ̀lú awo pẹ̀lú ọwọ́ méjì tí wọ́n fi igi ṣe fún gbígbé.<ref>{{Cite web |date=2019-10-27 |title=The History Of Bags |url=https://lux-collector.com/blogs/blog/the-history-of-bags |access-date=2023-07-17 |website=LuxCollector Vintage |language=en}}</ref> Àwọn ènìyàn ayé àtijó ni ilẹ̀ " [[:en:Ancient_Greece|ancient Greeks]]" lo awo, ìwé 'papyrus' àti Àpò-ọwọ́ fẹ́lẹ́fẹ́ tí wọ́n tún mọ̀ sí ''byrsa'' láti fi àwọn ọwọ́ ẹyọ pamó lèyí tí ó jẹ́ Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ọ̀rọ̀ èdè Gẹ̀ẹ́sì "purse". Bí ó ti di wípe ni ìdàgbàsókè ń bá ìrísí ọwọ́ òun ló ṣe okùnfà fún ìdásílẹ̀ àwọn àpò-ìgbàdí olókùn tí wọ́n sábà má ń sọ mó ìbàdí tàbí kí wọ́n yìi mo aṣọ. Nínú Àpò-ìléwọ́ kan ní wón ti ṣe àwárí [[:en:Ötzi|Ötzi]], tí sèmí ni àwọn nkan ọdún 3350 sí 3105 BC.<ref>{{Cite web |title=From when did humans start carrying handbags? |url=https://htschool.hindustantimes.com/editorsdesk/knowledge-vine/from-when-did-humans-start-carrying-handbags |access-date=2023-07-17 |website=HT School |language=en-US |archive-date=17 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230717120540/https://htschool.hindustantimes.com/editorsdesk/knowledge-vine/from-when-did-humans-start-carrying-handbags |dead-url=yes }}</ref> ni ara àwọn àwárí ìṣáájú ni a ti rí àpò aláwo tí ó wá láti àwọn àkókò [[:en:Anglo-Saxon_settlement_of_Britain|Anglo-Saxon Britain]], ni nkan bí ọdún circa 625 CE, se àfihàn ojú oórì ọba Roewald ni bi Òkìtì [[:en:Sutton_Hoo|Sutton Hoo]] ní [[:en:Suffolk|Suffolk]].<ref>{{Cite web |last=Johnson |first=Anna |title=Fashions of Handbags and Purses |url=https://www.lovetoknow.com/life/style/fashions-handbags-purses |access-date=2023-07-17 |website=LoveToKnow |language=en}}</ref> bótilèjépé awo ara Àpò-ìléwọ́ òun ti gbóó, àwọn wúrà tí wọ́n fi ṣe òsó ara rẹ sì wà ní sepé. Nínú Àpò-ìléwọ́ òun, wọn ba ogójì ọwọ́ ẹyọ wúrà ni inu rẹ̀ tí wọ́n fi ìkọ́-bẹ́líìtì wúrà dìmú. Àwọn ìrísí yí jé àmì ọlá àti ipò, lèyí tí òun tọ́ka sí ara nkan ìní ìfi ọlá hàn. === Àkókò Ti Ọ̀làjú Kò i Tíì Tàn Kálẹ̀. === [[File:Bag Mosul Gambier Parry Courtauld Gallery.jpg|thumb|Àpò-ìléwọ́ [[:en:Courtauld_bag|Courtauld bag]], tí wọ́n ro wípé òun ni ó jẹ́ àpò tí ó dàgbà jù ni orí ilẹ̀ àlàyé ]] Àpò-ìléwọ́ [[:en:Courtauld_bag|Courtauld bag]], òun ni wón ní ìgbàgbọ́ wípe ní wón se é ní [[:en:Mosul|Mosul]] ní àkókò ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1300s, tí wọ́n sí ní ní èrò pé òun ni ó jẹ́ Àpò-ìléwọ́ tí ó dàgbà jùlọ nínú ayé títí di àkókò tí a Wàyí.<!-- Brown 2014 --> Ó sì dàbí ẹni wípé obìnrin ọlọ́lá kan ní [[:en:Ilkhanate|Ilkhanate]] ni ó nií.<!-- Brown 2014 --><ref name="Brown 2014">{{cite news |last1=Brown |first1=Mark |title=A handbag? Courtauld Gallery opens up identity of 700-year-old treasure |url=https://www.theguardian.com/culture/2014/feb/19/handbag-courtauld-gallery-identity-treasure-fashion |access-date=8 February 2024 |work=[[The Guardian]] |date=19 February 2014}}</ref> === Orírun àwọn Àpò-ìléwọ́ ìgbàlódé === [[File:Woman's muslin dress and straw bonnet c. 1830.jpg|thumb|Women's fashion from 1830, including a ''reticule'' handbag from France<ref>{{cite web |url=http://collectionsonline.lacma.org/mwebcgi/mweb.exe?request=record;id=159955;type=101 |title=Los Angeles County Museum of Art |publisher=Collectionsonline.lacma.org |access-date=30 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111024071222/http://collectionsonline.lacma.org/mwebcgi/mweb.exe?request=record |archive-date=24 October 2011 |url-status=dead}}</ref>]] Àti ọkùnrin, àti obìnrin ní wón ń lọ àpò Báágì títí di ńkan bí owó ìparí ọdún 1700s.<ref>{{Cite web |title=Handbags and Purses {{!}} Encyclopedia.com |url=https://www.encyclopedia.com/fashion/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/handbags-and-purses |access-date=2023-07-17 |website=www.encyclopedia.com}}</ref> àwọn ènìyàn ilé Europe ìgbàlódé ni wọn ń lọ Àpò-ìléwọ́ láti tójú ọwọ́ ẹyọ sì. Àpò-ìléwọ́ ni wọn ṣe pẹ̀lú aṣọ fẹ́lẹ́fẹ́ tàbí awo ([[:en:Leather|leather]]) tí ọkùnrin àti obìnrin ń sì ń lò wọ́n; ara ìlú Scott, tí orúkọ rẹ ń jẹ́ [[:en:Sporran|sporran]] jẹ́ ara àwọn ẹni tí wọ́n kópa nínú àṣà Àpò-ìléwọ́ yí. Ní àwọn ǹkan bi ọ̀rúndún kẹtàdínlógún, àwọn ọmọdébìnrin ni wọn ń kó ni bí wọn ń ṣe hun aṣọ gẹ́gẹ́bi ara àwọn ètò ẹ̀kọ́ tí ṣe pàtàkì kí ọmọbìnrin ni kí ó tó lọ sí ilé ọkọ; eléyi náà sì má ń ràn wọ́n lọ́wọ́ láti lè má ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ tí ó rẹwà.<ref>{{cite web|url=https://henriettashandbags.com/index.php?main_page=page&id=4|title=History of Handbags- From the 14th Century to Present Day Handbag Designers|last=Timmons|first=Henrietta|access-date=2017-05-28}}</ref> Ní ìgbà tí yí ọ fi di ọ̀rúndún kejìdínlógún, fásíònù ni ile Europe tí ń sún sì apá ẹ̀yà ara ti o pẹlẹbẹ pẹ̀lú ìwúrí Àwòrán òjìjì láti ilé Greece àti Rome àtijó. Àwọn obìnrin fẹ́ Àpò-ìléwọ́ tí kò ní ní àkùdí lára ti kò sì tún ní tóbi ni ìrísí, fún ìdí èyí, wọ́n ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ ' ''[[:en:Reticule_(handbag)|reticules]]''' jáde. Àwọn àpò Reticules ni wón ṣe láti ara òwú kòkòrò àti aṣọ àrán, tí ó sì ní okùn ìfàlówó. Ó kọ́kọ́ di gbajúmọ̀ ni ilẹ̀ France, lẹ́yìn náà ni ó ré kọjá sí ilè Britain, níbi tí wọ́n ti di òun kòsémáání.<ref>{{cite book|last=Hagerty|first=Barbara G. S.|title=Handbags: a peek inside a woman's most trusted accessory|year=2002|publisher=[[Running Press Book Publishers]]|isbn=0-7624-1330-1|pages=14–5}}</ref> bótilèjépé ó di kòsémááni, àwọn ọkùnrin ó tẹ̀lé asa náà, dípò àwọn n ló àwọn àpò-ọwọ́ àti àpò ara ṣòkòtò [[:en:Pocket|(pockets]]) , lèyí tí ó di gbajúmọ̀ pẹ̀lú ṣòkòtò àwọn ọkùnrin <ref name="burman83">{{cite book|editor-last1=Burman |editor-first1=Barbara |editor-first2=Carole |editor-last2=Turbin|title=Material Strategies: Dress and Gender in Historical Perspective|year=2003|publisher=[[Wiley-Blackwell]]|isbn=978-1-4051-0906-2|pages=83–4}}</ref> Àwọn Àpò-ọwọ́ ìgbàlódé bí, clutch, pouch, tàbí Àpò-ìléwọ́ ni wọn jẹyọ ni ilẹ̀ England ni àkókò ìdàgbàsókè ọ̀làjú "[[:en:Industrial_Revolution|Industrial Revolution]]" , látàrí ìrìnkèrindò pẹ̀lú ọkọ̀ ojú-irin tí ó wọ́pọ̀ si. Bí ọdún 1841, oníṣòwò ọmọ ilẹ̀ [[:en:Doncaster|Doncaster]], Samuel Parkinson (tí ó gbajúmọ̀ fún ( [[:en:Butterscotch|butterscotch]]) péè fún ṣíṣe àwọn àpótí ìrìnàjò tí ó sì tún tẹpẹlẹ mo ṣíṣe irúfé àpótí ìrìnàjò béè na fún ìyàwó rè lẹ́yìn tí ó ṣe àkíyèsí wípé ni Àpò-ìléwọ́ ìyàwó rè kéré láti gba àwọn ẹrú tí èròjà tí wọ́n sì tún fi pèlò rẹ jẹ èyí tí kò ní agbára tó láti gbé rìn ìrìn-àjò. Ó tẹpẹlẹ mọ wípe ní òun fẹ́ oríṣiríṣi Àpò-ìléwọ́ fún ìyàwó òun, tí títóbi rẹ yí ọ yàtò sì arawon fún lílò fún àwọn oríṣi òde, pẹ̀lú àlàyé wípé ni kí wọ́n ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ na láti ara awo kanna tí wọ́n lọ fún àwọn àpótí ìrìnàjò tí òun lójúnà áti ṣe ìyàtò láàrin ti ti ẹ àti Àpò-ìléwọ́ tí [[:en:Carpetbag|carpetbag]] tí ó gbajúmọ̀ ni ìgbà na òún, àti láàrin àwọn àwọn àpò ìléwó aláṣọ tí ọ̀pọ̀ àwọn ènìyàn ìgbà òun lò. [[:en:H._J._Cave_&_Sons|H. J. Cave]] (London) gbà sì lénu, ó sì ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ òsò àkókò, èyí tí àá padà dámò lónìí yí, ní arawon ni ati rí àpò ìpamọ́wọ́ "clutch bag" àti àpò tí wọ́n fi ìwé fẹ́lẹ́ ṣe tote (tí wọ́n ń pè ní Báágì ìrìn-àjò obìnrin "ladies traveling case"). Àwọn eléyi ni wọn wá ní yàrá ìfihàn àwọn Àpò-ìléwọ́ -ìṣẹ̀ǹbáyé "[[:en:Museum_of_Bags_and_Purses|Museum of Bags and Purses]]" ní Amsterdam.{{citation needed|date=May 2026}} H. J. Cave tẹ̀síwájú láti máa ṣe ìpolówó àti títà àwọn Àpò-ìléwọ́ yìí, àmọ́ òpò àwọn alátakọ̀ sọ wípé àwọn obìnrín kò nílò àwọn báágì ìléwó bí irú eléyì nítorí wípé níse ni yio má dá wọn lẹ́yìn látàrí àwọn òun ìpèlò wúwo tí wọ́n fi ṣe wọ́n. H. J. Cave dáwọ́dúró ìpolówó Báágì òún dúró lẹ́yìn ọdún 1865, tí ó sì gbájúmó àwọn Àpótí-aṣọ, bótilèjépé wọn sì ń tẹ̀síwájú láti má ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ òun fún àwọn Lóba-Lóba, Àwọn ènìyàn jàǹkàn-jàǹkàn tí wọ́n gbajúmọ̀, àti láti ṣe ayẹyẹ àwọn àjọ̀dún kòkan,bi ayẹyẹ tí "Queen's 2012 Diamond Jubilee" tí ọdún 2012. H. J. Cave bèrè ṣíṣe Àpò-ìléwọ́ padà ní ọdún 2010.<ref>{{cite news|first=Philippa |last=Stockley |url=https://www.independent.co.uk/voices/commentators/philippa-stockley-yes-the-contents-mean-a-lot-but-its-the-bag-that-matters-most-8100587.html |title=Yes, the contents mean a lot, but it's the bag that matters most |newspaper=The Independent |date=2 September 2012 |access-date=27 September 2015}}</ref> == Àwọn Àpò-ìléwọ́ ni Sànmánì ìgbà ọ̀rúndún ogún == [[File:SandrineNosbé (cropped).jpg|thumb|Handbag over the shoulder]] Ní àkókò ìgbà tí Àpò-ìléwọ́ bèrè sí mi ń di gbajúmọ̀, wọn ṣe àtakò won pẹ̀lú wípé ni Àpò-ìléwọ́ òun ni kò dàbí òun ti o jọ tí obìnrin. Ní ìbẹ̀rẹ̀ Sànmánì ọ̀rúndún ọgúnjó, Sigmund Freud jiyàn pe Àpò-ìléwọ́ ni óun ṣe àpẹẹrẹ ìbálòpọ̀ látàrí pé ìrísí Àpò-ìléwọ́ ni ó jọ ojú ara obìnrin. Kí a tó mon lọ Àpò-ìléwọ́, àpò ni òun má ń wá nínú aṣọ obìnrin, lèyí tí ó fi àyè sílẹ̀ fún yíyọ nkan jáde ní gbangba ni ònà iyì àti ẹ̀yẹ tí ó ṣe àpónlé fún obìnrin. Nítorí pé Àpò-ìléwọ́ je èyí tí wọ́n ń gbé lọ́wọ́ ni gbangba, òùn ṣe àfihàn àwọn ǹkan ìní ara ẹni obìnrin síta fún gbọgbọ ayé rí. Ní ìwòye Freud, eléyi ni ó fi wé Àpẹ̀rẹ̀ fífi ọwọ́ pa ojú ara ní ọ̀nà ìbálòpọ̀.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Hiner|first=Susan|date=June 10, 2010|title=Accessories to Modernity: Fashion and the Feminine in Nineteenth-Century France|url=http://www.jstor.org/stable/j.ctt3fhhgk.10|access-date=May 11, 2021|website=JSTOR|publisher=[[University of Pennsylvania Press]]|pages=178–210|jstor=j.ctt3fhhgk.10 }}</ref> Bí Àpò-ìléwọ́ ṣe di ìtẹ́wọ́gbà gbogboogbò ni nkan bi ọ̀rúndún ogún, ìyípadà bèrè sí mi de ba ìwúlò rẹ gẹgẹbi òun ìkó ǹkan sí àmì àti ònà tí wọ́n ń gbá fi ọlá àti ipò ẹni tí ó gbé lọ́wọ́ hàn ní àwùjọ. Àwọn ọ̀nà-àrà tí wọ́n fi ṣé, irúfé oun tí wón fi ṣeé, iye tí wọ́n ń tàá, àti orúkọ àwọn tí wọ́n ṣeé, di òun amuye tí ó dé ní ìwúlò ju bóyá Àpò-ìléwọ́ òun gan pàápàá lè kó ẹrù ara ẹni. Àpò-ìléwọ́ kúrò ní òun tí kìíṣe tí obìnrin di òun ti wọn padà wá fi dá lórí obìnrin tí wọ́n sì yọ kúrò nínú nkan amuye ọkùnrin. Àpò Báágì àwọn obìnrín je òun òsó tí wọ́n ń kó àwọn ǹkan ìní wọn sí, Báágì ìfàlọ́wọ́ fún àwọn ọkùnrin ń ti rè ni ó wà ní ipele àwọn báágì bíi àpótí-ìwé (briefcases): èyí tí ó jẹ́ onígun mẹ́rin; tí wọ́n má ń kó àwọn nkan ti o níse pẹ̀lú ìjé ọmọkùnrin sì inú rẹ̀ bí: àwọn ìwé isé, àwọn ìwé ọ́físì àti àwọn nkan bi bírò. Ìyàtò tí ń bẹ ní àárín Báágì ọkùnrin àti ti obìnrin ní ó pàdé ní àárín Báágì ìléwò pélébé tí ìgbàlódé. Báágì òun ti wọn se fún kíkó àwọn ọwọ́ ẹyọ sí nínú pẹ̀lú èróngbà láti fi ṣe ìtọrẹ ni inu ile ìjọsìn ni ó ní Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ni àwọn àkókò ìgbà tí ọ̀làjú sèsè ń dàgbà sókè. Gégébí Báágì pélébé òun ṣe jẹ́ àmì ìtọrẹ ni ìwòye òpò ènìyàn, ìwòye òun tẹ̀síwájú pẹ̀lú bi ṣe máa ń wo obìnrin tí ó ń gbé Àpò-ìléwọ́ lọ́wọ́ gẹ́gẹ́ bí ènìyàn pàtàkì, tí ó sì lè jẹ́ pé ó ń lo àpò ìléwò pélébé òun láti kó àwọn ọwọ́ tí ó fè fi tọrẹ. <ref name=":0" /> Láàrin àwọn ọdún 1940, ìpín àwọn aṣọ tí ó wáyé nítorí Ogun Àgbáyé Kejì mú kí wọ́n bẹ̀rẹ̀ sí ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ láti inú àwọn ohun èlò bí Màrìwò ([[:en:Raffia|raffia]]) tàbí kí wọ́n hunún láti ara òwú.<ref>{{Cite book |last=Pedersen |first=Stephanie |url=http://archive.org/details/handbagswhatever0000pede |title=Handbags : what every woman should know |date=2006 |publisher= David & Charles|location=Cincinnati, OH |others=Internet Archive |isbn=978-0-7153-2495-0}}</ref> Àwọn obìnrin kan hun àwọn Àpò-ìléwọ́ kékeré ti ara wọn pẹ̀lú wíwo àwọn àpẹẹrẹ Báágì mìíràn tí wọ́n ń tà ní àwọn àkókò yìí. == Báágì ìléwò Àwọn ọkùnrin == {{Redirect|Man purse|the JPEGMafia song|JPEGMafia discography}} [[File:FreitagBag.jpg|thumb|A casual messenger bag]] Báágì ìléwò, èyí tí a mọ̀ tí ó pé jù ni orílẹ̀ ayé ni ó jẹ́ èyí tí ọkùnrin kan tí orúkọ rẹ ń jẹ [[:en:Ötzi_the_Iceman|Ötzi the Iceman]] lò ní nkan bi ẹgbẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n ọdún sẹ́yìn.<ref>{{cite book|last=Gerval|first=Olivier|title=Studies in Fashion: Fashion Accessories|year=2009|publisher=A & C Black|isbn=978-1-4081-1058-4|page=44}}</ref> Àwọn ọkùnrin tí fi ìgbà kan ló àpò-ọwọ́ [[:en:Coin_purse|coin purse]]. Ní àwọn àkókò ìbẹ̀rẹ̀ ìdásílẹ̀ àgbègbè Europe òde òní, tí ìrísí fásíònù àwọn obìnrin sì ń dàgbà lọ́nà lílọ àwọn àpò ìléwò tí wọ́n fi ṣe òsó, fásíònù àwọn ọkùnrin ń ti rè dojú kọ ònà ibòmíràn. Ṣòkòtò àwọn ọkùnrin rọ́pò Ṣòkòtò-gawù ([[:en:Breeches|breeches]]) ní àwọn àkókò ọ̀rúndún kejìdínlógún sí ọkàndínlógún, tí wọ́n sì fi àpò kún àwọn ìrísí ṣòkòtò wọn. Eléyìí fún àwọn ọkùnrin ní àyè láti lè mọ kò ọwọ́ ẹyọ àti ọwọ́ ìwé sì inú àpò aláwo tí ó jẹ́ ìléwò. Àpò àwọn ọkùnrin pò ni ọ̀rúndún kọkànlélógún sì ogún pẹ̀lú àwọn èwù Àwòtélẹ̀-àwọ̀lékè Kóòtù áti sòkòtò ti o fún wọn ní ànfàní à ti lè kó àwọn nkan ìní wọn bii, Àwọn kòkò-tábà, ìṣáná, ọ̀bẹ je awon nkan ti àwọn ìyàwó wọn a mon tún ṣe.<ref name="burman83"/> Àwọn àpò ìléwò àwọn ọkùnrin ní àwọn oníṣẹ́-ọnà ṣe àjíǹde fún ní àkókò ọdún 1970s ní Europe.<ref>{{cite book|last=Sarti|first=Giorgio|title=Vespa: 1946-2006: 60 Years of the Vespa|year=2006 |location=St. Paul, Minnesota |publisher=[[Motorbooks]]|isbn=978-0-7603-2577-3|page=117}}</ref> láti àwọn ọdún 1990s, ní àwọn oníṣẹ́-ọnà tí ṣe ìpolówó àwọn oririsi àwọn àpò ìléwò fún àwọn ọkùnrin. Àwọn orúkọ bíi '''man bag''', '''man-purse''', '''murse''', àti '''mini bag''' òun ni wón ti lò láti fi ṣe àpèjúwe àwọn báágì yí. Àwọn iṣẹ́ ọnà Báágì ìléwò tí ó wọ́pọ̀ ni U.S. Ní wón sábà má ń jẹ ẹ̀yà títí Báágì alápò-ẹ̀yìn tàbí Báágì fun awọn ìránṣẹ́ ( [[:en:Messenger_bag|messenger bag]]), tí kò sì fi ara jọ wipe ni ìṣẹ̀dá ẹ̀yà èyàn kan ní wón ṣeé fún. Àti obìnrin àti ọkùnrin ni ó le lòó bótilèjépé òun má ń pélébé mó ń ẹyin dáadáa ju Báágì alápònséyìn ( [[:en:Backpack|backpack]]) lọ tí kò sì wúwo tó àpò-ìwé. Àwọn báágì wọ̀nyí ni wọn ń pè ní wón ń sábà má ń pè ní Àpò-ìránṣẹ́ ([[:en:Messenger_bag|messenger bag]]) tàbí "organizer bags" . Ní òpò àwọn ìlú míràn, ó jẹ́ òun Wọ́pọ̀ fún ọkùnrin láti gbé àwọn báágì kékeré onígun tí wọ́n ń sábà máa ń ṣe pẹ̀lú awo tí wọ́n ń sì má ń gbé sì èjìká. Àpò aláwo tí wọ́n ń fikó apá "[[:en:Satchel|satchel]]" na jee èyí tí ó wọ́pọ̀ láàrín àwọn ọkùnrin. Àwọn àpò ìléwò ọkùnrin ní àwọn oníṣẹ́-ọnà bí [[:en:Prada|Prada]], [[:en:Louis_Vuitton|Louis Vuitton]], [[:en:Coach,_Inc.|Coach]], àti [[:en:Bottega_Veneta|Bottega Veneta]] ma ń ṣe ní onírúurú ẹ̀yà àti àrà. Títí di àkókò ọdún 2011, ìfojúdá ọjà àpò ìléwò àwọn ọkùnrin ní àgbáyé ní o o wa ni nkan bi bíllíónù mẹ́rìn ni ọdọọdún ($4 billion).<ref>{{cite book |title=Standard & Poor's 500 Guide |year=2011 |publisher=McGraw-Hill |isbn=978-0-07-175491-0}}</ref> títí di àwọn nkan bi ọdún 2012, ọjà ìtajà àwọn nkan ìléwò ọkùnrin bíi "holdall" ní àwọn àgbègbè àríwá ilẹ̀ Amẹ́ríkà ń tẹ̀síwájú.<ref>{{cite news |last=Clifford |first=Stephanie |url=https://www.nytimes.com/2012/02/20/business/men-are-buying-fashion-accessories-after-slow-recession-sales.html |title=Men Step Out of the Recession, Bag on Hip, Bracelet on Wrist |newspaper=The New York Times |date=19 February 2012}}</ref> == Irúfẹ́ Àwọn báágì == [[File:Handbags diagram.svg|thumb|Varieties of handbags (proportional)]] * [[:en:Baguette_(bag)|Baguette]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì ìléwò pataki kan tó ní ìrísí pẹlẹbe tó gùn ní petele tí ó sì fi ìrísí jọ búrẹ́dì ilé faransé kan tí ń jẹ ([[:en:Baguette_(bag)|baguette]]) * Bowling bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò ìléwò pataki kan tí ó gbajúmọ̀ ni nkan bi ọdún 1990s, fún àwọn ọ̀dọ́mọdé bìnrin láti lè mó ń fi gbé bọ́ọ̀lù. Ní ìrísí, ìsàlẹ̀ rẹ̀ ,ri petele, sùgbọ́n òkè rẹ̀ rí roboto (domed/semi-elliptical shape). Ó ní ọwọ́-ìmú méjì gígùn tó rọ̀rùn láti gbé mọ́ ọwọ́ tàbí lórí èjìká, ó sì máa ń ní zíípù nla kan lókè tó ń ṣí kànga láti fàyè gba títọ́jú ẹrù. * Barrel bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò pataki kan tó ní ìrísí roboto gígùn petele (cylindrical / tube shape) tí ó sì tóbi díẹ̀ ju Báágì baguette lọ, pẹ̀lú ọwọ́-ìmú méjì tàbí okùn gígùn kan láti sọ̀ mọ́ èjìká. * Bucket bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Àpò-ìléwọ́ pataki kan tó ní ìsàlẹ̀ petele roboto (oval or circular base) àti ìhà gíga petele tó n yọ sí òkè bíi garawa omi. ó máa ń ní okùn-fífà ní ẹnu láti fi fà mọ́ra pẹ̀lú iga ọwọ́ ńlá tí èyàn lè fi kọ́ apá. * Clutch: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì ìléwò tàbí Àpò ọwọ́ tí ó kúrú gidi gidi, ìrísí rẹ̀ jẹ́ pẹlẹbẹ, ó sì yàtọ̀ sí àwọn àpò yòókù nítorí pé kò ní ọwọ́-ìmú (handle) tàbí okùn gígùn (strap). Àwọn ìmíràn a má ni apá tí èyàn lè wò sì èjìká ṣùgbọ́n òpòlopò ni wọn ò ní.<ref>{{Cite web|date=2015-11-01|title=Similar But Differents: Clutch vs Wristlet|url=https://theluxonomist.es/2015/11/02/similar-but-differents-clutch-vs-wristlet/abel-hernandez|access-date=2021-01-26|website=The Luxonomist|language=es}}</ref> * Crossbody bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì kan tí wọ́n ń gbé kórùn, eleyi yàtò sì àwọn báágì ìléwò miran bí 'clutch' 'tote' tàbí 'bowling bag'; Báágì baguette, bí àpẹẹrẹ, ó ṣe gbé kórùn gẹ́gẹ́bi àwọn báágì miran bí 'half-moon' tàbí 'messenger bag' , àmọ́ Báágì 'tote' àti 'hobo' kò ṣe gbé kórùn. (àwọn báágì 'bucket bags' míràn ṣeé gbé kórùn) * Doctor's bag: Tí a tún mọ̀ sí [[:en:Gladstone_bag|Gladstone bag]], òun ni wón se gẹ́gẹ́ bí àwòṣe lórí báágì dókítà ìgbà àkọ́kọ́ Victorian-era. Kíi tóbi púpò, ó sì má ń ní owó ìgbẹ́ méjì. Ó fi ara jọ bowling bag ṣùgbọ́n ẹnu wọn yàtò sì arawon tí ara rẹ̀ a sì má je àwò dúdú. * East-west bag: Eléyi je Irúfẹ́ àpò ìfàlówó tí ó ní ìrísí pẹlẹbe gígùn. Bí ó ṣe fè na si ni ó tún ga. * Half-moon bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò tí wọ́n ṣe ní ìrísí òṣùpá, ó sábà má ń kéré pẹ̀lú ìrísí obinrin, wọn má n fi ń kópá, ó sì lè ní owó tàbí kí ó má níí.<ref>{{Cite web|last=Bobila|first=Maria|title=18 Half-Moon Handbags for When You're Tired of Your Bucket Bag|url=https://fashionista.com/2019/04/shop-half-moon-handbags|access-date=2021-01-26|website=Fashionista|date=9 April 2019 |language=en}}</ref> * [[:en:Hobo_bag|Hobo bag]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì kan tó nìpọn sùgbọ́n tí ó máa ń rọ̀ wọ̀dùwọ̀dù sínú láàárín nígbà tí o bá gbé e dání tàbí tí o bá sọ̀ ọ́ mọ́ èjìká rẹ. Ó ní okùn gígùn kan ṣoṣo tó jẹ mọ́ ara àpò náà láti ibẹ̀rẹ̀ títí dórí, ẹnu rẹ̀ sì máa ń ní zíípù pẹlẹbẹ tó tẹ̀wá sínú gẹ́gẹ́ bí àṣà barrel bag. * [[:en:Messenger_bag|Messenger bag]]: Ní ọ̀rọ̀ kan, ó jẹ́ irúfẹ́ àpò "satchel" ńlá kan tó nìpọn, tí ó ní ìbòrí nla (large flap) lókè láti bo ẹnu rẹ̀, ati okùn gígùn (long adjustable strap) kan ṣoṣo. Ìyàtọ̀ àpò yìí gangan ni pé ẹni tó wọ̀ ọ́ máa ń sọ okùn rẹ̀ kọjá lórí èjìká kan sí apá kejì itan rẹ̀ (crossbody style), èyí tó ń fàyè gba ẹni náà láti gbé ẹrù wúwo mọ́ra láìsọ ọwọ́ rẹ̀ nù fún rírìn kánkán tàbí láti gun kẹ̀ké. Ìwúrí ìwòye tí ó bí báágì na ni ó ní ṣe pẹ̀lú irúfé àwọn báágì tí àwọn oníṣẹ́-ìránṣẹ́ abúlé ńwò. * [[:en:Minaudière|Minaudière]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò [[clutch bag]] pataki kan tó yàtọ̀ sí gbogbo àwọn àpò yòókù. Ó nìpọn ti wọ́n sì fi irin bi wúrà tàbí idẹ ([Bronze age]), pálí nla dídán (acrylic/resin), tàbí pákó ṣe, tí ẹnu rẹ̀ sì máa ń ní kókó-irúfẹ́ (clasp) tí wọ́n ń sábà má ń lò jáde ní ìròlé. * [[:en:Reticule_(handbag)|Reticule]]:Tí a tún mọ̀ sí ''ridicule'' tàbí ''indispensable'' jẹ́ irúfé Àpò-ìléwọ́ kúrú alápòòfà ti àtijọ́ tó ní okùn-fífà, ènyí tó jẹ́ Ìpilẹ̀ṣẹ̀ gbogbo àpò ìléwò òde òní tí wọ́n nlo ni àwọn àkókò 1795 sí 1820. * [[:en:Saddlebag|Saddlebag]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò kan tí kò tóbi púpò tí ó ní ìrísí àpò tí wọ́n ń sọ mó esin ni ègbé tí ìsàlẹ̀ rẹ̀ jẹ́ roboto pẹ̀lú okùn tí èyàn lè fi kọ́ apá. Àpò yì, ti [[:en:Dior_Saddle_bag|Dior Saddle bag]], ṣe àfihàn rè ni ọdún 1999 lọ́wọ́ oníṣẹ́-ọ́nà [[:en:John_Galliano|John Galliano]], jẹ́ gbajúmọ̀ irúfé ẹ̀yà àpò yí tí ayé òde òní. * [[:en:Satchel|Satchel]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò Báágì kan tí wọ́n sábà máa ń ṣe pẹ̀lú awo, pẹ̀lú ìdérí fẹ́lẹ́fẹ́, ọwọ́ ìgbàmú ni ọwọ́ òkè àti okùn ìkó méjì tí ó sì tún má ń ní ojú àpò ìpadé gẹgẹbi titi àpò àpótí àwọn dókítà tàbí kí ó ní ìrísí báágì "Tote" ṣùgbọ́n òun má ń kéré tí wọ́n ń sì má ń gbé kórùn. Àpò satchel tí wọ́n bá fi canvas ṣe òun ni wón ká kún báágì oníṣẹ́-ìránṣẹ́. * Shoulder bag: Eléyi je Irúfẹ́ Àpò-Ìkópa tí wọ́n ń fi kọ́ èjìká, ní ọ̀nà tí ó yàtò si eyi ti wọn n fín débú ara tàbí àwọn irúfé báágì ìfàlówó. Ìkópa rẹ kéré jù báágì tí wọ́n ń fi ń débú ara, lẹ́yìn ìyàtò yí, ó ṣòro láti yàwón sótò àmọ́ irúfé àwọn báágì Ìkópa méjèèjì yí ni wón ń tóbi jù òpò àwọn báágì bíi "clutches tàbí Wristlet", ṣùgbọ́n wọ́n kéré sì àwọn báágì "totes àti bucket bags" ; wọn ní ìdérí, ọwọ́ àti ẹsẹ̀ tí wọ́n lè fi dúró. Báágì "Hobo" je Irúfẹ́ ẹ̀yà báágì Ìkópa sugbon ìrísí rẹ yàtò lèyí tí ó sì ṣe okùnfà orúkọ tí wọ́n ń pèé. * Top handle bag: Àpò-oníkòókó-ọwọ́ je Irúfẹ́ àpò kan tí kì í tóbi púpò pẹ̀lú ọwọ́ ìfàlówó méjì tàbí eyòkan ni òkè,ó lè ní ọmọ ìdérí orí òsì Le mon ni. Ọ̀pọ̀ àwọn báágì "satchel" ni wọn má ń ní àyè ìfàlówó tí àwọn kan nínú wọn sì ṣe wò sì èjìká tàbí kí wọ́n fi débú ara tí wọ́n bá ní òkún apá. * [[Tote bag|Tote]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ ẹ̀yà báágì kan tí kìí tóbi púpò pẹ̀lú okùn gboro méjì tí kìí sì níí ìdérí tàbí ojú zíípù, gẹgẹbi àpò "bucket bag" ṣùgbọ́n òun kì sábà ni ìdí róbótó,igun mẹ́rin ni ìrísí ti rè tí kìí sì ni ẹsẹ̀ ìjọ́kọ̀, irú àpẹẹrẹ rẹ ni Hermes [[Birkin bag]]. 3i7xxqy5rrsqcwrk57u12zuyd594202 637339 637327 2026-09-18T09:51:11Z Olaoye Sheu Ibrahim 31612 /* Irúfẹ́ Àwọn báágì */ 637339 wikitext text/x-wiki {{Short description|Handled bag used to carry personal items}} {{Use dmy dates|date=September 2015}} [[File:Mi'kmaq porcupine quill purse (40412695490).jpg|thumb|right|Mi'kmaq porcupine quill handbag]] '''Àpò-ìléwọ́''', tí ọ̀pọ̀ ènìyàn tún mọ̀ gẹ́gẹ́bi Àpò-Owó "'''purse'''" Nínú èdè Gẹ̀ẹ́sì tí apá ilẹ̀ àríwá Amẹrikà "[[:en:North_American_English|North American English]]" , ni ó jẹ́ Àpò-ìléwọ́ "[[:en:Bag|bag]]" kékeré tí ó ní owó tí èyàn lè fi gbáamú " [[:en:Handle_(grip)|handled]]" tí wọ́n ń lọ láti fi kọ́ àwọn ẹrù ara ẹni. Ní àwọn agbègbè kan ní ilé Amẹrikà, wọn tí fi ìgbà kan pèé ni '''pocketbook''' . ==Àkójọpọ̀ àwọn èdè-àkànṣe == Òrò èdè ẹ "purse" òun ni wón kókó lọ fi ṣe àpèjúwe àpò kékeré tí wọ́n ń kó àwọn ọwọ́ ẹyọ sì nínú. Ní àwọn ìlú àti orílẹ̀ èdè tí wọ́n ń tí ń sọ èdè Gẹ̀ẹ́sì, òun ni wó ń tí ń lọ láti fi tókasí àpò ọwọ́ kékeré "[[:en:Coin_purse|small money bag]]" "Àpò-ìléwọ́" je Báágì tí ó tóbi díẹ̀ tí ó lè gbà àwọn òpò ǹkan bi ọwọ́ àti àwọn ǹkan èlò tí ara ẹni míràn. Àwọn elédè Gẹ̀ẹ́sì tí ilé Amẹrikà sábà má ń lọ ọ̀rọ̀ "purse àti handbag" sì arawon. Ìlo ọ̀rọ̀ ''handbag'' òun ni ó bẹ̀rẹ̀ sí mí jeyo ni àwọn ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1900s. Télètélè , won sábà má ń lọ láti fi tókasí àpò ìléwó àwọn ọkùnrin. Àpò àwọn obìnrin gbèrègèjigè sì ni ìwọ̀n, ni àwọn àkókò yí, tí wọ́n sì lọ ọ̀rọ̀ na mo lọ́rùn.<ref>{{cite book|last=Browning|first=Marie|title=Purse Pizzazz|year=2006|publisher=[[Sterling Publishing]]|isbn=978-1-4027-4065-7|page=8}}</ref> "Pocketbook" tún jẹ́ ọ̀rọ̀ míràn tí wọ́n ń lọ láti fi ṣe àpèjúwe àpò ìléwó àwọn obìnrin tí ó gbajúmọ̀ ni ilẹ̀ United States ni àwọn nǹkan bí owó àárín ọgúnjó ọ̀rúndún.<ref>{{cite book | last=Wilcox | first=C. | title=A Century of Bags: Icons of Style in the 20th Century | publisher=Universal International | year=1997 | isbn=978-1-876142-36-0 | url=https://books.google.com/books?id=t9UaAAAACAAJ | access-date=March 19, 2024 | page=11}}</ref> == Ìpilẹ̀ṣẹ̀ == === Àwọn Ohun Àrà Àtijó === Ní ayé ìgbà àtijó, àwọn àpò baagi òun ni wọn ń lò láti fi kọ́ àwọn ǹkan bi, òkúta, irin-isé, ǹkan ìjà, àti ọwọ́. Àwọn àpẹrẹ àpò báyìí ni wọn ṣe àwárí wọn ní àwọn ayé ìsìnkú ilẹ̀ Egypt ayé àtijó "[[:en:Ancient_Egyptian_funerary_practices|Egyptian burial sites]]" ({{circa}} 2686–2160 BCE) tí wọ́n ṣe wọn pẹ̀lú awo pẹ̀lú ọwọ́ méjì tí wọ́n fi igi ṣe fún gbígbé.<ref>{{Cite web |date=2019-10-27 |title=The History Of Bags |url=https://lux-collector.com/blogs/blog/the-history-of-bags |access-date=2023-07-17 |website=LuxCollector Vintage |language=en}}</ref> Àwọn ènìyàn ayé àtijó ni ilẹ̀ " [[:en:Ancient_Greece|ancient Greeks]]" lo awo, ìwé 'papyrus' àti Àpò-ọwọ́ fẹ́lẹ́fẹ́ tí wọ́n tún mọ̀ sí ''byrsa'' láti fi àwọn ọwọ́ ẹyọ pamó lèyí tí ó jẹ́ Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ọ̀rọ̀ èdè Gẹ̀ẹ́sì "purse". Bí ó ti di wípe ni ìdàgbàsókè ń bá ìrísí ọwọ́ òun ló ṣe okùnfà fún ìdásílẹ̀ àwọn àpò-ìgbàdí olókùn tí wọ́n sábà má ń sọ mó ìbàdí tàbí kí wọ́n yìi mo aṣọ. Nínú Àpò-ìléwọ́ kan ní wón ti ṣe àwárí [[:en:Ötzi|Ötzi]], tí sèmí ni àwọn nkan ọdún 3350 sí 3105 BC.<ref>{{Cite web |title=From when did humans start carrying handbags? |url=https://htschool.hindustantimes.com/editorsdesk/knowledge-vine/from-when-did-humans-start-carrying-handbags |access-date=2023-07-17 |website=HT School |language=en-US |archive-date=17 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230717120540/https://htschool.hindustantimes.com/editorsdesk/knowledge-vine/from-when-did-humans-start-carrying-handbags |dead-url=yes }}</ref> ni ara àwọn àwárí ìṣáájú ni a ti rí àpò aláwo tí ó wá láti àwọn àkókò [[:en:Anglo-Saxon_settlement_of_Britain|Anglo-Saxon Britain]], ni nkan bí ọdún circa 625 CE, se àfihàn ojú oórì ọba Roewald ni bi Òkìtì [[:en:Sutton_Hoo|Sutton Hoo]] ní [[:en:Suffolk|Suffolk]].<ref>{{Cite web |last=Johnson |first=Anna |title=Fashions of Handbags and Purses |url=https://www.lovetoknow.com/life/style/fashions-handbags-purses |access-date=2023-07-17 |website=LoveToKnow |language=en}}</ref> bótilèjépé awo ara Àpò-ìléwọ́ òun ti gbóó, àwọn wúrà tí wọ́n fi ṣe òsó ara rẹ sì wà ní sepé. Nínú Àpò-ìléwọ́ òun, wọn ba ogójì ọwọ́ ẹyọ wúrà ni inu rẹ̀ tí wọ́n fi ìkọ́-bẹ́líìtì wúrà dìmú. Àwọn ìrísí yí jé àmì ọlá àti ipò, lèyí tí òun tọ́ka sí ara nkan ìní ìfi ọlá hàn. === Àkókò Ti Ọ̀làjú Kò i Tíì Tàn Kálẹ̀. === [[File:Bag Mosul Gambier Parry Courtauld Gallery.jpg|thumb|Àpò-ìléwọ́ [[:en:Courtauld_bag|Courtauld bag]], tí wọ́n ro wípé òun ni ó jẹ́ àpò tí ó dàgbà jù ni orí ilẹ̀ àlàyé ]] Àpò-ìléwọ́ [[:en:Courtauld_bag|Courtauld bag]], òun ni wón ní ìgbàgbọ́ wípe ní wón se é ní [[:en:Mosul|Mosul]] ní àkókò ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1300s, tí wọ́n sí ní ní èrò pé òun ni ó jẹ́ Àpò-ìléwọ́ tí ó dàgbà jùlọ nínú ayé títí di àkókò tí a Wàyí.<!-- Brown 2014 --> Ó sì dàbí ẹni wípé obìnrin ọlọ́lá kan ní [[:en:Ilkhanate|Ilkhanate]] ni ó nií.<!-- Brown 2014 --><ref name="Brown 2014">{{cite news |last1=Brown |first1=Mark |title=A handbag? Courtauld Gallery opens up identity of 700-year-old treasure |url=https://www.theguardian.com/culture/2014/feb/19/handbag-courtauld-gallery-identity-treasure-fashion |access-date=8 February 2024 |work=[[The Guardian]] |date=19 February 2014}}</ref> === Orírun àwọn Àpò-ìléwọ́ ìgbàlódé === [[File:Woman's muslin dress and straw bonnet c. 1830.jpg|thumb|Women's fashion from 1830, including a ''reticule'' handbag from France<ref>{{cite web |url=http://collectionsonline.lacma.org/mwebcgi/mweb.exe?request=record;id=159955;type=101 |title=Los Angeles County Museum of Art |publisher=Collectionsonline.lacma.org |access-date=30 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111024071222/http://collectionsonline.lacma.org/mwebcgi/mweb.exe?request=record |archive-date=24 October 2011 |url-status=dead}}</ref>]] Àti ọkùnrin, àti obìnrin ní wón ń lọ àpò Báágì títí di ńkan bí owó ìparí ọdún 1700s.<ref>{{Cite web |title=Handbags and Purses {{!}} Encyclopedia.com |url=https://www.encyclopedia.com/fashion/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/handbags-and-purses |access-date=2023-07-17 |website=www.encyclopedia.com}}</ref> àwọn ènìyàn ilé Europe ìgbàlódé ni wọn ń lọ Àpò-ìléwọ́ láti tójú ọwọ́ ẹyọ sì. Àpò-ìléwọ́ ni wọn ṣe pẹ̀lú aṣọ fẹ́lẹ́fẹ́ tàbí awo ([[:en:Leather|leather]]) tí ọkùnrin àti obìnrin ń sì ń lò wọ́n; ara ìlú Scott, tí orúkọ rẹ ń jẹ́ [[:en:Sporran|sporran]] jẹ́ ara àwọn ẹni tí wọ́n kópa nínú àṣà Àpò-ìléwọ́ yí. Ní àwọn ǹkan bi ọ̀rúndún kẹtàdínlógún, àwọn ọmọdébìnrin ni wọn ń kó ni bí wọn ń ṣe hun aṣọ gẹ́gẹ́bi ara àwọn ètò ẹ̀kọ́ tí ṣe pàtàkì kí ọmọbìnrin ni kí ó tó lọ sí ilé ọkọ; eléyi náà sì má ń ràn wọ́n lọ́wọ́ láti lè má ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ tí ó rẹwà.<ref>{{cite web|url=https://henriettashandbags.com/index.php?main_page=page&id=4|title=History of Handbags- From the 14th Century to Present Day Handbag Designers|last=Timmons|first=Henrietta|access-date=2017-05-28}}</ref> Ní ìgbà tí yí ọ fi di ọ̀rúndún kejìdínlógún, fásíònù ni ile Europe tí ń sún sì apá ẹ̀yà ara ti o pẹlẹbẹ pẹ̀lú ìwúrí Àwòrán òjìjì láti ilé Greece àti Rome àtijó. Àwọn obìnrin fẹ́ Àpò-ìléwọ́ tí kò ní ní àkùdí lára ti kò sì tún ní tóbi ni ìrísí, fún ìdí èyí, wọ́n ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ ' ''[[:en:Reticule_(handbag)|reticules]]''' jáde. Àwọn àpò Reticules ni wón ṣe láti ara òwú kòkòrò àti aṣọ àrán, tí ó sì ní okùn ìfàlówó. Ó kọ́kọ́ di gbajúmọ̀ ni ilẹ̀ France, lẹ́yìn náà ni ó ré kọjá sí ilè Britain, níbi tí wọ́n ti di òun kòsémáání.<ref>{{cite book|last=Hagerty|first=Barbara G. S.|title=Handbags: a peek inside a woman's most trusted accessory|year=2002|publisher=[[Running Press Book Publishers]]|isbn=0-7624-1330-1|pages=14–5}}</ref> bótilèjépé ó di kòsémááni, àwọn ọkùnrin ó tẹ̀lé asa náà, dípò àwọn n ló àwọn àpò-ọwọ́ àti àpò ara ṣòkòtò [[:en:Pocket|(pockets]]) , lèyí tí ó di gbajúmọ̀ pẹ̀lú ṣòkòtò àwọn ọkùnrin <ref name="burman83">{{cite book|editor-last1=Burman |editor-first1=Barbara |editor-first2=Carole |editor-last2=Turbin|title=Material Strategies: Dress and Gender in Historical Perspective|year=2003|publisher=[[Wiley-Blackwell]]|isbn=978-1-4051-0906-2|pages=83–4}}</ref> Àwọn Àpò-ọwọ́ ìgbàlódé bí, clutch, pouch, tàbí Àpò-ìléwọ́ ni wọn jẹyọ ni ilẹ̀ England ni àkókò ìdàgbàsókè ọ̀làjú "[[:en:Industrial_Revolution|Industrial Revolution]]" , látàrí ìrìnkèrindò pẹ̀lú ọkọ̀ ojú-irin tí ó wọ́pọ̀ si. Bí ọdún 1841, oníṣòwò ọmọ ilẹ̀ [[:en:Doncaster|Doncaster]], Samuel Parkinson (tí ó gbajúmọ̀ fún ( [[:en:Butterscotch|butterscotch]]) péè fún ṣíṣe àwọn àpótí ìrìnàjò tí ó sì tún tẹpẹlẹ mo ṣíṣe irúfé àpótí ìrìnàjò béè na fún ìyàwó rè lẹ́yìn tí ó ṣe àkíyèsí wípé ni Àpò-ìléwọ́ ìyàwó rè kéré láti gba àwọn ẹrú tí èròjà tí wọ́n sì tún fi pèlò rẹ jẹ èyí tí kò ní agbára tó láti gbé rìn ìrìn-àjò. Ó tẹpẹlẹ mọ wípe ní òun fẹ́ oríṣiríṣi Àpò-ìléwọ́ fún ìyàwó òun, tí títóbi rẹ yí ọ yàtò sì arawon fún lílò fún àwọn oríṣi òde, pẹ̀lú àlàyé wípé ni kí wọ́n ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ na láti ara awo kanna tí wọ́n lọ fún àwọn àpótí ìrìnàjò tí òun lójúnà áti ṣe ìyàtò láàrin ti ti ẹ àti Àpò-ìléwọ́ tí [[:en:Carpetbag|carpetbag]] tí ó gbajúmọ̀ ni ìgbà na òún, àti láàrin àwọn àwọn àpò ìléwó aláṣọ tí ọ̀pọ̀ àwọn ènìyàn ìgbà òun lò. [[:en:H._J._Cave_&_Sons|H. J. Cave]] (London) gbà sì lénu, ó sì ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ òsò àkókò, èyí tí àá padà dámò lónìí yí, ní arawon ni ati rí àpò ìpamọ́wọ́ "clutch bag" àti àpò tí wọ́n fi ìwé fẹ́lẹ́ ṣe tote (tí wọ́n ń pè ní Báágì ìrìn-àjò obìnrin "ladies traveling case"). Àwọn eléyi ni wọn wá ní yàrá ìfihàn àwọn Àpò-ìléwọ́ -ìṣẹ̀ǹbáyé "[[:en:Museum_of_Bags_and_Purses|Museum of Bags and Purses]]" ní Amsterdam.{{citation needed|date=May 2026}} H. J. Cave tẹ̀síwájú láti máa ṣe ìpolówó àti títà àwọn Àpò-ìléwọ́ yìí, àmọ́ òpò àwọn alátakọ̀ sọ wípé àwọn obìnrín kò nílò àwọn báágì ìléwó bí irú eléyì nítorí wípé níse ni yio má dá wọn lẹ́yìn látàrí àwọn òun ìpèlò wúwo tí wọ́n fi ṣe wọ́n. H. J. Cave dáwọ́dúró ìpolówó Báágì òún dúró lẹ́yìn ọdún 1865, tí ó sì gbájúmó àwọn Àpótí-aṣọ, bótilèjépé wọn sì ń tẹ̀síwájú láti má ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ òun fún àwọn Lóba-Lóba, Àwọn ènìyàn jàǹkàn-jàǹkàn tí wọ́n gbajúmọ̀, àti láti ṣe ayẹyẹ àwọn àjọ̀dún kòkan,bi ayẹyẹ tí "Queen's 2012 Diamond Jubilee" tí ọdún 2012. H. J. Cave bèrè ṣíṣe Àpò-ìléwọ́ padà ní ọdún 2010.<ref>{{cite news|first=Philippa |last=Stockley |url=https://www.independent.co.uk/voices/commentators/philippa-stockley-yes-the-contents-mean-a-lot-but-its-the-bag-that-matters-most-8100587.html |title=Yes, the contents mean a lot, but it's the bag that matters most |newspaper=The Independent |date=2 September 2012 |access-date=27 September 2015}}</ref> == Àwọn Àpò-ìléwọ́ ni Sànmánì ìgbà ọ̀rúndún ogún == [[File:SandrineNosbé (cropped).jpg|thumb|Handbag over the shoulder]] Ní àkókò ìgbà tí Àpò-ìléwọ́ bèrè sí mi ń di gbajúmọ̀, wọn ṣe àtakò won pẹ̀lú wípé ni Àpò-ìléwọ́ òun ni kò dàbí òun ti o jọ tí obìnrin. Ní ìbẹ̀rẹ̀ Sànmánì ọ̀rúndún ọgúnjó, Sigmund Freud jiyàn pe Àpò-ìléwọ́ ni óun ṣe àpẹẹrẹ ìbálòpọ̀ látàrí pé ìrísí Àpò-ìléwọ́ ni ó jọ ojú ara obìnrin. Kí a tó mon lọ Àpò-ìléwọ́, àpò ni òun má ń wá nínú aṣọ obìnrin, lèyí tí ó fi àyè sílẹ̀ fún yíyọ nkan jáde ní gbangba ni ònà iyì àti ẹ̀yẹ tí ó ṣe àpónlé fún obìnrin. Nítorí pé Àpò-ìléwọ́ je èyí tí wọ́n ń gbé lọ́wọ́ ni gbangba, òùn ṣe àfihàn àwọn ǹkan ìní ara ẹni obìnrin síta fún gbọgbọ ayé rí. Ní ìwòye Freud, eléyi ni ó fi wé Àpẹ̀rẹ̀ fífi ọwọ́ pa ojú ara ní ọ̀nà ìbálòpọ̀.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Hiner|first=Susan|date=June 10, 2010|title=Accessories to Modernity: Fashion and the Feminine in Nineteenth-Century France|url=http://www.jstor.org/stable/j.ctt3fhhgk.10|access-date=May 11, 2021|website=JSTOR|publisher=[[University of Pennsylvania Press]]|pages=178–210|jstor=j.ctt3fhhgk.10 }}</ref> Bí Àpò-ìléwọ́ ṣe di ìtẹ́wọ́gbà gbogboogbò ni nkan bi ọ̀rúndún ogún, ìyípadà bèrè sí mi de ba ìwúlò rẹ gẹgẹbi òun ìkó ǹkan sí àmì àti ònà tí wọ́n ń gbá fi ọlá àti ipò ẹni tí ó gbé lọ́wọ́ hàn ní àwùjọ. Àwọn ọ̀nà-àrà tí wọ́n fi ṣé, irúfé oun tí wón fi ṣeé, iye tí wọ́n ń tàá, àti orúkọ àwọn tí wọ́n ṣeé, di òun amuye tí ó dé ní ìwúlò ju bóyá Àpò-ìléwọ́ òun gan pàápàá lè kó ẹrù ara ẹni. Àpò-ìléwọ́ kúrò ní òun tí kìíṣe tí obìnrin di òun ti wọn padà wá fi dá lórí obìnrin tí wọ́n sì yọ kúrò nínú nkan amuye ọkùnrin. Àpò Báágì àwọn obìnrín je òun òsó tí wọ́n ń kó àwọn ǹkan ìní wọn sí, Báágì ìfàlọ́wọ́ fún àwọn ọkùnrin ń ti rè ni ó wà ní ipele àwọn báágì bíi àpótí-ìwé (briefcases): èyí tí ó jẹ́ onígun mẹ́rin; tí wọ́n má ń kó àwọn nkan ti o níse pẹ̀lú ìjé ọmọkùnrin sì inú rẹ̀ bí: àwọn ìwé isé, àwọn ìwé ọ́físì àti àwọn nkan bi bírò. Ìyàtò tí ń bẹ ní àárín Báágì ọkùnrin àti ti obìnrin ní ó pàdé ní àárín Báágì ìléwò pélébé tí ìgbàlódé. Báágì òun ti wọn se fún kíkó àwọn ọwọ́ ẹyọ sí nínú pẹ̀lú èróngbà láti fi ṣe ìtọrẹ ni inu ile ìjọsìn ni ó ní Ìpilẹ̀ṣẹ̀ ni àwọn àkókò ìgbà tí ọ̀làjú sèsè ń dàgbà sókè. Gégébí Báágì pélébé òun ṣe jẹ́ àmì ìtọrẹ ni ìwòye òpò ènìyàn, ìwòye òun tẹ̀síwájú pẹ̀lú bi ṣe máa ń wo obìnrin tí ó ń gbé Àpò-ìléwọ́ lọ́wọ́ gẹ́gẹ́ bí ènìyàn pàtàkì, tí ó sì lè jẹ́ pé ó ń lo àpò ìléwò pélébé òun láti kó àwọn ọwọ́ tí ó fè fi tọrẹ. <ref name=":0" /> Láàrin àwọn ọdún 1940, ìpín àwọn aṣọ tí ó wáyé nítorí Ogun Àgbáyé Kejì mú kí wọ́n bẹ̀rẹ̀ sí ṣe àwọn Àpò-ìléwọ́ láti inú àwọn ohun èlò bí Màrìwò ([[:en:Raffia|raffia]]) tàbí kí wọ́n hunún láti ara òwú.<ref>{{Cite book |last=Pedersen |first=Stephanie |url=http://archive.org/details/handbagswhatever0000pede |title=Handbags : what every woman should know |date=2006 |publisher= David & Charles|location=Cincinnati, OH |others=Internet Archive |isbn=978-0-7153-2495-0}}</ref> Àwọn obìnrin kan hun àwọn Àpò-ìléwọ́ kékeré ti ara wọn pẹ̀lú wíwo àwọn àpẹẹrẹ Báágì mìíràn tí wọ́n ń tà ní àwọn àkókò yìí. == Báágì ìléwò Àwọn ọkùnrin == {{Redirect|Man purse|the JPEGMafia song|JPEGMafia discography}} [[File:FreitagBag.jpg|thumb|A casual messenger bag]] Báágì ìléwò, èyí tí a mọ̀ tí ó pé jù ni orílẹ̀ ayé ni ó jẹ́ èyí tí ọkùnrin kan tí orúkọ rẹ ń jẹ [[:en:Ötzi_the_Iceman|Ötzi the Iceman]] lò ní nkan bi ẹgbẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n ọdún sẹ́yìn.<ref>{{cite book|last=Gerval|first=Olivier|title=Studies in Fashion: Fashion Accessories|year=2009|publisher=A & C Black|isbn=978-1-4081-1058-4|page=44}}</ref> Àwọn ọkùnrin tí fi ìgbà kan ló àpò-ọwọ́ [[:en:Coin_purse|coin purse]]. Ní àwọn àkókò ìbẹ̀rẹ̀ ìdásílẹ̀ àgbègbè Europe òde òní, tí ìrísí fásíònù àwọn obìnrin sì ń dàgbà lọ́nà lílọ àwọn àpò ìléwò tí wọ́n fi ṣe òsó, fásíònù àwọn ọkùnrin ń ti rè dojú kọ ònà ibòmíràn. Ṣòkòtò àwọn ọkùnrin rọ́pò Ṣòkòtò-gawù ([[:en:Breeches|breeches]]) ní àwọn àkókò ọ̀rúndún kejìdínlógún sí ọkàndínlógún, tí wọ́n sì fi àpò kún àwọn ìrísí ṣòkòtò wọn. Eléyìí fún àwọn ọkùnrin ní àyè láti lè mọ kò ọwọ́ ẹyọ àti ọwọ́ ìwé sì inú àpò aláwo tí ó jẹ́ ìléwò. Àpò àwọn ọkùnrin pò ni ọ̀rúndún kọkànlélógún sì ogún pẹ̀lú àwọn èwù Àwòtélẹ̀-àwọ̀lékè Kóòtù áti sòkòtò ti o fún wọn ní ànfàní à ti lè kó àwọn nkan ìní wọn bii, Àwọn kòkò-tábà, ìṣáná, ọ̀bẹ je awon nkan ti àwọn ìyàwó wọn a mon tún ṣe.<ref name="burman83"/> Àwọn àpò ìléwò àwọn ọkùnrin ní àwọn oníṣẹ́-ọnà ṣe àjíǹde fún ní àkókò ọdún 1970s ní Europe.<ref>{{cite book|last=Sarti|first=Giorgio|title=Vespa: 1946-2006: 60 Years of the Vespa|year=2006 |location=St. Paul, Minnesota |publisher=[[Motorbooks]]|isbn=978-0-7603-2577-3|page=117}}</ref> láti àwọn ọdún 1990s, ní àwọn oníṣẹ́-ọnà tí ṣe ìpolówó àwọn oririsi àwọn àpò ìléwò fún àwọn ọkùnrin. Àwọn orúkọ bíi '''man bag''', '''man-purse''', '''murse''', àti '''mini bag''' òun ni wón ti lò láti fi ṣe àpèjúwe àwọn báágì yí. Àwọn iṣẹ́ ọnà Báágì ìléwò tí ó wọ́pọ̀ ni U.S. Ní wón sábà má ń jẹ ẹ̀yà títí Báágì alápò-ẹ̀yìn tàbí Báágì fun awọn ìránṣẹ́ ( [[:en:Messenger_bag|messenger bag]]), tí kò sì fi ara jọ wipe ni ìṣẹ̀dá ẹ̀yà èyàn kan ní wón ṣeé fún. Àti obìnrin àti ọkùnrin ni ó le lòó bótilèjépé òun má ń pélébé mó ń ẹyin dáadáa ju Báágì alápònséyìn ( [[:en:Backpack|backpack]]) lọ tí kò sì wúwo tó àpò-ìwé. Àwọn báágì wọ̀nyí ni wọn ń pè ní wón ń sábà má ń pè ní Àpò-ìránṣẹ́ ([[:en:Messenger_bag|messenger bag]]) tàbí "organizer bags" . Ní òpò àwọn ìlú míràn, ó jẹ́ òun Wọ́pọ̀ fún ọkùnrin láti gbé àwọn báágì kékeré onígun tí wọ́n ń sábà máa ń ṣe pẹ̀lú awo tí wọ́n ń sì má ń gbé sì èjìká. Àpò aláwo tí wọ́n ń fikó apá "[[:en:Satchel|satchel]]" na jee èyí tí ó wọ́pọ̀ láàrín àwọn ọkùnrin. Àwọn àpò ìléwò ọkùnrin ní àwọn oníṣẹ́-ọnà bí [[:en:Prada|Prada]], [[:en:Louis_Vuitton|Louis Vuitton]], [[:en:Coach,_Inc.|Coach]], àti [[:en:Bottega_Veneta|Bottega Veneta]] ma ń ṣe ní onírúurú ẹ̀yà àti àrà. Títí di àkókò ọdún 2011, ìfojúdá ọjà àpò ìléwò àwọn ọkùnrin ní àgbáyé ní o o wa ni nkan bi bíllíónù mẹ́rìn ni ọdọọdún ($4 billion).<ref>{{cite book |title=Standard & Poor's 500 Guide |year=2011 |publisher=McGraw-Hill |isbn=978-0-07-175491-0}}</ref> títí di àwọn nkan bi ọdún 2012, ọjà ìtajà àwọn nkan ìléwò ọkùnrin bíi "holdall" ní àwọn àgbègbè àríwá ilẹ̀ Amẹ́ríkà ń tẹ̀síwájú.<ref>{{cite news |last=Clifford |first=Stephanie |url=https://www.nytimes.com/2012/02/20/business/men-are-buying-fashion-accessories-after-slow-recession-sales.html |title=Men Step Out of the Recession, Bag on Hip, Bracelet on Wrist |newspaper=The New York Times |date=19 February 2012}}</ref> == Irúfẹ́ Àwọn báágì == [[File:Handbags diagram.svg|thumb|Varieties of handbags (proportional)]] * [[:en:Baguette_(bag)|Baguette]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì ìléwò pataki kan tó ní ìrísí pẹlẹbe tó gùn ní petele tí ó sì fi ìrísí jọ búrẹ́dì ilé faransé kan tí ń jẹ ([[:en:Baguette_(bag)|baguette]]) * Bowling bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò ìléwò pataki kan tí ó gbajúmọ̀ ni nkan bi ọdún 1990s, fún àwọn ọ̀dọ́mọdé bìnrin láti lè mó ń fi gbé bọ́ọ̀lù. Ní ìrísí, ìsàlẹ̀ rẹ̀ ,ri petele, sùgbọ́n òkè rẹ̀ rí roboto (domed/semi-elliptical shape). Ó ní ọwọ́-ìmú méjì gígùn tó rọ̀rùn láti gbé mọ́ ọwọ́ tàbí lórí èjìká, ó sì máa ń ní zíípù nla kan lókè tó ń ṣí kànga láti fàyè gba títọ́jú ẹrù. * Barrel bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò pataki kan tó ní ìrísí roboto gígùn petele (cylindrical / tube shape) tí ó sì tóbi díẹ̀ ju Báágì baguette lọ, pẹ̀lú ọwọ́-ìmú méjì tàbí okùn gígùn kan láti sọ̀ mọ́ èjìká. * Bucket bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Àpò-ìléwọ́ pataki kan tó ní ìsàlẹ̀ petele roboto (oval or circular base) àti ìhà gíga petele tó n yọ sí òkè bíi garawa omi. ó máa ń ní okùn-fífà ní ẹnu láti fi fà mọ́ra pẹ̀lú iga ọwọ́ ńlá tí èyàn lè fi kọ́ apá. * Clutch: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì ìléwò tàbí Àpò ọwọ́ tí ó kúrú gidi gidi, ìrísí rẹ̀ jẹ́ pẹlẹbẹ, ó sì yàtọ̀ sí àwọn àpò yòókù nítorí pé kò ní ọwọ́-ìmú (handle) tàbí okùn gígùn (strap). Àwọn ìmíràn a má ni apá tí èyàn lè wò sì èjìká ṣùgbọ́n òpòlopò ni wọn ò ní.<ref>{{Cite web|date=2015-11-01|title=Similar But Differents: Clutch vs Wristlet|url=https://theluxonomist.es/2015/11/02/similar-but-differents-clutch-vs-wristlet/abel-hernandez|access-date=2021-01-26|website=The Luxonomist|language=es}}</ref> * Crossbody bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì kan tí wọ́n ń gbé kórùn, eleyi yàtò sì àwọn báágì ìléwò miran bí 'clutch' 'tote' tàbí 'bowling bag'; Báágì baguette, bí àpẹẹrẹ, ó ṣe gbé kórùn gẹ́gẹ́bi àwọn báágì miran bí 'half-moon' tàbí 'messenger bag' , àmọ́ Báágì 'tote' àti 'hobo' kò ṣe gbé kórùn. (àwọn báágì 'bucket bags' míràn ṣeé gbé kórùn) * Doctor's bag: Tí a tún mọ̀ sí [[:en:Gladstone_bag|Gladstone bag]], òun ni wón se gẹ́gẹ́ bí àwòṣe lórí báágì dókítà ìgbà àkọ́kọ́ Victorian-era. Kíi tóbi púpò, ó sì má ń ní owó ìgbẹ́ méjì. Ó fi ara jọ bowling bag ṣùgbọ́n ẹnu wọn yàtò sì arawon tí ara rẹ̀ a sì má je àwò dúdú. * East-west bag: Eléyi je Irúfẹ́ àpò ìfàlówó tí ó ní ìrísí pẹlẹbe gígùn. Bí ó ṣe fè na si ni ó tún ga. * Half-moon bag: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò tí wọ́n ṣe ní ìrísí òṣùpá, ó sábà má ń kéré pẹ̀lú ìrísí obinrin, wọn má n fi ń kópá, ó sì lè ní owó tàbí kí ó má níí.<ref>{{Cite web|last=Bobila|first=Maria|title=18 Half-Moon Handbags for When You're Tired of Your Bucket Bag|url=https://fashionista.com/2019/04/shop-half-moon-handbags|access-date=2021-01-26|website=Fashionista|date=9 April 2019 |language=en}}</ref> * [[:en:Hobo_bag|Hobo bag]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ Báágì kan tó nìpọn sùgbọ́n tí ó máa ń rọ̀ wọ̀dùwọ̀dù sínú láàárín nígbà tí o bá gbé e dání tàbí tí o bá sọ̀ ọ́ mọ́ èjìká rẹ. Ó ní okùn gígùn kan ṣoṣo tó jẹ mọ́ ara àpò náà láti ibẹ̀rẹ̀ títí dórí, ẹnu rẹ̀ sì máa ń ní zíípù pẹlẹbẹ tó tẹ̀wá sínú gẹ́gẹ́ bí àṣà barrel bag. * [[:en:Messenger_bag|Messenger bag]]: Ní ọ̀rọ̀ kan, ó jẹ́ irúfẹ́ àpò "satchel" ńlá kan tó nìpọn, tí ó ní ìbòrí nla (large flap) lókè láti bo ẹnu rẹ̀, ati okùn gígùn (long adjustable strap) kan ṣoṣo. Ìyàtọ̀ àpò yìí gangan ni pé ẹni tó wọ̀ ọ́ máa ń sọ okùn rẹ̀ kọjá lórí èjìká kan sí apá kejì itan rẹ̀ (crossbody style), èyí tó ń fàyè gba ẹni náà láti gbé ẹrù wúwo mọ́ra láìsọ ọwọ́ rẹ̀ nù fún rírìn kánkán tàbí láti gun kẹ̀ké. Ìwúrí ìwòye tí ó bí báágì na ni ó ní ṣe pẹ̀lú irúfé àwọn báágì tí àwọn oníṣẹ́-ìránṣẹ́ abúlé ńwò. * [[:en:Minaudière|Minaudière]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò [[clutch bag]] pataki kan tó yàtọ̀ sí gbogbo àwọn àpò yòókù. Ó nìpọn ti wọ́n sì fi irin bi wúrà tàbí idẹ ([Bronze age]), pálí nla dídán (acrylic/resin), tàbí pákó ṣe, tí ẹnu rẹ̀ sì máa ń ní kókó-irúfẹ́ (clasp) tí wọ́n ń sábà má ń lò jáde ní ìròlé. * [[:en:Reticule_(handbag)|Reticule]]:Tí a tún mọ̀ sí ''ridicule'' tàbí ''indispensable'' jẹ́ irúfé Àpò-ìléwọ́ kúrú alápòòfà ti àtijọ́ tó ní okùn-fífà, ènyí tó jẹ́ Ìpilẹ̀ṣẹ̀ gbogbo àpò ìléwò òde òní tí wọ́n nlo ni àwọn àkókò 1795 sí 1820. * [[:en:Saddlebag|Saddlebag]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò kan tí kò tóbi púpò tí ó ní ìrísí àpò tí wọ́n ń sọ mó esin ni ègbé tí ìsàlẹ̀ rẹ̀ jẹ́ roboto pẹ̀lú okùn tí èyàn lè fi kọ́ apá. Àpò yì, ti [[:en:Dior_Saddle_bag|Dior Saddle bag]], ṣe àfihàn rè ni ọdún 1999 lọ́wọ́ oníṣẹ́-ọ́nà [[:en:John_Galliano|John Galliano]], jẹ́ gbajúmọ̀ irúfé ẹ̀yà àpò yí tí ayé òde òní. * [[:en:Satchel|Satchel]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ àpò Báágì kan tí wọ́n sábà máa ń ṣe pẹ̀lú awo, pẹ̀lú ìdérí fẹ́lẹ́fẹ́, ọwọ́ ìgbàmú ni ọwọ́ òkè àti okùn ìkó méjì tí ó sì tún má ń ní ojú àpò ìpadé gẹgẹbi titi àpò àpótí àwọn dókítà tàbí kí ó ní ìrísí báágì "Tote" ṣùgbọ́n òun má ń kéré tí wọ́n ń sì má ń gbé kórùn. Àpò satchel tí wọ́n bá fi canvas ṣe òun ni wón ká kún báágì oníṣẹ́-ìránṣẹ́. * Shoulder bag: Eléyi je Irúfẹ́ Àpò-Ìkópa tí wọ́n ń fi kọ́ èjìká, ní ọ̀nà tí ó yàtò si eyi ti wọn n fín débú ara tàbí àwọn irúfé báágì ìfàlówó. Ìkópa rẹ kéré jù báágì tí wọ́n ń fi ń débú ara, lẹ́yìn ìyàtò yí, ó ṣòro láti yàwón sótò àmọ́ irúfé àwọn báágì Ìkópa méjèèjì yí ni wón ń tóbi jù òpò àwọn báágì bíi "clutches tàbí Wristlet", ṣùgbọ́n wọ́n kéré sì àwọn báágì "totes àti bucket bags" ; wọn ní ìdérí, ọwọ́ àti ẹsẹ̀ tí wọ́n lè fi dúró. Báágì "Hobo" je Irúfẹ́ ẹ̀yà báágì Ìkópa sugbon ìrísí rẹ yàtò lèyí tí ó sì ṣe okùnfà orúkọ tí wọ́n ń pèé. * Top handle bag: Àpò-oníkòókó-ọwọ́ je Irúfẹ́ àpò kan tí kì í tóbi púpò pẹ̀lú ọwọ́ ìfàlówó méjì tàbí eyòkan ni òkè,ó lè ní ọmọ ìdérí orí òsì Le mon ni. Ọ̀pọ̀ àwọn báágì "satchel" ni wọn má ń ní àyè ìfàlówó tí àwọn kan nínú wọn sì ṣe wò sì èjìká tàbí kí wọ́n fi débú ara tí wọ́n bá ní òkún apá. * [[Tote bag|Tote]]: Èyí jẹ́ irúfẹ́ ẹ̀yà báágì kan tí kìí tóbi púpò pẹ̀lú okùn gboro méjì tí kìí sì níí ìdérí tàbí ojú zíípù, gẹgẹbi àpò "bucket bag" ṣùgbọ́n òun kì sábà ni ìdí róbótó,igun mẹ́rin ni ìrísí ti rè tí kìí sì ni ẹsẹ̀ ìjọ́kọ̀, irú àpẹẹrẹ rẹ ni Hermes [[Birkin bag]]. * Wristlet: Èyí jẹ́ irúfẹ́ ẹ̀yà báágì kan tí ó jẹ́ onígun-mé̩ta pẹ̀lú okùn kékeré tí ó dàbí ẹ̀gbà-ọwọ́ tí èyàn lè fi wé ọwọ́. Ó dàbí àwọn báágì "clutch" ni ìrísí sugbon òun ti è ni òun ti wọn lé fi sọ mó ìgúnwó. a8jxgxbogu0tb7bxfiwcjip9t3rkb4l 0 84499 637294 637192 2026-09-17T19:52:11Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 637294 wikitext text/x-wiki {{Infobox film|name=Couple of Days|image=Couple of Days Poster.jpg|caption=|director=Tolu Lordtanner|producer=Ayo Orunmuyi|writer=|screenplay=Tolu Awobiyi|story=|based_on=|starring=[[Lilian Esoro]]<br>Adesua Etomi Wellington<br>Eyinna Nwigwe<br>Ademola Adedoyin<br>[[Kiki Omeili]]<br>Olayode Juliana<br>[[Falz]]|narrator=|music=|cinematography=|editing=Adekunle Bryan Oyetunde|studio=|distributor=FilmOne Production|released={{Film date|2016|02|05|df=yes}}|runtime=|country=Ibadan, Oyo state, Nigeria|language=English|budget=|gross=}}   '''"Couple of Days"''' jẹ́ fíìmù àwàdà onífẹ̀ẹ́ ti Nàìjíríà ti ọdún 2016, èyí tí Tolu Lordtanner darí<ref>{{Cite news|date=2016-01-11|title=Watch Adesua Etomi, Falz, Enyinna Nwigwe, Kiki Omeili in behind the scenes|url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/couple-of-days-watch-adesua-etomi-falz-enyinna-nwigwe-kiki-omeili-in-behind-the/d212y52|access-date=2020-10-07|newspaper=[[Pulse Nigeria]]|language=en-US|archivedate=2017-06-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170623190031/http://www.pulse.ng/movies/couple-of-days-watch-adesua-etomi-falz-enyinna-nwigwe-kiki-omeili-in-behind-the-scenes-id4545188.html|deadurl=yes}}</ref> tí Ayo Orunmuyi sì ṣe àgbéjáde rẹ̀. Fíìmù náà fọ́ àkọsílẹ̀ ìtajà ní àwọn sinimá nígbà tí wọ́n kọ́kọ́ gbé e jáde, níbi tí ó ti ní ìtajà tí ó ga jùlọ láàrin ọjọ́ kan ṣoṣo fún fíìmù Nollywood èyíkéyìí ní oṣù Kejì ọdún 2016.<ref>{{Cite web|date=2016-02-26|title=Nigerians and Love! Couple Of Days movie smashes Nigeria box-office records|url=https://www.lindaikejisblog.com/2016/02/nigerians-and-love-couple-of-days-movie.html|access-date=2020-10-07|website=Linda Ikeji's Blog|language=en}}</ref>Àwọn òṣèré tí ó kópa nínú fíìmù náà ni Lilian Esoro, Adesua Etomi Wellington, Eyinna Nwigwe, Ademola Adedoyin, Kiki Omeili, Olayode Juliana àti Falz.<ref>{{Cite news|date=2016-01-08|title=7 Nollywood movies to anticipate in 2016|url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/beyond-blood-couple-of-days-93-days-7-nollywood-movies-to-anticipate-in-2016/bgzbv2j|access-date=2020-10-07|newspaper=[[Pulse Nigeria]]|language=en-US}}</ref> Wọ́n gbé fíìmù náà jáde ní ọjọ́ karùn-ún oṣù Kejì ọdún 2016, ó sì bẹ̀rẹ̀ sí ní hàn lórí Netflix ní ọdún 2019. == Ìtàn ìtàn náà == Fíìmù náà sọ ìtàn àwọn tọkọtaya mẹ́ta tí wọ́n lọ sí ìrìn àjò ìfẹ́ àti bí wọ́n ṣe ń bójú tó àwọn ohun tó ń ṣẹlẹ̀ nínú ìgbéyàwó àti àbájáde rẹ̀. == Àwọn òṣèré == * [[Adesua Etomi|Adesua Etomi-Wellington]] bi Nina * [[Enyinna Nwigwe]] gẹ́gẹ́ bí Jude * [[Kiki Omeili]] gẹ́gẹ́ bí Àwàdà * [[Okey Uzoeshi]] gẹ́gẹ́ bí Dan * [[Lilian Esoro]] * Ademola Adedoyin * Falz == Àwọn ìtọ́kasí == {{Reflist}} tlrmhaxceyzyyz4r0lhw1emn4a6cadu 0 84501 637256 637194 2026-09-17T16:42:41Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 637256 wikitext text/x-wiki {{Infobox film|name=The Eve|image=|director=Tosin Igho,|writer=Tunde Babalola<br>Tosin Igho|producer=[[Hauwa Allahbura]]<br>[[Femi Odugbemi]]|starring=[[Beverly Naya]]<br>[[Meg Otanwa]]<br>[[Ronke Oshodi Oke]]<br>[[Efa Iwara]]<br>[[Kunle Remi]]<br>[[John Okafor]]|cinematography=Tosin Igho|editing=Tosin Igho, Bryan Dike|music=Theophilus Magege|released={{Film date|2018}}|country=Nigeria|language=English}}   Fíìmù eré ìfẹ́ ará Nàìjíríà '''''The Eve''''' jẹ́ fíìmù eré ìfẹ́ ará Nàìjíríà ti ọdún 2018 tí [[Tunde Babalola]], [[Tosin Igho]] àti Martin Adieze kọ. <ref name=":2">{{Cite news|date=2018-03-25|title=New movie 'The Eve' opens in cinemas March 30|url=https://www.vanguardngr.com/2018/03/new-movie-eve-opens-cinemas-march-30/|location=Lagos, Nigeria|access-date=2022-07-19|newspaper=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]|language=en-GB}}</ref> Hauwa Allahbura àti Femi Odugbemi ló ṣe é, lábẹ́ ilé-iṣẹ́ ìṣelọ́pọ́ Cut24 Productions <ref name=":0">{{Cite news|date=2018-03-20|title=Mr Ibu, Ronke Oshodi, others thrill Nollywood fans in The Eve|url=https://www.premiumtimesng.com/entertainment/nollywood/262364-mr-ibu-ronke-oshodi-others-thrill-nollywood-fans-in-the-eve.html|access-date=2022-07-19|newspaper=[[Premium Times]]|language=en-GB}}</ref> <ref name=":3">{{Cite news|date=2018-04-11|title=This might be the most colourful Nollywood film you'll see in 2018|url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/the-eve-this-might-be-the-most-colourful-nollywood-film-youll-see-in-2018/cwqgv7b|access-date=2022-07-19|newspaper=[[Pulse Nigeria]]|archivedate=2022-07-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220719150122/https://www.pulse.ng/entertainment/movies/the-eve-this-might-be-the-most-colourful-nollywood-film-youll-see-in-2018/cwqgv7b|deadurl=yes}}</ref>, Tosin Igho, olùdarí fídíò orin kan tó ti ṣiṣẹ́ pẹ̀lú [[D'banj]], Terry G, Faze, Yung L, [[Aramide sarumoh|Aramide]] àti Sammie Okposo ló sì darí rẹ̀. The film stars [[Beverly Naya]], Meg Otanwa, [[Ronke Ojo|Ronke Oshodi]], Hauwa Allahbura, <ref name=":1">{{Cite news|date=2018-03-17|title=The Eve, new romantic movie goes to cinema|url=https://guardian.ng/art/the-eve-new-romantic-movie-goes-to-cinema/|location=Lagos, Nigeria|access-date=2022-07-19|newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|language=en-US}}</ref> Efa Iwara, Adeolu Adefarasin, [[Kunle Remi]], Mawuli Peter Gavor and [[John Okafor]] (Mr Ibu). <ref name=":0" /> == Àkótán == Funsho, ọ̀dọ́kùnrin kan tí ó fẹ́ fẹ́ Yewande—obìnrin tí ó ti pẹ́ tí ó sì ti nífẹ̀ẹ́ sí—bẹ̀rẹ̀ sí ní ní ìfẹ́ sí obìnrin mìíràn tí ó fara hàn níbi ayẹyẹ àpọ́n rẹ̀. Àníyàn àti ìdààmú wáyé nítorí pé Funsho kò lè sẹ́ ìfẹ́ tí ń dàgbà sí i nínú ọkàn rẹ̀ fún obìnrin tuntun yìí. <ref name=":1" /> == Àwọn òṣèré == * Adeolu Adefarasin gẹ́gẹ́ bí Funsho * Hauwa Allahbura gẹ́gẹ́ bí Uwa * Jagila Donatus bi oluṣeto iṣẹlẹ * Femi Durojaiye gẹ́gẹ́ bí Baba Paul * Michael Unome Ejoor gẹ́gẹ́ bí Kayode * Sixtus Ezeh gẹ́gẹ́ bí olùṣètò ìṣẹ̀lẹ̀ * Efa Iwara bi Ebere * [[Beverly Naya]] gẹ́gẹ́ bí Yewande * Uche Nwaefuna gẹ́gẹ́ bí Bolanle * Uche Nwaezeapu gẹ́gẹ́ bí Rolex * [[Ronke Odusanya]] gẹ́gẹ́ bí Aunty Keh * [[John Okafor]] gẹ́gẹ́ bí Ẹ̀gbọ́n Festus * [[Ronke Ojo|Ronke Oshodi Oke]] as Aunty Beatrice * Meg Otanwa gẹ́gẹ́ bí Alero * [[Kunle Remi]] gẹ́gẹ́ bí Audu * Francis Sule gẹ́gẹ́ bí Spencer * [[Toni Tones]] gẹ́gẹ́ bí Ngozi Emeka * Nwogu Victory Emeka gẹ́gẹ́ bí olùṣètò ìṣẹ̀lẹ̀ <ref>{{Citation|title=The Eve (2018) - IMDb}}</ref> <ref name=":0" /> <ref name=":2" /> <ref name=":3" /> == Àwọn Àkòrí == Fíìmù náà jẹ́ eré ìfẹ́ tó ń ṣàwárí àwọn kókó pàtàkì, tó ń sọ̀rọ̀ nípa àwọn ọ̀ràn bí ìgbéyàwó, ìgbéyàwó, ìbálòpọ̀, ìbálòpọ̀, ìbáṣepọ̀, ìrẹ́jẹ, àìgbéyàwó, àríyá, àti ìbálòpọ̀ pẹ̀lú ọkùnrin àti obìnrin. <ref name=":1" /> == Àfihàn àkọ́kọ́ == Fíìmù náà bẹ̀rẹ̀ ní [[Èkó|ìlú Èkó]], Nàìjíríà, ní ọjọ́ kẹrìnlélógún oṣù kẹta ọdún 2018 ní Day Dream Pool Club, Landmark Towers, Victoria Island . Wọ́n tún ṣe àfihàn rẹ̀ ní gbogbo orílẹ̀-èdè ní ọjọ́ Easter, ọjọ́ kọkàndínlọ́gbọ̀n oṣù kẹta ọdún 2018. <ref name=":0" /> == Àwọn ìtọ́kasí == <references /> toory6ss4nvb17efileku7l7zft7szh 0 84504 637197 2026-09-17T12:01:18Z TheAanuoluwa 24053 Mo dá ojúewé yìí 637197 wikitext text/x-wiki {{Short description|Guyanese-British former actress and fashion model (born 1947)}}{{Use dmy dates|date=April 2022}}{{Infobox person|name=Shakira Caine|image=Shakira Caine Allan Warren.jpg|caption=Caine ní 1974|birth_name=Shakira Baksh|birth_date={{Birth date and age|1947|02|23|df=y}}|birth_place=St. Cuthbert's Mission, British Guiana (tí ń ṣe [[Guyana]] ní ìsìyín)|other_names=Lady Micklewhite, Shakira Micklewhite|occupation=Òṣèré, onírìn orí-ìtàgé|years_active=1969–1975|spouse={{marriage|[[Michael Caine]]|8 January 1973}}|children=1|awards=Miss Guyana (1967)}}'''Shakira, Lady Caine''' (orúkọ àbísọ rẹ̀ '''Baksh'''; wọ́n bi ní ọjọ́ kẹtàlèlógún oṣù kejì, ọdún 1947) máa ń ṣeré tẹ́lẹ̀ ó sì jẹ́ ọmọ ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì àti Guyana, ó tún jẹ́ aṣàfihàn ohun ajẹmóge àti arìnrìn-oge orí-ìtàgé tí sì kópa nínú ìdíje [[Miss World|Miss World 1967]], níbi tí ó ti gbégbá ipò kẹta. Ọkọ rẹ̀ ni òṣèré ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì [[Michael Caine]]. == Ìbẹ̀rẹ̀ Ayé rẹ̀ == Wọ́n bí Baksh ní ọjọ́ kẹtàlèlógún oṣù kejì, ọdún 1947 ní British Guiana (tí a mọ̀ sí [[Guyana]] lónìí) tí àwọn òbí rẹ̀ jẹ́ ẹlẹ́sìn [[Mùsùlùmí]] àti ará ilẹ̀ India àti Guyana.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1989/11/05/style/style-makers-shakira-caine-jewelry-designer.html|title=STYLE MAKERS; Shakira Caine: Jewelry Designer|first=Bernadine|last=Morris|newspaper=The New York Times|date=November 5, 1989}}</ref> Ìyá rẹ̀ máa ń rán aṣọ ni, òun náà sì ní èrò láti tẹ́lẹ̀ ìlànà yìí kí ó le di oníṣẹ́-ọnà nípa aṣọ. == Ìrìn orí-ìtàgé àti Eré Ṣíṣe == Nígbà tí ó pé ọmọdún mọ́kàndínlógún, tó sì ń ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí i akọ̀wé ní ẹ́ḿbásì ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì,<ref>{{Cite news|last=Shoard|first=Catherine|date=2023-09-29|title=‘I’m 90. I worry if I’m gonna make it to lunch’: Michael Caine and John Standing on wives, war and feeling like the Queen|url=https://www.theguardian.com/film/2023/sep/29/im-90-i-worry-if-im-gonna-make-it-to-lunch-michael-caine-and-john-standing-on-wives-war-and-feeling-like-the-queen|access-date=2024-12-13|work=The Guardian|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> ọ̀gá rẹ̀ gbà á nííyànjú láti forúkọ wọlé sí ìdíje Miss Guyana tí ọdún 1967, tí ó sì gbégbá orókè. Lẹ́yìn náà, ó gba ipò kẹta ní ìdíje ọdún 1967 [[Miss World]] tó wáyé ní [[London]], níbi tí ó bẹ̀rẹ̀ sí ní gbé àti kí ó le bẹ̀rẹ̀ isẹ́ ìrìn orí-ìtàgé. Baksh ti kópa nínú ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn fíìmù, tí ó pẹ̀lú ''Some Girls Do'' (1969), ''Carry On Again Doctor'' (1969), ''Toomorrow'' (1970), ''Son of Dracula'' (1974) àti, pẹ̀lú ọkọ rẹ̀, ''The Man Who Would Be King'' (1975). Ó tún jẹyọ nínú apá mẹ́rin eré amóhùnmáwòrán ọlọ́pọ̀ ìpín ''UFO'': "Identified", "E.S.P.", "The Responsibility Seat" àti "The Dalotek Affair".{{Sfn|Webber|2005|p=34|ps=}} Ó tún forúkọ wọlé fún ọ̀kan lára àwọn ọmọ lẹ́yìn ''Doctor Who, tí ń ṣe'' Jo Grant, pẹ̀lú dókítà kẹta Jon Pertwee ní oṣù kẹfà, ọdún 1970. == Ayé rẹ̀ == [[Fáìlì:Sir_Michael_Caine,_28th_EFA_Awards_2015,_Berlin.jpg|thumb|Baksh àti ọkọ rẹ̀ Michael Caine ní 2015]] Lẹ́yìn tí Baksh hàn nínú ìfihàn oníbèérè lórí amóhùnmáwòrán BBC "Where in the World"<ref>{{cite book|last1=Michael|first1=Parkinson|title=Parky|date=2008|publisher=Hodder and Stoughton|location=London|pages=166}}</ref> àti nínú ìpolówó orí ẹ̀rọ-amóhùnmáwòrán Brazil fún kọfí Maxwell House lọ́dún 1971, ní [[Michael Caine]] fẹ́ láti ṣàwárí rẹ̀ nítorí "ó jẹ́ obìnrin tí ó rẹwà jù lọ tí ó ti fojú kàn." Nípasẹ̀ ọ̀rẹ́ rẹ̀ kan tó wà nínú iṣẹ́ ìpolówó, ó ṣàwárí pé ó ń gbé nílùú [[London]] tí kò jìnà sí ọ̀dọ rẹ̀ rárá. Ìgbéyàwó wọn wáyé ní Algiers Hotel ní Las Vegas<ref>{{cite news|author=[[United Press International]]|title=Michael Caine Marries|newspaper=[[Sun Sentinel#History|Fort Lauderdale News]]|date=9 January 1973|url=https://www.newspapers.com/newspage/230478154|quote=British Actor Michael Caine married Shakira Baksh, a former Miss Guiana, last night in the chapel of the Algiers Hotel on the Las Vegas Strip.}}</ref> lọ́jọ́ kẹjọ oṣù kìíní, ọdún 1973,<ref name="MichaelCaine">{{Cite web|url=http://www.michaelcaine.com/timeline|title=TimeLine|website=www.michaelcaine.com}}</ref> wọ́n sì jọ ní ọmọbìnrin kan pọ, tí wọ́n pè ní Natasha, wọ́n bi ní ọdún kan náà. Baksh jẹ́ Mùsùlùmí, nígbà tí ọkọ rẹ̀ jẹ́ Kìrìtẹ́nì. Ó fi èyí hàn nínú ''[[The Guardian]]'' lọ́dún 2009: "Ìyàwó mi jẹ́ Mùsùlùmí ó sì máa ṣe àwọn ohun ti Mùsùlùmí máa ń ṣe; Kìrìtẹ́ní ni èmi náà mo sì máa ń ṣe àwọn nǹkan tí Kìrìtẹ́ní máa ń ṣe, kò sì ìbéèrè nípa èyí láyé. Èrò àwọn agbóhùngbáwòrán sáfẹ́fẹ́ yàtọ̀ sí tẹ̀mi, èyí ni pé kò léwu ó sì kún fún àlàáfíà."<ref>{{cite news|last1=Hind|first1=John|title=This much I know|url=https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2009/sep/13/interview-michael-caine|access-date=20 March 2017|work=The Guardian|date=13 September 2009}}</ref> == Àwọn Eré tó ti Jẹyọ == === Fíìmù === {| class="wikitable sortable" !Ọdún !Àkórí !Ipa !Olùdarí ! class="unsortable" |Àríwísí |- | rowspan="3" |{{center|1969}} |''[[Some Girls Do]]'' |Alákíyèsí róbọ́tì |[[Ralph Thomas]] | rowspan="4" |Kò gba iyì fún èyí |- |''[[Carry On Again Doctor]]'' |Scrubba |[[Gerald Thomas]] |- |''[[On Her Majesty's Secret Service (film)|On Her Majesty's Secret Service]]'' |Ọ̀kan lára àwọn tó jẹyọ ní kàsínò |[[Peter R. Hunt]] |- |{{center|1970}} |''[[Toomorrow (film)|Toomorrow]]'' |Ọ̀rẹ́ Karl |[[Val Guest]] |- |{{center|1973}} |''[[Son of Dracula (1974 film)|Son of Dracula]]'' |Atọ́jú-ilé |[[Freddie Francis]] |Ó gba iyì gẹ́gẹ́ bí i Shakira Baksh |- |{{center|1975}} |''[[The Man Who Would Be King (film)|The Man Who Would Be King]]'' |Roxanne |[[John Huston]] |Ipa tó kẹ̀yín nínú eré |- |} === Amóhùnmáwòrán === {| class="wikitable sortable" !Ọdún !Àkórì !Ipa ! class="unsortable" |Àríwísí |- |1970–1971 |''[[UFO (British TV series)|UFO]]'' |Joanna, Òṣìṣẹ́ SHADO, agbáwo |Kò gba iyì fún ipa rẹ̀ nínú àwọn eré wọ̀nyí |- |} == Àwọn Ìtọ́kasí == {{Reflist}} kfqld2n6okhawe9eee724i7aiyo73f5 0 84505 637199 2026-09-17T12:16:03Z Bamjos 28839 O ti ṣẹ̀dá àyọkà nípa ṣíṣe ògbufọ̀ ojú-ewé "[[:en:Special:Redirect/revision/1373171271|Head Over Bills]]" 637199 wikitext text/x-wiki {| class="infobox vevent" ! colspan="2" class="infobox-above summary" |Head Over Bills |- ! scope="row" class="infobox-label" |Starring | class="infobox-data" |<div class="plainlist"> * Shaffy Bello * Bimbo Ademoye * Uzor Arukwe * Mofe Duncan * Anita Joseph. * Rachel Okonkwo </div> |- ! scope="row" class="infobox-label" |<div>Release date</div> | class="infobox-data" |<div class="plainlist film-date"> * 2022&nbsp;(<span class="bday dtstart published updated itvstart">2022</span>) </div> |- ! scope="row" class="infobox-label" |Country | class="infobox-data" |Nigeria |- ! scope="row" class="infobox-label" |Language | class="infobox-data" |English |} Fiimu ifẹ Naijiria ti ọdun 2022 '''''Head Over Bills''''' jẹ́ fíìmù ìfẹ́ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tí ó ṣe àgbéyẹ̀wò ìgbésí ayé àwọn arábìnrin mẹ́ta àti ìṣòro ìyá wọn. <ref>{{Cite news|date=1 December 2021|title=HEAD OVER BILLS hits nationwide cinemas February 4, 2022|url=https://www.vanguardngr.com/2021/12/head-over-bills-hits-nationwide-cinemas-february-4-2022/|location=Lagos, Nigeria|newspaper=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref> Ti Dabby Chimere ṣe, fiimu naa ni [[Shafy Bello-Akinrimisi|Shaffy Bello]], [[Adesua Etomi]], Uzor Arukwe, [[Rachael Okonkwo|Racheal Okonkwo]] ati awọn miiran. <ref>{{Cite news|date=2022-02-06|title=Dabby Chimere's Head Over Bills hits cinemas|url=https://sunnewsonline.com/dabby-chimeres-head-over-bills-hits-cinemas/|location=Lagos, Nigeria|newspaper=[[The Sun (Nigeria)|The Sun]]}}</ref> == Ìtàn ìtàn náà == Fiimu naa, eyi ti o gba wakati meji ati iṣẹju mẹẹdọgbọn lati wo, n sọ itan igbesi aye awọn arabinrin mẹta ati awọn iṣoro ati irora ti iya wọn, ti ko ni ọkọ, n koju; iya yii ti koju ọpọlọpọ awọn ipenija lati pese igbesi aye to dara fun awọn ọmọ rẹ, ṣugbọn wọn ko mọriri awọn anfani yẹn. Ninu gbogbo eyi, iya wọn rọ wọn lati yi iwa wọn pada ki wọn si di eniyan ti o dara julọ, tabi ki wọn koju awọn abajade ti o lewu. Bi wọn ṣe n wa iyipada yii, awọn arabinrin naa gba awọn iwa tuntun, wọn ni iriri ifẹ, wọn padanu rẹ, nikẹhin wọn si tun wa ara wọn ri. <ref>{{Cite news|date=30 October 2021|title=Head Over Bills to premiere on 4th February 2022|url=https://thenationonlineng.net/head-over-bills-to-premiere-on-4th-february-2022/#google_vignette|location=Lagos, Nigeria|access-date=17 February 2024|newspaper=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]}}</ref> <ref>{{Cite news|date=2022-01-29|title=Dabby Chimere: I am optimistic about producing more cinema movies|url=https://guardian.ng/saturday-magazine/dabby-chimere-i-am-optimistic-about-producing-more-cinema-movies/|location=Lagos, Nigeria|access-date=2024-03-31|newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]}}</ref> == Àwọn òṣèré == * [[Shafy Bello-Akinrimisi|Shaffy Bello]] gẹ́gẹ́ bí Ìyáàfin Ofili * [[Bimbo Ademoye]] gẹ́gẹ́ bí Cheta * Edward Kehinde Adebiyi as Kamsi * Annes Anaekwe gẹ́gẹ́ bí Sandra * [[Rachael Okonkwo]] gẹ́gẹ́ bí Oluchi * Uzor Arukwe gẹ́gẹ́ bí Jesse * Mofe Duncan gẹ́gẹ́ bí Tobor * Anita Joseph gẹ́gẹ́ bí Evelyn * Ọmọ-alade Nelson Enwerem gẹ́gẹ́ bí Leo * Ego Nwosu gẹ́gẹ́ bí Muna * Emeka Nwagbaraocha gẹ́gẹ́ bí Michael * Jessica Tse gẹ́gẹ́ bí ọ̀dọ́mọbìnrin Ofili * MC Mbakara gẹ́gẹ́ bí Nicholas * Oluchi Kalu gẹ́gẹ́ bí akọ̀wé * Uzoma Nkemjika gẹ́gẹ́ bí Olórí * DJ Barbie * Alex Ajoku gẹ́gẹ́ bí Niyi * Àgbélébùú <ref>{{Cite news|last=Idris|first=Shehu|date=5 February 2022|title=Head Over Bills, Moonfall... 10 movies to see this weekend|url=https://lifestyle.thecable.ng/head-over-bills-moonfall-10-movies-to-see-this-weekend/#google_vignette|access-date=17 February 2024|newspaper=[[TheCable]]}}</ref> == Àwọn ìtọ́kasí == {{Reflist}} [[Ẹ̀ka:Àwọn Àyọkà pẹ̀lú ìjúwe ṣókí]] s2k1wyypnzrwivorqtuuyy63if0bjmp 0 84506 637200 2026-09-17T12:18:14Z Bamjos 28839 O ti ṣẹ̀dá àyọkà nípa ṣíṣe ògbufọ̀ ojú-ewé "[[:en:Special:Redirect/revision/1368678719|Hey You (film)]]" 637200 wikitext text/x-wiki {| class="infobox vevent" ! colspan="2" class="infobox-above summary" |Hey You |- ! scope="row" class="infobox-label" |Directed by | class="infobox-data" |[[:en:Uyoyou_Adia|Uyoyou Adia]] |- ! scope="row" class="infobox-label" |Written by | class="infobox-data" |[[:en:Uyoyou_Adia|Uyoyou Adia]] |- ! scope="row" class="infobox-label" |Produced by | class="infobox-data" |Victoria Akujobi |- ! scope="row" class="infobox-label" |Starring | class="infobox-data" |Temitope Olowoniyan, Rotimi Salami, Miriam Peters, Seyi Awolowo, Tunbosun Aiyedehin, Rita Anwarah, Ebisan and Olayiwola Faruq |- ! scope="row" class="infobox-label" |<div>Production company </div> | class="infobox-data" |<div>Anthill Production Studio</div> |- ! scope="row" class="infobox-label" |<div>Release date</div> | class="infobox-data" |<div class="plainlist film-date"> * 29&nbsp;July&nbsp;2022&nbsp;(<span class="bday dtstart published updated itvstart">2022-07-29</span>)&#x20;(Nigeria) </div> |- ! scope="row" class="infobox-label" |Country | class="infobox-data" |[[:en:Nigeria|Nigeria]] |- ! scope="row" class="infobox-label" |Language | class="infobox-data" |[[:en:English_language|English]] |} '''''Hey You''''' jẹ́ fíìmù eré ìfẹ́ ti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ti ọdún 2022 tí [[Uyoyou Adia]], Abosi Ogba kọ tí wọ́n sì darí rẹ̀, Victoria Akujobi sì ṣe é lábẹ́ Anthill Production Studio. <ref>{{Cite news|title=Uyoyou Adia Delivers Daring 'Hey You'|url=https://www.thisdaylive.com/2022/06/04/uyoyou-adia-delivers-daring-hey-you/|accessdate=2022-07-30|journal=[[This Day]]|archivedate=2022-07-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220730153102/https://www.thisdaylive.com/index.php/2022/06/04/uyoyou-adia-delivers-daring-hey-you/amp/}}</ref> Temitope Olowoniyan, [[Rotimi Salami]], Miriam Peters ati [[Ọbáfẹ́mi Awólọ́wọ̀|Seyi Awolowo]] ni fiimu naa wa. <ref>{{Cite news|last=Nwogu|first1=Precious 'Mamazeus'|date=2022-03-21|title=Efe Irele, Timini Egbuson unveiled as leads in Uyoyou Adia's 'Hey You!'|url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/efe-irele-timini-egbuson-to-star-in-uyoyou-adias-hey-you/jkvb1y4|accessdate=2022-07-30|journal=[[Pulse Nigeria]]}}</ref> <ref name=":0">{{Cite news|last=Nwogu|first1=Precious 'Mamazeus'|date=2022-05-27|title=Anthill studios debuts raunchy teaser for Uyoyou Adia's 'Hey You'|url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/anthill-studios-debuts-raunchy-teaser-for-uyoyou-adias-hey-you/cz9tbgf|accessdate=2022-07-30|journal=[[Pulse Nigeria]]|archivedate=2022-07-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220730160527/https://www.pulse.ng/entertainment/movies/anthill-studios-debuts-raunchy-teaser-for-uyoyou-adias-hey-you/cz9tbgf}}</ref> == Àkótán == Ìgbésí ayé ọ̀dọ́ onímọ̀ ẹ̀rọ-kọ̀ǹpútà kan wó lulẹ̀ nígbà tí ó wá mọ̀ pé obìnrin tí òun nífẹ̀ẹ́ sí jẹ́ òṣèré nínú àwọn fíìmù oníwà-àìtọ́ (fíìmù ìbálòpọ̀).<ref>{{Cite news|date=2022-07-30|title=Hey You, League of Super-Pets... 10 movies you should see this weekend|url=http://lifestyle.thecable.ng/hey-you-league-of-super-pets-10-movies-you-should-see-this-weekend/|access-date=2022-07-30|newspaper=[[TheCable]]}}</ref> * [[Timini Egbuson]] gẹ́gẹ́ bí Abel * [[Efe Irele]] gẹ́gẹ́ bí Bianca * [[Rotimi Salami]] gẹ́gẹ́ bí Lanre * [[Stan Nze]] gẹ́gẹ́ bí Chiboy * Tope Olowoniyan gẹ́gẹ́ bí Arabinrin Yemi * Miriam Peters gẹ́gẹ́ bí Zainab * Lawal Femi gẹ́gẹ́ bí Emmanuel * [[Tunbosun Aiyedehin]] gẹ́gẹ́ bí Ìyá * John ṣe ìlérí pé òun jẹ́ olùtọ́jú * Rita Anwarah gẹ́gẹ́ bí olùdarí podcaster * Ebisan Arayi gẹ́gẹ́ bí Ọ̀gbẹ́ni Ajayi * Olayiwola Faruq as Nikkai Imam * Seyi Awolowo <ref>{{Cite news|date=2022-04-08|title=Niyi Akinmolayan's Anthill partner Adia for Hey You|url=https://thenationonlineng.net/niyi-akinmolayans-anthill-partner-adia-for-hey-you/|location=Lagos, Nigeria|access-date=2022-07-30|newspaper=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]|language=en-US}}</ref> gẹ́gẹ́ bí Habeeb == Àfihàn àkọ́kọ́ == Wọ́n gbé fíìmù náà jáde ní àwọn sinimá jákèjádò Nàìjíríà ní ọjọ́ kọkàndínlọ́gbọ̀n oṣù keje ọdún 2022. <ref name=":0" /> == Wo tun == [https://m.imdb.com/title/tt21200998/?ref_=fn_all_ttl_1 IMDb] == Àwọn ìtọ́kasí == <references /> [[Ẹ̀ka:Àwọn Àyọkà pẹ̀lú ìjúwe ṣókí]] 65mivkmqd62k7gmcagnn1b48swu9h7n 0 84507 637202 2026-09-17T12:42:30Z Bamjos 28839 O ti ṣẹ̀dá àyọkà nípa ṣíṣe ògbufọ̀ ojú-ewé "[[:en:Special:Redirect/revision/1368678628|Heroes and Villains (film)]]" 637202 wikitext text/x-wiki  {{Infobox film|name=Heroes and Villain|image=Heroes and Villains Poster.jpg|alt=Heroes and Villains(Nigerian romantic comedy)|caption=Heroes and Villains(Comedy,romance)|director=Shittu Taiwo|producer=Happy Julien-Uchendu|writer=Daniella Euse Ame|starring=[[Seun Akindele]], [[Ivie Okujaye]] and [[Belinda Effah]]|music=|cinematography=|editing=|studio=|distributor=|released={{Film date|2015|08}}|runtime=|country=Nigeria|language=|budget=|gross=}}  '''''Àwọn Heroes and Villains''''' Jẹ́ fíìmù àwàdà onífẹ̀ẹ́ ti Nàìjíríà ti ọdún 2015, tó dá lórí tọkọtaya méjì tí wọ́n fẹ́rẹ̀ẹ́ kọ ara wọn sílẹ̀. <ref>{{Cite news|title=Adinike Adebayo reviews movie starring Ivie Okujaye and Belinda Effah|url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/heroes-and-villains-adenike-adebayo-reviews-movie-starring-ivie-okujaye-belinda-effa/dz1kxv4|newspaper=[[Pulse Nigeria]]}}</ref> == Ìtàn ìtàn náà == Tọkọtaya kan tí wọ́n wà ní ìsinmi tí wọ́n ń gbìyànjú láti tún mú kí ìgbéyàwó wọn pàdánù padà, wọ́n wá ìrànlọ́wọ́/ìmọ̀ràn lọ́wọ́ ẹlòmíràn tí wọ́n gbàgbọ́ pé ó mọ̀ jù. Àwọn méjèèjì ń tọ ẹnìkan náà lọ láìmọ̀. Olùdámọ̀ràn kò fẹ́ràn rẹ̀ nígbà tí ó bá mọ̀ pé àwọn méjèèjì kò tẹ̀lé ìlànà rẹ̀. == Àwọn òṣèré == * Seun Akindele * [[Ivie Okujaye]] * [[Belinda Effah]] * [[Sylvia Oluchy]] * Chucks Chyke * Títí Jóṣẹ́fù * Maksat Ampe == Ìṣẹ̀dá == Happy Julien-Uchendu ló ṣe fíìmù náà ní ọdún 2015, Shittu Taiwo ló sì darí rẹ̀. == Àwọn ìtọ́kasí == <references /> jhjfaq6u6ut3swy6r005ej4mptv2ofl 0 84508 637203 2026-09-17T12:43:44Z Bamjos 28839 O ti ṣẹ̀dá àyọkà nípa ṣíṣe ògbufọ̀ ojú-ewé "[[:en:Special:Redirect/revision/1345921583|Hire a Man]]" 637203 wikitext text/x-wiki {{Infobox film|name=Hire a Man|director=[[Desmond Elliot]]|image=Hire a Man.jpg|caption=|producer=[[Chinneylove Eze]]|writer=Writers Ink|story=[[Chinneylove Eze]]|cinematography=Isaac Garland|starring=[[Zynnell Zuh]]<br/>[[Enyinna Nwigwe]]<br/>[[IK Ogbonna]]<br/>[[Nancy Isime]]<br/>[[Bayray McNwizu]]<br/>[[Daniel Lloyd (Nigerian actor)|Daniel Lloyd]]|music=Just Beats|editing=[[Shola Ayorinde]]|distributor=Film One|released={{Film date|2016|02|10|df=y}}|runtime=101 minutes|country=Nigeria|language=English}}   '''''Hire a Man''''' jẹ́ fíìmù eré ìfẹ́ ará Nàìjíríà ti ọdún 2016 tí Temitope Bolade, Diche Enunwa, àti Chinneylove Eze kọ, [[Desmond Elliot]] ló darí rẹ̀, [[Chinneylove Eze]] ló sì ṣe àgbékalẹ̀ rẹ̀. Fíìmù náà ló kópa òṣèrébìnrin ará Ghana Zynnell Zuh àti àwọn òṣèré [[Nollywood]] bíi [[Enyinna Nwigwe]], IK Ogbonna, [[Nancy Isime]], [[Bayray McNwizu]] àti Daniel Lloyd . <ref name="Pulse">{{Cite news|url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/hire-a-man-romantic-comedy-gets-2017-release-date/0zh17xl|title=Romantic comedy gets 2017 release date|date=11 September 2016}}</ref> <ref name="Sun">{{Cite news|url=https://www.sunnewsonline.com/movie-hire-a-man-breezy-refreshingly-predictable/|location=Lagos, Nigeria|title=MOVIE : Hire a Man: Breezy, refreshingly predictable|date=3 March 2017}}</ref> Fíìmù náà ṣàfihàn ìkìmọ́lẹ̀ tí a fi ń gbé àwọn obìnrin láti ṣe ìgbéyàwó nígbà tí ọjọ́ orí bá bẹ̀rẹ̀ sí í wọlé, láti ọ̀dọ̀ àwùjọ. <ref>{{Cite web|archivedate=29 October 2020}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/hire-a-man-romantic-comedy-reportedly-grosses-n8m-in-3-days/bhce6qr|title=Romantic comedy reportedly grosses N8M in 3 days|date=14 February 2017}}</ref> == Ìtàn ìtàn náà == Nínú fíìmù náà, lẹ́yìn tí àbúrò rẹ̀ obìnrin—tí ó rẹwà jù ú lọ, tí ó sì tẹ́ẹ́rẹ́ jù ú lọ ìyẹn Tinu (Nancy Isime), ti kéde pé òun fẹ́ ṣe ìgbéyàwó, Tishe Lawson (Zynnell Zuh)—ẹni tí ó jẹ́ oníṣirò owó (accountant) tí ó ti ní àṣeyọrí, tí ó sì jẹ́ ọlọ́rọ̀ tí wọ́n sì ti máa ń tọ́jú púpọ̀ gbà Jeff (Enyinna Nwigwe) síṣẹ́ láti ṣe bí ẹni pé òun ni ọkọ tí ó fẹ́ fẹ́ ẹ. Eré ìdíje àti ìforígbárí ti fẹ́ bẹ̀rẹ̀ báyìí! <ref name="Pulse" /> <ref name="Sun" /> == Àwọn òṣèré == * Zynnell Zuh gẹ́gẹ́ bí Teshi Lawson * [[Enyinna Nwigwe]] gẹ́gẹ́ bí Jeff * IK Ogbonna gẹ́gẹ́ bí Benjamin * [[Nancy Isime]] gẹ́gẹ́ bí Teni Lawson * [[Bayray McNwizu]] gẹ́gẹ́ bí Sonia * Daniel Lloyd gẹ́gẹ́ bí Mike * [[Shafy Bello-Akinrimisi|Shaffy Bello]] gẹ́gẹ́ bí Ìyáàfin Lawson * Keppy Ekpenyong Bassey gẹ́gẹ́ bí Ọ̀gbẹ́ni Lawson * Atew Raphael gẹ́gẹ́ bí Victor * Simon M. Sichert gẹ́gẹ́ bí Steve * Olasimbo Yetunde gẹ́gẹ́ bí Tara * Dáfídì Uzoma Aboy, gẹ́gẹ́ bí Dáfídì * [[Desmond Elliot]] == Ìtújáde == Wọ́n gbé fíìmù náà jáde ní ọjọ́ kẹwàá oṣù kejì ọdún 2016 wọ́n sì kéde pé wọ́n á gbé e jáde ní àwọn sinimá jákèjádò Nàìjíríà ní ọjọ́ kẹrìnlélógún oṣù kejì ọdún 2017. <ref name="Pulse" /> == Àwọn ìtọ́kasí == {{Reflist}} clo53nvmh41luq0gdacab1huqrw9rir 0 84509 637204 2026-09-17T12:44:39Z Bamjos 28839 O ti ṣẹ̀dá àyọkà nípa ṣíṣe ògbufọ̀ ojú-ewé "[[:en:Special:Redirect/revision/1340047562|Hire a Woman (film)]]" 637204 wikitext text/x-wiki {{Infobox film|name=Hire a Woman|image=Hire a Woman.jpeg|caption=Movie poster|director=Ifeanyi Ikpoaneyi|producer=[[Chinneylove Eze]]|writer=|screenplay=Writers Ink|story=|starring=[[Uzor Arukwe]]<br>[[Nancy Isime]]<br>[[Alexx Ekubo]]|music=|cinematography=|editing=|studio=|distributor=FilmOne Distribution|released={{Film date|2019|03|29|df=y}}|runtime=109 minutes|country=Nigeria|language=English|budget=|gross=[[Nigerian naira|₦]]20.8 million}}   '''''Hire a Woman''''' jẹ́ fíìmù eré ìfẹ́ orílẹ̀- èdè Nàìjíríà ti ọdún 2019 tí [[Chinneylove Eze]] ṣe, tí Ifeanyi Ikpoenyi sì darí rẹ̀, Uzor Arukwe, [[Nancy Isime]], àti [[Alex Ekubo|Alexx Ekubo]] ló kópa nínú rẹ̀. <ref name="This">{{Cite news|title=Romantic Comedy, 'Hire A Woman', Dazzles|url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2019/04/13/romantic-comedy-hire-a-woman-dazzles/|access-date=2022-05-15}}</ref> Ó jẹ́ àṣeyọrí nínú fíìmù oníṣẹ́ fíìmù, èyí tí ó gba owó tó ga jùlọ ní Nàìjíríà ní oṣù kẹta ọdún 2019 . == Àkópọ̀ ìtàn náà == Wọ́n pe Jide síbi ìpàdé àtúnpàdé pẹ̀lú àwọn ọ̀rẹ́ rẹ̀ láti ilé-ìwé gíga. Láti mú kí ọ̀rẹ́bìnrin rẹ̀ àtijọ́ ṣe ìlara, àti pẹ̀lú ìfọwọ́sowọ́pọ̀ àwọn ọ̀rẹ́ rẹ̀ obìnrin mìíràn, ó gba Teni, tí í ṣe ọ̀rẹ́ rẹ̀ tímọ́tímọ́, láti ṣe bí ẹni pé òun ni ọ̀rẹ́bìnrin òun. Ètò yìí kò lọ bí wọ́n ṣe fẹ́, ó sì yọrí sí pé àwọn méjèèjì bẹ̀rẹ̀ sí ní nífẹ̀ẹ́ ara wọn. <ref name="This" /> == Àwọn òṣèré == * Uzor Arukwe as Jide * [[Nancy Isime]] gẹ́gẹ́ bí Teni * [[Belinda Effah]] gẹ́gẹ́ bí Zainab * [[Alex Ekubo|Alexx Ekubo]] gẹ́gẹ́ bí Emeka * Ifu Enadda gẹ́gẹ́ bí Jane * Mike Godson gẹ́gẹ́ bí Nat * [[Erica Nlewedim]] gẹ́gẹ́ bí Nifemi * Uche Nwaefuna gẹ́gẹ́ bí Toyosi * Taiwo Hassan gẹ́gẹ́ bí Olùtọ́jú Ilé Ìtura * Bamike Olawunmi gẹ́gẹ́ bí Toyosi == Ìṣẹ̀dá == ''Hire a Woman'' tẹ̀lé ''Hire a Man'' ti ọdún 2017, tí Eze náà ṣe àgbékalẹ̀ rẹ̀, tí Isime sì kópa nínú rẹ̀; Eze sọ pé kì í ṣe àtẹ̀lé rẹ̀, ṣùgbọ́n ó dá lórí ìbádọ́rẹ̀ẹ́, nígbà tí fíìmù ìṣáájú dá lórí ìdílé. Ibọn yíyìn náà wáyé ní Whispering Palms Resort ní [[Badagry]] . <ref name="This" /> == Àkókò ìgbalejò == Wọ́n gbé fíìmù náà jáde jákèjádò orílẹ̀-èdè náà ní ọjọ́ kọkàndínlọ́gbọ̀n oṣù kẹta ọdún 2019, ó sì gba ₦20.8 owó tí wọ́n gbà.&nbsp;mílíọ̀nù àti àṣeyọrí nínú fíìmù tó ga jùlọ ní oṣù náà láàárín àwọn fíìmù Nàìjíríà àti fíìmù tó ga jùlọ ní gbogbo àwọn fíìmù Nàìjíríà. <ref name="This" /> <ref>{{Cite news|first=Enzo|last=Pepple|title=Youngest Boxoffice Queen Who Made N36 million at the cinemas is Number One again with Hire A Woman|url=https://kpokonews.com/2019/04/youngest-boxoffice-queen-who-made-n36-million-at-the-cinemas-is-number-one-again-with-hire-a-woman/amp/|archivedate=2020-07-22|date=April 2019}}</ref> == Àwọn ìtọ́kasí == {{Reflist}} qr9frc7ckjgrgchbuhgjanej2kr1ceu 0 84510 637205 2026-09-17T12:45:52Z Bamjos 28839 O ti ṣẹ̀dá àyọkà nípa ṣíṣe ògbufọ̀ ojú-ewé "[[:en:Special:Redirect/revision/1368678941|I Am Nazzy]]" 637205 wikitext text/x-wiki {{Infobox film|director=[[Kayode Peters]]|writer=Pearl Agwu|producer=[[Chinonso Arubayi]]|starring=Jidekene Achufusi, Jimmy Odukoya, Denrele Edun, IK Ogbonna, and Ada Jesus|studio=Arubayi’s Film City Studios and Blue Pictures Entertainment.|released={{Film date|2022}}|country=Nigeria|language=English}}   '''''I Am Nazzy''''' jẹ́ fíìmù àkọ́kọ́ ti Chinonso Arubayi ti ọdún 2022 ní Nollywood tí Kayode Peters darí lábẹ́ ilé-iṣẹ́ ìṣelọ́pọ́ ti Film City Studios àti Blue Pictures Entertainment ti Arubayi. <ref>{{Cite news|date=2022-03-19|title=Chinonso Arubayi makes bold debut with I am Nazzy|url=https://editor.guardian.ng/saturday-magazine/weekend-beats/chinonso-arubayi-makes-bold-debut-with-i-am-nazzy/|location=Lagos, Nigeria|access-date=2022-07-20|newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|language=en-US|archivedate=2022-07-20}}</ref> <ref name=":0">{{Cite news|date=2022-04-30|title=Movie Review: 'I am Nazzy', falls below benchmark|url=https://www.premiumtimesng.com/entertainment/nollywood/527065-movie-review-i-am-nazzy-falls-below-benchmark.html|access-date=2022-07-20|newspaper=[[Premium Times]]|language=en-GB}}</ref> <ref name=":1">{{Cite news|date=2022-03-30|title=I Am Nazzy: Chinonso Arubayi's debut production to premiere in April|url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/i-am-nazzy-chinonso-arubayis-debut-production-to-premiere-in-april/b4gyj1j|access-date=2022-07-20|newspaper=[[Pulse Nigeria]]}}</ref> Fiimu ti o da lori iyipada idanimọ yii ṣe afihan awọn oṣere bii Jidekene Achufusi, Jimmy Odukoya, Denrele Edun, IK Ogbonna, Ada Jesus, ati awọn miiran. <ref>{{Cite news|title=Chinonso Arubayi's I am Nazzy dwells on mental health|url=https://www.sunnewsonline.com/chinonso-arubayis-i-am-nazzy-dwells-on-mental-health/|location=Lagos, Nigeria}}</ref> == Ìtàn ìtàn náà == Fíìmù kan tí ó tẹnu mọ́ ìtẹ́lọ́rùn ni “I am Nazzy.” Ó fihàn pé kìí ṣe gbogbo ẹ̀rín músẹ́ ló túmọ̀ sí ayọ̀. Nínú fíìmù náà, gbajúmọ̀ Nazzy fẹ́ kúrò nínú ìgbésí ayé gbajúmọ̀ rẹ̀. Ìgbésí ayé tó kún fún àrékérekè àti ìwà ìbàjẹ́. Ọ̀rẹ́kùnrin rẹ̀, tí ó yẹ kí ó mú inú rẹ̀ dùn, fẹ́ràn àwọn ìfẹ́ lórí ìkànnì ayélujára ju àfiyèsí rẹ̀ lọ. Ó pàdé onímọ̀ nípa ìlera kan tó gbà á nímọ̀ràn láti kúrò nínú ìgbésí ayé tó kún fún ìmọ́lẹ̀ àti ìdùnnú. Ó ṣe tán, ó rí ìrísí rẹ̀, ó sì pinnu láti yí ìgbésí ayé padà pẹ̀lú rẹ̀. Fíìmù náà fi àwọn olùwòran sílẹ̀ ní ìdààmú nípa bí àwọn méjèèjì yóò ṣe kojú ìbáṣepọ̀ àti iṣẹ́ wọn <ref name=":0" /> == Àfihàn àkọ́kọ́ == Wọ́n ṣe àfihàn fíìmù náà ní ọjọ́ kìíní oṣù Kẹrin ọdún 2022, wọ́n sì kọ́kọ́ gbé e jáde ní EbonyLife Cinemas ní ọjọ́ Àìkú, ọjọ́ kẹtàdínlọ́gbọ̀n oṣù Kẹta ọdún 2022, pẹ̀lú wíwà níbẹ̀ àwọn ènìyàn pàtàkì. Lára wọn ni Bolanle Ninalowo, Stan Eze àti Blessing Nze, Elozonam, Denrele Edun, Nons Miraj, Tomi Odunsi, Simi Drey àti ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn mìíràn. <ref name=":1" /> == Àwọn òṣèré == * [[Swanky JKA|Jide Kene Achufusi]] * Chinonso Arubayi * [[Denrele Edun]] * Kaycee George * Ada Jesu * Chioma Nwosu * [[Jimmy Odukoya]] * IK Ogbonna * Onyebuchi Ojieh * Blessing Onwukwe * Jay Rammal == Àwọn ìtọ́kasí == {{Reflist}} gfpyyly2uksvingneez97gh9sworchy 0 84511 637206 2026-09-17T12:48:06Z Bamjos 28839 O ti ṣẹ̀dá àyọkà nípa ṣíṣe ògbufọ̀ ojú-ewé "[[:en:Special:Redirect/revision/1368761770|A Lagos Love Story]]" 637206 wikitext text/x-wiki {{Infobox film|name=A Lagos Love Story|image=|alt=|director=Chinaza Onuzo|writer={{plain list| *Chinaza Onuzo *Ozzy Etomi}}|producer=|starring={{Plain list| * [[Jemima Osunde]] * [[Mike Afolarin]], * [[Uti Nwachukwu|Uti Nwanchukwu]] * Susan Pwajok * [[Uche Montana]] * Veeiye }}|editing=|cinematography=|music=|studio=|distributor=[[Netflix]]|released={{Film date|2025|04|11|df=yes}}|runtime=|country=Nigeria|language=|budget=|gross=}}   '''''Ìtàn Ìfẹ́ ní Lagos'''''&nbsp;jẹ fiimu awada romantic 2025 Naijiria ti Naz Onuzo ṣe oludari ati kikọ nipasẹ Ozzy Etomi ati Naz Onuzo. <ref>{{Cite news|url=https://guardian.ng/life/film/review-a-lagos-love-story-gave-us-little-of-what-could-have-been-more/|location=Lagos, Nigeria|title=Review: 'A Lagos Love Story' gave us little of what could have been more|date=23 April 2025}}</ref> Fiimu naa ni Naz Onuzo ṣe labẹ asia Inkblot Productions ati awọn ẹya [[Mike Afolarin]], Jemima Osunde, Susan Pwajok, [[Uti Nwachukwu|Uti Nwanchukwu]], Uche Montana ati Veeiye. <ref>{{Cite news|url=https://www.premiumtimesng.com/entertainment/nollywood/789148-movie-review-a-lagos-love-story-wont-insult-your-intelligence.html|title=MOVIE REVIEW: ‘A Lagos Love Story’ won’t insult your intelligence|date=19 April 2025}}</ref> Wọ́n gbé fíìmù náà jáde lórí [[Netflix]] ní ọjọ́ kọkànlá oṣù kẹrin ọdún 2025, àti Amazon Prime ní oṣù karùn-ún ọdún 2025. <ref>{{Cite news|title=How “A Lagos Love Story” made history by showing on Amazon Prime and Netflix at the same time|url=https://ynaija.com/how-a-lagos-love-story-made-history-by-showing-on-amazon-prime-and-netflix-at-the-same-time/|date=21 June 2025}}</ref> == Ìtàn ìtàn náà == Promise Quest jẹ́ ẹni tí ó ń kọ́ iṣẹ́ ètò àwọn ayẹyẹ, tí ó sì pinnu láti gba ilé ìdílé wọn là kúrò lọ́wọ́ gbígba ilé náà padà nítorí gbèsè. Ó béèrè fún iṣẹ́ láti ṣètò ayẹyẹ "Lagos Art and Culture Festival," pẹ̀lú ìrètí pé owó tí yóò rí nínú rẹ̀ yóò ràn án lọ́wọ́ láti san gbèsè tí ó tó ₦20 mílíọ̀nù. Àmọ́, nǹkan yí padà lọ́nà tí kò retí nígbà tí wọ́n yàn án láti ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí olùrànlọ́wọ́ fún gbajúmọ̀ akọrin Afrobeats tí ń gòkè àgbà, King Kator, fún ayẹyẹ ọjọ́ mẹ́rin náà. Bí Promise ṣe ń kojú àwọn ipò tí kò dúró sójú kan nínú iṣẹ́ ṣíṣe àbójútó àwọn gbajúmọ̀, àbúrò rẹ̀ obìnrin tí ó ní ìtara, Favour, bẹ̀rẹ̀ sí ní lépa àlá tirẹ̀ láti di oníṣẹ́ ọnà aṣọ. Nítorí àwọn ojúṣe tuntun tí kò mọ̀ tẹ́lẹ̀, ìfúnpá láti ọ̀dọ̀ ẹbí tí ń pọ̀ sí i, àti ìfẹ́ tí ń dàgbà sí Kator, ìbáṣepọ̀ Promise pẹ̀lú ọ̀gá rẹ̀ àti olùtọ́jú ọ̀rọ̀ Kator wá di èyí tí ó kún fún wàhálà. Nibayi, Favour ni a mu wa si ẹgbẹ awọn ọdọ ọlọrọ Lagos ti o ni ẹwa ti wọn fun ni aye igbesi aye rẹ—pẹlu iye ti o fi igbesi aye atijọ rẹ silẹ. Nígbà tí wọ́n bá fún Promise ní ₦20 mílíọ̀nù láti fi ṣe àrékérekè fún Kator, tí wọ́n sì ní kí Favour ta ẹ̀tọ́ rẹ̀ fún ilé iṣẹ́ aṣọ rẹ̀, àwọn arábìnrin méjèèjì gbọ́dọ̀ kojú ohun tó ṣe pàtàkì sí wọn àti ibi tí ìdúróṣinṣin wọn wà. == Àwọn òṣèré == Orísun: * [[Jemima Osunde]] gẹ́gẹ́ bí Ìbéèrè Ìlérí * [[Mike Afolarin]] gẹ́gẹ́ bí Ọba Kator * Susan Pwajok gẹ́gẹ́ bí Ìbéèrè Àyànfẹ́ * Chimezie Imo gẹ́gẹ́ bí Kufre * Uche Montana gẹ́gẹ́ bí Adanna * [[Linda Ejiofor]] - Suleiman gege bi Fadekemi Rhodes * [[Kalu Ikeagwu]] gẹ́gẹ́ bí Mr. Quest * [[Uti Nwachukwu]] gẹ́gẹ́ bí Mayowa * IK Osakioduwa gẹ́gẹ́ bí Achike * Àìlera bí Shege Baba == Ìṣẹ̀dá == ''Ìtàn Ìfẹ́ Èkó'' bẹ̀rẹ̀ níbi ayẹyẹ Fíìmù Àgbáyé ti Africa ní ọdún 2022 nígbà tí olùdarí Naz Onuzo pàdé olórí Netflix kan, Onuzo sì mẹ́nu ba ìfẹ́ rẹ̀ láti ṣe eré apanilẹ́rìn-ín ìfẹ́ tí ó ní owó púpọ̀. Onuzo kọ ìtàn náà pẹ̀lú Ozzy Etomi láti fi fíìmù náà hàn àwọn olórí Netflix, tí wọ́n sì tan ìmọ́lẹ̀ sí iṣẹ́ náà. Onuzo ati Etomi gba ọdun kan lati pari iṣẹ naa, ati pe fiimu naa bẹrẹ ni [[Èkó|Eko]] ni Oṣu Keje ọdun 2024. Wọ́n parí yíyàwòrán náà láàárín ọjọ́ mẹ́rìnlélógún. <ref name="shockng" /> Inkblot Productions ló ṣe fíìmù náà, wọ́n sì gbé e jáde lórí Netflix ní ọjọ́ kọkànlá oṣù kẹrin ọdún 2025. Fíìmù náà ni fíìmù karùn-ún tí Onuzo fi ṣe àfihàn àti fíìmù oníròyìn kẹta. == Orin == Orin orin fíìmù náà <ref>{{Citation|title=A Lagos Love Story Original Soundtrack by King Kator on Apple Music}}</ref> ní àwọn orin àtilẹ̀wá tí Mike Afolarin ṣe àti èyí tí Nosakhare "Impvlse" Abbe gbé kalẹ̀. == Àkókò ìgbalejò == Fíìmù náà bẹ̀rẹ̀ ní ipò kìíní lórí àtẹ Netflix Nigeria ní kété lẹ́yìn tí wọ́n tú u jáde, ó sì di kókó ọ̀rọ̀ tó gbajúmọ̀ lórí àwọn ìkànnì ayélujára, pẹ̀lú #ALagosLoveStory tó ń gbé ọgọ́rọ̀ọ̀rún àwọn ìfìwéránṣẹ́ jáde lórí X. Ọ̀pọ̀ àwọn olùwòran gbóríyìn fún àwòrán sinimá, àwòrán aṣọ, àti àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ ayẹyẹ àti eré orin. == Àwọn ìtọ́kasí == {{Reflist}} djgse73jegsg3gjwv3a4tuu2mkoqgyv 0 84512 637207 2026-09-17T12:49:53Z Bamjos 28839 O ti ṣẹ̀dá àyọkà nípa ṣíṣe ògbufọ̀ ojú-ewé "[[:en:Special:Redirect/revision/1345244652|Mimi (2021 Nigerian film)]]" 637207 wikitext text/x-wiki {{Infobox film|name=Mimi|image=Mimi Nigerian film poster.jpg|caption=|director=Samuel Olatunji|producer=Wale Osagie<br>Edward Dickson|writer=Joy Isi Bewaji|screenplay=|story=|starring=[[Toyin Abraham]]<br>[[Ireti Doyle]]<br>[[Bimbo Akintola]]|music=|cinematography=|editing=|studio=007 Global<br>AUL Media Studios<br>SBG Film Production|distributor=|released={{Film date|2021|05|14|df=y}}|runtime=|country=Nigeria|language=English|budget=|gross=}}   '''''Mimi''''' Ó jẹ́ fíìmù àwàdà onífẹ̀ẹ́ ti Nàìjíríà ti ọdún 2021, èyí tí Samuel Olatunji kọ̀wé rẹ̀ tí ó sì darí rẹ̀. Àwọn òṣèré bíi Ireti Doyle, Toyin Abraham, àti Bimbo Akintola ló kó ipa pàtàkì nínú fíìmù náà. <ref>{{Cite news|title=Bimbo Akintola to feature in new film Mimi - The Nation News|url=https://thenationonlineng.net/bimbo-akintola-to-feature-in-new-film-mimi/|location=Lagos, Nigeria|access-date=2021-07-07}}</ref> Ó di fíìmù Nollywood àkọ́kọ́ tí wọ́n ṣe ìṣàfihàn rẹ̀ ní etí òkun, nígbà tí wọ́n ṣe ìṣàfihàn rẹ̀ ní Wave Beach ní Elegushi ní ọjọ́ kẹtàdínlógún oṣù Karùn-ún ọdún 2021. <ref>{{Cite news|title="Mimi" set to break record as first Nollywood film to premiere at the beach|url=https://www.vanguardngr.com/2021/05/mimi-set-to-break-record-as-first-nollywood-film-to-premiere-at-the-beach/|location=Lagos, Nigeria|access-date=2021-07-07}}</ref> <ref>{{Cite news|title=Mimi: 9ice, Reminisce, DJ Neptune billed for premiere|url=https://thenationonlineng.net/mimi-9ice-reminisce-dj-neptune-billed-for-premiere/|location=Lagos, Nigeria|access-date=2021-07-07}}</ref> Wọ́n gbé fíìmù náà jáde ní ilé ìṣeré ní ọjọ́ kẹrìnlá oṣù karùn-ún ọdún 2021. == Àkótán == Mimi, ọmọbìnrin ọlọ́rọ̀ kan, ṣàwárí pé àwọn òbí rẹ̀ ọlọ́rọ̀ kìí ṣe àwọn òbí rẹ̀, ó sì rí i pé àwọn òbí rẹ̀ tí ó bí ní ipò òṣì ń gbé nínú ipò òṣì, wọ́n sì tà á láti kó owó jọ láti ṣàkóso owó ìgbésí ayé. Àwọn òbí tó gbà á tọ́ ṣe ètò fún Mimi láti lo ìsinmi ọ̀sẹ̀ méjì pẹ̀lú àwọn òbí rẹ̀ tó bí i. == Àwọn òṣèré == * Bianca Ugowanne as Mimi * [[Iretiola Doyle|Ireti Doyle]] * [[Tóyìn Abraham|Toyin Abraham]] * [[Jide Kosoko|Ọmọ-alade Jide Kosoko]] * [[Deyemi Okanlawon]] * [[Olaniyi Afonja]] * [[Afeez Oyetoro]] * [[Bimbo Akintola]] * [[Lateef Adedimeji]] * Stephanie Isuma * Omotunde Dafidi * Bukunmi Adeaga-Ilori * Taiwo Adeyemi * Timi Agbaje * Mose Akerele * Ali Baba * [[Ufuoma McDermott]] * Oluwatosin Ogunleye * Lizzy Jay == Ìṣẹ̀dá == Iṣẹ́ fíìmù náà jẹ́ àfihàn ìfọwọ́sowọ́pọ̀ kejì láàárín olùdarí Samuel Olatunji àti Àgbà Àgbà ti AUL Media Studios, Edward Dickinson lẹ́yìn ''[[Dear Affy]]'' . <ref>{{Cite news|date=2021-03-07|title=Why I collaborated with Bigsam on movie "Mimi" — Dickson Edward|url=https://www.vanguardngr.com/2021/03/why-i-collaborated-with-bigsam-on-movie-mimi-dickson-edward/|location=Lagos, Nigeria|access-date=2021-07-07}}</ref> Ó tún jẹ́ àmì ìfọwọ́sowọ́pọ̀ kẹta láàárín 007 Global, AUL Media Studios àti SBG Film Production lẹ́yìn ''[[Street Kid (film)|Street Kid]]'' àti ''Dear Affy.'' <ref>{{Cite news|date=2020-11-01|title=Our next movie, "Mimi" will be big at the box office ― AulMedia Studios|url=https://www.vanguardngr.com/2020/11/our-next-movie-mimi-will-be-big-at-the-box-office-―-aulmedia-studios/|location=Lagos, Nigeria|access-date=2021-07-07}}</ref> == Ìtújáde == Wọ́n kọ́kọ́ sọ pé kí wọ́n tú fíìmù náà jáde ní ọjọ́ kẹẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n oṣù Kejìlá ọdún 2020, nígbà tí ó bá [[Christmas|Kérésìmesì]] mu, ṣùgbọ́n wọ́n ti sún fíìmù náà síwájú nítorí [[Àjàkáyé-àrùn èrànkòrónà ọdún 2019-2020|àjàkálẹ̀ àrùn COVID-19]] . <ref>{{Cite news|title=Mimi gets Christmas day release date|url=https://guardian.ng/art/mimi-gets-christmas-day-release-date/|location=Lagos, Nigeria}}</ref> Fíìmù náà ní àkọ́lé pàtàkì rẹ̀ nígbà tí wọ́n ń ṣe eré fíìmù àti orin ní Wave Beach ní [[Èkó]] ní ọjọ́ kẹtàlá oṣù karùn-ún ọdún 2021, ọjọ́ kan ṣáájú ìgbà tí wọ́n ṣètò láti ṣe eré náà. <ref>{{Cite news|title=MIMI Breaks Record As First Nollywood Movie To Premiere At A Beach|url=https://independent.ng/mimi-breaks-record-as-first-nollywood-movie-to-premiere-at-a-beach/|location=Lagos, Nigeria}}</ref> <ref>{{Cite news|title=Ini Edo, Toyin Abraham, Ali Baba, Uche Jumbo, others storm 'Mimi' premiere|url=https://tribuneonlineng.com/ini-edo-toyin-abraham-ali-baba-uche-jumbo-others-storm-mimi-premiere/}}</ref> Wọ́n gbé fíìmù náà jáde ní ọjọ́ kẹrìnlá oṣù karùn-ún ọdún 2021, wọ́n sì ṣe àfihàn rẹ̀ ní àwọn sinimá tó lé ní ọgọ́ta ní gbogbo orílẹ̀-èdè náà. == Àwọn ìtọ́kasí == {{Reflist}} kmnl4aha1v8g1uvf9dy6q3w1rtk06wu 0 84513 637208 2026-09-17T12:51:44Z Bamjos 28839 O ti ṣẹ̀dá àyọkà nípa ṣíṣe ògbufọ̀ ojú-ewé "[[:en:Special:Redirect/revision/1346730319|Okafor's Law]]" 637208 wikitext text/x-wiki   '''''Okafor's Law''''' jẹ́ fíìmù eré apanilẹ́rìn-ín ìfẹ́ ti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ti ọdún 2016 tí [[Omoni Oboli]] kọ, darí, àti gbé jáde. [[Blossom Chukwujekwu]], [[Omoni Oboli]], [[Tóyìn Abraham|Toyin Aimakhu]], [[Gabriel Afolayan]], [[Ufuoma McDermott]], [[Richard Mofe Damijo]], [[Tina Mba]], [[Kemi Lala Akindoju]] ati [[Ken Erics]] ni fiimu naa wa. <ref>{{Cite news|url=http://www.vanguardngr.com/2016/09/omoni-obolis-okafors-law-sold-three-halls-tiff/|location=Lagos, Nigeria|title=Omoni Oboli's 'Okafor's Law' sold out three halls at TIFF - Vanguard News|date=2016-09-23}}</ref> <ref>{{Cite news|url=http://www.pmnewsnigeria.com/2016/07/19/actor-rates-omoni-obolis-film-okafors-law-high/|location=Lagos, Nigeria|title=Actor rates Omoni Oboli's film, Okafor's Law, high|date=2016-07-19}}</ref> <ref>{{Cite news|url=http://thenationonlineng.net/gabriel-afolayan-speaks-omoni-obolis-new-film-okafors-law/|location=Lagos, Nigeria|title=Gabriel Afolayan speaks on Omoni Oboli's new film, Okafor's Law - The Nation Nigeria|date=2016-07-13}}</ref> <ref>{{Cite web|archivedate=1 January 2017}}</ref> == Ìtàn ìtàn náà == Fiimu yii tako ero pe awọn ọkunrin ati obinrin ti wọn nifẹ si awọn ti o yatọ si wọn (straight) ko le jẹ ọrẹ lasan. O mu eyi wa si imọlẹ nipasẹ itan Chucks (Blossom Chukwujekwu)—ti awọn ọrẹ rẹ n pe ni 'Terminator' nitori bi o ṣe n ṣere pẹlu awọn obinrin—ti igbiyanju rẹ lati fi idi ofin yii mulẹ fun awọn ọrẹ rẹ mu ki o tun gbiyanju lati fa ọkan awọn obinrin mẹta mọra lẹẹkan si: Ify (Ufuoma McDermott), Tomi (Toyin Aimakhu), ati Ejiro (Omoni Oboli), ti igbesi aye wọn ti yipada patapata. O si ni lati ṣe eyi laarin ọjọ mọkandinlogun (21). Awọn ipo tuntun ti awọn obinrin wọnyi wa ninu rẹ jẹ ki iṣẹ ti o gbe le ara rẹ lati bori ninu tẹtẹ naa nira pupọ si i, bi o ṣe n gbiyanju lati fi idi ofin ti a mọ si 'Okafor's Law' mulẹ. == Àwọn òṣèré == * [[Tóyìn Abraham|Toyin Aimakhu]] gẹ́gẹ́ bí Tomi Tijani * [[Omoni Oboli]] gẹ́gẹ́ bí Ejiro * [[Ken Erics]] gẹ́gẹ́ bí Onítẹ̀bọmi * [[Ufuoma McDermott]] gẹ́gẹ́ bí Ify Omene * [[Richard Mofe Damijo|Richard Mofe Damajo]] bi Ogbeni Onome * [[Blossom Chukwujekwu]] as Chuks Okafor (aka Terminator) * [[Gabriel Afolayan]] gẹ́gẹ́ bí Fox * [[Tina Mba]] gẹ́gẹ́ bí ìyá rẹ̀ * [[Kemi Lala Akindoju]] gẹ́gẹ́ bí Onome * [[Mary Lazarus|Màríà Lásárù]] gẹ́gẹ́ bí Kamsí * [[Halima Abubakar]] gẹ́gẹ́ bí Cassandra * [[Yvonne Jegede]] gẹ́gẹ́ bí Toyin * Tomi Adeoye gẹ́gẹ́ bí olùgbàlejò * Olu Adedeji gẹ́gẹ́ bí Kalu * Henry Ani gẹ́gẹ́ bí Kabir * Luke Ekpah gẹ́gẹ́ bí Tayo == Ìṣẹ̀dá == Wọ́n ya fíìmù náà ní àwọn ibi tí ó wà ní [[Ìkòròdú|Ikorodu]], [[ìpínlẹ̀ Èkó]] . <ref>{{Cite news|url=http://www.ngcube.com/okafors-law-nollywood-comedy-movie-sets-in-ikorodu-lagos-photos/|title=Okafor's Law Nollywood Comedy Movie Sets In Ikorodu Lagos}}</ref> == Ìtújáde == Wọ́n kọ́kọ́ gbé fíìmù náà jáde ní ọjọ́ kejìlá oṣù kẹsàn-án ọdún 2016 ní Ayẹyẹ Fiimu Kariaye ti Toronto, Canada. Wọ́n ṣètò láti ṣe àfihàn rẹ̀ ní ọjọ́ kẹwàá oṣù kọkànlá ọdún 2016 ní Stockholm International Film Festival, Sweden àti ní ìparí oṣù kẹrin ọdún 2017, Nigeria. == Àríyànjiyàn == Nígbà tí wọ́n tú fíìmù náà jáde níbi ayẹyẹ fíìmù àgbáyé Toronto ti ọdún 2016, Jude Idada, òǹkọ̀wé kan, tí ó sọ pé òun ni ó ni ìtàn fíìmù náà, fi ẹ̀sùn jíjí ohun ìní ọgbọ́n orí rẹ̀ kàn án; ó tún sọ pé òun ti kọ apá kan nínú ìwé náà; gbogbo rẹ̀ kò ní owó tàbí owó tí ó yẹ. <ref>{{Cite news|url=http://www.vanguardngr.com/2016/09/untold-story-omoni-obolis-plagiarism-saga-experience-actress-will-teach-nigerian-film-makers|location=Lagos, Nigeria|title=Untold story of Omoni Oboli's plagiarism saga: What my experience with the actress will teach Nigerian film makers - Vanguard News}}</ref> <ref>{{Cite news|url=http://www.vanguardngr.com/2016/09/omoni-oboli-attack-accused-stealing-idea-okafor-law/|location=Lagos, Nigeria|title=Omoni Oboli under attack, accused of stealing idea for her ''Okafor Law'' - Vanguard News}}</ref> <ref>{{Cite web|archivedate=20 June 2017}}</ref> Ní ọjọ́ kẹrìnlélógún oṣù kẹta ọdún 2017, nígbà tí wọ́n ń ṣe àfihàn fíìmù náà, ilé ẹjọ́ pàṣẹ fún wọn, èyí tí ó dẹ́kun kí wọ́n má ṣe fi fíìmù náà hàn níbi ìṣẹ̀lẹ̀ náà, àti láti má ṣe fi fíìmù náà hàn nígbà tí wọ́n bá ń ṣe àfihàn rẹ̀. <ref>{{Cite news|url=http://www.premiumtimesng.com/arts-entertainment/nollywood-nigeria/227118-court-injunction-halts-omoni-obolis-movie-screening.html|title=Court injunction halts Omoni Oboli's movie screening}}</ref> <ref>{{Cite web|archivedate=13 June 2017}}</ref> Sibẹsibẹ, a fagilé àṣẹ náà nílé ẹjọ́ ní ọjọ́ ọgbọ̀n oṣù kẹta ọdún 2017, nítorí àìsí ẹ̀rí tó tó láti dá ìdádúró fún ìtújáde fíìmù náà dúró. Wọ́n gbà láyè láti ṣí fíìmù náà ní àwọn ilé ìṣeré ní ọjọ́ kọkànlélọ́gbọ̀n oṣù kẹta, gẹ́gẹ́ bí a ti ṣètò tẹ́lẹ̀, títí di ìgbà tí ẹjọ́ ilé ẹjọ́ yóò parí. Síwájú sí i, wọ́n ń sọ pé apá kan nínú owó tí wọ́n ń gbà ní ilé iṣẹ́ ''Okafor's Law'' lè jẹ́ owó ìtanràn, tí ilé ẹjọ́ bá fẹ́ kí Idada gbà á. <ref>{{Cite web|archivedate=17 June 2023}}</ref> == Àwọn ìtọ́kasí == {{Reflist|30em}} q8187bdr25vtfgy6xkfop1a462f7lsr 0 84514 637209 2026-09-17T12:54:08Z Bamjos 28839 O ti ṣẹ̀dá àyọkà nípa ṣíṣe ògbufọ̀ ojú-ewé "[[:en:Special:Redirect/revision/1339916295|Mum, Dad, Meet Sam]]" 637209 wikitext text/x-wiki {{Infobox film|name=Mum, Dad, Meet Sam|image=|alt=|caption=|director=[[T.S. Ukpo]]|producer=|writer=|screenplay=|story=|starring=Joseph Benjamin|music=|cinematography=|editing=|studio=|distributor=|released={{Film date|2015}}<br>|runtime=|country=Nigeria|language=English|budget=|gross=}}   '''Màmá, Bàbá, Meet Sam''' Ó jẹ́ fíìmù Nollywood kan nípa ọkùnrin ọmọ Nàìjíríà kan tí ó mú ọ̀rẹ́bìnrin rẹ̀ ọmọ ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì wá sílé lẹ́yìn tí ó ti kẹ́kọ̀ọ́ ní òkè-òkun, èyí tí kò sì wù àwọn ẹbí rẹ̀. <ref>{{Citation|title=MUM DAD MEET SAM - OFFICIAL TRAILER}}</ref> == Àwọn ìtọ́kasí == {{Reflist}} 3rcfxq4jubyvvzbp8qdvm591uqi5put 0 84515 637210 2026-09-17T12:54:26Z Bamjos 28839 O ti ṣẹ̀dá àyọkà nípa ṣíṣe ògbufọ̀ ojú-ewé "[[:en:Special:Redirect/revision/1345778018|Suga Suga (film)]]" 637210 wikitext text/x-wiki {{Infobox film|name=Suga Suga|image=Suga Suga Poster.jpg|caption=|director=Richard Omos Iboyi|producer={{hlist|Festus Ehimare ([[executive producer|{{abbr|exec.|executive producer}}]])|Louiza Williams}}|writer=Priscilla Okpara|starring=Taiwo Obileye<br>[[Ayo Adesanya]]<br>[[Tana Adelana]]<br>[[Wole Ojo]]<br>[[Charles Inojie]]<br>Gregory Ojefua|music=[[Sugarboy (Nigerian singer)|Sugarboy]]<br>[[Kizz Daniel]]|cinematography=Toyin Odukoya|editing=|studio=G-Worldwide Entertainment|distributor={{ubl|Bluepictures Distributions|[[Amazon Prime Video]]}}|released={{Film date|2021|04|30|df=y}}|runtime=110 minutes|country=Nigeria|language=English|budget=|gross=}}   '''''Suga Suga''''' jẹ́ fíìmù eré ìfẹ́ orílẹ̀- èdè Nàìjíríà ti ọdún 2021 tí Priscilla Okpara darí, Richard Omos Iboyi sì kọ. <ref>{{Cite news|date=2021-04-05|title=What inspired me to write "Suga Suga" ― Actress Priscilla Okpara|url=https://www.vanguardngr.com/2021/04/what-inspired-me-to-write-suga-suga-―-actress-priscilla-okpara/|location=Lagos, Nigeria|access-date=2021-05-04}}</ref> Awọn oṣere fiimu naa Taiwo Obileye, [[Ayo Adesanya]], Tana Adelana ati [[Wole Ojo]] ni awọn ipa asiwaju. Wọ́n gbé fíìmù náà jáde ní ọjọ́ ọgbọ̀n oṣù kẹrin ọdún 2021, àwọn aláròyé sì gba àtúnyẹ̀wò onírúurú. <ref>{{Cite news|date=2021-04-01|title=Nollywood movies coming to cinemas this April|url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/nollywood-movies-coming-to-cinemas-this-april/nc6wfzg|access-date=2021-05-04}}</ref> == Àwọn òṣèré ==  {{div col|colwidth=25em}} * Taiwo Obileye as Dr. Durojaiye * [[Ayo Adesanya]] as Ireti * [[Tana Adelana]] as April Yekini * [[Wole Ojo]] as Aaron * [[Charles Inojie]] as Banabas * [[Gregory Ojefua]] as Ovie * Vivian Anani as Miss Banjo * Christian Paul as Chief Wema *Priscilla Okpara as Becky *Mc Mbakara as Felix {{div col end}} == Àkótán == Fiimu naa da lori ọlọrọ nla kan ti o nifẹ lati ni ibalopọ pẹlu awọn ọdọmọbinrin, eyi ti o si n fa ibinu awọn ẹbi rẹ si i. Ni apa keji, ọdọmọkunrin kan ti o ni ọgbọn pinnu lati lọ ṣiṣẹ gẹgẹbi iranṣẹ ile ni ile nla ọlọrọ yii, lẹyin ti ko ni anfani lati ri iṣẹ to dara gẹgẹbi awakọ. == Ìṣẹ̀dá == Iṣẹ́ fíìmù náà ni ó jẹ́ àmì àkọ́kọ́ fún iṣẹ́ ṣíṣe fíìmù fún ilé-iṣẹ́ eré ìdárayá G-Worldwide Entertainment ti Nàìjíríà. <ref>{{Cite news|date=2021-03-17|title=G-Worldwide makes Nollywood entry with Suga Suga|url=https://thenationonlineng.net/g-worldwide-makes-nollywood-entry-with-suga-suga/|location=Lagos, Nigeria|access-date=2021-05-04}}</ref> Olórí olùgbéréjáde fíìmù náà ni Emperor Geezy, tí wọ́n pè ní Festus Ehimare, tí Louisa Williams sì jáde ní New York Film Academy sì ṣe àgbékalẹ̀ rẹ̀. <ref>{{Cite news|url=https://tribuneonlineng.com/g-worldwide-set-to-thrill-movie-lovers-with-suga-suga/|access-date=2021-05-04|title=G-Worldwide set to thrill movie lovers with 'Suga Suga'|date=14 March 2021}}</ref> Àwọn iṣẹ́ fíìmù náà àti iṣẹ́ àgbékalẹ̀ lẹ́yìn tí a ṣe é tán ni a parí ní ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 2021. <ref>{{Cite news|date=2021-03-15|title=G-Worldwide set to tantalize movie lovers with 'Suga Suga'|url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/g-worldwide-set-to-tantalize-movie-lovers-with-suga-suga/q8dzb5e|access-date=2021-05-04}}</ref> == Ifihan akọkọ ati itusilẹ == Fiimu naa da lori ọlọrọ nla kan ti o nifẹ lati ni ibalopọ pẹlu awọn ọdọmọbinrin, eyi ti o si n fa ibinu awọn ẹbi rẹ si i. Ni apa keji, ọdọmọkunrin kan ti o ni ọgbọn pinnu lati lọ ṣiṣẹ gẹgẹbi iranṣẹ ile ni ile nla ọlọrọ yii, lẹyin ti ko ni anfani lati ri iṣẹ to dara gẹgẹbi awakọ. <ref>{{Cite news|title=Amazon Prime Video takes G-worldwide's 'Suga Suga' to international audiences|url=https://tribuneonlineng.com/amazon-prime-video-takes-g-worldwides-suga-suga-to-international-audiences/|access-date=2 June 2022}}</ref> == Àwọn ìtọ́kasí == {{Reflist}} 0ghe4mjf3wan278xwswmnaab9fqbdc5 637249 637210 2026-09-17T16:03:31Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 637249 wikitext text/x-wiki {{Infobox film|name=Suga Suga|image=Suga Suga Poster.jpg|caption=|director=Richard Omos Iboyi|producer={{hlist|Festus Ehimare ([[executive producer|{{abbr|exec.|executive producer}}]])|Louiza Williams}}|writer=Priscilla Okpara|starring=Taiwo Obileye<br>[[Ayo Adesanya]]<br>[[Tana Adelana]]<br>[[Wole Ojo]]<br>[[Charles Inojie]]<br>Gregory Ojefua|music=[[Sugarboy (Nigerian singer)|Sugarboy]]<br>[[Kizz Daniel]]|cinematography=Toyin Odukoya|editing=|studio=G-Worldwide Entertainment|distributor={{ubl|Bluepictures Distributions|[[Amazon Prime Video]]}}|released={{Film date|2021|04|30|df=y}}|runtime=110 minutes|country=Nigeria|language=English|budget=|gross=}}   '''''Suga Suga''''' jẹ́ fíìmù eré ìfẹ́ orílẹ̀- èdè Nàìjíríà ti ọdún 2021 tí Priscilla Okpara darí, Richard Omos Iboyi sì kọ. <ref>{{Cite news|date=2021-04-05|title=What inspired me to write "Suga Suga" ― Actress Priscilla Okpara|url=https://www.vanguardngr.com/2021/04/what-inspired-me-to-write-suga-suga-―-actress-priscilla-okpara/|location=Lagos, Nigeria|access-date=2021-05-04}}</ref> Awọn oṣere fiimu naa Taiwo Obileye, [[Ayo Adesanya]], Tana Adelana ati [[Wole Ojo]] ni awọn ipa asiwaju. Wọ́n gbé fíìmù náà jáde ní ọjọ́ ọgbọ̀n oṣù kẹrin ọdún 2021, àwọn aláròyé sì gba àtúnyẹ̀wò onírúurú. <ref>{{Cite news|date=2021-04-01|title=Nollywood movies coming to cinemas this April|url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/nollywood-movies-coming-to-cinemas-this-april/nc6wfzg|access-date=2021-05-04}}</ref> == Àwọn òṣèré ==  {{div col|colwidth=25em}} * Taiwo Obileye as Dr. Durojaiye * [[Ayo Adesanya]] as Ireti * [[Tana Adelana]] as April Yekini * [[Wole Ojo]] as Aaron * [[Charles Inojie]] as Banabas * [[Gregory Ojefua]] as Ovie * Vivian Anani as Miss Banjo * Christian Paul as Chief Wema *Priscilla Okpara as Becky *Mc Mbakara as Felix {{div col end}} == Àkótán == Fiimu naa da lori ọlọrọ nla kan ti o nifẹ lati ni ibalopọ pẹlu awọn ọdọmọbinrin, eyi ti o si n fa ibinu awọn ẹbi rẹ si i. Ni apa keji, ọdọmọkunrin kan ti o ni ọgbọn pinnu lati lọ ṣiṣẹ gẹgẹbi iranṣẹ ile ni ile nla ọlọrọ yii, lẹyin ti ko ni anfani lati ri iṣẹ to dara gẹgẹbi awakọ. == Ìṣẹ̀dá == Iṣẹ́ fíìmù náà ni ó jẹ́ àmì àkọ́kọ́ fún iṣẹ́ ṣíṣe fíìmù fún ilé-iṣẹ́ eré ìdárayá G-Worldwide Entertainment ti Nàìjíríà. <ref>{{Cite news|date=2021-03-17|title=G-Worldwide makes Nollywood entry with Suga Suga|url=https://thenationonlineng.net/g-worldwide-makes-nollywood-entry-with-suga-suga/|location=Lagos, Nigeria|access-date=2021-05-04}}</ref> Olórí olùgbéréjáde fíìmù náà ni Emperor Geezy, tí wọ́n pè ní Festus Ehimare, tí Louisa Williams sì jáde ní New York Film Academy sì ṣe àgbékalẹ̀ rẹ̀. <ref>{{Cite news|url=https://tribuneonlineng.com/g-worldwide-set-to-thrill-movie-lovers-with-suga-suga/|access-date=2021-05-04|title=G-Worldwide set to thrill movie lovers with 'Suga Suga'|date=14 March 2021}}</ref> Àwọn iṣẹ́ fíìmù náà àti iṣẹ́ àgbékalẹ̀ lẹ́yìn tí a ṣe é tán ni a parí ní ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 2021. <ref>{{Cite news|date=2021-03-15|title=G-Worldwide set to tantalize movie lovers with 'Suga Suga'|url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/g-worldwide-set-to-tantalize-movie-lovers-with-suga-suga/q8dzb5e|access-date=2021-05-04|archivedate=2021-05-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210504073229/https://www.pulse.ng/entertainment/movies/g-worldwide-set-to-tantalize-movie-lovers-with-suga-suga/q8dzb5e|deadurl=yes}}</ref> == Ifihan akọkọ ati itusilẹ == Fiimu naa da lori ọlọrọ nla kan ti o nifẹ lati ni ibalopọ pẹlu awọn ọdọmọbinrin, eyi ti o si n fa ibinu awọn ẹbi rẹ si i. Ni apa keji, ọdọmọkunrin kan ti o ni ọgbọn pinnu lati lọ ṣiṣẹ gẹgẹbi iranṣẹ ile ni ile nla ọlọrọ yii, lẹyin ti ko ni anfani lati ri iṣẹ to dara gẹgẹbi awakọ. <ref>{{Cite news|title=Amazon Prime Video takes G-worldwide's 'Suga Suga' to international audiences|url=https://tribuneonlineng.com/amazon-prime-video-takes-g-worldwides-suga-suga-to-international-audiences/|access-date=2 June 2022}}</ref> == Àwọn ìtọ́kasí == {{Reflist}} 09ps11l9e22y0c71i1cfjb5r9vurhi4 0 84516 637213 2026-09-17T13:11:11Z Bamjos 28839 O ti ṣẹ̀dá àyọkà nípa ṣíṣe ògbufọ̀ ojú-ewé "[[:en:Special:Redirect/revision/1345947643|Bachelor's Eve]]" 637213 wikitext text/x-wiki  {{Infobox film|name=Bachelor's Eve|director=Rotimi Raji|producer=Adefajo Ayobami|starring=[[Wole Ojo]], [[Kehinde Bankole]], [[Frankincense Eche Ben]], [[Gbenro Ajibade]], [[Doris Simeon]], [[Jumoke Odetola]], [[Kehinde Olorunyomi]]|studio=Juma Productions|released={{Film date|2018}}|country=Nigeria}}  '''''Àárọ̀ Bachelor's Eve'''''Ó jẹ́ fíìmù àwàdà onífẹ̀ẹ́ ti Nàìjíríà ti ọdún 2018, èyí tí Rotimi Raji darí tí Adefajo Ayobami sì ṣe àgbéjáde rẹ̀ lábẹ́ ilé-iṣẹ́ Juma Productions. Ilé-iṣẹ́ Metro Classic Pictures ló pín fíìmù náà káàkiri.<ref>{{Cite news|date=2018-02-02|location=Lagos, Nigeria}}</ref> <ref name=":0">{{Cite news|date=2018-01-06|location=Lagos, Nigeria}}{{Dead link|date=July 2025|fix-attempted=yes}}</ref> The film stars Kehinde Bankole, Doris Simeon, Gbenro Ajibade, Frankincense Eche-Ben, Jumoke Odetola and Kehinde Olorunyomi. <ref>{{Cite news|date=2018-01-05|location=Lagos, Nigeria}}</ref> <ref>{{Cite news|date=2018-01-03}}</ref> <ref name=":0" /> == Àkótán == Ìtàn náà dá lórí ọmọkùnrin arẹwà kan tó ti ṣetán láti ṣe ìgbéyàwó. Sibẹsibẹ, o pinnu lati wa pẹlu awọn ọrẹ rẹ ni wakati 24 si igbeyawo naa, ọpọlọpọ awọn ibeere ti ko dahun ti o fi idi iṣeeṣe silẹ fun igbeyawo naa. <ref>{{Cite news|location=Lagos, Nigeria}}</ref> == Àwọn òṣèré == * [[Jumoke Odetola]] * [[Wole Ojo]] gẹ́gẹ́ bí Uche * [[Kehinde Bankole]] * [[Gbenró Ajíbádé|Gbenro Ajibade]] * [[Doris Simeon|Doris Simeoni]] * [[Kehinde Olorunyomi]] * Turari frankincense Eche-Ben * Bade Smart * Jennifer Ikeji == Àfihàn àkọ́kọ́ == Wọ́n gbé fíìmù náà jáde ní ọjọ́ kẹrìndínlógún oṣù kejì ọdún 2018 ní gbogbo orílẹ̀-èdè náà. <ref name=":0" /> == Àwọn ìtọ́kasí == <references /> 8ld5ofvrp75hcxt4vub0wyaw2gckbi2 0 84517 637214 2026-09-17T13:16:04Z Bamjos 28839 O ti ṣẹ̀dá àyọkà nípa ṣíṣe ògbufọ̀ ojú-ewé "[[:en:Special:Redirect/revision/1369478909|Bambitious]]" 637214 wikitext text/x-wiki {{Infobox film|name=Bambitious|image=Bambitious poser.jpg|alt=|caption=Film poster|director=[[Okechukwu Oku]]|producer=Queendalyn Oku <br> Okechukwu Oku|starring={{unbulleted list|[[Daniel K Daniel]]|[[Belinda Effah]]}}|cinematography=|editing=[[Okechukwu Oku]]|screenplay=|studio=Oracle Films|distributor=|released={{Film date|2014|11|29|df=yes}}|runtime=84 minutes|country=Nigeria|budget=|gross=}}   '''''Bambitious''''' jẹ fiimu ere ere alafẹfẹ ti orilẹ-ede Naijiria ti ọdun 2014 ti [[Okechukwu Oku]] ṣe oludari, ti [[Daniel K Daniel]] ati [[Belinda Effah]] ṣe. <ref>{{Cite web|archivedate=27 December 2015}}</ref> Wọ́n ṣe àfihàn rẹ̀ ní Genesis Cinema, [[Ìpínlẹ̀ Enugu|Enugu State]], wọ́n sì mọ̀ ọ́n sí fíìmù Nollywood àkọ́kọ́ tí wọ́n ṣe àfihàn rẹ̀ ní Gúúsù ìlà-oòrùn Nàìjíríà. [[Pete Edochie]], [[Zack Orji]] àti [[John Okafor]] wà níbẹ̀ níbi ayẹyẹ náà. <ref>{{Cite web|archivedate=26 October 2021}}</ref> == Àwọn òṣèré == * [[Daniel K Daniel|Daniel K. Daniel]] gẹ́gẹ́ bí Jerry * [[Belinda Effah]] gẹ́gẹ́ bí Bambi * [[Ebele Okaro]] gẹ́gẹ́ bí Dókítà Ese * Bucci Franklin gẹ́gẹ́ bí Frank * Hekka Hedet gẹ́gẹ́ bí Funmi Coker * Uju Anikwe gẹ́gẹ́ bí Nọ́ọ̀sì * Idongesit Bruno gẹ́gẹ́ bí Ifeoma * Sophie Ogoejiofor gẹ́gẹ́ bí olùtọ́jú bartender == Ìtàn ìtàn náà == Fiimu naa bẹrẹ pẹlu awọn ololufẹ meji, Bambi (Belinda Effah) ati Frank (Bucci Franklin) ni adagun odo kan. Frank jẹ diẹ nife ninu awọn iwe rẹ, nigba ti Bambi wa ninu adagun. Eyi bi i ni ibinu ati pe wọn pinnu lati lọ si ile. Lakoko ti o wa ni ibugbe Frank, Bambi n ṣafẹri ni ayika Frank ailagbara lati jẹ alarinrin owo si adun rẹ. Ọ̀pọ̀ ọjọ́ lẹ́yìn náà, lẹ́yìn ìfohùnṣọ̀kan ṣókí, tọkọtaya náà pinnu láti lọ ní ọ̀nà ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ sí ìbànújẹ́ ti Frank. Lẹhin igba diẹ, Bambi bẹrẹ ibaṣepọ Jerry (Daniel K. Daniel), ọkunrin ọlọrọ kan lati idile olokiki kan. Nigbati o ba mọ ifẹ rẹ tuntun ti a rii, Frank pinnu lati ṣe dudu fun u lẹhin wiwa ti o n reti ọmọ. Bambi san 250,000 naira lati fi pa asiri re mo laarin won sugbon o ni lati se afihan re gege bi omokunrin ore re. Jerry ati Frank ṣe alafia daradara ti Jerry pinnu lati lo Frank gẹgẹbi ọkunrin ti o dara julọ ni akoko igbeyawo rẹ. Ọrẹbinrin Jerry tẹlẹ, Funmi Coker (Hekka Hedet), tun nifẹ ninu igbiyanju Jerry lati lo Frank lati pada si Jerry. Iya Jerry, Dokita Ese (Ebere Okaro), ti o lodi si ibalopo ṣaaju igbeyawo ṣubu pẹlu Bambi nigbati o ṣawari pe o loyun fun Frank o si tan Jerry lati sun pẹlu rẹ. == Àkókò ìgbalejò == Fíìmù náà gba àwọn àtúnyẹ̀wò búburú láti ọ̀dọ̀ talkafricanmovies.com, ojú òpó àtúnyẹ̀wò kan tí ó máa ń "dámọ̀ràn" tàbí "kọ" àwọn fíìmù sílẹ̀. Ó tako “àsọtẹ́lẹ̀” àti “ìlànà” fíìmù náà. Ó tún fi àpèjúwe Bambi gẹ́gẹ́ bí “onífẹ́ẹ́-ọkàn” hàn, nígbà tí kò níṣẹ́ lọ́wọ́, tí ó sì ń ṣàníyàn nípa fífẹ́ ọkùnrin ọlọ́rọ̀ kan. Ó ṣe àbùkù ní pàtàkì ìtàn àti ìròyìn tí fíìmù náà fẹ́ fi hàn. Ó dámọ̀ràn “Golddiggerlicious” gẹ́gẹ́ bí àkọlé tó yẹ fún fíìmù náà. Ó tún ṣàpèjúwe ìtàn náà gẹ́gẹ́ bí “pípẹ́” ṣùgbọ́n ó gbóríyìn fún ìgbàgbọ́ ìṣeré náà. Ó parí àtúnyẹ̀wò rẹ̀ nípa yíyọ fíìmù náà kúrò, èyí tí ó túmọ̀ sí wípé a kò gbà á níyànjú. Oluwatoyosi Agbaje fún tns.ng yin ìtàn náà “tó tààrà sí kókó” ó sì ní ìdùnnú láti rí Frank tó ń ṣe àwọn ipa lẹ́yìn ''Tinsel'' àti ''Ay’s Crib'' . Sibẹsibẹ, o ṣe afihan aini otitọ ni ọna ti Bambi ṣe awari oyun rẹ, paapaa nitori pe ko lọ si ile-iwosan. Ó parí àtúnyẹ̀wò rẹ̀ nípa sísọ pé “fíìmù náà dára”. <ref>{{Cite web|archivedate=6 October 2015}}</ref> == Àwọn ìtọ́kasí == {{Reflist}} [[Ẹ̀ka:2014 àwọn fílmù]] cf38iy3lyo39ozs6f38nx3zthgjsy2k 0 84518 637215 2026-09-17T13:16:51Z Bamjos 28839 O ti ṣẹ̀dá àyọkà nípa ṣíṣe ògbufọ̀ ojú-ewé "[[:en:Special:Redirect/revision/1369460587|A Simple Lie (film)]]" 637215 wikitext text/x-wiki {{Infobox film|image=|director=Biodun Stephen|writer=Mannie Oiseomaye|producer=[[Biodun Stephen]]|starring={{plainlist| *[[Bisola Aiyeola]] *[[Emmanuel Ikubese]] *[[Bolaji Ogunmola]] *Oluwabukunmi Adeaga-Ilori *Kachi Nnochiri }}|cinematography=Ladipo Abiola Lawrence Morgan|editing=Adesuwa Omon Adio Solanke|released={{Film date|2021|07}}}}   '''''A Simple Lie''''' jẹ́ fíìmù eré ìfẹ́ ti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ti ọdún 2021. [[Biodun Stephen]] àti David Wade Production ló ṣe é papọ̀. <ref name="Nwogu">{{Cite news|date=25 February 2022|title=Here's the official trailer for Biodun Stephen's 'A Simple Lie'|url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/heres-the-official-trailer-for-biodun-stephens-a-simple-lie/h37xkm6|access-date=20 July 2022|newspaper=[[Pulse Nigeria]]}}</ref> <ref name=":1">{{Cite news|date=15 January 2021|title=Here's a first look at Biodun Stephen's 'A Simple Lie'|url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/a-simple-lie-movie-directed-by-biodun-stephen/wst1pef|access-date=20 July 2022|newspaper=[[Pulse Nigeria]]}}</ref> <ref name=":0">{{Cite news|date=26 March 2022|title=Bisola Aiyeola, Ikubese, others star in A Simple Lie|url=https://editor.guardian.ng/saturday-magazine/bisola-aiyeola-ikubese-others-star-in-a-simple-lie/|location=Lagos, Nigeria|access-date=20 July 2022|newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|language=en-US}}</ref> Fiimu naa jade ni oṣu mẹrin lẹhin ifaramọ rẹ pẹlu Anthill Studio's ''Progressive Tailors Club'', ati pe o ṣe [[Bisola Aiyeola]], Emmanuel Ikubese, [[Bolaji Ogunmola]], Bukunmi Adeaga-ilori ati Kachi Nnochiri. <ref name=":0" /> <ref name="Nwogu" /> == Àkótán == Àwọn ọ̀rẹ́ márùn-ún ń bá ara wọn ṣe àdéhùn ní ìkọ̀kọ̀. Ó yà wọ́n lẹ́nu nígbà tí wọ́n rí i nípasẹ̀ àìsàn tó le koko ti ọ̀kan lára wọn. Wọ́n rò pé irọ́ kékeré ni, ṣùgbọ́n wọ́n wá mọ̀ pé irọ́ kékeré pàápàá ṣe pàtàkì. <ref name=":0" /> == Àwọn òṣèré == * Bukunmi Adeaga-ilori bi Fade * [[Bisola Aiyeola]] gẹ́gẹ́ bí Boma * Emmanuel Ikubese gẹ́gẹ́ bí Azeem * Kachi Nnochiri gẹ́gẹ́ bí Xavier * [[Bolaji Ogunmola]] gẹ́gẹ́ bí Donna * Daniel Abua gẹ́gẹ́ bí Nosa * Tope Ajao gẹ́gẹ́ bí aṣojú Better Half * Sarah Ebegbe gege bi akowe Azeem * Claudia Thomas gẹ́gẹ́ bí òṣìṣẹ́ Buka * Biodun Stephen gẹ́gẹ́ bí ìyá Boma == Ìtújáde == Fíìmù náà bẹ̀rẹ̀ ní àwọn sinimá ní ọjọ́ kẹẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n oṣù kẹta ọdún 2021 kí ó tó di pé wọ́n tú u jáde ní oṣù keje ọdún 2021. <ref>{{Cite news|date=23 March 2022|location=Lagos, Nigeria}}</ref> == Ọ́fíìsì títà àpótí == Gẹ́gẹ́ bí Ẹgbẹ́ Àwọn Olùfihàn Sínímà ti Nàìjíríà (CEAN) ti sọ, nǹkan bí ₦346.6 mílíọ̀nù ni wọ́n rí gbà láti inú títà tíkẹ́ẹ̀tì ní ilé iṣẹ́ [[Nollywood]] ní oṣù kẹta ọdún 2021. ''Fíìmù A Simple Lie'' ni fíìmù kejì tó gba owó tó ga jùlọ láàárín ọjọ́ 25 sí 27 oṣù kẹta, ó sì gba owó tó tó ₦9,809,900. <ref>{{Cite news|date=5 April 2022|title=Hollywood dominates as Nigerian cinemas record N347 million revenue in March|url=https://www.premiumtimesng.com/news/more-news/521885-hollywood-dominates-as-nigerian-cinemas-record-n347-million-revenue-in-march.html|access-date=27 July 2022|newspaper=[[Premium Times]]|language=en-GB}}</ref> <ref>{{Cite news|title=Batman highest grossing movie in Nigeria, N346m earned on all films|url=https://pmnewsnigeria.com/2022/04/05/batman-highest-grossing-movie-in-nigeria-n346m-earned-on-all-films/|location=Lagos, Nigeria|access-date=27 July 2022|language=en-US|newspaper=[[P.M. News]]}}</ref> == Àwọn ìtọ́kasí == {{Reflist}} 1swinmw7k4fk3o8b482yqg352iqrg98 0 84519 637217 2026-09-17T13:20:50Z Bamjos 28839 O ti ṣẹ̀dá àyọkà nípa ṣíṣe ògbufọ̀ ojú-ewé "[[:en:Special:Redirect/revision/1356314592|The Wedding Party 2]]" 637217 wikitext text/x-wiki {{Infobox film|name=The Wedding Party 2: Destination Dubai|image=The_Wedding_Party_2.jpg|alt=|caption=Film poster|director=Niyi Akinmolayan|producer={{Plainlist| *Priscilla Nwanah *Temidayo Abudu *[[Tope Oshin]] *Naz Onuzo }}|screenplay=Naz Onuzo|story=|based_on=|starring={{Plainlist| *[[Sola Sobowale]] *[[Banky W.|Banky Wellington]] *[[Adesua Etomi]] *[[Enyinna Nwigwe]] *[[Patience Ozokwor]] *[[Richard Mofe Damijo]] *[[Iretiola Doyle]] *[[Somkele Iyamah]] *[[Alibaba Akpobome]] *[[Zainab Balogun]] *Daniella Down }}|music=Dr. Bayo Adepetun|cinematography=Malcolm McLean|editing=Victoria Akujobi|studio=[[Ebonylife TV]] <br> FilmOne <br> [[Inkblot Productions]] <br> Koga Studios|distributor=[[FilmOne Distributions]]|released={{Film date|2017|12|15|df=yes}}|runtime=|country=Nigeria|language=English <br> Yoruba <br> Igbo|budget=₦300 million<ref name="Budget and box office">{{Cite news |url=https://www.vanguardngr.com/2018/01/wedding-party-2-destination-dubai-costs-n300m-producer/ |location=Lagos, Nigeria|title='The Wedding Party 2 -Destination Dubai" costs N300m–Producer|date=31 January 2018 |newspaper=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref>|gross=₦500,000,000<ref name="Budget and box office"/>}}   '''''The Wedding Party 2: Destination Dubai''''' Ó jẹ́ fíìmù eré oníṣere, àwàdà, àti ti ìfẹ́ ti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ti ọdún 2017, èyí tí Niyi Akinmolayan darí.<ref>{{Cite news|url=https://www.pulse.ng/movies/niyi-akinmolayan-is-directing-the-wedding-party-sequel-id6612890.html|title=Niyi Akinmolayan is directing The Wedding Party 2|date=4 May 2017|last1=Izuzu|first1=Chidumga|newspaper=[[Pulse Nigeria]]}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://buzznigeria.com/wedding-party-2/|title=The Wedding Party 2|publisher=Buzznigeria.com|date=6 May 2017}}</ref>Ó jẹ́ àtẹ̀lé fún fíìmù *The Wedding Party*, èyí tí wọ́n gbé jáde ní oṣù Kejìlá ọdún 2016.<ref>{{cite web|url=https://www.bellanaija.com/2017/05/anticipate-filming-for-wedding-party-2-has-started-featuring-sola-sobowale-adesua-etomi-dakore-egbuson-akande-omoni-oboli-more/|title=Anticipate filming for The Wedding Party 2 has stated featuring Sola Sobowale, Adesua Etomi, Omoni Oboli and more|publisher=Bellanaija.com|date=6 May 2017}}</ref> Iṣẹ́ yíyà fíìmù náà—èyí tí wọ́n ṣe ní ìlú Èkó àti Dubai—bẹ̀rẹ̀ ní oṣù Karùn-ún ọdún 2017.<ref>{{Cite news|url=https://www.thenationonlineng.net/chigul-elenu-seyi-law-join-cast-wedding-party-2-dubai/|location=Lagos, Nigeria|title=The Wedding Party 2 Dubai|date=10 May 2017|newspaper=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]}}</ref> Ó wà lára ​​àwọn fíìmù Nàìjíríà tí ó ti ṣe owó tó pọ̀ jùlọ nínú ìtàn.<ref>{{Cite news|url=http://www.konbini.com/ng/entertainment/wedding-party-2-now-highest-grossing-nollywood-film-ever/|title='The Wedding Party 2' Is Now The Highest-Grossing Nollywood Film Ever|last1=Animashaun|first1=Damilola|date=23 January 2018|newspaper=Konbini Nigeria}}</ref> == Ìtàn ìtàn náà == Àbúrò Dozie, Nonso, tẹ̀síwájú nínú ìfẹ́ rẹ̀ pẹ̀lú Deirdre, ọ̀rẹ́bìnrin Dunni. Nonso mú Deirdre lọ sí ìpàdé kan ní Dubai, ó sì fẹ́ kí ó fẹ́ ẹ láìròtẹ́lẹ̀. Lẹ́yìn ayẹyẹ ìgbéyàwó ìbílẹ̀ kan tí ó burú jáì ní Èkó, ìdílé Nonso àti ìdílé àwọn ọlọ́lá ti ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì ti Deirdre gbà láti ṣe ìgbéyàwó ní Dubai láìfẹ́. == Àwọn òṣèré == * [[Enyinna Nwigwe]] as Nonso Onwuka * Daniella Down gẹ́gẹ́ bí Deirdre Winston * [[Adesua Etomi]] gẹ́gẹ́ bí Dunni Onwuka * [[Banky W|Banky Wellington]] as Dozie Onwuka * [[Sola Sobowale]] gẹ́gẹ́ bí Arabinrin Tinuade Coker * Alibaba Akpobome gẹ́gẹ́ bí Onímọ̀-ẹ̀rọ Bamidele Coker * [[Richard Mofe Damijo]] as Chief Felix Onwuka * [[Iretiola Doyle]] as Lady Obianuju Onwuka * [[Somkele Iyamah|Somkele Iyamah-Idhalama]] bi Yemisi Disu * Ikechukwu Onunaku gẹ́gẹ́ bí Sola * [[Zainab Balogun]] gẹ́gẹ́ bí Won * [[Beverly Naya]] gẹ́gẹ́ bí Rosie * [[Afeez Oyetoro]] gẹ́gẹ́ bí Ayanmale * [[Chiwetalu Agu]] gẹ́gẹ́ bí àgbà ìdílé * [[Patience Ozokwor]] bi arabinrin Nonso * [[Chigul]] gẹ́gẹ́ bí òṣìṣẹ́ ìṣíwájú * Seyi Law gẹ́gẹ́ bí òṣìṣẹ́ àṣà * [[Frank Donga|Kunle Idowu]] gẹ́gẹ́ bí Harrison * [[Jumoke George]] gẹ́gẹ́ bí Iya Michael * Regan Tetlow gẹ́gẹ́ bí MC ti ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì == Ìṣẹ̀dá == Iye owo isejade fiimu naa je ₦300 milionu, ayafi ipolowo. Wọ́n gbé fíìmù náà jáde ní ọjọ́ kẹẹ̀ẹ́dógún oṣù Kejìlá ọdún 2017, ó sì gba owó tó lé ní ₦500 mílíọ̀nù láàárín ọ̀sẹ̀ mẹ́fà tí wọ́n fi ṣe fíìmù náà, èyí sì mú kí ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn fíìmù Nollywood tó gba owó tó ga jùlọ. <ref>{{Cite news|last=Okogba|first=Emmanuel|date=2018-01-31|title=`The Wedding Party 2 -Destination Dubai” costs N300m–Producer|url=https://www.vanguardngr.com/2018/01/wedding-party-2-destination-dubai-costs-n300m-producer/|location=Lagos, Nigeria|access-date=2026-01-07}}</ref> == Wo tun == * Àkójọ àwọn fíìmù tó gba owó púpọ̀ jùlọ ní Nàìjíríà * Àkójọ àwọn fíìmù Nàìjíríà ti ọdún 2017 == Àwọn ìtọ́kasí == {{Reflist}} j8tiwv7q374u9gg0zd5sa9fkyzfauob 637287 637217 2026-09-17T19:26:01Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 637287 wikitext text/x-wiki {{Infobox film|name=The Wedding Party 2: Destination Dubai|image=The_Wedding_Party_2.jpg|alt=|caption=Film poster|director=Niyi Akinmolayan|producer={{Plainlist| *Priscilla Nwanah *Temidayo Abudu *[[Tope Oshin]] *Naz Onuzo }}|screenplay=Naz Onuzo|story=|based_on=|starring={{Plainlist| *[[Sola Sobowale]] *[[Banky W.|Banky Wellington]] *[[Adesua Etomi]] *[[Enyinna Nwigwe]] *[[Patience Ozokwor]] *[[Richard Mofe Damijo]] *[[Iretiola Doyle]] *[[Somkele Iyamah]] *[[Alibaba Akpobome]] *[[Zainab Balogun]] *Daniella Down }}|music=Dr. Bayo Adepetun|cinematography=Malcolm McLean|editing=Victoria Akujobi|studio=[[Ebonylife TV]] <br> FilmOne <br> [[Inkblot Productions]] <br> Koga Studios|distributor=[[FilmOne Distributions]]|released={{Film date|2017|12|15|df=yes}}|runtime=|country=Nigeria|language=English <br> Yoruba <br> Igbo|budget=₦300 million<ref name="Budget and box office">{{Cite news |url=https://www.vanguardngr.com/2018/01/wedding-party-2-destination-dubai-costs-n300m-producer/ |location=Lagos, Nigeria|title='The Wedding Party 2 -Destination Dubai" costs N300m–Producer|date=31 January 2018 |newspaper=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref>|gross=₦500,000,000<ref name="Budget and box office"/>}}   '''''The Wedding Party 2: Destination Dubai''''' Ó jẹ́ fíìmù eré oníṣere, àwàdà, àti ti ìfẹ́ ti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ti ọdún 2017, èyí tí Niyi Akinmolayan darí.<ref>{{Cite news|url=https://www.pulse.ng/movies/niyi-akinmolayan-is-directing-the-wedding-party-sequel-id6612890.html|title=Niyi Akinmolayan is directing The Wedding Party 2|date=4 May 2017|last1=Izuzu|first1=Chidumga|newspaper=[[Pulse Nigeria]]|access-date=17 September 2026|archivedate=2 August 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170802142153/http://www.pulse.ng/movies/niyi-akinmolayan-is-directing-the-wedding-party-sequel-id6612890.html|deadurl=yes}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://buzznigeria.com/wedding-party-2/|title=The Wedding Party 2|publisher=Buzznigeria.com|date=6 May 2017}}</ref>Ó jẹ́ àtẹ̀lé fún fíìmù *The Wedding Party*, èyí tí wọ́n gbé jáde ní oṣù Kejìlá ọdún 2016.<ref>{{cite web|url=https://www.bellanaija.com/2017/05/anticipate-filming-for-wedding-party-2-has-started-featuring-sola-sobowale-adesua-etomi-dakore-egbuson-akande-omoni-oboli-more/|title=Anticipate filming for The Wedding Party 2 has stated featuring Sola Sobowale, Adesua Etomi, Omoni Oboli and more|publisher=Bellanaija.com|date=6 May 2017}}</ref> Iṣẹ́ yíyà fíìmù náà—èyí tí wọ́n ṣe ní ìlú Èkó àti Dubai—bẹ̀rẹ̀ ní oṣù Karùn-ún ọdún 2017.<ref>{{Cite news|url=https://www.thenationonlineng.net/chigul-elenu-seyi-law-join-cast-wedding-party-2-dubai/|location=Lagos, Nigeria|title=The Wedding Party 2 Dubai|date=10 May 2017|newspaper=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]}}</ref> Ó wà lára ​​àwọn fíìmù Nàìjíríà tí ó ti ṣe owó tó pọ̀ jùlọ nínú ìtàn.<ref>{{Cite news|url=http://www.konbini.com/ng/entertainment/wedding-party-2-now-highest-grossing-nollywood-film-ever/|title='The Wedding Party 2' Is Now The Highest-Grossing Nollywood Film Ever|last1=Animashaun|first1=Damilola|date=23 January 2018|newspaper=Konbini Nigeria|access-date=17 September 2026|archivedate=19 July 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190719111524/http://www.konbini.com/ng/entertainment/wedding-party-2-now-highest-grossing-nollywood-film-ever/|deadurl=yes}}</ref> == Ìtàn ìtàn náà == Àbúrò Dozie, Nonso, tẹ̀síwájú nínú ìfẹ́ rẹ̀ pẹ̀lú Deirdre, ọ̀rẹ́bìnrin Dunni. Nonso mú Deirdre lọ sí ìpàdé kan ní Dubai, ó sì fẹ́ kí ó fẹ́ ẹ láìròtẹ́lẹ̀. Lẹ́yìn ayẹyẹ ìgbéyàwó ìbílẹ̀ kan tí ó burú jáì ní Èkó, ìdílé Nonso àti ìdílé àwọn ọlọ́lá ti ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì ti Deirdre gbà láti ṣe ìgbéyàwó ní Dubai láìfẹ́. == Àwọn òṣèré == * [[Enyinna Nwigwe]] as Nonso Onwuka * Daniella Down gẹ́gẹ́ bí Deirdre Winston * [[Adesua Etomi]] gẹ́gẹ́ bí Dunni Onwuka * [[Banky W|Banky Wellington]] as Dozie Onwuka * [[Sola Sobowale]] gẹ́gẹ́ bí Arabinrin Tinuade Coker * Alibaba Akpobome gẹ́gẹ́ bí Onímọ̀-ẹ̀rọ Bamidele Coker * [[Richard Mofe Damijo]] as Chief Felix Onwuka * [[Iretiola Doyle]] as Lady Obianuju Onwuka * [[Somkele Iyamah|Somkele Iyamah-Idhalama]] bi Yemisi Disu * Ikechukwu Onunaku gẹ́gẹ́ bí Sola * [[Zainab Balogun]] gẹ́gẹ́ bí Won * [[Beverly Naya]] gẹ́gẹ́ bí Rosie * [[Afeez Oyetoro]] gẹ́gẹ́ bí Ayanmale * [[Chiwetalu Agu]] gẹ́gẹ́ bí àgbà ìdílé * [[Patience Ozokwor]] bi arabinrin Nonso * [[Chigul]] gẹ́gẹ́ bí òṣìṣẹ́ ìṣíwájú * Seyi Law gẹ́gẹ́ bí òṣìṣẹ́ àṣà * [[Frank Donga|Kunle Idowu]] gẹ́gẹ́ bí Harrison * [[Jumoke George]] gẹ́gẹ́ bí Iya Michael * Regan Tetlow gẹ́gẹ́ bí MC ti ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì == Ìṣẹ̀dá == Iye owo isejade fiimu naa je ₦300 milionu, ayafi ipolowo. Wọ́n gbé fíìmù náà jáde ní ọjọ́ kẹẹ̀ẹ́dógún oṣù Kejìlá ọdún 2017, ó sì gba owó tó lé ní ₦500 mílíọ̀nù láàárín ọ̀sẹ̀ mẹ́fà tí wọ́n fi ṣe fíìmù náà, èyí sì mú kí ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn fíìmù Nollywood tó gba owó tó ga jùlọ. <ref>{{Cite news|last=Okogba|first=Emmanuel|date=2018-01-31|title=`The Wedding Party 2 -Destination Dubai” costs N300m–Producer|url=https://www.vanguardngr.com/2018/01/wedding-party-2-destination-dubai-costs-n300m-producer/|location=Lagos, Nigeria|access-date=2026-01-07}}</ref> == Wo tun == * Àkójọ àwọn fíìmù tó gba owó púpọ̀ jùlọ ní Nàìjíríà * Àkójọ àwọn fíìmù Nàìjíríà ti ọdún 2017 == Àwọn ìtọ́kasí == {{Reflist}} 4hpot1p52oexbe7bq10lphtm46pxhup 0 84520 637218 2026-09-17T13:23:49Z Bamjos 28839 O ti ṣẹ̀dá àyọkà nípa ṣíṣe ògbufọ̀ ojú-ewé "[[:en:Special:Redirect/revision/1367628019|Alero's Symphony]]" 637218 wikitext text/x-wiki {| class="infobox vevent" ! colspan="2" class="infobox-above summary" |Alero's Symphony |- | colspan="2" class="infobox-image" |[[File:Alero's_Symphony_poster.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Alero's_Symphony_poster.png|frameless]]<div class="infobox-caption">Film poster</div> |- ! scope="row" class="infobox-label" |Directed by | class="infobox-data" |[[:en:Izu_Ojukwu|Izu Ojukwu]] |- ! scope="row" class="infobox-label" |Screenplay by | class="infobox-data" |Tunde Babalola |- ! scope="row" class="infobox-label" |Produced by | class="infobox-data" |<div class="plainlist"> * Adedoyin Owotomo * Ifeoma Dozie * Ngozi Nkwoji * Tokunbo Adodo </div> |- ! scope="row" class="infobox-label" |Starring | class="infobox-data" |<div class="plainlist"> * [[:en:Bimbo_Manuel|Bimbo Manuel]] * [[:en:Ivie_Okujaye|Ivie Okujaye]] * [[:en:Faze_(musician)|Chibuzor 'Faze' Oji]] * Carol King * Frederick Leonard * Victor Olaitan * Jibola Dabo </div> |- ! scope="row" class="infobox-label" |<div>Production company </div> | class="infobox-data" |<div>Amstel Malta Box Office</div> |- ! scope="row" class="infobox-label" |<div>Release date</div> | class="infobox-data" |<div class="plainlist film-date"> * April&nbsp;21,&nbsp;2011&nbsp;(<span class="bday dtstart published updated itvstart">2011-04-21</span>)&#x20;([[:en:Lagos|Lagos]] premiere) </div><ref><cite class="citation web cs1"><span class="cx-segment" data-segmentid="156">[https://web.archive.org/web/20160304025817/http://www.360nobs.com/2012/10/coming-up-quick-nollywoods-new-faces/ "COMING UP QUICK – NOLLYWOOD's NEW FACES"]. </span><span class="cx-segment" data-segmentid="157">360nobs.com. </span><span class="cx-segment" data-segmentid="158">Archived from [http://www.360nobs.com/2012/10/coming-up-quick-nollywoods-new-faces/ the original] on 4 March 2016<span class="reference-accessdate">. </span></span><span class="cx-segment" data-segmentid="159"><span class="reference-accessdate">Retrieved <span class="nowrap">17 September</span> 2014</span>.</span></cite></ref> |- ! scope="row" class="infobox-label" |Country | class="infobox-data" |Nigeria |- ! scope="row" class="infobox-label" |Language | class="infobox-data" |English |} '''''Alero's Symphony''''' jẹ́ fíìmù eré orin orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ti ọdún 2011 tí olùdarí rẹ̀ jẹ́ [[Izu Ojukwu]] ati pẹlu ikopa [[Bimbo Manuel]], [[Ivie Okujaye]] àti Chibuzor 'Faze' Oji . Ó ṣe àfihàn rẹ̀ ní Àwọn Igi Ọ̀pẹ, Genesis Cinemas, [[Èkó|Lagos]] . <ref name="bella" /> Fíìmù náà jẹ́ àgbéyẹ̀wò fíìmù Amstel Malta Box Office 5 (AMBO 5). <ref name="bella" /> Ó gba àmì ẹ̀yẹ mẹ́rin ní ìdíje African Movie Academy Awards kẹjọ, wọ́n sì ṣe àfihàn rẹ̀ káàkiri àwọn ìlú pàtàkì ní Nàìjíríà láti ọwọ́ [[Africa Movie Academy Awards (Àwọn Àmì-ẹ̀yẹ Akádẹ́mì Fiimu Áfíríkà)|Africa Film Academy]] . <ref>{{Cite web|archivedate=4 March 2016}}</ref> == Ìtàn ìtàn náà == Fíìmù náà sọ ìtàn Alero (Okujaye), ìbejì tí a bí sínú ìdílé onípò gíga kan. Lẹ́yìn tí ó parí ẹ̀kọ́ rẹ̀ ní yunifásítì pẹ̀lú àmì ẹ̀yẹ, ó gbọ́dọ̀ lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ òfin. Láìmọ̀ sí àwọn òbí rẹ̀, ìfẹ́ ọkàn rẹ̀ gidi ni láti jẹ́ akọrin. Ìdílé náà pinnu láti lọ sí ìsinmi erékùsù láti tún mú kí àjọṣepọ̀ ìdílé wọn padà sípò. Nígbà tí wọ́n wà níbẹ̀, Alero pàdé Lovechild (Faze), olùtọ́jú oúnjẹ tó ní ẹ̀bùn ṣùgbọ́n tí kò dára. Lovechild ran Alero lọ́wọ́ láti lépa ohun tí ó fẹ́ràn gẹ́gẹ́ bí iṣẹ́. Wọ́n á wá nífẹ̀ẹ́ ara wọn. == Àwọn òṣèré == * [[Ivie Okujaye]] gẹ́gẹ́ bí Alero * Chibuzor Oji gẹ́gẹ́ bí ọmọ ìfẹ́ * [[Jibola Dabo]] * [[Bimbo Manuel]] gẹ́gẹ́ bí Dókítà Coker * Victor Olaitan * [[Carol King (actress)|Carol King]] * [[Frederick Leonard]] * Timi Richards [[Nollywood Reinvented tàbí ìsọdọ̀tun (isodotun Nollywood)|Nollywood Reinvented]] fún fíìmù náà ní ìdíyelé 43%, ó sì yin fíìmù àti ìtàn rẹ̀, síbẹ̀ wọ́n tako ìṣeré Faze, wọ́n sì parí ọ̀rọ̀ wọn pé "Fíìmù Izu Ojukwu àkọ́kọ́ ni èyí tí mi ò fẹ́ràn rárá. Wọ́n mú kí n dúró pẹ́ kí n tó rí i, ṣùgbọ́n nígbà tí mo bá ronú nípa rẹ̀, mo fẹ́ kí n lo àkókò yẹn fún àwọn iṣẹ́ tó dára jù. Kì í ṣe fíìmù tó burú jáì, ṣùgbọ́n kò bá ìlànà fíìmù náà mu." == Àwọn Àpótí Ìrìnàjò == {| class="wikitable sortable" style="width:100%" |+Àkójọ Àwọn Ẹ̀bùn-ẹ̀yẹ ! Ẹ̀bùn ! Ẹ̀ka ! Àwọn olùgbà àti àwọn olùyàn ! Àbájáde |- | rowspan="4" | [[Africa Movie Academy Awards (Àwọn Àmì-ẹ̀yẹ Akádẹ́mì Fiimu Áfíríkà)|Ilé Ẹ̀kọ́ Fíìmù Áfíríkà]]<br /><br /><br /><br /> ( Ẹ̀bùn Ẹ̀bùn 8th African Movie Academy ) | Fíìmù Nàìjíríà Tó Dáa Jùlọ | Izu Chukwu | {{Nom}} |- | Orin Ohùn Tó Dáa Jùlọ | Faze | {{won}} |- | Òṣèré Tó Ní Ìlérí Jùlọ | [[Ivie Okujaye]] | {{won}} |- | Ṣíṣe àtúnṣe tó dára jùlọ || {{Nom}} |- |} == Àwọn ìtọ́kasí == {{Reflist}} [[Ẹ̀ka:Àwọn Àyọkà pẹ̀lú ìjúwe ṣókí]] 225nfq2y013vp1oal76wt40k0f5jeee 0 84521 637219 2026-09-17T13:24:46Z Bamjos 28839 O ti ṣẹ̀dá àyọkà nípa ṣíṣe ògbufọ̀ ojú-ewé "[[:en:Special:Redirect/revision/1369638570|All's Fair in Love (2024 film)]]" 637219 wikitext text/x-wiki {{Infobox film|name=All's Fair in Love|image=|caption=|director=[[Kayode Kasum]]|producer=[[Deyemi Okanlawon]], Esse Akwawa, Glory Obichukwu|writer=[[Jack'enneth Opukeme]]|starring={{plainlist| *[[Timini Egbuson]] *[[Juliet Ibrahim]] *[[Ireti Doyle]] *[[Deyemi Okanlawon]]}}|music=|cinematography=|editing=|studio=|distributor=[[Prime Video]]|released={{Film date|2024}}|runtime=114 minutes|country=Nigeria|language=English|budget=}}   Fíìmù ìfẹ́ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà '''''ti All's Fair in Love''''' jẹ́ fíìmù ìfẹ́ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ti ọdún 2024 tí [[Kayode Kasum]] darí, [[Deyemi Okanlawon]] sì ṣe é. Àwọn Ìṣẹ̀dá Inkblot ló gbé fíìmù náà jáde, Prime Video sì pín in, àwọn tó wà nínú fíìmù náà ni Deyemi, Buhle Samuels, [[Timini Egbuson]], [[Juliet Ibrahim]], àti [[Iretiola Doyle|Ireti Doyle]] . Ó dá lórí àwọn ènìyàn pàtàkì méjì, Demi àti Kanla, tí wọ́n jẹ́ oníṣòwò aṣọ méjì tí wọ́n sì ní ìfẹ́ fún Mbali. ''Gbogbo Ẹ̀tọ́ Nínú Ìfẹ́'' ń ṣe àgbéyẹ̀wò àwọn kókó ọ̀rọ̀ ìgbésí ayé, àwọn ìṣòro rẹ̀, àti ìwà ènìyàn. <ref>{{Cite news|last=Clegg|first=Tosin|title=Deyemi Okanlawon Targets N1bn Tickets Sales with Debut Production|date=17 February 2024|url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2024/02/17/deyemi-okanlawon-targets-n1bn-tickets-sales-with-debut-production/|access-date=14 October 2024}}</ref> == Àkópọ̀ ìtàn náà == Demi àti Kayla jẹ́ ọ̀rẹ́, wọ́n sì ń ṣe àdéhùn lórí iṣẹ́ kan náà, aṣọ àti àwòrán. Àwọn méjèèjì ní ìmọ̀lára fún Mbali, ẹni tí ó di olùdámọ̀ràn ilé-iṣẹ́ náà, tí ó sì gbé àwọn òfin àti ìran tirẹ̀ kalẹ̀. == Àkókò ìgbalejò == ''Ohun tí ó mú mi'' ṣe àríwísí ìtàn fíìmù náà, pẹ̀lú olùṣàtúnyẹ̀wò Ayodele Olawumi tí ó kọ̀wé pé, “àròkọ náà ní ìṣòro àìní ìjìnlẹ̀ nítorí pé kò jinlẹ̀ tó láti ṣe àlàyé ìtàn náà kí ó lè di èyí tí ó lágbára.” Ìgboyà Cletus ti ''Premium Times'' kọ̀wé pé, “fíìmù náà ní ìtàn tó dára ṣùgbọ́n kò ní ìjìnlẹ̀ àti ìdákẹ́jẹ́ẹ́. Òpin fíìmù náà jẹ́ àsọtẹ́lẹ̀. Bó tilẹ̀ jẹ́ pé fíìmù náà ní agbára ńlá, kò dé bí a ṣe retí.” <ref>{{Cite news|title=MOVIE REVIEW: In ‘All is fair in love’, good storyline meets poor execution|journal=[[Premium Times]]|url=https://www.premiumtimesng.com/entertainment/nollywood/702204-movie-review-in-all-is-fair-in-love-good-storyline-meets-poor-execution.html?tztc=1|accessdate=2025-12-11}}</ref> == Àwọn ìtọ́kasí == {{Reflist}} lweizfz4r3vw3rdayv49p81el7oupv2 0 84522 637221 2026-09-17T13:27:15Z Bamjos 28839 O ti ṣẹ̀dá àyọkà nípa ṣíṣe ògbufọ̀ ojú-ewé "[[:en:Special:Redirect/revision/1368206979|The Arbitration]]" 637221 wikitext text/x-wiki     '''''Arbitration''''' jẹ fiimu ere ere alafẹfẹ Naijiria ti ọdun 2016, ti Chinaza Onuzo kọ, ti [[Níyì Akínmọláyàn|Niyi Akinmolayan]] ṣe oludari, ti Chinaza Onuzo, Omotayo Adeola, ati [[Èdè Zulu|Zulu Oyibo ṣe.]] Aworan fiimu naa ni [[OC Ukeje]], [[Adesua Etomi]], [[Iretiola Doyle]] ati [[Somkele Iyamah|Somkele Iyamah-Idhalama]] . == Àkótán == Gbenga jẹ́ oníṣòwò tó ní ìwà tó máa ń fa ènìyàn mọ́ra, ó sì ń darí ilé-iṣẹ́ ìmọ̀-ẹ̀rọ kan tó ń ṣe àǹfààní púpọ̀; òun sì ni ẹni tí Dara, ẹni tí í ṣe onímọ̀-ẹ̀rọ kọ̀ǹpútà, fi ẹsùn kan nínú ẹjọ́ kan. Dara jẹ́ ẹni tí ọgbọ́n àti agbára rẹ̀ ṣe pàtàkì láti mú kí ilé-iṣẹ́ Gbenga dé ipò gíga tí ó wà báyìí. Àwọn méjèèjì wọ̀nyí jẹ́ olólùfẹ́ tẹ́lẹ̀ rí, àmọ́ ìbáṣepọ̀ wọn wá sí òpin nígbà tí Gbenga ṣàwárí pé oyún ọmọ àkọ́kọ́ tí wọ́n fẹ́ bí wà lára ​​aya rẹ̀. Nínú ẹjọ́ tí ó fi kan Gbenga, Dara ń béèrè fún ìsan-padà fún àwọn iṣẹ́ tí ó ti ṣe, ó sì tún fi ẹ̀sùn kan Gbenga pé ó fi agbára mú òun ṣe ìbálòpọ̀ (èyí tí ó jẹ́ ìfipá-bálòpọ̀). == Àwọn òṣèré == * [[OC Ukeje]] gẹ́gẹ́ bí Ògbẹ́ni Gbenga * [[Adesua Etomi]] gẹ́gẹ́ bí Dara Olujobi * [[Iretiola Doyle]] gẹ́gẹ́ bí Funlaya Johnson * [[Somkele Iyamah|Somkele Iyamah-Idhalama]] bi Omawumi Horsfall * [[Lota Chukwu]] gẹ́gẹ́ bí Faridah * Pius Fatoke gẹ́gẹ́ bí Dean * [[Sola Fosudo]] gẹ́gẹ́ bí Tomisin Bucknor * [[Beverly Naya]] gẹ́gẹ́ bí Chiama Sanni * [[Gregory Ojefua]] gẹ́gẹ́ bí Chijioke Utah * [[Bimbo Ademoye]] gẹ́gẹ́ bí Ebele * Owolo Hosana gẹ́gẹ́ bí Olùgbàlejò * Austin Nwaolie gẹ́gẹ́ bí Henchman * Isaiah Ogunowo gẹ́gẹ́ bí Barman * Bukola Ojeba gẹ́gẹ́ bí akẹ́kọ̀ọ́ == Ìṣẹ̀dá == Yíya fíìmù náà wáyé ní àwọn ibi kan ní ìlú Èkó. <ref>[http://www.thenigeriamovienetwork.com/the-arbitration-nollywood-movie-official-trailer-62d...], The Arbitration Nollywood Movie-Official Trailer. {{Dead link|date=January 2017}}</ref> == Ìtújáde == Wọ́n gbé fíìmù náà jáde ní àwọn sinimá ní Nàìjíríà ní ọjọ́ kejìlá oṣù kẹjọ ọdún 2016. Ó tún ṣe àfihàn rẹ̀ ní Toronto International Film Festival. == Àwọn ìtọ́kasí == {{Reflist}} j5hni8fw51akehh5p2x7hd2yitzhhn6 0 84523 637222 2026-09-17T13:27:42Z Bamjos 28839 O ti ṣẹ̀dá àyọkà nípa ṣíṣe ògbufọ̀ ojú-ewé "[[:en:Special:Redirect/revision/1347072745|Beyond Blood]]" 637222 wikitext text/x-wiki {{Infobox film|name=Beyond Blood|image=Beyond Blood poster.png|alt=|caption=|director=Greg Odutayo|producer=Debbie Odutayo|writer=Debo Oluwatumininu|starring={{ubl|[[Kehinde Bankole]]|[[Joseph Benjamin (actor)|Joseph Benjamin]]|[[Bimbo Manuel]]|Deyemi Okanlawon|[[Carol King (actress)|Carol King]]|Wole Ojo|[[Shan George]]}}|music=Truth|cinematography=Kelvin Richard|editing=Ralph Bamishile|studio=Royal Roots Communications <br> HF Media <br> The Script Kompany|distributor=|released={{Film date|2016|01|15}}|runtime=136 minutes|country=Nigeria|language=English|budget=|gross=}}   Fíìmù ìfẹ́ ará Nàìjíríà '''''Beyond Blood''''' jẹ́ fíìmù ìfẹ́ ará Nàìjíríà ti ọdún 2016 tí Greg Odutayo darí, àti àwọn tí [[Kehinde Bankole]], [[Joseph Benjamin]], [[Bimbo Manuel]], [[Deyemi Okanlawon]], [[Carol King (actress)|Carol King]], Wole Ojo àti [[Shan George]] kópa nínú rẹ̀. Ó bẹ̀rẹ̀ ní ọjọ́ kẹrìnlá oṣù kìíní ọdún 2016 ní [[Èkó|ìlú Èkó]], wọ́n sì máa ń tú u jáde ní ọjọ́ kẹẹ̀ẹ́dógún oṣù kìíní ọdún 2016. <ref>{{Cite news|url=http://thenet.ng/2016/01/nollywood-movie-beyond-blood-out-in-cinemas-see-how-celebrities-turned-out-for-the-premiere/|location=Lagos, Nigeria|title=Nollywood movie, ‘Beyond Blood’ out in cinemas, see how celebrities turned out for the premiere|accessdate=5 February 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160205135817/http://thenet.ng/2016/01/nollywood-movie-beyond-blood-out-in-cinemas-see-how-celebrities-turned-out-for-the-premiere/|archivedate=5 February 2016}}</ref> == Àwọn òṣèré == * [[Kehinde Bankole]] * [[Joseph Benjamin|Jósẹ́fù Bẹ́ńjámínì]] * [[Bimbo Manuel]] * [[Deyemi Okanlawon]] * [[Carol King (actress)|Carol King]] * [[Wole Ojo]] * [[Shan George]] * Francis Onwochei * [[Uzor Osimkpa|Uzor Osimpa]] == Àwọn ìtọ́kasí == {{Reflist}} bglohpaf52su01zbwbwa7ujic75b1h2 0 84524 637223 2026-09-17T13:28:40Z Bamjos 28839 O ti ṣẹ̀dá àyọkà nípa ṣíṣe ògbufọ̀ ojú-ewé "[[:en:Special:Redirect/revision/1369822272|Body Language (2017 film)]]" 637223 wikitext text/x-wiki {{Infobox film|director={{plainlist}} * [[Moses Inwang]] * Lawrence Richards {{endplainlist}}|writer={{plainlist}} * Anthony Kehinde Joseph * Lawrence Richards {{endplainlist}}|producer=Emem Isong|starring={{plainlist}} * [[Tana Adelana]] * [[Ramsey Nouah]] * [[Ken Erics]] {{endplainlist}}|cinematography=Tom Robson|editing=Nsisong Essien|released={{Film date|2017}}|country=Nigeria|language=English}}   '''''Body Language''''' jẹ́ fíìmù thriller ti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ti ọdún 2017. Emem Isong, ẹni tó ni Rok Studios ló ṣe é. Tom Robson ni olùyàwòrán sínímà àti Kehinde Joseph ni ó ṣe eré náà . <ref>{{Cite news|date=2017-10-18|title=ROK Studious releases Body Language|url=https://guardian.ng/life/film/rok-studious-releases-body-language/|location=Lagos, Nigeria|access-date=2022-07-18|newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|language=en-US}}</ref> == Àkótán == Tola ń ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí olùtajà àti olùtajà nítorí ó nífẹ̀ẹ́ sí gbígbà àfiyèsí láti ọ̀dọ̀ àwọn ọkùnrin. Ọkùnrin kan, Nick, sanwó fún un láti jó ní ìkọ̀kọ̀ fún un. <ref>{{Cite news|last=izuzu|first1=chibumga|date=2017-09-12|title=Watch trailer for new Nollywood movie featuring Ramsey Nouah, Tana Adelana|url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/body-language-watch-trailer-for-new-nollywood-movie-featuring-ramsey-nouah-tana/14zd6zl|accessdate=2022-07-18|journal=[[Pulse Nigeria]]}}</ref> Ẹ̀mí Tola wà nínú ewu bí àwọn apànìyàn tí wọ́n gbà síṣẹ́, “Àwọn olùkórè ní ìlú Èkó”, ṣe ń lépa rẹ̀. Ìfẹ́ Nick sí Tola kì í ṣe ohun tó ṣẹlẹ̀ lásán nítorí pé Nick ń gbìyànjú láti ṣe ìwádìí lórí àwọn apànìyàn náà, àwọn tó pa ọmọbìnrin rẹ̀. == Àwọn òṣèré == Àwọn tó kópa nínú fíìmù náà ni: * [[Ramsey Nouah]] gẹ́gẹ́ bí Nick Yahaya * Tana Adelana gẹ́gẹ́ bí Tola / Amber * Lawretta Richards * Emem Ufot * Patrick Nnamani * Darlington Amadi gẹ́gẹ́ bí olùkọ́ ijó * [[Ken Erics]] gẹ́gẹ́ bí Lancelot == Àkókò ìgbalejò == Gẹ́gẹ́ bí Talk African Movies ti sọ, ''Body Language'' ní ìtàn tó dára, ó sì jẹ́ ohun tó fani mọ́ra jùlọ, ṣùgbọ́n àwọn ọ̀rọ̀ tó ń dín ipa rẹ̀ kù ló dí i lọ́wọ́. Gẹ́gẹ́ bí Jerry Chiemeke ti sọ, láìka àwọn àṣírí ìtàn tí kò ṣeé ṣe láti fojú fo, fíìmù náà jẹ́ “ọ̀kan lára àwọn fíìmù tó dára jù lọ tí a ti dé sí sínímà ní ọdún yìí.” Wọ́n ti ṣe àríwísí fíìmù náà nítorí àìní ìdákẹ́jẹ́ẹ́ rẹ̀. <ref>{{Cite news|date=2017-10-24|title=Emem Isong's "Body Language" is short on tension and suspense|url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/pulse-movie-review-emem-isongs-body-language-is-short-on-tension-and-suspense/kll6l7c|access-date=2022-07-18|newspaper=[[Pulse Nigeria]]}}</ref> == Wo tun == * Àkójọ àwọn fíìmù Nàìjíríà ti ọdún 2017 == Àwọn ìtọ́kasí == {{Reflist}} iqnty169girz0e4j36ar3lvh9gh8z53 637296 637223 2026-09-17T19:55:26Z InternetArchiveBot 22272 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 637296 wikitext text/x-wiki {{Infobox film|director={{plainlist}} * [[Moses Inwang]] * Lawrence Richards {{endplainlist}}|writer={{plainlist}} * Anthony Kehinde Joseph * Lawrence Richards {{endplainlist}}|producer=Emem Isong|starring={{plainlist}} * [[Tana Adelana]] * [[Ramsey Nouah]] * [[Ken Erics]] {{endplainlist}}|cinematography=Tom Robson|editing=Nsisong Essien|released={{Film date|2017}}|country=Nigeria|language=English}}   '''''Body Language''''' jẹ́ fíìmù thriller ti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ti ọdún 2017. Emem Isong, ẹni tó ni Rok Studios ló ṣe é. Tom Robson ni olùyàwòrán sínímà àti Kehinde Joseph ni ó ṣe eré náà . <ref>{{Cite news|date=2017-10-18|title=ROK Studious releases Body Language|url=https://guardian.ng/life/film/rok-studious-releases-body-language/|location=Lagos, Nigeria|access-date=2022-07-18|newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|language=en-US}}</ref> == Àkótán == Tola ń ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí olùtajà àti olùtajà nítorí ó nífẹ̀ẹ́ sí gbígbà àfiyèsí láti ọ̀dọ̀ àwọn ọkùnrin. Ọkùnrin kan, Nick, sanwó fún un láti jó ní ìkọ̀kọ̀ fún un. <ref>{{Cite news|last=izuzu|first1=chibumga|date=2017-09-12|title=Watch trailer for new Nollywood movie featuring Ramsey Nouah, Tana Adelana|url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/body-language-watch-trailer-for-new-nollywood-movie-featuring-ramsey-nouah-tana/14zd6zl|accessdate=2022-07-18|journal=[[Pulse Nigeria]]|archivedate=2022-07-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220718080743/https://www.pulse.ng/entertainment/movies/body-language-watch-trailer-for-new-nollywood-movie-featuring-ramsey-nouah-tana/14zd6zl|deadurl=yes}}</ref> Ẹ̀mí Tola wà nínú ewu bí àwọn apànìyàn tí wọ́n gbà síṣẹ́, “Àwọn olùkórè ní ìlú Èkó”, ṣe ń lépa rẹ̀. Ìfẹ́ Nick sí Tola kì í ṣe ohun tó ṣẹlẹ̀ lásán nítorí pé Nick ń gbìyànjú láti ṣe ìwádìí lórí àwọn apànìyàn náà, àwọn tó pa ọmọbìnrin rẹ̀. == Àwọn òṣèré == Àwọn tó kópa nínú fíìmù náà ni: * [[Ramsey Nouah]] gẹ́gẹ́ bí Nick Yahaya * Tana Adelana gẹ́gẹ́ bí Tola / Amber * Lawretta Richards * Emem Ufot * Patrick Nnamani * Darlington Amadi gẹ́gẹ́ bí olùkọ́ ijó * [[Ken Erics]] gẹ́gẹ́ bí Lancelot == Àkókò ìgbalejò == Gẹ́gẹ́ bí Talk African Movies ti sọ, ''Body Language'' ní ìtàn tó dára, ó sì jẹ́ ohun tó fani mọ́ra jùlọ, ṣùgbọ́n àwọn ọ̀rọ̀ tó ń dín ipa rẹ̀ kù ló dí i lọ́wọ́. Gẹ́gẹ́ bí Jerry Chiemeke ti sọ, láìka àwọn àṣírí ìtàn tí kò ṣeé ṣe láti fojú fo, fíìmù náà jẹ́ “ọ̀kan lára àwọn fíìmù tó dára jù lọ tí a ti dé sí sínímà ní ọdún yìí.” Wọ́n ti ṣe àríwísí fíìmù náà nítorí àìní ìdákẹ́jẹ́ẹ́ rẹ̀. <ref>{{Cite news|date=2017-10-24|title=Emem Isong's "Body Language" is short on tension and suspense|url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/pulse-movie-review-emem-isongs-body-language-is-short-on-tension-and-suspense/kll6l7c|access-date=2022-07-18|newspaper=[[Pulse Nigeria]]|archivedate=2022-07-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220718062620/https://www.pulse.ng/entertainment/movies/pulse-movie-review-emem-isongs-body-language-is-short-on-tension-and-suspense/kll6l7c|deadurl=yes}}</ref> == Wo tun == * Àkójọ àwọn fíìmù Nàìjíríà ti ọdún 2017 == Àwọn ìtọ́kasí == {{Reflist}} 3z8maad106jichhmx1347v6fktzqrzp 0 84525 637225 2026-09-17T13:44:20Z Bamjos 28839 O ti ṣẹ̀dá àyọkà nípa ṣíṣe ògbufọ̀ ojú-ewé "[[:en:Special:Redirect/revision/1351619504|The Washerman]]" 637225 wikitext text/x-wiki  {{Infobox film|image=The Washerman (Film Poster).png|director=[[Charles Uwagbai]]|producer=Etinosa Idemudia|starring=Ik Ogbonna, Frank Donga, Mc Abbey, Bryan Okwara, Mofe Duncan, Judith Audu, Sound Sultan, Sexy Steel and Mercy Isoyip.|released={{Film date|2018}}|country=Nigeria|language=English}}Fíìmù eré ìfẹ́ ará Nàìjíríà '''''The Washerman''''' jẹ́ fíìmù eré ìfẹ́ ará Nàìjíríà ti ọdún 2018 tí Etinosa Idemudia gbé jáde, Charles Uwagbai sì darí rẹ̀. <ref name=":0" /> Àwọn tí ó kópa nínú rẹ̀ ni Ik Ogbonna, [[Frank Donga]], Mc Abbey, [[Bryan Okwara]], Mofe Duncan, [[Judith Audu]], Sound Sultan, [[Irin Sexy|Sexy Steel]] àti Mercy Isoyinp. <ref name=":1" /> == Àkótán == Ìtàn yìí dá lórí olùgbé-fídíò-sórí-ayélujára kan tí ń wá ọ̀nà láti rí ìfẹ́ tòótọ́ pẹ̀lú gbogbo agbára rẹ̀. Nípasẹ̀ àdúrà rẹ̀, ó borí àwọn ìjákilẹ̀, ó sì rí ìfẹ́, bótilẹ̀jẹ́pé kì í ṣe irú èyí tí ó retí. <ref>{{Cite news|date=6 July 2018|title=Watch Etinosa Idemudia, IK Ogbonna, Frank Donga in trailer for romantic comedy|url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/the-washerman-watch-etinosa-idemudia-ik-ogbonna-frank-donga-in-trailer-for-romantic/rnvp5k4|access-date=25 July 2022|newspaper=[[Pulse Nigeria]]}}</ref> == Àwọn òṣèré == * [[Judith Audu]] gẹ́gẹ́ bí Juliana * Stephen Damian gẹ́gẹ́ bí Gambo * Sani Danja gẹ́gẹ́ bí ara rẹ̀ * [[Frank Donga]] gẹ́gẹ́ bí Baba Landlord * Etinosa Idemudia gẹ́gẹ́ bí KC * Mercy Isoyinp gẹ́gẹ́ bí Mimi * Jaywon gẹ́gẹ́ bí Abbey * IK Ogbonna gẹ́gẹ́ bí Boniface * Chris Okagbue gẹ́gẹ́ bí Duke * [[Bryan Okwara]] gẹ́gẹ́ bí Ric * [[Genny Uzoma]] as Akweke <ref name=":0">{{Cite news|date=26 June 2018|title=Actress, Etinosa Idemudia restores hope to the hopeless in 'The Washerman'|url=https://www.vanguardngr.com/2018/06/actress-etinosa-idemudia-restores-hope-hopeless-washerman/|location=Lagos, Nigeria|access-date=25 July 2022|newspaper=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]|language=en-GB}}</ref> <ref name=":1">{{Cite news|date=13 July 2018|title=Fans endorse Etinosa Idemudia's The Washerman|url=https://thenationonlineng.net/fans-endorse-etinosa-idemudias-the-washerman-2/|location=Lagos, Nigeria|access-date=25 July 2022|newspaper=[[The Nation (Nigeria)|The Nation]]|language=en-US}}</ref> == Àwọn ìtọ́kasí == {{Reflist}} 0dqp9y4tx0yd4gil5n4ynkgapaz3hat 0 84526 637231 2026-09-17T14:59:59Z Bamjos 28839 O ti ṣẹ̀dá àyọkà nípa ṣíṣe ògbufọ̀ ojú-ewé "[[:en:Special:Redirect/revision/1345774053|Bound (2018 film)]]" 637231 wikitext text/x-wiki {{Infobox film|name=Bound|image=Bound (2018 film) poster.jpg|alt=|caption=|director=[[Frank Rajah Arase]]|producer=[[Lilian Afegbai]]|story=|writer=Neye Balogun|starring=[[Rita Dominic]] <br> [[Enyinna Nwigwe]] <br> Joyce Kalu<br> [[Nicole Banner]]<br> Duke Emmanuel<br> Neye Balogun|music=|cinematography=Austin Nwaolie|editing=Angel Alake|studio=EEP Enterteriment|distributor=EEP Enterteriment|released={{Film date|df=y|2018|3|16}} (Nigeria)|runtime=125 minutes|country=Nigeria|language=English|gross=|budget=}}   '''''Bound''''', jẹ́ fíìmù ìfẹ́ orílẹ̀-èdè [[Nàìjíríà]] ti ọdún 2018 tí [[Frank Rajah Arase]] darí tí Lilian Afegbai sì ṣe àgbékalẹ̀ rẹ̀. <ref>{{Cite news|title=Lilian Afegbai makes production debut with ‘Bound’|url=https://punchng.com/lilian-afegbai-makes-production-debut-with-bound/|access-date=2021-10-04|language=en-US}}</ref> [[Rita Dominic]] àti [[Enyinna Nwigwe]] ló kópa nínú fíìmù náà, nígbà tí Joyce Kalu, Nicole Banner, Duke Emmanuel, àti Neye Balogun kópa nínú fíìmù náà. Fíìmù náà dá lórí Chinenye, obìnrin arẹwà mẹ́ẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n tí kò lè ṣe ìgbéyàwó, àmọ́ ó pàdé Elochukwu, ó sì ní ìfẹ́ àìnídí sí i. A ya fíìmù náà ní Enugu, Nàìjíríà. Wọ́n ṣe àfihàn àkọ́kọ́ rẹ̀ ní ọjọ́ kẹrìndínlógún oṣù Kẹta, ọdún 2018 ní Filmhouse IMAX Cinema ní Lekki, Èkó.<ref>{{Cite news|date=2018-03-17|title=Lilian Afeghai debut movie, bound, hits the cinemas|url=https://m.guardian.ng/art/lilian-afeghai-debut-movie-bound-hits-the-cinemas/|location=Lagos, Nigeria|access-date=2021-10-04|newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|language=en-US}}</ref> Fiimu naa gba awọn ero ti o yatọ si ara wọn lati ọdọ awọn oluyẹwo, a si ṣe afihan rẹ ni gbogbo agbaye. <ref>{{Cite news|date=2018-03-14|title=Star showdown as Lilian Afegbai’s ‘Bound’ premieres|url=https://www.vanguardngr.com/2018/03/star-showdown-lilian-afegbais-bound-premieres/|location=Lagos, Nigeria|access-date=2021-10-04|newspaper=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]|language=en-US}}</ref> Fiimu naa gba ami-eye fun Fiimu ti a fi Ede Abinibi (Igbo) ṣe ti o dara julọ ni ayẹyẹ Africa Magic Viewers Choice Awards ti ọdun 2018.. <ref>{{Cite news|url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/amvca-2018-tatu-banana-island-ghost-isoken-odunlade-adekola-dakore-akande-among/bcbqj3x|title="Tatu," "Banana Island Ghost," "Isoken," Odunlade Adekola, Dakore Akande among nominees|newspaper=[[Pulse Nigeria]]}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://punchng.com/amvca-2018-full-list-of-winners/|title=AMVCA 2018: Full list of winners|newspaper=[[The Punch]]}}</ref> == Àwọn òṣèré == * [[Rita Dominic]] gẹ́gẹ́ bí Chineye * [[Enyinna Nwigwe]] gẹ́gẹ́ bí Elochukwu * [[Joyce Kalu]] * [[Nichole Banna]] * Dọ́kì Emmanuel * Nye Balogun * Stan K. Amandi * Ọmọ-alade Nwafor == Àwọn ìtọ́kasí == {{Reflist}} m3gyz16m84nb6f94ky2wyne2jpy8p0a 0 84527 637232 2026-09-17T15:01:39Z Bamjos 28839 O ti ṣẹ̀dá àyọkà nípa ṣíṣe ògbufọ̀ ojú-ewé "[[:en:Special:Redirect/revision/1369821899|Champagne (2014 film)]]" 637232 wikitext text/x-wiki {{Infobox film|name=Champagne|image=Champagne film poster.jpg|alt=|caption=Theatrical release poster|director=[[Emem Isong]]|producer=Emem Isong|screenplay=Emem Isong|writer=Uduak Oguamanam <br /> Anthony Kehinde Joseph|starring={{Plain list| * [[Majid Michel]] * [[Mbong Amata]] * [[Alexx Ekubo]] * [[Susan Peters (Nigerian actress)|Susan Peters]] * Tana Adelana * [[Rosemary Zimu]] * Kokotso Charlotte }}|music=|cinematography=Tom Robson <br /> Beanca Van Heerden <br /> James Costello (uncredited)|editing=Daniel Tom|studio=Royal Arts Studios|distributor={{Plainlist| * Royal Arts Academy * Silverbird Film Distributions }}|released={{Film date|2014|12|19|df=yes}}|runtime=|country=Nigeria|language=English|budget=₦25&nbsp;million<ref>{{Cite news | url=http://www.pmnewsnigeria.com/2014/12/19/emem-isong-premieres-champagne/ |location=Lagos, Nigeria| title=Emem Isong Premieres 'Champagne' | date=19 December 2014 | access-date=5 March 2015 | author=Adebola, Bolatito|newspaper=[[P.M. News]]}}</ref>|gross=}}   '''''Champagne''''' jẹ́ fíìmù ìfẹ́ orílẹ̀-èdè [[Nàìjíríà]] ti ọdún 2014, tí Emem Isong ṣe àti darí rẹ̀. O ṣe irawọ [[Majid Michel]], [[Alex Ekubo|Alexx Ekubo]], [[Mbong Amata]], [[Susan Peter's (Òṣèrébìnrin ọmọ Nàìjíríà)|Susan Peters]], Tana Adelana, Koketso Motlhabane Charlotte, ati ṣafihan Rosemary Zimu bi Champagne. <ref>{{Cite web|archivedate=2 April 2015}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://thenet.ng/emem-isongs-champagne-to-premiere-this-december/|place=Lagos, Nigeria|title=Emem Isong's 'Champagne' to premiere this December|date=13 December 2014|accessdate=5 March 2015|last=Showemimo, Dayo|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402090042/http://thenet.ng/2014/12/emem-isongs-champagne-to-premiere-this-december/|archivedate=2 April 2015|journal=[[The Netng|The NET]]}}</ref> Fíìmù àkọ́kọ́ Emem Isong gẹ́gẹ́ bí olùdarí nìyí. <ref>{{Cite news|url=http://www.vanguardngr.com/2014/11/emem-isong-debuts-director-champagne/|place=Lagos, Nigeria|title=Emem Isong debuts as director in Champagne|date=7 November 2014|accessdate=5 March 2015|last=Ebirim, Juliet|journal=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref> <ref name="sunnews">{{Cite news|url=http://sunnewsonline.com/new/?p=96082|place=Lagos, Nigeria|title=Emem Isong 'pops' Champagne at cinemas|date=20 December 2014|accessdate=4 March 2015|journal=[[The Sun (Nigeria)|The Sun]]}}</ref> Fíìmù náà sọ ìtàn tọkọtaya kan ( [[Alex Ekubo]] àti Rosemary Zimu ), tí wọ́n wà ní "ìgbéyàwó tí kò sí ohunkóhun"; Láti lè pèsè owó tí wọ́n nílò gẹ́gẹ́ bí ìdílé, wọ́n sábà máa ń fẹ́ àwọn ènìyàn tí kò fura sí wọn, wọ́n máa ń tàn wọ́n jẹ, wọ́n sì máa ń sá lọ. Níkẹyìn, wọ́n pàdé Ọ̀gbẹ́ni Douglas ( [[Majid Michel]] ), ẹni tí ó gbé wọn lọ sí ìrìn àjò tí a kò retí. == Àwọn òṣèré == * [[Alex Ekubo|Alexx Ekubo]] gẹ́gẹ́ bí Tare Hopewell * Rosemary Zimu gẹ́gẹ́ bí Champagne * [[Majid Michel]] gẹ́gẹ́ bí Ọ̀gbẹ́ni Douglas * [[Mbong Amata]] gẹ́gẹ́ bí * [[Susan Peter's (Òṣèrébìnrin ọmọ Nàìjíríà)|Susan Peters]] gẹ́gẹ́ bí * Tana Adelana gẹ́gẹ́ bí * Koketso Motlhabane Charlotte bi Danielle * [[Padita Agu]] gẹ́gẹ́ bí * Anita Chris gẹ́gẹ́ bí == Ìṣẹ̀dá == Lórí àkọlé fíìmù náà " ''Champagne'' ", Isong sọ pé: "Mo kàn fẹ́ ṣe nǹkan kan tí ó ní í ṣe pẹ̀lú glitz àti glamour díẹ̀, nítorí náà mo pinnu láti pe orúkọ olórí ìtàn náà ní 'Champagne'. Kò sí ohun mìíràn nínú rẹ̀ rárá." <ref name="vanguard">{{Cite news|url=http://www.vanguardngr.com/2014/12/im-projecting-n200m-sales-champagne-emem-isong/|place=Lagos, Nigeria|title=I'm projecting N200m in sales for 'Champagne' – Emem Isong|date=19 December 2014|accessdate=4 March 2015|last=Ebirim, Juliet|journal=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref> Wọ́n ya fíìmù náà ní [[Johannesburg]], South Africa àti [[Houston|Houston, Texas]] ní Amẹ́ríkà. <ref name="sunnews" /> <ref name="vanguard" /> <ref>{{Cite web|archivedate=2 April 2015}}</ref> Pàápàá jùlọ, yíyìnbọn ní Gúúsù Áfíríkà jẹ́ ìpèníjà, nítorí pé Isong kò tíì ṣiṣẹ́ ní orílẹ̀-èdè náà rí. <ref name="vanguard" /> <ref name="allafrica" /> ''Champagne'' ni fíìmù àkọ́kọ́ Emem Isong gẹ́gẹ́ bí olùdarí; <ref name="vanguard" /> nínú ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò kan, ó sọ pé òun fẹ́ ṣe ayẹyẹ ogún ọdún rẹ̀ nínú iṣẹ́ fíìmù pẹ̀lú ''Champagne'' . <ref>{{Cite news|url=https://thenet.ng/i-planned-to-celebrate-20-years-of-filmmaking-with-champagne-emem-isong/|place=Lagos, Nigeria|title='I planned to celebrate 20 years of filmmaking with Champagne' – Emem Isong|date=29 December 2014|accessdate=5 March 2015|last=Adedosu|first1=Adekunle|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402093724/http://thenet.ng/2014/12/i-planned-to-celebrate-20-years-of-filmmaking-with-champagne-emem-isong/|archivedate=2 April 2015|journal=[[The Netng|The NET]]}}</ref> == Ìtújáde == Wọ́n gbé àwo eré ìtàgé ''Champagne'' jáde ní ọjọ́ kọkàndínlógún oṣù kọkànlá ọdún 2014. <ref>{{Cite web|archivedate=24 March 2015}}</ref> Fíìmù náà bẹ̀rẹ̀ ní ìlú [[Èkó]] ní ọjọ́ kọkàndínlógún oṣù Kejìlá ọdún 2014, ó sì bẹ̀rẹ̀ sí í hàn ní àwọn ilé sinimá ní ọjọ́ kan náà. <ref name="sunnews" /> <ref name="vanguard" /> <ref>{{Cite news|url=http://thenationonlineng.net/new/emem-isong-premieres-champagnededicates-movie-husband/|location=Lagos, Nigeria|title=EMEM ISONG premieres Champagne…Dedicates movie to husband|date=28 December 2014|access-date=4 March 2015|author=Medeme, Ovwe}}</ref> Ó bẹ̀rẹ̀ ní United Kingdom ní oṣù kẹta ọdún 2015. == Gbigbawọle pataki == Àkókò yìí ti gba àtúnyẹ̀wò búburú lórí fíìmù náà, ṣùgbọ́n ọ̀pọ̀ àwọn alárìíwísí ló gbóríyìn fún iṣẹ́ tí Rosemary Zimu ṣe. Nollywood tí a tún Ṣe Àtúnṣe Rẹ̀ fún fíìmù náà ní 46%, ó sì parí ọ̀rọ̀ rẹ̀ pé: "Alexx Ekubo àti Rosemary Zimu lo agbára ara wọn, wọ́n sì lè mú fíìmù náà papọ̀ ní àwọn ibi tí wọ́n ti ń ṣeré. Alexx ń sunwọ̀n sí i gẹ́gẹ́ bí òṣèré, Rosemary sì ń ṣe dáadáa fún òṣèré tuntun, bó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn méjèèjì lè ti ṣe àwárí jinlẹ̀ sí àwọn ìmọ̀lára náà ." Oris Aigbokhaevbolo ti ''True Nollywood Stories'' ṣe àtúnyẹ̀wò búburú, ó sọ pé: "Ṣíṣàyẹ̀wò ìṣòro tó wà láàárín iṣẹ́ ìgbéyàwó àti àwọn ohun tó pọndandan fún ìnáwó lè gba àkókò fíìmù kan, ṣùgbọ́n kìí ṣe pẹ̀lú àìní àfiyèsí yìí. Adùn ìfẹ́ tó ń dún bí ẹni pé ó fẹ́rẹ̀ jẹ́ apanilẹ́rìn-ín, ó sì dà bíi pé kò sí ẹni tó sọ fún àwọn òṣèré náà. Yàtọ̀ sí Rosemary Zimu, ẹni tuntun tó ṣẹ̀ṣẹ̀ dé South Africa, àwọn òṣèré náà dà bí ẹni tí kò múra sílẹ̀ fún àkókò ìyípadà fíìmù náà. ''Champagne'' ti Emem Isong kò yọrí sí rere." <ref>{{Cite web|archivedate=6 August 2015}}</ref> Samod Biobaku gbé fíìmù náà àti àwọn ìṣeré láti ọ̀dọ̀ àwọn òṣèré (yàtọ̀ sí ìṣe Zimu), ó sọ pé: “Nínú fíìmù yìí, Emem Isong ní kedere ń tiraka pẹ̀lú ìṣọ̀kan iṣẹ́ ọnà. Láti ìmọ́lẹ̀ sí ìjíròrò tí kò jinlẹ̀, èyí sì yí padà sí ìtàn kan, tí ó ṣòro, ó sì di èyí tí ó pín sí wẹ́wẹ́ nígbẹ̀yìn-gbẹ́yín. Ní àárín fíìmù náà, ìmọ̀lára pé o lè jáde kúrò ní gbọ̀ngàn sinimá kí o sì béèrè lọ́wọ́ ọ̀rẹ́ kan láti sọ ohun tí ó ṣẹlẹ̀ lẹ́yìn náà fún ọ jẹ́ àṣàyàn gidi kan. Ìtàn náà gba ojú ọ̀nà ìtàn onídàrúdàpọ̀ kan tí ó ṣubú, tí ó kọsẹ̀, tí ó rìnrìn àjò, tí ó fò, tí ó tún rìnrìn àjò, tí ó wó lulẹ̀, tí ó sì ṣe é lọ́nà kan, tí ó sì ṣe àṣeyọrí láti ju fíìmù ńlá rẹ̀ sí orí ìlà ìparí níbi tí a ti yanjú àwọn ìjà.” == Wo tun == * Àkójọ àwọn fíìmù Nàìjíríà ti ọdún 2014 == Àwọn ìtọ́kasí == {{Reflist}} [[Ẹ̀ka:2014 àwọn fílmù]] 2ne0wqlx6jlynvktr8wd06ntbighiwt 0 84528 637233 2026-09-17T15:03:29Z Bamjos 28839 O ti ṣẹ̀dá àyọkà nípa ṣíṣe ògbufọ̀ ojú-ewé "[[:en:Special:Redirect/revision/1345795872|Dear Bayo]]" 637233 wikitext text/x-wiki  {{Infobox film|name=Dear Bayo|image=[[File:Movie poster of dear bayo.jpg|frameless]]|caption=|director=[[Imoh Umoren]]|producer=|screenplay=|story=Imoh Umoren|starring=Chimezie Imo<br>Tunbosun Aiyedehin|music=|cinematography=|editing=|studio=|distributor=|released={{Film date|2020|01|31|df=y}}|runtime=102 minutes|country=Nigeria|language=English|budget=|gross=|based_on=}} '''''Dear Bayo''''' Ó jẹ́ fíìmù ìfẹ́ àti eré oníṣe ti Nàìjíríà ti ọdún 2020, èyí tí Imoh Umoren kọ̀wé rẹ̀ tí ó sì darí rẹ̀.<ref>{{cite web|url=https://ynaija.com/imoh-umoren-has-given-us-visuals-to-his-upcoming-movie-dear-bayo/|title=Imoh Umoren has given us visuals to his upcoming movie 'Dear Bayo'|last=Dayo|first=Bernard|date=2019-02-25|website=YNaija|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211120052729/https://ynaija.com/imoh-umoren-has-given-us-visuals-to-his-upcoming-movie-dear-bayo/|archive-date=2021-11-20}}</ref>Chimezie Imo àti Tunbosun Aiyedehin ló kó ipa pàtàkì nínú fíìmù náà, èyí sì jẹ́ ìgbà karùn-ún tí Imoh Umoren yóò darí fíìmù.<ref>{{cite web|url=http://www.konbini.com/ng/entertainment/cinema/watch-trailer-imoh-umorens-new-film-dear-bayo/|title=Watch The Moving Trailer For Imoh Umoren's New Film, 'Dear Bayo'|last=Animashaun|first=Damilola|date=2019-02-25|website=Konbini|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20190226142345/http://www.konbini.com/ng/entertainment/cinema/watch-trailer-imoh-umorens-new-film-dear-bayo/|archive-date=2019-02-26}}</ref> Púpọ̀ nínú fíìmù náà ni wọ́n yà ní agbègbè Niger Delta. Wọ́n ṣe àfihàn fíìmù náà ní ọjọ́ kọkànlélọ́gbọ̀n oṣù Kínní ọdún 2020, ó sì gba àwọn àríwí rere. == Àkótán == Ìtàn náà tẹ̀lé ìfẹ́ láàárín ọ̀dọ́mọkùnrin Bayo tí ó kópa nínú ipa pàtàkì náà àti Ebipade, ọmọbìnrin onírẹ̀lẹ̀ kan. Àwọn méjèèjì wá láti ìdílé onírẹ̀lẹ̀, wọ́n sì ń lù ara wọn, ṣùgbọ́n wọ́n ní láti borí àwọn ìdènà nínú ìgbésí ayé wọn kí wọ́n lè wà papọ̀ títí láé. == Àwọn òṣèré == * Chimezie Imo gẹ́gẹ́ bí '''Bayo''' * Juliet Awinoren gẹ́gẹ́ bí '''Jemima''' * [[Tunbosun Aiyedehin]] as '''Iya Bayo''' * Martha Ehinome gẹ́gẹ́ bí '''Ebipade''' * Valery Dish gẹ́gẹ́ bí '''Rahina''' * Donald Ndubuisi gẹ́gẹ́ bí '''Sekibo''' * [[Gregory Ojefua]] gẹ́gẹ́ bí '''Mugabe''' * Kelechi Udegbe gẹ́gẹ́ bí '''Epalibo''' * JJ Ekpiteta gẹ́gẹ́ bí '''Capenter''' * Lucy Glover gẹ́gẹ́ bí '''Efe''' * Chioma Obi gẹ́gẹ́ bí '''Ruka''' * Ofindelia Etineh gẹ́gẹ́ bí '''ọ̀rẹ́bìnrin Sekibo''' * Isaiah Ode gẹ́gẹ́ bí '''Rukky''' * Gẹ́gẹ́ bí Daniel Osarumwense gẹ́gẹ́ bí '''Aliyu''' == Àwọn ẹ̀bùn àti yíyàn == {| class="wikitable" !Ọdún ! Ẹ̀bùn ! Ẹ̀ka ! Àbájáde ! Ìtọ́kasí |- | rowspan="9" | 2019 | rowspan="9" | Àwọn Ẹ̀bùn Nollywood Tó Dáa Jùlọ | Òṣèré tó dára jùlọ nínú ipa olórí - Gẹ̀ẹ́sì|{{Nom}} | rowspan="9" |<ref>{{Cite news|url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/bon-awards-2019-gold-statue-gabriel-afolayan-win-big-at-11th-edition/4d0w2n4|title=BON Awards 2019: 'Gold Statue', Gabriel Afolayan win big at 11th edition in Kano|last=Bada|first1=Gbenga|date=2019-12-15|journal=[[Pulse Nigeria]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191215060914/https://www.pulse.ng/entertainment/movies/bon-awards-2019-gold-statue-gabriel-afolayan-win-big-at-11th-edition/4d0w2n4|archivedate=2019-12-15}}</ref> |- | Òṣèré Àtìlẹ́yìn Tó Dáa Jùlọ – Gẹ̀ẹ́sì |{{Nom}} |- | Òṣèré Àtìlẹ́yìn Tó Dáa Jùlọ – Gẹ̀ẹ́sì |{{Nom}} |- | Fíìmù pẹ̀lú Orin Àwo orin tó dára jùlọ |{{Nom}} |- | Lílo Ṣíṣe Ojú Tó Dáa Jùlọ Nínú Fíìmù |{{Nom}} |- | Fíìmù pẹ̀lú Fíìmù Àwòrán Tó Dáa Jùlọ |{{Nom}} |- | Fíìmù pẹ̀lú Àtúnṣe Tó Dáa Jùlọ |{{Nom}} |- | Òṣèrébìnrin Tó Ní Ìrètí Jùlọ |{{Nom}} |- | Òṣèré Tó Ní Ìlérí Jùlọ|{{won}} |} == Àwọn ìtọ́kasí == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} [[Ẹ̀ka:2020 àwọn fílmù]] qfdsuola9rqw33pqj24ixx6avsaqyjr 0 84529 637234 2026-09-17T15:04:46Z Bamjos 28839 O ti ṣẹ̀dá àyọkà nípa ṣíṣe ògbufọ̀ ojú-ewé "[[:en:Special:Redirect/revision/1347089506|Falling (2015 film)]]" 637234 wikitext text/x-wiki {{Infobox film|name=Falling|image=Falling poster.jpg|alt=|caption=Theatrical release poster|director=Niyi Akinmolayan|producer=Uduak Isong Oguamanam|writer=Uduak Isong Oguamanam|starring={{ubl|[[Desmond Elliot]]|[[Blossom Chukwujekwu]]|[[Adesua Etomi]]|[[Kunle Remi]]|[[Tamara Eteimo]]|[[Kofi Adjorlolo]]}}|music=|cinematography=|editing=|studio=Closer Pictures|distributor=FilmOne Distribution|released={{Film date|2015|9|18|df=yes}}|runtime=|country=Nigeria|language=English|budget=₦10 million<ref name=Nwanne>{{Cite news | url=http://www.ngrguardiannews.com/2015/08/filmmaker-uduak-steps-out-solo-with-falling-2/ | title=Filmmaker, Uduak Steps Out Solo With Falling |location=Lagos | date=1 August 2015 | accessdate=2 September 2015 | author=Nwanne, Chuks|newspaper=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]}}</ref>|gross=}}   Fíìmù ìfẹ́ ará Nàìjíríà '''''tí wọ́n pè ní Falling''''' jẹ́ fíìmù ìfẹ́ ará Nàìjíríà tí [[Uduak Isong|Uduak Isong Oguamanam]] kọ tí wọ́n sì gbé jáde, [[Níyì Akínmọláyàn|Niyi Akinmolayan]] sì darí rẹ̀. It stars [[Desmond Elliot]], [[Blossom Chukwujekwu]], [[Adesua Etomi]], [[Kunle Remi]], [[Tamara Eteimo]], ati [[Kofi Adjorlolo]] . <ref>{{Cite web|archivedate=2 July 2015}}</ref> <ref>{{Cite web|archivedate=19 July 2017}}</ref> Fiimu naa sọ itan tọkọtaya ọdọ kan, Muna ati Imoh, ti igbesi aye wọn yipada patapata nitori ijamba buruku kan ti o fi Imoh silẹ ni ipo aini-imọ-ara ti o jinlẹ fun ọpọlọpọ oṣu. == Ìtàn ìtàn náà == Muna àti Imoh jẹ́ tọkọtaya ọ̀dọ́ tí wọ́n ti ṣègbéyàwó tí wọ́n sì láyọ̀. Ìgbésí ayé wọn yí padà nígbà tí Imoh ní ìjànbá ọkọ̀ ayọ́kẹ́lẹ́ nígbà tí ó ń lọ sí ibi iṣẹ́, èyí sì mú kí ó dákú. Láìka ìṣòro owó sí, Muna dúró ṣinṣin nínú ìgbàgbọ́ rẹ̀ pé Imoh yóò padà wá ní ìmọ̀. Nígbà tí ilé ìwòsàn pinnu láti dá Imoh sílẹ̀ nítorí àìlèsan owó ìtọ́jú rẹ̀, Muna yíjú sí baba rẹ̀, Ọ̀gbẹ́ni Mba, ẹni tí ó pèsè apá kan lára owó tí a nílò láti fi tọ́jú Imoh fún oṣù mìíràn. Àbúrò Muna, Tina, túbọ̀ ń ṣàníyàn nípa ìlera Muna àti àwọn ìṣòro tí Imoh ń ní lórí rẹ̀. Tina yí Muna lérò padà láti dara pọ̀ mọ́ ọn níbi ayẹyẹ kan, láìka àìfẹ́ Muna sí. Ní ilé ìtura náà, Tina sọ ipò Muna pẹ̀lú ọ̀rẹ́ rẹ̀ Yemi, ẹni tí ó gbìyànjú láti fìyà jẹ Muna. Èyí mú Muna bínú, ṣùgbọ́n Tina ṣàlàyé pé dókítà ni Yemi, ó sì lè ran Imoh lọ́wọ́, èyí tó mú kí ó máa pín ìwífún nípa ara rẹ̀. Bó tilẹ̀ jẹ́ pé Yemi gbìyànjú láti bá Muna ṣọ̀rẹ́, ó kọ́kọ́ kọ ìwà rere rẹ̀ sílẹ̀. Bí àkókò ti ń lọ, wọ́n túbọ̀ sún mọ́ ara wọn, Muna sì bẹ̀rẹ̀ sí í tún ìgbésí ayé rẹ̀ ṣe, ó tilẹ̀ tún rí iṣẹ́ ìkọ̀wé rẹ̀ gbà láìka àìsí ìrànlọ́wọ́ láti ọ̀dọ̀ olùgbéjáde rẹ̀ sí. Bí àjọṣepọ̀ wọn ṣe ń jinlẹ̀ sí i, Muna rí ara rẹ̀ ní àkókò tí kò ṣeé farapa, ó sì ní ìbálòpọ̀ pẹ̀lú Yemi, èyí tó yọrí sí oyún tí kò ní ètò. Ní ọjọ́ díẹ̀ lẹ́yìn tí Muna rí i pé ó lóyún, Imoh padà sí ipò rẹ̀ lọ́nà ìyanu, wọ́n sì tú u sílẹ̀ láti ilé ìwòsàn, èyí sì mú kí Muna máa kojú àwọn àbájáde tó díjú tí ìwà rẹ̀ yóò fà. Imoh bẹ̀rẹ̀ sí í fi ìwà àjèjì hàn, ó sì ń mú kí Yemi fura sí i. Nígbà tí Muna sọ fún Imoh nípa oyún rẹ̀, ó ní kí ó dá a dúró, èyí sì fa wàhálà àti ìjàkadì nínú àjọṣepọ̀ wọn. Nibayi, lẹhin ti o ti kẹkọọ nipa ọmọ naa, Yemi tẹnumọ pe Muna yoo tọju ọmọ naa, o gbagbọ pe o jẹ ami pe wọn ti pinnu lati wa papọ. Ní àsìkò yìí, wọ́n gbé Ògbẹ́ni Mba sí ilé ìwòsàn lẹ́yìn ìpayà ara rẹ̀ nígbà tí ó ń bá ìyàwó rẹ̀ tó kéré sí i, Lota Chukwu lòpọ̀. Nígbà tí ó ń gbádùn ara rẹ̀, ó ní ìjíròrò pẹ̀lú Muna, Tina, àti ìyá wọn nípa àwọn àṣìṣe tí ó ti ṣe nígbà àtijọ́. Láàárín ìdààmú ọkàn yìí, Imoh wọlé láìròtẹ́lẹ̀ ó sì bá Muna ṣe àdéhùn. Papọ̀, wọ́n pinnu láti tọ́jú ọmọ náà, wọ́n sì yan láti dojúkọ ọjọ́ iwájú wọn gẹ́gẹ́ bí tọkọtaya tí wọ́n wà ní ìṣọ̀kan. == Àwọn òṣèré == * [[Adesua Etomi]] gẹ́gẹ́ bí Muna * [[Kunle Remi]] gẹ́gẹ́ bí Imoh * [[Blossom Chukwujekwu]] gẹ́gẹ́ bí Yemi * [[Tamara Eteimo]] gẹ́gẹ́ bí Tina * [[Desmond Elliot]] gẹ́gẹ́ bí ara rẹ̀ * [[Kofi Adjorlolo]] gẹ́gẹ́ bí Ọ̀gbẹ́ni Mba * [[Deyemi Okanlawon]] gẹ́gẹ́ bí Olùgbéjáde == Iṣelọpọ ati itusilẹ == ''Wọ́n'' yinbọn sí ibì kan ní [[Èkó|ìlú Èkó]] fún ọ̀sẹ̀ méjì. Fíìmù yìí ni iṣẹ́ àkọ́kọ́ tí [[Uduak Isong|Uduak Isong Oguamanam]] ṣe gẹ́gẹ́ bí olùgbéjáde fíìmù. Àwọn àtẹ̀jáde ìfọ̀rọ̀wérọ̀ fún fíìmù náà ni a gbé jáde lórí ayélujára ní oṣù karùn-ún ọdún 2015. <ref>{{Cite web|archivedate=4 March 2016}}</ref> <ref>{{Cite web|archivedate=5 June 2017}}</ref> Wọ́n gbé àwo ìtàgé fún fíìmù náà jáde ní ọjọ́ karùn-ún oṣù karùn-ún ọdún 2015. Wọ́n tún gbé ìwé ìpolówó míì jáde lórí ayélujára ní oṣù Keje ọdún 2015. <ref>{{Cite web|archivedate=20 June 2017}}</ref> [[Uduak Isong|Uduak]] kéde pé fíìmù náà yóò bẹ̀rẹ̀ ní ọjọ́ kejìdínlógún oṣù kẹsàn-án ọdún 2015, a ó sì máa tú u jáde ní ọjọ́ kan náà. <ref>{{Cite news|url=https://thenet.ng/falling-starring-desmond-elliot-and-adesua-etomi-to-hit-cinemas-next-month/|place=Lagos, Nigeria|title='Falling' starring Desmond Elliot and Adesua Etomi to hit cinemas next month|date=13 August 2015|accessdate=3 September 2015|last=Badmus, Kayode|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150820185725/http://thenet.ng/2015/08/falling-starring-desmond-elliot-and-adesua-etomi-to-hit-cinemas-next-month/|archivedate=20 August 2015|journal=[[The Netng|The NET]]}}</ref> == Àwọn ẹ̀bùn àti yíyàn == {| class="wikitable" !Ọdún ! Ẹ̀bùn ! Ẹ̀ka ! Olùgbà ! Àbájáde ! Ìtọ́kasí |- | rowspan="2" | 2016 | rowspan="2" | Àwọn Ẹ̀bùn Àṣàyàn Àwọn Oníwòran Africa Magic ti ọdún 2016 | Òṣèré Tó Dáa Jùlọ Nínú Ìtàgé | Blossom Chukwujekwu|{{Nom}} | rowspan="2" |<ref>{{Cite web|archivedate=30 July 2019}}</ref> |- | Òṣèrébìnrin Tó Dáa Jùlọ Nínú Ìtàgé | Adesua Etomi|{{won}} |} == Àwọn ìtọ́kasí == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist|30em}} [[Ẹ̀ka:A kò tí ì ṣe àgbéyẹwò sí sí ojú-ewé ògbufọ̀ rẹ]] p8ynytzzu60ihw91nymt5iudia2g4ht 0 84530 637237 2026-09-17T15:06:19Z Bamjos 28839 O ti ṣẹ̀dá àyọkà nípa ṣíṣe ògbufọ̀ ojú-ewé "[[:en:Special:Redirect/revision/1372103813|Finding Hubby 2]]" 637237 wikitext text/x-wiki {{Infobox film|director=Femi Ogunsanwo|writer=[[Temitope Bolade Akinbode|Temitope Bolade-Akinbode]]<br>[[Diche Enunwa]]<br>Tunde Leye|starring=[[Ade Laoye]]<br> [[Muna (rapper)|Munachi Abii]] <br>[[Kehinde Bankole]] <br>Charles Etubiebi<br>[[Tina Mba]]|studio=House Gabriel Studio <br> TLS Media Place|distributor=Genesis Film Distribution|released={{Film date|2021}}|runtime=|country=Nigeria|language=English<br /> [[Yoruba language|Yoruba]]<br />[[Nigerian Pidgin]]}}   '''''Finding Hubby 2,''' e''yi ni fiimu ti o tẹle *Finding Hubby*—fiimu awada ti o da lori ifẹ lati orilẹ-ede Naijiria ti a gbe jade ni ọdun 2021—ti o si ṣe afihan awọn oṣere bii Ade Laoye, Kehinde Bankole, Muna Abii, ati Charles Etubiebi. Fiimu naa da lori awọn itan ti a kọ sori ayelujara (blog) pẹlu orukọ kanna lati ọwọ Tunde Leye, ẹniti o tun jẹ oludari iṣelọpọ fiimu naa; o si n sọ itan igbesi aye Oyin Clegg, ti o pada si aye wiwa olufẹ ti o kun fun rudurudu lẹyin ti o ṣawari aṣiri kan ti ọkunrin ti o fẹ fẹ ẹ pa mọ. A gbe fiimu naa jade lori Netflix ni ọjọ kẹrindilogun oṣu Kẹsan, ọdun 2022. <ref>{{Cite news|last=|first1=|date=2022-09-05|title=Netflix announces Anikulapo, Finding Hubby 2, Collision Course, others for September streaming|url=https://guardian.ng/arts-2/netflix-announces-anikulapo-finding-hubby-2-collision-course-others-for-september-streaming/|place=Lagos, Nigeria|accessdate=2023-10-29|journal=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|language=en-US}}</ref> == Ìtàn ìtàn náà == Lẹ́yìn tí ó rí i pé òun ni ọlọ́rọ̀ ṣùgbọ́n irùngbọ̀n Yomi Kester-Jacobs tí ó ní ìdènà, Oyin Clegg ní ìyàtọ̀ méjì— ìgbéyàwó aláásìkí ti Lafenda, tàbí ìpadàbọ̀ sí ipò àpọ́n ní ìparí ọgbọ̀n ọdún rẹ̀. Lẹ́yìn tí ó ti ronú nípa àwọn àǹfààní àti àléébù rẹ̀, àti pẹ̀lú bí ọ̀rẹ́kùnrin rẹ̀ àtijọ́ Ade ṣe ń bẹ̀bẹ̀ fún àtúnṣe, Oyin pinnu láti tẹ̀síwájú nínú ìgbéyàwó náà. Ṣùgbọ́n, ayẹyẹ náà bàjẹ́ nígbà tí ọ̀gá rẹ̀ tẹ́lẹ̀ Ossy—tí ó jẹ́ olùdarí báńkì báyìí— já Yomi sílẹ̀ nígbà tí wọ́n ń fòfin dè é . Ìgbésí ayé méjì rẹ̀ tí a ti tú síta báyìí, Yomi fagilé ìgbéyàwó náà níwájú àwọn àlejò, wọ́n sì fi Oyin tí ó ti bàjẹ́ sílẹ̀ níbi pẹpẹ náà. Láìka ìfiniṣẹ̀sín gbogbogbòò—pẹ̀lú fíìmù [[Nollywood]] kan tí ó ń fi ìtìjú rẹ̀ ṣe yẹ̀yẹ́—Oyin fi ìgboyà padà sí iṣẹ́ ó sì rí i pé òun ní olùfẹ́ kan ní ìkọ̀kọ̀. Ó gbà láti pàdé rẹ̀ fún ìpàdé kan, ó sì rí i pé kò sí ẹlòmíràn bí kò ṣe Ossy, ẹni tí òun ti kọ̀ láti fún ní ìmọ̀ràn rẹ̀ tẹ́lẹ̀. Ó fi ìbínú fẹ̀sùn kàn án pé ó ba ìgbéyàwó òun jẹ́ fún àǹfààní ara rẹ̀, ó sì kọ̀ láti jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ rẹ̀ (Ossy ti fẹ́ ọ̀rẹ́ rẹ̀ Gloria, tí ó jẹ́ pé Oyin kò mọ̀ ọ́n, ó wà nínú ìgbéyàwó oníwà ipá ). Nígbà tó yá ní alẹ́ ọjọ́ náà pẹ̀lú Gloria àti ọ̀rẹ́ rẹ̀ tó sún mọ́ Toke, Gloria kò fi ìwà gidi ìgbéyàwó rẹ̀ hàn nìkan, ó tún bẹ̀bẹ̀ fún Oyin láti gba ìbéèrè ọkọ rẹ̀ rò, èyí tí Oyin kọ̀ láti ṣe pẹ̀lú ìbínú. Àríyànjiyàn náà tún pọ̀ sí i nígbà tí Gloria jẹ́wọ́ pé òun ti bá ọ̀rẹ́kùnrin Toke tí ó jẹ́ Olumide tí òun ti kọ́kọ́ pàdé nígbà tí òun ń kẹ́kọ̀ọ́ ní [[Orílẹ̀ èdè America|Amẹ́ríkà]] sùn. Nígbà tí Gloria dé sílé, Ossy kọlu ìyàwó rẹ̀ tó lóyún, èyí sì mú kí ó pàdánù ọmọ tí wọn kò tíì bí. Oyin àti Toke lọ kí i ní ilé ìwòsàn, àwọn obìnrin mẹ́ta náà sì gbèrò láti gbẹ̀san lára Ossy. Gloria kó àwọn ẹ̀rí tó tó jọ pé Ossy ti jìbìtì ní ìkọ̀kọ̀ sí báńkì rẹ̀. Lẹ́sẹ̀ kan náà, Oyin fi àwọn ìránṣẹ́ ìfẹ́ ránṣẹ́ sí Ossy, ó ṣètò fún wọn láti pàdé ní ilé rẹ̀ láti mú àwọn ìrònú ìfẹ́kúfẹ̀ẹ́ rẹ̀ ṣẹ, ó sì gbà bẹ́ẹ̀, láì mọ̀ pé wọ́n ń ṣe é. Nígbà tí ó ń lọ sí ilé rẹ̀, Oyin pàṣẹ fún un pé kí ó pàdé òun ní yàrá ìgbàlejò ní ìhòhò nígbà tí ó bá ń dúró dè é ní òkùnkùn, èyí tí ó gbà. Ó tan iná, ó sì rí i pé ó bọ́ aṣọ rẹ̀ pátápátá láàárín àwọn àlejò níbi ayẹyẹ ìyanu kan níbi tí Gloria kan tí ó ti wòsàn báyìí, tí Oyin àti Toke wà lẹ́gbẹ̀ẹ́ rẹ̀, ti fi àwọn ọ̀rọ̀ àti àwòrán tí ó fi hàn pé ó hùwà ipá sí ìyàwó rẹ̀ hàn. Láti yẹra fún àwọn ẹ̀sùn ọ̀daràn kan, ó gbà láti fọwọ́ sí ìwé ìkọ̀sílẹ̀ àti láti san án padà fún un ní owó, ṣùgbọ́n bó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn ọ̀rẹ́ náà ṣèlérí pé wọn kò ní dójú tì í nípasẹ̀ lílo àwòrán ìbálòpọ̀ ẹ̀san, àwọn àwòrán Ossy ń tàn káàkiri lórí ìkànnì àwùjọ, èyí sì ń fa ìtìjú sí i. Ní ilé ìtura tí àwọn ọ̀rẹ́ mẹ́ta náà ti ń ṣe ayẹyẹ òmìnira tuntun ti Gloria, Toke kéde pé òun lóyún ọmọ ọ̀rẹ́kùnrin rẹ̀, Olumide, ṣùgbọ́n ó ti jáwọ́ nínú rẹ̀. Toke àti Gloria gba ìkésíni Oyin sí ṣọ́ọ̀ṣì wọn ní ọjọ́ kejì, nígbà ìpàdé lẹ́yìn ìsìn pẹ̀lú Pastor T, ọ̀rẹ́kùnrin Oyin tẹ́lẹ̀, Akin dé, ó sì tún bẹ̀ ẹ́ pé kí ó gbà á padà. Ní àkọ́kọ́, ó kọ̀, ṣùgbọ́n nígbẹ̀yìn-gbẹ́yín ó dáríjì í. Ìtàn náà parí pẹ̀lú Oyin àti Akin tí wọ́n fẹ́ra wọn ní oṣù mẹ́fà lẹ́yìn náà. == Àwọn òṣèré == * [[Adé Láoyè|Ade Laoye]] gẹ́gẹ́ bí Oyin * [[Muna (rapper)|Munachi Abii]] gẹ́gẹ́ bí Gloria * [[Kehinde Bankole]] gẹ́gẹ́ bí Toke * Charles Etubiebi gẹ́gẹ́ bí Ossy * Efa Iwara gẹ́gẹ́ bí Ade * Paul Utomi gẹ́gẹ́ bí Yomi * [[Tina Mba]] gẹ́gẹ́ bí ìyá Oyin * [[Tope Tedela]] gẹ́gẹ́ bí Pastor T * [[Damilola Ogunsi]] gẹ́gẹ́ bí Desmond * Demi Banwo gẹ́gẹ́ bí Olumide == Àwọn ìtọ́kasí == <references /> bjvb8yh3vxsrsn9x0eglax7m1dbia04 0 84531 637240 2026-09-17T15:15:14Z Bamjos 28839 O ti ṣẹ̀dá àyọkà nípa ṣíṣe ògbufọ̀ ojú-ewé "[[:en:Special:Redirect/revision/1368696537|Finding Nina]]" 637240 wikitext text/x-wiki {| class="infobox vevent" ! colspan="2" class="infobox-above summary" style="font-size: 125%; font-style: italic;" |Wiwa Nina ! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;" | Oludari ni | class="infobox-data" | Odion Iraoya olokiki |- ! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;" | Ti a kọ nipasẹ | class="infobox-data" | Odion Iraoya olokiki |- class="infobox-data" ! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;" | Olùgbéjáde láti ọwọ́ | class="infobox-data" | Dalaham Hirse<br /><br /><br /><br /> Joshua Enakarhire (olùgbéjáde alájọṣepọ̀) |- ! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;" | Àwọn olùkópa | class="infobox-data" | Abdulazeem M. Ibrahim<br /><br /><br /><br /> Ijapari Ben-Hook (Ben-Hirki)<br /><br /><br /><br /> Tomi Ojo<br /><br /><br /><br /> Paul Sambo |- style="display: inline-block; line-height: 1.2em; padding: .1em 0;" ! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;" |<div style="display: inline-block; line-height: 1.2em; padding: .1em 0;"> Ìṣẹ̀dá<br /><br /><br /><br /> ilé-iṣẹ́</div> | class="infobox-data" |<div style="vertical-align: middle;"> [[Nemsia Studios]]</div> |- class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;" ! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;" | Pinpin nipasẹ | class="infobox-data" | [[Amazon Prime Video|Fídíò Amazon Prime]] |- ! class="infobox-label" scope="row" style="white-space: nowrap; padding-right: 0.65em;" |<div style="display: inline-block; line-height: 1.2em; padding: .1em 0; white-space: normal;"> Ojo ifisile </div> | class="infobox-data" | |} '''''Finding Nina''''' jẹ́ fiimu ere-oníṣe ti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ti ọdún 2025 ni èyí, èyí tí Famous Odion Iraoya kọ̀wé rẹ̀ tí ó sì darí rẹ̀, tí Dalaham Hirse àti Joshua Enakarhire sì ṣe àgbékalẹ̀ rẹ̀ lábẹ́ ilé-iṣẹ́ Nemsia Studios pẹ̀lú ìfọwọ́sowọ́pọ̀ Unfriendly Space Studios. Wọ́n ṣe àfihàn àkọ́kọ́ fiimu náà lórí Amazon Prime Video ní ọjọ́ kẹjọ oṣù Kẹjọ ọdún 2025. <ref name=":0">{{Cite news|date=2025-08-09|title='Finding Nina' Premieres August 8, On Prime Video|url=https://leadership.ng/finding-nina-premieres-august-8-on-prime-video/|access-date=2025-08-31}}</ref> <ref>{{Cite news|date=2025-08-06|title=Finding Nina Premieres on Prime Video|url=https://www.thisdaylive.com/2025/08/07/finding-nina-premieres-on-prime-video/|access-date=2025-08-31}}</ref> <ref name=":1">{{Cite news|date=2025-08-07|title="Finding Nina" premieres on Prime Video|url=https://www.vanguardngr.com/2025/08/finding-nina-premieres-on-prime-video/|location=Lagos, Nigeria|access-date=2025-08-31}}</ref> == Ìtàn ìtàn náà == JB, oluyaworan olokiki kan, pada si Ariwa Naijiria pẹlu ero lati yi awọn itan ti o wọpọ nipa ija ati osi pada. Ninu awọn agbegbe ti o kun fun ẹwa ati igbesi aye ti o mọ lati igba ewe rẹ, o pade Nina—obinrin ti o jẹ orisun imisi rẹ ti a ko fi bẹẹ mọ̀ daradara; irisi rẹ si fa irin-ajo kan ti o kan awọn iranti, ifẹ, ati iwosan. Bi JB ṣe n rin irin-ajo ti o dabi ala ti o si kun fun awọn itan-akọọlẹ ati aṣa awọn Hausa, o koju awọn irora ti o ti kọja ati awọn ikunsinu ti ko tii sọ jade. Ni afiwe pẹlu eyi, Riayah, ẹlẹgbẹ JB ninu iṣẹ iṣẹda ni ilu Eko, n tọju ifẹ fun un ninu ọkan rẹ ni ikọkọ. Itan naa n ṣafihan ararẹ bi iṣẹ-ọnà ti o kun fun ẹwa ati orin, ti o si n ṣawari awọn ọrọ bii idanimọ, ori ti jijẹ apakan nkan, ati wiwa aṣa ati ipilẹṣẹ ẹni pada. <ref name=":3">{{Cite news|date=2025-08-07|title=Finding Nina Premieres On Prime Video: A Poignant Tale Of Love, Memory, Rediscovery|url=https://newtelegraphng.com/finding-nina-premieres-on-prime-video-a-poignant-tale-of-love-memory-rediscovery/|location=Lagos, Nigeria|access-date=2025-08-31}}</ref> == Àwọn òṣèré == * Ibrahim Jammal bi JB (Jabir), oluyaworan * Ijapari Ben-Hirki gẹ́gẹ́ bí Nina * Tomi Ojo gẹ́gẹ́ bí Riayah * Paul Sambo gẹ́gẹ́ bí Abdul == Ìṣẹ̀dá == Fíìmù náà jẹ́ ìṣeré aláfọwọ́sowọ́pọ̀ láàárín Nemsia Studios, ilé-iṣẹ́ fíìmù olókìkí kan ní Nàìjíríà tí a mọ̀ fún àwọn iṣẹ́ àgbáyé, àti Unfriendly Space Studios === Ìtúsílẹ̀ àti gbígbà === Fíìmù náà jáde ní Amazon Prime Video ní ọjọ́ kẹjọ oṣù kẹjọ ọdún 2025. <ref name=":0" /> <ref name=":1" /> <ref>{{Cite news|last=Sulaimon|first1=Muhibat|date=2025-08-17|title=REVIEW: 'Finding Nina' carries cinematic flair but loses sight of its purpose|url=https://lifestyle.thecable.ng/review-finding-nina-carries-cinematic-flair-but-loses-sight-of-its-purpose/|accessdate=2025-08-31|journal=[[TheCable]]|language=en-US}}</ref> Ó gba ìdáhùn sí àwọn fíìmù àti ìtàn rẹ̀, tí ó dá lórí àṣà. Àwọn olùṣàtúnyẹ̀wò tẹnu mọ́ ìwádìí orin rẹ̀ nípa ìdámọ̀ Àríwá Nàìjíríà. <ref name=":3" /> <ref name=":1" /> Fíìmù náà wà ní ipò kẹta lórí àtẹ àwọn fíìmù 10 tó ga jùlọ ní Nàìjíríà ní oṣù kẹjọ ọdún 2025. == Àwọn ìtọ́kasí == {{Reflist}} [[Ẹ̀ka:Àwọn Àyọkà pẹ̀lú ìjúwe ṣókí]] 4yx65mm6ecsfzbe3ppe05x3nahogbmc 0 84532 637241 2026-09-17T15:16:23Z Bamjos 28839 O ti ṣẹ̀dá àyọkà nípa ṣíṣe ògbufọ̀ ojú-ewé "[[:en:Special:Redirect/revision/1373667603|Gold Diggin]]" 637241 wikitext text/x-wiki {{Infobox film|name=Gold Diggin|image=Gold Diggin Poster.jpg|alt=|caption=|director=[[Rukky Sanda]]|producer=Rukky Sanda|writer=|starring={{unbulleted list|[[Rukky Sanda]]|[[Alex Ekubo]]|[[Yvonne Nelson]]|[[Venita Akpofure]]}}|music=|cinematography=|editing=|studio=|distributor=|released={{Film date|2014|01|03|df=yes}}|runtime=|country=Nigeria|language=English|budget=|gross=}}   Fíìmù ìfẹ́ ará Nàìjíríà '''''Gold Diggin''''' jẹ́ fíìmù ìfẹ́ ará Nàìjíríà ti ọdún 2014 tí [[Rukky Sanda]] kọ, ṣe àgbékalẹ̀ rẹ̀ àti darí rẹ̀. It stars [[Yvonne Nelson]], [[Rukky Sanda]], [[Alex Ekubo]], [[Venita Akpofure]] and IK Ogbonna . Àwọn alárìíwísí sábà máa ń gbóríyìn fún fíìmù náà nítorí pé kò ní ète tàbí ìtọ́sọ́nà gidi; ní oṣù kẹsàn-án ọdún 2014, ó jẹ́ fíìmù tí ó rẹlẹ̀ jùlọ lórí [[Nollywood Reinvented tàbí ìsọdọ̀tun (isodotun Nollywood)|Nollywood Reinvented]] . == Àwọn òṣèré == * [[Yvonne Nelson]] gẹ́gẹ́ bí Zara * [[Rukky Sanda]] gẹ́gẹ́ bí Annabella * [[Alex Ekubo]] gẹ́gẹ́ bí Chris * [[Venita Akpofure]] gẹ́gẹ́ bí Karen * IK Ogbonna gẹ́gẹ́ bí Ik * Archibong Sam gẹ́gẹ́ bí Tex * Kehinde Omisore gẹ́gẹ́ bí Juliet * Chinyere Nwabueze bi Iya Ik * David McKenzie gẹ́gẹ́ bí Baba Anna * Daniel Lloyd gẹ́gẹ́ bí Andre * Tana Adelana * [[Dammy Krane]] * Abbey Chile Abuede * [[Denrele Edun]] == Ìtújáde == Ó bẹ̀rẹ̀ sí í jáde ní The Palms, Lekki ní ọjọ́ kẹta oṣù kìíní ọdún 2014. <ref>{{Cite web|archivedate=7 September 2014}}</ref> Wọ́n gbé e jáde lórí [[Irokotv|IROKOtv]] ní ọjọ́ kẹtàlá oṣù kejì ọdún 2014. == Àkókò ìgbalejò == Àwọn onínú-tú-fíìmù ṣàríwí líle gan-an sí fíìmù náà. Ó gba àmì-ìṣirò 4% lórí ojú-òpó wẹ́ẹ̀bù Nollywood Reinvented—èyí tí í ṣe àmì-ìṣirò tó kéré jùlọ fún fíìmù kankan lórí ojú-òpó náà—pẹ̀lú àpèjúwe pé ó jẹ́ èyí tí a lè tètè mọ bí yóò ṣe lọ, tí kò ní ète kankan, tí kò sì yẹ kí a tiẹ̀ ṣe é rárá. Síbẹ̀síbẹ̀, ojú-òpó náà sọ pé bí Alex Ekubo ṣe kópa nínú fíìmù náà nìkan ló jẹ́ apá tó dára nípa rẹ̀. YNaija pe àtúnyẹ̀wò rẹ̀ ní “Rukky Sanda’s ''Gold Diggin'' ṣe gbogbo àwọn ìgbésẹ̀ tí kò tọ́,” ó sì ṣàlàyé pé ìdajì àkọ́kọ́ fíìmù náà jẹ́ “fídíò orin gígùn” láìsí ìtọ́sọ́nà àti pé ó jẹ́ ìsopọ̀ pátápátá pẹ̀lú àwọn yòókù nínú fíìmù náà. Ó parí èrò sí pé Rukky Sanda fi ìlérí kan hàn pẹ̀lú ''Keeping My Man'', ṣùgbọ́n ''Gold Diggin'' dúró sẹ́yìn ní ìgbésẹ̀ mẹ́wàá. Paulinus Okodugha ti ''TalkofNaija'' pe àtúnyẹ̀wò rẹ̀ tó gbòòrò gan-an gẹ́gẹ́ bí "Fíìmù Tuntun Rukky Sanda, ''Wíwá Wúrà'' Ṣe Ìtàn! Wọ́n kà á sí Fíìmù Tó Burú Jù Lọ Nínú Nollywood!" Àtúnyẹ̀wò Kemi Filani parí sí pé fíìmù náà jẹ́ àṣejù àkókò pátápátá. Noble Igwe ti 360Nobs.com gbani nímọ̀ràn pé “ó yẹ kí a fi fíìmù náà hàn ní àwọn ilé ìwé gẹ́gẹ́ bí àpẹẹrẹ ohun tí a kò gbọdọ̀ ṣe.” == Wo tun == * Àkójọ àwọn fíìmù Nàìjíríà ti ọdún 2013 == Àwọn ìtọ́kasí == {{Reflist}} [[Ẹ̀ka:2014 àwọn fílmù]] o55ex2tyb69xv9avyit8hiypzz2hu59 0 84533 637242 2026-09-17T15:18:56Z Bamjos 28839 O ti ṣẹ̀dá àyọkà nípa ṣíṣe ògbufọ̀ ojú-ewé "[[:en:Special:Redirect/revision/1347886332|Gone (2021 film)]]" 637242 wikitext text/x-wiki {| class="infobox vevent" ! colspan="2" class="infobox-above summary" |Gone |- ! scope="row" class="infobox-label" |Directed by | class="infobox-data" |[[:en:Daniel_Ademinokan|Daniel Ademinokan]] |- ! scope="row" class="infobox-label" |Written by | class="infobox-data" |Daniel Ademinokan |- ! scope="row" class="infobox-label" |Produced by | class="infobox-data" |<div class="plainlist"> * Joy Odiete; * Daniel Ademinokan </div> |- ! scope="row" class="infobox-label" |Starring | class="infobox-data" |<div class="plainlist"> * [[:en:Ada_Ameh|Ada Ameh]] * [[:en:Sam_Dede|Sam Dede]] * [[:en:Bimbo_Manuel|Bimbo Manuel]] * [[:en:Bimbo_Ademoye|Bimbo Ademoye]] </div> |- ! scope="row" class="infobox-label" |<div>Production companies </div> | class="infobox-data" |<div>Blue Pictures Studios and Index Two Studios.</div> |- ! scope="row" class="infobox-label" |Distributed by | class="infobox-data" |Blue Pictures Studios |- ! scope="row" class="infobox-label" |<div>Release date</div> | class="infobox-data" |<div class="plainlist film-date"> * 2021&nbsp;(<span class="bday dtstart published updated itvstart">2021</span>) </div> |- ! scope="row" class="infobox-label" |Country | class="infobox-data" |Nigeria |- ! scope="row" class="infobox-label" |Language | class="infobox-data" |English |} '''"Gone"''' jẹ́ fíìmù ilẹ̀ Nàìjíríà ti ọdún 2021 tí ó kún fún ìmọ̀lára àti eré oní-ìtàn, èyí tí Daniel Ademinokan kọ̀wé rẹ̀ tí ó sì darí rẹ̀. Joy Odiete àti Daniel Ademinokan ló jọ ṣe àgbéjáde rẹ̀ pẹ̀lú Asurf Oluseyi gẹ́gẹ́ bí olùṣètò iṣẹ́ (line producer), lábẹ́ ilé-iṣẹ́ Blue Pictures Studios tí ó ń ṣe àgbéjáde àti pínpín fíìmù, ní ìfọwọ́sowọ́pọ̀ pẹ̀lú Index Two Studios.. <ref name=":0">{{Cite news|title=Ademinokan Opens the 'Gone' Thriller|url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2020/03/07/ademinokan-opens-the-gone-thriller/|accessdate=2022-07-30|journal=[[This Day]]}}</ref> <ref name=":1">{{Cite news|title='Gone' Thriller Hits Calgary Black Film Festival|url=https://www.thisdaylive.com/2021/05/29/gone-thriller-hits-calgary-black-film-festival/|accessdate=2022-07-30|journal=[[This Day]]|archivedate=2022-07-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220730073715/https://www.thisdaylive.com/index.php/2021/05/29/gone-thriller-hits-calgary-black-film-festival/amp/}}</ref> <ref>{{Citation|title=Gone}}</ref> [[Ada Ameh]], [[Sam Dede]], [[Bimbo Manuel]], [[Bimbo Ademoye]] àti Emma Oh My God ló kópa nínú fíìmù náà. <ref name=":2">{{Cite news|last=Nwogu|first1=Precious 'Mamazeus'|date=2021-06-25|title=Watch the official trailer for 'Gone' directed by Daniel Ademinokan|url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/watch-the-official-trailer-for-gone-directed-by-daniel-ademinokan/d3c6exm|accessdate=2022-07-30|journal=[[Pulse Nigeria]]}}</ref> <ref name=":0" /> == Àkótán == Ó sọ̀rọ̀ nípa ọ̀dọ́kùnrin kan tí ó fi aya rẹ̀ tí ó lóyún sílẹ̀ láti lọ wá ọ̀nà ìgbésí-ayé tó dára jùlọ ní ìlú New York. Wọ́n mú un nígbà tí ó wà láàárín àwọn ènìyàn tí wọ́n ń ṣe ìwọ́de ìhùwà-ipá, wọ́n sì dájọ́ ẹ̀wọ̀n ọdún mẹ́ẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n fún un. Lẹ́yìn tí ó parí ìgbà ẹ̀wọ̀n rẹ̀, ó padà sí Nàìjíríà, ó sì wá rí i pé aya rẹ̀ ti tún ọkọ mìíràn fẹ́. <ref name=":1" /> == Àwọn òṣèré == * [[Sam Dede]] gẹ́gẹ́ bí Ani * [[Stella Damasus]] gẹ́gẹ́ bí Ngozi * Gbenga Titiloye gẹ́gẹ́ bí Philip * [[Gabriel Afolayan]] gẹ́gẹ́ bí Ayochukwu * [[Bimbo Ademoye]] gẹ́gẹ́ bí Anu * [[Sophie Alakija]] àti Zainab * Emma Oh Ọlọrun mi gẹ́gẹ́ bí Femi * Mose Akerele gẹ́gẹ́ bí Tope * Adebayo Davies gẹ́gẹ́ bí Briggs * James Jibunma gẹ́gẹ́ bí Ogaga * [[Norbert Young|Nobert Young]] gẹ́gẹ́ bí Okwi * [[Aderounmu Adejumoke]] . <ref name=":0" /> gẹ́gẹ́ bí Clara == Àfihàn àkọ́kọ́ == Wọ́n kọ́kọ́ ṣe àfihàn fíìmù náà ní Calgary Black Film Festival ọjọ́ márùn-ún tí ó wáyé láti ọjọ́ mẹ́rìndínlógún oṣù karùn-ún sí ọjọ́ ọgbọ̀n oṣù karùn-ún ọdún 2021. <ref name=":1" /> Fíìmù náà bẹ̀rẹ̀ ní gbogbo àgbáyé ní ọjọ́ kẹrìndínlógún oṣù keje ọdún 2021. <ref name=":2" /> == Àwọn ìtọ́kasí == <references /> [[Ẹ̀ka:Àwọn Àyọkà pẹ̀lú ìjúwe ṣókí]] qegjtl2invkqlpaddppu41mwe60v72f 0 84534 637246 2026-09-17T15:33:41Z Bamjos 28839 O ti ṣẹ̀dá àyọkà nípa ṣíṣe ògbufọ̀ ojú-ewé "[[:en:Special:Redirect/revision/1369822077|The Grave Dust]]" 637246 wikitext text/x-wiki {{Infobox film|name=The Grave Dust|image=The Grave Dust poster.jpg|alt=|caption=Theatrical release poster|director=Ikechukwu Onyeka|producer=Obi Madubogwu|writer=Ugezu Ugezu<br>Saint Joseph|starring={{ubl|[[Ramsey Nouah]]|[[Joke Silva]]|[[Joseph Benjamin (actor)|Joseph Benjamin]]|Amaka Chukwujekwu}}|music=[[Majek Fashek]]|cinematography=Richard Mabiaku|editing=Paul Apel Papel|studio=Crown Prince Productions <br> Papel Image Studios|distributor=Silverbird Film Distribution|released={{Film date|2015|5|29}}|runtime=|country=Nigeria|language=English|budget=|gross=}}   Fíìmù ìfẹ́ onígbàlódé ti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, The Grave Dust, jẹ́ fíìmù ìfẹ́ onígbàlódé '''''ti''''' ọdún 2015, tí Ikechukwu Onyeka darí, [[Ramsey Nouah]], [[Joke Silva]], [[Joseph Benjamin]] àti Amaka Chukwujekwu kópa nínú rẹ̀. <ref>{{Cite news|url=http://www.thetidenewsonline.com/2015/06/12/new-nollywood-movies-making-waves-in-cinema/|location=Port Harcourt, Nigeria|title=New Nollywood Movies Making Waves In Cinema|date=12 June 2015|accessdate=1 August 2015}}</ref> <ref>{{Cite news|url=http://thenationonlineng.net/joke-silva-amaka-chukwujekwu-thrill-in-the-grave-dust/|location=Lagos, Nigeria|title=Joke Silva, Amaka Chukwujekwu thrill in The Grave Dust|date=22 September 2014|accessdate=1 August 2015|author=Ayinla-Olasunkanmi, Dupe}}</ref> <ref>{{Cite web|archivedate=24 September 2015}}</ref> == Àkótán == Fiimu yii sọ itan Johnson, ọdọmọkunrin kan ti o jẹ ọmọ-orukan ti o si n ṣiṣẹ bi oni-owo ọja (stockbroker); olufẹ rẹ Clara kọ ọ silẹ nitori itan igbesi-aye rẹ ti o kun fun ibanujẹ, ajalu, ati iku. Johnson bẹrẹ si ni jiya ibanujẹ ọkan ti o jinlẹ, o si gba ipa lati ọdọ ẹmi kan ti o wa lati inu iboji lati ja fun ẹtọ rẹ ninu ọrọ ifẹ. == Àwọn òṣèré == * [[Ramsey Nouah]] gẹ́gẹ́ bí Johnson Okwuozo * Amaka Chukwujekwu gẹ́gẹ́ bí Clara * [[Joseph Benjamin|Jóṣẹ́fù Bẹ́ńjámínì]] gẹ́gẹ́ bí Jọ́dánì * [[Joke Silva]] gẹ́gẹ́ bí ìyá Jordan * Emaa Edokpaghi bi Mortician * Paul Apel Papel gẹ́gẹ́ bí Olùtọ́jú Ilé * Emeka Okoro gẹ́gẹ́ bí Chijioke == Iṣelọpọ ati itusilẹ == Gẹ́gẹ́ bí olùgbéjáde Madogwu ti sọ, ''The Grave Dust'' jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ìtàn tó ṣàjèjì jùlọ tí ó ti pàdé; nítorí náà, wọ́n fiyèsí púpọ̀ sí àṣeyọrí rẹ̀. [[Majek Fashek]] ló ṣe àgbékalẹ̀ orin àti orin fún fíìmù náà. <ref>{{Cite news|url=http://www.vanguardngr.com/2015/04/majek-fashek-resurrects-in-the-grave-dust/|location=Lagos, Nigeria|title=Majek Fashek resurrects in The Grave Dust|date=25 April 2015|accessdate=2 August 2015}}</ref> Wọ́n gbé eré ìtàgé ''The Grave Dust'' jáde lórí [[Youtube|YouTube]] ní ọjọ́ kẹrìnlélógún oṣù kọkànlá ọdún 2014. Wọ́n kọ́kọ́ ṣètò láti ṣe àfihàn fíìmù náà ní oṣù kọkànlá ọdún 2014, <ref>{{Cite web|archivedate=October 19, 2014}}</ref> ṣùgbọ́n wọ́n fi síwájú sí ọjọ́ kẹjọ oṣù karùn-ún ọdún 2015. <ref>{{Cite web|archivedate=3 May 2015}}</ref> Nígbẹ̀yìn-gbẹ́yín, wọ́n gbé fíìmù náà jáde ní ọjọ́ kọkàndínlọ́gbọ̀n oṣù karùn-ún. == Àkókò ìgbalejò == ''[[Nollywood Reinvented tàbí ìsọdọ̀tun (isodotun Nollywood)|Nollywood Reinvented]]'' fún fíìmù náà ní 43%, ó gbóríyìn fún Ramsey Nouah gẹ́gẹ́ bí òṣèré tó gbajúmọ̀, ó sì gbóríyìn fún orin náà, àmọ́ ó sọ pé fíìmù náà fà sẹ́yìn láàárín. Ó parí ọ̀rọ̀ rẹ̀ pé “ ''Inú Ikú'' ” ni a hun “ní ọ̀nà tó yani lẹ́nu tí a sì fi hàn, ní ti kíkọ. Ṣùgbọ́n, níbi kan tí wọ́n ti ń ṣe é – pẹ̀lú ìṣeré tí kò dára, orin tó pọ̀ jù, ohùn tó ń yí padà lẹ́ẹ̀kọ̀ọ̀kan, àwọn ipa tí kò ṣeé ronú kàn, àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ – ó jẹ́ ìdènà. Kò sí ohun tó sọnù pátápátá nínú ìtumọ̀ rẹ̀ ṣùgbọ́n ó lè pọ̀ ju bí ó ti ṣe lọ.” Amarachukwu Iwuala ti ''360Nobs'' ṣe àríwísí iṣẹ́ fíìmù náà gidigidi àti àwọn ìrísí rẹ̀, ó sọ pé "Onyeka ń fún àwọn olùgbọ́ rẹ̀ ní fíìmù kan tí kìí ṣe pé ó ń rìn ní iyàrá ìgbín nìkan ni, ṣùgbọ́n èyí tí a ti sọ lẹ́ẹ̀kọ̀ọ̀kan; àwọn ìwà àti ipò tí òǹkọ̀wé fíìmù náà dá jẹ́ ohun tí a mọ̀ dáadáa. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ọmọlẹ́yìn Nollywood máa ń wá àwọn fíìmù tí ó fani mọ́ra tí yóò mú wọn gbádùn tí yóò sì tún mú wọn ronú jinlẹ̀ ní àkókò kan náà. Ní tòótọ́, àwọn fíìmù àti eré ìtàn àròsọ méjì ló bá ìlànà yìí mu, ṣùgbọ́n ''The Grave Dust'' kò tó ohun tí a retí rárá ní gbogbo ọ̀nà." == Àwọn ìtọ́kasí == {{Reflist}} 293brwp0oyueaz2ch3uu447arh2bxlv 0 84535 637253 2026-09-17T16:30:20Z ToluT15 33915 O ti ṣẹ̀dá àyọkà nípa ṣíṣe ògbufọ̀ ojú-ewé "[[:en:Special:Redirect/revision/1335767599|Ancient Ruins and Archaeology]]" 637253 wikitext text/x-wiki {{Infobox book|<!-- See [[Wikipedia:WikiProject Novels]] or [[Wikipedia:WikiProject Books]] -->|name=Ancient Ruins and Archaeology|title_orig=|translator=|image=Ancient Ruins and Archaeology.jpg|caption=Dust-jacket for ''Ancient Ruins and Archaeology''|author=[[L. Sprague de Camp]] and [[Catherine Crook de Camp]]|illustrator=|cover_artist=|country=United States|language=English|series=|subject=[[Archaeology]]|publisher=[[Doubleday (publisher)|Doubleday]]|release_date=1964|english_release_date=|media_type=Print ([[Hardcover|Hardback]])|pages=294 pp|preceded_by=|followed_by=}}<templatestyles src="Reflist/styles.css" />'''''Àwọn Àwókù àti Ìṣẹ̀lẹ̀ Àtijọ́''''' jẹ́ ìwé sáyẹ́ǹsì ọdún 1964 láti ọwọ́ L. Sprague de Camp àti Catherine Crook de Camp, ọ̀kan lára àwọn iṣẹ́ wọn tó gbajúmọ̀ jùlọ. Doubleday ló kọ́kọ́ tẹ̀ ẹ́ jáde ní ìwé àkọlé líle ní ọdún 1964, <ref name="Laughlin">{{Cite book|last=Laughlin|first=Charlotte|author2=Daniel J. H. Levack|title=De Camp: An L. Sprague de Camp Bibliography|location=San Francisco|publisher=Underwood/Miller|pages=24–26|year=1983}}</ref> tí Barnes & Noble Books tún tẹ̀ ẹ́ jáde lábẹ́ àkọlé kan náà ní ọdún 1992. Fontana ló gbé àtẹ̀jáde àkọ́kọ́ ti ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì àti ìwé onípele jáde ní ọdún 1972 lábẹ́ àkọlé '''''Citadels of Mystery''''', èyí tí í ṣe àkọlé iṣẹ́ àkọ́kọ́ ti de Camps; àtẹ̀jáde àkọ́kọ́ ti Amẹ́ríkà tí Ballantine Books tẹ̀ jáde ní oṣù kẹrin ọdún 1973 ló pa àkọlé yìí mọ́, tí wọ́n sì tún tẹ̀ jáde ní oṣù kejì ọdún 1974. <ref name="Laughlin" /> <ref name="ISFDB" /> Àwọn ìtumọ̀ sí [[èdè Faransé]], [[Èdè Germany|Jámánì]] àti [[Èdè Pọtogí|Pọ́túgà]] ti fara hàn. <ref name="Laughlin" /> Àwọn apá kan lára iṣẹ́ náà ti fara hàn tẹ́lẹ̀ gẹ́gẹ́ bí àpilẹ̀kọ nínú àwọn ìwé ìròyìn ''Astounding Science Fiction'', ''Fate'', ''[[Frontiers (science magazine)|Frontiers]]'', ''Natural History Magazine'', ''Other Worlds Science Stories'', ''Science Fiction Quarterly'', àti ''Travel'' . <ref name="Laughlin" /> == Àkóónú == Iṣẹ́ yìí jẹ́ ìwé-ìtọ́sọ́nà sí àwọn ibi ìparun méjìlá tí ó lókìkí jùlọ lára ​​àwọn tí àwọn ènìyàn ìgbàanì kọ́ káàkiri àgbáyé, àwọn èrò-orí nípa bí wọ́n ṣe parẹ́, àti àwọn ìwé ìtàn àròsọ ti òde-òní tí wọ́n gba ìwúrí láti ọ̀dọ̀ wọn. Àwọn ibi tí a ṣe àyẹ̀wò wọn ní: Tartessos, àwọn Pyramid ti Giza, Stonehenge, Troy, Ma'rib, Great Zimbabwe, Tintagel, Angkor, ìlú Tikal ti àwọn Mayan, ìlú Machu Picchu ti àwọn Inca, Nan Matol, àti àwọn ère Moai ti Rapa Nui.[1] == Àkókò ìgbalejò == Nínú ìwé ìròyìn *Library Journal*, Francis D. Lazenby ṣàpèjúwe ìwé yìí gẹ́gẹ́ bí iṣẹ́ tí a kọ pẹ̀lú ọgbọ́n àti ìmọ̀ jíjinlẹ̀; àwọn ìtàn inú rẹ̀ tí ó "fanimọ́ra" kì í ṣe àtúnsọ lásán—wọ́n fi àwọn ohun àrà ọ̀tọ̀ kún un, wọ́n sì kọ ọ́ ní èdè tí ó rọrùn láti kà, pẹ̀lú àwọn àlàyé tí ó kún fún ọgbọ́n àti àwàdà. ... Àwọn máàpù inú rẹ̀ wúlò gan-an; àkójọ àwọn ìwé tí a lò fún ìwádìí kún rẹ́rẹ́; àti pé àwọn àlàyé àfikún—ohun ìyanu ni!—ní ìtumọ̀ tó ṣe pàtàkì (èyí tí kì í sábà rí bẹ́ẹ̀ nínú irú àwọn ìwé báyìí). Ó ṣeé ṣe kí ìwé *Ancient Ruins and Archaeology* fa ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn mọ́ra, nítorí pé ó jẹ́ àpẹẹrẹ tó dára jùlọ ti bí a ṣe lè mú kí ìmọ̀ tó jinlẹ̀ wà fún gbogbo ènìyàn ní ọ̀nà tí ó rọrùn láti lóye. A dámọ̀ràn rẹ̀ fún gbogbo ilé-ìkàwé.[1] Edward B. Garside nínú ìwé ìròyìn ''The New York Times'' pe ìwé náà ní “ìkàwé tó dùn mọ́ni,” “ìpolongo tó dára, tí a kọ pẹ̀lú òtítọ́ tó ga, síbẹ̀ tí a gbé karí òtítọ́ tó dájú.” Ó rí i pé ó “yàtọ̀ pátápátá sí ohun tí orúkọ rẹ̀ lè mú kí ẹnìkan retí. Àwọn de Camps ń sọ nípa… àwọn àwókù olókìkí ní ọ̀nà tí a lè máa wò wọ́n… tí wọ́n ń yọ jáde… láti inú ìkùukùu ìfẹ́ àti ìtàn àròsọ sí ìmọ́lẹ̀ tí ó dájú jù ti ìmọ̀ ìjìnlẹ̀ ìgbàlódé. Nípa lílo ìtàn àròsọ àti ìfẹ́ lòdì sí òtítọ́ ìjìnlẹ̀, wọ́n ń sọ àwọn ohun ìjìnlẹ̀ wọn tí ó yàtọ̀ sí ti àjèjì di ènìyàn, nígbà tí wọ́n ń fún wa ní ìmọ̀lára dídùn ti pínpín nínú àwárí díẹ̀díẹ̀ ti ìtàn àti ìtumọ̀ wọn.” Orville Prescott, tó ń kọ̀wé fún ìwé kan náà, sọ pé "a kò rí ìfihàn tó lágbára sí àwọn àwókù àti àwọn ohun ìjìnlẹ̀ wọ̀nyí." "Àwọn de Camps gẹ́gẹ́ bí ẹgbẹ́ kan ń kọ pẹ̀lú ìtara afẹ́fẹ́ kan náà tí ó ti fi adùn kún ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìwé ìṣáájú ti Ògbẹ́ni de Camp. / Gbogbo orí 12 nínú "Ancient Ruins and Archaeology" jẹ́ ẹ̀kọ́ àti eré ìnàjú. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ nínú wọn sì jẹ́ ohun àjèjì nítorí ìdùnnú ẹ̀gàn tí de Camps fi wó àwọn àbá òmùgọ̀, àwọn àlá àlá àti àsọtẹ́lẹ̀ àwọn ajẹ́jẹ̀ẹ́ àti àwọn ajẹ́jẹ̀ẹ́ palẹ̀." Ó rí wọn gẹ́gẹ́ bí “ògbóǹkangí nínú pípa àwọn ìtàn àtijọ́, ìmọ̀ nípa ẹ̀dá ènìyàn àti ìtàn pọ̀. Wọ́n sì ní òye tó dára láti gbà nígbà gbogbo pé ọ̀pọ̀ ohun tí a fẹ́ mọ̀ kò tíì di ohun tí a kò mọ̀.” Ó béèrè ìbéèrè nípa ìjẹ́pàtàkì àwọn orí tí ó ń tú àròsọ nípa Atlantis àti Ọba Arthur jáde, ṣùgbọ́n ó gbàgbọ́ pé ìṣòro pàtàkì ìwé náà ni pé "a ti kọ ọ̀pọ̀lọpọ̀ nǹkan nípa àwọn pírámìdì, Troy àti Mycenae láìpẹ́ yìí tí ẹnikẹ́ni tí ìwé yìí fà mọ́ra lè ti ka àwọn ìtàn mìíràn tí ó dára nípa wọn." Síbẹ̀ ó parí èrò sí pé “[ẹnikẹ́ni]tí kò tíì ka nípa àwọn ọ̀ràn wọ̀nyí rí yẹ kí ó rí [ìwé náà] gẹ́gẹ́ bí ohun ìgbádùn kíákíá.” Fritz Leiber, nígbà tí ó ń ṣe àtúnyẹ̀wò àtẹ̀jáde ìwé ilẹ̀ Amẹ́ríkà nínú ''Fantastic'', pè é ní “[ìwé] tó tẹ́ni lọ́rùn nípa gbogbo àwọn ‘ọ̀làjú tó sọnù’ tí wọ́n jẹ́ àmì ìjìnlẹ̀ tó ga jùlọ fún mi nígbà tí mo wà ní ọmọdé tí wọ́n sì ṣẹ̀ṣẹ̀ ń ṣàwárí àwọn kan lára wọn… bí wọ́n ṣe rí lónìí, onírúurú ìkọ́kọ́ àti àwọn ẹ̀kọ́ tó dára jù nípa wọn, [àti] àwọn lílo àròsọ tí wọ́n fi wọ́n sí.” == Àwọn Àkíyèsí == {{Reflist}} * [https://illadvised.blogspot.com/2006/06/book-l-sprague-de-camp-citadels-of.html ÌWÉ: L. Sprague de Camp, "Àwọn Ilé Ìṣúra Ìjìnlẹ̀"], àtúnyẹ̀wò pípé lórí ìwé ìròyìn [https://illadvised.blogspot.com/ ILL-ADVISED] svh5881i2rercy5t6sr3w3r2bz6tfcz 0 84536 637309 2026-09-17T22:05:45Z ToluT15 33915 O ti ṣẹ̀dá àyọkà nípa ṣíṣe ògbufọ̀ ojú-ewé "[[:en:Special:Redirect/revision/1364830658|Murtala Square]]" 637309 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Message box/ambox.css"></templatestyles>  Ibi Murtala Muhammed Square jẹ́ gbagede gbogbo-gbòò ní ìlú Kaduna, ní Nàìjíríà, èyí tí wọ́n ń pè ní Kaduna Race Course tẹ́lẹ̀ rí. Wọ́n yí orúkọ rẹ̀ padà sí Olórí Olórí Olórí Ológun àtijọ́ [[Murtala Muhammad|Murtala Ramat Muhammed]] . Murtala Square wa ni aarin ilu naa. Àwọn ohun ìrántí àti ìgbòkègbodò tó ń ṣe àfihàn ìgbésí ayé Kaduna ní gbàgede ìlú náà. Pápá náà ní àwọn ibi ìtura àti àwọn ohun èlò ìdárayá bíi gíláàsì, gbọ̀ngàn eré ìdárayá inú ilé, pápá bọ́ọ̀lù, àti pápá hockey.   == Àwọn Eré Ìdárayá == [[File:Murtala_Square_Main_gate.jpg|thumb| Ẹnu ọ̀nà pàtàkì ti Murtala Square (Lẹ́yìn àtúnṣe)]] Ibi tí ọ̀pọ̀lọpọ̀ ilé-ẹ̀kọ́ tó ní í ṣe pẹ̀lú eré ìdárayá wà ní Square. Àwọn wọ̀nyí ní pápá pólá méjì ní Kaduna Polo Club, Ilé Iṣẹ́ fún Àwọn Ọ̀dọ́, Eré Ìdárayá àti Àṣà Ìpínlẹ̀ Kaduna, àti [[Umaru Musa Yar'adua|Umaru Musa Yaradua]] Indoor Sports Hall. [[File:Murtala_Square,_Kaduna_State_01.jpg|thumb| le wọle nipasẹ ẹnu-ọna keji lati apa Iwọ-oorun]] Àwọn ayẹyẹ àgbáyé, ti orílẹ̀-èdè àti ti agbègbè ti wáyé ní Gbọ̀ngàn náà, títí bí àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tó ń ṣẹlẹ̀ lẹ́ẹ̀kọ̀ọ̀kan bíi Kaduna Grand Durbar, ayẹyẹ ọgọ́rùn-ún ọdún Kaduna, ọjọ́ òmìnira Nàìjíríà, ọjọ́ oṣù karùn-ún, ayẹyẹ ìfìdíkalẹ̀ àwọn Gómìnà, ọjọ́ ọmọ ogun, àti ọjọ́ ẹ̀tọ́ ọmọnìyàn. == Wo pẹlu == * Ẹgbẹ́ Polo Kaduna * Pápá Ìṣeré Ranchers Bees * Pápá ìṣeré Ahmadu Bello == Gbọngàn Àfihàn == <gallery> File:Race_Course_Road,_Kaduna_State_06.jpg|alt=View of Murtala Square from Race Course Road| Ìwòran Murtala Square láti ojú ọ̀nà Race Course File:Race_Course_Road,_Kaduna_State_04.jpg|alt=Race Course Road| Ojú Ọ̀nà Eré-ìje File:Race_Course_Road,_Kaduna_State_11.jpg|alt=from West to Murtala Square Gate| láti Ìwọ̀ Oòrùn sí Ẹnubodè Murtala Square File:Race_Course_Road,_Kaduna_State_03.jpg|alt=Murtala square gate and Race Course Road| Murtala square gate àti Race course Road </gallery> [[File:Mutala_Muhammad_Square_Panorama_01.jpg|thumb| Ìwò àwòrán ti Murtala Square]] == Àwọn ìtọ́kasí == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} [[Ẹ̀ka:Àwọn ilé àti ìdòpómúlẹ̀ ní Nàìjíríà]] m7fe7qvb1rposgfna1hukeqkl7tlsax 0 84537 637311 2026-09-17T22:20:35Z ToluT15 33915 O ti ṣẹ̀dá àyọkà nípa ṣíṣe ògbufọ̀ ojú-ewé "[[:en:Special:Redirect/revision/1360315210|FMA Architects]]" 637311 wikitext text/x-wiki   '''FMA Architects Ltd''' jẹ́ ilé-iṣẹ́ àgbáyé kan tí ó ní ilé ìṣètò, ètò àti àwòrán inú ilé tí ó jẹ́ olú ilé-iṣẹ́ rẹ̀ ní [[Èkó|Èkó, Nàìjíríà]] . == Ìtàn == Olufemi Majekodunmi da ile-iṣẹ FMA Architects Ltd silẹ ni ọdun 1973 gẹgẹbi Femi Majekodunmi Associates. Ile-iṣẹ yii jẹ ọkan lara awọn ile-iṣẹ ti o gbajumọ julọ ni aaye iṣẹ ayaworan ile ni orilẹ-ede Naijiria.[1] Ni ibẹrẹ, o wa ni opopona Odunlami ṣaaju ki o to ṣipopada lọ si ile St Nicholas ni agbegbe Lagos Island. Lati igba naa wa, ile-iṣẹ naa ti gbooro si, o si ti mu awọn iṣẹ rẹ pọ si, paapaa julọ ni Naijiria. Ile-iṣẹ naa ti wọ awọn apa oriṣiriṣi ti iṣẹ ayaworan ile, apẹrẹ, ati ikọle nipasẹ awọn iṣẹ akanṣe pẹlu ijọba Naijiria ati awọn ile-iṣẹ nla. Lọwọlọwọ, ile-iṣẹ naa ni awọn ọfiisi ni awọn ilu bii Eko (Lagos) ati Abuja ni Naijiria, Pretoria ni South Africa, ati Gaborone ni Botswana.[2] == Àwọn iṣẹ́ tí a ti parí == {{Expand list|date=September 2015}} * Ile-iwosan St. Nicholas, Eko Erékùsù Eko * Ile-iwe ọlọpa Botswana, Otse * Ilé Ọ́fíìsì Olórí Bank PHB, Victoria Island, Lagos * Àwọn Ilé Gogoro Sterling, Èkó * Ọ́fíìsì Olórí Gbogbogbò, Erékùsù Victoria, Èkó * Ọ́fíìsì Olú-ìlú Renaissance, Victoria Island, Lagos * Igbimọ giga ti South Africa, [[Àbújá|Abuja]] * Ilé IBRU, Apapa, Èkó <ref>{{Cite journal|url=http://desmo.biz/images/Architecture.pdf|volume=1|issue=6|publisher=AARCHES|title=Classification of Nigerian Architecture|last=Pruscnal-Ogunsote|first=Bugda|accessdate=July 23, 2013}}</ref> * Hótẹ́ẹ̀lì Protea, Erékùsù Victoria, Èkó * Àwọn Ilé Ìṣọ́ NAL, Marina, Èkó <ref>{{Cite journal|url=http://desmo.biz/images/Architecture.pdf|volume=1|issue=6|publisher=AARCHES|title=Classification of Nigerian Architecture|last=Pruscnal-Ogunsote|first=Bugda|accessdate=July 23, 2013}}</ref> * Ilé-iṣẹ́ Ìnáwó Àpapọ̀, Abuja * Ìdàgbàsókè Ọ́fíìsì LandMark fún Àwọn Àmì Ìṣòwò Ńlá, Èkó * Hótẹ́ẹ̀lì Wheatbaker, Ikoyi, Èkó * Ilé-iṣẹ́ GZ, Èkó * ICC Office Park Garborone, Botswana * Chevron Texaco, Nàìjíríà Ltd * Ilé Iṣẹ́ Banki Standard Chartered, Erékùsù Victoria, Èkó <ref>{{Cite news|url=http://www.ngrguardiannews.com/property/property/58539--n72b-new-standard-chartered-bank-head-office-building-takes-off-in-lagos|location=Lagos, Nigeria|title=N7.2b new Standard Chartered Bank head office building takes-off in Lagos|first=Chinedum|last=Uwaegbulam|accessdate=July 20, 2013|archivedate=October 5, 2013}}</ref> * Ile-iṣẹ Yipada MTN, Ile-iṣẹ Data, Ojota, Lagos * MTN Switch & Call Center, Asaba, Delta State. * Ile-iṣẹ Yipada MTN, Enugu * Idagbasoke Lilo Adalu ni Lekki, Lagos * Awọn Idagbasoke Ile ni Adiva Plain Fields, Lekki-Epe, Lagos * Idagbasoke Ile ni FBN Mortgages, Abuja * Awọn Idagbasoke Ile, Erekusu Banana, Erekusu Ikoyi, Lagos * Àwọn Ilé Ìkópamọ́ Olókìkí, Twin Lake Estates, Lekki, Lagos * UPDC Estates, Lekki, Lagos * Ilé-ẹ̀kọ́ Àgbáyé Christ the Cornerstone, Ìpínlẹ̀ Ogun, Nàìjíríà * Esowofina Limited, Victoria Island, Lagos * Nicon Town Estates, Lekki Masterplan * Ètò Ohun-ini Golf Summerville, Lekki, Lagos * Ṣọ́ọ̀ṣì All Souls, Lekki, Lagos * Ìjọ Àwọn Olùgbàlà Wa, Tafawa Balewa Square, Lagos == Àwọn ìtọ́kasí == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist|30em}} == Àwọn ọ̀nà-ìsopọ̀ sí ìta == * [http://www.fmaarchitects.com/ Oju opo wẹẹbu osise FMA Architects Ltd] * [http://www.architectureweek.com/directory/firms.cgi?n2514 Ọ̀sẹ̀ Àwọn Àwòrán Ilé] 2o4uao0c57i7ks1q32yjgr0rnl1fcc3 0 84538 637312 2026-09-17T22:28:20Z ToluT15 33915 O ti ṣẹ̀dá àyọkà nípa ṣíṣe ògbufọ̀ ojú-ewé "[[:en:Special:Redirect/revision/1335740725|African Writing Today]]" 637312 wikitext text/x-wiki {{Infobox book|name=African Writing Today|image=File:African_Writing_Today_book_cover.jpg|image_size=|border=|alt=|caption=|author=[[Es'kia Mphahlele]]|cover_artist=|country=|language=English|series=|release_number=|subject=|genre=Short stories, poetry|set_in=|publisher=[[Penguin Books]]|pub_date={{start date and age|1967}}|published=|pages=347}}'''''Ìwé Àfọwọ́kọ ti Áfíríkà Lónìí''''' jẹ́ àkójọ ìwé àfọwọ́kọ ti àwọn ìwé àfọwọ́kọ lẹ́yìn ìjọba amúnisìn, tí ó jẹ́ ìtàn kúkúrú àti àwọn ewì díẹ̀, tí òǹkọ̀wé, akéwì, àti aláròyé ará Gúúsù Áfíríkà Es'kia Mphahlele ṣe àtúnṣe rẹ̀. Ìwé Penguin Books ló gbé àkójọ ìwé náà jáde ní ìlú London ní ọdún 1967. <ref name="emergence">{{Cite book|author=Bickford-Smith|publisher=Cambridge UP}}</ref> Pupọ ninu awọn iṣẹ-kikọ ti o wa ninu akojọpọ yii wa lati Iwọ-oorun ati Gusu Afirika. Lati aarin awọn ọdun 1950, awọn atako kariaye si eto iyasọtọ ẹya (apartheid) ni South Africa fa ifojusi si bi awọn ẹya oriṣiriṣi ṣe n ṣe ajọṣepọ pẹlu ara wọn ni orilẹ-ede naa; eyi si mu ki awọn anfani lati tẹ iwe sita pọ si, paapaa julọ ni England. Iwe ti a n pe ni *African Writing Today* jẹ ọkan ninu awọn akojọpọ iwe ti o pese aye fun awọn onkọwe lati South Africa lati gbe iṣẹ wọn jade.[1] Awọn itan-akọọlẹ ni awọn ewi, awọn arosọ, awọn itan kukuru ati awọn abajade lati awọn iwe-kikọ, eré ati awọn iwe-iranti, ati laarin awọn onkọwe ti o wa pẹlu [[Chinua Achebe]], [[Ama Ata Aidoo|Christina Ama Ata Aidoo]], George Awoonor-Williams, José Craveirinha, Birago Diop, David Diop, Mbella Sonnerifo, Santos Craveirinha, Mbella Sonnerifo doko, [[Cyprian Ekwensi|Santos Ekwensi]] .​​​​​​​​​​​​​​ [[Léopold Sédar Senghor|​Sédar Senghor]], Ousmane Socé, [[Wọlé Sóyinká|Wole Soyinka]], [[Amos Tutuola]] ati Joseph Zobel . == Àwọn ìtọ́kasí == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} hok9hthyj6eycuv68s29wh49tydf2qv 0 84539 637313 2026-09-17T22:36:01Z ToluT15 33915 O ti ṣẹ̀dá àyọkà nípa ṣíṣe ògbufọ̀ ojú-ewé "[[:en:Special:Redirect/revision/1316695550|Do Not Say It's Not Your Country]]" 637313 wikitext text/x-wiki {{Infobox book|isbn=978-9789688272|publisher=Griots Lounge}}'''''"Do Not Say It's Not Your Country" jẹ́ àkójọpọ̀ àwọn ìtàn kúkúrú méjìlá láti ọwọ́ òǹkọ̀wé ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, Nnamdi Oguike, èyí tí ilé-iṣẹ́ Griots Lounge tẹ̀ jáde ní ọdún 2019. Àkójọpọ̀ yìí ní àwọn ìtàn méjìlá nínú, tí ìtàn kọ̀ọ̀kan sì wáyé ní orílẹ̀-èdè Áfíríkà ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀.[1][2] Ilé-iṣẹ́ Brittle Paper ti fi ìwé yìí wé ìwé Uwem Akpan tí àkọlé rẹ̀ jẹ́ "Say You're One of Them" pẹ̀lú ìyìn rere.[3] Ní ọdún 2019, ó gba àmì-ẹ̀yẹ ìrànwọ́ fún kíkọ̀wé láti ọwọ́ Miles Morland Foundation.[4]''''' == Àwọn ìtọ́kasí == {{Reflist}} pam6n1avcpxmwxo3pums9778iu4sud2 0 84540 637314 2026-09-17T22:43:03Z ToluT15 33915 O ti ṣẹ̀dá àyọkà nípa ṣíṣe ògbufọ̀ ojú-ewé "[[:en:Special:Redirect/revision/1370777180|Angolan literature]]" 637314 wikitext text/x-wiki '''Orisun iwe-kikọ ti orilẹ-ede Angola wa lati aarin ọrundun kọkandinlogun. Oniruuru aṣa Angola ni a le ri ninu oniruuru iwe-kikọ rẹ, eyi ti o ti jẹ́ eyi ti o maa n tako awọn nkan ti ko tọ, ti o si maa n lo ọna ẹgan tabi awada lati ṣalaye awọn nkan wọnyi.''' Nítorí pé orílẹ̀-èdè [[Pọ́rtúgàl|Portugal]] ni Angola ti jẹ́ agbègbè ìjọba, orílẹ̀-èdè Lúsófónù ni. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn òǹkọ̀wé ló máa ń kọ èdè [[Èdè Pọtogí|Portuguese]], bó tilẹ̀ jẹ́ pé ọ̀pọ̀lọpọ̀ ẹ̀yà ló wà, èdè Portuguese kì í sì í ṣe èdè àkọ́kọ́ fún gbogbo àwọn ará Angola. Ní ọdún 2006, wọ́n fún Luandino Vieira ní ẹ̀bùn Camões, bó tilẹ̀ jẹ́ pé ó kọ̀ láti gbà á àti owó ẹ̀bùn tó tó $128,000 [[Dọ́là Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà|USD]] fún “àwọn ìdí tí ara ẹni àti ti ara ẹni.” <ref>{{Citation|title=Angolan author Vieira refuses Portugal's top literature award}}</ref> <ref>{{Citation|title=Angolan writer turns down Portuguese-language literature prize}}</ref> [[Agostinho Neto]], ààrẹ [[Ààrẹ|àkọ́kọ́]] ti Angola, jẹ́ akéwì tí a mọ̀ dáadáa. <ref>{{Cite web|archivedate=2009-10-31}}</ref> Cremilda de Lima jẹ́ ọ̀kan lára àwọn òǹkọ̀wé ọmọdé tí a mọ̀ jùlọ ní Angola. José Eduardo Agualusa ni olugba Aami-eye Litireso ti International Dublin ti ọdun 2017.[1] == Àwọn òǹkọ̀wé Angola == <templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles> == Wo tun == * Àṣà Àgbáyé Angola == Àwọn ìtọ́kasí == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist|30em}} == Àwọn ìjápọ̀ òde == * [https://web.archive.org/web/20030213234749/http://www.angolaembassyindia.com/about/literature.php Ile-iṣẹ Aṣoju ti Angola ni India] {{African topic||literature}} q2m0eelucldg3g3dvu78uke3c7pr3mq 0 84541 637315 2026-09-17T23:03:44Z ToluT15 33915 O ti ṣẹ̀dá àyọkà nípa ṣíṣe ògbufọ̀ ojú-ewé "[[:en:Special:Redirect/revision/1316931004|United Artists for African Rap]]" 637315 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Multiple issues/styles.css"></templatestyles>'''United Awọn oṣere fun Rap Afirika''' ( '''{{Lang|fr|Artistes Unis pour le Rap Africain}}, AURA)''' jẹ́ àpapọ̀ àwọn òṣèré [[Orin hip hop|hip hop]] mẹ́tàdínlógún (pẹ̀lú ọ̀kan lára àwọn akọrin griot ) tí wọ́n wá láti orílẹ̀-èdè mẹ́wàá ní ìwọ̀ oòrùn Áfíríkà (Benin, Burkina Faso, Gambia, Guinea, Ivory Coast, Niger, Mali, Mauritania, Senegal àti Togo) tí wọ́n sì ti pinnu láti lo ohùn àti orin wọn fún ìdàgbàsókè Áfíríkà. Pẹ̀lú àtìlẹ́yìn láti ọ̀dọ̀ Àjọ Àjọ Àìní Ìjọba PLAN International, wọ́n ń kópa nínú ìpolongo ìmòye gbogbogbòò nípa ẹ̀tọ́ àwọn ọmọdé àti àwọn ìṣòro ọ̀dọ́. <ref>{{Cite journal|title=Poto Poto|journal=Plan International Youth Media and Development|accessdate=September 6, 2010|url=http://www.plan-childrenmedia.org/spip.php?page=library2&type=106&page_en_cours=mediaproject&id_article=640&id_rubrique=2|archive-date=2011-07-27}}</ref> Ní ọdún 2006, wọ́n ṣe àfihàn eré apanilẹ́rìn-ín àkọ́kọ́ tí wọ́n pè ní “Àwọn Ìtàn Àrà Ọ̀tọ̀ ti Àwọn Ọmọdé Poto-Poto”. == Àwọn ọmọ ẹgbẹ́ == [[File:West-Africa.svg|alt=Map of West African countries|right|thumb| Àwọn orílẹ̀-èdè ìwọ̀-oòrùn Áfíríkà.]] Àwọn ọmọ ẹgbẹ́ AURA mẹ́tàdínlógún ló wà lọ́wọ́lọ́wọ́, láti orílẹ̀-èdè mẹ́wàá ní Ìwọ̀ Oòrùn Áfíríkà: {| class="wikitable" |'''[[Benin|Bẹ́nínì]]''' | Mouna (tí ó ti wà lára ẹgbẹ́ akọrin DCH tẹ́lẹ̀) |- | '''[[Burkina Faso|Bùríkínánì Fásò]]''' | Smockey àti Smarty (Yeleen) |- | '''[[Gámbíà|Gambia]]''' | Dídọ́gba |- | '''[[Guinea]]''' | Moussa (Degg J Force 3) |- | '''[[Côte d'Ivoire|Etíkun Ivory]]''' | Priss K |- | '''[[Mali]]''' | JoDama (Tatapound) |- | '''[[Mauritania]]''' | Waraba |- | '''[[Niger (country)|Nijer]]''' | Pheno B àti Safia (méjèjì láti ẹgbẹ́ akọrin Kaidan Gaskia) |- | '''[[Senegal|Sẹ́nélà]]''' | * Didier Awadi ( Ọkàn Aláwọ̀ Dúdú Rere ) * Xuman * Myriam ( ALIF (Ìkọlù Àwọn Ọmọ-ogun Obìnrin) ) * Baay Sooley (Coreograph) * Ńlá D * Keyti |- | '''[[Tógò|Togo]]''' | Bobby (Djantakan) |} Ìmọ̀lára ìpìlẹ̀ àwọn òṣèré ni ti ìrètí àwọn ará Áfíríkà; wọ́n gbàgbọ́ pé Áfíríkà ní agbára láti borí gbogbo ìpèníjà rẹ̀, wọ́n sì gbájúmọ́ gidigidi láti fún àwọn ọ̀dọ́ níṣìírí láti ṣe èyí. Wọ́n jiyàn pé àwọn ọ̀dọ́ ló ń ṣojú fún àwọn aṣáájú ọ̀la, àti pé nípa mímú àwọn ọ̀dọ́ tí wọ́n ti di aláìlágbára ní Áfíríkà lọ́wọ́lọ́wọ́ nìkan ni ilẹ̀ adúláwọ̀ náà fi lè ní àǹfààní láti dàgbàsókè. == Ipolongo Poto-Poto == AURA n kopa ninu ipolongo kan ti a ṣe lati mu ki awọn eniyan mọ nipa ẹtọ awọn ọmọde ati awọn iṣoro ti awọn ọmọde n koju lojoojumọ. Wọ́n pe ìpolongo náà ní “ Poto-Poto ”; “Poto-Poto” túmọ̀ sí “ẹrẹ̀” ó sì tún jẹ́ orúkọ tí wọ́n sábà máa ń pe ọjà ńlá ní Áfíríkà. Ó dúró fún ilé àwọn ọmọdé; ọ̀pọ̀lọpọ̀ wọn ni wọ́n fipá mú láti rìn kiri ní òpópónà, wọ́n sùn ní ọjà, wọ́n sì ń jẹ oúnjẹ tí wọ́n bá rí níbẹ̀. Ìpolówó Poto-Poto dá lórí ṣíṣe àwo orin kan: “Àwọn ìtàn àrà ọ̀tọ̀ nípa àwọn ọmọ Poto-Poto” (“Les histoires extraordinaires des enfants de Poto-Poto”). Nínú àwo orin yìí, gbogbo olórin rap ló ń kó ipa ọmọ kan pàtó, ìbáà ṣe ọmọ ogun kékeré, aṣẹ́wó ọmọdé, ẹni tí wọ́n fipá mú láti ṣe [[Igbeyawo Ipa|ìgbéyàwó]], oníṣòwò oògùn olóró àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Nínú àwọn orin náà, àwọn ọmọdé máa ń pàdé láti pa ìtàn wọn pọ̀, láti dá àwọn ọ̀rẹ́ wọn lẹ́bi tàbí láti fàyè gba ìgbésí ayé wọn àti láti béèrè ìbéèrè nípa bí irú àwọn ipò bẹ́ẹ̀ ṣe wáyé. Lílo rap lọ́nà yìí mú kí a lè sọ̀rọ̀ nípa àwọn kókó ọ̀rọ̀ tó ṣe pàtàkì ní ọ̀nà tí àwọn ọ̀dọ́ lè lóye àti láti bá lò. Awọn orin naa kii ṣe pe wọn n sọrọ nipa awọn iṣoro ti wọn si n mu ki eniyan mọ nipa wọn nikan, ṣugbọn wọn tun n ṣafihan igboya ati ẹmi ere-inurere ti awọn ọmọ wọnyi ni. Bi o tilẹ jẹ pe wọn n koju ọpọlọpọ inira lojoojumọ, wọn maa n ni iṣesi ayọ, wọn si n pejọ pọ lati gba agbara lati ọdọ ara wọn ati lati bori awọn iṣoro wọn.[1] Ní ọdún 2007, àwọn orin méjì láti inú àwo orin náà jáde: “Bienvenue a Poto-Poto” (“Welcome to Poto-Poto”) àti “Poto-Poto Dancing”. Àwọn orin tó gbajúmọ̀ lójúkan náà ni wọ́n, wọ́n sì gba ipò pàtàkì nínú àtẹ orin ní gbogbo agbègbè Francophone West Africa. “Bienvenue a Poto-Poto” ti dé ipò kejì nínú àtẹ orin lórí RFI ( Redio France Internationale ). Orin AURA wa fun gbigbọ ọfẹ ni oju opo wẹẹbu wọn ti a ṣe agbekalẹ tuntun: aurahiphop.com. == Àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ == Yàtọ̀ sí àwo orin "Poto-Poto," àwọn òṣèré náà ti ṣe àwọn ìṣẹ̀fihàn orin ní onírúurú ibi ní agbègbè náà. Wọ́n máa ń gbé ìṣẹ̀fihàn kọ̀ọ̀kan karí ọ̀rọ̀ pàtó kan tó jẹ mọ́ ẹ̀tọ́ àwọn ọmọdé. Fún àpẹẹrẹ, níbi ayẹyẹ orin "St Louis Jazz Festival" ní oṣù Karùn-ún ọdún 2007, àwọn òṣèré náà kọrin nípa ipò àwọn "talibé" ní Senegal (àwọn ọmọdé tí wọ́n ń tọrọ oúnjẹ). Ní ​​ọdún 2007, wọ́n ṣe àwọn ìṣẹ̀fihàn orin ní àwọn ayẹyẹ orin ní Senegal (bíi St. Louis Festival àti Dakar Banlieue Rhythmes Festival) wọ́n sì tún ṣe àwọn ìṣẹ̀fihàn ní orílẹ̀-èdè Burkina Faso àti Niger. AURA tún kópa nínú ìrìn-àjò lọ sí àwọn ilé-ìwé ní ​​Netherlands, èyí tí àjọ Plan Holland ṣètò rẹ̀; àwọn òṣèré náà pàdé àwọn akẹ́kọ̀ọ́ níbẹ̀, wọ́n sì kọ àwọn orin wọn láti inú àwo "Poto-Poto," èyí tí ó fa àfiyèsí sí àwọn ìṣòro pàtàkì tí ó ń kojú ilẹ̀ Áfíríkà. Ìrìn àjò orin kan wáyé ní ọdún 2008 ní Mali, Senegal, Mauritania, Togo, Benin, Ivory Coast àti Gambia. <ref>{{Cite journal|date=June 16, 2008|url=http://www.maliweb.net/category_reply.php?NID=32325&page=1&cid=67948&fromname=patriee&}}</ref> <ref>{{Cite journal|date=April 29, 2008|url=http://www.afrik.com/article14200.html}}</ref> == Àkójọ àwọn iṣẹ́ orin == * 2007 – AURA – '''Àwọn Ìtàn Àrà Ọ̀tọ̀ ti Àwọn Ọmọdé Poto-Poto''' (CD) * 2010 – AURA – '''Bienvenue a Poto-Poto''' – Afrolution (akopọ) <ref>{{Cite journal|title=Afrolution Vol.2 : Les artistes|journal=Kingsize Magazine|url=http://www.kingsize.sn/News.aspx?ArtNo=15605}}</ref> == Wo tun == * Didier Awadi (PBS) * Myriam ( ALIF ) * Keyti (Rap'Adio) * Moona * Baay Soley (PBS) == Àwọn ìtọ́kasí == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} == Àwọn ìjápọ̀ òde == * {{Official website|https://web.archive.org/web/20110202141725/http://afrolution.com/|Afrolution official website}} * [https://web.archive.org/web/20080308213345/http://www.aurahiphop.com/ AURA official website in French] i0va7oxtr1sj09u5m2yqu5bhadbgdtx 0 84542 637316 2026-09-17T23:10:53Z ToluT15 33915 O ti ṣẹ̀dá àyọkà nípa ṣíṣe ògbufọ̀ ojú-ewé "[[:en:Special:Redirect/revision/1374773044|Nigeria, We Hail Thee]]" 637316 wikitext text/x-wiki {{Infobox anthem|title=Nigeria, We Hail Thee|image=|country=[[Nigeria]]|music_date=1959}}" '''Nàìjíríà, A Gbà Yín''' " ni [[Orin-ìyìn orílẹ̀-èdè|orin orílẹ̀-èdè]] [[Nàìjíríà]] . Láti ọdún 1959 ni Lillian Jean Williams ti kọ àwọn ọ̀rọ̀ orin náà, Frances Benda sì ló kọ orin náà. Wọ́n kọ́kọ́ lò ó nígbà tí wọ́n gba òmìnira ní ọdún 1960. Wọ́n sọ pé ìjọba ológun kò gba orin náà mọ́ títí tí wọ́n fi fi “ [[Dìde, Èyin Ará|Dìde, O Compatriots]] ” rọ́pò rẹ̀ ní ọdún 1978. <ref name="gn">{{Cite news|title=Nigeria's National Anthem Composer, Pa Ben Odiase, Dies|url=http://www.thegazellenews.com/2013/06/12/nigerias-national-anthem-composer-pa-ben-odiase-dies/|work=Gazelle News|date=2013-06-12|access-date=2013-07-08|archivedate=2017-09-27}}</ref> Wọ́n tún yí orúkọ “Nigeria, We Hail Thee” padà ní ọjọ́ kọkàndínlọ́gbọ̀n oṣù karùn-ún ọdún 2024 lẹ́yìn tí wọ́n ti fọwọ́ sí ìwé òfin kan tí ó jẹ́ ti irú èyí láti ọwọ́ àwọn aṣòfin orílẹ̀-èdè, tí Ààrẹ sì fọwọ́ sí i. <ref>{{Cite news|date=29 May 2024|title=Tinubu signs bill returning old national anthem into law|url=https://www.thecable.ng/breaking-tinubu-signs-bill-to-reintroduce-old-national-anthem-into-law/|access-date=29 May 2024|work=[[TheCable]]}}</ref> == Ìtàn == Wọ́n gba orin "Nigeria, We Hail Thee" gẹ́gẹ́ bí orin orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ní ọjọ́ kìíní oṣù kẹwàá ọdún 1960. A ṣe ìdíje kan láti yan orin àti ọ̀rọ̀ orin náà. Lillian Jean Williams, ọmọ ilẹ̀ [[Ilẹ̀ọba Aṣọ̀kan|Gẹ̀ẹ́sì]] kan tó ń gbé ní Nàìjíríà nígbà tí wọ́n gba òmìnira ló kọ àwọn ọ̀rọ̀ orin tó gbajúmọ̀. <ref>{{Cite news|last=Odeniyi|first=Solomon|date=5 June 2024|title=Standardised lyrics of reintroduced National Anthem released|url=https://punchng.com/breaking-standardised-lyrics-of-reintroduced-national-anthem-released/|access-date=25 November 2025|newspaper=[[The Punch]]}}</ref> Williams ṣiṣẹ́ fún Ilé Iṣẹ́ Àpapọ̀ fún Iṣẹ́ Ààbò àti Àlàáfíà, ó sì fi owó ẹ̀bùn rẹ̀ fún Red Cross ti Nàìjíríà . <ref name=":0">{{Cite news|last=Omosola|first=Friday|date=2024-05-31|title=Nigeria: How Frances Benda, Not Frances Berda, Composed 'Nigeria We Hail Thee'|url=https://allafrica.com/stories/202405310048.html|access-date=2024-09-19|newspaper=Premium Times}}</ref> Frances Benda ló kọ orin fún "Nigeria, We Hail Thee." <ref name="dmirror">{{Cite news|title=Goodnight, Pa Benedict Odiase (1934 – 2013)|url=http://nationalmirroronline.net/new/goodnight-pa-benedict-odiase-1934-2013/|accessdate=2013-07-08|archivedate=2013-07-04|journal=[[National Mirror]]}}</ref> <ref>{{Cite news|title=How Frances Benda, not Frances Berda, composed 'Nigeria We Hail Thee'|url=https://www.premiumtimesng.com/entertainment/naija-fashion/699183-how-frances-benda-not-frances-berda-composed-nigeria-we-hail-thee.html|accessdate=2024-06-03|journal=[[Premium Times]]}}</ref> Ní ọdún 2024, [[Tolu Ogunlesi]] dámọ̀ràn pé Benda ni orúkọ ìkọ̀wé fún Arábìnrin Charles Kernot, olùkọ́ orin aládàáni àti olùdarí duru ní Carol Hill School of Classical Ballet ní London. <ref name=":0" /> Àwọn adájọ́ ló yan àwọn akọrin rẹ̀, títí bí [[Fẹlá Ṣówándé|Ọ̀jọ̀gbọ́n Fela Sowande]], O. Omideyi, [[Thomas King Ekundayo Phillips]], [[Wilberforce Echezona]], MC Majekodunmi àti H Lawson. <ref>{{Cite news|title=National Anthem and the Military Legacy|journal=This Day|location=Lagos}}</ref> Wọ́n lo orin náà gẹ́gẹ́ bí orin orílẹ̀-èdè títí tí wọ́n fi fi “Arise, O Compatriots” rọ́pò rẹ̀ ní ọdún 1978. <ref name="dmirror" /> Ní ọjọ́ kẹtàlélógún oṣù karùn-ún ọdún 2024, Ilé [[Ilé-ìgbìmọ̀ Aṣòfin Oníbínibí ilẹ̀ Nàìjíríà|ìgbìmọ̀ aṣòfin orílẹ̀-èdè]] gbé òfin kan kalẹ̀ láti fi “Rise, O Compatriots” sílẹ̀ kí wọ́n sì tún kọ “Nigeria, We Hail Thee”. Ààrẹ [[Bọ́lá Tinúbú|Bola Tinubu]] ló fọwọ́ sí ìwé òfin náà ní ọjọ́ kọkàndínlọ́gbọ̀n oṣù karùn-ún ọdún 2024. [[Mohammed Monguno|Mohammed Tahir Monguno]], alága ìgbìmọ̀ aṣòfin tó darí àṣàyàn orin náà, sọ pé ìyípadà náà “báramu, ó tó àkókò, ó sì ṣe pàtàkì”, nígbà tí Tinubu sọ pé orin náà dúró fún onírúurú ènìyàn ní Nàìjíríà. <ref name="bbc">{{Cite news|date=29 May 2024|title=Outrage as Nigeria changes national anthem|url=https://www.bbc.com/news/articles/c3gg7z0n4jxo|access-date=29 May 2024|language=en-UK}}</ref> <ref name="ap">{{Cite news|date=30 May 2024|title=Nigeria's new anthem, written by a Briton, sparks criticism after a contentious law is passed|url=https://apnews.com/article/nigeria-new-national-anthem-6baee249c05b22d506873d42d9eebdec|access-date=30 May 2024|language=en-US}}</ref> {| class="wikitable" !English original !Yoruba translation !Igbo translation !Hausa translation |- style="vertical-align:top; white-space:nowrap;" |<poem>'''I''' Nigeria, we hail thee, Our own dear native land, Though [[List of ethnic groups in Nigeria|tribes]] and [[Languages of Nigeria|tongues]] may differ, In brotherhood we stand [[Demographics of Nigeria|Nigerians all]], are proud to serve Our sovereign Motherland. '''II''' Our [[Flag of Nigeria|flag]] shall be a symbol That truth and justice reign, In peace or battle honoured, And this we count as gain, To hand on to our children A banner without stain. '''III''' O God of all creation, Grant this our one request: Help us to build a nation Where no man is oppressed, And so with peace and plenty Nigeria may be blessed.</poem> |<poem>{{lang|yo|italics=no|'''I''' Nàìjíríà a kí ọ, Ilẹ̀ ìbí wa ọ̀wọ́n, Ẹyà àti èdè le yàtọ̀, A dúró ní 'ṣọ̀kan, Gbogbo wa la ó fayọ̀ sin, Ilẹ̀ 'bí wa ọ̀wọ́n. '''II''' Àsìá wa yóò j'ámì, Pé òtító àti ìse dédé ló ń jọba Nígbà àlàáfíà, Tàbi ogun, èyí yóò j'ẹ́rè wa, Láti fi lé ọmọ lọ́wọ́, Àsìá 'làìlábàwọ́n. '''III''' Ọlọ́run gbogbo ẹ̀dá, Gbọ́ àdúrà wa yìí, Jẹ̀ ká ní orílẹ̀-èdè, Níbi ìrẹ́jẹ kòsí, K'àlàfíà àti ọ̀pọ̀, Jẹ́' 'bùkún Nàìjíríà.}}</poem> |<poem>{{lang|ig|italics=no|'''I''' Nigeria, anyi ekene gi, Ala nna anyị nke ọma, Ọ bụ ezie na ebo na asụsụ nwere ike ịdị iche. Na òtù ụmụnna anyị na-eguzo Ndi Naijiria nile, Obi dị anyị ụtọ ijere ala nna anyị ozi. '''II''' Ọkọlọtọ anyị ga-abụ akara Na eziokwu na ikpe ziri ezi na-achị, N'udo ma ọ bụ agha a na-asọpụrụ, Na nke a anyị na-agụ dị ka uru, Iji nyefee ụmụ anyị Ọkọlọtọ na-enweghị ntụpọ. '''III''' Chineke nke ihe nile, Nye nke a otu arịrịọ anyị: Nyere anyi aka wuo mba Ebe a na-emegbu mmadụ, Ya mere, udo na ụbara Nigeria nwere ike gọzie.}}</poem> |<poem>{{lang|ha|italics=no|'''I''' Najeriya muna jinjina muku Namu masoyi ƙasar haihuwa Ko da yake kabilanci da harshe na iya bambanta A cikin 'yan uwantaka mun tsaya 'Yan Najeriya duka, suna alfahari da yin hidima. Mahaifiyar mu mai martaba. '''II''' Tutar mu za ta zama alama Wannan gaskiya da adalci suna mulki A cikin aminci ko yaƙi girmama', Kuma wannan muna ƙidaya a matsayin riba, Don mika wa yaranmu Tuta ba tare da tabo ba. '''III''' Ya Allah dukkan halitta Ka ba da wannan buƙatunmu ɗaya. A taimake mu mu gina kasa Inda ba a zaluntar mutum ba Haka kuma da zaman lafiya da yalwa Najeriya na iya samun albarka.}}</poem> |} Wọ́n máa ń ka ìlérí ìdúróṣinṣin àwọn ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ lẹ́yìn tí wọ́n ti lu orin orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. [[Felicia Adeyoyin|Felicia Adebola Adeyoyin]] ni o kọ ọ ni ọdun 1976. {| class="wikitable" !Àtilẹ̀wá Gẹ̀ẹ́sì ! Ìtumọ̀ èdè Hausa ! Ìtumọ̀ Èdè Yorùbá ! Ìtumọ̀ Tyap |- |<poem>I pledge to Nigeria, my country To be faithful, loyal and honest To serve Nigeria with all my strength To defend her unity and uphold her honour and glory So help me, God.<ref>{{Cite web|title=Nigerian National Anthem|url=http://nhcuk.dreamhosters.com/anthem|access-date=2022-02-19|website=Nigeria High Commission UK}}</ref></poem> |<poem>Na yi wa Najeriya ƙasata alƙawarin Zan zama mai imani, mai biyayya da gaskiya Zan yiwa Najeriya hidima da dukkan ƙarfina Don kare hadin kanta da kuma kare mutuncinta da daukakarta Ya Allah ka taimake ni.</poem> |<poem>Mo ṣeleri fun Nàìjíríà orilẹ-ede mi Lati jẹ ol loyaltọ aduroṣinṣin ati otitọ Lati fi gbogbo ipa sin Nigeria Lati daabobo isokan rẹ Ki o si gbe iyi ati ogo rẹ ga Nitorina ran mi lọwọ Ọlọrun.</poem> |<poem>N da̱p a̱nu ma̱ng Naijeriya, a̱byin nung ka. N nyia̱ a̱cucuk, n nwuak a̱pyia̱ nung, n nyia̱ tsotswat. N nyia̱ Naijeriya ta̱m ma̱ng a̱lyia̱ a̱nyiung. N cok mun a̱pyia̱ nji hu. A̱wot, n di̱n a̱ma shi nji hu ma̱ng yet nji hu, Mat a̱nia, A̱gwaza beang nung.</poem> |} == Àríwí == Nígbà tí wọ́n kọ́kọ́ gba orin orílẹ̀-èdè "Nigeria, We Hail Thee" wọlé ní ọdún 1960, orin náà kojú àwọn àríwí fún onírúurú ìdí. Ìwé-ìròyìn *Daily Service*, èyí tí àjọ àwọn ọmọ Yorùbá kan tí ń jẹ́ "Ẹgbẹ́ Ọmọ Odùduwà" ń ṣàkóso rẹ̀, bẹ̀rẹ̀ ìpolongo lòdì sí orin orílẹ̀-èdè náà; èyí sì yọrí sí dídá ìgbìmọ̀ kan sílẹ̀ láti gba àwọn ìwé-ẹ̀bẹ̀ tí ó ní àwọn ìfọwọ́sí àwọn ènìyàn. Wọ́n ti kà orin náà sí èyí tí ó ń fa àríyànjiyàn, nítorí pé ó ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú ìjọba àwọn aráàlú. Lẹ́yìn tí wọ́n tún gba orin náà padà gẹ́gẹ́ bí orin orílẹ̀-èdè ní ọdún 2024, wọ́n tún ṣàríwísí rẹ̀ nítorí àìsí ìjumọ̀sọ̀rọ̀pọ̀ nígbà tí wọ́n ń ṣe òfin láti sọ ọ́ di orin orílẹ̀-èdè, àti nítorí ohun tí wọ́n rí gẹ́gẹ́ bí àìtọ́ nínú àwọn ohun tí ìjọba Ààrẹ Bola Tinubu fi sí ipò pàtàkì. Àtijọ́ mínísítà fún ètò ẹ̀kọ́, Oby Ezekwesili, ṣàríwísí bóyá orin náà yẹ fún ipò yẹn, níwọ̀n bí ó ti ní àwọn ọ̀rọ̀ tí ó lè jẹ́ ẹ̀gàn tàbí tí kò dára, bíi "native land" (ilẹ̀ ìbílẹ̀) àti "tribes" (ẹ̀yà); ó sì sọ pé òun yóò máa bá a lọ láti máa kọ "Arise, O Compatriots" gẹ́gẹ́ bí orin orílẹ̀-èdè.[1][2][3] Fídíò kan tí ó ní í ṣe pẹ̀lú ajìjàgbara nínú ọ̀rọ̀ òṣèlú, Aisha Yesufu, tàn káàkiri lórí ayélujára, níbi tí ó ti kọ̀ láti kọ "Nigeria, We Hail Thee" gẹ́gẹ́ bí orin orílẹ̀-èdè tuntun náà.[4] == Àwọn ìtọ́kasí == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}}{{National Anthems of Africa}} [[Ẹ̀ka:Àwọn àmì-ìdámọ̀ oníbínibí ilẹ̀ Nàìjíríà]] [[Ẹ̀ka:A kò tí ì ṣe àgbéyẹwò sí sí ojú-ewé ògbufọ̀ rẹ]] it40ucm4yvuqh3qftmcu3f195wmrgc3 0 84543 637317 2026-09-17T23:18:30Z ToluT15 33915 O ti ṣẹ̀dá àyọkà nípa ṣíṣe ògbufọ̀ ojú-ewé "[[:en:Special:Redirect/revision/1328672800|Chadian literature]]" 637317 wikitext text/x-wiki '''Iṣẹ́ ìkọ̀wé ní ​​orílẹ̀-èdè Chad ti jìyà gidigidi nítorí àwọn wàhálà tó ti kọlu orílẹ̀-èdè náà, yálà ní ti ọrọ̀-ajé tàbí ti òṣèlú. Gẹ́gẹ́ bí ó ti rí pẹ̀lú ọ̀pọ̀lọpọ̀ àṣà, iṣẹ́ ìkọ̀wé ní ​​Chad bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú àwọn ìtàn àròsọ àti àròsọ ìgbàanì.[1] Bótilẹ̀jẹ́pé èdè Faransé ni ó wọ́pọ̀ jùlọ, àwọn òǹkọ̀wé kan ní Chad máa ń lo èdè Lárúbáwá pẹ̀lú. Iṣẹ́ ìkọ̀wé àwọn ará Chad sábà máa ń gbajúmọ̀ ní orílẹ̀-èdè Faransé ju Chad fúnra rẹ̀ lọ; èyí sì jẹ́ nítorí ìbéèrè ọjà àti àṣà ìnilára tàbí ìfin-ni-mọ́lẹ̀ tó wà ní Chad.[2]''' Ahmat Taboye, olùṣe àgbéyẹ̀wò ìwé kan ṣoṣo ní Chad, kọ ''[[Anthologie de la littérature tchadienne|ìwé Anthologie de la litetérature tchadienne]]'' ní ọdún 2003 láti tan ìmọ̀ nípa ìwé Chadian kálẹ̀. Bó tilẹ̀ jẹ́ pé kò sí ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn òǹkọ̀wé ará Chad tí wọ́n mọ̀ dáadáa, àwọn díẹ̀ ló wà, títí kan Joseph Brahim Seïd, Baba Moustapha, Antoine Bangui, Koulsy Lamko, Nimrod, àti Noël Nétonon Ndjékéry . == Wo pẹlu == * [[Tsad|Àṣà Chad]] * Àkójọ àwọn kókó ọ̀rọ̀ tó jẹ mọ́ Chad == Àwọn ìtọ́kasí == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} == Àwọn ìjápọ̀ òde == {{Chad topics}} syoigkykud9kluuhtufqe826r1s6mo3 0 84544 637318 2026-09-17T23:24:32Z ToluT15 33915 O ti ṣẹ̀dá àyọkà nípa ṣíṣe ògbufọ̀ ojú-ewé "[[:en:Special:Redirect/revision/1370168474|African classical music]]" 637318 wikitext text/x-wiki '''Orin kilasika Afirika''' jẹ́ irú orin kan tí ó so àwọn ọ̀nà orin kilasika ti ilẹ̀ Europe pọ̀ mọ́ [[Orin ti Áfríkà|àṣà orin]] ilẹ̀ Áfíríkà. Ephraim Amu àti [[Fẹlá Ṣówándé|Fela Sowande]] ló dá irú orin yìí sílẹ̀ ní [[Ìwọòrùn Áfíríkà|ìwọ̀ oòrùn Áfíríkà]], lẹ́yìn náà ni Sayed Darwish tàn kálẹ̀ dé [[Àríwá Áfríkà|Àríwá Áfíríkà]] . Àwọn olùkọrin ń tẹ̀síwájú láti máa ṣe orin ìbílẹ̀ Áfíríkà ní [[Ọ̀rúndún 21k|ọ̀rúndún kọkànlélógún]], pàápàá jùlọ ní [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|Orílẹ̀-èdè Olómìnira Dẹ́mókírátì ti Kóńgò]], nígbà tí àwọn mìíràn ń ṣiṣẹ́ láti mú àwọn iṣẹ́ tí a ti gbàgbé padà bọ̀ sípò láti inú ìwé àkójọpọ̀. == Àwọn Ìpilẹ̀ṣẹ̀ == Orin kilasika ile Afirika ni a ti da lati inu awọn akọrin ijọsin Kristiẹni ti [[Nàìjíríà|Naijiria]] ati [[Gánà|Ghana]] ni ibẹrẹ ọrundun 20 . Ní àwọn ọdún ìbẹ̀rẹ̀ ìjọba Gẹ̀ẹ́sì ní orílẹ̀-èdè méjèèjì, orin mímọ́ láti Yúróòpù nìkan ni wọ́n máa ń kọ ní àwọn ṣọ́ọ̀ṣì. Nígbà tí ìjọba ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì gbà láyè láti kọ orin ilẹ̀ Áfíríkà ní àwọn ilé ìjọsìn, àwọn ọmọ ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì Ephraim Amu àti ọmọ ilẹ̀ Nàìjíríà [[Fẹlá Ṣówándé|Fela Sowande]] — àwọn méjèèjì tí wọ́n ti kọ́ orin nípasẹ̀ ìtọ́sọ́nà Kristẹni — ni wọ́n kọ́kọ́ gbìyànjú láti mú orin ìbílẹ̀ wá, èyí sì fi ìpìlẹ̀ orin ilẹ̀ Áfíríkà lélẹ̀. Wọ́n lo ìlù Yorùbá àti Igbo, síbẹ̀ àwọn orin wọn dúró gẹ́gẹ́ bí àṣà àtijọ́, nítorí pé wọ́n ṣe é láti dé ọ̀dọ̀ àwọn ènìyàn ìwọ̀ oòrùn pẹ̀lú. <ref name="Nigeria, Ghana: le berceau de la musique classique africaine 1/3">{{Cite web|dateformat=audio}}</ref> Iṣẹ́ àkọ́kọ́ tí Amu ṣe ni pé ó gba ìlù méjì tàbí nígbà míìrán mẹ́ta fún gbogbo iṣẹ́ rẹ̀ ní Áfíríkà, àti bí ó ṣe tẹnu mọ́ ìlù ohùn, “gígùn ọ̀rọ̀ àti sílébù tí ó tẹ̀lé e gẹ́gẹ́ bí ìpinnu àwọn ohun ìní tí ó ní í ṣe pẹ̀lú àwọn ohùn tí a yàn fún wọn; àti ìkọ́lé àwọn orin amúnilára gẹ́gẹ́ bí àfihàn àwọn ìrísí ohùn orin.” Iṣẹ́ rẹ̀ ló mú kí orin àti orin ìkọrin ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì àti ti àwọn akọrin jáde, ìran rẹ̀ sì ń bá a lọ láti nípa lórí àwọn akọrin ní ti àṣà àti ìtọ́sọ́nà, pàápàá jùlọ nínú ìṣọ̀kan àwọn ohun èlò orin ilẹ̀ Áfíríkà àti ti Yúróòpù. Nítorí náà, a kà Sowande àti Amu sí àwọn baba ìpìlẹ̀ orin ìbílẹ̀ Áfíríkà. <ref name="Nigeria, Ghana: le berceau de la musique classique africaine 1/3" /> === Ètò piano ti Áfíríkà === Lẹ́yìn àkókò kan ní ìlú London, níbi tí ó ti di olùkọ́ ẹgbẹ́ akọrin àti olùdarí orin ní ilé ìjọsìn Methodist, Fela Sowande gba orin rẹ̀ ''{{Lang|fr|Suite Africaine}}'' fún àwọn okùn ní ọdún 1951. Nibayi, iran tuntun ati olokiki ti awọn akọrin lati Ghana ati Nigeria gba iru orin naa, wọn kọja ilana ẹsin lasan lati dagbasoke ede orin tuntun kan. Láàrin wọn ni ọmọ Ghana Kwabena Nketia, “tí a mọ̀ fún ìyípadà ètò ìkọ̀wé tí a lò láti kọ orin ìbílẹ̀, ìlù àti orin rẹ̀ sí àwọn orin ìwọ̀ oòrùn.” <ref name="Nigeria, Ghana: le berceau de la musique classique africaine 1/3" /> Iṣẹ́ orin rẹ̀ ni a fi ìfẹ́ láti kọ orin àti láti kẹ́kọ̀ọ́ jinlẹ̀ nípa orin ìbílẹ̀ Áfíríkà hàn. Ní àwọn ọdún 1960, Akin Euba, ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, ló ṣe àgbékalẹ̀ ọ̀nà ìṣiṣẹ́ píánì Áfíríkà, ó sì fẹ́ kí “píánì máa hùwà bí ohun èlò orin Áfíríkà.” Ó ka piano sí ọ̀nà tó dára jùlọ láti so gbogbo ayé orin àti orin ìbílẹ̀ pọ̀, nítorí pé ní ojú ìwòye rẹ̀ "ó ti ní àwọn ìbáṣepọ̀ kan pẹ̀lú orin Áfíríkà" àti àwọn ohun èlò orin rẹ̀, bíi ìlù, xylophones, tàbí piano àtàǹpàkò . <ref name="Nigeria, Ghana: le berceau de la musique classique africaine 1/3" /> Gyimah Larbi náà tẹ̀lé ìlànà yìí nínú àwọn orin rẹ̀ ní ọdún 1994. == Ní Àríwá Áfíríkà == Ní Àríwá Áfíríkà, àwọn àṣà ìbílẹ̀ Berber, Arabo-Andalusian, Coptic, àti Sahrawi bẹ̀rẹ̀ sí í wọ inú àwọn orin àtijọ́ ti ilẹ̀ Yúróòpù díẹ̀díẹ̀, èyí tí ó ti wà ní Íjíbítì láti ìgbà ogun [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] àkọ́kọ́ ní ọdún 1798. Orin kilasika ile Afirika bayii jade lati inu asa onirẹlẹ ti agbegbe naa, ni ibẹrẹ ọrundun 20, nigbati orin Larubawa ti a n lu ni awọn kafe orin pade orin kilasika ile Yuroopu ti Cairo Opera House, ile opera akọkọ ni Afirika. <ref name="En Afrique du Nord, le déploiement de la musique classique africaine 2/3">{{Cite web|dateformat=audio}}</ref> Sayed Darwish, tí a mọ̀ sí baba orin gbígbajúmọ̀ ní Íjíbítì, ni olùkọ orin àkọ́kọ́ ní agbègbè náà láti da ìtàn àròsọ ilẹ̀ Íjíbítì pọ̀ mọ́ àwọn ohun èlò orin ilẹ̀ Yúróòpù bíi ìwo Faransé . Àwọn iṣẹ́ rẹ̀ sọ ìtàn àwọn ènìyàn kan tí wọ́n ń gbìyànjú láti gba òmìnira kúrò lọ́wọ́ Ilẹ̀ Ọba Gẹ̀ẹ́sì, ìdájọ́ òdodo àwùjọ, àti àṣà ìgbàlódé. <ref name="En Afrique du Nord, le déploiement de la musique classique africaine 2/3" /> Ìran kan lẹ́yìn náà, Sudan fara da irú orin kan náà. Akọrin Hamza El Din, tí a bí ní ọdún 1924, di olókìkí fún mímú àwọn orin Nubia wá sí ìmọ́lẹ̀. Nínú ''Waterwheel'', ó ṣe àtúnṣe ìlù tí a ń ṣe ní agbègbè náà fún àwọn ohun èlò orin okùn ti ilẹ̀ Yúróòpù, gẹ́gẹ́ bí ìfẹ̀sùn kan sí kíkọ́ ìdajì omi Aswan High Dam, èyí tí ó bo àwọn abúlé Nubian ní etí [[Nílò|odò Nile]] ní ọdún 1960. <ref name="En Afrique du Nord, le déploiement de la musique classique africaine 2/3" /> Àwọn olùkọrin tí a bí lẹ́yìn òmìnira ti lo orin ìbílẹ̀ Áfíríkà láti fi onírúurú agbègbè náà hàn fún gbogbo ayé àti láti fi àwọn ẹni tí wọ́n jẹ́ hàn, èyí sì mú kí àwọn ìran oníkọrin tó tẹ̀lé ara wọn ní Àríwá Áfíríkà ní ìmísí. Àwọn orin yìí ní àwọn orin alákọrin Algeria Salim Dada, àwọn iṣẹ́ akọrin piano ará Morocco Marouan Benabdallah, àti àwọn orin akọrin ará Morocco tí a mọ̀ sí Nabil Benabdeljalil, ẹni tí orin ''Badawiyya'' gbé ka orí àwọn orin àti ohùn orin ìgbèríko tí ń sọ èdè Larubawa ní àwọn apá violin, tí a fi àwọn orin piano onílù tí ó máa ń dún nígbà míìrán ṣe àtìlẹ́yìn rẹ̀. <ref name="En Afrique du Nord, le déploiement de la musique classique africaine 2/3" /> == Ní ọ̀rúndún kọkànlélógún == Ní ọ̀rúndún kọkànlélógún, wọ́n ń kọ́ orin àtijọ́ ní àwọn orílẹ̀-èdè Áfíríkà ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìgbà. Ọgọ́rọ̀ọ̀rún àwọn akọrin ló ń ṣiṣẹ́ ní oríṣi orin yìí, lára wọn ni Tunde Jegede ti Nàìjíríà, tó ń so kora pọ̀ mọ́ cello . <ref name="Nigeria, Ghana: le berceau de la musique classique africaine 1/3" /> === Nínú DRC === Ní Orílẹ̀- [[Orílẹ̀-èdè Olómìnira Òṣèlú ilẹ̀ Kóngò|èdè Democratic Republic of Congo]], àwọn akọrin ti gba irú orin yìí nípa mímú orin àtijọ́ pọ̀ mọ́ orin rumba ti Congo . Ní àwọn ọdún 1950, orin rumba ti Congo ni irú orin tó tẹ̀lé orílẹ̀-èdè náà lọ sí òmìnira, nígbà tí àwọn ará Belgium nìkan ló kọ́ orin àti orin àgbéléwò. Onímọ̀ nípa orin orílẹ̀-èdè Congo, Manda Tchebwa, ti sọ pé “a máa kà gbogbo ìdàpọ̀ pẹ̀lú rumba sí ìkọlù sí ipò ọba aláṣẹ orin orílẹ̀-èdè yìí, èyí tí ó jẹ́ ìtọ́kasí gbogbo ènìyàn.” Ní ọdún 1994, wọ́n dá ẹgbẹ́ Kimbanguist Symphony Orchestra (KSO) sílẹ̀ láàárín ìjọ Kimbanguist, wọ́n sì mú orin àtijọ́ wá sí àwọn ènìyàn káàkiri orílẹ̀-èdè náà àti káàkiri àgbáyé. Ní àwọn ọdún àìpẹ́ yìí, ọ̀pọ̀ àwọn akọrin ti gbìyànjú láti bí àṣà orin àtọwọ́dọ́wọ́ ti ilẹ̀ Áfíríkà ní DRC, tí wọ́n ń lo ìró orin àwọn ẹ̀yà tó yàtọ̀ síra. Olùdásílẹ̀ KSO, Simon Kimbangu, lo orin Pygmy nínú orin rẹ̀ ''{{Lang|fr|Mon Identité}}'', èyí tí ó ń lo ìṣètò ìwọ̀-oòrùn àti àwọn ohun èlò orin ìwọ̀-oòrùn nínú àwo orin Pygmy tí ó ṣe kedere, tí a fi polyphony àti echo repeat ṣe àfihàn níbí. Héritier Mayimbi, olórí akọrin bass méjì ti KSO àti ẹni tí a kà sí aṣáájú nínú ṣíṣẹ̀dá orin kilasika ti Congo, lo ìlù àwọn ará Luba, ó sì so ìlù pọ̀ mọ́ àwọn ohun èlò orin okùn. <ref name="L'avenir de la musique classique africaine s'écrit en République démocratique du Congo 3/3">{{Cite web|dateformat=audio}}</ref> Ilé-ẹ̀kọ́ gíga ti orílẹ̀-èdè (INA) ní [[Kinshasa|ìlú Kinshasa]] ń kọ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ní eré orin tuntun yìí, ṣùgbọ́n ilé-ẹ̀kọ́ náà kò ní àwọn ìpele ìdánwò, bíi ẹgbẹ́ akọrin orin symphony. <ref name="L'avenir de la musique classique africaine s'écrit en République démocratique du Congo 3/3" /> === Ṣíṣe àtúnyẹ̀wò àwọn iṣẹ́ àwọn olùdásílẹ̀ === Ní ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì, Ochenna Ngwe ti ń ṣiṣẹ́ láti ṣe àtúnyẹ̀wò ìtàn orin 'classical' tí àwọn aṣáájú bíi Fela Sowande dá sílẹ̀, àwọn iṣẹ́ tí a kò sì fi bẹ́ẹ̀ tọ́jú dáadáa. Ó ṣàkíyèsí pé "àwọn ènìyàn bíi Fela Sowande, fún àpẹẹrẹ, gbajúmọ̀ gan-an ní ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì láàrín àwọn ọdún 1930, 1940 àti 1950, a sì tẹ àwọn orin rẹ̀ jáde. Wọ́n ṣì wà nílẹ̀ ní ọ̀nà kan tàbí òmíràn, títí kan àwọn iṣẹ́ rẹ̀ fún ohun-èlò orin 'organ'. Ṣùgbọ́n ó jọ pé àwọn iṣẹ́ rẹ̀ tó tóbi jùlọ ti pàdánù ipò wọn tàbí tí a kò fi bẹ́ẹ̀ nífẹ̀ẹ́ sí wọn mọ́ fún àwọn ìdí ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀. Àwọn ilé-iṣẹ́ tó ń tẹ iṣẹ́ jáde kì í sábà máa ń tọ́jú àwọn àkọsílẹ̀ títí láé." Nínú iṣẹ́ àtúnṣe àti ìtọ́jú yìí, nípasẹ̀ iṣẹ́-àkànṣe 'Plainsight SOUND', ó ní àtìlẹ́yìn láti ọ̀dọ̀ Leon Bosch, ẹni tí ó jẹ́ ọmọ ilẹ̀ Áfíríkà àkọ́kọ́ tí ó jẹ́ ògbógi nínú gbígbá ohun-èlò orin 'double bass' fún orin 'classical', àti Rebeca Omordia, ẹni tí ó jẹ́ ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà àti Romania tí ó sì jẹ́ ògbógi nínú gbígbá ohun-èlò orin 'piano'.[1] Rebeca Omordia, tí Julian Lloyd Webber, olórin orin aláròjinlẹ̀ ní ìpèníjà nígbà tí kò lè dárúkọ àwọn olórin onígbàlódé ilẹ̀ Áfíríkà tí ó gbajúmọ̀, lo ọdún méje láti ṣàwárí àwọn akọrin tó lé ní 200, ó sì ṣe ìfilọ́lẹ̀ àwọn orin "African Concerts" ní London ní ọdún 2019, tí ó ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn orin tí a kò tíì gbà sílẹ̀ tẹ́lẹ̀ fún piano, double bass, string quartet, àti song. Lẹ́yìn náà, ó gba àwo orin kan sílẹ̀, ''Ekele'', tí a yà sọ́tọ̀ fún àwọn akọrin ará Nàìjíríà Ayo Bankole, Fred Onovwerosuoke, àti Christian Onyeji. == Àwọn àwo orin pàtàkì == * ''Lambarena'' (1994), ajọṣepọ̀ láàárín olórin ará Faransé Hughes de Courson àti olórin ará Gabon Pierre Akendengué, tí wọ́n sì so àwọn orin [[Johann Sebastian Bach|Bach]] cantatas àti orin ìkẹyìn ti St John Passion rẹ̀ pọ̀ mọ́ àwọn orin àti ìlù láti inú igbó Gabon. <ref>{{Cite news|title=« Lambarena », de Hughes de Courson et Pierre Akendengué : l'album qui m'a fait aimer… les cantates de Bach|date=2020-07-23|url=https://www.lemonde.fr/series-d-ete/article/2020/07/23/lambarena-de-hughes-de-courson-et-pierre-akendengue-l-album-qui-m-a-fait-aimer-les-cantates-de-bach_6047108_3451060.html}}</ref> * Àwọn iṣẹ́ tí a yàn láti ọwọ́ àwọn akọrin ''ará'' Áfíríkà méje láti ọwọ́ ẹgbẹ́ akọrin ará Amẹ́ríkà Kronos Quartet . * ''Douala-Brazza'' (2005) nipasẹ Rido Bayonne [ fr ], àdàpọ̀ Afro-jazz, rumba Congolese, makossa Cameroonian, àti orin kilasika . * ''Requiem pour L'' (2016) láti ọwọ́ olùdarí Alain Platel àti olùkọrin Fabrizio Cassol : àdàpọ̀ orin àtijọ́, orin opera, àti orin Áfíríkà tí ó tún ronú nípa Requiem ti Mozart . Awọn oṣere pẹlu Owen Metsileng, <ref name=":0" /> Nobulumko Mngxekeza, <ref name=":0" /> ati Fredy Massamba [ fr ] . * ''Passion Congo'' (2026) láti ọwọ́ Ray Lema, ó da orin Congo pọ̀ mọ́ orin ìbílẹ̀ Yúróòpù. == Àwọn ìtọ́kasí == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} == Wo tun == * [[Orin ti Áfríkà|Orin Áfíríkà]] * Jazz ti Guusu Afirika == Àwọn ìjápọ̀ òde == *   *   *   [[Ẹ̀ka:A kò tí ì ṣe àgbéyẹwò sí sí ojú-ewé ògbufọ̀ rẹ]] oyodv2qvv8i5rl2n9yneyjnwi8okro1 3 84545 637321 2026-09-18T04:20:05Z Max 27679 Max ṣeyípòdà ojúewé [[Ọ̀rọ̀ oníṣe:SHB2000]] sí [[Ọ̀rọ̀ oníṣe:SHB]]: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/SHB2000|SHB2000]]" to "[[Special:CentralAuth/SHB|SHB]]" 637321 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Ọ̀rọ̀ oníṣe:SHB]] pkl953jidr2hxuyusujoi0ilhc7st5v 0 84546 637328 2026-09-18T08:29:08Z Bamjos 28839 O ti ṣẹ̀dá àyọkà nípa ṣíṣe ògbufọ̀ ojú-ewé "[[:en:Special:Redirect/revision/1345785691|Kada River]]" 637328 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> {{Infobox film|name=Kada River|director=[[Toka McBaror]]|cinematography=|screenplay={{hlist |Tunray Femi |Smart Conrade |Robert Ruben}}|image=Kada_River_poster.jpeg|caption=Film poster|producer={{hlist |Forinclay Ejeh |Toka McBaror}}|writer=|starring={{hlist |[[Joke Silva]] |[[Keppy Ekpenyong]] |[[Rachel Oniga]] |[[Bayray McNwizu]] |TBoss |Chris Okagbue |James Blessing |[[Fella Makafui]] |Rakiya Attah |Oluchi Madubuko}}|music=|editing={{hlist |Toka McBaror|Mr. Size}}|distributor=|released={{Film date|2017|09}}|runtime=105 minutes|country=[[Nigeria]]|language={{hlist |[[English language|English]] |[[Hausa language|Hausa]]}}|budget=}} '''''Kada River''''' jẹ́ fíìmù ìfẹ́ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ti ọdún 2017 tí [[Toka McBaror]] darí, òun náà sì ṣe àgbékalẹ̀ rẹ̀ pẹ̀lú Forinclay Ejeh pẹ̀lú olùdarí tí Olakunle Churchill ṣe àgbékalẹ̀ rẹ̀. Fíìmù náà ní àwọn òṣèré àti òṣèré [[Nollywood]] bíi [[Joke Silva]], Keppy Ekpenyong, [[Rachel Oniga]] àti [[Bayray McNwizu]] . Miiran ohun akiyesi omo egbe ni ex-housemate ni Big Brother Naija 2017 - TBoss (Tokunbo Badmus), <ref>{{Cite web|archivedate=October 19, 2021}}</ref> Ghana oṣere - [[Fella Makafui]], Chris Okagbue, James Blessing, Rakiya Attah ati Oluchi Madubuko. <ref>{{Cite news|url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/kada-river-rachael-oniga-bayray-mcnwizu-olakunle-churchill-attend-press-conference/mp3zpd3|title=Rachael Oniga, Bayray McNwizu, Olakunle Churchill attend press conference|access-date=October 26, 2020}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/tboss-reality-tv-star-makes-acting-debut-in-kada-river/9egf43w|title=Reality TV star makes acting debut in "Kada River"|access-date=October 26, 2020|archivedate=October 19, 2021}}</ref> <ref name="To">{{Cite news|url=https://m.guardian.ng/saturday-magazine/a-huge-world-premiere-for-toka-mcbarors-kada-river-in-toronto/|location=Lagos, Nigeria|title=A huge world premiere for Toka Mcbaror's 'Kada River' in Toronto|access-date=October 26, 2020}}</ref> Fíìmù náà jẹ́ àṣeyọrí tó ń ṣàfihàn àwọn ìṣòro tó ń ṣẹlẹ̀ ní [[ìpínlẹ̀ Kaduna]], orúkọ mìíràn tí wọ́n kọ sí Odò Kaduna ni orúkọ odò Kaduna . <ref name="BC">{{Cite news|url=https://thenationonlineng.net/big-church-foundation-unveils-kada-river/|location=Lagos, Nigeria|title=Big Church Foundation unveils Kada River|access-date=October 26, 2020}}</ref> == Ìtàn ìtàn náà == Fíìmù náà ṣàfihàn ìjà àtijọ́ láàárín àwọn Boduas àti Shawlains, èyí tí ó ti di rúkèrúdò onígbà díẹ̀ àti oníjẹ̀jẹ̀. Láàárín wàhálà yìí, àwọn ọ̀dọ́mọkùnrin méjì tí wọ́n fẹ́ràn, Jerome (Chris Okagbue) àti Nadia ( [[Fella Makafui]] ), ìjàkadì yí ìkórìíra tó lágbára tí wọ́n ń gbìn láàrín àwọn ẹ̀yà wọn padà. <ref name="To" /> == Àwọn òṣèré == * Chris Okagbue gẹ́gẹ́ bí Jerome * [[Fella Makafui]] gẹ́gẹ́ bí Nadia * [[Joke Silva]] gẹ́gẹ́ bí Ìyá-ìyá Nadia * Keppy Ekpenyong * [[Rachel Oniga]] gẹ́gẹ́ bí Ìyáàfin Ekon * [[Bayray McNwizu]] * TBoss * Ìbùkún Jákọ́bù * Rakiya Attah * Oluchi Madubuko == Ìṣẹ̀dá == Wọ́n ya fíìmù náà ní Kafanchan àti Kagoro, àwọn ibi tí ìṣẹ̀lẹ̀ gidi ti ṣẹlẹ̀ ní ọjọ́ kọkànlélógún oṣù kejì, ọdún 2000 gẹ́gẹ́ bí a ti sọ láti ojú ìwòye olùdarí. <ref name="X">{{Cite web|archivedate=October 19, 2021}}</ref> Ìpìlẹ̀ Ṣọọṣi Nla ló ṣe onígbàwọ́ fún ṣíṣe rẹ̀. <ref name="BC" /> == Ìtújáde == Fíìmù náà farahàn pẹ̀lú àwọn fíìmù mẹ́sàn-án mìíràn níbi ayẹyẹ Ayẹyẹ Fiimu Irin-ajo ti Nollywood, tí a ṣe ní gbọ̀ngàn gíga Yunifásítì ti Toronto, [[Toronto]], [[Kánádà|Canada]] . <ref name="To" /> Fíìmù ìbẹ̀rẹ̀ ni èyí tí a ṣe ní ìbẹ̀rẹ̀ ìṣẹ̀lẹ̀ náà tí ó wáyé ní Foju inu wo awọn sinima àti Ile-iṣẹ Awọn Iṣẹlẹ ti Orilẹ-eder ní Toronto láàárín ọjọ́ kejìlá oṣù kẹsàn-án sí ọjọ́ kẹrìndínlógún oṣù kẹsàn-án ọdún 2017. <ref>{{Cite news|url=https://lifestyle.thecable.ng/nollywood-travel-film-festival-movies/|title=Alter Ego, Kada River… Movies to be screened at Nollywood Travel Film Festival|date=August 31, 2017|access-date=October 26, 2020}}</ref> == Àwọn ìtọ́kasí == {{Reflist}} 97ykocbs1iwjh9368uj1h2lf7xdxyg1 0 84547 637329 2026-09-18T08:31:05Z Bamjos 28839 O ti ṣẹ̀dá àyọkà nípa ṣíṣe ògbufọ̀ ojú-ewé "[[:en:Special:Redirect/revision/1355570964|Love or Something Like That]]" 637329 wikitext text/x-wiki {| class="infobox vevent" ! colspan="2" class="infobox-above summary" |Love or Something Like That |- | colspan="2" class="infobox-image" |[[File:Love_or_Something_Like_That_poster.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Love_or_Something_Like_That_poster.jpg|frameless]]<div class="infobox-caption">Film poster</div> |- ! scope="row" class="infobox-label" |Directed by | class="infobox-data" |[[:en:Shirley_Frimpong-Manso|Shirley Frimpong-Manso]] |- ! scope="row" class="infobox-label" |Produced by | class="infobox-data" |Ken Attoh Shirley Frimpong Manso Joselyn Dumas |- ! scope="row" class="infobox-label" |Starring | class="infobox-data" |<div class="plainlist"> * [[:en:John_Dumelo|John Dumelo]] * [[:en:Joselyn_Canfor_Dumas|Joselyn Dumas]] * [[:en:OC_Ukeje|OC Ukeje]] * [[:en:Christabel_Ekeh|Christabel Ekeh]] </div> |- ! scope="row" class="infobox-label" |<div>Production company </div> | class="infobox-data" |<div>Sparrow Production</div> |- ! scope="row" class="infobox-label" |<div>Release date</div> | class="infobox-data" |<div class="plainlist film-date"> * 17&nbsp;April&nbsp;2014&nbsp;(<span class="bday dtstart published updated itvstart">2014-04-17</span>)&#x20;(Ghana)<ref><cite class="citation web cs1" id="CITEREFadmin2014"><span class="cx-segment" data-segmentid="134">[[Bellanaija|admin]] (April 9, 2014). </span><span class="cx-segment" data-segmentid="136">[https://www.bellanaija.com/2014/04/joselyn-dumas-is-in-love-with-oc-ukeje-john-dumelo-in-love-or-something-like-that-watch-the-trailer/ "Joselyn Dumas is in Love with OC Ukeje & John Dumelo in "Love or Something Like That""].</span></cite></ref> </div> |- ! scope="row" class="infobox-label" |<div>Running time</div> | class="infobox-data" |125 minutes |- ! scope="row" class="infobox-label" |Countries | class="infobox-data" |Ghana Nigeria |- ! scope="row" class="infobox-label" |Language | class="infobox-data" |English |} '''''Fíìmù ìfẹ́ tàbí ohun tó jọ èyí''''' jẹ́ fíìmù ọmọ orílẹ̀-èdè Ghana ti ọdún 2014 tí Shirley Frimpong-Manso darí. O irawọ [[John Dumelo]], [[Joselyn Dumas]] ati [[OC Ukeje]] . Fíìmù náà ni wọ́n ṣe àfihàn rẹ̀ ní London ní ọjọ́ kejìdínlọ́gbọ̀n oṣù kọkànlá ọdún 2014 ní Odeon Cinema. Ó gba àmì ẹ̀yẹ méjì ní ìdíje 11th Africa Movie Academy Awards . <ref>{{Cite news|url=https://thenet.ng/full-list-of-nominations-for-amaa-2015/|location=Lagos, Nigeria|title=Full list of nominations for AMAA 2015|last=Badmus|first=Kayode|authorlink=Nigerian Entertainment Today|date=June 22, 2015}}</ref> == Àwọn òṣèré == * [[John Dumelo]] gẹ́gẹ́ bí Alex Walker * [[Joselyn Dumas]] gẹ́gẹ́ bí Kwarley Mettle * [[OC Ukeje]] gẹ́gẹ́ bí Henry Dominic * Nana Mensah gẹ́gẹ́ bí Asantewaa * Christabel Ekeh gẹ́gẹ́ bí Sonia * [[Eckow Smith-Asante|Eckow Smith-Asante gẹ́gẹ́]] bí onímọ̀ nípa ọpọlọ == Ìtàn ìtàn náà == Fiimu yii sọ itan tọkọtaya kan ti wọn ṣẹ̀ṣẹ̀ ṣe igbeyawo ati awọn idiwọ ti wọn koju ninu iṣẹ wọn lẹhin ayẹyẹ igbeyawo naa. Kwarley Mettle (Joselyn Dumas) ni ibalopọ laisi aabo pẹlu ọrẹkunrin rẹ tẹlẹ, Henry Dominic (OC Ukeje), ni ọna ti ko fẹ, ọdun meji ṣaaju ki o to ṣe igbeyawo. Eyi mu ki o tẹnumọ pe ọkọ rẹ, Alex Walker (John Dumelo), gbọdọ lo ọna aabo (gẹgẹbi kondomu) nigbakugba ti wọn ba n ba ara wọn lòpọ̀. Lẹhin ti wọn gba Kwarley wọle si ile-iwosan fun itọju, oun ati Henry tun pade ara wọn. Nigba ti Henry ri ọrẹbinrin rẹ tẹlẹ, o fi ile-iwosan silẹ lẹsẹkẹsẹ laisi sisọrọ pẹlu rẹ. Kwarley ṣayẹwo faili itọju rẹ, o si rii pe o n jiya arun jẹjẹrẹ (cancer) ati AIDS. O wa adirẹsi ile rẹ, o si lọ bẹẹ wo. Nigba ti o de ibẹ, o sọ bi inu rẹ ṣe bajẹ si i to. == Àkókò ìgbalejò == 360nobs.com ló ṣe àtúnyẹ̀wò fíìmù náà, èyí sì mú kí fíìmù náà jọra pẹ̀lú ''Tango pẹ̀lú Me'', fíìmù mìíràn tí Shirley Frimpong-Manso darí. Ó ṣe àkíyèsí pé nínú fíìmù méjèèjì, ó ṣòro fún àwọn tọkọtaya láti ní ìbálòpọ̀ nítorí ìṣẹ̀lẹ̀ ìfipábánilòpọ̀ kan. Ó tún kíyèsí ìbálòpọ̀ lẹ́yìn ìgbéyàwó gẹ́gẹ́ bí ohun tó ń dènà ìṣòro nínú àwọn fíìmù méjèèjì. ''Tango pẹ̀lú mi'' àti ìfẹ́ tàbí nǹkan bí èyí tí ó jọ èyí parí pẹ̀lú àwọn ọkọ tí wọ́n nímọ̀lára ẹ̀bi pé wọn kò bìkítà fún aya wọn rárá. Ni afikun, fiimu ''Devil in the Detail'', fiimu miiran lati ọdọ oludari yii, ni a fihan bi nini awọn ijiroro pupọ bi fiimu naa lakoko igbimọ imọran igbeyawo si tọkọtaya naa. Ó tún ṣe àríwísí pé ó ya Kwarley lẹ́nu nígbà tí ó rí Henry fún ìgbà àkọ́kọ́ bó tilẹ̀ jẹ́ pé fáìlì rẹ̀ wà lórí tábìlì rẹ̀. Níkẹyìn, wọ́n ṣàpèjúwe fíìmù náà gẹ́gẹ́ bí èyí tí kò tọ́ nítorí pé ó wọ́pọ̀ gan-an fún àwọn tọkọtaya láti ṣe àyẹ̀wò [[Èràn àìtóagbóguntàrùn ènìyàn|HIV]] kí wọ́n tó ṣe ìgbéyàwó ní àwọn ṣọ́ọ̀ṣì, kí a má sì tún sọ pé ìyàwó náà tilẹ̀ jẹ́ dókítà. Kolapo Olapoju ti YNaija gba fíìmù náà pẹ̀lú àwọn àtúnyẹ̀wò onírúurú. Ó ṣe àríwísí ìṣẹ̀lẹ̀ ìbálòpọ̀ nínú fíìmù náà, ó sì fa ìbáradọ́gba pẹ̀lú àwọn tó wà nínú ''ìwé Devil in the Detail'', ó ṣàpèjúwe rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí “ohun tí kò ṣeé gbàgbọ́ àti èyí tí kò ṣeé gbàgbọ́” ó sì ṣàlàyé pé John àti Joselyn “wọ aṣọ láti ìbàdí sókè, àwọn ìdajì ìsàlẹ̀ fara pamọ́ lábẹ́ aṣọ ìbòrí, wọ́n ń ṣe bí ẹni pé wọ́n ní ìbálòpọ̀ tó dára jùlọ.” Ó pe ìtàn náà ní ohun tí kò ṣeé ṣe, ṣùgbọ́n ó gbóríyìn fún ìṣe Joselyn Dumas, gẹ́gẹ́ bí ohun pàtàkì tó ṣe pàtàkì nínú fíìmù náà. Ó tún fi hàn pé wọn kò lo orin [[Davido]] nínú fíìmù náà, bí ẹni pé ó fẹ́ fa ọjà [Nollywood] mọ́ra. == Àwọn ìtọ́kasí == {{Reflist}} [[Ẹ̀ka:2014 àwọn fílmù]] [[Ẹ̀ka:Àwọn Àyọkà pẹ̀lú ìjúwe ṣókí]] dkw830ypheon6omisew9ma9bep03xp7 0 84548 637330 2026-09-18T08:32:53Z Bamjos 28839 O ti ṣẹ̀dá àyọkà nípa ṣíṣe ògbufọ̀ ojú-ewé "[[:en:Special:Redirect/revision/1345783707|Loving Rona]]" 637330 wikitext text/x-wiki {{Infobox film|name=Loving Rona|image=Loving Rona poster.jpg|alt=|caption=|director=Luke Aire Oyovbaire|producer=Alex Odinigwe and Chidi Umeoji|story=|writer=|starring=Meg Otanwa <br> Gideon Okeke <br> Fiona Garba<br> Jeff (Bankz) Nweke <br> Erica Bale Opia|music=|cinematography=|editing=|studio=Lex Sparkles production|distributor=|released={{Film date|df=y|2021|8|20}} (Nigeria)|runtime=|country=Nigeria|language=English|gross=|budget=}}   '''''Loving Rona''''', Ó jẹ́ fíìmù ìfẹ́ àti eré oníṣe ti Nàìjíríà ti ọdún 2021, èyí tí Luke Aire Oyovbaire darí, tí Alex Odinigwe àti Chidi Umeoji sì jẹ́ àjọ-olùgbéjáde rẹ̀. <ref>{{Cite news|title=Loving Rona: Watch new trailer|url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/loving-rona-watch-new-trailer/y8877fq|access-date=2021-10-04}}</ref> Meg Otanwa ati Gideon Okeke lo kó ipa pataki ninu fiimu naa, nigba ti Fiona Garba, Jeff (Bankz) Nweke ati Erica Bale Opia kó awọn ipa iranlọwọ. Fíìmù náà dá lórí ìfẹ́ láàárín obìnrin oníṣòwò ọlọ́rọ̀ kan tó ń jẹ́ Rona àti ọmọkùnrin rẹ̀ tó ń jẹ́ Garden Benny lẹ́yìn tí wọ́n gbèrò láti dá ìfẹ́ láàárín Alex, ìyàwó Rona àti Jackie, ẹni tí wọ́n rò pé ó máa ń fọwọ́ pa ara rẹ̀ dúró. Fíìmù náà gba ipò àkọ́kọ́ rẹ̀ ní ọjọ́ ogún oṣù kẹjọ ọdún 2021. Àwọn aláròjinlẹ̀ gba àtúnyẹ̀wò onírúurú láti ọ̀dọ̀ àwọn olùṣe àyẹ̀wò. == Àwọn òṣèré == * Meg Otanwa gẹ́gẹ́ bí Rona Adams * [[Gideon Okeke]] gege bi Benny Ramsey * Fiona Garba gẹ́gẹ́ bí Jackie * Jeff Bankz Nweke gẹ́gẹ́ bí Alex * Erica Bale Opia gẹ́gẹ́ bí Emma * Ummi Baba Ahmed gẹ́gẹ́ bí Judith * Jide Bolarinwa * Patricia Egbon == Àwọn ẹ̀bùn àti yíyàn == {| class="wikitable" !Ọdún ! Ẹ̀bùn ! Ẹ̀ka ! Olùgbà ! Àbájáde ! Ìtọ́kasí |- | 2022 | Àwọn Ẹ̀bùn Àṣàyàn Àwọn Oníwòran Africa Magic | Òṣèré Tó Dáa Jùlọ Nínú Apanilẹ́rìn-ín | Gideon Okeke| {{pending}} | <ref>{{Cite news|title=2022 Africa Magic Awards Nominees don land- See who dey list|url=https://www.bbc.com/pidgin/tori-60818021|access-date=2022-03-26}}</ref> |} == Àwọn ìtọ́kasí == {{Reflist}} lqjd2xk94w3opywgj9e41iz72pgkhqm 0 84549 637331 2026-09-18T08:35:34Z Bamjos 28839 O ti ṣẹ̀dá àyọkà nípa ṣíṣe ògbufọ̀ ojú-ewé "[[:en:Special:Redirect/revision/1345774399|Made in Heaven (2019 film)]]" 637331 wikitext text/x-wiki {{Infobox film|name=Made in Heaven|director=[[Toka McBaror]]|cinematography=|image=|caption=|producer=Darlington Abuda|writer=|starring=[[Richard Mofe Damijo]]<br/>[[Jide Kosoko]]<br/>[[Nancy Isime]]<br/>[[Ayo Makun]]<br/>[[Lasisi Elenu]]|music=|editing=|distributor=|released={{Film date|2019}}|runtime=|country=Nigeria|language=English}}   Fiimu '''''Made in Heaven''''' jẹ́ eré ìfẹ́ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ti ọdún 2019 tí [[Toka McBaror]] darí tí Darlington Abuda sì ṣe àgbékalẹ̀ rẹ̀. It features [[Richard Mofe Damijo|Richard Mofe-Damijo]], [[Jide Kosoko]], [[Nancy Isime]], <ref name="Pulse">{{Cite news|url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/toka-mcbaror-films-made-in-heaven-featuring-rmd-nancy-isime/5sq92n2|title=Toka Mcbaror films 'Made in heaven' featuring RMD, Jide Kosoko, Nancy Isime|date=March 14, 2019|last=Bada|first=Gbenga}}</ref> [[Ayo Makun]], [[Tóyìn Abraham|Toyin Abraham]], [[Blossom Chukwujekwu]], [[Lasisi Elenu]], <ref name="Gu">{{Cite news|url=https://m.guardian.ng/art/mofe-damijo-ay-kosoko-light-up-made-in-heaven/|location=Lagos, Nigeria|title=Mofe-Damijo, AY, Kosoko light up Made In Heaven|last=Diamond|first=Maria|date=March 3, 2019}}</ref> former <nowiki><i id="mwHQ">Big Brother Naija</i></nowiki> housemate Kemen, among others. <ref>{{Cite web|archivedate=November 30, 2021}}</ref> Fíìmù náà tẹ̀lé àwọn ohun kikọ rẹ̀ bí wọ́n ṣe ń wá ìrànlọ́wọ́ ẹ̀mí ní ìgbésí ayé wọn ojoojúmọ́. <ref name="Re">{{Cite news|url=https://www.independent.ng/nollywood-movie-alert-made-in-heaven/|location=Lagos, Nigeria|title=Nollywood Movie Alert: Made In Heaven|last=Falade|first=Tomi|date=September 14, 2019}}</ref> == Ìtàn ìtàn náà == Lẹ́yìn tí Richard, ọkùnrin tí kìí fi bẹ́ẹ̀ sọ̀rọ̀ púpọ̀, ṣàwárí pé ọ̀rẹ́bìnrin rẹ̀ ń ṣe àgbèrè pẹ̀lú ọ̀rẹ́ òun kan, ó fi obìnrin náà sílẹ̀ pẹ̀lú ìbínú àti ìtìjú ní ibi eré-ìtura kan; níbẹ̀ ló sì ti pàdé Angela, ẹni tí ó ti ní irú ìrírí kan náà. Ní òru ọjọ́ kan náà, àwọn méjèèjì kú, wọ́n sì wà ní ìlà láti dé ẹnu-ọ̀nà ìdájọ́ nígbà tí wọ́n sọ fún Angela pé kí ó padà sí ayé. Richard wá ọ̀nà láti sá àsálà kí ó lè lọ ja fún ìfẹ́ Angela, bótilẹ̀jẹ́pé angẹli olùṣọ́ kan—tí wọ́n rán láti lé e bá pẹ̀lú àwọn ẹ̀mí èṣù—kọ̀ láti jẹ́ kí ó ṣe àṣeyọrí láti gba ọkàn rẹ̀ láàrín ọjọ́ méje; bí ó bá sì kùnà, yóò fa kí wọ́n dá ẹ̀mí rẹ̀ lẹ́bi títí láé. <ref>{{Cite web|archivedate=November 30, 2021}}</ref> == Àwọn òṣèré ==  {{cast listing|* [[Ayo Makun]] as Ouse * [[Richard Mofe-Damijo]] as Lucius * [[Blossom Chukwujekwu]] as Richard * [[Nancy Isime]] as Verita * [[Toyin Abraham]] as DPO * Uche Nwaefuna as Angela * [[Jide Kosoko]] as Mr. Kemi * [[Lasisi Elenu]] as Azazel * Sam Sunny as Ola * Dauda Adewale as EMT 1 * Donia Mako Adewoye as waitress 1 * Amaka Ann Amamchukwu as demon lady * Ara Deinde as fine artist * [[Eso Dike]] as Jay * Joy Ebiem as Mayowa}} == Ìṣẹ̀dá == Peekaboo Consulting Limited ló ṣe fíìmù náà. <ref name="Pulse" /> Wọ́n ṣe é pẹ̀lú Newlink Entertainment Limited, NewOhens Limited àti Corporate World Entertainment Limited. <ref name="Gu" /> == Ìtújáde == Wọ́n ṣètò láti tú fíìmù náà jáde ní ìgbà ẹ̀ẹ̀rùn ọdún 2019. <ref name="Gu" /> Ó bẹ̀rẹ̀ ní ọjọ́ kẹẹ̀ẹ́dógún oṣù kẹsàn-án ọdún 2019 ní Gbọngàn Sinimá IMAX ní Lekki, Èkó, Nàìjíríà . <ref name="Re" /> == Àwọn ìtọ́kasí == {{Reflist}} fi3jedt9b5acmrs41r8oxjlxyoatpjg 0 84550 637332 2026-09-18T08:36:43Z Bamjos 28839 O ti ṣẹ̀dá àyọkà nípa ṣíṣe ògbufọ̀ ojú-ewé "[[:en:Special:Redirect/revision/1339073803|Mr. and Mrs. (2012 film)]]" 637332 wikitext text/x-wiki {| class="infobox vevent" ! colspan="2" class="infobox-above summary" |Mr. & Mrs. |- | colspan="2" class="infobox-image" |[[File:Mr_and_Mrs_film_poster.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mr_and_Mrs_film_poster.jpg|frameless]]<div class="infobox-caption">Theatrical release poster</div> |- ! scope="row" class="infobox-label" |Directed by | class="infobox-data" |[[:en:Ikechukwu_Onyeka|Ikechukwu Onyeka]] |- ! scope="row" class="infobox-label" |Written by | class="infobox-data" |Chinwe Egwuagu |- ! scope="row" class="infobox-label" |Produced by | class="infobox-data" |Chinwe Egwuagu |- ! scope="row" class="infobox-label" |Starring | class="infobox-data" |<div class="plainlist"> * [[:en:Nse_Ikpe_Etim|Nse Ikpe Etim]] * [[:en:Joseph_Benjamin_(actor)|Joseph Benjamin]] * Thelma Okoduwa * Paul Apel </div> |- ! scope="row" class="infobox-label" |Cinematography | class="infobox-data" |Tom Robson |- ! scope="row" class="infobox-label" |Edited by | class="infobox-data" |Papel Image Technology |- ! scope="row" class="infobox-label" |Music by | class="infobox-data" |J-Martins |- ! scope="row" class="infobox-label" |<div>Production company </div> | class="infobox-data" |<div>Chinwe Egwuagu Productions</div> |- ! scope="row" class="infobox-label" |Distributed by | class="infobox-data" |Peculiar Communications Ltd |- ! scope="row" class="infobox-label" |<div>Release date</div> | class="infobox-data" |<div class="plainlist film-date"> * March&nbsp;2012&nbsp;(<span class="bday dtstart published updated itvstart">2012-03</span>) </div> |- ! scope="row" class="infobox-label" |<div>Running time</div> | class="infobox-data" |99 minutes |- ! scope="row" class="infobox-label" |Country | class="infobox-data" |Nigeria |- ! scope="row" class="infobox-label" |Language | class="infobox-data" |English |- ! scope="row" class="infobox-label" |Box office | class="infobox-data" |₦6,050,000<ref><cite class="citation web cs1"><span class="cx-segment" data-segmentid="135">[http://www.ngtrends.com/2013/09/top-5-richest-nollywood-female-actresses/ "Top 5 Richest Nollywood Female Actresses"]. </span><span class="cx-segment" data-segmentid="136">NG Trends. </span><span class="cx-segment" data-segmentid="137">22 September 2013<span class="reference-accessdate">. </span></span><span class="cx-segment" data-segmentid="138"><span class="reference-accessdate">Retrieved <span class="nowrap">8 March</span> 2014</span>.</span></cite></ref> |} '''''Ọgbẹni ati Iyaafin''''' Ó jẹ́ fíìmù eré onífẹ̀ẹ́ ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ti ọdún 2012 tí Chinwe Egwuagu kọ, tí ó sì ṣe, tí Ikechukwu Onyeka ṣe, tí Nse Ikpe Etim, Joseph Benjamin, Barbara Soky, Thelma Okoduwa àti Paul Apel ń ṣe. == Àwọn òṣèré == * [[Nse Ikpe-Etim|Nse Ikpe Etim]] gẹ́gẹ́ bí Susan Abbah * [[Joseph Benjamin]] bi Kenneth Abbah * [[Barbara Soky]] gẹ́gẹ́ bí Ìyáàfin Abbah * Thelma Okoduwa-Ojiji gẹ́gẹ́ bí Linda * Paul Apel gẹ́gẹ́ bí Charles * Chioma Nwosu gẹ́gẹ́ bí Ìyáàfin Brown * Mpie Mapetla gẹ́gẹ́ bí Monica * Nonye Ike gẹ́gẹ́ bí Kate * Ẹwà Benson gẹ́gẹ́ bí Maggie * Paul Sambo gẹ́gẹ́ bí Ọ̀gbẹ́ni Brown * Babajide Bolarinwa as Mr Abbah == Àwọn ohun èlò ìròyìn ilé == Wọ́n gbé fíìmù náà jáde lórí DVD ní ọjọ́ ogún oṣù kẹjọ ọdún 2012. Gẹ́gẹ́ bí Chinwe ti sọ, ìṣe ''Mr. àti Mrs.'' jẹ́ èyí tí a gbóríyìn fún ní àwọn ilé ìṣeré, ó sì ti ń gba ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìbéèrè nípa ìtújáde DVD náà, nítorí náà ó rò pé àkókò tó láti tú DVD náà jáde. Wọ́n kọ́kọ́ gbé fíìmù náà jáde ní Ghana ní ọ̀sẹ̀ kan ṣáájú ìgbà tí wọ́n fi DVD náà sílẹ̀, wọ́n sì gbà á dáadáa, pẹ̀lú ìtajà tó yẹ ní Gold Coast ní ọ̀sẹ̀ kan náà. == Àwọn ìtọ́kasí == {{Reflist}} [[Ẹ̀ka:Àwọn Àyọkà pẹ̀lú ìjúwe ṣókí]] fep1u53kjkxwkqb0datzff0endhx4rs 0 84551 637333 2026-09-18T08:38:33Z Bamjos 28839 O ti ṣẹ̀dá àyọkà nípa ṣíṣe ògbufọ̀ ojú-ewé "[[:en:Special:Redirect/revision/1362330766|Jumbled]]" 637333 wikitext text/x-wiki {{Infobox film|name=Jumbled|image=Jumbled.jpg|caption=Film poster|director=Saheed Apanpa|producer=[[Bami Gregs]]|writer=|starring=[[Wale Ojo]]<br>[[Femi Adebayo]]<br>[[Lilian Esoro]]|music=|cinematography=|editing=|studio=|distributor=|released={{Film date|2019|04|12|df=y}}|runtime=115 minutes|country=Nigeria|language=English|budget=|gross=|based_on=}}   '''''Jumbled''''' Ó jẹ́ fíìmù ìtàn ìfẹ́ àti ti ìdílé ti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ti ọdún 2019, èyí tí Saheed Apanpa darí. Wọ́n ya fíìmù náà ní pàtàkì ní ìlú Èkó. Orúkọ àkọ́kọ́ tí wọ́n fún fíìmù náà ni "Entangled," ṣùgbọ́n wọ́n yí i padà ní ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 2019 láti yẹra fún lílo orúkọ tí ó jọ ti ẹlòmíràn tí ó ti ṣe fíìmù tẹ́lẹ̀.<ref>{{Cite news|title='Jumbled' by Bami Gregs Pushes Sensitive Issues|url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2019/04/20/jumbled-by-bami-gregs-pushes-sensitive-issues/|date=2019-04-20|newspaper=[[This Day]]|language=en-US|access-date=2020-05-03}}</ref> Àwọn òṣèré bíi Wale Ojo, Femi Adebayo, àti Lilian Esoro ló kó ipa pàtàkì nínú rẹ̀. <ref>{{Cite news|title=Lilian Esoro says it was amazing working with Femi Adebayo on the set of 'Jumbled'|url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/lilian-esoro-speaks-on-working-with-femi-adebayo-on-jumbled/llb033g|date=2019-04-13|newspaper=[[Pulse Nigeria]]|language=en-US|access-date=2020-05-03|archive-date=2019-04-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20190414123830/https://www.pulse.ng/entertainment/movies/lilian-esoro-speaks-on-working-with-femi-adebayo-on-jumbled/llb033g|url-status=dead}}</ref>Wọ́n gbé fíìmù náà jáde ní ọjọ́ kejìlá oṣù Kẹrin ọdún 2019, ó sì gba àwọn èrò ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ láti ọ̀dọ̀ àwọn olùtúpalẹ̀ fíìmù. == Àkótán == Ọmọbìnrin kékeré kan tó wà ní ìbẹ̀rẹ̀ ọgbọ̀n ọdún rẹ̀ ń ní ìbànújẹ́ ọkàn títí tó fi rí ọkùnrin tó yẹ fún ìbáṣepọ̀, àmọ́ ó wá mọ̀ pé ó lè jẹ́ ẹni tó burú jù nínú gbogbo àwọn ọkùnrin mìíràn. == Àwọn òṣèré == * [[Lilian Esoro]] gẹ́gẹ́ bí Adaeze * Airebamen Irene gẹ́gẹ́ bí Uju * [[Beverly Naya]] gẹ́gẹ́ bí Jasmine * [[Fẹ́mi Adébáyọ̀|Femi Adebayo]] gẹ́gẹ́ bí Yinka * [[Eucharia Anunobi]] bi Iyaafin Ezenwa * [[Wale Ojo]] gẹ́gẹ́ bí Ọ̀gbẹ́ni Sagoe * Kemigisha Harriet gẹ́gẹ́ bí Yemisi * [[Kenneth Okolie]] gẹ́gẹ́ bí Damilola * Emem Ufot gẹ́gẹ́ bí Ayo == Ìtújáde == Wọ́n fi àwọn òṣèré àti àwọn òṣìṣẹ́ náà hàn àwọn oníròyìn ní ọjọ́ kọkànlá oṣù kẹrin ọdún 2019, ọjọ́ kan ṣáájú ìtújáde fíìmù náà níbi ìfihàn fíìmù pàtàkì kan tí wọ́n ṣe ní Silverbird Cinema. <ref>{{Cite news|title=Femi Adebayo, Eucharia Anunobi, others star in new movie 'Jumbled'|url=https://www.premiumtimesng.com/entertainment/nollywood/325101-femi-adebayo-eucharia-anunobi-others-star-in-new-movie-jumbled.html|last=Augoye|first=Jayne|date=2019-04-12|access-date=2020-05-03}}</ref> == Àwọn ìtọ́kasí == {{Reflist}} lj3igesdzl29tdd2etf4odndru8jtsq 0 84552 637334 2026-09-18T08:40:26Z Bamjos 28839 O ti ṣẹ̀dá àyọkà nípa ṣíṣe ògbufọ̀ ojú-ewé "[[:en:Special:Redirect/revision/1345788608|North East (film)]]" 637334 wikitext text/x-wiki {| class="infobox vevent" ! colspan="2" class="infobox-above summary" |North East |- | colspan="2" class="infobox-image" |[[File:North_East_(2016_film).jpeg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:North_East_(2016_film).jpeg|frameless]]<div class="infobox-caption">Release Poster</div> |- ! scope="row" class="infobox-label" |Directed by | class="infobox-data" |Muyiwa Aluko |- ! scope="row" class="infobox-label" |Produced by | class="infobox-data" |Mary Njoku |- ! scope="row" class="infobox-label" |Starring | class="infobox-data" |<div class="plainlist"> * [[:en:Ini_Dima-Okojie|Ini Dima-Okojie]] * [[:en:OC_Ukeje|OC Ukeje]] * [[:en:Carol_King_(actress)|Carol King]] * Gbenga Titiloye, Unanka Ikechukwu, Sandra Stevens, Alex Ayalogu, Tope Sadiq, Umem Umoh, Belinda Agedah </div> |- ! scope="row" class="infobox-label" |Music by | class="infobox-data" |Capital FEMI |- ! scope="row" class="infobox-label" |Distributed by | class="infobox-data" |[[:en:IROKO_Partners|Iroko Partners Limited]] |- ! scope="row" class="infobox-label" |<div>Release date</div> | class="infobox-data" |<div class="plainlist film-date"> * June&nbsp;23,&nbsp;2016&nbsp;(<span class="bday dtstart published updated itvstart">2016-06-23</span>) </div> |- ! scope="row" class="infobox-label" |<div>Running time</div> | class="infobox-data" |113 minutes |- ! scope="row" class="infobox-label" |Country | class="infobox-data" |Nigeria |- ! scope="row" class="infobox-label" |Languages | class="infobox-data" |English [[:en:Hausa_language|Hausa]]Alex Ayalogu |} '''''Àríwá Ìlà Oòrùn''''' jẹ́ fíìmù ìfẹ́ orílẹ̀- èdè Nàìjíríà ti ọdún 2016, tí Muyiwa Aluko ṣe àgbékalẹ̀ rẹ̀, tí ó sì darí rẹ̀. Fiimu naa ṣe [[Ini Dima-Okojie]] ati [[OC Ukeje]] . Wọ́n gbé e jáde ní ọjọ́ kẹtàlélógún oṣù kẹfà, ọdún 2016, ní Nàìjíríà ní Genesis Deluxe Cinemas. <ref>{{Cite news|url=http://www.pulse.ng/lifestyle/events/nollywood-thursdays-north-east-movie-premiere-id5189245.html|title=OC Ukeje, Gbenro Ajibade, Lala Akindoju, others attend "North East" movie premiere|last=Adiele|first=Chiedu|date=June 24, 2016|access-date=2017-12-25|archivedate=2017-12-25}}</ref> Fún ipa rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí "Hadiza" nínú fíìmù náà, wọ́n yan Dima-Okojie fún òṣèrébìnrin tó dára jùlọ ní ìdíje Nigerian Entertainment Awards ti ọdún 2017. <ref>{{Cite web|archivedate=2017-12-25}}</ref> Ìtàn yìí dá lórí ìbáṣepọ̀ láàárín àwọn ènìyàn méjì tí àṣà wọn yàtọ̀ síra, àti àwọn ìpèníjà tí wọ́n dojú kọ láti gba ìtẹ́wọ́gbà àwọn òbí wọn fún ìgbéyàwó tí ó kan ẹ̀yà àti ẹ̀sìn tí ó yàtọ̀ síra nínú àwùjọ Nàìjíríà ti òde òní. == Ìtàn ìtàn náà == Fiimu naa bẹrẹ pẹlu Hadiza ati baba rẹ, Musa Ahmed, ti wọn n ṣe adura ojoojumọ gẹgẹbi ilana ẹsin Islam. Musa jẹ olufọkansin ninu ẹsin Islam, o si maa n gbiyanju nigbagbogbo lati fi ero rẹ sinu ọkan ọmọbinrin rẹ pe ọkunrin Hausa ti o jẹ Musulumi nikan ni o le jẹ ọkọ ti o dara julọ. Hadiza ni ero ti o gbooro sii nipa ọrọ igbeyawo, o si maa n ka iwe itan-aye ti akọle rẹ jẹ "There was a Country" nigbagbogbo; iwe yii jẹ apejuwe awọn iṣẹlẹ ti o waye lakoko Ogun Abele Naijiria, ti onkọwe ọmọ ẹya Igbo, Chinua Achebe, si kọ ọ. Lati rii daju pe ẹbi rẹ tẹle awọn ilana ẹya ati ẹsin wọn, Musa ṣeto fun Aliyu, ọkunrin Musulumi kan lati Ariwa orilẹ-ede naa, lati bẹrẹ ibatan pẹlu Hadiza; sibẹsibẹ, Hadiza ko ni itara tabi ifẹ si i rara nigbakugba ti ọkunrin naa ba wa ni ẹgbẹ rẹ. Ọmọ ilẹ̀ Gúúsù ìlà-oòrùn Nàìjíríà ni Emeka Okafor. Ó ń ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí onímọ̀ nípa ara ní ilé ìwòsàn kan tí a kò dárúkọ. Nígbà ìrìn àjò oko kan tí Hadiza ṣe sí ibi kan, ó pàdánù àtẹ̀gùn kan, ó sì jábọ́ láti orí ilé náà. Wọ́n gbà á sílé ìwòsàn, wọ́n sì gbà á sí ilé ìwòsàn tí Emeka ti ń ṣiṣẹ́. Bó tilẹ̀ jẹ́ pé àwàdà rẹ̀ kò jẹ́ kí wọ́n rí i ní àkọ́kọ́, wọ́n bẹ̀rẹ̀ sí í ní àjọṣepọ̀ pẹ̀lú àwọn ẹ̀yà tó yàtọ̀ síra. Lẹ́yìn náà ni wọ́n fi hàn pé Musa ń fẹ́ ìyá Emeka, Ifeoma, láìmọ̀, àwọn méjèèjì sì jẹ́ opó lẹ́yìn tí wọ́n ti pàdánù àwọn aya wọn nínú ìgbéyàwó àkọ́kọ́ wọn. A ti ṣètò alẹ́ alẹ́ fún àwọn tọkọtaya mẹ́rin láti pàdé. Nígbà tí ó rí i pé ọmọbìnrin rẹ̀ ń fẹ́ ọmọ olólùfẹ́ rẹ̀, Musa tako bí ìbáṣepọ̀ náà ṣe ń tẹ̀síwájú, ó ṣàlàyé pé ó tako ìgbàgbọ́ ẹ̀sìn àti ìlànà tirẹ̀. Ó tún gbìyànjú láti fi àbẹ̀tẹ́lẹ̀ fún Emeka láti fi àjọṣepọ̀ rẹ̀ rú ẹbọ fún ire ńlá. Lẹ́yìn tí ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn tẹ̀lé ìpinnu rẹ̀, Emeka àti Hadiza nígbẹ̀yìn gbẹ́yín fi ìbùkún ìdílé wọn ṣe ìgbéyàwó. == Àwọn òṣèré == * [[Ini Dima-Okojie]] bi Hadiza Ahmed * [[OC Ukeje]] gẹ́gẹ́ bí Emeka Okafor * [[Carol King (actress)|Carol King]] gẹ́gẹ́ bí Ifeoma Okafor * Saeed "Funky Mallam" Muhammed gẹ́gẹ́ bí Aliyu * Gbenga Titiloye gẹ́gẹ́ bí Musa Ahmed * FEMI Olú-ìlú gẹ́gẹ́ bí ara rẹ̀ * Tope Sadiq gẹ́gẹ́ bí Ọ̀gbẹ́ni Remi * Umem Umoh gẹ́gẹ́ bí Tunde * Belinda Ageda gẹ́gẹ́ bí Nọ́ọ̀sì Jane * Alex Ayalogu gẹ́gẹ́ bí Dókítà Toristhe * Sandra Stevens gẹ́gẹ́ bí Cynthia * Unanka Ikechukwu gẹ́gẹ́ bí Bulus == Àkókò ìgbalejò == Wọ́n gbé ìròyìn náà jáde lórí [[Nollywood Reinvented tàbí ìsọdọ̀tun (isodotun Nollywood)|Nollywood Reinvented]], ẹni tó ṣe àríwísí dídára ìṣeré àti ohùn rẹ̀. Pẹ̀lú ìdíyelé 41%, ìfohùnṣọ̀kan ojú-òpó wẹ́ẹ̀bù náà kà pé " ''Àríwá Ìlà-Oòrùn'' jẹ́ ìfẹ́ onídùnnú tí ó ń borí nítorí àwọn kókó tó yẹ tí ó ń sọ àti ìjíròrò tí ó ń bẹ̀rẹ̀." Lórí ReviewNaija, ó gba ìdíyelé 5/10. Ìtàn àti ìṣeré náà jẹ́ ohun tó gbajúmọ̀ nínú fíìmù náà, ṣùgbọ́n a lè sọ àsọtẹ́lẹ̀ rẹ̀ àti gígùn rẹ̀ tó ga jù gẹ́gẹ́ bí àbájáde nínú fíìmù náà. <ref>{{Cite web|archivedate=2020-08-14}}</ref> ''Pencil Movie Pencil'' fún un ní "A+", ó ṣàpèjúwe rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ọ̀kan lára àwọn fíìmù ìfẹ́ tó rọrùn jùlọ ní Nàìjíríà pẹ̀lú ìtẹ̀síwájú tó dára àti ìṣe tó tayọ láti ọ̀dọ̀ àwọn òṣèré pàtàkì. <ref>{{Cite web|archivedate=2019-01-05}}</ref> == Àwọn ìtọ́kasí == {{Reflist}} [[Ẹ̀ka:Àwọn Àyọkà pẹ̀lú ìjúwe ṣókí]] 3seqrn0pyd42j0tgi3a39m294rcc0eg 0 84553 637337 2026-09-18T08:46:05Z Bamjos 28839 O ti ṣẹ̀dá àyọkà nípa ṣíṣe ògbufọ̀ ojú-ewé "[[:en:Special:Redirect/revision/1339236489|Mortal Inheritance]]" 637337 wikitext text/x-wiki  {{Infobox film|name=''Mortal Inheritance''|image=[[File:Movie screenshot of Mortal Inheritance.jpg|frameless|Mortal Inheritance screenshot]]|caption=|director=Andy Amenechi|producer=[[Zeb Ejiro]]|writer=Bond Emeruwa, Andy Amenechi|starring=[[Fred Amata]], [[Omotola Jalade Ekeinde]], [[Kunle Bamtefa]]|music=Abay Esho|editing=|cinematography=|distributor=|released={{Film date|1996}}|runtime=104 minutes|country=Nigeria|language=English|budget=|gross=}}  Àwòrán '''Mortal Inheritance''' jẹ́ fíìmù ará Nàìjíríà tí [[Zeb Éjiró|Zeb Ejiro]] gbé jáde, tí Andy Amenechi darí, tí Bond Emeruwa sì kọ. == Ìtàn ìtàn náà == "Mortal Inheritance" jẹ́ eré oníṣe tó dá lórí ìfẹ́ àti ìtàn obìnrin kan tí ó ní àìsàn ẹ̀jẹ̀ síkààlì-sẹ́ẹ̀lì (sickle-cell anaemia). Eré náà tún ṣàlàyé nípa bí àṣà àti ìṣe ṣe máa ń tako ìgbéyàwó láàárín àwọn ènìyàn láti ẹ̀yà ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ ní Nàìjíríà. Kemi, obìnrin ọmọ Yorùbá tí ó ní àìsàn ẹ̀jẹ̀ síkààlì-sẹ́ẹ̀lì, ni olú-ẹ̀dá-ìtàn nínú eré náà; Omotola Jalade-Ekeinde ló kó ipa yìí. Ó borí ewu ikú nígbà kékeré gẹ́gẹ́ bí ẹni tí ó ní àìsàn náà, nígbà tí ó sì dàgbà, ó nífẹ̀ẹ́ sí Chike, ọkùnrin ọmọ ẹ̀yà Igbo. Nígbà tí ó wá mọ̀ pé Chike ní irúfẹ́ ẹ̀jẹ̀ AS (tí a mọ̀ sí 'sickle cell trait' tàbí àmì àìsàn náà lára), ó fòpin sí ìbáṣepọ̀ wọn. == Àwọn òṣèré == * [[Omotola Jalade Ekeinde]] bi Kemi Johnson * [[Fred Amata]] gẹ́gẹ́ bí Chike Morah * Kunle Bamtefa gẹ́gẹ́ bí Olórí Morah * Abiola Atanda gẹ́gẹ́ bí Arabinrin Johnson * Bob Ekarika gẹ́gẹ́ bí Kayode Adedeji * Emma France gẹ́gẹ́ bí Nze Nzekwu * Akenn G gẹ́gẹ́ bí Nọ́ọ̀sì 1 * [[Emeka Ike]] gẹ́gẹ́ bí Alex Nwosu * Obiageli Molube gẹ́gẹ́ bí Ìyáàfin Morah * Ifeoma Nevoh gẹ́gẹ́ bí Uchenna Morah * Sam Obiakeme gẹ́gẹ́ bí Dókítà Sam * Mike Ogbonnaya gẹ́gẹ́ bí Dókítà * Victoria Ohamobi gẹ́gẹ́ bí Nọ́ọ̀sì 3 * Caroline Okpei gẹ́gẹ́ bí olùgbàlejò * Mbadiwe Orji gẹ́gẹ́ bí Olórí Obi * KC Ukwuagu gẹ́gẹ́ bí Nọ́ọ̀sì 2 == Wo tun == [[Ààtò àwọn fíímù ilé Nàìjíríà|Àkójọ àwọn fíìmù Nàìjíríà]] == Àwọn ìtọ́kasí == {{Reflist}} kc6e84nc0d6qzwgr8gpw0dpdyoc9inp 0 84554 637338 2026-09-18T08:48:38Z Bamjos 28839 O ti ṣẹ̀dá àyọkà nípa ṣíṣe ògbufọ̀ ojú-ewé "[[:en:Special:Redirect/revision/1354624819|Picture Perfect (2016 film)]]" 637338 wikitext text/x-wiki  <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>  '''''Picture Perfect''''' jẹ́ fíìmù ìfẹ́ àti eré oníṣe ti Nàìjíríà ti ọdún 2016, èyí tí Tope Alake darí. Biodun Stephen ló ṣe àgbéjáde rẹ̀, àwọn òṣèré bíi Mary Njoku, Bisola Aiyeola, àti Bolanle Ninalowo sì kó ipa pàtàkì nínú rẹ̀. == Àwọn òṣèré == * [[Mary Njoku]] gẹ́gẹ́ bí Kumbi * [[Bisola Aiyeola]] gẹ́gẹ́ bí Kiksy * [[Bolanle Ninalowo]] bi Jobe * [[Ronke Ojo]] gẹ́gẹ́ bí * [[Salawa Abeni|Ayaba Salawa]] gẹ́gẹ́ bí Oníbàárà * Samuẹli Asa'ah gẹ́gẹ́ bí Stan * Seun Toheeb Bamgbelu gẹ́gẹ́ bí Rosco * Lucky Jerese gẹ́gẹ́ bí ọlọ́pàá * Banke Bakare gẹ́gẹ́ bí òṣìṣẹ́ Kumbi * Yemi Rufus gẹ́gẹ́ bí Jigga * Biodun Stephen gẹ́gẹ́ bí Sulia * Seyi Akinde gẹ́gẹ́ bí olùdarí ọkọ̀ akérò * David Uzoma Aboy gẹ́gẹ́ bí Tout == Àkókò ìgbalejò == Ninu atunyẹwo rẹ fun iwe-irohin 'The Vanguard', Isabella Akinseye yìn bi awọn oṣere ṣe gbe ipa wọn kalẹ ni ọna ti o rọrun ṣugbọn ti o jinlẹ; o tẹnumọ bi Ninalowo ṣe lo agbara to yẹ lati fun ipa rẹ gẹgẹbi "Jobe" ni ẹmi gidi. Wọn tun mẹnuba bi Bisola Aiyeola ṣe yipada daradara lati ipa rẹ ninu eto *Big Brother Naija* si iṣẹ oṣere sinima. Wọn tun yìn Ronke Ojo ati Mary Njoku fun iṣẹ-ṣiṣe ti o dara. Wọn tun tọka si bi awada ti o wa ninu itan ati iṣe awọn oṣere ṣe jẹ apakan pataki ti o mu ki fiimu naa dun mọni pupọ. Sibẹsibẹ, wọn rii pe aini awọn ọrọ-itumọ (subtitles) ti o peye ati ti o tọ jẹ abawọn ninu fiimu naa. Pẹlupẹlu, wọn ṣakiyesi pe ọna ti wọn ṣe atunṣe fiimu naa (editing) ati bi itan naa ṣe n lọ (pacing) ko tẹle awọn ilana ti o peye ti iṣẹ-ọjọgbọn. Ó gba ìpele 64% lórí [[Nollywood Reinvented tàbí ìsọdọ̀tun (isodotun Nollywood)|Nollywood Reinvented]], ẹni tí ó tẹnu mọ́ bí Ninalowo ṣe lè máa túmọ̀ onírúurú ipa nínú fíìmù. Mo ṣe àkópọ̀ àtúnyẹ̀wò rẹ̀ nípa ṣíṣàlàyé pé àǹfààní eré ìnàjú tí mo rí gbà láti inú wíwo fíìmù náà ló mú kí ó jẹ́ àrà ọ̀tọ̀. Nínú àtúnyẹ̀wò talkafricanmovies, wọ́n “dámọ̀ràn fíìmù náà”, síbẹ̀ wọ́n béèrè pé eré ìtàgé àti àwọn apá ìtàn náà kò ṣeé ṣe ní ayé gidi. Wọ́n gbóríyìn fún ìṣe àwọn òṣèré pàtàkì gẹ́gẹ́ bí ẹni tó ní ẹ̀bùn àti pé ó ń fi apá mìíràn hàn nínú àwọn òṣèré náà. Chidumga Izuzu fún ''Pulse'' tí àkọlé rẹ̀ jẹ́ ''"Picture Perfect" ti Tope Alake gbé àkọlé rẹ̀ ga'', nígbà tí ó ń gbóríyìn fún onírúurú apá fíìmù náà. <ref>{{Cite news|url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/pulse-movie-review-tope-alakes-picture-perfect-lives-up-to-its-title-id6956688.html|title=Tope Alake's "Picture Perfect" lives up to its title|last=Izuzu|first1=Chidumga|date=July 7, 2017|journal=[[Pulse Nigeria]]|accessdate=2018-11-20}}</ref> Ife Olujuyigbe fún ''True Nollywood Stories'' fún un ní ìdíyelé 60% nígbà tí ó gbà pé ìṣe Bolanle Ninalowo, ìṣe Mary Njoku, kò bá àṣà mu, ṣùgbọ́n ó jẹ́ ohun tí a lè gbàgbọ́ díẹ̀. Wọ́n ṣàpèjúwe wí pé Bisola Aiyeola jẹ́ “Kiksy” kò ní ìtumọ̀ kankan, nítorí àìsí àwọn ohun kikọ tó ń kópa nínú fíìmù náà. Síbẹ̀, wọ́n sọ pé ó ti gba àwọn àṣìṣe náà sílẹ̀ pẹ̀lú ìṣeré rẹ̀ tí kò lábùkù. A ṣàlàyé ìṣẹ̀dá ìwà "Jobe" gẹ́gẹ́ bí ẹni tí ó ní ìwà tí ó fihàn pé àwọn ọmọkùnrin/àwọn arúfin àwùjọ pàápàá lè wá ìfọwọ́sowọ́pọ̀ láìsí ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò ìbálòpọ̀ àti pé wọn kò ní jẹ àwọn ènìyàn níyà nípa níní ìpele gíga ti ìbáwí. Wọ́n ṣe àríwísí ìlọsíwájú náà àti àwọn ìtàn díẹ̀ pé wọn kò ṣe dáadáa. <ref>{{Cite web|archivedate=2019-07-19}}</ref> === Àwọn Àpótí Ìrìnàjò === Ere-idaraya naa gba yiyan marun-un ni Awọn Awards Best of Nollywood ti ọdun 2017, pẹlu ẹka fun oṣere ti o dara julọ ninu ipa asiwaju, oṣere ti o dara julọ, lilo ti o dara julọ ti ounjẹ Naijiria ninu fiimu kan, aṣọ ti o dara julọ ati oju inu ti o dara julọ. <ref>{{Cite web|archivedate=2020-10-26}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="width:100%" |+Àkójọ gbogbo àwọn ẹ̀bùn ! Ọdún ! Ẹ̀bùn ! Ẹ̀ka ! Olùgbà(àwọn) ! Àbájáde ! {{Abbr|Ref.|References}} |- | rowspan="5" | 2017 | rowspan="5" | Àwọn Ẹ̀bùn Nollywood Tó Dáa Jùlọ | Òṣèré tó dára jùlọ nínú ipa olórí - Gẹ̀ẹ́sì | Bolanle Ninalowo|{{won}} | rowspan="5" | |- | Òṣèré Àtìlẹ́yìn Tó Dáa Jùlọ – Gẹ̀ẹ́sì | Bisola Aiyeola |{{Nom}} |- | Lílo Aṣọ Nàìjíríà Tó Dáa Jùlọ Nínú Fíìmù | rowspan="3" | ''Àwòrán Pípé'' |{{Nom}} |- | Lílo Ṣíṣe Ojú Tó Dáa Jùlọ Nínú Fíìmù |{{Nom}} |- | Lilo Oúnjẹ Nàìjíríà Tó Dáa Jùlọ Nínú Fíìmù|{{won}} |} == Àwọn ìtọ́kasí == {{Reflist}} krf1o41of8y6j8zqglyt3momi8h66gt 0 84555 637340 2026-09-18T10:18:12Z Olaoye Sheu Ibrahim 31612 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1365800662|Fight (disambiguation)]]" 637340 wikitext text/x-wiki '''Ija''' jẹ lakàdìgbò tí a mòómò ṣe, lójúnà áti fi agbára hàn lórí àwọn akegbé wa. '''Ija''' tabi kí a má '''jà''' tún lè tọ́ka sí : nhwrjlgeorz65f0wuurqsr9nt9o1eom 637341 637340 2026-09-18T10:19:02Z Olaoye Sheu Ibrahim 31612 /* */ 637341 wikitext text/x-wiki '''Ija''' jẹ lakàdìgbò tí a mòómò ṣe, lójúnà áti fi agbára hàn lórí àwọn akegbé wa. '''Ija''' tabi kí a má '''jà''' tún lè tọ́ka sí : ==Ìjà eré ìdárayá == * [[Combat sport]] * [[Fighting in ice hockey]] * [[Martial arts]] *[[Philadelphia Fight]], an American rugby league team 2b90opvb5p74u6c9lssbynthdjuvq9a 637342 637341 2026-09-18T10:21:37Z Olaoye Sheu Ibrahim 31612 /* Ìjà eré ìdárayá */ 637342 wikitext text/x-wiki '''Ija''' jẹ lakàdìgbò tí a mòómò ṣe, lójúnà áti fi agbára hàn lórí àwọn akegbé wa. '''Ija''' tabi kí a má '''jà''' tún lè tọ́ka sí : ==Ìjà eré ìdárayá == * [[Combat sport]] * [[Fighting in ice hockey]] * [[Martial arts]] *[[Philadelphia Fight]], an American rugby league team ==Ìjà gẹ́gẹ́bi iṣẹ́-ọnà, ìdárayá, àti ìgbéròhìnjáde == ===Eré-oníse=== * [[Fighting (2009 film)|''Fighting'' (2009 film)]], a 2009 action film directed by Dito Montiel * [[Fighting (2014 film)|''Fighting'' (2014 film)]], a 2014 Chinese action-romance film directed by Yu Junhao pgea2qpw75ui8cemnob40k02iyjsnhn 637343 637342 2026-09-18T10:22:16Z Olaoye Sheu Ibrahim 31612 /* Ìjà gẹ́gẹ́bi iṣẹ́-ọnà, ìdárayá, àti ìgbéròhìnjáde */ 637343 wikitext text/x-wiki '''Ija''' jẹ lakàdìgbò tí a mòómò ṣe, lójúnà áti fi agbára hàn lórí àwọn akegbé wa. '''Ija''' tabi kí a má '''jà''' tún lè tọ́ka sí : ==Ìjà eré ìdárayá == * [[Combat sport]] * [[Fighting in ice hockey]] * [[Martial arts]] *[[Philadelphia Fight]], an American rugby league team ==Ìjà gẹ́gẹ́bi iṣẹ́-ọnà, ìdárayá, àti ìgbéròhìnjáde == ===Eré-oníse=== * [[Fighting (2009 film)|''Fighting'' (2009 film)]], a 2009 action film directed by Dito Montiel * [[Fighting (2014 film)|''Fighting'' (2014 film)]], a 2014 Chinese action-romance film directed by Yu Junhao ====Àwọ-orin==== * [[Fight (Doro album)|''Fight'' (Doro album)]], 2002 * [[Fight (Flipper album)|''Fight'' (Flipper album)]], 2009 * [[Fight (Mayumi Iizuka album)|''Fight'' (Mayumi Iizuka album)]], 2009 * [[Fight (Kanjani Eight album)|''Fight'' (Kanjani Eight album)]], 2011 * [[Fighting (Tank album)|''Fighting'' (Tank album)]], 2006 * [[Fighting (Thin Lizzy album)|''Fighting'' (Thin Lizzy album)]], 1975 * [[Fight (EP)|''Fight'' (EP)]], a 2013 EP by Sister Sparrow & the Dirty Birds * Fighting, working title of the 1981 Adam and the Ants album [[Prince Charming (album)|''Prince Charming'']] bd20phfrx3kmpl3q9slxgvoaeol0lrk 637344 637343 2026-09-18T10:22:53Z Olaoye Sheu Ibrahim 31612 /* Ìjà gẹ́gẹ́bi iṣẹ́-ọnà, ìdárayá, àti ìgbéròhìnjáde */ 637344 wikitext text/x-wiki '''Ija''' jẹ lakàdìgbò tí a mòómò ṣe, lójúnà áti fi agbára hàn lórí àwọn akegbé wa. '''Ija''' tabi kí a má '''jà''' tún lè tọ́ka sí : ==Ìjà eré ìdárayá == * [[Combat sport]] * [[Fighting in ice hockey]] * [[Martial arts]] *[[Philadelphia Fight]], an American rugby league team ==Ìjà gẹ́gẹ́bi iṣẹ́-ọnà, ìdárayá, àti ìgbéròhìnjáde == ===Eré-oníse=== * [[Fighting (2009 film)|''Fighting'' (2009 film)]], a 2009 action film directed by Dito Montiel * [[Fighting (2014 film)|''Fighting'' (2014 film)]], a 2014 Chinese action-romance film directed by Yu Junhao ====Àwọ-orin==== * [[Fight (Doro album)|''Fight'' (Doro album)]], 2002 * [[Fight (Flipper album)|''Fight'' (Flipper album)]], 2009 * [[Fight (Mayumi Iizuka album)|''Fight'' (Mayumi Iizuka album)]], 2009 * [[Fight (Kanjani Eight album)|''Fight'' (Kanjani Eight album)]], 2011 * [[Fighting (Tank album)|''Fighting'' (Tank album)]], 2006 * [[Fighting (Thin Lizzy album)|''Fighting'' (Thin Lizzy album)]], 1975 * [[Fight (EP)|''Fight'' (EP)]], a 2013 EP by Sister Sparrow & the Dirty Birds * Fighting, working title of the 1981 Adam and the Ants album [[Prince Charming (album)|''Prince Charming'']] ====Orin==== *[[Fight (Natalia Barbu song)|"Fight" (Natalia Barbu song)]], a Eurovision song by Natalia Barbu *"Fight", a song by Amberian Dawn from ''[[Circus Black]]'' *"Fight", a song by Brockhampton from ''[[Saturation II]]'' *"Fight", a song by Gotthard from ''[[Firebirth]]'' *"Fight," a song by Lee DeWyze from ''[[Frames (Lee DeWyze album)|Frames]]'' *"Fight", a song by Metalium from ''[[Millennium Metal - Chapter One]]'' *"Fight", a theme song and single by The Musketeers from the BBC TV series ''[[The Flashing Blade]]'' *"Fight", a song by [[NEFFEX]] *"Fight", a song by The Rolling Stones from [[Dirty Work (The Rolling Stones album)|''Dirty Work'']] *"Fight", a song by [[Sons of Angels (Norwegian band)|Sons of Angels]] *"Fight", a song by Warkings from ''[[Revolution (Warkings album)|Revolution]]'' *"Fight (No Matter How Long)", a song by The Bunburys from ''[[1988 Summer Olympics Album: One Moment in Time]]'' *[[Fight song (disambiguation)]] *[[Fighting (Tyler Joe Miller song)|"Fighting" (Tyler Joe Miller song)]] *[[Fighting (Yellowcard song)|"Fighting" (Yellowcard song)]], from ''Paper Walls'' *[[Fighting (BSS song)|"Fighting" (BSS song)]] 3l3po3wttfxmupgozd3wq3rjj2y4p6i 637345 637344 2026-09-18T10:23:45Z Olaoye Sheu Ibrahim 31612 /* Ìjà gẹ́gẹ́bi iṣẹ́-ọnà, ìdárayá, àti ìgbéròhìnjáde */ 637345 wikitext text/x-wiki '''Ija''' jẹ lakàdìgbò tí a mòómò ṣe, lójúnà áti fi agbára hàn lórí àwọn akegbé wa. '''Ija''' tabi kí a má '''jà''' tún lè tọ́ka sí : ==Ìjà eré ìdárayá == * [[Combat sport]] * [[Fighting in ice hockey]] * [[Martial arts]] *[[Philadelphia Fight]], an American rugby league team ==Ìjà gẹ́gẹ́bi iṣẹ́-ọnà, ìdárayá, àti ìgbéròhìnjáde == ===Eré-oníse=== * [[Fighting (2009 film)|''Fighting'' (2009 film)]], a 2009 action film directed by Dito Montiel * [[Fighting (2014 film)|''Fighting'' (2014 film)]], a 2014 Chinese action-romance film directed by Yu Junhao ====Àwọ-orin==== * [[Fight (Doro album)|''Fight'' (Doro album)]], 2002 * [[Fight (Flipper album)|''Fight'' (Flipper album)]], 2009 * [[Fight (Mayumi Iizuka album)|''Fight'' (Mayumi Iizuka album)]], 2009 * [[Fight (Kanjani Eight album)|''Fight'' (Kanjani Eight album)]], 2011 * [[Fighting (Tank album)|''Fighting'' (Tank album)]], 2006 * [[Fighting (Thin Lizzy album)|''Fighting'' (Thin Lizzy album)]], 1975 * [[Fight (EP)|''Fight'' (EP)]], a 2013 EP by Sister Sparrow & the Dirty Birds * Fighting, working title of the 1981 Adam and the Ants album [[Prince Charming (album)|''Prince Charming'']] ====Orin==== *[[Fight (Natalia Barbu song)|"Fight" (Natalia Barbu song)]], a Eurovision song by Natalia Barbu *"Fight", a song by Amberian Dawn from ''[[Circus Black]]'' *"Fight", a song by Brockhampton from ''[[Saturation II]]'' *"Fight", a song by Gotthard from ''[[Firebirth]]'' *"Fight," a song by Lee DeWyze from ''[[Frames (Lee DeWyze album)|Frames]]'' *"Fight", a song by Metalium from ''[[Millennium Metal - Chapter One]]'' *"Fight", a theme song and single by The Musketeers from the BBC TV series ''[[The Flashing Blade]]'' *"Fight", a song by [[NEFFEX]] *"Fight", a song by The Rolling Stones from [[Dirty Work (The Rolling Stones album)|''Dirty Work'']] *"Fight", a song by [[Sons of Angels (Norwegian band)|Sons of Angels]] *"Fight", a song by Warkings from ''[[Revolution (Warkings album)|Revolution]]'' *"Fight (No Matter How Long)", a song by The Bunburys from ''[[1988 Summer Olympics Album: One Moment in Time]]'' *[[Fight song (disambiguation)]] *[[Fighting (Tyler Joe Miller song)|"Fighting" (Tyler Joe Miller song)]] *[[Fighting (Yellowcard song)|"Fighting" (Yellowcard song)]], from ''Paper Walls'' *[[Fighting (BSS song)|"Fighting" (BSS song)]] ===Eré kọ̀m̀pútà=== * [[Fighting game]], a genre of video games === Ìwé === * ''[[Fight: Inside the Wildest Battle for the White House]]'', a 2025 nonfiction book by Jonathan Allen and Amie Parnes rpifgmfx1b2604bu3rrmdz8jmqjrqcc 637346 637345 2026-09-18T10:24:50Z Olaoye Sheu Ibrahim 31612 /* Ìjà gẹ́gẹ́bi iṣẹ́-ọnà, ìdárayá, àti ìgbéròhìnjáde */ 637346 wikitext text/x-wiki '''Ija''' jẹ lakàdìgbò tí a mòómò ṣe, lójúnà áti fi agbára hàn lórí àwọn akegbé wa. '''Ija''' tabi kí a má '''jà''' tún lè tọ́ka sí : ==Ìjà eré ìdárayá == * [[Combat sport]] * [[Fighting in ice hockey]] * [[Martial arts]] *[[Philadelphia Fight]], an American rugby league team ==Ìjà gẹ́gẹ́bi iṣẹ́-ọnà, ìdárayá, àti ìgbéròhìnjáde == ===Eré-oníse=== * [[Fighting (2009 film)|''Fighting'' (2009 film)]], a 2009 action film directed by Dito Montiel * [[Fighting (2014 film)|''Fighting'' (2014 film)]], a 2014 Chinese action-romance film directed by Yu Junhao ====Àwọ-orin==== * [[Fight (Doro album)|''Fight'' (Doro album)]], 2002 * [[Fight (Flipper album)|''Fight'' (Flipper album)]], 2009 * [[Fight (Mayumi Iizuka album)|''Fight'' (Mayumi Iizuka album)]], 2009 * [[Fight (Kanjani Eight album)|''Fight'' (Kanjani Eight album)]], 2011 * [[Fighting (Tank album)|''Fighting'' (Tank album)]], 2006 * [[Fighting (Thin Lizzy album)|''Fighting'' (Thin Lizzy album)]], 1975 * [[Fight (EP)|''Fight'' (EP)]], a 2013 EP by Sister Sparrow & the Dirty Birds * Fighting, working title of the 1981 Adam and the Ants album [[Prince Charming (album)|''Prince Charming'']] ====Orin==== *[[Fight (Natalia Barbu song)|"Fight" (Natalia Barbu song)]], a Eurovision song by Natalia Barbu *"Fight", a song by Amberian Dawn from ''[[Circus Black]]'' *"Fight", a song by Brockhampton from ''[[Saturation II]]'' *"Fight", a song by Gotthard from ''[[Firebirth]]'' *"Fight," a song by Lee DeWyze from ''[[Frames (Lee DeWyze album)|Frames]]'' *"Fight", a song by Metalium from ''[[Millennium Metal - Chapter One]]'' *"Fight", a theme song and single by The Musketeers from the BBC TV series ''[[The Flashing Blade]]'' *"Fight", a song by [[NEFFEX]] *"Fight", a song by The Rolling Stones from [[Dirty Work (The Rolling Stones album)|''Dirty Work'']] *"Fight", a song by [[Sons of Angels (Norwegian band)|Sons of Angels]] *"Fight", a song by Warkings from ''[[Revolution (Warkings album)|Revolution]]'' *"Fight (No Matter How Long)", a song by The Bunburys from ''[[1988 Summer Olympics Album: One Moment in Time]]'' *[[Fight song (disambiguation)]] *[[Fighting (Tyler Joe Miller song)|"Fighting" (Tyler Joe Miller song)]] *[[Fighting (Yellowcard song)|"Fighting" (Yellowcard song)]], from ''Paper Walls'' *[[Fighting (BSS song)|"Fighting" (BSS song)]] ===Eré kọ̀m̀pútà=== * [[Fighting game]], a genre of video games === Ìwé === * ''[[Fight: Inside the Wildest Battle for the White House]]'', a 2025 nonfiction book by Jonathan Allen and Amie Parnes ==Àwọn òmíràn == * [[Waist clothes]] or fights, colored clothes or sheets hung around the outside of a ship's upper works * [[Assault]] and [[Battery (crime) |battery]] 8ixc4r8y7ndd8qw9seqts9thj8so3d8 637347 637346 2026-09-18T10:25:26Z Olaoye Sheu Ibrahim 31612 /* Àwọn òmíràn */ 637347 wikitext text/x-wiki '''Ija''' jẹ lakàdìgbò tí a mòómò ṣe, lójúnà áti fi agbára hàn lórí àwọn akegbé wa. '''Ija''' tabi kí a má '''jà''' tún lè tọ́ka sí : ==Ìjà eré ìdárayá == * [[Combat sport]] * [[Fighting in ice hockey]] * [[Martial arts]] *[[Philadelphia Fight]], an American rugby league team ==Ìjà gẹ́gẹ́bi iṣẹ́-ọnà, ìdárayá, àti ìgbéròhìnjáde == ===Eré-oníse=== * [[Fighting (2009 film)|''Fighting'' (2009 film)]], a 2009 action film directed by Dito Montiel * [[Fighting (2014 film)|''Fighting'' (2014 film)]], a 2014 Chinese action-romance film directed by Yu Junhao ====Àwọ-orin==== * [[Fight (Doro album)|''Fight'' (Doro album)]], 2002 * [[Fight (Flipper album)|''Fight'' (Flipper album)]], 2009 * [[Fight (Mayumi Iizuka album)|''Fight'' (Mayumi Iizuka album)]], 2009 * [[Fight (Kanjani Eight album)|''Fight'' (Kanjani Eight album)]], 2011 * [[Fighting (Tank album)|''Fighting'' (Tank album)]], 2006 * [[Fighting (Thin Lizzy album)|''Fighting'' (Thin Lizzy album)]], 1975 * [[Fight (EP)|''Fight'' (EP)]], a 2013 EP by Sister Sparrow & the Dirty Birds * Fighting, working title of the 1981 Adam and the Ants album [[Prince Charming (album)|''Prince Charming'']] ====Orin==== *[[Fight (Natalia Barbu song)|"Fight" (Natalia Barbu song)]], a Eurovision song by Natalia Barbu *"Fight", a song by Amberian Dawn from ''[[Circus Black]]'' *"Fight", a song by Brockhampton from ''[[Saturation II]]'' *"Fight", a song by Gotthard from ''[[Firebirth]]'' *"Fight," a song by Lee DeWyze from ''[[Frames (Lee DeWyze album)|Frames]]'' *"Fight", a song by Metalium from ''[[Millennium Metal - Chapter One]]'' *"Fight", a theme song and single by The Musketeers from the BBC TV series ''[[The Flashing Blade]]'' *"Fight", a song by [[NEFFEX]] *"Fight", a song by The Rolling Stones from [[Dirty Work (The Rolling Stones album)|''Dirty Work'']] *"Fight", a song by [[Sons of Angels (Norwegian band)|Sons of Angels]] *"Fight", a song by Warkings from ''[[Revolution (Warkings album)|Revolution]]'' *"Fight (No Matter How Long)", a song by The Bunburys from ''[[1988 Summer Olympics Album: One Moment in Time]]'' *[[Fight song (disambiguation)]] *[[Fighting (Tyler Joe Miller song)|"Fighting" (Tyler Joe Miller song)]] *[[Fighting (Yellowcard song)|"Fighting" (Yellowcard song)]], from ''Paper Walls'' *[[Fighting (BSS song)|"Fighting" (BSS song)]] ===Eré kọ̀m̀pútà=== * [[Fighting game]], a genre of video games === Ìwé === * ''[[Fight: Inside the Wildest Battle for the White House]]'', a 2025 nonfiction book by Jonathan Allen and Amie Parnes ==Àwọn òmíràn == * [[Waist clothes]] or fights, colored clothes or sheets hung around the outside of a ship's upper works * [[Assault]] and [[Battery (crime) |battery]] ==Tún yẹ àwọn eléyi náà wò == {{wikiquote|Fight}} * [[Affray]] * [[Dogfight (disambiguation)]] * [[Fight Club (disambiguation)]] * [[Fighter (disambiguation)]] * [[Fite (disambiguation)]] * [[Infighting (disambiguation)]] * [[Paiting]], also known as fighting, a common expression used in the Korean language to rally or cheer someone {{disambiguation}} csg2nnmh7dyg73txdrjjdshvjk76013 637348 637347 2026-09-18T10:27:23Z Olaoye Sheu Ibrahim 31612 /* Ìjà eré ìdárayá */ 637348 wikitext text/x-wiki '''Ija''' jẹ lakàdìgbò tí a mòómò ṣe, lójúnà áti fi agbára hàn lórí àwọn akegbé wa. '''Ija''' tabi kí a má '''jà''' tún lè tọ́ka sí : ==Ìjà eré ìdárayá == * Eré ìjà [[Combat sport]] * Eré fífi igi gbá bọ́ọ̀lù lórí yìnyín [[Fighting in ice hockey]] * [[Martial arts]] *[[Philadelphia Fight]], an American rugby league team ==Ìjà gẹ́gẹ́bi iṣẹ́-ọnà, ìdárayá, àti ìgbéròhìnjáde == ===Eré-oníse=== * [[Fighting (2009 film)|''Fighting'' (2009 film)]], a 2009 action film directed by Dito Montiel * [[Fighting (2014 film)|''Fighting'' (2014 film)]], a 2014 Chinese action-romance film directed by Yu Junhao ====Àwọ-orin==== * [[Fight (Doro album)|''Fight'' (Doro album)]], 2002 * [[Fight (Flipper album)|''Fight'' (Flipper album)]], 2009 * [[Fight (Mayumi Iizuka album)|''Fight'' (Mayumi Iizuka album)]], 2009 * [[Fight (Kanjani Eight album)|''Fight'' (Kanjani Eight album)]], 2011 * [[Fighting (Tank album)|''Fighting'' (Tank album)]], 2006 * [[Fighting (Thin Lizzy album)|''Fighting'' (Thin Lizzy album)]], 1975 * [[Fight (EP)|''Fight'' (EP)]], a 2013 EP by Sister Sparrow & the Dirty Birds * Fighting, working title of the 1981 Adam and the Ants album [[Prince Charming (album)|''Prince Charming'']] ====Orin==== *[[Fight (Natalia Barbu song)|"Fight" (Natalia Barbu song)]], a Eurovision song by Natalia Barbu *"Fight", a song by Amberian Dawn from ''[[Circus Black]]'' *"Fight", a song by Brockhampton from ''[[Saturation II]]'' *"Fight", a song by Gotthard from ''[[Firebirth]]'' *"Fight," a song by Lee DeWyze from ''[[Frames (Lee DeWyze album)|Frames]]'' *"Fight", a song by Metalium from ''[[Millennium Metal - Chapter One]]'' *"Fight", a theme song and single by The Musketeers from the BBC TV series ''[[The Flashing Blade]]'' *"Fight", a song by [[NEFFEX]] *"Fight", a song by The Rolling Stones from [[Dirty Work (The Rolling Stones album)|''Dirty Work'']] *"Fight", a song by [[Sons of Angels (Norwegian band)|Sons of Angels]] *"Fight", a song by Warkings from ''[[Revolution (Warkings album)|Revolution]]'' *"Fight (No Matter How Long)", a song by The Bunburys from ''[[1988 Summer Olympics Album: One Moment in Time]]'' *[[Fight song (disambiguation)]] *[[Fighting (Tyler Joe Miller song)|"Fighting" (Tyler Joe Miller song)]] *[[Fighting (Yellowcard song)|"Fighting" (Yellowcard song)]], from ''Paper Walls'' *[[Fighting (BSS song)|"Fighting" (BSS song)]] ===Eré kọ̀m̀pútà=== * [[Fighting game]], a genre of video games === Ìwé === * ''[[Fight: Inside the Wildest Battle for the White House]]'', a 2025 nonfiction book by Jonathan Allen and Amie Parnes ==Àwọn òmíràn == * [[Waist clothes]] or fights, colored clothes or sheets hung around the outside of a ship's upper works * [[Assault]] and [[Battery (crime) |battery]] ==Tún yẹ àwọn eléyi náà wò == {{wikiquote|Fight}} * [[Affray]] * [[Dogfight (disambiguation)]] * [[Fight Club (disambiguation)]] * [[Fighter (disambiguation)]] * [[Fite (disambiguation)]] * [[Infighting (disambiguation)]] * [[Paiting]], also known as fighting, a common expression used in the Korean language to rally or cheer someone {{disambiguation}} 3wo9fqjlhkim4bm0ad4e4rxz5h8iwmu 637349 637348 2026-09-18T10:28:07Z Olaoye Sheu Ibrahim 31612 /* Ìjà eré ìdárayá */ 637349 wikitext text/x-wiki '''Ija''' jẹ lakàdìgbò tí a mòómò ṣe, lójúnà áti fi agbára hàn lórí àwọn akegbé wa. '''Ija''' tabi kí a má '''jà''' tún lè tọ́ka sí : ==Ìjà eré ìdárayá == * Eré ìjà ([[Combat sport]]) * Eré fífi igi gbá bọ́ọ̀lù lórí yìnyín ([[Fighting in ice hockey]]) * Eré ìjà ààbò-ara ([[Martial arts]]) *[[Philadelphia Fight]], an American rugby league team ==Ìjà gẹ́gẹ́bi iṣẹ́-ọnà, ìdárayá, àti ìgbéròhìnjáde == ===Eré-oníse=== * [[Fighting (2009 film)|''Fighting'' (2009 film)]], a 2009 action film directed by Dito Montiel * [[Fighting (2014 film)|''Fighting'' (2014 film)]], a 2014 Chinese action-romance film directed by Yu Junhao ====Àwọ-orin==== * [[Fight (Doro album)|''Fight'' (Doro album)]], 2002 * [[Fight (Flipper album)|''Fight'' (Flipper album)]], 2009 * [[Fight (Mayumi Iizuka album)|''Fight'' (Mayumi Iizuka album)]], 2009 * [[Fight (Kanjani Eight album)|''Fight'' (Kanjani Eight album)]], 2011 * [[Fighting (Tank album)|''Fighting'' (Tank album)]], 2006 * [[Fighting (Thin Lizzy album)|''Fighting'' (Thin Lizzy album)]], 1975 * [[Fight (EP)|''Fight'' (EP)]], a 2013 EP by Sister Sparrow & the Dirty Birds * Fighting, working title of the 1981 Adam and the Ants album [[Prince Charming (album)|''Prince Charming'']] ====Orin==== *[[Fight (Natalia Barbu song)|"Fight" (Natalia Barbu song)]], a Eurovision song by Natalia Barbu *"Fight", a song by Amberian Dawn from ''[[Circus Black]]'' *"Fight", a song by Brockhampton from ''[[Saturation II]]'' *"Fight", a song by Gotthard from ''[[Firebirth]]'' *"Fight," a song by Lee DeWyze from ''[[Frames (Lee DeWyze album)|Frames]]'' *"Fight", a song by Metalium from ''[[Millennium Metal - Chapter One]]'' *"Fight", a theme song and single by The Musketeers from the BBC TV series ''[[The Flashing Blade]]'' *"Fight", a song by [[NEFFEX]] *"Fight", a song by The Rolling Stones from [[Dirty Work (The Rolling Stones album)|''Dirty Work'']] *"Fight", a song by [[Sons of Angels (Norwegian band)|Sons of Angels]] *"Fight", a song by Warkings from ''[[Revolution (Warkings album)|Revolution]]'' *"Fight (No Matter How Long)", a song by The Bunburys from ''[[1988 Summer Olympics Album: One Moment in Time]]'' *[[Fight song (disambiguation)]] *[[Fighting (Tyler Joe Miller song)|"Fighting" (Tyler Joe Miller song)]] *[[Fighting (Yellowcard song)|"Fighting" (Yellowcard song)]], from ''Paper Walls'' *[[Fighting (BSS song)|"Fighting" (BSS song)]] ===Eré kọ̀m̀pútà=== * [[Fighting game]], a genre of video games === Ìwé === * ''[[Fight: Inside the Wildest Battle for the White House]]'', a 2025 nonfiction book by Jonathan Allen and Amie Parnes ==Àwọn òmíràn == * [[Waist clothes]] or fights, colored clothes or sheets hung around the outside of a ship's upper works * [[Assault]] and [[Battery (crime) |battery]] ==Tún yẹ àwọn eléyi náà wò == {{wikiquote|Fight}} * [[Affray]] * [[Dogfight (disambiguation)]] * [[Fight Club (disambiguation)]] * [[Fighter (disambiguation)]] * [[Fite (disambiguation)]] * [[Infighting (disambiguation)]] * [[Paiting]], also known as fighting, a common expression used in the Korean language to rally or cheer someone {{disambiguation}} 9wr5ilqwxu1riyscfzp1xg5e4ztagqf 637351 637349 2026-09-18T10:30:39Z Olaoye Sheu Ibrahim 31612 /* Ìjà eré ìdárayá */ 637351 wikitext text/x-wiki '''Ija''' jẹ lakàdìgbò tí a mòómò ṣe, lójúnà áti fi agbára hàn lórí àwọn akegbé wa. '''Ija''' tabi kí a má '''jà''' tún lè tọ́ka sí : ==Ìjà eré ìdárayá == * Eré ìjà ([[Combat sport]]) * Eré fífi igi gbá bọ́ọ̀lù lórí yìnyín ([[Fighting in ice hockey]]) * Eré ìjà ààbò-ara ([[Martial arts]]) * Ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù rugby [[Philadelphia Fight]], ==Ìjà gẹ́gẹ́bi iṣẹ́-ọnà, ìdárayá, àti ìgbéròhìnjáde == ===Eré-oníse=== * [[Fighting (2009 film)|''Fighting'' (2009 film)]], a 2009 action film directed by Dito Montiel * [[Fighting (2014 film)|''Fighting'' (2014 film)]], a 2014 Chinese action-romance film directed by Yu Junhao ====Àwọ-orin==== * [[Fight (Doro album)|''Fight'' (Doro album)]], 2002 * [[Fight (Flipper album)|''Fight'' (Flipper album)]], 2009 * [[Fight (Mayumi Iizuka album)|''Fight'' (Mayumi Iizuka album)]], 2009 * [[Fight (Kanjani Eight album)|''Fight'' (Kanjani Eight album)]], 2011 * [[Fighting (Tank album)|''Fighting'' (Tank album)]], 2006 * [[Fighting (Thin Lizzy album)|''Fighting'' (Thin Lizzy album)]], 1975 * [[Fight (EP)|''Fight'' (EP)]], a 2013 EP by Sister Sparrow & the Dirty Birds * Fighting, working title of the 1981 Adam and the Ants album [[Prince Charming (album)|''Prince Charming'']] ====Orin==== *[[Fight (Natalia Barbu song)|"Fight" (Natalia Barbu song)]], a Eurovision song by Natalia Barbu *"Fight", a song by Amberian Dawn from ''[[Circus Black]]'' *"Fight", a song by Brockhampton from ''[[Saturation II]]'' *"Fight", a song by Gotthard from ''[[Firebirth]]'' *"Fight," a song by Lee DeWyze from ''[[Frames (Lee DeWyze album)|Frames]]'' *"Fight", a song by Metalium from ''[[Millennium Metal - Chapter One]]'' *"Fight", a theme song and single by The Musketeers from the BBC TV series ''[[The Flashing Blade]]'' *"Fight", a song by [[NEFFEX]] *"Fight", a song by The Rolling Stones from [[Dirty Work (The Rolling Stones album)|''Dirty Work'']] *"Fight", a song by [[Sons of Angels (Norwegian band)|Sons of Angels]] *"Fight", a song by Warkings from ''[[Revolution (Warkings album)|Revolution]]'' *"Fight (No Matter How Long)", a song by The Bunburys from ''[[1988 Summer Olympics Album: One Moment in Time]]'' *[[Fight song (disambiguation)]] *[[Fighting (Tyler Joe Miller song)|"Fighting" (Tyler Joe Miller song)]] *[[Fighting (Yellowcard song)|"Fighting" (Yellowcard song)]], from ''Paper Walls'' *[[Fighting (BSS song)|"Fighting" (BSS song)]] ===Eré kọ̀m̀pútà=== * [[Fighting game]], a genre of video games === Ìwé === * ''[[Fight: Inside the Wildest Battle for the White House]]'', a 2025 nonfiction book by Jonathan Allen and Amie Parnes ==Àwọn òmíràn == * [[Waist clothes]] or fights, colored clothes or sheets hung around the outside of a ship's upper works * [[Assault]] and [[Battery (crime) |battery]] ==Tún yẹ àwọn eléyi náà wò == {{wikiquote|Fight}} * [[Affray]] * [[Dogfight (disambiguation)]] * [[Fight Club (disambiguation)]] * [[Fighter (disambiguation)]] * [[Fite (disambiguation)]] * [[Infighting (disambiguation)]] * [[Paiting]], also known as fighting, a common expression used in the Korean language to rally or cheer someone {{disambiguation}} sv3mzyig7v7ergcj5b8s2r9a1jq0n5j 637352 637351 2026-09-18T10:35:45Z Olaoye Sheu Ibrahim 31612 /* */ 637352 wikitext text/x-wiki '''Ija''' jẹ lakàdìgbò tí a mòómò ṣe, lójúnà áti fi agbára hàn lórí àwọn akegbé wa. '''Ija''' tabi kí a má '''jà''' tún lè tọ́ka sí : ==Ìjà eré ìdárayá == * Eré ìjà ([[Combat sport]]) * Eré fífi igi gbá bọ́ọ̀lù lórí yìnyín ([[Fighting in ice hockey]]) * Eré ìjà ààbò-ara ([[Martial arts]]) * Ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù rugby [[Philadelphia Fight]], ==Ìjà gẹ́gẹ́bi iṣẹ́-ọnà, ìdárayá, àti ìgbéròhìnjáde == ===Eré-oníse=== * [[:en:Fighting_(2009_film)|Fighting (Eré-oníṣẹ́ tí ọdún 2009)]], Dito Montiel ni ó darí rẹ̀. * [[:en:Fighting_(2014_film)|Fighting (Eré oníṣẹ tí ọdún 2014 )]], Eré Sinimá oníjà pẹ̀lú ìṣẹ̀lẹ̀ ọ̀rọ̀ ìfẹ́ tí ilé tí Yu Junhao darí rẹ̀ ní ọdún 2014 ====Àwọ-orin==== * [[Fight (Doro album)|''Fight'' (Doro album)]], 2002 * [[Fight (Flipper album)|''Fight'' (Flipper album)]], 2009 * [[Fight (Mayumi Iizuka album)|''Fight'' (Mayumi Iizuka album)]], 2009 * [[Fight (Kanjani Eight album)|''Fight'' (Kanjani Eight album)]], 2011 * [[Fighting (Tank album)|''Fighting'' (Tank album)]], 2006 * [[Fighting (Thin Lizzy album)|''Fighting'' (Thin Lizzy album)]], 1975 * [[Fight (EP)|''Fight'' (EP)]], a 2013 EP by Sister Sparrow & the Dirty Birds * Fighting, working title of the 1981 Adam and the Ants album [[Prince Charming (album)|''Prince Charming'']] ====Orin==== *[[Fight (Natalia Barbu song)|"Fight" (Natalia Barbu song)]], a Eurovision song by Natalia Barbu *"Fight", a song by Amberian Dawn from ''[[Circus Black]]'' *"Fight", a song by Brockhampton from ''[[Saturation II]]'' *"Fight", a song by Gotthard from ''[[Firebirth]]'' *"Fight," a song by Lee DeWyze from ''[[Frames (Lee DeWyze album)|Frames]]'' *"Fight", a song by Metalium from ''[[Millennium Metal - Chapter One]]'' *"Fight", a theme song and single by The Musketeers from the BBC TV series ''[[The Flashing Blade]]'' *"Fight", a song by [[NEFFEX]] *"Fight", a song by The Rolling Stones from [[Dirty Work (The Rolling Stones album)|''Dirty Work'']] *"Fight", a song by [[Sons of Angels (Norwegian band)|Sons of Angels]] *"Fight", a song by Warkings from ''[[Revolution (Warkings album)|Revolution]]'' *"Fight (No Matter How Long)", a song by The Bunburys from ''[[1988 Summer Olympics Album: One Moment in Time]]'' *[[Fight song (disambiguation)]] *[[Fighting (Tyler Joe Miller song)|"Fighting" (Tyler Joe Miller song)]] *[[Fighting (Yellowcard song)|"Fighting" (Yellowcard song)]], from ''Paper Walls'' *[[Fighting (BSS song)|"Fighting" (BSS song)]] ===Eré kọ̀m̀pútà=== * [[Fighting game]], a genre of video games === Ìwé === * ''[[Fight: Inside the Wildest Battle for the White House]]'', a 2025 nonfiction book by Jonathan Allen and Amie Parnes ==Àwọn òmíràn == * [[Waist clothes]] or fights, colored clothes or sheets hung around the outside of a ship's upper works * [[Assault]] and [[Battery (crime) |battery]] ==Tún yẹ àwọn eléyi náà wò == {{wikiquote|Fight}} * [[Affray]] * [[Dogfight (disambiguation)]] * [[Fight Club (disambiguation)]] * [[Fighter (disambiguation)]] * [[Fite (disambiguation)]] * [[Infighting (disambiguation)]] * [[Paiting]], also known as fighting, a common expression used in the Korean language to rally or cheer someone {{disambiguation}} meutt63l0syjm6v6ddo3xjmkey085ft 637353 637352 2026-09-18T10:39:33Z Olaoye Sheu Ibrahim 31612 /* Ìjà eré ìdárayá */ 637353 wikitext text/x-wiki '''Ija''' jẹ lakàdìgbò tí a mòómò ṣe, lójúnà áti fi agbára hàn lórí àwọn akegbé wa. '''Ija''' tabi kí a má '''jà''' tún lè tọ́ka sí : ==Ìjà eré ìdárayá == * Eré ìjà ([[:en:Combat_sport|Combat sport]]) * Eré fífi igi gbá bọ́ọ̀lù lórí yìnyín ([[:en:Fighting_in_ice_hockey|Fighting in ice hockey]]) * Eré ìjà ààbò-ara ([[:en:Martial_arts|Martial arts]]) * Ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù rugby [[:en:Philadelphia_Fight|Philadelphia Fight]], ==Ìjà gẹ́gẹ́bi iṣẹ́-ọnà, ìdárayá, àti ìgbéròhìnjáde == ===Eré-oníse=== * [[:en:Fighting_(2009_film)|Fighting (Eré-oníṣẹ́ tí ọdún 2009)]], Dito Montiel ni ó darí rẹ̀. * [[:en:Fighting_(2014_film)|Fighting (Eré oníṣẹ tí ọdún 2014 )]], Eré Sinimá oníjà pẹ̀lú ìṣẹ̀lẹ̀ ọ̀rọ̀ ìfẹ́ tí ilé tí Yu Junhao darí rẹ̀ ní ọdún 2014 ====Àwọ-orin==== * [[Fight (Doro album)|''Fight'' (Doro album)]], 2002 * [[Fight (Flipper album)|''Fight'' (Flipper album)]], 2009 * [[Fight (Mayumi Iizuka album)|''Fight'' (Mayumi Iizuka album)]], 2009 * [[Fight (Kanjani Eight album)|''Fight'' (Kanjani Eight album)]], 2011 * [[Fighting (Tank album)|''Fighting'' (Tank album)]], 2006 * [[Fighting (Thin Lizzy album)|''Fighting'' (Thin Lizzy album)]], 1975 * [[Fight (EP)|''Fight'' (EP)]], a 2013 EP by Sister Sparrow & the Dirty Birds * Fighting, working title of the 1981 Adam and the Ants album [[Prince Charming (album)|''Prince Charming'']] ====Orin==== *[[Fight (Natalia Barbu song)|"Fight" (Natalia Barbu song)]], a Eurovision song by Natalia Barbu *"Fight", a song by Amberian Dawn from ''[[Circus Black]]'' *"Fight", a song by Brockhampton from ''[[Saturation II]]'' *"Fight", a song by Gotthard from ''[[Firebirth]]'' *"Fight," a song by Lee DeWyze from ''[[Frames (Lee DeWyze album)|Frames]]'' *"Fight", a song by Metalium from ''[[Millennium Metal - Chapter One]]'' *"Fight", a theme song and single by The Musketeers from the BBC TV series ''[[The Flashing Blade]]'' *"Fight", a song by [[NEFFEX]] *"Fight", a song by The Rolling Stones from [[Dirty Work (The Rolling Stones album)|''Dirty Work'']] *"Fight", a song by [[Sons of Angels (Norwegian band)|Sons of Angels]] *"Fight", a song by Warkings from ''[[Revolution (Warkings album)|Revolution]]'' *"Fight (No Matter How Long)", a song by The Bunburys from ''[[1988 Summer Olympics Album: One Moment in Time]]'' *[[Fight song (disambiguation)]] *[[Fighting (Tyler Joe Miller song)|"Fighting" (Tyler Joe Miller song)]] *[[Fighting (Yellowcard song)|"Fighting" (Yellowcard song)]], from ''Paper Walls'' *[[Fighting (BSS song)|"Fighting" (BSS song)]] ===Eré kọ̀m̀pútà=== * [[Fighting game]], a genre of video games === Ìwé === * ''[[Fight: Inside the Wildest Battle for the White House]]'', a 2025 nonfiction book by Jonathan Allen and Amie Parnes ==Àwọn òmíràn == * [[Waist clothes]] or fights, colored clothes or sheets hung around the outside of a ship's upper works * [[Assault]] and [[Battery (crime) |battery]] ==Tún yẹ àwọn eléyi náà wò == {{wikiquote|Fight}} * [[Affray]] * [[Dogfight (disambiguation)]] * [[Fight Club (disambiguation)]] * [[Fighter (disambiguation)]] * [[Fite (disambiguation)]] * [[Infighting (disambiguation)]] * [[Paiting]], also known as fighting, a common expression used in the Korean language to rally or cheer someone {{disambiguation}} 90kdvlai5acme23zpjieltk5y0fdczf 637354 637353 2026-09-18T10:41:24Z Olaoye Sheu Ibrahim 31612 /* Àwọ-orin */ 637354 wikitext text/x-wiki '''Ija''' jẹ lakàdìgbò tí a mòómò ṣe, lójúnà áti fi agbára hàn lórí àwọn akegbé wa. '''Ija''' tabi kí a má '''jà''' tún lè tọ́ka sí : ==Ìjà eré ìdárayá == * Eré ìjà ([[:en:Combat_sport|Combat sport]]) * Eré fífi igi gbá bọ́ọ̀lù lórí yìnyín ([[:en:Fighting_in_ice_hockey|Fighting in ice hockey]]) * Eré ìjà ààbò-ara ([[:en:Martial_arts|Martial arts]]) * Ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù rugby [[:en:Philadelphia_Fight|Philadelphia Fight]], ==Ìjà gẹ́gẹ́bi iṣẹ́-ọnà, ìdárayá, àti ìgbéròhìnjáde == ===Eré-oníse=== * [[:en:Fighting_(2009_film)|Fighting (Eré-oníṣẹ́ tí ọdún 2009)]], Dito Montiel ni ó darí rẹ̀. * [[:en:Fighting_(2014_film)|Fighting (Eré oníṣẹ tí ọdún 2014 )]], Eré Sinimá oníjà pẹ̀lú ìṣẹ̀lẹ̀ ọ̀rọ̀ ìfẹ́ tí ilé tí Yu Junhao darí rẹ̀ ní ọdún 2014 ====Àwọ-orin==== * [[:en:Fight_(Doro_album)|Fight (Àwo orin Doro )]], 2002 * [[:en:Fight_(Flipper_album)|Fight (Àwo orin Flipper )]], 2009 * [[:en:Fight_(Mayumi_Iizuka_album)|Fight (Àwo orin Mayumi Iizuka )]], 2009 * [[Fight (Kanjani Eight album)|''Fight'' (Kanjani Eight album)]], 2011 * [[Fighting (Tank album)|''Fighting'' (Tank album)]], 2006 * [[Fighting (Thin Lizzy album)|''Fighting'' (Thin Lizzy album)]], 1975 * [[Fight (EP)|''Fight'' (EP)]], a 2013 EP by Sister Sparrow & the Dirty Birds * Fighting, working title of the 1981 Adam and the Ants album [[Prince Charming (album)|''Prince Charming'']] ====Orin==== *[[Fight (Natalia Barbu song)|"Fight" (Natalia Barbu song)]], a Eurovision song by Natalia Barbu *"Fight", a song by Amberian Dawn from ''[[Circus Black]]'' *"Fight", a song by Brockhampton from ''[[Saturation II]]'' *"Fight", a song by Gotthard from ''[[Firebirth]]'' *"Fight," a song by Lee DeWyze from ''[[Frames (Lee DeWyze album)|Frames]]'' *"Fight", a song by Metalium from ''[[Millennium Metal - Chapter One]]'' *"Fight", a theme song and single by The Musketeers from the BBC TV series ''[[The Flashing Blade]]'' *"Fight", a song by [[NEFFEX]] *"Fight", a song by The Rolling Stones from [[Dirty Work (The Rolling Stones album)|''Dirty Work'']] *"Fight", a song by [[Sons of Angels (Norwegian band)|Sons of Angels]] *"Fight", a song by Warkings from ''[[Revolution (Warkings album)|Revolution]]'' *"Fight (No Matter How Long)", a song by The Bunburys from ''[[1988 Summer Olympics Album: One Moment in Time]]'' *[[Fight song (disambiguation)]] *[[Fighting (Tyler Joe Miller song)|"Fighting" (Tyler Joe Miller song)]] *[[Fighting (Yellowcard song)|"Fighting" (Yellowcard song)]], from ''Paper Walls'' *[[Fighting (BSS song)|"Fighting" (BSS song)]] ===Eré kọ̀m̀pútà=== * [[Fighting game]], a genre of video games === Ìwé === * ''[[Fight: Inside the Wildest Battle for the White House]]'', a 2025 nonfiction book by Jonathan Allen and Amie Parnes ==Àwọn òmíràn == * [[Waist clothes]] or fights, colored clothes or sheets hung around the outside of a ship's upper works * [[Assault]] and [[Battery (crime) |battery]] ==Tún yẹ àwọn eléyi náà wò == {{wikiquote|Fight}} * [[Affray]] * [[Dogfight (disambiguation)]] * [[Fight Club (disambiguation)]] * [[Fighter (disambiguation)]] * [[Fite (disambiguation)]] * [[Infighting (disambiguation)]] * [[Paiting]], also known as fighting, a common expression used in the Korean language to rally or cheer someone {{disambiguation}} 9foaigovv80i6dinlc5ulx275cqo7g5 637355 637354 2026-09-18T10:42:45Z Olaoye Sheu Ibrahim 31612 /* Àwọ-orin */ 637355 wikitext text/x-wiki '''Ija''' jẹ lakàdìgbò tí a mòómò ṣe, lójúnà áti fi agbára hàn lórí àwọn akegbé wa. '''Ija''' tabi kí a má '''jà''' tún lè tọ́ka sí : ==Ìjà eré ìdárayá == * Eré ìjà ([[:en:Combat_sport|Combat sport]]) * Eré fífi igi gbá bọ́ọ̀lù lórí yìnyín ([[:en:Fighting_in_ice_hockey|Fighting in ice hockey]]) * Eré ìjà ààbò-ara ([[:en:Martial_arts|Martial arts]]) * Ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù rugby [[:en:Philadelphia_Fight|Philadelphia Fight]], ==Ìjà gẹ́gẹ́bi iṣẹ́-ọnà, ìdárayá, àti ìgbéròhìnjáde == ===Eré-oníse=== * [[:en:Fighting_(2009_film)|Fighting (Eré-oníṣẹ́ tí ọdún 2009)]], Dito Montiel ni ó darí rẹ̀. * [[:en:Fighting_(2014_film)|Fighting (Eré oníṣẹ tí ọdún 2014 )]], Eré Sinimá oníjà pẹ̀lú ìṣẹ̀lẹ̀ ọ̀rọ̀ ìfẹ́ tí ilé tí Yu Junhao darí rẹ̀ ní ọdún 2014 ====Àwọ-orin==== * [[:en:Fight_(Doro_album)|Fight (Àwo orin Doro )]], 2002 * [[:en:Fight_(Flipper_album)|Fight (Àwo orin Flipper )]], 2009 * [[:en:Fight_(Mayumi_Iizuka_album)|Fight (Àwo orin Mayumi Iizuka )]], 2009 * [[:en:Fight_(Kanjani_Eight_album)|Fight (Àwo orin keèjo Kanjani )]], 2011 * [[:en:Fighting_(Tank_album)|Fighting (Àwo orin Tank )]], 2006 * [[:en:Fighting_(Thin_Lizzy_album)|Fighting (Àwo orin Thin Lizzy )]], 1975 * [[Fight (EP)|''Fight'' (EP)]], a 2013 EP by Sister Sparrow & the Dirty Birds * Fighting, working title of the 1981 Adam and the Ants album [[Prince Charming (album)|''Prince Charming'']] ====Orin==== *[[Fight (Natalia Barbu song)|"Fight" (Natalia Barbu song)]], a Eurovision song by Natalia Barbu *"Fight", a song by Amberian Dawn from ''[[Circus Black]]'' *"Fight", a song by Brockhampton from ''[[Saturation II]]'' *"Fight", a song by Gotthard from ''[[Firebirth]]'' *"Fight," a song by Lee DeWyze from ''[[Frames (Lee DeWyze album)|Frames]]'' *"Fight", a song by Metalium from ''[[Millennium Metal - Chapter One]]'' *"Fight", a theme song and single by The Musketeers from the BBC TV series ''[[The Flashing Blade]]'' *"Fight", a song by [[NEFFEX]] *"Fight", a song by The Rolling Stones from [[Dirty Work (The Rolling Stones album)|''Dirty Work'']] *"Fight", a song by [[Sons of Angels (Norwegian band)|Sons of Angels]] *"Fight", a song by Warkings from ''[[Revolution (Warkings album)|Revolution]]'' *"Fight (No Matter How Long)", a song by The Bunburys from ''[[1988 Summer Olympics Album: One Moment in Time]]'' *[[Fight song (disambiguation)]] *[[Fighting (Tyler Joe Miller song)|"Fighting" (Tyler Joe Miller song)]] *[[Fighting (Yellowcard song)|"Fighting" (Yellowcard song)]], from ''Paper Walls'' *[[Fighting (BSS song)|"Fighting" (BSS song)]] ===Eré kọ̀m̀pútà=== * [[Fighting game]], a genre of video games === Ìwé === * ''[[Fight: Inside the Wildest Battle for the White House]]'', a 2025 nonfiction book by Jonathan Allen and Amie Parnes ==Àwọn òmíràn == * [[Waist clothes]] or fights, colored clothes or sheets hung around the outside of a ship's upper works * [[Assault]] and [[Battery (crime) |battery]] ==Tún yẹ àwọn eléyi náà wò == {{wikiquote|Fight}} * [[Affray]] * [[Dogfight (disambiguation)]] * [[Fight Club (disambiguation)]] * [[Fighter (disambiguation)]] * [[Fite (disambiguation)]] * [[Infighting (disambiguation)]] * [[Paiting]], also known as fighting, a common expression used in the Korean language to rally or cheer someone {{disambiguation}} hhe9ve3nlfwybywbrgighabj1c42upl 637356 637355 2026-09-18T10:49:47Z Olaoye Sheu Ibrahim 31612 /* Àwọ-orin */ 637356 wikitext text/x-wiki '''Ija''' jẹ lakàdìgbò tí a mòómò ṣe, lójúnà áti fi agbára hàn lórí àwọn akegbé wa. '''Ija''' tabi kí a má '''jà''' tún lè tọ́ka sí : ==Ìjà eré ìdárayá == * Eré ìjà ([[:en:Combat_sport|Combat sport]]) * Eré fífi igi gbá bọ́ọ̀lù lórí yìnyín ([[:en:Fighting_in_ice_hockey|Fighting in ice hockey]]) * Eré ìjà ààbò-ara ([[:en:Martial_arts|Martial arts]]) * Ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù rugby [[:en:Philadelphia_Fight|Philadelphia Fight]], ==Ìjà gẹ́gẹ́bi iṣẹ́-ọnà, ìdárayá, àti ìgbéròhìnjáde == ===Eré-oníse=== * [[:en:Fighting_(2009_film)|Fighting (Eré-oníṣẹ́ tí ọdún 2009)]], Dito Montiel ni ó darí rẹ̀. * [[:en:Fighting_(2014_film)|Fighting (Eré oníṣẹ tí ọdún 2014 )]], Eré Sinimá oníjà pẹ̀lú ìṣẹ̀lẹ̀ ọ̀rọ̀ ìfẹ́ tí ilé tí Yu Junhao darí rẹ̀ ní ọdún 2014 ====Àwọ-orin==== * [[:en:Fight_(Doro_album)|Fight (Àwo orin Doro )]], 2002 * [[:en:Fight_(Flipper_album)|Fight (Àwo orin Flipper )]], 2009 * [[:en:Fight_(Mayumi_Iizuka_album)|Fight (Àwo orin Mayumi Iizuka )]], 2009 * [[:en:Fight_(Kanjani_Eight_album)|Fight (Àwo orin keèjo Kanjani )]], 2011 * [[:en:Fighting_(Tank_album)|Fighting (Àwo orin Tank )]], 2006 * [[:en:Fighting_(Thin_Lizzy_album)|Fighting (Àwo orin Thin Lizzy )]], 1975 * [[:en:Fight_(EP)|''Fight'' (EP)]], a 2013 EP by Sister Sparrow & the Dirty Birds * Fighting, àpèlé iṣẹ́ fún orin ọdún 1981 tí àwo orin ''[[:en:Prince_Charming_(album)|Prince Charming]]'' láti ọwọ́ Adam àti The ant. ====Orin==== *[[:en:Fight_(Natalia_Barbu_song)|"Fight" (orin Natalia Barbu )]], orin Eurovision láti ọwọ́ Natalia Barbu *"Fight", orin Amberian Dawn láti ẹgbé Orin ''[[Circus Black]]'' *"Fight", orin Brockhampton láti ẹgbẹ́ orin ''[[Saturation II]]'' *"Fight", orin Gotthard láti ẹgbẹ́ orin ''[[Firebirth]]'' *"Fight," orin Lee DeWyze láti ẹgbé orin ''[[Frames (Lee DeWyze album)|Frames]]'' *"Fight", orin Metalium láti ẹgbẹ́ orin ''[[Millennium Metal - Chapter One]]'' *"Fight", orin The Musketeers láti inú eré sinimá tí BBC TV ṣe agbáterù rẹ, ''[[The Flashing Blade]]'' *"Fight", orin [[NEFFEX]] *"Fight", orin The Rolling Stones láti ẹgbé Orin [[Dirty Work (The Rolling Stones album)|''Dirty Work'']] *"Fight", orin [[Sons of Angels (Norwegian band)|Sons of Angels]] *"Fight", orin Warkings láti ẹgbẹ́ orin ''[[Revolution (Warkings album)|Revolution]]'' *"Fight (No Matter How Long)", orin The Bunburys láti inú àwo orin ''[[1988 Summer Olympics Album: One Moment in Time]]'' *[[Fight song (disambiguation)]] *[[Fighting (Tyler Joe Miller song)|"Fighting" (Tyler Joe Miller song)]] *[[Fighting (Yellowcard song)|"Fighting" (Yellowcard song)]], láti inú ''Paper Walls'' *[[Fighting (BSS song)|"Fighting" (BSS song)]] ===Eré kọ̀m̀pútà=== * [[Fighting game]], a genre of video games === Ìwé === * ''[[Fight: Inside the Wildest Battle for the White House]]'', a 2025 nonfiction book by Jonathan Allen and Amie Parnes ==Àwọn òmíràn == * [[Waist clothes]] or fights, colored clothes or sheets hung around the outside of a ship's upper works * [[Assault]] and [[Battery (crime) |battery]] ==Tún yẹ àwọn eléyi náà wò == {{wikiquote|Fight}} * [[Affray]] * [[Dogfight (disambiguation)]] * [[Fight Club (disambiguation)]] * [[Fighter (disambiguation)]] * [[Fite (disambiguation)]] * [[Infighting (disambiguation)]] * [[Paiting]], also known as fighting, a common expression used in the Korean language to rally or cheer someone {{disambiguation}} l8az97ttjz2ucs02u2kb5im8rpaq9xc 637357 637356 2026-09-18T10:51:08Z Olaoye Sheu Ibrahim 31612 /* Orin */ 637357 wikitext text/x-wiki '''Ija''' jẹ lakàdìgbò tí a mòómò ṣe, lójúnà áti fi agbára hàn lórí àwọn akegbé wa. '''Ija''' tabi kí a má '''jà''' tún lè tọ́ka sí : ==Ìjà eré ìdárayá == * Eré ìjà ([[:en:Combat_sport|Combat sport]]) * Eré fífi igi gbá bọ́ọ̀lù lórí yìnyín ([[:en:Fighting_in_ice_hockey|Fighting in ice hockey]]) * Eré ìjà ààbò-ara ([[:en:Martial_arts|Martial arts]]) * Ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù rugby [[:en:Philadelphia_Fight|Philadelphia Fight]], ==Ìjà gẹ́gẹ́bi iṣẹ́-ọnà, ìdárayá, àti ìgbéròhìnjáde == ===Eré-oníse=== * [[:en:Fighting_(2009_film)|Fighting (Eré-oníṣẹ́ tí ọdún 2009)]], Dito Montiel ni ó darí rẹ̀. * [[:en:Fighting_(2014_film)|Fighting (Eré oníṣẹ tí ọdún 2014 )]], Eré Sinimá oníjà pẹ̀lú ìṣẹ̀lẹ̀ ọ̀rọ̀ ìfẹ́ tí ilé tí Yu Junhao darí rẹ̀ ní ọdún 2014 ====Àwọ-orin==== * [[:en:Fight_(Doro_album)|Fight (Àwo orin Doro )]], 2002 * [[:en:Fight_(Flipper_album)|Fight (Àwo orin Flipper )]], 2009 * [[:en:Fight_(Mayumi_Iizuka_album)|Fight (Àwo orin Mayumi Iizuka )]], 2009 * [[:en:Fight_(Kanjani_Eight_album)|Fight (Àwo orin keèjo Kanjani )]], 2011 * [[:en:Fighting_(Tank_album)|Fighting (Àwo orin Tank )]], 2006 * [[:en:Fighting_(Thin_Lizzy_album)|Fighting (Àwo orin Thin Lizzy )]], 1975 * [[:en:Fight_(EP)|''Fight'' (EP)]], a 2013 EP by Sister Sparrow & the Dirty Birds * Fighting, àpèlé iṣẹ́ fún orin ọdún 1981 tí àwo orin ''[[:en:Prince_Charming_(album)|Prince Charming]]'' láti ọwọ́ Adam àti The ant. ====Orin==== *[[:en:Fight_(Natalia_Barbu_song)|"Fight" (orin Natalia Barbu )]], orin Eurovision láti ọwọ́ Natalia Barbu *"Fight", orin Amberian Dawn láti ẹgbé Orin ''[[Circus Black]]'' *"Fight", orin Brockhampton láti ẹgbẹ́ orin ''[[Saturation II]]'' *"Fight", orin Gotthard láti ẹgbẹ́ orin ''[[Firebirth]]'' *"Fight," orin Lee DeWyze láti ẹgbé orin ''[[Frames (Lee DeWyze album)|Frames]]'' *"Fight", orin Metalium láti ẹgbẹ́ orin ''[[Millennium Metal - Chapter One]]'' *"Fight", orin The Musketeers láti inú eré sinimá tí BBC TV ṣe agbáterù rẹ, ''[[The Flashing Blade]]'' *"Fight", orin [[NEFFEX]] *"Fight", orin The Rolling Stones láti ẹgbé Orin [[Dirty Work (The Rolling Stones album)|''Dirty Work'']] *"Fight", orin [[Sons of Angels (Norwegian band)|Sons of Angels]] *"Fight", orin Warkings láti ẹgbẹ́ orin ''[[Revolution (Warkings album)|Revolution]]'' *"Fight (No Matter How Long)", orin The Bunburys láti inú àwo orin ''[[1988 Summer Olympics Album: One Moment in Time]]'' *[[Fight song (disambiguation)]] *[[Fighting (Tyler Joe Miller song)|"Fighting" (Tyler Joe Miller song)]] *[[Fighting (Yellowcard song)|"Fighting" (Yellowcard song)]], láti inú ''Paper Walls'' *[[Fighting (BSS song)|"Fighting" (BSS song)]] ===Eré kọ̀m̀pútà=== * [[Fighting game]], ẹ̀yà eré kọ̀npútà kan === Ìwé === * ''[[Fight: Inside the Wildest Battle for the White House]]'', ìwé ìṣẹ̀lẹ̀ ọdún 2025 láti ọwọ́ Jonathan Allen àti Amie Parnes ==Àwọn òmíràn == * [[Waist clothes]] or fights, colored clothes or sheets hung around the outside of a ship's upper works * [[Assault]] and [[Battery (crime) |battery]] ==Tún yẹ àwọn eléyi náà wò == {{wikiquote|Fight}} * [[Affray]] * [[Dogfight (disambiguation)]] * [[Fight Club (disambiguation)]] * [[Fighter (disambiguation)]] * [[Fite (disambiguation)]] * [[Infighting (disambiguation)]] * [[Paiting]], also known as fighting, a common expression used in the Korean language to rally or cheer someone {{disambiguation}} boduvx58kcnloownvfb8gaag3m2cgo0 637358 637357 2026-09-18T10:52:55Z Olaoye Sheu Ibrahim 31612 /* Orin */ 637358 wikitext text/x-wiki '''Ija''' jẹ lakàdìgbò tí a mòómò ṣe, lójúnà áti fi agbára hàn lórí àwọn akegbé wa. '''Ija''' tabi kí a má '''jà''' tún lè tọ́ka sí : ==Ìjà eré ìdárayá == * Eré ìjà ([[:en:Combat_sport|Combat sport]]) * Eré fífi igi gbá bọ́ọ̀lù lórí yìnyín ([[:en:Fighting_in_ice_hockey|Fighting in ice hockey]]) * Eré ìjà ààbò-ara ([[:en:Martial_arts|Martial arts]]) * Ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù rugby [[:en:Philadelphia_Fight|Philadelphia Fight]], ==Ìjà gẹ́gẹ́bi iṣẹ́-ọnà, ìdárayá, àti ìgbéròhìnjáde == ===Eré-oníse=== * [[:en:Fighting_(2009_film)|Fighting (Eré-oníṣẹ́ tí ọdún 2009)]], Dito Montiel ni ó darí rẹ̀. * [[:en:Fighting_(2014_film)|Fighting (Eré oníṣẹ tí ọdún 2014 )]], Eré Sinimá oníjà pẹ̀lú ìṣẹ̀lẹ̀ ọ̀rọ̀ ìfẹ́ tí ilé tí Yu Junhao darí rẹ̀ ní ọdún 2014 ====Àwọ-orin==== * [[:en:Fight_(Doro_album)|Fight (Àwo orin Doro )]], 2002 * [[:en:Fight_(Flipper_album)|Fight (Àwo orin Flipper )]], 2009 * [[:en:Fight_(Mayumi_Iizuka_album)|Fight (Àwo orin Mayumi Iizuka )]], 2009 * [[:en:Fight_(Kanjani_Eight_album)|Fight (Àwo orin keèjo Kanjani )]], 2011 * [[:en:Fighting_(Tank_album)|Fighting (Àwo orin Tank )]], 2006 * [[:en:Fighting_(Thin_Lizzy_album)|Fighting (Àwo orin Thin Lizzy )]], 1975 * [[:en:Fight_(EP)|''Fight'' (EP)]], a 2013 EP by Sister Sparrow & the Dirty Birds * Fighting, àpèlé iṣẹ́ fún orin ọdún 1981 tí àwo orin ''[[:en:Prince_Charming_(album)|Prince Charming]]'' láti ọwọ́ Adam àti The ant. ====Orin==== *[[:en:Fight_(Natalia_Barbu_song)|"Fight" (orin Natalia Barbu )]], orin Eurovision láti ọwọ́ Natalia Barbu *"Fight", orin Amberian Dawn láti ẹgbé Orin ''[[:en:Circus_Black|Circus Black]]'' *"Fight", orin Brockhampton láti ẹgbẹ́ orin ''[[:en:Saturation_II|Saturation II]]'' *"Fight", orin Gotthard láti ẹgbẹ́ orin ''[[:en:Firebirth|Firebirth]]'' *"Fight," orin Lee DeWyze láti ẹgbé orin ''[[:en:Frames_(Lee_DeWyze_album)|Frames]]'' *"Fight", orin Metalium láti ẹgbẹ́ orin ''[[:en:Millennium_Metal_-_Chapter_One|Millennium Metal - Chapter One]]'' *"Fight", orin The Musketeers láti inú eré sinimá tí BBC TV ṣe agbáterù rẹ, ''[[:en:The_Flashing_Blade|The Flashing Blade]]'' *"Fight", orin [[:en:NEFFEX|NEFFEX]] *"Fight", orin The Rolling Stones láti ẹgbé Orin ''[[:en:Dirty_Work_(The_Rolling_Stones_album)|Dirty Work]]'' *"Fight", orin [[:en:Sons_of_Angels_(Norwegian_band)|Sons of Angels]] *"Fight", orin Warkings láti ẹgbẹ́ orin ''[[Revolution (Warkings album)|Revolution]]'' *"Fight (No Matter How Long)", orin The Bunburys láti inú àwo orin ''[[1988 Summer Olympics Album: One Moment in Time]]'' *[[Fight song (disambiguation)]] *[[Fighting (Tyler Joe Miller song)|"Fighting" (Tyler Joe Miller song)]] *[[Fighting (Yellowcard song)|"Fighting" (Yellowcard song)]], láti inú ''Paper Walls'' *[[Fighting (BSS song)|"Fighting" (BSS song)]] ===Eré kọ̀m̀pútà=== * [[Fighting game]], ẹ̀yà eré kọ̀npútà kan === Ìwé === * ''[[Fight: Inside the Wildest Battle for the White House]]'', ìwé ìṣẹ̀lẹ̀ ọdún 2025 láti ọwọ́ Jonathan Allen àti Amie Parnes ==Àwọn òmíràn == * [[Waist clothes]] or fights, colored clothes or sheets hung around the outside of a ship's upper works * [[Assault]] and [[Battery (crime) |battery]] ==Tún yẹ àwọn eléyi náà wò == {{wikiquote|Fight}} * [[Affray]] * [[Dogfight (disambiguation)]] * [[Fight Club (disambiguation)]] * [[Fighter (disambiguation)]] * [[Fite (disambiguation)]] * [[Infighting (disambiguation)]] * [[Paiting]], also known as fighting, a common expression used in the Korean language to rally or cheer someone {{disambiguation}} 4bcfihg9akt6qft3bd476wd8kfteaph 637359 637358 2026-09-18T10:54:57Z Olaoye Sheu Ibrahim 31612 /* Orin */ 637359 wikitext text/x-wiki '''Ija''' jẹ lakàdìgbò tí a mòómò ṣe, lójúnà áti fi agbára hàn lórí àwọn akegbé wa. '''Ija''' tabi kí a má '''jà''' tún lè tọ́ka sí : ==Ìjà eré ìdárayá == * Eré ìjà ([[:en:Combat_sport|Combat sport]]) * Eré fífi igi gbá bọ́ọ̀lù lórí yìnyín ([[:en:Fighting_in_ice_hockey|Fighting in ice hockey]]) * Eré ìjà ààbò-ara ([[:en:Martial_arts|Martial arts]]) * Ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù rugby [[:en:Philadelphia_Fight|Philadelphia Fight]], ==Ìjà gẹ́gẹ́bi iṣẹ́-ọnà, ìdárayá, àti ìgbéròhìnjáde == ===Eré-oníse=== * [[:en:Fighting_(2009_film)|Fighting (Eré-oníṣẹ́ tí ọdún 2009)]], Dito Montiel ni ó darí rẹ̀. * [[:en:Fighting_(2014_film)|Fighting (Eré oníṣẹ tí ọdún 2014 )]], Eré Sinimá oníjà pẹ̀lú ìṣẹ̀lẹ̀ ọ̀rọ̀ ìfẹ́ tí ilé tí Yu Junhao darí rẹ̀ ní ọdún 2014 ====Àwọ-orin==== * [[:en:Fight_(Doro_album)|Fight (Àwo orin Doro )]], 2002 * [[:en:Fight_(Flipper_album)|Fight (Àwo orin Flipper )]], 2009 * [[:en:Fight_(Mayumi_Iizuka_album)|Fight (Àwo orin Mayumi Iizuka )]], 2009 * [[:en:Fight_(Kanjani_Eight_album)|Fight (Àwo orin keèjo Kanjani )]], 2011 * [[:en:Fighting_(Tank_album)|Fighting (Àwo orin Tank )]], 2006 * [[:en:Fighting_(Thin_Lizzy_album)|Fighting (Àwo orin Thin Lizzy )]], 1975 * [[:en:Fight_(EP)|''Fight'' (EP)]], a 2013 EP by Sister Sparrow & the Dirty Birds * Fighting, àpèlé iṣẹ́ fún orin ọdún 1981 tí àwo orin ''[[:en:Prince_Charming_(album)|Prince Charming]]'' láti ọwọ́ Adam àti The ant. ====Orin==== *[[:en:Fight_(Natalia_Barbu_song)|"Fight" (orin Natalia Barbu )]], orin Eurovision láti ọwọ́ Natalia Barbu *"Fight", orin Amberian Dawn láti ẹgbé Orin ''[[:en:Circus_Black|Circus Black]]'' *"Fight", orin Brockhampton láti ẹgbẹ́ orin ''[[:en:Saturation_II|Saturation II]]'' *"Fight", orin Gotthard láti ẹgbẹ́ orin ''[[:en:Firebirth|Firebirth]]'' *"Fight," orin Lee DeWyze láti ẹgbé orin ''[[:en:Frames_(Lee_DeWyze_album)|Frames]]'' *"Fight", orin Metalium láti ẹgbẹ́ orin ''[[:en:Millennium_Metal_-_Chapter_One|Millennium Metal - Chapter One]]'' *"Fight", orin The Musketeers láti inú eré sinimá tí BBC TV ṣe agbáterù rẹ, ''[[:en:The_Flashing_Blade|The Flashing Blade]]'' *"Fight", orin [[:en:NEFFEX|NEFFEX]] *"Fight", orin The Rolling Stones láti ẹgbé Orin ''[[:en:Dirty_Work_(The_Rolling_Stones_album)|Dirty Work]]'' *"Fight", orin [[:en:Sons_of_Angels_(Norwegian_band)|Sons of Angels]] *"Fight", orin Warkings láti ẹgbẹ́ orin ''[[:en:Revolution_(Warkings_album)|Revolution]]'' *"Fight (No Matter How Long)", orin The Bunburys láti inú àwo orin ''[[:en:1988_Summer_Olympics_Album:_One_Moment_in_Time|1988 Summer Olympics Album: One Moment in Time]]'' *[[:en:Fight_song_(disambiguation)|Fight song (disambiguation)]] *[[:en:Fighting_(Tyler_Joe_Miller_song)|"Fighting" (Tyler Joe Miller song)]] *[[:en:Fighting_(Yellowcard_song)|"Fighting" (Yellowcard song)]], láti inú ''Paper Walls'' *[[:en:Fighting_(BSS_song)|"Fighting" (BSS song)]] ===Eré kọ̀m̀pútà=== * [[:en:Fighting_game|Fighting game]], ẹ̀yà eré kọ̀npútà kan === Ìwé === * ''[[:en:Fight:_Inside_the_Wildest_Battle_for_the_White_House|Fight: Inside the Wildest Battle for the White House]]'', ìwé ìṣẹ̀lẹ̀ ọdún 2025 láti ọwọ́ Jonathan Allen àti Amie Parnes ==Àwọn òmíràn == * [[:en:Waist_clothes|Waist clothes]] or fights, colored clothes or sheets hung around the outside of a ship's upper works * [[:en:Assault|Assault]] and [[:en:Battery_(crime)|battery]] ==Tún yẹ àwọn eléyi náà wò == {{wikiquote|Fight}} * [[Affray]] * [[Dogfight (disambiguation)]] * [[Fight Club (disambiguation)]] * [[Fighter (disambiguation)]] * [[Fite (disambiguation)]] * [[Infighting (disambiguation)]] * [[Paiting]], also known as fighting, a common expression used in the Korean language to rally or cheer someone {{disambiguation}} coppps2ja6c25vg9f4pe4vgu7ek7mjy 637360 637359 2026-09-18T10:56:26Z Olaoye Sheu Ibrahim 31612 /* Tún yẹ àwọn eléyi náà wò */ 637360 wikitext text/x-wiki '''Ija''' jẹ lakàdìgbò tí a mòómò ṣe, lójúnà áti fi agbára hàn lórí àwọn akegbé wa. '''Ija''' tabi kí a má '''jà''' tún lè tọ́ka sí : ==Ìjà eré ìdárayá == * Eré ìjà ([[:en:Combat_sport|Combat sport]]) * Eré fífi igi gbá bọ́ọ̀lù lórí yìnyín ([[:en:Fighting_in_ice_hockey|Fighting in ice hockey]]) * Eré ìjà ààbò-ara ([[:en:Martial_arts|Martial arts]]) * Ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù rugby [[:en:Philadelphia_Fight|Philadelphia Fight]], ==Ìjà gẹ́gẹ́bi iṣẹ́-ọnà, ìdárayá, àti ìgbéròhìnjáde == ===Eré-oníse=== * [[:en:Fighting_(2009_film)|Fighting (Eré-oníṣẹ́ tí ọdún 2009)]], Dito Montiel ni ó darí rẹ̀. * [[:en:Fighting_(2014_film)|Fighting (Eré oníṣẹ tí ọdún 2014 )]], Eré Sinimá oníjà pẹ̀lú ìṣẹ̀lẹ̀ ọ̀rọ̀ ìfẹ́ tí ilé tí Yu Junhao darí rẹ̀ ní ọdún 2014 ====Àwọ-orin==== * [[:en:Fight_(Doro_album)|Fight (Àwo orin Doro )]], 2002 * [[:en:Fight_(Flipper_album)|Fight (Àwo orin Flipper )]], 2009 * [[:en:Fight_(Mayumi_Iizuka_album)|Fight (Àwo orin Mayumi Iizuka )]], 2009 * [[:en:Fight_(Kanjani_Eight_album)|Fight (Àwo orin keèjo Kanjani )]], 2011 * [[:en:Fighting_(Tank_album)|Fighting (Àwo orin Tank )]], 2006 * [[:en:Fighting_(Thin_Lizzy_album)|Fighting (Àwo orin Thin Lizzy )]], 1975 * [[:en:Fight_(EP)|''Fight'' (EP)]], a 2013 EP by Sister Sparrow & the Dirty Birds * Fighting, àpèlé iṣẹ́ fún orin ọdún 1981 tí àwo orin ''[[:en:Prince_Charming_(album)|Prince Charming]]'' láti ọwọ́ Adam àti The ant. ====Orin==== *[[:en:Fight_(Natalia_Barbu_song)|"Fight" (orin Natalia Barbu )]], orin Eurovision láti ọwọ́ Natalia Barbu *"Fight", orin Amberian Dawn láti ẹgbé Orin ''[[:en:Circus_Black|Circus Black]]'' *"Fight", orin Brockhampton láti ẹgbẹ́ orin ''[[:en:Saturation_II|Saturation II]]'' *"Fight", orin Gotthard láti ẹgbẹ́ orin ''[[:en:Firebirth|Firebirth]]'' *"Fight," orin Lee DeWyze láti ẹgbé orin ''[[:en:Frames_(Lee_DeWyze_album)|Frames]]'' *"Fight", orin Metalium láti ẹgbẹ́ orin ''[[:en:Millennium_Metal_-_Chapter_One|Millennium Metal - Chapter One]]'' *"Fight", orin The Musketeers láti inú eré sinimá tí BBC TV ṣe agbáterù rẹ, ''[[:en:The_Flashing_Blade|The Flashing Blade]]'' *"Fight", orin [[:en:NEFFEX|NEFFEX]] *"Fight", orin The Rolling Stones láti ẹgbé Orin ''[[:en:Dirty_Work_(The_Rolling_Stones_album)|Dirty Work]]'' *"Fight", orin [[:en:Sons_of_Angels_(Norwegian_band)|Sons of Angels]] *"Fight", orin Warkings láti ẹgbẹ́ orin ''[[:en:Revolution_(Warkings_album)|Revolution]]'' *"Fight (No Matter How Long)", orin The Bunburys láti inú àwo orin ''[[:en:1988_Summer_Olympics_Album:_One_Moment_in_Time|1988 Summer Olympics Album: One Moment in Time]]'' *[[:en:Fight_song_(disambiguation)|Fight song (disambiguation)]] *[[:en:Fighting_(Tyler_Joe_Miller_song)|"Fighting" (Tyler Joe Miller song)]] *[[:en:Fighting_(Yellowcard_song)|"Fighting" (Yellowcard song)]], láti inú ''Paper Walls'' *[[:en:Fighting_(BSS_song)|"Fighting" (BSS song)]] ===Eré kọ̀m̀pútà=== * [[:en:Fighting_game|Fighting game]], ẹ̀yà eré kọ̀npútà kan === Ìwé === * ''[[:en:Fight:_Inside_the_Wildest_Battle_for_the_White_House|Fight: Inside the Wildest Battle for the White House]]'', ìwé ìṣẹ̀lẹ̀ ọdún 2025 láti ọwọ́ Jonathan Allen àti Amie Parnes ==Àwọn òmíràn == * [[:en:Waist_clothes|Waist clothes]] or fights, colored clothes or sheets hung around the outside of a ship's upper works * [[:en:Assault|Assault]] and [[:en:Battery_(crime)|battery]] ==Tún yẹ àwọn eléyi náà wò == {{wikiquote|Fight}} * [[:en:Affray|Affray]] * [[:en:Dogfight_(disambiguation)|Dogfight (disambiguation)]] * [[:en:Fight_Club_(disambiguation)|Fight Club (disambiguation)]] * [[:en:Fighter_(disambiguation)|Fighter (disambiguation)]] * [[:en:Fite_(disambiguation)|Fite (disambiguation)]] * [[:en:Infighting_(disambiguation)|Infighting (disambiguation)]] * [[:en:Paiting|Paiting]], also known as fighting, a common expression used in the Korean language to rally or cheer someone {{disambiguation}} qwpbnfor8g3cxspnlk2x7qhx9tnon77 0 84556 637350 2026-09-18T10:28:28Z Khodijah 157 33008 Mó fi ìtumọ̀ sí ise apá agbaboolu ile Éjíbítì 637350 wikitext text/x-wiki <nowiki>{Short description|Egyptian footballer (born 1995)}}</nowiki> {{Use dmy dates|date=July 2018}}{{Infobox football biography|embed=|name=Youssef Obama|image=|full_name=Youssef Ibrahim<ref name="Soccerway">{{Soccerway|336097|accessdate=20 June 2018}}</ref>|birth_date={{birth date and age|1995|12|2|df=y}}|birth_place=[[Alexandria]], Egypt<ref name="Soccerway"/>|height=1.78 m<ref name="Soccerway"/>|position=[[Midfielder]]|currentclub=[[Pyramids FC|Pyramids]]|clubnumber=|youthyears1=2007–2013|youthclubs1=[[Zamalek SC|Zamalek]]|youthyears2=|youthclubs2=|years1=2014–2024|clubs1=[[Zamalek SC|Zamalek]]|caps1=160|goals1=33|years2=2015–2016|clubs2=→ [[Al Ittihad Alexandria Club|Al Ittihad]] (loan)|caps2=32|goals2=7|years3=2016–2017|clubs3=→ [[Wadi Degla FC|Wadi Degla]] (loan)|caps3=13|goals3=2|years4=2023|clubs4=→ [[Al-Hazem F.C.|Al-Hazem]] (loan)|caps4=16|goals4=1|years5=2024–|clubs5=[[Pyramids FC|Pyramids]]|caps5=4|goals5=0|nationalyears1=|nationalteam1=|nationalcaps1=|nationalgoals1=|medaltemplates=|club-update=|nationalteam-update=}}'''Youssef Ibrahim''' ({{langx|ar|يُوسُف إِبْرَاهِيم}}; tí a bí ní ọjọ́ kejì oṣù Kejìlá ọdún 1995), tí a mọ̀ ní orúkọ ògo rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí Youssef Obama (يُوسُف أُوبَامَا)<ref name="nickname">{{cite web|url=https://thearabweekly.com/egypts-new-breed-footballers-everythings-nickname|title=For Egypt's new breed of footballers, everything's in a nickname|publisher=The Arab Weekly|author=Mahmud El-Shafey|date=17 June 2018|access-date=20 June 2018}}</ref> jẹ́ agbábọ́ọ̀lù ọjọ́gbọ́n ti orílẹ̀-èdè Egypt, tí ó sì ń gbá bọ́ọ̀lù ní ipò agbábọ́ọ̀lù àárín pápá fún ẹgbẹ́ Pyramid ní Lígì Premier ti Egypt. == Iṣẹ́ ọwọ́ == Obama bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ bọọlu rẹ̀ pẹ̀lú ẹgbẹ́ Zamalek, nígbà tí olùkọ́ni Mido gbé e wá sí ẹgbẹ́ àkọ́kọ́ láti inú ẹgbẹ́ àwọn ọmọ ọdún mẹ́tàlélógún (under-23) ní oṣù Keje ọdún 2014..<ref name="Degla">{{cite web|url=https://www.kingfut.com/2016/08/02/zamalek-duo-joins-wadi-degla-loan/|title=Degla sign Youssef Obama & Ibrahim Abdel-Khalek on loan|website=KingFut.com|author=Salma Abdallah|date=2 August 2016|access-date=20 June 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.egypttoday.com/Article/8/7109/Zamalek-decides-to-restore-Obama|title=Zamalek decides to restore Obama|publisher=Egypt Today|date=9 June 2017|access-date=20 June 2018}}</ref> Wọn fun un ni orukọ-apejẹ́ naa "Obama" nitori pe o jọ Aare tẹlẹri ti orilẹ-ede Amẹrika, Barack Obama..<ref name="nickname" />Ní àsìkò ìdíje ọdún 2013-14, Obama gba Ife Egypt ti ọdún 2013–14. Ní àsìkò ìdíje ọdún 2014-15, Obama gba ìdíje lìgì ti ọdún 2014–15 àti Ife Egypt ti ọdún 2014–15.. Ní ọdún 2015, ó dara pọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ Al Ittihad fún àkókò kan nípasẹ̀ àdéhùn yíyà-ẹlẹ́rẹ-wá (loan deal), pẹ̀lú ẹlẹgbẹ́ rẹ̀ Ahmed Samir.<ref>{{cite web|url=http://english.ahram.org.eg/NewsContent/6/0/136974/Sports/0/Zamalek-offload--players-ahead-of-new-season.aspx|title=Zamalek offload 9 players ahead of new season|publisher=Ahram Online|date=4 August 2015|access-date=20 June 2018}}</ref> Ó gba àmì-ayò méje wọlé nínú eré mọ́kànlélọ́gbọ̀n tí ó kópa nínú rẹ̀, ó sì parí àkókò náà gẹ́gẹ́ bí agbábọ́ọ̀lù tí ó gba àmì-ayò tó pọ̀ jùlọ fún ẹgbẹ́ náà.<ref name="Degla" /> Nígbà tí ó wà ní àkókò ìyáwó-ẹlẹ́sẹ̀-bọ́ọ̀lù-láti-ọ̀dọ̀-ẹgbẹ́-míràn (loan spell) pẹ̀lú Al Ittihad, Obama pàdánù ayẹyẹ ìsìnkú ìyá rẹ̀ kí ó lè gbá bọ́ọ̀lù fún ẹgbẹ́ náà. Lẹ́yìn tí ó gbọ́ nípa ikú ìyá rẹ̀ ní wákàtí díẹ̀ ṣáájú eré kan lòdì sí El Entag El Harby, ó pinnu láti dúró pẹ̀lú ẹgbẹ́ náà, ó sì gba góòlù tí ó fún wọn ní ìṣẹ́gun nínú eré náà kí ó tó bẹ̀rẹ̀ sí ní sunkún nígbà tí ó ń ṣe ayẹyẹ góòlù náà. Ó wá sọ nígbà tó yá pé, "Mo fẹ́ tẹ̀lé ìfẹ́ ọkàn ìyá mi pé kí n má ṣe fi ẹgbẹ́ mi sílẹ̀ fún ìdí èyíkéyìí."."<ref>{{cite web|url=https://www.kingfut.com/2015/10/24/obama-i-played-because-of-my-mothers-wishes/|title=Obama: I played because of my mother's wishes|website=KingFut.com|author=Mohaned Ghanem|date=24 October 2015|access-date=20 June 2018}}</ref> Obama fa àfiyèsí àgbáyé nítorí bí ó ṣe ṣe nígbà tí ó pàdánù ìyà-ìjìyà (penalty) nínú eré Egyptian Premier League nígbà tí ó wà ní Al Ittihad. Lẹ́yìn tí wọ́n dá ìyà-ìjìyà rẹ̀ dúró (tí gọ́ọ̀lù kò wọlé), Obama sáré kúrò ní pápá bọ́ọ̀lù lọ sínú ọ̀nà tí ó lọ sí yàrá ìwọ̀sí, èyí sì mú kí olùkọ́ni Mokhtar Mokhtar ṣe àtúnṣe nínú àwọn agbábọ́ọ̀lù nítorí pé kò padà sí pápá mọ́.<ref>{{cite web|publisher=RTL|title=Gêné d'avoir manqué un penalty décisif, il trouve une astuce pour éviter les moqueries (vidéo)|trans-title=Embarrassed to have missed a decisive penalty, he finds a trick to avoid mockery (video)|url=https://www.rtl.be/sport/football/football-etranger/gene-d-avoir-manque-un-penalty-decisif-il-trouve-une-astuce-etonnante-pour-eviter-les-moqueries-video--870259.aspx|language=fr|date=26 November 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=https://m.hln.be/sport/time-out/obama-mist-cruciale-penalty-in-blessuretijd-en-heeft-dan-opzienbarende-reactie-in-huis~a3d8d6cf/|title=Obama mist cruciale penalty in blessuretijd en heeft dan opzienbarende reactie in huis|publisher=HLN Sport|author=Dimitri Eeckhaut|language=nl|date=26 November 2016|access-date=20 June 2018}}</ref> Ni ọdun ti o tẹle e, wọn tun ya a fun ẹgbẹ Wadi Degla, nibi ti o ti gba ami-ayo meji wọle ninu awọn ere mẹrinla ti o kopa ninu wọn.<ref name="off">{{cite web|url=https://www.kingfut.com/2017/07/26/youssef-obama-rejoins-zamalek/|title=Youssef Obama rejoins Zamalek, his Feirense move is off|website=KingFut.com|author=Salma Abdallah|date=26 July 2017|access-date=20 June 2018}}</ref> Lẹhin ti o pada si Zamalek, Obama gba lati lọ si ẹgbẹ C.D. Feirense ti ilẹ Portugal lẹhin ti adehun rẹ ti pari..<ref>{{cite web|url=https://www.kingfut.com/2017/07/19/youssef-obama-cd-feirense/|title=Youssef Obama on the verge of joining Portuguese side CD Feirense|website=KingFut.com|author=Abdelrahman Amr|date=19 July 2017|access-date=20 June 2018}}</ref> Sibẹsibẹ, wọn fagile gbigbe naa nigba ti o ya, o si fowo si adehun tuntun fun ọdun mẹrin pẹlu Zamalek..<ref name="off" /> === Return to Zamalek === Ni ọjọ́ kẹtàdínlọ́gbọ̀n oṣù Kẹjọ ọdún 2017, Obama ṣe eré àkọ́kọ́ rẹ̀ fún ẹgbẹ́ Zamalek lòdì sí Haras El Hodoud SC. Ó gba nọ́ńbà 10 tí ó jẹ́ ti Shikabala tẹ́lẹ̀..{{fact|date=September 2026}} Ni ọjọ́ kọkànlélógún oṣù Karùn-ún ọdún 2018, Obama ló gba ìyọǹda ìyà (penalty) tó kẹ́yìn, èyí tí ó pinnu ìṣẹ́gun lórí Smouha nínú ìdíje ìparí Egypt Cup ti ọdún 2018; Zamalek sì gba ife-ẹ̀yẹ náà lẹ́yìn tí wọ́n ṣẹ́gun Smouha pẹ̀lú àmì-ayò 5–4 nípasẹ̀ ìyọǹda ìyà nínú eré ìparí náà.{{fact|date=September 2026}} Ní àsìkò kan náà, Obama gba ife-ẹ̀yẹ Saudi-Egyptian Super Cup ti ọdún 2018: .{{fact|date=September 2026}} Obama fọwọ́ sí àdéhùn tuntun ọdún mẹ́rin pẹ̀lú ẹgbẹ́ Zamalek Obama gba ife-ẹ̀yẹ CAF Confederation Cup ti ọdún 2018–19 àti ife-ẹ̀yẹ Egypt Cup. Ni ọjọ́ kọkànlélọ́gbọ̀n oṣù Keje ọdún 2019, Obama pinnu láti fi nọ́mbà 10 rẹ̀ fún Shikabala fún àsìkò eré tuntun náà. Nọ́mbà tuntun rẹ̀ wá di 14. Nínú àsìkò eré ọdún 2019-20, Obama gba ife ẹ̀yẹ Egyptian Super Cup (2019–20) àti CAF Super Cup (2020). Ni ọjọ́ kejì oṣù Kínní ọdún 2021, Obama gba góòlù kan nínú ìṣẹ́gun tí Zamalek ní lórí Enppi pẹ̀lú àbájáde góòlù méjì sí ọ̀kan ní pápá ìṣeré Petrosport, ní ìpele karùn-ún ti Lígì Egypt.<ref>{{Cite web|last=العريان|first=أحمد|date=2021-01-02|title=باتشيكو الشوط الواحد ينتصر.. الزمالك يهزم إنبي بثنائية بنشرقي وأوباما|url=https://www.filgoal.com/articles/401367|access-date=2021-02-01|website=FilGoal.com|language=ar}}</ref> Ni ọjọ́ kẹsan-an oṣù Kini ọdún 2021, Obama gba góòlù rẹ̀ ní ìṣẹ́jú kẹtàdínlógún nínú eré tí wọ́n kọjú sí ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù Tala'ea El Gaish SC; eré náà sì parí pẹ̀lú ìṣẹ́gun 3–0 fún Zamalek ní pápá ìṣeré Al-Jaish ní Suez..<ref>{{Cite web|date=2021-01-09|title=فيديو {{!}} أوباما يسجل هدف الزمالك الأول أمام طلائع الجيش - بطولات|url=https://www.btolat.com/news/228618|access-date=2021-02-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109180148/https://www.btolat.com/news/228618|archive-date=9 January 2021}}</ref> Ni ọjọ́ kọkàndínlógún oṣù Kínní ọdún 2021, ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù Zamalek ṣàṣeyọrí láti gba ipò kìíní nínú Lígì Egypt lẹ́yìn tí wọ́n ṣẹ́gun El Gouna pẹ̀lú àmì-ayò kan sí odo (1–0); Youssef Obama ló gba àmì-ayò náà wọlé ní ìṣẹ́jú kẹwàá eré náà, èyí tí ó wáyé láàrin àwọn ẹgbẹ́ méjèèjì ní pápá ìṣeré Petrosport.. Ni ọjọ́ kẹtàdínlọ́gbọ̀n oṣù Kínní ọdún 2021, Obama gba góòlù méjì nígbà tí Zamalek ṣẹ́gun Misr Lel Makkasa SC ní ìpele kẹwàá ti Lígì Egypt..<ref>{{Cite web|date=2021-01-29|title=FilGoal {{!}} أخبار {{!}} برباعية ممتعة في المقاصة.. الزمالك يستعيد صدارته للدوري|url=https://www.filgoal.com/articles/403220|access-date=2021-02-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210129081536/https://www.filgoal.com/articles/403220|archive-date=29 January 2021}}</ref> Obama gba Ife Ẹyẹ Egypt ti ọdun 2020–21, o si gba ami-eye agbabọọlu to dara julọ ninu idije naa.. === Al Hazem === Ni ọjọ́ kẹtàlélógún oṣù Kínní ọdún 2023, Obama darapọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù Al-Hazem ti Saudi Arabia gẹ́gẹ́ bí agbábọ́ọ̀lù tí wọ́n yá wá..<ref>{{cite web|title=الحزم السعودي يعلن تعاقده مع يوسف أوباما على سبيل الإعارة|url=https://www.shorouknews.com/news/view.aspx?cdate=22012023&id=93f990a6-8c6c-4763-b797-fdfa50afe223}}</ref> === Return to Zamalek === Ni 2023 – 2024 CAF Confederation Cup, Zamalek ṣe v Arta Solar ni ipele iyege. Nigbati Zamalek ṣubu lẹhin lodi si Arta Solar ti Djibouti ti o si dojuko imukuro ni kutukutu, Obama gba akọsori idaji keji ti o ṣe pataki ti o fa iṣẹgun ipadabọ 4–1 iyalẹnu lati gba Zamalek sinu ipele ẹgbẹ. O gba ami ayo kan soso wole ninu ifẹsẹwọnsẹ naa ni ami ayo 1–0 ti Libya ti Abu Salim, ni idaniloju awọn aaye mẹta pataki kan ti o ti Zamalek si oke ti ẹgbẹ wọn. ni ipari, lẹhin ti o padanu ni aijọju osu meji nitori ipalara, Obama pada si iṣẹ ni ẹsẹ keji ti ipari lodi si RS Berkane. O wa bi aropo idaji akọkọ fun Ahmed Hamdi ti o farapa, ṣe iranlọwọ fun ikọlu ẹgbẹ lati ṣetọju itọsọna 1 – 0 wọn (gbigba akọle nipasẹ ofin ibi-afẹde kuro.<ref name="KingFutZamalekDramaticComeback">{{cite web|title=Zamalek Stage Dramatic Comeback|url=https://www.kingfut.com/2023/09/30/zamalek-stage-dramatic-comeback/|website=KingFut|date=30 September 2023|access-date=6 September 2026}}</ref><ref name="EgyptTodayZamalekAbuSelim">{{cite web|title=Zamalek defeated Abu Selim 1-0 in the CAF Confederation Cup|url=https://www.egypttoday.com/Article/8/128771/Zamalek-defeated-Abu-Selim-1-0-in-the-CAF-Confederation|website=EgyptToday|date=26 November 2023|access-date=6 September 2026}}</ref><ref name="AhramOnlineZamalekConfederationCupTitle">{{cite web|title=Zamalek win Confederation Cup title|url=https://english.ahram.org.eg/UI/Front/Inner.aspx?NewsContentID=523901|website=Ahram Online|date=19 May 2024|access-date=6 September 2026}}</ref> === Pyramids === Ní ọdún 2024, Obama dara pọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù ilẹ̀ Egypt tí a ń pè ní Pyramids. Nípa jíjẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ tí a forúkọ rẹ̀ sílẹ̀ ní àkókò ìdíje náà, ó gba àmì-ẹ̀yẹ níbi ìdíje CAF Confederation Cup ti ọdún 2023–24, ó sì tún gba ife-ẹ̀yẹ FIFA African–Asian–Pacific Cup ti ọdún 2025.. Ní oṣù Kẹjọ ọdún 2026, ẹgbẹ́ Pyramids gba ìṣẹ́gun ńlá pẹ̀lú àbájáde 6-0 lórí ẹgbẹ́ Modern Dubai ti orílẹ̀-èdè UAE nínú eré ọ̀rẹ́ kan; Youssef Obama sì ṣe àfihàn tó tayọ nípa gbígba àmì-ayò mẹ́ta (hat-trick) wọlé, bí ẹgbẹ́ náà ṣe ń tẹ̀síwájú nínú ìpalẹ̀mọ́ fún àsìkò eré tuntun..<ref name="MisrConnectPyramidsModernDubai2026">{{cite web|title=Pyramids Thrash Modern Dubai 6-0.. Obbama Shines With Hat-Trick Ahead of the New Season|url=https://misrconnect.com/en/news/sports-news/pyramids-thrash-modern-dubai-6-0-obbama-shines-with-hat-trick-ahead-of-the-new-season|website=Misr Connect|publisher=Misr Connect|date=16 August 2026|access-date=23 August 2026}}</ref> == Àwón ísíró ísé == === Club === {{updated|match played 5 June 2025}} {| class="wikitable" style="text-align:center" |+Appearances and goals by club, season and competition ! rowspan="2" |Club ! rowspan="2" |Season ! colspan="3" |League ! colspan="2" |National cup{{efn|Includes [[Egypt Cup]]}} ! colspan="2" |League cup{{efn|Includes [[Egyptian League Cup]]}} ! colspan="2" |Continental ! colspan="2" |Other ! colspan="2" |Total |- !Division !Apps !Goals !Apps !Goals !Apps !Goals !Apps !Goals !Apps !Goals !Apps !Goals |- | rowspan="2" |[[Zamalek SC|Zamalek]] |[[2013-14 Egyptian Premier League|2013-14]] |[[Egyptian Premier League]] |12 |2 |4 |0 | colspan="2" |– |4{{efn|Appearance(s) in the [[CAF Champions League]]|name=CCL}} |0 | colspan="2" |– |20 |2 |- |[[2014-15 Egyptian Premier League|2014-15]] |Egyptian Premier League |4 |0 |1 |0 | colspan="2" |– | colspan="2" |– | colspan="2" |– |5 |0 |- |[[Al Ittihad Alexandria Club|Al Ittihad]] (loan) |[[2015-16 Egyptian Premier League|2015-16]] |Egyptian Premier League |32 |7 |3 |2 | colspan="2" |– | colspan="2" |– | colspan="2" |– |35 |9 |- |[[Wadi Degla SC|Wadi Degla]] (loan) |[[2016-17 Egyptian Premier League|2016-17]] |Egyptian Premier League |13 |2 |1 |0 | colspan="2" |– | colspan="2" |– | colspan="2" |– |14 |2 |- | rowspan="6" |Zamalek |[[2017-18 Egyptian Premier League|2017-18]] |Egyptian Premier League |14 |0 |4 |2 | colspan="2" |– | colspan="2" |– | colspan="2" |– |16 |2 |- |[[2018-19 Egyptian Premier League|2018-19]] |Egyptian Premier League |30 |10 |4 |1 | colspan="2" |– |15{{efn|Appearance(s) in the [[CAF Confederation Cup]]|name=CCC}} |3 |1{{efn|Appearance(s) in the [[Egyptian Super Cup]]|name=ESC}} |0 |50 |14 |- |[[2019-20 Egyptian Premier League|2019-20]] |Egyptian Premier League |24 |3 |3 |0 | colspan="2" |– |8{{efn|name=CCL}} |0 |2{{efn|Includes an appearance in the [[Egyptian Super Cup]] and the [[CAF Super Cup]]}} |1 |37 |4 |- |[[2020-21 Egyptian Premier League|2020-21]] |Egyptian Premier League |28 |10 |5 |4 | colspan="2" |– |6{{efn|name=CCL}} |1 | colspan="2" |– |39 |15 |- |[[2021-22 Egyptian Premier League|2021-22]] |Egyptian Premier League |25 |0 |3 |0 |2 |0 |8{{efn|name=CCL}} |3 | colspan="2" |– |38 |3 |- |[[2022-23 Egyptian Premier League|2022-23]] |Egyptian Premier League |5 |0 |2 |0 | colspan="2" |– |3{{efn|name=CCL}} |0 | colspan="2" |– |10 |0 |- |[[Al-Hazem F.C.|Al-Hazem]] (loan) |[[2022-23 Saudi First Division League|2022-23]] |[[Saudi First Division]] |15 |1 | colspan="2" |– | colspan="2" |– | colspan="2" |– | colspan="2" |– |15 |1 |- |Zamalek |[[2023-24 Egyptian Premier League|2023-24]] |Egyptian Premier League |21 |8 |1 |1 | colspan="2" |– |9{{efn|name=CCC}} |2 | colspan="2" |– |31 |11 |- |[[Pyramids FC|Pyramids]] |[[2024-25 Egyptian Premier League|2024-25]] |Egyptian Premier League |14 |2 |5 |3 |1 |0 |5{{efn|name=CCL}} |1 |2{{efn|name=ESC}} |0 |27 |6 |- ! colspan="3" |Career Total !237 !45 !36 !13 !3 !0 !58 !10 !5 !1 !339 !69 |} {{notelist}} == Àwón ólà == '''Zamalek''' * [[Egyptian Premier League]]: [[2014–15 Egyptian Premier League|2014–15]], [[2020–21 Egyptian Premier League|2020–21]], [[2021–22 Egyptian Premier League|2021–22]] * [[Egypt Cup]]: [[2013–14 Egypt Cup|2013–14]], [[2014–15 Egypt Cup|2014–15]], [[2017–18 Egypt Cup|2017–18]], [[2018–19 Egypt Cup|2018–19]], [[2020–21 Egypt Cup|2020–21]] * [[Egyptian Super Cup]]: [[2019–20 Egyptian Super Cup|2019–20]] * [[CAF Confederation Cup]]: [[2018–19 CAF Confederation Cup|2018–19]], [[2023–24 CAF Confederation Cup|2023–24]] * [[CAF Super Cup]]: [[2020 CAF Super Cup (February)|2020]] * [[Saudi-Egyptian Super Cup]]: [[2018 Saudi-Egyptian Super Cup|2018]] '''Pyramids''' * [[CAF Champions League]]: [[2024-25 CAF Champions League|2024-25]] * [[FIFA African–Asian–Pacific Cup]]: [[2025 FIFA Intercontinental Cup|2025]] == Àwón ítókasi == {{reflist|30em}}{{Authority control}} {{Zamalek SC squad}} rd9toey88o2yp5lv1mgpus6a5mdpjo5 0 84557 637361 2026-09-18T11:24:50Z Olaoye Sheu Ibrahim 31612 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1375443125|Fan]]" 637361 wikitext text/x-wiki '''Abèbè''' sábà máa ń tọ́ka sí: * Abèbè (ẹ̀rọ), fún fífé afẹ́fẹ́, tí a sábà máa ń lò láti mú kí èro fún tutù * Abèbè ọwọ́, jẹ́ èlò pẹlẹbẹ kan tí a lè fi darí afẹ́fẹ́ lójúnà áti gbé afẹ́fẹ́ tútù * Olólùfẹ́ gbajúmọ̀, àdàpè fún ẹni tí nífe ẹni sódì; Olólùfẹ́ gbajúmọ̀ tàbí alátìlẹ́yìn, pàápàá jùlọ ní ti eré ìdárayá '''Abèbè''', '''àwọn''' tàbí '''àwọn olùfẹ́''' tún lòpò è tọ́kaól sí: l753vcsf6ozna7oyojr3q6phfgbra08 637362 637361 2026-09-18T11:27:22Z Olaoye Sheu Ibrahim 31612 /* */ 637362 wikitext text/x-wiki '''Abèbè''' sábà máa ń tọ́ka sí: * Abèbè (ẹ̀rọ), fún fífé afẹ́fẹ́, tí a sábà máa ń lò láti mú kí èro fún tutù * Abèbè ọwọ́, jẹ́ èlò pẹlẹbẹ kan tí a lè fi darí afẹ́fẹ́ lójúnà áti gbé afẹ́fẹ́ tútù * Olólùfẹ́ gbajúmọ̀, àdàpè fún ẹni tí nífe ẹni sódì; Olólùfẹ́ gbajúmọ̀ tàbí alátìlẹ́yìn, pàápàá jùlọ ní ti eré ìdárayá '''Abèbè''', '''àwọn''' tàbí '''àwọn olùfẹ́''' tún lòpò è tọ́kaól sí: == Iṣẹ́ ọnà, eré ìdárayá, àti ẹ̀rọ ayélujára== ===Orin=== * [[Fan (Pascal Obispo song)|"Àwọn olólùfẹ́" (Pascal Obispo song)]], 2003 * [[Fan (Offset song)|"Fan" (Offset song)]], 2023 * [[Fans (album)|''Fans'' (album)]], 1984, by Malcolm McLaren * [[Fans (song)|"Fans" (song)]], a 2007 album track on ''Because of the Times'' by the Kings of Leon ===Àwọn ìlò mìíràn Fan nínú eré iṣé onà, ìdárayá , àti ère àgbéléwò === * [[The Fan (1996 film)|''The Fan'' (1996 film)]], an American psychological thriller film by Tony Scott, starring Robert DeNiro and Wesley Snipes * [[Fan (2007 film)|''Fan'' (2007 film)]], a Uruguayan drama film * [[Fan (2016 film)|''Fan'' (2016 film)]], an Indian Hindi film * Fan, a character in the video game ''[[Yie Ar Kung-Fu]]'' * Fan, a character in the novella ''[[A Christmas Carol]]'' 7pa9t4xyylqcj3wbvazypykfb6ylndm 637363 637362 2026-09-18T11:29:07Z Olaoye Sheu Ibrahim 31612 /* */ 637363 wikitext text/x-wiki {{wiktionary|fan}} '''Fan''' commonly refers to: '''Abèbè''' sábà máa ń tọ́ka sí: * Abèbè (ẹ̀rọ) [[Fan (machine)]], fún fífé afẹ́fẹ́, tí a sábà máa ń lò láti mú kí èro fún tutù * Abèbè ọwọ́ [[Hand fan]], jẹ́ èlò pẹlẹbẹ kan tí a lè fi darí afẹ́fẹ́ lójúnà áti gbé afẹ́fẹ́ tútù * Olólùfẹ́ gbajúmọ̀ [[Fan (person)]] , àdàpè fún ẹni tí nífe ẹni sódì; Olólùfẹ́ gbajúmọ̀ tàbí alátìlẹ́yìn, pàápàá jùlọ ní ti eré ìdárayá '''Abèbè''', '''àwọn''' tàbí '''àwọn olùfẹ́''' tún lòpò è tọ́kaól sí: == Iṣẹ́ ọnà, eré ìdárayá, àti ẹ̀rọ ayélujára== ===Orin=== * [[Fan (Pascal Obispo song)|"Àwọn olólùfẹ́" (Pascal Obispo song)]], 2003 * [[Fan (Offset song)|"Fan" (Offset song)]], 2023 * [[Fans (album)|''Fans'' (album)]], 1984, by Malcolm McLaren * [[Fans (song)|"Fans" (song)]], a 2007 album track on ''Because of the Times'' by the Kings of Leon ===Àwọn ìlò mìíràn Fan nínú eré iṣé onà, ìdárayá , àti ère àgbéléwò === * [[The Fan (1996 film)|''The Fan'' (1996 film)]], an American psychological thriller film by Tony Scott, starring Robert DeNiro and Wesley Snipes * [[Fan (2007 film)|''Fan'' (2007 film)]], a Uruguayan drama film * [[Fan (2016 film)|''Fan'' (2016 film)]], an Indian Hindi film * Fan, a character in the video game ''[[Yie Ar Kung-Fu]]'' * Fan, a character in the novella ''[[A Christmas Carol]]'' qxbjx6uku53p7ehrgk21lwwgi6q6g97 637364 637363 2026-09-18T11:31:46Z Olaoye Sheu Ibrahim 31612 /* Iṣẹ́ ọnà, eré ìdárayá, àti ẹ̀rọ ayélujára */ 637364 wikitext text/x-wiki {{wiktionary|fan}} '''Fan''' commonly refers to: '''Abèbè''' sábà máa ń tọ́ka sí: * Abèbè (ẹ̀rọ) [[Fan (machine)]], fún fífé afẹ́fẹ́, tí a sábà máa ń lò láti mú kí èro fún tutù * Abèbè ọwọ́ [[Hand fan]], jẹ́ èlò pẹlẹbẹ kan tí a lè fi darí afẹ́fẹ́ lójúnà áti gbé afẹ́fẹ́ tútù * Olólùfẹ́ gbajúmọ̀ [[Fan (person)]] , àdàpè fún ẹni tí nífe ẹni sódì; Olólùfẹ́ gbajúmọ̀ tàbí alátìlẹ́yìn, pàápàá jùlọ ní ti eré ìdárayá '''Abèbè''', '''àwọn''' tàbí '''àwọn olùfẹ́''' tún lòpò è tọ́kaól sí: == Iṣẹ́ ọnà, eré ìdárayá, àti ẹ̀rọ ayélujára== ===Orin=== * [[Fan (Pascal Obispo song)|"Àwọn olólùfẹ́" (Pascal Obispo song)]], 2003 * [[Fan (Offset song)|"Fan" (Offset song)]], 2023 * [[Fans (album)|''Fans'' (album)]], 1984, by Malcolm McLaren * [[Fans (song)|"Fans" (song)]], a 2007 album track on ''Because of the Times'' by the Kings of Leon ===Àwọn ìlò mìíràn Fan nínú eré iṣé onà, ìdárayá , àti ère àgbéléwò === * [[The Fan (1996 film)|''The Fan'' (1996 film)]], an American psychological thriller film by Tony Scott, starring Robert DeNiro and Wesley Snipes * [[Fan (2007 film)|''Fan'' (2007 film)]], a Uruguayan drama film * [[Fan (2016 film)|''Fan'' (2016 film)]], an Indian Hindi film * Fan, a character in the video game ''[[Yie Ar Kung-Fu]]'' * Fan, a character in the novella ''[[A Christmas Carol]]'' == Èkó nípa ohun àlàyé ayé == * [[Free amino nitrogen]], nínú ìṣe ẹmu, amino acids wá fún ìyípadà kòkòrò yeast * [[Sea fan]], ẹranko inú omi ẹ̀yà láti inú ẹ̀yà cnidarian phylum e0d6keu2totuu5ugxp8pon5h8pgew2e 637365 637364 2026-09-18T11:35:25Z Olaoye Sheu Ibrahim 31612 /* Iṣẹ́ ọnà, eré ìdárayá, àti ẹ̀rọ ayélujára */ 637365 wikitext text/x-wiki {{wiktionary|fan}} '''Fan''' commonly refers to: '''Abèbè''' sábà máa ń tọ́ka sí: * Abèbè (ẹ̀rọ) [[Fan (machine)]], fún fífé afẹ́fẹ́, tí a sábà máa ń lò láti mú kí èro fún tutù * Abèbè ọwọ́ [[Hand fan]], jẹ́ èlò pẹlẹbẹ kan tí a lè fi darí afẹ́fẹ́ lójúnà áti gbé afẹ́fẹ́ tútù * Olólùfẹ́ gbajúmọ̀ [[Fan (person)]] , àdàpè fún ẹni tí nífe ẹni sódì; Olólùfẹ́ gbajúmọ̀ tàbí alátìlẹ́yìn, pàápàá jùlọ ní ti eré ìdárayá '''Abèbè''', '''àwọn''' tàbí '''àwọn olùfẹ́''' tún lòpò è tọ́kaól sí: == Iṣẹ́ ọnà, eré ìdárayá, àti ẹ̀rọ ayélujára== ===Orin=== * [[Fan (Pascal Obispo song)|"Àwọn olólùfẹ́" (Pascal Obispo song)]], 2003 * [[Fan (Offset song)|"Fan" (Offset song)]], 2023 * [[Fans (album)|''Fans'' (album)]], 1984, by Malcolm McLaren * [[Fans (song)|"Fans" (song)]], a 2007 album track on ''Because of the Times'' by the Kings of Leon ===Àwọn ìlò mìíràn Fan nínú eré iṣé onà, ìdárayá , àti ère àgbéléwò === * [[The Fan (1996 film)|''The Fan'' (1996 film)]], an American psychological thriller film by Tony Scott, starring Robert DeNiro and Wesley Snipes * [[Fan (2007 film)|''Fan'' (2007 film)]], a Uruguayan drama film * [[Fan (2016 film)|''Fan'' (2016 film)]], an Indian Hindi film * Fan, a character in the video game ''[[Yie Ar Kung-Fu]]'' * Fan, a character in the novella ''[[A Christmas Carol]]'' == Nínú ẹ̀kọ́ ìmọ̀ isirò àti ẹ̀rọ kọ̀npútà== * Fáànù Oní-jìómẹ́trì [[Fan (geometry)]], jẹ́ àpapọ̀ àwọn igun nínú ìlà * Ìtò àwọn igun àwòrán kọ̀mpútà [[Fan (order)]] == Èkó nípa ohun àlàyé ayé == * [[Free amino nitrogen]], nínú ìṣe ẹmu, amino acids wá fún ìyípadà kòkòrò yeast * [[Sea fan]], ẹranko inú omi ẹ̀yà láti inú ẹ̀yà cnidarian phylum q3hqbjcqqvhidy8sj9dstgggekghd00