Categorie:Europa

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="zea">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>zeawiki</dbname>
    <base>https://zea.wikipedia.org/wiki/V%C3%B2blad</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.5</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Speciaol</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Overleg</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Gebruker</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Overleg gebruker</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Overleg Wikipedia</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Plaetje</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Overleg plaetje</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Overleg MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Sjabloon</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Overleg sjabloon</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Ulpe</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Overleg ulpe</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Categorie</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Overleg categorie</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Overleg module</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Categorie:Europa</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1895</id>
    <revision>
      <id>180511</id>
      <parentid>179880</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T11:22:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <origin>180511</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1481" sha1="l98ml8kktr7m1echxrybq5c5z5ea2wv" xml:space="preserve">{{clear}}
{| class=&quot;wikitable center&quot;
|-
! [[Europa]]
|-
| '''[[Land|Lan'n]]:''' [[Albanië]] | [[Andorra]] | [[Armenië]] | [[Aâzerbeidzjan]] | [[België]] | [[Bosnië-Hercegovina]] | [[Bulharije]] | [[Cyprus]] | [[Denemarken]] | [[Duutsland]] | [[Estland]] | [[Finland]] | [[Frankriek]] | [[Georhië]] | [[Griek'nland]] | [[Honharije]] | [[Ierland (land)|Ierland]] | [[Iesland]] | [[Itâlië]] | [[Kazachstan]] | [[Kosovo]] | [[Kroaotië]] | [[Letland]] | [[Liechenstein]] | [[Litouwen]] | [[Luxemburg (land)|Luxemburg]] | [[Malta]] | [[Moldâvië]] | [[Monaco]] | [[Montenehro]] | [[Nederland]] | [[Noôrd-Macedonië]] | [[Noorwegen]] | [[Oekraïne]] | [[Oesteriek]] | [[Poôl'n]] | [[Portuhal]] | [[Roemenië]] | [[Rusland]] | [[San Marino]] | [[Servië]] | [[Slovenië]] | [[Slowakije]] | [[Spanje]] | [[Tsjehhië]] | [[Turkije]] | [[Vaticaânstad]] | [[Vereênigd Konienkriek]] | [[Wit-Rusland]] | [[Zweden]] | [[Zwitserland]]
|-
| '''[[Afankelijke hebied'n]]:''' [[Adjara]] | [[Akrotiri en Dhekelia]] | [[Åland]] | [[Azoôr'n]] | [[Eiland Man]] | [[Faeröer]] | [[Gagaoezië]] | [[Guernsey]] | [[Hibraltar]] | [[Jan Mayen]] | [[Jersey]] | [[Krim]] | [[Nachitsjevan]] | [[Nagorno-Karabach]] | [[Spitsberhen]]
|-
| '''[[Niet-erkende staeten]]:''' [[Abchazië]] | [[Kosovo]] | [[Noôrd-Cyprus]] | [[Sealand]] | [[Transnistrië]] | [[Zuud-Ossetië]]
|-
| '''[[Waerelddeêl]]en''': [[Afrika]] - [[Amerika]] - [[Azië]] - [[Europa]] - [[Oceanië]]
|}

[[Categorie:Waerelddeêl]]</text>
      <sha1>l98ml8kktr7m1echxrybq5c5z5ea2wv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Denemarken</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2715</id>
    <revision>
      <id>180447</id>
      <parentid>180444</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:20:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Politiek en bestier */</comment>
      <origin>180447</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9838" sha1="set4cbjy5ykjjdta7y7nqsu3a1lbj5f" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Kongeriget Danmark
 |vlagge=Flag of Denmark.svg
 |waepen=National coat of arms of Denmark.svg
 |locaotie=LocationDenmark.png
 |taelen=[[Deens]]
 |oôdstad=[[Kopenhagen]]
 |regeriengsvurm=[[Constitutionêle monarchie]]
 |staetsoôd=[[Frederik van Denemarken]]
 |regeriengsleider=[[Mette Frederiksen]]
 |religie=[[Protestants]]
 |km2= 42.954
 |pctwaeter=1,6
 |inweuners= 5.993.000 (2025)
 |dichteid= 140
 |volkslied=[[Der er et yndigt land]]
 |munte=[[Deense kroôn]]
 |valutacode=DKK
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=5 juni
 |tld=dk
 |landcode=DK/DNK
 |tel=45
}}
[[Plaetje:Kaart Denemarken.gif|thumb|Kaerte]]
[[Plaetje:Regions of Denmark.jpg|thumb|Kaerte rehio's]]
[[Plaetje:Denmark islands.PNG|thumb|Kaerte Jutland + eilan'n]]
[[Plaetje:Storebæltsbroen from Sjælland.jpg|thumb|Groôte Beltbrugge]]
'''Denemarken''' is een land in [[Noôrd-Europa]], iets hroôter as [[Nederland]], mee 6 meljoen inweuners. 

Den 'oôdstad is [[Kopenhagen]]. 

't Land bestit deêls uut een vasteland, [[Jutland]], en deêls uut een antal eilan'n, weerop den 'oôdstad is 'elege.

't Land hrenst an [[Duutsland]] en via een brugge an [[Zweden]].

== Heografie ==
Denemarken ei mè 1 landhrens en das in 't zuuden van 't land wirat et grens an Duutsland. In 't noôrn ligt 't [[Skagerrak]], in 't oôssen 't [[Kattehat]] en de [[Oôstzeê]] en in 't wessen grens tet an de Noôrdzeê. Denemarken oor bie Scandinavië en is helieke ok 't zuudelijkste land van [[Scandinavië]]. 't Besti uut ongeveêr 500 eilan'n en 't hroste stik land is 't schiereiland Jutland. 

Denemarken grens bieni an [[Zweden]], mè wor escheien deur de [[Sont]], een smalle zeêstraete. Der lig echter wè een bruhhe en een tunnel ni Zweden. Denemarken is bieni illemille vlak. An de weskust is tet vlakste, di lihhen de polders tehen 't Deense waddenhebied an. Oe vadder ni 't oôssen, oe euvelachtiher at wor. Ut oôgste punt van Jutland is [[Yding Skovhøj]] bie 173 meter. 

't Hroste eiland van Denemarken is [[Seeland]]. Bie een oppervlak van 43.000 km2 is Denemarken net iets hrotter dan Nederland. 't Ei echter mè 6 meljoen inweuners dus is vee minder dichtbevolkt.

Denemarken ei twi overzeêse hebiedsdeêl'n, de Faeröereilan'n en Groenland. Deze hebieden èn wè een eihen zelfbestier.

== Rehio's ==
Sins 1 jannewari 2007 is Denemarken verdeêld in vuuf rehio's. Deze rehio's vervang'n de voormalihe 14 provincies. Ok 't antal gemeêntes is teruhebrocht van 271 tot 98 gemeêntes. De huudihe rehio's zien:
* Oôdstad - Region Hovedstaden
* Midd'n-Jutland - Region Midtjylland
* Noôrd-Jutland - Region Nordjylland
* Seeland - Region Sjælland
* Zuud-Denemarken - Region Syddanmark

== Eilan'n ==
Groôtste eilan'n binne:

{| width=50%
|
* Ærø
* Als
* Amager
* Anholt 
* Bornholm
* Falster
* Fanø ¹
* Fur
* Fyn (Funen)
* Langeland
|
* Lœsø
* Lolland
* Møn
* Mors
* Nørrejyske / Vendsyssel-Thy
* Rømø ¹
* Saltholm
* Samsø
* Sjœlland (Seeland)
* Tåsinge
|
|}

¹ [[Waddeneilan'n]]

== Steê ==
Groôtste steê mie inweuners (2025):

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê || Inweuners || Anders
|-
| [[København]] || 667.000 || Kopenhagen (Ned.)
|-
| [[Aarhus]] || 301.000 || Århus
|-
| [[Odense]] || 185.000 ||
|-
| [[Aalborg]] || 122.000 || Ålborg
|-
| [[Esbjerg]] || 72.000 ||
|-
| [[Randers]] || 65.000 ||
|-
| [[Horsens]] || 64.000 ||
|-
| [[Kolding]] || 64.000 ||
|-
| [[Vejle]] || 62.000 ||
|-
| [[Roskilde]] || 53.000 ||
|-
|}

== Tael ==
De officiele landstaele in Denemarken is [[Deens]]. Deens is de tael van vriewè alle Denen, oewè an de mensen op [[Groenland]] en de [[Faeröereilan'n]] neffen 't Deens ok der eihen tael spreek'n. In 't zuuden van Denemarken wor ok [[Duuts]] esprook'n. Andere taelen in Denemarken zien onder are [[Zweeds]], [[Noôrs]] en [[Faeröers]], wat a ok officieel erkend is as een tael.

== Economie ==
Denemarken was tot 1945 oôdzaekelijk een lanbouwland, mè nae deze tied breien de industrële sector hihantisch uut en noe besli de lanbouw nog slechs 5% van 't BNP. Tradisjonele industrieproduct'n van Denemarken komm'n nog uut de visserie en scheepsbouw, mè dit is de leste jaeren ok ofenomen.

De belangriekste uutvoerproduct'n van Denemarken zien lanbouwproduct'n, mesines, meubilair, vleês en vis. Invoerproduct'n zien ok mesines, metaelen en branstoffen. Lan'n wibie a vee ehandeld wor zien Duutsland, Zweden en 't Vereênigd Konienkriek.

== Politiek en bestier ==
Denemarken is een constitutionêle monarchie. Dit wil zèn dat 'er spraeke is van een monarchie hereheêrd deur een hrondwet. Dit is a zo sins [[1953]].

De wethevende macht wor uutevoerd deur de monarch, die a tevens ok staetsoôd is, en 't parlement. 't Parlement, ok wè [[Folketinget]], besti uut 179 man onderebrocht in 1 kaemer. Vooreen, toet oengeveer 1990, was de sociaoldemocraotische partie 't belangriekst, mè 't tie behon te keren en de mensen wiern meer conservaetief en liberaolistisch. Noe besti de rehering dan ok uut een liberaâl-conservaetieve coalitie onger toezicht van de Deênse Volkspartie, of in 't Deêns de 'Dansk Folkeparti'. De uutvoerende macht wor uutevoerd deur de monarch en de ministers.

Van 1972 toet 2024 was [[Margaretha II]] staetsoôd van Denemarken.

=== Folketinget ===
't Parlement vanof 1988.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! rowspan=2 | partie
! rowspan=2 | richtieng
! rowspan=2 | richtieng
! colspan=15 | zeêtels
|-
! 2026 || 2022 || 2019
! 2015 || 2011 || 2007
! 2005 || 2001 || 1998
! 1994 || 1990 || 1988
|-
| Socialdemokratiet
| centrum
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|50 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|48
| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|44 || 45
| 47 || 52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|63
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|62 || 69 || 55
|-
| Socialistisk Folkeparti
| (centrum)
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 15 || 14
| 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 23
| 11 || 12 || 13
| 13 || 15 || 24
|-
| Venstre
| centrum
| rechts
| 18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|23 || 43
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|46
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|56 || 42
| 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|29 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22
|-
| Liberal Alliance
| (centrum)
| rechts
| 16 || 14 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13 || 9 || 5
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Dansk Folkeparti
| (extreêm)
| rechts
| 16 || 5 || 16
| 37 || 22 || 25
| 24 || 22 || 13
|  ||  || 
|-
| Moderaterne
| centrum
| (rechts)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Konservative
| centrum
| rechts
| 13 || 10 || 12
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|6 || 8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 16
| 27 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|30 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|35
|-
| Enhedslisten
| (extreêm)
| lienks
| 11 || 9 || 13
| 14 || 12 || 4
| 6 || 4 || 5
| 6 ||  || 
|-
| Radikale Venstre
| centrum
| (lienks)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 7 || 16
| 8 || 17 || 9
| 17 || 9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|7
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10
|-
| Danmarksdemokraterne
| (extreêm)
| rechts 
| 10 || 14 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Alternativet
| (centrum)
| lienks
| 5 || 6 || 5
| 9 ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Borgernes Parti
| extreêm
| rechts
| 4 || ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Nye Borgerlige
| extreêm
| rechts
|  || 6 || 4
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Kristeligt Folkeparti
| centrum
| (rechts)
|  ||  || 
|  ||  || 
|  || 4 || 4
|  || 4 || 4
|-
| Centrum-Demokraterne
| centrum
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 8
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 ! || 9 || 9
|-
| Fremskridtspartiet
| extreêm
| rechts
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 4
| 11 || 12 || 16
|-
| onafankelijk
|
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 1 ||  || 
|-
! colspan=3 | totael
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
|-
! colspan=3 | coalitie
! 82 || 89 || 48
! 53 || 107 || 64
! 70 || 72 || 70
! 75/70 || 59 || 67
|}

== Godsdienst ==
De nasjonaâle kerke van Denemarken is de [[lutheranisme|Evanhelisch-Lutherse Kerke]]. Sins [[1849]] besti 't er in Denemarken vrieheid van hodsdienst. 't Christendom kreeg rond 1100 vassen voet in Denemarken. De evanhelisch-lutherse kerke tel 9 bisdommen, wiran de konieng an 't oôd sti. De 2100 gemeêntes worn bestuurd deur een deur de leden hekozen kerkeraed. Ongeveer 85% van de bevolkieng is evanhelisch-luthers, mè de miste hin allin ni kerke bie bruiloften en derhelijke. 

Buuten de evanhelisch-lutherse kerke ei je in Denemarken ok nog de [[Roôms-Kattelieke Kerke]], en ienkele are kerken. Sins [[1953]] ei Denemarken wee een eihen katholieke bisschop. Der zien ongeveer 35.000 katholieken. Ok zien der nog 6500 [[joôden]]. Tevens ken Denemarken ok de bewehieng [[Forn Sidr]] (De ouwe traditie), deze mensen vereêr'n nog de ouwe Scandinavische hood'n zoas Thor en Odin.

== Cultuur ==
[[Hygge]] is út behrip voe de Deense cultuur. Hygge ei te maeken mie sfeêr, hezelligeid, mè ok interieur. Ok zurhen onder are eetn en drienk'n voe hygge. Hygge is in 't Ollands je vertaâln bie hezelligeid, mè de Denen zelf vin'n 't nie te vertaâln. Hygge wor beschouwt as de uutdrukkieng voe de Deense mentaliteit.

== Lienks nae buten ==
* [https://www.landenweb.nl/denemarken/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Denmark Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210705032013/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/denmark/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/denemarken/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/denemarken/ Klimaatinfo] 
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=173 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/denmark_nl Europese Unie]
* [https://historiek.net/c/landen/denemarken/ Historiek]

{{Europa}}

[[Categorie:Denemarken| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>set4cbjy5ykjjdta7y7nqsu3a1lbj5f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>180448</id>
      <parentid>180447</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:41:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Folketinget */</comment>
      <origin>180448</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10078" sha1="3enmq7icnenjiw39ul7s3p2lj0t172t" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Kongeriget Danmark
 |vlagge=Flag of Denmark.svg
 |waepen=National coat of arms of Denmark.svg
 |locaotie=LocationDenmark.png
 |taelen=[[Deens]]
 |oôdstad=[[Kopenhagen]]
 |regeriengsvurm=[[Constitutionêle monarchie]]
 |staetsoôd=[[Frederik van Denemarken]]
 |regeriengsleider=[[Mette Frederiksen]]
 |religie=[[Protestants]]
 |km2= 42.954
 |pctwaeter=1,6
 |inweuners= 5.993.000 (2025)
 |dichteid= 140
 |volkslied=[[Der er et yndigt land]]
 |munte=[[Deense kroôn]]
 |valutacode=DKK
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=5 juni
 |tld=dk
 |landcode=DK/DNK
 |tel=45
}}
[[Plaetje:Kaart Denemarken.gif|thumb|Kaerte]]
[[Plaetje:Regions of Denmark.jpg|thumb|Kaerte rehio's]]
[[Plaetje:Denmark islands.PNG|thumb|Kaerte Jutland + eilan'n]]
[[Plaetje:Storebæltsbroen from Sjælland.jpg|thumb|Groôte Beltbrugge]]
'''Denemarken''' is een land in [[Noôrd-Europa]], iets hroôter as [[Nederland]], mee 6 meljoen inweuners. 

Den 'oôdstad is [[Kopenhagen]]. 

't Land bestit deêls uut een vasteland, [[Jutland]], en deêls uut een antal eilan'n, weerop den 'oôdstad is 'elege.

't Land hrenst an [[Duutsland]] en via een brugge an [[Zweden]].

== Heografie ==
Denemarken ei mè 1 landhrens en das in 't zuuden van 't land wirat et grens an Duutsland. In 't noôrn ligt 't [[Skagerrak]], in 't oôssen 't [[Kattehat]] en de [[Oôstzeê]] en in 't wessen grens tet an de Noôrdzeê. Denemarken oor bie Scandinavië en is helieke ok 't zuudelijkste land van [[Scandinavië]]. 't Besti uut ongeveêr 500 eilan'n en 't hroste stik land is 't schiereiland Jutland. 

Denemarken grens bieni an [[Zweden]], mè wor escheien deur de [[Sont]], een smalle zeêstraete. Der lig echter wè een bruhhe en een tunnel ni Zweden. Denemarken is bieni illemille vlak. An de weskust is tet vlakste, di lihhen de polders tehen 't Deense waddenhebied an. Oe vadder ni 't oôssen, oe euvelachtiher at wor. Ut oôgste punt van Jutland is [[Yding Skovhøj]] bie 173 meter. 

't Hroste eiland van Denemarken is [[Seeland]]. Bie een oppervlak van 43.000 km2 is Denemarken net iets hrotter dan Nederland. 't Ei echter mè 6 meljoen inweuners dus is vee minder dichtbevolkt.

Denemarken ei twi overzeêse hebiedsdeêl'n, de Faeröereilan'n en Groenland. Deze hebieden èn wè een eihen zelfbestier.

== Rehio's ==
Sins 1 jannewari 2007 is Denemarken verdeêld in vuuf rehio's. Deze rehio's vervang'n de voormalihe 14 provincies. Ok 't antal gemeêntes is teruhebrocht van 271 tot 98 gemeêntes. De huudihe rehio's zien:
* Oôdstad - Region Hovedstaden
* Midd'n-Jutland - Region Midtjylland
* Noôrd-Jutland - Region Nordjylland
* Seeland - Region Sjælland
* Zuud-Denemarken - Region Syddanmark

== Eilan'n ==
Groôtste eilan'n binne:

{| width=50%
|
* Ærø
* Als
* Amager
* Anholt 
* Bornholm
* Falster
* Fanø ¹
* Fur
* Fyn (Funen)
* Langeland
|
* Lœsø
* Lolland
* Møn
* Mors
* Nørrejyske / Vendsyssel-Thy
* Rømø ¹
* Saltholm
* Samsø
* Sjœlland (Seeland)
* Tåsinge
|
|}

¹ [[Waddeneilan'n]]

== Steê ==
Groôtste steê mie inweuners (2025):

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê || Inweuners || Anders
|-
| [[København]] || 667.000 || Kopenhagen (Ned.)
|-
| [[Aarhus]] || 301.000 || Århus
|-
| [[Odense]] || 185.000 ||
|-
| [[Aalborg]] || 122.000 || Ålborg
|-
| [[Esbjerg]] || 72.000 ||
|-
| [[Randers]] || 65.000 ||
|-
| [[Horsens]] || 64.000 ||
|-
| [[Kolding]] || 64.000 ||
|-
| [[Vejle]] || 62.000 ||
|-
| [[Roskilde]] || 53.000 ||
|-
|}

== Tael ==
De officiele landstaele in Denemarken is [[Deens]]. Deens is de tael van vriewè alle Denen, oewè an de mensen op [[Groenland]] en de [[Faeröereilan'n]] neffen 't Deens ok der eihen tael spreek'n. In 't zuuden van Denemarken wor ok [[Duuts]] esprook'n. Andere taelen in Denemarken zien onder are [[Zweeds]], [[Noôrs]] en [[Faeröers]], wat a ok officieel erkend is as een tael.

== Economie ==
Denemarken was tot 1945 oôdzaekelijk een lanbouwland, mè nae deze tied breien de industrële sector hihantisch uut en noe besli de lanbouw nog slechs 5% van 't BNP. Tradisjonele industrieproduct'n van Denemarken komm'n nog uut de visserie en scheepsbouw, mè dit is de leste jaeren ok ofenomen.

De belangriekste uutvoerproduct'n van Denemarken zien lanbouwproduct'n, mesines, meubilair, vleês en vis. Invoerproduct'n zien ok mesines, metaelen en branstoffen. Lan'n wibie a vee ehandeld wor zien Duutsland, Zweden en 't Vereênigd Konienkriek.

== Politiek en bestier ==
Denemarken is een constitutionêle monarchie. Dit wil zèn dat 'er spraeke is van een monarchie hereheêrd deur een hrondwet. Dit is a zo sins [[1953]].

De wethevende macht wor uutevoerd deur de monarch, die a tevens ok staetsoôd is, en 't parlement. 't Parlement, ok wè [[Folketinget]], besti uut 179 man onderebrocht in 1 kaemer. Vooreen, toet oengeveer 1990, was de sociaoldemocraotische partie 't belangriekst, mè 't tie behon te keren en de mensen wiern meer conservaetief en liberaolistisch. Noe besti de rehering dan ok uut een liberaâl-conservaetieve coalitie onger toezicht van de Deênse Volkspartie, of in 't Deêns de 'Dansk Folkeparti'. De uutvoerende macht wor uutevoerd deur de monarch en de ministers.

Van 1972 toet 2024 was [[Margaretha II]] staetsoôd van Denemarken.

=== Folketinget ===
't Parlement vanof 1988.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! rowspan=2 | partie
! rowspan=2 | richtieng
! rowspan=2 | richtieng
! colspan=15 | zeêtels
|-
! 2026 || 2022 || 2019
! 2015 || 2011 || 2007
! 2005 || 2001 || 1998
! 1994 || 1990 || 1988
! 1987 || 1984 || 1981
|-
| Socialdemokratiet
| centrum
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|50 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|48
| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|44 || 45
| 47 || 52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|63
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|62 || 69 || 55
|  ||  || 
|-
| Socialistisk Folkeparti
| (centrum)
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 15 || 14
| 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 23
| 11 || 12 || 13
| 13 || 15 || 24
|  ||  || 
|-
| Venstre
| centrum
| rechts
| 18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|23 || 43
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|46
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|56 || 42
| 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|29 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22
|  ||  || 
|-
| Liberal Alliance
| (centrum)
| rechts
| 16 || 14 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13 || 9 || 5
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Dansk Folkeparti
| (extreêm)
| rechts
| 16 || 5 || 16
| 37 || 22 || 25
| 24 || 22 || 13
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Moderaterne
| centrum
| (rechts)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Konservative
| centrum
| rechts
| 13 || 10 || 12
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|6 || 8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 16
| 27 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|30 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|35
|  ||  || 
|-
| Enhedslisten
| (extreêm)
| lienks
| 11 || 9 || 13
| 14 || 12 || 4
| 6 || 4 || 5
| 6 ||  || 
|  ||  || 
|-
| Radikale Venstre
| centrum
| (lienks)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 7 || 16
| 8 || 17 || 9
| 17 || 9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|7
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10
|  ||  || 
|-
| Danmarksdemokraterne
| (extreêm)
| rechts 
| 10 || 14 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Alternativet
| (centrum)
| lienks
| 5 || 6 || 5
| 9 ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Borgernes Parti
| extreêm
| rechts
| 4 || ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Nye Borgerlige
| extreêm
| rechts
|  || 6 || 4
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Kristeligt Folkeparti
| centrum
| (rechts)
|  ||  || 
|  ||  || 
|  || 4 || 4
|  || 4 || 4
|  ||  || 
|-
| Centrum-Demokraterne
| centrum
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 8
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 ! || 9 || 9
|  ||  || 
|-
| Fremskridtspartiet
| extreêm
| rechts
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 4
| 11 || 12 || 16
|  ||  || 
|-
| onafankelijk
|
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 1 ||  || 
|  ||  || 
|-
! colspan=3 | totael
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
|-
! colspan=3 | coalitie
! 82 || 89 || 48
! 53 || 107 || 64
! 70 || 72 || 70
! 75/70 || 59 || 67
!  ||  ||
|}

== Godsdienst ==
De nasjonaâle kerke van Denemarken is de [[lutheranisme|Evanhelisch-Lutherse Kerke]]. Sins [[1849]] besti 't er in Denemarken vrieheid van hodsdienst. 't Christendom kreeg rond 1100 vassen voet in Denemarken. De evanhelisch-lutherse kerke tel 9 bisdommen, wiran de konieng an 't oôd sti. De 2100 gemeêntes worn bestuurd deur een deur de leden hekozen kerkeraed. Ongeveer 85% van de bevolkieng is evanhelisch-luthers, mè de miste hin allin ni kerke bie bruiloften en derhelijke. 

Buuten de evanhelisch-lutherse kerke ei je in Denemarken ok nog de [[Roôms-Kattelieke Kerke]], en ienkele are kerken. Sins [[1953]] ei Denemarken wee een eihen katholieke bisschop. Der zien ongeveer 35.000 katholieken. Ok zien der nog 6500 [[joôden]]. Tevens ken Denemarken ok de bewehieng [[Forn Sidr]] (De ouwe traditie), deze mensen vereêr'n nog de ouwe Scandinavische hood'n zoas Thor en Odin.

== Cultuur ==
[[Hygge]] is út behrip voe de Deense cultuur. Hygge ei te maeken mie sfeêr, hezelligeid, mè ok interieur. Ok zurhen onder are eetn en drienk'n voe hygge. Hygge is in 't Ollands je vertaâln bie hezelligeid, mè de Denen zelf vin'n 't nie te vertaâln. Hygge wor beschouwt as de uutdrukkieng voe de Deense mentaliteit.

== Lienks nae buten ==
* [https://www.landenweb.nl/denemarken/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Denmark Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210705032013/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/denmark/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/denemarken/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/denemarken/ Klimaatinfo] 
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=173 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/denmark_nl Europese Unie]
* [https://historiek.net/c/landen/denemarken/ Historiek]

{{Europa}}

[[Categorie:Denemarken| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>3enmq7icnenjiw39ul7s3p2lj0t172t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>180449</id>
      <parentid>180448</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:47:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Folketinget */</comment>
      <origin>180449</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10187" sha1="bye4x2un3mnhk1bkecbcz1y852kwsak" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Kongeriget Danmark
 |vlagge=Flag of Denmark.svg
 |waepen=National coat of arms of Denmark.svg
 |locaotie=LocationDenmark.png
 |taelen=[[Deens]]
 |oôdstad=[[Kopenhagen]]
 |regeriengsvurm=[[Constitutionêle monarchie]]
 |staetsoôd=[[Frederik van Denemarken]]
 |regeriengsleider=[[Mette Frederiksen]]
 |religie=[[Protestants]]
 |km2= 42.954
 |pctwaeter=1,6
 |inweuners= 5.993.000 (2025)
 |dichteid= 140
 |volkslied=[[Der er et yndigt land]]
 |munte=[[Deense kroôn]]
 |valutacode=DKK
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=5 juni
 |tld=dk
 |landcode=DK/DNK
 |tel=45
}}
[[Plaetje:Kaart Denemarken.gif|thumb|Kaerte]]
[[Plaetje:Regions of Denmark.jpg|thumb|Kaerte rehio's]]
[[Plaetje:Denmark islands.PNG|thumb|Kaerte Jutland + eilan'n]]
[[Plaetje:Storebæltsbroen from Sjælland.jpg|thumb|Groôte Beltbrugge]]
'''Denemarken''' is een land in [[Noôrd-Europa]], iets hroôter as [[Nederland]], mee 6 meljoen inweuners. 

Den 'oôdstad is [[Kopenhagen]]. 

't Land bestit deêls uut een vasteland, [[Jutland]], en deêls uut een antal eilan'n, weerop den 'oôdstad is 'elege.

't Land hrenst an [[Duutsland]] en via een brugge an [[Zweden]].

== Heografie ==
Denemarken ei mè 1 landhrens en das in 't zuuden van 't land wirat et grens an Duutsland. In 't noôrn ligt 't [[Skagerrak]], in 't oôssen 't [[Kattehat]] en de [[Oôstzeê]] en in 't wessen grens tet an de Noôrdzeê. Denemarken oor bie Scandinavië en is helieke ok 't zuudelijkste land van [[Scandinavië]]. 't Besti uut ongeveêr 500 eilan'n en 't hroste stik land is 't schiereiland Jutland. 

Denemarken grens bieni an [[Zweden]], mè wor escheien deur de [[Sont]], een smalle zeêstraete. Der lig echter wè een bruhhe en een tunnel ni Zweden. Denemarken is bieni illemille vlak. An de weskust is tet vlakste, di lihhen de polders tehen 't Deense waddenhebied an. Oe vadder ni 't oôssen, oe euvelachtiher at wor. Ut oôgste punt van Jutland is [[Yding Skovhøj]] bie 173 meter. 

't Hroste eiland van Denemarken is [[Seeland]]. Bie een oppervlak van 43.000 km2 is Denemarken net iets hrotter dan Nederland. 't Ei echter mè 6 meljoen inweuners dus is vee minder dichtbevolkt.

Denemarken ei twi overzeêse hebiedsdeêl'n, de Faeröereilan'n en Groenland. Deze hebieden èn wè een eihen zelfbestier.

== Rehio's ==
Sins 1 jannewari 2007 is Denemarken verdeêld in vuuf rehio's. Deze rehio's vervang'n de voormalihe 14 provincies. Ok 't antal gemeêntes is teruhebrocht van 271 tot 98 gemeêntes. De huudihe rehio's zien:
* Oôdstad - Region Hovedstaden
* Midd'n-Jutland - Region Midtjylland
* Noôrd-Jutland - Region Nordjylland
* Seeland - Region Sjælland
* Zuud-Denemarken - Region Syddanmark

== Eilan'n ==
Groôtste eilan'n binne:

{| width=50%
|
* Ærø
* Als
* Amager
* Anholt 
* Bornholm
* Falster
* Fanø ¹
* Fur
* Fyn (Funen)
* Langeland
|
* Lœsø
* Lolland
* Møn
* Mors
* Nørrejyske / Vendsyssel-Thy
* Rømø ¹
* Saltholm
* Samsø
* Sjœlland (Seeland)
* Tåsinge
|
|}

¹ [[Waddeneilan'n]]

== Steê ==
Groôtste steê mie inweuners (2025):

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê || Inweuners || Anders
|-
| [[København]] || 667.000 || Kopenhagen (Ned.)
|-
| [[Aarhus]] || 301.000 || Århus
|-
| [[Odense]] || 185.000 ||
|-
| [[Aalborg]] || 122.000 || Ålborg
|-
| [[Esbjerg]] || 72.000 ||
|-
| [[Randers]] || 65.000 ||
|-
| [[Horsens]] || 64.000 ||
|-
| [[Kolding]] || 64.000 ||
|-
| [[Vejle]] || 62.000 ||
|-
| [[Roskilde]] || 53.000 ||
|-
|}

== Tael ==
De officiele landstaele in Denemarken is [[Deens]]. Deens is de tael van vriewè alle Denen, oewè an de mensen op [[Groenland]] en de [[Faeröereilan'n]] neffen 't Deens ok der eihen tael spreek'n. In 't zuuden van Denemarken wor ok [[Duuts]] esprook'n. Andere taelen in Denemarken zien onder are [[Zweeds]], [[Noôrs]] en [[Faeröers]], wat a ok officieel erkend is as een tael.

== Economie ==
Denemarken was tot 1945 oôdzaekelijk een lanbouwland, mè nae deze tied breien de industrële sector hihantisch uut en noe besli de lanbouw nog slechs 5% van 't BNP. Tradisjonele industrieproduct'n van Denemarken komm'n nog uut de visserie en scheepsbouw, mè dit is de leste jaeren ok ofenomen.

De belangriekste uutvoerproduct'n van Denemarken zien lanbouwproduct'n, mesines, meubilair, vleês en vis. Invoerproduct'n zien ok mesines, metaelen en branstoffen. Lan'n wibie a vee ehandeld wor zien Duutsland, Zweden en 't Vereênigd Konienkriek.

== Politiek en bestier ==
Denemarken is een constitutionêle monarchie. Dit wil zèn dat 'er spraeke is van een monarchie hereheêrd deur een hrondwet. Dit is a zo sins [[1953]].

De wethevende macht wor uutevoerd deur de monarch, die a tevens ok staetsoôd is, en 't parlement. 't Parlement, ok wè [[Folketinget]], besti uut 179 man onderebrocht in 1 kaemer. Vooreen, toet oengeveer 1990, was de sociaoldemocraotische partie 't belangriekst, mè 't tie behon te keren en de mensen wiern meer conservaetief en liberaolistisch. Noe besti de rehering dan ok uut een liberaâl-conservaetieve coalitie onger toezicht van de Deênse Volkspartie, of in 't Deêns de 'Dansk Folkeparti'. De uutvoerende macht wor uutevoerd deur de monarch en de ministers.

Van 1972 toet 2024 was [[Margaretha II]] staetsoôd van Denemarken.

=== Folketinget ===
't Parlement vanof 1988.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! rowspan=2 | partie
! rowspan=2 | richtieng
! rowspan=2 | richtieng
! colspan=15 | zeêtels
|-
! 2026 || 2022 || 2019
! 2015 || 2011 || 2007
! 2005 || 2001 || 1998
! 1994 || 1990 || 1988
! 1987 || 1984 || 1981
|-
| Socialdemokratiet
| centrum
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|50 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|48
| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|44 || 45
| 47 || 52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|63
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|62 || 69 || 55
| 54 ||  || 
|-
| Socialistisk Folkeparti
| (centrum)
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 15 || 14
| 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 23
| 11 || 12 || 13
| 13 || 15 || 24
| 27 ||  || 
|-
| Venstre
| centrum
| rechts
| 18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|23 || 43
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|46
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|56 || 42
| 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|29 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22
| 19 ||  || 
|-
| Liberal Alliance
| (centrum)
| rechts
| 16 || 14 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13 || 9 || 5
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Dansk Folkeparti
| (extreêm)
| rechts
| 16 || 5 || 16
| 37 || 22 || 25
| 24 || 22 || 13
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Moderaterne
| centrum
| (rechts)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Konservative
| centrum
| rechts
| 13 || 10 || 12
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|6 || 8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 16
| 27 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|30 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|35
| 38 ||  || 
|-
| Enhedslisten
| (extreêm)
| lienks
| 11 || 9 || 13
| 14 || 12 || 4
| 6 || 4 || 5
| 6 ||  || 
|  ||  || 
|-
| Radikale Venstre
| centrum
| (lienks)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 7 || 16
| 8 || 17 || 9
| 17 || 9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|7
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10
| 11 ||  || 
|-
| Danmarksdemokraterne
| (extreêm)
| rechts 
| 10 || 14 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Alternativet
| (centrum)
| lienks
| 5 || 6 || 5
| 9 ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Borgernes Parti
| extreêm
| rechts
| 4 || ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Nye Borgerlige
| extreêm
| rechts
|  || 6 || 4
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Kristeligt Folkeparti
| centrum
| (rechts)
|  ||  || 
|  ||  || 
|  || 4 || 4
|  || 4 || 4
| 4 ||  || 
|-
| Centrum-Demokraterne
| centrum
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 8
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 ! || 9 || 9
| 9 ||  || 
|-
| Fremskridtspartiet
| extreêm
| rechts
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 4
| 11 || 12 || 16
| 9 ||  || 
|-
| Fælles Kurs
| (extreêm)
| lienks
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 4 ||  || 
|-
| onafankelijk
|
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 1 ||  || 
|  ||  || 
|-
! colspan=3 | totael
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
|-
! colspan=3 | coalitie
! 82 || 89 || 48
! 53 || 107 || 64
! 70 || 72 || 70
! 75/70 || 59 || 67
!  ||  ||
|}

== Godsdienst ==
De nasjonaâle kerke van Denemarken is de [[lutheranisme|Evanhelisch-Lutherse Kerke]]. Sins [[1849]] besti 't er in Denemarken vrieheid van hodsdienst. 't Christendom kreeg rond 1100 vassen voet in Denemarken. De evanhelisch-lutherse kerke tel 9 bisdommen, wiran de konieng an 't oôd sti. De 2100 gemeêntes worn bestuurd deur een deur de leden hekozen kerkeraed. Ongeveer 85% van de bevolkieng is evanhelisch-luthers, mè de miste hin allin ni kerke bie bruiloften en derhelijke. 

Buuten de evanhelisch-lutherse kerke ei je in Denemarken ok nog de [[Roôms-Kattelieke Kerke]], en ienkele are kerken. Sins [[1953]] ei Denemarken wee een eihen katholieke bisschop. Der zien ongeveer 35.000 katholieken. Ok zien der nog 6500 [[joôden]]. Tevens ken Denemarken ok de bewehieng [[Forn Sidr]] (De ouwe traditie), deze mensen vereêr'n nog de ouwe Scandinavische hood'n zoas Thor en Odin.

== Cultuur ==
[[Hygge]] is út behrip voe de Deense cultuur. Hygge ei te maeken mie sfeêr, hezelligeid, mè ok interieur. Ok zurhen onder are eetn en drienk'n voe hygge. Hygge is in 't Ollands je vertaâln bie hezelligeid, mè de Denen zelf vin'n 't nie te vertaâln. Hygge wor beschouwt as de uutdrukkieng voe de Deense mentaliteit.

== Lienks nae buten ==
* [https://www.landenweb.nl/denemarken/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Denmark Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210705032013/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/denmark/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/denemarken/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/denemarken/ Klimaatinfo] 
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=173 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/denmark_nl Europese Unie]
* [https://historiek.net/c/landen/denemarken/ Historiek]

{{Europa}}

[[Categorie:Denemarken| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>bye4x2un3mnhk1bkecbcz1y852kwsak</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>180450</id>
      <parentid>180449</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:55:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Folketinget */</comment>
      <origin>180450</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10201" sha1="eevrcs5fog2hh92ihnzq2f35hgmeu4j" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Kongeriget Danmark
 |vlagge=Flag of Denmark.svg
 |waepen=National coat of arms of Denmark.svg
 |locaotie=LocationDenmark.png
 |taelen=[[Deens]]
 |oôdstad=[[Kopenhagen]]
 |regeriengsvurm=[[Constitutionêle monarchie]]
 |staetsoôd=[[Frederik van Denemarken]]
 |regeriengsleider=[[Mette Frederiksen]]
 |religie=[[Protestants]]
 |km2= 42.954
 |pctwaeter=1,6
 |inweuners= 5.993.000 (2025)
 |dichteid= 140
 |volkslied=[[Der er et yndigt land]]
 |munte=[[Deense kroôn]]
 |valutacode=DKK
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=5 juni
 |tld=dk
 |landcode=DK/DNK
 |tel=45
}}
[[Plaetje:Kaart Denemarken.gif|thumb|Kaerte]]
[[Plaetje:Regions of Denmark.jpg|thumb|Kaerte rehio's]]
[[Plaetje:Denmark islands.PNG|thumb|Kaerte Jutland + eilan'n]]
[[Plaetje:Storebæltsbroen from Sjælland.jpg|thumb|Groôte Beltbrugge]]
'''Denemarken''' is een land in [[Noôrd-Europa]], iets hroôter as [[Nederland]], mee 6 meljoen inweuners. 

Den 'oôdstad is [[Kopenhagen]]. 

't Land bestit deêls uut een vasteland, [[Jutland]], en deêls uut een antal eilan'n, weerop den 'oôdstad is 'elege.

't Land hrenst an [[Duutsland]] en via een brugge an [[Zweden]].

== Heografie ==
Denemarken ei mè 1 landhrens en das in 't zuuden van 't land wirat et grens an Duutsland. In 't noôrn ligt 't [[Skagerrak]], in 't oôssen 't [[Kattehat]] en de [[Oôstzeê]] en in 't wessen grens tet an de Noôrdzeê. Denemarken oor bie Scandinavië en is helieke ok 't zuudelijkste land van [[Scandinavië]]. 't Besti uut ongeveêr 500 eilan'n en 't hroste stik land is 't schiereiland Jutland. 

Denemarken grens bieni an [[Zweden]], mè wor escheien deur de [[Sont]], een smalle zeêstraete. Der lig echter wè een bruhhe en een tunnel ni Zweden. Denemarken is bieni illemille vlak. An de weskust is tet vlakste, di lihhen de polders tehen 't Deense waddenhebied an. Oe vadder ni 't oôssen, oe euvelachtiher at wor. Ut oôgste punt van Jutland is [[Yding Skovhøj]] bie 173 meter. 

't Hroste eiland van Denemarken is [[Seeland]]. Bie een oppervlak van 43.000 km2 is Denemarken net iets hrotter dan Nederland. 't Ei echter mè 6 meljoen inweuners dus is vee minder dichtbevolkt.

Denemarken ei twi overzeêse hebiedsdeêl'n, de Faeröereilan'n en Groenland. Deze hebieden èn wè een eihen zelfbestier.

== Rehio's ==
Sins 1 jannewari 2007 is Denemarken verdeêld in vuuf rehio's. Deze rehio's vervang'n de voormalihe 14 provincies. Ok 't antal gemeêntes is teruhebrocht van 271 tot 98 gemeêntes. De huudihe rehio's zien:
* Oôdstad - Region Hovedstaden
* Midd'n-Jutland - Region Midtjylland
* Noôrd-Jutland - Region Nordjylland
* Seeland - Region Sjælland
* Zuud-Denemarken - Region Syddanmark

== Eilan'n ==
Groôtste eilan'n binne:

{| width=50%
|
* Ærø
* Als
* Amager
* Anholt 
* Bornholm
* Falster
* Fanø ¹
* Fur
* Fyn (Funen)
* Langeland
|
* Lœsø
* Lolland
* Møn
* Mors
* Nørrejyske / Vendsyssel-Thy
* Rømø ¹
* Saltholm
* Samsø
* Sjœlland (Seeland)
* Tåsinge
|
|}

¹ [[Waddeneilan'n]]

== Steê ==
Groôtste steê mie inweuners (2025):

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê || Inweuners || Anders
|-
| [[København]] || 667.000 || Kopenhagen (Ned.)
|-
| [[Aarhus]] || 301.000 || Århus
|-
| [[Odense]] || 185.000 ||
|-
| [[Aalborg]] || 122.000 || Ålborg
|-
| [[Esbjerg]] || 72.000 ||
|-
| [[Randers]] || 65.000 ||
|-
| [[Horsens]] || 64.000 ||
|-
| [[Kolding]] || 64.000 ||
|-
| [[Vejle]] || 62.000 ||
|-
| [[Roskilde]] || 53.000 ||
|-
|}

== Tael ==
De officiele landstaele in Denemarken is [[Deens]]. Deens is de tael van vriewè alle Denen, oewè an de mensen op [[Groenland]] en de [[Faeröereilan'n]] neffen 't Deens ok der eihen tael spreek'n. In 't zuuden van Denemarken wor ok [[Duuts]] esprook'n. Andere taelen in Denemarken zien onder are [[Zweeds]], [[Noôrs]] en [[Faeröers]], wat a ok officieel erkend is as een tael.

== Economie ==
Denemarken was tot 1945 oôdzaekelijk een lanbouwland, mè nae deze tied breien de industrële sector hihantisch uut en noe besli de lanbouw nog slechs 5% van 't BNP. Tradisjonele industrieproduct'n van Denemarken komm'n nog uut de visserie en scheepsbouw, mè dit is de leste jaeren ok ofenomen.

De belangriekste uutvoerproduct'n van Denemarken zien lanbouwproduct'n, mesines, meubilair, vleês en vis. Invoerproduct'n zien ok mesines, metaelen en branstoffen. Lan'n wibie a vee ehandeld wor zien Duutsland, Zweden en 't Vereênigd Konienkriek.

== Politiek en bestier ==
Denemarken is een constitutionêle monarchie. Dit wil zèn dat 'er spraeke is van een monarchie hereheêrd deur een hrondwet. Dit is a zo sins [[1953]].

De wethevende macht wor uutevoerd deur de monarch, die a tevens ok staetsoôd is, en 't parlement. 't Parlement, ok wè [[Folketinget]], besti uut 179 man onderebrocht in 1 kaemer. Vooreen, toet oengeveer 1990, was de sociaoldemocraotische partie 't belangriekst, mè 't tie behon te keren en de mensen wiern meer conservaetief en liberaolistisch. Noe besti de rehering dan ok uut een liberaâl-conservaetieve coalitie onger toezicht van de Deênse Volkspartie, of in 't Deêns de 'Dansk Folkeparti'. De uutvoerende macht wor uutevoerd deur de monarch en de ministers.

Van 1972 toet 2024 was [[Margaretha II]] staetsoôd van Denemarken.

=== Folketinget ===
't Parlement vanof 1988.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! rowspan=2 | partie
! rowspan=2 | richtieng
! rowspan=2 | richtieng
! colspan=15 | zeêtels
|-
! 2026 || 2022 || 2019
! 2015 || 2011 || 2007
! 2005 || 2001 || 1998
! 1994 || 1990 || 1988
! 1987 || 1984 || 1981
|-
| Socialdemokratiet
| centrum
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|50 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|48
| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|44 || 45
| 47 || 52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|63
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|62 || 69 || 55
| 54 || 56 || 
|-
| Socialistisk Folkeparti
| (centrum)
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 15 || 14
| 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 23
| 11 || 12 || 13
| 13 || 15 || 24
| 27 || 21 || 
|-
| Venstre
| centrum
| rechts
| 18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|23 || 43
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|46
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|56 || 42
| 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|29 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22
| 19 || 22 || 
|-
| Liberal Alliance
| (centrum)
| rechts
| 16 || 14 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13 || 9 || 5
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Dansk Folkeparti
| (extreêm)
| rechts
| 16 || 5 || 16
| 37 || 22 || 25
| 24 || 22 || 13
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Moderaterne
| centrum
| (rechts)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Konservative
| centrum
| rechts
| 13 || 10 || 12
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|6 || 8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 16
| 27 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|30 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|35
| 38 || 42 || 
|-
| Enhedslisten
| (extreêm)
| lienks
| 11 || 9 || 13
| 14 || 12 || 4
| 6 || 4 || 5
| 6 ||  || 
|  || 5 || 
|-
| Radikale Venstre
| centrum
| (lienks)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 7 || 16
| 8 || 17 || 9
| 17 || 9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|7
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10
| 11 || 10 || 
|-
| Danmarksdemokraterne
| (extreêm)
| rechts 
| 10 || 14 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Alternativet
| (centrum)
| lienks
| 5 || 6 || 5
| 9 ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Borgernes Parti
| extreêm
| rechts
| 4 || ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Nye Borgerlige
| extreêm
| rechts
|  || 6 || 4
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Kristeligt Folkeparti
| centrum
| (rechts)
|  ||  || 
|  ||  || 
|  || 4 || 4
|  || 4 || 4
| 4 || 5 || 
|-
| Centrum-Demokraterne
| centrum
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 8
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 ! || 9 || 9
| 9 || 8 || 
|-
| Fremskridtspartiet
| extreêm
| rechts
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 4
| 11 || 12 || 16
| 9 || 6 || 
|-
| Fælles Kurs
| (extreêm)
| lienks
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 4 ||  || 
|-
| onafankelijk
|
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 1 ||  || 
|  ||  || 
|-
! colspan=3 | totael
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
|-
! colspan=3 | coalitie
! 82 || 89 || 48
! 53 || 107 || 64
! 70 || 72 || 70
! 75/70 || 59 || 67
!  ||  ||
|}

== Godsdienst ==
De nasjonaâle kerke van Denemarken is de [[lutheranisme|Evanhelisch-Lutherse Kerke]]. Sins [[1849]] besti 't er in Denemarken vrieheid van hodsdienst. 't Christendom kreeg rond 1100 vassen voet in Denemarken. De evanhelisch-lutherse kerke tel 9 bisdommen, wiran de konieng an 't oôd sti. De 2100 gemeêntes worn bestuurd deur een deur de leden hekozen kerkeraed. Ongeveer 85% van de bevolkieng is evanhelisch-luthers, mè de miste hin allin ni kerke bie bruiloften en derhelijke. 

Buuten de evanhelisch-lutherse kerke ei je in Denemarken ok nog de [[Roôms-Kattelieke Kerke]], en ienkele are kerken. Sins [[1953]] ei Denemarken wee een eihen katholieke bisschop. Der zien ongeveer 35.000 katholieken. Ok zien der nog 6500 [[joôden]]. Tevens ken Denemarken ok de bewehieng [[Forn Sidr]] (De ouwe traditie), deze mensen vereêr'n nog de ouwe Scandinavische hood'n zoas Thor en Odin.

== Cultuur ==
[[Hygge]] is út behrip voe de Deense cultuur. Hygge ei te maeken mie sfeêr, hezelligeid, mè ok interieur. Ok zurhen onder are eetn en drienk'n voe hygge. Hygge is in 't Ollands je vertaâln bie hezelligeid, mè de Denen zelf vin'n 't nie te vertaâln. Hygge wor beschouwt as de uutdrukkieng voe de Deense mentaliteit.

== Lienks nae buten ==
* [https://www.landenweb.nl/denemarken/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Denmark Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210705032013/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/denmark/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/denemarken/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/denemarken/ Klimaatinfo] 
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=173 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/denmark_nl Europese Unie]
* [https://historiek.net/c/landen/denemarken/ Historiek]

{{Europa}}

[[Categorie:Denemarken| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>eevrcs5fog2hh92ihnzq2f35hgmeu4j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>180451</id>
      <parentid>180450</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T19:59:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Folketinget */</comment>
      <origin>180451</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10216" sha1="m3aughbkycwgji02hbxdvj3z2w5ahg0" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Kongeriget Danmark
 |vlagge=Flag of Denmark.svg
 |waepen=National coat of arms of Denmark.svg
 |locaotie=LocationDenmark.png
 |taelen=[[Deens]]
 |oôdstad=[[Kopenhagen]]
 |regeriengsvurm=[[Constitutionêle monarchie]]
 |staetsoôd=[[Frederik van Denemarken]]
 |regeriengsleider=[[Mette Frederiksen]]
 |religie=[[Protestants]]
 |km2= 42.954
 |pctwaeter=1,6
 |inweuners= 5.993.000 (2025)
 |dichteid= 140
 |volkslied=[[Der er et yndigt land]]
 |munte=[[Deense kroôn]]
 |valutacode=DKK
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=5 juni
 |tld=dk
 |landcode=DK/DNK
 |tel=45
}}
[[Plaetje:Kaart Denemarken.gif|thumb|Kaerte]]
[[Plaetje:Regions of Denmark.jpg|thumb|Kaerte rehio's]]
[[Plaetje:Denmark islands.PNG|thumb|Kaerte Jutland + eilan'n]]
[[Plaetje:Storebæltsbroen from Sjælland.jpg|thumb|Groôte Beltbrugge]]
'''Denemarken''' is een land in [[Noôrd-Europa]], iets hroôter as [[Nederland]], mee 6 meljoen inweuners. 

Den 'oôdstad is [[Kopenhagen]]. 

't Land bestit deêls uut een vasteland, [[Jutland]], en deêls uut een antal eilan'n, weerop den 'oôdstad is 'elege.

't Land hrenst an [[Duutsland]] en via een brugge an [[Zweden]].

== Heografie ==
Denemarken ei mè 1 landhrens en das in 't zuuden van 't land wirat et grens an Duutsland. In 't noôrn ligt 't [[Skagerrak]], in 't oôssen 't [[Kattehat]] en de [[Oôstzeê]] en in 't wessen grens tet an de Noôrdzeê. Denemarken oor bie Scandinavië en is helieke ok 't zuudelijkste land van [[Scandinavië]]. 't Besti uut ongeveêr 500 eilan'n en 't hroste stik land is 't schiereiland Jutland. 

Denemarken grens bieni an [[Zweden]], mè wor escheien deur de [[Sont]], een smalle zeêstraete. Der lig echter wè een bruhhe en een tunnel ni Zweden. Denemarken is bieni illemille vlak. An de weskust is tet vlakste, di lihhen de polders tehen 't Deense waddenhebied an. Oe vadder ni 't oôssen, oe euvelachtiher at wor. Ut oôgste punt van Jutland is [[Yding Skovhøj]] bie 173 meter. 

't Hroste eiland van Denemarken is [[Seeland]]. Bie een oppervlak van 43.000 km2 is Denemarken net iets hrotter dan Nederland. 't Ei echter mè 6 meljoen inweuners dus is vee minder dichtbevolkt.

Denemarken ei twi overzeêse hebiedsdeêl'n, de Faeröereilan'n en Groenland. Deze hebieden èn wè een eihen zelfbestier.

== Rehio's ==
Sins 1 jannewari 2007 is Denemarken verdeêld in vuuf rehio's. Deze rehio's vervang'n de voormalihe 14 provincies. Ok 't antal gemeêntes is teruhebrocht van 271 tot 98 gemeêntes. De huudihe rehio's zien:
* Oôdstad - Region Hovedstaden
* Midd'n-Jutland - Region Midtjylland
* Noôrd-Jutland - Region Nordjylland
* Seeland - Region Sjælland
* Zuud-Denemarken - Region Syddanmark

== Eilan'n ==
Groôtste eilan'n binne:

{| width=50%
|
* Ærø
* Als
* Amager
* Anholt 
* Bornholm
* Falster
* Fanø ¹
* Fur
* Fyn (Funen)
* Langeland
|
* Lœsø
* Lolland
* Møn
* Mors
* Nørrejyske / Vendsyssel-Thy
* Rømø ¹
* Saltholm
* Samsø
* Sjœlland (Seeland)
* Tåsinge
|
|}

¹ [[Waddeneilan'n]]

== Steê ==
Groôtste steê mie inweuners (2025):

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê || Inweuners || Anders
|-
| [[København]] || 667.000 || Kopenhagen (Ned.)
|-
| [[Aarhus]] || 301.000 || Århus
|-
| [[Odense]] || 185.000 ||
|-
| [[Aalborg]] || 122.000 || Ålborg
|-
| [[Esbjerg]] || 72.000 ||
|-
| [[Randers]] || 65.000 ||
|-
| [[Horsens]] || 64.000 ||
|-
| [[Kolding]] || 64.000 ||
|-
| [[Vejle]] || 62.000 ||
|-
| [[Roskilde]] || 53.000 ||
|-
|}

== Tael ==
De officiele landstaele in Denemarken is [[Deens]]. Deens is de tael van vriewè alle Denen, oewè an de mensen op [[Groenland]] en de [[Faeröereilan'n]] neffen 't Deens ok der eihen tael spreek'n. In 't zuuden van Denemarken wor ok [[Duuts]] esprook'n. Andere taelen in Denemarken zien onder are [[Zweeds]], [[Noôrs]] en [[Faeröers]], wat a ok officieel erkend is as een tael.

== Economie ==
Denemarken was tot 1945 oôdzaekelijk een lanbouwland, mè nae deze tied breien de industrële sector hihantisch uut en noe besli de lanbouw nog slechs 5% van 't BNP. Tradisjonele industrieproduct'n van Denemarken komm'n nog uut de visserie en scheepsbouw, mè dit is de leste jaeren ok ofenomen.

De belangriekste uutvoerproduct'n van Denemarken zien lanbouwproduct'n, mesines, meubilair, vleês en vis. Invoerproduct'n zien ok mesines, metaelen en branstoffen. Lan'n wibie a vee ehandeld wor zien Duutsland, Zweden en 't Vereênigd Konienkriek.

== Politiek en bestier ==
Denemarken is een constitutionêle monarchie. Dit wil zèn dat 'er spraeke is van een monarchie hereheêrd deur een hrondwet. Dit is a zo sins [[1953]].

De wethevende macht wor uutevoerd deur de monarch, die a tevens ok staetsoôd is, en 't parlement. 't Parlement, ok wè [[Folketinget]], besti uut 179 man onderebrocht in 1 kaemer. Vooreen, toet oengeveer 1990, was de sociaoldemocraotische partie 't belangriekst, mè 't tie behon te keren en de mensen wiern meer conservaetief en liberaolistisch. Noe besti de rehering dan ok uut een liberaâl-conservaetieve coalitie onger toezicht van de Deênse Volkspartie, of in 't Deêns de 'Dansk Folkeparti'. De uutvoerende macht wor uutevoerd deur de monarch en de ministers.

Van 1972 toet 2024 was [[Margaretha II]] staetsoôd van Denemarken.

=== Folketinget ===
't Parlement vanof 1988.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! rowspan=2 | partie
! rowspan=2 | richtieng
! rowspan=2 | richtieng
! colspan=15 | zeêtels
|-
! 2026 || 2022 || 2019
! 2015 || 2011 || 2007
! 2005 || 2001 || 1998
! 1994 || 1990 || 1988
! 1987 || 1984 || 1981
|-
| Socialdemokratiet
| centrum
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|50 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|48
| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|44 || 45
| 47 || 52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|63
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|62 || 69 || 55
| 54 || 56 || 59
|-
| Socialistisk Folkeparti
| (centrum)
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 15 || 14
| 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 23
| 11 || 12 || 13
| 13 || 15 || 24
| 27 || 21 || 21
|-
| Venstre
| centrum
| rechts
| 18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|23 || 43
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|46
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|56 || 42
| 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|29 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22
| 19 || 22 || 20
|-
| Liberal Alliance
| (centrum)
| rechts
| 16 || 14 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13 || 9 || 5
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Dansk Folkeparti
| (extreêm)
| rechts
| 16 || 5 || 16
| 37 || 22 || 25
| 24 || 22 || 13
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Moderaterne
| centrum
| (rechts)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Konservative
| centrum
| rechts
| 13 || 10 || 12
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|6 || 8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 16
| 27 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|30 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|35
| 38 || 42 || 26
|-
| Enhedslisten
| (extreêm)
| lienks
| 11 || 9 || 13
| 14 || 12 || 4
| 6 || 4 || 5
| 6 ||  || 
|  || 5 || 5
|-
| Radikale Venstre
| centrum
| (lienks)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 7 || 16
| 8 || 17 || 9
| 17 || 9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|7
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10
| 11 || 10 || 9
|-
| Danmarksdemokraterne
| (extreêm)
| rechts 
| 10 || 14 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Alternativet
| (centrum)
| lienks
| 5 || 6 || 5
| 9 ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Borgernes Parti
| extreêm
| rechts
| 4 || ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Nye Borgerlige
| extreêm
| rechts
|  || 6 || 4
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Kristeligt Folkeparti
| centrum
| (rechts)
|  ||  || 
|  ||  || 
|  || 4 || 4
|  || 4 || 4
| 4 || 5 || 4
|-
| Centrum-Demokraterne
| centrum
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 8
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 ! || 9 || 9
| 9 || 8 || 15
|-
| Fremskridtspartiet
| extreêm
| rechts
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 4
| 11 || 12 || 16
| 9 || 6 || 16
|-
| Fælles Kurs
| (extreêm)
| lienks
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 4 ||  || 
|-
| onafankelijk
|
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 1 ||  || 
|  ||  || 
|-
! colspan=3 | totael
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
|-
! colspan=3 | coalitie
! 82 || 89 || 48
! 53 || 107 || 64
! 70 || 72 || 70
! 75/70 || 59 || 67
!  ||  ||
|}

== Godsdienst ==
De nasjonaâle kerke van Denemarken is de [[lutheranisme|Evanhelisch-Lutherse Kerke]]. Sins [[1849]] besti 't er in Denemarken vrieheid van hodsdienst. 't Christendom kreeg rond 1100 vassen voet in Denemarken. De evanhelisch-lutherse kerke tel 9 bisdommen, wiran de konieng an 't oôd sti. De 2100 gemeêntes worn bestuurd deur een deur de leden hekozen kerkeraed. Ongeveer 85% van de bevolkieng is evanhelisch-luthers, mè de miste hin allin ni kerke bie bruiloften en derhelijke. 

Buuten de evanhelisch-lutherse kerke ei je in Denemarken ok nog de [[Roôms-Kattelieke Kerke]], en ienkele are kerken. Sins [[1953]] ei Denemarken wee een eihen katholieke bisschop. Der zien ongeveer 35.000 katholieken. Ok zien der nog 6500 [[joôden]]. Tevens ken Denemarken ok de bewehieng [[Forn Sidr]] (De ouwe traditie), deze mensen vereêr'n nog de ouwe Scandinavische hood'n zoas Thor en Odin.

== Cultuur ==
[[Hygge]] is út behrip voe de Deense cultuur. Hygge ei te maeken mie sfeêr, hezelligeid, mè ok interieur. Ok zurhen onder are eetn en drienk'n voe hygge. Hygge is in 't Ollands je vertaâln bie hezelligeid, mè de Denen zelf vin'n 't nie te vertaâln. Hygge wor beschouwt as de uutdrukkieng voe de Deense mentaliteit.

== Lienks nae buten ==
* [https://www.landenweb.nl/denemarken/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Denmark Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210705032013/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/denmark/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/denemarken/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/denemarken/ Klimaatinfo] 
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=173 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/denmark_nl Europese Unie]
* [https://historiek.net/c/landen/denemarken/ Historiek]

{{Europa}}

[[Categorie:Denemarken| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>m3aughbkycwgji02hbxdvj3z2w5ahg0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>180452</id>
      <parentid>180451</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T20:05:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Folketinget */</comment>
      <origin>180452</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10290" sha1="28sh44z3y9m437uvlumox9otwa7tyi4" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Kongeriget Danmark
 |vlagge=Flag of Denmark.svg
 |waepen=National coat of arms of Denmark.svg
 |locaotie=LocationDenmark.png
 |taelen=[[Deens]]
 |oôdstad=[[Kopenhagen]]
 |regeriengsvurm=[[Constitutionêle monarchie]]
 |staetsoôd=[[Frederik van Denemarken]]
 |regeriengsleider=[[Mette Frederiksen]]
 |religie=[[Protestants]]
 |km2= 42.954
 |pctwaeter=1,6
 |inweuners= 5.993.000 (2025)
 |dichteid= 140
 |volkslied=[[Der er et yndigt land]]
 |munte=[[Deense kroôn]]
 |valutacode=DKK
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=5 juni
 |tld=dk
 |landcode=DK/DNK
 |tel=45
}}
[[Plaetje:Kaart Denemarken.gif|thumb|Kaerte]]
[[Plaetje:Regions of Denmark.jpg|thumb|Kaerte rehio's]]
[[Plaetje:Denmark islands.PNG|thumb|Kaerte Jutland + eilan'n]]
[[Plaetje:Storebæltsbroen from Sjælland.jpg|thumb|Groôte Beltbrugge]]
'''Denemarken''' is een land in [[Noôrd-Europa]], iets hroôter as [[Nederland]], mee 6 meljoen inweuners. 

Den 'oôdstad is [[Kopenhagen]]. 

't Land bestit deêls uut een vasteland, [[Jutland]], en deêls uut een antal eilan'n, weerop den 'oôdstad is 'elege.

't Land hrenst an [[Duutsland]] en via een brugge an [[Zweden]].

== Heografie ==
Denemarken ei mè 1 landhrens en das in 't zuuden van 't land wirat et grens an Duutsland. In 't noôrn ligt 't [[Skagerrak]], in 't oôssen 't [[Kattehat]] en de [[Oôstzeê]] en in 't wessen grens tet an de Noôrdzeê. Denemarken oor bie Scandinavië en is helieke ok 't zuudelijkste land van [[Scandinavië]]. 't Besti uut ongeveêr 500 eilan'n en 't hroste stik land is 't schiereiland Jutland. 

Denemarken grens bieni an [[Zweden]], mè wor escheien deur de [[Sont]], een smalle zeêstraete. Der lig echter wè een bruhhe en een tunnel ni Zweden. Denemarken is bieni illemille vlak. An de weskust is tet vlakste, di lihhen de polders tehen 't Deense waddenhebied an. Oe vadder ni 't oôssen, oe euvelachtiher at wor. Ut oôgste punt van Jutland is [[Yding Skovhøj]] bie 173 meter. 

't Hroste eiland van Denemarken is [[Seeland]]. Bie een oppervlak van 43.000 km2 is Denemarken net iets hrotter dan Nederland. 't Ei echter mè 6 meljoen inweuners dus is vee minder dichtbevolkt.

Denemarken ei twi overzeêse hebiedsdeêl'n, de Faeröereilan'n en Groenland. Deze hebieden èn wè een eihen zelfbestier.

== Rehio's ==
Sins 1 jannewari 2007 is Denemarken verdeêld in vuuf rehio's. Deze rehio's vervang'n de voormalihe 14 provincies. Ok 't antal gemeêntes is teruhebrocht van 271 tot 98 gemeêntes. De huudihe rehio's zien:
* Oôdstad - Region Hovedstaden
* Midd'n-Jutland - Region Midtjylland
* Noôrd-Jutland - Region Nordjylland
* Seeland - Region Sjælland
* Zuud-Denemarken - Region Syddanmark

== Eilan'n ==
Groôtste eilan'n binne:

{| width=50%
|
* Ærø
* Als
* Amager
* Anholt 
* Bornholm
* Falster
* Fanø ¹
* Fur
* Fyn (Funen)
* Langeland
|
* Lœsø
* Lolland
* Møn
* Mors
* Nørrejyske / Vendsyssel-Thy
* Rømø ¹
* Saltholm
* Samsø
* Sjœlland (Seeland)
* Tåsinge
|
|}

¹ [[Waddeneilan'n]]

== Steê ==
Groôtste steê mie inweuners (2025):

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê || Inweuners || Anders
|-
| [[København]] || 667.000 || Kopenhagen (Ned.)
|-
| [[Aarhus]] || 301.000 || Århus
|-
| [[Odense]] || 185.000 ||
|-
| [[Aalborg]] || 122.000 || Ålborg
|-
| [[Esbjerg]] || 72.000 ||
|-
| [[Randers]] || 65.000 ||
|-
| [[Horsens]] || 64.000 ||
|-
| [[Kolding]] || 64.000 ||
|-
| [[Vejle]] || 62.000 ||
|-
| [[Roskilde]] || 53.000 ||
|-
|}

== Tael ==
De officiele landstaele in Denemarken is [[Deens]]. Deens is de tael van vriewè alle Denen, oewè an de mensen op [[Groenland]] en de [[Faeröereilan'n]] neffen 't Deens ok der eihen tael spreek'n. In 't zuuden van Denemarken wor ok [[Duuts]] esprook'n. Andere taelen in Denemarken zien onder are [[Zweeds]], [[Noôrs]] en [[Faeröers]], wat a ok officieel erkend is as een tael.

== Economie ==
Denemarken was tot 1945 oôdzaekelijk een lanbouwland, mè nae deze tied breien de industrële sector hihantisch uut en noe besli de lanbouw nog slechs 5% van 't BNP. Tradisjonele industrieproduct'n van Denemarken komm'n nog uut de visserie en scheepsbouw, mè dit is de leste jaeren ok ofenomen.

De belangriekste uutvoerproduct'n van Denemarken zien lanbouwproduct'n, mesines, meubilair, vleês en vis. Invoerproduct'n zien ok mesines, metaelen en branstoffen. Lan'n wibie a vee ehandeld wor zien Duutsland, Zweden en 't Vereênigd Konienkriek.

== Politiek en bestier ==
Denemarken is een constitutionêle monarchie. Dit wil zèn dat 'er spraeke is van een monarchie hereheêrd deur een hrondwet. Dit is a zo sins [[1953]].

De wethevende macht wor uutevoerd deur de monarch, die a tevens ok staetsoôd is, en 't parlement. 't Parlement, ok wè [[Folketinget]], besti uut 179 man onderebrocht in 1 kaemer. Vooreen, toet oengeveer 1990, was de sociaoldemocraotische partie 't belangriekst, mè 't tie behon te keren en de mensen wiern meer conservaetief en liberaolistisch. Noe besti de rehering dan ok uut een liberaâl-conservaetieve coalitie onger toezicht van de Deênse Volkspartie, of in 't Deêns de 'Dansk Folkeparti'. De uutvoerende macht wor uutevoerd deur de monarch en de ministers.

Van 1972 toet 2024 was [[Margaretha II]] staetsoôd van Denemarken.

=== Folketinget ===
't Parlement vanof 1988.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! rowspan=2 | partie
! rowspan=2 | richtieng
! rowspan=2 | richtieng
! colspan=15 | zeêtels
|-
! 2026 || 2022 || 2019
! 2015 || 2011 || 2007
! 2005 || 2001 || 1998
! 1994 || 1990 || 1988
! 1987 || 1984 || 1981
|-
| Socialdemokratiet
| centrum
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|50 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|48
| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|44 || 45
| 47 || 52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|63
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|62 || 69 || 55
| 54 || 56 || 59
|-
| Socialistisk Folkeparti
| (centrum)
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 15 || 14
| 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 23
| 11 || 12 || 13
| 13 || 15 || 24
| 27 || 21 || 21
|-
| Venstre
| centrum
| rechts
| 18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|23 || 43
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|46
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|56 || 42
| 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|29 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|19 || 22 || 20
|-
| Liberal Alliance
| (centrum)
| rechts
| 16 || 14 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13 || 9 || 5
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Dansk Folkeparti
| (extreêm)
| rechts
| 16 || 5 || 16
| 37 || 22 || 25
| 24 || 22 || 13
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Moderaterne
| centrum
| (rechts)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Konservative
| centrum
| rechts
| 13 || 10 || 12
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|6 || 8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 16
| 27 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|30 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|35
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || 42 || 26
|-
| Enhedslisten
| (extreêm)
| lienks
| 11 || 9 || 13
| 14 || 12 || 4
| 6 || 4 || 5
| 6 ||  || 
|  || 5 || 5
|-
| Radikale Venstre
| centrum
| (lienks)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 7 || 16
| 8 || 17 || 9
| 17 || 9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|7
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10
| 11 || 10 || 9
|-
| Danmarksdemokraterne
| (extreêm)
| rechts 
| 10 || 14 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Alternativet
| (centrum)
| lienks
| 5 || 6 || 5
| 9 ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Borgernes Parti
| extreêm
| rechts
| 4 || ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Nye Borgerlige
| extreêm
| rechts
|  || 6 || 4
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Kristeligt Folkeparti
| centrum
| (rechts)
|  ||  || 
|  ||  || 
|  || 4 || 4
|  || 4 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || 5 || 4
|-
| Centrum-Demokraterne
| centrum
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 8
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 ! || 9 || 9
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|9 || 8 || 15
|-
| Fremskridtspartiet
| extreêm
| rechts
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 4
| 11 || 12 || 16
| 9 || 6 || 16
|-
| Fælles Kurs
| (extreêm)
| lienks
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 4 ||  || 
|-
| onafankelijk
|
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 1 ||  || 
|  ||  || 
|-
! colspan=3 | totael
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
|-
! colspan=3 | coalitie
! 82 || 89 || 48
! 53 || 107 || 64
! 70 || 72 || 70
! 75/70 || 59 || 67
! 70 ||  ||
|}

== Godsdienst ==
De nasjonaâle kerke van Denemarken is de [[lutheranisme|Evanhelisch-Lutherse Kerke]]. Sins [[1849]] besti 't er in Denemarken vrieheid van hodsdienst. 't Christendom kreeg rond 1100 vassen voet in Denemarken. De evanhelisch-lutherse kerke tel 9 bisdommen, wiran de konieng an 't oôd sti. De 2100 gemeêntes worn bestuurd deur een deur de leden hekozen kerkeraed. Ongeveer 85% van de bevolkieng is evanhelisch-luthers, mè de miste hin allin ni kerke bie bruiloften en derhelijke. 

Buuten de evanhelisch-lutherse kerke ei je in Denemarken ok nog de [[Roôms-Kattelieke Kerke]], en ienkele are kerken. Sins [[1953]] ei Denemarken wee een eihen katholieke bisschop. Der zien ongeveer 35.000 katholieken. Ok zien der nog 6500 [[joôden]]. Tevens ken Denemarken ok de bewehieng [[Forn Sidr]] (De ouwe traditie), deze mensen vereêr'n nog de ouwe Scandinavische hood'n zoas Thor en Odin.

== Cultuur ==
[[Hygge]] is út behrip voe de Deense cultuur. Hygge ei te maeken mie sfeêr, hezelligeid, mè ok interieur. Ok zurhen onder are eetn en drienk'n voe hygge. Hygge is in 't Ollands je vertaâln bie hezelligeid, mè de Denen zelf vin'n 't nie te vertaâln. Hygge wor beschouwt as de uutdrukkieng voe de Deense mentaliteit.

== Lienks nae buten ==
* [https://www.landenweb.nl/denemarken/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Denmark Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210705032013/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/denmark/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/denemarken/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/denemarken/ Klimaatinfo] 
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=173 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/denmark_nl Europese Unie]
* [https://historiek.net/c/landen/denemarken/ Historiek]

{{Europa}}

[[Categorie:Denemarken| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>28sh44z3y9m437uvlumox9otwa7tyi4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>180453</id>
      <parentid>180452</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T20:11:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Folketinget */</comment>
      <origin>180453</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10364" sha1="01mnbpa6o3jpgygdnxaqy41c2btglja" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Kongeriget Danmark
 |vlagge=Flag of Denmark.svg
 |waepen=National coat of arms of Denmark.svg
 |locaotie=LocationDenmark.png
 |taelen=[[Deens]]
 |oôdstad=[[Kopenhagen]]
 |regeriengsvurm=[[Constitutionêle monarchie]]
 |staetsoôd=[[Frederik van Denemarken]]
 |regeriengsleider=[[Mette Frederiksen]]
 |religie=[[Protestants]]
 |km2= 42.954
 |pctwaeter=1,6
 |inweuners= 5.993.000 (2025)
 |dichteid= 140
 |volkslied=[[Der er et yndigt land]]
 |munte=[[Deense kroôn]]
 |valutacode=DKK
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=5 juni
 |tld=dk
 |landcode=DK/DNK
 |tel=45
}}
[[Plaetje:Kaart Denemarken.gif|thumb|Kaerte]]
[[Plaetje:Regions of Denmark.jpg|thumb|Kaerte rehio's]]
[[Plaetje:Denmark islands.PNG|thumb|Kaerte Jutland + eilan'n]]
[[Plaetje:Storebæltsbroen from Sjælland.jpg|thumb|Groôte Beltbrugge]]
'''Denemarken''' is een land in [[Noôrd-Europa]], iets hroôter as [[Nederland]], mee 6 meljoen inweuners. 

Den 'oôdstad is [[Kopenhagen]]. 

't Land bestit deêls uut een vasteland, [[Jutland]], en deêls uut een antal eilan'n, weerop den 'oôdstad is 'elege.

't Land hrenst an [[Duutsland]] en via een brugge an [[Zweden]].

== Heografie ==
Denemarken ei mè 1 landhrens en das in 't zuuden van 't land wirat et grens an Duutsland. In 't noôrn ligt 't [[Skagerrak]], in 't oôssen 't [[Kattehat]] en de [[Oôstzeê]] en in 't wessen grens tet an de Noôrdzeê. Denemarken oor bie Scandinavië en is helieke ok 't zuudelijkste land van [[Scandinavië]]. 't Besti uut ongeveêr 500 eilan'n en 't hroste stik land is 't schiereiland Jutland. 

Denemarken grens bieni an [[Zweden]], mè wor escheien deur de [[Sont]], een smalle zeêstraete. Der lig echter wè een bruhhe en een tunnel ni Zweden. Denemarken is bieni illemille vlak. An de weskust is tet vlakste, di lihhen de polders tehen 't Deense waddenhebied an. Oe vadder ni 't oôssen, oe euvelachtiher at wor. Ut oôgste punt van Jutland is [[Yding Skovhøj]] bie 173 meter. 

't Hroste eiland van Denemarken is [[Seeland]]. Bie een oppervlak van 43.000 km2 is Denemarken net iets hrotter dan Nederland. 't Ei echter mè 6 meljoen inweuners dus is vee minder dichtbevolkt.

Denemarken ei twi overzeêse hebiedsdeêl'n, de Faeröereilan'n en Groenland. Deze hebieden èn wè een eihen zelfbestier.

== Rehio's ==
Sins 1 jannewari 2007 is Denemarken verdeêld in vuuf rehio's. Deze rehio's vervang'n de voormalihe 14 provincies. Ok 't antal gemeêntes is teruhebrocht van 271 tot 98 gemeêntes. De huudihe rehio's zien:
* Oôdstad - Region Hovedstaden
* Midd'n-Jutland - Region Midtjylland
* Noôrd-Jutland - Region Nordjylland
* Seeland - Region Sjælland
* Zuud-Denemarken - Region Syddanmark

== Eilan'n ==
Groôtste eilan'n binne:

{| width=50%
|
* Ærø
* Als
* Amager
* Anholt 
* Bornholm
* Falster
* Fanø ¹
* Fur
* Fyn (Funen)
* Langeland
|
* Lœsø
* Lolland
* Møn
* Mors
* Nørrejyske / Vendsyssel-Thy
* Rømø ¹
* Saltholm
* Samsø
* Sjœlland (Seeland)
* Tåsinge
|
|}

¹ [[Waddeneilan'n]]

== Steê ==
Groôtste steê mie inweuners (2025):

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê || Inweuners || Anders
|-
| [[København]] || 667.000 || Kopenhagen (Ned.)
|-
| [[Aarhus]] || 301.000 || Århus
|-
| [[Odense]] || 185.000 ||
|-
| [[Aalborg]] || 122.000 || Ålborg
|-
| [[Esbjerg]] || 72.000 ||
|-
| [[Randers]] || 65.000 ||
|-
| [[Horsens]] || 64.000 ||
|-
| [[Kolding]] || 64.000 ||
|-
| [[Vejle]] || 62.000 ||
|-
| [[Roskilde]] || 53.000 ||
|-
|}

== Tael ==
De officiele landstaele in Denemarken is [[Deens]]. Deens is de tael van vriewè alle Denen, oewè an de mensen op [[Groenland]] en de [[Faeröereilan'n]] neffen 't Deens ok der eihen tael spreek'n. In 't zuuden van Denemarken wor ok [[Duuts]] esprook'n. Andere taelen in Denemarken zien onder are [[Zweeds]], [[Noôrs]] en [[Faeröers]], wat a ok officieel erkend is as een tael.

== Economie ==
Denemarken was tot 1945 oôdzaekelijk een lanbouwland, mè nae deze tied breien de industrële sector hihantisch uut en noe besli de lanbouw nog slechs 5% van 't BNP. Tradisjonele industrieproduct'n van Denemarken komm'n nog uut de visserie en scheepsbouw, mè dit is de leste jaeren ok ofenomen.

De belangriekste uutvoerproduct'n van Denemarken zien lanbouwproduct'n, mesines, meubilair, vleês en vis. Invoerproduct'n zien ok mesines, metaelen en branstoffen. Lan'n wibie a vee ehandeld wor zien Duutsland, Zweden en 't Vereênigd Konienkriek.

== Politiek en bestier ==
Denemarken is een constitutionêle monarchie. Dit wil zèn dat 'er spraeke is van een monarchie hereheêrd deur een hrondwet. Dit is a zo sins [[1953]].

De wethevende macht wor uutevoerd deur de monarch, die a tevens ok staetsoôd is, en 't parlement. 't Parlement, ok wè [[Folketinget]], besti uut 179 man onderebrocht in 1 kaemer. Vooreen, toet oengeveer 1990, was de sociaoldemocraotische partie 't belangriekst, mè 't tie behon te keren en de mensen wiern meer conservaetief en liberaolistisch. Noe besti de rehering dan ok uut een liberaâl-conservaetieve coalitie onger toezicht van de Deênse Volkspartie, of in 't Deêns de 'Dansk Folkeparti'. De uutvoerende macht wor uutevoerd deur de monarch en de ministers.

Van 1972 toet 2024 was [[Margaretha II]] staetsoôd van Denemarken.

=== Folketinget ===
't Parlement vanof 1988.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! rowspan=2 | partie
! rowspan=2 | richtieng
! rowspan=2 | richtieng
! colspan=15 | zeêtels
|-
! 2026 || 2022 || 2019
! 2015 || 2011 || 2007
! 2005 || 2001 || 1998
! 1994 || 1990 || 1988
! 1987 || 1984 || 1981
|-
| Socialdemokratiet
| centrum
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|50 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|48
| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|44 || 45
| 47 || 52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|63
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|62 || 69 || 55
| 54 || 56 || 59
|-
| Socialistisk Folkeparti
| (centrum)
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 15 || 14
| 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 23
| 11 || 12 || 13
| 13 || 15 || 24
| 27 || 21 || 21
|-
| Venstre
| centrum
| rechts
| 18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|23 || 43
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|46
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|56 || 42
| 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|29 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|19 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || 20
|-
| Liberal Alliance
| (centrum)
| rechts
| 16 || 14 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13 || 9 || 5
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Dansk Folkeparti
| (extreêm)
| rechts
| 16 || 5 || 16
| 37 || 22 || 25
| 24 || 22 || 13
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Moderaterne
| centrum
| (rechts)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Konservative
| centrum
| rechts
| 13 || 10 || 12
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|6 || 8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 16
| 27 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|30 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|35
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|42 || 26
|-
| Enhedslisten
| (extreêm)
| lienks
| 11 || 9 || 13
| 14 || 12 || 4
| 6 || 4 || 5
| 6 ||  || 
|  || 5 || 5
|-
| Radikale Venstre
| centrum
| (lienks)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 7 || 16
| 8 || 17 || 9
| 17 || 9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|7
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10
| 11 || 10 || 9
|-
| Danmarksdemokraterne
| (extreêm)
| rechts 
| 10 || 14 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Alternativet
| (centrum)
| lienks
| 5 || 6 || 5
| 9 ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Borgernes Parti
| extreêm
| rechts
| 4 || ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Nye Borgerlige
| extreêm
| rechts
|  || 6 || 4
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Kristeligt Folkeparti
| centrum
| (rechts)
|  ||  || 
|  ||  || 
|  || 4 || 4
|  || 4 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 || 4
|-
| Centrum-Demokraterne
| centrum
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 8
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 ! || 9 || 9
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || 15
|-
| Fremskridtspartiet
| extreêm
| rechts
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 4
| 11 || 12 || 16
| 9 || 6 || 16
|-
| Fælles Kurs
| (extreêm)
| lienks
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 4 ||  || 
|-
| onafankelijk
|
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 1 ||  || 
|  ||  || 
|-
! colspan=3 | totael
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
|-
! colspan=3 | coalitie
! 82 || 89 || 48
! 53 || 107 || 64
! 70 || 72 || 70
! 75/70 || 59 || 67
! 70 || 77 ||
|}

== Godsdienst ==
De nasjonaâle kerke van Denemarken is de [[lutheranisme|Evanhelisch-Lutherse Kerke]]. Sins [[1849]] besti 't er in Denemarken vrieheid van hodsdienst. 't Christendom kreeg rond 1100 vassen voet in Denemarken. De evanhelisch-lutherse kerke tel 9 bisdommen, wiran de konieng an 't oôd sti. De 2100 gemeêntes worn bestuurd deur een deur de leden hekozen kerkeraed. Ongeveer 85% van de bevolkieng is evanhelisch-luthers, mè de miste hin allin ni kerke bie bruiloften en derhelijke. 

Buuten de evanhelisch-lutherse kerke ei je in Denemarken ok nog de [[Roôms-Kattelieke Kerke]], en ienkele are kerken. Sins [[1953]] ei Denemarken wee een eihen katholieke bisschop. Der zien ongeveer 35.000 katholieken. Ok zien der nog 6500 [[joôden]]. Tevens ken Denemarken ok de bewehieng [[Forn Sidr]] (De ouwe traditie), deze mensen vereêr'n nog de ouwe Scandinavische hood'n zoas Thor en Odin.

== Cultuur ==
[[Hygge]] is út behrip voe de Deense cultuur. Hygge ei te maeken mie sfeêr, hezelligeid, mè ok interieur. Ok zurhen onder are eetn en drienk'n voe hygge. Hygge is in 't Ollands je vertaâln bie hezelligeid, mè de Denen zelf vin'n 't nie te vertaâln. Hygge wor beschouwt as de uutdrukkieng voe de Deense mentaliteit.

== Lienks nae buten ==
* [https://www.landenweb.nl/denemarken/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Denmark Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210705032013/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/denmark/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/denemarken/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/denemarken/ Klimaatinfo] 
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=173 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/denmark_nl Europese Unie]
* [https://historiek.net/c/landen/denemarken/ Historiek]

{{Europa}}

[[Categorie:Denemarken| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>01mnbpa6o3jpgygdnxaqy41c2btglja</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>180454</id>
      <parentid>180453</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T20:22:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Folketinget */</comment>
      <origin>180454</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10439" sha1="p2yr4uz0kamv5wnmh4kdso7xrzv46gq" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Kongeriget Danmark
 |vlagge=Flag of Denmark.svg
 |waepen=National coat of arms of Denmark.svg
 |locaotie=LocationDenmark.png
 |taelen=[[Deens]]
 |oôdstad=[[Kopenhagen]]
 |regeriengsvurm=[[Constitutionêle monarchie]]
 |staetsoôd=[[Frederik van Denemarken]]
 |regeriengsleider=[[Mette Frederiksen]]
 |religie=[[Protestants]]
 |km2= 42.954
 |pctwaeter=1,6
 |inweuners= 5.993.000 (2025)
 |dichteid= 140
 |volkslied=[[Der er et yndigt land]]
 |munte=[[Deense kroôn]]
 |valutacode=DKK
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=5 juni
 |tld=dk
 |landcode=DK/DNK
 |tel=45
}}
[[Plaetje:Kaart Denemarken.gif|thumb|Kaerte]]
[[Plaetje:Regions of Denmark.jpg|thumb|Kaerte rehio's]]
[[Plaetje:Denmark islands.PNG|thumb|Kaerte Jutland + eilan'n]]
[[Plaetje:Storebæltsbroen from Sjælland.jpg|thumb|Groôte Beltbrugge]]
'''Denemarken''' is een land in [[Noôrd-Europa]], iets hroôter as [[Nederland]], mee 6 meljoen inweuners. 

Den 'oôdstad is [[Kopenhagen]]. 

't Land bestit deêls uut een vasteland, [[Jutland]], en deêls uut een antal eilan'n, weerop den 'oôdstad is 'elege.

't Land hrenst an [[Duutsland]] en via een brugge an [[Zweden]].

== Heografie ==
Denemarken ei mè 1 landhrens en das in 't zuuden van 't land wirat et grens an Duutsland. In 't noôrn ligt 't [[Skagerrak]], in 't oôssen 't [[Kattehat]] en de [[Oôstzeê]] en in 't wessen grens tet an de Noôrdzeê. Denemarken oor bie Scandinavië en is helieke ok 't zuudelijkste land van [[Scandinavië]]. 't Besti uut ongeveêr 500 eilan'n en 't hroste stik land is 't schiereiland Jutland. 

Denemarken grens bieni an [[Zweden]], mè wor escheien deur de [[Sont]], een smalle zeêstraete. Der lig echter wè een bruhhe en een tunnel ni Zweden. Denemarken is bieni illemille vlak. An de weskust is tet vlakste, di lihhen de polders tehen 't Deense waddenhebied an. Oe vadder ni 't oôssen, oe euvelachtiher at wor. Ut oôgste punt van Jutland is [[Yding Skovhøj]] bie 173 meter. 

't Hroste eiland van Denemarken is [[Seeland]]. Bie een oppervlak van 43.000 km2 is Denemarken net iets hrotter dan Nederland. 't Ei echter mè 6 meljoen inweuners dus is vee minder dichtbevolkt.

Denemarken ei twi overzeêse hebiedsdeêl'n, de Faeröereilan'n en Groenland. Deze hebieden èn wè een eihen zelfbestier.

== Rehio's ==
Sins 1 jannewari 2007 is Denemarken verdeêld in vuuf rehio's. Deze rehio's vervang'n de voormalihe 14 provincies. Ok 't antal gemeêntes is teruhebrocht van 271 tot 98 gemeêntes. De huudihe rehio's zien:
* Oôdstad - Region Hovedstaden
* Midd'n-Jutland - Region Midtjylland
* Noôrd-Jutland - Region Nordjylland
* Seeland - Region Sjælland
* Zuud-Denemarken - Region Syddanmark

== Eilan'n ==
Groôtste eilan'n binne:

{| width=50%
|
* Ærø
* Als
* Amager
* Anholt 
* Bornholm
* Falster
* Fanø ¹
* Fur
* Fyn (Funen)
* Langeland
|
* Lœsø
* Lolland
* Møn
* Mors
* Nørrejyske / Vendsyssel-Thy
* Rømø ¹
* Saltholm
* Samsø
* Sjœlland (Seeland)
* Tåsinge
|
|}

¹ [[Waddeneilan'n]]

== Steê ==
Groôtste steê mie inweuners (2025):

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê || Inweuners || Anders
|-
| [[København]] || 667.000 || Kopenhagen (Ned.)
|-
| [[Aarhus]] || 301.000 || Århus
|-
| [[Odense]] || 185.000 ||
|-
| [[Aalborg]] || 122.000 || Ålborg
|-
| [[Esbjerg]] || 72.000 ||
|-
| [[Randers]] || 65.000 ||
|-
| [[Horsens]] || 64.000 ||
|-
| [[Kolding]] || 64.000 ||
|-
| [[Vejle]] || 62.000 ||
|-
| [[Roskilde]] || 53.000 ||
|-
|}

== Tael ==
De officiele landstaele in Denemarken is [[Deens]]. Deens is de tael van vriewè alle Denen, oewè an de mensen op [[Groenland]] en de [[Faeröereilan'n]] neffen 't Deens ok der eihen tael spreek'n. In 't zuuden van Denemarken wor ok [[Duuts]] esprook'n. Andere taelen in Denemarken zien onder are [[Zweeds]], [[Noôrs]] en [[Faeröers]], wat a ok officieel erkend is as een tael.

== Economie ==
Denemarken was tot 1945 oôdzaekelijk een lanbouwland, mè nae deze tied breien de industrële sector hihantisch uut en noe besli de lanbouw nog slechs 5% van 't BNP. Tradisjonele industrieproduct'n van Denemarken komm'n nog uut de visserie en scheepsbouw, mè dit is de leste jaeren ok ofenomen.

De belangriekste uutvoerproduct'n van Denemarken zien lanbouwproduct'n, mesines, meubilair, vleês en vis. Invoerproduct'n zien ok mesines, metaelen en branstoffen. Lan'n wibie a vee ehandeld wor zien Duutsland, Zweden en 't Vereênigd Konienkriek.

== Politiek en bestier ==
Denemarken is een constitutionêle monarchie. Dit wil zèn dat 'er spraeke is van een monarchie hereheêrd deur een hrondwet. Dit is a zo sins [[1953]].

De wethevende macht wor uutevoerd deur de monarch, die a tevens ok staetsoôd is, en 't parlement. 't Parlement, ok wè [[Folketinget]], besti uut 179 man onderebrocht in 1 kaemer. Vooreen, toet oengeveer 1990, was de sociaoldemocraotische partie 't belangriekst, mè 't tie behon te keren en de mensen wiern meer conservaetief en liberaolistisch. Noe besti de rehering dan ok uut een liberaâl-conservaetieve coalitie onger toezicht van de Deênse Volkspartie, of in 't Deêns de 'Dansk Folkeparti'. De uutvoerende macht wor uutevoerd deur de monarch en de ministers.

Van 1972 toet 2024 was [[Margaretha II]] staetsoôd van Denemarken.

=== Folketinget ===
't Parlement vanof 1988.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! rowspan=2 | partie
! rowspan=2 | richtieng
! rowspan=2 | richtieng
! colspan=15 | zeêtels
|-
! 2026 || 2022 || 2019
! 2015 || 2011 || 2007
! 2005 || 2001 || 1998
! 1994 || 1990 || 1988
! 1987 || 1984 || 1981
|-
| Socialdemokratiet
| centrum
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|50 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|48
| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|44 || 45
| 47 || 52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|63
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|62 || 69 || 55
| 54 || 56 || 59
|-
| Socialistisk Folkeparti
| (centrum)
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 15 || 14
| 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 23
| 11 || 12 || 13
| 13 || 15 || 24
| 27 || 21 || 21
|-
| Venstre
| centrum
| rechts
| 18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|23 || 43
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|46
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|56 || 42
| 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|29 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|19 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20
|-
| Liberal Alliance
| (centrum)
| rechts
| 16 || 14 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13 || 9 || 5
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Dansk Folkeparti
| (extreêm)
| rechts
| 16 || 5 || 16
| 37 || 22 || 25
| 24 || 22 || 13
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Moderaterne
| centrum
| (rechts)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Konservative
| centrum
| rechts
| 13 || 10 || 12
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|6 || 8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 16
| 27 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|30 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|35
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|26
|-
| Enhedslisten
| (extreêm)
| lienks
| 11 || 9 || 13
| 14 || 12 || 4
| 6 || 4 || 5
| 6 ||  || 
|  || 5 || 5
|-
| Radikale Venstre
| centrum
| (lienks)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 7 || 16
| 8 || 17 || 9
| 17 || 9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|7
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10
| 11 || 10 || 9
|-
| Danmarksdemokraterne
| (extreêm)
| rechts 
| 10 || 14 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Alternativet
| (centrum)
| lienks
| 5 || 6 || 5
| 9 ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Borgernes Parti
| extreêm
| rechts
| 4 || ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Nye Borgerlige
| extreêm
| rechts
|  || 6 || 4
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Kristeligt Folkeparti
| centrum
| (rechts)
|  ||  || 
|  ||  || 
|  || 4 || 4
|  || 4 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4
|-
| Centrum-Demokraterne
| centrum
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 8
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 ! || 9 || 9
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|15
|-
| Fremskridtspartiet
| extreêm
| rechts
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 4
| 11 || 12 || 16
| 9 || 6 || 16
|-
| Fælles Kurs
| (extreêm)
| lienks
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 4 ||  || 
|-
| onafankelijk
|
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 1 ||  || 
|  ||  || 
|-
! colspan=3 | totael
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
|-
! colspan=3 | coalitie
! 82 || 89 || 48
! 53 || 107 || 64
! 70 || 72 || 70
! 75/70 || 59 || 67
! 70 || 77 || 65
|}

== Godsdienst ==
De nasjonaâle kerke van Denemarken is de [[lutheranisme|Evanhelisch-Lutherse Kerke]]. Sins [[1849]] besti 't er in Denemarken vrieheid van hodsdienst. 't Christendom kreeg rond 1100 vassen voet in Denemarken. De evanhelisch-lutherse kerke tel 9 bisdommen, wiran de konieng an 't oôd sti. De 2100 gemeêntes worn bestuurd deur een deur de leden hekozen kerkeraed. Ongeveer 85% van de bevolkieng is evanhelisch-luthers, mè de miste hin allin ni kerke bie bruiloften en derhelijke. 

Buuten de evanhelisch-lutherse kerke ei je in Denemarken ok nog de [[Roôms-Kattelieke Kerke]], en ienkele are kerken. Sins [[1953]] ei Denemarken wee een eihen katholieke bisschop. Der zien ongeveer 35.000 katholieken. Ok zien der nog 6500 [[joôden]]. Tevens ken Denemarken ok de bewehieng [[Forn Sidr]] (De ouwe traditie), deze mensen vereêr'n nog de ouwe Scandinavische hood'n zoas Thor en Odin.

== Cultuur ==
[[Hygge]] is út behrip voe de Deense cultuur. Hygge ei te maeken mie sfeêr, hezelligeid, mè ok interieur. Ok zurhen onder are eetn en drienk'n voe hygge. Hygge is in 't Ollands je vertaâln bie hezelligeid, mè de Denen zelf vin'n 't nie te vertaâln. Hygge wor beschouwt as de uutdrukkieng voe de Deense mentaliteit.

== Lienks nae buten ==
* [https://www.landenweb.nl/denemarken/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Denmark Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210705032013/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/denmark/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/denemarken/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/denemarken/ Klimaatinfo] 
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=173 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/denmark_nl Europese Unie]
* [https://historiek.net/c/landen/denemarken/ Historiek]

{{Europa}}

[[Categorie:Denemarken| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>p2yr4uz0kamv5wnmh4kdso7xrzv46gq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>180455</id>
      <parentid>180454</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T05:45:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Folketinget */</comment>
      <origin>180455</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10439" sha1="a7avpdwfh2pqak0tnvbtqllx0snqx4v" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Kongeriget Danmark
 |vlagge=Flag of Denmark.svg
 |waepen=National coat of arms of Denmark.svg
 |locaotie=LocationDenmark.png
 |taelen=[[Deens]]
 |oôdstad=[[Kopenhagen]]
 |regeriengsvurm=[[Constitutionêle monarchie]]
 |staetsoôd=[[Frederik van Denemarken]]
 |regeriengsleider=[[Mette Frederiksen]]
 |religie=[[Protestants]]
 |km2= 42.954
 |pctwaeter=1,6
 |inweuners= 5.993.000 (2025)
 |dichteid= 140
 |volkslied=[[Der er et yndigt land]]
 |munte=[[Deense kroôn]]
 |valutacode=DKK
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=5 juni
 |tld=dk
 |landcode=DK/DNK
 |tel=45
}}
[[Plaetje:Kaart Denemarken.gif|thumb|Kaerte]]
[[Plaetje:Regions of Denmark.jpg|thumb|Kaerte rehio's]]
[[Plaetje:Denmark islands.PNG|thumb|Kaerte Jutland + eilan'n]]
[[Plaetje:Storebæltsbroen from Sjælland.jpg|thumb|Groôte Beltbrugge]]
'''Denemarken''' is een land in [[Noôrd-Europa]], iets hroôter as [[Nederland]], mee 6 meljoen inweuners. 

Den 'oôdstad is [[Kopenhagen]]. 

't Land bestit deêls uut een vasteland, [[Jutland]], en deêls uut een antal eilan'n, weerop den 'oôdstad is 'elege.

't Land hrenst an [[Duutsland]] en via een brugge an [[Zweden]].

== Heografie ==
Denemarken ei mè 1 landhrens en das in 't zuuden van 't land wirat et grens an Duutsland. In 't noôrn ligt 't [[Skagerrak]], in 't oôssen 't [[Kattehat]] en de [[Oôstzeê]] en in 't wessen grens tet an de Noôrdzeê. Denemarken oor bie Scandinavië en is helieke ok 't zuudelijkste land van [[Scandinavië]]. 't Besti uut ongeveêr 500 eilan'n en 't hroste stik land is 't schiereiland Jutland. 

Denemarken grens bieni an [[Zweden]], mè wor escheien deur de [[Sont]], een smalle zeêstraete. Der lig echter wè een bruhhe en een tunnel ni Zweden. Denemarken is bieni illemille vlak. An de weskust is tet vlakste, di lihhen de polders tehen 't Deense waddenhebied an. Oe vadder ni 't oôssen, oe euvelachtiher at wor. Ut oôgste punt van Jutland is [[Yding Skovhøj]] bie 173 meter. 

't Hroste eiland van Denemarken is [[Seeland]]. Bie een oppervlak van 43.000 km2 is Denemarken net iets hrotter dan Nederland. 't Ei echter mè 6 meljoen inweuners dus is vee minder dichtbevolkt.

Denemarken ei twi overzeêse hebiedsdeêl'n, de Faeröereilan'n en Groenland. Deze hebieden èn wè een eihen zelfbestier.

== Rehio's ==
Sins 1 jannewari 2007 is Denemarken verdeêld in vuuf rehio's. Deze rehio's vervang'n de voormalihe 14 provincies. Ok 't antal gemeêntes is teruhebrocht van 271 tot 98 gemeêntes. De huudihe rehio's zien:
* Oôdstad - Region Hovedstaden
* Midd'n-Jutland - Region Midtjylland
* Noôrd-Jutland - Region Nordjylland
* Seeland - Region Sjælland
* Zuud-Denemarken - Region Syddanmark

== Eilan'n ==
Groôtste eilan'n binne:

{| width=50%
|
* Ærø
* Als
* Amager
* Anholt 
* Bornholm
* Falster
* Fanø ¹
* Fur
* Fyn (Funen)
* Langeland
|
* Lœsø
* Lolland
* Møn
* Mors
* Nørrejyske / Vendsyssel-Thy
* Rømø ¹
* Saltholm
* Samsø
* Sjœlland (Seeland)
* Tåsinge
|
|}

¹ [[Waddeneilan'n]]

== Steê ==
Groôtste steê mie inweuners (2025):

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê || Inweuners || Anders
|-
| [[København]] || 667.000 || Kopenhagen (Ned.)
|-
| [[Aarhus]] || 301.000 || Århus
|-
| [[Odense]] || 185.000 ||
|-
| [[Aalborg]] || 122.000 || Ålborg
|-
| [[Esbjerg]] || 72.000 ||
|-
| [[Randers]] || 65.000 ||
|-
| [[Horsens]] || 64.000 ||
|-
| [[Kolding]] || 64.000 ||
|-
| [[Vejle]] || 62.000 ||
|-
| [[Roskilde]] || 53.000 ||
|-
|}

== Tael ==
De officiele landstaele in Denemarken is [[Deens]]. Deens is de tael van vriewè alle Denen, oewè an de mensen op [[Groenland]] en de [[Faeröereilan'n]] neffen 't Deens ok der eihen tael spreek'n. In 't zuuden van Denemarken wor ok [[Duuts]] esprook'n. Andere taelen in Denemarken zien onder are [[Zweeds]], [[Noôrs]] en [[Faeröers]], wat a ok officieel erkend is as een tael.

== Economie ==
Denemarken was tot 1945 oôdzaekelijk een lanbouwland, mè nae deze tied breien de industrële sector hihantisch uut en noe besli de lanbouw nog slechs 5% van 't BNP. Tradisjonele industrieproduct'n van Denemarken komm'n nog uut de visserie en scheepsbouw, mè dit is de leste jaeren ok ofenomen.

De belangriekste uutvoerproduct'n van Denemarken zien lanbouwproduct'n, mesines, meubilair, vleês en vis. Invoerproduct'n zien ok mesines, metaelen en branstoffen. Lan'n wibie a vee ehandeld wor zien Duutsland, Zweden en 't Vereênigd Konienkriek.

== Politiek en bestier ==
Denemarken is een constitutionêle monarchie. Dit wil zèn dat 'er spraeke is van een monarchie hereheêrd deur een hrondwet. Dit is a zo sins [[1953]].

De wethevende macht wor uutevoerd deur de monarch, die a tevens ok staetsoôd is, en 't parlement. 't Parlement, ok wè [[Folketinget]], besti uut 179 man onderebrocht in 1 kaemer. Vooreen, toet oengeveer 1990, was de sociaoldemocraotische partie 't belangriekst, mè 't tie behon te keren en de mensen wiern meer conservaetief en liberaolistisch. Noe besti de rehering dan ok uut een liberaâl-conservaetieve coalitie onger toezicht van de Deênse Volkspartie, of in 't Deêns de 'Dansk Folkeparti'. De uutvoerende macht wor uutevoerd deur de monarch en de ministers.

Van 1972 toet 2024 was [[Margaretha II]] staetsoôd van Denemarken.

=== Folketinget ===
't Parlement vanof 1981.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! rowspan=2 | partie
! rowspan=2 | richtieng
! rowspan=2 | richtieng
! colspan=15 | zeêtels
|-
! 2026 || 2022 || 2019
! 2015 || 2011 || 2007
! 2005 || 2001 || 1998
! 1994 || 1990 || 1988
! 1987 || 1984 || 1981
|-
| Socialdemokratiet
| centrum
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|50 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|48
| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|44 || 45
| 47 || 52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|63
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|62 || 69 || 55
| 54 || 56 || 59
|-
| Socialistisk Folkeparti
| (centrum)
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 15 || 14
| 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 23
| 11 || 12 || 13
| 13 || 15 || 24
| 27 || 21 || 21
|-
| Venstre
| centrum
| rechts
| 18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|23 || 43
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|46
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|56 || 42
| 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|29 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|19 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20
|-
| Liberal Alliance
| (centrum)
| rechts
| 16 || 14 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13 || 9 || 5
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Dansk Folkeparti
| (extreêm)
| rechts
| 16 || 5 || 16
| 37 || 22 || 25
| 24 || 22 || 13
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Moderaterne
| centrum
| (rechts)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Konservative
| centrum
| rechts
| 13 || 10 || 12
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|6 || 8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 16
| 27 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|30 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|35
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|26
|-
| Enhedslisten
| (extreêm)
| lienks
| 11 || 9 || 13
| 14 || 12 || 4
| 6 || 4 || 5
| 6 ||  || 
|  || 5 || 5
|-
| Radikale Venstre
| centrum
| (lienks)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 7 || 16
| 8 || 17 || 9
| 17 || 9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|7
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10
| 11 || 10 || 9
|-
| Danmarksdemokraterne
| (extreêm)
| rechts 
| 10 || 14 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Alternativet
| (centrum)
| lienks
| 5 || 6 || 5
| 9 ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Borgernes Parti
| extreêm
| rechts
| 4 || ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Nye Borgerlige
| extreêm
| rechts
|  || 6 || 4
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Kristeligt Folkeparti
| centrum
| (rechts)
|  ||  || 
|  ||  || 
|  || 4 || 4
|  || 4 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4
|-
| Centrum-Demokraterne
| centrum
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 8
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 ! || 9 || 9
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|15
|-
| Fremskridtspartiet
| extreêm
| rechts
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 4
| 11 || 12 || 16
| 9 || 6 || 16
|-
| Fælles Kurs
| (extreêm)
| lienks
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 4 ||  || 
|-
| onafankelijk
|
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 1 ||  || 
|  ||  || 
|-
! colspan=3 | totael
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
|-
! colspan=3 | coalitie
! 82 || 89 || 48
! 53 || 107 || 64
! 70 || 72 || 70
! 75/70 || 59 || 67
! 70 || 77 || 65
|}

== Godsdienst ==
De nasjonaâle kerke van Denemarken is de [[lutheranisme|Evanhelisch-Lutherse Kerke]]. Sins [[1849]] besti 't er in Denemarken vrieheid van hodsdienst. 't Christendom kreeg rond 1100 vassen voet in Denemarken. De evanhelisch-lutherse kerke tel 9 bisdommen, wiran de konieng an 't oôd sti. De 2100 gemeêntes worn bestuurd deur een deur de leden hekozen kerkeraed. Ongeveer 85% van de bevolkieng is evanhelisch-luthers, mè de miste hin allin ni kerke bie bruiloften en derhelijke. 

Buuten de evanhelisch-lutherse kerke ei je in Denemarken ok nog de [[Roôms-Kattelieke Kerke]], en ienkele are kerken. Sins [[1953]] ei Denemarken wee een eihen katholieke bisschop. Der zien ongeveer 35.000 katholieken. Ok zien der nog 6500 [[joôden]]. Tevens ken Denemarken ok de bewehieng [[Forn Sidr]] (De ouwe traditie), deze mensen vereêr'n nog de ouwe Scandinavische hood'n zoas Thor en Odin.

== Cultuur ==
[[Hygge]] is út behrip voe de Deense cultuur. Hygge ei te maeken mie sfeêr, hezelligeid, mè ok interieur. Ok zurhen onder are eetn en drienk'n voe hygge. Hygge is in 't Ollands je vertaâln bie hezelligeid, mè de Denen zelf vin'n 't nie te vertaâln. Hygge wor beschouwt as de uutdrukkieng voe de Deense mentaliteit.

== Lienks nae buten ==
* [https://www.landenweb.nl/denemarken/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Denmark Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210705032013/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/denmark/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/denemarken/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/denemarken/ Klimaatinfo] 
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=173 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/denmark_nl Europese Unie]
* [https://historiek.net/c/landen/denemarken/ Historiek]

{{Europa}}

[[Categorie:Denemarken| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>a7avpdwfh2pqak0tnvbtqllx0snqx4v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>180456</id>
      <parentid>180455</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T05:50:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Godsdienst */</comment>
      <origin>180456</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10822" sha1="9nuw19uw4dks24zhyozta4p8mwqftgu" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Kongeriget Danmark
 |vlagge=Flag of Denmark.svg
 |waepen=National coat of arms of Denmark.svg
 |locaotie=LocationDenmark.png
 |taelen=[[Deens]]
 |oôdstad=[[Kopenhagen]]
 |regeriengsvurm=[[Constitutionêle monarchie]]
 |staetsoôd=[[Frederik van Denemarken]]
 |regeriengsleider=[[Mette Frederiksen]]
 |religie=[[Protestants]]
 |km2= 42.954
 |pctwaeter=1,6
 |inweuners= 5.993.000 (2025)
 |dichteid= 140
 |volkslied=[[Der er et yndigt land]]
 |munte=[[Deense kroôn]]
 |valutacode=DKK
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=5 juni
 |tld=dk
 |landcode=DK/DNK
 |tel=45
}}
[[Plaetje:Kaart Denemarken.gif|thumb|Kaerte]]
[[Plaetje:Regions of Denmark.jpg|thumb|Kaerte rehio's]]
[[Plaetje:Denmark islands.PNG|thumb|Kaerte Jutland + eilan'n]]
[[Plaetje:Storebæltsbroen from Sjælland.jpg|thumb|Groôte Beltbrugge]]
'''Denemarken''' is een land in [[Noôrd-Europa]], iets hroôter as [[Nederland]], mee 6 meljoen inweuners. 

Den 'oôdstad is [[Kopenhagen]]. 

't Land bestit deêls uut een vasteland, [[Jutland]], en deêls uut een antal eilan'n, weerop den 'oôdstad is 'elege.

't Land hrenst an [[Duutsland]] en via een brugge an [[Zweden]].

== Heografie ==
Denemarken ei mè 1 landhrens en das in 't zuuden van 't land wirat et grens an Duutsland. In 't noôrn ligt 't [[Skagerrak]], in 't oôssen 't [[Kattehat]] en de [[Oôstzeê]] en in 't wessen grens tet an de Noôrdzeê. Denemarken oor bie Scandinavië en is helieke ok 't zuudelijkste land van [[Scandinavië]]. 't Besti uut ongeveêr 500 eilan'n en 't hroste stik land is 't schiereiland Jutland. 

Denemarken grens bieni an [[Zweden]], mè wor escheien deur de [[Sont]], een smalle zeêstraete. Der lig echter wè een bruhhe en een tunnel ni Zweden. Denemarken is bieni illemille vlak. An de weskust is tet vlakste, di lihhen de polders tehen 't Deense waddenhebied an. Oe vadder ni 't oôssen, oe euvelachtiher at wor. Ut oôgste punt van Jutland is [[Yding Skovhøj]] bie 173 meter. 

't Hroste eiland van Denemarken is [[Seeland]]. Bie een oppervlak van 43.000 km2 is Denemarken net iets hrotter dan Nederland. 't Ei echter mè 6 meljoen inweuners dus is vee minder dichtbevolkt.

Denemarken ei twi overzeêse hebiedsdeêl'n, de Faeröereilan'n en Groenland. Deze hebieden èn wè een eihen zelfbestier.

== Rehio's ==
Sins 1 jannewari 2007 is Denemarken verdeêld in vuuf rehio's. Deze rehio's vervang'n de voormalihe 14 provincies. Ok 't antal gemeêntes is teruhebrocht van 271 tot 98 gemeêntes. De huudihe rehio's zien:
* Oôdstad - Region Hovedstaden
* Midd'n-Jutland - Region Midtjylland
* Noôrd-Jutland - Region Nordjylland
* Seeland - Region Sjælland
* Zuud-Denemarken - Region Syddanmark

== Eilan'n ==
Groôtste eilan'n binne:

{| width=50%
|
* Ærø
* Als
* Amager
* Anholt 
* Bornholm
* Falster
* Fanø ¹
* Fur
* Fyn (Funen)
* Langeland
|
* Lœsø
* Lolland
* Møn
* Mors
* Nørrejyske / Vendsyssel-Thy
* Rømø ¹
* Saltholm
* Samsø
* Sjœlland (Seeland)
* Tåsinge
|
|}

¹ [[Waddeneilan'n]]

== Steê ==
Groôtste steê mie inweuners (2025):

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê || Inweuners || Anders
|-
| [[København]] || 667.000 || Kopenhagen (Ned.)
|-
| [[Aarhus]] || 301.000 || Århus
|-
| [[Odense]] || 185.000 ||
|-
| [[Aalborg]] || 122.000 || Ålborg
|-
| [[Esbjerg]] || 72.000 ||
|-
| [[Randers]] || 65.000 ||
|-
| [[Horsens]] || 64.000 ||
|-
| [[Kolding]] || 64.000 ||
|-
| [[Vejle]] || 62.000 ||
|-
| [[Roskilde]] || 53.000 ||
|-
|}

== Tael ==
De officiele landstaele in Denemarken is [[Deens]]. Deens is de tael van vriewè alle Denen, oewè an de mensen op [[Groenland]] en de [[Faeröereilan'n]] neffen 't Deens ok der eihen tael spreek'n. In 't zuuden van Denemarken wor ok [[Duuts]] esprook'n. Andere taelen in Denemarken zien onder are [[Zweeds]], [[Noôrs]] en [[Faeröers]], wat a ok officieel erkend is as een tael.

== Economie ==
Denemarken was tot 1945 oôdzaekelijk een lanbouwland, mè nae deze tied breien de industrële sector hihantisch uut en noe besli de lanbouw nog slechs 5% van 't BNP. Tradisjonele industrieproduct'n van Denemarken komm'n nog uut de visserie en scheepsbouw, mè dit is de leste jaeren ok ofenomen.

De belangriekste uutvoerproduct'n van Denemarken zien lanbouwproduct'n, mesines, meubilair, vleês en vis. Invoerproduct'n zien ok mesines, metaelen en branstoffen. Lan'n wibie a vee ehandeld wor zien Duutsland, Zweden en 't Vereênigd Konienkriek.

== Politiek en bestier ==
Denemarken is een constitutionêle monarchie. Dit wil zèn dat 'er spraeke is van een monarchie hereheêrd deur een hrondwet. Dit is a zo sins [[1953]].

De wethevende macht wor uutevoerd deur de monarch, die a tevens ok staetsoôd is, en 't parlement. 't Parlement, ok wè [[Folketinget]], besti uut 179 man onderebrocht in 1 kaemer. Vooreen, toet oengeveer 1990, was de sociaoldemocraotische partie 't belangriekst, mè 't tie behon te keren en de mensen wiern meer conservaetief en liberaolistisch. Noe besti de rehering dan ok uut een liberaâl-conservaetieve coalitie onger toezicht van de Deênse Volkspartie, of in 't Deêns de 'Dansk Folkeparti'. De uutvoerende macht wor uutevoerd deur de monarch en de ministers.

Van 1972 toet 2024 was [[Margaretha II]] staetsoôd van Denemarken.

=== Folketinget ===
't Parlement vanof 1981.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! rowspan=2 | partie
! rowspan=2 | richtieng
! rowspan=2 | richtieng
! colspan=15 | zeêtels
|-
! 2026 || 2022 || 2019
! 2015 || 2011 || 2007
! 2005 || 2001 || 1998
! 1994 || 1990 || 1988
! 1987 || 1984 || 1981
|-
| Socialdemokratiet
| centrum
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|50 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|48
| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|44 || 45
| 47 || 52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|63
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|62 || 69 || 55
| 54 || 56 || 59
|-
| Socialistisk Folkeparti
| (centrum)
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 15 || 14
| 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 23
| 11 || 12 || 13
| 13 || 15 || 24
| 27 || 21 || 21
|-
| Venstre
| centrum
| rechts
| 18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|23 || 43
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|46
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|56 || 42
| 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|29 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|19 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20
|-
| Liberal Alliance
| (centrum)
| rechts
| 16 || 14 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13 || 9 || 5
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Dansk Folkeparti
| (extreêm)
| rechts
| 16 || 5 || 16
| 37 || 22 || 25
| 24 || 22 || 13
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Moderaterne
| centrum
| (rechts)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Konservative
| centrum
| rechts
| 13 || 10 || 12
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|6 || 8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 16
| 27 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|30 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|35
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|26
|-
| Enhedslisten
| (extreêm)
| lienks
| 11 || 9 || 13
| 14 || 12 || 4
| 6 || 4 || 5
| 6 ||  || 
|  || 5 || 5
|-
| Radikale Venstre
| centrum
| (lienks)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 7 || 16
| 8 || 17 || 9
| 17 || 9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|7
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10
| 11 || 10 || 9
|-
| Danmarksdemokraterne
| (extreêm)
| rechts 
| 10 || 14 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Alternativet
| (centrum)
| lienks
| 5 || 6 || 5
| 9 ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Borgernes Parti
| extreêm
| rechts
| 4 || ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Nye Borgerlige
| extreêm
| rechts
|  || 6 || 4
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Kristeligt Folkeparti
| centrum
| (rechts)
|  ||  || 
|  ||  || 
|  || 4 || 4
|  || 4 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4
|-
| Centrum-Demokraterne
| centrum
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 8
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 ! || 9 || 9
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|15
|-
| Fremskridtspartiet
| extreêm
| rechts
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 4
| 11 || 12 || 16
| 9 || 6 || 16
|-
| Fælles Kurs
| (extreêm)
| lienks
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 4 ||  || 
|-
| onafankelijk
|
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 1 ||  || 
|  ||  || 
|-
! colspan=3 | totael
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
|-
! colspan=3 | coalitie
! 82 || 89 || 48
! 53 || 107 || 64
! 70 || 72 || 70
! 75/70 || 59 || 67
! 70 || 77 || 65
|}

=== Premiers ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; 
|-
! Premier || Tied || Jaer || Partie
|-
|  || 19 - 19 ||  ||
|-
|  || 19 - 19 ||  ||
|-
|  || 19 - 19 ||  ||
|-
|  || 19 - 19 ||  ||
|-
|  || 19 - 19 ||  ||
|-
|  || 19 - 19 ||  ||
|-
|  || 19 - 19 ||  ||
|-
|  || 19 - 19 ||  ||
|-
|  || 19 - 19 ||  ||
|-
|  || 19 - 19 ||  ||
|-
|  || 19 - 19 ||  ||
|-
|  || 19 - 19 ||  ||
|-
|}

== Godsdienst ==
De nasjonaâle kerke van Denemarken is de [[lutheranisme|Evanhelisch-Lutherse Kerke]]. Sins [[1849]] besti 't er in Denemarken vrieheid van hodsdienst. 't Christendom kreeg rond 1100 vassen voet in Denemarken. De evanhelisch-lutherse kerke tel 9 bisdommen, wiran de konieng an 't oôd sti. De 2100 gemeêntes worn bestuurd deur een deur de leden hekozen kerkeraed. Ongeveer 85% van de bevolkieng is evanhelisch-luthers, mè de miste hin allin ni kerke bie bruiloften en derhelijke. 

Buuten de evanhelisch-lutherse kerke ei je in Denemarken ok nog de [[Roôms-Kattelieke Kerke]], en ienkele are kerken. Sins [[1953]] ei Denemarken wee een eihen katholieke bisschop. Der zien ongeveer 35.000 katholieken. Ok zien der nog 6500 [[joôden]]. Tevens ken Denemarken ok de bewehieng [[Forn Sidr]] (De ouwe traditie), deze mensen vereêr'n nog de ouwe Scandinavische hood'n zoas Thor en Odin.

== Cultuur ==
[[Hygge]] is út behrip voe de Deense cultuur. Hygge ei te maeken mie sfeêr, hezelligeid, mè ok interieur. Ok zurhen onder are eetn en drienk'n voe hygge. Hygge is in 't Ollands je vertaâln bie hezelligeid, mè de Denen zelf vin'n 't nie te vertaâln. Hygge wor beschouwt as de uutdrukkieng voe de Deense mentaliteit.

== Lienks nae buten ==
* [https://www.landenweb.nl/denemarken/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Denmark Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210705032013/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/denmark/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/denemarken/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/denemarken/ Klimaatinfo] 
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=173 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/denmark_nl Europese Unie]
* [https://historiek.net/c/landen/denemarken/ Historiek]

{{Europa}}

[[Categorie:Denemarken| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>9nuw19uw4dks24zhyozta4p8mwqftgu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>180457</id>
      <parentid>180456</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T06:35:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Premiers */</comment>
      <origin>180457</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11338" sha1="26jyppdeam7rmsfwi00f8z1llxzgxpj" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Kongeriget Danmark
 |vlagge=Flag of Denmark.svg
 |waepen=National coat of arms of Denmark.svg
 |locaotie=LocationDenmark.png
 |taelen=[[Deens]]
 |oôdstad=[[Kopenhagen]]
 |regeriengsvurm=[[Constitutionêle monarchie]]
 |staetsoôd=[[Frederik van Denemarken]]
 |regeriengsleider=[[Mette Frederiksen]]
 |religie=[[Protestants]]
 |km2= 42.954
 |pctwaeter=1,6
 |inweuners= 5.993.000 (2025)
 |dichteid= 140
 |volkslied=[[Der er et yndigt land]]
 |munte=[[Deense kroôn]]
 |valutacode=DKK
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=5 juni
 |tld=dk
 |landcode=DK/DNK
 |tel=45
}}
[[Plaetje:Kaart Denemarken.gif|thumb|Kaerte]]
[[Plaetje:Regions of Denmark.jpg|thumb|Kaerte rehio's]]
[[Plaetje:Denmark islands.PNG|thumb|Kaerte Jutland + eilan'n]]
[[Plaetje:Storebæltsbroen from Sjælland.jpg|thumb|Groôte Beltbrugge]]
'''Denemarken''' is een land in [[Noôrd-Europa]], iets hroôter as [[Nederland]], mee 6 meljoen inweuners. 

Den 'oôdstad is [[Kopenhagen]]. 

't Land bestit deêls uut een vasteland, [[Jutland]], en deêls uut een antal eilan'n, weerop den 'oôdstad is 'elege.

't Land hrenst an [[Duutsland]] en via een brugge an [[Zweden]].

== Heografie ==
Denemarken ei mè 1 landhrens en das in 't zuuden van 't land wirat et grens an Duutsland. In 't noôrn ligt 't [[Skagerrak]], in 't oôssen 't [[Kattehat]] en de [[Oôstzeê]] en in 't wessen grens tet an de Noôrdzeê. Denemarken oor bie Scandinavië en is helieke ok 't zuudelijkste land van [[Scandinavië]]. 't Besti uut ongeveêr 500 eilan'n en 't hroste stik land is 't schiereiland Jutland. 

Denemarken grens bieni an [[Zweden]], mè wor escheien deur de [[Sont]], een smalle zeêstraete. Der lig echter wè een bruhhe en een tunnel ni Zweden. Denemarken is bieni illemille vlak. An de weskust is tet vlakste, di lihhen de polders tehen 't Deense waddenhebied an. Oe vadder ni 't oôssen, oe euvelachtiher at wor. Ut oôgste punt van Jutland is [[Yding Skovhøj]] bie 173 meter. 

't Hroste eiland van Denemarken is [[Seeland]]. Bie een oppervlak van 43.000 km2 is Denemarken net iets hrotter dan Nederland. 't Ei echter mè 6 meljoen inweuners dus is vee minder dichtbevolkt.

Denemarken ei twi overzeêse hebiedsdeêl'n, de Faeröereilan'n en Groenland. Deze hebieden èn wè een eihen zelfbestier.

== Rehio's ==
Sins 1 jannewari 2007 is Denemarken verdeêld in vuuf rehio's. Deze rehio's vervang'n de voormalihe 14 provincies. Ok 't antal gemeêntes is teruhebrocht van 271 tot 98 gemeêntes. De huudihe rehio's zien:
* Oôdstad - Region Hovedstaden
* Midd'n-Jutland - Region Midtjylland
* Noôrd-Jutland - Region Nordjylland
* Seeland - Region Sjælland
* Zuud-Denemarken - Region Syddanmark

== Eilan'n ==
Groôtste eilan'n binne:

{| width=50%
|
* Ærø
* Als
* Amager
* Anholt 
* Bornholm
* Falster
* Fanø ¹
* Fur
* Fyn (Funen)
* Langeland
|
* Lœsø
* Lolland
* Møn
* Mors
* Nørrejyske / Vendsyssel-Thy
* Rømø ¹
* Saltholm
* Samsø
* Sjœlland (Seeland)
* Tåsinge
|
|}

¹ [[Waddeneilan'n]]

== Steê ==
Groôtste steê mie inweuners (2025):

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê || Inweuners || Anders
|-
| [[København]] || 667.000 || Kopenhagen (Ned.)
|-
| [[Aarhus]] || 301.000 || Århus
|-
| [[Odense]] || 185.000 ||
|-
| [[Aalborg]] || 122.000 || Ålborg
|-
| [[Esbjerg]] || 72.000 ||
|-
| [[Randers]] || 65.000 ||
|-
| [[Horsens]] || 64.000 ||
|-
| [[Kolding]] || 64.000 ||
|-
| [[Vejle]] || 62.000 ||
|-
| [[Roskilde]] || 53.000 ||
|-
|}

== Tael ==
De officiele landstaele in Denemarken is [[Deens]]. Deens is de tael van vriewè alle Denen, oewè an de mensen op [[Groenland]] en de [[Faeröereilan'n]] neffen 't Deens ok der eihen tael spreek'n. In 't zuuden van Denemarken wor ok [[Duuts]] esprook'n. Andere taelen in Denemarken zien onder are [[Zweeds]], [[Noôrs]] en [[Faeröers]], wat a ok officieel erkend is as een tael.

== Economie ==
Denemarken was tot 1945 oôdzaekelijk een lanbouwland, mè nae deze tied breien de industrële sector hihantisch uut en noe besli de lanbouw nog slechs 5% van 't BNP. Tradisjonele industrieproduct'n van Denemarken komm'n nog uut de visserie en scheepsbouw, mè dit is de leste jaeren ok ofenomen.

De belangriekste uutvoerproduct'n van Denemarken zien lanbouwproduct'n, mesines, meubilair, vleês en vis. Invoerproduct'n zien ok mesines, metaelen en branstoffen. Lan'n wibie a vee ehandeld wor zien Duutsland, Zweden en 't Vereênigd Konienkriek.

== Politiek en bestier ==
Denemarken is een constitutionêle monarchie. Dit wil zèn dat 'er spraeke is van een monarchie hereheêrd deur een hrondwet. Dit is a zo sins [[1953]].

De wethevende macht wor uutevoerd deur de monarch, die a tevens ok staetsoôd is, en 't parlement. 't Parlement, ok wè [[Folketinget]], besti uut 179 man onderebrocht in 1 kaemer. Vooreen, toet oengeveer 1990, was de sociaoldemocraotische partie 't belangriekst, mè 't tie behon te keren en de mensen wiern meer conservaetief en liberaolistisch. Noe besti de rehering dan ok uut een liberaâl-conservaetieve coalitie onger toezicht van de Deênse Volkspartie, of in 't Deêns de 'Dansk Folkeparti'. De uutvoerende macht wor uutevoerd deur de monarch en de ministers.

Van 1972 toet 2024 was [[Margaretha II]] staetsoôd van Denemarken.

=== Folketinget ===
't Parlement vanof 1981.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! rowspan=2 | partie
! rowspan=2 | richtieng
! rowspan=2 | richtieng
! colspan=15 | zeêtels
|-
! 2026 || 2022 || 2019
! 2015 || 2011 || 2007
! 2005 || 2001 || 1998
! 1994 || 1990 || 1988
! 1987 || 1984 || 1981
|-
| Socialdemokratiet
| centrum
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|50 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|48
| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|44 || 45
| 47 || 52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|63
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|62 || 69 || 55
| 54 || 56 || 59
|-
| Socialistisk Folkeparti
| (centrum)
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 15 || 14
| 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 23
| 11 || 12 || 13
| 13 || 15 || 24
| 27 || 21 || 21
|-
| Venstre
| centrum
| rechts
| 18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|23 || 43
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|46
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|56 || 42
| 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|29 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|19 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20
|-
| Liberal Alliance
| (centrum)
| rechts
| 16 || 14 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13 || 9 || 5
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Dansk Folkeparti
| (extreêm)
| rechts
| 16 || 5 || 16
| 37 || 22 || 25
| 24 || 22 || 13
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Moderaterne
| centrum
| (rechts)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Konservative
| centrum
| rechts
| 13 || 10 || 12
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|6 || 8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 16
| 27 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|30 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|35
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|26
|-
| Enhedslisten
| (extreêm)
| lienks
| 11 || 9 || 13
| 14 || 12 || 4
| 6 || 4 || 5
| 6 ||  || 
|  || 5 || 5
|-
| Radikale Venstre
| centrum
| (lienks)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 7 || 16
| 8 || 17 || 9
| 17 || 9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|7
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10
| 11 || 10 || 9
|-
| Danmarksdemokraterne
| (extreêm)
| rechts 
| 10 || 14 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Alternativet
| (centrum)
| lienks
| 5 || 6 || 5
| 9 ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Borgernes Parti
| extreêm
| rechts
| 4 || ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Nye Borgerlige
| extreêm
| rechts
|  || 6 || 4
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Kristeligt Folkeparti
| centrum
| (rechts)
|  ||  || 
|  ||  || 
|  || 4 || 4
|  || 4 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4
|-
| Centrum-Demokraterne
| centrum
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 8
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 ! || 9 || 9
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|15
|-
| Fremskridtspartiet
| extreêm
| rechts
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 4
| 11 || 12 || 16
| 9 || 6 || 16
|-
| Fælles Kurs
| (extreêm)
| lienks
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 4 ||  || 
|-
| onafankelijk
|
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 1 ||  || 
|  ||  || 
|-
! colspan=3 | totael
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
|-
! colspan=3 | coalitie
! 82 || 89 || 48
! 53 || 107 || 64
! 70 || 72 || 70
! 75/70 || 59 || 67
! 70 || 77 || 65
|}

=== Premiers ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; 
|-
! Premier || Tied || Jaer || Partie
|-
| Vilhelm Buhl || 19 - 19 ||  ||
|-
| Knud Kristensen || 19 - 19 ||  ||
|-
| Hans Hedtoft || 19 - 19 ||  ||
|-
| Erik Eriksen || 19 - 19 ||  ||
|-
| Hans Hedtoft || 19 - 19 ||  ||
|-
| Hans Christian Hansen || 19 - 19 ||  ||
|-
| Viggo Kampmann || 19 - 19 ||  ||
|-
| Jens Otto Krag || 19 - 19 ||  ||
|-
| Hilmar Baunsgaard || 19 - 19 ||  ||
|-
| Jens Otto Krag || 19 - 19 ||  ||
|-
| Anker Jørgenson || 19 - 19 ||  ||
|-
| Poul Hartling || 19 - 19 ||  ||
|-
| Anker Jørgenson || 19 - 19 ||  ||
|-
| Poul Schlüter || 19 - 19 ||  ||
|-
| Poul Nyrup Rasmussen || 19 - 20 ||  ||
|-
| Anders Fogh Rasmussen || 20 - 20 ||  ||
|-
| Lars Løkke Rasmussen || 20 - 20 ||  ||
|-
| Helle Thorning-Schmidt || 20 - 20 ||  ||
|-
| Lars Løkke Rasmussen || 20 - 20 ||  ||
|-
| Mette Frederiksen || 20 - 20 ||  ||
|-
|}

== Godsdienst ==
De nasjonaâle kerke van Denemarken is de [[lutheranisme|Evanhelisch-Lutherse Kerke]]. Sins [[1849]] besti 't er in Denemarken vrieheid van hodsdienst. 't Christendom kreeg rond 1100 vassen voet in Denemarken. De evanhelisch-lutherse kerke tel 9 bisdommen, wiran de konieng an 't oôd sti. De 2100 gemeêntes worn bestuurd deur een deur de leden hekozen kerkeraed. Ongeveer 85% van de bevolkieng is evanhelisch-luthers, mè de miste hin allin ni kerke bie bruiloften en derhelijke. 

Buuten de evanhelisch-lutherse kerke ei je in Denemarken ok nog de [[Roôms-Kattelieke Kerke]], en ienkele are kerken. Sins [[1953]] ei Denemarken wee een eihen katholieke bisschop. Der zien ongeveer 35.000 katholieken. Ok zien der nog 6500 [[joôden]]. Tevens ken Denemarken ok de bewehieng [[Forn Sidr]] (De ouwe traditie), deze mensen vereêr'n nog de ouwe Scandinavische hood'n zoas Thor en Odin.

== Cultuur ==
[[Hygge]] is út behrip voe de Deense cultuur. Hygge ei te maeken mie sfeêr, hezelligeid, mè ok interieur. Ok zurhen onder are eetn en drienk'n voe hygge. Hygge is in 't Ollands je vertaâln bie hezelligeid, mè de Denen zelf vin'n 't nie te vertaâln. Hygge wor beschouwt as de uutdrukkieng voe de Deense mentaliteit.

== Lienks nae buten ==
* [https://www.landenweb.nl/denemarken/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Denmark Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210705032013/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/denmark/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/denemarken/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/denemarken/ Klimaatinfo] 
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=173 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/denmark_nl Europese Unie]
* [https://historiek.net/c/landen/denemarken/ Historiek]

{{Europa}}

[[Categorie:Denemarken| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>26jyppdeam7rmsfwi00f8z1llxzgxpj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>180458</id>
      <parentid>180457</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T06:46:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Premiers */</comment>
      <origin>180458</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11438" sha1="i5e3m6q3p1xgmtiuunno8m6qux08utb" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Kongeriget Danmark
 |vlagge=Flag of Denmark.svg
 |waepen=National coat of arms of Denmark.svg
 |locaotie=LocationDenmark.png
 |taelen=[[Deens]]
 |oôdstad=[[Kopenhagen]]
 |regeriengsvurm=[[Constitutionêle monarchie]]
 |staetsoôd=[[Frederik van Denemarken]]
 |regeriengsleider=[[Mette Frederiksen]]
 |religie=[[Protestants]]
 |km2= 42.954
 |pctwaeter=1,6
 |inweuners= 5.993.000 (2025)
 |dichteid= 140
 |volkslied=[[Der er et yndigt land]]
 |munte=[[Deense kroôn]]
 |valutacode=DKK
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=5 juni
 |tld=dk
 |landcode=DK/DNK
 |tel=45
}}
[[Plaetje:Kaart Denemarken.gif|thumb|Kaerte]]
[[Plaetje:Regions of Denmark.jpg|thumb|Kaerte rehio's]]
[[Plaetje:Denmark islands.PNG|thumb|Kaerte Jutland + eilan'n]]
[[Plaetje:Storebæltsbroen from Sjælland.jpg|thumb|Groôte Beltbrugge]]
'''Denemarken''' is een land in [[Noôrd-Europa]], iets hroôter as [[Nederland]], mee 6 meljoen inweuners. 

Den 'oôdstad is [[Kopenhagen]]. 

't Land bestit deêls uut een vasteland, [[Jutland]], en deêls uut een antal eilan'n, weerop den 'oôdstad is 'elege.

't Land hrenst an [[Duutsland]] en via een brugge an [[Zweden]].

== Heografie ==
Denemarken ei mè 1 landhrens en das in 't zuuden van 't land wirat et grens an Duutsland. In 't noôrn ligt 't [[Skagerrak]], in 't oôssen 't [[Kattehat]] en de [[Oôstzeê]] en in 't wessen grens tet an de Noôrdzeê. Denemarken oor bie Scandinavië en is helieke ok 't zuudelijkste land van [[Scandinavië]]. 't Besti uut ongeveêr 500 eilan'n en 't hroste stik land is 't schiereiland Jutland. 

Denemarken grens bieni an [[Zweden]], mè wor escheien deur de [[Sont]], een smalle zeêstraete. Der lig echter wè een bruhhe en een tunnel ni Zweden. Denemarken is bieni illemille vlak. An de weskust is tet vlakste, di lihhen de polders tehen 't Deense waddenhebied an. Oe vadder ni 't oôssen, oe euvelachtiher at wor. Ut oôgste punt van Jutland is [[Yding Skovhøj]] bie 173 meter. 

't Hroste eiland van Denemarken is [[Seeland]]. Bie een oppervlak van 43.000 km2 is Denemarken net iets hrotter dan Nederland. 't Ei echter mè 6 meljoen inweuners dus is vee minder dichtbevolkt.

Denemarken ei twi overzeêse hebiedsdeêl'n, de Faeröereilan'n en Groenland. Deze hebieden èn wè een eihen zelfbestier.

== Rehio's ==
Sins 1 jannewari 2007 is Denemarken verdeêld in vuuf rehio's. Deze rehio's vervang'n de voormalihe 14 provincies. Ok 't antal gemeêntes is teruhebrocht van 271 tot 98 gemeêntes. De huudihe rehio's zien:
* Oôdstad - Region Hovedstaden
* Midd'n-Jutland - Region Midtjylland
* Noôrd-Jutland - Region Nordjylland
* Seeland - Region Sjælland
* Zuud-Denemarken - Region Syddanmark

== Eilan'n ==
Groôtste eilan'n binne:

{| width=50%
|
* Ærø
* Als
* Amager
* Anholt 
* Bornholm
* Falster
* Fanø ¹
* Fur
* Fyn (Funen)
* Langeland
|
* Lœsø
* Lolland
* Møn
* Mors
* Nørrejyske / Vendsyssel-Thy
* Rømø ¹
* Saltholm
* Samsø
* Sjœlland (Seeland)
* Tåsinge
|
|}

¹ [[Waddeneilan'n]]

== Steê ==
Groôtste steê mie inweuners (2025):

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê || Inweuners || Anders
|-
| [[København]] || 667.000 || Kopenhagen (Ned.)
|-
| [[Aarhus]] || 301.000 || Århus
|-
| [[Odense]] || 185.000 ||
|-
| [[Aalborg]] || 122.000 || Ålborg
|-
| [[Esbjerg]] || 72.000 ||
|-
| [[Randers]] || 65.000 ||
|-
| [[Horsens]] || 64.000 ||
|-
| [[Kolding]] || 64.000 ||
|-
| [[Vejle]] || 62.000 ||
|-
| [[Roskilde]] || 53.000 ||
|-
|}

== Tael ==
De officiele landstaele in Denemarken is [[Deens]]. Deens is de tael van vriewè alle Denen, oewè an de mensen op [[Groenland]] en de [[Faeröereilan'n]] neffen 't Deens ok der eihen tael spreek'n. In 't zuuden van Denemarken wor ok [[Duuts]] esprook'n. Andere taelen in Denemarken zien onder are [[Zweeds]], [[Noôrs]] en [[Faeröers]], wat a ok officieel erkend is as een tael.

== Economie ==
Denemarken was tot 1945 oôdzaekelijk een lanbouwland, mè nae deze tied breien de industrële sector hihantisch uut en noe besli de lanbouw nog slechs 5% van 't BNP. Tradisjonele industrieproduct'n van Denemarken komm'n nog uut de visserie en scheepsbouw, mè dit is de leste jaeren ok ofenomen.

De belangriekste uutvoerproduct'n van Denemarken zien lanbouwproduct'n, mesines, meubilair, vleês en vis. Invoerproduct'n zien ok mesines, metaelen en branstoffen. Lan'n wibie a vee ehandeld wor zien Duutsland, Zweden en 't Vereênigd Konienkriek.

== Politiek en bestier ==
Denemarken is een constitutionêle monarchie. Dit wil zèn dat 'er spraeke is van een monarchie hereheêrd deur een hrondwet. Dit is a zo sins [[1953]].

De wethevende macht wor uutevoerd deur de monarch, die a tevens ok staetsoôd is, en 't parlement. 't Parlement, ok wè [[Folketinget]], besti uut 179 man onderebrocht in 1 kaemer. Vooreen, toet oengeveer 1990, was de sociaoldemocraotische partie 't belangriekst, mè 't tie behon te keren en de mensen wiern meer conservaetief en liberaolistisch. Noe besti de rehering dan ok uut een liberaâl-conservaetieve coalitie onger toezicht van de Deênse Volkspartie, of in 't Deêns de 'Dansk Folkeparti'. De uutvoerende macht wor uutevoerd deur de monarch en de ministers.

Van 1972 toet 2024 was [[Margaretha II]] staetsoôd van Denemarken.

=== Folketinget ===
't Parlement vanof 1981.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! rowspan=2 | partie
! rowspan=2 | richtieng
! rowspan=2 | richtieng
! colspan=15 | zeêtels
|-
! 2026 || 2022 || 2019
! 2015 || 2011 || 2007
! 2005 || 2001 || 1998
! 1994 || 1990 || 1988
! 1987 || 1984 || 1981
|-
| Socialdemokratiet
| centrum
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|50 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|48
| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|44 || 45
| 47 || 52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|63
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|62 || 69 || 55
| 54 || 56 || 59
|-
| Socialistisk Folkeparti
| (centrum)
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 15 || 14
| 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 23
| 11 || 12 || 13
| 13 || 15 || 24
| 27 || 21 || 21
|-
| Venstre
| centrum
| rechts
| 18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|23 || 43
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|46
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|56 || 42
| 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|29 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|19 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20
|-
| Liberal Alliance
| (centrum)
| rechts
| 16 || 14 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13 || 9 || 5
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Dansk Folkeparti
| (extreêm)
| rechts
| 16 || 5 || 16
| 37 || 22 || 25
| 24 || 22 || 13
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Moderaterne
| centrum
| (rechts)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Konservative
| centrum
| rechts
| 13 || 10 || 12
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|6 || 8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 16
| 27 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|30 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|35
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|26
|-
| Enhedslisten
| (extreêm)
| lienks
| 11 || 9 || 13
| 14 || 12 || 4
| 6 || 4 || 5
| 6 ||  || 
|  || 5 || 5
|-
| Radikale Venstre
| centrum
| (lienks)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 7 || 16
| 8 || 17 || 9
| 17 || 9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|7
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10
| 11 || 10 || 9
|-
| Danmarksdemokraterne
| (extreêm)
| rechts 
| 10 || 14 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Alternativet
| (centrum)
| lienks
| 5 || 6 || 5
| 9 ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Borgernes Parti
| extreêm
| rechts
| 4 || ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Nye Borgerlige
| extreêm
| rechts
|  || 6 || 4
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Kristeligt Folkeparti
| centrum
| (rechts)
|  ||  || 
|  ||  || 
|  || 4 || 4
|  || 4 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4
|-
| Centrum-Demokraterne
| centrum
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 8
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 ! || 9 || 9
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|15
|-
| Fremskridtspartiet
| extreêm
| rechts
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 4
| 11 || 12 || 16
| 9 || 6 || 16
|-
| Fælles Kurs
| (extreêm)
| lienks
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 4 ||  || 
|-
| onafankelijk
|
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 1 ||  || 
|  ||  || 
|-
! colspan=3 | totael
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
|-
! colspan=3 | coalitie
! 82 || 89 || 48
! 53 || 107 || 64
! 70 || 72 || 70
! 75/70 || 59 || 67
! 70 || 77 || 65
|}

=== Premiers ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; 
|-
! Premier || Tied || Jaer || Partie
|-
| Vilhelm Buhl || 1945 - 1945 || 0 ||
|-
| Knud Kristensen || 1945 - 1947 || 2 ||
|-
| Hans Hedtoft || 1947 - 1950 || 3 ||
|-
| Erik Eriksen || 1950 - 1953 || 3 ||
|-
| Hans Hedtoft || 1953 - 1955 || 2 ||
|-
| Hans Christian Hansen || 1955 - 1960 || 5 ||
|-
| Viggo Kampmann || 1960 - 1962 || 2 ||
|-
| Jens Otto Krag || 1962 - 1968 || 6 ||
|-
| Hilmar Baunsgaard || 1968 - 1971 || 3 ||
|-
| Jens Otto Krag || 1971 - 1972 || 1 ||
|-
| Anker Jørgenson || 1972 - 1973 || 1 ||
|-
| Poul Hartling || 1973 - 1975 || 2 ||
|-
| Anker Jørgenson || 1975 - 1982 || 7 ||
|-
| Poul Schlüter || 1982 - 1993 || 11 ||
|-
| Poul Nyrup Rasmussen || 1993 - 2001 || 8 ||
|-
| Anders Fogh Rasmussen || 2001 - 2009 || 8 ||
|-
| Lars Løkke Rasmussen || 2009 - 2011 || 2 ||
|-
| Helle Thorning-Schmidt || 2011 - 2015 || 4 ||
|-
| Lars Løkke Rasmussen || 2015 - 2019 || 4 ||
|-
| Mette Frederiksen || 2019 - noe || 7 ||
|-
|}

== Godsdienst ==
De nasjonaâle kerke van Denemarken is de [[lutheranisme|Evanhelisch-Lutherse Kerke]]. Sins [[1849]] besti 't er in Denemarken vrieheid van hodsdienst. 't Christendom kreeg rond 1100 vassen voet in Denemarken. De evanhelisch-lutherse kerke tel 9 bisdommen, wiran de konieng an 't oôd sti. De 2100 gemeêntes worn bestuurd deur een deur de leden hekozen kerkeraed. Ongeveer 85% van de bevolkieng is evanhelisch-luthers, mè de miste hin allin ni kerke bie bruiloften en derhelijke. 

Buuten de evanhelisch-lutherse kerke ei je in Denemarken ok nog de [[Roôms-Kattelieke Kerke]], en ienkele are kerken. Sins [[1953]] ei Denemarken wee een eihen katholieke bisschop. Der zien ongeveer 35.000 katholieken. Ok zien der nog 6500 [[joôden]]. Tevens ken Denemarken ok de bewehieng [[Forn Sidr]] (De ouwe traditie), deze mensen vereêr'n nog de ouwe Scandinavische hood'n zoas Thor en Odin.

== Cultuur ==
[[Hygge]] is út behrip voe de Deense cultuur. Hygge ei te maeken mie sfeêr, hezelligeid, mè ok interieur. Ok zurhen onder are eetn en drienk'n voe hygge. Hygge is in 't Ollands je vertaâln bie hezelligeid, mè de Denen zelf vin'n 't nie te vertaâln. Hygge wor beschouwt as de uutdrukkieng voe de Deense mentaliteit.

== Lienks nae buten ==
* [https://www.landenweb.nl/denemarken/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Denmark Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210705032013/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/denmark/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/denemarken/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/denemarken/ Klimaatinfo] 
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=173 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/denmark_nl Europese Unie]
* [https://historiek.net/c/landen/denemarken/ Historiek]

{{Europa}}

[[Categorie:Denemarken| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>i5e3m6q3p1xgmtiuunno8m6qux08utb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>180459</id>
      <parentid>180458</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T06:47:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Premiers */</comment>
      <origin>180459</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11463" sha1="e8na3gltcbqkmwhdp1g0h0b7h6ayfgd" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Kongeriget Danmark
 |vlagge=Flag of Denmark.svg
 |waepen=National coat of arms of Denmark.svg
 |locaotie=LocationDenmark.png
 |taelen=[[Deens]]
 |oôdstad=[[Kopenhagen]]
 |regeriengsvurm=[[Constitutionêle monarchie]]
 |staetsoôd=[[Frederik van Denemarken]]
 |regeriengsleider=[[Mette Frederiksen]]
 |religie=[[Protestants]]
 |km2= 42.954
 |pctwaeter=1,6
 |inweuners= 5.993.000 (2025)
 |dichteid= 140
 |volkslied=[[Der er et yndigt land]]
 |munte=[[Deense kroôn]]
 |valutacode=DKK
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=5 juni
 |tld=dk
 |landcode=DK/DNK
 |tel=45
}}
[[Plaetje:Kaart Denemarken.gif|thumb|Kaerte]]
[[Plaetje:Regions of Denmark.jpg|thumb|Kaerte rehio's]]
[[Plaetje:Denmark islands.PNG|thumb|Kaerte Jutland + eilan'n]]
[[Plaetje:Storebæltsbroen from Sjælland.jpg|thumb|Groôte Beltbrugge]]
'''Denemarken''' is een land in [[Noôrd-Europa]], iets hroôter as [[Nederland]], mee 6 meljoen inweuners. 

Den 'oôdstad is [[Kopenhagen]]. 

't Land bestit deêls uut een vasteland, [[Jutland]], en deêls uut een antal eilan'n, weerop den 'oôdstad is 'elege.

't Land hrenst an [[Duutsland]] en via een brugge an [[Zweden]].

== Heografie ==
Denemarken ei mè 1 landhrens en das in 't zuuden van 't land wirat et grens an Duutsland. In 't noôrn ligt 't [[Skagerrak]], in 't oôssen 't [[Kattehat]] en de [[Oôstzeê]] en in 't wessen grens tet an de Noôrdzeê. Denemarken oor bie Scandinavië en is helieke ok 't zuudelijkste land van [[Scandinavië]]. 't Besti uut ongeveêr 500 eilan'n en 't hroste stik land is 't schiereiland Jutland. 

Denemarken grens bieni an [[Zweden]], mè wor escheien deur de [[Sont]], een smalle zeêstraete. Der lig echter wè een bruhhe en een tunnel ni Zweden. Denemarken is bieni illemille vlak. An de weskust is tet vlakste, di lihhen de polders tehen 't Deense waddenhebied an. Oe vadder ni 't oôssen, oe euvelachtiher at wor. Ut oôgste punt van Jutland is [[Yding Skovhøj]] bie 173 meter. 

't Hroste eiland van Denemarken is [[Seeland]]. Bie een oppervlak van 43.000 km2 is Denemarken net iets hrotter dan Nederland. 't Ei echter mè 6 meljoen inweuners dus is vee minder dichtbevolkt.

Denemarken ei twi overzeêse hebiedsdeêl'n, de Faeröereilan'n en Groenland. Deze hebieden èn wè een eihen zelfbestier.

== Rehio's ==
Sins 1 jannewari 2007 is Denemarken verdeêld in vuuf rehio's. Deze rehio's vervang'n de voormalihe 14 provincies. Ok 't antal gemeêntes is teruhebrocht van 271 tot 98 gemeêntes. De huudihe rehio's zien:
* Oôdstad - Region Hovedstaden
* Midd'n-Jutland - Region Midtjylland
* Noôrd-Jutland - Region Nordjylland
* Seeland - Region Sjælland
* Zuud-Denemarken - Region Syddanmark

== Eilan'n ==
Groôtste eilan'n binne:

{| width=50%
|
* Ærø
* Als
* Amager
* Anholt 
* Bornholm
* Falster
* Fanø ¹
* Fur
* Fyn (Funen)
* Langeland
|
* Lœsø
* Lolland
* Møn
* Mors
* Nørrejyske / Vendsyssel-Thy
* Rømø ¹
* Saltholm
* Samsø
* Sjœlland (Seeland)
* Tåsinge
|
|}

¹ [[Waddeneilan'n]]

== Steê ==
Groôtste steê mie inweuners (2025):

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê || Inweuners || Anders
|-
| [[København]] || 667.000 || Kopenhagen (Ned.)
|-
| [[Aarhus]] || 301.000 || Århus
|-
| [[Odense]] || 185.000 ||
|-
| [[Aalborg]] || 122.000 || Ålborg
|-
| [[Esbjerg]] || 72.000 ||
|-
| [[Randers]] || 65.000 ||
|-
| [[Horsens]] || 64.000 ||
|-
| [[Kolding]] || 64.000 ||
|-
| [[Vejle]] || 62.000 ||
|-
| [[Roskilde]] || 53.000 ||
|-
|}

== Tael ==
De officiele landstaele in Denemarken is [[Deens]]. Deens is de tael van vriewè alle Denen, oewè an de mensen op [[Groenland]] en de [[Faeröereilan'n]] neffen 't Deens ok der eihen tael spreek'n. In 't zuuden van Denemarken wor ok [[Duuts]] esprook'n. Andere taelen in Denemarken zien onder are [[Zweeds]], [[Noôrs]] en [[Faeröers]], wat a ok officieel erkend is as een tael.

== Economie ==
Denemarken was tot 1945 oôdzaekelijk een lanbouwland, mè nae deze tied breien de industrële sector hihantisch uut en noe besli de lanbouw nog slechs 5% van 't BNP. Tradisjonele industrieproduct'n van Denemarken komm'n nog uut de visserie en scheepsbouw, mè dit is de leste jaeren ok ofenomen.

De belangriekste uutvoerproduct'n van Denemarken zien lanbouwproduct'n, mesines, meubilair, vleês en vis. Invoerproduct'n zien ok mesines, metaelen en branstoffen. Lan'n wibie a vee ehandeld wor zien Duutsland, Zweden en 't Vereênigd Konienkriek.

== Politiek en bestier ==
Denemarken is een constitutionêle monarchie. Dit wil zèn dat 'er spraeke is van een monarchie hereheêrd deur een hrondwet. Dit is a zo sins [[1953]].

De wethevende macht wor uutevoerd deur de monarch, die a tevens ok staetsoôd is, en 't parlement. 't Parlement, ok wè [[Folketinget]], besti uut 179 man onderebrocht in 1 kaemer. Vooreen, toet oengeveer 1990, was de sociaoldemocraotische partie 't belangriekst, mè 't tie behon te keren en de mensen wiern meer conservaetief en liberaolistisch. Noe besti de rehering dan ok uut een liberaâl-conservaetieve coalitie onger toezicht van de Deênse Volkspartie, of in 't Deêns de 'Dansk Folkeparti'. De uutvoerende macht wor uutevoerd deur de monarch en de ministers.

Van 1972 toet 2024 was [[Margaretha II]] staetsoôd van Denemarken.

=== Folketinget ===
't Parlement vanof 1981.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! rowspan=2 | partie
! rowspan=2 | richtieng
! rowspan=2 | richtieng
! colspan=15 | zeêtels
|-
! 2026 || 2022 || 2019
! 2015 || 2011 || 2007
! 2005 || 2001 || 1998
! 1994 || 1990 || 1988
! 1987 || 1984 || 1981
|-
| Socialdemokratiet
| centrum
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|50 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|48
| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|44 || 45
| 47 || 52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|63
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|62 || 69 || 55
| 54 || 56 || 59
|-
| Socialistisk Folkeparti
| (centrum)
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 15 || 14
| 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 23
| 11 || 12 || 13
| 13 || 15 || 24
| 27 || 21 || 21
|-
| Venstre
| centrum
| rechts
| 18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|23 || 43
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|46
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|56 || 42
| 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|29 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|19 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20
|-
| Liberal Alliance
| (centrum)
| rechts
| 16 || 14 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13 || 9 || 5
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Dansk Folkeparti
| (extreêm)
| rechts
| 16 || 5 || 16
| 37 || 22 || 25
| 24 || 22 || 13
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Moderaterne
| centrum
| (rechts)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Konservative
| centrum
| rechts
| 13 || 10 || 12
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|6 || 8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 16
| 27 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|30 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|35
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|26
|-
| Enhedslisten
| (extreêm)
| lienks
| 11 || 9 || 13
| 14 || 12 || 4
| 6 || 4 || 5
| 6 ||  || 
|  || 5 || 5
|-
| Radikale Venstre
| centrum
| (lienks)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 7 || 16
| 8 || 17 || 9
| 17 || 9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|7
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10
| 11 || 10 || 9
|-
| Danmarksdemokraterne
| (extreêm)
| rechts 
| 10 || 14 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Alternativet
| (centrum)
| lienks
| 5 || 6 || 5
| 9 ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Borgernes Parti
| extreêm
| rechts
| 4 || ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Nye Borgerlige
| extreêm
| rechts
|  || 6 || 4
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Kristeligt Folkeparti
| centrum
| (rechts)
|  ||  || 
|  ||  || 
|  || 4 || 4
|  || 4 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4
|-
| Centrum-Demokraterne
| centrum
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 8
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 ! || 9 || 9
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|15
|-
| Fremskridtspartiet
| extreêm
| rechts
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 4
| 11 || 12 || 16
| 9 || 6 || 16
|-
| Fælles Kurs
| (extreêm)
| lienks
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 4 ||  || 
|-
| onafankelijk
|
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 1 ||  || 
|  ||  || 
|-
! colspan=3 | totael
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
|-
! colspan=3 | coalitie
! 82 || 89 || 48
! 53 || 107 || 64
! 70 || 72 || 70
! 75/70 || 59 || 67
! 70 || 77 || 65
|}

=== Premiers ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! Premier || Tied || Jaer || Partie
|-
| Vilhelm Buhl || 1945 - 1945 || 0 ||
|-
| Knud Kristensen || 1945 - 1947 || 2 ||
|-
| Hans Hedtoft || 1947 - 1950 || 3 ||
|-
| Erik Eriksen || 1950 - 1953 || 3 ||
|-
| Hans Hedtoft || 1953 - 1955 || 2 ||
|-
| Hans Christian Hansen || 1955 - 1960 || 5 ||
|-
| Viggo Kampmann || 1960 - 1962 || 2 ||
|-
| Jens Otto Krag || 1962 - 1968 || 6 ||
|-
| Hilmar Baunsgaard || 1968 - 1971 || 3 ||
|-
| Jens Otto Krag || 1971 - 1972 || 1 ||
|-
| Anker Jørgenson || 1972 - 1973 || 1 ||
|-
| Poul Hartling || 1973 - 1975 || 2 ||
|-
| Anker Jørgenson || 1975 - 1982 || 7 ||
|-
| Poul Schlüter || 1982 - 1993 || 11 ||
|-
| Poul Nyrup Rasmussen || 1993 - 2001 || 8 ||
|-
| Anders Fogh Rasmussen || 2001 - 2009 || 8 ||
|-
| Lars Løkke Rasmussen || 2009 - 2011 || 2 ||
|-
| Helle Thorning-Schmidt || 2011 - 2015 || 4 ||
|-
| Lars Løkke Rasmussen || 2015 - 2019 || 4 ||
|-
| Mette Frederiksen || 2019 - noe || 7 ||
|-
|}

== Godsdienst ==
De nasjonaâle kerke van Denemarken is de [[lutheranisme|Evanhelisch-Lutherse Kerke]]. Sins [[1849]] besti 't er in Denemarken vrieheid van hodsdienst. 't Christendom kreeg rond 1100 vassen voet in Denemarken. De evanhelisch-lutherse kerke tel 9 bisdommen, wiran de konieng an 't oôd sti. De 2100 gemeêntes worn bestuurd deur een deur de leden hekozen kerkeraed. Ongeveer 85% van de bevolkieng is evanhelisch-luthers, mè de miste hin allin ni kerke bie bruiloften en derhelijke. 

Buuten de evanhelisch-lutherse kerke ei je in Denemarken ok nog de [[Roôms-Kattelieke Kerke]], en ienkele are kerken. Sins [[1953]] ei Denemarken wee een eihen katholieke bisschop. Der zien ongeveer 35.000 katholieken. Ok zien der nog 6500 [[joôden]]. Tevens ken Denemarken ok de bewehieng [[Forn Sidr]] (De ouwe traditie), deze mensen vereêr'n nog de ouwe Scandinavische hood'n zoas Thor en Odin.

== Cultuur ==
[[Hygge]] is út behrip voe de Deense cultuur. Hygge ei te maeken mie sfeêr, hezelligeid, mè ok interieur. Ok zurhen onder are eetn en drienk'n voe hygge. Hygge is in 't Ollands je vertaâln bie hezelligeid, mè de Denen zelf vin'n 't nie te vertaâln. Hygge wor beschouwt as de uutdrukkieng voe de Deense mentaliteit.

== Lienks nae buten ==
* [https://www.landenweb.nl/denemarken/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Denmark Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210705032013/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/denmark/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/denemarken/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/denemarken/ Klimaatinfo] 
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=173 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/denmark_nl Europese Unie]
* [https://historiek.net/c/landen/denemarken/ Historiek]

{{Europa}}

[[Categorie:Denemarken| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>e8na3gltcbqkmwhdp1g0h0b7h6ayfgd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>180460</id>
      <parentid>180459</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T08:52:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Premiers */</comment>
      <origin>180460</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11757" sha1="oeqy02o5nidqd7xaj3tb8x1x4du5iyp" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Kongeriget Danmark
 |vlagge=Flag of Denmark.svg
 |waepen=National coat of arms of Denmark.svg
 |locaotie=LocationDenmark.png
 |taelen=[[Deens]]
 |oôdstad=[[Kopenhagen]]
 |regeriengsvurm=[[Constitutionêle monarchie]]
 |staetsoôd=[[Frederik van Denemarken]]
 |regeriengsleider=[[Mette Frederiksen]]
 |religie=[[Protestants]]
 |km2= 42.954
 |pctwaeter=1,6
 |inweuners= 5.993.000 (2025)
 |dichteid= 140
 |volkslied=[[Der er et yndigt land]]
 |munte=[[Deense kroôn]]
 |valutacode=DKK
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=5 juni
 |tld=dk
 |landcode=DK/DNK
 |tel=45
}}
[[Plaetje:Kaart Denemarken.gif|thumb|Kaerte]]
[[Plaetje:Regions of Denmark.jpg|thumb|Kaerte rehio's]]
[[Plaetje:Denmark islands.PNG|thumb|Kaerte Jutland + eilan'n]]
[[Plaetje:Storebæltsbroen from Sjælland.jpg|thumb|Groôte Beltbrugge]]
'''Denemarken''' is een land in [[Noôrd-Europa]], iets hroôter as [[Nederland]], mee 6 meljoen inweuners. 

Den 'oôdstad is [[Kopenhagen]]. 

't Land bestit deêls uut een vasteland, [[Jutland]], en deêls uut een antal eilan'n, weerop den 'oôdstad is 'elege.

't Land hrenst an [[Duutsland]] en via een brugge an [[Zweden]].

== Heografie ==
Denemarken ei mè 1 landhrens en das in 't zuuden van 't land wirat et grens an Duutsland. In 't noôrn ligt 't [[Skagerrak]], in 't oôssen 't [[Kattehat]] en de [[Oôstzeê]] en in 't wessen grens tet an de Noôrdzeê. Denemarken oor bie Scandinavië en is helieke ok 't zuudelijkste land van [[Scandinavië]]. 't Besti uut ongeveêr 500 eilan'n en 't hroste stik land is 't schiereiland Jutland. 

Denemarken grens bieni an [[Zweden]], mè wor escheien deur de [[Sont]], een smalle zeêstraete. Der lig echter wè een bruhhe en een tunnel ni Zweden. Denemarken is bieni illemille vlak. An de weskust is tet vlakste, di lihhen de polders tehen 't Deense waddenhebied an. Oe vadder ni 't oôssen, oe euvelachtiher at wor. Ut oôgste punt van Jutland is [[Yding Skovhøj]] bie 173 meter. 

't Hroste eiland van Denemarken is [[Seeland]]. Bie een oppervlak van 43.000 km2 is Denemarken net iets hrotter dan Nederland. 't Ei echter mè 6 meljoen inweuners dus is vee minder dichtbevolkt.

Denemarken ei twi overzeêse hebiedsdeêl'n, de Faeröereilan'n en Groenland. Deze hebieden èn wè een eihen zelfbestier.

== Rehio's ==
Sins 1 jannewari 2007 is Denemarken verdeêld in vuuf rehio's. Deze rehio's vervang'n de voormalihe 14 provincies. Ok 't antal gemeêntes is teruhebrocht van 271 tot 98 gemeêntes. De huudihe rehio's zien:
* Oôdstad - Region Hovedstaden
* Midd'n-Jutland - Region Midtjylland
* Noôrd-Jutland - Region Nordjylland
* Seeland - Region Sjælland
* Zuud-Denemarken - Region Syddanmark

== Eilan'n ==
Groôtste eilan'n binne:

{| width=50%
|
* Ærø
* Als
* Amager
* Anholt 
* Bornholm
* Falster
* Fanø ¹
* Fur
* Fyn (Funen)
* Langeland
|
* Lœsø
* Lolland
* Møn
* Mors
* Nørrejyske / Vendsyssel-Thy
* Rømø ¹
* Saltholm
* Samsø
* Sjœlland (Seeland)
* Tåsinge
|
|}

¹ [[Waddeneilan'n]]

== Steê ==
Groôtste steê mie inweuners (2025):

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê || Inweuners || Anders
|-
| [[København]] || 667.000 || Kopenhagen (Ned.)
|-
| [[Aarhus]] || 301.000 || Århus
|-
| [[Odense]] || 185.000 ||
|-
| [[Aalborg]] || 122.000 || Ålborg
|-
| [[Esbjerg]] || 72.000 ||
|-
| [[Randers]] || 65.000 ||
|-
| [[Horsens]] || 64.000 ||
|-
| [[Kolding]] || 64.000 ||
|-
| [[Vejle]] || 62.000 ||
|-
| [[Roskilde]] || 53.000 ||
|-
|}

== Tael ==
De officiele landstaele in Denemarken is [[Deens]]. Deens is de tael van vriewè alle Denen, oewè an de mensen op [[Groenland]] en de [[Faeröereilan'n]] neffen 't Deens ok der eihen tael spreek'n. In 't zuuden van Denemarken wor ok [[Duuts]] esprook'n. Andere taelen in Denemarken zien onder are [[Zweeds]], [[Noôrs]] en [[Faeröers]], wat a ok officieel erkend is as een tael.

== Economie ==
Denemarken was tot 1945 oôdzaekelijk een lanbouwland, mè nae deze tied breien de industrële sector hihantisch uut en noe besli de lanbouw nog slechs 5% van 't BNP. Tradisjonele industrieproduct'n van Denemarken komm'n nog uut de visserie en scheepsbouw, mè dit is de leste jaeren ok ofenomen.

De belangriekste uutvoerproduct'n van Denemarken zien lanbouwproduct'n, mesines, meubilair, vleês en vis. Invoerproduct'n zien ok mesines, metaelen en branstoffen. Lan'n wibie a vee ehandeld wor zien Duutsland, Zweden en 't Vereênigd Konienkriek.

== Politiek en bestier ==
Denemarken is een constitutionêle monarchie. Dit wil zèn dat 'er spraeke is van een monarchie hereheêrd deur een hrondwet. Dit is a zo sins [[1953]].

De wethevende macht wor uutevoerd deur de monarch, die a tevens ok staetsoôd is, en 't parlement. 't Parlement, ok wè [[Folketinget]], besti uut 179 man onderebrocht in 1 kaemer. Vooreen, toet oengeveer 1990, was de sociaoldemocraotische partie 't belangriekst, mè 't tie behon te keren en de mensen wiern meer conservaetief en liberaolistisch. Noe besti de rehering dan ok uut een liberaâl-conservaetieve coalitie onger toezicht van de Deênse Volkspartie, of in 't Deêns de 'Dansk Folkeparti'. De uutvoerende macht wor uutevoerd deur de monarch en de ministers.

Van 1972 toet 2024 was [[Margaretha II]] staetsoôd van Denemarken.

=== Folketinget ===
't Parlement vanof 1981.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! rowspan=2 | partie
! rowspan=2 | richtieng
! rowspan=2 | richtieng
! colspan=15 | zeêtels
|-
! 2026 || 2022 || 2019
! 2015 || 2011 || 2007
! 2005 || 2001 || 1998
! 1994 || 1990 || 1988
! 1987 || 1984 || 1981
|-
| Socialdemokratiet
| centrum
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|50 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|48
| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|44 || 45
| 47 || 52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|63
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|62 || 69 || 55
| 54 || 56 || 59
|-
| Socialistisk Folkeparti
| (centrum)
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 15 || 14
| 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 23
| 11 || 12 || 13
| 13 || 15 || 24
| 27 || 21 || 21
|-
| Venstre
| centrum
| rechts
| 18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|23 || 43
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|46
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|56 || 42
| 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|29 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|19 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20
|-
| Liberal Alliance
| (centrum)
| rechts
| 16 || 14 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13 || 9 || 5
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Dansk Folkeparti
| (extreêm)
| rechts
| 16 || 5 || 16
| 37 || 22 || 25
| 24 || 22 || 13
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Moderaterne
| centrum
| (rechts)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Konservative
| centrum
| rechts
| 13 || 10 || 12
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|6 || 8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 16
| 27 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|30 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|35
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|26
|-
| Enhedslisten
| (extreêm)
| lienks
| 11 || 9 || 13
| 14 || 12 || 4
| 6 || 4 || 5
| 6 ||  || 
|  || 5 || 5
|-
| Radikale Venstre
| centrum
| (lienks)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 7 || 16
| 8 || 17 || 9
| 17 || 9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|7
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10
| 11 || 10 || 9
|-
| Danmarksdemokraterne
| (extreêm)
| rechts 
| 10 || 14 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Alternativet
| (centrum)
| lienks
| 5 || 6 || 5
| 9 ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Borgernes Parti
| extreêm
| rechts
| 4 || ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Nye Borgerlige
| extreêm
| rechts
|  || 6 || 4
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Kristeligt Folkeparti
| centrum
| (rechts)
|  ||  || 
|  ||  || 
|  || 4 || 4
|  || 4 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4
|-
| Centrum-Demokraterne
| centrum
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 8
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 ! || 9 || 9
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|15
|-
| Fremskridtspartiet
| extreêm
| rechts
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 4
| 11 || 12 || 16
| 9 || 6 || 16
|-
| Fælles Kurs
| (extreêm)
| lienks
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 4 ||  || 
|-
| onafankelijk
|
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 1 ||  || 
|  ||  || 
|-
! colspan=3 | totael
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
|-
! colspan=3 | coalitie
! 82 || 89 || 48
! 53 || 107 || 64
! 70 || 72 || 70
! 75/70 || 59 || 67
! 70 || 77 || 65
|}

=== Premiers ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! Premier || Tied || Jaer || Partie
|-
| Vilhelm Buhl || 1945 - 1945 || 0 || Socialdemokratiet
|-
| Knud Kristensen || 1945 - 1947 || 2 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1947 - 1950 || 3 || Socialdemokratiet
|-
| Erik Eriksen || 1950 - 1953 || 3 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1953 - 1955 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Hans Christian Hansen || 1955 - 1960 || 5 || Socialdemokratiet
|-
| Viggo Kampmann || 1960 - 1962 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Jens Otto Krag || 1962 - 1968 || 6 || Socialdemokratiet
|-
| Hilmar Baunsgaard || 1968 - 1971 || 3 || Radikale Venstre
|-
| Jens Otto Krag || 1971 - 1972 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Anker Jørgenson || 1972 - 1973 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Hartling || 1973 - 1975 || 2 || Venstre
|-
| Anker Jørgenson || 1975 - 1982 || 7 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Schlüter || 1982 - 1993 || 11 || Konservative
|-
| Poul Nyrup Rasmussen || 1993 - 2001 || 8 || Socialdemokratiet
|-
| Anders Fogh Rasmussen || 2001 - 2009 || 8 || Venstre
|-
| Lars Løkke Rasmussen || 2009 - 2011 || 2 || Venstre
|-
| Helle Thorning-Schmidt || 2011 - 2015 || 4 || Socialdemokratiet
|-
| Lars Løkke Rasmussen || 2015 - 2019 || 4 || Venstre
|-
| Mette Frederiksen || 2019 - noe || 7 || Socialdemokratiet
|-
|}

== Godsdienst ==
De nasjonaâle kerke van Denemarken is de [[lutheranisme|Evanhelisch-Lutherse Kerke]]. Sins [[1849]] besti 't er in Denemarken vrieheid van hodsdienst. 't Christendom kreeg rond 1100 vassen voet in Denemarken. De evanhelisch-lutherse kerke tel 9 bisdommen, wiran de konieng an 't oôd sti. De 2100 gemeêntes worn bestuurd deur een deur de leden hekozen kerkeraed. Ongeveer 85% van de bevolkieng is evanhelisch-luthers, mè de miste hin allin ni kerke bie bruiloften en derhelijke. 

Buuten de evanhelisch-lutherse kerke ei je in Denemarken ok nog de [[Roôms-Kattelieke Kerke]], en ienkele are kerken. Sins [[1953]] ei Denemarken wee een eihen katholieke bisschop. Der zien ongeveer 35.000 katholieken. Ok zien der nog 6500 [[joôden]]. Tevens ken Denemarken ok de bewehieng [[Forn Sidr]] (De ouwe traditie), deze mensen vereêr'n nog de ouwe Scandinavische hood'n zoas Thor en Odin.

== Cultuur ==
[[Hygge]] is út behrip voe de Deense cultuur. Hygge ei te maeken mie sfeêr, hezelligeid, mè ok interieur. Ok zurhen onder are eetn en drienk'n voe hygge. Hygge is in 't Ollands je vertaâln bie hezelligeid, mè de Denen zelf vin'n 't nie te vertaâln. Hygge wor beschouwt as de uutdrukkieng voe de Deense mentaliteit.

== Lienks nae buten ==
* [https://www.landenweb.nl/denemarken/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Denmark Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210705032013/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/denmark/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/denemarken/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/denemarken/ Klimaatinfo] 
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=173 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/denmark_nl Europese Unie]
* [https://historiek.net/c/landen/denemarken/ Historiek]

{{Europa}}

[[Categorie:Denemarken| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>oeqy02o5nidqd7xaj3tb8x1x4du5iyp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>180461</id>
      <parentid>180460</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T08:58:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Folketinget */</comment>
      <origin>180461</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11754" sha1="bt3s3ymt6w9votrb84zbuqodfrnltgz" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Kongeriget Danmark
 |vlagge=Flag of Denmark.svg
 |waepen=National coat of arms of Denmark.svg
 |locaotie=LocationDenmark.png
 |taelen=[[Deens]]
 |oôdstad=[[Kopenhagen]]
 |regeriengsvurm=[[Constitutionêle monarchie]]
 |staetsoôd=[[Frederik van Denemarken]]
 |regeriengsleider=[[Mette Frederiksen]]
 |religie=[[Protestants]]
 |km2= 42.954
 |pctwaeter=1,6
 |inweuners= 5.993.000 (2025)
 |dichteid= 140
 |volkslied=[[Der er et yndigt land]]
 |munte=[[Deense kroôn]]
 |valutacode=DKK
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=5 juni
 |tld=dk
 |landcode=DK/DNK
 |tel=45
}}
[[Plaetje:Kaart Denemarken.gif|thumb|Kaerte]]
[[Plaetje:Regions of Denmark.jpg|thumb|Kaerte rehio's]]
[[Plaetje:Denmark islands.PNG|thumb|Kaerte Jutland + eilan'n]]
[[Plaetje:Storebæltsbroen from Sjælland.jpg|thumb|Groôte Beltbrugge]]
'''Denemarken''' is een land in [[Noôrd-Europa]], iets hroôter as [[Nederland]], mee 6 meljoen inweuners. 

Den 'oôdstad is [[Kopenhagen]]. 

't Land bestit deêls uut een vasteland, [[Jutland]], en deêls uut een antal eilan'n, weerop den 'oôdstad is 'elege.

't Land hrenst an [[Duutsland]] en via een brugge an [[Zweden]].

== Heografie ==
Denemarken ei mè 1 landhrens en das in 't zuuden van 't land wirat et grens an Duutsland. In 't noôrn ligt 't [[Skagerrak]], in 't oôssen 't [[Kattehat]] en de [[Oôstzeê]] en in 't wessen grens tet an de Noôrdzeê. Denemarken oor bie Scandinavië en is helieke ok 't zuudelijkste land van [[Scandinavië]]. 't Besti uut ongeveêr 500 eilan'n en 't hroste stik land is 't schiereiland Jutland. 

Denemarken grens bieni an [[Zweden]], mè wor escheien deur de [[Sont]], een smalle zeêstraete. Der lig echter wè een bruhhe en een tunnel ni Zweden. Denemarken is bieni illemille vlak. An de weskust is tet vlakste, di lihhen de polders tehen 't Deense waddenhebied an. Oe vadder ni 't oôssen, oe euvelachtiher at wor. Ut oôgste punt van Jutland is [[Yding Skovhøj]] bie 173 meter. 

't Hroste eiland van Denemarken is [[Seeland]]. Bie een oppervlak van 43.000 km2 is Denemarken net iets hrotter dan Nederland. 't Ei echter mè 6 meljoen inweuners dus is vee minder dichtbevolkt.

Denemarken ei twi overzeêse hebiedsdeêl'n, de Faeröereilan'n en Groenland. Deze hebieden èn wè een eihen zelfbestier.

== Rehio's ==
Sins 1 jannewari 2007 is Denemarken verdeêld in vuuf rehio's. Deze rehio's vervang'n de voormalihe 14 provincies. Ok 't antal gemeêntes is teruhebrocht van 271 tot 98 gemeêntes. De huudihe rehio's zien:
* Oôdstad - Region Hovedstaden
* Midd'n-Jutland - Region Midtjylland
* Noôrd-Jutland - Region Nordjylland
* Seeland - Region Sjælland
* Zuud-Denemarken - Region Syddanmark

== Eilan'n ==
Groôtste eilan'n binne:

{| width=50%
|
* Ærø
* Als
* Amager
* Anholt 
* Bornholm
* Falster
* Fanø ¹
* Fur
* Fyn (Funen)
* Langeland
|
* Lœsø
* Lolland
* Møn
* Mors
* Nørrejyske / Vendsyssel-Thy
* Rømø ¹
* Saltholm
* Samsø
* Sjœlland (Seeland)
* Tåsinge
|
|}

¹ [[Waddeneilan'n]]

== Steê ==
Groôtste steê mie inweuners (2025):

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê || Inweuners || Anders
|-
| [[København]] || 667.000 || Kopenhagen (Ned.)
|-
| [[Aarhus]] || 301.000 || Århus
|-
| [[Odense]] || 185.000 ||
|-
| [[Aalborg]] || 122.000 || Ålborg
|-
| [[Esbjerg]] || 72.000 ||
|-
| [[Randers]] || 65.000 ||
|-
| [[Horsens]] || 64.000 ||
|-
| [[Kolding]] || 64.000 ||
|-
| [[Vejle]] || 62.000 ||
|-
| [[Roskilde]] || 53.000 ||
|-
|}

== Tael ==
De officiele landstaele in Denemarken is [[Deens]]. Deens is de tael van vriewè alle Denen, oewè an de mensen op [[Groenland]] en de [[Faeröereilan'n]] neffen 't Deens ok der eihen tael spreek'n. In 't zuuden van Denemarken wor ok [[Duuts]] esprook'n. Andere taelen in Denemarken zien onder are [[Zweeds]], [[Noôrs]] en [[Faeröers]], wat a ok officieel erkend is as een tael.

== Economie ==
Denemarken was tot 1945 oôdzaekelijk een lanbouwland, mè nae deze tied breien de industrële sector hihantisch uut en noe besli de lanbouw nog slechs 5% van 't BNP. Tradisjonele industrieproduct'n van Denemarken komm'n nog uut de visserie en scheepsbouw, mè dit is de leste jaeren ok ofenomen.

De belangriekste uutvoerproduct'n van Denemarken zien lanbouwproduct'n, mesines, meubilair, vleês en vis. Invoerproduct'n zien ok mesines, metaelen en branstoffen. Lan'n wibie a vee ehandeld wor zien Duutsland, Zweden en 't Vereênigd Konienkriek.

== Politiek en bestier ==
Denemarken is een constitutionêle monarchie. Dit wil zèn dat 'er spraeke is van een monarchie hereheêrd deur een hrondwet. Dit is a zo sins [[1953]].

De wethevende macht wor uutevoerd deur de monarch, die a tevens ok staetsoôd is, en 't parlement. 't Parlement, ok wè [[Folketinget]], besti uut 179 man onderebrocht in 1 kaemer. Vooreen, toet oengeveer 1990, was de sociaoldemocraotische partie 't belangriekst, mè 't tie behon te keren en de mensen wiern meer conservaetief en liberaolistisch. Noe besti de rehering dan ok uut een liberaâl-conservaetieve coalitie onger toezicht van de Deênse Volkspartie, of in 't Deêns de 'Dansk Folkeparti'. De uutvoerende macht wor uutevoerd deur de monarch en de ministers.

Van 1972 toet 2024 was [[Margaretha II]] staetsoôd van Denemarken.

=== Parlement ===
Folketinget vanof 1981.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! rowspan=2 | partie
! rowspan=2 | richtieng
! rowspan=2 | richtieng
! colspan=15 | zeêtels
|-
! 2026 || 2022 || 2019
! 2015 || 2011 || 2007
! 2005 || 2001 || 1998
! 1994 || 1990 || 1988
! 1987 || 1984 || 1981
|-
| Socialdemokratiet
| centrum
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|50 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|48
| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|44 || 45
| 47 || 52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|63
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|62 || 69 || 55
| 54 || 56 || 59
|-
| Socialistisk Folkeparti
| (centrum)
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 15 || 14
| 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 23
| 11 || 12 || 13
| 13 || 15 || 24
| 27 || 21 || 21
|-
| Venstre
| centrum
| rechts
| 18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|23 || 43
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|46
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|56 || 42
| 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|29 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|19 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20
|-
| Liberal Alliance
| (centrum)
| rechts
| 16 || 14 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13 || 9 || 5
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Dansk Folkeparti
| (extreêm)
| rechts
| 16 || 5 || 16
| 37 || 22 || 25
| 24 || 22 || 13
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Moderaterne
| centrum
| (rechts)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Konservative
| centrum
| rechts
| 13 || 10 || 12
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|6 || 8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 16
| 27 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|30 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|35
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|26
|-
| Enhedslisten
| (extreêm)
| lienks
| 11 || 9 || 13
| 14 || 12 || 4
| 6 || 4 || 5
| 6 ||  || 
|  || 5 || 5
|-
| Radikale Venstre
| centrum
| (lienks)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 7 || 16
| 8 || 17 || 9
| 17 || 9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|7
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10
| 11 || 10 || 9
|-
| Danmarksdemokraterne
| (extreêm)
| rechts 
| 10 || 14 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Alternativet
| (centrum)
| lienks
| 5 || 6 || 5
| 9 ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Borgernes Parti
| extreêm
| rechts
| 4 || ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Nye Borgerlige
| extreêm
| rechts
|  || 6 || 4
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Kristeligt Folkeparti
| centrum
| (rechts)
|  ||  || 
|  ||  || 
|  || 4 || 4
|  || 4 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4
|-
| Centrum-Demokraterne
| centrum
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 8
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 ! || 9 || 9
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|15
|-
| Fremskridtspartiet
| extreêm
| rechts
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 4
| 11 || 12 || 16
| 9 || 6 || 16
|-
| Fælles Kurs
| (extreêm)
| lienks
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 4 ||  || 
|-
| onafankelijk
|
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 1 ||  || 
|  ||  || 
|-
! colspan=3 | totael
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
|-
! colspan=3 | coalitie
! 82 || 89 || 48
! 53 || 107 || 64
! 70 || 72 || 70
! 75/70 || 59 || 67
! 70 || 77 || 65
|}

=== Premiers ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! Premier || Tied || Jaer || Partie
|-
| Vilhelm Buhl || 1945 - 1945 || 0 || Socialdemokratiet
|-
| Knud Kristensen || 1945 - 1947 || 2 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1947 - 1950 || 3 || Socialdemokratiet
|-
| Erik Eriksen || 1950 - 1953 || 3 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1953 - 1955 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Hans Christian Hansen || 1955 - 1960 || 5 || Socialdemokratiet
|-
| Viggo Kampmann || 1960 - 1962 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Jens Otto Krag || 1962 - 1968 || 6 || Socialdemokratiet
|-
| Hilmar Baunsgaard || 1968 - 1971 || 3 || Radikale Venstre
|-
| Jens Otto Krag || 1971 - 1972 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Anker Jørgenson || 1972 - 1973 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Hartling || 1973 - 1975 || 2 || Venstre
|-
| Anker Jørgenson || 1975 - 1982 || 7 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Schlüter || 1982 - 1993 || 11 || Konservative
|-
| Poul Nyrup Rasmussen || 1993 - 2001 || 8 || Socialdemokratiet
|-
| Anders Fogh Rasmussen || 2001 - 2009 || 8 || Venstre
|-
| Lars Løkke Rasmussen || 2009 - 2011 || 2 || Venstre
|-
| Helle Thorning-Schmidt || 2011 - 2015 || 4 || Socialdemokratiet
|-
| Lars Løkke Rasmussen || 2015 - 2019 || 4 || Venstre
|-
| Mette Frederiksen || 2019 - noe || 7 || Socialdemokratiet
|-
|}

== Godsdienst ==
De nasjonaâle kerke van Denemarken is de [[lutheranisme|Evanhelisch-Lutherse Kerke]]. Sins [[1849]] besti 't er in Denemarken vrieheid van hodsdienst. 't Christendom kreeg rond 1100 vassen voet in Denemarken. De evanhelisch-lutherse kerke tel 9 bisdommen, wiran de konieng an 't oôd sti. De 2100 gemeêntes worn bestuurd deur een deur de leden hekozen kerkeraed. Ongeveer 85% van de bevolkieng is evanhelisch-luthers, mè de miste hin allin ni kerke bie bruiloften en derhelijke. 

Buuten de evanhelisch-lutherse kerke ei je in Denemarken ok nog de [[Roôms-Kattelieke Kerke]], en ienkele are kerken. Sins [[1953]] ei Denemarken wee een eihen katholieke bisschop. Der zien ongeveer 35.000 katholieken. Ok zien der nog 6500 [[joôden]]. Tevens ken Denemarken ok de bewehieng [[Forn Sidr]] (De ouwe traditie), deze mensen vereêr'n nog de ouwe Scandinavische hood'n zoas Thor en Odin.

== Cultuur ==
[[Hygge]] is út behrip voe de Deense cultuur. Hygge ei te maeken mie sfeêr, hezelligeid, mè ok interieur. Ok zurhen onder are eetn en drienk'n voe hygge. Hygge is in 't Ollands je vertaâln bie hezelligeid, mè de Denen zelf vin'n 't nie te vertaâln. Hygge wor beschouwt as de uutdrukkieng voe de Deense mentaliteit.

== Lienks nae buten ==
* [https://www.landenweb.nl/denemarken/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Denmark Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210705032013/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/denmark/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/denemarken/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/denemarken/ Klimaatinfo] 
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=173 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/denmark_nl Europese Unie]
* [https://historiek.net/c/landen/denemarken/ Historiek]

{{Europa}}

[[Categorie:Denemarken| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>bt3s3ymt6w9votrb84zbuqodfrnltgz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>180462</id>
      <parentid>180461</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T09:01:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Premiers */</comment>
      <origin>180462</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11780" sha1="0kkn44f960dw186k5fraa637hz9ndzk" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Kongeriget Danmark
 |vlagge=Flag of Denmark.svg
 |waepen=National coat of arms of Denmark.svg
 |locaotie=LocationDenmark.png
 |taelen=[[Deens]]
 |oôdstad=[[Kopenhagen]]
 |regeriengsvurm=[[Constitutionêle monarchie]]
 |staetsoôd=[[Frederik van Denemarken]]
 |regeriengsleider=[[Mette Frederiksen]]
 |religie=[[Protestants]]
 |km2= 42.954
 |pctwaeter=1,6
 |inweuners= 5.993.000 (2025)
 |dichteid= 140
 |volkslied=[[Der er et yndigt land]]
 |munte=[[Deense kroôn]]
 |valutacode=DKK
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=5 juni
 |tld=dk
 |landcode=DK/DNK
 |tel=45
}}
[[Plaetje:Kaart Denemarken.gif|thumb|Kaerte]]
[[Plaetje:Regions of Denmark.jpg|thumb|Kaerte rehio's]]
[[Plaetje:Denmark islands.PNG|thumb|Kaerte Jutland + eilan'n]]
[[Plaetje:Storebæltsbroen from Sjælland.jpg|thumb|Groôte Beltbrugge]]
'''Denemarken''' is een land in [[Noôrd-Europa]], iets hroôter as [[Nederland]], mee 6 meljoen inweuners. 

Den 'oôdstad is [[Kopenhagen]]. 

't Land bestit deêls uut een vasteland, [[Jutland]], en deêls uut een antal eilan'n, weerop den 'oôdstad is 'elege.

't Land hrenst an [[Duutsland]] en via een brugge an [[Zweden]].

== Heografie ==
Denemarken ei mè 1 landhrens en das in 't zuuden van 't land wirat et grens an Duutsland. In 't noôrn ligt 't [[Skagerrak]], in 't oôssen 't [[Kattehat]] en de [[Oôstzeê]] en in 't wessen grens tet an de Noôrdzeê. Denemarken oor bie Scandinavië en is helieke ok 't zuudelijkste land van [[Scandinavië]]. 't Besti uut ongeveêr 500 eilan'n en 't hroste stik land is 't schiereiland Jutland. 

Denemarken grens bieni an [[Zweden]], mè wor escheien deur de [[Sont]], een smalle zeêstraete. Der lig echter wè een bruhhe en een tunnel ni Zweden. Denemarken is bieni illemille vlak. An de weskust is tet vlakste, di lihhen de polders tehen 't Deense waddenhebied an. Oe vadder ni 't oôssen, oe euvelachtiher at wor. Ut oôgste punt van Jutland is [[Yding Skovhøj]] bie 173 meter. 

't Hroste eiland van Denemarken is [[Seeland]]. Bie een oppervlak van 43.000 km2 is Denemarken net iets hrotter dan Nederland. 't Ei echter mè 6 meljoen inweuners dus is vee minder dichtbevolkt.

Denemarken ei twi overzeêse hebiedsdeêl'n, de Faeröereilan'n en Groenland. Deze hebieden èn wè een eihen zelfbestier.

== Rehio's ==
Sins 1 jannewari 2007 is Denemarken verdeêld in vuuf rehio's. Deze rehio's vervang'n de voormalihe 14 provincies. Ok 't antal gemeêntes is teruhebrocht van 271 tot 98 gemeêntes. De huudihe rehio's zien:
* Oôdstad - Region Hovedstaden
* Midd'n-Jutland - Region Midtjylland
* Noôrd-Jutland - Region Nordjylland
* Seeland - Region Sjælland
* Zuud-Denemarken - Region Syddanmark

== Eilan'n ==
Groôtste eilan'n binne:

{| width=50%
|
* Ærø
* Als
* Amager
* Anholt 
* Bornholm
* Falster
* Fanø ¹
* Fur
* Fyn (Funen)
* Langeland
|
* Lœsø
* Lolland
* Møn
* Mors
* Nørrejyske / Vendsyssel-Thy
* Rømø ¹
* Saltholm
* Samsø
* Sjœlland (Seeland)
* Tåsinge
|
|}

¹ [[Waddeneilan'n]]

== Steê ==
Groôtste steê mie inweuners (2025):

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê || Inweuners || Anders
|-
| [[København]] || 667.000 || Kopenhagen (Ned.)
|-
| [[Aarhus]] || 301.000 || Århus
|-
| [[Odense]] || 185.000 ||
|-
| [[Aalborg]] || 122.000 || Ålborg
|-
| [[Esbjerg]] || 72.000 ||
|-
| [[Randers]] || 65.000 ||
|-
| [[Horsens]] || 64.000 ||
|-
| [[Kolding]] || 64.000 ||
|-
| [[Vejle]] || 62.000 ||
|-
| [[Roskilde]] || 53.000 ||
|-
|}

== Tael ==
De officiele landstaele in Denemarken is [[Deens]]. Deens is de tael van vriewè alle Denen, oewè an de mensen op [[Groenland]] en de [[Faeröereilan'n]] neffen 't Deens ok der eihen tael spreek'n. In 't zuuden van Denemarken wor ok [[Duuts]] esprook'n. Andere taelen in Denemarken zien onder are [[Zweeds]], [[Noôrs]] en [[Faeröers]], wat a ok officieel erkend is as een tael.

== Economie ==
Denemarken was tot 1945 oôdzaekelijk een lanbouwland, mè nae deze tied breien de industrële sector hihantisch uut en noe besli de lanbouw nog slechs 5% van 't BNP. Tradisjonele industrieproduct'n van Denemarken komm'n nog uut de visserie en scheepsbouw, mè dit is de leste jaeren ok ofenomen.

De belangriekste uutvoerproduct'n van Denemarken zien lanbouwproduct'n, mesines, meubilair, vleês en vis. Invoerproduct'n zien ok mesines, metaelen en branstoffen. Lan'n wibie a vee ehandeld wor zien Duutsland, Zweden en 't Vereênigd Konienkriek.

== Politiek en bestier ==
Denemarken is een constitutionêle monarchie. Dit wil zèn dat 'er spraeke is van een monarchie hereheêrd deur een hrondwet. Dit is a zo sins [[1953]].

De wethevende macht wor uutevoerd deur de monarch, die a tevens ok staetsoôd is, en 't parlement. 't Parlement, ok wè [[Folketinget]], besti uut 179 man onderebrocht in 1 kaemer. Vooreen, toet oengeveer 1990, was de sociaoldemocraotische partie 't belangriekst, mè 't tie behon te keren en de mensen wiern meer conservaetief en liberaolistisch. Noe besti de rehering dan ok uut een liberaâl-conservaetieve coalitie onger toezicht van de Deênse Volkspartie, of in 't Deêns de 'Dansk Folkeparti'. De uutvoerende macht wor uutevoerd deur de monarch en de ministers.

Van 1972 toet 2024 was [[Margaretha II]] staetsoôd van Denemarken.

=== Parlement ===
Folketinget vanof 1981.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! rowspan=2 | partie
! rowspan=2 | richtieng
! rowspan=2 | richtieng
! colspan=15 | zeêtels
|-
! 2026 || 2022 || 2019
! 2015 || 2011 || 2007
! 2005 || 2001 || 1998
! 1994 || 1990 || 1988
! 1987 || 1984 || 1981
|-
| Socialdemokratiet
| centrum
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|50 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|48
| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|44 || 45
| 47 || 52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|63
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|62 || 69 || 55
| 54 || 56 || 59
|-
| Socialistisk Folkeparti
| (centrum)
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 15 || 14
| 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 23
| 11 || 12 || 13
| 13 || 15 || 24
| 27 || 21 || 21
|-
| Venstre
| centrum
| rechts
| 18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|23 || 43
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|46
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|56 || 42
| 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|29 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|19 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20
|-
| Liberal Alliance
| (centrum)
| rechts
| 16 || 14 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13 || 9 || 5
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Dansk Folkeparti
| (extreêm)
| rechts
| 16 || 5 || 16
| 37 || 22 || 25
| 24 || 22 || 13
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Moderaterne
| centrum
| (rechts)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Konservative
| centrum
| rechts
| 13 || 10 || 12
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|6 || 8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 16
| 27 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|30 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|35
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|26
|-
| Enhedslisten
| (extreêm)
| lienks
| 11 || 9 || 13
| 14 || 12 || 4
| 6 || 4 || 5
| 6 ||  || 
|  || 5 || 5
|-
| Radikale Venstre
| centrum
| (lienks)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 7 || 16
| 8 || 17 || 9
| 17 || 9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|7
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10
| 11 || 10 || 9
|-
| Danmarksdemokraterne
| (extreêm)
| rechts 
| 10 || 14 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Alternativet
| (centrum)
| lienks
| 5 || 6 || 5
| 9 ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Borgernes Parti
| extreêm
| rechts
| 4 || ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Nye Borgerlige
| extreêm
| rechts
|  || 6 || 4
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Kristeligt Folkeparti
| centrum
| (rechts)
|  ||  || 
|  ||  || 
|  || 4 || 4
|  || 4 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4
|-
| Centrum-Demokraterne
| centrum
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 8
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 ! || 9 || 9
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|15
|-
| Fremskridtspartiet
| extreêm
| rechts
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 4
| 11 || 12 || 16
| 9 || 6 || 16
|-
| Fælles Kurs
| (extreêm)
| lienks
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 4 ||  || 
|-
| onafankelijk
|
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 1 ||  || 
|  ||  || 
|-
! colspan=3 | totael
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
|-
! colspan=3 | coalitie
! 82 || 89 || 48
! 53 || 107 || 64
! 70 || 72 || 70
! 75/70 || 59 || 67
! 70 || 77 || 65
|}

=== Premiers ===
Statsministre vanof 1945.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! Premier || Tied || Jaer || Partie
|-
| Vilhelm Buhl || 1945 - 1945 || 0 || Socialdemokratiet
|-
| Knud Kristensen || 1945 - 1947 || 2 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1947 - 1950 || 3 || Socialdemokratiet
|-
| Erik Eriksen || 1950 - 1953 || 3 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1953 - 1955 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Hans Christian Hansen || 1955 - 1960 || 5 || Socialdemokratiet
|-
| Viggo Kampmann || 1960 - 1962 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Jens Otto Krag || 1962 - 1968 || 6 || Socialdemokratiet
|-
| Hilmar Baunsgaard || 1968 - 1971 || 3 || Radikale Venstre
|-
| Jens Otto Krag || 1971 - 1972 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Anker Jørgenson || 1972 - 1973 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Hartling || 1973 - 1975 || 2 || Venstre
|-
| Anker Jørgenson || 1975 - 1982 || 7 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Schlüter || 1982 - 1993 || 11 || Konservative
|-
| Poul Nyrup Rasmussen || 1993 - 2001 || 8 || Socialdemokratiet
|-
| Anders Fogh Rasmussen || 2001 - 2009 || 8 || Venstre
|-
| Lars Løkke Rasmussen || 2009 - 2011 || 2 || Venstre
|-
| Helle Thorning-Schmidt || 2011 - 2015 || 4 || Socialdemokratiet
|-
| Lars Løkke Rasmussen || 2015 - 2019 || 4 || Venstre
|-
| Mette Frederiksen || 2019 - noe || 7 || Socialdemokratiet
|-
|}

== Godsdienst ==
De nasjonaâle kerke van Denemarken is de [[lutheranisme|Evanhelisch-Lutherse Kerke]]. Sins [[1849]] besti 't er in Denemarken vrieheid van hodsdienst. 't Christendom kreeg rond 1100 vassen voet in Denemarken. De evanhelisch-lutherse kerke tel 9 bisdommen, wiran de konieng an 't oôd sti. De 2100 gemeêntes worn bestuurd deur een deur de leden hekozen kerkeraed. Ongeveer 85% van de bevolkieng is evanhelisch-luthers, mè de miste hin allin ni kerke bie bruiloften en derhelijke. 

Buuten de evanhelisch-lutherse kerke ei je in Denemarken ok nog de [[Roôms-Kattelieke Kerke]], en ienkele are kerken. Sins [[1953]] ei Denemarken wee een eihen katholieke bisschop. Der zien ongeveer 35.000 katholieken. Ok zien der nog 6500 [[joôden]]. Tevens ken Denemarken ok de bewehieng [[Forn Sidr]] (De ouwe traditie), deze mensen vereêr'n nog de ouwe Scandinavische hood'n zoas Thor en Odin.

== Cultuur ==
[[Hygge]] is út behrip voe de Deense cultuur. Hygge ei te maeken mie sfeêr, hezelligeid, mè ok interieur. Ok zurhen onder are eetn en drienk'n voe hygge. Hygge is in 't Ollands je vertaâln bie hezelligeid, mè de Denen zelf vin'n 't nie te vertaâln. Hygge wor beschouwt as de uutdrukkieng voe de Deense mentaliteit.

== Lienks nae buten ==
* [https://www.landenweb.nl/denemarken/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Denmark Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210705032013/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/denmark/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/denemarken/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/denemarken/ Klimaatinfo] 
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=173 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/denmark_nl Europese Unie]
* [https://historiek.net/c/landen/denemarken/ Historiek]

{{Europa}}

[[Categorie:Denemarken| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>0kkn44f960dw186k5fraa637hz9ndzk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>180463</id>
      <parentid>180462</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T09:02:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Premiers */</comment>
      <origin>180463</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11786" sha1="062fo0haitpjcbhntp7b6y1806ooopj" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Kongeriget Danmark
 |vlagge=Flag of Denmark.svg
 |waepen=National coat of arms of Denmark.svg
 |locaotie=LocationDenmark.png
 |taelen=[[Deens]]
 |oôdstad=[[Kopenhagen]]
 |regeriengsvurm=[[Constitutionêle monarchie]]
 |staetsoôd=[[Frederik van Denemarken]]
 |regeriengsleider=[[Mette Frederiksen]]
 |religie=[[Protestants]]
 |km2= 42.954
 |pctwaeter=1,6
 |inweuners= 5.993.000 (2025)
 |dichteid= 140
 |volkslied=[[Der er et yndigt land]]
 |munte=[[Deense kroôn]]
 |valutacode=DKK
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=5 juni
 |tld=dk
 |landcode=DK/DNK
 |tel=45
}}
[[Plaetje:Kaart Denemarken.gif|thumb|Kaerte]]
[[Plaetje:Regions of Denmark.jpg|thumb|Kaerte rehio's]]
[[Plaetje:Denmark islands.PNG|thumb|Kaerte Jutland + eilan'n]]
[[Plaetje:Storebæltsbroen from Sjælland.jpg|thumb|Groôte Beltbrugge]]
'''Denemarken''' is een land in [[Noôrd-Europa]], iets hroôter as [[Nederland]], mee 6 meljoen inweuners. 

Den 'oôdstad is [[Kopenhagen]]. 

't Land bestit deêls uut een vasteland, [[Jutland]], en deêls uut een antal eilan'n, weerop den 'oôdstad is 'elege.

't Land hrenst an [[Duutsland]] en via een brugge an [[Zweden]].

== Heografie ==
Denemarken ei mè 1 landhrens en das in 't zuuden van 't land wirat et grens an Duutsland. In 't noôrn ligt 't [[Skagerrak]], in 't oôssen 't [[Kattehat]] en de [[Oôstzeê]] en in 't wessen grens tet an de Noôrdzeê. Denemarken oor bie Scandinavië en is helieke ok 't zuudelijkste land van [[Scandinavië]]. 't Besti uut ongeveêr 500 eilan'n en 't hroste stik land is 't schiereiland Jutland. 

Denemarken grens bieni an [[Zweden]], mè wor escheien deur de [[Sont]], een smalle zeêstraete. Der lig echter wè een bruhhe en een tunnel ni Zweden. Denemarken is bieni illemille vlak. An de weskust is tet vlakste, di lihhen de polders tehen 't Deense waddenhebied an. Oe vadder ni 't oôssen, oe euvelachtiher at wor. Ut oôgste punt van Jutland is [[Yding Skovhøj]] bie 173 meter. 

't Hroste eiland van Denemarken is [[Seeland]]. Bie een oppervlak van 43.000 km2 is Denemarken net iets hrotter dan Nederland. 't Ei echter mè 6 meljoen inweuners dus is vee minder dichtbevolkt.

Denemarken ei twi overzeêse hebiedsdeêl'n, de Faeröereilan'n en Groenland. Deze hebieden èn wè een eihen zelfbestier.

== Rehio's ==
Sins 1 jannewari 2007 is Denemarken verdeêld in vuuf rehio's. Deze rehio's vervang'n de voormalihe 14 provincies. Ok 't antal gemeêntes is teruhebrocht van 271 tot 98 gemeêntes. De huudihe rehio's zien:
* Oôdstad - Region Hovedstaden
* Midd'n-Jutland - Region Midtjylland
* Noôrd-Jutland - Region Nordjylland
* Seeland - Region Sjælland
* Zuud-Denemarken - Region Syddanmark

== Eilan'n ==
Groôtste eilan'n binne:

{| width=50%
|
* Ærø
* Als
* Amager
* Anholt 
* Bornholm
* Falster
* Fanø ¹
* Fur
* Fyn (Funen)
* Langeland
|
* Lœsø
* Lolland
* Møn
* Mors
* Nørrejyske / Vendsyssel-Thy
* Rømø ¹
* Saltholm
* Samsø
* Sjœlland (Seeland)
* Tåsinge
|
|}

¹ [[Waddeneilan'n]]

== Steê ==
Groôtste steê mie inweuners (2025):

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê || Inweuners || Anders
|-
| [[København]] || 667.000 || Kopenhagen (Ned.)
|-
| [[Aarhus]] || 301.000 || Århus
|-
| [[Odense]] || 185.000 ||
|-
| [[Aalborg]] || 122.000 || Ålborg
|-
| [[Esbjerg]] || 72.000 ||
|-
| [[Randers]] || 65.000 ||
|-
| [[Horsens]] || 64.000 ||
|-
| [[Kolding]] || 64.000 ||
|-
| [[Vejle]] || 62.000 ||
|-
| [[Roskilde]] || 53.000 ||
|-
|}

== Tael ==
De officiele landstaele in Denemarken is [[Deens]]. Deens is de tael van vriewè alle Denen, oewè an de mensen op [[Groenland]] en de [[Faeröereilan'n]] neffen 't Deens ok der eihen tael spreek'n. In 't zuuden van Denemarken wor ok [[Duuts]] esprook'n. Andere taelen in Denemarken zien onder are [[Zweeds]], [[Noôrs]] en [[Faeröers]], wat a ok officieel erkend is as een tael.

== Economie ==
Denemarken was tot 1945 oôdzaekelijk een lanbouwland, mè nae deze tied breien de industrële sector hihantisch uut en noe besli de lanbouw nog slechs 5% van 't BNP. Tradisjonele industrieproduct'n van Denemarken komm'n nog uut de visserie en scheepsbouw, mè dit is de leste jaeren ok ofenomen.

De belangriekste uutvoerproduct'n van Denemarken zien lanbouwproduct'n, mesines, meubilair, vleês en vis. Invoerproduct'n zien ok mesines, metaelen en branstoffen. Lan'n wibie a vee ehandeld wor zien Duutsland, Zweden en 't Vereênigd Konienkriek.

== Politiek en bestier ==
Denemarken is een constitutionêle monarchie. Dit wil zèn dat 'er spraeke is van een monarchie hereheêrd deur een hrondwet. Dit is a zo sins [[1953]].

De wethevende macht wor uutevoerd deur de monarch, die a tevens ok staetsoôd is, en 't parlement. 't Parlement, ok wè [[Folketinget]], besti uut 179 man onderebrocht in 1 kaemer. Vooreen, toet oengeveer 1990, was de sociaoldemocraotische partie 't belangriekst, mè 't tie behon te keren en de mensen wiern meer conservaetief en liberaolistisch. Noe besti de rehering dan ok uut een liberaâl-conservaetieve coalitie onger toezicht van de Deênse Volkspartie, of in 't Deêns de 'Dansk Folkeparti'. De uutvoerende macht wor uutevoerd deur de monarch en de ministers.

Van 1972 toet 2024 was [[Margaretha II]] staetsoôd van Denemarken.

=== Parlement ===
Folketinget vanof 1981.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! rowspan=2 | partie
! rowspan=2 | richtieng
! rowspan=2 | richtieng
! colspan=15 | zeêtels
|-
! 2026 || 2022 || 2019
! 2015 || 2011 || 2007
! 2005 || 2001 || 1998
! 1994 || 1990 || 1988
! 1987 || 1984 || 1981
|-
| Socialdemokratiet
| centrum
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|50 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|48
| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|44 || 45
| 47 || 52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|63
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|62 || 69 || 55
| 54 || 56 || 59
|-
| Socialistisk Folkeparti
| (centrum)
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 15 || 14
| 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 23
| 11 || 12 || 13
| 13 || 15 || 24
| 27 || 21 || 21
|-
| Venstre
| centrum
| rechts
| 18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|23 || 43
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|46
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|56 || 42
| 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|29 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|19 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20
|-
| Liberal Alliance
| (centrum)
| rechts
| 16 || 14 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13 || 9 || 5
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Dansk Folkeparti
| (extreêm)
| rechts
| 16 || 5 || 16
| 37 || 22 || 25
| 24 || 22 || 13
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Moderaterne
| centrum
| (rechts)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Konservative
| centrum
| rechts
| 13 || 10 || 12
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|6 || 8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 16
| 27 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|30 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|35
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|26
|-
| Enhedslisten
| (extreêm)
| lienks
| 11 || 9 || 13
| 14 || 12 || 4
| 6 || 4 || 5
| 6 ||  || 
|  || 5 || 5
|-
| Radikale Venstre
| centrum
| (lienks)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 7 || 16
| 8 || 17 || 9
| 17 || 9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|7
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10
| 11 || 10 || 9
|-
| Danmarksdemokraterne
| (extreêm)
| rechts 
| 10 || 14 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Alternativet
| (centrum)
| lienks
| 5 || 6 || 5
| 9 ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Borgernes Parti
| extreêm
| rechts
| 4 || ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Nye Borgerlige
| extreêm
| rechts
|  || 6 || 4
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Kristeligt Folkeparti
| centrum
| (rechts)
|  ||  || 
|  ||  || 
|  || 4 || 4
|  || 4 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4
|-
| Centrum-Demokraterne
| centrum
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 8
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 ! || 9 || 9
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|15
|-
| Fremskridtspartiet
| extreêm
| rechts
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 4
| 11 || 12 || 16
| 9 || 6 || 16
|-
| Fælles Kurs
| (extreêm)
| lienks
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 4 ||  || 
|-
| onafankelijk
|
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 1 ||  || 
|  ||  || 
|-
! colspan=3 | totael
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
|-
! colspan=3 | coalitie
! 82 || 89 || 48
! 53 || 107 || 64
! 70 || 72 || 70
! 75/70 || 59 || 67
! 70 || 77 || 65
|}

=== Premiers ===
Statsministre vanof 1945.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! statsminister || tied || jaer || partie
|-
| Vilhelm Buhl || 1945 - 1945 || 0 || Socialdemokratiet
|-
| Knud Kristensen || 1945 - 1947 || 2 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1947 - 1950 || 3 || Socialdemokratiet
|-
| Erik Eriksen || 1950 - 1953 || 3 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1953 - 1955 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Hans Christian Hansen || 1955 - 1960 || 5 || Socialdemokratiet
|-
| Viggo Kampmann || 1960 - 1962 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Jens Otto Krag || 1962 - 1968 || 6 || Socialdemokratiet
|-
| Hilmar Baunsgaard || 1968 - 1971 || 3 || Radikale Venstre
|-
| Jens Otto Krag || 1971 - 1972 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Anker Jørgenson || 1972 - 1973 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Hartling || 1973 - 1975 || 2 || Venstre
|-
| Anker Jørgenson || 1975 - 1982 || 7 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Schlüter || 1982 - 1993 || 11 || Konservative
|-
| Poul Nyrup Rasmussen || 1993 - 2001 || 8 || Socialdemokratiet
|-
| Anders Fogh Rasmussen || 2001 - 2009 || 8 || Venstre
|-
| Lars Løkke Rasmussen || 2009 - 2011 || 2 || Venstre
|-
| Helle Thorning-Schmidt || 2011 - 2015 || 4 || Socialdemokratiet
|-
| Lars Løkke Rasmussen || 2015 - 2019 || 4 || Venstre
|-
| Mette Frederiksen || 2019 - noe || 7 || Socialdemokratiet
|-
|}

== Godsdienst ==
De nasjonaâle kerke van Denemarken is de [[lutheranisme|Evanhelisch-Lutherse Kerke]]. Sins [[1849]] besti 't er in Denemarken vrieheid van hodsdienst. 't Christendom kreeg rond 1100 vassen voet in Denemarken. De evanhelisch-lutherse kerke tel 9 bisdommen, wiran de konieng an 't oôd sti. De 2100 gemeêntes worn bestuurd deur een deur de leden hekozen kerkeraed. Ongeveer 85% van de bevolkieng is evanhelisch-luthers, mè de miste hin allin ni kerke bie bruiloften en derhelijke. 

Buuten de evanhelisch-lutherse kerke ei je in Denemarken ok nog de [[Roôms-Kattelieke Kerke]], en ienkele are kerken. Sins [[1953]] ei Denemarken wee een eihen katholieke bisschop. Der zien ongeveer 35.000 katholieken. Ok zien der nog 6500 [[joôden]]. Tevens ken Denemarken ok de bewehieng [[Forn Sidr]] (De ouwe traditie), deze mensen vereêr'n nog de ouwe Scandinavische hood'n zoas Thor en Odin.

== Cultuur ==
[[Hygge]] is út behrip voe de Deense cultuur. Hygge ei te maeken mie sfeêr, hezelligeid, mè ok interieur. Ok zurhen onder are eetn en drienk'n voe hygge. Hygge is in 't Ollands je vertaâln bie hezelligeid, mè de Denen zelf vin'n 't nie te vertaâln. Hygge wor beschouwt as de uutdrukkieng voe de Deense mentaliteit.

== Lienks nae buten ==
* [https://www.landenweb.nl/denemarken/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Denmark Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210705032013/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/denmark/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/denemarken/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/denemarken/ Klimaatinfo] 
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=173 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/denmark_nl Europese Unie]
* [https://historiek.net/c/landen/denemarken/ Historiek]

{{Europa}}

[[Categorie:Denemarken| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>062fo0haitpjcbhntp7b6y1806ooopj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>180464</id>
      <parentid>180463</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T09:04:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Eilan'n */</comment>
      <origin>180464</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11787" sha1="smrqgriput5386oxyz7864c7tk0nn4x" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Kongeriget Danmark
 |vlagge=Flag of Denmark.svg
 |waepen=National coat of arms of Denmark.svg
 |locaotie=LocationDenmark.png
 |taelen=[[Deens]]
 |oôdstad=[[Kopenhagen]]
 |regeriengsvurm=[[Constitutionêle monarchie]]
 |staetsoôd=[[Frederik van Denemarken]]
 |regeriengsleider=[[Mette Frederiksen]]
 |religie=[[Protestants]]
 |km2= 42.954
 |pctwaeter=1,6
 |inweuners= 5.993.000 (2025)
 |dichteid= 140
 |volkslied=[[Der er et yndigt land]]
 |munte=[[Deense kroôn]]
 |valutacode=DKK
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=5 juni
 |tld=dk
 |landcode=DK/DNK
 |tel=45
}}
[[Plaetje:Kaart Denemarken.gif|thumb|Kaerte]]
[[Plaetje:Regions of Denmark.jpg|thumb|Kaerte rehio's]]
[[Plaetje:Denmark islands.PNG|thumb|Kaerte Jutland + eilan'n]]
[[Plaetje:Storebæltsbroen from Sjælland.jpg|thumb|Groôte Beltbrugge]]
'''Denemarken''' is een land in [[Noôrd-Europa]], iets hroôter as [[Nederland]], mee 6 meljoen inweuners. 

Den 'oôdstad is [[Kopenhagen]]. 

't Land bestit deêls uut een vasteland, [[Jutland]], en deêls uut een antal eilan'n, weerop den 'oôdstad is 'elege.

't Land hrenst an [[Duutsland]] en via een brugge an [[Zweden]].

== Heografie ==
Denemarken ei mè 1 landhrens en das in 't zuuden van 't land wirat et grens an Duutsland. In 't noôrn ligt 't [[Skagerrak]], in 't oôssen 't [[Kattehat]] en de [[Oôstzeê]] en in 't wessen grens tet an de Noôrdzeê. Denemarken oor bie Scandinavië en is helieke ok 't zuudelijkste land van [[Scandinavië]]. 't Besti uut ongeveêr 500 eilan'n en 't hroste stik land is 't schiereiland Jutland. 

Denemarken grens bieni an [[Zweden]], mè wor escheien deur de [[Sont]], een smalle zeêstraete. Der lig echter wè een bruhhe en een tunnel ni Zweden. Denemarken is bieni illemille vlak. An de weskust is tet vlakste, di lihhen de polders tehen 't Deense waddenhebied an. Oe vadder ni 't oôssen, oe euvelachtiher at wor. Ut oôgste punt van Jutland is [[Yding Skovhøj]] bie 173 meter. 

't Hroste eiland van Denemarken is [[Seeland]]. Bie een oppervlak van 43.000 km2 is Denemarken net iets hrotter dan Nederland. 't Ei echter mè 6 meljoen inweuners dus is vee minder dichtbevolkt.

Denemarken ei twi overzeêse hebiedsdeêl'n, de Faeröereilan'n en Groenland. Deze hebieden èn wè een eihen zelfbestier.

== Rehio's ==
Sins 1 jannewari 2007 is Denemarken verdeêld in vuuf rehio's. Deze rehio's vervang'n de voormalihe 14 provincies. Ok 't antal gemeêntes is teruhebrocht van 271 tot 98 gemeêntes. De huudihe rehio's zien:
* Oôdstad - Region Hovedstaden
* Midd'n-Jutland - Region Midtjylland
* Noôrd-Jutland - Region Nordjylland
* Seeland - Region Sjælland
* Zuud-Denemarken - Region Syddanmark

== Eilan'n ==
Groôtste eilan'n binne:

{| width=50%
|
* Ærø
* Als
* Amager
* Anholt 
* Bornholm
* Falster
* Fanø ¹
* Fur
* Fyn (Funen)
* Langeland
|
* Lœsø
* Lolland
* Møn
* Mors
* Nørrejyske / Vendsyssel-Thy
* Rømø ¹
* Saltholm
* Samsø
* Sjœlland (Seêland)
* Tåsinge
|
|}

¹ [[Waddeneilan'n]]

== Steê ==
Groôtste steê mie inweuners (2025):

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê || Inweuners || Anders
|-
| [[København]] || 667.000 || Kopenhagen (Ned.)
|-
| [[Aarhus]] || 301.000 || Århus
|-
| [[Odense]] || 185.000 ||
|-
| [[Aalborg]] || 122.000 || Ålborg
|-
| [[Esbjerg]] || 72.000 ||
|-
| [[Randers]] || 65.000 ||
|-
| [[Horsens]] || 64.000 ||
|-
| [[Kolding]] || 64.000 ||
|-
| [[Vejle]] || 62.000 ||
|-
| [[Roskilde]] || 53.000 ||
|-
|}

== Tael ==
De officiele landstaele in Denemarken is [[Deens]]. Deens is de tael van vriewè alle Denen, oewè an de mensen op [[Groenland]] en de [[Faeröereilan'n]] neffen 't Deens ok der eihen tael spreek'n. In 't zuuden van Denemarken wor ok [[Duuts]] esprook'n. Andere taelen in Denemarken zien onder are [[Zweeds]], [[Noôrs]] en [[Faeröers]], wat a ok officieel erkend is as een tael.

== Economie ==
Denemarken was tot 1945 oôdzaekelijk een lanbouwland, mè nae deze tied breien de industrële sector hihantisch uut en noe besli de lanbouw nog slechs 5% van 't BNP. Tradisjonele industrieproduct'n van Denemarken komm'n nog uut de visserie en scheepsbouw, mè dit is de leste jaeren ok ofenomen.

De belangriekste uutvoerproduct'n van Denemarken zien lanbouwproduct'n, mesines, meubilair, vleês en vis. Invoerproduct'n zien ok mesines, metaelen en branstoffen. Lan'n wibie a vee ehandeld wor zien Duutsland, Zweden en 't Vereênigd Konienkriek.

== Politiek en bestier ==
Denemarken is een constitutionêle monarchie. Dit wil zèn dat 'er spraeke is van een monarchie hereheêrd deur een hrondwet. Dit is a zo sins [[1953]].

De wethevende macht wor uutevoerd deur de monarch, die a tevens ok staetsoôd is, en 't parlement. 't Parlement, ok wè [[Folketinget]], besti uut 179 man onderebrocht in 1 kaemer. Vooreen, toet oengeveer 1990, was de sociaoldemocraotische partie 't belangriekst, mè 't tie behon te keren en de mensen wiern meer conservaetief en liberaolistisch. Noe besti de rehering dan ok uut een liberaâl-conservaetieve coalitie onger toezicht van de Deênse Volkspartie, of in 't Deêns de 'Dansk Folkeparti'. De uutvoerende macht wor uutevoerd deur de monarch en de ministers.

Van 1972 toet 2024 was [[Margaretha II]] staetsoôd van Denemarken.

=== Parlement ===
Folketinget vanof 1981.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! rowspan=2 | partie
! rowspan=2 | richtieng
! rowspan=2 | richtieng
! colspan=15 | zeêtels
|-
! 2026 || 2022 || 2019
! 2015 || 2011 || 2007
! 2005 || 2001 || 1998
! 1994 || 1990 || 1988
! 1987 || 1984 || 1981
|-
| Socialdemokratiet
| centrum
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|50 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|48
| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|44 || 45
| 47 || 52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|63
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|62 || 69 || 55
| 54 || 56 || 59
|-
| Socialistisk Folkeparti
| (centrum)
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 15 || 14
| 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 23
| 11 || 12 || 13
| 13 || 15 || 24
| 27 || 21 || 21
|-
| Venstre
| centrum
| rechts
| 18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|23 || 43
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|46
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|56 || 42
| 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|29 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|19 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20
|-
| Liberal Alliance
| (centrum)
| rechts
| 16 || 14 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13 || 9 || 5
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Dansk Folkeparti
| (extreêm)
| rechts
| 16 || 5 || 16
| 37 || 22 || 25
| 24 || 22 || 13
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Moderaterne
| centrum
| (rechts)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Konservative
| centrum
| rechts
| 13 || 10 || 12
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|6 || 8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 16
| 27 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|30 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|35
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|26
|-
| Enhedslisten
| (extreêm)
| lienks
| 11 || 9 || 13
| 14 || 12 || 4
| 6 || 4 || 5
| 6 ||  || 
|  || 5 || 5
|-
| Radikale Venstre
| centrum
| (lienks)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 7 || 16
| 8 || 17 || 9
| 17 || 9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|7
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10
| 11 || 10 || 9
|-
| Danmarksdemokraterne
| (extreêm)
| rechts 
| 10 || 14 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Alternativet
| (centrum)
| lienks
| 5 || 6 || 5
| 9 ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Borgernes Parti
| extreêm
| rechts
| 4 || ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Nye Borgerlige
| extreêm
| rechts
|  || 6 || 4
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Kristeligt Folkeparti
| centrum
| (rechts)
|  ||  || 
|  ||  || 
|  || 4 || 4
|  || 4 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4
|-
| Centrum-Demokraterne
| centrum
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 8
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 ! || 9 || 9
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|15
|-
| Fremskridtspartiet
| extreêm
| rechts
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 4
| 11 || 12 || 16
| 9 || 6 || 16
|-
| Fælles Kurs
| (extreêm)
| lienks
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 4 ||  || 
|-
| onafankelijk
|
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 1 ||  || 
|  ||  || 
|-
! colspan=3 | totael
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
|-
! colspan=3 | coalitie
! 82 || 89 || 48
! 53 || 107 || 64
! 70 || 72 || 70
! 75/70 || 59 || 67
! 70 || 77 || 65
|}

=== Premiers ===
Statsministre vanof 1945.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! statsminister || tied || jaer || partie
|-
| Vilhelm Buhl || 1945 - 1945 || 0 || Socialdemokratiet
|-
| Knud Kristensen || 1945 - 1947 || 2 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1947 - 1950 || 3 || Socialdemokratiet
|-
| Erik Eriksen || 1950 - 1953 || 3 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1953 - 1955 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Hans Christian Hansen || 1955 - 1960 || 5 || Socialdemokratiet
|-
| Viggo Kampmann || 1960 - 1962 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Jens Otto Krag || 1962 - 1968 || 6 || Socialdemokratiet
|-
| Hilmar Baunsgaard || 1968 - 1971 || 3 || Radikale Venstre
|-
| Jens Otto Krag || 1971 - 1972 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Anker Jørgenson || 1972 - 1973 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Hartling || 1973 - 1975 || 2 || Venstre
|-
| Anker Jørgenson || 1975 - 1982 || 7 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Schlüter || 1982 - 1993 || 11 || Konservative
|-
| Poul Nyrup Rasmussen || 1993 - 2001 || 8 || Socialdemokratiet
|-
| Anders Fogh Rasmussen || 2001 - 2009 || 8 || Venstre
|-
| Lars Løkke Rasmussen || 2009 - 2011 || 2 || Venstre
|-
| Helle Thorning-Schmidt || 2011 - 2015 || 4 || Socialdemokratiet
|-
| Lars Løkke Rasmussen || 2015 - 2019 || 4 || Venstre
|-
| Mette Frederiksen || 2019 - noe || 7 || Socialdemokratiet
|-
|}

== Godsdienst ==
De nasjonaâle kerke van Denemarken is de [[lutheranisme|Evanhelisch-Lutherse Kerke]]. Sins [[1849]] besti 't er in Denemarken vrieheid van hodsdienst. 't Christendom kreeg rond 1100 vassen voet in Denemarken. De evanhelisch-lutherse kerke tel 9 bisdommen, wiran de konieng an 't oôd sti. De 2100 gemeêntes worn bestuurd deur een deur de leden hekozen kerkeraed. Ongeveer 85% van de bevolkieng is evanhelisch-luthers, mè de miste hin allin ni kerke bie bruiloften en derhelijke. 

Buuten de evanhelisch-lutherse kerke ei je in Denemarken ok nog de [[Roôms-Kattelieke Kerke]], en ienkele are kerken. Sins [[1953]] ei Denemarken wee een eihen katholieke bisschop. Der zien ongeveer 35.000 katholieken. Ok zien der nog 6500 [[joôden]]. Tevens ken Denemarken ok de bewehieng [[Forn Sidr]] (De ouwe traditie), deze mensen vereêr'n nog de ouwe Scandinavische hood'n zoas Thor en Odin.

== Cultuur ==
[[Hygge]] is út behrip voe de Deense cultuur. Hygge ei te maeken mie sfeêr, hezelligeid, mè ok interieur. Ok zurhen onder are eetn en drienk'n voe hygge. Hygge is in 't Ollands je vertaâln bie hezelligeid, mè de Denen zelf vin'n 't nie te vertaâln. Hygge wor beschouwt as de uutdrukkieng voe de Deense mentaliteit.

== Lienks nae buten ==
* [https://www.landenweb.nl/denemarken/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Denmark Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210705032013/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/denmark/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/denemarken/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/denemarken/ Klimaatinfo] 
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=173 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/denmark_nl Europese Unie]
* [https://historiek.net/c/landen/denemarken/ Historiek]

{{Europa}}

[[Categorie:Denemarken| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>smrqgriput5386oxyz7864c7tk0nn4x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>180465</id>
      <parentid>180464</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T09:06:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Eilan'n */</comment>
      <origin>180465</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11790" sha1="n2x5nk0jq58bbhweyun1t843g7vbg81" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Kongeriget Danmark
 |vlagge=Flag of Denmark.svg
 |waepen=National coat of arms of Denmark.svg
 |locaotie=LocationDenmark.png
 |taelen=[[Deens]]
 |oôdstad=[[Kopenhagen]]
 |regeriengsvurm=[[Constitutionêle monarchie]]
 |staetsoôd=[[Frederik van Denemarken]]
 |regeriengsleider=[[Mette Frederiksen]]
 |religie=[[Protestants]]
 |km2= 42.954
 |pctwaeter=1,6
 |inweuners= 5.993.000 (2025)
 |dichteid= 140
 |volkslied=[[Der er et yndigt land]]
 |munte=[[Deense kroôn]]
 |valutacode=DKK
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=5 juni
 |tld=dk
 |landcode=DK/DNK
 |tel=45
}}
[[Plaetje:Kaart Denemarken.gif|thumb|Kaerte]]
[[Plaetje:Regions of Denmark.jpg|thumb|Kaerte rehio's]]
[[Plaetje:Denmark islands.PNG|thumb|Kaerte Jutland + eilan'n]]
[[Plaetje:Storebæltsbroen from Sjælland.jpg|thumb|Groôte Beltbrugge]]
'''Denemarken''' is een land in [[Noôrd-Europa]], iets hroôter as [[Nederland]], mee 6 meljoen inweuners. 

Den 'oôdstad is [[Kopenhagen]]. 

't Land bestit deêls uut een vasteland, [[Jutland]], en deêls uut een antal eilan'n, weerop den 'oôdstad is 'elege.

't Land hrenst an [[Duutsland]] en via een brugge an [[Zweden]].

== Heografie ==
Denemarken ei mè 1 landhrens en das in 't zuuden van 't land wirat et grens an Duutsland. In 't noôrn ligt 't [[Skagerrak]], in 't oôssen 't [[Kattehat]] en de [[Oôstzeê]] en in 't wessen grens tet an de Noôrdzeê. Denemarken oor bie Scandinavië en is helieke ok 't zuudelijkste land van [[Scandinavië]]. 't Besti uut ongeveêr 500 eilan'n en 't hroste stik land is 't schiereiland Jutland. 

Denemarken grens bieni an [[Zweden]], mè wor escheien deur de [[Sont]], een smalle zeêstraete. Der lig echter wè een bruhhe en een tunnel ni Zweden. Denemarken is bieni illemille vlak. An de weskust is tet vlakste, di lihhen de polders tehen 't Deense waddenhebied an. Oe vadder ni 't oôssen, oe euvelachtiher at wor. Ut oôgste punt van Jutland is [[Yding Skovhøj]] bie 173 meter. 

't Hroste eiland van Denemarken is [[Seeland]]. Bie een oppervlak van 43.000 km2 is Denemarken net iets hrotter dan Nederland. 't Ei echter mè 6 meljoen inweuners dus is vee minder dichtbevolkt.

Denemarken ei twi overzeêse hebiedsdeêl'n, de Faeröereilan'n en Groenland. Deze hebieden èn wè een eihen zelfbestier.

== Rehio's ==
Sins 1 jannewari 2007 is Denemarken verdeêld in vuuf rehio's. Deze rehio's vervang'n de voormalihe 14 provincies. Ok 't antal gemeêntes is teruhebrocht van 271 tot 98 gemeêntes. De huudihe rehio's zien:
* Oôdstad - Region Hovedstaden
* Midd'n-Jutland - Region Midtjylland
* Noôrd-Jutland - Region Nordjylland
* Seeland - Region Sjælland
* Zuud-Denemarken - Region Syddanmark

== Eilan'n ==
Groôtste eilan'n binne:

{| width=50%
|
* Ærø
* Als
* Amager
* Anholt 
* Bornholm
* Falster
* Fanø ¹
* Fur
* Fyn (Funen)
* Langeland
|
* Lœsø
* Lolland
* Møn
* Mors
* Nørrejyske Ø / Vendsyssel-Thy
* Rømø ¹
* Saltholm
* Samsø
* Sjœlland (Seêland)
* Tåsinge
|
|}

¹ [[Waddeneilan'n]]

== Steê ==
Groôtste steê mie inweuners (2025):

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê || Inweuners || Anders
|-
| [[København]] || 667.000 || Kopenhagen (Ned.)
|-
| [[Aarhus]] || 301.000 || Århus
|-
| [[Odense]] || 185.000 ||
|-
| [[Aalborg]] || 122.000 || Ålborg
|-
| [[Esbjerg]] || 72.000 ||
|-
| [[Randers]] || 65.000 ||
|-
| [[Horsens]] || 64.000 ||
|-
| [[Kolding]] || 64.000 ||
|-
| [[Vejle]] || 62.000 ||
|-
| [[Roskilde]] || 53.000 ||
|-
|}

== Tael ==
De officiele landstaele in Denemarken is [[Deens]]. Deens is de tael van vriewè alle Denen, oewè an de mensen op [[Groenland]] en de [[Faeröereilan'n]] neffen 't Deens ok der eihen tael spreek'n. In 't zuuden van Denemarken wor ok [[Duuts]] esprook'n. Andere taelen in Denemarken zien onder are [[Zweeds]], [[Noôrs]] en [[Faeröers]], wat a ok officieel erkend is as een tael.

== Economie ==
Denemarken was tot 1945 oôdzaekelijk een lanbouwland, mè nae deze tied breien de industrële sector hihantisch uut en noe besli de lanbouw nog slechs 5% van 't BNP. Tradisjonele industrieproduct'n van Denemarken komm'n nog uut de visserie en scheepsbouw, mè dit is de leste jaeren ok ofenomen.

De belangriekste uutvoerproduct'n van Denemarken zien lanbouwproduct'n, mesines, meubilair, vleês en vis. Invoerproduct'n zien ok mesines, metaelen en branstoffen. Lan'n wibie a vee ehandeld wor zien Duutsland, Zweden en 't Vereênigd Konienkriek.

== Politiek en bestier ==
Denemarken is een constitutionêle monarchie. Dit wil zèn dat 'er spraeke is van een monarchie hereheêrd deur een hrondwet. Dit is a zo sins [[1953]].

De wethevende macht wor uutevoerd deur de monarch, die a tevens ok staetsoôd is, en 't parlement. 't Parlement, ok wè [[Folketinget]], besti uut 179 man onderebrocht in 1 kaemer. Vooreen, toet oengeveer 1990, was de sociaoldemocraotische partie 't belangriekst, mè 't tie behon te keren en de mensen wiern meer conservaetief en liberaolistisch. Noe besti de rehering dan ok uut een liberaâl-conservaetieve coalitie onger toezicht van de Deênse Volkspartie, of in 't Deêns de 'Dansk Folkeparti'. De uutvoerende macht wor uutevoerd deur de monarch en de ministers.

Van 1972 toet 2024 was [[Margaretha II]] staetsoôd van Denemarken.

=== Parlement ===
Folketinget vanof 1981.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! rowspan=2 | partie
! rowspan=2 | richtieng
! rowspan=2 | richtieng
! colspan=15 | zeêtels
|-
! 2026 || 2022 || 2019
! 2015 || 2011 || 2007
! 2005 || 2001 || 1998
! 1994 || 1990 || 1988
! 1987 || 1984 || 1981
|-
| Socialdemokratiet
| centrum
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|50 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|48
| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|44 || 45
| 47 || 52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|63
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|62 || 69 || 55
| 54 || 56 || 59
|-
| Socialistisk Folkeparti
| (centrum)
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 15 || 14
| 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 23
| 11 || 12 || 13
| 13 || 15 || 24
| 27 || 21 || 21
|-
| Venstre
| centrum
| rechts
| 18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|23 || 43
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|46
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|56 || 42
| 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|29 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|19 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20
|-
| Liberal Alliance
| (centrum)
| rechts
| 16 || 14 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13 || 9 || 5
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Dansk Folkeparti
| (extreêm)
| rechts
| 16 || 5 || 16
| 37 || 22 || 25
| 24 || 22 || 13
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Moderaterne
| centrum
| (rechts)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Konservative
| centrum
| rechts
| 13 || 10 || 12
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|6 || 8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 16
| 27 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|30 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|35
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|26
|-
| Enhedslisten
| (extreêm)
| lienks
| 11 || 9 || 13
| 14 || 12 || 4
| 6 || 4 || 5
| 6 ||  || 
|  || 5 || 5
|-
| Radikale Venstre
| centrum
| (lienks)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 7 || 16
| 8 || 17 || 9
| 17 || 9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|7
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10
| 11 || 10 || 9
|-
| Danmarksdemokraterne
| (extreêm)
| rechts 
| 10 || 14 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Alternativet
| (centrum)
| lienks
| 5 || 6 || 5
| 9 ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Borgernes Parti
| extreêm
| rechts
| 4 || ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Nye Borgerlige
| extreêm
| rechts
|  || 6 || 4
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Kristeligt Folkeparti
| centrum
| (rechts)
|  ||  || 
|  ||  || 
|  || 4 || 4
|  || 4 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4
|-
| Centrum-Demokraterne
| centrum
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 8
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 ! || 9 || 9
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|15
|-
| Fremskridtspartiet
| extreêm
| rechts
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 4
| 11 || 12 || 16
| 9 || 6 || 16
|-
| Fælles Kurs
| (extreêm)
| lienks
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 4 ||  || 
|-
| onafankelijk
|
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 1 ||  || 
|  ||  || 
|-
! colspan=3 | totael
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
|-
! colspan=3 | coalitie
! 82 || 89 || 48
! 53 || 107 || 64
! 70 || 72 || 70
! 75/70 || 59 || 67
! 70 || 77 || 65
|}

=== Premiers ===
Statsministre vanof 1945.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! statsminister || tied || jaer || partie
|-
| Vilhelm Buhl || 1945 - 1945 || 0 || Socialdemokratiet
|-
| Knud Kristensen || 1945 - 1947 || 2 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1947 - 1950 || 3 || Socialdemokratiet
|-
| Erik Eriksen || 1950 - 1953 || 3 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1953 - 1955 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Hans Christian Hansen || 1955 - 1960 || 5 || Socialdemokratiet
|-
| Viggo Kampmann || 1960 - 1962 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Jens Otto Krag || 1962 - 1968 || 6 || Socialdemokratiet
|-
| Hilmar Baunsgaard || 1968 - 1971 || 3 || Radikale Venstre
|-
| Jens Otto Krag || 1971 - 1972 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Anker Jørgenson || 1972 - 1973 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Hartling || 1973 - 1975 || 2 || Venstre
|-
| Anker Jørgenson || 1975 - 1982 || 7 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Schlüter || 1982 - 1993 || 11 || Konservative
|-
| Poul Nyrup Rasmussen || 1993 - 2001 || 8 || Socialdemokratiet
|-
| Anders Fogh Rasmussen || 2001 - 2009 || 8 || Venstre
|-
| Lars Løkke Rasmussen || 2009 - 2011 || 2 || Venstre
|-
| Helle Thorning-Schmidt || 2011 - 2015 || 4 || Socialdemokratiet
|-
| Lars Løkke Rasmussen || 2015 - 2019 || 4 || Venstre
|-
| Mette Frederiksen || 2019 - noe || 7 || Socialdemokratiet
|-
|}

== Godsdienst ==
De nasjonaâle kerke van Denemarken is de [[lutheranisme|Evanhelisch-Lutherse Kerke]]. Sins [[1849]] besti 't er in Denemarken vrieheid van hodsdienst. 't Christendom kreeg rond 1100 vassen voet in Denemarken. De evanhelisch-lutherse kerke tel 9 bisdommen, wiran de konieng an 't oôd sti. De 2100 gemeêntes worn bestuurd deur een deur de leden hekozen kerkeraed. Ongeveer 85% van de bevolkieng is evanhelisch-luthers, mè de miste hin allin ni kerke bie bruiloften en derhelijke. 

Buuten de evanhelisch-lutherse kerke ei je in Denemarken ok nog de [[Roôms-Kattelieke Kerke]], en ienkele are kerken. Sins [[1953]] ei Denemarken wee een eihen katholieke bisschop. Der zien ongeveer 35.000 katholieken. Ok zien der nog 6500 [[joôden]]. Tevens ken Denemarken ok de bewehieng [[Forn Sidr]] (De ouwe traditie), deze mensen vereêr'n nog de ouwe Scandinavische hood'n zoas Thor en Odin.

== Cultuur ==
[[Hygge]] is út behrip voe de Deense cultuur. Hygge ei te maeken mie sfeêr, hezelligeid, mè ok interieur. Ok zurhen onder are eetn en drienk'n voe hygge. Hygge is in 't Ollands je vertaâln bie hezelligeid, mè de Denen zelf vin'n 't nie te vertaâln. Hygge wor beschouwt as de uutdrukkieng voe de Deense mentaliteit.

== Lienks nae buten ==
* [https://www.landenweb.nl/denemarken/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Denmark Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210705032013/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/denmark/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/denemarken/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/denemarken/ Klimaatinfo] 
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=173 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/denmark_nl Europese Unie]
* [https://historiek.net/c/landen/denemarken/ Historiek]

{{Europa}}

[[Categorie:Denemarken| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>n2x5nk0jq58bbhweyun1t843g7vbg81</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>180466</id>
      <parentid>180465</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T09:13:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Eilan'n */</comment>
      <origin>180466</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12140" sha1="ozsxrx1khb4fb91z0nivmdheu47ma2v" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Kongeriget Danmark
 |vlagge=Flag of Denmark.svg
 |waepen=National coat of arms of Denmark.svg
 |locaotie=LocationDenmark.png
 |taelen=[[Deens]]
 |oôdstad=[[Kopenhagen]]
 |regeriengsvurm=[[Constitutionêle monarchie]]
 |staetsoôd=[[Frederik van Denemarken]]
 |regeriengsleider=[[Mette Frederiksen]]
 |religie=[[Protestants]]
 |km2= 42.954
 |pctwaeter=1,6
 |inweuners= 5.993.000 (2025)
 |dichteid= 140
 |volkslied=[[Der er et yndigt land]]
 |munte=[[Deense kroôn]]
 |valutacode=DKK
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=5 juni
 |tld=dk
 |landcode=DK/DNK
 |tel=45
}}
[[Plaetje:Kaart Denemarken.gif|thumb|Kaerte]]
[[Plaetje:Regions of Denmark.jpg|thumb|Kaerte rehio's]]
[[Plaetje:Denmark islands.PNG|thumb|Kaerte Jutland + eilan'n]]
[[Plaetje:Storebæltsbroen from Sjælland.jpg|thumb|Groôte Beltbrugge]]
'''Denemarken''' is een land in [[Noôrd-Europa]], iets hroôter as [[Nederland]], mee 6 meljoen inweuners. 

Den 'oôdstad is [[Kopenhagen]]. 

't Land bestit deêls uut een vasteland, [[Jutland]], en deêls uut een antal eilan'n, weerop den 'oôdstad is 'elege.

't Land hrenst an [[Duutsland]] en via een brugge an [[Zweden]].

== Heografie ==
Denemarken ei mè 1 landhrens en das in 't zuuden van 't land wirat et grens an Duutsland. In 't noôrn ligt 't [[Skagerrak]], in 't oôssen 't [[Kattehat]] en de [[Oôstzeê]] en in 't wessen grens tet an de Noôrdzeê. Denemarken oor bie Scandinavië en is helieke ok 't zuudelijkste land van [[Scandinavië]]. 't Besti uut ongeveêr 500 eilan'n en 't hroste stik land is 't schiereiland Jutland. 

Denemarken grens bieni an [[Zweden]], mè wor escheien deur de [[Sont]], een smalle zeêstraete. Der lig echter wè een bruhhe en een tunnel ni Zweden. Denemarken is bieni illemille vlak. An de weskust is tet vlakste, di lihhen de polders tehen 't Deense waddenhebied an. Oe vadder ni 't oôssen, oe euvelachtiher at wor. Ut oôgste punt van Jutland is [[Yding Skovhøj]] bie 173 meter. 

't Hroste eiland van Denemarken is [[Seeland]]. Bie een oppervlak van 43.000 km2 is Denemarken net iets hrotter dan Nederland. 't Ei echter mè 6 meljoen inweuners dus is vee minder dichtbevolkt.

Denemarken ei twi overzeêse hebiedsdeêl'n, de Faeröereilan'n en Groenland. Deze hebieden èn wè een eihen zelfbestier.

== Rehio's ==
Sins 1 jannewari 2007 is Denemarken verdeêld in vuuf rehio's. Deze rehio's vervang'n de voormalihe 14 provincies. Ok 't antal gemeêntes is teruhebrocht van 271 tot 98 gemeêntes. De huudihe rehio's zien:
* Oôdstad - Region Hovedstaden
* Midd'n-Jutland - Region Midtjylland
* Noôrd-Jutland - Region Nordjylland
* Seeland - Region Sjælland
* Zuud-Denemarken - Region Syddanmark

== Eilan'n ==
Groôtste eilan'n binne:

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! eiland || km² || inw. || rehio
|-
| Ærø ||  ||  || 
|-
| Als ||  ||  || 
|-
| Amager ||  ||  || 
|-
| Anholt ||  ||  || 
|-
| Bornholm ||  ||  || 
|-
| Falster ||  ||  || 
|-
| Fanø ¹ ||  ||  || 
|-
| Fur ||  ||  || 
|-
| Fyn (Funen) ||  ||  || 
|-
| Langeland ||  ||  || 
|-
| Lœsø ||  ||  || 
|-
| Lolland ||  ||  || 
|-
| Møn ||  ||  || 
|-
| Mors ||  ||  || 
|-
| Nørrejyske Ø / Vendsyssel-Thy ||  ||  || 
|-
| Rømø ¹ ||  ||  || 
|-
| Saltholm ||  ||  || 
|-
| Samsø ||  ||  || 
|-
| Sjœlland (Seêland) ||  ||  || 
|-
| Tåsinge ||  ||  || 
|-
|}

¹ [[Waddeneilan'n]]

== Steê ==
Groôtste steê mie inweuners (2025):

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê || Inweuners || Anders
|-
| [[København]] || 667.000 || Kopenhagen (Ned.)
|-
| [[Aarhus]] || 301.000 || Århus
|-
| [[Odense]] || 185.000 ||
|-
| [[Aalborg]] || 122.000 || Ålborg
|-
| [[Esbjerg]] || 72.000 ||
|-
| [[Randers]] || 65.000 ||
|-
| [[Horsens]] || 64.000 ||
|-
| [[Kolding]] || 64.000 ||
|-
| [[Vejle]] || 62.000 ||
|-
| [[Roskilde]] || 53.000 ||
|-
|}

== Tael ==
De officiele landstaele in Denemarken is [[Deens]]. Deens is de tael van vriewè alle Denen, oewè an de mensen op [[Groenland]] en de [[Faeröereilan'n]] neffen 't Deens ok der eihen tael spreek'n. In 't zuuden van Denemarken wor ok [[Duuts]] esprook'n. Andere taelen in Denemarken zien onder are [[Zweeds]], [[Noôrs]] en [[Faeröers]], wat a ok officieel erkend is as een tael.

== Economie ==
Denemarken was tot 1945 oôdzaekelijk een lanbouwland, mè nae deze tied breien de industrële sector hihantisch uut en noe besli de lanbouw nog slechs 5% van 't BNP. Tradisjonele industrieproduct'n van Denemarken komm'n nog uut de visserie en scheepsbouw, mè dit is de leste jaeren ok ofenomen.

De belangriekste uutvoerproduct'n van Denemarken zien lanbouwproduct'n, mesines, meubilair, vleês en vis. Invoerproduct'n zien ok mesines, metaelen en branstoffen. Lan'n wibie a vee ehandeld wor zien Duutsland, Zweden en 't Vereênigd Konienkriek.

== Politiek en bestier ==
Denemarken is een constitutionêle monarchie. Dit wil zèn dat 'er spraeke is van een monarchie hereheêrd deur een hrondwet. Dit is a zo sins [[1953]].

De wethevende macht wor uutevoerd deur de monarch, die a tevens ok staetsoôd is, en 't parlement. 't Parlement, ok wè [[Folketinget]], besti uut 179 man onderebrocht in 1 kaemer. Vooreen, toet oengeveer 1990, was de sociaoldemocraotische partie 't belangriekst, mè 't tie behon te keren en de mensen wiern meer conservaetief en liberaolistisch. Noe besti de rehering dan ok uut een liberaâl-conservaetieve coalitie onger toezicht van de Deênse Volkspartie, of in 't Deêns de 'Dansk Folkeparti'. De uutvoerende macht wor uutevoerd deur de monarch en de ministers.

Van 1972 toet 2024 was [[Margaretha II]] staetsoôd van Denemarken.

=== Parlement ===
Folketinget vanof 1981.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! rowspan=2 | partie
! rowspan=2 | richtieng
! rowspan=2 | richtieng
! colspan=15 | zeêtels
|-
! 2026 || 2022 || 2019
! 2015 || 2011 || 2007
! 2005 || 2001 || 1998
! 1994 || 1990 || 1988
! 1987 || 1984 || 1981
|-
| Socialdemokratiet
| centrum
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|50 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|48
| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|44 || 45
| 47 || 52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|63
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|62 || 69 || 55
| 54 || 56 || 59
|-
| Socialistisk Folkeparti
| (centrum)
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 15 || 14
| 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 23
| 11 || 12 || 13
| 13 || 15 || 24
| 27 || 21 || 21
|-
| Venstre
| centrum
| rechts
| 18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|23 || 43
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|46
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|56 || 42
| 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|29 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|19 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20
|-
| Liberal Alliance
| (centrum)
| rechts
| 16 || 14 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13 || 9 || 5
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Dansk Folkeparti
| (extreêm)
| rechts
| 16 || 5 || 16
| 37 || 22 || 25
| 24 || 22 || 13
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Moderaterne
| centrum
| (rechts)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Konservative
| centrum
| rechts
| 13 || 10 || 12
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|6 || 8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 16
| 27 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|30 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|35
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|26
|-
| Enhedslisten
| (extreêm)
| lienks
| 11 || 9 || 13
| 14 || 12 || 4
| 6 || 4 || 5
| 6 ||  || 
|  || 5 || 5
|-
| Radikale Venstre
| centrum
| (lienks)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 7 || 16
| 8 || 17 || 9
| 17 || 9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|7
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10
| 11 || 10 || 9
|-
| Danmarksdemokraterne
| (extreêm)
| rechts 
| 10 || 14 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Alternativet
| (centrum)
| lienks
| 5 || 6 || 5
| 9 ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Borgernes Parti
| extreêm
| rechts
| 4 || ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Nye Borgerlige
| extreêm
| rechts
|  || 6 || 4
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Kristeligt Folkeparti
| centrum
| (rechts)
|  ||  || 
|  ||  || 
|  || 4 || 4
|  || 4 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4
|-
| Centrum-Demokraterne
| centrum
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 8
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 ! || 9 || 9
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|15
|-
| Fremskridtspartiet
| extreêm
| rechts
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 4
| 11 || 12 || 16
| 9 || 6 || 16
|-
| Fælles Kurs
| (extreêm)
| lienks
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 4 ||  || 
|-
| onafankelijk
|
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 1 ||  || 
|  ||  || 
|-
! colspan=3 | totael
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
|-
! colspan=3 | coalitie
! 82 || 89 || 48
! 53 || 107 || 64
! 70 || 72 || 70
! 75/70 || 59 || 67
! 70 || 77 || 65
|}

=== Premiers ===
Statsministre vanof 1945.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! statsminister || tied || jaer || partie
|-
| Vilhelm Buhl || 1945 - 1945 || 0 || Socialdemokratiet
|-
| Knud Kristensen || 1945 - 1947 || 2 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1947 - 1950 || 3 || Socialdemokratiet
|-
| Erik Eriksen || 1950 - 1953 || 3 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1953 - 1955 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Hans Christian Hansen || 1955 - 1960 || 5 || Socialdemokratiet
|-
| Viggo Kampmann || 1960 - 1962 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Jens Otto Krag || 1962 - 1968 || 6 || Socialdemokratiet
|-
| Hilmar Baunsgaard || 1968 - 1971 || 3 || Radikale Venstre
|-
| Jens Otto Krag || 1971 - 1972 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Anker Jørgenson || 1972 - 1973 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Hartling || 1973 - 1975 || 2 || Venstre
|-
| Anker Jørgenson || 1975 - 1982 || 7 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Schlüter || 1982 - 1993 || 11 || Konservative
|-
| Poul Nyrup Rasmussen || 1993 - 2001 || 8 || Socialdemokratiet
|-
| Anders Fogh Rasmussen || 2001 - 2009 || 8 || Venstre
|-
| Lars Løkke Rasmussen || 2009 - 2011 || 2 || Venstre
|-
| Helle Thorning-Schmidt || 2011 - 2015 || 4 || Socialdemokratiet
|-
| Lars Løkke Rasmussen || 2015 - 2019 || 4 || Venstre
|-
| Mette Frederiksen || 2019 - noe || 7 || Socialdemokratiet
|-
|}

== Godsdienst ==
De nasjonaâle kerke van Denemarken is de [[lutheranisme|Evanhelisch-Lutherse Kerke]]. Sins [[1849]] besti 't er in Denemarken vrieheid van hodsdienst. 't Christendom kreeg rond 1100 vassen voet in Denemarken. De evanhelisch-lutherse kerke tel 9 bisdommen, wiran de konieng an 't oôd sti. De 2100 gemeêntes worn bestuurd deur een deur de leden hekozen kerkeraed. Ongeveer 85% van de bevolkieng is evanhelisch-luthers, mè de miste hin allin ni kerke bie bruiloften en derhelijke. 

Buuten de evanhelisch-lutherse kerke ei je in Denemarken ok nog de [[Roôms-Kattelieke Kerke]], en ienkele are kerken. Sins [[1953]] ei Denemarken wee een eihen katholieke bisschop. Der zien ongeveer 35.000 katholieken. Ok zien der nog 6500 [[joôden]]. Tevens ken Denemarken ok de bewehieng [[Forn Sidr]] (De ouwe traditie), deze mensen vereêr'n nog de ouwe Scandinavische hood'n zoas Thor en Odin.

== Cultuur ==
[[Hygge]] is út behrip voe de Deense cultuur. Hygge ei te maeken mie sfeêr, hezelligeid, mè ok interieur. Ok zurhen onder are eetn en drienk'n voe hygge. Hygge is in 't Ollands je vertaâln bie hezelligeid, mè de Denen zelf vin'n 't nie te vertaâln. Hygge wor beschouwt as de uutdrukkieng voe de Deense mentaliteit.

== Lienks nae buten ==
* [https://www.landenweb.nl/denemarken/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Denmark Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210705032013/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/denmark/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/denemarken/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/denemarken/ Klimaatinfo] 
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=173 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/denmark_nl Europese Unie]
* [https://historiek.net/c/landen/denemarken/ Historiek]

{{Europa}}

[[Categorie:Denemarken| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>ozsxrx1khb4fb91z0nivmdheu47ma2v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>180467</id>
      <parentid>180466</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T09:24:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Eilan'n */</comment>
      <origin>180467</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12201" sha1="01texyo4yhxkz5qugbvlaefzk3kwsrv" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Kongeriget Danmark
 |vlagge=Flag of Denmark.svg
 |waepen=National coat of arms of Denmark.svg
 |locaotie=LocationDenmark.png
 |taelen=[[Deens]]
 |oôdstad=[[Kopenhagen]]
 |regeriengsvurm=[[Constitutionêle monarchie]]
 |staetsoôd=[[Frederik van Denemarken]]
 |regeriengsleider=[[Mette Frederiksen]]
 |religie=[[Protestants]]
 |km2= 42.954
 |pctwaeter=1,6
 |inweuners= 5.993.000 (2025)
 |dichteid= 140
 |volkslied=[[Der er et yndigt land]]
 |munte=[[Deense kroôn]]
 |valutacode=DKK
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=5 juni
 |tld=dk
 |landcode=DK/DNK
 |tel=45
}}
[[Plaetje:Kaart Denemarken.gif|thumb|Kaerte]]
[[Plaetje:Regions of Denmark.jpg|thumb|Kaerte rehio's]]
[[Plaetje:Denmark islands.PNG|thumb|Kaerte Jutland + eilan'n]]
[[Plaetje:Storebæltsbroen from Sjælland.jpg|thumb|Groôte Beltbrugge]]
'''Denemarken''' is een land in [[Noôrd-Europa]], iets hroôter as [[Nederland]], mee 6 meljoen inweuners. 

Den 'oôdstad is [[Kopenhagen]]. 

't Land bestit deêls uut een vasteland, [[Jutland]], en deêls uut een antal eilan'n, weerop den 'oôdstad is 'elege.

't Land hrenst an [[Duutsland]] en via een brugge an [[Zweden]].

== Heografie ==
Denemarken ei mè 1 landhrens en das in 't zuuden van 't land wirat et grens an Duutsland. In 't noôrn ligt 't [[Skagerrak]], in 't oôssen 't [[Kattehat]] en de [[Oôstzeê]] en in 't wessen grens tet an de Noôrdzeê. Denemarken oor bie Scandinavië en is helieke ok 't zuudelijkste land van [[Scandinavië]]. 't Besti uut ongeveêr 500 eilan'n en 't hroste stik land is 't schiereiland Jutland. 

Denemarken grens bieni an [[Zweden]], mè wor escheien deur de [[Sont]], een smalle zeêstraete. Der lig echter wè een bruhhe en een tunnel ni Zweden. Denemarken is bieni illemille vlak. An de weskust is tet vlakste, di lihhen de polders tehen 't Deense waddenhebied an. Oe vadder ni 't oôssen, oe euvelachtiher at wor. Ut oôgste punt van Jutland is [[Yding Skovhøj]] bie 173 meter. 

't Hroste eiland van Denemarken is [[Seeland]]. Bie een oppervlak van 43.000 km2 is Denemarken net iets hrotter dan Nederland. 't Ei echter mè 6 meljoen inweuners dus is vee minder dichtbevolkt.

Denemarken ei twi overzeêse hebiedsdeêl'n, de Faeröereilan'n en Groenland. Deze hebieden èn wè een eihen zelfbestier.

== Rehio's ==
Sins 1 jannewari 2007 is Denemarken verdeêld in vuuf rehio's. Deze rehio's vervang'n de voormalihe 14 provincies. Ok 't antal gemeêntes is teruhebrocht van 271 tot 98 gemeêntes. De huudihe rehio's zien:
* Oôdstad - Region Hovedstaden
* Midd'n-Jutland - Region Midtjylland
* Noôrd-Jutland - Region Nordjylland
* Seeland - Region Sjælland
* Zuud-Denemarken - Region Syddanmark

== Eilan'n ==
Groôtste eilan'n binne:

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! eiland || km² || inw. || rehio
|-
| Ærø || 88 ||  || 
|-
| Als || 311 ||  || 
|-
| Amager || 96 ||  || 
|-
| Anholt || 22 ||  || 
|-
| Bornholm || 589 ||  || 
|-
| Falster || 514 ||  || 
|-
| Fanø ¹ || 60 ||  || 
|-
| Fur || 22 ||  || 
|-
| Fyn (Funen) || 2989 ||  || 
|-
| Langeland || 284 ||  || 
|-
| Læsø || 113 ||  || 
|-
| Lolland || 1245 ||  || 
|-
| Møn || 218 ||  || 
|-
| Mors || 360 ||  || 
|-
| Nørrejyske Ø / &lt;br&gt; Vendsyssel-Thy || 4674 ||  || 
|-
| Rømø ¹ || 87 ||  || 
|-
| Saltholm || 17 ||  || 
|-
| Samsø || 112 ||  || 
|-
| Sjælland (Seêland) || 7049 ||  || 
|-
| Tåsinge || 70 ||  || 
|-
|}

¹ [[Waddeneilan'n]]

== Steê ==
Groôtste steê mie inweuners (2025):

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê || Inweuners || Anders
|-
| [[København]] || 667.000 || Kopenhagen (Ned.)
|-
| [[Aarhus]] || 301.000 || Århus
|-
| [[Odense]] || 185.000 ||
|-
| [[Aalborg]] || 122.000 || Ålborg
|-
| [[Esbjerg]] || 72.000 ||
|-
| [[Randers]] || 65.000 ||
|-
| [[Horsens]] || 64.000 ||
|-
| [[Kolding]] || 64.000 ||
|-
| [[Vejle]] || 62.000 ||
|-
| [[Roskilde]] || 53.000 ||
|-
|}

== Tael ==
De officiele landstaele in Denemarken is [[Deens]]. Deens is de tael van vriewè alle Denen, oewè an de mensen op [[Groenland]] en de [[Faeröereilan'n]] neffen 't Deens ok der eihen tael spreek'n. In 't zuuden van Denemarken wor ok [[Duuts]] esprook'n. Andere taelen in Denemarken zien onder are [[Zweeds]], [[Noôrs]] en [[Faeröers]], wat a ok officieel erkend is as een tael.

== Economie ==
Denemarken was tot 1945 oôdzaekelijk een lanbouwland, mè nae deze tied breien de industrële sector hihantisch uut en noe besli de lanbouw nog slechs 5% van 't BNP. Tradisjonele industrieproduct'n van Denemarken komm'n nog uut de visserie en scheepsbouw, mè dit is de leste jaeren ok ofenomen.

De belangriekste uutvoerproduct'n van Denemarken zien lanbouwproduct'n, mesines, meubilair, vleês en vis. Invoerproduct'n zien ok mesines, metaelen en branstoffen. Lan'n wibie a vee ehandeld wor zien Duutsland, Zweden en 't Vereênigd Konienkriek.

== Politiek en bestier ==
Denemarken is een constitutionêle monarchie. Dit wil zèn dat 'er spraeke is van een monarchie hereheêrd deur een hrondwet. Dit is a zo sins [[1953]].

De wethevende macht wor uutevoerd deur de monarch, die a tevens ok staetsoôd is, en 't parlement. 't Parlement, ok wè [[Folketinget]], besti uut 179 man onderebrocht in 1 kaemer. Vooreen, toet oengeveer 1990, was de sociaoldemocraotische partie 't belangriekst, mè 't tie behon te keren en de mensen wiern meer conservaetief en liberaolistisch. Noe besti de rehering dan ok uut een liberaâl-conservaetieve coalitie onger toezicht van de Deênse Volkspartie, of in 't Deêns de 'Dansk Folkeparti'. De uutvoerende macht wor uutevoerd deur de monarch en de ministers.

Van 1972 toet 2024 was [[Margaretha II]] staetsoôd van Denemarken.

=== Parlement ===
Folketinget vanof 1981.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! rowspan=2 | partie
! rowspan=2 | richtieng
! rowspan=2 | richtieng
! colspan=15 | zeêtels
|-
! 2026 || 2022 || 2019
! 2015 || 2011 || 2007
! 2005 || 2001 || 1998
! 1994 || 1990 || 1988
! 1987 || 1984 || 1981
|-
| Socialdemokratiet
| centrum
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|50 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|48
| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|44 || 45
| 47 || 52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|63
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|62 || 69 || 55
| 54 || 56 || 59
|-
| Socialistisk Folkeparti
| (centrum)
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 15 || 14
| 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 23
| 11 || 12 || 13
| 13 || 15 || 24
| 27 || 21 || 21
|-
| Venstre
| centrum
| rechts
| 18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|23 || 43
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|46
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|56 || 42
| 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|29 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|19 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20
|-
| Liberal Alliance
| (centrum)
| rechts
| 16 || 14 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13 || 9 || 5
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Dansk Folkeparti
| (extreêm)
| rechts
| 16 || 5 || 16
| 37 || 22 || 25
| 24 || 22 || 13
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Moderaterne
| centrum
| (rechts)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Konservative
| centrum
| rechts
| 13 || 10 || 12
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|6 || 8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 16
| 27 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|30 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|35
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|26
|-
| Enhedslisten
| (extreêm)
| lienks
| 11 || 9 || 13
| 14 || 12 || 4
| 6 || 4 || 5
| 6 ||  || 
|  || 5 || 5
|-
| Radikale Venstre
| centrum
| (lienks)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 7 || 16
| 8 || 17 || 9
| 17 || 9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|7
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10
| 11 || 10 || 9
|-
| Danmarksdemokraterne
| (extreêm)
| rechts 
| 10 || 14 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Alternativet
| (centrum)
| lienks
| 5 || 6 || 5
| 9 ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Borgernes Parti
| extreêm
| rechts
| 4 || ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Nye Borgerlige
| extreêm
| rechts
|  || 6 || 4
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Kristeligt Folkeparti
| centrum
| (rechts)
|  ||  || 
|  ||  || 
|  || 4 || 4
|  || 4 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4
|-
| Centrum-Demokraterne
| centrum
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 8
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 ! || 9 || 9
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|15
|-
| Fremskridtspartiet
| extreêm
| rechts
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 4
| 11 || 12 || 16
| 9 || 6 || 16
|-
| Fælles Kurs
| (extreêm)
| lienks
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 4 ||  || 
|-
| onafankelijk
|
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 1 ||  || 
|  ||  || 
|-
! colspan=3 | totael
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
|-
! colspan=3 | coalitie
! 82 || 89 || 48
! 53 || 107 || 64
! 70 || 72 || 70
! 75/70 || 59 || 67
! 70 || 77 || 65
|}

=== Premiers ===
Statsministre vanof 1945.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! statsminister || tied || jaer || partie
|-
| Vilhelm Buhl || 1945 - 1945 || 0 || Socialdemokratiet
|-
| Knud Kristensen || 1945 - 1947 || 2 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1947 - 1950 || 3 || Socialdemokratiet
|-
| Erik Eriksen || 1950 - 1953 || 3 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1953 - 1955 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Hans Christian Hansen || 1955 - 1960 || 5 || Socialdemokratiet
|-
| Viggo Kampmann || 1960 - 1962 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Jens Otto Krag || 1962 - 1968 || 6 || Socialdemokratiet
|-
| Hilmar Baunsgaard || 1968 - 1971 || 3 || Radikale Venstre
|-
| Jens Otto Krag || 1971 - 1972 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Anker Jørgenson || 1972 - 1973 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Hartling || 1973 - 1975 || 2 || Venstre
|-
| Anker Jørgenson || 1975 - 1982 || 7 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Schlüter || 1982 - 1993 || 11 || Konservative
|-
| Poul Nyrup Rasmussen || 1993 - 2001 || 8 || Socialdemokratiet
|-
| Anders Fogh Rasmussen || 2001 - 2009 || 8 || Venstre
|-
| Lars Løkke Rasmussen || 2009 - 2011 || 2 || Venstre
|-
| Helle Thorning-Schmidt || 2011 - 2015 || 4 || Socialdemokratiet
|-
| Lars Løkke Rasmussen || 2015 - 2019 || 4 || Venstre
|-
| Mette Frederiksen || 2019 - noe || 7 || Socialdemokratiet
|-
|}

== Godsdienst ==
De nasjonaâle kerke van Denemarken is de [[lutheranisme|Evanhelisch-Lutherse Kerke]]. Sins [[1849]] besti 't er in Denemarken vrieheid van hodsdienst. 't Christendom kreeg rond 1100 vassen voet in Denemarken. De evanhelisch-lutherse kerke tel 9 bisdommen, wiran de konieng an 't oôd sti. De 2100 gemeêntes worn bestuurd deur een deur de leden hekozen kerkeraed. Ongeveer 85% van de bevolkieng is evanhelisch-luthers, mè de miste hin allin ni kerke bie bruiloften en derhelijke. 

Buuten de evanhelisch-lutherse kerke ei je in Denemarken ok nog de [[Roôms-Kattelieke Kerke]], en ienkele are kerken. Sins [[1953]] ei Denemarken wee een eihen katholieke bisschop. Der zien ongeveer 35.000 katholieken. Ok zien der nog 6500 [[joôden]]. Tevens ken Denemarken ok de bewehieng [[Forn Sidr]] (De ouwe traditie), deze mensen vereêr'n nog de ouwe Scandinavische hood'n zoas Thor en Odin.

== Cultuur ==
[[Hygge]] is út behrip voe de Deense cultuur. Hygge ei te maeken mie sfeêr, hezelligeid, mè ok interieur. Ok zurhen onder are eetn en drienk'n voe hygge. Hygge is in 't Ollands je vertaâln bie hezelligeid, mè de Denen zelf vin'n 't nie te vertaâln. Hygge wor beschouwt as de uutdrukkieng voe de Deense mentaliteit.

== Lienks nae buten ==
* [https://www.landenweb.nl/denemarken/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Denmark Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210705032013/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/denmark/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/denemarken/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/denemarken/ Klimaatinfo] 
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=173 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/denmark_nl Europese Unie]
* [https://historiek.net/c/landen/denemarken/ Historiek]

{{Europa}}

[[Categorie:Denemarken| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>01texyo4yhxkz5qugbvlaefzk3kwsrv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>180468</id>
      <parentid>180467</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T09:39:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Eilan'n */</comment>
      <origin>180468</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12316" sha1="q0s8oqdptcs6j5hy3sxqpdmdtvpntxg" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Kongeriget Danmark
 |vlagge=Flag of Denmark.svg
 |waepen=National coat of arms of Denmark.svg
 |locaotie=LocationDenmark.png
 |taelen=[[Deens]]
 |oôdstad=[[Kopenhagen]]
 |regeriengsvurm=[[Constitutionêle monarchie]]
 |staetsoôd=[[Frederik van Denemarken]]
 |regeriengsleider=[[Mette Frederiksen]]
 |religie=[[Protestants]]
 |km2= 42.954
 |pctwaeter=1,6
 |inweuners= 5.993.000 (2025)
 |dichteid= 140
 |volkslied=[[Der er et yndigt land]]
 |munte=[[Deense kroôn]]
 |valutacode=DKK
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=5 juni
 |tld=dk
 |landcode=DK/DNK
 |tel=45
}}
[[Plaetje:Kaart Denemarken.gif|thumb|Kaerte]]
[[Plaetje:Regions of Denmark.jpg|thumb|Kaerte rehio's]]
[[Plaetje:Denmark islands.PNG|thumb|Kaerte Jutland + eilan'n]]
[[Plaetje:Storebæltsbroen from Sjælland.jpg|thumb|Groôte Beltbrugge]]
'''Denemarken''' is een land in [[Noôrd-Europa]], iets hroôter as [[Nederland]], mee 6 meljoen inweuners. 

Den 'oôdstad is [[Kopenhagen]]. 

't Land bestit deêls uut een vasteland, [[Jutland]], en deêls uut een antal eilan'n, weerop den 'oôdstad is 'elege.

't Land hrenst an [[Duutsland]] en via een brugge an [[Zweden]].

== Heografie ==
Denemarken ei mè 1 landhrens en das in 't zuuden van 't land wirat et grens an Duutsland. In 't noôrn ligt 't [[Skagerrak]], in 't oôssen 't [[Kattehat]] en de [[Oôstzeê]] en in 't wessen grens tet an de Noôrdzeê. Denemarken oor bie Scandinavië en is helieke ok 't zuudelijkste land van [[Scandinavië]]. 't Besti uut ongeveêr 500 eilan'n en 't hroste stik land is 't schiereiland Jutland. 

Denemarken grens bieni an [[Zweden]], mè wor escheien deur de [[Sont]], een smalle zeêstraete. Der lig echter wè een bruhhe en een tunnel ni Zweden. Denemarken is bieni illemille vlak. An de weskust is tet vlakste, di lihhen de polders tehen 't Deense waddenhebied an. Oe vadder ni 't oôssen, oe euvelachtiher at wor. Ut oôgste punt van Jutland is [[Yding Skovhøj]] bie 173 meter. 

't Hroste eiland van Denemarken is [[Seeland]]. Bie een oppervlak van 43.000 km2 is Denemarken net iets hrotter dan Nederland. 't Ei echter mè 6 meljoen inweuners dus is vee minder dichtbevolkt.

Denemarken ei twi overzeêse hebiedsdeêl'n, de Faeröereilan'n en Groenland. Deze hebieden èn wè een eihen zelfbestier.

== Rehio's ==
Sins 1 jannewari 2007 is Denemarken verdeêld in vuuf rehio's. Deze rehio's vervang'n de voormalihe 14 provincies. Ok 't antal gemeêntes is teruhebrocht van 271 tot 98 gemeêntes. De huudihe rehio's zien:
* Oôdstad - Region Hovedstaden
* Midd'n-Jutland - Region Midtjylland
* Noôrd-Jutland - Region Nordjylland
* Seeland - Region Sjælland
* Zuud-Denemarken - Region Syddanmark

== Eilan'n ==
Groôtste eilan'n binne:

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! eiland || km² || inw. &lt;br&gt; 2026|| rehio
|-
| Ærø || 88 || 5.800 || 
|-
| Als || 311 || 50.000 || 
|-
| Amager || 96 || 228.000 || 
|-
| Anholt || 22 || 130 || 
|-
| Bornholm || 589 || 39.000 || 
|-
| Falster || 514 || 41.000 || 
|-
| Fanø ¹ || 60 || 3.300 || 
|-
| Fur || 22 || 740 || 
|-
| Fyn (Funen) || 2989 || 482.000 || 
|-
| Langeland || 284 || 12.000 || 
|-
| Læsø || 113 || 1.700 || 
|-
| Lolland || 1245 || 56.000 || 
|-
| Møn || 218 || 8.900 || 
|-
| Mors || 360 || 19.000 || 
|-
| Nørrejyske Ø / &lt;br&gt; Vendsyssel-Thy || 4674 || 240.000 || 
|-
| Rømø ¹ || 87 || 540 || 
|-
| Saltholm || 17 || 2 || 
|-
| Samsø || 112 || 3.600 || 
|-
| Sjælland (Seêland) || 7049 || 2.390.000 || 
|-
| Tåsinge || 70 || 6.500 || 
|-
|}

¹ [[Waddeneilan'n]]

== Steê ==
Groôtste steê mie inweuners (2025):

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê || Inweuners || Anders
|-
| [[København]] || 667.000 || Kopenhagen (Ned.)
|-
| [[Aarhus]] || 301.000 || Århus
|-
| [[Odense]] || 185.000 ||
|-
| [[Aalborg]] || 122.000 || Ålborg
|-
| [[Esbjerg]] || 72.000 ||
|-
| [[Randers]] || 65.000 ||
|-
| [[Horsens]] || 64.000 ||
|-
| [[Kolding]] || 64.000 ||
|-
| [[Vejle]] || 62.000 ||
|-
| [[Roskilde]] || 53.000 ||
|-
|}

== Tael ==
De officiele landstaele in Denemarken is [[Deens]]. Deens is de tael van vriewè alle Denen, oewè an de mensen op [[Groenland]] en de [[Faeröereilan'n]] neffen 't Deens ok der eihen tael spreek'n. In 't zuuden van Denemarken wor ok [[Duuts]] esprook'n. Andere taelen in Denemarken zien onder are [[Zweeds]], [[Noôrs]] en [[Faeröers]], wat a ok officieel erkend is as een tael.

== Economie ==
Denemarken was tot 1945 oôdzaekelijk een lanbouwland, mè nae deze tied breien de industrële sector hihantisch uut en noe besli de lanbouw nog slechs 5% van 't BNP. Tradisjonele industrieproduct'n van Denemarken komm'n nog uut de visserie en scheepsbouw, mè dit is de leste jaeren ok ofenomen.

De belangriekste uutvoerproduct'n van Denemarken zien lanbouwproduct'n, mesines, meubilair, vleês en vis. Invoerproduct'n zien ok mesines, metaelen en branstoffen. Lan'n wibie a vee ehandeld wor zien Duutsland, Zweden en 't Vereênigd Konienkriek.

== Politiek en bestier ==
Denemarken is een constitutionêle monarchie. Dit wil zèn dat 'er spraeke is van een monarchie hereheêrd deur een hrondwet. Dit is a zo sins [[1953]].

De wethevende macht wor uutevoerd deur de monarch, die a tevens ok staetsoôd is, en 't parlement. 't Parlement, ok wè [[Folketinget]], besti uut 179 man onderebrocht in 1 kaemer. Vooreen, toet oengeveer 1990, was de sociaoldemocraotische partie 't belangriekst, mè 't tie behon te keren en de mensen wiern meer conservaetief en liberaolistisch. Noe besti de rehering dan ok uut een liberaâl-conservaetieve coalitie onger toezicht van de Deênse Volkspartie, of in 't Deêns de 'Dansk Folkeparti'. De uutvoerende macht wor uutevoerd deur de monarch en de ministers.

Van 1972 toet 2024 was [[Margaretha II]] staetsoôd van Denemarken.

=== Parlement ===
Folketinget vanof 1981.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! rowspan=2 | partie
! rowspan=2 | richtieng
! rowspan=2 | richtieng
! colspan=15 | zeêtels
|-
! 2026 || 2022 || 2019
! 2015 || 2011 || 2007
! 2005 || 2001 || 1998
! 1994 || 1990 || 1988
! 1987 || 1984 || 1981
|-
| Socialdemokratiet
| centrum
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|50 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|48
| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|44 || 45
| 47 || 52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|63
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|62 || 69 || 55
| 54 || 56 || 59
|-
| Socialistisk Folkeparti
| (centrum)
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 15 || 14
| 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 23
| 11 || 12 || 13
| 13 || 15 || 24
| 27 || 21 || 21
|-
| Venstre
| centrum
| rechts
| 18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|23 || 43
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|46
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|56 || 42
| 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|29 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|19 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20
|-
| Liberal Alliance
| (centrum)
| rechts
| 16 || 14 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13 || 9 || 5
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Dansk Folkeparti
| (extreêm)
| rechts
| 16 || 5 || 16
| 37 || 22 || 25
| 24 || 22 || 13
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Moderaterne
| centrum
| (rechts)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Konservative
| centrum
| rechts
| 13 || 10 || 12
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|6 || 8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 16
| 27 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|30 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|35
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|26
|-
| Enhedslisten
| (extreêm)
| lienks
| 11 || 9 || 13
| 14 || 12 || 4
| 6 || 4 || 5
| 6 ||  || 
|  || 5 || 5
|-
| Radikale Venstre
| centrum
| (lienks)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 7 || 16
| 8 || 17 || 9
| 17 || 9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|7
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10
| 11 || 10 || 9
|-
| Danmarksdemokraterne
| (extreêm)
| rechts 
| 10 || 14 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Alternativet
| (centrum)
| lienks
| 5 || 6 || 5
| 9 ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Borgernes Parti
| extreêm
| rechts
| 4 || ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Nye Borgerlige
| extreêm
| rechts
|  || 6 || 4
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Kristeligt Folkeparti
| centrum
| (rechts)
|  ||  || 
|  ||  || 
|  || 4 || 4
|  || 4 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4
|-
| Centrum-Demokraterne
| centrum
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 8
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 ! || 9 || 9
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|15
|-
| Fremskridtspartiet
| extreêm
| rechts
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 4
| 11 || 12 || 16
| 9 || 6 || 16
|-
| Fælles Kurs
| (extreêm)
| lienks
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 4 ||  || 
|-
| onafankelijk
|
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 1 ||  || 
|  ||  || 
|-
! colspan=3 | totael
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
|-
! colspan=3 | coalitie
! 82 || 89 || 48
! 53 || 107 || 64
! 70 || 72 || 70
! 75/70 || 59 || 67
! 70 || 77 || 65
|}

=== Premiers ===
Statsministre vanof 1945.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! statsminister || tied || jaer || partie
|-
| Vilhelm Buhl || 1945 - 1945 || 0 || Socialdemokratiet
|-
| Knud Kristensen || 1945 - 1947 || 2 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1947 - 1950 || 3 || Socialdemokratiet
|-
| Erik Eriksen || 1950 - 1953 || 3 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1953 - 1955 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Hans Christian Hansen || 1955 - 1960 || 5 || Socialdemokratiet
|-
| Viggo Kampmann || 1960 - 1962 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Jens Otto Krag || 1962 - 1968 || 6 || Socialdemokratiet
|-
| Hilmar Baunsgaard || 1968 - 1971 || 3 || Radikale Venstre
|-
| Jens Otto Krag || 1971 - 1972 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Anker Jørgenson || 1972 - 1973 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Hartling || 1973 - 1975 || 2 || Venstre
|-
| Anker Jørgenson || 1975 - 1982 || 7 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Schlüter || 1982 - 1993 || 11 || Konservative
|-
| Poul Nyrup Rasmussen || 1993 - 2001 || 8 || Socialdemokratiet
|-
| Anders Fogh Rasmussen || 2001 - 2009 || 8 || Venstre
|-
| Lars Løkke Rasmussen || 2009 - 2011 || 2 || Venstre
|-
| Helle Thorning-Schmidt || 2011 - 2015 || 4 || Socialdemokratiet
|-
| Lars Løkke Rasmussen || 2015 - 2019 || 4 || Venstre
|-
| Mette Frederiksen || 2019 - noe || 7 || Socialdemokratiet
|-
|}

== Godsdienst ==
De nasjonaâle kerke van Denemarken is de [[lutheranisme|Evanhelisch-Lutherse Kerke]]. Sins [[1849]] besti 't er in Denemarken vrieheid van hodsdienst. 't Christendom kreeg rond 1100 vassen voet in Denemarken. De evanhelisch-lutherse kerke tel 9 bisdommen, wiran de konieng an 't oôd sti. De 2100 gemeêntes worn bestuurd deur een deur de leden hekozen kerkeraed. Ongeveer 85% van de bevolkieng is evanhelisch-luthers, mè de miste hin allin ni kerke bie bruiloften en derhelijke. 

Buuten de evanhelisch-lutherse kerke ei je in Denemarken ok nog de [[Roôms-Kattelieke Kerke]], en ienkele are kerken. Sins [[1953]] ei Denemarken wee een eihen katholieke bisschop. Der zien ongeveer 35.000 katholieken. Ok zien der nog 6500 [[joôden]]. Tevens ken Denemarken ok de bewehieng [[Forn Sidr]] (De ouwe traditie), deze mensen vereêr'n nog de ouwe Scandinavische hood'n zoas Thor en Odin.

== Cultuur ==
[[Hygge]] is út behrip voe de Deense cultuur. Hygge ei te maeken mie sfeêr, hezelligeid, mè ok interieur. Ok zurhen onder are eetn en drienk'n voe hygge. Hygge is in 't Ollands je vertaâln bie hezelligeid, mè de Denen zelf vin'n 't nie te vertaâln. Hygge wor beschouwt as de uutdrukkieng voe de Deense mentaliteit.

== Lienks nae buten ==
* [https://www.landenweb.nl/denemarken/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Denmark Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210705032013/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/denmark/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/denemarken/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/denemarken/ Klimaatinfo] 
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=173 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/denmark_nl Europese Unie]
* [https://historiek.net/c/landen/denemarken/ Historiek]

{{Europa}}

[[Categorie:Denemarken| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>q0s8oqdptcs6j5hy3sxqpdmdtvpntxg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>180469</id>
      <parentid>180468</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T09:44:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Eilan'n */</comment>
      <origin>180469</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12349" sha1="7nbh0d9i1ycd755igwby1wpde89iwxe" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Kongeriget Danmark
 |vlagge=Flag of Denmark.svg
 |waepen=National coat of arms of Denmark.svg
 |locaotie=LocationDenmark.png
 |taelen=[[Deens]]
 |oôdstad=[[Kopenhagen]]
 |regeriengsvurm=[[Constitutionêle monarchie]]
 |staetsoôd=[[Frederik van Denemarken]]
 |regeriengsleider=[[Mette Frederiksen]]
 |religie=[[Protestants]]
 |km2= 42.954
 |pctwaeter=1,6
 |inweuners= 5.993.000 (2025)
 |dichteid= 140
 |volkslied=[[Der er et yndigt land]]
 |munte=[[Deense kroôn]]
 |valutacode=DKK
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=5 juni
 |tld=dk
 |landcode=DK/DNK
 |tel=45
}}
[[Plaetje:Kaart Denemarken.gif|thumb|Kaerte]]
[[Plaetje:Regions of Denmark.jpg|thumb|Kaerte rehio's]]
[[Plaetje:Denmark islands.PNG|thumb|Kaerte Jutland + eilan'n]]
[[Plaetje:Storebæltsbroen from Sjælland.jpg|thumb|Groôte Beltbrugge]]
'''Denemarken''' is een land in [[Noôrd-Europa]], iets hroôter as [[Nederland]], mee 6 meljoen inweuners. 

Den 'oôdstad is [[Kopenhagen]]. 

't Land bestit deêls uut een vasteland, [[Jutland]], en deêls uut een antal eilan'n, weerop den 'oôdstad is 'elege.

't Land hrenst an [[Duutsland]] en via een brugge an [[Zweden]].

== Heografie ==
Denemarken ei mè 1 landhrens en das in 't zuuden van 't land wirat et grens an Duutsland. In 't noôrn ligt 't [[Skagerrak]], in 't oôssen 't [[Kattehat]] en de [[Oôstzeê]] en in 't wessen grens tet an de Noôrdzeê. Denemarken oor bie Scandinavië en is helieke ok 't zuudelijkste land van [[Scandinavië]]. 't Besti uut ongeveêr 500 eilan'n en 't hroste stik land is 't schiereiland Jutland. 

Denemarken grens bieni an [[Zweden]], mè wor escheien deur de [[Sont]], een smalle zeêstraete. Der lig echter wè een bruhhe en een tunnel ni Zweden. Denemarken is bieni illemille vlak. An de weskust is tet vlakste, di lihhen de polders tehen 't Deense waddenhebied an. Oe vadder ni 't oôssen, oe euvelachtiher at wor. Ut oôgste punt van Jutland is [[Yding Skovhøj]] bie 173 meter. 

't Hroste eiland van Denemarken is [[Seeland]]. Bie een oppervlak van 43.000 km2 is Denemarken net iets hrotter dan Nederland. 't Ei echter mè 6 meljoen inweuners dus is vee minder dichtbevolkt.

Denemarken ei twi overzeêse hebiedsdeêl'n, de Faeröereilan'n en Groenland. Deze hebieden èn wè een eihen zelfbestier.

== Rehio's ==
Sins 1 jannewari 2007 is Denemarken verdeêld in vuuf rehio's. Deze rehio's vervang'n de voormalihe 14 provincies. Ok 't antal gemeêntes is teruhebrocht van 271 tot 98 gemeêntes. De huudihe rehio's zien:
* Oôdstad - Region Hovedstaden
* Midd'n-Jutland - Region Midtjylland
* Noôrd-Jutland - Region Nordjylland
* Seeland - Region Sjælland
* Zuud-Denemarken - Region Syddanmark

== Eilan'n ==
Groôtste eilan'n binne:

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! eiland || km² || inw. &lt;br&gt; 2026|| rehio
|-
| Ærø || 88 || 5.800 || 
|-
| Als || 311 || 50.000 || 
|-
| Amager || 96 || 228.000 || 
|-
| Anholt || 22 || 130 || 
|-
| Bornholm || 589 || 39.000 || 
|-
| Falster || 514 || 41.000 || 
|-
| Fanø ¹ || 60 || 3.300 || 
|-
| Fur || 22 || 740 || 
|-
| Fyn (Funen) || 2989 || 482.000 || 
|-
| Langeland || 284 || 12.000 || 
|-
| Læsø || 113 || 1.700 || Nordjylland
|-
| Lolland || 1245 || 56.000 || 
|-
| Møn || 218 || 8.900 || 
|-
| Mors || 360 || 19.000 || Nordjylland
|-
| Nørrejyske Ø / &lt;br&gt; Vendsyssel-Thy || 4674 || 240.000 || Nordjylland
|-
| Rømø ¹ || 87 || 540 || 
|-
| Saltholm || 17 || 2 || 
|-
| Samsø || 112 || 3.600 || 
|-
| Sjælland (Seêland) || 7049 || 2.390.000 || 
|-
| Tåsinge || 70 || 6.500 || 
|-
|}

¹ [[Waddeneilan'n]]

== Steê ==
Groôtste steê mie inweuners (2025):

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê || Inweuners || Anders
|-
| [[København]] || 667.000 || Kopenhagen (Ned.)
|-
| [[Aarhus]] || 301.000 || Århus
|-
| [[Odense]] || 185.000 ||
|-
| [[Aalborg]] || 122.000 || Ålborg
|-
| [[Esbjerg]] || 72.000 ||
|-
| [[Randers]] || 65.000 ||
|-
| [[Horsens]] || 64.000 ||
|-
| [[Kolding]] || 64.000 ||
|-
| [[Vejle]] || 62.000 ||
|-
| [[Roskilde]] || 53.000 ||
|-
|}

== Tael ==
De officiele landstaele in Denemarken is [[Deens]]. Deens is de tael van vriewè alle Denen, oewè an de mensen op [[Groenland]] en de [[Faeröereilan'n]] neffen 't Deens ok der eihen tael spreek'n. In 't zuuden van Denemarken wor ok [[Duuts]] esprook'n. Andere taelen in Denemarken zien onder are [[Zweeds]], [[Noôrs]] en [[Faeröers]], wat a ok officieel erkend is as een tael.

== Economie ==
Denemarken was tot 1945 oôdzaekelijk een lanbouwland, mè nae deze tied breien de industrële sector hihantisch uut en noe besli de lanbouw nog slechs 5% van 't BNP. Tradisjonele industrieproduct'n van Denemarken komm'n nog uut de visserie en scheepsbouw, mè dit is de leste jaeren ok ofenomen.

De belangriekste uutvoerproduct'n van Denemarken zien lanbouwproduct'n, mesines, meubilair, vleês en vis. Invoerproduct'n zien ok mesines, metaelen en branstoffen. Lan'n wibie a vee ehandeld wor zien Duutsland, Zweden en 't Vereênigd Konienkriek.

== Politiek en bestier ==
Denemarken is een constitutionêle monarchie. Dit wil zèn dat 'er spraeke is van een monarchie hereheêrd deur een hrondwet. Dit is a zo sins [[1953]].

De wethevende macht wor uutevoerd deur de monarch, die a tevens ok staetsoôd is, en 't parlement. 't Parlement, ok wè [[Folketinget]], besti uut 179 man onderebrocht in 1 kaemer. Vooreen, toet oengeveer 1990, was de sociaoldemocraotische partie 't belangriekst, mè 't tie behon te keren en de mensen wiern meer conservaetief en liberaolistisch. Noe besti de rehering dan ok uut een liberaâl-conservaetieve coalitie onger toezicht van de Deênse Volkspartie, of in 't Deêns de 'Dansk Folkeparti'. De uutvoerende macht wor uutevoerd deur de monarch en de ministers.

Van 1972 toet 2024 was [[Margaretha II]] staetsoôd van Denemarken.

=== Parlement ===
Folketinget vanof 1981.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! rowspan=2 | partie
! rowspan=2 | richtieng
! rowspan=2 | richtieng
! colspan=15 | zeêtels
|-
! 2026 || 2022 || 2019
! 2015 || 2011 || 2007
! 2005 || 2001 || 1998
! 1994 || 1990 || 1988
! 1987 || 1984 || 1981
|-
| Socialdemokratiet
| centrum
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|50 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|48
| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|44 || 45
| 47 || 52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|63
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|62 || 69 || 55
| 54 || 56 || 59
|-
| Socialistisk Folkeparti
| (centrum)
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 15 || 14
| 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 23
| 11 || 12 || 13
| 13 || 15 || 24
| 27 || 21 || 21
|-
| Venstre
| centrum
| rechts
| 18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|23 || 43
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|46
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|56 || 42
| 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|29 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|19 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20
|-
| Liberal Alliance
| (centrum)
| rechts
| 16 || 14 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13 || 9 || 5
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Dansk Folkeparti
| (extreêm)
| rechts
| 16 || 5 || 16
| 37 || 22 || 25
| 24 || 22 || 13
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Moderaterne
| centrum
| (rechts)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Konservative
| centrum
| rechts
| 13 || 10 || 12
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|6 || 8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 16
| 27 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|30 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|35
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|26
|-
| Enhedslisten
| (extreêm)
| lienks
| 11 || 9 || 13
| 14 || 12 || 4
| 6 || 4 || 5
| 6 ||  || 
|  || 5 || 5
|-
| Radikale Venstre
| centrum
| (lienks)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 7 || 16
| 8 || 17 || 9
| 17 || 9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|7
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10
| 11 || 10 || 9
|-
| Danmarksdemokraterne
| (extreêm)
| rechts 
| 10 || 14 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Alternativet
| (centrum)
| lienks
| 5 || 6 || 5
| 9 ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Borgernes Parti
| extreêm
| rechts
| 4 || ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Nye Borgerlige
| extreêm
| rechts
|  || 6 || 4
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Kristeligt Folkeparti
| centrum
| (rechts)
|  ||  || 
|  ||  || 
|  || 4 || 4
|  || 4 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4
|-
| Centrum-Demokraterne
| centrum
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 8
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 ! || 9 || 9
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|15
|-
| Fremskridtspartiet
| extreêm
| rechts
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 4
| 11 || 12 || 16
| 9 || 6 || 16
|-
| Fælles Kurs
| (extreêm)
| lienks
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 4 ||  || 
|-
| onafankelijk
|
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 1 ||  || 
|  ||  || 
|-
! colspan=3 | totael
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
|-
! colspan=3 | coalitie
! 82 || 89 || 48
! 53 || 107 || 64
! 70 || 72 || 70
! 75/70 || 59 || 67
! 70 || 77 || 65
|}

=== Premiers ===
Statsministre vanof 1945.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! statsminister || tied || jaer || partie
|-
| Vilhelm Buhl || 1945 - 1945 || 0 || Socialdemokratiet
|-
| Knud Kristensen || 1945 - 1947 || 2 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1947 - 1950 || 3 || Socialdemokratiet
|-
| Erik Eriksen || 1950 - 1953 || 3 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1953 - 1955 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Hans Christian Hansen || 1955 - 1960 || 5 || Socialdemokratiet
|-
| Viggo Kampmann || 1960 - 1962 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Jens Otto Krag || 1962 - 1968 || 6 || Socialdemokratiet
|-
| Hilmar Baunsgaard || 1968 - 1971 || 3 || Radikale Venstre
|-
| Jens Otto Krag || 1971 - 1972 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Anker Jørgenson || 1972 - 1973 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Hartling || 1973 - 1975 || 2 || Venstre
|-
| Anker Jørgenson || 1975 - 1982 || 7 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Schlüter || 1982 - 1993 || 11 || Konservative
|-
| Poul Nyrup Rasmussen || 1993 - 2001 || 8 || Socialdemokratiet
|-
| Anders Fogh Rasmussen || 2001 - 2009 || 8 || Venstre
|-
| Lars Løkke Rasmussen || 2009 - 2011 || 2 || Venstre
|-
| Helle Thorning-Schmidt || 2011 - 2015 || 4 || Socialdemokratiet
|-
| Lars Løkke Rasmussen || 2015 - 2019 || 4 || Venstre
|-
| Mette Frederiksen || 2019 - noe || 7 || Socialdemokratiet
|-
|}

== Godsdienst ==
De nasjonaâle kerke van Denemarken is de [[lutheranisme|Evanhelisch-Lutherse Kerke]]. Sins [[1849]] besti 't er in Denemarken vrieheid van hodsdienst. 't Christendom kreeg rond 1100 vassen voet in Denemarken. De evanhelisch-lutherse kerke tel 9 bisdommen, wiran de konieng an 't oôd sti. De 2100 gemeêntes worn bestuurd deur een deur de leden hekozen kerkeraed. Ongeveer 85% van de bevolkieng is evanhelisch-luthers, mè de miste hin allin ni kerke bie bruiloften en derhelijke. 

Buuten de evanhelisch-lutherse kerke ei je in Denemarken ok nog de [[Roôms-Kattelieke Kerke]], en ienkele are kerken. Sins [[1953]] ei Denemarken wee een eihen katholieke bisschop. Der zien ongeveer 35.000 katholieken. Ok zien der nog 6500 [[joôden]]. Tevens ken Denemarken ok de bewehieng [[Forn Sidr]] (De ouwe traditie), deze mensen vereêr'n nog de ouwe Scandinavische hood'n zoas Thor en Odin.

== Cultuur ==
[[Hygge]] is út behrip voe de Deense cultuur. Hygge ei te maeken mie sfeêr, hezelligeid, mè ok interieur. Ok zurhen onder are eetn en drienk'n voe hygge. Hygge is in 't Ollands je vertaâln bie hezelligeid, mè de Denen zelf vin'n 't nie te vertaâln. Hygge wor beschouwt as de uutdrukkieng voe de Deense mentaliteit.

== Lienks nae buten ==
* [https://www.landenweb.nl/denemarken/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Denmark Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210705032013/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/denmark/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/denemarken/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/denemarken/ Klimaatinfo] 
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=173 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/denmark_nl Europese Unie]
* [https://historiek.net/c/landen/denemarken/ Historiek]

{{Europa}}

[[Categorie:Denemarken| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>7nbh0d9i1ycd755igwby1wpde89iwxe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>180470</id>
      <parentid>180469</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T09:45:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Eilan'n */</comment>
      <origin>180470</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12404" sha1="jorix4fmzq690wbyzz0sbks3mryh26a" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Kongeriget Danmark
 |vlagge=Flag of Denmark.svg
 |waepen=National coat of arms of Denmark.svg
 |locaotie=LocationDenmark.png
 |taelen=[[Deens]]
 |oôdstad=[[Kopenhagen]]
 |regeriengsvurm=[[Constitutionêle monarchie]]
 |staetsoôd=[[Frederik van Denemarken]]
 |regeriengsleider=[[Mette Frederiksen]]
 |religie=[[Protestants]]
 |km2= 42.954
 |pctwaeter=1,6
 |inweuners= 5.993.000 (2025)
 |dichteid= 140
 |volkslied=[[Der er et yndigt land]]
 |munte=[[Deense kroôn]]
 |valutacode=DKK
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=5 juni
 |tld=dk
 |landcode=DK/DNK
 |tel=45
}}
[[Plaetje:Kaart Denemarken.gif|thumb|Kaerte]]
[[Plaetje:Regions of Denmark.jpg|thumb|Kaerte rehio's]]
[[Plaetje:Denmark islands.PNG|thumb|Kaerte Jutland + eilan'n]]
[[Plaetje:Storebæltsbroen from Sjælland.jpg|thumb|Groôte Beltbrugge]]
'''Denemarken''' is een land in [[Noôrd-Europa]], iets hroôter as [[Nederland]], mee 6 meljoen inweuners. 

Den 'oôdstad is [[Kopenhagen]]. 

't Land bestit deêls uut een vasteland, [[Jutland]], en deêls uut een antal eilan'n, weerop den 'oôdstad is 'elege.

't Land hrenst an [[Duutsland]] en via een brugge an [[Zweden]].

== Heografie ==
Denemarken ei mè 1 landhrens en das in 't zuuden van 't land wirat et grens an Duutsland. In 't noôrn ligt 't [[Skagerrak]], in 't oôssen 't [[Kattehat]] en de [[Oôstzeê]] en in 't wessen grens tet an de Noôrdzeê. Denemarken oor bie Scandinavië en is helieke ok 't zuudelijkste land van [[Scandinavië]]. 't Besti uut ongeveêr 500 eilan'n en 't hroste stik land is 't schiereiland Jutland. 

Denemarken grens bieni an [[Zweden]], mè wor escheien deur de [[Sont]], een smalle zeêstraete. Der lig echter wè een bruhhe en een tunnel ni Zweden. Denemarken is bieni illemille vlak. An de weskust is tet vlakste, di lihhen de polders tehen 't Deense waddenhebied an. Oe vadder ni 't oôssen, oe euvelachtiher at wor. Ut oôgste punt van Jutland is [[Yding Skovhøj]] bie 173 meter. 

't Hroste eiland van Denemarken is [[Seeland]]. Bie een oppervlak van 43.000 km2 is Denemarken net iets hrotter dan Nederland. 't Ei echter mè 6 meljoen inweuners dus is vee minder dichtbevolkt.

Denemarken ei twi overzeêse hebiedsdeêl'n, de Faeröereilan'n en Groenland. Deze hebieden èn wè een eihen zelfbestier.

== Rehio's ==
Sins 1 jannewari 2007 is Denemarken verdeêld in vuuf rehio's. Deze rehio's vervang'n de voormalihe 14 provincies. Ok 't antal gemeêntes is teruhebrocht van 271 tot 98 gemeêntes. De huudihe rehio's zien:
* Oôdstad - Region Hovedstaden
* Midd'n-Jutland - Region Midtjylland
* Noôrd-Jutland - Region Nordjylland
* Seeland - Region Sjælland
* Zuud-Denemarken - Region Syddanmark

== Eilan'n ==
Groôtste eilan'n binne:

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! eiland || km² || inw. &lt;br&gt; 2026|| rehio
|-
| Ærø || 88 || 5.800 || 
|-
| Als || 311 || 50.000 || 
|-
| Amager || 96 || 228.000 || 
|-
| Anholt || 22 || 130 || Midtjylland
|-
| Bornholm || 589 || 39.000 || 
|-
| Falster || 514 || 41.000 || 
|-
| Fanø ¹ || 60 || 3.300 || Midtjylland
|-
| Fur || 22 || 740 || Midtjylland
|-
| Fyn (Funen) || 2989 || 482.000 || 
|-
| Langeland || 284 || 12.000 || 
|-
| Læsø || 113 || 1.700 || Nordjylland
|-
| Lolland || 1245 || 56.000 || 
|-
| Møn || 218 || 8.900 || 
|-
| Mors || 360 || 19.000 || Nordjylland
|-
| Nørrejyske Ø / &lt;br&gt; Vendsyssel-Thy || 4674 || 240.000 || Nordjylland
|-
| Rømø ¹ || 87 || 540 || Midtjylland
|-
| Saltholm || 17 || 2 || 
|-
| Samsø || 112 || 3.600 || Midtjylland
|-
| Sjælland (Seêland) || 7049 || 2.390.000 || 
|-
| Tåsinge || 70 || 6.500 || 
|-
|}

¹ [[Waddeneilan'n]]

== Steê ==
Groôtste steê mie inweuners (2025):

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê || Inweuners || Anders
|-
| [[København]] || 667.000 || Kopenhagen (Ned.)
|-
| [[Aarhus]] || 301.000 || Århus
|-
| [[Odense]] || 185.000 ||
|-
| [[Aalborg]] || 122.000 || Ålborg
|-
| [[Esbjerg]] || 72.000 ||
|-
| [[Randers]] || 65.000 ||
|-
| [[Horsens]] || 64.000 ||
|-
| [[Kolding]] || 64.000 ||
|-
| [[Vejle]] || 62.000 ||
|-
| [[Roskilde]] || 53.000 ||
|-
|}

== Tael ==
De officiele landstaele in Denemarken is [[Deens]]. Deens is de tael van vriewè alle Denen, oewè an de mensen op [[Groenland]] en de [[Faeröereilan'n]] neffen 't Deens ok der eihen tael spreek'n. In 't zuuden van Denemarken wor ok [[Duuts]] esprook'n. Andere taelen in Denemarken zien onder are [[Zweeds]], [[Noôrs]] en [[Faeröers]], wat a ok officieel erkend is as een tael.

== Economie ==
Denemarken was tot 1945 oôdzaekelijk een lanbouwland, mè nae deze tied breien de industrële sector hihantisch uut en noe besli de lanbouw nog slechs 5% van 't BNP. Tradisjonele industrieproduct'n van Denemarken komm'n nog uut de visserie en scheepsbouw, mè dit is de leste jaeren ok ofenomen.

De belangriekste uutvoerproduct'n van Denemarken zien lanbouwproduct'n, mesines, meubilair, vleês en vis. Invoerproduct'n zien ok mesines, metaelen en branstoffen. Lan'n wibie a vee ehandeld wor zien Duutsland, Zweden en 't Vereênigd Konienkriek.

== Politiek en bestier ==
Denemarken is een constitutionêle monarchie. Dit wil zèn dat 'er spraeke is van een monarchie hereheêrd deur een hrondwet. Dit is a zo sins [[1953]].

De wethevende macht wor uutevoerd deur de monarch, die a tevens ok staetsoôd is, en 't parlement. 't Parlement, ok wè [[Folketinget]], besti uut 179 man onderebrocht in 1 kaemer. Vooreen, toet oengeveer 1990, was de sociaoldemocraotische partie 't belangriekst, mè 't tie behon te keren en de mensen wiern meer conservaetief en liberaolistisch. Noe besti de rehering dan ok uut een liberaâl-conservaetieve coalitie onger toezicht van de Deênse Volkspartie, of in 't Deêns de 'Dansk Folkeparti'. De uutvoerende macht wor uutevoerd deur de monarch en de ministers.

Van 1972 toet 2024 was [[Margaretha II]] staetsoôd van Denemarken.

=== Parlement ===
Folketinget vanof 1981.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! rowspan=2 | partie
! rowspan=2 | richtieng
! rowspan=2 | richtieng
! colspan=15 | zeêtels
|-
! 2026 || 2022 || 2019
! 2015 || 2011 || 2007
! 2005 || 2001 || 1998
! 1994 || 1990 || 1988
! 1987 || 1984 || 1981
|-
| Socialdemokratiet
| centrum
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|50 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|48
| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|44 || 45
| 47 || 52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|63
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|62 || 69 || 55
| 54 || 56 || 59
|-
| Socialistisk Folkeparti
| (centrum)
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 15 || 14
| 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 23
| 11 || 12 || 13
| 13 || 15 || 24
| 27 || 21 || 21
|-
| Venstre
| centrum
| rechts
| 18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|23 || 43
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|46
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|56 || 42
| 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|29 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|19 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20
|-
| Liberal Alliance
| (centrum)
| rechts
| 16 || 14 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13 || 9 || 5
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Dansk Folkeparti
| (extreêm)
| rechts
| 16 || 5 || 16
| 37 || 22 || 25
| 24 || 22 || 13
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Moderaterne
| centrum
| (rechts)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Konservative
| centrum
| rechts
| 13 || 10 || 12
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|6 || 8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 16
| 27 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|30 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|35
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|26
|-
| Enhedslisten
| (extreêm)
| lienks
| 11 || 9 || 13
| 14 || 12 || 4
| 6 || 4 || 5
| 6 ||  || 
|  || 5 || 5
|-
| Radikale Venstre
| centrum
| (lienks)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 7 || 16
| 8 || 17 || 9
| 17 || 9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|7
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10
| 11 || 10 || 9
|-
| Danmarksdemokraterne
| (extreêm)
| rechts 
| 10 || 14 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Alternativet
| (centrum)
| lienks
| 5 || 6 || 5
| 9 ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Borgernes Parti
| extreêm
| rechts
| 4 || ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Nye Borgerlige
| extreêm
| rechts
|  || 6 || 4
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Kristeligt Folkeparti
| centrum
| (rechts)
|  ||  || 
|  ||  || 
|  || 4 || 4
|  || 4 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4
|-
| Centrum-Demokraterne
| centrum
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 8
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 ! || 9 || 9
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|15
|-
| Fremskridtspartiet
| extreêm
| rechts
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 4
| 11 || 12 || 16
| 9 || 6 || 16
|-
| Fælles Kurs
| (extreêm)
| lienks
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 4 ||  || 
|-
| onafankelijk
|
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 1 ||  || 
|  ||  || 
|-
! colspan=3 | totael
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
|-
! colspan=3 | coalitie
! 82 || 89 || 48
! 53 || 107 || 64
! 70 || 72 || 70
! 75/70 || 59 || 67
! 70 || 77 || 65
|}

=== Premiers ===
Statsministre vanof 1945.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! statsminister || tied || jaer || partie
|-
| Vilhelm Buhl || 1945 - 1945 || 0 || Socialdemokratiet
|-
| Knud Kristensen || 1945 - 1947 || 2 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1947 - 1950 || 3 || Socialdemokratiet
|-
| Erik Eriksen || 1950 - 1953 || 3 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1953 - 1955 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Hans Christian Hansen || 1955 - 1960 || 5 || Socialdemokratiet
|-
| Viggo Kampmann || 1960 - 1962 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Jens Otto Krag || 1962 - 1968 || 6 || Socialdemokratiet
|-
| Hilmar Baunsgaard || 1968 - 1971 || 3 || Radikale Venstre
|-
| Jens Otto Krag || 1971 - 1972 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Anker Jørgenson || 1972 - 1973 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Hartling || 1973 - 1975 || 2 || Venstre
|-
| Anker Jørgenson || 1975 - 1982 || 7 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Schlüter || 1982 - 1993 || 11 || Konservative
|-
| Poul Nyrup Rasmussen || 1993 - 2001 || 8 || Socialdemokratiet
|-
| Anders Fogh Rasmussen || 2001 - 2009 || 8 || Venstre
|-
| Lars Løkke Rasmussen || 2009 - 2011 || 2 || Venstre
|-
| Helle Thorning-Schmidt || 2011 - 2015 || 4 || Socialdemokratiet
|-
| Lars Løkke Rasmussen || 2015 - 2019 || 4 || Venstre
|-
| Mette Frederiksen || 2019 - noe || 7 || Socialdemokratiet
|-
|}

== Godsdienst ==
De nasjonaâle kerke van Denemarken is de [[lutheranisme|Evanhelisch-Lutherse Kerke]]. Sins [[1849]] besti 't er in Denemarken vrieheid van hodsdienst. 't Christendom kreeg rond 1100 vassen voet in Denemarken. De evanhelisch-lutherse kerke tel 9 bisdommen, wiran de konieng an 't oôd sti. De 2100 gemeêntes worn bestuurd deur een deur de leden hekozen kerkeraed. Ongeveer 85% van de bevolkieng is evanhelisch-luthers, mè de miste hin allin ni kerke bie bruiloften en derhelijke. 

Buuten de evanhelisch-lutherse kerke ei je in Denemarken ok nog de [[Roôms-Kattelieke Kerke]], en ienkele are kerken. Sins [[1953]] ei Denemarken wee een eihen katholieke bisschop. Der zien ongeveer 35.000 katholieken. Ok zien der nog 6500 [[joôden]]. Tevens ken Denemarken ok de bewehieng [[Forn Sidr]] (De ouwe traditie), deze mensen vereêr'n nog de ouwe Scandinavische hood'n zoas Thor en Odin.

== Cultuur ==
[[Hygge]] is út behrip voe de Deense cultuur. Hygge ei te maeken mie sfeêr, hezelligeid, mè ok interieur. Ok zurhen onder are eetn en drienk'n voe hygge. Hygge is in 't Ollands je vertaâln bie hezelligeid, mè de Denen zelf vin'n 't nie te vertaâln. Hygge wor beschouwt as de uutdrukkieng voe de Deense mentaliteit.

== Lienks nae buten ==
* [https://www.landenweb.nl/denemarken/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Denmark Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210705032013/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/denmark/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/denemarken/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/denemarken/ Klimaatinfo] 
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=173 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/denmark_nl Europese Unie]
* [https://historiek.net/c/landen/denemarken/ Historiek]

{{Europa}}

[[Categorie:Denemarken| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>jorix4fmzq690wbyzz0sbks3mryh26a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>180471</id>
      <parentid>180470</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T09:48:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Eilan'n */</comment>
      <origin>180471</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12452" sha1="8qkf4nxdslnsauy8kc31ljuehrmzshg" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Kongeriget Danmark
 |vlagge=Flag of Denmark.svg
 |waepen=National coat of arms of Denmark.svg
 |locaotie=LocationDenmark.png
 |taelen=[[Deens]]
 |oôdstad=[[Kopenhagen]]
 |regeriengsvurm=[[Constitutionêle monarchie]]
 |staetsoôd=[[Frederik van Denemarken]]
 |regeriengsleider=[[Mette Frederiksen]]
 |religie=[[Protestants]]
 |km2= 42.954
 |pctwaeter=1,6
 |inweuners= 5.993.000 (2025)
 |dichteid= 140
 |volkslied=[[Der er et yndigt land]]
 |munte=[[Deense kroôn]]
 |valutacode=DKK
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=5 juni
 |tld=dk
 |landcode=DK/DNK
 |tel=45
}}
[[Plaetje:Kaart Denemarken.gif|thumb|Kaerte]]
[[Plaetje:Regions of Denmark.jpg|thumb|Kaerte rehio's]]
[[Plaetje:Denmark islands.PNG|thumb|Kaerte Jutland + eilan'n]]
[[Plaetje:Storebæltsbroen from Sjælland.jpg|thumb|Groôte Beltbrugge]]
'''Denemarken''' is een land in [[Noôrd-Europa]], iets hroôter as [[Nederland]], mee 6 meljoen inweuners. 

Den 'oôdstad is [[Kopenhagen]]. 

't Land bestit deêls uut een vasteland, [[Jutland]], en deêls uut een antal eilan'n, weerop den 'oôdstad is 'elege.

't Land hrenst an [[Duutsland]] en via een brugge an [[Zweden]].

== Heografie ==
Denemarken ei mè 1 landhrens en das in 't zuuden van 't land wirat et grens an Duutsland. In 't noôrn ligt 't [[Skagerrak]], in 't oôssen 't [[Kattehat]] en de [[Oôstzeê]] en in 't wessen grens tet an de Noôrdzeê. Denemarken oor bie Scandinavië en is helieke ok 't zuudelijkste land van [[Scandinavië]]. 't Besti uut ongeveêr 500 eilan'n en 't hroste stik land is 't schiereiland Jutland. 

Denemarken grens bieni an [[Zweden]], mè wor escheien deur de [[Sont]], een smalle zeêstraete. Der lig echter wè een bruhhe en een tunnel ni Zweden. Denemarken is bieni illemille vlak. An de weskust is tet vlakste, di lihhen de polders tehen 't Deense waddenhebied an. Oe vadder ni 't oôssen, oe euvelachtiher at wor. Ut oôgste punt van Jutland is [[Yding Skovhøj]] bie 173 meter. 

't Hroste eiland van Denemarken is [[Seeland]]. Bie een oppervlak van 43.000 km2 is Denemarken net iets hrotter dan Nederland. 't Ei echter mè 6 meljoen inweuners dus is vee minder dichtbevolkt.

Denemarken ei twi overzeêse hebiedsdeêl'n, de Faeröereilan'n en Groenland. Deze hebieden èn wè een eihen zelfbestier.

== Rehio's ==
Sins 1 jannewari 2007 is Denemarken verdeêld in vuuf rehio's. Deze rehio's vervang'n de voormalihe 14 provincies. Ok 't antal gemeêntes is teruhebrocht van 271 tot 98 gemeêntes. De huudihe rehio's zien:
* Oôdstad - Region Hovedstaden
* Midd'n-Jutland - Region Midtjylland
* Noôrd-Jutland - Region Nordjylland
* Seeland - Region Sjælland
* Zuud-Denemarken - Region Syddanmark

== Eilan'n ==
Groôtste eilan'n binne:

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! eiland || km² || inw. &lt;br&gt; 2026|| rehio
|-
| Ærø || 88 || 5.800 || Syddanmark
|-
| Als || 311 || 50.000 || Syddanmark
|-
| Amager || 96 || 228.000 || 
|-
| Anholt || 22 || 130 || Midtjylland
|-
| Bornholm || 589 || 39.000 || 
|-
| Falster || 514 || 41.000 || 
|-
| Fanø ¹ || 60 || 3.300 || Syddanmark
|-
| Fur || 22 || 740 || Midtjylland
|-
| Fyn (Funen) || 2989 || 482.000 || Syddanmark
|-
| Langeland || 284 || 12.000 || Syddanmark
|-
| Læsø || 113 || 1.700 || Nordjylland
|-
| Lolland || 1245 || 56.000 || 
|-
| Møn || 218 || 8.900 || 
|-
| Mors || 360 || 19.000 || Nordjylland
|-
| Nørrejyske Ø / &lt;br&gt; Vendsyssel-Thy || 4674 || 240.000 || Nordjylland
|-
| Rømø ¹ || 87 || 540 || Syddanmark
|-
| Saltholm || 17 || 2 || 
|-
| Samsø || 112 || 3.600 || Midtjylland
|-
| Sjælland (Seêland) || 7049 || 2.390.000 || 
|-
| Tåsinge || 70 || 6.500 || Syddanmark
|-
|}

¹ [[Waddeneilan'n]]

== Steê ==
Groôtste steê mie inweuners (2025):

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê || Inweuners || Anders
|-
| [[København]] || 667.000 || Kopenhagen (Ned.)
|-
| [[Aarhus]] || 301.000 || Århus
|-
| [[Odense]] || 185.000 ||
|-
| [[Aalborg]] || 122.000 || Ålborg
|-
| [[Esbjerg]] || 72.000 ||
|-
| [[Randers]] || 65.000 ||
|-
| [[Horsens]] || 64.000 ||
|-
| [[Kolding]] || 64.000 ||
|-
| [[Vejle]] || 62.000 ||
|-
| [[Roskilde]] || 53.000 ||
|-
|}

== Tael ==
De officiele landstaele in Denemarken is [[Deens]]. Deens is de tael van vriewè alle Denen, oewè an de mensen op [[Groenland]] en de [[Faeröereilan'n]] neffen 't Deens ok der eihen tael spreek'n. In 't zuuden van Denemarken wor ok [[Duuts]] esprook'n. Andere taelen in Denemarken zien onder are [[Zweeds]], [[Noôrs]] en [[Faeröers]], wat a ok officieel erkend is as een tael.

== Economie ==
Denemarken was tot 1945 oôdzaekelijk een lanbouwland, mè nae deze tied breien de industrële sector hihantisch uut en noe besli de lanbouw nog slechs 5% van 't BNP. Tradisjonele industrieproduct'n van Denemarken komm'n nog uut de visserie en scheepsbouw, mè dit is de leste jaeren ok ofenomen.

De belangriekste uutvoerproduct'n van Denemarken zien lanbouwproduct'n, mesines, meubilair, vleês en vis. Invoerproduct'n zien ok mesines, metaelen en branstoffen. Lan'n wibie a vee ehandeld wor zien Duutsland, Zweden en 't Vereênigd Konienkriek.

== Politiek en bestier ==
Denemarken is een constitutionêle monarchie. Dit wil zèn dat 'er spraeke is van een monarchie hereheêrd deur een hrondwet. Dit is a zo sins [[1953]].

De wethevende macht wor uutevoerd deur de monarch, die a tevens ok staetsoôd is, en 't parlement. 't Parlement, ok wè [[Folketinget]], besti uut 179 man onderebrocht in 1 kaemer. Vooreen, toet oengeveer 1990, was de sociaoldemocraotische partie 't belangriekst, mè 't tie behon te keren en de mensen wiern meer conservaetief en liberaolistisch. Noe besti de rehering dan ok uut een liberaâl-conservaetieve coalitie onger toezicht van de Deênse Volkspartie, of in 't Deêns de 'Dansk Folkeparti'. De uutvoerende macht wor uutevoerd deur de monarch en de ministers.

Van 1972 toet 2024 was [[Margaretha II]] staetsoôd van Denemarken.

=== Parlement ===
Folketinget vanof 1981.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! rowspan=2 | partie
! rowspan=2 | richtieng
! rowspan=2 | richtieng
! colspan=15 | zeêtels
|-
! 2026 || 2022 || 2019
! 2015 || 2011 || 2007
! 2005 || 2001 || 1998
! 1994 || 1990 || 1988
! 1987 || 1984 || 1981
|-
| Socialdemokratiet
| centrum
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|50 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|48
| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|44 || 45
| 47 || 52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|63
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|62 || 69 || 55
| 54 || 56 || 59
|-
| Socialistisk Folkeparti
| (centrum)
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 15 || 14
| 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 23
| 11 || 12 || 13
| 13 || 15 || 24
| 27 || 21 || 21
|-
| Venstre
| centrum
| rechts
| 18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|23 || 43
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|46
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|56 || 42
| 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|29 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|19 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20
|-
| Liberal Alliance
| (centrum)
| rechts
| 16 || 14 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13 || 9 || 5
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Dansk Folkeparti
| (extreêm)
| rechts
| 16 || 5 || 16
| 37 || 22 || 25
| 24 || 22 || 13
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Moderaterne
| centrum
| (rechts)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Konservative
| centrum
| rechts
| 13 || 10 || 12
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|6 || 8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 16
| 27 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|30 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|35
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|26
|-
| Enhedslisten
| (extreêm)
| lienks
| 11 || 9 || 13
| 14 || 12 || 4
| 6 || 4 || 5
| 6 ||  || 
|  || 5 || 5
|-
| Radikale Venstre
| centrum
| (lienks)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 7 || 16
| 8 || 17 || 9
| 17 || 9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|7
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10
| 11 || 10 || 9
|-
| Danmarksdemokraterne
| (extreêm)
| rechts 
| 10 || 14 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Alternativet
| (centrum)
| lienks
| 5 || 6 || 5
| 9 ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Borgernes Parti
| extreêm
| rechts
| 4 || ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Nye Borgerlige
| extreêm
| rechts
|  || 6 || 4
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Kristeligt Folkeparti
| centrum
| (rechts)
|  ||  || 
|  ||  || 
|  || 4 || 4
|  || 4 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4
|-
| Centrum-Demokraterne
| centrum
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 8
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 ! || 9 || 9
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|15
|-
| Fremskridtspartiet
| extreêm
| rechts
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 4
| 11 || 12 || 16
| 9 || 6 || 16
|-
| Fælles Kurs
| (extreêm)
| lienks
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 4 ||  || 
|-
| onafankelijk
|
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 1 ||  || 
|  ||  || 
|-
! colspan=3 | totael
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
|-
! colspan=3 | coalitie
! 82 || 89 || 48
! 53 || 107 || 64
! 70 || 72 || 70
! 75/70 || 59 || 67
! 70 || 77 || 65
|}

=== Premiers ===
Statsministre vanof 1945.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! statsminister || tied || jaer || partie
|-
| Vilhelm Buhl || 1945 - 1945 || 0 || Socialdemokratiet
|-
| Knud Kristensen || 1945 - 1947 || 2 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1947 - 1950 || 3 || Socialdemokratiet
|-
| Erik Eriksen || 1950 - 1953 || 3 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1953 - 1955 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Hans Christian Hansen || 1955 - 1960 || 5 || Socialdemokratiet
|-
| Viggo Kampmann || 1960 - 1962 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Jens Otto Krag || 1962 - 1968 || 6 || Socialdemokratiet
|-
| Hilmar Baunsgaard || 1968 - 1971 || 3 || Radikale Venstre
|-
| Jens Otto Krag || 1971 - 1972 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Anker Jørgenson || 1972 - 1973 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Hartling || 1973 - 1975 || 2 || Venstre
|-
| Anker Jørgenson || 1975 - 1982 || 7 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Schlüter || 1982 - 1993 || 11 || Konservative
|-
| Poul Nyrup Rasmussen || 1993 - 2001 || 8 || Socialdemokratiet
|-
| Anders Fogh Rasmussen || 2001 - 2009 || 8 || Venstre
|-
| Lars Løkke Rasmussen || 2009 - 2011 || 2 || Venstre
|-
| Helle Thorning-Schmidt || 2011 - 2015 || 4 || Socialdemokratiet
|-
| Lars Løkke Rasmussen || 2015 - 2019 || 4 || Venstre
|-
| Mette Frederiksen || 2019 - noe || 7 || Socialdemokratiet
|-
|}

== Godsdienst ==
De nasjonaâle kerke van Denemarken is de [[lutheranisme|Evanhelisch-Lutherse Kerke]]. Sins [[1849]] besti 't er in Denemarken vrieheid van hodsdienst. 't Christendom kreeg rond 1100 vassen voet in Denemarken. De evanhelisch-lutherse kerke tel 9 bisdommen, wiran de konieng an 't oôd sti. De 2100 gemeêntes worn bestuurd deur een deur de leden hekozen kerkeraed. Ongeveer 85% van de bevolkieng is evanhelisch-luthers, mè de miste hin allin ni kerke bie bruiloften en derhelijke. 

Buuten de evanhelisch-lutherse kerke ei je in Denemarken ok nog de [[Roôms-Kattelieke Kerke]], en ienkele are kerken. Sins [[1953]] ei Denemarken wee een eihen katholieke bisschop. Der zien ongeveer 35.000 katholieken. Ok zien der nog 6500 [[joôden]]. Tevens ken Denemarken ok de bewehieng [[Forn Sidr]] (De ouwe traditie), deze mensen vereêr'n nog de ouwe Scandinavische hood'n zoas Thor en Odin.

== Cultuur ==
[[Hygge]] is út behrip voe de Deense cultuur. Hygge ei te maeken mie sfeêr, hezelligeid, mè ok interieur. Ok zurhen onder are eetn en drienk'n voe hygge. Hygge is in 't Ollands je vertaâln bie hezelligeid, mè de Denen zelf vin'n 't nie te vertaâln. Hygge wor beschouwt as de uutdrukkieng voe de Deense mentaliteit.

== Lienks nae buten ==
* [https://www.landenweb.nl/denemarken/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Denmark Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210705032013/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/denmark/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/denemarken/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/denemarken/ Klimaatinfo] 
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=173 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/denmark_nl Europese Unie]
* [https://historiek.net/c/landen/denemarken/ Historiek]

{{Europa}}

[[Categorie:Denemarken| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>8qkf4nxdslnsauy8kc31ljuehrmzshg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>180472</id>
      <parentid>180471</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T09:50:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Eilan'n */</comment>
      <origin>180472</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12479" sha1="og5ku6ib5bvefgfevc7fegralfx7gvo" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Kongeriget Danmark
 |vlagge=Flag of Denmark.svg
 |waepen=National coat of arms of Denmark.svg
 |locaotie=LocationDenmark.png
 |taelen=[[Deens]]
 |oôdstad=[[Kopenhagen]]
 |regeriengsvurm=[[Constitutionêle monarchie]]
 |staetsoôd=[[Frederik van Denemarken]]
 |regeriengsleider=[[Mette Frederiksen]]
 |religie=[[Protestants]]
 |km2= 42.954
 |pctwaeter=1,6
 |inweuners= 5.993.000 (2025)
 |dichteid= 140
 |volkslied=[[Der er et yndigt land]]
 |munte=[[Deense kroôn]]
 |valutacode=DKK
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=5 juni
 |tld=dk
 |landcode=DK/DNK
 |tel=45
}}
[[Plaetje:Kaart Denemarken.gif|thumb|Kaerte]]
[[Plaetje:Regions of Denmark.jpg|thumb|Kaerte rehio's]]
[[Plaetje:Denmark islands.PNG|thumb|Kaerte Jutland + eilan'n]]
[[Plaetje:Storebæltsbroen from Sjælland.jpg|thumb|Groôte Beltbrugge]]
'''Denemarken''' is een land in [[Noôrd-Europa]], iets hroôter as [[Nederland]], mee 6 meljoen inweuners. 

Den 'oôdstad is [[Kopenhagen]]. 

't Land bestit deêls uut een vasteland, [[Jutland]], en deêls uut een antal eilan'n, weerop den 'oôdstad is 'elege.

't Land hrenst an [[Duutsland]] en via een brugge an [[Zweden]].

== Heografie ==
Denemarken ei mè 1 landhrens en das in 't zuuden van 't land wirat et grens an Duutsland. In 't noôrn ligt 't [[Skagerrak]], in 't oôssen 't [[Kattehat]] en de [[Oôstzeê]] en in 't wessen grens tet an de Noôrdzeê. Denemarken oor bie Scandinavië en is helieke ok 't zuudelijkste land van [[Scandinavië]]. 't Besti uut ongeveêr 500 eilan'n en 't hroste stik land is 't schiereiland Jutland. 

Denemarken grens bieni an [[Zweden]], mè wor escheien deur de [[Sont]], een smalle zeêstraete. Der lig echter wè een bruhhe en een tunnel ni Zweden. Denemarken is bieni illemille vlak. An de weskust is tet vlakste, di lihhen de polders tehen 't Deense waddenhebied an. Oe vadder ni 't oôssen, oe euvelachtiher at wor. Ut oôgste punt van Jutland is [[Yding Skovhøj]] bie 173 meter. 

't Hroste eiland van Denemarken is [[Seeland]]. Bie een oppervlak van 43.000 km2 is Denemarken net iets hrotter dan Nederland. 't Ei echter mè 6 meljoen inweuners dus is vee minder dichtbevolkt.

Denemarken ei twi overzeêse hebiedsdeêl'n, de Faeröereilan'n en Groenland. Deze hebieden èn wè een eihen zelfbestier.

== Rehio's ==
Sins 1 jannewari 2007 is Denemarken verdeêld in vuuf rehio's. Deze rehio's vervang'n de voormalihe 14 provincies. Ok 't antal gemeêntes is teruhebrocht van 271 tot 98 gemeêntes. De huudihe rehio's zien:
* Oôdstad - Region Hovedstaden
* Midd'n-Jutland - Region Midtjylland
* Noôrd-Jutland - Region Nordjylland
* Seeland - Region Sjælland
* Zuud-Denemarken - Region Syddanmark

== Eilan'n ==
Groôtste eilan'n binne:

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! eiland || km² || inw. &lt;br&gt; 2026|| rehio
|-
| Ærø || 88 || 5.800 || Syddanmark
|-
| Als || 311 || 50.000 || Syddanmark
|-
| Amager || 96 || 228.000 || 
|-
| Anholt || 22 || 130 || Midtjylland
|-
| Bornholm || 589 || 39.000 || 
|-
| Falster || 514 || 41.000 || Sjælland
|-
| Fanø ¹ || 60 || 3.300 || Syddanmark
|-
| Fur || 22 || 740 || Midtjylland
|-
| Fyn (Funen) || 2989 || 482.000 || Syddanmark
|-
| Langeland || 284 || 12.000 || Syddanmark
|-
| Læsø || 113 || 1.700 || Nordjylland
|-
| Lolland || 1245 || 56.000 || Sjælland
|-
| Møn || 218 || 8.900 || Sjælland
|-
| Mors || 360 || 19.000 || Nordjylland
|-
| Nørrejyske Ø / &lt;br&gt; Vendsyssel-Thy || 4674 || 240.000 || Nordjylland
|-
| Rømø ¹ || 87 || 540 || Syddanmark
|-
| Saltholm || 17 || 2 || 
|-
| Samsø || 112 || 3.600 || Midtjylland
|-
| Sjælland (Seêland) || 7049 || 2.390.000 || 
|-
| Tåsinge || 70 || 6.500 || Syddanmark
|-
|}

¹ [[Waddeneilan'n]]

== Steê ==
Groôtste steê mie inweuners (2025):

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê || Inweuners || Anders
|-
| [[København]] || 667.000 || Kopenhagen (Ned.)
|-
| [[Aarhus]] || 301.000 || Århus
|-
| [[Odense]] || 185.000 ||
|-
| [[Aalborg]] || 122.000 || Ålborg
|-
| [[Esbjerg]] || 72.000 ||
|-
| [[Randers]] || 65.000 ||
|-
| [[Horsens]] || 64.000 ||
|-
| [[Kolding]] || 64.000 ||
|-
| [[Vejle]] || 62.000 ||
|-
| [[Roskilde]] || 53.000 ||
|-
|}

== Tael ==
De officiele landstaele in Denemarken is [[Deens]]. Deens is de tael van vriewè alle Denen, oewè an de mensen op [[Groenland]] en de [[Faeröereilan'n]] neffen 't Deens ok der eihen tael spreek'n. In 't zuuden van Denemarken wor ok [[Duuts]] esprook'n. Andere taelen in Denemarken zien onder are [[Zweeds]], [[Noôrs]] en [[Faeröers]], wat a ok officieel erkend is as een tael.

== Economie ==
Denemarken was tot 1945 oôdzaekelijk een lanbouwland, mè nae deze tied breien de industrële sector hihantisch uut en noe besli de lanbouw nog slechs 5% van 't BNP. Tradisjonele industrieproduct'n van Denemarken komm'n nog uut de visserie en scheepsbouw, mè dit is de leste jaeren ok ofenomen.

De belangriekste uutvoerproduct'n van Denemarken zien lanbouwproduct'n, mesines, meubilair, vleês en vis. Invoerproduct'n zien ok mesines, metaelen en branstoffen. Lan'n wibie a vee ehandeld wor zien Duutsland, Zweden en 't Vereênigd Konienkriek.

== Politiek en bestier ==
Denemarken is een constitutionêle monarchie. Dit wil zèn dat 'er spraeke is van een monarchie hereheêrd deur een hrondwet. Dit is a zo sins [[1953]].

De wethevende macht wor uutevoerd deur de monarch, die a tevens ok staetsoôd is, en 't parlement. 't Parlement, ok wè [[Folketinget]], besti uut 179 man onderebrocht in 1 kaemer. Vooreen, toet oengeveer 1990, was de sociaoldemocraotische partie 't belangriekst, mè 't tie behon te keren en de mensen wiern meer conservaetief en liberaolistisch. Noe besti de rehering dan ok uut een liberaâl-conservaetieve coalitie onger toezicht van de Deênse Volkspartie, of in 't Deêns de 'Dansk Folkeparti'. De uutvoerende macht wor uutevoerd deur de monarch en de ministers.

Van 1972 toet 2024 was [[Margaretha II]] staetsoôd van Denemarken.

=== Parlement ===
Folketinget vanof 1981.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! rowspan=2 | partie
! rowspan=2 | richtieng
! rowspan=2 | richtieng
! colspan=15 | zeêtels
|-
! 2026 || 2022 || 2019
! 2015 || 2011 || 2007
! 2005 || 2001 || 1998
! 1994 || 1990 || 1988
! 1987 || 1984 || 1981
|-
| Socialdemokratiet
| centrum
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|50 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|48
| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|44 || 45
| 47 || 52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|63
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|62 || 69 || 55
| 54 || 56 || 59
|-
| Socialistisk Folkeparti
| (centrum)
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 15 || 14
| 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 23
| 11 || 12 || 13
| 13 || 15 || 24
| 27 || 21 || 21
|-
| Venstre
| centrum
| rechts
| 18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|23 || 43
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|46
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|56 || 42
| 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|29 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|19 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20
|-
| Liberal Alliance
| (centrum)
| rechts
| 16 || 14 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13 || 9 || 5
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Dansk Folkeparti
| (extreêm)
| rechts
| 16 || 5 || 16
| 37 || 22 || 25
| 24 || 22 || 13
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Moderaterne
| centrum
| (rechts)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Konservative
| centrum
| rechts
| 13 || 10 || 12
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|6 || 8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 16
| 27 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|30 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|35
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|26
|-
| Enhedslisten
| (extreêm)
| lienks
| 11 || 9 || 13
| 14 || 12 || 4
| 6 || 4 || 5
| 6 ||  || 
|  || 5 || 5
|-
| Radikale Venstre
| centrum
| (lienks)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 7 || 16
| 8 || 17 || 9
| 17 || 9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|7
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10
| 11 || 10 || 9
|-
| Danmarksdemokraterne
| (extreêm)
| rechts 
| 10 || 14 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Alternativet
| (centrum)
| lienks
| 5 || 6 || 5
| 9 ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Borgernes Parti
| extreêm
| rechts
| 4 || ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Nye Borgerlige
| extreêm
| rechts
|  || 6 || 4
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Kristeligt Folkeparti
| centrum
| (rechts)
|  ||  || 
|  ||  || 
|  || 4 || 4
|  || 4 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4
|-
| Centrum-Demokraterne
| centrum
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 8
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 ! || 9 || 9
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|15
|-
| Fremskridtspartiet
| extreêm
| rechts
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 4
| 11 || 12 || 16
| 9 || 6 || 16
|-
| Fælles Kurs
| (extreêm)
| lienks
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 4 ||  || 
|-
| onafankelijk
|
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 1 ||  || 
|  ||  || 
|-
! colspan=3 | totael
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
|-
! colspan=3 | coalitie
! 82 || 89 || 48
! 53 || 107 || 64
! 70 || 72 || 70
! 75/70 || 59 || 67
! 70 || 77 || 65
|}

=== Premiers ===
Statsministre vanof 1945.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! statsminister || tied || jaer || partie
|-
| Vilhelm Buhl || 1945 - 1945 || 0 || Socialdemokratiet
|-
| Knud Kristensen || 1945 - 1947 || 2 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1947 - 1950 || 3 || Socialdemokratiet
|-
| Erik Eriksen || 1950 - 1953 || 3 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1953 - 1955 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Hans Christian Hansen || 1955 - 1960 || 5 || Socialdemokratiet
|-
| Viggo Kampmann || 1960 - 1962 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Jens Otto Krag || 1962 - 1968 || 6 || Socialdemokratiet
|-
| Hilmar Baunsgaard || 1968 - 1971 || 3 || Radikale Venstre
|-
| Jens Otto Krag || 1971 - 1972 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Anker Jørgenson || 1972 - 1973 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Hartling || 1973 - 1975 || 2 || Venstre
|-
| Anker Jørgenson || 1975 - 1982 || 7 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Schlüter || 1982 - 1993 || 11 || Konservative
|-
| Poul Nyrup Rasmussen || 1993 - 2001 || 8 || Socialdemokratiet
|-
| Anders Fogh Rasmussen || 2001 - 2009 || 8 || Venstre
|-
| Lars Løkke Rasmussen || 2009 - 2011 || 2 || Venstre
|-
| Helle Thorning-Schmidt || 2011 - 2015 || 4 || Socialdemokratiet
|-
| Lars Løkke Rasmussen || 2015 - 2019 || 4 || Venstre
|-
| Mette Frederiksen || 2019 - noe || 7 || Socialdemokratiet
|-
|}

== Godsdienst ==
De nasjonaâle kerke van Denemarken is de [[lutheranisme|Evanhelisch-Lutherse Kerke]]. Sins [[1849]] besti 't er in Denemarken vrieheid van hodsdienst. 't Christendom kreeg rond 1100 vassen voet in Denemarken. De evanhelisch-lutherse kerke tel 9 bisdommen, wiran de konieng an 't oôd sti. De 2100 gemeêntes worn bestuurd deur een deur de leden hekozen kerkeraed. Ongeveer 85% van de bevolkieng is evanhelisch-luthers, mè de miste hin allin ni kerke bie bruiloften en derhelijke. 

Buuten de evanhelisch-lutherse kerke ei je in Denemarken ok nog de [[Roôms-Kattelieke Kerke]], en ienkele are kerken. Sins [[1953]] ei Denemarken wee een eihen katholieke bisschop. Der zien ongeveer 35.000 katholieken. Ok zien der nog 6500 [[joôden]]. Tevens ken Denemarken ok de bewehieng [[Forn Sidr]] (De ouwe traditie), deze mensen vereêr'n nog de ouwe Scandinavische hood'n zoas Thor en Odin.

== Cultuur ==
[[Hygge]] is út behrip voe de Deense cultuur. Hygge ei te maeken mie sfeêr, hezelligeid, mè ok interieur. Ok zurhen onder are eetn en drienk'n voe hygge. Hygge is in 't Ollands je vertaâln bie hezelligeid, mè de Denen zelf vin'n 't nie te vertaâln. Hygge wor beschouwt as de uutdrukkieng voe de Deense mentaliteit.

== Lienks nae buten ==
* [https://www.landenweb.nl/denemarken/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Denmark Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210705032013/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/denmark/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/denemarken/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/denemarken/ Klimaatinfo] 
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=173 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/denmark_nl Europese Unie]
* [https://historiek.net/c/landen/denemarken/ Historiek]

{{Europa}}

[[Categorie:Denemarken| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>og5ku6ib5bvefgfevc7fegralfx7gvo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>180473</id>
      <parentid>180472</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T09:51:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Eilan'n */</comment>
      <origin>180473</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12538" sha1="id1nsyr7hzujsu8zt5zcyz37fslksuk" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Kongeriget Danmark
 |vlagge=Flag of Denmark.svg
 |waepen=National coat of arms of Denmark.svg
 |locaotie=LocationDenmark.png
 |taelen=[[Deens]]
 |oôdstad=[[Kopenhagen]]
 |regeriengsvurm=[[Constitutionêle monarchie]]
 |staetsoôd=[[Frederik van Denemarken]]
 |regeriengsleider=[[Mette Frederiksen]]
 |religie=[[Protestants]]
 |km2= 42.954
 |pctwaeter=1,6
 |inweuners= 5.993.000 (2025)
 |dichteid= 140
 |volkslied=[[Der er et yndigt land]]
 |munte=[[Deense kroôn]]
 |valutacode=DKK
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=5 juni
 |tld=dk
 |landcode=DK/DNK
 |tel=45
}}
[[Plaetje:Kaart Denemarken.gif|thumb|Kaerte]]
[[Plaetje:Regions of Denmark.jpg|thumb|Kaerte rehio's]]
[[Plaetje:Denmark islands.PNG|thumb|Kaerte Jutland + eilan'n]]
[[Plaetje:Storebæltsbroen from Sjælland.jpg|thumb|Groôte Beltbrugge]]
'''Denemarken''' is een land in [[Noôrd-Europa]], iets hroôter as [[Nederland]], mee 6 meljoen inweuners. 

Den 'oôdstad is [[Kopenhagen]]. 

't Land bestit deêls uut een vasteland, [[Jutland]], en deêls uut een antal eilan'n, weerop den 'oôdstad is 'elege.

't Land hrenst an [[Duutsland]] en via een brugge an [[Zweden]].

== Heografie ==
Denemarken ei mè 1 landhrens en das in 't zuuden van 't land wirat et grens an Duutsland. In 't noôrn ligt 't [[Skagerrak]], in 't oôssen 't [[Kattehat]] en de [[Oôstzeê]] en in 't wessen grens tet an de Noôrdzeê. Denemarken oor bie Scandinavië en is helieke ok 't zuudelijkste land van [[Scandinavië]]. 't Besti uut ongeveêr 500 eilan'n en 't hroste stik land is 't schiereiland Jutland. 

Denemarken grens bieni an [[Zweden]], mè wor escheien deur de [[Sont]], een smalle zeêstraete. Der lig echter wè een bruhhe en een tunnel ni Zweden. Denemarken is bieni illemille vlak. An de weskust is tet vlakste, di lihhen de polders tehen 't Deense waddenhebied an. Oe vadder ni 't oôssen, oe euvelachtiher at wor. Ut oôgste punt van Jutland is [[Yding Skovhøj]] bie 173 meter. 

't Hroste eiland van Denemarken is [[Seeland]]. Bie een oppervlak van 43.000 km2 is Denemarken net iets hrotter dan Nederland. 't Ei echter mè 6 meljoen inweuners dus is vee minder dichtbevolkt.

Denemarken ei twi overzeêse hebiedsdeêl'n, de Faeröereilan'n en Groenland. Deze hebieden èn wè een eihen zelfbestier.

== Rehio's ==
Sins 1 jannewari 2007 is Denemarken verdeêld in vuuf rehio's. Deze rehio's vervang'n de voormalihe 14 provincies. Ok 't antal gemeêntes is teruhebrocht van 271 tot 98 gemeêntes. De huudihe rehio's zien:
* Oôdstad - Region Hovedstaden
* Midd'n-Jutland - Region Midtjylland
* Noôrd-Jutland - Region Nordjylland
* Seeland - Region Sjælland
* Zuud-Denemarken - Region Syddanmark

== Eilan'n ==
Groôtste eilan'n binne:

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! eiland || km² || inw. &lt;br&gt; 2026|| rehio
|-
| Ærø || 88 || 5.800 || Syddanmark
|-
| Als || 311 || 50.000 || Syddanmark
|-
| Amager || 96 || 228.000 || Hovedstaden
|-
| Anholt || 22 || 130 || Midtjylland
|-
| Bornholm || 589 || 39.000 || Hovedstaden
|-
| Falster || 514 || 41.000 || Sjælland
|-
| Fanø ¹ || 60 || 3.300 || Syddanmark
|-
| Fur || 22 || 740 || Midtjylland
|-
| Fyn (Funen) || 2989 || 482.000 || Syddanmark
|-
| Langeland || 284 || 12.000 || Syddanmark
|-
| Læsø || 113 || 1.700 || Nordjylland
|-
| Lolland || 1245 || 56.000 || Sjælland
|-
| Møn || 218 || 8.900 || Sjælland
|-
| Mors || 360 || 19.000 || Nordjylland
|-
| Nørrejyske Ø / &lt;br&gt; Vendsyssel-Thy || 4674 || 240.000 || Nordjylland
|-
| Rømø ¹ || 87 || 540 || Syddanmark
|-
| Saltholm || 17 || 2 || Hovedstaden
|-
| Samsø || 112 || 3.600 || Midtjylland
|-
| Sjælland (Seêland) || 7049 || 2.390.000 || Sjælland &lt;br&gt; Hovedstaden
|-
| Tåsinge || 70 || 6.500 || Syddanmark
|-
|}

¹ [[Waddeneilan'n]]

== Steê ==
Groôtste steê mie inweuners (2025):

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê || Inweuners || Anders
|-
| [[København]] || 667.000 || Kopenhagen (Ned.)
|-
| [[Aarhus]] || 301.000 || Århus
|-
| [[Odense]] || 185.000 ||
|-
| [[Aalborg]] || 122.000 || Ålborg
|-
| [[Esbjerg]] || 72.000 ||
|-
| [[Randers]] || 65.000 ||
|-
| [[Horsens]] || 64.000 ||
|-
| [[Kolding]] || 64.000 ||
|-
| [[Vejle]] || 62.000 ||
|-
| [[Roskilde]] || 53.000 ||
|-
|}

== Tael ==
De officiele landstaele in Denemarken is [[Deens]]. Deens is de tael van vriewè alle Denen, oewè an de mensen op [[Groenland]] en de [[Faeröereilan'n]] neffen 't Deens ok der eihen tael spreek'n. In 't zuuden van Denemarken wor ok [[Duuts]] esprook'n. Andere taelen in Denemarken zien onder are [[Zweeds]], [[Noôrs]] en [[Faeröers]], wat a ok officieel erkend is as een tael.

== Economie ==
Denemarken was tot 1945 oôdzaekelijk een lanbouwland, mè nae deze tied breien de industrële sector hihantisch uut en noe besli de lanbouw nog slechs 5% van 't BNP. Tradisjonele industrieproduct'n van Denemarken komm'n nog uut de visserie en scheepsbouw, mè dit is de leste jaeren ok ofenomen.

De belangriekste uutvoerproduct'n van Denemarken zien lanbouwproduct'n, mesines, meubilair, vleês en vis. Invoerproduct'n zien ok mesines, metaelen en branstoffen. Lan'n wibie a vee ehandeld wor zien Duutsland, Zweden en 't Vereênigd Konienkriek.

== Politiek en bestier ==
Denemarken is een constitutionêle monarchie. Dit wil zèn dat 'er spraeke is van een monarchie hereheêrd deur een hrondwet. Dit is a zo sins [[1953]].

De wethevende macht wor uutevoerd deur de monarch, die a tevens ok staetsoôd is, en 't parlement. 't Parlement, ok wè [[Folketinget]], besti uut 179 man onderebrocht in 1 kaemer. Vooreen, toet oengeveer 1990, was de sociaoldemocraotische partie 't belangriekst, mè 't tie behon te keren en de mensen wiern meer conservaetief en liberaolistisch. Noe besti de rehering dan ok uut een liberaâl-conservaetieve coalitie onger toezicht van de Deênse Volkspartie, of in 't Deêns de 'Dansk Folkeparti'. De uutvoerende macht wor uutevoerd deur de monarch en de ministers.

Van 1972 toet 2024 was [[Margaretha II]] staetsoôd van Denemarken.

=== Parlement ===
Folketinget vanof 1981.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! rowspan=2 | partie
! rowspan=2 | richtieng
! rowspan=2 | richtieng
! colspan=15 | zeêtels
|-
! 2026 || 2022 || 2019
! 2015 || 2011 || 2007
! 2005 || 2001 || 1998
! 1994 || 1990 || 1988
! 1987 || 1984 || 1981
|-
| Socialdemokratiet
| centrum
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|50 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|48
| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|44 || 45
| 47 || 52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|63
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|62 || 69 || 55
| 54 || 56 || 59
|-
| Socialistisk Folkeparti
| (centrum)
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 15 || 14
| 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 23
| 11 || 12 || 13
| 13 || 15 || 24
| 27 || 21 || 21
|-
| Venstre
| centrum
| rechts
| 18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|23 || 43
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|46
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|56 || 42
| 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|29 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|19 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20
|-
| Liberal Alliance
| (centrum)
| rechts
| 16 || 14 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13 || 9 || 5
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Dansk Folkeparti
| (extreêm)
| rechts
| 16 || 5 || 16
| 37 || 22 || 25
| 24 || 22 || 13
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Moderaterne
| centrum
| (rechts)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Konservative
| centrum
| rechts
| 13 || 10 || 12
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|6 || 8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 16
| 27 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|30 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|35
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|26
|-
| Enhedslisten
| (extreêm)
| lienks
| 11 || 9 || 13
| 14 || 12 || 4
| 6 || 4 || 5
| 6 ||  || 
|  || 5 || 5
|-
| Radikale Venstre
| centrum
| (lienks)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 7 || 16
| 8 || 17 || 9
| 17 || 9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|7
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10
| 11 || 10 || 9
|-
| Danmarksdemokraterne
| (extreêm)
| rechts 
| 10 || 14 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Alternativet
| (centrum)
| lienks
| 5 || 6 || 5
| 9 ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Borgernes Parti
| extreêm
| rechts
| 4 || ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Nye Borgerlige
| extreêm
| rechts
|  || 6 || 4
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Kristeligt Folkeparti
| centrum
| (rechts)
|  ||  || 
|  ||  || 
|  || 4 || 4
|  || 4 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4
|-
| Centrum-Demokraterne
| centrum
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 8
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 ! || 9 || 9
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|15
|-
| Fremskridtspartiet
| extreêm
| rechts
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 4
| 11 || 12 || 16
| 9 || 6 || 16
|-
| Fælles Kurs
| (extreêm)
| lienks
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 4 ||  || 
|-
| onafankelijk
|
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 1 ||  || 
|  ||  || 
|-
! colspan=3 | totael
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
|-
! colspan=3 | coalitie
! 82 || 89 || 48
! 53 || 107 || 64
! 70 || 72 || 70
! 75/70 || 59 || 67
! 70 || 77 || 65
|}

=== Premiers ===
Statsministre vanof 1945.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! statsminister || tied || jaer || partie
|-
| Vilhelm Buhl || 1945 - 1945 || 0 || Socialdemokratiet
|-
| Knud Kristensen || 1945 - 1947 || 2 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1947 - 1950 || 3 || Socialdemokratiet
|-
| Erik Eriksen || 1950 - 1953 || 3 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1953 - 1955 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Hans Christian Hansen || 1955 - 1960 || 5 || Socialdemokratiet
|-
| Viggo Kampmann || 1960 - 1962 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Jens Otto Krag || 1962 - 1968 || 6 || Socialdemokratiet
|-
| Hilmar Baunsgaard || 1968 - 1971 || 3 || Radikale Venstre
|-
| Jens Otto Krag || 1971 - 1972 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Anker Jørgenson || 1972 - 1973 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Hartling || 1973 - 1975 || 2 || Venstre
|-
| Anker Jørgenson || 1975 - 1982 || 7 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Schlüter || 1982 - 1993 || 11 || Konservative
|-
| Poul Nyrup Rasmussen || 1993 - 2001 || 8 || Socialdemokratiet
|-
| Anders Fogh Rasmussen || 2001 - 2009 || 8 || Venstre
|-
| Lars Løkke Rasmussen || 2009 - 2011 || 2 || Venstre
|-
| Helle Thorning-Schmidt || 2011 - 2015 || 4 || Socialdemokratiet
|-
| Lars Løkke Rasmussen || 2015 - 2019 || 4 || Venstre
|-
| Mette Frederiksen || 2019 - noe || 7 || Socialdemokratiet
|-
|}

== Godsdienst ==
De nasjonaâle kerke van Denemarken is de [[lutheranisme|Evanhelisch-Lutherse Kerke]]. Sins [[1849]] besti 't er in Denemarken vrieheid van hodsdienst. 't Christendom kreeg rond 1100 vassen voet in Denemarken. De evanhelisch-lutherse kerke tel 9 bisdommen, wiran de konieng an 't oôd sti. De 2100 gemeêntes worn bestuurd deur een deur de leden hekozen kerkeraed. Ongeveer 85% van de bevolkieng is evanhelisch-luthers, mè de miste hin allin ni kerke bie bruiloften en derhelijke. 

Buuten de evanhelisch-lutherse kerke ei je in Denemarken ok nog de [[Roôms-Kattelieke Kerke]], en ienkele are kerken. Sins [[1953]] ei Denemarken wee een eihen katholieke bisschop. Der zien ongeveer 35.000 katholieken. Ok zien der nog 6500 [[joôden]]. Tevens ken Denemarken ok de bewehieng [[Forn Sidr]] (De ouwe traditie), deze mensen vereêr'n nog de ouwe Scandinavische hood'n zoas Thor en Odin.

== Cultuur ==
[[Hygge]] is út behrip voe de Deense cultuur. Hygge ei te maeken mie sfeêr, hezelligeid, mè ok interieur. Ok zurhen onder are eetn en drienk'n voe hygge. Hygge is in 't Ollands je vertaâln bie hezelligeid, mè de Denen zelf vin'n 't nie te vertaâln. Hygge wor beschouwt as de uutdrukkieng voe de Deense mentaliteit.

== Lienks nae buten ==
* [https://www.landenweb.nl/denemarken/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Denmark Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210705032013/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/denmark/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/denemarken/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/denemarken/ Klimaatinfo] 
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=173 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/denmark_nl Europese Unie]
* [https://historiek.net/c/landen/denemarken/ Historiek]

{{Europa}}

[[Categorie:Denemarken| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>id1nsyr7hzujsu8zt5zcyz37fslksuk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>180474</id>
      <parentid>180473</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T10:05:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <origin>180474</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12600" sha1="d12n826e38fqobtjzhf5urab8f2blns" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Kongeriget Danmark
 |vlagge=Flag of Denmark.svg
 |waepen=National coat of arms of Denmark.svg
 |locaotie=LocationDenmark.png
 |taelen=[[Deens]]
 |oôdstad=[[Kopenhagen]]
 |regeriengsvurm=[[Constitutionêle monarchie]]
 |staetsoôd=[[Frederik van Denemarken]]
 |regeriengsleider=[[Mette Frederiksen]]
 |religie=[[Protestants]]
 |km2= 42.954
 |pctwaeter=1,6
 |inweuners= 5.993.000 (2025)
 |dichteid= 140
 |volkslied=[[Der er et yndigt land]]
 |munte=[[Deense kroôn]]
 |valutacode=DKK
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=5 juni
 |tld=dk
 |landcode=DK/DNK
 |tel=45
}}
[[Plaetje:Kaart Denemarken.gif|thumb|Kaerte]]
[[Plaetje:Storebæltsbroen from Sjælland.jpg|thumb|Groôte Beltbrugge]]
'''Denemarken''' is een land in [[Noôrd-Europa]], iets hroôter as [[Nederland]], mee 6 meljoen inweuners. 

Den 'oôdstad is [[Kopenhagen]]. 

't Land bestit deêls uut een vasteland, [[Jutland]], en deêls uut een antal eilan'n, weerop den 'oôdstad is 'elege.

't Land hrenst an [[Duutsland]] en via een brugge an [[Zweden]].

== Heografie ==
Denemarken ei mè 1 landhrens en das in 't zuuden van 't land wirat et grens an Duutsland. In 't noôrn ligt 't [[Skagerrak]], in 't oôssen 't [[Kattehat]] en de [[Oôstzeê]] en in 't wessen grens tet an de Noôrdzeê. Denemarken oor bie Scandinavië en is helieke ok 't zuudelijkste land van [[Scandinavië]]. 't Besti uut ongeveêr 500 eilan'n en 't hroste stik land is 't schiereiland Jutland. 

Denemarken grens bieni an [[Zweden]], mè wor escheien deur de [[Sont]], een smalle zeêstraete. Der lig echter wè een bruhhe en een tunnel ni Zweden. Denemarken is bieni illemille vlak. An de weskust is tet vlakste, di lihhen de polders tehen 't Deense waddenhebied an. Oe vadder ni 't oôssen, oe euvelachtiher at wor. Ut oôgste punt van Jutland is [[Yding Skovhøj]] bie 173 meter. 

't Hroste eiland van Denemarken is [[Seeland]]. Bie een oppervlak van 43.000 km2 is Denemarken net iets hrotter dan Nederland. 't Ei echter mè 6 meljoen inweuners dus is vee minder dichtbevolkt.

Denemarken ei twi overzeêse hebiedsdeêl'n, de Faeröereilan'n en Groenland. Deze hebieden èn wè een eihen zelfbestier.

== Rehio's en eilan'n ==
Sins 1 jannewari 2007 is Denemarken verdeêld in vuuf rehio's. Deze rehio's vervang'n de voormalihe 14 provincies. Ok 't antal gemeêntes is teruhebrocht van 271 tot 98 gemeêntes. De huudihe rehio's zien:
* Oôdstad - Region Hovedstaden
* Midd'n-Jutland - Region Midtjylland
* Noôrd-Jutland - Region Nordjylland
* Seeland - Region Sjælland
* Zuud-Denemarken - Region Syddanmark

Groôtste eilan'n binne:

{| class=wikitable
|-
|
{| class=wikitable
|-
|[[Plaetje:Regions of Denmark.jpg|thumb|Kaerte rehio's]]
|-
|[[Plaetje:Denmark islands.PNG|thumb|Kaerte Jutland + eilan'n]]
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! eiland || km² || inw. &lt;br&gt; 2026|| rehio
|-
| Ærø || 88 || 5.800 || Syddanmark
|-
| Als || 311 || 50.000 || Syddanmark
|-
| Amager || 96 || 228.000 || Hovedstaden
|-
| Anholt || 22 || 130 || Midtjylland
|-
| Bornholm || 589 || 39.000 || Hovedstaden
|-
| Falster || 514 || 41.000 || Sjælland
|-
| Fanø ¹ || 60 || 3.300 || Syddanmark
|-
| Fur || 22 || 740 || Midtjylland
|-
| Fyn (Funen) || 2989 || 482.000 || Syddanmark
|-
| Langeland || 284 || 12.000 || Syddanmark
|-
| Læsø || 113 || 1.700 || Nordjylland
|-
| Lolland || 1245 || 56.000 || Sjælland
|-
| Møn || 218 || 8.900 || Sjælland
|-
| Mors || 360 || 19.000 || Nordjylland
|-
| Nørrejyske Ø / &lt;br&gt; Vendsyssel-Thy || 4674 || 240.000 || Nordjylland
|-
| Rømø ¹ || 87 || 540 || Syddanmark
|-
| Saltholm || 17 || 2 || Hovedstaden
|-
| Samsø || 112 || 3.600 || Midtjylland
|-
| Sjælland (Seêland) || 7049 || 2.390.000 || Sjælland &lt;br&gt; Hovedstaden
|-
| Tåsinge || 70 || 6.500 || Syddanmark
|-
|}
|-
|}

¹ [[Waddeneilan'n]]

== Steê ==
Groôtste steê mie inweuners (2025):

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê || Inweuners || Anders
|-
| [[København]] || 667.000 || Kopenhagen (Ned.)
|-
| [[Aarhus]] || 301.000 || Århus
|-
| [[Odense]] || 185.000 ||
|-
| [[Aalborg]] || 122.000 || Ålborg
|-
| [[Esbjerg]] || 72.000 ||
|-
| [[Randers]] || 65.000 ||
|-
| [[Horsens]] || 64.000 ||
|-
| [[Kolding]] || 64.000 ||
|-
| [[Vejle]] || 62.000 ||
|-
| [[Roskilde]] || 53.000 ||
|-
|}

== Tael ==
De officiele landstaele in Denemarken is [[Deens]]. Deens is de tael van vriewè alle Denen, oewè an de mensen op [[Groenland]] en de [[Faeröereilan'n]] neffen 't Deens ok der eihen tael spreek'n. In 't zuuden van Denemarken wor ok [[Duuts]] esprook'n. Andere taelen in Denemarken zien onder are [[Zweeds]], [[Noôrs]] en [[Faeröers]], wat a ok officieel erkend is as een tael.

== Economie ==
Denemarken was tot 1945 oôdzaekelijk een lanbouwland, mè nae deze tied breien de industrële sector hihantisch uut en noe besli de lanbouw nog slechs 5% van 't BNP. Tradisjonele industrieproduct'n van Denemarken komm'n nog uut de visserie en scheepsbouw, mè dit is de leste jaeren ok ofenomen.

De belangriekste uutvoerproduct'n van Denemarken zien lanbouwproduct'n, mesines, meubilair, vleês en vis. Invoerproduct'n zien ok mesines, metaelen en branstoffen. Lan'n wibie a vee ehandeld wor zien Duutsland, Zweden en 't Vereênigd Konienkriek.

== Politiek en bestier ==
Denemarken is een constitutionêle monarchie. Dit wil zèn dat 'er spraeke is van een monarchie hereheêrd deur een hrondwet. Dit is a zo sins [[1953]].

De wethevende macht wor uutevoerd deur de monarch, die a tevens ok staetsoôd is, en 't parlement. 't Parlement, ok wè [[Folketinget]], besti uut 179 man onderebrocht in 1 kaemer. Vooreen, toet oengeveer 1990, was de sociaoldemocraotische partie 't belangriekst, mè 't tie behon te keren en de mensen wiern meer conservaetief en liberaolistisch. Noe besti de rehering dan ok uut een liberaâl-conservaetieve coalitie onger toezicht van de Deênse Volkspartie, of in 't Deêns de 'Dansk Folkeparti'. De uutvoerende macht wor uutevoerd deur de monarch en de ministers.

Van 1972 toet 2024 was [[Margaretha II]] staetsoôd van Denemarken.

=== Parlement ===
Folketinget vanof 1981.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! rowspan=2 | partie
! rowspan=2 | richtieng
! rowspan=2 | richtieng
! colspan=15 | zeêtels
|-
! 2026 || 2022 || 2019
! 2015 || 2011 || 2007
! 2005 || 2001 || 1998
! 1994 || 1990 || 1988
! 1987 || 1984 || 1981
|-
| Socialdemokratiet
| centrum
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|50 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|48
| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|44 || 45
| 47 || 52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|63
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|62 || 69 || 55
| 54 || 56 || 59
|-
| Socialistisk Folkeparti
| (centrum)
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 15 || 14
| 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 23
| 11 || 12 || 13
| 13 || 15 || 24
| 27 || 21 || 21
|-
| Venstre
| centrum
| rechts
| 18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|23 || 43
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|46
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|56 || 42
| 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|29 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|19 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20
|-
| Liberal Alliance
| (centrum)
| rechts
| 16 || 14 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13 || 9 || 5
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Dansk Folkeparti
| (extreêm)
| rechts
| 16 || 5 || 16
| 37 || 22 || 25
| 24 || 22 || 13
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Moderaterne
| centrum
| (rechts)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Konservative
| centrum
| rechts
| 13 || 10 || 12
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|6 || 8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 16
| 27 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|30 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|35
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|26
|-
| Enhedslisten
| (extreêm)
| lienks
| 11 || 9 || 13
| 14 || 12 || 4
| 6 || 4 || 5
| 6 ||  || 
|  || 5 || 5
|-
| Radikale Venstre
| centrum
| (lienks)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 7 || 16
| 8 || 17 || 9
| 17 || 9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|7
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10
| 11 || 10 || 9
|-
| Danmarksdemokraterne
| (extreêm)
| rechts 
| 10 || 14 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Alternativet
| (centrum)
| lienks
| 5 || 6 || 5
| 9 ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Borgernes Parti
| extreêm
| rechts
| 4 || ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Nye Borgerlige
| extreêm
| rechts
|  || 6 || 4
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Kristeligt Folkeparti
| centrum
| (rechts)
|  ||  || 
|  ||  || 
|  || 4 || 4
|  || 4 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4
|-
| Centrum-Demokraterne
| centrum
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 8
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 ! || 9 || 9
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|15
|-
| Fremskridtspartiet
| extreêm
| rechts
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 4
| 11 || 12 || 16
| 9 || 6 || 16
|-
| Fælles Kurs
| (extreêm)
| lienks
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 4 ||  || 
|-
| onafankelijk
|
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 1 ||  || 
|  ||  || 
|-
! colspan=3 | totael
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
|-
! colspan=3 | coalitie
! 82 || 89 || 48
! 53 || 107 || 64
! 70 || 72 || 70
! 75/70 || 59 || 67
! 70 || 77 || 65
|}

=== Premiers ===
Statsministre vanof 1945.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! statsminister || tied || jaer || partie
|-
| Vilhelm Buhl || 1945 - 1945 || 0 || Socialdemokratiet
|-
| Knud Kristensen || 1945 - 1947 || 2 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1947 - 1950 || 3 || Socialdemokratiet
|-
| Erik Eriksen || 1950 - 1953 || 3 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1953 - 1955 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Hans Christian Hansen || 1955 - 1960 || 5 || Socialdemokratiet
|-
| Viggo Kampmann || 1960 - 1962 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Jens Otto Krag || 1962 - 1968 || 6 || Socialdemokratiet
|-
| Hilmar Baunsgaard || 1968 - 1971 || 3 || Radikale Venstre
|-
| Jens Otto Krag || 1971 - 1972 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Anker Jørgenson || 1972 - 1973 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Hartling || 1973 - 1975 || 2 || Venstre
|-
| Anker Jørgenson || 1975 - 1982 || 7 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Schlüter || 1982 - 1993 || 11 || Konservative
|-
| Poul Nyrup Rasmussen || 1993 - 2001 || 8 || Socialdemokratiet
|-
| Anders Fogh Rasmussen || 2001 - 2009 || 8 || Venstre
|-
| Lars Løkke Rasmussen || 2009 - 2011 || 2 || Venstre
|-
| Helle Thorning-Schmidt || 2011 - 2015 || 4 || Socialdemokratiet
|-
| Lars Løkke Rasmussen || 2015 - 2019 || 4 || Venstre
|-
| Mette Frederiksen || 2019 - noe || 7 || Socialdemokratiet
|-
|}

== Godsdienst ==
De nasjonaâle kerke van Denemarken is de [[lutheranisme|Evanhelisch-Lutherse Kerke]]. Sins [[1849]] besti 't er in Denemarken vrieheid van hodsdienst. 't Christendom kreeg rond 1100 vassen voet in Denemarken. De evanhelisch-lutherse kerke tel 9 bisdommen, wiran de konieng an 't oôd sti. De 2100 gemeêntes worn bestuurd deur een deur de leden hekozen kerkeraed. Ongeveer 85% van de bevolkieng is evanhelisch-luthers, mè de miste hin allin ni kerke bie bruiloften en derhelijke. 

Buuten de evanhelisch-lutherse kerke ei je in Denemarken ok nog de [[Roôms-Kattelieke Kerke]], en ienkele are kerken. Sins [[1953]] ei Denemarken wee een eihen katholieke bisschop. Der zien ongeveer 35.000 katholieken. Ok zien der nog 6500 [[joôden]]. Tevens ken Denemarken ok de bewehieng [[Forn Sidr]] (De ouwe traditie), deze mensen vereêr'n nog de ouwe Scandinavische hood'n zoas Thor en Odin.

== Cultuur ==
[[Hygge]] is út behrip voe de Deense cultuur. Hygge ei te maeken mie sfeêr, hezelligeid, mè ok interieur. Ok zurhen onder are eetn en drienk'n voe hygge. Hygge is in 't Ollands je vertaâln bie hezelligeid, mè de Denen zelf vin'n 't nie te vertaâln. Hygge wor beschouwt as de uutdrukkieng voe de Deense mentaliteit.

== Lienks nae buten ==
* [https://www.landenweb.nl/denemarken/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Denmark Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210705032013/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/denmark/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/denemarken/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/denemarken/ Klimaatinfo] 
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=173 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/denmark_nl Europese Unie]
* [https://historiek.net/c/landen/denemarken/ Historiek]

{{Europa}}

[[Categorie:Denemarken| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>d12n826e38fqobtjzhf5urab8f2blns</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>180475</id>
      <parentid>180474</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T10:08:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Rehio's en eilan'n */</comment>
      <origin>180475</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12548" sha1="mexfxgb00vagnliczavq0537vktl0r8" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Kongeriget Danmark
 |vlagge=Flag of Denmark.svg
 |waepen=National coat of arms of Denmark.svg
 |locaotie=LocationDenmark.png
 |taelen=[[Deens]]
 |oôdstad=[[Kopenhagen]]
 |regeriengsvurm=[[Constitutionêle monarchie]]
 |staetsoôd=[[Frederik van Denemarken]]
 |regeriengsleider=[[Mette Frederiksen]]
 |religie=[[Protestants]]
 |km2= 42.954
 |pctwaeter=1,6
 |inweuners= 5.993.000 (2025)
 |dichteid= 140
 |volkslied=[[Der er et yndigt land]]
 |munte=[[Deense kroôn]]
 |valutacode=DKK
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=5 juni
 |tld=dk
 |landcode=DK/DNK
 |tel=45
}}
[[Plaetje:Kaart Denemarken.gif|thumb|Kaerte]]
[[Plaetje:Storebæltsbroen from Sjælland.jpg|thumb|Groôte Beltbrugge]]
'''Denemarken''' is een land in [[Noôrd-Europa]], iets hroôter as [[Nederland]], mee 6 meljoen inweuners. 

Den 'oôdstad is [[Kopenhagen]]. 

't Land bestit deêls uut een vasteland, [[Jutland]], en deêls uut een antal eilan'n, weerop den 'oôdstad is 'elege.

't Land hrenst an [[Duutsland]] en via een brugge an [[Zweden]].

== Heografie ==
Denemarken ei mè 1 landhrens en das in 't zuuden van 't land wirat et grens an Duutsland. In 't noôrn ligt 't [[Skagerrak]], in 't oôssen 't [[Kattehat]] en de [[Oôstzeê]] en in 't wessen grens tet an de Noôrdzeê. Denemarken oor bie Scandinavië en is helieke ok 't zuudelijkste land van [[Scandinavië]]. 't Besti uut ongeveêr 500 eilan'n en 't hroste stik land is 't schiereiland Jutland. 

Denemarken grens bieni an [[Zweden]], mè wor escheien deur de [[Sont]], een smalle zeêstraete. Der lig echter wè een bruhhe en een tunnel ni Zweden. Denemarken is bieni illemille vlak. An de weskust is tet vlakste, di lihhen de polders tehen 't Deense waddenhebied an. Oe vadder ni 't oôssen, oe euvelachtiher at wor. Ut oôgste punt van Jutland is [[Yding Skovhøj]] bie 173 meter. 

't Hroste eiland van Denemarken is [[Seeland]]. Bie een oppervlak van 43.000 km2 is Denemarken net iets hrotter dan Nederland. 't Ei echter mè 6 meljoen inweuners dus is vee minder dichtbevolkt.

Denemarken ei twi overzeêse hebiedsdeêl'n, de Faeröereilan'n en Groenland. Deze hebieden èn wè een eihen zelfbestier.

== Rehio's en eilan'n ==
Sins 1 jannewari 2007 is Denemarken verdeêld in vuuf rehio's. Deze rehio's vervang'n de voormalihe 14 provincies. Ok 't antal gemeêntes is teruhebrocht van 271 tot 98 gemeêntes. De huudihe rehio's zien:
* Oôdstad - Region Hovedstaden
* Midd'n-Jutland - Region Midtjylland
* Noôrd-Jutland - Region Nordjylland
* Seeland - Region Sjælland
* Zuud-Denemarken - Region Syddanmark

{| class=wikitable
|-
|
{| class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Regions of Denmark.jpg|300px|links]]
|-
| [[Plaetje:Denmark islands.PNG|300px|links]]
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! eiland || km² || inw. &lt;br&gt; 2026|| rehio
|-
| Ærø || 88 || 5.800 || Syddanmark
|-
| Als || 311 || 50.000 || Syddanmark
|-
| Amager || 96 || 228.000 || Hovedstaden
|-
| Anholt || 22 || 130 || Midtjylland
|-
| Bornholm || 589 || 39.000 || Hovedstaden
|-
| Falster || 514 || 41.000 || Sjælland
|-
| Fanø ¹ || 60 || 3.300 || Syddanmark
|-
| Fur || 22 || 740 || Midtjylland
|-
| Fyn (Funen) || 2989 || 482.000 || Syddanmark
|-
| Langeland || 284 || 12.000 || Syddanmark
|-
| Læsø || 113 || 1.700 || Nordjylland
|-
| Lolland || 1245 || 56.000 || Sjælland
|-
| Møn || 218 || 8.900 || Sjælland
|-
| Mors || 360 || 19.000 || Nordjylland
|-
| Nørrejyske Ø / &lt;br&gt; Vendsyssel-Thy || 4674 || 240.000 || Nordjylland
|-
| Rømø ¹ || 87 || 540 || Syddanmark
|-
| Saltholm || 17 || 2 || Hovedstaden
|-
| Samsø || 112 || 3.600 || Midtjylland
|-
| Sjælland (Seêland) || 7049 || 2.390.000 || Sjælland &lt;br&gt; Hovedstaden
|-
| Tåsinge || 70 || 6.500 || Syddanmark
|-
|}
|-
|}

¹ [[Waddeneilan'n]]

== Steê ==
Groôtste steê mie inweuners (2025):

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê || Inweuners || Anders
|-
| [[København]] || 667.000 || Kopenhagen (Ned.)
|-
| [[Aarhus]] || 301.000 || Århus
|-
| [[Odense]] || 185.000 ||
|-
| [[Aalborg]] || 122.000 || Ålborg
|-
| [[Esbjerg]] || 72.000 ||
|-
| [[Randers]] || 65.000 ||
|-
| [[Horsens]] || 64.000 ||
|-
| [[Kolding]] || 64.000 ||
|-
| [[Vejle]] || 62.000 ||
|-
| [[Roskilde]] || 53.000 ||
|-
|}

== Tael ==
De officiele landstaele in Denemarken is [[Deens]]. Deens is de tael van vriewè alle Denen, oewè an de mensen op [[Groenland]] en de [[Faeröereilan'n]] neffen 't Deens ok der eihen tael spreek'n. In 't zuuden van Denemarken wor ok [[Duuts]] esprook'n. Andere taelen in Denemarken zien onder are [[Zweeds]], [[Noôrs]] en [[Faeröers]], wat a ok officieel erkend is as een tael.

== Economie ==
Denemarken was tot 1945 oôdzaekelijk een lanbouwland, mè nae deze tied breien de industrële sector hihantisch uut en noe besli de lanbouw nog slechs 5% van 't BNP. Tradisjonele industrieproduct'n van Denemarken komm'n nog uut de visserie en scheepsbouw, mè dit is de leste jaeren ok ofenomen.

De belangriekste uutvoerproduct'n van Denemarken zien lanbouwproduct'n, mesines, meubilair, vleês en vis. Invoerproduct'n zien ok mesines, metaelen en branstoffen. Lan'n wibie a vee ehandeld wor zien Duutsland, Zweden en 't Vereênigd Konienkriek.

== Politiek en bestier ==
Denemarken is een constitutionêle monarchie. Dit wil zèn dat 'er spraeke is van een monarchie hereheêrd deur een hrondwet. Dit is a zo sins [[1953]].

De wethevende macht wor uutevoerd deur de monarch, die a tevens ok staetsoôd is, en 't parlement. 't Parlement, ok wè [[Folketinget]], besti uut 179 man onderebrocht in 1 kaemer. Vooreen, toet oengeveer 1990, was de sociaoldemocraotische partie 't belangriekst, mè 't tie behon te keren en de mensen wiern meer conservaetief en liberaolistisch. Noe besti de rehering dan ok uut een liberaâl-conservaetieve coalitie onger toezicht van de Deênse Volkspartie, of in 't Deêns de 'Dansk Folkeparti'. De uutvoerende macht wor uutevoerd deur de monarch en de ministers.

Van 1972 toet 2024 was [[Margaretha II]] staetsoôd van Denemarken.

=== Parlement ===
Folketinget vanof 1981.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! rowspan=2 | partie
! rowspan=2 | richtieng
! rowspan=2 | richtieng
! colspan=15 | zeêtels
|-
! 2026 || 2022 || 2019
! 2015 || 2011 || 2007
! 2005 || 2001 || 1998
! 1994 || 1990 || 1988
! 1987 || 1984 || 1981
|-
| Socialdemokratiet
| centrum
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|50 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|48
| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|44 || 45
| 47 || 52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|63
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|62 || 69 || 55
| 54 || 56 || 59
|-
| Socialistisk Folkeparti
| (centrum)
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 15 || 14
| 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 23
| 11 || 12 || 13
| 13 || 15 || 24
| 27 || 21 || 21
|-
| Venstre
| centrum
| rechts
| 18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|23 || 43
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|46
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|56 || 42
| 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|29 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|19 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20
|-
| Liberal Alliance
| (centrum)
| rechts
| 16 || 14 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13 || 9 || 5
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Dansk Folkeparti
| (extreêm)
| rechts
| 16 || 5 || 16
| 37 || 22 || 25
| 24 || 22 || 13
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Moderaterne
| centrum
| (rechts)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Konservative
| centrum
| rechts
| 13 || 10 || 12
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|6 || 8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 16
| 27 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|30 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|35
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|26
|-
| Enhedslisten
| (extreêm)
| lienks
| 11 || 9 || 13
| 14 || 12 || 4
| 6 || 4 || 5
| 6 ||  || 
|  || 5 || 5
|-
| Radikale Venstre
| centrum
| (lienks)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 7 || 16
| 8 || 17 || 9
| 17 || 9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|7
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10
| 11 || 10 || 9
|-
| Danmarksdemokraterne
| (extreêm)
| rechts 
| 10 || 14 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Alternativet
| (centrum)
| lienks
| 5 || 6 || 5
| 9 ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Borgernes Parti
| extreêm
| rechts
| 4 || ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Nye Borgerlige
| extreêm
| rechts
|  || 6 || 4
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Kristeligt Folkeparti
| centrum
| (rechts)
|  ||  || 
|  ||  || 
|  || 4 || 4
|  || 4 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4
|-
| Centrum-Demokraterne
| centrum
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 8
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 ! || 9 || 9
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|15
|-
| Fremskridtspartiet
| extreêm
| rechts
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 4
| 11 || 12 || 16
| 9 || 6 || 16
|-
| Fælles Kurs
| (extreêm)
| lienks
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 4 ||  || 
|-
| onafankelijk
|
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 1 ||  || 
|  ||  || 
|-
! colspan=3 | totael
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
|-
! colspan=3 | coalitie
! 82 || 89 || 48
! 53 || 107 || 64
! 70 || 72 || 70
! 75/70 || 59 || 67
! 70 || 77 || 65
|}

=== Premiers ===
Statsministre vanof 1945.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! statsminister || tied || jaer || partie
|-
| Vilhelm Buhl || 1945 - 1945 || 0 || Socialdemokratiet
|-
| Knud Kristensen || 1945 - 1947 || 2 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1947 - 1950 || 3 || Socialdemokratiet
|-
| Erik Eriksen || 1950 - 1953 || 3 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1953 - 1955 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Hans Christian Hansen || 1955 - 1960 || 5 || Socialdemokratiet
|-
| Viggo Kampmann || 1960 - 1962 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Jens Otto Krag || 1962 - 1968 || 6 || Socialdemokratiet
|-
| Hilmar Baunsgaard || 1968 - 1971 || 3 || Radikale Venstre
|-
| Jens Otto Krag || 1971 - 1972 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Anker Jørgenson || 1972 - 1973 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Hartling || 1973 - 1975 || 2 || Venstre
|-
| Anker Jørgenson || 1975 - 1982 || 7 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Schlüter || 1982 - 1993 || 11 || Konservative
|-
| Poul Nyrup Rasmussen || 1993 - 2001 || 8 || Socialdemokratiet
|-
| Anders Fogh Rasmussen || 2001 - 2009 || 8 || Venstre
|-
| Lars Løkke Rasmussen || 2009 - 2011 || 2 || Venstre
|-
| Helle Thorning-Schmidt || 2011 - 2015 || 4 || Socialdemokratiet
|-
| Lars Løkke Rasmussen || 2015 - 2019 || 4 || Venstre
|-
| Mette Frederiksen || 2019 - noe || 7 || Socialdemokratiet
|-
|}

== Godsdienst ==
De nasjonaâle kerke van Denemarken is de [[lutheranisme|Evanhelisch-Lutherse Kerke]]. Sins [[1849]] besti 't er in Denemarken vrieheid van hodsdienst. 't Christendom kreeg rond 1100 vassen voet in Denemarken. De evanhelisch-lutherse kerke tel 9 bisdommen, wiran de konieng an 't oôd sti. De 2100 gemeêntes worn bestuurd deur een deur de leden hekozen kerkeraed. Ongeveer 85% van de bevolkieng is evanhelisch-luthers, mè de miste hin allin ni kerke bie bruiloften en derhelijke. 

Buuten de evanhelisch-lutherse kerke ei je in Denemarken ok nog de [[Roôms-Kattelieke Kerke]], en ienkele are kerken. Sins [[1953]] ei Denemarken wee een eihen katholieke bisschop. Der zien ongeveer 35.000 katholieken. Ok zien der nog 6500 [[joôden]]. Tevens ken Denemarken ok de bewehieng [[Forn Sidr]] (De ouwe traditie), deze mensen vereêr'n nog de ouwe Scandinavische hood'n zoas Thor en Odin.

== Cultuur ==
[[Hygge]] is út behrip voe de Deense cultuur. Hygge ei te maeken mie sfeêr, hezelligeid, mè ok interieur. Ok zurhen onder are eetn en drienk'n voe hygge. Hygge is in 't Ollands je vertaâln bie hezelligeid, mè de Denen zelf vin'n 't nie te vertaâln. Hygge wor beschouwt as de uutdrukkieng voe de Deense mentaliteit.

== Lienks nae buten ==
* [https://www.landenweb.nl/denemarken/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Denmark Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210705032013/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/denmark/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/denemarken/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/denemarken/ Klimaatinfo] 
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=173 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/denmark_nl Europese Unie]
* [https://historiek.net/c/landen/denemarken/ Historiek]

{{Europa}}

[[Categorie:Denemarken| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>mexfxgb00vagnliczavq0537vktl0r8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>180476</id>
      <parentid>180475</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T10:11:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <origin>180476</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12549" sha1="ni2gs6m8zqkewdi5axupf2p1v9svv6b" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Kongeriget Danmark
 |vlagge=Flag of Denmark.svg
 |waepen=National coat of arms of Denmark.svg
 |locaotie=LocationDenmark.png
 |taelen=[[Deens]]
 |oôdstad=[[Kopenhagen]]
 |regeriengsvurm=[[Constitutionêle monarchie]]
 |staetsoôd=[[Frederik van Denemarken]]
 |regeriengsleider=[[Mette Frederiksen]]
 |religie=[[Protestants]]
 |km2= 42.954
 |pctwaeter=1,6
 |inweuners= 5.993.000 (2025)
 |dichteid= 140
 |volkslied=[[Der er et yndigt land]]
 |munte=[[Deense kroôn]]
 |valutacode=DKK
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=5 juni
 |tld=dk
 |landcode=DK/DNK
 |tel=45
}}
[[Plaetje:Kaart Denemarken.gif|thumb|Kaerte]]

'''Denemarken''' is een land in [[Noôrd-Europa]], iets hroôter as [[Nederland]], mee 6 meljoen inweuners. 

Den 'oôdstad is [[Kopenhagen]]. 

't Land bestit deêls uut een vasteland, [[Jutland]], en deêls uut een antal eilan'n, weerop den 'oôdstad is 'elege.

't Land hrenst an [[Duutsland]] en via een brugge an [[Zweden]].

== Heografie ==
Denemarken ei mè 1 landhrens en das in 't zuuden van 't land wirat et grens an Duutsland. In 't noôrn ligt 't [[Skagerrak]], in 't oôssen 't [[Kattehat]] en de [[Oôstzeê]] en in 't wessen grens tet an de Noôrdzeê. Denemarken oor bie Scandinavië en is helieke ok 't zuudelijkste land van [[Scandinavië]]. 't Besti uut ongeveêr 500 eilan'n en 't hroste stik land is 't schiereiland Jutland. 

Denemarken grens bieni an [[Zweden]], mè wor escheien deur de [[Sont]], een smalle zeêstraete. Der lig echter wè een bruhhe en een tunnel ni Zweden. Denemarken is bieni illemille vlak. An de weskust is tet vlakste, di lihhen de polders tehen 't Deense waddenhebied an. Oe vadder ni 't oôssen, oe euvelachtiher at wor. Ut oôgste punt van Jutland is [[Yding Skovhøj]] bie 173 meter. 

't Hroste eiland van Denemarken is [[Seeland]]. Bie een oppervlak van 43.000 km2 is Denemarken net iets hrotter dan Nederland. 't Ei echter mè 6 meljoen inweuners dus is vee minder dichtbevolkt.

Denemarken ei twi overzeêse hebiedsdeêl'n, de Faeröereilan'n en Groenland. Deze hebieden èn wè een eihen zelfbestier.

== Rehio's en eilan'n ==
Sins 1 jannewari 2007 is Denemarken verdeêld in vuuf rehio's. Deze rehio's vervang'n de voormalihe 14 provincies. Ok 't antal gemeêntes is teruhebrocht van 271 tot 98 gemeêntes. De huudihe rehio's zien:
* Oôdstad - Region Hovedstaden
* Midd'n-Jutland - Region Midtjylland
* Noôrd-Jutland - Region Nordjylland
* Seeland - Region Sjælland
* Zuud-Denemarken - Region Syddanmark

{| class=wikitable
|-
|
{| class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Regions of Denmark.jpg|300px|links]]
|-
| [[Plaetje:Denmark islands.PNG|300px|links]]
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! eiland || km² || inw. &lt;br&gt; 2026|| rehio
|-
| Ærø || 88 || 5.800 || Syddanmark
|-
| Als || 311 || 50.000 || Syddanmark
|-
| Amager || 96 || 228.000 || Hovedstaden
|-
| Anholt || 22 || 130 || Midtjylland
|-
| Bornholm || 589 || 39.000 || Hovedstaden
|-
| Falster || 514 || 41.000 || Sjælland
|-
| Fanø ¹ || 60 || 3.300 || Syddanmark
|-
| Fur || 22 || 740 || Midtjylland
|-
| Fyn (Funen) || 2989 || 482.000 || Syddanmark
|-
| Langeland || 284 || 12.000 || Syddanmark
|-
| Læsø || 113 || 1.700 || Nordjylland
|-
| Lolland || 1245 || 56.000 || Sjælland
|-
| Møn || 218 || 8.900 || Sjælland
|-
| Mors || 360 || 19.000 || Nordjylland
|-
| Nørrejyske Ø / &lt;br&gt; Vendsyssel-Thy || 4674 || 240.000 || Nordjylland
|-
| Rømø ¹ || 87 || 540 || Syddanmark
|-
| Saltholm || 17 || 2 || Hovedstaden
|-
| Samsø || 112 || 3.600 || Midtjylland
|-
| Sjælland (Seêland) || 7049 || 2.390.000 || Sjælland &lt;br&gt; Hovedstaden
|-
| Tåsinge || 70 || 6.500 || Syddanmark
|-
|}
|-
|}

¹ [[Waddeneilan'n]]

== Steê ==
Groôtste steê mie inweuners (2025):

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê || Inweuners || Anders
|-
| [[København]] || 667.000 || Kopenhagen (Ned.)
|-
| [[Aarhus]] || 301.000 || Århus
|-
| [[Odense]] || 185.000 ||
|-
| [[Aalborg]] || 122.000 || Ålborg
|-
| [[Esbjerg]] || 72.000 ||
|-
| [[Randers]] || 65.000 ||
|-
| [[Horsens]] || 64.000 ||
|-
| [[Kolding]] || 64.000 ||
|-
| [[Vejle]] || 62.000 ||
|-
| [[Roskilde]] || 53.000 ||
|-
|}

== Tael ==
De officiele landstaele in Denemarken is [[Deens]]. Deens is de tael van vriewè alle Denen, oewè an de mensen op [[Groenland]] en de [[Faeröereilan'n]] neffen 't Deens ok der eihen tael spreek'n. In 't zuuden van Denemarken wor ok [[Duuts]] esprook'n. Andere taelen in Denemarken zien onder are [[Zweeds]], [[Noôrs]] en [[Faeröers]], wat a ok officieel erkend is as een tael.

== Economie ==
Denemarken was tot 1945 oôdzaekelijk een lanbouwland, mè nae deze tied breien de industrële sector hihantisch uut en noe besli de lanbouw nog slechs 5% van 't BNP. Tradisjonele industrieproduct'n van Denemarken komm'n nog uut de visserie en scheepsbouw, mè dit is de leste jaeren ok ofenomen.

De belangriekste uutvoerproduct'n van Denemarken zien lanbouwproduct'n, mesines, meubilair, vleês en vis. Invoerproduct'n zien ok mesines, metaelen en branstoffen. Lan'n wibie a vee ehandeld wor zien Duutsland, Zweden en 't Vereênigd Konienkriek.

== Politiek en bestier ==
Denemarken is een constitutionêle monarchie. Dit wil zèn dat 'er spraeke is van een monarchie hereheêrd deur een hrondwet. Dit is a zo sins [[1953]].

De wethevende macht wor uutevoerd deur de monarch, die a tevens ok staetsoôd is, en 't parlement. 't Parlement, ok wè [[Folketinget]], besti uut 179 man onderebrocht in 1 kaemer. Vooreen, toet oengeveer 1990, was de sociaoldemocraotische partie 't belangriekst, mè 't tie behon te keren en de mensen wiern meer conservaetief en liberaolistisch. Noe besti de rehering dan ok uut een liberaâl-conservaetieve coalitie onger toezicht van de Deênse Volkspartie, of in 't Deêns de 'Dansk Folkeparti'. De uutvoerende macht wor uutevoerd deur de monarch en de ministers.

Van 1972 toet 2024 was [[Margaretha II]] staetsoôd van Denemarken.

=== Parlement ===
Folketinget vanof 1981.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! rowspan=2 | partie
! rowspan=2 | richtieng
! rowspan=2 | richtieng
! colspan=15 | zeêtels
|-
! 2026 || 2022 || 2019
! 2015 || 2011 || 2007
! 2005 || 2001 || 1998
! 1994 || 1990 || 1988
! 1987 || 1984 || 1981
|-
| Socialdemokratiet
| centrum
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|50 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|48
| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|44 || 45
| 47 || 52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|63
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|62 || 69 || 55
| 54 || 56 || 59
|-
| Socialistisk Folkeparti
| (centrum)
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 15 || 14
| 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 23
| 11 || 12 || 13
| 13 || 15 || 24
| 27 || 21 || 21
|-
| Venstre
| centrum
| rechts
| 18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|23 || 43
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|46
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|56 || 42
| 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|29 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|19 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20
|-
| Liberal Alliance
| (centrum)
| rechts
| 16 || 14 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13 || 9 || 5
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Dansk Folkeparti
| (extreêm)
| rechts
| 16 || 5 || 16
| 37 || 22 || 25
| 24 || 22 || 13
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Moderaterne
| centrum
| (rechts)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Konservative
| centrum
| rechts
| 13 || 10 || 12
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|6 || 8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 16
| 27 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|30 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|35
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|26
|-
| Enhedslisten
| (extreêm)
| lienks
| 11 || 9 || 13
| 14 || 12 || 4
| 6 || 4 || 5
| 6 ||  || 
|  || 5 || 5
|-
| Radikale Venstre
| centrum
| (lienks)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 7 || 16
| 8 || 17 || 9
| 17 || 9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|7
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10
| 11 || 10 || 9
|-
| Danmarksdemokraterne
| (extreêm)
| rechts 
| 10 || 14 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Alternativet
| (centrum)
| lienks
| 5 || 6 || 5
| 9 ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Borgernes Parti
| extreêm
| rechts
| 4 || ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Nye Borgerlige
| extreêm
| rechts
|  || 6 || 4
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Kristeligt Folkeparti
| centrum
| (rechts)
|  ||  || 
|  ||  || 
|  || 4 || 4
|  || 4 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4
|-
| Centrum-Demokraterne
| centrum
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 8
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 ! || 9 || 9
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|15
|-
| Fremskridtspartiet
| extreêm
| rechts
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 4
| 11 || 12 || 16
| 9 || 6 || 16
|-
| Fælles Kurs
| (extreêm)
| lienks
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 4 ||  || 
|-
| onafankelijk
|
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 1 ||  || 
|  ||  || 
|-
! colspan=3 | totael
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
|-
! colspan=3 | coalitie
! 82 || 89 || 48
! 53 || 107 || 64
! 70 || 72 || 70
! 75/70 || 59 || 67
! 70 || 77 || 65
|}

=== Premiers ===
Statsministre vanof 1945.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! statsminister || tied || jaer || partie
|-
| Vilhelm Buhl || 1945 - 1945 || 0 || Socialdemokratiet
|-
| Knud Kristensen || 1945 - 1947 || 2 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1947 - 1950 || 3 || Socialdemokratiet
|-
| Erik Eriksen || 1950 - 1953 || 3 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1953 - 1955 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Hans Christian Hansen || 1955 - 1960 || 5 || Socialdemokratiet
|-
| Viggo Kampmann || 1960 - 1962 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Jens Otto Krag || 1962 - 1968 || 6 || Socialdemokratiet
|-
| Hilmar Baunsgaard || 1968 - 1971 || 3 || Radikale Venstre
|-
| Jens Otto Krag || 1971 - 1972 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Anker Jørgenson || 1972 - 1973 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Hartling || 1973 - 1975 || 2 || Venstre
|-
| Anker Jørgenson || 1975 - 1982 || 7 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Schlüter || 1982 - 1993 || 11 || Konservative
|-
| Poul Nyrup Rasmussen || 1993 - 2001 || 8 || Socialdemokratiet
|-
| Anders Fogh Rasmussen || 2001 - 2009 || 8 || Venstre
|-
| Lars Løkke Rasmussen || 2009 - 2011 || 2 || Venstre
|-
| Helle Thorning-Schmidt || 2011 - 2015 || 4 || Socialdemokratiet
|-
| Lars Løkke Rasmussen || 2015 - 2019 || 4 || Venstre
|-
| Mette Frederiksen || 2019 - noe || 7 || Socialdemokratiet
|-
|}

== Godsdienst ==
De nasjonaâle kerke van Denemarken is de [[lutheranisme|Evanhelisch-Lutherse Kerke]]. Sins [[1849]] besti 't er in Denemarken vrieheid van hodsdienst. 't Christendom kreeg rond 1100 vassen voet in Denemarken. De evanhelisch-lutherse kerke tel 9 bisdommen, wiran de konieng an 't oôd sti. De 2100 gemeêntes worn bestuurd deur een deur de leden hekozen kerkeraed. Ongeveer 85% van de bevolkieng is evanhelisch-luthers, mè de miste hin allin ni kerke bie bruiloften en derhelijke. 

Buuten de evanhelisch-lutherse kerke ei je in Denemarken ok nog de [[Roôms-Kattelieke Kerke]], en ienkele are kerken. Sins [[1953]] ei Denemarken wee een eihen katholieke bisschop. Der zien ongeveer 35.000 katholieken. Ok zien der nog 6500 [[joôden]]. Tevens ken Denemarken ok de bewehieng [[Forn Sidr]] (De ouwe traditie), deze mensen vereêr'n nog de ouwe Scandinavische hood'n zoas Thor en Odin.

== Cultuur ==
[[Hygge]] is út behrip voe de Deense cultuur. Hygge ei te maeken mie sfeêr, hezelligeid, mè ok interieur. Ok zurhen onder are eetn en drienk'n voe hygge. Hygge is in 't Ollands je vertaâln bie hezelligeid, mè de Denen zelf vin'n 't nie te vertaâln. Hygge wor beschouwt as de uutdrukkieng voe de Deense mentaliteit.

[[Plaetje:Storebæltsbroen from Sjælland.jpg|thumb|Groôte Beltbrugge]]
== Lienks nae buten ==
* [https://www.landenweb.nl/denemarken/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Denmark Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210705032013/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/denmark/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/denemarken/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/denemarken/ Klimaatinfo] 
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=173 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/denmark_nl Europese Unie]
* [https://historiek.net/c/landen/denemarken/ Historiek]

{{Europa}}

[[Categorie:Denemarken| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>ni2gs6m8zqkewdi5axupf2p1v9svv6b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>180477</id>
      <parentid>180476</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T10:12:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Steê */</comment>
      <origin>180477</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12093" sha1="j12fja27r50zfheua1ggmmefcpp3hzd" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Kongeriget Danmark
 |vlagge=Flag of Denmark.svg
 |waepen=National coat of arms of Denmark.svg
 |locaotie=LocationDenmark.png
 |taelen=[[Deens]]
 |oôdstad=[[Kopenhagen]]
 |regeriengsvurm=[[Constitutionêle monarchie]]
 |staetsoôd=[[Frederik van Denemarken]]
 |regeriengsleider=[[Mette Frederiksen]]
 |religie=[[Protestants]]
 |km2= 42.954
 |pctwaeter=1,6
 |inweuners= 5.993.000 (2025)
 |dichteid= 140
 |volkslied=[[Der er et yndigt land]]
 |munte=[[Deense kroôn]]
 |valutacode=DKK
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=5 juni
 |tld=dk
 |landcode=DK/DNK
 |tel=45
}}
[[Plaetje:Kaart Denemarken.gif|thumb|Kaerte]]

'''Denemarken''' is een land in [[Noôrd-Europa]], iets hroôter as [[Nederland]], mee 6 meljoen inweuners. 

Den 'oôdstad is [[Kopenhagen]]. 

't Land bestit deêls uut een vasteland, [[Jutland]], en deêls uut een antal eilan'n, weerop den 'oôdstad is 'elege.

't Land hrenst an [[Duutsland]] en via een brugge an [[Zweden]].

== Heografie ==
Denemarken ei mè 1 landhrens en das in 't zuuden van 't land wirat et grens an Duutsland. In 't noôrn ligt 't [[Skagerrak]], in 't oôssen 't [[Kattehat]] en de [[Oôstzeê]] en in 't wessen grens tet an de Noôrdzeê. Denemarken oor bie Scandinavië en is helieke ok 't zuudelijkste land van [[Scandinavië]]. 't Besti uut ongeveêr 500 eilan'n en 't hroste stik land is 't schiereiland Jutland. 

Denemarken grens bieni an [[Zweden]], mè wor escheien deur de [[Sont]], een smalle zeêstraete. Der lig echter wè een bruhhe en een tunnel ni Zweden. Denemarken is bieni illemille vlak. An de weskust is tet vlakste, di lihhen de polders tehen 't Deense waddenhebied an. Oe vadder ni 't oôssen, oe euvelachtiher at wor. Ut oôgste punt van Jutland is [[Yding Skovhøj]] bie 173 meter. 

't Hroste eiland van Denemarken is [[Seeland]]. Bie een oppervlak van 43.000 km2 is Denemarken net iets hrotter dan Nederland. 't Ei echter mè 6 meljoen inweuners dus is vee minder dichtbevolkt.

Denemarken ei twi overzeêse hebiedsdeêl'n, de Faeröereilan'n en Groenland. Deze hebieden èn wè een eihen zelfbestier.

== Rehio's en eilan'n ==
Sins 1 jannewari 2007 is Denemarken verdeêld in vuuf rehio's. Deze rehio's vervang'n de voormalihe 14 provincies. Ok 't antal gemeêntes is teruhebrocht van 271 tot 98 gemeêntes. De huudihe rehio's zien:
* Oôdstad - Region Hovedstaden
* Midd'n-Jutland - Region Midtjylland
* Noôrd-Jutland - Region Nordjylland
* Seeland - Region Sjælland
* Zuud-Denemarken - Region Syddanmark

{| class=wikitable
|-
|
{| class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Regions of Denmark.jpg|300px|links]]
|-
| [[Plaetje:Denmark islands.PNG|300px|links]]
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! eiland || km² || inw. &lt;br&gt; 2026|| rehio
|-
| Ærø || 88 || 5.800 || Syddanmark
|-
| Als || 311 || 50.000 || Syddanmark
|-
| Amager || 96 || 228.000 || Hovedstaden
|-
| Anholt || 22 || 130 || Midtjylland
|-
| Bornholm || 589 || 39.000 || Hovedstaden
|-
| Falster || 514 || 41.000 || Sjælland
|-
| Fanø ¹ || 60 || 3.300 || Syddanmark
|-
| Fur || 22 || 740 || Midtjylland
|-
| Fyn (Funen) || 2989 || 482.000 || Syddanmark
|-
| Langeland || 284 || 12.000 || Syddanmark
|-
| Læsø || 113 || 1.700 || Nordjylland
|-
| Lolland || 1245 || 56.000 || Sjælland
|-
| Møn || 218 || 8.900 || Sjælland
|-
| Mors || 360 || 19.000 || Nordjylland
|-
| Nørrejyske Ø / &lt;br&gt; Vendsyssel-Thy || 4674 || 240.000 || Nordjylland
|-
| Rømø ¹ || 87 || 540 || Syddanmark
|-
| Saltholm || 17 || 2 || Hovedstaden
|-
| Samsø || 112 || 3.600 || Midtjylland
|-
| Sjælland (Seêland) || 7049 || 2.390.000 || Sjælland &lt;br&gt; Hovedstaden
|-
| Tåsinge || 70 || 6.500 || Syddanmark
|-
|}
|-
|}

¹ [[Waddeneilan'n]]

== Tael ==
De officiele landstaele in Denemarken is [[Deens]]. Deens is de tael van vriewè alle Denen, oewè an de mensen op [[Groenland]] en de [[Faeröereilan'n]] neffen 't Deens ok der eihen tael spreek'n. In 't zuuden van Denemarken wor ok [[Duuts]] esprook'n. Andere taelen in Denemarken zien onder are [[Zweeds]], [[Noôrs]] en [[Faeröers]], wat a ok officieel erkend is as een tael.

== Economie ==
Denemarken was tot 1945 oôdzaekelijk een lanbouwland, mè nae deze tied breien de industrële sector hihantisch uut en noe besli de lanbouw nog slechs 5% van 't BNP. Tradisjonele industrieproduct'n van Denemarken komm'n nog uut de visserie en scheepsbouw, mè dit is de leste jaeren ok ofenomen.

De belangriekste uutvoerproduct'n van Denemarken zien lanbouwproduct'n, mesines, meubilair, vleês en vis. Invoerproduct'n zien ok mesines, metaelen en branstoffen. Lan'n wibie a vee ehandeld wor zien Duutsland, Zweden en 't Vereênigd Konienkriek.

== Politiek en bestier ==
Denemarken is een constitutionêle monarchie. Dit wil zèn dat 'er spraeke is van een monarchie hereheêrd deur een hrondwet. Dit is a zo sins [[1953]].

De wethevende macht wor uutevoerd deur de monarch, die a tevens ok staetsoôd is, en 't parlement. 't Parlement, ok wè [[Folketinget]], besti uut 179 man onderebrocht in 1 kaemer. Vooreen, toet oengeveer 1990, was de sociaoldemocraotische partie 't belangriekst, mè 't tie behon te keren en de mensen wiern meer conservaetief en liberaolistisch. Noe besti de rehering dan ok uut een liberaâl-conservaetieve coalitie onger toezicht van de Deênse Volkspartie, of in 't Deêns de 'Dansk Folkeparti'. De uutvoerende macht wor uutevoerd deur de monarch en de ministers.

Van 1972 toet 2024 was [[Margaretha II]] staetsoôd van Denemarken.

=== Parlement ===
Folketinget vanof 1981.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! rowspan=2 | partie
! rowspan=2 | richtieng
! rowspan=2 | richtieng
! colspan=15 | zeêtels
|-
! 2026 || 2022 || 2019
! 2015 || 2011 || 2007
! 2005 || 2001 || 1998
! 1994 || 1990 || 1988
! 1987 || 1984 || 1981
|-
| Socialdemokratiet
| centrum
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|50 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|48
| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|44 || 45
| 47 || 52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|63
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|62 || 69 || 55
| 54 || 56 || 59
|-
| Socialistisk Folkeparti
| (centrum)
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 15 || 14
| 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 23
| 11 || 12 || 13
| 13 || 15 || 24
| 27 || 21 || 21
|-
| Venstre
| centrum
| rechts
| 18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|23 || 43
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|46
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|56 || 42
| 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|29 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|19 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20
|-
| Liberal Alliance
| (centrum)
| rechts
| 16 || 14 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13 || 9 || 5
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Dansk Folkeparti
| (extreêm)
| rechts
| 16 || 5 || 16
| 37 || 22 || 25
| 24 || 22 || 13
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Moderaterne
| centrum
| (rechts)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Konservative
| centrum
| rechts
| 13 || 10 || 12
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|6 || 8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 16
| 27 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|30 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|35
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|26
|-
| Enhedslisten
| (extreêm)
| lienks
| 11 || 9 || 13
| 14 || 12 || 4
| 6 || 4 || 5
| 6 ||  || 
|  || 5 || 5
|-
| Radikale Venstre
| centrum
| (lienks)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 7 || 16
| 8 || 17 || 9
| 17 || 9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|7
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10
| 11 || 10 || 9
|-
| Danmarksdemokraterne
| (extreêm)
| rechts 
| 10 || 14 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Alternativet
| (centrum)
| lienks
| 5 || 6 || 5
| 9 ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Borgernes Parti
| extreêm
| rechts
| 4 || ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Nye Borgerlige
| extreêm
| rechts
|  || 6 || 4
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Kristeligt Folkeparti
| centrum
| (rechts)
|  ||  || 
|  ||  || 
|  || 4 || 4
|  || 4 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4
|-
| Centrum-Demokraterne
| centrum
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 8
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 ! || 9 || 9
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|15
|-
| Fremskridtspartiet
| extreêm
| rechts
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 4
| 11 || 12 || 16
| 9 || 6 || 16
|-
| Fælles Kurs
| (extreêm)
| lienks
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 4 ||  || 
|-
| onafankelijk
|
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 1 ||  || 
|  ||  || 
|-
! colspan=3 | totael
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
|-
! colspan=3 | coalitie
! 82 || 89 || 48
! 53 || 107 || 64
! 70 || 72 || 70
! 75/70 || 59 || 67
! 70 || 77 || 65
|}

=== Premiers ===
Statsministre vanof 1945.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! statsminister || tied || jaer || partie
|-
| Vilhelm Buhl || 1945 - 1945 || 0 || Socialdemokratiet
|-
| Knud Kristensen || 1945 - 1947 || 2 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1947 - 1950 || 3 || Socialdemokratiet
|-
| Erik Eriksen || 1950 - 1953 || 3 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1953 - 1955 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Hans Christian Hansen || 1955 - 1960 || 5 || Socialdemokratiet
|-
| Viggo Kampmann || 1960 - 1962 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Jens Otto Krag || 1962 - 1968 || 6 || Socialdemokratiet
|-
| Hilmar Baunsgaard || 1968 - 1971 || 3 || Radikale Venstre
|-
| Jens Otto Krag || 1971 - 1972 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Anker Jørgenson || 1972 - 1973 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Hartling || 1973 - 1975 || 2 || Venstre
|-
| Anker Jørgenson || 1975 - 1982 || 7 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Schlüter || 1982 - 1993 || 11 || Konservative
|-
| Poul Nyrup Rasmussen || 1993 - 2001 || 8 || Socialdemokratiet
|-
| Anders Fogh Rasmussen || 2001 - 2009 || 8 || Venstre
|-
| Lars Løkke Rasmussen || 2009 - 2011 || 2 || Venstre
|-
| Helle Thorning-Schmidt || 2011 - 2015 || 4 || Socialdemokratiet
|-
| Lars Løkke Rasmussen || 2015 - 2019 || 4 || Venstre
|-
| Mette Frederiksen || 2019 - noe || 7 || Socialdemokratiet
|-
|}

== Godsdienst ==
De nasjonaâle kerke van Denemarken is de [[lutheranisme|Evanhelisch-Lutherse Kerke]]. Sins [[1849]] besti 't er in Denemarken vrieheid van hodsdienst. 't Christendom kreeg rond 1100 vassen voet in Denemarken. De evanhelisch-lutherse kerke tel 9 bisdommen, wiran de konieng an 't oôd sti. De 2100 gemeêntes worn bestuurd deur een deur de leden hekozen kerkeraed. Ongeveer 85% van de bevolkieng is evanhelisch-luthers, mè de miste hin allin ni kerke bie bruiloften en derhelijke. 

Buuten de evanhelisch-lutherse kerke ei je in Denemarken ok nog de [[Roôms-Kattelieke Kerke]], en ienkele are kerken. Sins [[1953]] ei Denemarken wee een eihen katholieke bisschop. Der zien ongeveer 35.000 katholieken. Ok zien der nog 6500 [[joôden]]. Tevens ken Denemarken ok de bewehieng [[Forn Sidr]] (De ouwe traditie), deze mensen vereêr'n nog de ouwe Scandinavische hood'n zoas Thor en Odin.

== Cultuur ==
[[Hygge]] is út behrip voe de Deense cultuur. Hygge ei te maeken mie sfeêr, hezelligeid, mè ok interieur. Ok zurhen onder are eetn en drienk'n voe hygge. Hygge is in 't Ollands je vertaâln bie hezelligeid, mè de Denen zelf vin'n 't nie te vertaâln. Hygge wor beschouwt as de uutdrukkieng voe de Deense mentaliteit.

[[Plaetje:Storebæltsbroen from Sjælland.jpg|thumb|Groôte Beltbrugge]]
== Lienks nae buten ==
* [https://www.landenweb.nl/denemarken/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Denmark Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210705032013/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/denmark/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/denemarken/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/denemarken/ Klimaatinfo] 
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=173 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/denmark_nl Europese Unie]
* [https://historiek.net/c/landen/denemarken/ Historiek]

{{Europa}}

[[Categorie:Denemarken| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>j12fja27r50zfheua1ggmmefcpp3hzd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>180478</id>
      <parentid>180477</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T10:12:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Heografie */</comment>
      <origin>180478</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12549" sha1="81delgpc1fpb6nwuuvnozebyrig5vy3" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Kongeriget Danmark
 |vlagge=Flag of Denmark.svg
 |waepen=National coat of arms of Denmark.svg
 |locaotie=LocationDenmark.png
 |taelen=[[Deens]]
 |oôdstad=[[Kopenhagen]]
 |regeriengsvurm=[[Constitutionêle monarchie]]
 |staetsoôd=[[Frederik van Denemarken]]
 |regeriengsleider=[[Mette Frederiksen]]
 |religie=[[Protestants]]
 |km2= 42.954
 |pctwaeter=1,6
 |inweuners= 5.993.000 (2025)
 |dichteid= 140
 |volkslied=[[Der er et yndigt land]]
 |munte=[[Deense kroôn]]
 |valutacode=DKK
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=5 juni
 |tld=dk
 |landcode=DK/DNK
 |tel=45
}}
[[Plaetje:Kaart Denemarken.gif|thumb|Kaerte]]

'''Denemarken''' is een land in [[Noôrd-Europa]], iets hroôter as [[Nederland]], mee 6 meljoen inweuners. 

Den 'oôdstad is [[Kopenhagen]]. 

't Land bestit deêls uut een vasteland, [[Jutland]], en deêls uut een antal eilan'n, weerop den 'oôdstad is 'elege.

't Land hrenst an [[Duutsland]] en via een brugge an [[Zweden]].

== Heografie ==
Denemarken ei mè 1 landhrens en das in 't zuuden van 't land wirat et grens an Duutsland. In 't noôrn ligt 't [[Skagerrak]], in 't oôssen 't [[Kattehat]] en de [[Oôstzeê]] en in 't wessen grens tet an de Noôrdzeê. Denemarken oor bie Scandinavië en is helieke ok 't zuudelijkste land van [[Scandinavië]]. 't Besti uut ongeveêr 500 eilan'n en 't hroste stik land is 't schiereiland Jutland. 

Denemarken grens bieni an [[Zweden]], mè wor escheien deur de [[Sont]], een smalle zeêstraete. Der lig echter wè een bruhhe en een tunnel ni Zweden. Denemarken is bieni illemille vlak. An de weskust is tet vlakste, di lihhen de polders tehen 't Deense waddenhebied an. Oe vadder ni 't oôssen, oe euvelachtiher at wor. Ut oôgste punt van Jutland is [[Yding Skovhøj]] bie 173 meter. 

't Hroste eiland van Denemarken is [[Seeland]]. Bie een oppervlak van 43.000 km2 is Denemarken net iets hrotter dan Nederland. 't Ei echter mè 6 meljoen inweuners dus is vee minder dichtbevolkt.

Denemarken ei twi overzeêse hebiedsdeêl'n, de Faeröereilan'n en Groenland. Deze hebieden èn wè een eihen zelfbestier.

== Steê ==
Groôtste steê mie inweuners (2025):

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê || Inweuners || Anders
|-
| [[København]] || 667.000 || Kopenhagen (Ned.)
|-
| [[Aarhus]] || 301.000 || Århus
|-
| [[Odense]] || 185.000 ||
|-
| [[Aalborg]] || 122.000 || Ålborg
|-
| [[Esbjerg]] || 72.000 ||
|-
| [[Randers]] || 65.000 ||
|-
| [[Horsens]] || 64.000 ||
|-
| [[Kolding]] || 64.000 ||
|-
| [[Vejle]] || 62.000 ||
|-
| [[Roskilde]] || 53.000 ||
|-
|}

== Rehio's en eilan'n ==
Sins 1 jannewari 2007 is Denemarken verdeêld in vuuf rehio's. Deze rehio's vervang'n de voormalihe 14 provincies. Ok 't antal gemeêntes is teruhebrocht van 271 tot 98 gemeêntes. De huudihe rehio's zien:
* Oôdstad - Region Hovedstaden
* Midd'n-Jutland - Region Midtjylland
* Noôrd-Jutland - Region Nordjylland
* Seeland - Region Sjælland
* Zuud-Denemarken - Region Syddanmark

{| class=wikitable
|-
|
{| class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Regions of Denmark.jpg|300px|links]]
|-
| [[Plaetje:Denmark islands.PNG|300px|links]]
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! eiland || km² || inw. &lt;br&gt; 2026|| rehio
|-
| Ærø || 88 || 5.800 || Syddanmark
|-
| Als || 311 || 50.000 || Syddanmark
|-
| Amager || 96 || 228.000 || Hovedstaden
|-
| Anholt || 22 || 130 || Midtjylland
|-
| Bornholm || 589 || 39.000 || Hovedstaden
|-
| Falster || 514 || 41.000 || Sjælland
|-
| Fanø ¹ || 60 || 3.300 || Syddanmark
|-
| Fur || 22 || 740 || Midtjylland
|-
| Fyn (Funen) || 2989 || 482.000 || Syddanmark
|-
| Langeland || 284 || 12.000 || Syddanmark
|-
| Læsø || 113 || 1.700 || Nordjylland
|-
| Lolland || 1245 || 56.000 || Sjælland
|-
| Møn || 218 || 8.900 || Sjælland
|-
| Mors || 360 || 19.000 || Nordjylland
|-
| Nørrejyske Ø / &lt;br&gt; Vendsyssel-Thy || 4674 || 240.000 || Nordjylland
|-
| Rømø ¹ || 87 || 540 || Syddanmark
|-
| Saltholm || 17 || 2 || Hovedstaden
|-
| Samsø || 112 || 3.600 || Midtjylland
|-
| Sjælland (Seêland) || 7049 || 2.390.000 || Sjælland &lt;br&gt; Hovedstaden
|-
| Tåsinge || 70 || 6.500 || Syddanmark
|-
|}
|-
|}

¹ [[Waddeneilan'n]]

== Tael ==
De officiele landstaele in Denemarken is [[Deens]]. Deens is de tael van vriewè alle Denen, oewè an de mensen op [[Groenland]] en de [[Faeröereilan'n]] neffen 't Deens ok der eihen tael spreek'n. In 't zuuden van Denemarken wor ok [[Duuts]] esprook'n. Andere taelen in Denemarken zien onder are [[Zweeds]], [[Noôrs]] en [[Faeröers]], wat a ok officieel erkend is as een tael.

== Economie ==
Denemarken was tot 1945 oôdzaekelijk een lanbouwland, mè nae deze tied breien de industrële sector hihantisch uut en noe besli de lanbouw nog slechs 5% van 't BNP. Tradisjonele industrieproduct'n van Denemarken komm'n nog uut de visserie en scheepsbouw, mè dit is de leste jaeren ok ofenomen.

De belangriekste uutvoerproduct'n van Denemarken zien lanbouwproduct'n, mesines, meubilair, vleês en vis. Invoerproduct'n zien ok mesines, metaelen en branstoffen. Lan'n wibie a vee ehandeld wor zien Duutsland, Zweden en 't Vereênigd Konienkriek.

== Politiek en bestier ==
Denemarken is een constitutionêle monarchie. Dit wil zèn dat 'er spraeke is van een monarchie hereheêrd deur een hrondwet. Dit is a zo sins [[1953]].

De wethevende macht wor uutevoerd deur de monarch, die a tevens ok staetsoôd is, en 't parlement. 't Parlement, ok wè [[Folketinget]], besti uut 179 man onderebrocht in 1 kaemer. Vooreen, toet oengeveer 1990, was de sociaoldemocraotische partie 't belangriekst, mè 't tie behon te keren en de mensen wiern meer conservaetief en liberaolistisch. Noe besti de rehering dan ok uut een liberaâl-conservaetieve coalitie onger toezicht van de Deênse Volkspartie, of in 't Deêns de 'Dansk Folkeparti'. De uutvoerende macht wor uutevoerd deur de monarch en de ministers.

Van 1972 toet 2024 was [[Margaretha II]] staetsoôd van Denemarken.

=== Parlement ===
Folketinget vanof 1981.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! rowspan=2 | partie
! rowspan=2 | richtieng
! rowspan=2 | richtieng
! colspan=15 | zeêtels
|-
! 2026 || 2022 || 2019
! 2015 || 2011 || 2007
! 2005 || 2001 || 1998
! 1994 || 1990 || 1988
! 1987 || 1984 || 1981
|-
| Socialdemokratiet
| centrum
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|50 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|48
| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|44 || 45
| 47 || 52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|63
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|62 || 69 || 55
| 54 || 56 || 59
|-
| Socialistisk Folkeparti
| (centrum)
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 15 || 14
| 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 23
| 11 || 12 || 13
| 13 || 15 || 24
| 27 || 21 || 21
|-
| Venstre
| centrum
| rechts
| 18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|23 || 43
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|46
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|56 || 42
| 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|29 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|19 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20
|-
| Liberal Alliance
| (centrum)
| rechts
| 16 || 14 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13 || 9 || 5
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Dansk Folkeparti
| (extreêm)
| rechts
| 16 || 5 || 16
| 37 || 22 || 25
| 24 || 22 || 13
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Moderaterne
| centrum
| (rechts)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Konservative
| centrum
| rechts
| 13 || 10 || 12
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|6 || 8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 16
| 27 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|30 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|35
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|26
|-
| Enhedslisten
| (extreêm)
| lienks
| 11 || 9 || 13
| 14 || 12 || 4
| 6 || 4 || 5
| 6 ||  || 
|  || 5 || 5
|-
| Radikale Venstre
| centrum
| (lienks)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 7 || 16
| 8 || 17 || 9
| 17 || 9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|7
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10
| 11 || 10 || 9
|-
| Danmarksdemokraterne
| (extreêm)
| rechts 
| 10 || 14 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Alternativet
| (centrum)
| lienks
| 5 || 6 || 5
| 9 ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Borgernes Parti
| extreêm
| rechts
| 4 || ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Nye Borgerlige
| extreêm
| rechts
|  || 6 || 4
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Kristeligt Folkeparti
| centrum
| (rechts)
|  ||  || 
|  ||  || 
|  || 4 || 4
|  || 4 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4
|-
| Centrum-Demokraterne
| centrum
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 8
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 ! || 9 || 9
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|15
|-
| Fremskridtspartiet
| extreêm
| rechts
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 4
| 11 || 12 || 16
| 9 || 6 || 16
|-
| Fælles Kurs
| (extreêm)
| lienks
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 4 ||  || 
|-
| onafankelijk
|
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 1 ||  || 
|  ||  || 
|-
! colspan=3 | totael
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
|-
! colspan=3 | coalitie
! 82 || 89 || 48
! 53 || 107 || 64
! 70 || 72 || 70
! 75/70 || 59 || 67
! 70 || 77 || 65
|}

=== Premiers ===
Statsministre vanof 1945.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! statsminister || tied || jaer || partie
|-
| Vilhelm Buhl || 1945 - 1945 || 0 || Socialdemokratiet
|-
| Knud Kristensen || 1945 - 1947 || 2 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1947 - 1950 || 3 || Socialdemokratiet
|-
| Erik Eriksen || 1950 - 1953 || 3 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1953 - 1955 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Hans Christian Hansen || 1955 - 1960 || 5 || Socialdemokratiet
|-
| Viggo Kampmann || 1960 - 1962 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Jens Otto Krag || 1962 - 1968 || 6 || Socialdemokratiet
|-
| Hilmar Baunsgaard || 1968 - 1971 || 3 || Radikale Venstre
|-
| Jens Otto Krag || 1971 - 1972 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Anker Jørgenson || 1972 - 1973 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Hartling || 1973 - 1975 || 2 || Venstre
|-
| Anker Jørgenson || 1975 - 1982 || 7 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Schlüter || 1982 - 1993 || 11 || Konservative
|-
| Poul Nyrup Rasmussen || 1993 - 2001 || 8 || Socialdemokratiet
|-
| Anders Fogh Rasmussen || 2001 - 2009 || 8 || Venstre
|-
| Lars Løkke Rasmussen || 2009 - 2011 || 2 || Venstre
|-
| Helle Thorning-Schmidt || 2011 - 2015 || 4 || Socialdemokratiet
|-
| Lars Løkke Rasmussen || 2015 - 2019 || 4 || Venstre
|-
| Mette Frederiksen || 2019 - noe || 7 || Socialdemokratiet
|-
|}

== Godsdienst ==
De nasjonaâle kerke van Denemarken is de [[lutheranisme|Evanhelisch-Lutherse Kerke]]. Sins [[1849]] besti 't er in Denemarken vrieheid van hodsdienst. 't Christendom kreeg rond 1100 vassen voet in Denemarken. De evanhelisch-lutherse kerke tel 9 bisdommen, wiran de konieng an 't oôd sti. De 2100 gemeêntes worn bestuurd deur een deur de leden hekozen kerkeraed. Ongeveer 85% van de bevolkieng is evanhelisch-luthers, mè de miste hin allin ni kerke bie bruiloften en derhelijke. 

Buuten de evanhelisch-lutherse kerke ei je in Denemarken ok nog de [[Roôms-Kattelieke Kerke]], en ienkele are kerken. Sins [[1953]] ei Denemarken wee een eihen katholieke bisschop. Der zien ongeveer 35.000 katholieken. Ok zien der nog 6500 [[joôden]]. Tevens ken Denemarken ok de bewehieng [[Forn Sidr]] (De ouwe traditie), deze mensen vereêr'n nog de ouwe Scandinavische hood'n zoas Thor en Odin.

== Cultuur ==
[[Hygge]] is út behrip voe de Deense cultuur. Hygge ei te maeken mie sfeêr, hezelligeid, mè ok interieur. Ok zurhen onder are eetn en drienk'n voe hygge. Hygge is in 't Ollands je vertaâln bie hezelligeid, mè de Denen zelf vin'n 't nie te vertaâln. Hygge wor beschouwt as de uutdrukkieng voe de Deense mentaliteit.

[[Plaetje:Storebæltsbroen from Sjælland.jpg|thumb|Groôte Beltbrugge]]
== Lienks nae buten ==
* [https://www.landenweb.nl/denemarken/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Denmark Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210705032013/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/denmark/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/denemarken/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/denemarken/ Klimaatinfo] 
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=173 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/denmark_nl Europese Unie]
* [https://historiek.net/c/landen/denemarken/ Historiek]

{{Europa}}

[[Categorie:Denemarken| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>81delgpc1fpb6nwuuvnozebyrig5vy3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>180479</id>
      <parentid>180478</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T10:14:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <origin>180479</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12553" sha1="648f3lcwqm991xva7zpc47w81jru4xp" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Kongeriget Danmark
 |vlagge=Flag of Denmark.svg
 |waepen=National coat of arms of Denmark.svg
 |locaotie=LocationDenmark.png
 |taelen=[[Deens]]
 |oôdstad=[[Kopenhagen]]
 |regeriengsvurm=[[Constitutionêle monarchie]]
 |staetsoôd=[[Frederik van Denemarken]]
 |regeriengsleider=[[Mette Frederiksen]]
 |religie=[[Protestants]]
 |km2= 42.954
 |pctwaeter=1,6
 |inweuners= 5.993.000 (2025)
 |dichteid= 140
 |volkslied=[[Der er et yndigt land]]
 |munte=[[Deense kroôn]]
 |valutacode=DKK
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=5 juni
 |tld=dk
 |landcode=DK/DNK
 |tel=45
}}
[[Plaetje:Kaart Denemarken.gif|thumb|Kaerte]]

'''Denemarken''' is een land in [[Noôrd-Europa]], iets hroôter as [[Nederland]], mee 6 meljoen inweuners. 

Den 'oôdstad is [[Kopenhagen]]. 

't Land bestit deêls uut een vasteland, [[Jutland]], en deêls uut een antal eilan'n, weerop den 'oôdstad is 'elege.

't Land hrenst an [[Duutsland]] en via een brugge an [[Zweden]].

== Heografie ==
Denemarken ei mè 1 landhrens en das in 't zuuden van 't land wirat et grens an Duutsland. In 't noôrn ligt 't [[Skagerrak]], in 't oôssen 't [[Kattehat]] en de [[Oôstzeê]] en in 't wessen grens tet an de Noôrdzeê. Denemarken oor bie Scandinavië en is helieke ok 't zuudelijkste land van [[Scandinavië]]. 't Besti uut ongeveêr 500 eilan'n en 't hroste stik land is 't schiereiland Jutland. 

Denemarken grens bieni an [[Zweden]], mè wor escheien deur de [[Sont]], een smalle zeêstraete. Der lig echter wè een bruhhe en een tunnel ni Zweden. Denemarken is bieni illemille vlak. An de weskust is tet vlakste, di lihhen de polders tehen 't Deense waddenhebied an. Oe vadder ni 't oôssen, oe euvelachtiher at wor. Ut oôgste punt van Jutland is [[Yding Skovhøj]] bie 173 meter. 

't Hroste eiland van Denemarken is [[Seeland]]. Bie een oppervlak van 43.000 km2 is Denemarken net iets hrotter dan Nederland. 't Ei echter mè 6 meljoen inweuners dus is vee minder dichtbevolkt.

Denemarken ei twi overzeêse hebiedsdeêl'n, de Faeröereilan'n en Groenland. Deze hebieden èn wè een eihen zelfbestier.

=== Steê ===
Groôtste steê mie inweuners (2025):

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê || Inweuners || Anders
|-
| [[København]] || 667.000 || Kopenhagen (Ned.)
|-
| [[Aarhus]] || 301.000 || Århus
|-
| [[Odense]] || 185.000 ||
|-
| [[Aalborg]] || 122.000 || Ålborg
|-
| [[Esbjerg]] || 72.000 ||
|-
| [[Randers]] || 65.000 ||
|-
| [[Horsens]] || 64.000 ||
|-
| [[Kolding]] || 64.000 ||
|-
| [[Vejle]] || 62.000 ||
|-
| [[Roskilde]] || 53.000 ||
|-
|}

=== Rehio's en eilan'n ===
Sins 1 jannewari 2007 is Denemarken verdeêld in vuuf rehio's. Deze rehio's vervang'n de voormalihe 14 provincies. Ok 't antal gemeêntes is teruhebrocht van 271 tot 98 gemeêntes. De huudihe rehio's zien:
* Oôdstad - Region Hovedstaden
* Midd'n-Jutland - Region Midtjylland
* Noôrd-Jutland - Region Nordjylland
* Seeland - Region Sjælland
* Zuud-Denemarken - Region Syddanmark

{| class=wikitable
|-
|
{| class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Regions of Denmark.jpg|300px|links]]
|-
| [[Plaetje:Denmark islands.PNG|300px|links]]
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! eiland || km² || inw. &lt;br&gt; 2026|| rehio
|-
| Ærø || 88 || 5.800 || Syddanmark
|-
| Als || 311 || 50.000 || Syddanmark
|-
| Amager || 96 || 228.000 || Hovedstaden
|-
| Anholt || 22 || 130 || Midtjylland
|-
| Bornholm || 589 || 39.000 || Hovedstaden
|-
| Falster || 514 || 41.000 || Sjælland
|-
| Fanø ¹ || 60 || 3.300 || Syddanmark
|-
| Fur || 22 || 740 || Midtjylland
|-
| Fyn (Funen) || 2989 || 482.000 || Syddanmark
|-
| Langeland || 284 || 12.000 || Syddanmark
|-
| Læsø || 113 || 1.700 || Nordjylland
|-
| Lolland || 1245 || 56.000 || Sjælland
|-
| Møn || 218 || 8.900 || Sjælland
|-
| Mors || 360 || 19.000 || Nordjylland
|-
| Nørrejyske Ø / &lt;br&gt; Vendsyssel-Thy || 4674 || 240.000 || Nordjylland
|-
| Rømø ¹ || 87 || 540 || Syddanmark
|-
| Saltholm || 17 || 2 || Hovedstaden
|-
| Samsø || 112 || 3.600 || Midtjylland
|-
| Sjælland (Seêland) || 7049 || 2.390.000 || Sjælland &lt;br&gt; Hovedstaden
|-
| Tåsinge || 70 || 6.500 || Syddanmark
|-
|}
|-
|}

¹ [[Waddeneilan'n]]

== Tael ==
De officiele landstaele in Denemarken is [[Deens]]. Deens is de tael van vriewè alle Denen, oewè an de mensen op [[Groenland]] en de [[Faeröereilan'n]] neffen 't Deens ok der eihen tael spreek'n. In 't zuuden van Denemarken wor ok [[Duuts]] esprook'n. Andere taelen in Denemarken zien onder are [[Zweeds]], [[Noôrs]] en [[Faeröers]], wat a ok officieel erkend is as een tael.

== Economie ==
Denemarken was tot 1945 oôdzaekelijk een lanbouwland, mè nae deze tied breien de industrële sector hihantisch uut en noe besli de lanbouw nog slechs 5% van 't BNP. Tradisjonele industrieproduct'n van Denemarken komm'n nog uut de visserie en scheepsbouw, mè dit is de leste jaeren ok ofenomen.

De belangriekste uutvoerproduct'n van Denemarken zien lanbouwproduct'n, mesines, meubilair, vleês en vis. Invoerproduct'n zien ok mesines, metaelen en branstoffen. Lan'n wibie a vee ehandeld wor zien Duutsland, Zweden en 't Vereênigd Konienkriek.

== Politiek en bestier ==
Denemarken is een constitutionêle monarchie. Dit wil zèn dat 'er spraeke is van een monarchie hereheêrd deur een hrondwet. Dit is a zo sins [[1953]].

De wethevende macht wor uutevoerd deur de monarch, die a tevens ok staetsoôd is, en 't parlement. 't Parlement, ok wè [[Folketinget]], besti uut 179 man onderebrocht in 1 kaemer. Vooreen, toet oengeveer 1990, was de sociaoldemocraotische partie 't belangriekst, mè 't tie behon te keren en de mensen wiern meer conservaetief en liberaolistisch. Noe besti de rehering dan ok uut een liberaâl-conservaetieve coalitie onger toezicht van de Deênse Volkspartie, of in 't Deêns de 'Dansk Folkeparti'. De uutvoerende macht wor uutevoerd deur de monarch en de ministers.

Van 1972 toet 2024 was [[Margaretha II]] staetsoôd van Denemarken.

=== Parlement ===
Folketinget vanof 1981.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! rowspan=2 | partie
! rowspan=2 | richtieng
! rowspan=2 | richtieng
! colspan=15 | zeêtels
|-
! 2026 || 2022 || 2019
! 2015 || 2011 || 2007
! 2005 || 2001 || 1998
! 1994 || 1990 || 1988
! 1987 || 1984 || 1981
|-
| Socialdemokratiet
| centrum
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|50 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|48
| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|44 || 45
| 47 || 52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|63
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|62 || 69 || 55
| 54 || 56 || 59
|-
| Socialistisk Folkeparti
| (centrum)
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 15 || 14
| 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 23
| 11 || 12 || 13
| 13 || 15 || 24
| 27 || 21 || 21
|-
| Venstre
| centrum
| rechts
| 18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|23 || 43
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|46
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|56 || 42
| 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|29 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|19 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20
|-
| Liberal Alliance
| (centrum)
| rechts
| 16 || 14 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13 || 9 || 5
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Dansk Folkeparti
| (extreêm)
| rechts
| 16 || 5 || 16
| 37 || 22 || 25
| 24 || 22 || 13
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Moderaterne
| centrum
| (rechts)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Konservative
| centrum
| rechts
| 13 || 10 || 12
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|6 || 8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 16
| 27 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|30 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|35
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|26
|-
| Enhedslisten
| (extreêm)
| lienks
| 11 || 9 || 13
| 14 || 12 || 4
| 6 || 4 || 5
| 6 ||  || 
|  || 5 || 5
|-
| Radikale Venstre
| centrum
| (lienks)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 7 || 16
| 8 || 17 || 9
| 17 || 9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|7
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10
| 11 || 10 || 9
|-
| Danmarksdemokraterne
| (extreêm)
| rechts 
| 10 || 14 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Alternativet
| (centrum)
| lienks
| 5 || 6 || 5
| 9 ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Borgernes Parti
| extreêm
| rechts
| 4 || ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Nye Borgerlige
| extreêm
| rechts
|  || 6 || 4
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Kristeligt Folkeparti
| centrum
| (rechts)
|  ||  || 
|  ||  || 
|  || 4 || 4
|  || 4 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4
|-
| Centrum-Demokraterne
| centrum
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 8
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 ! || 9 || 9
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|15
|-
| Fremskridtspartiet
| extreêm
| rechts
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 4
| 11 || 12 || 16
| 9 || 6 || 16
|-
| Fælles Kurs
| (extreêm)
| lienks
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 4 ||  || 
|-
| onafankelijk
|
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 1 ||  || 
|  ||  || 
|-
! colspan=3 | totael
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
|-
! colspan=3 | coalitie
! 82 || 89 || 48
! 53 || 107 || 64
! 70 || 72 || 70
! 75/70 || 59 || 67
! 70 || 77 || 65
|}

=== Premiers ===
Statsministre vanof 1945.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! statsminister || tied || jaer || partie
|-
| Vilhelm Buhl || 1945 - 1945 || 0 || Socialdemokratiet
|-
| Knud Kristensen || 1945 - 1947 || 2 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1947 - 1950 || 3 || Socialdemokratiet
|-
| Erik Eriksen || 1950 - 1953 || 3 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1953 - 1955 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Hans Christian Hansen || 1955 - 1960 || 5 || Socialdemokratiet
|-
| Viggo Kampmann || 1960 - 1962 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Jens Otto Krag || 1962 - 1968 || 6 || Socialdemokratiet
|-
| Hilmar Baunsgaard || 1968 - 1971 || 3 || Radikale Venstre
|-
| Jens Otto Krag || 1971 - 1972 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Anker Jørgenson || 1972 - 1973 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Hartling || 1973 - 1975 || 2 || Venstre
|-
| Anker Jørgenson || 1975 - 1982 || 7 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Schlüter || 1982 - 1993 || 11 || Konservative
|-
| Poul Nyrup Rasmussen || 1993 - 2001 || 8 || Socialdemokratiet
|-
| Anders Fogh Rasmussen || 2001 - 2009 || 8 || Venstre
|-
| Lars Løkke Rasmussen || 2009 - 2011 || 2 || Venstre
|-
| Helle Thorning-Schmidt || 2011 - 2015 || 4 || Socialdemokratiet
|-
| Lars Løkke Rasmussen || 2015 - 2019 || 4 || Venstre
|-
| Mette Frederiksen || 2019 - noe || 7 || Socialdemokratiet
|-
|}

== Godsdienst ==
De nasjonaâle kerke van Denemarken is de [[lutheranisme|Evanhelisch-Lutherse Kerke]]. Sins [[1849]] besti 't er in Denemarken vrieheid van hodsdienst. 't Christendom kreeg rond 1100 vassen voet in Denemarken. De evanhelisch-lutherse kerke tel 9 bisdommen, wiran de konieng an 't oôd sti. De 2100 gemeêntes worn bestuurd deur een deur de leden hekozen kerkeraed. Ongeveer 85% van de bevolkieng is evanhelisch-luthers, mè de miste hin allin ni kerke bie bruiloften en derhelijke. 

Buuten de evanhelisch-lutherse kerke ei je in Denemarken ok nog de [[Roôms-Kattelieke Kerke]], en ienkele are kerken. Sins [[1953]] ei Denemarken wee een eihen katholieke bisschop. Der zien ongeveer 35.000 katholieken. Ok zien der nog 6500 [[joôden]]. Tevens ken Denemarken ok de bewehieng [[Forn Sidr]] (De ouwe traditie), deze mensen vereêr'n nog de ouwe Scandinavische hood'n zoas Thor en Odin.

== Cultuur ==
[[Hygge]] is út behrip voe de Deense cultuur. Hygge ei te maeken mie sfeêr, hezelligeid, mè ok interieur. Ok zurhen onder are eetn en drienk'n voe hygge. Hygge is in 't Ollands je vertaâln bie hezelligeid, mè de Denen zelf vin'n 't nie te vertaâln. Hygge wor beschouwt as de uutdrukkieng voe de Deense mentaliteit.

[[Plaetje:Storebæltsbroen from Sjælland.jpg|thumb|Groôte Beltbrugge]]
== Lienks nae buten ==
* [https://www.landenweb.nl/denemarken/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Denmark Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210705032013/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/denmark/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/denemarken/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/denemarken/ Klimaatinfo] 
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=173 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/denmark_nl Europese Unie]
* [https://historiek.net/c/landen/denemarken/ Historiek]

{{Europa}}

[[Categorie:Denemarken| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>648f3lcwqm991xva7zpc47w81jru4xp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>180480</id>
      <parentid>180479</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T10:16:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Rehio's en eilan'n */</comment>
      <origin>180480</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12590" sha1="qlpz4fvdji4lnlnpklu3soqe1yjtfss" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Kongeriget Danmark
 |vlagge=Flag of Denmark.svg
 |waepen=National coat of arms of Denmark.svg
 |locaotie=LocationDenmark.png
 |taelen=[[Deens]]
 |oôdstad=[[Kopenhagen]]
 |regeriengsvurm=[[Constitutionêle monarchie]]
 |staetsoôd=[[Frederik van Denemarken]]
 |regeriengsleider=[[Mette Frederiksen]]
 |religie=[[Protestants]]
 |km2= 42.954
 |pctwaeter=1,6
 |inweuners= 5.993.000 (2025)
 |dichteid= 140
 |volkslied=[[Der er et yndigt land]]
 |munte=[[Deense kroôn]]
 |valutacode=DKK
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=5 juni
 |tld=dk
 |landcode=DK/DNK
 |tel=45
}}
[[Plaetje:Kaart Denemarken.gif|thumb|Kaerte]]

'''Denemarken''' is een land in [[Noôrd-Europa]], iets hroôter as [[Nederland]], mee 6 meljoen inweuners. 

Den 'oôdstad is [[Kopenhagen]]. 

't Land bestit deêls uut een vasteland, [[Jutland]], en deêls uut een antal eilan'n, weerop den 'oôdstad is 'elege.

't Land hrenst an [[Duutsland]] en via een brugge an [[Zweden]].

== Heografie ==
Denemarken ei mè 1 landhrens en das in 't zuuden van 't land wirat et grens an Duutsland. In 't noôrn ligt 't [[Skagerrak]], in 't oôssen 't [[Kattehat]] en de [[Oôstzeê]] en in 't wessen grens tet an de Noôrdzeê. Denemarken oor bie Scandinavië en is helieke ok 't zuudelijkste land van [[Scandinavië]]. 't Besti uut ongeveêr 500 eilan'n en 't hroste stik land is 't schiereiland Jutland. 

Denemarken grens bieni an [[Zweden]], mè wor escheien deur de [[Sont]], een smalle zeêstraete. Der lig echter wè een bruhhe en een tunnel ni Zweden. Denemarken is bieni illemille vlak. An de weskust is tet vlakste, di lihhen de polders tehen 't Deense waddenhebied an. Oe vadder ni 't oôssen, oe euvelachtiher at wor. Ut oôgste punt van Jutland is [[Yding Skovhøj]] bie 173 meter. 

't Hroste eiland van Denemarken is [[Seeland]]. Bie een oppervlak van 43.000 km2 is Denemarken net iets hrotter dan Nederland. 't Ei echter mè 6 meljoen inweuners dus is vee minder dichtbevolkt.

Denemarken ei twi overzeêse hebiedsdeêl'n, de Faeröereilan'n en Groenland. Deze hebieden èn wè een eihen zelfbestier.

=== Steê ===
Groôtste steê mie inweuners (2025):

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê || Inweuners || Anders
|-
| [[København]] || 667.000 || Kopenhagen (Ned.)
|-
| [[Aarhus]] || 301.000 || Århus
|-
| [[Odense]] || 185.000 ||
|-
| [[Aalborg]] || 122.000 || Ålborg
|-
| [[Esbjerg]] || 72.000 ||
|-
| [[Randers]] || 65.000 ||
|-
| [[Horsens]] || 64.000 ||
|-
| [[Kolding]] || 64.000 ||
|-
| [[Vejle]] || 62.000 ||
|-
| [[Roskilde]] || 53.000 ||
|-
|}

=== Rehio's en eilan'n ===
Sins 1 jannewari 2007 is Denemarken verdeêld in vuuf rehio's. Deze rehio's vervang'n de voormalihe 14 provincies. Ok 't antal gemeêntes is teruhebrocht van 271 tot 98 gemeêntes. De huudihe rehio's zien:
* Oôdstad - Region Hovedstaden
* Midd'n-Jutland - Region Midtjylland
* Noôrd-Jutland - Region Nordjylland
* Seeland - Region Sjælland
* Zuud-Denemarken - Region Syddanmark

{| class=wikitable
|-
|
{| class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Regions of Denmark.jpg|300px|links]]
|-
| [[Plaetje:Denmark islands.PNG|300px|links]]
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! colspan = 5 | hroôtste eilan'n
|-
! eiland || km² || inw. &lt;br&gt; 2026|| rehio
|-
| Ærø || 88 || 5.800 || Syddanmark
|-
| Als || 311 || 50.000 || Syddanmark
|-
| Amager || 96 || 228.000 || Hovedstaden
|-
| Anholt || 22 || 130 || Midtjylland
|-
| Bornholm || 589 || 39.000 || Hovedstaden
|-
| Falster || 514 || 41.000 || Sjælland
|-
| Fanø ¹ || 60 || 3.300 || Syddanmark
|-
| Fur || 22 || 740 || Midtjylland
|-
| Fyn (Funen) || 2989 || 482.000 || Syddanmark
|-
| Langeland || 284 || 12.000 || Syddanmark
|-
| Læsø || 113 || 1.700 || Nordjylland
|-
| Lolland || 1245 || 56.000 || Sjælland
|-
| Møn || 218 || 8.900 || Sjælland
|-
| Mors || 360 || 19.000 || Nordjylland
|-
| Nørrejyske Ø / &lt;br&gt; Vendsyssel-Thy || 4674 || 240.000 || Nordjylland
|-
| Rømø ¹ || 87 || 540 || Syddanmark
|-
| Saltholm || 17 || 2 || Hovedstaden
|-
| Samsø || 112 || 3.600 || Midtjylland
|-
| Sjælland (Seêland) || 7049 || 2.390.000 || Sjælland &lt;br&gt; Hovedstaden
|-
| Tåsinge || 70 || 6.500 || Syddanmark
|-
|}
|-
|}

¹ [[Waddeneilan'n]]

== Tael ==
De officiele landstaele in Denemarken is [[Deens]]. Deens is de tael van vriewè alle Denen, oewè an de mensen op [[Groenland]] en de [[Faeröereilan'n]] neffen 't Deens ok der eihen tael spreek'n. In 't zuuden van Denemarken wor ok [[Duuts]] esprook'n. Andere taelen in Denemarken zien onder are [[Zweeds]], [[Noôrs]] en [[Faeröers]], wat a ok officieel erkend is as een tael.

== Economie ==
Denemarken was tot 1945 oôdzaekelijk een lanbouwland, mè nae deze tied breien de industrële sector hihantisch uut en noe besli de lanbouw nog slechs 5% van 't BNP. Tradisjonele industrieproduct'n van Denemarken komm'n nog uut de visserie en scheepsbouw, mè dit is de leste jaeren ok ofenomen.

De belangriekste uutvoerproduct'n van Denemarken zien lanbouwproduct'n, mesines, meubilair, vleês en vis. Invoerproduct'n zien ok mesines, metaelen en branstoffen. Lan'n wibie a vee ehandeld wor zien Duutsland, Zweden en 't Vereênigd Konienkriek.

== Politiek en bestier ==
Denemarken is een constitutionêle monarchie. Dit wil zèn dat 'er spraeke is van een monarchie hereheêrd deur een hrondwet. Dit is a zo sins [[1953]].

De wethevende macht wor uutevoerd deur de monarch, die a tevens ok staetsoôd is, en 't parlement. 't Parlement, ok wè [[Folketinget]], besti uut 179 man onderebrocht in 1 kaemer. Vooreen, toet oengeveer 1990, was de sociaoldemocraotische partie 't belangriekst, mè 't tie behon te keren en de mensen wiern meer conservaetief en liberaolistisch. Noe besti de rehering dan ok uut een liberaâl-conservaetieve coalitie onger toezicht van de Deênse Volkspartie, of in 't Deêns de 'Dansk Folkeparti'. De uutvoerende macht wor uutevoerd deur de monarch en de ministers.

Van 1972 toet 2024 was [[Margaretha II]] staetsoôd van Denemarken.

=== Parlement ===
Folketinget vanof 1981.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! rowspan=2 | partie
! rowspan=2 | richtieng
! rowspan=2 | richtieng
! colspan=15 | zeêtels
|-
! 2026 || 2022 || 2019
! 2015 || 2011 || 2007
! 2005 || 2001 || 1998
! 1994 || 1990 || 1988
! 1987 || 1984 || 1981
|-
| Socialdemokratiet
| centrum
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|50 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|48
| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|44 || 45
| 47 || 52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|63
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|62 || 69 || 55
| 54 || 56 || 59
|-
| Socialistisk Folkeparti
| (centrum)
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 15 || 14
| 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 23
| 11 || 12 || 13
| 13 || 15 || 24
| 27 || 21 || 21
|-
| Venstre
| centrum
| rechts
| 18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|23 || 43
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|46
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|56 || 42
| 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|29 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|19 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20
|-
| Liberal Alliance
| (centrum)
| rechts
| 16 || 14 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13 || 9 || 5
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Dansk Folkeparti
| (extreêm)
| rechts
| 16 || 5 || 16
| 37 || 22 || 25
| 24 || 22 || 13
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Moderaterne
| centrum
| (rechts)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Konservative
| centrum
| rechts
| 13 || 10 || 12
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|6 || 8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 16
| 27 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|30 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|35
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|26
|-
| Enhedslisten
| (extreêm)
| lienks
| 11 || 9 || 13
| 14 || 12 || 4
| 6 || 4 || 5
| 6 ||  || 
|  || 5 || 5
|-
| Radikale Venstre
| centrum
| (lienks)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 7 || 16
| 8 || 17 || 9
| 17 || 9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|7
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10
| 11 || 10 || 9
|-
| Danmarksdemokraterne
| (extreêm)
| rechts 
| 10 || 14 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Alternativet
| (centrum)
| lienks
| 5 || 6 || 5
| 9 ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Borgernes Parti
| extreêm
| rechts
| 4 || ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Nye Borgerlige
| extreêm
| rechts
|  || 6 || 4
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Kristeligt Folkeparti
| centrum
| (rechts)
|  ||  || 
|  ||  || 
|  || 4 || 4
|  || 4 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4
|-
| Centrum-Demokraterne
| centrum
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 8
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 ! || 9 || 9
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|15
|-
| Fremskridtspartiet
| extreêm
| rechts
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 4
| 11 || 12 || 16
| 9 || 6 || 16
|-
| Fælles Kurs
| (extreêm)
| lienks
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 4 ||  || 
|-
| onafankelijk
|
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 1 ||  || 
|  ||  || 
|-
! colspan=3 | totael
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
|-
! colspan=3 | coalitie
! 82 || 89 || 48
! 53 || 107 || 64
! 70 || 72 || 70
! 75/70 || 59 || 67
! 70 || 77 || 65
|}

=== Premiers ===
Statsministre vanof 1945.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! statsminister || tied || jaer || partie
|-
| Vilhelm Buhl || 1945 - 1945 || 0 || Socialdemokratiet
|-
| Knud Kristensen || 1945 - 1947 || 2 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1947 - 1950 || 3 || Socialdemokratiet
|-
| Erik Eriksen || 1950 - 1953 || 3 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1953 - 1955 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Hans Christian Hansen || 1955 - 1960 || 5 || Socialdemokratiet
|-
| Viggo Kampmann || 1960 - 1962 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Jens Otto Krag || 1962 - 1968 || 6 || Socialdemokratiet
|-
| Hilmar Baunsgaard || 1968 - 1971 || 3 || Radikale Venstre
|-
| Jens Otto Krag || 1971 - 1972 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Anker Jørgenson || 1972 - 1973 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Hartling || 1973 - 1975 || 2 || Venstre
|-
| Anker Jørgenson || 1975 - 1982 || 7 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Schlüter || 1982 - 1993 || 11 || Konservative
|-
| Poul Nyrup Rasmussen || 1993 - 2001 || 8 || Socialdemokratiet
|-
| Anders Fogh Rasmussen || 2001 - 2009 || 8 || Venstre
|-
| Lars Løkke Rasmussen || 2009 - 2011 || 2 || Venstre
|-
| Helle Thorning-Schmidt || 2011 - 2015 || 4 || Socialdemokratiet
|-
| Lars Løkke Rasmussen || 2015 - 2019 || 4 || Venstre
|-
| Mette Frederiksen || 2019 - noe || 7 || Socialdemokratiet
|-
|}

== Godsdienst ==
De nasjonaâle kerke van Denemarken is de [[lutheranisme|Evanhelisch-Lutherse Kerke]]. Sins [[1849]] besti 't er in Denemarken vrieheid van hodsdienst. 't Christendom kreeg rond 1100 vassen voet in Denemarken. De evanhelisch-lutherse kerke tel 9 bisdommen, wiran de konieng an 't oôd sti. De 2100 gemeêntes worn bestuurd deur een deur de leden hekozen kerkeraed. Ongeveer 85% van de bevolkieng is evanhelisch-luthers, mè de miste hin allin ni kerke bie bruiloften en derhelijke. 

Buuten de evanhelisch-lutherse kerke ei je in Denemarken ok nog de [[Roôms-Kattelieke Kerke]], en ienkele are kerken. Sins [[1953]] ei Denemarken wee een eihen katholieke bisschop. Der zien ongeveer 35.000 katholieken. Ok zien der nog 6500 [[joôden]]. Tevens ken Denemarken ok de bewehieng [[Forn Sidr]] (De ouwe traditie), deze mensen vereêr'n nog de ouwe Scandinavische hood'n zoas Thor en Odin.

== Cultuur ==
[[Hygge]] is út behrip voe de Deense cultuur. Hygge ei te maeken mie sfeêr, hezelligeid, mè ok interieur. Ok zurhen onder are eetn en drienk'n voe hygge. Hygge is in 't Ollands je vertaâln bie hezelligeid, mè de Denen zelf vin'n 't nie te vertaâln. Hygge wor beschouwt as de uutdrukkieng voe de Deense mentaliteit.

[[Plaetje:Storebæltsbroen from Sjælland.jpg|thumb|Groôte Beltbrugge]]
== Lienks nae buten ==
* [https://www.landenweb.nl/denemarken/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Denmark Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210705032013/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/denmark/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/denemarken/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/denemarken/ Klimaatinfo] 
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=173 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/denmark_nl Europese Unie]
* [https://historiek.net/c/landen/denemarken/ Historiek]

{{Europa}}

[[Categorie:Denemarken| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>qlpz4fvdji4lnlnpklu3soqe1yjtfss</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>180481</id>
      <parentid>180480</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T10:21:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Rehio's en eilan'n */</comment>
      <origin>180481</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12589" sha1="l6lhvpukojwziszg60lv7e6naciq7ke" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Kongeriget Danmark
 |vlagge=Flag of Denmark.svg
 |waepen=National coat of arms of Denmark.svg
 |locaotie=LocationDenmark.png
 |taelen=[[Deens]]
 |oôdstad=[[Kopenhagen]]
 |regeriengsvurm=[[Constitutionêle monarchie]]
 |staetsoôd=[[Frederik van Denemarken]]
 |regeriengsleider=[[Mette Frederiksen]]
 |religie=[[Protestants]]
 |km2= 42.954
 |pctwaeter=1,6
 |inweuners= 5.993.000 (2025)
 |dichteid= 140
 |volkslied=[[Der er et yndigt land]]
 |munte=[[Deense kroôn]]
 |valutacode=DKK
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=5 juni
 |tld=dk
 |landcode=DK/DNK
 |tel=45
}}
[[Plaetje:Kaart Denemarken.gif|thumb|Kaerte]]

'''Denemarken''' is een land in [[Noôrd-Europa]], iets hroôter as [[Nederland]], mee 6 meljoen inweuners. 

Den 'oôdstad is [[Kopenhagen]]. 

't Land bestit deêls uut een vasteland, [[Jutland]], en deêls uut een antal eilan'n, weerop den 'oôdstad is 'elege.

't Land hrenst an [[Duutsland]] en via een brugge an [[Zweden]].

== Heografie ==
Denemarken ei mè 1 landhrens en das in 't zuuden van 't land wirat et grens an Duutsland. In 't noôrn ligt 't [[Skagerrak]], in 't oôssen 't [[Kattehat]] en de [[Oôstzeê]] en in 't wessen grens tet an de Noôrdzeê. Denemarken oor bie Scandinavië en is helieke ok 't zuudelijkste land van [[Scandinavië]]. 't Besti uut ongeveêr 500 eilan'n en 't hroste stik land is 't schiereiland Jutland. 

Denemarken grens bieni an [[Zweden]], mè wor escheien deur de [[Sont]], een smalle zeêstraete. Der lig echter wè een bruhhe en een tunnel ni Zweden. Denemarken is bieni illemille vlak. An de weskust is tet vlakste, di lihhen de polders tehen 't Deense waddenhebied an. Oe vadder ni 't oôssen, oe euvelachtiher at wor. Ut oôgste punt van Jutland is [[Yding Skovhøj]] bie 173 meter. 

't Hroste eiland van Denemarken is [[Seeland]]. Bie een oppervlak van 43.000 km2 is Denemarken net iets hrotter dan Nederland. 't Ei echter mè 6 meljoen inweuners dus is vee minder dichtbevolkt.

Denemarken ei twi overzeêse hebiedsdeêl'n, de Faeröereilan'n en Groenland. Deze hebieden èn wè een eihen zelfbestier.

=== Steê ===
Groôtste steê mie inweuners (2025):

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê || Inweuners || Anders
|-
| [[København]] || 667.000 || Kopenhagen (Ned.)
|-
| [[Aarhus]] || 301.000 || Århus
|-
| [[Odense]] || 185.000 ||
|-
| [[Aalborg]] || 122.000 || Ålborg
|-
| [[Esbjerg]] || 72.000 ||
|-
| [[Randers]] || 65.000 ||
|-
| [[Horsens]] || 64.000 ||
|-
| [[Kolding]] || 64.000 ||
|-
| [[Vejle]] || 62.000 ||
|-
| [[Roskilde]] || 53.000 ||
|-
|}

=== Rehio's en eilan'n ===
Sins 1 jannewari 2007 is Denemarken verdeêld in vuuf rehio's. Deze rehio's vervang'n de voormalihe 14 provincies. Ok 't antal gemeêntes is teruhebrocht van 271 tot 98 gemeêntes. De huudihe rehio's zien:
* Oôdstad - Region Hovedstaden
* Midd'n-Jutland - Region Midtjylland
* Noôrd-Jutland - Region Nordjylland
* Seeland - Region Sjælland
* Zuud-Denemarken - Region Syddanmark

{| class=wikitable
|-
|
{| class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Regions of Denmark.jpg|300px|links]]
|-
| [[Plaetje:Denmark islands.PNG|300px|links]]
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! colspan = 5 | hroôtste eilan'n
|-
! eiland || km² || inw. &lt;br&gt; 2026|| rehio
|-
| Ærø || 88 || 5.800 || Syddanmark
|-
| Als || 311 || 50.000 || Syddanmark
|-
| Amager || 96 || 228.000 || Hovedstaden
|-
| Anholt || 22 || 130 || Midtjylland
|-
| Bornholm || 589 || 39.000 || Hovedstaden
|-
| Falster || 514 || 41.000 || Sjælland
|-
| Fanø ¹ || 60 || 3.300 || Syddanmark
|-
| Fur || 22 || 740 || Midtjylland
|-
| Fyn (Funen) || 2989 || 482.000 || Syddanmark
|-
| Langeland || 284 || 12.000 || Syddanmark
|-
| Læsø || 113 || 1.700 || Nordjylland
|-
| Lolland || 1245 || 56.000 || Sjælland
|-
| Møn || 218 || 8.900 || Sjælland
|-
| Mors || 360 || 19.000 || Nordjylland
|-
| Nørrejyske Ø / &lt;br&gt; Vendsyssel-Thy || 4674 || 240.000 || Nordjylland
|-
| Rømø ¹ || 87 || 540 || Syddanmark
|-
| Saltholm || 17 || 2 || Hovedstaden
|-
| Samsø || 112 || 3.600 || Midtjylland
|-
| Sjælland (Seêland) || 7049 || 2.390.000 || Sjælland &lt;br&gt; Hovedstaden
|-
| Tåsinge || 70 || 6.500 || Syddanmark
|-
|}
¹ [[Waddeneilan'n]]
|-
|}

== Tael ==
De officiele landstaele in Denemarken is [[Deens]]. Deens is de tael van vriewè alle Denen, oewè an de mensen op [[Groenland]] en de [[Faeröereilan'n]] neffen 't Deens ok der eihen tael spreek'n. In 't zuuden van Denemarken wor ok [[Duuts]] esprook'n. Andere taelen in Denemarken zien onder are [[Zweeds]], [[Noôrs]] en [[Faeröers]], wat a ok officieel erkend is as een tael.

== Economie ==
Denemarken was tot 1945 oôdzaekelijk een lanbouwland, mè nae deze tied breien de industrële sector hihantisch uut en noe besli de lanbouw nog slechs 5% van 't BNP. Tradisjonele industrieproduct'n van Denemarken komm'n nog uut de visserie en scheepsbouw, mè dit is de leste jaeren ok ofenomen.

De belangriekste uutvoerproduct'n van Denemarken zien lanbouwproduct'n, mesines, meubilair, vleês en vis. Invoerproduct'n zien ok mesines, metaelen en branstoffen. Lan'n wibie a vee ehandeld wor zien Duutsland, Zweden en 't Vereênigd Konienkriek.

== Politiek en bestier ==
Denemarken is een constitutionêle monarchie. Dit wil zèn dat 'er spraeke is van een monarchie hereheêrd deur een hrondwet. Dit is a zo sins [[1953]].

De wethevende macht wor uutevoerd deur de monarch, die a tevens ok staetsoôd is, en 't parlement. 't Parlement, ok wè [[Folketinget]], besti uut 179 man onderebrocht in 1 kaemer. Vooreen, toet oengeveer 1990, was de sociaoldemocraotische partie 't belangriekst, mè 't tie behon te keren en de mensen wiern meer conservaetief en liberaolistisch. Noe besti de rehering dan ok uut een liberaâl-conservaetieve coalitie onger toezicht van de Deênse Volkspartie, of in 't Deêns de 'Dansk Folkeparti'. De uutvoerende macht wor uutevoerd deur de monarch en de ministers.

Van 1972 toet 2024 was [[Margaretha II]] staetsoôd van Denemarken.

=== Parlement ===
Folketinget vanof 1981.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! rowspan=2 | partie
! rowspan=2 | richtieng
! rowspan=2 | richtieng
! colspan=15 | zeêtels
|-
! 2026 || 2022 || 2019
! 2015 || 2011 || 2007
! 2005 || 2001 || 1998
! 1994 || 1990 || 1988
! 1987 || 1984 || 1981
|-
| Socialdemokratiet
| centrum
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|50 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|48
| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|44 || 45
| 47 || 52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|63
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|62 || 69 || 55
| 54 || 56 || 59
|-
| Socialistisk Folkeparti
| (centrum)
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 15 || 14
| 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 23
| 11 || 12 || 13
| 13 || 15 || 24
| 27 || 21 || 21
|-
| Venstre
| centrum
| rechts
| 18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|23 || 43
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|46
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|56 || 42
| 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|29 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|19 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20
|-
| Liberal Alliance
| (centrum)
| rechts
| 16 || 14 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13 || 9 || 5
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Dansk Folkeparti
| (extreêm)
| rechts
| 16 || 5 || 16
| 37 || 22 || 25
| 24 || 22 || 13
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Moderaterne
| centrum
| (rechts)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Konservative
| centrum
| rechts
| 13 || 10 || 12
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|6 || 8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 16
| 27 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|30 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|35
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|26
|-
| Enhedslisten
| (extreêm)
| lienks
| 11 || 9 || 13
| 14 || 12 || 4
| 6 || 4 || 5
| 6 ||  || 
|  || 5 || 5
|-
| Radikale Venstre
| centrum
| (lienks)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 7 || 16
| 8 || 17 || 9
| 17 || 9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|7
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10
| 11 || 10 || 9
|-
| Danmarksdemokraterne
| (extreêm)
| rechts 
| 10 || 14 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Alternativet
| (centrum)
| lienks
| 5 || 6 || 5
| 9 ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Borgernes Parti
| extreêm
| rechts
| 4 || ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Nye Borgerlige
| extreêm
| rechts
|  || 6 || 4
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Kristeligt Folkeparti
| centrum
| (rechts)
|  ||  || 
|  ||  || 
|  || 4 || 4
|  || 4 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4
|-
| Centrum-Demokraterne
| centrum
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 8
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 ! || 9 || 9
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|15
|-
| Fremskridtspartiet
| extreêm
| rechts
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 4
| 11 || 12 || 16
| 9 || 6 || 16
|-
| Fælles Kurs
| (extreêm)
| lienks
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 4 ||  || 
|-
| onafankelijk
|
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 1 ||  || 
|  ||  || 
|-
! colspan=3 | totael
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
|-
! colspan=3 | coalitie
! 82 || 89 || 48
! 53 || 107 || 64
! 70 || 72 || 70
! 75/70 || 59 || 67
! 70 || 77 || 65
|}

=== Premiers ===
Statsministre vanof 1945.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! statsminister || tied || jaer || partie
|-
| Vilhelm Buhl || 1945 - 1945 || 0 || Socialdemokratiet
|-
| Knud Kristensen || 1945 - 1947 || 2 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1947 - 1950 || 3 || Socialdemokratiet
|-
| Erik Eriksen || 1950 - 1953 || 3 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1953 - 1955 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Hans Christian Hansen || 1955 - 1960 || 5 || Socialdemokratiet
|-
| Viggo Kampmann || 1960 - 1962 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Jens Otto Krag || 1962 - 1968 || 6 || Socialdemokratiet
|-
| Hilmar Baunsgaard || 1968 - 1971 || 3 || Radikale Venstre
|-
| Jens Otto Krag || 1971 - 1972 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Anker Jørgenson || 1972 - 1973 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Hartling || 1973 - 1975 || 2 || Venstre
|-
| Anker Jørgenson || 1975 - 1982 || 7 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Schlüter || 1982 - 1993 || 11 || Konservative
|-
| Poul Nyrup Rasmussen || 1993 - 2001 || 8 || Socialdemokratiet
|-
| Anders Fogh Rasmussen || 2001 - 2009 || 8 || Venstre
|-
| Lars Løkke Rasmussen || 2009 - 2011 || 2 || Venstre
|-
| Helle Thorning-Schmidt || 2011 - 2015 || 4 || Socialdemokratiet
|-
| Lars Løkke Rasmussen || 2015 - 2019 || 4 || Venstre
|-
| Mette Frederiksen || 2019 - noe || 7 || Socialdemokratiet
|-
|}

== Godsdienst ==
De nasjonaâle kerke van Denemarken is de [[lutheranisme|Evanhelisch-Lutherse Kerke]]. Sins [[1849]] besti 't er in Denemarken vrieheid van hodsdienst. 't Christendom kreeg rond 1100 vassen voet in Denemarken. De evanhelisch-lutherse kerke tel 9 bisdommen, wiran de konieng an 't oôd sti. De 2100 gemeêntes worn bestuurd deur een deur de leden hekozen kerkeraed. Ongeveer 85% van de bevolkieng is evanhelisch-luthers, mè de miste hin allin ni kerke bie bruiloften en derhelijke. 

Buuten de evanhelisch-lutherse kerke ei je in Denemarken ok nog de [[Roôms-Kattelieke Kerke]], en ienkele are kerken. Sins [[1953]] ei Denemarken wee een eihen katholieke bisschop. Der zien ongeveer 35.000 katholieken. Ok zien der nog 6500 [[joôden]]. Tevens ken Denemarken ok de bewehieng [[Forn Sidr]] (De ouwe traditie), deze mensen vereêr'n nog de ouwe Scandinavische hood'n zoas Thor en Odin.

== Cultuur ==
[[Hygge]] is út behrip voe de Deense cultuur. Hygge ei te maeken mie sfeêr, hezelligeid, mè ok interieur. Ok zurhen onder are eetn en drienk'n voe hygge. Hygge is in 't Ollands je vertaâln bie hezelligeid, mè de Denen zelf vin'n 't nie te vertaâln. Hygge wor beschouwt as de uutdrukkieng voe de Deense mentaliteit.

[[Plaetje:Storebæltsbroen from Sjælland.jpg|thumb|Groôte Beltbrugge]]
== Lienks nae buten ==
* [https://www.landenweb.nl/denemarken/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Denmark Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210705032013/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/denmark/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/denemarken/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/denemarken/ Klimaatinfo] 
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=173 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/denmark_nl Europese Unie]
* [https://historiek.net/c/landen/denemarken/ Historiek]

{{Europa}}

[[Categorie:Denemarken| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>l6lhvpukojwziszg60lv7e6naciq7ke</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>180482</id>
      <parentid>180481</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T10:23:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Rehio's en eilan'n */</comment>
      <origin>180482</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12589" sha1="jmyhw9a2uyf13uc9bxk8wjt3wc514ht" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Kongeriget Danmark
 |vlagge=Flag of Denmark.svg
 |waepen=National coat of arms of Denmark.svg
 |locaotie=LocationDenmark.png
 |taelen=[[Deens]]
 |oôdstad=[[Kopenhagen]]
 |regeriengsvurm=[[Constitutionêle monarchie]]
 |staetsoôd=[[Frederik van Denemarken]]
 |regeriengsleider=[[Mette Frederiksen]]
 |religie=[[Protestants]]
 |km2= 42.954
 |pctwaeter=1,6
 |inweuners= 5.993.000 (2025)
 |dichteid= 140
 |volkslied=[[Der er et yndigt land]]
 |munte=[[Deense kroôn]]
 |valutacode=DKK
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=5 juni
 |tld=dk
 |landcode=DK/DNK
 |tel=45
}}
[[Plaetje:Kaart Denemarken.gif|thumb|Kaerte]]

'''Denemarken''' is een land in [[Noôrd-Europa]], iets hroôter as [[Nederland]], mee 6 meljoen inweuners. 

Den 'oôdstad is [[Kopenhagen]]. 

't Land bestit deêls uut een vasteland, [[Jutland]], en deêls uut een antal eilan'n, weerop den 'oôdstad is 'elege.

't Land hrenst an [[Duutsland]] en via een brugge an [[Zweden]].

== Heografie ==
Denemarken ei mè 1 landhrens en das in 't zuuden van 't land wirat et grens an Duutsland. In 't noôrn ligt 't [[Skagerrak]], in 't oôssen 't [[Kattehat]] en de [[Oôstzeê]] en in 't wessen grens tet an de Noôrdzeê. Denemarken oor bie Scandinavië en is helieke ok 't zuudelijkste land van [[Scandinavië]]. 't Besti uut ongeveêr 500 eilan'n en 't hroste stik land is 't schiereiland Jutland. 

Denemarken grens bieni an [[Zweden]], mè wor escheien deur de [[Sont]], een smalle zeêstraete. Der lig echter wè een bruhhe en een tunnel ni Zweden. Denemarken is bieni illemille vlak. An de weskust is tet vlakste, di lihhen de polders tehen 't Deense waddenhebied an. Oe vadder ni 't oôssen, oe euvelachtiher at wor. Ut oôgste punt van Jutland is [[Yding Skovhøj]] bie 173 meter. 

't Hroste eiland van Denemarken is [[Seeland]]. Bie een oppervlak van 43.000 km2 is Denemarken net iets hrotter dan Nederland. 't Ei echter mè 6 meljoen inweuners dus is vee minder dichtbevolkt.

Denemarken ei twi overzeêse hebiedsdeêl'n, de Faeröereilan'n en Groenland. Deze hebieden èn wè een eihen zelfbestier.

=== Steê ===
Groôtste steê mie inweuners (2025):

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê || Inweuners || Anders
|-
| [[København]] || 667.000 || Kopenhagen (Ned.)
|-
| [[Aarhus]] || 301.000 || Århus
|-
| [[Odense]] || 185.000 ||
|-
| [[Aalborg]] || 122.000 || Ålborg
|-
| [[Esbjerg]] || 72.000 ||
|-
| [[Randers]] || 65.000 ||
|-
| [[Horsens]] || 64.000 ||
|-
| [[Kolding]] || 64.000 ||
|-
| [[Vejle]] || 62.000 ||
|-
| [[Roskilde]] || 53.000 ||
|-
|}

=== Rehio's en eilan'n ===
Sins 1 jannewari 2007 is Denemarken verdeêld in vuuf rehio's. Deze rehio's vervang'n de voormalihe 14 provincies. Ok 't antal gemeêntes is teruhebrocht van 271 tot 98 gemeêntes. De huudihe rehio's zien:
* Oôdstad - Region Hovedstaden
* Midd'n-Jutland - Region Midtjylland
* Noôrd-Jutland - Region Nordjylland
* Seeland - Region Sjælland
* Zuud-Denemarken - Region Syddanmark

{| class=wikitable
|-
|
{| class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Regions of Denmark.jpg|325px|links]]
|-
| [[Plaetje:Denmark islands.PNG|325px|links]]
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! colspan = 5 | hroôtste eilan'n
|-
! eiland || km² || inw. &lt;br&gt; 2026|| rehio
|-
| Ærø || 88 || 5.800 || Syddanmark
|-
| Als || 311 || 50.000 || Syddanmark
|-
| Amager || 96 || 228.000 || Hovedstaden
|-
| Anholt || 22 || 130 || Midtjylland
|-
| Bornholm || 589 || 39.000 || Hovedstaden
|-
| Falster || 514 || 41.000 || Sjælland
|-
| Fanø ¹ || 60 || 3.300 || Syddanmark
|-
| Fur || 22 || 740 || Midtjylland
|-
| Fyn (Funen) || 2989 || 482.000 || Syddanmark
|-
| Langeland || 284 || 12.000 || Syddanmark
|-
| Læsø || 113 || 1.700 || Nordjylland
|-
| Lolland || 1245 || 56.000 || Sjælland
|-
| Møn || 218 || 8.900 || Sjælland
|-
| Mors || 360 || 19.000 || Nordjylland
|-
| Nørrejyske Ø / &lt;br&gt; Vendsyssel-Thy || 4674 || 240.000 || Nordjylland
|-
| Rømø ¹ || 87 || 540 || Syddanmark
|-
| Saltholm || 17 || 2 || Hovedstaden
|-
| Samsø || 112 || 3.600 || Midtjylland
|-
| Sjælland (Seêland) || 7049 || 2.390.000 || Sjælland &lt;br&gt; Hovedstaden
|-
| Tåsinge || 70 || 6.500 || Syddanmark
|-
|}
¹ [[Waddeneilan'n]]
|-
|}

== Tael ==
De officiele landstaele in Denemarken is [[Deens]]. Deens is de tael van vriewè alle Denen, oewè an de mensen op [[Groenland]] en de [[Faeröereilan'n]] neffen 't Deens ok der eihen tael spreek'n. In 't zuuden van Denemarken wor ok [[Duuts]] esprook'n. Andere taelen in Denemarken zien onder are [[Zweeds]], [[Noôrs]] en [[Faeröers]], wat a ok officieel erkend is as een tael.

== Economie ==
Denemarken was tot 1945 oôdzaekelijk een lanbouwland, mè nae deze tied breien de industrële sector hihantisch uut en noe besli de lanbouw nog slechs 5% van 't BNP. Tradisjonele industrieproduct'n van Denemarken komm'n nog uut de visserie en scheepsbouw, mè dit is de leste jaeren ok ofenomen.

De belangriekste uutvoerproduct'n van Denemarken zien lanbouwproduct'n, mesines, meubilair, vleês en vis. Invoerproduct'n zien ok mesines, metaelen en branstoffen. Lan'n wibie a vee ehandeld wor zien Duutsland, Zweden en 't Vereênigd Konienkriek.

== Politiek en bestier ==
Denemarken is een constitutionêle monarchie. Dit wil zèn dat 'er spraeke is van een monarchie hereheêrd deur een hrondwet. Dit is a zo sins [[1953]].

De wethevende macht wor uutevoerd deur de monarch, die a tevens ok staetsoôd is, en 't parlement. 't Parlement, ok wè [[Folketinget]], besti uut 179 man onderebrocht in 1 kaemer. Vooreen, toet oengeveer 1990, was de sociaoldemocraotische partie 't belangriekst, mè 't tie behon te keren en de mensen wiern meer conservaetief en liberaolistisch. Noe besti de rehering dan ok uut een liberaâl-conservaetieve coalitie onger toezicht van de Deênse Volkspartie, of in 't Deêns de 'Dansk Folkeparti'. De uutvoerende macht wor uutevoerd deur de monarch en de ministers.

Van 1972 toet 2024 was [[Margaretha II]] staetsoôd van Denemarken.

=== Parlement ===
Folketinget vanof 1981.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! rowspan=2 | partie
! rowspan=2 | richtieng
! rowspan=2 | richtieng
! colspan=15 | zeêtels
|-
! 2026 || 2022 || 2019
! 2015 || 2011 || 2007
! 2005 || 2001 || 1998
! 1994 || 1990 || 1988
! 1987 || 1984 || 1981
|-
| Socialdemokratiet
| centrum
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|50 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|48
| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|44 || 45
| 47 || 52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|63
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|62 || 69 || 55
| 54 || 56 || 59
|-
| Socialistisk Folkeparti
| (centrum)
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 15 || 14
| 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 23
| 11 || 12 || 13
| 13 || 15 || 24
| 27 || 21 || 21
|-
| Venstre
| centrum
| rechts
| 18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|23 || 43
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|46
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|56 || 42
| 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|29 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|19 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20
|-
| Liberal Alliance
| (centrum)
| rechts
| 16 || 14 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13 || 9 || 5
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Dansk Folkeparti
| (extreêm)
| rechts
| 16 || 5 || 16
| 37 || 22 || 25
| 24 || 22 || 13
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Moderaterne
| centrum
| (rechts)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Konservative
| centrum
| rechts
| 13 || 10 || 12
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|6 || 8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 16
| 27 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|30 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|35
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|26
|-
| Enhedslisten
| (extreêm)
| lienks
| 11 || 9 || 13
| 14 || 12 || 4
| 6 || 4 || 5
| 6 ||  || 
|  || 5 || 5
|-
| Radikale Venstre
| centrum
| (lienks)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 7 || 16
| 8 || 17 || 9
| 17 || 9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|7
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10
| 11 || 10 || 9
|-
| Danmarksdemokraterne
| (extreêm)
| rechts 
| 10 || 14 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Alternativet
| (centrum)
| lienks
| 5 || 6 || 5
| 9 ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Borgernes Parti
| extreêm
| rechts
| 4 || ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Nye Borgerlige
| extreêm
| rechts
|  || 6 || 4
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Kristeligt Folkeparti
| centrum
| (rechts)
|  ||  || 
|  ||  || 
|  || 4 || 4
|  || 4 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4
|-
| Centrum-Demokraterne
| centrum
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 8
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 ! || 9 || 9
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|15
|-
| Fremskridtspartiet
| extreêm
| rechts
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 4
| 11 || 12 || 16
| 9 || 6 || 16
|-
| Fælles Kurs
| (extreêm)
| lienks
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 4 ||  || 
|-
| onafankelijk
|
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 1 ||  || 
|  ||  || 
|-
! colspan=3 | totael
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
|-
! colspan=3 | coalitie
! 82 || 89 || 48
! 53 || 107 || 64
! 70 || 72 || 70
! 75/70 || 59 || 67
! 70 || 77 || 65
|}

=== Premiers ===
Statsministre vanof 1945.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! statsminister || tied || jaer || partie
|-
| Vilhelm Buhl || 1945 - 1945 || 0 || Socialdemokratiet
|-
| Knud Kristensen || 1945 - 1947 || 2 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1947 - 1950 || 3 || Socialdemokratiet
|-
| Erik Eriksen || 1950 - 1953 || 3 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1953 - 1955 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Hans Christian Hansen || 1955 - 1960 || 5 || Socialdemokratiet
|-
| Viggo Kampmann || 1960 - 1962 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Jens Otto Krag || 1962 - 1968 || 6 || Socialdemokratiet
|-
| Hilmar Baunsgaard || 1968 - 1971 || 3 || Radikale Venstre
|-
| Jens Otto Krag || 1971 - 1972 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Anker Jørgenson || 1972 - 1973 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Hartling || 1973 - 1975 || 2 || Venstre
|-
| Anker Jørgenson || 1975 - 1982 || 7 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Schlüter || 1982 - 1993 || 11 || Konservative
|-
| Poul Nyrup Rasmussen || 1993 - 2001 || 8 || Socialdemokratiet
|-
| Anders Fogh Rasmussen || 2001 - 2009 || 8 || Venstre
|-
| Lars Løkke Rasmussen || 2009 - 2011 || 2 || Venstre
|-
| Helle Thorning-Schmidt || 2011 - 2015 || 4 || Socialdemokratiet
|-
| Lars Løkke Rasmussen || 2015 - 2019 || 4 || Venstre
|-
| Mette Frederiksen || 2019 - noe || 7 || Socialdemokratiet
|-
|}

== Godsdienst ==
De nasjonaâle kerke van Denemarken is de [[lutheranisme|Evanhelisch-Lutherse Kerke]]. Sins [[1849]] besti 't er in Denemarken vrieheid van hodsdienst. 't Christendom kreeg rond 1100 vassen voet in Denemarken. De evanhelisch-lutherse kerke tel 9 bisdommen, wiran de konieng an 't oôd sti. De 2100 gemeêntes worn bestuurd deur een deur de leden hekozen kerkeraed. Ongeveer 85% van de bevolkieng is evanhelisch-luthers, mè de miste hin allin ni kerke bie bruiloften en derhelijke. 

Buuten de evanhelisch-lutherse kerke ei je in Denemarken ok nog de [[Roôms-Kattelieke Kerke]], en ienkele are kerken. Sins [[1953]] ei Denemarken wee een eihen katholieke bisschop. Der zien ongeveer 35.000 katholieken. Ok zien der nog 6500 [[joôden]]. Tevens ken Denemarken ok de bewehieng [[Forn Sidr]] (De ouwe traditie), deze mensen vereêr'n nog de ouwe Scandinavische hood'n zoas Thor en Odin.

== Cultuur ==
[[Hygge]] is út behrip voe de Deense cultuur. Hygge ei te maeken mie sfeêr, hezelligeid, mè ok interieur. Ok zurhen onder are eetn en drienk'n voe hygge. Hygge is in 't Ollands je vertaâln bie hezelligeid, mè de Denen zelf vin'n 't nie te vertaâln. Hygge wor beschouwt as de uutdrukkieng voe de Deense mentaliteit.

[[Plaetje:Storebæltsbroen from Sjælland.jpg|thumb|Groôte Beltbrugge]]
== Lienks nae buten ==
* [https://www.landenweb.nl/denemarken/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Denmark Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210705032013/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/denmark/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/denemarken/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/denemarken/ Klimaatinfo] 
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=173 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/denmark_nl Europese Unie]
* [https://historiek.net/c/landen/denemarken/ Historiek]

{{Europa}}

[[Categorie:Denemarken| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>jmyhw9a2uyf13uc9bxk8wjt3wc514ht</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>180483</id>
      <parentid>180482</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T10:25:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Heografie */</comment>
      <origin>180483</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12590" sha1="2eyybtzju1p3ol08z3cki7vlhlovhzy" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Kongeriget Danmark
 |vlagge=Flag of Denmark.svg
 |waepen=National coat of arms of Denmark.svg
 |locaotie=LocationDenmark.png
 |taelen=[[Deens]]
 |oôdstad=[[Kopenhagen]]
 |regeriengsvurm=[[Constitutionêle monarchie]]
 |staetsoôd=[[Frederik van Denemarken]]
 |regeriengsleider=[[Mette Frederiksen]]
 |religie=[[Protestants]]
 |km2= 42.954
 |pctwaeter=1,6
 |inweuners= 5.993.000 (2025)
 |dichteid= 140
 |volkslied=[[Der er et yndigt land]]
 |munte=[[Deense kroôn]]
 |valutacode=DKK
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=5 juni
 |tld=dk
 |landcode=DK/DNK
 |tel=45
}}
[[Plaetje:Kaart Denemarken.gif|thumb|Kaerte]]

'''Denemarken''' is een land in [[Noôrd-Europa]], iets hroôter as [[Nederland]], mee 6 meljoen inweuners. 

Den 'oôdstad is [[Kopenhagen]]. 

't Land bestit deêls uut een vasteland, [[Jutland]], en deêls uut een antal eilan'n, weerop den 'oôdstad is 'elege.

't Land hrenst an [[Duutsland]] en via een brugge an [[Zweden]].

== Heografie ==
Denemarken ei mè 1 landhrens en das in 't zuuden van 't land wirat et grens an Duutsland. In 't noôrn ligt 't [[Skagerrak]], in 't oôssen 't [[Kattehat]] en de [[Oôstzeê]] en in 't wessen grens tet an de Noôrdzeê. Denemarken oor bie Scandinavië en is helieke ok 't zuudelijkste land van [[Scandinavië]]. 't Besti uut ongeveêr 500 eilan'n en 't hroste stik land is 't schiereiland Jutland. 

Denemarken grens bieni an [[Zweden]], mè wor escheien deur de [[Sont]], een smalle zeêstraete. Der lig echter wè een bruhhe en een tunnel ni Zweden. Denemarken is bieni illemille vlak. An de weskust is tet vlakste, di lihhen de polders tehen 't Deense waddenhebied an. Oe vadder ni 't oôssen, oe euvelachtiher at wor. Ut oôgste punt van Jutland is [[Yding Skovhøj]] bie 173 meter. 

't Hroste eiland van Denemarken is [[Seeland]]. Bie een oppervlak van 43.000 km² is Denemarken net iets hrotter dan Nederland. 't Ei echter mè 6 meljoen inweuners dus is vee minder dichtbevolkt.

Denemarken ei twi overzeêse hebiedsdeêl'n, de Faeröereilan'n en Groenland. Deze hebieden èn wè een eihen zelfbestier.

=== Steê ===
Groôtste steê mie inweuners (2025):

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê || Inweuners || Anders
|-
| [[København]] || 667.000 || Kopenhagen (Ned.)
|-
| [[Aarhus]] || 301.000 || Århus
|-
| [[Odense]] || 185.000 ||
|-
| [[Aalborg]] || 122.000 || Ålborg
|-
| [[Esbjerg]] || 72.000 ||
|-
| [[Randers]] || 65.000 ||
|-
| [[Horsens]] || 64.000 ||
|-
| [[Kolding]] || 64.000 ||
|-
| [[Vejle]] || 62.000 ||
|-
| [[Roskilde]] || 53.000 ||
|-
|}

=== Rehio's en eilan'n ===
Sins 1 jannewari 2007 is Denemarken verdeêld in vuuf rehio's. Deze rehio's vervang'n de voormalihe 14 provincies. Ok 't antal gemeêntes is teruhebrocht van 271 tot 98 gemeêntes. De huudihe rehio's zien:
* Oôdstad - Region Hovedstaden
* Midd'n-Jutland - Region Midtjylland
* Noôrd-Jutland - Region Nordjylland
* Seeland - Region Sjælland
* Zuud-Denemarken - Region Syddanmark

{| class=wikitable
|-
|
{| class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Regions of Denmark.jpg|325px|links]]
|-
| [[Plaetje:Denmark islands.PNG|325px|links]]
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! colspan = 5 | hroôtste eilan'n
|-
! eiland || km² || inw. &lt;br&gt; 2026|| rehio
|-
| Ærø || 88 || 5.800 || Syddanmark
|-
| Als || 311 || 50.000 || Syddanmark
|-
| Amager || 96 || 228.000 || Hovedstaden
|-
| Anholt || 22 || 130 || Midtjylland
|-
| Bornholm || 589 || 39.000 || Hovedstaden
|-
| Falster || 514 || 41.000 || Sjælland
|-
| Fanø ¹ || 60 || 3.300 || Syddanmark
|-
| Fur || 22 || 740 || Midtjylland
|-
| Fyn (Funen) || 2989 || 482.000 || Syddanmark
|-
| Langeland || 284 || 12.000 || Syddanmark
|-
| Læsø || 113 || 1.700 || Nordjylland
|-
| Lolland || 1245 || 56.000 || Sjælland
|-
| Møn || 218 || 8.900 || Sjælland
|-
| Mors || 360 || 19.000 || Nordjylland
|-
| Nørrejyske Ø / &lt;br&gt; Vendsyssel-Thy || 4674 || 240.000 || Nordjylland
|-
| Rømø ¹ || 87 || 540 || Syddanmark
|-
| Saltholm || 17 || 2 || Hovedstaden
|-
| Samsø || 112 || 3.600 || Midtjylland
|-
| Sjælland (Seêland) || 7049 || 2.390.000 || Sjælland &lt;br&gt; Hovedstaden
|-
| Tåsinge || 70 || 6.500 || Syddanmark
|-
|}
¹ [[Waddeneilan'n]]
|-
|}

== Tael ==
De officiele landstaele in Denemarken is [[Deens]]. Deens is de tael van vriewè alle Denen, oewè an de mensen op [[Groenland]] en de [[Faeröereilan'n]] neffen 't Deens ok der eihen tael spreek'n. In 't zuuden van Denemarken wor ok [[Duuts]] esprook'n. Andere taelen in Denemarken zien onder are [[Zweeds]], [[Noôrs]] en [[Faeröers]], wat a ok officieel erkend is as een tael.

== Economie ==
Denemarken was tot 1945 oôdzaekelijk een lanbouwland, mè nae deze tied breien de industrële sector hihantisch uut en noe besli de lanbouw nog slechs 5% van 't BNP. Tradisjonele industrieproduct'n van Denemarken komm'n nog uut de visserie en scheepsbouw, mè dit is de leste jaeren ok ofenomen.

De belangriekste uutvoerproduct'n van Denemarken zien lanbouwproduct'n, mesines, meubilair, vleês en vis. Invoerproduct'n zien ok mesines, metaelen en branstoffen. Lan'n wibie a vee ehandeld wor zien Duutsland, Zweden en 't Vereênigd Konienkriek.

== Politiek en bestier ==
Denemarken is een constitutionêle monarchie. Dit wil zèn dat 'er spraeke is van een monarchie hereheêrd deur een hrondwet. Dit is a zo sins [[1953]].

De wethevende macht wor uutevoerd deur de monarch, die a tevens ok staetsoôd is, en 't parlement. 't Parlement, ok wè [[Folketinget]], besti uut 179 man onderebrocht in 1 kaemer. Vooreen, toet oengeveer 1990, was de sociaoldemocraotische partie 't belangriekst, mè 't tie behon te keren en de mensen wiern meer conservaetief en liberaolistisch. Noe besti de rehering dan ok uut een liberaâl-conservaetieve coalitie onger toezicht van de Deênse Volkspartie, of in 't Deêns de 'Dansk Folkeparti'. De uutvoerende macht wor uutevoerd deur de monarch en de ministers.

Van 1972 toet 2024 was [[Margaretha II]] staetsoôd van Denemarken.

=== Parlement ===
Folketinget vanof 1981.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! rowspan=2 | partie
! rowspan=2 | richtieng
! rowspan=2 | richtieng
! colspan=15 | zeêtels
|-
! 2026 || 2022 || 2019
! 2015 || 2011 || 2007
! 2005 || 2001 || 1998
! 1994 || 1990 || 1988
! 1987 || 1984 || 1981
|-
| Socialdemokratiet
| centrum
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|50 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|48
| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|44 || 45
| 47 || 52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|63
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|62 || 69 || 55
| 54 || 56 || 59
|-
| Socialistisk Folkeparti
| (centrum)
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 15 || 14
| 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 23
| 11 || 12 || 13
| 13 || 15 || 24
| 27 || 21 || 21
|-
| Venstre
| centrum
| rechts
| 18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|23 || 43
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|46
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|56 || 42
| 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|29 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|19 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20
|-
| Liberal Alliance
| (centrum)
| rechts
| 16 || 14 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13 || 9 || 5
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Dansk Folkeparti
| (extreêm)
| rechts
| 16 || 5 || 16
| 37 || 22 || 25
| 24 || 22 || 13
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Moderaterne
| centrum
| (rechts)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Konservative
| centrum
| rechts
| 13 || 10 || 12
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|6 || 8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 16
| 27 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|30 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|35
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|26
|-
| Enhedslisten
| (extreêm)
| lienks
| 11 || 9 || 13
| 14 || 12 || 4
| 6 || 4 || 5
| 6 ||  || 
|  || 5 || 5
|-
| Radikale Venstre
| centrum
| (lienks)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 7 || 16
| 8 || 17 || 9
| 17 || 9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|7
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10
| 11 || 10 || 9
|-
| Danmarksdemokraterne
| (extreêm)
| rechts 
| 10 || 14 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Alternativet
| (centrum)
| lienks
| 5 || 6 || 5
| 9 ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Borgernes Parti
| extreêm
| rechts
| 4 || ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Nye Borgerlige
| extreêm
| rechts
|  || 6 || 4
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Kristeligt Folkeparti
| centrum
| (rechts)
|  ||  || 
|  ||  || 
|  || 4 || 4
|  || 4 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4
|-
| Centrum-Demokraterne
| centrum
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 8
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 ! || 9 || 9
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|15
|-
| Fremskridtspartiet
| extreêm
| rechts
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 4
| 11 || 12 || 16
| 9 || 6 || 16
|-
| Fælles Kurs
| (extreêm)
| lienks
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 4 ||  || 
|-
| onafankelijk
|
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 1 ||  || 
|  ||  || 
|-
! colspan=3 | totael
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
|-
! colspan=3 | coalitie
! 82 || 89 || 48
! 53 || 107 || 64
! 70 || 72 || 70
! 75/70 || 59 || 67
! 70 || 77 || 65
|}

=== Premiers ===
Statsministre vanof 1945.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! statsminister || tied || jaer || partie
|-
| Vilhelm Buhl || 1945 - 1945 || 0 || Socialdemokratiet
|-
| Knud Kristensen || 1945 - 1947 || 2 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1947 - 1950 || 3 || Socialdemokratiet
|-
| Erik Eriksen || 1950 - 1953 || 3 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1953 - 1955 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Hans Christian Hansen || 1955 - 1960 || 5 || Socialdemokratiet
|-
| Viggo Kampmann || 1960 - 1962 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Jens Otto Krag || 1962 - 1968 || 6 || Socialdemokratiet
|-
| Hilmar Baunsgaard || 1968 - 1971 || 3 || Radikale Venstre
|-
| Jens Otto Krag || 1971 - 1972 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Anker Jørgenson || 1972 - 1973 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Hartling || 1973 - 1975 || 2 || Venstre
|-
| Anker Jørgenson || 1975 - 1982 || 7 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Schlüter || 1982 - 1993 || 11 || Konservative
|-
| Poul Nyrup Rasmussen || 1993 - 2001 || 8 || Socialdemokratiet
|-
| Anders Fogh Rasmussen || 2001 - 2009 || 8 || Venstre
|-
| Lars Løkke Rasmussen || 2009 - 2011 || 2 || Venstre
|-
| Helle Thorning-Schmidt || 2011 - 2015 || 4 || Socialdemokratiet
|-
| Lars Løkke Rasmussen || 2015 - 2019 || 4 || Venstre
|-
| Mette Frederiksen || 2019 - noe || 7 || Socialdemokratiet
|-
|}

== Godsdienst ==
De nasjonaâle kerke van Denemarken is de [[lutheranisme|Evanhelisch-Lutherse Kerke]]. Sins [[1849]] besti 't er in Denemarken vrieheid van hodsdienst. 't Christendom kreeg rond 1100 vassen voet in Denemarken. De evanhelisch-lutherse kerke tel 9 bisdommen, wiran de konieng an 't oôd sti. De 2100 gemeêntes worn bestuurd deur een deur de leden hekozen kerkeraed. Ongeveer 85% van de bevolkieng is evanhelisch-luthers, mè de miste hin allin ni kerke bie bruiloften en derhelijke. 

Buuten de evanhelisch-lutherse kerke ei je in Denemarken ok nog de [[Roôms-Kattelieke Kerke]], en ienkele are kerken. Sins [[1953]] ei Denemarken wee een eihen katholieke bisschop. Der zien ongeveer 35.000 katholieken. Ok zien der nog 6500 [[joôden]]. Tevens ken Denemarken ok de bewehieng [[Forn Sidr]] (De ouwe traditie), deze mensen vereêr'n nog de ouwe Scandinavische hood'n zoas Thor en Odin.

== Cultuur ==
[[Hygge]] is út behrip voe de Deense cultuur. Hygge ei te maeken mie sfeêr, hezelligeid, mè ok interieur. Ok zurhen onder are eetn en drienk'n voe hygge. Hygge is in 't Ollands je vertaâln bie hezelligeid, mè de Denen zelf vin'n 't nie te vertaâln. Hygge wor beschouwt as de uutdrukkieng voe de Deense mentaliteit.

[[Plaetje:Storebæltsbroen from Sjælland.jpg|thumb|Groôte Beltbrugge]]
== Lienks nae buten ==
* [https://www.landenweb.nl/denemarken/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Denmark Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210705032013/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/denmark/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/denemarken/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/denemarken/ Klimaatinfo] 
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=173 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/denmark_nl Europese Unie]
* [https://historiek.net/c/landen/denemarken/ Historiek]

{{Europa}}

[[Categorie:Denemarken| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>2eyybtzju1p3ol08z3cki7vlhlovhzy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>180484</id>
      <parentid>180483</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T10:26:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Premiers */</comment>
      <origin>180484</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12594" sha1="dpq9le3gy6xao3t3258uras0w40m9t8" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Kongeriget Danmark
 |vlagge=Flag of Denmark.svg
 |waepen=National coat of arms of Denmark.svg
 |locaotie=LocationDenmark.png
 |taelen=[[Deens]]
 |oôdstad=[[Kopenhagen]]
 |regeriengsvurm=[[Constitutionêle monarchie]]
 |staetsoôd=[[Frederik van Denemarken]]
 |regeriengsleider=[[Mette Frederiksen]]
 |religie=[[Protestants]]
 |km2= 42.954
 |pctwaeter=1,6
 |inweuners= 5.993.000 (2025)
 |dichteid= 140
 |volkslied=[[Der er et yndigt land]]
 |munte=[[Deense kroôn]]
 |valutacode=DKK
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=5 juni
 |tld=dk
 |landcode=DK/DNK
 |tel=45
}}
[[Plaetje:Kaart Denemarken.gif|thumb|Kaerte]]

'''Denemarken''' is een land in [[Noôrd-Europa]], iets hroôter as [[Nederland]], mee 6 meljoen inweuners. 

Den 'oôdstad is [[Kopenhagen]]. 

't Land bestit deêls uut een vasteland, [[Jutland]], en deêls uut een antal eilan'n, weerop den 'oôdstad is 'elege.

't Land hrenst an [[Duutsland]] en via een brugge an [[Zweden]].

== Heografie ==
Denemarken ei mè 1 landhrens en das in 't zuuden van 't land wirat et grens an Duutsland. In 't noôrn ligt 't [[Skagerrak]], in 't oôssen 't [[Kattehat]] en de [[Oôstzeê]] en in 't wessen grens tet an de Noôrdzeê. Denemarken oor bie Scandinavië en is helieke ok 't zuudelijkste land van [[Scandinavië]]. 't Besti uut ongeveêr 500 eilan'n en 't hroste stik land is 't schiereiland Jutland. 

Denemarken grens bieni an [[Zweden]], mè wor escheien deur de [[Sont]], een smalle zeêstraete. Der lig echter wè een bruhhe en een tunnel ni Zweden. Denemarken is bieni illemille vlak. An de weskust is tet vlakste, di lihhen de polders tehen 't Deense waddenhebied an. Oe vadder ni 't oôssen, oe euvelachtiher at wor. Ut oôgste punt van Jutland is [[Yding Skovhøj]] bie 173 meter. 

't Hroste eiland van Denemarken is [[Seeland]]. Bie een oppervlak van 43.000 km² is Denemarken net iets hrotter dan Nederland. 't Ei echter mè 6 meljoen inweuners dus is vee minder dichtbevolkt.

Denemarken ei twi overzeêse hebiedsdeêl'n, de Faeröereilan'n en Groenland. Deze hebieden èn wè een eihen zelfbestier.

=== Steê ===
Groôtste steê mie inweuners (2025):

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê || Inweuners || Anders
|-
| [[København]] || 667.000 || Kopenhagen (Ned.)
|-
| [[Aarhus]] || 301.000 || Århus
|-
| [[Odense]] || 185.000 ||
|-
| [[Aalborg]] || 122.000 || Ålborg
|-
| [[Esbjerg]] || 72.000 ||
|-
| [[Randers]] || 65.000 ||
|-
| [[Horsens]] || 64.000 ||
|-
| [[Kolding]] || 64.000 ||
|-
| [[Vejle]] || 62.000 ||
|-
| [[Roskilde]] || 53.000 ||
|-
|}

=== Rehio's en eilan'n ===
Sins 1 jannewari 2007 is Denemarken verdeêld in vuuf rehio's. Deze rehio's vervang'n de voormalihe 14 provincies. Ok 't antal gemeêntes is teruhebrocht van 271 tot 98 gemeêntes. De huudihe rehio's zien:
* Oôdstad - Region Hovedstaden
* Midd'n-Jutland - Region Midtjylland
* Noôrd-Jutland - Region Nordjylland
* Seeland - Region Sjælland
* Zuud-Denemarken - Region Syddanmark

{| class=wikitable
|-
|
{| class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Regions of Denmark.jpg|325px|links]]
|-
| [[Plaetje:Denmark islands.PNG|325px|links]]
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! colspan = 5 | hroôtste eilan'n
|-
! eiland || km² || inw. &lt;br&gt; 2026|| rehio
|-
| Ærø || 88 || 5.800 || Syddanmark
|-
| Als || 311 || 50.000 || Syddanmark
|-
| Amager || 96 || 228.000 || Hovedstaden
|-
| Anholt || 22 || 130 || Midtjylland
|-
| Bornholm || 589 || 39.000 || Hovedstaden
|-
| Falster || 514 || 41.000 || Sjælland
|-
| Fanø ¹ || 60 || 3.300 || Syddanmark
|-
| Fur || 22 || 740 || Midtjylland
|-
| Fyn (Funen) || 2989 || 482.000 || Syddanmark
|-
| Langeland || 284 || 12.000 || Syddanmark
|-
| Læsø || 113 || 1.700 || Nordjylland
|-
| Lolland || 1245 || 56.000 || Sjælland
|-
| Møn || 218 || 8.900 || Sjælland
|-
| Mors || 360 || 19.000 || Nordjylland
|-
| Nørrejyske Ø / &lt;br&gt; Vendsyssel-Thy || 4674 || 240.000 || Nordjylland
|-
| Rømø ¹ || 87 || 540 || Syddanmark
|-
| Saltholm || 17 || 2 || Hovedstaden
|-
| Samsø || 112 || 3.600 || Midtjylland
|-
| Sjælland (Seêland) || 7049 || 2.390.000 || Sjælland &lt;br&gt; Hovedstaden
|-
| Tåsinge || 70 || 6.500 || Syddanmark
|-
|}
¹ [[Waddeneilan'n]]
|-
|}

== Tael ==
De officiele landstaele in Denemarken is [[Deens]]. Deens is de tael van vriewè alle Denen, oewè an de mensen op [[Groenland]] en de [[Faeröereilan'n]] neffen 't Deens ok der eihen tael spreek'n. In 't zuuden van Denemarken wor ok [[Duuts]] esprook'n. Andere taelen in Denemarken zien onder are [[Zweeds]], [[Noôrs]] en [[Faeröers]], wat a ok officieel erkend is as een tael.

== Economie ==
Denemarken was tot 1945 oôdzaekelijk een lanbouwland, mè nae deze tied breien de industrële sector hihantisch uut en noe besli de lanbouw nog slechs 5% van 't BNP. Tradisjonele industrieproduct'n van Denemarken komm'n nog uut de visserie en scheepsbouw, mè dit is de leste jaeren ok ofenomen.

De belangriekste uutvoerproduct'n van Denemarken zien lanbouwproduct'n, mesines, meubilair, vleês en vis. Invoerproduct'n zien ok mesines, metaelen en branstoffen. Lan'n wibie a vee ehandeld wor zien Duutsland, Zweden en 't Vereênigd Konienkriek.

== Politiek en bestier ==
Denemarken is een constitutionêle monarchie. Dit wil zèn dat 'er spraeke is van een monarchie hereheêrd deur een hrondwet. Dit is a zo sins [[1953]].

De wethevende macht wor uutevoerd deur de monarch, die a tevens ok staetsoôd is, en 't parlement. 't Parlement, ok wè [[Folketinget]], besti uut 179 man onderebrocht in 1 kaemer. Vooreen, toet oengeveer 1990, was de sociaoldemocraotische partie 't belangriekst, mè 't tie behon te keren en de mensen wiern meer conservaetief en liberaolistisch. Noe besti de rehering dan ok uut een liberaâl-conservaetieve coalitie onger toezicht van de Deênse Volkspartie, of in 't Deêns de 'Dansk Folkeparti'. De uutvoerende macht wor uutevoerd deur de monarch en de ministers.

Van 1972 toet 2024 was [[Margaretha II]] staetsoôd van Denemarken.

=== Parlement ===
Folketinget vanof 1981.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! rowspan=2 | partie
! rowspan=2 | richtieng
! rowspan=2 | richtieng
! colspan=15 | zeêtels
|-
! 2026 || 2022 || 2019
! 2015 || 2011 || 2007
! 2005 || 2001 || 1998
! 1994 || 1990 || 1988
! 1987 || 1984 || 1981
|-
| Socialdemokratiet
| centrum
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|50 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|48
| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|44 || 45
| 47 || 52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|63
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|62 || 69 || 55
| 54 || 56 || 59
|-
| Socialistisk Folkeparti
| (centrum)
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 15 || 14
| 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 23
| 11 || 12 || 13
| 13 || 15 || 24
| 27 || 21 || 21
|-
| Venstre
| centrum
| rechts
| 18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|23 || 43
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|46
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|56 || 42
| 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|29 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|19 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20
|-
| Liberal Alliance
| (centrum)
| rechts
| 16 || 14 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13 || 9 || 5
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Dansk Folkeparti
| (extreêm)
| rechts
| 16 || 5 || 16
| 37 || 22 || 25
| 24 || 22 || 13
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Moderaterne
| centrum
| (rechts)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Konservative
| centrum
| rechts
| 13 || 10 || 12
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|6 || 8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 16
| 27 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|30 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|35
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|26
|-
| Enhedslisten
| (extreêm)
| lienks
| 11 || 9 || 13
| 14 || 12 || 4
| 6 || 4 || 5
| 6 ||  || 
|  || 5 || 5
|-
| Radikale Venstre
| centrum
| (lienks)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 7 || 16
| 8 || 17 || 9
| 17 || 9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|7
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10
| 11 || 10 || 9
|-
| Danmarksdemokraterne
| (extreêm)
| rechts 
| 10 || 14 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Alternativet
| (centrum)
| lienks
| 5 || 6 || 5
| 9 ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Borgernes Parti
| extreêm
| rechts
| 4 || ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Nye Borgerlige
| extreêm
| rechts
|  || 6 || 4
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Kristeligt Folkeparti
| centrum
| (rechts)
|  ||  || 
|  ||  || 
|  || 4 || 4
|  || 4 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4
|-
| Centrum-Demokraterne
| centrum
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 8
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 ! || 9 || 9
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|15
|-
| Fremskridtspartiet
| extreêm
| rechts
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 4
| 11 || 12 || 16
| 9 || 6 || 16
|-
| Fælles Kurs
| (extreêm)
| lienks
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 4 ||  || 
|-
| onafankelijk
|
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 1 ||  || 
|  ||  || 
|-
! colspan=3 | totael
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
|-
! colspan=3 | coalitie
! 82 || 89 || 48
! 53 || 107 || 64
! 70 || 72 || 70
! 75/70 || 59 || 67
! 70 || 77 || 65
|}

=== Premiers ===
Statsministre vanof 1945.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! statsminister || tied || jaer || partie
|-
| Vilhelm Buhl || 1945 - 1945 || 0 || Socialdemokratiet
|-
| Knud Kristensen || 1945 - 1947 || 2 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1947 - 1950 || 3 || Socialdemokratiet
|-
| Erik Eriksen || 1950 - 1953 || 3 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1953 - 1955 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Hans Christian Hansen || 1955 - 1960 || 5 || Socialdemokratiet
|-
| Viggo Kampmann || 1960 - 1962 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Jens Otto Krag || 1962 - 1968 || 6 || Socialdemokratiet
|-
| Hilmar Baunsgaard || 1968 - 1971 || 3 || Radikale Venstre
|-
| Jens Otto Krag || 1971 - 1972 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Anker Jørgenson || 1972 - 1973 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Hartling || 1973 - 1975 || 2 || Venstre
|-
| Anker Jørgenson || 1975 - 1982 || 7 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Schlüter || 1982 - 1993 || 11 || Konservative
|-
| Poul Nyrup Rasmussen || 1993 - 2001 || 8 || Socialdemokratiet
|-
| Anders Fogh Rasmussen || 2001 - 2009 || 8 || Venstre
|-
| Lars Løkke Rasmussen || 2009 - 2011 || 2 || Venstre
|-
| Helle Thorning-Schmidt || 2011 - 2015 || 4 || Socialdemokratiet
|-
| Lars Løkke Rasmussen || 2015 - 2019 || 4 || Venstre
|-
| [[Mette Frederiksen]] || 2019 - noe || 7 || Socialdemokratiet
|-
|}

== Godsdienst ==
De nasjonaâle kerke van Denemarken is de [[lutheranisme|Evanhelisch-Lutherse Kerke]]. Sins [[1849]] besti 't er in Denemarken vrieheid van hodsdienst. 't Christendom kreeg rond 1100 vassen voet in Denemarken. De evanhelisch-lutherse kerke tel 9 bisdommen, wiran de konieng an 't oôd sti. De 2100 gemeêntes worn bestuurd deur een deur de leden hekozen kerkeraed. Ongeveer 85% van de bevolkieng is evanhelisch-luthers, mè de miste hin allin ni kerke bie bruiloften en derhelijke. 

Buuten de evanhelisch-lutherse kerke ei je in Denemarken ok nog de [[Roôms-Kattelieke Kerke]], en ienkele are kerken. Sins [[1953]] ei Denemarken wee een eihen katholieke bisschop. Der zien ongeveer 35.000 katholieken. Ok zien der nog 6500 [[joôden]]. Tevens ken Denemarken ok de bewehieng [[Forn Sidr]] (De ouwe traditie), deze mensen vereêr'n nog de ouwe Scandinavische hood'n zoas Thor en Odin.

== Cultuur ==
[[Hygge]] is út behrip voe de Deense cultuur. Hygge ei te maeken mie sfeêr, hezelligeid, mè ok interieur. Ok zurhen onder are eetn en drienk'n voe hygge. Hygge is in 't Ollands je vertaâln bie hezelligeid, mè de Denen zelf vin'n 't nie te vertaâln. Hygge wor beschouwt as de uutdrukkieng voe de Deense mentaliteit.

[[Plaetje:Storebæltsbroen from Sjælland.jpg|thumb|Groôte Beltbrugge]]
== Lienks nae buten ==
* [https://www.landenweb.nl/denemarken/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Denmark Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210705032013/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/denmark/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/denemarken/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/denemarken/ Klimaatinfo] 
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=173 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/denmark_nl Europese Unie]
* [https://historiek.net/c/landen/denemarken/ Historiek]

{{Europa}}

[[Categorie:Denemarken| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>dpq9le3gy6xao3t3258uras0w40m9t8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>180499</id>
      <parentid>180484</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T11:08:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Cultuur */</comment>
      <origin>180499</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12591" sha1="f88c20y8mio96288x300q8not5zrb8f" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Kongeriget Danmark
 |vlagge=Flag of Denmark.svg
 |waepen=National coat of arms of Denmark.svg
 |locaotie=LocationDenmark.png
 |taelen=[[Deens]]
 |oôdstad=[[Kopenhagen]]
 |regeriengsvurm=[[Constitutionêle monarchie]]
 |staetsoôd=[[Frederik van Denemarken]]
 |regeriengsleider=[[Mette Frederiksen]]
 |religie=[[Protestants]]
 |km2= 42.954
 |pctwaeter=1,6
 |inweuners= 5.993.000 (2025)
 |dichteid= 140
 |volkslied=[[Der er et yndigt land]]
 |munte=[[Deense kroôn]]
 |valutacode=DKK
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=5 juni
 |tld=dk
 |landcode=DK/DNK
 |tel=45
}}
[[Plaetje:Kaart Denemarken.gif|thumb|Kaerte]]

'''Denemarken''' is een land in [[Noôrd-Europa]], iets hroôter as [[Nederland]], mee 6 meljoen inweuners. 

Den 'oôdstad is [[Kopenhagen]]. 

't Land bestit deêls uut een vasteland, [[Jutland]], en deêls uut een antal eilan'n, weerop den 'oôdstad is 'elege.

't Land hrenst an [[Duutsland]] en via een brugge an [[Zweden]].

== Heografie ==
Denemarken ei mè 1 landhrens en das in 't zuuden van 't land wirat et grens an Duutsland. In 't noôrn ligt 't [[Skagerrak]], in 't oôssen 't [[Kattehat]] en de [[Oôstzeê]] en in 't wessen grens tet an de Noôrdzeê. Denemarken oor bie Scandinavië en is helieke ok 't zuudelijkste land van [[Scandinavië]]. 't Besti uut ongeveêr 500 eilan'n en 't hroste stik land is 't schiereiland Jutland. 

Denemarken grens bieni an [[Zweden]], mè wor escheien deur de [[Sont]], een smalle zeêstraete. Der lig echter wè een bruhhe en een tunnel ni Zweden. Denemarken is bieni illemille vlak. An de weskust is tet vlakste, di lihhen de polders tehen 't Deense waddenhebied an. Oe vadder ni 't oôssen, oe euvelachtiher at wor. Ut oôgste punt van Jutland is [[Yding Skovhøj]] bie 173 meter. 

't Hroste eiland van Denemarken is [[Seeland]]. Bie een oppervlak van 43.000 km² is Denemarken net iets hrotter dan Nederland. 't Ei echter mè 6 meljoen inweuners dus is vee minder dichtbevolkt.

Denemarken ei twi overzeêse hebiedsdeêl'n, de Faeröereilan'n en Groenland. Deze hebieden èn wè een eihen zelfbestier.

=== Steê ===
Groôtste steê mie inweuners (2025):

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê || Inweuners || Anders
|-
| [[København]] || 667.000 || Kopenhagen (Ned.)
|-
| [[Aarhus]] || 301.000 || Århus
|-
| [[Odense]] || 185.000 ||
|-
| [[Aalborg]] || 122.000 || Ålborg
|-
| [[Esbjerg]] || 72.000 ||
|-
| [[Randers]] || 65.000 ||
|-
| [[Horsens]] || 64.000 ||
|-
| [[Kolding]] || 64.000 ||
|-
| [[Vejle]] || 62.000 ||
|-
| [[Roskilde]] || 53.000 ||
|-
|}

=== Rehio's en eilan'n ===
Sins 1 jannewari 2007 is Denemarken verdeêld in vuuf rehio's. Deze rehio's vervang'n de voormalihe 14 provincies. Ok 't antal gemeêntes is teruhebrocht van 271 tot 98 gemeêntes. De huudihe rehio's zien:
* Oôdstad - Region Hovedstaden
* Midd'n-Jutland - Region Midtjylland
* Noôrd-Jutland - Region Nordjylland
* Seeland - Region Sjælland
* Zuud-Denemarken - Region Syddanmark

{| class=wikitable
|-
|
{| class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Regions of Denmark.jpg|325px|links]]
|-
| [[Plaetje:Denmark islands.PNG|325px|links]]
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! colspan = 5 | hroôtste eilan'n
|-
! eiland || km² || inw. &lt;br&gt; 2026|| rehio
|-
| Ærø || 88 || 5.800 || Syddanmark
|-
| Als || 311 || 50.000 || Syddanmark
|-
| Amager || 96 || 228.000 || Hovedstaden
|-
| Anholt || 22 || 130 || Midtjylland
|-
| Bornholm || 589 || 39.000 || Hovedstaden
|-
| Falster || 514 || 41.000 || Sjælland
|-
| Fanø ¹ || 60 || 3.300 || Syddanmark
|-
| Fur || 22 || 740 || Midtjylland
|-
| Fyn (Funen) || 2989 || 482.000 || Syddanmark
|-
| Langeland || 284 || 12.000 || Syddanmark
|-
| Læsø || 113 || 1.700 || Nordjylland
|-
| Lolland || 1245 || 56.000 || Sjælland
|-
| Møn || 218 || 8.900 || Sjælland
|-
| Mors || 360 || 19.000 || Nordjylland
|-
| Nørrejyske Ø / &lt;br&gt; Vendsyssel-Thy || 4674 || 240.000 || Nordjylland
|-
| Rømø ¹ || 87 || 540 || Syddanmark
|-
| Saltholm || 17 || 2 || Hovedstaden
|-
| Samsø || 112 || 3.600 || Midtjylland
|-
| Sjælland (Seêland) || 7049 || 2.390.000 || Sjælland &lt;br&gt; Hovedstaden
|-
| Tåsinge || 70 || 6.500 || Syddanmark
|-
|}
¹ [[Waddeneilan'n]]
|-
|}

== Tael ==
De officiele landstaele in Denemarken is [[Deens]]. Deens is de tael van vriewè alle Denen, oewè an de mensen op [[Groenland]] en de [[Faeröereilan'n]] neffen 't Deens ok der eihen tael spreek'n. In 't zuuden van Denemarken wor ok [[Duuts]] esprook'n. Andere taelen in Denemarken zien onder are [[Zweeds]], [[Noôrs]] en [[Faeröers]], wat a ok officieel erkend is as een tael.

== Economie ==
Denemarken was tot 1945 oôdzaekelijk een lanbouwland, mè nae deze tied breien de industrële sector hihantisch uut en noe besli de lanbouw nog slechs 5% van 't BNP. Tradisjonele industrieproduct'n van Denemarken komm'n nog uut de visserie en scheepsbouw, mè dit is de leste jaeren ok ofenomen.

De belangriekste uutvoerproduct'n van Denemarken zien lanbouwproduct'n, mesines, meubilair, vleês en vis. Invoerproduct'n zien ok mesines, metaelen en branstoffen. Lan'n wibie a vee ehandeld wor zien Duutsland, Zweden en 't Vereênigd Konienkriek.

== Politiek en bestier ==
Denemarken is een constitutionêle monarchie. Dit wil zèn dat 'er spraeke is van een monarchie hereheêrd deur een hrondwet. Dit is a zo sins [[1953]].

De wethevende macht wor uutevoerd deur de monarch, die a tevens ok staetsoôd is, en 't parlement. 't Parlement, ok wè [[Folketinget]], besti uut 179 man onderebrocht in 1 kaemer. Vooreen, toet oengeveer 1990, was de sociaoldemocraotische partie 't belangriekst, mè 't tie behon te keren en de mensen wiern meer conservaetief en liberaolistisch. Noe besti de rehering dan ok uut een liberaâl-conservaetieve coalitie onger toezicht van de Deênse Volkspartie, of in 't Deêns de 'Dansk Folkeparti'. De uutvoerende macht wor uutevoerd deur de monarch en de ministers.

Van 1972 toet 2024 was [[Margaretha II]] staetsoôd van Denemarken.

=== Parlement ===
Folketinget vanof 1981.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! rowspan=2 | partie
! rowspan=2 | richtieng
! rowspan=2 | richtieng
! colspan=15 | zeêtels
|-
! 2026 || 2022 || 2019
! 2015 || 2011 || 2007
! 2005 || 2001 || 1998
! 1994 || 1990 || 1988
! 1987 || 1984 || 1981
|-
| Socialdemokratiet
| centrum
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|50 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|48
| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|44 || 45
| 47 || 52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|63
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|62 || 69 || 55
| 54 || 56 || 59
|-
| Socialistisk Folkeparti
| (centrum)
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 15 || 14
| 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 23
| 11 || 12 || 13
| 13 || 15 || 24
| 27 || 21 || 21
|-
| Venstre
| centrum
| rechts
| 18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|23 || 43
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|46
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|56 || 42
| 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|29 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|19 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20
|-
| Liberal Alliance
| (centrum)
| rechts
| 16 || 14 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13 || 9 || 5
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Dansk Folkeparti
| (extreêm)
| rechts
| 16 || 5 || 16
| 37 || 22 || 25
| 24 || 22 || 13
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Moderaterne
| centrum
| (rechts)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Konservative
| centrum
| rechts
| 13 || 10 || 12
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|6 || 8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 16
| 27 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|30 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|35
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|26
|-
| Enhedslisten
| (extreêm)
| lienks
| 11 || 9 || 13
| 14 || 12 || 4
| 6 || 4 || 5
| 6 ||  || 
|  || 5 || 5
|-
| Radikale Venstre
| centrum
| (lienks)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 7 || 16
| 8 || 17 || 9
| 17 || 9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|7
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10
| 11 || 10 || 9
|-
| Danmarksdemokraterne
| (extreêm)
| rechts 
| 10 || 14 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Alternativet
| (centrum)
| lienks
| 5 || 6 || 5
| 9 ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Borgernes Parti
| extreêm
| rechts
| 4 || ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Nye Borgerlige
| extreêm
| rechts
|  || 6 || 4
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Kristeligt Folkeparti
| centrum
| (rechts)
|  ||  || 
|  ||  || 
|  || 4 || 4
|  || 4 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4
|-
| Centrum-Demokraterne
| centrum
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 8
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 ! || 9 || 9
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|15
|-
| Fremskridtspartiet
| extreêm
| rechts
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 4
| 11 || 12 || 16
| 9 || 6 || 16
|-
| Fælles Kurs
| (extreêm)
| lienks
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 4 ||  || 
|-
| onafankelijk
|
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 1 ||  || 
|  ||  || 
|-
! colspan=3 | totael
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
|-
! colspan=3 | coalitie
! 82 || 89 || 48
! 53 || 107 || 64
! 70 || 72 || 70
! 75/70 || 59 || 67
! 70 || 77 || 65
|}

=== Premiers ===
Statsministre vanof 1945.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! statsminister || tied || jaer || partie
|-
| Vilhelm Buhl || 1945 - 1945 || 0 || Socialdemokratiet
|-
| Knud Kristensen || 1945 - 1947 || 2 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1947 - 1950 || 3 || Socialdemokratiet
|-
| Erik Eriksen || 1950 - 1953 || 3 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1953 - 1955 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Hans Christian Hansen || 1955 - 1960 || 5 || Socialdemokratiet
|-
| Viggo Kampmann || 1960 - 1962 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Jens Otto Krag || 1962 - 1968 || 6 || Socialdemokratiet
|-
| Hilmar Baunsgaard || 1968 - 1971 || 3 || Radikale Venstre
|-
| Jens Otto Krag || 1971 - 1972 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Anker Jørgenson || 1972 - 1973 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Hartling || 1973 - 1975 || 2 || Venstre
|-
| Anker Jørgenson || 1975 - 1982 || 7 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Schlüter || 1982 - 1993 || 11 || Konservative
|-
| Poul Nyrup Rasmussen || 1993 - 2001 || 8 || Socialdemokratiet
|-
| Anders Fogh Rasmussen || 2001 - 2009 || 8 || Venstre
|-
| Lars Løkke Rasmussen || 2009 - 2011 || 2 || Venstre
|-
| Helle Thorning-Schmidt || 2011 - 2015 || 4 || Socialdemokratiet
|-
| Lars Løkke Rasmussen || 2015 - 2019 || 4 || Venstre
|-
| [[Mette Frederiksen]] || 2019 - noe || 7 || Socialdemokratiet
|-
|}

== Godsdienst ==
De nasjonaâle kerke van Denemarken is de [[lutheranisme|Evanhelisch-Lutherse Kerke]]. Sins [[1849]] besti 't er in Denemarken vrieheid van hodsdienst. 't Christendom kreeg rond 1100 vassen voet in Denemarken. De evanhelisch-lutherse kerke tel 9 bisdommen, wiran de konieng an 't oôd sti. De 2100 gemeêntes worn bestuurd deur een deur de leden hekozen kerkeraed. Ongeveer 85% van de bevolkieng is evanhelisch-luthers, mè de miste hin allin ni kerke bie bruiloften en derhelijke. 

Buuten de evanhelisch-lutherse kerke ei je in Denemarken ok nog de [[Roôms-Kattelieke Kerke]], en ienkele are kerken. Sins [[1953]] ei Denemarken wee een eihen katholieke bisschop. Der zien ongeveer 35.000 katholieken. Ok zien der nog 6500 [[joôden]]. Tevens ken Denemarken ok de bewehieng [[Forn Sidr]] (De ouwe traditie), deze mensen vereêr'n nog de ouwe Scandinavische hood'n zoas Thor en Odin.

== Cultuur ==
Hygge is út behrip voe de Deense cultuur. Hygge ei te maeken mie sfeêr, hezelligeid, mè ok interieur. Ok zurhen onder are eetn en drienk'n voe hygge. Hygge is in 't Ollands je vertaâln bie hezelligeid, mè de Denen zelf vin'n 't nie te vertaâln. Hygge wor beschouwt as de uutdrukkieng voe de Deense mentaliteit.

[[Plaetje:Storebæltsbroen from Sjælland.jpg|thumb|Groôte Beltbrugge]]

== Lienks nae buten ==
* [https://www.landenweb.nl/denemarken/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Denmark Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210705032013/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/denmark/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/denemarken/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/denemarken/ Klimaatinfo] 
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=173 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/denmark_nl Europese Unie]
* [https://historiek.net/c/landen/denemarken/ Historiek]

{{Europa}}

[[Categorie:Denemarken| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>f88c20y8mio96288x300q8not5zrb8f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>180506</id>
      <parentid>180499</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T11:17:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Heografie */</comment>
      <origin>180506</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12601" sha1="351v890lf8lrwk6o8zvkr0ccurz0i9d" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Kongeriget Danmark
 |vlagge=Flag of Denmark.svg
 |waepen=National coat of arms of Denmark.svg
 |locaotie=LocationDenmark.png
 |taelen=[[Deens]]
 |oôdstad=[[Kopenhagen]]
 |regeriengsvurm=[[Constitutionêle monarchie]]
 |staetsoôd=[[Frederik van Denemarken]]
 |regeriengsleider=[[Mette Frederiksen]]
 |religie=[[Protestants]]
 |km2= 42.954
 |pctwaeter=1,6
 |inweuners= 5.993.000 (2025)
 |dichteid= 140
 |volkslied=[[Der er et yndigt land]]
 |munte=[[Deense kroôn]]
 |valutacode=DKK
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=5 juni
 |tld=dk
 |landcode=DK/DNK
 |tel=45
}}
[[Plaetje:Kaart Denemarken.gif|thumb|Kaerte]]

'''Denemarken''' is een land in [[Noôrd-Europa]], iets hroôter as [[Nederland]], mee 6 meljoen inweuners. 

Den 'oôdstad is [[Kopenhagen]]. 

't Land bestit deêls uut een vasteland, [[Jutland]], en deêls uut een antal eilan'n, weerop den 'oôdstad is 'elege.

't Land hrenst an [[Duutsland]] en via een brugge an [[Zweden]].

== Heografie ==
Denemarken ei mè 1 landhrens en das in 't zuuden van 't land wirat et grens an Duutsland. In 't noôrn ligt 't [[Skagerrak]], in 't oôssen 't [[Kattehat]] en de [[Oôstzeê]] en in 't wessen grens tet an de Noôrdzeê. Denemarken oor bie Scandinavië en is helieke ok 't zuudelijkste land van [[Scandinavië]]. 't Besti uut ongeveêr 500 eilan'n en 't hroste stik land is 't schiereiland Jutland. 

Denemarken grens bieni an [[Zweden]], mè wor escheien deur de [[Sont]], een smalle zeêstraete. Der lig echter wè een bruhhe en een tunnel ni Zweden. Denemarken is bieni illemille vlak. An de weskust is tet vlakste, di lihhen de polders tehen 't Deense waddenhebied an. Oe vadder ni 't oôssen, oe euvelachtiher at wor. Ut oôgste punt van Jutland is [[Yding Skovhøj]] bie 173 meter. 

't Hroste eiland van Denemarken is [[Seeland]]. Bie een oppervlak van 43.000 km² is Denemarken net iets hrotter dan Nederland. 't Ei echter mè 6 meljoen inweuners dus is vee minder dichtbevolkt.

Denemarken ei twi overzeêse hebiedsdeêl'n, de [[Faeröereilan'n]] en [[Hroenland]]. Deêze hebieden èn wè een eihen zelfbestier.

=== Steê ===
Groôtste steê mie inweuners (2025):

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê || Inweuners || Anders
|-
| [[København]] || 667.000 || Kopenhagen (Ned.)
|-
| [[Aarhus]] || 301.000 || Århus
|-
| [[Odense]] || 185.000 ||
|-
| [[Aalborg]] || 122.000 || Ålborg
|-
| [[Esbjerg]] || 72.000 ||
|-
| [[Randers]] || 65.000 ||
|-
| [[Horsens]] || 64.000 ||
|-
| [[Kolding]] || 64.000 ||
|-
| [[Vejle]] || 62.000 ||
|-
| [[Roskilde]] || 53.000 ||
|-
|}

=== Rehio's en eilan'n ===
Sins 1 jannewari 2007 is Denemarken verdeêld in vuuf rehio's. Deze rehio's vervang'n de voormalihe 14 provincies. Ok 't antal gemeêntes is teruhebrocht van 271 tot 98 gemeêntes. De huudihe rehio's zien:
* Oôdstad - Region Hovedstaden
* Midd'n-Jutland - Region Midtjylland
* Noôrd-Jutland - Region Nordjylland
* Seeland - Region Sjælland
* Zuud-Denemarken - Region Syddanmark

{| class=wikitable
|-
|
{| class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Regions of Denmark.jpg|325px|links]]
|-
| [[Plaetje:Denmark islands.PNG|325px|links]]
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! colspan = 5 | hroôtste eilan'n
|-
! eiland || km² || inw. &lt;br&gt; 2026|| rehio
|-
| Ærø || 88 || 5.800 || Syddanmark
|-
| Als || 311 || 50.000 || Syddanmark
|-
| Amager || 96 || 228.000 || Hovedstaden
|-
| Anholt || 22 || 130 || Midtjylland
|-
| Bornholm || 589 || 39.000 || Hovedstaden
|-
| Falster || 514 || 41.000 || Sjælland
|-
| Fanø ¹ || 60 || 3.300 || Syddanmark
|-
| Fur || 22 || 740 || Midtjylland
|-
| Fyn (Funen) || 2989 || 482.000 || Syddanmark
|-
| Langeland || 284 || 12.000 || Syddanmark
|-
| Læsø || 113 || 1.700 || Nordjylland
|-
| Lolland || 1245 || 56.000 || Sjælland
|-
| Møn || 218 || 8.900 || Sjælland
|-
| Mors || 360 || 19.000 || Nordjylland
|-
| Nørrejyske Ø / &lt;br&gt; Vendsyssel-Thy || 4674 || 240.000 || Nordjylland
|-
| Rømø ¹ || 87 || 540 || Syddanmark
|-
| Saltholm || 17 || 2 || Hovedstaden
|-
| Samsø || 112 || 3.600 || Midtjylland
|-
| Sjælland (Seêland) || 7049 || 2.390.000 || Sjælland &lt;br&gt; Hovedstaden
|-
| Tåsinge || 70 || 6.500 || Syddanmark
|-
|}
¹ [[Waddeneilan'n]]
|-
|}

== Tael ==
De officiele landstaele in Denemarken is [[Deens]]. Deens is de tael van vriewè alle Denen, oewè an de mensen op [[Groenland]] en de [[Faeröereilan'n]] neffen 't Deens ok der eihen tael spreek'n. In 't zuuden van Denemarken wor ok [[Duuts]] esprook'n. Andere taelen in Denemarken zien onder are [[Zweeds]], [[Noôrs]] en [[Faeröers]], wat a ok officieel erkend is as een tael.

== Economie ==
Denemarken was tot 1945 oôdzaekelijk een lanbouwland, mè nae deze tied breien de industrële sector hihantisch uut en noe besli de lanbouw nog slechs 5% van 't BNP. Tradisjonele industrieproduct'n van Denemarken komm'n nog uut de visserie en scheepsbouw, mè dit is de leste jaeren ok ofenomen.

De belangriekste uutvoerproduct'n van Denemarken zien lanbouwproduct'n, mesines, meubilair, vleês en vis. Invoerproduct'n zien ok mesines, metaelen en branstoffen. Lan'n wibie a vee ehandeld wor zien Duutsland, Zweden en 't Vereênigd Konienkriek.

== Politiek en bestier ==
Denemarken is een constitutionêle monarchie. Dit wil zèn dat 'er spraeke is van een monarchie hereheêrd deur een hrondwet. Dit is a zo sins [[1953]].

De wethevende macht wor uutevoerd deur de monarch, die a tevens ok staetsoôd is, en 't parlement. 't Parlement, ok wè [[Folketinget]], besti uut 179 man onderebrocht in 1 kaemer. Vooreen, toet oengeveer 1990, was de sociaoldemocraotische partie 't belangriekst, mè 't tie behon te keren en de mensen wiern meer conservaetief en liberaolistisch. Noe besti de rehering dan ok uut een liberaâl-conservaetieve coalitie onger toezicht van de Deênse Volkspartie, of in 't Deêns de 'Dansk Folkeparti'. De uutvoerende macht wor uutevoerd deur de monarch en de ministers.

Van 1972 toet 2024 was [[Margaretha II]] staetsoôd van Denemarken.

=== Parlement ===
Folketinget vanof 1981.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! rowspan=2 | partie
! rowspan=2 | richtieng
! rowspan=2 | richtieng
! colspan=15 | zeêtels
|-
! 2026 || 2022 || 2019
! 2015 || 2011 || 2007
! 2005 || 2001 || 1998
! 1994 || 1990 || 1988
! 1987 || 1984 || 1981
|-
| Socialdemokratiet
| centrum
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|50 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|48
| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|44 || 45
| 47 || 52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|63
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|62 || 69 || 55
| 54 || 56 || 59
|-
| Socialistisk Folkeparti
| (centrum)
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 15 || 14
| 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 23
| 11 || 12 || 13
| 13 || 15 || 24
| 27 || 21 || 21
|-
| Venstre
| centrum
| rechts
| 18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|23 || 43
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|46
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|56 || 42
| 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|29 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|19 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20
|-
| Liberal Alliance
| (centrum)
| rechts
| 16 || 14 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13 || 9 || 5
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Dansk Folkeparti
| (extreêm)
| rechts
| 16 || 5 || 16
| 37 || 22 || 25
| 24 || 22 || 13
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Moderaterne
| centrum
| (rechts)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Konservative
| centrum
| rechts
| 13 || 10 || 12
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|6 || 8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 16
| 27 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|30 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|35
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|26
|-
| Enhedslisten
| (extreêm)
| lienks
| 11 || 9 || 13
| 14 || 12 || 4
| 6 || 4 || 5
| 6 ||  || 
|  || 5 || 5
|-
| Radikale Venstre
| centrum
| (lienks)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 7 || 16
| 8 || 17 || 9
| 17 || 9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|7
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10
| 11 || 10 || 9
|-
| Danmarksdemokraterne
| (extreêm)
| rechts 
| 10 || 14 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Alternativet
| (centrum)
| lienks
| 5 || 6 || 5
| 9 ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Borgernes Parti
| extreêm
| rechts
| 4 || ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Nye Borgerlige
| extreêm
| rechts
|  || 6 || 4
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Kristeligt Folkeparti
| centrum
| (rechts)
|  ||  || 
|  ||  || 
|  || 4 || 4
|  || 4 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4
|-
| Centrum-Demokraterne
| centrum
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 8
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 ! || 9 || 9
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|15
|-
| Fremskridtspartiet
| extreêm
| rechts
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 4
| 11 || 12 || 16
| 9 || 6 || 16
|-
| Fælles Kurs
| (extreêm)
| lienks
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 4 ||  || 
|-
| onafankelijk
|
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 1 ||  || 
|  ||  || 
|-
! colspan=3 | totael
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
|-
! colspan=3 | coalitie
! 82 || 89 || 48
! 53 || 107 || 64
! 70 || 72 || 70
! 75/70 || 59 || 67
! 70 || 77 || 65
|}

=== Premiers ===
Statsministre vanof 1945.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! statsminister || tied || jaer || partie
|-
| Vilhelm Buhl || 1945 - 1945 || 0 || Socialdemokratiet
|-
| Knud Kristensen || 1945 - 1947 || 2 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1947 - 1950 || 3 || Socialdemokratiet
|-
| Erik Eriksen || 1950 - 1953 || 3 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1953 - 1955 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Hans Christian Hansen || 1955 - 1960 || 5 || Socialdemokratiet
|-
| Viggo Kampmann || 1960 - 1962 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Jens Otto Krag || 1962 - 1968 || 6 || Socialdemokratiet
|-
| Hilmar Baunsgaard || 1968 - 1971 || 3 || Radikale Venstre
|-
| Jens Otto Krag || 1971 - 1972 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Anker Jørgenson || 1972 - 1973 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Hartling || 1973 - 1975 || 2 || Venstre
|-
| Anker Jørgenson || 1975 - 1982 || 7 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Schlüter || 1982 - 1993 || 11 || Konservative
|-
| Poul Nyrup Rasmussen || 1993 - 2001 || 8 || Socialdemokratiet
|-
| Anders Fogh Rasmussen || 2001 - 2009 || 8 || Venstre
|-
| Lars Løkke Rasmussen || 2009 - 2011 || 2 || Venstre
|-
| Helle Thorning-Schmidt || 2011 - 2015 || 4 || Socialdemokratiet
|-
| Lars Løkke Rasmussen || 2015 - 2019 || 4 || Venstre
|-
| [[Mette Frederiksen]] || 2019 - noe || 7 || Socialdemokratiet
|-
|}

== Godsdienst ==
De nasjonaâle kerke van Denemarken is de [[lutheranisme|Evanhelisch-Lutherse Kerke]]. Sins [[1849]] besti 't er in Denemarken vrieheid van hodsdienst. 't Christendom kreeg rond 1100 vassen voet in Denemarken. De evanhelisch-lutherse kerke tel 9 bisdommen, wiran de konieng an 't oôd sti. De 2100 gemeêntes worn bestuurd deur een deur de leden hekozen kerkeraed. Ongeveer 85% van de bevolkieng is evanhelisch-luthers, mè de miste hin allin ni kerke bie bruiloften en derhelijke. 

Buuten de evanhelisch-lutherse kerke ei je in Denemarken ok nog de [[Roôms-Kattelieke Kerke]], en ienkele are kerken. Sins [[1953]] ei Denemarken wee een eihen katholieke bisschop. Der zien ongeveer 35.000 katholieken. Ok zien der nog 6500 [[joôden]]. Tevens ken Denemarken ok de bewehieng [[Forn Sidr]] (De ouwe traditie), deze mensen vereêr'n nog de ouwe Scandinavische hood'n zoas Thor en Odin.

== Cultuur ==
Hygge is út behrip voe de Deense cultuur. Hygge ei te maeken mie sfeêr, hezelligeid, mè ok interieur. Ok zurhen onder are eetn en drienk'n voe hygge. Hygge is in 't Ollands je vertaâln bie hezelligeid, mè de Denen zelf vin'n 't nie te vertaâln. Hygge wor beschouwt as de uutdrukkieng voe de Deense mentaliteit.

[[Plaetje:Storebæltsbroen from Sjælland.jpg|thumb|Groôte Beltbrugge]]

== Lienks nae buten ==
* [https://www.landenweb.nl/denemarken/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Denmark Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210705032013/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/denmark/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/denemarken/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/denemarken/ Klimaatinfo] 
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=173 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/denmark_nl Europese Unie]
* [https://historiek.net/c/landen/denemarken/ Historiek]

{{Europa}}

[[Categorie:Denemarken| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>351v890lf8lrwk6o8zvkr0ccurz0i9d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>180507</id>
      <parentid>180506</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T11:18:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tael */</comment>
      <origin>180507</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12604" sha1="jm4wnne8s2d9l26mh6fcymds7cxnvr7" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Kongeriget Danmark
 |vlagge=Flag of Denmark.svg
 |waepen=National coat of arms of Denmark.svg
 |locaotie=LocationDenmark.png
 |taelen=[[Deens]]
 |oôdstad=[[Kopenhagen]]
 |regeriengsvurm=[[Constitutionêle monarchie]]
 |staetsoôd=[[Frederik van Denemarken]]
 |regeriengsleider=[[Mette Frederiksen]]
 |religie=[[Protestants]]
 |km2= 42.954
 |pctwaeter=1,6
 |inweuners= 5.993.000 (2025)
 |dichteid= 140
 |volkslied=[[Der er et yndigt land]]
 |munte=[[Deense kroôn]]
 |valutacode=DKK
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=5 juni
 |tld=dk
 |landcode=DK/DNK
 |tel=45
}}
[[Plaetje:Kaart Denemarken.gif|thumb|Kaerte]]

'''Denemarken''' is een land in [[Noôrd-Europa]], iets hroôter as [[Nederland]], mee 6 meljoen inweuners. 

Den 'oôdstad is [[Kopenhagen]]. 

't Land bestit deêls uut een vasteland, [[Jutland]], en deêls uut een antal eilan'n, weerop den 'oôdstad is 'elege.

't Land hrenst an [[Duutsland]] en via een brugge an [[Zweden]].

== Heografie ==
Denemarken ei mè 1 landhrens en das in 't zuuden van 't land wirat et grens an Duutsland. In 't noôrn ligt 't [[Skagerrak]], in 't oôssen 't [[Kattehat]] en de [[Oôstzeê]] en in 't wessen grens tet an de Noôrdzeê. Denemarken oor bie Scandinavië en is helieke ok 't zuudelijkste land van [[Scandinavië]]. 't Besti uut ongeveêr 500 eilan'n en 't hroste stik land is 't schiereiland Jutland. 

Denemarken grens bieni an [[Zweden]], mè wor escheien deur de [[Sont]], een smalle zeêstraete. Der lig echter wè een bruhhe en een tunnel ni Zweden. Denemarken is bieni illemille vlak. An de weskust is tet vlakste, di lihhen de polders tehen 't Deense waddenhebied an. Oe vadder ni 't oôssen, oe euvelachtiher at wor. Ut oôgste punt van Jutland is [[Yding Skovhøj]] bie 173 meter. 

't Hroste eiland van Denemarken is [[Seeland]]. Bie een oppervlak van 43.000 km² is Denemarken net iets hrotter dan Nederland. 't Ei echter mè 6 meljoen inweuners dus is vee minder dichtbevolkt.

Denemarken ei twi overzeêse hebiedsdeêl'n, de [[Faeröereilan'n]] en [[Hroenland]]. Deêze hebieden èn wè een eihen zelfbestier.

=== Steê ===
Groôtste steê mie inweuners (2025):

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê || Inweuners || Anders
|-
| [[København]] || 667.000 || Kopenhagen (Ned.)
|-
| [[Aarhus]] || 301.000 || Århus
|-
| [[Odense]] || 185.000 ||
|-
| [[Aalborg]] || 122.000 || Ålborg
|-
| [[Esbjerg]] || 72.000 ||
|-
| [[Randers]] || 65.000 ||
|-
| [[Horsens]] || 64.000 ||
|-
| [[Kolding]] || 64.000 ||
|-
| [[Vejle]] || 62.000 ||
|-
| [[Roskilde]] || 53.000 ||
|-
|}

=== Rehio's en eilan'n ===
Sins 1 jannewari 2007 is Denemarken verdeêld in vuuf rehio's. Deze rehio's vervang'n de voormalihe 14 provincies. Ok 't antal gemeêntes is teruhebrocht van 271 tot 98 gemeêntes. De huudihe rehio's zien:
* Oôdstad - Region Hovedstaden
* Midd'n-Jutland - Region Midtjylland
* Noôrd-Jutland - Region Nordjylland
* Seeland - Region Sjælland
* Zuud-Denemarken - Region Syddanmark

{| class=wikitable
|-
|
{| class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Regions of Denmark.jpg|325px|links]]
|-
| [[Plaetje:Denmark islands.PNG|325px|links]]
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! colspan = 5 | hroôtste eilan'n
|-
! eiland || km² || inw. &lt;br&gt; 2026|| rehio
|-
| Ærø || 88 || 5.800 || Syddanmark
|-
| Als || 311 || 50.000 || Syddanmark
|-
| Amager || 96 || 228.000 || Hovedstaden
|-
| Anholt || 22 || 130 || Midtjylland
|-
| Bornholm || 589 || 39.000 || Hovedstaden
|-
| Falster || 514 || 41.000 || Sjælland
|-
| Fanø ¹ || 60 || 3.300 || Syddanmark
|-
| Fur || 22 || 740 || Midtjylland
|-
| Fyn (Funen) || 2989 || 482.000 || Syddanmark
|-
| Langeland || 284 || 12.000 || Syddanmark
|-
| Læsø || 113 || 1.700 || Nordjylland
|-
| Lolland || 1245 || 56.000 || Sjælland
|-
| Møn || 218 || 8.900 || Sjælland
|-
| Mors || 360 || 19.000 || Nordjylland
|-
| Nørrejyske Ø / &lt;br&gt; Vendsyssel-Thy || 4674 || 240.000 || Nordjylland
|-
| Rømø ¹ || 87 || 540 || Syddanmark
|-
| Saltholm || 17 || 2 || Hovedstaden
|-
| Samsø || 112 || 3.600 || Midtjylland
|-
| Sjælland (Seêland) || 7049 || 2.390.000 || Sjælland &lt;br&gt; Hovedstaden
|-
| Tåsinge || 70 || 6.500 || Syddanmark
|-
|}
¹ [[Waddeneilan'n]]
|-
|}

== Tael ==
De officiele landstaele in Denemarken is [[Deêns]]. Deêns is de tael van vriewè alle Denen, oewè an de mensen op [[Hroenland]] en de [[Faeröereilan'n]] neffen 't Deêns ok der eihen tael spreek'n. In 't zuuden van Denemarken wor ok [[Duuts]] esprook'n. Andere taelen in Denemarken zien onder are [[Zweeds]], [[Noôrs]] en [[Faeröers]], wat a ok officieel erkend is as een tael.

== Economie ==
Denemarken was tot 1945 oôdzaekelijk een lanbouwland, mè nae deze tied breien de industrële sector hihantisch uut en noe besli de lanbouw nog slechs 5% van 't BNP. Tradisjonele industrieproduct'n van Denemarken komm'n nog uut de visserie en scheepsbouw, mè dit is de leste jaeren ok ofenomen.

De belangriekste uutvoerproduct'n van Denemarken zien lanbouwproduct'n, mesines, meubilair, vleês en vis. Invoerproduct'n zien ok mesines, metaelen en branstoffen. Lan'n wibie a vee ehandeld wor zien Duutsland, Zweden en 't Vereênigd Konienkriek.

== Politiek en bestier ==
Denemarken is een constitutionêle monarchie. Dit wil zèn dat 'er spraeke is van een monarchie hereheêrd deur een hrondwet. Dit is a zo sins [[1953]].

De wethevende macht wor uutevoerd deur de monarch, die a tevens ok staetsoôd is, en 't parlement. 't Parlement, ok wè [[Folketinget]], besti uut 179 man onderebrocht in 1 kaemer. Vooreen, toet oengeveer 1990, was de sociaoldemocraotische partie 't belangriekst, mè 't tie behon te keren en de mensen wiern meer conservaetief en liberaolistisch. Noe besti de rehering dan ok uut een liberaâl-conservaetieve coalitie onger toezicht van de Deênse Volkspartie, of in 't Deêns de 'Dansk Folkeparti'. De uutvoerende macht wor uutevoerd deur de monarch en de ministers.

Van 1972 toet 2024 was [[Margaretha II]] staetsoôd van Denemarken.

=== Parlement ===
Folketinget vanof 1981.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! rowspan=2 | partie
! rowspan=2 | richtieng
! rowspan=2 | richtieng
! colspan=15 | zeêtels
|-
! 2026 || 2022 || 2019
! 2015 || 2011 || 2007
! 2005 || 2001 || 1998
! 1994 || 1990 || 1988
! 1987 || 1984 || 1981
|-
| Socialdemokratiet
| centrum
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|50 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|48
| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|44 || 45
| 47 || 52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|63
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|62 || 69 || 55
| 54 || 56 || 59
|-
| Socialistisk Folkeparti
| (centrum)
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 15 || 14
| 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 23
| 11 || 12 || 13
| 13 || 15 || 24
| 27 || 21 || 21
|-
| Venstre
| centrum
| rechts
| 18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|23 || 43
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|46
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|56 || 42
| 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|29 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|19 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20
|-
| Liberal Alliance
| (centrum)
| rechts
| 16 || 14 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13 || 9 || 5
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Dansk Folkeparti
| (extreêm)
| rechts
| 16 || 5 || 16
| 37 || 22 || 25
| 24 || 22 || 13
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Moderaterne
| centrum
| (rechts)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Konservative
| centrum
| rechts
| 13 || 10 || 12
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|6 || 8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 16
| 27 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|30 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|35
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|26
|-
| Enhedslisten
| (extreêm)
| lienks
| 11 || 9 || 13
| 14 || 12 || 4
| 6 || 4 || 5
| 6 ||  || 
|  || 5 || 5
|-
| Radikale Venstre
| centrum
| (lienks)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 7 || 16
| 8 || 17 || 9
| 17 || 9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|7
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10
| 11 || 10 || 9
|-
| Danmarksdemokraterne
| (extreêm)
| rechts 
| 10 || 14 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Alternativet
| (centrum)
| lienks
| 5 || 6 || 5
| 9 ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Borgernes Parti
| extreêm
| rechts
| 4 || ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Nye Borgerlige
| extreêm
| rechts
|  || 6 || 4
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Kristeligt Folkeparti
| centrum
| (rechts)
|  ||  || 
|  ||  || 
|  || 4 || 4
|  || 4 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4
|-
| Centrum-Demokraterne
| centrum
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 8
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 ! || 9 || 9
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|15
|-
| Fremskridtspartiet
| extreêm
| rechts
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 4
| 11 || 12 || 16
| 9 || 6 || 16
|-
| Fælles Kurs
| (extreêm)
| lienks
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 4 ||  || 
|-
| onafankelijk
|
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 1 ||  || 
|  ||  || 
|-
! colspan=3 | totael
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
|-
! colspan=3 | coalitie
! 82 || 89 || 48
! 53 || 107 || 64
! 70 || 72 || 70
! 75/70 || 59 || 67
! 70 || 77 || 65
|}

=== Premiers ===
Statsministre vanof 1945.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! statsminister || tied || jaer || partie
|-
| Vilhelm Buhl || 1945 - 1945 || 0 || Socialdemokratiet
|-
| Knud Kristensen || 1945 - 1947 || 2 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1947 - 1950 || 3 || Socialdemokratiet
|-
| Erik Eriksen || 1950 - 1953 || 3 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1953 - 1955 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Hans Christian Hansen || 1955 - 1960 || 5 || Socialdemokratiet
|-
| Viggo Kampmann || 1960 - 1962 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Jens Otto Krag || 1962 - 1968 || 6 || Socialdemokratiet
|-
| Hilmar Baunsgaard || 1968 - 1971 || 3 || Radikale Venstre
|-
| Jens Otto Krag || 1971 - 1972 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Anker Jørgenson || 1972 - 1973 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Hartling || 1973 - 1975 || 2 || Venstre
|-
| Anker Jørgenson || 1975 - 1982 || 7 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Schlüter || 1982 - 1993 || 11 || Konservative
|-
| Poul Nyrup Rasmussen || 1993 - 2001 || 8 || Socialdemokratiet
|-
| Anders Fogh Rasmussen || 2001 - 2009 || 8 || Venstre
|-
| Lars Løkke Rasmussen || 2009 - 2011 || 2 || Venstre
|-
| Helle Thorning-Schmidt || 2011 - 2015 || 4 || Socialdemokratiet
|-
| Lars Løkke Rasmussen || 2015 - 2019 || 4 || Venstre
|-
| [[Mette Frederiksen]] || 2019 - noe || 7 || Socialdemokratiet
|-
|}

== Godsdienst ==
De nasjonaâle kerke van Denemarken is de [[lutheranisme|Evanhelisch-Lutherse Kerke]]. Sins [[1849]] besti 't er in Denemarken vrieheid van hodsdienst. 't Christendom kreeg rond 1100 vassen voet in Denemarken. De evanhelisch-lutherse kerke tel 9 bisdommen, wiran de konieng an 't oôd sti. De 2100 gemeêntes worn bestuurd deur een deur de leden hekozen kerkeraed. Ongeveer 85% van de bevolkieng is evanhelisch-luthers, mè de miste hin allin ni kerke bie bruiloften en derhelijke. 

Buuten de evanhelisch-lutherse kerke ei je in Denemarken ok nog de [[Roôms-Kattelieke Kerke]], en ienkele are kerken. Sins [[1953]] ei Denemarken wee een eihen katholieke bisschop. Der zien ongeveer 35.000 katholieken. Ok zien der nog 6500 [[joôden]]. Tevens ken Denemarken ok de bewehieng [[Forn Sidr]] (De ouwe traditie), deze mensen vereêr'n nog de ouwe Scandinavische hood'n zoas Thor en Odin.

== Cultuur ==
Hygge is út behrip voe de Deense cultuur. Hygge ei te maeken mie sfeêr, hezelligeid, mè ok interieur. Ok zurhen onder are eetn en drienk'n voe hygge. Hygge is in 't Ollands je vertaâln bie hezelligeid, mè de Denen zelf vin'n 't nie te vertaâln. Hygge wor beschouwt as de uutdrukkieng voe de Deense mentaliteit.

[[Plaetje:Storebæltsbroen from Sjælland.jpg|thumb|Groôte Beltbrugge]]

== Lienks nae buten ==
* [https://www.landenweb.nl/denemarken/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Denmark Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210705032013/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/denmark/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/denemarken/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/denemarken/ Klimaatinfo] 
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=173 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/denmark_nl Europese Unie]
* [https://historiek.net/c/landen/denemarken/ Historiek]

{{Europa}}

[[Categorie:Denemarken| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>jm4wnne8s2d9l26mh6fcymds7cxnvr7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>180508</id>
      <parentid>180507</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T11:19:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <origin>180508</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12605" sha1="4bphiotbxm1lc1x8ztj0df4yltfrzel" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Kongeriget Danmark
 |vlagge=Flag of Denmark.svg
 |waepen=National coat of arms of Denmark.svg
 |locaotie=LocationDenmark.png
 |taelen=[[Deêns]]
 |oôdstad=[[Kopenhagen]]
 |regeriengsvurm=[[Constitutionêle monarchie]]
 |staetsoôd=[[Frederik van Denemarken]]
 |regeriengsleider=[[Mette Frederiksen]]
 |religie=[[Protestants]]
 |km2= 42.954
 |pctwaeter=1,6
 |inweuners= 5.993.000 (2025)
 |dichteid= 140
 |volkslied=[[Der er et yndigt land]]
 |munte=[[Deense kroôn]]
 |valutacode=DKK
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=5 juni
 |tld=dk
 |landcode=DK/DNK
 |tel=45
}}
[[Plaetje:Kaart Denemarken.gif|thumb|Kaerte]]

'''Denemarken''' is een land in [[Noôrd-Europa]], iets hroôter as [[Nederland]], mee 6 meljoen inweuners. 

Den 'oôdstad is [[Kopenhagen]]. 

't Land bestit deêls uut een vasteland, [[Jutland]], en deêls uut een antal eilan'n, weerop den 'oôdstad is 'elege.

't Land hrenst an [[Duutsland]] en via een brugge an [[Zweden]].

== Heografie ==
Denemarken ei mè 1 landhrens en das in 't zuuden van 't land wirat et grens an Duutsland. In 't noôrn ligt 't [[Skagerrak]], in 't oôssen 't [[Kattehat]] en de [[Oôstzeê]] en in 't wessen grens tet an de Noôrdzeê. Denemarken oor bie Scandinavië en is helieke ok 't zuudelijkste land van [[Scandinavië]]. 't Besti uut ongeveêr 500 eilan'n en 't hroste stik land is 't schiereiland Jutland. 

Denemarken grens bieni an [[Zweden]], mè wor escheien deur de [[Sont]], een smalle zeêstraete. Der lig echter wè een bruhhe en een tunnel ni Zweden. Denemarken is bieni illemille vlak. An de weskust is tet vlakste, di lihhen de polders tehen 't Deense waddenhebied an. Oe vadder ni 't oôssen, oe euvelachtiher at wor. Ut oôgste punt van Jutland is [[Yding Skovhøj]] bie 173 meter. 

't Hroste eiland van Denemarken is [[Seeland]]. Bie een oppervlak van 43.000 km² is Denemarken net iets hrotter dan Nederland. 't Ei echter mè 6 meljoen inweuners dus is vee minder dichtbevolkt.

Denemarken ei twi overzeêse hebiedsdeêl'n, de [[Faeröereilan'n]] en [[Hroenland]]. Deêze hebieden èn wè een eihen zelfbestier.

=== Steê ===
Groôtste steê mie inweuners (2025):

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê || Inweuners || Anders
|-
| [[København]] || 667.000 || Kopenhagen (Ned.)
|-
| [[Aarhus]] || 301.000 || Århus
|-
| [[Odense]] || 185.000 ||
|-
| [[Aalborg]] || 122.000 || Ålborg
|-
| [[Esbjerg]] || 72.000 ||
|-
| [[Randers]] || 65.000 ||
|-
| [[Horsens]] || 64.000 ||
|-
| [[Kolding]] || 64.000 ||
|-
| [[Vejle]] || 62.000 ||
|-
| [[Roskilde]] || 53.000 ||
|-
|}

=== Rehio's en eilan'n ===
Sins 1 jannewari 2007 is Denemarken verdeêld in vuuf rehio's. Deze rehio's vervang'n de voormalihe 14 provincies. Ok 't antal gemeêntes is teruhebrocht van 271 tot 98 gemeêntes. De huudihe rehio's zien:
* Oôdstad - Region Hovedstaden
* Midd'n-Jutland - Region Midtjylland
* Noôrd-Jutland - Region Nordjylland
* Seeland - Region Sjælland
* Zuud-Denemarken - Region Syddanmark

{| class=wikitable
|-
|
{| class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Regions of Denmark.jpg|325px|links]]
|-
| [[Plaetje:Denmark islands.PNG|325px|links]]
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! colspan = 5 | hroôtste eilan'n
|-
! eiland || km² || inw. &lt;br&gt; 2026|| rehio
|-
| Ærø || 88 || 5.800 || Syddanmark
|-
| Als || 311 || 50.000 || Syddanmark
|-
| Amager || 96 || 228.000 || Hovedstaden
|-
| Anholt || 22 || 130 || Midtjylland
|-
| Bornholm || 589 || 39.000 || Hovedstaden
|-
| Falster || 514 || 41.000 || Sjælland
|-
| Fanø ¹ || 60 || 3.300 || Syddanmark
|-
| Fur || 22 || 740 || Midtjylland
|-
| Fyn (Funen) || 2989 || 482.000 || Syddanmark
|-
| Langeland || 284 || 12.000 || Syddanmark
|-
| Læsø || 113 || 1.700 || Nordjylland
|-
| Lolland || 1245 || 56.000 || Sjælland
|-
| Møn || 218 || 8.900 || Sjælland
|-
| Mors || 360 || 19.000 || Nordjylland
|-
| Nørrejyske Ø / &lt;br&gt; Vendsyssel-Thy || 4674 || 240.000 || Nordjylland
|-
| Rømø ¹ || 87 || 540 || Syddanmark
|-
| Saltholm || 17 || 2 || Hovedstaden
|-
| Samsø || 112 || 3.600 || Midtjylland
|-
| Sjælland (Seêland) || 7049 || 2.390.000 || Sjælland &lt;br&gt; Hovedstaden
|-
| Tåsinge || 70 || 6.500 || Syddanmark
|-
|}
¹ [[Waddeneilan'n]]
|-
|}

== Tael ==
De officiele landstaele in Denemarken is [[Deêns]]. Deêns is de tael van vriewè alle Denen, oewè an de mensen op [[Hroenland]] en de [[Faeröereilan'n]] neffen 't Deêns ok der eihen tael spreek'n. In 't zuuden van Denemarken wor ok [[Duuts]] esprook'n. Andere taelen in Denemarken zien onder are [[Zweeds]], [[Noôrs]] en [[Faeröers]], wat a ok officieel erkend is as een tael.

== Economie ==
Denemarken was tot 1945 oôdzaekelijk een lanbouwland, mè nae deze tied breien de industrële sector hihantisch uut en noe besli de lanbouw nog slechs 5% van 't BNP. Tradisjonele industrieproduct'n van Denemarken komm'n nog uut de visserie en scheepsbouw, mè dit is de leste jaeren ok ofenomen.

De belangriekste uutvoerproduct'n van Denemarken zien lanbouwproduct'n, mesines, meubilair, vleês en vis. Invoerproduct'n zien ok mesines, metaelen en branstoffen. Lan'n wibie a vee ehandeld wor zien Duutsland, Zweden en 't Vereênigd Konienkriek.

== Politiek en bestier ==
Denemarken is een constitutionêle monarchie. Dit wil zèn dat 'er spraeke is van een monarchie hereheêrd deur een hrondwet. Dit is a zo sins [[1953]].

De wethevende macht wor uutevoerd deur de monarch, die a tevens ok staetsoôd is, en 't parlement. 't Parlement, ok wè [[Folketinget]], besti uut 179 man onderebrocht in 1 kaemer. Vooreen, toet oengeveer 1990, was de sociaoldemocraotische partie 't belangriekst, mè 't tie behon te keren en de mensen wiern meer conservaetief en liberaolistisch. Noe besti de rehering dan ok uut een liberaâl-conservaetieve coalitie onger toezicht van de Deênse Volkspartie, of in 't Deêns de 'Dansk Folkeparti'. De uutvoerende macht wor uutevoerd deur de monarch en de ministers.

Van 1972 toet 2024 was [[Margaretha II]] staetsoôd van Denemarken.

=== Parlement ===
Folketinget vanof 1981.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! rowspan=2 | partie
! rowspan=2 | richtieng
! rowspan=2 | richtieng
! colspan=15 | zeêtels
|-
! 2026 || 2022 || 2019
! 2015 || 2011 || 2007
! 2005 || 2001 || 1998
! 1994 || 1990 || 1988
! 1987 || 1984 || 1981
|-
| Socialdemokratiet
| centrum
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|50 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|48
| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|44 || 45
| 47 || 52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|63
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|62 || 69 || 55
| 54 || 56 || 59
|-
| Socialistisk Folkeparti
| (centrum)
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 15 || 14
| 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 23
| 11 || 12 || 13
| 13 || 15 || 24
| 27 || 21 || 21
|-
| Venstre
| centrum
| rechts
| 18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|23 || 43
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|46
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|56 || 42
| 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|29 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|19 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20
|-
| Liberal Alliance
| (centrum)
| rechts
| 16 || 14 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13 || 9 || 5
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Dansk Folkeparti
| (extreêm)
| rechts
| 16 || 5 || 16
| 37 || 22 || 25
| 24 || 22 || 13
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Moderaterne
| centrum
| (rechts)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Konservative
| centrum
| rechts
| 13 || 10 || 12
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|6 || 8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 16
| 27 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|30 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|35
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|26
|-
| Enhedslisten
| (extreêm)
| lienks
| 11 || 9 || 13
| 14 || 12 || 4
| 6 || 4 || 5
| 6 ||  || 
|  || 5 || 5
|-
| Radikale Venstre
| centrum
| (lienks)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 7 || 16
| 8 || 17 || 9
| 17 || 9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|7
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10
| 11 || 10 || 9
|-
| Danmarksdemokraterne
| (extreêm)
| rechts 
| 10 || 14 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Alternativet
| (centrum)
| lienks
| 5 || 6 || 5
| 9 ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Borgernes Parti
| extreêm
| rechts
| 4 || ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Nye Borgerlige
| extreêm
| rechts
|  || 6 || 4
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Kristeligt Folkeparti
| centrum
| (rechts)
|  ||  || 
|  ||  || 
|  || 4 || 4
|  || 4 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4
|-
| Centrum-Demokraterne
| centrum
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 8
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 ! || 9 || 9
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|15
|-
| Fremskridtspartiet
| extreêm
| rechts
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 4
| 11 || 12 || 16
| 9 || 6 || 16
|-
| Fælles Kurs
| (extreêm)
| lienks
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 4 ||  || 
|-
| onafankelijk
|
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 1 ||  || 
|  ||  || 
|-
! colspan=3 | totael
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
|-
! colspan=3 | coalitie
! 82 || 89 || 48
! 53 || 107 || 64
! 70 || 72 || 70
! 75/70 || 59 || 67
! 70 || 77 || 65
|}

=== Premiers ===
Statsministre vanof 1945.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! statsminister || tied || jaer || partie
|-
| Vilhelm Buhl || 1945 - 1945 || 0 || Socialdemokratiet
|-
| Knud Kristensen || 1945 - 1947 || 2 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1947 - 1950 || 3 || Socialdemokratiet
|-
| Erik Eriksen || 1950 - 1953 || 3 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1953 - 1955 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Hans Christian Hansen || 1955 - 1960 || 5 || Socialdemokratiet
|-
| Viggo Kampmann || 1960 - 1962 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Jens Otto Krag || 1962 - 1968 || 6 || Socialdemokratiet
|-
| Hilmar Baunsgaard || 1968 - 1971 || 3 || Radikale Venstre
|-
| Jens Otto Krag || 1971 - 1972 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Anker Jørgenson || 1972 - 1973 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Hartling || 1973 - 1975 || 2 || Venstre
|-
| Anker Jørgenson || 1975 - 1982 || 7 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Schlüter || 1982 - 1993 || 11 || Konservative
|-
| Poul Nyrup Rasmussen || 1993 - 2001 || 8 || Socialdemokratiet
|-
| Anders Fogh Rasmussen || 2001 - 2009 || 8 || Venstre
|-
| Lars Løkke Rasmussen || 2009 - 2011 || 2 || Venstre
|-
| Helle Thorning-Schmidt || 2011 - 2015 || 4 || Socialdemokratiet
|-
| Lars Løkke Rasmussen || 2015 - 2019 || 4 || Venstre
|-
| [[Mette Frederiksen]] || 2019 - noe || 7 || Socialdemokratiet
|-
|}

== Godsdienst ==
De nasjonaâle kerke van Denemarken is de [[lutheranisme|Evanhelisch-Lutherse Kerke]]. Sins [[1849]] besti 't er in Denemarken vrieheid van hodsdienst. 't Christendom kreeg rond 1100 vassen voet in Denemarken. De evanhelisch-lutherse kerke tel 9 bisdommen, wiran de konieng an 't oôd sti. De 2100 gemeêntes worn bestuurd deur een deur de leden hekozen kerkeraed. Ongeveer 85% van de bevolkieng is evanhelisch-luthers, mè de miste hin allin ni kerke bie bruiloften en derhelijke. 

Buuten de evanhelisch-lutherse kerke ei je in Denemarken ok nog de [[Roôms-Kattelieke Kerke]], en ienkele are kerken. Sins [[1953]] ei Denemarken wee een eihen katholieke bisschop. Der zien ongeveer 35.000 katholieken. Ok zien der nog 6500 [[joôden]]. Tevens ken Denemarken ok de bewehieng [[Forn Sidr]] (De ouwe traditie), deze mensen vereêr'n nog de ouwe Scandinavische hood'n zoas Thor en Odin.

== Cultuur ==
Hygge is út behrip voe de Deense cultuur. Hygge ei te maeken mie sfeêr, hezelligeid, mè ok interieur. Ok zurhen onder are eetn en drienk'n voe hygge. Hygge is in 't Ollands je vertaâln bie hezelligeid, mè de Denen zelf vin'n 't nie te vertaâln. Hygge wor beschouwt as de uutdrukkieng voe de Deense mentaliteit.

[[Plaetje:Storebæltsbroen from Sjælland.jpg|thumb|Groôte Beltbrugge]]

== Lienks nae buten ==
* [https://www.landenweb.nl/denemarken/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Denmark Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210705032013/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/denmark/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/denemarken/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/denemarken/ Klimaatinfo] 
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=173 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/denmark_nl Europese Unie]
* [https://historiek.net/c/landen/denemarken/ Historiek]

{{Europa}}

[[Categorie:Denemarken| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>4bphiotbxm1lc1x8ztj0df4yltfrzel</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>180509</id>
      <parentid>180508</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T11:20:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Heografie */</comment>
      <origin>180509</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12602" sha1="bjkza1vxvt7ob38nwk3hmb0tmzm9xcx" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Kongeriget Danmark
 |vlagge=Flag of Denmark.svg
 |waepen=National coat of arms of Denmark.svg
 |locaotie=LocationDenmark.png
 |taelen=[[Deêns]]
 |oôdstad=[[Kopenhagen]]
 |regeriengsvurm=[[Constitutionêle monarchie]]
 |staetsoôd=[[Frederik van Denemarken]]
 |regeriengsleider=[[Mette Frederiksen]]
 |religie=[[Protestants]]
 |km2= 42.954
 |pctwaeter=1,6
 |inweuners= 5.993.000 (2025)
 |dichteid= 140
 |volkslied=[[Der er et yndigt land]]
 |munte=[[Deense kroôn]]
 |valutacode=DKK
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=5 juni
 |tld=dk
 |landcode=DK/DNK
 |tel=45
}}
[[Plaetje:Kaart Denemarken.gif|thumb|Kaerte]]

'''Denemarken''' is een land in [[Noôrd-Europa]], iets hroôter as [[Nederland]], mee 6 meljoen inweuners. 

Den 'oôdstad is [[Kopenhagen]]. 

't Land bestit deêls uut een vasteland, [[Jutland]], en deêls uut een antal eilan'n, weerop den 'oôdstad is 'elege.

't Land hrenst an [[Duutsland]] en via een brugge an [[Zweden]].

== Heografie ==
Denemarken ei mè 1 landhrens en das in 't zuuden van 't land wirat et grens an Duutsland. In 't noôrn ligt 't [[Skagerrak]], in 't oôssen 't [[Kattehat]] en de [[Oôstzeê]] en in 't wessen grens tet an de Noôrdzeê. Denemarken oor bie Scandinavië en is helieke ok 't zuudelijkste land van [[Scandinavië]]. 't Besti uut ongeveêr 500 eilan'n en 't hroste stik land is 't schiereiland Jutland. 

Denemarken grens bieni an [[Zweden]], mè wor escheien deur de [[Sont]], een smalle zeêstraete. Der lig echter wè een bruhhe en een tunnel ni Zweden. Denemarken is bieni illemille vlak. An de weskust is tet vlakste, di lihhen de polders tehen 't Deense waddenhebied an. Oe vadder ni 't oôssen, oe euvelachtiher at wor. Ut oôgste punt van Jutland is Yding Skovhøj bie 173 meter. 

't Hroste eiland van Denemarken is [[Seêland]]. Bie een oppervlak van 43.000 km² is Denemarken net iets hrotter dan Nederland. 't Ei echter mè 6 meljoen inweuners dus is vee minder dichtbevolkt.

Denemarken ei twi overzeêse hebiedsdeêl'n, de [[Faeröereilan'n]] en [[Hroenland]]. Deêze hebieden èn wè een eihen zelfbestier.

=== Steê ===
Groôtste steê mie inweuners (2025):

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê || Inweuners || Anders
|-
| [[København]] || 667.000 || Kopenhagen (Ned.)
|-
| [[Aarhus]] || 301.000 || Århus
|-
| [[Odense]] || 185.000 ||
|-
| [[Aalborg]] || 122.000 || Ålborg
|-
| [[Esbjerg]] || 72.000 ||
|-
| [[Randers]] || 65.000 ||
|-
| [[Horsens]] || 64.000 ||
|-
| [[Kolding]] || 64.000 ||
|-
| [[Vejle]] || 62.000 ||
|-
| [[Roskilde]] || 53.000 ||
|-
|}

=== Rehio's en eilan'n ===
Sins 1 jannewari 2007 is Denemarken verdeêld in vuuf rehio's. Deze rehio's vervang'n de voormalihe 14 provincies. Ok 't antal gemeêntes is teruhebrocht van 271 tot 98 gemeêntes. De huudihe rehio's zien:
* Oôdstad - Region Hovedstaden
* Midd'n-Jutland - Region Midtjylland
* Noôrd-Jutland - Region Nordjylland
* Seeland - Region Sjælland
* Zuud-Denemarken - Region Syddanmark

{| class=wikitable
|-
|
{| class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Regions of Denmark.jpg|325px|links]]
|-
| [[Plaetje:Denmark islands.PNG|325px|links]]
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! colspan = 5 | hroôtste eilan'n
|-
! eiland || km² || inw. &lt;br&gt; 2026|| rehio
|-
| Ærø || 88 || 5.800 || Syddanmark
|-
| Als || 311 || 50.000 || Syddanmark
|-
| Amager || 96 || 228.000 || Hovedstaden
|-
| Anholt || 22 || 130 || Midtjylland
|-
| Bornholm || 589 || 39.000 || Hovedstaden
|-
| Falster || 514 || 41.000 || Sjælland
|-
| Fanø ¹ || 60 || 3.300 || Syddanmark
|-
| Fur || 22 || 740 || Midtjylland
|-
| Fyn (Funen) || 2989 || 482.000 || Syddanmark
|-
| Langeland || 284 || 12.000 || Syddanmark
|-
| Læsø || 113 || 1.700 || Nordjylland
|-
| Lolland || 1245 || 56.000 || Sjælland
|-
| Møn || 218 || 8.900 || Sjælland
|-
| Mors || 360 || 19.000 || Nordjylland
|-
| Nørrejyske Ø / &lt;br&gt; Vendsyssel-Thy || 4674 || 240.000 || Nordjylland
|-
| Rømø ¹ || 87 || 540 || Syddanmark
|-
| Saltholm || 17 || 2 || Hovedstaden
|-
| Samsø || 112 || 3.600 || Midtjylland
|-
| Sjælland (Seêland) || 7049 || 2.390.000 || Sjælland &lt;br&gt; Hovedstaden
|-
| Tåsinge || 70 || 6.500 || Syddanmark
|-
|}
¹ [[Waddeneilan'n]]
|-
|}

== Tael ==
De officiele landstaele in Denemarken is [[Deêns]]. Deêns is de tael van vriewè alle Denen, oewè an de mensen op [[Hroenland]] en de [[Faeröereilan'n]] neffen 't Deêns ok der eihen tael spreek'n. In 't zuuden van Denemarken wor ok [[Duuts]] esprook'n. Andere taelen in Denemarken zien onder are [[Zweeds]], [[Noôrs]] en [[Faeröers]], wat a ok officieel erkend is as een tael.

== Economie ==
Denemarken was tot 1945 oôdzaekelijk een lanbouwland, mè nae deze tied breien de industrële sector hihantisch uut en noe besli de lanbouw nog slechs 5% van 't BNP. Tradisjonele industrieproduct'n van Denemarken komm'n nog uut de visserie en scheepsbouw, mè dit is de leste jaeren ok ofenomen.

De belangriekste uutvoerproduct'n van Denemarken zien lanbouwproduct'n, mesines, meubilair, vleês en vis. Invoerproduct'n zien ok mesines, metaelen en branstoffen. Lan'n wibie a vee ehandeld wor zien Duutsland, Zweden en 't Vereênigd Konienkriek.

== Politiek en bestier ==
Denemarken is een constitutionêle monarchie. Dit wil zèn dat 'er spraeke is van een monarchie hereheêrd deur een hrondwet. Dit is a zo sins [[1953]].

De wethevende macht wor uutevoerd deur de monarch, die a tevens ok staetsoôd is, en 't parlement. 't Parlement, ok wè [[Folketinget]], besti uut 179 man onderebrocht in 1 kaemer. Vooreen, toet oengeveer 1990, was de sociaoldemocraotische partie 't belangriekst, mè 't tie behon te keren en de mensen wiern meer conservaetief en liberaolistisch. Noe besti de rehering dan ok uut een liberaâl-conservaetieve coalitie onger toezicht van de Deênse Volkspartie, of in 't Deêns de 'Dansk Folkeparti'. De uutvoerende macht wor uutevoerd deur de monarch en de ministers.

Van 1972 toet 2024 was [[Margaretha II]] staetsoôd van Denemarken.

=== Parlement ===
Folketinget vanof 1981.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! rowspan=2 | partie
! rowspan=2 | richtieng
! rowspan=2 | richtieng
! colspan=15 | zeêtels
|-
! 2026 || 2022 || 2019
! 2015 || 2011 || 2007
! 2005 || 2001 || 1998
! 1994 || 1990 || 1988
! 1987 || 1984 || 1981
|-
| Socialdemokratiet
| centrum
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|50 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|48
| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|44 || 45
| 47 || 52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|63
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|62 || 69 || 55
| 54 || 56 || 59
|-
| Socialistisk Folkeparti
| (centrum)
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 15 || 14
| 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 23
| 11 || 12 || 13
| 13 || 15 || 24
| 27 || 21 || 21
|-
| Venstre
| centrum
| rechts
| 18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|23 || 43
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|46
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|56 || 42
| 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|29 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|19 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20
|-
| Liberal Alliance
| (centrum)
| rechts
| 16 || 14 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13 || 9 || 5
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Dansk Folkeparti
| (extreêm)
| rechts
| 16 || 5 || 16
| 37 || 22 || 25
| 24 || 22 || 13
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Moderaterne
| centrum
| (rechts)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Konservative
| centrum
| rechts
| 13 || 10 || 12
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|6 || 8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 16
| 27 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|30 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|35
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|26
|-
| Enhedslisten
| (extreêm)
| lienks
| 11 || 9 || 13
| 14 || 12 || 4
| 6 || 4 || 5
| 6 ||  || 
|  || 5 || 5
|-
| Radikale Venstre
| centrum
| (lienks)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 7 || 16
| 8 || 17 || 9
| 17 || 9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|7
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10
| 11 || 10 || 9
|-
| Danmarksdemokraterne
| (extreêm)
| rechts 
| 10 || 14 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Alternativet
| (centrum)
| lienks
| 5 || 6 || 5
| 9 ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Borgernes Parti
| extreêm
| rechts
| 4 || ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Nye Borgerlige
| extreêm
| rechts
|  || 6 || 4
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Kristeligt Folkeparti
| centrum
| (rechts)
|  ||  || 
|  ||  || 
|  || 4 || 4
|  || 4 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4
|-
| Centrum-Demokraterne
| centrum
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 8
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 ! || 9 || 9
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|15
|-
| Fremskridtspartiet
| extreêm
| rechts
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 4
| 11 || 12 || 16
| 9 || 6 || 16
|-
| Fælles Kurs
| (extreêm)
| lienks
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 4 ||  || 
|-
| onafankelijk
|
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 1 ||  || 
|  ||  || 
|-
! colspan=3 | totael
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
|-
! colspan=3 | coalitie
! 82 || 89 || 48
! 53 || 107 || 64
! 70 || 72 || 70
! 75/70 || 59 || 67
! 70 || 77 || 65
|}

=== Premiers ===
Statsministre vanof 1945.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! statsminister || tied || jaer || partie
|-
| Vilhelm Buhl || 1945 - 1945 || 0 || Socialdemokratiet
|-
| Knud Kristensen || 1945 - 1947 || 2 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1947 - 1950 || 3 || Socialdemokratiet
|-
| Erik Eriksen || 1950 - 1953 || 3 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1953 - 1955 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Hans Christian Hansen || 1955 - 1960 || 5 || Socialdemokratiet
|-
| Viggo Kampmann || 1960 - 1962 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Jens Otto Krag || 1962 - 1968 || 6 || Socialdemokratiet
|-
| Hilmar Baunsgaard || 1968 - 1971 || 3 || Radikale Venstre
|-
| Jens Otto Krag || 1971 - 1972 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Anker Jørgenson || 1972 - 1973 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Hartling || 1973 - 1975 || 2 || Venstre
|-
| Anker Jørgenson || 1975 - 1982 || 7 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Schlüter || 1982 - 1993 || 11 || Konservative
|-
| Poul Nyrup Rasmussen || 1993 - 2001 || 8 || Socialdemokratiet
|-
| Anders Fogh Rasmussen || 2001 - 2009 || 8 || Venstre
|-
| Lars Løkke Rasmussen || 2009 - 2011 || 2 || Venstre
|-
| Helle Thorning-Schmidt || 2011 - 2015 || 4 || Socialdemokratiet
|-
| Lars Løkke Rasmussen || 2015 - 2019 || 4 || Venstre
|-
| [[Mette Frederiksen]] || 2019 - noe || 7 || Socialdemokratiet
|-
|}

== Godsdienst ==
De nasjonaâle kerke van Denemarken is de [[lutheranisme|Evanhelisch-Lutherse Kerke]]. Sins [[1849]] besti 't er in Denemarken vrieheid van hodsdienst. 't Christendom kreeg rond 1100 vassen voet in Denemarken. De evanhelisch-lutherse kerke tel 9 bisdommen, wiran de konieng an 't oôd sti. De 2100 gemeêntes worn bestuurd deur een deur de leden hekozen kerkeraed. Ongeveer 85% van de bevolkieng is evanhelisch-luthers, mè de miste hin allin ni kerke bie bruiloften en derhelijke. 

Buuten de evanhelisch-lutherse kerke ei je in Denemarken ok nog de [[Roôms-Kattelieke Kerke]], en ienkele are kerken. Sins [[1953]] ei Denemarken wee een eihen katholieke bisschop. Der zien ongeveer 35.000 katholieken. Ok zien der nog 6500 [[joôden]]. Tevens ken Denemarken ok de bewehieng [[Forn Sidr]] (De ouwe traditie), deze mensen vereêr'n nog de ouwe Scandinavische hood'n zoas Thor en Odin.

== Cultuur ==
Hygge is út behrip voe de Deense cultuur. Hygge ei te maeken mie sfeêr, hezelligeid, mè ok interieur. Ok zurhen onder are eetn en drienk'n voe hygge. Hygge is in 't Ollands je vertaâln bie hezelligeid, mè de Denen zelf vin'n 't nie te vertaâln. Hygge wor beschouwt as de uutdrukkieng voe de Deense mentaliteit.

[[Plaetje:Storebæltsbroen from Sjælland.jpg|thumb|Groôte Beltbrugge]]

== Lienks nae buten ==
* [https://www.landenweb.nl/denemarken/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Denmark Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210705032013/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/denmark/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/denemarken/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/denemarken/ Klimaatinfo] 
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=173 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/denmark_nl Europese Unie]
* [https://historiek.net/c/landen/denemarken/ Historiek]

{{Europa}}

[[Categorie:Denemarken| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>bjkza1vxvt7ob38nwk3hmb0tmzm9xcx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>180514</id>
      <parentid>180509</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T11:30:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Premiers */</comment>
      <origin>180514</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12663" sha1="jyt7zj81r2b0tc477nfbqgq3g3g6rg9" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Kongeriget Danmark
 |vlagge=Flag of Denmark.svg
 |waepen=National coat of arms of Denmark.svg
 |locaotie=LocationDenmark.png
 |taelen=[[Deêns]]
 |oôdstad=[[Kopenhagen]]
 |regeriengsvurm=[[Constitutionêle monarchie]]
 |staetsoôd=[[Frederik van Denemarken]]
 |regeriengsleider=[[Mette Frederiksen]]
 |religie=[[Protestants]]
 |km2= 42.954
 |pctwaeter=1,6
 |inweuners= 5.993.000 (2025)
 |dichteid= 140
 |volkslied=[[Der er et yndigt land]]
 |munte=[[Deense kroôn]]
 |valutacode=DKK
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=5 juni
 |tld=dk
 |landcode=DK/DNK
 |tel=45
}}
[[Plaetje:Kaart Denemarken.gif|thumb|Kaerte]]

'''Denemarken''' is een land in [[Noôrd-Europa]], iets hroôter as [[Nederland]], mee 6 meljoen inweuners. 

Den 'oôdstad is [[Kopenhagen]]. 

't Land bestit deêls uut een vasteland, [[Jutland]], en deêls uut een antal eilan'n, weerop den 'oôdstad is 'elege.

't Land hrenst an [[Duutsland]] en via een brugge an [[Zweden]].

== Heografie ==
Denemarken ei mè 1 landhrens en das in 't zuuden van 't land wirat et grens an Duutsland. In 't noôrn ligt 't [[Skagerrak]], in 't oôssen 't [[Kattehat]] en de [[Oôstzeê]] en in 't wessen grens tet an de Noôrdzeê. Denemarken oor bie Scandinavië en is helieke ok 't zuudelijkste land van [[Scandinavië]]. 't Besti uut ongeveêr 500 eilan'n en 't hroste stik land is 't schiereiland Jutland. 

Denemarken grens bieni an [[Zweden]], mè wor escheien deur de [[Sont]], een smalle zeêstraete. Der lig echter wè een bruhhe en een tunnel ni Zweden. Denemarken is bieni illemille vlak. An de weskust is tet vlakste, di lihhen de polders tehen 't Deense waddenhebied an. Oe vadder ni 't oôssen, oe euvelachtiher at wor. Ut oôgste punt van Jutland is Yding Skovhøj bie 173 meter. 

't Hroste eiland van Denemarken is [[Seêland]]. Bie een oppervlak van 43.000 km² is Denemarken net iets hrotter dan Nederland. 't Ei echter mè 6 meljoen inweuners dus is vee minder dichtbevolkt.

Denemarken ei twi overzeêse hebiedsdeêl'n, de [[Faeröereilan'n]] en [[Hroenland]]. Deêze hebieden èn wè een eihen zelfbestier.

=== Steê ===
Groôtste steê mie inweuners (2025):

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê || Inweuners || Anders
|-
| [[København]] || 667.000 || Kopenhagen (Ned.)
|-
| [[Aarhus]] || 301.000 || Århus
|-
| [[Odense]] || 185.000 ||
|-
| [[Aalborg]] || 122.000 || Ålborg
|-
| [[Esbjerg]] || 72.000 ||
|-
| [[Randers]] || 65.000 ||
|-
| [[Horsens]] || 64.000 ||
|-
| [[Kolding]] || 64.000 ||
|-
| [[Vejle]] || 62.000 ||
|-
| [[Roskilde]] || 53.000 ||
|-
|}

=== Rehio's en eilan'n ===
Sins 1 jannewari 2007 is Denemarken verdeêld in vuuf rehio's. Deze rehio's vervang'n de voormalihe 14 provincies. Ok 't antal gemeêntes is teruhebrocht van 271 tot 98 gemeêntes. De huudihe rehio's zien:
* Oôdstad - Region Hovedstaden
* Midd'n-Jutland - Region Midtjylland
* Noôrd-Jutland - Region Nordjylland
* Seeland - Region Sjælland
* Zuud-Denemarken - Region Syddanmark

{| class=wikitable
|-
|
{| class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Regions of Denmark.jpg|325px|links]]
|-
| [[Plaetje:Denmark islands.PNG|325px|links]]
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! colspan = 5 | hroôtste eilan'n
|-
! eiland || km² || inw. &lt;br&gt; 2026|| rehio
|-
| Ærø || 88 || 5.800 || Syddanmark
|-
| Als || 311 || 50.000 || Syddanmark
|-
| Amager || 96 || 228.000 || Hovedstaden
|-
| Anholt || 22 || 130 || Midtjylland
|-
| Bornholm || 589 || 39.000 || Hovedstaden
|-
| Falster || 514 || 41.000 || Sjælland
|-
| Fanø ¹ || 60 || 3.300 || Syddanmark
|-
| Fur || 22 || 740 || Midtjylland
|-
| Fyn (Funen) || 2989 || 482.000 || Syddanmark
|-
| Langeland || 284 || 12.000 || Syddanmark
|-
| Læsø || 113 || 1.700 || Nordjylland
|-
| Lolland || 1245 || 56.000 || Sjælland
|-
| Møn || 218 || 8.900 || Sjælland
|-
| Mors || 360 || 19.000 || Nordjylland
|-
| Nørrejyske Ø / &lt;br&gt; Vendsyssel-Thy || 4674 || 240.000 || Nordjylland
|-
| Rømø ¹ || 87 || 540 || Syddanmark
|-
| Saltholm || 17 || 2 || Hovedstaden
|-
| Samsø || 112 || 3.600 || Midtjylland
|-
| Sjælland (Seêland) || 7049 || 2.390.000 || Sjælland &lt;br&gt; Hovedstaden
|-
| Tåsinge || 70 || 6.500 || Syddanmark
|-
|}
¹ [[Waddeneilan'n]]
|-
|}

== Tael ==
De officiele landstaele in Denemarken is [[Deêns]]. Deêns is de tael van vriewè alle Denen, oewè an de mensen op [[Hroenland]] en de [[Faeröereilan'n]] neffen 't Deêns ok der eihen tael spreek'n. In 't zuuden van Denemarken wor ok [[Duuts]] esprook'n. Andere taelen in Denemarken zien onder are [[Zweeds]], [[Noôrs]] en [[Faeröers]], wat a ok officieel erkend is as een tael.

== Economie ==
Denemarken was tot 1945 oôdzaekelijk een lanbouwland, mè nae deze tied breien de industrële sector hihantisch uut en noe besli de lanbouw nog slechs 5% van 't BNP. Tradisjonele industrieproduct'n van Denemarken komm'n nog uut de visserie en scheepsbouw, mè dit is de leste jaeren ok ofenomen.

De belangriekste uutvoerproduct'n van Denemarken zien lanbouwproduct'n, mesines, meubilair, vleês en vis. Invoerproduct'n zien ok mesines, metaelen en branstoffen. Lan'n wibie a vee ehandeld wor zien Duutsland, Zweden en 't Vereênigd Konienkriek.

== Politiek en bestier ==
Denemarken is een constitutionêle monarchie. Dit wil zèn dat 'er spraeke is van een monarchie hereheêrd deur een hrondwet. Dit is a zo sins [[1953]].

De wethevende macht wor uutevoerd deur de monarch, die a tevens ok staetsoôd is, en 't parlement. 't Parlement, ok wè [[Folketinget]], besti uut 179 man onderebrocht in 1 kaemer. Vooreen, toet oengeveer 1990, was de sociaoldemocraotische partie 't belangriekst, mè 't tie behon te keren en de mensen wiern meer conservaetief en liberaolistisch. Noe besti de rehering dan ok uut een liberaâl-conservaetieve coalitie onger toezicht van de Deênse Volkspartie, of in 't Deêns de 'Dansk Folkeparti'. De uutvoerende macht wor uutevoerd deur de monarch en de ministers.

Van 1972 toet 2024 was [[Margaretha II]] staetsoôd van Denemarken.

=== Parlement ===
Folketinget vanof 1981.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! rowspan=2 | partie
! rowspan=2 | richtieng
! rowspan=2 | richtieng
! colspan=15 | zeêtels
|-
! 2026 || 2022 || 2019
! 2015 || 2011 || 2007
! 2005 || 2001 || 1998
! 1994 || 1990 || 1988
! 1987 || 1984 || 1981
|-
| Socialdemokratiet
| centrum
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|50 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|48
| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|44 || 45
| 47 || 52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|63
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|62 || 69 || 55
| 54 || 56 || 59
|-
| Socialistisk Folkeparti
| (centrum)
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 15 || 14
| 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 23
| 11 || 12 || 13
| 13 || 15 || 24
| 27 || 21 || 21
|-
| Venstre
| centrum
| rechts
| 18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|23 || 43
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|46
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|56 || 42
| 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|29 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|19 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20
|-
| Liberal Alliance
| (centrum)
| rechts
| 16 || 14 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13 || 9 || 5
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Dansk Folkeparti
| (extreêm)
| rechts
| 16 || 5 || 16
| 37 || 22 || 25
| 24 || 22 || 13
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Moderaterne
| centrum
| (rechts)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Konservative
| centrum
| rechts
| 13 || 10 || 12
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|6 || 8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 16
| 27 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|30 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|35
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|26
|-
| Enhedslisten
| (extreêm)
| lienks
| 11 || 9 || 13
| 14 || 12 || 4
| 6 || 4 || 5
| 6 ||  || 
|  || 5 || 5
|-
| Radikale Venstre
| centrum
| (lienks)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 7 || 16
| 8 || 17 || 9
| 17 || 9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|7
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10
| 11 || 10 || 9
|-
| Danmarksdemokraterne
| (extreêm)
| rechts 
| 10 || 14 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Alternativet
| (centrum)
| lienks
| 5 || 6 || 5
| 9 ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Borgernes Parti
| extreêm
| rechts
| 4 || ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Nye Borgerlige
| extreêm
| rechts
|  || 6 || 4
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Kristeligt Folkeparti
| centrum
| (rechts)
|  ||  || 
|  ||  || 
|  || 4 || 4
|  || 4 || 4
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4
|-
| Centrum-Demokraterne
| centrum
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 8
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 ! || 9 || 9
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|15
|-
| Fremskridtspartiet
| extreêm
| rechts
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 4
| 11 || 12 || 16
| 9 || 6 || 16
|-
| Fælles Kurs
| (extreêm)
| lienks
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 4 ||  || 
|-
| onafankelijk
|
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 1 ||  || 
|  ||  || 
|-
! colspan=3 | totael
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
|-
! colspan=3 | coalitie
! 82 || 89 || 48
! 53 || 107 || 64
! 70 || 72 || 70
! 75/70 || 59 || 67
! 70 || 77 || 65
|}

[[plaetje:Christiansborg (172307).jpg|thumb|Christiansborg]]
=== Premiers ===
Statsministre vanof 1945.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! statsminister || tied || jaer || partie
|-
| Vilhelm Buhl || 1945 - 1945 || 0 || Socialdemokratiet
|-
| Knud Kristensen || 1945 - 1947 || 2 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1947 - 1950 || 3 || Socialdemokratiet
|-
| Erik Eriksen || 1950 - 1953 || 3 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1953 - 1955 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Hans Christian Hansen || 1955 - 1960 || 5 || Socialdemokratiet
|-
| Viggo Kampmann || 1960 - 1962 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Jens Otto Krag || 1962 - 1968 || 6 || Socialdemokratiet
|-
| Hilmar Baunsgaard || 1968 - 1971 || 3 || Radikale Venstre
|-
| Jens Otto Krag || 1971 - 1972 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Anker Jørgenson || 1972 - 1973 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Hartling || 1973 - 1975 || 2 || Venstre
|-
| Anker Jørgenson || 1975 - 1982 || 7 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Schlüter || 1982 - 1993 || 11 || Konservative
|-
| Poul Nyrup Rasmussen || 1993 - 2001 || 8 || Socialdemokratiet
|-
| Anders Fogh Rasmussen || 2001 - 2009 || 8 || Venstre
|-
| Lars Løkke Rasmussen || 2009 - 2011 || 2 || Venstre
|-
| Helle Thorning-Schmidt || 2011 - 2015 || 4 || Socialdemokratiet
|-
| Lars Løkke Rasmussen || 2015 - 2019 || 4 || Venstre
|-
| [[Mette Frederiksen]] || 2019 - noe || 7 || Socialdemokratiet
|-
|}

== Godsdienst ==
De nasjonaâle kerke van Denemarken is de [[lutheranisme|Evanhelisch-Lutherse Kerke]]. Sins [[1849]] besti 't er in Denemarken vrieheid van hodsdienst. 't Christendom kreeg rond 1100 vassen voet in Denemarken. De evanhelisch-lutherse kerke tel 9 bisdommen, wiran de konieng an 't oôd sti. De 2100 gemeêntes worn bestuurd deur een deur de leden hekozen kerkeraed. Ongeveer 85% van de bevolkieng is evanhelisch-luthers, mè de miste hin allin ni kerke bie bruiloften en derhelijke. 

Buuten de evanhelisch-lutherse kerke ei je in Denemarken ok nog de [[Roôms-Kattelieke Kerke]], en ienkele are kerken. Sins [[1953]] ei Denemarken wee een eihen katholieke bisschop. Der zien ongeveer 35.000 katholieken. Ok zien der nog 6500 [[joôden]]. Tevens ken Denemarken ok de bewehieng [[Forn Sidr]] (De ouwe traditie), deze mensen vereêr'n nog de ouwe Scandinavische hood'n zoas Thor en Odin.

== Cultuur ==
Hygge is út behrip voe de Deense cultuur. Hygge ei te maeken mie sfeêr, hezelligeid, mè ok interieur. Ok zurhen onder are eetn en drienk'n voe hygge. Hygge is in 't Ollands je vertaâln bie hezelligeid, mè de Denen zelf vin'n 't nie te vertaâln. Hygge wor beschouwt as de uutdrukkieng voe de Deense mentaliteit.

[[Plaetje:Storebæltsbroen from Sjælland.jpg|thumb|Groôte Beltbrugge]]

== Lienks nae buten ==
* [https://www.landenweb.nl/denemarken/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Denmark Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210705032013/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/denmark/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/denemarken/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/denemarken/ Klimaatinfo] 
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=173 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/denmark_nl Europese Unie]
* [https://historiek.net/c/landen/denemarken/ Historiek]

{{Europa}}

[[Categorie:Denemarken| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>jyt7zj81r2b0tc477nfbqgq3g3g6rg9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sjabloon:Europa</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2852</id>
    <revision>
      <id>180504</id>
      <parentid>162484</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T11:15:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <origin>180504</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1581" sha1="kgmw9j87m28bu6ree1soqjce4cv5r03" xml:space="preserve">{{clear}}
{| class=&quot;wikitable center&quot;
|-
! [[Europa]]
|-
| '''[[Land|Lan'n]]:''' [[Albanië]] | [[Andorra]] | [[Armenië]] | [[Aâzerbeidzjan]] | [[België]] | [[Bosnië-Hercegovina]] | [[Bulharije]] | [[Cyprus]] | [[Denemarken]] | [[Duutsland]] | [[Estland]] | [[Finland]] | [[Frankriek]] | [[Georhië]] | [[Griek'nland]] | [[Honharije]] | [[Ierland (land)|Ierland]] | [[Iesland]] | [[Itâlië]] | [[Kazachstan]] | [[Kosovo]] | [[Kroaotië]] | [[Letland]] | [[Liechenstein]] | [[Litouwen]] | [[Luxemburg (land)|Luxemburg]] | [[Malta]] | [[Moldâvië]] | [[Monaco]] | [[Montenehro]] | [[Nederland]] | [[Noôrd-Macedonië]] | [[Noorwegen]] | [[Oekraïne]] | [[Oesteriek]] | [[Poôl'n]] | [[Portuhal]] | [[Roemenië]] | [[Rusland]] | [[San Marino]] | [[Servië]] | [[Slovenië]] | [[Slowakije]] | [[Spanje]] | [[Tsjehhië]] | [[Turkije]] | [[Vaticaânstad]] | [[Vereênigd Konienkriek]] | [[Wit-Rusland]] | [[Zweden]] | [[Zwitserland]]
|-
| '''[[Afankelijke hebied'n]]:''' [[Adjara]] | [[Akrotiri en Dhekelia]] | [[Åland]] | [[Azoôr'n]] | [[Eiland Man]] | [[Faeröer]] | [[Gagaoezië]] | [[Guernsey]] | [[Hibraltar]] | [[Jan Mayen]] | [[Jersey]] | [[Krim]] | [[Nachitsjevan]] | [[Nagorno-Karabach]] | [[Spitsberhen]]
|-
| '''[[Niet-erkende staeten]]:''' [[Abchazië]] | [[Kosovo]] | [[Noôrd-Cyprus]] | [[Sealand]] | [[Transnistrië]] | [[Zuud-Ossetië]]
|-
| '''[[Waerelddeêl]]en''': [[Afrika]] - [[Amerika]] - [[Azië]] - [[Europa]] - [[Oceanië]]
|}
&lt;includeonly&gt;
[[Categorie:Europa]]&lt;/includeonly&gt;
&lt;noinclude&gt;
[[Categorie:Sjablonen wereld]]
[[Categorie:Europa|~]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kgmw9j87m28bu6ree1soqjce4cv5r03</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1977</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4628</id>
    <revision>
      <id>180491</id>
      <parentid>178383</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T10:47:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gebore */</comment>
      <origin>180491</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2269" sha1="bwarbtawas5j2eov5d117sxbknopeku" xml:space="preserve">{{jaorboks}}
'''{{PAGENAME}}''' is een [[jaer]].
[[Plaetje:Korenmolen &quot;Nooit Gedacht&quot;, na de brand juni '77 - Arnemuiden - 20024354 - RCE.jpg|thumb|De meule van [[Erremu]] nae de brand in 1977]]

== Gebeurtenisse ==
* [[20 jannewari]] - [[Jimmy Carter]] wor beëdigd as 39e president van de [[Vereênigde Staeten]].
* [[27 maerte]] - Vliegramp op [[Tenerife]]. Hierbie komme 583 mêssen om 't leven, de grooste vliegramp ooit.
* [[19 december]] - Het [[kabinet-Van Agt I]] treed an.
* [[25 december]] - Scheepsramp op de [[Onte]] bij Bossele. Van de Belse tenker ''Laguna'' komme 5 van de 8 opvaerenden om na een anvaering.&lt;ref&gt;[http://www.archiefleeuwardercourant.nl/vw/article.do?id=LC-19771227-25005&amp;vw=org&amp;lm=verdronk%2Cden%2CLC www.archiefleeuwardercourant.nl]&lt;/ref&gt;

== Gebore ==
* [[15 jannewari]] - [[Giorgia Meloni]], Italiaons premier
* [[26 jannewari]] - [[Jack Werkman]], Nederlands politicus 
* [[2 feberwari]] - [[Shakira]], Colombiaens zangeres
* [[20 maerte]] - [[Wouter Koolmees]], Nederlands amtenaer, politicus en bestierder
* [[19 meie]] - [[Natalia Oreiro]], Uruguayaons zangeres, actrice, model, tv-presentatrice en modeontwerpster.
* [[14 juni]] - [[Johan Aalberts]], Nederlands politicus (gedeputeêrde Zeêland)
* [[18 juni]] - [[Kaja Kallas]], Ests politicus
* 18 juni - [[Dilan Yeşilgöz]], Nederlands amtenaer en politicus
* [[25 juni]] - [[Foort van Oosten]], Nederlands advocaet en politicus
* [[5 auhustus]] - [[Pieter Heerma]], Nederlands judoka en politicus
* [[26 september]] - [[Hugo de Jonge]], Nederlands politicus (Commissaoris van den Konienk van Zeêland)
* [[6 oktober]] - [[Carola Schouten]], Nederlands politicus
* [[20 oktober]] - [[Hanke Bruins Slot]], Nederlands militair en politicus
* [[27 oktober]] - [[Attje Kuiken]], Nederlands politicus 
* 27 oktober - [[Gidi Markuszower]], Israëlisch-Nederlands bestierder en politicus
* [[6 november]] - [[Annabel Nanninga]], Nederlands journalist, columnist en politicus
* [[19 november]] - [[Mette Frederiksen]], Deêns politicus

== Gesturve ==
* [[10 maerte]] - [[Willem Schermerhorn]] (82), Nederlands ingenieur en politicus (premier)
* [[5 meie]] - [[Ludwig Erhard]] (80), Duuts econoôm en politicus (premier)

== Noôten ==
 &lt;references/&gt;

[[Categorie:Twintegste eêuwe]]</text>
      <sha1>bwarbtawas5j2eov5d117sxbknopeku</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Faeröer</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8950</id>
    <revision>
      <id>180500</id>
      <parentid>179007</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T11:11:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Dekaden heeft pagina [[Faeroër]] hernoemd naar [[Faeröer]]</comment>
      <origin>179007</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1561" sha1="3bq118ieo23kdtjrzlf2wzjx5k0kxu7" xml:space="preserve">[[plaetje:LocationFaroeIslands.png|thumb|Liggienge]]
[[Plaetje:Map of the Faroe Islands en.svg|thumb|Kaerte]]

De '''Faeroër''' binne eilan'n in d'n [[Atlantischen Oceaon]] die bie [[Denemarken]] oôren.
D'r weune 53.000 mins'n (2023). Ulder leie tussen [[Iesland]] en [[Schotland]].
D'n 'oôdstad is [[Tórshavn]]. Sommige eilan'n binne mie be'ulp van tunnels en bruggen mie mekaor verbonden. Belangriekste middel van bestaon is de visserieje. Vadder worre d'r vee schaepe gehouwe op de eilan'n die veelal uut gors bestaon. D'r binne evenas op de Shetlandeilan'n weinig boômen.

De zeventien beweunde eilan'n van de Faeröer binne:
{{div col|cols=3}}
* [[Streymoy]]
* [[Eysturoy]]
* [[Vágar]]
* [[Mykines (Faeröer)|Mykines]]
* [[Suðuroy]]
* [[Stóra Dímun]]
* [[Skúvoy]]
* [[Sandoy (eiland)|Sandoy]]
* [[Hestur]]
* [[Koltur]]
* [[Nólsoy]]
* [[Borðoy]]
* [[Kalsoy]]
* [[Kunoy]]
* [[Viðoy]]
* [[Svínoy]]
* [[Fugloy]]
{{div col end}}

== Lienks nae buten ==
* [https://www.landenweb.nl/faeroer/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Faroe-Islands-Atlantic-Ocean Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210110004755/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/faroe-islands World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/faroe/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/faeroereilanden/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/faeroer/ Klimaatinfo] 
* [https://worldweather.wmo.int/en/city.html?cityId=582 World Meteo. Org.]

{{Europa}}

[[Categorie:Eiland]]
[[Categorie:Afankelijk hebied]]
[[Categorie: Denemarken]]</text>
      <sha1>3bq118ieo23kdtjrzlf2wzjx5k0kxu7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>180502</id>
      <parentid>180500</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T11:12:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <origin>180502</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1561" sha1="gkvoe3or21gx4j597bbxxl5s2mzzsxv" xml:space="preserve">[[plaetje:LocationFaroeIslands.png|thumb|Liggienge]]
[[Plaetje:Map of the Faroe Islands en.svg|thumb|Kaerte]]

De '''Faeröer''' binne eilan'n in d'n [[Atlantischen Oceaon]] die bie [[Denemarken]] oôren.
D'r weune 53.000 mins'n (2023). Ulder leie tussen [[Iesland]] en [[Schotland]].
D'n 'oôdstad is [[Tórshavn]]. Sommige eilan'n binne mie be'ulp van tunnels en bruggen mie mekaor verbonden. Belangriekste middel van bestaon is de visserieje. Vadder worre d'r vee schaepe gehouwe op de eilan'n die veelal uut gors bestaon. D'r binne evenas op de Shetlandeilan'n weinig boômen.

De zeventien beweunde eilan'n van de Faeröer binne:
{{div col|cols=3}}
* [[Streymoy]]
* [[Eysturoy]]
* [[Vágar]]
* [[Mykines (Faeröer)|Mykines]]
* [[Suðuroy]]
* [[Stóra Dímun]]
* [[Skúvoy]]
* [[Sandoy (eiland)|Sandoy]]
* [[Hestur]]
* [[Koltur]]
* [[Nólsoy]]
* [[Borðoy]]
* [[Kalsoy]]
* [[Kunoy]]
* [[Viðoy]]
* [[Svínoy]]
* [[Fugloy]]
{{div col end}}

== Lienks nae buten ==
* [https://www.landenweb.nl/faeroer/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Faroe-Islands-Atlantic-Ocean Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210110004755/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/faroe-islands World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/faroe/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/faeroereilanden/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/faeroer/ Klimaatinfo] 
* [https://worldweather.wmo.int/en/city.html?cityId=582 World Meteo. Org.]

{{Europa}}

[[Categorie:Eiland]]
[[Categorie:Afankelijk hebied]]
[[Categorie: Denemarken]]</text>
      <sha1>gkvoe3or21gx4j597bbxxl5s2mzzsxv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>180503</id>
      <parentid>180502</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T11:14:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <origin>180503</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1458" sha1="j69odhgiutcn89gi1q9ctp5hl3q1a6s" xml:space="preserve">[[plaetje:LocationFaroeIslands.png|thumb|Liggienge]]
[[Plaetje:Map of the Faroe Islands en.svg|thumb|Kaerte]]

De '''Faeröer''' binne eilan'n in d'n [[Atlantischen Oceaon]] die bie [[Denemarken]] oôren.
D'r weune 53.000 mins'n (2023). Ulder leie tussen [[Iesland]] en [[Schotland]].
D'n 'oôdstad is [[Tórshavn]]. Sommige eilan'n binne mie be'ulp van tunnels en bruggen mie mekaor verbonden. Belangriekste middel van bestaon is de visserieje. Vadder worre d'r vee schaepe gehouwe op de eilan'n die veelal uut gors bestaon. D'r binne evenas op de Shetlandeilan'n weinig boômen.

De zeventien beweunde eilan'n van de Faeröer binne:
{{div col|cols=2}}
* Streymoy
* Eysturoy
* Vágar
* Mykines
* Suðuroy
* Stóra Dímun
* Skúvoy
* Sandoy
* Hestur
* Koltur
* Nólsoy
* Borðoy
* Kalsoy
* Kunoy
* Viðoy
* Svínoy
* Fugloy
{{div col end}}

== Lienks nae buten ==
* [https://www.landenweb.nl/faeroer/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Faroe-Islands-Atlantic-Ocean Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210110004755/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/faroe-islands World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/faroe/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/faeroereilanden/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/faeroer/ Klimaatinfo] 
* [https://worldweather.wmo.int/en/city.html?cityId=582 World Meteo. Org.]

{{Europa}}

[[Categorie:Eiland]]
[[Categorie:Afankelijk hebied]]
[[Categorie: Denemarken]]</text>
      <sha1>j69odhgiutcn89gi1q9ctp5hl3q1a6s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>180513</id>
      <parentid>180503</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T11:24:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <origin>180513</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1433" sha1="858153o5qvm5d6u803dyxcw9g8xuc0a" xml:space="preserve">[[plaetje:LocationFaroeIslands.png|thumb|Liggienge]]
[[Plaetje:Map of the Faroe Islands en.svg|thumb|Kaerte]]

De '''Faeröer''' binne eilan'n in d'n [[Atlantischen Oceaon]] die bie [[Denemarken]] oôren.
D'r weune 53.000 mins'n (2023). Ulder leie tussen [[Iesland]] en [[Schotland]].
D'n 'oôdstad is [[Tórshavn]]. Sommige eilan'n binne mie be'ulp van tunnels en bruggen mie mekaor verbonden. Belangriekste middel van bestaon is de visserieje. Vadder worre d'r vee schaepe gehouwe op de eilan'n die veelal uut gors bestaon. D'r binne evenas op de Shetlandeilan'n weinig boômen.

De zeventien beweunde eilan'n van de Faeröer binne:
{|
|
* Streymoy
* Eysturoy
* Vágar
* Mykines
* Suðuroy
* Stóra Dímun
* Skúvoy
* Sandoy
* Hestur
|
* Koltur
* Nólsoy
* Borðoy
* Kalsoy
* Kunoy
* Viðoy
* Svínoy
* Fugloy
|}

== Lienks nae buten ==
* [https://www.landenweb.nl/faeroer/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Faroe-Islands-Atlantic-Ocean Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210110004755/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/faroe-islands World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/faroe/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/faeroereilanden/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/faeroer/ Klimaatinfo] 
* [https://worldweather.wmo.int/en/city.html?cityId=582 World Meteo. Org.]

{{Europa}}

[[Categorie:Eiland]]
[[Categorie:Afankelijk hebied]]
[[Categorie: Denemarken]]</text>
      <sha1>858153o5qvm5d6u803dyxcw9g8xuc0a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Afankelijk hebied</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10881</id>
    <revision>
      <id>180512</id>
      <parentid>152536</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T11:23:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Waerelddeêl'n */</comment>
      <origin>180512</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1331" sha1="q5hndjld44xnsi57vx8jh1cbzd2azci" xml:space="preserve">'''Afankelijke hebied'n''' in de [[waereld]].

== Waerelddeêl'n ==
{|
|''[[Afrika]]''
* [[Cenaorische eilan'n]] 
* [[Ceuta]] 
* [[Madeira]] 
* [[Mayotte]] 
* [[Melilla]] 
* [[Réunion]] 
* [[Sint Helena]] 
* [[Somâliland]] 
* [[Westelijke Sahara]]
|''[[Azië]]''
* [[Akrotiri en Dhekelia]]
|''[[Europa]]''
* [[Akrotiri en Dhekelia]]
* [[Åland]]
* [[Azoôr'n]]
* [[Eiland Man]]
* [[Faeröer]]
* [[Guernsey]]
* [[Hibraltar]]
* [[Jan Mayen]]
* [[Jersey]]
* [[Krim]]
* [[Spitsberhen]] 
|''[[Oceanië]]''
* [[Amerikaons Samoa]]
* [[Cookeilan'n]]
* [[Frans Polynesië]]
* [[Guam]]
* [[Midway-eilan'n]]
* [[Nieuw-Caledonië]]
* [[Niue]]
* [[Noôrdelijke Mariaonen]]
* [[Paeseiland]]
* [[Pitcairneilan'n]]
* [[Wallis en Futuna]]
|''[[Noord-Amerika]]''
* [[Amerikaonse Maegdeneilan'n]]
* [[Anguilla]]
* [[Aruba]]
* [[Bermuda]]
* [[Britse Maegdeneilan'n]]
* [[Caribisch Nederland]]
* [[Curaçao]]
* [[Guadeloupe]]
* [[Hroenland]]
* [[Kaeimaneilan'n]]
* [[Martinique]]
* [[Montserrat]]
* [[Navassa]]
* [[Puerto Rico]]
* [[Saint-Barthélemy]]
* [[Saint-Pierre en Miquelon]]
* [[Sint Maerten (land)|Sint Maerten (Nederland)]]
* [[Sint-Maerten (Frankriek)]]
* [[Turks- en Caicoseilan'n]]
|''[[Zuud-Amerika]]''
* [[Falklandeilan'n]]
* [[Frans Huyana]]
* [[Zuud-Georgia en de Zuujelijke Sandwicheilan'n]]
|
|}

[[Categorie:Afankelijk hebied| ]]</text>
      <sha1>q5hndjld44xnsi57vx8jh1cbzd2azci</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kopenhagen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10966</id>
    <revision>
      <id>180497</id>
      <parentid>180446</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T10:55:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <origin>180497</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="585" sha1="98nq0c9gp3si5pp38r2mb8k8u9n6ty9" xml:space="preserve">[[plaetje:Danmark - København.JPG|thumb|Liggienge]]

'''Kopenhagen''' ([[Deêns]]: ''København'') is den 'oôdstad van [[Denemarken]] mie 672.000 inweuners (2026).

Kopenhagen liet opt eiland [[Seêland]].

== Lienks nae buten ==
* [https://international.kk.dk/ Kopenhagen]
* [https://www.britannica.com/place/Copenhagen Britannica]
* [https://www.citypopulation.de/en/denmark/admin/hovedstaden/101__k%C3%B8benhavn/ City Population]
* Liggienge: {{Koord|55|41|N|12|34|L}}


[[plaetje:Copenhagen Collage.jpg|kaderloos|links]]

[[Categorie:Oôdstad]]
[[Categorie:Plekke in Denemarken]]</text>
      <sha1>98nq0c9gp3si5pp38r2mb8k8u9n6ty9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Deêns</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16272</id>
    <revision>
      <id>180510</id>
      <parentid>176597</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T11:21:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <origin>180510</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="413" sha1="ov1874gkfhmn5tbi2wdngpijmymumva" xml:space="preserve">[[plaetje:Danishdialectmap.png|kaderloos|rechts]]

'''Deêns''' is een [[Germaense taele]] die in [[Denemarken]] en deêls in [[Schleswig-Holstein]], [[Faeröer]] en [[Groenland]] deu bienae zes meljoen mins'n wor 'esproke.

== Lienks nae buten ==
* [https://www.britannica.com/topic/Danish-language Britannica]

{{InterWiki|code=da}}

[[Categorie:Taele]]
[[Categorie:Denemarken]]
[[Categorie:Schleswig-Holstein]]</text>
      <sha1>ov1874gkfhmn5tbi2wdngpijmymumva</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aalborg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17531</id>
    <revision>
      <id>180493</id>
      <parentid>180414</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T10:54:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <origin>180493</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="491" sha1="l3emzxnuwf8yuqpbbxbjapuol9n73ei" xml:space="preserve">[[plaetje:Danmark - Aalborg.jpg|thumb|Liggienge]]

'''Aalborg / Ålborg''' is een stad in [[Denemarken]] mie 122.000 inweuners (2025).

Aalborg liet in [[Jutland]].

== Bekende inweuners ==
* [[Mette Frederiksen]], premier

== Lienks nae buten ==
* [https://www.aalborg.dk/ Aalborg]
* [https://www.britannica.com/place/Alborg Britannica]
* [https://www.citypopulation.de/en/denmark/cities/?cityid=2057 City Population]
* Liggienge: {{Koord|57|3|N|9|55|L}}

[[Categorie:Plekke in Denemarken]]</text>
      <sha1>l3emzxnuwf8yuqpbbxbjapuol9n73ei</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Odense</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17534</id>
    <revision>
      <id>180496</id>
      <parentid>180415</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T10:55:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <origin>180496</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="426" sha1="euq6rie6by933iwd1kyjp0ya2u0uyb1" xml:space="preserve">[[plaetje:Danmark - Odense.jpg|thumb|Liggienge]]

'''Odense''' is een stad in [[Denemarken]] mie 185.000 inweuners (2025).

Odense liet opt eiland [[Funen]].

== Lienks nae buten ==
* [https://www.odense.dk/ Odense]
* [https://www.britannica.com/place/Odense Britannica]
* [https://www.citypopulation.de/en/denmark/cities/?cityid=2095 City Population]
* Liggienge: {{Koord|55|23|N|10|23|L}}

[[Categorie:Plekke in Denemarken]]</text>
      <sha1>euq6rie6by933iwd1kyjp0ya2u0uyb1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>180498</id>
      <parentid>180496</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T10:57:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <origin>180498</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="503" sha1="lwigjhjula2f7c85fqcm3ows6dw1r2m" xml:space="preserve">[[plaetje:Danmark - Odense.jpg|thumb|Liggienge]]

'''Odense''' is een stad in [[Denemarken]] mie 185.000 inweuners (2025).

Odense liet opt eiland [[Funen]].

== Bekende inweuners ==
* [[Hans Christian Andersen]], schriever en dichter

== Lienks nae buten ==
* [https://www.odense.dk/ Odense]
* [https://www.britannica.com/place/Odense Britannica]
* [https://www.citypopulation.de/en/denmark/cities/?cityid=2095 City Population]
* Liggienge: {{Koord|55|23|N|10|23|L}}

[[Categorie:Plekke in Denemarken]]</text>
      <sha1>lwigjhjula2f7c85fqcm3ows6dw1r2m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aarhus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17535</id>
    <revision>
      <id>180494</id>
      <parentid>180416</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T10:54:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <origin>180494</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="435" sha1="g6px3qxnac0bsz8vpyrzwhfsomaky2c" xml:space="preserve">[[plaetje:Danmark - Aarhus.jpg|thumb|Liggienge]]

'''Aarhus / Århus''' is een stad in [[Denemarken]] mie 301.000 inweuners (2025).

Aarhus liet in [[Jutland]].

== Lienks nae buten ==
* [https://www.aarhus.dk/ Aarhus]
* [https://www.britannica.com/place/Arhus-Denmark Britannica]
* [https://www.citypopulation.de/en/denmark/cities/?cityid=2059 City Population]
* Liggienge: {{Koord|56|9|N|10|13|L}}

[[Categorie:Plekke in Denemarken]]</text>
      <sha1>g6px3qxnac0bsz8vpyrzwhfsomaky2c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Esbjerg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17539</id>
    <revision>
      <id>180495</id>
      <parentid>180413</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T10:55:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <origin>180495</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="424" sha1="0oywgtkcw39445jwqpst7ex6f9b59y5" xml:space="preserve">[[plaetje:Danmark - Esbjerg.jpg|thumb|Liggienge]]

'''Esbjerg''' is een stad in [[Denemarken]] mie 72.000 inweuners (2025).

Esbjerg liet in [[Jutland]].

== Lienks nae buten ==
* [https://www.esbjerg.dk/ Esbjerg]
* [https://www.britannica.com/place/Esbjerg Britannica]
* [https://www.citypopulation.de/en/denmark/cities/?cityid=2064 City Population]
* Liggienge: {{Koord|55|29|N|8|27|L}}

[[Categorie:Plekke in Denemarken]]</text>
      <sha1>0oywgtkcw39445jwqpst7ex6f9b59y5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mette Frederiksen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17542</id>
    <revision>
      <id>180485</id>
      <timestamp>2026-06-10T10:28:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <comment>Nieuwe bladzie mee as inoud: '''Mette Frederiksen''' is een Deênse politica.  Sins 2019 is zie premier van Denemarken.  [[Categorie:Deen]] [[Categorie:Premier]]</comment>
      <origin>180485</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="132" sha1="s8q21wwkyd6fmwnpt24ewtys3c5clwz" xml:space="preserve">'''Mette Frederiksen''' is een Deênse politica.

Sins 2019 is zie premier van Denemarken.

[[Categorie:Deen]]
[[Categorie:Premier]]</text>
      <sha1>s8q21wwkyd6fmwnpt24ewtys3c5clwz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>180486</id>
      <parentid>180485</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T10:31:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <origin>180486</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="301" sha1="884k4234qt4ckiwwfq7z3jmrev3x0qr" xml:space="preserve">'''Mette Frederiksen''' ([[Aalborg]], 19 november [[1977]]) is een Deênse politica.

Sins 2019 is zie premier van [[Denemarken]].

== Lienks nae buten ==
* [https://www.britannica.com/biography/Mette-Frederiksen Britannica]

{{DEFAULTSORT:Frederiksen, Mette}}
[[Categorie:Deen]]
[[Categorie:Premier]]</text>
      <sha1>884k4234qt4ckiwwfq7z3jmrev3x0qr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>180487</id>
      <parentid>180486</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T10:31:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <origin>180487</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="323" sha1="ruuc3jknzzr7lgl85a9dxdiemse8sl1" xml:space="preserve">'''Mette Frederiksen''' ([[Aalborg]], 19 november [[1977]]) is een Deênse politica van Socialdemokratiet.

Sins 2019 is zie premier van [[Denemarken]].

== Lienks nae buten ==
* [https://www.britannica.com/biography/Mette-Frederiksen Britannica]

{{DEFAULTSORT:Frederiksen, Mette}}
[[Categorie:Deen]]
[[Categorie:Premier]]</text>
      <sha1>ruuc3jknzzr7lgl85a9dxdiemse8sl1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>180488</id>
      <parentid>180487</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T10:38:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <origin>180488</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="489" sha1="7has8pmxagraf2rua21v46ok8m185jf" xml:space="preserve">'''Mette Frederiksen''' ([[Aalborg]], 19 november [[1977]]) is een Deênse politica van Socialdemokratiet.

Frederiksen kwam in 2001 int Deênse parlement den Folketinget.

Van 2011 toet 2014 was zie minister van werkheleheneid en van 2014 toet 2015 minister van justitie.

Sins 2019 is zie premier van [[Denemarken]].

== Lienks nae buten ==
* [https://www.britannica.com/biography/Mette-Frederiksen Britannica]

{{DEFAULTSORT:Frederiksen, Mette}}
[[Categorie:Deen]]
[[Categorie:Premier]]</text>
      <sha1>7has8pmxagraf2rua21v46ok8m185jf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>180489</id>
      <parentid>180488</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T10:39:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <origin>180489</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="512" sha1="p442zllccfo7lgjtd946pfdlh1epcb3" xml:space="preserve">'''Mette Frederiksen''' ([[Aalborg]], 19 november [[1977]]) is een Deênse politica van Socialdemokratiet.

Frederiksen kwam in 2001 int Deênse parlement den Folketinget.

Van 2011 toet 2014 was zie minister van werkheleheneid en van 2014 toet 2015 minister van justitie.

Sins 2019 is zie premier van [[Denemarken]].

== Lienks nae buten ==
* [https://www.britannica.com/biography/Mette-Frederiksen Britannica]

{{DEFAULTSORT:Frederiksen, Mette}}
[[Categorie:Deen]]
[[Categorie:Minister]]
[[Categorie:Premier]]</text>
      <sha1>p442zllccfo7lgjtd946pfdlh1epcb3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>180490</id>
      <parentid>180489</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T10:46:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <origin>180490</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="640" sha1="jyc6nyivkl4pbruujzdrdrt94eah3qr" xml:space="preserve">[[plaetje:Mette Frederiksen Announcing end of first Royal Round after 2026 Election 38.tif|kaderloos|rechts]]

'''Mette Frederiksen''' ([[Aalborg]], 19 november [[1977]]) is een [[Denemarken|Deênse]] politica van Socialdemokratiet.

Frederiksen kwam in 2001 int parlement den Folketinget.

Van 2011 toet 2014 was zie minister van werkheleheneid en van 2014 toet 2015 minister van justitie.

Sins 2015 is zie partieleider en sins 2019 ok premier.

== Lienks nae buten ==
* [https://www.britannica.com/biography/Mette-Frederiksen Britannica]

{{DEFAULTSORT:Frederiksen, Mette}}
[[Categorie:Deen]]
[[Categorie:Minister]]
[[Categorie:Premier]]</text>
      <sha1>jyc6nyivkl4pbruujzdrdrt94eah3qr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>180492</id>
      <parentid>180490</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T10:52:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <origin>180492</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="717" sha1="25h3ck4ginrfc3c3ravjjbbhy2p1bws" xml:space="preserve">[[plaetje:Mette Frederiksen Announcing end of first Royal Round after 2026 Election 38.tif|kaderloos|rechts]]

'''Mette Frederiksen''' ([[Aalborg]], 19 november [[1977]]) is een [[Denemarken|Deênse]] politica van Socialdemokratiet.

Frederiksen kwam in 2001 int parlement den Folketinget.

Van 2011 toet 2014 was zie minister van werkheleheneid en van 2014 toet 2015 minister van justitie.

Sins 2015 is zie partieleider en sins 2019 ok premier.

== Lienks nae buten ==
* [https://www.britannica.com/biography/Mette-Frederiksen Britannica]
* [https://www.biyografiler.com/en/biography/mette-frederiksen Biyografiler]

{{DEFAULTSORT:Frederiksen, Mette}}
[[Categorie:Deen]]
[[Categorie:Minister]]
[[Categorie:Premier]]</text>
      <sha1>25h3ck4ginrfc3c3ravjjbbhy2p1bws</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Faeroër</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17543</id>
    <redirect title="Faeröer" />
    <revision>
      <id>180501</id>
      <timestamp>2026-06-10T11:11:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <comment>Dekaden heeft pagina [[Faeroër]] hernoemd naar [[Faeröer]]</comment>
      <origin>180501</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28" sha1="ra1v0bmxrxxs06a5ljjg4h9nvi956ib" xml:space="preserve">#DOORVERWIJZING [[Faeröer]]</text>
      <sha1>ra1v0bmxrxxs06a5ljjg4h9nvi956ib</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Faeröereilan'n</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17544</id>
    <redirect title="Faeröer" />
    <revision>
      <id>180505</id>
      <timestamp>2026-06-10T11:16:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <comment>Oor deugestierd nae [[Faeröer]]</comment>
      <origin>180505</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28" sha1="ra1v0bmxrxxs06a5ljjg4h9nvi956ib" xml:space="preserve">#DOORVERWIJZING [[Faeröer]]</text>
      <sha1>ra1v0bmxrxxs06a5ljjg4h9nvi956ib</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>