Denemarken

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="zea">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>zeawiki</dbname>
    <base>https://zea.wikipedia.org/wiki/V%C3%B2blad</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.7</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Speciaol</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Overleg</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Gebruker</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Overleg gebruker</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Overleg Wikipedia</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Plaetje</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Overleg plaetje</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Overleg MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Sjabloon</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Overleg sjabloon</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Ulpe</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Overleg ulpe</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Categorie</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Overleg categorie</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Overleg module</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Denemarken</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2715</id>
    <revision>
      <id>181175</id>
      <parentid>181174</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T12:00:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Parlement */</comment>
      <origin>181175</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15743" sha1="lwfdfhgor9o7fj0d45nymp53vydt27f" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Kongeriget Danmark
 |vlagge=Flag of Denmark.svg
 |waepen=National coat of arms of Denmark.svg
 |locaotie=LocationDenmark.png
 |taelen=[[Deêns]]
 |oôdstad=[[Kopenhagen]]
 |regeriengsvurm=[[Constitutionêle monarchie]]
 |staetsoôd=[[Frederik van Denemarken]]
 |regeriengsleider=[[Mette Frederiksen]]
 |religie=[[Protestants]]
 |km2= 42.954
 |pctwaeter=1,6
 |inweuners= 5.993.000 (2025)
 |dichteid= 140
 |volkslied=[[Der er et yndigt land]]
 |munte=[[Deense kroôn]]
 |valutacode=DKK
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=5 juni
 |tld=dk
 |landcode=DK/DNK
 |tel=45
}}
[[Plaetje:Kaart Denemarken.gif|thumb|Kaerte]]

'''Denemarken''' is een land in [[Noôrd-Europa]], iets hroôter as [[Nederland]], mee 6 meljoen inweuners. 

Den 'oôdstad is [[Kopenhagen]]. 

't Land bestit deêls uut een vasteland, [[Jutland]], en deêls uut een antal eilan'n, weerop den 'oôdstad is 'elege.

't Land hrenst an [[Duutsland]] en via een brugge an [[Zweden]].

== Heografie ==
Denemarken ei mè 1 landhrens en das in 't zuuden van 't land wirat et grens an Duutsland. In 't noôrn ligt 't [[Skagerrak]], in 't oôssen 't [[Kattehat]] en de [[Oôstzeê]] en in 't wessen grens tet an de Noôrdzeê. Denemarken oor bie [[Scandinaovië]] en is helieke ok 't zuudelijkste land van Scandinaovië. 't Besti uut ongeveêr 500 eilan'n en 't hroste stik land is 't schiereiland Jutland. 

Denemarken grens bieni an [[Zweden]], mè wor escheien deur de [[Sont]], een smalle zeêstraete. Der lig echter wè een bruhhe en een tunnel ni Zweden. Denemarken is bieni illemille vlak. An de weskust is tet vlakste, di lihhen de polders tehen 't Deense waddenhebied an. Oe vadder ni 't oôssen, oe euvelachtiher at wor. Ut oôgste punt van Jutland is Yding Skovhøj bie 173 meter. 

't Hroste eiland van Denemarken is [[Seêland]]. Bie een oppervlak van 43.000 km² is Denemarken net iets hrotter dan Nederland. 't Ei echter mè 6 meljoen inweuners dus is vee minder dichtbevolkt.

Denemarken ei twi overzeêse hebiedsdeêl'n, de [[Faeröereilan'n]] en [[Hroenland]]. Deêze hebieden èn wè een eihen zelfbestier.

=== Steê ===
Hroôtste steê mie inweuners (2025):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=wikitable
|-
! steê || inweuners || hebied
|-
| [[København]] &lt;br&gt; (Kopenhagen) || 667.000 || [[Seêland]]
|-
| [[Aarhus]] / Århus || 301.000 || [[Jutland]]
|-
| [[Odense]] || 185.000 || [[Funen]]
|-
| [[Aalborg]] / Ålborg || 122.000 || Jutland
|-
| [[Esbjerg]] || 72.000 || Jutland
|-
| [[Randers]] || 65.000 || Jutland
|-
| [[Horsens]] || 64.000 || Jutland
|-
| [[Kolding]] || 64.000 || Jutland
|-
| [[Vejle]] || 62.000 || Jutland
|-
| [[Roskilde]] || 53.000 || Seêland
|-
| [[Silkeborg]] || 53.000 || Jutland
|-
| [[Herning]] || 52.000 || Jutland
|-
|}
|
{| class=wikitable
|-
! steê || inweuners || hebied
|-
| [[Hørsholm]] || 48.000 || Seêland
|-
| [[Helsingør]] || 48.000 || Seêland
|-
| [[Næstved]] || 45.000 || Seêland 
|-
| [[Viborg]] || 44.000 || Jutland
|-
| [[Fredericia]] || 42.000 || Jutland
|-
| [[Køge]] || 39.000 || Seêland
|-
| [[Taastrup]] || 38.000 || Seêland
|-
| [[Holstebro]] || 37.000 || Jutland
|-
| [[Hillerød]] || 37.000 || Seêland
|-
| [[Slagelse]] || 36.000 || Seêland
|-
| [[Holbæk]] || 31.000 || Seêland
|-
| [[Sønderborg]] || 28.000 || [[Als]] + Jutland
|-
| [[Svendborg]] || 28.000 || [[Funen]]
|-
| [[Hjørring]] || 26.000 || Jutland
|-
|}
|}

=== Rehio's ===
Sins 1 jannewari 2027 is Denemarken verdeêld in vier rehio's (van 2007 toet 2027 in vuuf). Deêze rehio's vervang'n de voormalihe 14 provincies. Ok 't antal gemeêntes is teruhebrocht van 271 tot 98 gemeêntes. 

De huudihe rehio's zien:

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! rehio || Zeêuws || inw. 2026 || km² || inw./km² || 'oôdstad
|-
| [[Region Midtjylland]] || Midd'n-Jutland || 1.383.000 || 13013 || 106 || [[Viborg]]
|-
| [[Region Nordjylland]] || Noôrd-Jutland || 593.000 || 7884 || 75 || [[Aalborg]]
|-
| [[Region Østdanmark]] ¹ || Oôst-Denemarken || 2.805.000 || 9791 || 286 || [[Sorø]]
|-
| [[Region Syddanmark]] || Zuud-Denemarken || 1.244.000 || 12266 || 101 || [[Vejle]]
|-
|}

¹ toet 2027:
* [[Region Hovedstaden]] - 'Oôdstad
* [[Region Sjælland]] - Seêland

=== Eilan'n ===

{| class=wikitable
|-
|
{| class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Regions of Denmark.jpg|300px|links]]
|-
| [[Plaetje:Denmark islands.PNG|300px|links]]
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:right&quot;
|-
! colspan = 6 | hroôtste eilan'n
|-
! eiland || km² || inw. 2026|| inw./km² || rehio || voormalihe rehio / &lt;br&gt; [[Waddeneiland]]
|-
| [[Ærø]] || 88 || 5.800 || 65 || Syddanmark
|-
| [[Als]] || 321 || 50.000 || 154 || Syddanmark
|-
| [[Amager]] || 96 || 228.000 || 2366 || Østdanmark || Hovedstaden
|-
| [[Anholt]] || 22 || 130 || 6 || Midtjylland
|-
| [[Bornholm]] || 588 || 39.000 || 66 || Østdanmark || Hovedstaden
|-
| [[Falster]] || 514 || 41.000 || 80 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Fanø]] || 56 || 3.300 || 59 || Syddanmark || Waddeneiland
|-
| [[Fur]] || 22 || 740 || 33 || Midtjylland
|-
| Fyn ([[Funen]]) || 2985 || 482.000 || 161 || Syddanmark
|-
| [[Langeland]] || 284 || 12.000 || 41 || Syddanmark
|-
| [[Læsø]] || 118 || 1.700 || 14 || Nordjylland
|-
| [[Lolland]] || 1243 || 56.000 || 45 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Mandø]] || 8 || 33 || 4 || Syddanmark || Waddeneiland
|-
| [[Møn]] || 218 || 8.900 || 41 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Mors]] || 363 || 19.000 || 53 || Nordjylland
|-
| [[Nørrejyske Ø]] / &lt;br&gt; Vendsyssel-Thy || 4686 || 240.000 || 51 || Nordjylland
|-
| [[Rømø]] || 129 || 540 || 4 || Syddanmark || Waddeneiland
|-
| [[Saltholm]] || 16 || 2 || 0,1 || Østdanmark || Hovedstaden
|-
| [[Samsø]] || 114 || 3.600 || 32 || Midtjylland
|-
| Sjælland ([[Seêland]]) || 7031 || 2.429.000 || 345 || Østdanmark || Sjælland + Hovedstaden
|-
| [[Tåsinge]] || 70 || 6.500 || 93 || Syddanmark
|-
|}
|-
|}

== Tael ==
De officiele landstaele in Denemarken is [[Deêns]]. Deêns is de tael van vriewè alle Denen, oewè an de mensen op [[Hroenland]] en de [[Faeröereilan'n]] neffen 't Deêns ok der eihen tael spreek'n. In 't zuuden van Denemarken wor ok [[Duuts]] esprook'n. Andere taelen in Denemarken zien onder are [[Zweeds]], [[Noôrs]] en [[Faeröers]], wat a ok officieel erkend is as een tael.

== Economie ==
Denemarken was tot 1945 oôdzaekelijk een lanbouwland, mè nae deze tied breien de industrële sector hihantisch uut en noe besli de lanbouw nog slechs 5% van 't BNP. Tradisjonele industrieproduct'n van Denemarken komm'n nog uut de visserie en scheepsbouw, mè dit is de leste jaeren ok ofenomen.

De belangriekste uutvoerproduct'n van Denemarken zien lanbouwproduct'n, mesines, meubilair, vleês en vis. Invoerproduct'n zien ok mesines, metaelen en branstoffen. Lan'n wibie a vee ehandeld wor zien Duutsland, Zweden en 't Vereênigd Konienkriek.

== Politiek en bestier ==
Denemarken is een constitutionêle monarchie. Dit wil zèn dat 'er spraeke is van een monarchie hereheêrd deur een hrondwet. Dit is a zo sins [[1953]].

De wethevende macht wor uutevoerd deur de monarch, die a tevens ok staetsoôd is, en 't parlement. 't Parlement, ok wè [[Folketinget]], besti uut 179 man onderebrocht in 1 kaemer. Vooreen, toet oengeveer 1990, was de sociaoldemocraotische partie 't belangriekst, mè 't tie behon te keren en de mensen wiern meer conservaetief en liberaolistisch. Noe besti de rehering dan ok uut een liberaâl-conservaetieve coalitie onger toezicht van de Deênse Volkspartie, of in 't Deêns de 'Dansk Folkeparti'. De uutvoerende macht wor uutevoerd deur de monarch en de ministers.

Van 1972 toet 2024 was [[Margaretha II]] staetsoôd van Denemarken.

=== Parlement ===
Folketinget vanof 1968.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! rowspan=2 | partie
! rowspan=2 | richtieng
! rowspan=2 | richtieng
! colspan=21 | zeêtels
! rowspan=2 | partie
|-
! 2026 || 2022 
! 2019 || 2015 || 2011 
! 2007 || 2005 || 2001 
! 1998 || 1994 || 1990 
! 1988 || 1987 || 1984 
! 1981 || 1979 || 1977 
! 1975 || 1973 || 1971 
! 1968
|-
| Socialdemokratiet
| centrum
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|50 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|48 || 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|44 
| 45 || 47 || 52 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|63 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|62 || 69 
| 55 || 54 || 56 
| 59 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|68 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|65 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|53 || 46 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|70 
| 62
| Socialdemokratiet
|-
| Socialistisk Folkeparti
| (centrum)
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 15
| 14 || 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 
| 23 || 11 || 12 
| 13 || 13 || 15 
| 24 || 27 || 21 
| 21 || 11 || 7 
| 9 || 11 || 17 
| 11
| Socialistisk Folkeparti
|-
| Venstre
| centrum
| rechts
| 18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|23 
| 43 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|47 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|46 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|56 
| 42 || 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|29 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|19 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 22 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|21 ! 
| 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || 30 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34
| Venstre
|-
| Liberal Alliance
| (centrum)
| rechts
| 16 || 14 
| 4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13 || 9 
| 5 ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  
| Liberal Alliance
|-
| Dansk Folkeparti
| (extreêm)
| rechts
| 16 || 5 
| 16 || 37 || 22 
| 25 || 24 || 22 
| 13 ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  
| Dansk Folkeparti
|-
| Moderaterne
| centrum
| (rechts)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 
|  ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  
| Moderaterne
|-
| Konservative
| centrum
| rechts
| 13 || 10 
| 12 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|6 || 8 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 
| 16 || 27 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|30 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|35 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|42 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|26 || 22 || 15 
| 10 || 16 || 31 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|37
| Konservative
|-
| Enhedslisten
| (extreêm)
| lienks
| 11 || 9 |
| 13 || 14 || 12 
| 4 || 6 || 4 
| 5 || 6 ||  
|  ||  || 5 
| 5 || 6 || 12 
| 11 || 6 ||  
| 4
| Enhedslisten
|-
| Radikale Venstre
| centrum
| (lienks)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 7 
| 16 || 8 || 17 
| 9 || 17 || 9 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || 7 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 11 || 10 
| 9 || 10 || 6 
| 13 || 20 || 27 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|27
| Radikale Venstre
|-
| Danmarksdemokraterne
| (extreêm)
| rechts 
| 10 || 14 
|  ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|
| Danmarksdemokraterne
|-
| Alternativet
| (centrum)
| lienks
| 5 || 6 
| 5 || 9 || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  ||
|
| Alternativet
|-
| Borgernes Parti
| extreêm
| rechts
| 4 ||
|  ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|
| Borgernes Parti
|-
| Nye Borgerlige
| extreêm
| rechts
|  || 6 
| 4 ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 
| Nye Borgerlige
|-
| Kristeligt Folkeparti
| centrum
| (rechts)
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 4 
| 4 ||  || 4 
| 4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || 5 || 6 
| 9 || 7 ||  
|
| Kristeligt Folkeparti
|-
| Centrum-Demokraterne
| centrum
|
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
| 8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 ! || 9 
| 9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|15 || 6 || 11 
| 4 || 14 ||  
|
| Centrum-Demokraterne
|-
| Fremskridtspartiet
| extreêm
| rechts
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
| 4 || 11 || 12 
| 16 || 9 || 6 
| 16 || 20 || 26 
| 24 || 28 ||  
|
| Fremskridtspartiet
|-
| Fælles Kurs
| (extreêm)
| lienks
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  || 4 ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|
| Fælles Kurs
|-
| Danmarks Retsforbund
| centrum
|
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  || 5 || 6 
|  || 5 ||  
|
| Danmarks Retsforbund
|-
| onafankelijk
|
|
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  || 1 ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|
| onafankelijk
|-
! colspan=3 | totael
! 175 || 175 
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175
! totael
|-
! colspan=3 | coalitie
! 82 || 89 
! 48 || 53 || 107 
! 64 || 70 || 72 
! 70 || 75/70 || 59 
! 67 || 70 || 77 
! 65 || 68 || 65/86 
! 53 || 22 || 70 
! 98
! coalitie
|-
|}

[[plaetje:Christiansborg (172307).jpg|thumb|Christiansborg]]

=== Premiers ===
Statsministre vanof 1945.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! statsminister || tied || jaer || partie
|-
| Vilhelm Buhl || 1945 - 1945 || 0 || Socialdemokratiet
|-
| Knud Kristensen || 1945 - 1947 || 2 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1947 - 1950 || 3 || Socialdemokratiet
|-
| Erik Eriksen || 1950 - 1953 || 3 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1953 - 1955 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Hans Christian Hansen || 1955 - 1960 || 5 || Socialdemokratiet
|-
| Viggo Kampmann || 1960 - 1962 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Jens Otto Krag || 1962 - 1968 || 6 || Socialdemokratiet
|-
| Hilmar Baunsgaard || 1968 - 1971 || 3 || Radikale Venstre
|-
| Jens Otto Krag || 1971 - 1972 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Anker Jørgenson || 1972 - 1973 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Hartling || 1973 - 1975 || 2 || Venstre
|-
| Anker Jørgenson || 1975 - 1982 || 7 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Schlüter || 1982 - 1993 || 11 || Konservative
|-
| Poul Nyrup Rasmussen || 1993 - 2001 || 8 || Socialdemokratiet
|-
| Anders Fogh Rasmussen || 2001 - 2009 || 8 || Venstre
|-
| [[Lars Løkke Rasmussen]] || 2009 - 2011 || 2 || Venstre
|-
| Helle Thorning-Schmidt || 2011 - 2015 || 4 || Socialdemokratiet
|-
| [[Lars Løkke Rasmussen]] || 2015 - 2019 || 4 || Venstre
|-
| [[Mette Frederiksen]] || 2019 - noe || 7 || Socialdemokratiet
|-
|}

== Godsdienst ==
De nasjonaâle kerke van Denemarken is de [[lutheranisme|Evanhelisch-Lutherse Kerke]]. Sins [[1849]] besti 't er in Denemarken vrieheid van hodsdienst. 't Christendom kreeg rond 1100 vassen voet in Denemarken. De evanhelisch-lutherse kerke tel 9 bisdommen, wiran de konieng an 't oôd sti. De 2100 gemeêntes worn bestuurd deur een deur de leden hekozen kerkeraed. Ongeveer 85% van de bevolkieng is evanhelisch-luthers, mè de miste hin allin ni kerke bie bruiloften en derhelijke. 

Buuten de evanhelisch-lutherse kerke ei je in Denemarken ok nog de [[Roôms-Kattelieke Kerke]], en ienkele are kerken. Sins [[1953]] ei Denemarken wee een eihen katholieke bisschop. Der zien ongeveer 35.000 katholieken. Ok zien der nog 6500 [[joôden]]. Tevens ken Denemarken ok de bewehieng [[Forn Sidr]] (De ouwe traditie), deze mensen vereêr'n nog de ouwe Scandinavische hood'n zoas Thor en Odin.

== Cultuur ==
Hygge is út behrip voe de Deense cultuur. Hygge ei te maeken mie sfeêr, hezelligeid, mè ok interieur. Ok zurhen onder are eetn en drienk'n voe hygge. Hygge is in 't Ollands je vertaâln bie hezelligeid, mè de Denen zelf vin'n 't nie te vertaâln. Hygge wor beschouwt as de uutdrukkieng voe de Deense mentaliteit.

[[Plaetje:Storebæltsbroen from Sjælland.jpg|thumb|Groôte Beltbrugge]]

== Lienks nae buten ==
* [https://www.landenweb.nl/denemarken/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Denmark Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210705032013/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/denmark/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/denemarken/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/denemarken/ Klimaatinfo] 
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=173 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/denmark_nl Europese Unie]
* [https://historiek.net/c/landen/denemarken/ Historiek]

{{Europa}}

[[Categorie:Denemarken| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>lwfdfhgor9o7fj0d45nymp53vydt27f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>181176</id>
      <parentid>181175</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T12:03:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Parlement */</comment>
      <origin>181176</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15742" sha1="bz6142ec8gvxml4vwta50w3jh8an4jy" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Kongeriget Danmark
 |vlagge=Flag of Denmark.svg
 |waepen=National coat of arms of Denmark.svg
 |locaotie=LocationDenmark.png
 |taelen=[[Deêns]]
 |oôdstad=[[Kopenhagen]]
 |regeriengsvurm=[[Constitutionêle monarchie]]
 |staetsoôd=[[Frederik van Denemarken]]
 |regeriengsleider=[[Mette Frederiksen]]
 |religie=[[Protestants]]
 |km2= 42.954
 |pctwaeter=1,6
 |inweuners= 5.993.000 (2025)
 |dichteid= 140
 |volkslied=[[Der er et yndigt land]]
 |munte=[[Deense kroôn]]
 |valutacode=DKK
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=5 juni
 |tld=dk
 |landcode=DK/DNK
 |tel=45
}}
[[Plaetje:Kaart Denemarken.gif|thumb|Kaerte]]

'''Denemarken''' is een land in [[Noôrd-Europa]], iets hroôter as [[Nederland]], mee 6 meljoen inweuners. 

Den 'oôdstad is [[Kopenhagen]]. 

't Land bestit deêls uut een vasteland, [[Jutland]], en deêls uut een antal eilan'n, weerop den 'oôdstad is 'elege.

't Land hrenst an [[Duutsland]] en via een brugge an [[Zweden]].

== Heografie ==
Denemarken ei mè 1 landhrens en das in 't zuuden van 't land wirat et grens an Duutsland. In 't noôrn ligt 't [[Skagerrak]], in 't oôssen 't [[Kattehat]] en de [[Oôstzeê]] en in 't wessen grens tet an de Noôrdzeê. Denemarken oor bie [[Scandinaovië]] en is helieke ok 't zuudelijkste land van Scandinaovië. 't Besti uut ongeveêr 500 eilan'n en 't hroste stik land is 't schiereiland Jutland. 

Denemarken grens bieni an [[Zweden]], mè wor escheien deur de [[Sont]], een smalle zeêstraete. Der lig echter wè een bruhhe en een tunnel ni Zweden. Denemarken is bieni illemille vlak. An de weskust is tet vlakste, di lihhen de polders tehen 't Deense waddenhebied an. Oe vadder ni 't oôssen, oe euvelachtiher at wor. Ut oôgste punt van Jutland is Yding Skovhøj bie 173 meter. 

't Hroste eiland van Denemarken is [[Seêland]]. Bie een oppervlak van 43.000 km² is Denemarken net iets hrotter dan Nederland. 't Ei echter mè 6 meljoen inweuners dus is vee minder dichtbevolkt.

Denemarken ei twi overzeêse hebiedsdeêl'n, de [[Faeröereilan'n]] en [[Hroenland]]. Deêze hebieden èn wè een eihen zelfbestier.

=== Steê ===
Hroôtste steê mie inweuners (2025):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=wikitable
|-
! steê || inweuners || hebied
|-
| [[København]] &lt;br&gt; (Kopenhagen) || 667.000 || [[Seêland]]
|-
| [[Aarhus]] / Århus || 301.000 || [[Jutland]]
|-
| [[Odense]] || 185.000 || [[Funen]]
|-
| [[Aalborg]] / Ålborg || 122.000 || Jutland
|-
| [[Esbjerg]] || 72.000 || Jutland
|-
| [[Randers]] || 65.000 || Jutland
|-
| [[Horsens]] || 64.000 || Jutland
|-
| [[Kolding]] || 64.000 || Jutland
|-
| [[Vejle]] || 62.000 || Jutland
|-
| [[Roskilde]] || 53.000 || Seêland
|-
| [[Silkeborg]] || 53.000 || Jutland
|-
| [[Herning]] || 52.000 || Jutland
|-
|}
|
{| class=wikitable
|-
! steê || inweuners || hebied
|-
| [[Hørsholm]] || 48.000 || Seêland
|-
| [[Helsingør]] || 48.000 || Seêland
|-
| [[Næstved]] || 45.000 || Seêland 
|-
| [[Viborg]] || 44.000 || Jutland
|-
| [[Fredericia]] || 42.000 || Jutland
|-
| [[Køge]] || 39.000 || Seêland
|-
| [[Taastrup]] || 38.000 || Seêland
|-
| [[Holstebro]] || 37.000 || Jutland
|-
| [[Hillerød]] || 37.000 || Seêland
|-
| [[Slagelse]] || 36.000 || Seêland
|-
| [[Holbæk]] || 31.000 || Seêland
|-
| [[Sønderborg]] || 28.000 || [[Als]] + Jutland
|-
| [[Svendborg]] || 28.000 || [[Funen]]
|-
| [[Hjørring]] || 26.000 || Jutland
|-
|}
|}

=== Rehio's ===
Sins 1 jannewari 2027 is Denemarken verdeêld in vier rehio's (van 2007 toet 2027 in vuuf). Deêze rehio's vervang'n de voormalihe 14 provincies. Ok 't antal gemeêntes is teruhebrocht van 271 tot 98 gemeêntes. 

De huudihe rehio's zien:

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! rehio || Zeêuws || inw. 2026 || km² || inw./km² || 'oôdstad
|-
| [[Region Midtjylland]] || Midd'n-Jutland || 1.383.000 || 13013 || 106 || [[Viborg]]
|-
| [[Region Nordjylland]] || Noôrd-Jutland || 593.000 || 7884 || 75 || [[Aalborg]]
|-
| [[Region Østdanmark]] ¹ || Oôst-Denemarken || 2.805.000 || 9791 || 286 || [[Sorø]]
|-
| [[Region Syddanmark]] || Zuud-Denemarken || 1.244.000 || 12266 || 101 || [[Vejle]]
|-
|}

¹ toet 2027:
* [[Region Hovedstaden]] - 'Oôdstad
* [[Region Sjælland]] - Seêland

=== Eilan'n ===

{| class=wikitable
|-
|
{| class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Regions of Denmark.jpg|300px|links]]
|-
| [[Plaetje:Denmark islands.PNG|300px|links]]
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:right&quot;
|-
! colspan = 6 | hroôtste eilan'n
|-
! eiland || km² || inw. 2026|| inw./km² || rehio || voormalihe rehio / &lt;br&gt; [[Waddeneiland]]
|-
| [[Ærø]] || 88 || 5.800 || 65 || Syddanmark
|-
| [[Als]] || 321 || 50.000 || 154 || Syddanmark
|-
| [[Amager]] || 96 || 228.000 || 2366 || Østdanmark || Hovedstaden
|-
| [[Anholt]] || 22 || 130 || 6 || Midtjylland
|-
| [[Bornholm]] || 588 || 39.000 || 66 || Østdanmark || Hovedstaden
|-
| [[Falster]] || 514 || 41.000 || 80 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Fanø]] || 56 || 3.300 || 59 || Syddanmark || Waddeneiland
|-
| [[Fur]] || 22 || 740 || 33 || Midtjylland
|-
| Fyn ([[Funen]]) || 2985 || 482.000 || 161 || Syddanmark
|-
| [[Langeland]] || 284 || 12.000 || 41 || Syddanmark
|-
| [[Læsø]] || 118 || 1.700 || 14 || Nordjylland
|-
| [[Lolland]] || 1243 || 56.000 || 45 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Mandø]] || 8 || 33 || 4 || Syddanmark || Waddeneiland
|-
| [[Møn]] || 218 || 8.900 || 41 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Mors]] || 363 || 19.000 || 53 || Nordjylland
|-
| [[Nørrejyske Ø]] / &lt;br&gt; Vendsyssel-Thy || 4686 || 240.000 || 51 || Nordjylland
|-
| [[Rømø]] || 129 || 540 || 4 || Syddanmark || Waddeneiland
|-
| [[Saltholm]] || 16 || 2 || 0,1 || Østdanmark || Hovedstaden
|-
| [[Samsø]] || 114 || 3.600 || 32 || Midtjylland
|-
| Sjælland ([[Seêland]]) || 7031 || 2.429.000 || 345 || Østdanmark || Sjælland + Hovedstaden
|-
| [[Tåsinge]] || 70 || 6.500 || 93 || Syddanmark
|-
|}
|-
|}

== Tael ==
De officiele landstaele in Denemarken is [[Deêns]]. Deêns is de tael van vriewè alle Denen, oewè an de mensen op [[Hroenland]] en de [[Faeröereilan'n]] neffen 't Deêns ok der eihen tael spreek'n. In 't zuuden van Denemarken wor ok [[Duuts]] esprook'n. Andere taelen in Denemarken zien onder are [[Zweeds]], [[Noôrs]] en [[Faeröers]], wat a ok officieel erkend is as een tael.

== Economie ==
Denemarken was tot 1945 oôdzaekelijk een lanbouwland, mè nae deze tied breien de industrële sector hihantisch uut en noe besli de lanbouw nog slechs 5% van 't BNP. Tradisjonele industrieproduct'n van Denemarken komm'n nog uut de visserie en scheepsbouw, mè dit is de leste jaeren ok ofenomen.

De belangriekste uutvoerproduct'n van Denemarken zien lanbouwproduct'n, mesines, meubilair, vleês en vis. Invoerproduct'n zien ok mesines, metaelen en branstoffen. Lan'n wibie a vee ehandeld wor zien Duutsland, Zweden en 't Vereênigd Konienkriek.

== Politiek en bestier ==
Denemarken is een constitutionêle monarchie. Dit wil zèn dat 'er spraeke is van een monarchie hereheêrd deur een hrondwet. Dit is a zo sins [[1953]].

De wethevende macht wor uutevoerd deur de monarch, die a tevens ok staetsoôd is, en 't parlement. 't Parlement, ok wè [[Folketinget]], besti uut 179 man onderebrocht in 1 kaemer. Vooreen, toet oengeveer 1990, was de sociaoldemocraotische partie 't belangriekst, mè 't tie behon te keren en de mensen wiern meer conservaetief en liberaolistisch. Noe besti de rehering dan ok uut een liberaâl-conservaetieve coalitie onger toezicht van de Deênse Volkspartie, of in 't Deêns de 'Dansk Folkeparti'. De uutvoerende macht wor uutevoerd deur de monarch en de ministers.

Van 1972 toet 2024 was [[Margaretha II]] staetsoôd van Denemarken.

=== Parlement ===
Folketinget vanof 1968.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! rowspan=2 | partie
! rowspan=2 | richtieng
! rowspan=2 | richtieng
! colspan=21 | zeêtels
! rowspan=2 | partie
|-
! 2026 || 2022 
! 2019 || 2015 || 2011 
! 2007 || 2005 || 2001 
! 1998 || 1994 || 1990 
! 1988 || 1987 || 1984 
! 1981 || 1979 || 1977 
! 1975 || 1973 || 1971 
! 1968
|-
| Socialdemokratiet
| centrum
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|50 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|48 || 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|44 
| 45 || 47 || 52 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|63 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|62 || 69 
| 55 || 54 || 56 
| 59 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|68 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|65 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|53 || 46 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|70 
| 62
| Socialdemokratiet
|-
| Socialistisk Folkeparti
| (centrum)
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 15
| 14 || 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 
| 23 || 11 || 12 
| 13 || 13 || 15 
| 24 || 27 || 21 
| 21 || 11 || 7 
| 9 || 11 || 17 
| 11
| Socialistisk Folkeparti
|-
| Venstre
| centrum
| rechts
| 18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|23 
| 43 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|47 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|46 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|56 
| 42 || 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|29 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|19 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 22 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|21 ! 
| 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || 30 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34
| Venstre
|-
| Liberal Alliance
| (centrum)
| rechts
| 16 || 14 
| 4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13 || 9 
| 5 ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  
| Liberal Alliance
|-
| Dansk Folkeparti
| (extreêm)
| rechts
| 16 || 5 
| 16 || 37 || 22 
| 25 || 24 || 22 
| 13 ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  
| Dansk Folkeparti
|-
| Moderaterne
| centrum
| (rechts)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 
|  ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  
| Moderaterne
|-
| Konservative
| centrum
| rechts
| 13 || 10 
| 12 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|6 || 8 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 
| 16 || 27 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|30 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|35 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|42 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|26 || 22 || 15 
| 10 || 16 || 31 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|37
| Konservative
|-
| Enhedslisten
| (extreêm)
| lienks
| 11 || 9 
| 13 || 14 || 12 
| 4 || 6 || 4 
| 5 || 6 ||  
|  ||  || 5 
| 5 || 6 || 12 
| 11 || 6 ||  
| 4
| Enhedslisten
|-
| Radikale Venstre
| centrum
| (lienks)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 7 
| 16 || 8 || 17 
| 9 || 17 || 9 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || 7 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 11 || 10 
| 9 || 10 || 6 
| 13 || 20 || 27 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|27
| Radikale Venstre
|-
| Danmarksdemokraterne
| (extreêm)
| rechts 
| 10 || 14 
|  ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|
| Danmarksdemokraterne
|-
| Alternativet
| (centrum)
| lienks
| 5 || 6 
| 5 || 9 || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  ||
|
| Alternativet
|-
| Borgernes Parti
| extreêm
| rechts
| 4 ||
|  ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|
| Borgernes Parti
|-
| Nye Borgerlige
| extreêm
| rechts
|  || 6 
| 4 ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| 
| Nye Borgerlige
|-
| Kristeligt Folkeparti
| centrum
| (rechts)
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 4 
| 4 ||  || 4 
| 4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || 5 || 6 
| 9 || 7 ||  
|
| Kristeligt Folkeparti
|-
| Centrum-Demokraterne
| centrum
|
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
| 8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 ! || 9 
| 9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|15 || 6 || 11 
| 4 || 14 ||  
|
| Centrum-Demokraterne
|-
| Fremskridtspartiet
| extreêm
| rechts
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
| 4 || 11 || 12 
| 16 || 9 || 6 
| 16 || 20 || 26 
| 24 || 28 ||  
|
| Fremskridtspartiet
|-
| Fælles Kurs
| (extreêm)
| lienks
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  || 4 ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|
| Fælles Kurs
|-
| Danmarks Retsforbund
| centrum
|
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  || 5 || 6 
|  || 5 ||  
|
| Danmarks Retsforbund
|-
| onafankelijk
|
|
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  || 1 ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|
| onafankelijk
|-
! colspan=3 | totael
! 175 || 175 
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175
! totael
|-
! colspan=3 | coalitie
! 82 || 89 
! 48 || 53 || 107 
! 64 || 70 || 72 
! 70 || 75/70 || 59 
! 67 || 70 || 77 
! 65 || 68 || 65/86 
! 53 || 22 || 70 
! 98
! coalitie
|-
|}

[[plaetje:Christiansborg (172307).jpg|thumb|Christiansborg]]

=== Premiers ===
Statsministre vanof 1945.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! statsminister || tied || jaer || partie
|-
| Vilhelm Buhl || 1945 - 1945 || 0 || Socialdemokratiet
|-
| Knud Kristensen || 1945 - 1947 || 2 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1947 - 1950 || 3 || Socialdemokratiet
|-
| Erik Eriksen || 1950 - 1953 || 3 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1953 - 1955 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Hans Christian Hansen || 1955 - 1960 || 5 || Socialdemokratiet
|-
| Viggo Kampmann || 1960 - 1962 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Jens Otto Krag || 1962 - 1968 || 6 || Socialdemokratiet
|-
| Hilmar Baunsgaard || 1968 - 1971 || 3 || Radikale Venstre
|-
| Jens Otto Krag || 1971 - 1972 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Anker Jørgenson || 1972 - 1973 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Hartling || 1973 - 1975 || 2 || Venstre
|-
| Anker Jørgenson || 1975 - 1982 || 7 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Schlüter || 1982 - 1993 || 11 || Konservative
|-
| Poul Nyrup Rasmussen || 1993 - 2001 || 8 || Socialdemokratiet
|-
| Anders Fogh Rasmussen || 2001 - 2009 || 8 || Venstre
|-
| [[Lars Løkke Rasmussen]] || 2009 - 2011 || 2 || Venstre
|-
| Helle Thorning-Schmidt || 2011 - 2015 || 4 || Socialdemokratiet
|-
| [[Lars Løkke Rasmussen]] || 2015 - 2019 || 4 || Venstre
|-
| [[Mette Frederiksen]] || 2019 - noe || 7 || Socialdemokratiet
|-
|}

== Godsdienst ==
De nasjonaâle kerke van Denemarken is de [[lutheranisme|Evanhelisch-Lutherse Kerke]]. Sins [[1849]] besti 't er in Denemarken vrieheid van hodsdienst. 't Christendom kreeg rond 1100 vassen voet in Denemarken. De evanhelisch-lutherse kerke tel 9 bisdommen, wiran de konieng an 't oôd sti. De 2100 gemeêntes worn bestuurd deur een deur de leden hekozen kerkeraed. Ongeveer 85% van de bevolkieng is evanhelisch-luthers, mè de miste hin allin ni kerke bie bruiloften en derhelijke. 

Buuten de evanhelisch-lutherse kerke ei je in Denemarken ok nog de [[Roôms-Kattelieke Kerke]], en ienkele are kerken. Sins [[1953]] ei Denemarken wee een eihen katholieke bisschop. Der zien ongeveer 35.000 katholieken. Ok zien der nog 6500 [[joôden]]. Tevens ken Denemarken ok de bewehieng [[Forn Sidr]] (De ouwe traditie), deze mensen vereêr'n nog de ouwe Scandinavische hood'n zoas Thor en Odin.

== Cultuur ==
Hygge is út behrip voe de Deense cultuur. Hygge ei te maeken mie sfeêr, hezelligeid, mè ok interieur. Ok zurhen onder are eetn en drienk'n voe hygge. Hygge is in 't Ollands je vertaâln bie hezelligeid, mè de Denen zelf vin'n 't nie te vertaâln. Hygge wor beschouwt as de uutdrukkieng voe de Deense mentaliteit.

[[Plaetje:Storebæltsbroen from Sjælland.jpg|thumb|Groôte Beltbrugge]]

== Lienks nae buten ==
* [https://www.landenweb.nl/denemarken/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Denmark Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210705032013/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/denmark/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/denemarken/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/denemarken/ Klimaatinfo] 
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=173 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/denmark_nl Europese Unie]
* [https://historiek.net/c/landen/denemarken/ Historiek]

{{Europa}}

[[Categorie:Denemarken| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>bz6142ec8gvxml4vwta50w3jh8an4jy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>181177</id>
      <parentid>181176</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T15:08:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Parlement */</comment>
      <origin>181177</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16201" sha1="2zclha54bnu8pbl41quyeubwas1gynz" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Kongeriget Danmark
 |vlagge=Flag of Denmark.svg
 |waepen=National coat of arms of Denmark.svg
 |locaotie=LocationDenmark.png
 |taelen=[[Deêns]]
 |oôdstad=[[Kopenhagen]]
 |regeriengsvurm=[[Constitutionêle monarchie]]
 |staetsoôd=[[Frederik van Denemarken]]
 |regeriengsleider=[[Mette Frederiksen]]
 |religie=[[Protestants]]
 |km2= 42.954
 |pctwaeter=1,6
 |inweuners= 5.993.000 (2025)
 |dichteid= 140
 |volkslied=[[Der er et yndigt land]]
 |munte=[[Deense kroôn]]
 |valutacode=DKK
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=5 juni
 |tld=dk
 |landcode=DK/DNK
 |tel=45
}}
[[Plaetje:Kaart Denemarken.gif|thumb|Kaerte]]

'''Denemarken''' is een land in [[Noôrd-Europa]], iets hroôter as [[Nederland]], mee 6 meljoen inweuners. 

Den 'oôdstad is [[Kopenhagen]]. 

't Land bestit deêls uut een vasteland, [[Jutland]], en deêls uut een antal eilan'n, weerop den 'oôdstad is 'elege.

't Land hrenst an [[Duutsland]] en via een brugge an [[Zweden]].

== Heografie ==
Denemarken ei mè 1 landhrens en das in 't zuuden van 't land wirat et grens an Duutsland. In 't noôrn ligt 't [[Skagerrak]], in 't oôssen 't [[Kattehat]] en de [[Oôstzeê]] en in 't wessen grens tet an de Noôrdzeê. Denemarken oor bie [[Scandinaovië]] en is helieke ok 't zuudelijkste land van Scandinaovië. 't Besti uut ongeveêr 500 eilan'n en 't hroste stik land is 't schiereiland Jutland. 

Denemarken grens bieni an [[Zweden]], mè wor escheien deur de [[Sont]], een smalle zeêstraete. Der lig echter wè een bruhhe en een tunnel ni Zweden. Denemarken is bieni illemille vlak. An de weskust is tet vlakste, di lihhen de polders tehen 't Deense waddenhebied an. Oe vadder ni 't oôssen, oe euvelachtiher at wor. Ut oôgste punt van Jutland is Yding Skovhøj bie 173 meter. 

't Hroste eiland van Denemarken is [[Seêland]]. Bie een oppervlak van 43.000 km² is Denemarken net iets hrotter dan Nederland. 't Ei echter mè 6 meljoen inweuners dus is vee minder dichtbevolkt.

Denemarken ei twi overzeêse hebiedsdeêl'n, de [[Faeröereilan'n]] en [[Hroenland]]. Deêze hebieden èn wè een eihen zelfbestier.

=== Steê ===
Hroôtste steê mie inweuners (2025):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=wikitable
|-
! steê || inweuners || hebied
|-
| [[København]] &lt;br&gt; (Kopenhagen) || 667.000 || [[Seêland]]
|-
| [[Aarhus]] / Århus || 301.000 || [[Jutland]]
|-
| [[Odense]] || 185.000 || [[Funen]]
|-
| [[Aalborg]] / Ålborg || 122.000 || Jutland
|-
| [[Esbjerg]] || 72.000 || Jutland
|-
| [[Randers]] || 65.000 || Jutland
|-
| [[Horsens]] || 64.000 || Jutland
|-
| [[Kolding]] || 64.000 || Jutland
|-
| [[Vejle]] || 62.000 || Jutland
|-
| [[Roskilde]] || 53.000 || Seêland
|-
| [[Silkeborg]] || 53.000 || Jutland
|-
| [[Herning]] || 52.000 || Jutland
|-
|}
|
{| class=wikitable
|-
! steê || inweuners || hebied
|-
| [[Hørsholm]] || 48.000 || Seêland
|-
| [[Helsingør]] || 48.000 || Seêland
|-
| [[Næstved]] || 45.000 || Seêland 
|-
| [[Viborg]] || 44.000 || Jutland
|-
| [[Fredericia]] || 42.000 || Jutland
|-
| [[Køge]] || 39.000 || Seêland
|-
| [[Taastrup]] || 38.000 || Seêland
|-
| [[Holstebro]] || 37.000 || Jutland
|-
| [[Hillerød]] || 37.000 || Seêland
|-
| [[Slagelse]] || 36.000 || Seêland
|-
| [[Holbæk]] || 31.000 || Seêland
|-
| [[Sønderborg]] || 28.000 || [[Als]] + Jutland
|-
| [[Svendborg]] || 28.000 || [[Funen]]
|-
| [[Hjørring]] || 26.000 || Jutland
|-
|}
|}

=== Rehio's ===
Sins 1 jannewari 2027 is Denemarken verdeêld in vier rehio's (van 2007 toet 2027 in vuuf). Deêze rehio's vervang'n de voormalihe 14 provincies. Ok 't antal gemeêntes is teruhebrocht van 271 tot 98 gemeêntes. 

De huudihe rehio's zien:

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! rehio || Zeêuws || inw. 2026 || km² || inw./km² || 'oôdstad
|-
| [[Region Midtjylland]] || Midd'n-Jutland || 1.383.000 || 13013 || 106 || [[Viborg]]
|-
| [[Region Nordjylland]] || Noôrd-Jutland || 593.000 || 7884 || 75 || [[Aalborg]]
|-
| [[Region Østdanmark]] ¹ || Oôst-Denemarken || 2.805.000 || 9791 || 286 || [[Sorø]]
|-
| [[Region Syddanmark]] || Zuud-Denemarken || 1.244.000 || 12266 || 101 || [[Vejle]]
|-
|}

¹ toet 2027:
* [[Region Hovedstaden]] - 'Oôdstad
* [[Region Sjælland]] - Seêland

=== Eilan'n ===

{| class=wikitable
|-
|
{| class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Regions of Denmark.jpg|300px|links]]
|-
| [[Plaetje:Denmark islands.PNG|300px|links]]
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:right&quot;
|-
! colspan = 6 | hroôtste eilan'n
|-
! eiland || km² || inw. 2026|| inw./km² || rehio || voormalihe rehio / &lt;br&gt; [[Waddeneiland]]
|-
| [[Ærø]] || 88 || 5.800 || 65 || Syddanmark
|-
| [[Als]] || 321 || 50.000 || 154 || Syddanmark
|-
| [[Amager]] || 96 || 228.000 || 2366 || Østdanmark || Hovedstaden
|-
| [[Anholt]] || 22 || 130 || 6 || Midtjylland
|-
| [[Bornholm]] || 588 || 39.000 || 66 || Østdanmark || Hovedstaden
|-
| [[Falster]] || 514 || 41.000 || 80 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Fanø]] || 56 || 3.300 || 59 || Syddanmark || Waddeneiland
|-
| [[Fur]] || 22 || 740 || 33 || Midtjylland
|-
| Fyn ([[Funen]]) || 2985 || 482.000 || 161 || Syddanmark
|-
| [[Langeland]] || 284 || 12.000 || 41 || Syddanmark
|-
| [[Læsø]] || 118 || 1.700 || 14 || Nordjylland
|-
| [[Lolland]] || 1243 || 56.000 || 45 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Mandø]] || 8 || 33 || 4 || Syddanmark || Waddeneiland
|-
| [[Møn]] || 218 || 8.900 || 41 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Mors]] || 363 || 19.000 || 53 || Nordjylland
|-
| [[Nørrejyske Ø]] / &lt;br&gt; Vendsyssel-Thy || 4686 || 240.000 || 51 || Nordjylland
|-
| [[Rømø]] || 129 || 540 || 4 || Syddanmark || Waddeneiland
|-
| [[Saltholm]] || 16 || 2 || 0,1 || Østdanmark || Hovedstaden
|-
| [[Samsø]] || 114 || 3.600 || 32 || Midtjylland
|-
| Sjælland ([[Seêland]]) || 7031 || 2.429.000 || 345 || Østdanmark || Sjælland + Hovedstaden
|-
| [[Tåsinge]] || 70 || 6.500 || 93 || Syddanmark
|-
|}
|-
|}

== Tael ==
De officiele landstaele in Denemarken is [[Deêns]]. Deêns is de tael van vriewè alle Denen, oewè an de mensen op [[Hroenland]] en de [[Faeröereilan'n]] neffen 't Deêns ok der eihen tael spreek'n. In 't zuuden van Denemarken wor ok [[Duuts]] esprook'n. Andere taelen in Denemarken zien onder are [[Zweeds]], [[Noôrs]] en [[Faeröers]], wat a ok officieel erkend is as een tael.

== Economie ==
Denemarken was tot 1945 oôdzaekelijk een lanbouwland, mè nae deze tied breien de industrële sector hihantisch uut en noe besli de lanbouw nog slechs 5% van 't BNP. Tradisjonele industrieproduct'n van Denemarken komm'n nog uut de visserie en scheepsbouw, mè dit is de leste jaeren ok ofenomen.

De belangriekste uutvoerproduct'n van Denemarken zien lanbouwproduct'n, mesines, meubilair, vleês en vis. Invoerproduct'n zien ok mesines, metaelen en branstoffen. Lan'n wibie a vee ehandeld wor zien Duutsland, Zweden en 't Vereênigd Konienkriek.

== Politiek en bestier ==
Denemarken is een constitutionêle monarchie. Dit wil zèn dat 'er spraeke is van een monarchie hereheêrd deur een hrondwet. Dit is a zo sins [[1953]].

De wethevende macht wor uutevoerd deur de monarch, die a tevens ok staetsoôd is, en 't parlement. 't Parlement, ok wè [[Folketinget]], besti uut 179 man onderebrocht in 1 kaemer. Vooreen, toet oengeveer 1990, was de sociaoldemocraotische partie 't belangriekst, mè 't tie behon te keren en de mensen wiern meer conservaetief en liberaolistisch. Noe besti de rehering dan ok uut een liberaâl-conservaetieve coalitie onger toezicht van de Deênse Volkspartie, of in 't Deêns de 'Dansk Folkeparti'. De uutvoerende macht wor uutevoerd deur de monarch en de ministers.

Van 1972 toet 2024 was [[Margaretha II]] staetsoôd van Denemarken.

=== Parlement ===
Folketinget vanof 1968.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! rowspan=2 | partie
! rowspan=2 | richtieng
! rowspan=2 | richtieng
! colspan=26 | zeêtels
! rowspan=2 | partie
|-
! 2026 || 2022 
! 2019 || 2015 || 2011 
! 2007 || 2005 || 2001 
! 1998 || 1994 || 1990 
! 1988 || 1987 || 1984 
! 1981 || 1979 || 1977 
! 1975 || 1973 || 1971 
! 1968 || 1966 || 1964
! 1960 || 1957 || 1953
|-
| Socialdemokratiet
| centrum
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|50 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|48 || 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|44 
| 45 || 47 || 52 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|63 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|62 || 69 
| 55 || 54 || 56 
| 59 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|68 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|65 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|53 || 46 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|70 
| 62 ||  || 
|  ||  || 
| Socialdemokratiet
|-
| Socialistisk Folkeparti
| (centrum)
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 15
| 14 || 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 
| 23 || 11 || 12 
| 13 || 13 || 15 
| 24 || 27 || 21 
| 21 || 11 || 7 
| 9 || 11 || 17 
| 11 ||  || 
|  ||  || 
| Socialistisk Folkeparti
|-
| Venstre
| centrum
| rechts
| 18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|23 
| 43 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|47 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|46 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|56 
| 42 || 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|29 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|19 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 22 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|21 ! 
| 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || 30 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 ||  || 
|  ||  || 
| Venstre
|-
| Liberal Alliance
| (centrum)
| rechts
| 16 || 14 
| 4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13 || 9 
| 5 ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Liberal Alliance
|-
| Dansk Folkeparti
| (extreêm)
| rechts
| 16 || 5 
| 16 || 37 || 22 
| 25 || 24 || 22 
| 13 ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Dansk Folkeparti
|-
| Moderaterne
| centrum
| (rechts)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 
|  ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Moderaterne
|-
| Konservative
| centrum
| rechts
| 13 || 10 
| 12 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|6 || 8 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 
| 16 || 27 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|30 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|35 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|42 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|26 || 22 || 15 
| 10 || 16 || 31 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|37 ||  || 
|  ||  || 
| Konservative
|-
| Enhedslisten
| (extreêm)
| lienks
| 11 || 9 
| 13 || 14 || 12 
| 4 || 6 || 4 
| 5 || 6 ||  
|  ||  || 5 
| 5 || 6 || 12 
| 11 || 6 ||  
| 4 ||  || 
|  ||  || 
| Enhedslisten
|-
| Radikale Venstre
| centrum
| (lienks)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 7 
| 16 || 8 || 17 
| 9 || 17 || 9 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || 7 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 11 || 10 
| 9 || 10 || 6 
| 13 || 20 || 27 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|27 ||  || 
|  ||  || 
| Radikale Venstre
|-
| Danmarksdemokraterne
| (extreêm)
| rechts 
| 10 || 14 
|  ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Danmarksdemokraterne
|-
| Alternativet
| (centrum)
| lienks
| 5 || 6 
| 5 || 9 || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
| Alternativet
|-
| Borgernes Parti
| extreêm
| rechts
| 4 ||
|  ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Borgernes Parti
|-
| Nye Borgerlige
| extreêm
| rechts
|  || 6 
| 4 ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Nye Borgerlige
|-
| Kristeligt Folkeparti
| centrum
| (rechts)
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 4 
| 4 ||  || 4 
| 4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || 5 || 6 
| 9 || 7 ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| Kristeligt Folkeparti
|-
| Centrum-Demokraterne
| centrum
|
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
| 8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 ! || 9 
| 9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|15 || 6 || 11 
| 4 || 14 ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| Centrum-Demokraterne
|-
| Fremskridtspartiet
| extreêm
| rechts
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
| 4 || 11 || 12 
| 16 || 9 || 6 
| 16 || 20 || 26 
| 24 || 28 ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| Fremskridtspartiet
|-
| Fælles Kurs
| (extreêm)
| lienks
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  || 4 ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| Fælles Kurs
|-
| Danmarks Retsforbund
| centrum
|
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  || 5 || 6 
|  || 5 ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| Danmarks Retsforbund
|-
| onafankelijk
|
|
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  || 1 ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| onafankelijk
|-
! colspan=3 | totael
! 175 || 175 
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! totael
|-
! colspan=3 | coalitie
! 82 || 89 
! 48 || 53 || 107 
! 64 || 70 || 72 
! 70 || 75/70 || 59 
! 67 || 70 || 77 
! 65 || 68 || 65/86 
! 53 || 22 || 70 
! 98 ||  || 
!  ||  || 
! coalitie
|-
|}

[[plaetje:Christiansborg (172307).jpg|thumb|Christiansborg]]

=== Premiers ===
Statsministre vanof 1945.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! statsminister || tied || jaer || partie
|-
| Vilhelm Buhl || 1945 - 1945 || 0 || Socialdemokratiet
|-
| Knud Kristensen || 1945 - 1947 || 2 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1947 - 1950 || 3 || Socialdemokratiet
|-
| Erik Eriksen || 1950 - 1953 || 3 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1953 - 1955 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Hans Christian Hansen || 1955 - 1960 || 5 || Socialdemokratiet
|-
| Viggo Kampmann || 1960 - 1962 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Jens Otto Krag || 1962 - 1968 || 6 || Socialdemokratiet
|-
| Hilmar Baunsgaard || 1968 - 1971 || 3 || Radikale Venstre
|-
| Jens Otto Krag || 1971 - 1972 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Anker Jørgenson || 1972 - 1973 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Hartling || 1973 - 1975 || 2 || Venstre
|-
| Anker Jørgenson || 1975 - 1982 || 7 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Schlüter || 1982 - 1993 || 11 || Konservative
|-
| Poul Nyrup Rasmussen || 1993 - 2001 || 8 || Socialdemokratiet
|-
| Anders Fogh Rasmussen || 2001 - 2009 || 8 || Venstre
|-
| [[Lars Løkke Rasmussen]] || 2009 - 2011 || 2 || Venstre
|-
| Helle Thorning-Schmidt || 2011 - 2015 || 4 || Socialdemokratiet
|-
| [[Lars Løkke Rasmussen]] || 2015 - 2019 || 4 || Venstre
|-
| [[Mette Frederiksen]] || 2019 - noe || 7 || Socialdemokratiet
|-
|}

== Godsdienst ==
De nasjonaâle kerke van Denemarken is de [[lutheranisme|Evanhelisch-Lutherse Kerke]]. Sins [[1849]] besti 't er in Denemarken vrieheid van hodsdienst. 't Christendom kreeg rond 1100 vassen voet in Denemarken. De evanhelisch-lutherse kerke tel 9 bisdommen, wiran de konieng an 't oôd sti. De 2100 gemeêntes worn bestuurd deur een deur de leden hekozen kerkeraed. Ongeveer 85% van de bevolkieng is evanhelisch-luthers, mè de miste hin allin ni kerke bie bruiloften en derhelijke. 

Buuten de evanhelisch-lutherse kerke ei je in Denemarken ok nog de [[Roôms-Kattelieke Kerke]], en ienkele are kerken. Sins [[1953]] ei Denemarken wee een eihen katholieke bisschop. Der zien ongeveer 35.000 katholieken. Ok zien der nog 6500 [[joôden]]. Tevens ken Denemarken ok de bewehieng [[Forn Sidr]] (De ouwe traditie), deze mensen vereêr'n nog de ouwe Scandinavische hood'n zoas Thor en Odin.

== Cultuur ==
Hygge is út behrip voe de Deense cultuur. Hygge ei te maeken mie sfeêr, hezelligeid, mè ok interieur. Ok zurhen onder are eetn en drienk'n voe hygge. Hygge is in 't Ollands je vertaâln bie hezelligeid, mè de Denen zelf vin'n 't nie te vertaâln. Hygge wor beschouwt as de uutdrukkieng voe de Deense mentaliteit.

[[Plaetje:Storebæltsbroen from Sjælland.jpg|thumb|Groôte Beltbrugge]]

== Lienks nae buten ==
* [https://www.landenweb.nl/denemarken/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Denmark Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210705032013/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/denmark/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/denemarken/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/denemarken/ Klimaatinfo] 
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=173 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/denmark_nl Europese Unie]
* [https://historiek.net/c/landen/denemarken/ Historiek]

{{Europa}}

[[Categorie:Denemarken| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>2zclha54bnu8pbl41quyeubwas1gynz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>181178</id>
      <parentid>181177</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T16:16:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Parlement */</comment>
      <origin>181178</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16394" sha1="thj2u5t3g4rosdv41sbew1s7d660riz" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Kongeriget Danmark
 |vlagge=Flag of Denmark.svg
 |waepen=National coat of arms of Denmark.svg
 |locaotie=LocationDenmark.png
 |taelen=[[Deêns]]
 |oôdstad=[[Kopenhagen]]
 |regeriengsvurm=[[Constitutionêle monarchie]]
 |staetsoôd=[[Frederik van Denemarken]]
 |regeriengsleider=[[Mette Frederiksen]]
 |religie=[[Protestants]]
 |km2= 42.954
 |pctwaeter=1,6
 |inweuners= 5.993.000 (2025)
 |dichteid= 140
 |volkslied=[[Der er et yndigt land]]
 |munte=[[Deense kroôn]]
 |valutacode=DKK
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=5 juni
 |tld=dk
 |landcode=DK/DNK
 |tel=45
}}
[[Plaetje:Kaart Denemarken.gif|thumb|Kaerte]]

'''Denemarken''' is een land in [[Noôrd-Europa]], iets hroôter as [[Nederland]], mee 6 meljoen inweuners. 

Den 'oôdstad is [[Kopenhagen]]. 

't Land bestit deêls uut een vasteland, [[Jutland]], en deêls uut een antal eilan'n, weerop den 'oôdstad is 'elege.

't Land hrenst an [[Duutsland]] en via een brugge an [[Zweden]].

== Heografie ==
Denemarken ei mè 1 landhrens en das in 't zuuden van 't land wirat et grens an Duutsland. In 't noôrn ligt 't [[Skagerrak]], in 't oôssen 't [[Kattehat]] en de [[Oôstzeê]] en in 't wessen grens tet an de Noôrdzeê. Denemarken oor bie [[Scandinaovië]] en is helieke ok 't zuudelijkste land van Scandinaovië. 't Besti uut ongeveêr 500 eilan'n en 't hroste stik land is 't schiereiland Jutland. 

Denemarken grens bieni an [[Zweden]], mè wor escheien deur de [[Sont]], een smalle zeêstraete. Der lig echter wè een bruhhe en een tunnel ni Zweden. Denemarken is bieni illemille vlak. An de weskust is tet vlakste, di lihhen de polders tehen 't Deense waddenhebied an. Oe vadder ni 't oôssen, oe euvelachtiher at wor. Ut oôgste punt van Jutland is Yding Skovhøj bie 173 meter. 

't Hroste eiland van Denemarken is [[Seêland]]. Bie een oppervlak van 43.000 km² is Denemarken net iets hrotter dan Nederland. 't Ei echter mè 6 meljoen inweuners dus is vee minder dichtbevolkt.

Denemarken ei twi overzeêse hebiedsdeêl'n, de [[Faeröereilan'n]] en [[Hroenland]]. Deêze hebieden èn wè een eihen zelfbestier.

=== Steê ===
Hroôtste steê mie inweuners (2025):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=wikitable
|-
! steê || inweuners || hebied
|-
| [[København]] &lt;br&gt; (Kopenhagen) || 667.000 || [[Seêland]]
|-
| [[Aarhus]] / Århus || 301.000 || [[Jutland]]
|-
| [[Odense]] || 185.000 || [[Funen]]
|-
| [[Aalborg]] / Ålborg || 122.000 || Jutland
|-
| [[Esbjerg]] || 72.000 || Jutland
|-
| [[Randers]] || 65.000 || Jutland
|-
| [[Horsens]] || 64.000 || Jutland
|-
| [[Kolding]] || 64.000 || Jutland
|-
| [[Vejle]] || 62.000 || Jutland
|-
| [[Roskilde]] || 53.000 || Seêland
|-
| [[Silkeborg]] || 53.000 || Jutland
|-
| [[Herning]] || 52.000 || Jutland
|-
|}
|
{| class=wikitable
|-
! steê || inweuners || hebied
|-
| [[Hørsholm]] || 48.000 || Seêland
|-
| [[Helsingør]] || 48.000 || Seêland
|-
| [[Næstved]] || 45.000 || Seêland 
|-
| [[Viborg]] || 44.000 || Jutland
|-
| [[Fredericia]] || 42.000 || Jutland
|-
| [[Køge]] || 39.000 || Seêland
|-
| [[Taastrup]] || 38.000 || Seêland
|-
| [[Holstebro]] || 37.000 || Jutland
|-
| [[Hillerød]] || 37.000 || Seêland
|-
| [[Slagelse]] || 36.000 || Seêland
|-
| [[Holbæk]] || 31.000 || Seêland
|-
| [[Sønderborg]] || 28.000 || [[Als]] + Jutland
|-
| [[Svendborg]] || 28.000 || [[Funen]]
|-
| [[Hjørring]] || 26.000 || Jutland
|-
|}
|}

=== Rehio's ===
Sins 1 jannewari 2027 is Denemarken verdeêld in vier rehio's (van 2007 toet 2027 in vuuf). Deêze rehio's vervang'n de voormalihe 14 provincies. Ok 't antal gemeêntes is teruhebrocht van 271 tot 98 gemeêntes. 

De huudihe rehio's zien:

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! rehio || Zeêuws || inw. 2026 || km² || inw./km² || 'oôdstad
|-
| [[Region Midtjylland]] || Midd'n-Jutland || 1.383.000 || 13013 || 106 || [[Viborg]]
|-
| [[Region Nordjylland]] || Noôrd-Jutland || 593.000 || 7884 || 75 || [[Aalborg]]
|-
| [[Region Østdanmark]] ¹ || Oôst-Denemarken || 2.805.000 || 9791 || 286 || [[Sorø]]
|-
| [[Region Syddanmark]] || Zuud-Denemarken || 1.244.000 || 12266 || 101 || [[Vejle]]
|-
|}

¹ toet 2027:
* [[Region Hovedstaden]] - 'Oôdstad
* [[Region Sjælland]] - Seêland

=== Eilan'n ===

{| class=wikitable
|-
|
{| class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Regions of Denmark.jpg|300px|links]]
|-
| [[Plaetje:Denmark islands.PNG|300px|links]]
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:right&quot;
|-
! colspan = 6 | hroôtste eilan'n
|-
! eiland || km² || inw. 2026|| inw./km² || rehio || voormalihe rehio / &lt;br&gt; [[Waddeneiland]]
|-
| [[Ærø]] || 88 || 5.800 || 65 || Syddanmark
|-
| [[Als]] || 321 || 50.000 || 154 || Syddanmark
|-
| [[Amager]] || 96 || 228.000 || 2366 || Østdanmark || Hovedstaden
|-
| [[Anholt]] || 22 || 130 || 6 || Midtjylland
|-
| [[Bornholm]] || 588 || 39.000 || 66 || Østdanmark || Hovedstaden
|-
| [[Falster]] || 514 || 41.000 || 80 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Fanø]] || 56 || 3.300 || 59 || Syddanmark || Waddeneiland
|-
| [[Fur]] || 22 || 740 || 33 || Midtjylland
|-
| Fyn ([[Funen]]) || 2985 || 482.000 || 161 || Syddanmark
|-
| [[Langeland]] || 284 || 12.000 || 41 || Syddanmark
|-
| [[Læsø]] || 118 || 1.700 || 14 || Nordjylland
|-
| [[Lolland]] || 1243 || 56.000 || 45 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Mandø]] || 8 || 33 || 4 || Syddanmark || Waddeneiland
|-
| [[Møn]] || 218 || 8.900 || 41 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Mors]] || 363 || 19.000 || 53 || Nordjylland
|-
| [[Nørrejyske Ø]] / &lt;br&gt; Vendsyssel-Thy || 4686 || 240.000 || 51 || Nordjylland
|-
| [[Rømø]] || 129 || 540 || 4 || Syddanmark || Waddeneiland
|-
| [[Saltholm]] || 16 || 2 || 0,1 || Østdanmark || Hovedstaden
|-
| [[Samsø]] || 114 || 3.600 || 32 || Midtjylland
|-
| Sjælland ([[Seêland]]) || 7031 || 2.429.000 || 345 || Østdanmark || Sjælland + Hovedstaden
|-
| [[Tåsinge]] || 70 || 6.500 || 93 || Syddanmark
|-
|}
|-
|}

== Tael ==
De officiele landstaele in Denemarken is [[Deêns]]. Deêns is de tael van vriewè alle Denen, oewè an de mensen op [[Hroenland]] en de [[Faeröereilan'n]] neffen 't Deêns ok der eihen tael spreek'n. In 't zuuden van Denemarken wor ok [[Duuts]] esprook'n. Andere taelen in Denemarken zien onder are [[Zweeds]], [[Noôrs]] en [[Faeröers]], wat a ok officieel erkend is as een tael.

== Economie ==
Denemarken was tot 1945 oôdzaekelijk een lanbouwland, mè nae deze tied breien de industrële sector hihantisch uut en noe besli de lanbouw nog slechs 5% van 't BNP. Tradisjonele industrieproduct'n van Denemarken komm'n nog uut de visserie en scheepsbouw, mè dit is de leste jaeren ok ofenomen.

De belangriekste uutvoerproduct'n van Denemarken zien lanbouwproduct'n, mesines, meubilair, vleês en vis. Invoerproduct'n zien ok mesines, metaelen en branstoffen. Lan'n wibie a vee ehandeld wor zien Duutsland, Zweden en 't Vereênigd Konienkriek.

== Politiek en bestier ==
Denemarken is een constitutionêle monarchie. Dit wil zèn dat 'er spraeke is van een monarchie hereheêrd deur een hrondwet. Dit is a zo sins [[1953]].

De wethevende macht wor uutevoerd deur de monarch, die a tevens ok staetsoôd is, en 't parlement. 't Parlement, ok wè [[Folketinget]], besti uut 179 man onderebrocht in 1 kaemer. Vooreen, toet oengeveer 1990, was de sociaoldemocraotische partie 't belangriekst, mè 't tie behon te keren en de mensen wiern meer conservaetief en liberaolistisch. Noe besti de rehering dan ok uut een liberaâl-conservaetieve coalitie onger toezicht van de Deênse Volkspartie, of in 't Deêns de 'Dansk Folkeparti'. De uutvoerende macht wor uutevoerd deur de monarch en de ministers.

Van 1972 toet 2024 was [[Margaretha II]] staetsoôd van Denemarken.

=== Parlement ===
Folketinget vanof 1968.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! rowspan=2 | partie
! rowspan=2 | richtieng
! rowspan=2 | richtieng
! colspan=26 | zeêtels
! rowspan=2 | partie
|-
! 2026 || 2022 
! 2019 || 2015 || 2011 
! 2007 || 2005 || 2001 
! 1998 || 1994 || 1990 
! 1988 || 1987 || 1984 
! 1981 || 1979 || 1977 
! 1975 || 1973 || 1971 
! 1968 || 1966 || 1964
! 1960 || 1957 || 1953
|-
| Socialdemokratiet
| centrum
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|50 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|48 || 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|44 
| 45 || 47 || 52 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|63 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|62 || 69 
| 55 || 54 || 56 
| 59 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|68 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|65 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|53 || 46 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|70 
| 62 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|69 || 
|  ||  || 
| Socialdemokratiet
|-
| Socialistisk Folkeparti
| (centrum)
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 15
| 14 || 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 
| 23 || 11 || 12 
| 13 || 13 || 15 
| 24 || 27 || 21 
| 21 || 11 || 7 
| 9 || 11 || 17 
| 11 || 20 || 
|  ||  || 
| Socialistisk Folkeparti
|-
| Venstre
| centrum
| rechts
| 18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|23 
| 43 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|47 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|46 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|56 
| 42 || 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|29 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|19 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 22 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|21 ! 
| 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || 30 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || 35 || 
|  ||  || 
| Venstre
|-
| Liberal Alliance
| (centrum)
| rechts
| 16 || 14 
| 4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13 || 9 
| 5 ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Liberal Alliance
|-
| Dansk Folkeparti
| (extreêm)
| rechts
| 16 || 5 
| 16 || 37 || 22 
| 25 || 24 || 22 
| 13 ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Dansk Folkeparti
|-
| Moderaterne
| centrum
| (rechts)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 
|  ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Moderaterne
|-
| Konservative
| centrum
| rechts
| 13 || 10 
| 12 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|6 || 8 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 
| 16 || 27 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|30 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|35 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|42 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|26 || 22 || 15 
| 10 || 16 || 31 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|37 || 34 || 
|  ||  || 
| Konservative
|-
| Enhedslisten
| (extreêm)
| lienks
| 11 || 9 
| 13 || 14 || 12 
| 4 || 6 || 4 
| 5 || 6 ||  
|  ||  || 5 
| 5 || 6 || 12 
| 11 || 6 ||  
| 4 ||  || 
|  ||  || 
| Enhedslisten
|-
| Radikale Venstre
| centrum
| (lienks)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 7 
| 16 || 8 || 17 
| 9 || 17 || 9 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || 7 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 11 || 10 
| 9 || 10 || 6 
| 13 || 20 || 27 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|27 || 13 || 
|  ||  || 
| Radikale Venstre
|-
| Danmarksdemokraterne
| (extreêm)
| rechts 
| 10 || 14 
|  ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Danmarksdemokraterne
|-
| Alternativet
| (centrum)
| lienks
| 5 || 6 
| 5 || 9 || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
| Alternativet
|-
| Borgernes Parti
| extreêm
| rechts
| 4 ||
|  ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Borgernes Parti
|-
| Nye Borgerlige
| extreêm
| rechts
|  || 6 
| 4 ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Nye Borgerlige
|-
| Kristeligt Folkeparti
| centrum
| (rechts)
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 4 
| 4 ||  || 4 
| 4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || 5 || 6 
| 9 || 7 ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| Kristeligt Folkeparti
|-
| Centrum-Demokraterne
| centrum
|
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
| 8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 ! || 9 
| 9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|15 || 6 || 11 
| 4 || 14 ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| Centrum-Demokraterne
|-
| Fremskridtspartiet
| extreêm
| rechts
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
| 4 || 11 || 12 
| 16 || 9 || 6 
| 16 || 20 || 26 
| 24 || 28 ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| Fremskridtspartiet
|-
| Fælles Kurs
| (extreêm)
| lienks
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  || 4 ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| Fælles Kurs
|-
| Danmarks Retsforbund
| centrum
|
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  || 5 || 6 
|  || 5 ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| Danmarks Retsforbund
|-
| Liberalt Centrum
| centrum
| rechts
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  || 4 || 
|  ||  || 
| Liberalt Centrum
|-
| onafankelijk
|
|
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  || 1 ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| onafankelijk
|-
! colspan=3 | totael
! 175 || 175 
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! totael
|-
! colspan=3 | coalitie
! 82 || 89 
! 48 || 53 || 107 
! 64 || 70 || 72 
! 70 || 75/70 || 59 
! 67 || 70 || 77 
! 65 || 68 || 65/86 
! 53 || 22 || 70 
! 98 || 69 || 
!  ||  || 
! coalitie
|-
|}

[[plaetje:Christiansborg (172307).jpg|thumb|Christiansborg]]

=== Premiers ===
Statsministre vanof 1945.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! statsminister || tied || jaer || partie
|-
| Vilhelm Buhl || 1945 - 1945 || 0 || Socialdemokratiet
|-
| Knud Kristensen || 1945 - 1947 || 2 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1947 - 1950 || 3 || Socialdemokratiet
|-
| Erik Eriksen || 1950 - 1953 || 3 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1953 - 1955 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Hans Christian Hansen || 1955 - 1960 || 5 || Socialdemokratiet
|-
| Viggo Kampmann || 1960 - 1962 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Jens Otto Krag || 1962 - 1968 || 6 || Socialdemokratiet
|-
| Hilmar Baunsgaard || 1968 - 1971 || 3 || Radikale Venstre
|-
| Jens Otto Krag || 1971 - 1972 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Anker Jørgenson || 1972 - 1973 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Hartling || 1973 - 1975 || 2 || Venstre
|-
| Anker Jørgenson || 1975 - 1982 || 7 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Schlüter || 1982 - 1993 || 11 || Konservative
|-
| Poul Nyrup Rasmussen || 1993 - 2001 || 8 || Socialdemokratiet
|-
| Anders Fogh Rasmussen || 2001 - 2009 || 8 || Venstre
|-
| [[Lars Løkke Rasmussen]] || 2009 - 2011 || 2 || Venstre
|-
| Helle Thorning-Schmidt || 2011 - 2015 || 4 || Socialdemokratiet
|-
| [[Lars Løkke Rasmussen]] || 2015 - 2019 || 4 || Venstre
|-
| [[Mette Frederiksen]] || 2019 - noe || 7 || Socialdemokratiet
|-
|}

== Godsdienst ==
De nasjonaâle kerke van Denemarken is de [[lutheranisme|Evanhelisch-Lutherse Kerke]]. Sins [[1849]] besti 't er in Denemarken vrieheid van hodsdienst. 't Christendom kreeg rond 1100 vassen voet in Denemarken. De evanhelisch-lutherse kerke tel 9 bisdommen, wiran de konieng an 't oôd sti. De 2100 gemeêntes worn bestuurd deur een deur de leden hekozen kerkeraed. Ongeveer 85% van de bevolkieng is evanhelisch-luthers, mè de miste hin allin ni kerke bie bruiloften en derhelijke. 

Buuten de evanhelisch-lutherse kerke ei je in Denemarken ok nog de [[Roôms-Kattelieke Kerke]], en ienkele are kerken. Sins [[1953]] ei Denemarken wee een eihen katholieke bisschop. Der zien ongeveer 35.000 katholieken. Ok zien der nog 6500 [[joôden]]. Tevens ken Denemarken ok de bewehieng [[Forn Sidr]] (De ouwe traditie), deze mensen vereêr'n nog de ouwe Scandinavische hood'n zoas Thor en Odin.

== Cultuur ==
Hygge is út behrip voe de Deense cultuur. Hygge ei te maeken mie sfeêr, hezelligeid, mè ok interieur. Ok zurhen onder are eetn en drienk'n voe hygge. Hygge is in 't Ollands je vertaâln bie hezelligeid, mè de Denen zelf vin'n 't nie te vertaâln. Hygge wor beschouwt as de uutdrukkieng voe de Deense mentaliteit.

[[Plaetje:Storebæltsbroen from Sjælland.jpg|thumb|Groôte Beltbrugge]]

== Lienks nae buten ==
* [https://www.landenweb.nl/denemarken/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Denmark Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210705032013/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/denmark/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/denemarken/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/denemarken/ Klimaatinfo] 
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=173 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/denmark_nl Europese Unie]
* [https://historiek.net/c/landen/denemarken/ Historiek]

{{Europa}}

[[Categorie:Denemarken| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>thj2u5t3g4rosdv41sbew1s7d660riz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>181179</id>
      <parentid>181178</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T18:51:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Parlement */</comment>
      <origin>181179</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16598" sha1="ih9nteyg1bpzvcaq0rd5naeyjmsijja" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Kongeriget Danmark
 |vlagge=Flag of Denmark.svg
 |waepen=National coat of arms of Denmark.svg
 |locaotie=LocationDenmark.png
 |taelen=[[Deêns]]
 |oôdstad=[[Kopenhagen]]
 |regeriengsvurm=[[Constitutionêle monarchie]]
 |staetsoôd=[[Frederik van Denemarken]]
 |regeriengsleider=[[Mette Frederiksen]]
 |religie=[[Protestants]]
 |km2= 42.954
 |pctwaeter=1,6
 |inweuners= 5.993.000 (2025)
 |dichteid= 140
 |volkslied=[[Der er et yndigt land]]
 |munte=[[Deense kroôn]]
 |valutacode=DKK
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=5 juni
 |tld=dk
 |landcode=DK/DNK
 |tel=45
}}
[[Plaetje:Kaart Denemarken.gif|thumb|Kaerte]]

'''Denemarken''' is een land in [[Noôrd-Europa]], iets hroôter as [[Nederland]], mee 6 meljoen inweuners. 

Den 'oôdstad is [[Kopenhagen]]. 

't Land bestit deêls uut een vasteland, [[Jutland]], en deêls uut een antal eilan'n, weerop den 'oôdstad is 'elege.

't Land hrenst an [[Duutsland]] en via een brugge an [[Zweden]].

== Heografie ==
Denemarken ei mè 1 landhrens en das in 't zuuden van 't land wirat et grens an Duutsland. In 't noôrn ligt 't [[Skagerrak]], in 't oôssen 't [[Kattehat]] en de [[Oôstzeê]] en in 't wessen grens tet an de Noôrdzeê. Denemarken oor bie [[Scandinaovië]] en is helieke ok 't zuudelijkste land van Scandinaovië. 't Besti uut ongeveêr 500 eilan'n en 't hroste stik land is 't schiereiland Jutland. 

Denemarken grens bieni an [[Zweden]], mè wor escheien deur de [[Sont]], een smalle zeêstraete. Der lig echter wè een bruhhe en een tunnel ni Zweden. Denemarken is bieni illemille vlak. An de weskust is tet vlakste, di lihhen de polders tehen 't Deense waddenhebied an. Oe vadder ni 't oôssen, oe euvelachtiher at wor. Ut oôgste punt van Jutland is Yding Skovhøj bie 173 meter. 

't Hroste eiland van Denemarken is [[Seêland]]. Bie een oppervlak van 43.000 km² is Denemarken net iets hrotter dan Nederland. 't Ei echter mè 6 meljoen inweuners dus is vee minder dichtbevolkt.

Denemarken ei twi overzeêse hebiedsdeêl'n, de [[Faeröereilan'n]] en [[Hroenland]]. Deêze hebieden èn wè een eihen zelfbestier.

=== Steê ===
Hroôtste steê mie inweuners (2025):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=wikitable
|-
! steê || inweuners || hebied
|-
| [[København]] &lt;br&gt; (Kopenhagen) || 667.000 || [[Seêland]]
|-
| [[Aarhus]] / Århus || 301.000 || [[Jutland]]
|-
| [[Odense]] || 185.000 || [[Funen]]
|-
| [[Aalborg]] / Ålborg || 122.000 || Jutland
|-
| [[Esbjerg]] || 72.000 || Jutland
|-
| [[Randers]] || 65.000 || Jutland
|-
| [[Horsens]] || 64.000 || Jutland
|-
| [[Kolding]] || 64.000 || Jutland
|-
| [[Vejle]] || 62.000 || Jutland
|-
| [[Roskilde]] || 53.000 || Seêland
|-
| [[Silkeborg]] || 53.000 || Jutland
|-
| [[Herning]] || 52.000 || Jutland
|-
|}
|
{| class=wikitable
|-
! steê || inweuners || hebied
|-
| [[Hørsholm]] || 48.000 || Seêland
|-
| [[Helsingør]] || 48.000 || Seêland
|-
| [[Næstved]] || 45.000 || Seêland 
|-
| [[Viborg]] || 44.000 || Jutland
|-
| [[Fredericia]] || 42.000 || Jutland
|-
| [[Køge]] || 39.000 || Seêland
|-
| [[Taastrup]] || 38.000 || Seêland
|-
| [[Holstebro]] || 37.000 || Jutland
|-
| [[Hillerød]] || 37.000 || Seêland
|-
| [[Slagelse]] || 36.000 || Seêland
|-
| [[Holbæk]] || 31.000 || Seêland
|-
| [[Sønderborg]] || 28.000 || [[Als]] + Jutland
|-
| [[Svendborg]] || 28.000 || [[Funen]]
|-
| [[Hjørring]] || 26.000 || Jutland
|-
|}
|}

=== Rehio's ===
Sins 1 jannewari 2027 is Denemarken verdeêld in vier rehio's (van 2007 toet 2027 in vuuf). Deêze rehio's vervang'n de voormalihe 14 provincies. Ok 't antal gemeêntes is teruhebrocht van 271 tot 98 gemeêntes. 

De huudihe rehio's zien:

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! rehio || Zeêuws || inw. 2026 || km² || inw./km² || 'oôdstad
|-
| [[Region Midtjylland]] || Midd'n-Jutland || 1.383.000 || 13013 || 106 || [[Viborg]]
|-
| [[Region Nordjylland]] || Noôrd-Jutland || 593.000 || 7884 || 75 || [[Aalborg]]
|-
| [[Region Østdanmark]] ¹ || Oôst-Denemarken || 2.805.000 || 9791 || 286 || [[Sorø]]
|-
| [[Region Syddanmark]] || Zuud-Denemarken || 1.244.000 || 12266 || 101 || [[Vejle]]
|-
|}

¹ toet 2027:
* [[Region Hovedstaden]] - 'Oôdstad
* [[Region Sjælland]] - Seêland

=== Eilan'n ===

{| class=wikitable
|-
|
{| class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Regions of Denmark.jpg|300px|links]]
|-
| [[Plaetje:Denmark islands.PNG|300px|links]]
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:right&quot;
|-
! colspan = 6 | hroôtste eilan'n
|-
! eiland || km² || inw. 2026|| inw./km² || rehio || voormalihe rehio / &lt;br&gt; [[Waddeneiland]]
|-
| [[Ærø]] || 88 || 5.800 || 65 || Syddanmark
|-
| [[Als]] || 321 || 50.000 || 154 || Syddanmark
|-
| [[Amager]] || 96 || 228.000 || 2366 || Østdanmark || Hovedstaden
|-
| [[Anholt]] || 22 || 130 || 6 || Midtjylland
|-
| [[Bornholm]] || 588 || 39.000 || 66 || Østdanmark || Hovedstaden
|-
| [[Falster]] || 514 || 41.000 || 80 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Fanø]] || 56 || 3.300 || 59 || Syddanmark || Waddeneiland
|-
| [[Fur]] || 22 || 740 || 33 || Midtjylland
|-
| Fyn ([[Funen]]) || 2985 || 482.000 || 161 || Syddanmark
|-
| [[Langeland]] || 284 || 12.000 || 41 || Syddanmark
|-
| [[Læsø]] || 118 || 1.700 || 14 || Nordjylland
|-
| [[Lolland]] || 1243 || 56.000 || 45 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Mandø]] || 8 || 33 || 4 || Syddanmark || Waddeneiland
|-
| [[Møn]] || 218 || 8.900 || 41 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Mors]] || 363 || 19.000 || 53 || Nordjylland
|-
| [[Nørrejyske Ø]] / &lt;br&gt; Vendsyssel-Thy || 4686 || 240.000 || 51 || Nordjylland
|-
| [[Rømø]] || 129 || 540 || 4 || Syddanmark || Waddeneiland
|-
| [[Saltholm]] || 16 || 2 || 0,1 || Østdanmark || Hovedstaden
|-
| [[Samsø]] || 114 || 3.600 || 32 || Midtjylland
|-
| Sjælland ([[Seêland]]) || 7031 || 2.429.000 || 345 || Østdanmark || Sjælland + Hovedstaden
|-
| [[Tåsinge]] || 70 || 6.500 || 93 || Syddanmark
|-
|}
|-
|}

== Tael ==
De officiele landstaele in Denemarken is [[Deêns]]. Deêns is de tael van vriewè alle Denen, oewè an de mensen op [[Hroenland]] en de [[Faeröereilan'n]] neffen 't Deêns ok der eihen tael spreek'n. In 't zuuden van Denemarken wor ok [[Duuts]] esprook'n. Andere taelen in Denemarken zien onder are [[Zweeds]], [[Noôrs]] en [[Faeröers]], wat a ok officieel erkend is as een tael.

== Economie ==
Denemarken was tot 1945 oôdzaekelijk een lanbouwland, mè nae deze tied breien de industrële sector hihantisch uut en noe besli de lanbouw nog slechs 5% van 't BNP. Tradisjonele industrieproduct'n van Denemarken komm'n nog uut de visserie en scheepsbouw, mè dit is de leste jaeren ok ofenomen.

De belangriekste uutvoerproduct'n van Denemarken zien lanbouwproduct'n, mesines, meubilair, vleês en vis. Invoerproduct'n zien ok mesines, metaelen en branstoffen. Lan'n wibie a vee ehandeld wor zien Duutsland, Zweden en 't Vereênigd Konienkriek.

== Politiek en bestier ==
Denemarken is een constitutionêle monarchie. Dit wil zèn dat 'er spraeke is van een monarchie hereheêrd deur een hrondwet. Dit is a zo sins [[1953]].

De wethevende macht wor uutevoerd deur de monarch, die a tevens ok staetsoôd is, en 't parlement. 't Parlement, ok wè [[Folketinget]], besti uut 179 man onderebrocht in 1 kaemer. Vooreen, toet oengeveer 1990, was de sociaoldemocraotische partie 't belangriekst, mè 't tie behon te keren en de mensen wiern meer conservaetief en liberaolistisch. Noe besti de rehering dan ok uut een liberaâl-conservaetieve coalitie onger toezicht van de Deênse Volkspartie, of in 't Deêns de 'Dansk Folkeparti'. De uutvoerende macht wor uutevoerd deur de monarch en de ministers.

Van 1972 toet 2024 was [[Margaretha II]] staetsoôd van Denemarken.

=== Parlement ===
Folketinget vanof 1968.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! rowspan=2 | partie
! rowspan=2 | richtieng
! rowspan=2 | richtieng
! colspan=26 | zeêtels
! rowspan=2 | partie
|-
! 2026 || 2022 
! 2019 || 2015 || 2011 
! 2007 || 2005 || 2001 
! 1998 || 1994 || 1990 
! 1988 || 1987 || 1984 
! 1981 || 1979 || 1977 
! 1975 || 1973 || 1971 
! 1968 || 1966 || 1964
! 1960 || 1957 || 1953
|-
| Socialdemokratiet
| centrum
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|50 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|48 || 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|44 
| 45 || 47 || 52 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|63 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|62 || 69 
| 55 || 54 || 56 
| 59 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|68 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|65 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|53 || 46 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|70 
| 62 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|69 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|76
|  ||  || 
| Socialdemokratiet
|-
| Socialistisk Folkeparti
| (centrum)
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 15
| 14 || 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 
| 23 || 11 || 12 
| 13 || 13 || 15 
| 24 || 27 || 21 
| 21 || 11 || 7 
| 9 || 11 || 17 
| 11 || 20 || 10
|  ||  || 
| Socialistisk Folkeparti
|-
| Venstre
| centrum
| rechts
| 18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|23 
| 43 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|47 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|46 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|56 
| 42 || 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|29 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|19 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 22 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|21 ! 
| 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || 30 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || 35 || 38
|  ||  || 
| Venstre
|-
| Liberal Alliance
| (centrum)
| rechts
| 16 || 14 
| 4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13 || 9 
| 5 ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Liberal Alliance
|-
| Dansk Folkeparti
| (extreêm)
| rechts
| 16 || 5 
| 16 || 37 || 22 
| 25 || 24 || 22 
| 13 ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Dansk Folkeparti
|-
| Moderaterne
| centrum
| (rechts)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 
|  ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Moderaterne
|-
| Konservative
| centrum
| rechts
| 13 || 10 
| 12 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|6 || 8 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 
| 16 || 27 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|30 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|35 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|42 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|26 || 22 || 15 
| 10 || 16 || 31 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|37 || 34 || 36
|  ||  || 
| Konservative
|-
| Enhedslisten
| (extreêm)
| lienks
| 11 || 9 
| 13 || 14 || 12 
| 4 || 6 || 4 
| 5 || 6 ||  
|  ||  || 5 
| 5 || 6 || 12 
| 11 || 6 ||  
| 4 ||  || 
|  ||  || 
| Enhedslisten
|-
| Radikale Venstre
| centrum
| (lienks)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 7 
| 16 || 8 || 17 
| 9 || 17 || 9 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || 7 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 11 || 10 
| 9 || 10 || 6 
| 13 || 20 || 27 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|27 || 13 || 10
|  ||  || 
| Radikale Venstre
|-
| Danmarksdemokraterne
| (extreêm)
| rechts 
| 10 || 14 
|  ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Danmarksdemokraterne
|-
| Alternativet
| (centrum)
| lienks
| 5 || 6 
| 5 || 9 || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
| Alternativet
|-
| Borgernes Parti
| extreêm
| rechts
| 4 ||
|  ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Borgernes Parti
|-
| Nye Borgerlige
| extreêm
| rechts
|  || 6 
| 4 ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Nye Borgerlige
|-
| Kristeligt Folkeparti
| centrum
| (rechts)
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 4 
| 4 ||  || 4 
| 4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || 5 || 6 
| 9 || 7 ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| Kristeligt Folkeparti
|-
| Centrum-Demokraterne
| centrum
|
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
| 8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 ! || 9 
| 9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|15 || 6 || 11 
| 4 || 14 ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| Centrum-Demokraterne
|-
| Fremskridtspartiet
| extreêm
| rechts
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
| 4 || 11 || 12 
| 16 || 9 || 6 
| 16 || 20 || 26 
| 24 || 28 ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| Fremskridtspartiet
|-
| Fælles Kurs
| (extreêm)
| lienks
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  || 4 ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| Fælles Kurs
|-
| Danmarks Retsforbund
| centrum
|
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  || 5 || 6 
|  || 5 ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| Danmarks Retsforbund
|-
| Liberalt Centrum
| centrum
| rechts
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  || 4 || 
|  ||  || 
| Liberalt Centrum
|-
| De Uafhængige
| centrum
| rechts
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 5
|  ||  || 
| De Uafhængige
|-
| onafankelijk
| centrum
| rechts
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  || 1 ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| onafankelijk
|-
! colspan=3 | totael
! 175 || 175 
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! totael
|-
! colspan=3 | coalitie
! 82 || 89 
! 48 || 53 || 107 
! 64 || 70 || 72 
! 70 || 75/70 || 59 
! 67 || 70 || 77 
! 65 || 68 || 65/86 
! 53 || 22 || 70 
! 98 || 69 || 76
!  ||  || 
! coalitie
|-
|}

[[plaetje:Christiansborg (172307).jpg|thumb|Christiansborg]]

=== Premiers ===
Statsministre vanof 1945.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! statsminister || tied || jaer || partie
|-
| Vilhelm Buhl || 1945 - 1945 || 0 || Socialdemokratiet
|-
| Knud Kristensen || 1945 - 1947 || 2 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1947 - 1950 || 3 || Socialdemokratiet
|-
| Erik Eriksen || 1950 - 1953 || 3 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1953 - 1955 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Hans Christian Hansen || 1955 - 1960 || 5 || Socialdemokratiet
|-
| Viggo Kampmann || 1960 - 1962 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Jens Otto Krag || 1962 - 1968 || 6 || Socialdemokratiet
|-
| Hilmar Baunsgaard || 1968 - 1971 || 3 || Radikale Venstre
|-
| Jens Otto Krag || 1971 - 1972 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Anker Jørgenson || 1972 - 1973 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Hartling || 1973 - 1975 || 2 || Venstre
|-
| Anker Jørgenson || 1975 - 1982 || 7 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Schlüter || 1982 - 1993 || 11 || Konservative
|-
| Poul Nyrup Rasmussen || 1993 - 2001 || 8 || Socialdemokratiet
|-
| Anders Fogh Rasmussen || 2001 - 2009 || 8 || Venstre
|-
| [[Lars Løkke Rasmussen]] || 2009 - 2011 || 2 || Venstre
|-
| Helle Thorning-Schmidt || 2011 - 2015 || 4 || Socialdemokratiet
|-
| [[Lars Løkke Rasmussen]] || 2015 - 2019 || 4 || Venstre
|-
| [[Mette Frederiksen]] || 2019 - noe || 7 || Socialdemokratiet
|-
|}

== Godsdienst ==
De nasjonaâle kerke van Denemarken is de [[lutheranisme|Evanhelisch-Lutherse Kerke]]. Sins [[1849]] besti 't er in Denemarken vrieheid van hodsdienst. 't Christendom kreeg rond 1100 vassen voet in Denemarken. De evanhelisch-lutherse kerke tel 9 bisdommen, wiran de konieng an 't oôd sti. De 2100 gemeêntes worn bestuurd deur een deur de leden hekozen kerkeraed. Ongeveer 85% van de bevolkieng is evanhelisch-luthers, mè de miste hin allin ni kerke bie bruiloften en derhelijke. 

Buuten de evanhelisch-lutherse kerke ei je in Denemarken ok nog de [[Roôms-Kattelieke Kerke]], en ienkele are kerken. Sins [[1953]] ei Denemarken wee een eihen katholieke bisschop. Der zien ongeveer 35.000 katholieken. Ok zien der nog 6500 [[joôden]]. Tevens ken Denemarken ok de bewehieng [[Forn Sidr]] (De ouwe traditie), deze mensen vereêr'n nog de ouwe Scandinavische hood'n zoas Thor en Odin.

== Cultuur ==
Hygge is út behrip voe de Deense cultuur. Hygge ei te maeken mie sfeêr, hezelligeid, mè ok interieur. Ok zurhen onder are eetn en drienk'n voe hygge. Hygge is in 't Ollands je vertaâln bie hezelligeid, mè de Denen zelf vin'n 't nie te vertaâln. Hygge wor beschouwt as de uutdrukkieng voe de Deense mentaliteit.

[[Plaetje:Storebæltsbroen from Sjælland.jpg|thumb|Groôte Beltbrugge]]

== Lienks nae buten ==
* [https://www.landenweb.nl/denemarken/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Denmark Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210705032013/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/denmark/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/denemarken/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/denemarken/ Klimaatinfo] 
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=173 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/denmark_nl Europese Unie]
* [https://historiek.net/c/landen/denemarken/ Historiek]

{{Europa}}

[[Categorie:Denemarken| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>ih9nteyg1bpzvcaq0rd5naeyjmsijja</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>181180</id>
      <parentid>181179</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T19:22:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Parlement */</comment>
      <origin>181180</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16764" sha1="dc9bugl92pzc742cfvts4mzgupc3lyb" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Kongeriget Danmark
 |vlagge=Flag of Denmark.svg
 |waepen=National coat of arms of Denmark.svg
 |locaotie=LocationDenmark.png
 |taelen=[[Deêns]]
 |oôdstad=[[Kopenhagen]]
 |regeriengsvurm=[[Constitutionêle monarchie]]
 |staetsoôd=[[Frederik van Denemarken]]
 |regeriengsleider=[[Mette Frederiksen]]
 |religie=[[Protestants]]
 |km2= 42.954
 |pctwaeter=1,6
 |inweuners= 5.993.000 (2025)
 |dichteid= 140
 |volkslied=[[Der er et yndigt land]]
 |munte=[[Deense kroôn]]
 |valutacode=DKK
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=5 juni
 |tld=dk
 |landcode=DK/DNK
 |tel=45
}}
[[Plaetje:Kaart Denemarken.gif|thumb|Kaerte]]

'''Denemarken''' is een land in [[Noôrd-Europa]], iets hroôter as [[Nederland]], mee 6 meljoen inweuners. 

Den 'oôdstad is [[Kopenhagen]]. 

't Land bestit deêls uut een vasteland, [[Jutland]], en deêls uut een antal eilan'n, weerop den 'oôdstad is 'elege.

't Land hrenst an [[Duutsland]] en via een brugge an [[Zweden]].

== Heografie ==
Denemarken ei mè 1 landhrens en das in 't zuuden van 't land wirat et grens an Duutsland. In 't noôrn ligt 't [[Skagerrak]], in 't oôssen 't [[Kattehat]] en de [[Oôstzeê]] en in 't wessen grens tet an de Noôrdzeê. Denemarken oor bie [[Scandinaovië]] en is helieke ok 't zuudelijkste land van Scandinaovië. 't Besti uut ongeveêr 500 eilan'n en 't hroste stik land is 't schiereiland Jutland. 

Denemarken grens bieni an [[Zweden]], mè wor escheien deur de [[Sont]], een smalle zeêstraete. Der lig echter wè een bruhhe en een tunnel ni Zweden. Denemarken is bieni illemille vlak. An de weskust is tet vlakste, di lihhen de polders tehen 't Deense waddenhebied an. Oe vadder ni 't oôssen, oe euvelachtiher at wor. Ut oôgste punt van Jutland is Yding Skovhøj bie 173 meter. 

't Hroste eiland van Denemarken is [[Seêland]]. Bie een oppervlak van 43.000 km² is Denemarken net iets hrotter dan Nederland. 't Ei echter mè 6 meljoen inweuners dus is vee minder dichtbevolkt.

Denemarken ei twi overzeêse hebiedsdeêl'n, de [[Faeröereilan'n]] en [[Hroenland]]. Deêze hebieden èn wè een eihen zelfbestier.

=== Steê ===
Hroôtste steê mie inweuners (2025):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=wikitable
|-
! steê || inweuners || hebied
|-
| [[København]] &lt;br&gt; (Kopenhagen) || 667.000 || [[Seêland]]
|-
| [[Aarhus]] / Århus || 301.000 || [[Jutland]]
|-
| [[Odense]] || 185.000 || [[Funen]]
|-
| [[Aalborg]] / Ålborg || 122.000 || Jutland
|-
| [[Esbjerg]] || 72.000 || Jutland
|-
| [[Randers]] || 65.000 || Jutland
|-
| [[Horsens]] || 64.000 || Jutland
|-
| [[Kolding]] || 64.000 || Jutland
|-
| [[Vejle]] || 62.000 || Jutland
|-
| [[Roskilde]] || 53.000 || Seêland
|-
| [[Silkeborg]] || 53.000 || Jutland
|-
| [[Herning]] || 52.000 || Jutland
|-
|}
|
{| class=wikitable
|-
! steê || inweuners || hebied
|-
| [[Hørsholm]] || 48.000 || Seêland
|-
| [[Helsingør]] || 48.000 || Seêland
|-
| [[Næstved]] || 45.000 || Seêland 
|-
| [[Viborg]] || 44.000 || Jutland
|-
| [[Fredericia]] || 42.000 || Jutland
|-
| [[Køge]] || 39.000 || Seêland
|-
| [[Taastrup]] || 38.000 || Seêland
|-
| [[Holstebro]] || 37.000 || Jutland
|-
| [[Hillerød]] || 37.000 || Seêland
|-
| [[Slagelse]] || 36.000 || Seêland
|-
| [[Holbæk]] || 31.000 || Seêland
|-
| [[Sønderborg]] || 28.000 || [[Als]] + Jutland
|-
| [[Svendborg]] || 28.000 || [[Funen]]
|-
| [[Hjørring]] || 26.000 || Jutland
|-
|}
|}

=== Rehio's ===
Sins 1 jannewari 2027 is Denemarken verdeêld in vier rehio's (van 2007 toet 2027 in vuuf). Deêze rehio's vervang'n de voormalihe 14 provincies. Ok 't antal gemeêntes is teruhebrocht van 271 tot 98 gemeêntes. 

De huudihe rehio's zien:

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! rehio || Zeêuws || inw. 2026 || km² || inw./km² || 'oôdstad
|-
| [[Region Midtjylland]] || Midd'n-Jutland || 1.383.000 || 13013 || 106 || [[Viborg]]
|-
| [[Region Nordjylland]] || Noôrd-Jutland || 593.000 || 7884 || 75 || [[Aalborg]]
|-
| [[Region Østdanmark]] ¹ || Oôst-Denemarken || 2.805.000 || 9791 || 286 || [[Sorø]]
|-
| [[Region Syddanmark]] || Zuud-Denemarken || 1.244.000 || 12266 || 101 || [[Vejle]]
|-
|}

¹ toet 2027:
* [[Region Hovedstaden]] - 'Oôdstad
* [[Region Sjælland]] - Seêland

=== Eilan'n ===

{| class=wikitable
|-
|
{| class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Regions of Denmark.jpg|300px|links]]
|-
| [[Plaetje:Denmark islands.PNG|300px|links]]
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:right&quot;
|-
! colspan = 6 | hroôtste eilan'n
|-
! eiland || km² || inw. 2026|| inw./km² || rehio || voormalihe rehio / &lt;br&gt; [[Waddeneiland]]
|-
| [[Ærø]] || 88 || 5.800 || 65 || Syddanmark
|-
| [[Als]] || 321 || 50.000 || 154 || Syddanmark
|-
| [[Amager]] || 96 || 228.000 || 2366 || Østdanmark || Hovedstaden
|-
| [[Anholt]] || 22 || 130 || 6 || Midtjylland
|-
| [[Bornholm]] || 588 || 39.000 || 66 || Østdanmark || Hovedstaden
|-
| [[Falster]] || 514 || 41.000 || 80 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Fanø]] || 56 || 3.300 || 59 || Syddanmark || Waddeneiland
|-
| [[Fur]] || 22 || 740 || 33 || Midtjylland
|-
| Fyn ([[Funen]]) || 2985 || 482.000 || 161 || Syddanmark
|-
| [[Langeland]] || 284 || 12.000 || 41 || Syddanmark
|-
| [[Læsø]] || 118 || 1.700 || 14 || Nordjylland
|-
| [[Lolland]] || 1243 || 56.000 || 45 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Mandø]] || 8 || 33 || 4 || Syddanmark || Waddeneiland
|-
| [[Møn]] || 218 || 8.900 || 41 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Mors]] || 363 || 19.000 || 53 || Nordjylland
|-
| [[Nørrejyske Ø]] / &lt;br&gt; Vendsyssel-Thy || 4686 || 240.000 || 51 || Nordjylland
|-
| [[Rømø]] || 129 || 540 || 4 || Syddanmark || Waddeneiland
|-
| [[Saltholm]] || 16 || 2 || 0,1 || Østdanmark || Hovedstaden
|-
| [[Samsø]] || 114 || 3.600 || 32 || Midtjylland
|-
| Sjælland ([[Seêland]]) || 7031 || 2.429.000 || 345 || Østdanmark || Sjælland + Hovedstaden
|-
| [[Tåsinge]] || 70 || 6.500 || 93 || Syddanmark
|-
|}
|-
|}

== Tael ==
De officiele landstaele in Denemarken is [[Deêns]]. Deêns is de tael van vriewè alle Denen, oewè an de mensen op [[Hroenland]] en de [[Faeröereilan'n]] neffen 't Deêns ok der eihen tael spreek'n. In 't zuuden van Denemarken wor ok [[Duuts]] esprook'n. Andere taelen in Denemarken zien onder are [[Zweeds]], [[Noôrs]] en [[Faeröers]], wat a ok officieel erkend is as een tael.

== Economie ==
Denemarken was tot 1945 oôdzaekelijk een lanbouwland, mè nae deze tied breien de industrële sector hihantisch uut en noe besli de lanbouw nog slechs 5% van 't BNP. Tradisjonele industrieproduct'n van Denemarken komm'n nog uut de visserie en scheepsbouw, mè dit is de leste jaeren ok ofenomen.

De belangriekste uutvoerproduct'n van Denemarken zien lanbouwproduct'n, mesines, meubilair, vleês en vis. Invoerproduct'n zien ok mesines, metaelen en branstoffen. Lan'n wibie a vee ehandeld wor zien Duutsland, Zweden en 't Vereênigd Konienkriek.

== Politiek en bestier ==
Denemarken is een constitutionêle monarchie. Dit wil zèn dat 'er spraeke is van een monarchie hereheêrd deur een hrondwet. Dit is a zo sins [[1953]].

De wethevende macht wor uutevoerd deur de monarch, die a tevens ok staetsoôd is, en 't parlement. 't Parlement, ok wè [[Folketinget]], besti uut 179 man onderebrocht in 1 kaemer. Vooreen, toet oengeveer 1990, was de sociaoldemocraotische partie 't belangriekst, mè 't tie behon te keren en de mensen wiern meer conservaetief en liberaolistisch. Noe besti de rehering dan ok uut een liberaâl-conservaetieve coalitie onger toezicht van de Deênse Volkspartie, of in 't Deêns de 'Dansk Folkeparti'. De uutvoerende macht wor uutevoerd deur de monarch en de ministers.

Van 1972 toet 2024 was [[Margaretha II]] staetsoôd van Denemarken.

=== Parlement ===
Folketinget vanof 1968.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! rowspan=2 | partie
! rowspan=2 | richtieng
! rowspan=2 | richtieng
! colspan=26 | zeêtels
! rowspan=2 | partie
|-
! 2026 || 2022 
! 2019 || 2015 || 2011 
! 2007 || 2005 || 2001 
! 1998 || 1994 || 1990 
! 1988 || 1987 || 1984 
! 1981 || 1979 || 1977 
! 1975 || 1973 || 1971 
! 1968 || 1966 || 1964
! 1960 || 1957 || 1953
|-
| Socialdemokratiet
| centrum
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|50 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|48 || 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|44 
| 45 || 47 || 52 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|63 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|62 || 69 
| 55 || 54 || 56 
| 59 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|68 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|65 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|53 || 46 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|70 
| 62 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|69 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|76
| 76 ||  || 
| Socialdemokratiet
|-
| Socialistisk Folkeparti
| (centrum)
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 15
| 14 || 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 
| 23 || 11 || 12 
| 13 || 13 || 15 
| 24 || 27 || 21 
| 21 || 11 || 7 
| 9 || 11 || 17 
| 11 || 20 || 10
| 11 ||  || 
| Socialistisk Folkeparti
|-
| Venstre
| centrum
| rechts
| 18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|23 
| 43 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|47 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|46 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|56 
| 42 || 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|29 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|19 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 22 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|21 ! 
| 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || 30 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || 35 || 38
| 38 ||  || 
| Venstre
|-
| Liberal Alliance
| (centrum)
| rechts
| 16 || 14 
| 4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13 || 9 
| 5 ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Liberal Alliance
|-
| Dansk Folkeparti
| (extreêm)
| rechts
| 16 || 5 
| 16 || 37 || 22 
| 25 || 24 || 22 
| 13 ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Dansk Folkeparti
|-
| Moderaterne
| centrum
| (rechts)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 
|  ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Moderaterne
|-
| Konservative
| centrum
| rechts
| 13 || 10 
| 12 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|6 || 8 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 
| 16 || 27 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|30 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|35 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|42 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|26 || 22 || 15 
| 10 || 16 || 31 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|37 || 34 || 36
| 32 ||  || 
| Konservative
|-
| Enhedslisten
| (extreêm)
| lienks
| 11 || 9 
| 13 || 14 || 12 
| 4 || 6 || 4 
| 5 || 6 ||  
|  ||  || 5 
| 5 || 6 || 12 
| 11 || 6 ||  
| 4 ||  || 
|  ||  || 
| Enhedslisten
|-
| Radikale Venstre
| centrum
| (lienks)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 7 
| 16 || 8 || 17 
| 9 || 17 || 9 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || 7 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 11 || 10 
| 9 || 10 || 6 
| 13 || 20 || 27 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|27 || 13 || 10
| 11 ||  || 
| Radikale Venstre
|-
| Danmarksdemokraterne
| (extreêm)
| rechts 
| 10 || 14 
|  ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Danmarksdemokraterne
|-
| Alternativet
| (centrum)
| lienks
| 5 || 6 
| 5 || 9 || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
| Alternativet
|-
| Borgernes Parti
| extreêm
| rechts
| 4 ||
|  ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Borgernes Parti
|-
| Nye Borgerlige
| extreêm
| rechts
|  || 6 
| 4 ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Nye Borgerlige
|-
| Kristeligt Folkeparti
| centrum
| (rechts)
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 4 
| 4 ||  || 4 
| 4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || 5 || 6 
| 9 || 7 ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| Kristeligt Folkeparti
|-
| Centrum-Demokraterne
| centrum
|
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
| 8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 ! || 9 
| 9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|15 || 6 || 11 
| 4 || 14 ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| Centrum-Demokraterne
|-
| Fremskridtspartiet
| extreêm
| rechts
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
| 4 || 11 || 12 
| 16 || 9 || 6 
| 16 || 20 || 26 
| 24 || 28 ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| Fremskridtspartiet
|-
| Fælles Kurs
| (extreêm)
| lienks
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  || 4 ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| Fælles Kurs
|-
| Danmarks Retsforbund
| centrum
|
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  || 5 || 6 
|  || 5 ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| Danmarks Retsforbund
|-
| Liberalt Centrum
| centrum
| rechts
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  || 4 || 
|  ||  || 
| Liberalt Centrum
|-
| De Uafhængige
| centrum
| rechts
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 5
| 6 ||  || 
| De Uafhængige
|-
| Slesvigsk Parti
| centrum
| 
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 
| 1 ||  || 
| Slesvigsk Parti
|-
| onafankelijk
| centrum
| rechts
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  || 1 ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| onafankelijk
|-
! colspan=3 | totael
! 175 || 175 
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! totael
|-
! colspan=3 | coalitie
! 82 || 89 
! 48 || 53 || 107 
! 64 || 70 || 72 
! 70 || 75/70 || 59 
! 67 || 70 || 77 
! 65 || 68 || 65/86 
! 53 || 22 || 70 
! 98 || 69 || 76
!  ||  || 
! coalitie
|-
|}

[[plaetje:Christiansborg (172307).jpg|thumb|Christiansborg]]

=== Premiers ===
Statsministre vanof 1945.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! statsminister || tied || jaer || partie
|-
| Vilhelm Buhl || 1945 - 1945 || 0 || Socialdemokratiet
|-
| Knud Kristensen || 1945 - 1947 || 2 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1947 - 1950 || 3 || Socialdemokratiet
|-
| Erik Eriksen || 1950 - 1953 || 3 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1953 - 1955 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Hans Christian Hansen || 1955 - 1960 || 5 || Socialdemokratiet
|-
| Viggo Kampmann || 1960 - 1962 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Jens Otto Krag || 1962 - 1968 || 6 || Socialdemokratiet
|-
| Hilmar Baunsgaard || 1968 - 1971 || 3 || Radikale Venstre
|-
| Jens Otto Krag || 1971 - 1972 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Anker Jørgenson || 1972 - 1973 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Hartling || 1973 - 1975 || 2 || Venstre
|-
| Anker Jørgenson || 1975 - 1982 || 7 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Schlüter || 1982 - 1993 || 11 || Konservative
|-
| Poul Nyrup Rasmussen || 1993 - 2001 || 8 || Socialdemokratiet
|-
| Anders Fogh Rasmussen || 2001 - 2009 || 8 || Venstre
|-
| [[Lars Løkke Rasmussen]] || 2009 - 2011 || 2 || Venstre
|-
| Helle Thorning-Schmidt || 2011 - 2015 || 4 || Socialdemokratiet
|-
| [[Lars Løkke Rasmussen]] || 2015 - 2019 || 4 || Venstre
|-
| [[Mette Frederiksen]] || 2019 - noe || 7 || Socialdemokratiet
|-
|}

== Godsdienst ==
De nasjonaâle kerke van Denemarken is de [[lutheranisme|Evanhelisch-Lutherse Kerke]]. Sins [[1849]] besti 't er in Denemarken vrieheid van hodsdienst. 't Christendom kreeg rond 1100 vassen voet in Denemarken. De evanhelisch-lutherse kerke tel 9 bisdommen, wiran de konieng an 't oôd sti. De 2100 gemeêntes worn bestuurd deur een deur de leden hekozen kerkeraed. Ongeveer 85% van de bevolkieng is evanhelisch-luthers, mè de miste hin allin ni kerke bie bruiloften en derhelijke. 

Buuten de evanhelisch-lutherse kerke ei je in Denemarken ok nog de [[Roôms-Kattelieke Kerke]], en ienkele are kerken. Sins [[1953]] ei Denemarken wee een eihen katholieke bisschop. Der zien ongeveer 35.000 katholieken. Ok zien der nog 6500 [[joôden]]. Tevens ken Denemarken ok de bewehieng [[Forn Sidr]] (De ouwe traditie), deze mensen vereêr'n nog de ouwe Scandinavische hood'n zoas Thor en Odin.

== Cultuur ==
Hygge is út behrip voe de Deense cultuur. Hygge ei te maeken mie sfeêr, hezelligeid, mè ok interieur. Ok zurhen onder are eetn en drienk'n voe hygge. Hygge is in 't Ollands je vertaâln bie hezelligeid, mè de Denen zelf vin'n 't nie te vertaâln. Hygge wor beschouwt as de uutdrukkieng voe de Deense mentaliteit.

[[Plaetje:Storebæltsbroen from Sjælland.jpg|thumb|Groôte Beltbrugge]]

== Lienks nae buten ==
* [https://www.landenweb.nl/denemarken/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Denmark Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210705032013/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/denmark/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/denemarken/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/denemarken/ Klimaatinfo] 
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=173 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/denmark_nl Europese Unie]
* [https://historiek.net/c/landen/denemarken/ Historiek]

{{Europa}}

[[Categorie:Denemarken| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>dc9bugl92pzc742cfvts4mzgupc3lyb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>181181</id>
      <parentid>181180</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T19:34:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Parlement */</comment>
      <origin>181181</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16775" sha1="9mpg7imzq0xwz7hcktvvu9q4lln1ckn" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Kongeriget Danmark
 |vlagge=Flag of Denmark.svg
 |waepen=National coat of arms of Denmark.svg
 |locaotie=LocationDenmark.png
 |taelen=[[Deêns]]
 |oôdstad=[[Kopenhagen]]
 |regeriengsvurm=[[Constitutionêle monarchie]]
 |staetsoôd=[[Frederik van Denemarken]]
 |regeriengsleider=[[Mette Frederiksen]]
 |religie=[[Protestants]]
 |km2= 42.954
 |pctwaeter=1,6
 |inweuners= 5.993.000 (2025)
 |dichteid= 140
 |volkslied=[[Der er et yndigt land]]
 |munte=[[Deense kroôn]]
 |valutacode=DKK
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=5 juni
 |tld=dk
 |landcode=DK/DNK
 |tel=45
}}
[[Plaetje:Kaart Denemarken.gif|thumb|Kaerte]]

'''Denemarken''' is een land in [[Noôrd-Europa]], iets hroôter as [[Nederland]], mee 6 meljoen inweuners. 

Den 'oôdstad is [[Kopenhagen]]. 

't Land bestit deêls uut een vasteland, [[Jutland]], en deêls uut een antal eilan'n, weerop den 'oôdstad is 'elege.

't Land hrenst an [[Duutsland]] en via een brugge an [[Zweden]].

== Heografie ==
Denemarken ei mè 1 landhrens en das in 't zuuden van 't land wirat et grens an Duutsland. In 't noôrn ligt 't [[Skagerrak]], in 't oôssen 't [[Kattehat]] en de [[Oôstzeê]] en in 't wessen grens tet an de Noôrdzeê. Denemarken oor bie [[Scandinaovië]] en is helieke ok 't zuudelijkste land van Scandinaovië. 't Besti uut ongeveêr 500 eilan'n en 't hroste stik land is 't schiereiland Jutland. 

Denemarken grens bieni an [[Zweden]], mè wor escheien deur de [[Sont]], een smalle zeêstraete. Der lig echter wè een bruhhe en een tunnel ni Zweden. Denemarken is bieni illemille vlak. An de weskust is tet vlakste, di lihhen de polders tehen 't Deense waddenhebied an. Oe vadder ni 't oôssen, oe euvelachtiher at wor. Ut oôgste punt van Jutland is Yding Skovhøj bie 173 meter. 

't Hroste eiland van Denemarken is [[Seêland]]. Bie een oppervlak van 43.000 km² is Denemarken net iets hrotter dan Nederland. 't Ei echter mè 6 meljoen inweuners dus is vee minder dichtbevolkt.

Denemarken ei twi overzeêse hebiedsdeêl'n, de [[Faeröereilan'n]] en [[Hroenland]]. Deêze hebieden èn wè een eihen zelfbestier.

=== Steê ===
Hroôtste steê mie inweuners (2025):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=wikitable
|-
! steê || inweuners || hebied
|-
| [[København]] &lt;br&gt; (Kopenhagen) || 667.000 || [[Seêland]]
|-
| [[Aarhus]] / Århus || 301.000 || [[Jutland]]
|-
| [[Odense]] || 185.000 || [[Funen]]
|-
| [[Aalborg]] / Ålborg || 122.000 || Jutland
|-
| [[Esbjerg]] || 72.000 || Jutland
|-
| [[Randers]] || 65.000 || Jutland
|-
| [[Horsens]] || 64.000 || Jutland
|-
| [[Kolding]] || 64.000 || Jutland
|-
| [[Vejle]] || 62.000 || Jutland
|-
| [[Roskilde]] || 53.000 || Seêland
|-
| [[Silkeborg]] || 53.000 || Jutland
|-
| [[Herning]] || 52.000 || Jutland
|-
|}
|
{| class=wikitable
|-
! steê || inweuners || hebied
|-
| [[Hørsholm]] || 48.000 || Seêland
|-
| [[Helsingør]] || 48.000 || Seêland
|-
| [[Næstved]] || 45.000 || Seêland 
|-
| [[Viborg]] || 44.000 || Jutland
|-
| [[Fredericia]] || 42.000 || Jutland
|-
| [[Køge]] || 39.000 || Seêland
|-
| [[Taastrup]] || 38.000 || Seêland
|-
| [[Holstebro]] || 37.000 || Jutland
|-
| [[Hillerød]] || 37.000 || Seêland
|-
| [[Slagelse]] || 36.000 || Seêland
|-
| [[Holbæk]] || 31.000 || Seêland
|-
| [[Sønderborg]] || 28.000 || [[Als]] + Jutland
|-
| [[Svendborg]] || 28.000 || [[Funen]]
|-
| [[Hjørring]] || 26.000 || Jutland
|-
|}
|}

=== Rehio's ===
Sins 1 jannewari 2027 is Denemarken verdeêld in vier rehio's (van 2007 toet 2027 in vuuf). Deêze rehio's vervang'n de voormalihe 14 provincies. Ok 't antal gemeêntes is teruhebrocht van 271 tot 98 gemeêntes. 

De huudihe rehio's zien:

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! rehio || Zeêuws || inw. 2026 || km² || inw./km² || 'oôdstad
|-
| [[Region Midtjylland]] || Midd'n-Jutland || 1.383.000 || 13013 || 106 || [[Viborg]]
|-
| [[Region Nordjylland]] || Noôrd-Jutland || 593.000 || 7884 || 75 || [[Aalborg]]
|-
| [[Region Østdanmark]] ¹ || Oôst-Denemarken || 2.805.000 || 9791 || 286 || [[Sorø]]
|-
| [[Region Syddanmark]] || Zuud-Denemarken || 1.244.000 || 12266 || 101 || [[Vejle]]
|-
|}

¹ toet 2027:
* [[Region Hovedstaden]] - 'Oôdstad
* [[Region Sjælland]] - Seêland

=== Eilan'n ===

{| class=wikitable
|-
|
{| class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Regions of Denmark.jpg|300px|links]]
|-
| [[Plaetje:Denmark islands.PNG|300px|links]]
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:right&quot;
|-
! colspan = 6 | hroôtste eilan'n
|-
! eiland || km² || inw. 2026|| inw./km² || rehio || voormalihe rehio / &lt;br&gt; [[Waddeneiland]]
|-
| [[Ærø]] || 88 || 5.800 || 65 || Syddanmark
|-
| [[Als]] || 321 || 50.000 || 154 || Syddanmark
|-
| [[Amager]] || 96 || 228.000 || 2366 || Østdanmark || Hovedstaden
|-
| [[Anholt]] || 22 || 130 || 6 || Midtjylland
|-
| [[Bornholm]] || 588 || 39.000 || 66 || Østdanmark || Hovedstaden
|-
| [[Falster]] || 514 || 41.000 || 80 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Fanø]] || 56 || 3.300 || 59 || Syddanmark || Waddeneiland
|-
| [[Fur]] || 22 || 740 || 33 || Midtjylland
|-
| Fyn ([[Funen]]) || 2985 || 482.000 || 161 || Syddanmark
|-
| [[Langeland]] || 284 || 12.000 || 41 || Syddanmark
|-
| [[Læsø]] || 118 || 1.700 || 14 || Nordjylland
|-
| [[Lolland]] || 1243 || 56.000 || 45 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Mandø]] || 8 || 33 || 4 || Syddanmark || Waddeneiland
|-
| [[Møn]] || 218 || 8.900 || 41 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Mors]] || 363 || 19.000 || 53 || Nordjylland
|-
| [[Nørrejyske Ø]] / &lt;br&gt; Vendsyssel-Thy || 4686 || 240.000 || 51 || Nordjylland
|-
| [[Rømø]] || 129 || 540 || 4 || Syddanmark || Waddeneiland
|-
| [[Saltholm]] || 16 || 2 || 0,1 || Østdanmark || Hovedstaden
|-
| [[Samsø]] || 114 || 3.600 || 32 || Midtjylland
|-
| Sjælland ([[Seêland]]) || 7031 || 2.429.000 || 345 || Østdanmark || Sjælland + Hovedstaden
|-
| [[Tåsinge]] || 70 || 6.500 || 93 || Syddanmark
|-
|}
|-
|}

== Tael ==
De officiele landstaele in Denemarken is [[Deêns]]. Deêns is de tael van vriewè alle Denen, oewè an de mensen op [[Hroenland]] en de [[Faeröereilan'n]] neffen 't Deêns ok der eihen tael spreek'n. In 't zuuden van Denemarken wor ok [[Duuts]] esprook'n. Andere taelen in Denemarken zien onder are [[Zweeds]], [[Noôrs]] en [[Faeröers]], wat a ok officieel erkend is as een tael.

== Economie ==
Denemarken was tot 1945 oôdzaekelijk een lanbouwland, mè nae deze tied breien de industrële sector hihantisch uut en noe besli de lanbouw nog slechs 5% van 't BNP. Tradisjonele industrieproduct'n van Denemarken komm'n nog uut de visserie en scheepsbouw, mè dit is de leste jaeren ok ofenomen.

De belangriekste uutvoerproduct'n van Denemarken zien lanbouwproduct'n, mesines, meubilair, vleês en vis. Invoerproduct'n zien ok mesines, metaelen en branstoffen. Lan'n wibie a vee ehandeld wor zien Duutsland, Zweden en 't Vereênigd Konienkriek.

== Politiek en bestier ==
Denemarken is een constitutionêle monarchie. Dit wil zèn dat 'er spraeke is van een monarchie hereheêrd deur een hrondwet. Dit is a zo sins [[1953]].

De wethevende macht wor uutevoerd deur de monarch, die a tevens ok staetsoôd is, en 't parlement. 't Parlement, ok wè [[Folketinget]], besti uut 179 man onderebrocht in 1 kaemer. Vooreen, toet oengeveer 1990, was de sociaoldemocraotische partie 't belangriekst, mè 't tie behon te keren en de mensen wiern meer conservaetief en liberaolistisch. Noe besti de rehering dan ok uut een liberaâl-conservaetieve coalitie onger toezicht van de Deênse Volkspartie, of in 't Deêns de 'Dansk Folkeparti'. De uutvoerende macht wor uutevoerd deur de monarch en de ministers.

Van 1972 toet 2024 was [[Margaretha II]] staetsoôd van Denemarken.

=== Parlement ===
Folketinget vanof 1968.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! rowspan=2 | partie
! rowspan=2 | richtieng
! rowspan=2 | richtieng
! colspan=26 | zeêtels
! rowspan=2 | partie
|-
! 2026 || 2022 
! 2019 || 2015 || 2011 
! 2007 || 2005 || 2001 
! 1998 || 1994 || 1990 
! 1988 || 1987 || 1984 
! 1981 || 1979 || 1977 
! 1975 || 1973 || 1971 
! 1968 || 1966 || 1964
! 1960 || 1957 || 1953
|-
| Socialdemokratiet
| centrum
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|50 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|48 || 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|44 
| 45 || 47 || 52 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|63 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|62 || 69 
| 55 || 54 || 56 
| 59 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|68 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|65 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|53 || 46 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|70 
| 62 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|69 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|76
| 76 || 70 || 
| Socialdemokratiet
|-
| Socialistisk Folkeparti
| (centrum)
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 15
| 14 || 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 
| 23 || 11 || 12 
| 13 || 13 || 15 
| 24 || 27 || 21 
| 21 || 11 || 7 
| 9 || 11 || 17 
| 11 || 20 || 10
| 11 ||  || 
| Socialistisk Folkeparti
|-
| Venstre
| centrum
| rechts
| 18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|23 
| 43 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|47 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|46 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|56 
| 42 || 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|29 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|19 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 22 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|21 ! 
| 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || 30 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || 35 || 38
| 38 || 45 || 
| Venstre
|-
| Liberal Alliance
| (centrum)
| rechts
| 16 || 14 
| 4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13 || 9 
| 5 ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Liberal Alliance
|-
| Dansk Folkeparti
| (extreêm)
| rechts
| 16 || 5 
| 16 || 37 || 22 
| 25 || 24 || 22 
| 13 ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Dansk Folkeparti
|-
| Moderaterne
| centrum
| (rechts)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 
|  ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Moderaterne
|-
| Konservative
| centrum
| rechts
| 13 || 10 
| 12 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|6 || 8 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 
| 16 || 27 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|30 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|35 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|42 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|26 || 22 || 15 
| 10 || 16 || 31 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|37 || 34 || 36
| 32 || 30 || 
| Konservative
|-
| Enhedslisten
| (extreêm)
| lienks
| 11 || 9 
| 13 || 14 || 12 
| 4 || 6 || 4 
| 5 || 6 ||  
|  ||  || 5 
| 5 || 6 || 12 
| 11 || 6 ||  
| 4 ||  || 
|  || 6 || 
| Enhedslisten
|-
| Radikale Venstre
| centrum
| (lienks)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 7 
| 16 || 8 || 17 
| 9 || 17 || 9 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || 7 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 11 || 10 
| 9 || 10 || 6 
| 13 || 20 || 27 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|27 || 13 || 10
| 11 || 14 || 
| Radikale Venstre
|-
| Danmarksdemokraterne
| (extreêm)
| rechts 
| 10 || 14 
|  ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Danmarksdemokraterne
|-
| Alternativet
| (centrum)
| lienks
| 5 || 6 
| 5 || 9 || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
| Alternativet
|-
| Borgernes Parti
| extreêm
| rechts
| 4 ||
|  ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Borgernes Parti
|-
| Nye Borgerlige
| extreêm
| rechts
|  || 6 
| 4 ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Nye Borgerlige
|-
| Kristeligt Folkeparti
| centrum
| (rechts)
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 4 
| 4 ||  || 4 
| 4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || 5 || 6 
| 9 || 7 ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| Kristeligt Folkeparti
|-
| Centrum-Demokraterne
| centrum
|
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
| 8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 ! || 9 
| 9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|15 || 6 || 11 
| 4 || 14 ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| Centrum-Demokraterne
|-
| Fremskridtspartiet
| extreêm
| rechts
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
| 4 || 11 || 12 
| 16 || 9 || 6 
| 16 || 20 || 26 
| 24 || 28 ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| Fremskridtspartiet
|-
| Fælles Kurs
| (extreêm)
| lienks
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  || 4 ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| Fælles Kurs
|-
| Danmarks Retsforbund
| centrum
|
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  || 5 || 6 
|  || 5 ||  
|  ||  || 
|  || 9 || 
| Danmarks Retsforbund
|-
| Liberalt Centrum
| centrum
| rechts
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  || 4 || 
|  ||  || 
| Liberalt Centrum
|-
| De Uafhængige
| centrum
| rechts
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 5
| 6 ||  || 
| De Uafhængige
|-
| Slesvigsk Parti
| centrum
| 
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 
| 1 || 1 || 
| Slesvigsk Parti
|-
| onafankelijk
| centrum
| rechts
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  || 1 ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| onafankelijk
|-
! colspan=3 | totael
! 175 || 175 
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! totael
|-
! colspan=3 | coalitie
! 82 || 89 
! 48 || 53 || 107 
! 64 || 70 || 72 
! 70 || 75/70 || 59 
! 67 || 70 || 77 
! 65 || 68 || 65/86 
! 53 || 22 || 70 
! 98 || 69 || 76
!  ||  || 
! coalitie
|-
|}

[[plaetje:Christiansborg (172307).jpg|thumb|Christiansborg]]

=== Premiers ===
Statsministre vanof 1945.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! statsminister || tied || jaer || partie
|-
| Vilhelm Buhl || 1945 - 1945 || 0 || Socialdemokratiet
|-
| Knud Kristensen || 1945 - 1947 || 2 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1947 - 1950 || 3 || Socialdemokratiet
|-
| Erik Eriksen || 1950 - 1953 || 3 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1953 - 1955 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Hans Christian Hansen || 1955 - 1960 || 5 || Socialdemokratiet
|-
| Viggo Kampmann || 1960 - 1962 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Jens Otto Krag || 1962 - 1968 || 6 || Socialdemokratiet
|-
| Hilmar Baunsgaard || 1968 - 1971 || 3 || Radikale Venstre
|-
| Jens Otto Krag || 1971 - 1972 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Anker Jørgenson || 1972 - 1973 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Hartling || 1973 - 1975 || 2 || Venstre
|-
| Anker Jørgenson || 1975 - 1982 || 7 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Schlüter || 1982 - 1993 || 11 || Konservative
|-
| Poul Nyrup Rasmussen || 1993 - 2001 || 8 || Socialdemokratiet
|-
| Anders Fogh Rasmussen || 2001 - 2009 || 8 || Venstre
|-
| [[Lars Løkke Rasmussen]] || 2009 - 2011 || 2 || Venstre
|-
| Helle Thorning-Schmidt || 2011 - 2015 || 4 || Socialdemokratiet
|-
| [[Lars Løkke Rasmussen]] || 2015 - 2019 || 4 || Venstre
|-
| [[Mette Frederiksen]] || 2019 - noe || 7 || Socialdemokratiet
|-
|}

== Godsdienst ==
De nasjonaâle kerke van Denemarken is de [[lutheranisme|Evanhelisch-Lutherse Kerke]]. Sins [[1849]] besti 't er in Denemarken vrieheid van hodsdienst. 't Christendom kreeg rond 1100 vassen voet in Denemarken. De evanhelisch-lutherse kerke tel 9 bisdommen, wiran de konieng an 't oôd sti. De 2100 gemeêntes worn bestuurd deur een deur de leden hekozen kerkeraed. Ongeveer 85% van de bevolkieng is evanhelisch-luthers, mè de miste hin allin ni kerke bie bruiloften en derhelijke. 

Buuten de evanhelisch-lutherse kerke ei je in Denemarken ok nog de [[Roôms-Kattelieke Kerke]], en ienkele are kerken. Sins [[1953]] ei Denemarken wee een eihen katholieke bisschop. Der zien ongeveer 35.000 katholieken. Ok zien der nog 6500 [[joôden]]. Tevens ken Denemarken ok de bewehieng [[Forn Sidr]] (De ouwe traditie), deze mensen vereêr'n nog de ouwe Scandinavische hood'n zoas Thor en Odin.

== Cultuur ==
Hygge is út behrip voe de Deense cultuur. Hygge ei te maeken mie sfeêr, hezelligeid, mè ok interieur. Ok zurhen onder are eetn en drienk'n voe hygge. Hygge is in 't Ollands je vertaâln bie hezelligeid, mè de Denen zelf vin'n 't nie te vertaâln. Hygge wor beschouwt as de uutdrukkieng voe de Deense mentaliteit.

[[Plaetje:Storebæltsbroen from Sjælland.jpg|thumb|Groôte Beltbrugge]]

== Lienks nae buten ==
* [https://www.landenweb.nl/denemarken/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Denmark Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210705032013/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/denmark/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/denemarken/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/denemarken/ Klimaatinfo] 
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=173 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/denmark_nl Europese Unie]
* [https://historiek.net/c/landen/denemarken/ Historiek]

{{Europa}}

[[Categorie:Denemarken| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>9mpg7imzq0xwz7hcktvvu9q4lln1ckn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>181182</id>
      <parentid>181181</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T19:39:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Parlement */</comment>
      <origin>181182</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16796" sha1="bbuu6hyhfxkagn31brb9fgqezab0s5i" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Kongeriget Danmark
 |vlagge=Flag of Denmark.svg
 |waepen=National coat of arms of Denmark.svg
 |locaotie=LocationDenmark.png
 |taelen=[[Deêns]]
 |oôdstad=[[Kopenhagen]]
 |regeriengsvurm=[[Constitutionêle monarchie]]
 |staetsoôd=[[Frederik van Denemarken]]
 |regeriengsleider=[[Mette Frederiksen]]
 |religie=[[Protestants]]
 |km2= 42.954
 |pctwaeter=1,6
 |inweuners= 5.993.000 (2025)
 |dichteid= 140
 |volkslied=[[Der er et yndigt land]]
 |munte=[[Deense kroôn]]
 |valutacode=DKK
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=5 juni
 |tld=dk
 |landcode=DK/DNK
 |tel=45
}}
[[Plaetje:Kaart Denemarken.gif|thumb|Kaerte]]

'''Denemarken''' is een land in [[Noôrd-Europa]], iets hroôter as [[Nederland]], mee 6 meljoen inweuners. 

Den 'oôdstad is [[Kopenhagen]]. 

't Land bestit deêls uut een vasteland, [[Jutland]], en deêls uut een antal eilan'n, weerop den 'oôdstad is 'elege.

't Land hrenst an [[Duutsland]] en via een brugge an [[Zweden]].

== Heografie ==
Denemarken ei mè 1 landhrens en das in 't zuuden van 't land wirat et grens an Duutsland. In 't noôrn ligt 't [[Skagerrak]], in 't oôssen 't [[Kattehat]] en de [[Oôstzeê]] en in 't wessen grens tet an de Noôrdzeê. Denemarken oor bie [[Scandinaovië]] en is helieke ok 't zuudelijkste land van Scandinaovië. 't Besti uut ongeveêr 500 eilan'n en 't hroste stik land is 't schiereiland Jutland. 

Denemarken grens bieni an [[Zweden]], mè wor escheien deur de [[Sont]], een smalle zeêstraete. Der lig echter wè een bruhhe en een tunnel ni Zweden. Denemarken is bieni illemille vlak. An de weskust is tet vlakste, di lihhen de polders tehen 't Deense waddenhebied an. Oe vadder ni 't oôssen, oe euvelachtiher at wor. Ut oôgste punt van Jutland is Yding Skovhøj bie 173 meter. 

't Hroste eiland van Denemarken is [[Seêland]]. Bie een oppervlak van 43.000 km² is Denemarken net iets hrotter dan Nederland. 't Ei echter mè 6 meljoen inweuners dus is vee minder dichtbevolkt.

Denemarken ei twi overzeêse hebiedsdeêl'n, de [[Faeröereilan'n]] en [[Hroenland]]. Deêze hebieden èn wè een eihen zelfbestier.

=== Steê ===
Hroôtste steê mie inweuners (2025):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=wikitable
|-
! steê || inweuners || hebied
|-
| [[København]] &lt;br&gt; (Kopenhagen) || 667.000 || [[Seêland]]
|-
| [[Aarhus]] / Århus || 301.000 || [[Jutland]]
|-
| [[Odense]] || 185.000 || [[Funen]]
|-
| [[Aalborg]] / Ålborg || 122.000 || Jutland
|-
| [[Esbjerg]] || 72.000 || Jutland
|-
| [[Randers]] || 65.000 || Jutland
|-
| [[Horsens]] || 64.000 || Jutland
|-
| [[Kolding]] || 64.000 || Jutland
|-
| [[Vejle]] || 62.000 || Jutland
|-
| [[Roskilde]] || 53.000 || Seêland
|-
| [[Silkeborg]] || 53.000 || Jutland
|-
| [[Herning]] || 52.000 || Jutland
|-
|}
|
{| class=wikitable
|-
! steê || inweuners || hebied
|-
| [[Hørsholm]] || 48.000 || Seêland
|-
| [[Helsingør]] || 48.000 || Seêland
|-
| [[Næstved]] || 45.000 || Seêland 
|-
| [[Viborg]] || 44.000 || Jutland
|-
| [[Fredericia]] || 42.000 || Jutland
|-
| [[Køge]] || 39.000 || Seêland
|-
| [[Taastrup]] || 38.000 || Seêland
|-
| [[Holstebro]] || 37.000 || Jutland
|-
| [[Hillerød]] || 37.000 || Seêland
|-
| [[Slagelse]] || 36.000 || Seêland
|-
| [[Holbæk]] || 31.000 || Seêland
|-
| [[Sønderborg]] || 28.000 || [[Als]] + Jutland
|-
| [[Svendborg]] || 28.000 || [[Funen]]
|-
| [[Hjørring]] || 26.000 || Jutland
|-
|}
|}

=== Rehio's ===
Sins 1 jannewari 2027 is Denemarken verdeêld in vier rehio's (van 2007 toet 2027 in vuuf). Deêze rehio's vervang'n de voormalihe 14 provincies. Ok 't antal gemeêntes is teruhebrocht van 271 tot 98 gemeêntes. 

De huudihe rehio's zien:

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! rehio || Zeêuws || inw. 2026 || km² || inw./km² || 'oôdstad
|-
| [[Region Midtjylland]] || Midd'n-Jutland || 1.383.000 || 13013 || 106 || [[Viborg]]
|-
| [[Region Nordjylland]] || Noôrd-Jutland || 593.000 || 7884 || 75 || [[Aalborg]]
|-
| [[Region Østdanmark]] ¹ || Oôst-Denemarken || 2.805.000 || 9791 || 286 || [[Sorø]]
|-
| [[Region Syddanmark]] || Zuud-Denemarken || 1.244.000 || 12266 || 101 || [[Vejle]]
|-
|}

¹ toet 2027:
* [[Region Hovedstaden]] - 'Oôdstad
* [[Region Sjælland]] - Seêland

=== Eilan'n ===

{| class=wikitable
|-
|
{| class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Regions of Denmark.jpg|300px|links]]
|-
| [[Plaetje:Denmark islands.PNG|300px|links]]
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:right&quot;
|-
! colspan = 6 | hroôtste eilan'n
|-
! eiland || km² || inw. 2026|| inw./km² || rehio || voormalihe rehio / &lt;br&gt; [[Waddeneiland]]
|-
| [[Ærø]] || 88 || 5.800 || 65 || Syddanmark
|-
| [[Als]] || 321 || 50.000 || 154 || Syddanmark
|-
| [[Amager]] || 96 || 228.000 || 2366 || Østdanmark || Hovedstaden
|-
| [[Anholt]] || 22 || 130 || 6 || Midtjylland
|-
| [[Bornholm]] || 588 || 39.000 || 66 || Østdanmark || Hovedstaden
|-
| [[Falster]] || 514 || 41.000 || 80 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Fanø]] || 56 || 3.300 || 59 || Syddanmark || Waddeneiland
|-
| [[Fur]] || 22 || 740 || 33 || Midtjylland
|-
| Fyn ([[Funen]]) || 2985 || 482.000 || 161 || Syddanmark
|-
| [[Langeland]] || 284 || 12.000 || 41 || Syddanmark
|-
| [[Læsø]] || 118 || 1.700 || 14 || Nordjylland
|-
| [[Lolland]] || 1243 || 56.000 || 45 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Mandø]] || 8 || 33 || 4 || Syddanmark || Waddeneiland
|-
| [[Møn]] || 218 || 8.900 || 41 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Mors]] || 363 || 19.000 || 53 || Nordjylland
|-
| [[Nørrejyske Ø]] / &lt;br&gt; Vendsyssel-Thy || 4686 || 240.000 || 51 || Nordjylland
|-
| [[Rømø]] || 129 || 540 || 4 || Syddanmark || Waddeneiland
|-
| [[Saltholm]] || 16 || 2 || 0,1 || Østdanmark || Hovedstaden
|-
| [[Samsø]] || 114 || 3.600 || 32 || Midtjylland
|-
| Sjælland ([[Seêland]]) || 7031 || 2.429.000 || 345 || Østdanmark || Sjælland + Hovedstaden
|-
| [[Tåsinge]] || 70 || 6.500 || 93 || Syddanmark
|-
|}
|-
|}

== Tael ==
De officiele landstaele in Denemarken is [[Deêns]]. Deêns is de tael van vriewè alle Denen, oewè an de mensen op [[Hroenland]] en de [[Faeröereilan'n]] neffen 't Deêns ok der eihen tael spreek'n. In 't zuuden van Denemarken wor ok [[Duuts]] esprook'n. Andere taelen in Denemarken zien onder are [[Zweeds]], [[Noôrs]] en [[Faeröers]], wat a ok officieel erkend is as een tael.

== Economie ==
Denemarken was tot 1945 oôdzaekelijk een lanbouwland, mè nae deze tied breien de industrële sector hihantisch uut en noe besli de lanbouw nog slechs 5% van 't BNP. Tradisjonele industrieproduct'n van Denemarken komm'n nog uut de visserie en scheepsbouw, mè dit is de leste jaeren ok ofenomen.

De belangriekste uutvoerproduct'n van Denemarken zien lanbouwproduct'n, mesines, meubilair, vleês en vis. Invoerproduct'n zien ok mesines, metaelen en branstoffen. Lan'n wibie a vee ehandeld wor zien Duutsland, Zweden en 't Vereênigd Konienkriek.

== Politiek en bestier ==
Denemarken is een constitutionêle monarchie. Dit wil zèn dat 'er spraeke is van een monarchie hereheêrd deur een hrondwet. Dit is a zo sins [[1953]].

De wethevende macht wor uutevoerd deur de monarch, die a tevens ok staetsoôd is, en 't parlement. 't Parlement, ok wè [[Folketinget]], besti uut 179 man onderebrocht in 1 kaemer. Vooreen, toet oengeveer 1990, was de sociaoldemocraotische partie 't belangriekst, mè 't tie behon te keren en de mensen wiern meer conservaetief en liberaolistisch. Noe besti de rehering dan ok uut een liberaâl-conservaetieve coalitie onger toezicht van de Deênse Volkspartie, of in 't Deêns de 'Dansk Folkeparti'. De uutvoerende macht wor uutevoerd deur de monarch en de ministers.

Van 1972 toet 2024 was [[Margaretha II]] staetsoôd van Denemarken.

=== Parlement ===
Folketinget vanof september 1953.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! rowspan=2 | partie
! rowspan=2 | richtieng
! rowspan=2 | richtieng
! colspan=26 | zeêtels
! rowspan=2 | partie
|-
! 2026 || 2022 
! 2019 || 2015 || 2011 
! 2007 || 2005 || 2001 
! 1998 || 1994 || 1990 
! 1988 || 1987 || 1984 
! 1981 || 1979 || 1977 
! 1975 || 1973 || 1971 
! 1968 || 1966 || 1964
! 1960 || 1957 || 1953
|-
| Socialdemokratiet
| centrum
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|50 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|48 || 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|44 
| 45 || 47 || 52 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|63 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|62 || 69 
| 55 || 54 || 56 
| 59 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|68 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|65 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|53 || 46 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|70 
| 62 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|69 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|76
| 76 || 70 || 74
| Socialdemokratiet
|-
| Socialistisk Folkeparti
| (centrum)
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 15
| 14 || 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 
| 23 || 11 || 12 
| 13 || 13 || 15 
| 24 || 27 || 21 
| 21 || 11 || 7 
| 9 || 11 || 17 
| 11 || 20 || 10
| 11 ||  || 
| Socialistisk Folkeparti
|-
| Venstre
| centrum
| rechts
| 18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|23 
| 43 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|47 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|46 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|56 
| 42 || 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|29 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|19 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 22 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|21 ! 
| 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || 30 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || 35 || 38
| 38 || 45 || 42
| Venstre
|-
| Liberal Alliance
| (centrum)
| rechts
| 16 || 14 
| 4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13 || 9 
| 5 ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Liberal Alliance
|-
| Dansk Folkeparti
| (extreêm)
| rechts
| 16 || 5 
| 16 || 37 || 22 
| 25 || 24 || 22 
| 13 ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Dansk Folkeparti
|-
| Moderaterne
| centrum
| (rechts)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 
|  ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Moderaterne
|-
| Konservative
| centrum
| rechts
| 13 || 10 
| 12 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|6 || 8 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 
| 16 || 27 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|30 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|35 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|42 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|26 || 22 || 15 
| 10 || 16 || 31 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|37 || 34 || 36
| 32 || 30 || 30
| Konservative
|-
| Enhedslisten
| (extreêm)
| lienks
| 11 || 9 
| 13 || 14 || 12 
| 4 || 6 || 4 
| 5 || 6 ||  
|  ||  || 5 
| 5 || 6 || 12 
| 11 || 6 ||  
| 4 ||  || 
|  || 6 || 8
| Enhedslisten
|-
| Radikale Venstre
| centrum
| (lienks)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 7 
| 16 || 8 || 17 
| 9 || 17 || 9 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || 7 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 11 || 10 
| 9 || 10 || 6 
| 13 || 20 || 27 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|27 || 13 || 10
| 11 || 14 || 14
| Radikale Venstre
|-
| Danmarksdemokraterne
| (extreêm)
| rechts 
| 10 || 14 
|  ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Danmarksdemokraterne
|-
| Alternativet
| (centrum)
| lienks
| 5 || 6 
| 5 || 9 || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
| Alternativet
|-
| Borgernes Parti
| extreêm
| rechts
| 4 ||
|  ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Borgernes Parti
|-
| Nye Borgerlige
| extreêm
| rechts
|  || 6 
| 4 ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Nye Borgerlige
|-
| Kristeligt Folkeparti
| centrum
| (rechts)
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 4 
| 4 ||  || 4 
| 4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || 5 || 6 
| 9 || 7 ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| Kristeligt Folkeparti
|-
| Centrum-Demokraterne
| centrum
|
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
| 8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 ! || 9 
| 9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|15 || 6 || 11 
| 4 || 14 ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| Centrum-Demokraterne
|-
| Fremskridtspartiet
| extreêm
| rechts
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
| 4 || 11 || 12 
| 16 || 9 || 6 
| 16 || 20 || 26 
| 24 || 28 ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| Fremskridtspartiet
|-
| Fælles Kurs
| (extreêm)
| lienks
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  || 4 ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| Fælles Kurs
|-
| Danmarks Retsforbund
| centrum
|
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  || 5 || 6 
|  || 5 ||  
|  ||  || 
|  || 9 || 6
| Danmarks Retsforbund
|-
| Liberalt Centrum
| centrum
| rechts
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  || 4 || 
|  ||  || 
| Liberalt Centrum
|-
| De Uafhængige
| centrum
| rechts
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 5
| 6 ||  || 
| De Uafhængige
|-
| Slesvigsk Parti
| centrum
| 
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 
| 1 || 1 || 1
| Slesvigsk Parti
|-
| onafankelijk
| centrum
| rechts
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  || 1 ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| onafankelijk
|-
! colspan=3 | totael
! 175 || 175 
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! totael
|-
! colspan=3 | coalitie
! 82 || 89 
! 48 || 53 || 107 
! 64 || 70 || 72 
! 70 || 75/70 || 59 
! 67 || 70 || 77 
! 65 || 68 || 65/86 
! 53 || 22 || 70 
! 98 || 69 || 76
!  ||  || 
! coalitie
|-
|}

[[plaetje:Christiansborg (172307).jpg|thumb|Christiansborg]]

=== Premiers ===
Statsministre vanof 1945.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! statsminister || tied || jaer || partie
|-
| Vilhelm Buhl || 1945 - 1945 || 0 || Socialdemokratiet
|-
| Knud Kristensen || 1945 - 1947 || 2 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1947 - 1950 || 3 || Socialdemokratiet
|-
| Erik Eriksen || 1950 - 1953 || 3 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1953 - 1955 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Hans Christian Hansen || 1955 - 1960 || 5 || Socialdemokratiet
|-
| Viggo Kampmann || 1960 - 1962 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Jens Otto Krag || 1962 - 1968 || 6 || Socialdemokratiet
|-
| Hilmar Baunsgaard || 1968 - 1971 || 3 || Radikale Venstre
|-
| Jens Otto Krag || 1971 - 1972 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Anker Jørgenson || 1972 - 1973 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Hartling || 1973 - 1975 || 2 || Venstre
|-
| Anker Jørgenson || 1975 - 1982 || 7 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Schlüter || 1982 - 1993 || 11 || Konservative
|-
| Poul Nyrup Rasmussen || 1993 - 2001 || 8 || Socialdemokratiet
|-
| Anders Fogh Rasmussen || 2001 - 2009 || 8 || Venstre
|-
| [[Lars Løkke Rasmussen]] || 2009 - 2011 || 2 || Venstre
|-
| Helle Thorning-Schmidt || 2011 - 2015 || 4 || Socialdemokratiet
|-
| [[Lars Løkke Rasmussen]] || 2015 - 2019 || 4 || Venstre
|-
| [[Mette Frederiksen]] || 2019 - noe || 7 || Socialdemokratiet
|-
|}

== Godsdienst ==
De nasjonaâle kerke van Denemarken is de [[lutheranisme|Evanhelisch-Lutherse Kerke]]. Sins [[1849]] besti 't er in Denemarken vrieheid van hodsdienst. 't Christendom kreeg rond 1100 vassen voet in Denemarken. De evanhelisch-lutherse kerke tel 9 bisdommen, wiran de konieng an 't oôd sti. De 2100 gemeêntes worn bestuurd deur een deur de leden hekozen kerkeraed. Ongeveer 85% van de bevolkieng is evanhelisch-luthers, mè de miste hin allin ni kerke bie bruiloften en derhelijke. 

Buuten de evanhelisch-lutherse kerke ei je in Denemarken ok nog de [[Roôms-Kattelieke Kerke]], en ienkele are kerken. Sins [[1953]] ei Denemarken wee een eihen katholieke bisschop. Der zien ongeveer 35.000 katholieken. Ok zien der nog 6500 [[joôden]]. Tevens ken Denemarken ok de bewehieng [[Forn Sidr]] (De ouwe traditie), deze mensen vereêr'n nog de ouwe Scandinavische hood'n zoas Thor en Odin.

== Cultuur ==
Hygge is út behrip voe de Deense cultuur. Hygge ei te maeken mie sfeêr, hezelligeid, mè ok interieur. Ok zurhen onder are eetn en drienk'n voe hygge. Hygge is in 't Ollands je vertaâln bie hezelligeid, mè de Denen zelf vin'n 't nie te vertaâln. Hygge wor beschouwt as de uutdrukkieng voe de Deense mentaliteit.

[[Plaetje:Storebæltsbroen from Sjælland.jpg|thumb|Groôte Beltbrugge]]

== Lienks nae buten ==
* [https://www.landenweb.nl/denemarken/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Denmark Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210705032013/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/denmark/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/denemarken/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/denemarken/ Klimaatinfo] 
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=173 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/denmark_nl Europese Unie]
* [https://historiek.net/c/landen/denemarken/ Historiek]

{{Europa}}

[[Categorie:Denemarken| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>bbuu6hyhfxkagn31brb9fgqezab0s5i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>181183</id>
      <parentid>181182</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T19:40:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Parlement */</comment>
      <origin>181183</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16811" sha1="pjfrpgj0d4ah8vs17kpgz3wnyjv4y6g" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Kongeriget Danmark
 |vlagge=Flag of Denmark.svg
 |waepen=National coat of arms of Denmark.svg
 |locaotie=LocationDenmark.png
 |taelen=[[Deêns]]
 |oôdstad=[[Kopenhagen]]
 |regeriengsvurm=[[Constitutionêle monarchie]]
 |staetsoôd=[[Frederik van Denemarken]]
 |regeriengsleider=[[Mette Frederiksen]]
 |religie=[[Protestants]]
 |km2= 42.954
 |pctwaeter=1,6
 |inweuners= 5.993.000 (2025)
 |dichteid= 140
 |volkslied=[[Der er et yndigt land]]
 |munte=[[Deense kroôn]]
 |valutacode=DKK
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=5 juni
 |tld=dk
 |landcode=DK/DNK
 |tel=45
}}
[[Plaetje:Kaart Denemarken.gif|thumb|Kaerte]]

'''Denemarken''' is een land in [[Noôrd-Europa]], iets hroôter as [[Nederland]], mee 6 meljoen inweuners. 

Den 'oôdstad is [[Kopenhagen]]. 

't Land bestit deêls uut een vasteland, [[Jutland]], en deêls uut een antal eilan'n, weerop den 'oôdstad is 'elege.

't Land hrenst an [[Duutsland]] en via een brugge an [[Zweden]].

== Heografie ==
Denemarken ei mè 1 landhrens en das in 't zuuden van 't land wirat et grens an Duutsland. In 't noôrn ligt 't [[Skagerrak]], in 't oôssen 't [[Kattehat]] en de [[Oôstzeê]] en in 't wessen grens tet an de Noôrdzeê. Denemarken oor bie [[Scandinaovië]] en is helieke ok 't zuudelijkste land van Scandinaovië. 't Besti uut ongeveêr 500 eilan'n en 't hroste stik land is 't schiereiland Jutland. 

Denemarken grens bieni an [[Zweden]], mè wor escheien deur de [[Sont]], een smalle zeêstraete. Der lig echter wè een bruhhe en een tunnel ni Zweden. Denemarken is bieni illemille vlak. An de weskust is tet vlakste, di lihhen de polders tehen 't Deense waddenhebied an. Oe vadder ni 't oôssen, oe euvelachtiher at wor. Ut oôgste punt van Jutland is Yding Skovhøj bie 173 meter. 

't Hroste eiland van Denemarken is [[Seêland]]. Bie een oppervlak van 43.000 km² is Denemarken net iets hrotter dan Nederland. 't Ei echter mè 6 meljoen inweuners dus is vee minder dichtbevolkt.

Denemarken ei twi overzeêse hebiedsdeêl'n, de [[Faeröereilan'n]] en [[Hroenland]]. Deêze hebieden èn wè een eihen zelfbestier.

=== Steê ===
Hroôtste steê mie inweuners (2025):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=wikitable
|-
! steê || inweuners || hebied
|-
| [[København]] &lt;br&gt; (Kopenhagen) || 667.000 || [[Seêland]]
|-
| [[Aarhus]] / Århus || 301.000 || [[Jutland]]
|-
| [[Odense]] || 185.000 || [[Funen]]
|-
| [[Aalborg]] / Ålborg || 122.000 || Jutland
|-
| [[Esbjerg]] || 72.000 || Jutland
|-
| [[Randers]] || 65.000 || Jutland
|-
| [[Horsens]] || 64.000 || Jutland
|-
| [[Kolding]] || 64.000 || Jutland
|-
| [[Vejle]] || 62.000 || Jutland
|-
| [[Roskilde]] || 53.000 || Seêland
|-
| [[Silkeborg]] || 53.000 || Jutland
|-
| [[Herning]] || 52.000 || Jutland
|-
|}
|
{| class=wikitable
|-
! steê || inweuners || hebied
|-
| [[Hørsholm]] || 48.000 || Seêland
|-
| [[Helsingør]] || 48.000 || Seêland
|-
| [[Næstved]] || 45.000 || Seêland 
|-
| [[Viborg]] || 44.000 || Jutland
|-
| [[Fredericia]] || 42.000 || Jutland
|-
| [[Køge]] || 39.000 || Seêland
|-
| [[Taastrup]] || 38.000 || Seêland
|-
| [[Holstebro]] || 37.000 || Jutland
|-
| [[Hillerød]] || 37.000 || Seêland
|-
| [[Slagelse]] || 36.000 || Seêland
|-
| [[Holbæk]] || 31.000 || Seêland
|-
| [[Sønderborg]] || 28.000 || [[Als]] + Jutland
|-
| [[Svendborg]] || 28.000 || [[Funen]]
|-
| [[Hjørring]] || 26.000 || Jutland
|-
|}
|}

=== Rehio's ===
Sins 1 jannewari 2027 is Denemarken verdeêld in vier rehio's (van 2007 toet 2027 in vuuf). Deêze rehio's vervang'n de voormalihe 14 provincies. Ok 't antal gemeêntes is teruhebrocht van 271 tot 98 gemeêntes. 

De huudihe rehio's zien:

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! rehio || Zeêuws || inw. 2026 || km² || inw./km² || 'oôdstad
|-
| [[Region Midtjylland]] || Midd'n-Jutland || 1.383.000 || 13013 || 106 || [[Viborg]]
|-
| [[Region Nordjylland]] || Noôrd-Jutland || 593.000 || 7884 || 75 || [[Aalborg]]
|-
| [[Region Østdanmark]] ¹ || Oôst-Denemarken || 2.805.000 || 9791 || 286 || [[Sorø]]
|-
| [[Region Syddanmark]] || Zuud-Denemarken || 1.244.000 || 12266 || 101 || [[Vejle]]
|-
|}

¹ toet 2027:
* [[Region Hovedstaden]] - 'Oôdstad
* [[Region Sjælland]] - Seêland

=== Eilan'n ===

{| class=wikitable
|-
|
{| class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Regions of Denmark.jpg|300px|links]]
|-
| [[Plaetje:Denmark islands.PNG|300px|links]]
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:right&quot;
|-
! colspan = 6 | hroôtste eilan'n
|-
! eiland || km² || inw. 2026|| inw./km² || rehio || voormalihe rehio / &lt;br&gt; [[Waddeneiland]]
|-
| [[Ærø]] || 88 || 5.800 || 65 || Syddanmark
|-
| [[Als]] || 321 || 50.000 || 154 || Syddanmark
|-
| [[Amager]] || 96 || 228.000 || 2366 || Østdanmark || Hovedstaden
|-
| [[Anholt]] || 22 || 130 || 6 || Midtjylland
|-
| [[Bornholm]] || 588 || 39.000 || 66 || Østdanmark || Hovedstaden
|-
| [[Falster]] || 514 || 41.000 || 80 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Fanø]] || 56 || 3.300 || 59 || Syddanmark || Waddeneiland
|-
| [[Fur]] || 22 || 740 || 33 || Midtjylland
|-
| Fyn ([[Funen]]) || 2985 || 482.000 || 161 || Syddanmark
|-
| [[Langeland]] || 284 || 12.000 || 41 || Syddanmark
|-
| [[Læsø]] || 118 || 1.700 || 14 || Nordjylland
|-
| [[Lolland]] || 1243 || 56.000 || 45 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Mandø]] || 8 || 33 || 4 || Syddanmark || Waddeneiland
|-
| [[Møn]] || 218 || 8.900 || 41 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Mors]] || 363 || 19.000 || 53 || Nordjylland
|-
| [[Nørrejyske Ø]] / &lt;br&gt; Vendsyssel-Thy || 4686 || 240.000 || 51 || Nordjylland
|-
| [[Rømø]] || 129 || 540 || 4 || Syddanmark || Waddeneiland
|-
| [[Saltholm]] || 16 || 2 || 0,1 || Østdanmark || Hovedstaden
|-
| [[Samsø]] || 114 || 3.600 || 32 || Midtjylland
|-
| Sjælland ([[Seêland]]) || 7031 || 2.429.000 || 345 || Østdanmark || Sjælland + Hovedstaden
|-
| [[Tåsinge]] || 70 || 6.500 || 93 || Syddanmark
|-
|}
|-
|}

== Tael ==
De officiele landstaele in Denemarken is [[Deêns]]. Deêns is de tael van vriewè alle Denen, oewè an de mensen op [[Hroenland]] en de [[Faeröereilan'n]] neffen 't Deêns ok der eihen tael spreek'n. In 't zuuden van Denemarken wor ok [[Duuts]] esprook'n. Andere taelen in Denemarken zien onder are [[Zweeds]], [[Noôrs]] en [[Faeröers]], wat a ok officieel erkend is as een tael.

== Economie ==
Denemarken was tot 1945 oôdzaekelijk een lanbouwland, mè nae deze tied breien de industrële sector hihantisch uut en noe besli de lanbouw nog slechs 5% van 't BNP. Tradisjonele industrieproduct'n van Denemarken komm'n nog uut de visserie en scheepsbouw, mè dit is de leste jaeren ok ofenomen.

De belangriekste uutvoerproduct'n van Denemarken zien lanbouwproduct'n, mesines, meubilair, vleês en vis. Invoerproduct'n zien ok mesines, metaelen en branstoffen. Lan'n wibie a vee ehandeld wor zien Duutsland, Zweden en 't Vereênigd Konienkriek.

== Politiek en bestier ==
Denemarken is een constitutionêle monarchie. Dit wil zèn dat 'er spraeke is van een monarchie hereheêrd deur een hrondwet. Dit is a zo sins [[1953]].

De wethevende macht wor uutevoerd deur de monarch, die a tevens ok staetsoôd is, en 't parlement. 't Parlement, ok wè [[Folketinget]], besti uut 179 man onderebrocht in 1 kaemer. Vooreen, toet oengeveer 1990, was de sociaoldemocraotische partie 't belangriekst, mè 't tie behon te keren en de mensen wiern meer conservaetief en liberaolistisch. Noe besti de rehering dan ok uut een liberaâl-conservaetieve coalitie onger toezicht van de Deênse Volkspartie, of in 't Deêns de 'Dansk Folkeparti'. De uutvoerende macht wor uutevoerd deur de monarch en de ministers.

Van 1972 toet 2024 was [[Margaretha II]] staetsoôd van Denemarken.

=== Parlement ===
Folketinget vanof 1953, nae den nieuwe hrondwet.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! rowspan=2 | partie
! rowspan=2 | richtieng
! rowspan=2 | richtieng
! colspan=26 | zeêtels
! rowspan=2 | partie
|-
! 2026 || 2022 
! 2019 || 2015 || 2011 
! 2007 || 2005 || 2001 
! 1998 || 1994 || 1990 
! 1988 || 1987 || 1984 
! 1981 || 1979 || 1977 
! 1975 || 1973 || 1971 
! 1968 || 1966 || 1964
! 1960 || 1957 || 1953
|-
| Socialdemokratiet
| centrum
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|50 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|48 || 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|44 
| 45 || 47 || 52 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|63 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|62 || 69 
| 55 || 54 || 56 
| 59 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|68 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|65 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|53 || 46 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|70 
| 62 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|69 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|76
| 76 || 70 || 74
| Socialdemokratiet
|-
| Socialistisk Folkeparti
| (centrum)
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 15
| 14 || 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 
| 23 || 11 || 12 
| 13 || 13 || 15 
| 24 || 27 || 21 
| 21 || 11 || 7 
| 9 || 11 || 17 
| 11 || 20 || 10
| 11 ||  || 
| Socialistisk Folkeparti
|-
| Venstre
| centrum
| rechts
| 18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|23 
| 43 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|47 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|46 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|56 
| 42 || 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|29 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|19 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 22 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|21 ! 
| 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || 30 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || 35 || 38
| 38 || 45 || 42
| Venstre
|-
| Liberal Alliance
| (centrum)
| rechts
| 16 || 14 
| 4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13 || 9 
| 5 ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Liberal Alliance
|-
| Dansk Folkeparti
| (extreêm)
| rechts
| 16 || 5 
| 16 || 37 || 22 
| 25 || 24 || 22 
| 13 ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Dansk Folkeparti
|-
| Moderaterne
| centrum
| (rechts)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 
|  ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Moderaterne
|-
| Konservative
| centrum
| rechts
| 13 || 10 
| 12 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|6 || 8 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 
| 16 || 27 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|30 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|35 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|42 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|26 || 22 || 15 
| 10 || 16 || 31 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|37 || 34 || 36
| 32 || 30 || 30
| Konservative
|-
| Enhedslisten
| (extreêm)
| lienks
| 11 || 9 
| 13 || 14 || 12 
| 4 || 6 || 4 
| 5 || 6 ||  
|  ||  || 5 
| 5 || 6 || 12 
| 11 || 6 ||  
| 4 ||  || 
|  || 6 || 8
| Enhedslisten
|-
| Radikale Venstre
| centrum
| (lienks)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 7 
| 16 || 8 || 17 
| 9 || 17 || 9 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || 7 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 11 || 10 
| 9 || 10 || 6 
| 13 || 20 || 27 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|27 || 13 || 10
| 11 || 14 || 14
| Radikale Venstre
|-
| Danmarksdemokraterne
| (extreêm)
| rechts 
| 10 || 14 
|  ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Danmarksdemokraterne
|-
| Alternativet
| (centrum)
| lienks
| 5 || 6 
| 5 || 9 || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
| Alternativet
|-
| Borgernes Parti
| extreêm
| rechts
| 4 ||
|  ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Borgernes Parti
|-
| Nye Borgerlige
| extreêm
| rechts
|  || 6 
| 4 ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Nye Borgerlige
|-
| Kristeligt Folkeparti
| centrum
| (rechts)
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 4 
| 4 ||  || 4 
| 4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || 5 || 6 
| 9 || 7 ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| Kristeligt Folkeparti
|-
| Centrum-Demokraterne
| centrum
|
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
| 8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 ! || 9 
| 9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|15 || 6 || 11 
| 4 || 14 ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| Centrum-Demokraterne
|-
| Fremskridtspartiet
| extreêm
| rechts
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
| 4 || 11 || 12 
| 16 || 9 || 6 
| 16 || 20 || 26 
| 24 || 28 ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| Fremskridtspartiet
|-
| Fælles Kurs
| (extreêm)
| lienks
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  || 4 ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| Fælles Kurs
|-
| Danmarks Retsforbund
| centrum
|
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  || 5 || 6 
|  || 5 ||  
|  ||  || 
|  || 9 || 6
| Danmarks Retsforbund
|-
| Liberalt Centrum
| centrum
| rechts
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  || 4 || 
|  ||  || 
| Liberalt Centrum
|-
| De Uafhængige
| centrum
| rechts
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 5
| 6 ||  || 
| De Uafhængige
|-
| Slesvigsk Parti
| centrum
| 
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 
| 1 || 1 || 1
| Slesvigsk Parti
|-
| onafankelijk
| centrum
| rechts
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  || 1 ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| onafankelijk
|-
! colspan=3 | totael
! 175 || 175 
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! totael
|-
! colspan=3 | coalitie
! 82 || 89 
! 48 || 53 || 107 
! 64 || 70 || 72 
! 70 || 75/70 || 59 
! 67 || 70 || 77 
! 65 || 68 || 65/86 
! 53 || 22 || 70 
! 98 || 69 || 76
!  ||  || 
! coalitie
|-
|}

[[plaetje:Christiansborg (172307).jpg|thumb|Christiansborg]]

=== Premiers ===
Statsministre vanof 1945.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! statsminister || tied || jaer || partie
|-
| Vilhelm Buhl || 1945 - 1945 || 0 || Socialdemokratiet
|-
| Knud Kristensen || 1945 - 1947 || 2 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1947 - 1950 || 3 || Socialdemokratiet
|-
| Erik Eriksen || 1950 - 1953 || 3 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1953 - 1955 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Hans Christian Hansen || 1955 - 1960 || 5 || Socialdemokratiet
|-
| Viggo Kampmann || 1960 - 1962 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Jens Otto Krag || 1962 - 1968 || 6 || Socialdemokratiet
|-
| Hilmar Baunsgaard || 1968 - 1971 || 3 || Radikale Venstre
|-
| Jens Otto Krag || 1971 - 1972 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Anker Jørgenson || 1972 - 1973 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Hartling || 1973 - 1975 || 2 || Venstre
|-
| Anker Jørgenson || 1975 - 1982 || 7 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Schlüter || 1982 - 1993 || 11 || Konservative
|-
| Poul Nyrup Rasmussen || 1993 - 2001 || 8 || Socialdemokratiet
|-
| Anders Fogh Rasmussen || 2001 - 2009 || 8 || Venstre
|-
| [[Lars Løkke Rasmussen]] || 2009 - 2011 || 2 || Venstre
|-
| Helle Thorning-Schmidt || 2011 - 2015 || 4 || Socialdemokratiet
|-
| [[Lars Løkke Rasmussen]] || 2015 - 2019 || 4 || Venstre
|-
| [[Mette Frederiksen]] || 2019 - noe || 7 || Socialdemokratiet
|-
|}

== Godsdienst ==
De nasjonaâle kerke van Denemarken is de [[lutheranisme|Evanhelisch-Lutherse Kerke]]. Sins [[1849]] besti 't er in Denemarken vrieheid van hodsdienst. 't Christendom kreeg rond 1100 vassen voet in Denemarken. De evanhelisch-lutherse kerke tel 9 bisdommen, wiran de konieng an 't oôd sti. De 2100 gemeêntes worn bestuurd deur een deur de leden hekozen kerkeraed. Ongeveer 85% van de bevolkieng is evanhelisch-luthers, mè de miste hin allin ni kerke bie bruiloften en derhelijke. 

Buuten de evanhelisch-lutherse kerke ei je in Denemarken ok nog de [[Roôms-Kattelieke Kerke]], en ienkele are kerken. Sins [[1953]] ei Denemarken wee een eihen katholieke bisschop. Der zien ongeveer 35.000 katholieken. Ok zien der nog 6500 [[joôden]]. Tevens ken Denemarken ok de bewehieng [[Forn Sidr]] (De ouwe traditie), deze mensen vereêr'n nog de ouwe Scandinavische hood'n zoas Thor en Odin.

== Cultuur ==
Hygge is út behrip voe de Deense cultuur. Hygge ei te maeken mie sfeêr, hezelligeid, mè ok interieur. Ok zurhen onder are eetn en drienk'n voe hygge. Hygge is in 't Ollands je vertaâln bie hezelligeid, mè de Denen zelf vin'n 't nie te vertaâln. Hygge wor beschouwt as de uutdrukkieng voe de Deense mentaliteit.

[[Plaetje:Storebæltsbroen from Sjælland.jpg|thumb|Groôte Beltbrugge]]

== Lienks nae buten ==
* [https://www.landenweb.nl/denemarken/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Denmark Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210705032013/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/denmark/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/denemarken/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/denemarken/ Klimaatinfo] 
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=173 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/denmark_nl Europese Unie]
* [https://historiek.net/c/landen/denemarken/ Historiek]

{{Europa}}

[[Categorie:Denemarken| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>pjfrpgj0d4ah8vs17kpgz3wnyjv4y6g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>181184</id>
      <parentid>181183</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T19:47:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Parlement */</comment>
      <origin>181184</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16849" sha1="lj1tcr49wkcbuv9f8qs5rvypn0calh5" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Kongeriget Danmark
 |vlagge=Flag of Denmark.svg
 |waepen=National coat of arms of Denmark.svg
 |locaotie=LocationDenmark.png
 |taelen=[[Deêns]]
 |oôdstad=[[Kopenhagen]]
 |regeriengsvurm=[[Constitutionêle monarchie]]
 |staetsoôd=[[Frederik van Denemarken]]
 |regeriengsleider=[[Mette Frederiksen]]
 |religie=[[Protestants]]
 |km2= 42.954
 |pctwaeter=1,6
 |inweuners= 5.993.000 (2025)
 |dichteid= 140
 |volkslied=[[Der er et yndigt land]]
 |munte=[[Deense kroôn]]
 |valutacode=DKK
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=5 juni
 |tld=dk
 |landcode=DK/DNK
 |tel=45
}}
[[Plaetje:Kaart Denemarken.gif|thumb|Kaerte]]

'''Denemarken''' is een land in [[Noôrd-Europa]], iets hroôter as [[Nederland]], mee 6 meljoen inweuners. 

Den 'oôdstad is [[Kopenhagen]]. 

't Land bestit deêls uut een vasteland, [[Jutland]], en deêls uut een antal eilan'n, weerop den 'oôdstad is 'elege.

't Land hrenst an [[Duutsland]] en via een brugge an [[Zweden]].

== Heografie ==
Denemarken ei mè 1 landhrens en das in 't zuuden van 't land wirat et grens an Duutsland. In 't noôrn ligt 't [[Skagerrak]], in 't oôssen 't [[Kattehat]] en de [[Oôstzeê]] en in 't wessen grens tet an de Noôrdzeê. Denemarken oor bie [[Scandinaovië]] en is helieke ok 't zuudelijkste land van Scandinaovië. 't Besti uut ongeveêr 500 eilan'n en 't hroste stik land is 't schiereiland Jutland. 

Denemarken grens bieni an [[Zweden]], mè wor escheien deur de [[Sont]], een smalle zeêstraete. Der lig echter wè een bruhhe en een tunnel ni Zweden. Denemarken is bieni illemille vlak. An de weskust is tet vlakste, di lihhen de polders tehen 't Deense waddenhebied an. Oe vadder ni 't oôssen, oe euvelachtiher at wor. Ut oôgste punt van Jutland is Yding Skovhøj bie 173 meter. 

't Hroste eiland van Denemarken is [[Seêland]]. Bie een oppervlak van 43.000 km² is Denemarken net iets hrotter dan Nederland. 't Ei echter mè 6 meljoen inweuners dus is vee minder dichtbevolkt.

Denemarken ei twi overzeêse hebiedsdeêl'n, de [[Faeröereilan'n]] en [[Hroenland]]. Deêze hebieden èn wè een eihen zelfbestier.

=== Steê ===
Hroôtste steê mie inweuners (2025):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=wikitable
|-
! steê || inweuners || hebied
|-
| [[København]] &lt;br&gt; (Kopenhagen) || 667.000 || [[Seêland]]
|-
| [[Aarhus]] / Århus || 301.000 || [[Jutland]]
|-
| [[Odense]] || 185.000 || [[Funen]]
|-
| [[Aalborg]] / Ålborg || 122.000 || Jutland
|-
| [[Esbjerg]] || 72.000 || Jutland
|-
| [[Randers]] || 65.000 || Jutland
|-
| [[Horsens]] || 64.000 || Jutland
|-
| [[Kolding]] || 64.000 || Jutland
|-
| [[Vejle]] || 62.000 || Jutland
|-
| [[Roskilde]] || 53.000 || Seêland
|-
| [[Silkeborg]] || 53.000 || Jutland
|-
| [[Herning]] || 52.000 || Jutland
|-
|}
|
{| class=wikitable
|-
! steê || inweuners || hebied
|-
| [[Hørsholm]] || 48.000 || Seêland
|-
| [[Helsingør]] || 48.000 || Seêland
|-
| [[Næstved]] || 45.000 || Seêland 
|-
| [[Viborg]] || 44.000 || Jutland
|-
| [[Fredericia]] || 42.000 || Jutland
|-
| [[Køge]] || 39.000 || Seêland
|-
| [[Taastrup]] || 38.000 || Seêland
|-
| [[Holstebro]] || 37.000 || Jutland
|-
| [[Hillerød]] || 37.000 || Seêland
|-
| [[Slagelse]] || 36.000 || Seêland
|-
| [[Holbæk]] || 31.000 || Seêland
|-
| [[Sønderborg]] || 28.000 || [[Als]] + Jutland
|-
| [[Svendborg]] || 28.000 || [[Funen]]
|-
| [[Hjørring]] || 26.000 || Jutland
|-
|}
|}

=== Rehio's ===
Sins 1 jannewari 2027 is Denemarken verdeêld in vier rehio's (van 2007 toet 2027 in vuuf). Deêze rehio's vervang'n de voormalihe 14 provincies. Ok 't antal gemeêntes is teruhebrocht van 271 tot 98 gemeêntes. 

De huudihe rehio's zien:

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! rehio || Zeêuws || inw. 2026 || km² || inw./km² || 'oôdstad
|-
| [[Region Midtjylland]] || Midd'n-Jutland || 1.383.000 || 13013 || 106 || [[Viborg]]
|-
| [[Region Nordjylland]] || Noôrd-Jutland || 593.000 || 7884 || 75 || [[Aalborg]]
|-
| [[Region Østdanmark]] ¹ || Oôst-Denemarken || 2.805.000 || 9791 || 286 || [[Sorø]]
|-
| [[Region Syddanmark]] || Zuud-Denemarken || 1.244.000 || 12266 || 101 || [[Vejle]]
|-
|}

¹ toet 2027:
* [[Region Hovedstaden]] - 'Oôdstad
* [[Region Sjælland]] - Seêland

=== Eilan'n ===

{| class=wikitable
|-
|
{| class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Regions of Denmark.jpg|300px|links]]
|-
| [[Plaetje:Denmark islands.PNG|300px|links]]
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:right&quot;
|-
! colspan = 6 | hroôtste eilan'n
|-
! eiland || km² || inw. 2026|| inw./km² || rehio || voormalihe rehio / &lt;br&gt; [[Waddeneiland]]
|-
| [[Ærø]] || 88 || 5.800 || 65 || Syddanmark
|-
| [[Als]] || 321 || 50.000 || 154 || Syddanmark
|-
| [[Amager]] || 96 || 228.000 || 2366 || Østdanmark || Hovedstaden
|-
| [[Anholt]] || 22 || 130 || 6 || Midtjylland
|-
| [[Bornholm]] || 588 || 39.000 || 66 || Østdanmark || Hovedstaden
|-
| [[Falster]] || 514 || 41.000 || 80 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Fanø]] || 56 || 3.300 || 59 || Syddanmark || Waddeneiland
|-
| [[Fur]] || 22 || 740 || 33 || Midtjylland
|-
| Fyn ([[Funen]]) || 2985 || 482.000 || 161 || Syddanmark
|-
| [[Langeland]] || 284 || 12.000 || 41 || Syddanmark
|-
| [[Læsø]] || 118 || 1.700 || 14 || Nordjylland
|-
| [[Lolland]] || 1243 || 56.000 || 45 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Mandø]] || 8 || 33 || 4 || Syddanmark || Waddeneiland
|-
| [[Møn]] || 218 || 8.900 || 41 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Mors]] || 363 || 19.000 || 53 || Nordjylland
|-
| [[Nørrejyske Ø]] / &lt;br&gt; Vendsyssel-Thy || 4686 || 240.000 || 51 || Nordjylland
|-
| [[Rømø]] || 129 || 540 || 4 || Syddanmark || Waddeneiland
|-
| [[Saltholm]] || 16 || 2 || 0,1 || Østdanmark || Hovedstaden
|-
| [[Samsø]] || 114 || 3.600 || 32 || Midtjylland
|-
| Sjælland ([[Seêland]]) || 7031 || 2.429.000 || 345 || Østdanmark || Sjælland + Hovedstaden
|-
| [[Tåsinge]] || 70 || 6.500 || 93 || Syddanmark
|-
|}
|-
|}

== Tael ==
De officiele landstaele in Denemarken is [[Deêns]]. Deêns is de tael van vriewè alle Denen, oewè an de mensen op [[Hroenland]] en de [[Faeröereilan'n]] neffen 't Deêns ok der eihen tael spreek'n. In 't zuuden van Denemarken wor ok [[Duuts]] esprook'n. Andere taelen in Denemarken zien onder are [[Zweeds]], [[Noôrs]] en [[Faeröers]], wat a ok officieel erkend is as een tael.

== Economie ==
Denemarken was tot 1945 oôdzaekelijk een lanbouwland, mè nae deze tied breien de industrële sector hihantisch uut en noe besli de lanbouw nog slechs 5% van 't BNP. Tradisjonele industrieproduct'n van Denemarken komm'n nog uut de visserie en scheepsbouw, mè dit is de leste jaeren ok ofenomen.

De belangriekste uutvoerproduct'n van Denemarken zien lanbouwproduct'n, mesines, meubilair, vleês en vis. Invoerproduct'n zien ok mesines, metaelen en branstoffen. Lan'n wibie a vee ehandeld wor zien Duutsland, Zweden en 't Vereênigd Konienkriek.

== Politiek en bestier ==
Denemarken is een constitutionêle monarchie. Dit wil zèn dat 'er spraeke is van een monarchie hereheêrd deur een hrondwet. Dit is a zo sins [[1953]].

De wethevende macht wor uutevoerd deur de monarch, die a tevens ok staetsoôd is, en 't parlement. 't Parlement, ok wè [[Folketinget]], besti uut 179 man onderebrocht in 1 kaemer. Vooreen, toet oengeveer 1990, was de sociaoldemocraotische partie 't belangriekst, mè 't tie behon te keren en de mensen wiern meer conservaetief en liberaolistisch. Noe besti de rehering dan ok uut een liberaâl-conservaetieve coalitie onger toezicht van de Deênse Volkspartie, of in 't Deêns de 'Dansk Folkeparti'. De uutvoerende macht wor uutevoerd deur de monarch en de ministers.

Van 1972 toet 2024 was [[Margaretha II]] staetsoôd van Denemarken.

=== Parlement ===
Folketinget vanof 1953, nae den nieuwe hrondwet.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! rowspan=2 | partie
! rowspan=2 | richtieng
! rowspan=2 | richtieng
! colspan=26 | zeêtels
! rowspan=2 | partie
|-
! 2026 || 2022 
! 2019 || 2015 || 2011 
! 2007 || 2005 || 2001 
! 1998 || 1994 || 1990 
! 1988 || 1987 || 1984 
! 1981 || 1979 || 1977 
! 1975 || 1973 || 1971 
! 1968 || 1966 || 1964
! 1960 || 1957 || 1953
|-
| Socialdemokratiet
| centrum
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|50 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|48 || 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|44 
| 45 || 47 || 52 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|63 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|62 || 69 
| 55 || 54 || 56 
| 59 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|68 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|65 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|53 || 46 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|70 
| 62 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|69 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|76
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|76 || 70 || 74
| Socialdemokratiet
|-
| Socialistisk Folkeparti
| (centrum)
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 15
| 14 || 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 
| 23 || 11 || 12 
| 13 || 13 || 15 
| 24 || 27 || 21 
| 21 || 11 || 7 
| 9 || 11 || 17 
| 11 || 20 || 10
| 11 ||  || 
| Socialistisk Folkeparti
|-
| Venstre
| centrum
| rechts
| 18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|23 
| 43 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|47 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|46 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|56 
| 42 || 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|29 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|19 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 22 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|21 ! 
| 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || 30 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || 35 || 38
| 38 || 45 || 42
| Venstre
|-
| Liberal Alliance
| (centrum)
| rechts
| 16 || 14 
| 4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13 || 9 
| 5 ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Liberal Alliance
|-
| Dansk Folkeparti
| (extreêm)
| rechts
| 16 || 5 
| 16 || 37 || 22 
| 25 || 24 || 22 
| 13 ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Dansk Folkeparti
|-
| Moderaterne
| centrum
| (rechts)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 
|  ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Moderaterne
|-
| Konservative
| centrum
| rechts
| 13 || 10 
| 12 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|6 || 8 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 
| 16 || 27 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|30 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|35 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|42 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|26 || 22 || 15 
| 10 || 16 || 31 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|37 || 34 || 36
| 32 || 30 || 30
| Konservative
|-
| Enhedslisten
| (extreêm)
| lienks
| 11 || 9 
| 13 || 14 || 12 
| 4 || 6 || 4 
| 5 || 6 ||  
|  ||  || 5 
| 5 || 6 || 12 
| 11 || 6 ||  
| 4 ||  || 
|  || 6 || 8
| Enhedslisten
|-
| Radikale Venstre
| centrum
| (lienks)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 7 
| 16 || 8 || 17 
| 9 || 17 || 9 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || 7 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 11 || 10 
| 9 || 10 || 6 
| 13 || 20 || 27 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|27 || 13 || 10
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|11 || 14 || 14
| Radikale Venstre
|-
| Danmarksdemokraterne
| (extreêm)
| rechts 
| 10 || 14 
|  ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Danmarksdemokraterne
|-
| Alternativet
| (centrum)
| lienks
| 5 || 6 
| 5 || 9 || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
| Alternativet
|-
| Borgernes Parti
| extreêm
| rechts
| 4 ||
|  ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Borgernes Parti
|-
| Nye Borgerlige
| extreêm
| rechts
|  || 6 
| 4 ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Nye Borgerlige
|-
| Kristeligt Folkeparti
| centrum
| (rechts)
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 4 
| 4 ||  || 4 
| 4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || 5 || 6 
| 9 || 7 ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| Kristeligt Folkeparti
|-
| Centrum-Demokraterne
| centrum
|
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
| 8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 ! || 9 
| 9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|15 || 6 || 11 
| 4 || 14 ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| Centrum-Demokraterne
|-
| Fremskridtspartiet
| extreêm
| rechts
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
| 4 || 11 || 12 
| 16 || 9 || 6 
| 16 || 20 || 26 
| 24 || 28 ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| Fremskridtspartiet
|-
| Fælles Kurs
| (extreêm)
| lienks
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  || 4 ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| Fælles Kurs
|-
| Danmarks Retsforbund
| centrum
|
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  || 5 || 6 
|  || 5 ||  
|  ||  || 
|  || 9 || 6
| Danmarks Retsforbund
|-
| Liberalt Centrum
| centrum
| rechts
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  || 4 || 
|  ||  || 
| Liberalt Centrum
|-
| De Uafhængige
| centrum
| rechts
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 5
| 6 ||  || 
| De Uafhængige
|-
| Slesvigsk Parti
| centrum
| 
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 
| 1 || 1 || 1
| Slesvigsk Parti
|-
| onafankelijk
| centrum
| rechts
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  || 1 ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| onafankelijk
|-
! colspan=3 | totael
! 175 || 175 
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! totael
|-
! colspan=3 | coalitie
! 82 || 89 
! 48 || 53 || 107 
! 64 || 70 || 72 
! 70 || 75/70 || 59 
! 67 || 70 || 77 
! 65 || 68 || 65/86 
! 53 || 22 || 70 
! 98 || 69 || 76
! 87 ||  || 
! coalitie
|-
|}

[[plaetje:Christiansborg (172307).jpg|thumb|Christiansborg]]

=== Premiers ===
Statsministre vanof 1945.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! statsminister || tied || jaer || partie
|-
| Vilhelm Buhl || 1945 - 1945 || 0 || Socialdemokratiet
|-
| Knud Kristensen || 1945 - 1947 || 2 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1947 - 1950 || 3 || Socialdemokratiet
|-
| Erik Eriksen || 1950 - 1953 || 3 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1953 - 1955 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Hans Christian Hansen || 1955 - 1960 || 5 || Socialdemokratiet
|-
| Viggo Kampmann || 1960 - 1962 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Jens Otto Krag || 1962 - 1968 || 6 || Socialdemokratiet
|-
| Hilmar Baunsgaard || 1968 - 1971 || 3 || Radikale Venstre
|-
| Jens Otto Krag || 1971 - 1972 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Anker Jørgenson || 1972 - 1973 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Hartling || 1973 - 1975 || 2 || Venstre
|-
| Anker Jørgenson || 1975 - 1982 || 7 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Schlüter || 1982 - 1993 || 11 || Konservative
|-
| Poul Nyrup Rasmussen || 1993 - 2001 || 8 || Socialdemokratiet
|-
| Anders Fogh Rasmussen || 2001 - 2009 || 8 || Venstre
|-
| [[Lars Løkke Rasmussen]] || 2009 - 2011 || 2 || Venstre
|-
| Helle Thorning-Schmidt || 2011 - 2015 || 4 || Socialdemokratiet
|-
| [[Lars Løkke Rasmussen]] || 2015 - 2019 || 4 || Venstre
|-
| [[Mette Frederiksen]] || 2019 - noe || 7 || Socialdemokratiet
|-
|}

== Godsdienst ==
De nasjonaâle kerke van Denemarken is de [[lutheranisme|Evanhelisch-Lutherse Kerke]]. Sins [[1849]] besti 't er in Denemarken vrieheid van hodsdienst. 't Christendom kreeg rond 1100 vassen voet in Denemarken. De evanhelisch-lutherse kerke tel 9 bisdommen, wiran de konieng an 't oôd sti. De 2100 gemeêntes worn bestuurd deur een deur de leden hekozen kerkeraed. Ongeveer 85% van de bevolkieng is evanhelisch-luthers, mè de miste hin allin ni kerke bie bruiloften en derhelijke. 

Buuten de evanhelisch-lutherse kerke ei je in Denemarken ok nog de [[Roôms-Kattelieke Kerke]], en ienkele are kerken. Sins [[1953]] ei Denemarken wee een eihen katholieke bisschop. Der zien ongeveer 35.000 katholieken. Ok zien der nog 6500 [[joôden]]. Tevens ken Denemarken ok de bewehieng [[Forn Sidr]] (De ouwe traditie), deze mensen vereêr'n nog de ouwe Scandinavische hood'n zoas Thor en Odin.

== Cultuur ==
Hygge is út behrip voe de Deense cultuur. Hygge ei te maeken mie sfeêr, hezelligeid, mè ok interieur. Ok zurhen onder are eetn en drienk'n voe hygge. Hygge is in 't Ollands je vertaâln bie hezelligeid, mè de Denen zelf vin'n 't nie te vertaâln. Hygge wor beschouwt as de uutdrukkieng voe de Deense mentaliteit.

[[Plaetje:Storebæltsbroen from Sjælland.jpg|thumb|Groôte Beltbrugge]]

== Lienks nae buten ==
* [https://www.landenweb.nl/denemarken/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Denmark Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210705032013/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/denmark/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/denemarken/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/denemarken/ Klimaatinfo] 
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=173 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/denmark_nl Europese Unie]
* [https://historiek.net/c/landen/denemarken/ Historiek]

{{Europa}}

[[Categorie:Denemarken| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>lj1tcr49wkcbuv9f8qs5rvypn0calh5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>181185</id>
      <parentid>181184</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T19:49:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Parlement */</comment>
      <origin>181185</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16903" sha1="dsfe4j80xi94srao7gyrururaj10xj1" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Kongeriget Danmark
 |vlagge=Flag of Denmark.svg
 |waepen=National coat of arms of Denmark.svg
 |locaotie=LocationDenmark.png
 |taelen=[[Deêns]]
 |oôdstad=[[Kopenhagen]]
 |regeriengsvurm=[[Constitutionêle monarchie]]
 |staetsoôd=[[Frederik van Denemarken]]
 |regeriengsleider=[[Mette Frederiksen]]
 |religie=[[Protestants]]
 |km2= 42.954
 |pctwaeter=1,6
 |inweuners= 5.993.000 (2025)
 |dichteid= 140
 |volkslied=[[Der er et yndigt land]]
 |munte=[[Deense kroôn]]
 |valutacode=DKK
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=5 juni
 |tld=dk
 |landcode=DK/DNK
 |tel=45
}}
[[Plaetje:Kaart Denemarken.gif|thumb|Kaerte]]

'''Denemarken''' is een land in [[Noôrd-Europa]], iets hroôter as [[Nederland]], mee 6 meljoen inweuners. 

Den 'oôdstad is [[Kopenhagen]]. 

't Land bestit deêls uut een vasteland, [[Jutland]], en deêls uut een antal eilan'n, weerop den 'oôdstad is 'elege.

't Land hrenst an [[Duutsland]] en via een brugge an [[Zweden]].

== Heografie ==
Denemarken ei mè 1 landhrens en das in 't zuuden van 't land wirat et grens an Duutsland. In 't noôrn ligt 't [[Skagerrak]], in 't oôssen 't [[Kattehat]] en de [[Oôstzeê]] en in 't wessen grens tet an de Noôrdzeê. Denemarken oor bie [[Scandinaovië]] en is helieke ok 't zuudelijkste land van Scandinaovië. 't Besti uut ongeveêr 500 eilan'n en 't hroste stik land is 't schiereiland Jutland. 

Denemarken grens bieni an [[Zweden]], mè wor escheien deur de [[Sont]], een smalle zeêstraete. Der lig echter wè een bruhhe en een tunnel ni Zweden. Denemarken is bieni illemille vlak. An de weskust is tet vlakste, di lihhen de polders tehen 't Deense waddenhebied an. Oe vadder ni 't oôssen, oe euvelachtiher at wor. Ut oôgste punt van Jutland is Yding Skovhøj bie 173 meter. 

't Hroste eiland van Denemarken is [[Seêland]]. Bie een oppervlak van 43.000 km² is Denemarken net iets hrotter dan Nederland. 't Ei echter mè 6 meljoen inweuners dus is vee minder dichtbevolkt.

Denemarken ei twi overzeêse hebiedsdeêl'n, de [[Faeröereilan'n]] en [[Hroenland]]. Deêze hebieden èn wè een eihen zelfbestier.

=== Steê ===
Hroôtste steê mie inweuners (2025):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=wikitable
|-
! steê || inweuners || hebied
|-
| [[København]] &lt;br&gt; (Kopenhagen) || 667.000 || [[Seêland]]
|-
| [[Aarhus]] / Århus || 301.000 || [[Jutland]]
|-
| [[Odense]] || 185.000 || [[Funen]]
|-
| [[Aalborg]] / Ålborg || 122.000 || Jutland
|-
| [[Esbjerg]] || 72.000 || Jutland
|-
| [[Randers]] || 65.000 || Jutland
|-
| [[Horsens]] || 64.000 || Jutland
|-
| [[Kolding]] || 64.000 || Jutland
|-
| [[Vejle]] || 62.000 || Jutland
|-
| [[Roskilde]] || 53.000 || Seêland
|-
| [[Silkeborg]] || 53.000 || Jutland
|-
| [[Herning]] || 52.000 || Jutland
|-
|}
|
{| class=wikitable
|-
! steê || inweuners || hebied
|-
| [[Hørsholm]] || 48.000 || Seêland
|-
| [[Helsingør]] || 48.000 || Seêland
|-
| [[Næstved]] || 45.000 || Seêland 
|-
| [[Viborg]] || 44.000 || Jutland
|-
| [[Fredericia]] || 42.000 || Jutland
|-
| [[Køge]] || 39.000 || Seêland
|-
| [[Taastrup]] || 38.000 || Seêland
|-
| [[Holstebro]] || 37.000 || Jutland
|-
| [[Hillerød]] || 37.000 || Seêland
|-
| [[Slagelse]] || 36.000 || Seêland
|-
| [[Holbæk]] || 31.000 || Seêland
|-
| [[Sønderborg]] || 28.000 || [[Als]] + Jutland
|-
| [[Svendborg]] || 28.000 || [[Funen]]
|-
| [[Hjørring]] || 26.000 || Jutland
|-
|}
|}

=== Rehio's ===
Sins 1 jannewari 2027 is Denemarken verdeêld in vier rehio's (van 2007 toet 2027 in vuuf). Deêze rehio's vervang'n de voormalihe 14 provincies. Ok 't antal gemeêntes is teruhebrocht van 271 tot 98 gemeêntes. 

De huudihe rehio's zien:

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! rehio || Zeêuws || inw. 2026 || km² || inw./km² || 'oôdstad
|-
| [[Region Midtjylland]] || Midd'n-Jutland || 1.383.000 || 13013 || 106 || [[Viborg]]
|-
| [[Region Nordjylland]] || Noôrd-Jutland || 593.000 || 7884 || 75 || [[Aalborg]]
|-
| [[Region Østdanmark]] ¹ || Oôst-Denemarken || 2.805.000 || 9791 || 286 || [[Sorø]]
|-
| [[Region Syddanmark]] || Zuud-Denemarken || 1.244.000 || 12266 || 101 || [[Vejle]]
|-
|}

¹ toet 2027:
* [[Region Hovedstaden]] - 'Oôdstad
* [[Region Sjælland]] - Seêland

=== Eilan'n ===

{| class=wikitable
|-
|
{| class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Regions of Denmark.jpg|300px|links]]
|-
| [[Plaetje:Denmark islands.PNG|300px|links]]
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:right&quot;
|-
! colspan = 6 | hroôtste eilan'n
|-
! eiland || km² || inw. 2026|| inw./km² || rehio || voormalihe rehio / &lt;br&gt; [[Waddeneiland]]
|-
| [[Ærø]] || 88 || 5.800 || 65 || Syddanmark
|-
| [[Als]] || 321 || 50.000 || 154 || Syddanmark
|-
| [[Amager]] || 96 || 228.000 || 2366 || Østdanmark || Hovedstaden
|-
| [[Anholt]] || 22 || 130 || 6 || Midtjylland
|-
| [[Bornholm]] || 588 || 39.000 || 66 || Østdanmark || Hovedstaden
|-
| [[Falster]] || 514 || 41.000 || 80 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Fanø]] || 56 || 3.300 || 59 || Syddanmark || Waddeneiland
|-
| [[Fur]] || 22 || 740 || 33 || Midtjylland
|-
| Fyn ([[Funen]]) || 2985 || 482.000 || 161 || Syddanmark
|-
| [[Langeland]] || 284 || 12.000 || 41 || Syddanmark
|-
| [[Læsø]] || 118 || 1.700 || 14 || Nordjylland
|-
| [[Lolland]] || 1243 || 56.000 || 45 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Mandø]] || 8 || 33 || 4 || Syddanmark || Waddeneiland
|-
| [[Møn]] || 218 || 8.900 || 41 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Mors]] || 363 || 19.000 || 53 || Nordjylland
|-
| [[Nørrejyske Ø]] / &lt;br&gt; Vendsyssel-Thy || 4686 || 240.000 || 51 || Nordjylland
|-
| [[Rømø]] || 129 || 540 || 4 || Syddanmark || Waddeneiland
|-
| [[Saltholm]] || 16 || 2 || 0,1 || Østdanmark || Hovedstaden
|-
| [[Samsø]] || 114 || 3.600 || 32 || Midtjylland
|-
| Sjælland ([[Seêland]]) || 7031 || 2.429.000 || 345 || Østdanmark || Sjælland + Hovedstaden
|-
| [[Tåsinge]] || 70 || 6.500 || 93 || Syddanmark
|-
|}
|-
|}

== Tael ==
De officiele landstaele in Denemarken is [[Deêns]]. Deêns is de tael van vriewè alle Denen, oewè an de mensen op [[Hroenland]] en de [[Faeröereilan'n]] neffen 't Deêns ok der eihen tael spreek'n. In 't zuuden van Denemarken wor ok [[Duuts]] esprook'n. Andere taelen in Denemarken zien onder are [[Zweeds]], [[Noôrs]] en [[Faeröers]], wat a ok officieel erkend is as een tael.

== Economie ==
Denemarken was tot 1945 oôdzaekelijk een lanbouwland, mè nae deze tied breien de industrële sector hihantisch uut en noe besli de lanbouw nog slechs 5% van 't BNP. Tradisjonele industrieproduct'n van Denemarken komm'n nog uut de visserie en scheepsbouw, mè dit is de leste jaeren ok ofenomen.

De belangriekste uutvoerproduct'n van Denemarken zien lanbouwproduct'n, mesines, meubilair, vleês en vis. Invoerproduct'n zien ok mesines, metaelen en branstoffen. Lan'n wibie a vee ehandeld wor zien Duutsland, Zweden en 't Vereênigd Konienkriek.

== Politiek en bestier ==
Denemarken is een constitutionêle monarchie. Dit wil zèn dat 'er spraeke is van een monarchie hereheêrd deur een hrondwet. Dit is a zo sins [[1953]].

De wethevende macht wor uutevoerd deur de monarch, die a tevens ok staetsoôd is, en 't parlement. 't Parlement, ok wè [[Folketinget]], besti uut 179 man onderebrocht in 1 kaemer. Vooreen, toet oengeveer 1990, was de sociaoldemocraotische partie 't belangriekst, mè 't tie behon te keren en de mensen wiern meer conservaetief en liberaolistisch. Noe besti de rehering dan ok uut een liberaâl-conservaetieve coalitie onger toezicht van de Deênse Volkspartie, of in 't Deêns de 'Dansk Folkeparti'. De uutvoerende macht wor uutevoerd deur de monarch en de ministers.

Van 1972 toet 2024 was [[Margaretha II]] staetsoôd van Denemarken.

=== Parlement ===
Folketinget vanof 1953, nae den nieuwe hrondwet.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! rowspan=2 | partie
! rowspan=2 | richtieng
! rowspan=2 | richtieng
! colspan=26 | zeêtels
! rowspan=2 | partie
|-
! 2026 || 2022 
! 2019 || 2015 || 2011 
! 2007 || 2005 || 2001 
! 1998 || 1994 || 1990 
! 1988 || 1987 || 1984 
! 1981 || 1979 || 1977 
! 1975 || 1973 || 1971 
! 1968 || 1966 || 1964
! 1960 || 1957 || 1953
|-
| Socialdemokratiet
| centrum
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|50 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|48 || 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|44 
| 45 || 47 || 52 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|63 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|62 || 69 
| 55 || 54 || 56 
| 59 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|68 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|65 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|53 || 46 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|70 
| 62 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|69 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|76
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|76 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|70 || 74
| Socialdemokratiet
|-
| Socialistisk Folkeparti
| (centrum)
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 15
| 14 || 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 
| 23 || 11 || 12 
| 13 || 13 || 15 
| 24 || 27 || 21 
| 21 || 11 || 7 
| 9 || 11 || 17 
| 11 || 20 || 10
| 11 ||  || 
| Socialistisk Folkeparti
|-
| Venstre
| centrum
| rechts
| 18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|23 
| 43 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|47 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|46 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|56 
| 42 || 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|29 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|19 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 22 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|21 ! 
| 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || 30 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || 35 || 38
| 38 || 45 || 42
| Venstre
|-
| Liberal Alliance
| (centrum)
| rechts
| 16 || 14 
| 4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13 || 9 
| 5 ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Liberal Alliance
|-
| Dansk Folkeparti
| (extreêm)
| rechts
| 16 || 5 
| 16 || 37 || 22 
| 25 || 24 || 22 
| 13 ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Dansk Folkeparti
|-
| Moderaterne
| centrum
| (rechts)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 
|  ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Moderaterne
|-
| Konservative
| centrum
| rechts
| 13 || 10 
| 12 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|6 || 8 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 
| 16 || 27 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|30 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|35 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|42 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|26 || 22 || 15 
| 10 || 16 || 31 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|37 || 34 || 36
| 32 || 30 || 30
| Konservative
|-
| Enhedslisten
| (extreêm)
| lienks
| 11 || 9 
| 13 || 14 || 12 
| 4 || 6 || 4 
| 5 || 6 ||  
|  ||  || 5 
| 5 || 6 || 12 
| 11 || 6 ||  
| 4 ||  || 
|  || 6 || 8
| Enhedslisten
|-
| Radikale Venstre
| centrum
| (lienks)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 7 
| 16 || 8 || 17 
| 9 || 17 || 9 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || 7 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 11 || 10 
| 9 || 10 || 6 
| 13 || 20 || 27 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|27 || 13 || 10
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|11 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 || 14
| Radikale Venstre
|-
| Danmarksdemokraterne
| (extreêm)
| rechts 
| 10 || 14 
|  ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Danmarksdemokraterne
|-
| Alternativet
| (centrum)
| lienks
| 5 || 6 
| 5 || 9 || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
| Alternativet
|-
| Borgernes Parti
| extreêm
| rechts
| 4 ||
|  ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Borgernes Parti
|-
| Nye Borgerlige
| extreêm
| rechts
|  || 6 
| 4 ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Nye Borgerlige
|-
| Kristeligt Folkeparti
| centrum
| (rechts)
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 4 
| 4 ||  || 4 
| 4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || 5 || 6 
| 9 || 7 ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| Kristeligt Folkeparti
|-
| Centrum-Demokraterne
| centrum
|
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
| 8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 ! || 9 
| 9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|15 || 6 || 11 
| 4 || 14 ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| Centrum-Demokraterne
|-
| Fremskridtspartiet
| extreêm
| rechts
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
| 4 || 11 || 12 
| 16 || 9 || 6 
| 16 || 20 || 26 
| 24 || 28 ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| Fremskridtspartiet
|-
| Fælles Kurs
| (extreêm)
| lienks
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  || 4 ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| Fælles Kurs
|-
| Danmarks Retsforbund
| centrum
|
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  || 5 || 6 
|  || 5 ||  
|  ||  || 
|  || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|9 || 6
| Danmarks Retsforbund
|-
| Liberalt Centrum
| centrum
| rechts
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  || 4 || 
|  ||  || 
| Liberalt Centrum
|-
| De Uafhængige
| centrum
| rechts
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 5
| 6 ||  || 
| De Uafhængige
|-
| Slesvigsk Parti
| centrum
| 
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 
| 1 || 1 || 1
| Slesvigsk Parti
|-
| onafankelijk
| centrum
| rechts
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  || 1 ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| onafankelijk
|-
! colspan=3 | totael
! 175 || 175 
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! totael
|-
! colspan=3 | coalitie
! 82 || 89 
! 48 || 53 || 107 
! 64 || 70 || 72 
! 70 || 75/70 || 59 
! 67 || 70 || 77 
! 65 || 68 || 65/86 
! 53 || 22 || 70 
! 98 || 69 || 76
! 87 ||  || 
! coalitie
|-
|}

[[plaetje:Christiansborg (172307).jpg|thumb|Christiansborg]]

=== Premiers ===
Statsministre vanof 1945.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! statsminister || tied || jaer || partie
|-
| Vilhelm Buhl || 1945 - 1945 || 0 || Socialdemokratiet
|-
| Knud Kristensen || 1945 - 1947 || 2 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1947 - 1950 || 3 || Socialdemokratiet
|-
| Erik Eriksen || 1950 - 1953 || 3 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1953 - 1955 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Hans Christian Hansen || 1955 - 1960 || 5 || Socialdemokratiet
|-
| Viggo Kampmann || 1960 - 1962 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Jens Otto Krag || 1962 - 1968 || 6 || Socialdemokratiet
|-
| Hilmar Baunsgaard || 1968 - 1971 || 3 || Radikale Venstre
|-
| Jens Otto Krag || 1971 - 1972 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Anker Jørgenson || 1972 - 1973 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Hartling || 1973 - 1975 || 2 || Venstre
|-
| Anker Jørgenson || 1975 - 1982 || 7 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Schlüter || 1982 - 1993 || 11 || Konservative
|-
| Poul Nyrup Rasmussen || 1993 - 2001 || 8 || Socialdemokratiet
|-
| Anders Fogh Rasmussen || 2001 - 2009 || 8 || Venstre
|-
| [[Lars Løkke Rasmussen]] || 2009 - 2011 || 2 || Venstre
|-
| Helle Thorning-Schmidt || 2011 - 2015 || 4 || Socialdemokratiet
|-
| [[Lars Løkke Rasmussen]] || 2015 - 2019 || 4 || Venstre
|-
| [[Mette Frederiksen]] || 2019 - noe || 7 || Socialdemokratiet
|-
|}

== Godsdienst ==
De nasjonaâle kerke van Denemarken is de [[lutheranisme|Evanhelisch-Lutherse Kerke]]. Sins [[1849]] besti 't er in Denemarken vrieheid van hodsdienst. 't Christendom kreeg rond 1100 vassen voet in Denemarken. De evanhelisch-lutherse kerke tel 9 bisdommen, wiran de konieng an 't oôd sti. De 2100 gemeêntes worn bestuurd deur een deur de leden hekozen kerkeraed. Ongeveer 85% van de bevolkieng is evanhelisch-luthers, mè de miste hin allin ni kerke bie bruiloften en derhelijke. 

Buuten de evanhelisch-lutherse kerke ei je in Denemarken ok nog de [[Roôms-Kattelieke Kerke]], en ienkele are kerken. Sins [[1953]] ei Denemarken wee een eihen katholieke bisschop. Der zien ongeveer 35.000 katholieken. Ok zien der nog 6500 [[joôden]]. Tevens ken Denemarken ok de bewehieng [[Forn Sidr]] (De ouwe traditie), deze mensen vereêr'n nog de ouwe Scandinavische hood'n zoas Thor en Odin.

== Cultuur ==
Hygge is út behrip voe de Deense cultuur. Hygge ei te maeken mie sfeêr, hezelligeid, mè ok interieur. Ok zurhen onder are eetn en drienk'n voe hygge. Hygge is in 't Ollands je vertaâln bie hezelligeid, mè de Denen zelf vin'n 't nie te vertaâln. Hygge wor beschouwt as de uutdrukkieng voe de Deense mentaliteit.

[[Plaetje:Storebæltsbroen from Sjælland.jpg|thumb|Groôte Beltbrugge]]

== Lienks nae buten ==
* [https://www.landenweb.nl/denemarken/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Denmark Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210705032013/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/denmark/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/denemarken/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/denemarken/ Klimaatinfo] 
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=173 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/denmark_nl Europese Unie]
* [https://historiek.net/c/landen/denemarken/ Historiek]

{{Europa}}

[[Categorie:Denemarken| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>dsfe4j80xi94srao7gyrururaj10xj1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>181186</id>
      <parentid>181185</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T19:53:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Parlement */</comment>
      <origin>181186</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16925" sha1="h51u1cwga75ssa1kny7bq6wf1jb5p7r" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Kongeriget Danmark
 |vlagge=Flag of Denmark.svg
 |waepen=National coat of arms of Denmark.svg
 |locaotie=LocationDenmark.png
 |taelen=[[Deêns]]
 |oôdstad=[[Kopenhagen]]
 |regeriengsvurm=[[Constitutionêle monarchie]]
 |staetsoôd=[[Frederik van Denemarken]]
 |regeriengsleider=[[Mette Frederiksen]]
 |religie=[[Protestants]]
 |km2= 42.954
 |pctwaeter=1,6
 |inweuners= 5.993.000 (2025)
 |dichteid= 140
 |volkslied=[[Der er et yndigt land]]
 |munte=[[Deense kroôn]]
 |valutacode=DKK
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=5 juni
 |tld=dk
 |landcode=DK/DNK
 |tel=45
}}
[[Plaetje:Kaart Denemarken.gif|thumb|Kaerte]]

'''Denemarken''' is een land in [[Noôrd-Europa]], iets hroôter as [[Nederland]], mee 6 meljoen inweuners. 

Den 'oôdstad is [[Kopenhagen]]. 

't Land bestit deêls uut een vasteland, [[Jutland]], en deêls uut een antal eilan'n, weerop den 'oôdstad is 'elege.

't Land hrenst an [[Duutsland]] en via een brugge an [[Zweden]].

== Heografie ==
Denemarken ei mè 1 landhrens en das in 't zuuden van 't land wirat et grens an Duutsland. In 't noôrn ligt 't [[Skagerrak]], in 't oôssen 't [[Kattehat]] en de [[Oôstzeê]] en in 't wessen grens tet an de Noôrdzeê. Denemarken oor bie [[Scandinaovië]] en is helieke ok 't zuudelijkste land van Scandinaovië. 't Besti uut ongeveêr 500 eilan'n en 't hroste stik land is 't schiereiland Jutland. 

Denemarken grens bieni an [[Zweden]], mè wor escheien deur de [[Sont]], een smalle zeêstraete. Der lig echter wè een bruhhe en een tunnel ni Zweden. Denemarken is bieni illemille vlak. An de weskust is tet vlakste, di lihhen de polders tehen 't Deense waddenhebied an. Oe vadder ni 't oôssen, oe euvelachtiher at wor. Ut oôgste punt van Jutland is Yding Skovhøj bie 173 meter. 

't Hroste eiland van Denemarken is [[Seêland]]. Bie een oppervlak van 43.000 km² is Denemarken net iets hrotter dan Nederland. 't Ei echter mè 6 meljoen inweuners dus is vee minder dichtbevolkt.

Denemarken ei twi overzeêse hebiedsdeêl'n, de [[Faeröereilan'n]] en [[Hroenland]]. Deêze hebieden èn wè een eihen zelfbestier.

=== Steê ===
Hroôtste steê mie inweuners (2025):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=wikitable
|-
! steê || inweuners || hebied
|-
| [[København]] &lt;br&gt; (Kopenhagen) || 667.000 || [[Seêland]]
|-
| [[Aarhus]] / Århus || 301.000 || [[Jutland]]
|-
| [[Odense]] || 185.000 || [[Funen]]
|-
| [[Aalborg]] / Ålborg || 122.000 || Jutland
|-
| [[Esbjerg]] || 72.000 || Jutland
|-
| [[Randers]] || 65.000 || Jutland
|-
| [[Horsens]] || 64.000 || Jutland
|-
| [[Kolding]] || 64.000 || Jutland
|-
| [[Vejle]] || 62.000 || Jutland
|-
| [[Roskilde]] || 53.000 || Seêland
|-
| [[Silkeborg]] || 53.000 || Jutland
|-
| [[Herning]] || 52.000 || Jutland
|-
|}
|
{| class=wikitable
|-
! steê || inweuners || hebied
|-
| [[Hørsholm]] || 48.000 || Seêland
|-
| [[Helsingør]] || 48.000 || Seêland
|-
| [[Næstved]] || 45.000 || Seêland 
|-
| [[Viborg]] || 44.000 || Jutland
|-
| [[Fredericia]] || 42.000 || Jutland
|-
| [[Køge]] || 39.000 || Seêland
|-
| [[Taastrup]] || 38.000 || Seêland
|-
| [[Holstebro]] || 37.000 || Jutland
|-
| [[Hillerød]] || 37.000 || Seêland
|-
| [[Slagelse]] || 36.000 || Seêland
|-
| [[Holbæk]] || 31.000 || Seêland
|-
| [[Sønderborg]] || 28.000 || [[Als]] + Jutland
|-
| [[Svendborg]] || 28.000 || [[Funen]]
|-
| [[Hjørring]] || 26.000 || Jutland
|-
|}
|}

=== Rehio's ===
Sins 1 jannewari 2027 is Denemarken verdeêld in vier rehio's (van 2007 toet 2027 in vuuf). Deêze rehio's vervang'n de voormalihe 14 provincies. Ok 't antal gemeêntes is teruhebrocht van 271 tot 98 gemeêntes. 

De huudihe rehio's zien:

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! rehio || Zeêuws || inw. 2026 || km² || inw./km² || 'oôdstad
|-
| [[Region Midtjylland]] || Midd'n-Jutland || 1.383.000 || 13013 || 106 || [[Viborg]]
|-
| [[Region Nordjylland]] || Noôrd-Jutland || 593.000 || 7884 || 75 || [[Aalborg]]
|-
| [[Region Østdanmark]] ¹ || Oôst-Denemarken || 2.805.000 || 9791 || 286 || [[Sorø]]
|-
| [[Region Syddanmark]] || Zuud-Denemarken || 1.244.000 || 12266 || 101 || [[Vejle]]
|-
|}

¹ toet 2027:
* [[Region Hovedstaden]] - 'Oôdstad
* [[Region Sjælland]] - Seêland

=== Eilan'n ===

{| class=wikitable
|-
|
{| class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Regions of Denmark.jpg|300px|links]]
|-
| [[Plaetje:Denmark islands.PNG|300px|links]]
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:right&quot;
|-
! colspan = 6 | hroôtste eilan'n
|-
! eiland || km² || inw. 2026|| inw./km² || rehio || voormalihe rehio / &lt;br&gt; [[Waddeneiland]]
|-
| [[Ærø]] || 88 || 5.800 || 65 || Syddanmark
|-
| [[Als]] || 321 || 50.000 || 154 || Syddanmark
|-
| [[Amager]] || 96 || 228.000 || 2366 || Østdanmark || Hovedstaden
|-
| [[Anholt]] || 22 || 130 || 6 || Midtjylland
|-
| [[Bornholm]] || 588 || 39.000 || 66 || Østdanmark || Hovedstaden
|-
| [[Falster]] || 514 || 41.000 || 80 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Fanø]] || 56 || 3.300 || 59 || Syddanmark || Waddeneiland
|-
| [[Fur]] || 22 || 740 || 33 || Midtjylland
|-
| Fyn ([[Funen]]) || 2985 || 482.000 || 161 || Syddanmark
|-
| [[Langeland]] || 284 || 12.000 || 41 || Syddanmark
|-
| [[Læsø]] || 118 || 1.700 || 14 || Nordjylland
|-
| [[Lolland]] || 1243 || 56.000 || 45 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Mandø]] || 8 || 33 || 4 || Syddanmark || Waddeneiland
|-
| [[Møn]] || 218 || 8.900 || 41 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Mors]] || 363 || 19.000 || 53 || Nordjylland
|-
| [[Nørrejyske Ø]] / &lt;br&gt; Vendsyssel-Thy || 4686 || 240.000 || 51 || Nordjylland
|-
| [[Rømø]] || 129 || 540 || 4 || Syddanmark || Waddeneiland
|-
| [[Saltholm]] || 16 || 2 || 0,1 || Østdanmark || Hovedstaden
|-
| [[Samsø]] || 114 || 3.600 || 32 || Midtjylland
|-
| Sjælland ([[Seêland]]) || 7031 || 2.429.000 || 345 || Østdanmark || Sjælland + Hovedstaden
|-
| [[Tåsinge]] || 70 || 6.500 || 93 || Syddanmark
|-
|}
|-
|}

== Tael ==
De officiele landstaele in Denemarken is [[Deêns]]. Deêns is de tael van vriewè alle Denen, oewè an de mensen op [[Hroenland]] en de [[Faeröereilan'n]] neffen 't Deêns ok der eihen tael spreek'n. In 't zuuden van Denemarken wor ok [[Duuts]] esprook'n. Andere taelen in Denemarken zien onder are [[Zweeds]], [[Noôrs]] en [[Faeröers]], wat a ok officieel erkend is as een tael.

== Economie ==
Denemarken was tot 1945 oôdzaekelijk een lanbouwland, mè nae deze tied breien de industrële sector hihantisch uut en noe besli de lanbouw nog slechs 5% van 't BNP. Tradisjonele industrieproduct'n van Denemarken komm'n nog uut de visserie en scheepsbouw, mè dit is de leste jaeren ok ofenomen.

De belangriekste uutvoerproduct'n van Denemarken zien lanbouwproduct'n, mesines, meubilair, vleês en vis. Invoerproduct'n zien ok mesines, metaelen en branstoffen. Lan'n wibie a vee ehandeld wor zien Duutsland, Zweden en 't Vereênigd Konienkriek.

== Politiek en bestier ==
Denemarken is een constitutionêle monarchie. Dit wil zèn dat 'er spraeke is van een monarchie hereheêrd deur een hrondwet. Dit is a zo sins [[1953]].

De wethevende macht wor uutevoerd deur de monarch, die a tevens ok staetsoôd is, en 't parlement. 't Parlement, ok wè [[Folketinget]], besti uut 179 man onderebrocht in 1 kaemer. Vooreen, toet oengeveer 1990, was de sociaoldemocraotische partie 't belangriekst, mè 't tie behon te keren en de mensen wiern meer conservaetief en liberaolistisch. Noe besti de rehering dan ok uut een liberaâl-conservaetieve coalitie onger toezicht van de Deênse Volkspartie, of in 't Deêns de 'Dansk Folkeparti'. De uutvoerende macht wor uutevoerd deur de monarch en de ministers.

Van 1972 toet 2024 was [[Margaretha II]] staetsoôd van Denemarken.

=== Parlement ===
Folketinget vanof 1953, nae den nieuwe hrondwet.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! rowspan=2 | partie
! rowspan=2 | richtieng
! rowspan=2 | richtieng
! colspan=26 | zeêtels
! rowspan=2 | partie
|-
! 2026 || 2022 
! 2019 || 2015 || 2011 
! 2007 || 2005 || 2001 
! 1998 || 1994 || 1990 
! 1988 || 1987 || 1984 
! 1981 || 1979 || 1977 
! 1975 || 1973 || 1971 
! 1968 || 1966 || 1964
! 1960 || 1957 || 1953
|-
| Socialdemokratiet
| centrum
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|50 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|48 || 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|44 
| 45 || 47 || 52 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|63 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|62 || 69 
| 55 || 54 || 56 
| 59 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|68 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|65 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|53 || 46 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|70 
| 62 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|69 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|76
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|76 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|70 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|74
| Socialdemokratiet
|-
| Socialistisk Folkeparti
| (centrum)
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 15
| 14 || 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 
| 23 || 11 || 12 
| 13 || 13 || 15 
| 24 || 27 || 21 
| 21 || 11 || 7 
| 9 || 11 || 17 
| 11 || 20 || 10
| 11 ||  || 
| Socialistisk Folkeparti
|-
| Venstre
| centrum
| rechts
| 18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|23 
| 43 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|47 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|46 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|56 
| 42 || 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|29 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|19 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 22 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|21 ! 
| 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || 30 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || 35 || 38
| 38 || 45 || 42
| Venstre
|-
| Liberal Alliance
| (centrum)
| rechts
| 16 || 14 
| 4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13 || 9 
| 5 ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Liberal Alliance
|-
| Dansk Folkeparti
| (extreêm)
| rechts
| 16 || 5 
| 16 || 37 || 22 
| 25 || 24 || 22 
| 13 ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Dansk Folkeparti
|-
| Moderaterne
| centrum
| (rechts)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 
|  ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Moderaterne
|-
| Konservative
| centrum
| rechts
| 13 || 10 
| 12 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|6 || 8 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 
| 16 || 27 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|30 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|35 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|42 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|26 || 22 || 15 
| 10 || 16 || 31 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|37 || 34 || 36
| 32 || 30 || 30
| Konservative
|-
| Enhedslisten
| (extreêm)
| lienks
| 11 || 9 
| 13 || 14 || 12 
| 4 || 6 || 4 
| 5 || 6 ||  
|  ||  || 5 
| 5 || 6 || 12 
| 11 || 6 ||  
| 4 ||  || 
|  || 6 || 8
| Enhedslisten
|-
| Radikale Venstre
| centrum
| (lienks)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 7 
| 16 || 8 || 17 
| 9 || 17 || 9 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || 7 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 11 || 10 
| 9 || 10 || 6 
| 13 || 20 || 27 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|27 || 13 || 10
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|11 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 || 14
| Radikale Venstre
|-
| Danmarksdemokraterne
| (extreêm)
| rechts 
| 10 || 14 
|  ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Danmarksdemokraterne
|-
| Alternativet
| (centrum)
| lienks
| 5 || 6 
| 5 || 9 || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
| Alternativet
|-
| Borgernes Parti
| extreêm
| rechts
| 4 ||
|  ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Borgernes Parti
|-
| Nye Borgerlige
| extreêm
| rechts
|  || 6 
| 4 ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Nye Borgerlige
|-
| Kristeligt Folkeparti
| centrum
| (rechts)
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 4 
| 4 ||  || 4 
| 4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || 5 || 6 
| 9 || 7 ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| Kristeligt Folkeparti
|-
| Centrum-Demokraterne
| centrum
|
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
| 8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 ! || 9 
| 9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|15 || 6 || 11 
| 4 || 14 ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| Centrum-Demokraterne
|-
| Fremskridtspartiet
| extreêm
| rechts
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
| 4 || 11 || 12 
| 16 || 9 || 6 
| 16 || 20 || 26 
| 24 || 28 ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| Fremskridtspartiet
|-
| Fælles Kurs
| (extreêm)
| lienks
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  || 4 ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| Fælles Kurs
|-
| Danmarks Retsforbund
| centrum
|
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  || 5 || 6 
|  || 5 ||  
|  ||  || 
|  || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|9 || 6
| Danmarks Retsforbund
|-
| Liberalt Centrum
| centrum
| rechts
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  || 4 || 
|  ||  || 
| Liberalt Centrum
|-
| De Uafhængige
| centrum
| rechts
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 5
| 6 ||  || 
| De Uafhængige
|-
| Slesvigsk Parti
| centrum
| 
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 
| 1 || 1 || 1
| Slesvigsk Parti
|-
| onafankelijk
| centrum
| rechts
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  || 1 ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| onafankelijk
|-
! colspan=3 | totael
! 175 || 175 
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! totael
|-
! colspan=3 | coalitie
! 82 || 89 
! 48 || 53 || 107 
! 64 || 70 || 72 
! 70 || 75/70 || 59 
! 67 || 70 || 77 
! 65 || 68 || 65/86 
! 53 || 22 || 70 
! 98 || 69 || 76
! 87 || 93 || 74
! coalitie
|-
|}

[[plaetje:Christiansborg (172307).jpg|thumb|Christiansborg]]

=== Premiers ===
Statsministre vanof 1945.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! statsminister || tied || jaer || partie
|-
| Vilhelm Buhl || 1945 - 1945 || 0 || Socialdemokratiet
|-
| Knud Kristensen || 1945 - 1947 || 2 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1947 - 1950 || 3 || Socialdemokratiet
|-
| Erik Eriksen || 1950 - 1953 || 3 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1953 - 1955 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Hans Christian Hansen || 1955 - 1960 || 5 || Socialdemokratiet
|-
| Viggo Kampmann || 1960 - 1962 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Jens Otto Krag || 1962 - 1968 || 6 || Socialdemokratiet
|-
| Hilmar Baunsgaard || 1968 - 1971 || 3 || Radikale Venstre
|-
| Jens Otto Krag || 1971 - 1972 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Anker Jørgenson || 1972 - 1973 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Hartling || 1973 - 1975 || 2 || Venstre
|-
| Anker Jørgenson || 1975 - 1982 || 7 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Schlüter || 1982 - 1993 || 11 || Konservative
|-
| Poul Nyrup Rasmussen || 1993 - 2001 || 8 || Socialdemokratiet
|-
| Anders Fogh Rasmussen || 2001 - 2009 || 8 || Venstre
|-
| [[Lars Løkke Rasmussen]] || 2009 - 2011 || 2 || Venstre
|-
| Helle Thorning-Schmidt || 2011 - 2015 || 4 || Socialdemokratiet
|-
| [[Lars Løkke Rasmussen]] || 2015 - 2019 || 4 || Venstre
|-
| [[Mette Frederiksen]] || 2019 - noe || 7 || Socialdemokratiet
|-
|}

== Godsdienst ==
De nasjonaâle kerke van Denemarken is de [[lutheranisme|Evanhelisch-Lutherse Kerke]]. Sins [[1849]] besti 't er in Denemarken vrieheid van hodsdienst. 't Christendom kreeg rond 1100 vassen voet in Denemarken. De evanhelisch-lutherse kerke tel 9 bisdommen, wiran de konieng an 't oôd sti. De 2100 gemeêntes worn bestuurd deur een deur de leden hekozen kerkeraed. Ongeveer 85% van de bevolkieng is evanhelisch-luthers, mè de miste hin allin ni kerke bie bruiloften en derhelijke. 

Buuten de evanhelisch-lutherse kerke ei je in Denemarken ok nog de [[Roôms-Kattelieke Kerke]], en ienkele are kerken. Sins [[1953]] ei Denemarken wee een eihen katholieke bisschop. Der zien ongeveer 35.000 katholieken. Ok zien der nog 6500 [[joôden]]. Tevens ken Denemarken ok de bewehieng [[Forn Sidr]] (De ouwe traditie), deze mensen vereêr'n nog de ouwe Scandinavische hood'n zoas Thor en Odin.

== Cultuur ==
Hygge is út behrip voe de Deense cultuur. Hygge ei te maeken mie sfeêr, hezelligeid, mè ok interieur. Ok zurhen onder are eetn en drienk'n voe hygge. Hygge is in 't Ollands je vertaâln bie hezelligeid, mè de Denen zelf vin'n 't nie te vertaâln. Hygge wor beschouwt as de uutdrukkieng voe de Deense mentaliteit.

[[Plaetje:Storebæltsbroen from Sjælland.jpg|thumb|Groôte Beltbrugge]]

== Lienks nae buten ==
* [https://www.landenweb.nl/denemarken/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Denmark Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210705032013/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/denmark/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/denemarken/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/denemarken/ Klimaatinfo] 
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=173 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/denmark_nl Europese Unie]
* [https://historiek.net/c/landen/denemarken/ Historiek]

{{Europa}}

[[Categorie:Denemarken| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>h51u1cwga75ssa1kny7bq6wf1jb5p7r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>181193</id>
      <parentid>181186</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T11:32:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Eilan'n */</comment>
      <origin>181193</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16976" sha1="qw56meffu615f9bjlx1axfh5a3yver2" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Kongeriget Danmark
 |vlagge=Flag of Denmark.svg
 |waepen=National coat of arms of Denmark.svg
 |locaotie=LocationDenmark.png
 |taelen=[[Deêns]]
 |oôdstad=[[Kopenhagen]]
 |regeriengsvurm=[[Constitutionêle monarchie]]
 |staetsoôd=[[Frederik van Denemarken]]
 |regeriengsleider=[[Mette Frederiksen]]
 |religie=[[Protestants]]
 |km2= 42.954
 |pctwaeter=1,6
 |inweuners= 5.993.000 (2025)
 |dichteid= 140
 |volkslied=[[Der er et yndigt land]]
 |munte=[[Deense kroôn]]
 |valutacode=DKK
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=5 juni
 |tld=dk
 |landcode=DK/DNK
 |tel=45
}}
[[Plaetje:Kaart Denemarken.gif|thumb|Kaerte]]

'''Denemarken''' is een land in [[Noôrd-Europa]], iets hroôter as [[Nederland]], mee 6 meljoen inweuners. 

Den 'oôdstad is [[Kopenhagen]]. 

't Land bestit deêls uut een vasteland, [[Jutland]], en deêls uut een antal eilan'n, weerop den 'oôdstad is 'elege.

't Land hrenst an [[Duutsland]] en via een brugge an [[Zweden]].

== Heografie ==
Denemarken ei mè 1 landhrens en das in 't zuuden van 't land wirat et grens an Duutsland. In 't noôrn ligt 't [[Skagerrak]], in 't oôssen 't [[Kattehat]] en de [[Oôstzeê]] en in 't wessen grens tet an de Noôrdzeê. Denemarken oor bie [[Scandinaovië]] en is helieke ok 't zuudelijkste land van Scandinaovië. 't Besti uut ongeveêr 500 eilan'n en 't hroste stik land is 't schiereiland Jutland. 

Denemarken grens bieni an [[Zweden]], mè wor escheien deur de [[Sont]], een smalle zeêstraete. Der lig echter wè een bruhhe en een tunnel ni Zweden. Denemarken is bieni illemille vlak. An de weskust is tet vlakste, di lihhen de polders tehen 't Deense waddenhebied an. Oe vadder ni 't oôssen, oe euvelachtiher at wor. Ut oôgste punt van Jutland is Yding Skovhøj bie 173 meter. 

't Hroste eiland van Denemarken is [[Seêland]]. Bie een oppervlak van 43.000 km² is Denemarken net iets hrotter dan Nederland. 't Ei echter mè 6 meljoen inweuners dus is vee minder dichtbevolkt.

Denemarken ei twi overzeêse hebiedsdeêl'n, de [[Faeröereilan'n]] en [[Hroenland]]. Deêze hebieden èn wè een eihen zelfbestier.

=== Steê ===
Hroôtste steê mie inweuners (2025):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=wikitable
|-
! steê || inweuners || hebied
|-
| [[København]] &lt;br&gt; (Kopenhagen) || 667.000 || [[Seêland]]
|-
| [[Aarhus]] / Århus || 301.000 || [[Jutland]]
|-
| [[Odense]] || 185.000 || [[Funen]]
|-
| [[Aalborg]] / Ålborg || 122.000 || Jutland
|-
| [[Esbjerg]] || 72.000 || Jutland
|-
| [[Randers]] || 65.000 || Jutland
|-
| [[Horsens]] || 64.000 || Jutland
|-
| [[Kolding]] || 64.000 || Jutland
|-
| [[Vejle]] || 62.000 || Jutland
|-
| [[Roskilde]] || 53.000 || Seêland
|-
| [[Silkeborg]] || 53.000 || Jutland
|-
| [[Herning]] || 52.000 || Jutland
|-
|}
|
{| class=wikitable
|-
! steê || inweuners || hebied
|-
| [[Hørsholm]] || 48.000 || Seêland
|-
| [[Helsingør]] || 48.000 || Seêland
|-
| [[Næstved]] || 45.000 || Seêland 
|-
| [[Viborg]] || 44.000 || Jutland
|-
| [[Fredericia]] || 42.000 || Jutland
|-
| [[Køge]] || 39.000 || Seêland
|-
| [[Taastrup]] || 38.000 || Seêland
|-
| [[Holstebro]] || 37.000 || Jutland
|-
| [[Hillerød]] || 37.000 || Seêland
|-
| [[Slagelse]] || 36.000 || Seêland
|-
| [[Holbæk]] || 31.000 || Seêland
|-
| [[Sønderborg]] || 28.000 || [[Als]] + Jutland
|-
| [[Svendborg]] || 28.000 || [[Funen]]
|-
| [[Hjørring]] || 26.000 || Jutland
|-
|}
|}

=== Rehio's ===
Sins 1 jannewari 2027 is Denemarken verdeêld in vier rehio's (van 2007 toet 2027 in vuuf). Deêze rehio's vervang'n de voormalihe 14 provincies. Ok 't antal gemeêntes is teruhebrocht van 271 tot 98 gemeêntes. 

De huudihe rehio's zien:

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! rehio || Zeêuws || inw. 2026 || km² || inw./km² || 'oôdstad
|-
| [[Region Midtjylland]] || Midd'n-Jutland || 1.383.000 || 13013 || 106 || [[Viborg]]
|-
| [[Region Nordjylland]] || Noôrd-Jutland || 593.000 || 7884 || 75 || [[Aalborg]]
|-
| [[Region Østdanmark]] ¹ || Oôst-Denemarken || 2.805.000 || 9791 || 286 || [[Sorø]]
|-
| [[Region Syddanmark]] || Zuud-Denemarken || 1.244.000 || 12266 || 101 || [[Vejle]]
|-
|}

¹ toet 2027:
* [[Region Hovedstaden]] - 'Oôdstad
* [[Region Sjælland]] - Seêland

=== Eilan'n ===

{| class=wikitable
|-
|
{| class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Regions of Denmark.jpg|300px|links]]
|-
| [[Plaetje:Denmark islands.PNG|300px|links]]
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:right&quot;
|-
! colspan = 6 | hroôtste eilan'n
|-
! eiland || km² || inw. 2026|| inw./km² || rehio || voormalihe rehio / &lt;br&gt; [[Waddeneiland]]
|-
| [[Ærø]] || 88 || 5.800 || 65 || Syddanmark
|-
| [[Als]] || 321 || 50.000 || 154 || Syddanmark
|-
| [[Amager]] || 96 || 228.000 || 2366 || Østdanmark || Hovedstaden
|-
| [[Anholt]] || 22 || 130 || 6 || Midtjylland
|-
| [[Bornholm]] || 588 || 39.000 || 66 || Østdanmark || Hovedstaden
|-
| [[Falster]] || 514 || 41.000 || 80 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Fanø]] || 56 || 3.300 || 59 || Syddanmark || Waddeneiland
|-
| [[Fur]] || 22 || 740 || 33 || Midtjylland
|-
| Fyn ([[Funen]]) || 2985 || 482.000 || 161 || Syddanmark
|-
| [[Langeland]] || 284 || 12.000 || 41 || Syddanmark
|-
| [[Læsø]] || 118 || 1.700 || 14 || Nordjylland
|-
| [[Lolland]] || 1243 || 56.000 || 45 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Mandø]] || 8 || 33 || 4 || Syddanmark || Waddeneiland
|-
| [[Møn]] || 218 || 8.900 || 41 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Mors]] || 363 || 19.000 || 53 || Nordjylland
|-
| [[Nørrejyske Ø]] / &lt;br&gt; Vendsyssel-Thy || 4686 || 240.000 || 51 || Nordjylland
|-
| [[Rømø]] || 129 || 540 || 4 || Syddanmark || Waddeneiland
|-
| [[Saltholm]] || 16 || 2 || 0,1 || Østdanmark || Hovedstaden
|-
| [[Samsø]] || 114 || 3.600 || 32 || Midtjylland
|-
| Sjælland ([[Seêland]]) || 7031 || 2.429.000 || 345 || Østdanmark || Sjælland + Hovedstaden
|-
| [[Tåsinge]] || 70 || 6.500 || 93 || Syddanmark
|-
| [[Thurø]] || 8 || 3.700 || 492 || Syddanmark
|-
|}
|-
|}

== Tael ==
De officiele landstaele in Denemarken is [[Deêns]]. Deêns is de tael van vriewè alle Denen, oewè an de mensen op [[Hroenland]] en de [[Faeröereilan'n]] neffen 't Deêns ok der eihen tael spreek'n. In 't zuuden van Denemarken wor ok [[Duuts]] esprook'n. Andere taelen in Denemarken zien onder are [[Zweeds]], [[Noôrs]] en [[Faeröers]], wat a ok officieel erkend is as een tael.

== Economie ==
Denemarken was tot 1945 oôdzaekelijk een lanbouwland, mè nae deze tied breien de industrële sector hihantisch uut en noe besli de lanbouw nog slechs 5% van 't BNP. Tradisjonele industrieproduct'n van Denemarken komm'n nog uut de visserie en scheepsbouw, mè dit is de leste jaeren ok ofenomen.

De belangriekste uutvoerproduct'n van Denemarken zien lanbouwproduct'n, mesines, meubilair, vleês en vis. Invoerproduct'n zien ok mesines, metaelen en branstoffen. Lan'n wibie a vee ehandeld wor zien Duutsland, Zweden en 't Vereênigd Konienkriek.

== Politiek en bestier ==
Denemarken is een constitutionêle monarchie. Dit wil zèn dat 'er spraeke is van een monarchie hereheêrd deur een hrondwet. Dit is a zo sins [[1953]].

De wethevende macht wor uutevoerd deur de monarch, die a tevens ok staetsoôd is, en 't parlement. 't Parlement, ok wè [[Folketinget]], besti uut 179 man onderebrocht in 1 kaemer. Vooreen, toet oengeveer 1990, was de sociaoldemocraotische partie 't belangriekst, mè 't tie behon te keren en de mensen wiern meer conservaetief en liberaolistisch. Noe besti de rehering dan ok uut een liberaâl-conservaetieve coalitie onger toezicht van de Deênse Volkspartie, of in 't Deêns de 'Dansk Folkeparti'. De uutvoerende macht wor uutevoerd deur de monarch en de ministers.

Van 1972 toet 2024 was [[Margaretha II]] staetsoôd van Denemarken.

=== Parlement ===
Folketinget vanof 1953, nae den nieuwe hrondwet.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! rowspan=2 | partie
! rowspan=2 | richtieng
! rowspan=2 | richtieng
! colspan=26 | zeêtels
! rowspan=2 | partie
|-
! 2026 || 2022 
! 2019 || 2015 || 2011 
! 2007 || 2005 || 2001 
! 1998 || 1994 || 1990 
! 1988 || 1987 || 1984 
! 1981 || 1979 || 1977 
! 1975 || 1973 || 1971 
! 1968 || 1966 || 1964
! 1960 || 1957 || 1953
|-
| Socialdemokratiet
| centrum
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|50 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|48 || 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|44 
| 45 || 47 || 52 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|63 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|62 || 69 
| 55 || 54 || 56 
| 59 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|68 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|65 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|53 || 46 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|70 
| 62 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|69 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|76
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|76 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|70 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|74
| Socialdemokratiet
|-
| Socialistisk Folkeparti
| (centrum)
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 15
| 14 || 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 
| 23 || 11 || 12 
| 13 || 13 || 15 
| 24 || 27 || 21 
| 21 || 11 || 7 
| 9 || 11 || 17 
| 11 || 20 || 10
| 11 ||  || 
| Socialistisk Folkeparti
|-
| Venstre
| centrum
| rechts
| 18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|23 
| 43 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|47 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|46 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|56 
| 42 || 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|29 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|19 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 22 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|21 ! 
| 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || 30 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || 35 || 38
| 38 || 45 || 42
| Venstre
|-
| Liberal Alliance
| (centrum)
| rechts
| 16 || 14 
| 4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13 || 9 
| 5 ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Liberal Alliance
|-
| Dansk Folkeparti
| (extreêm)
| rechts
| 16 || 5 
| 16 || 37 || 22 
| 25 || 24 || 22 
| 13 ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Dansk Folkeparti
|-
| Moderaterne
| centrum
| (rechts)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 
|  ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Moderaterne
|-
| Konservative
| centrum
| rechts
| 13 || 10 
| 12 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|6 || 8 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 
| 16 || 27 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|30 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|35 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|42 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|26 || 22 || 15 
| 10 || 16 || 31 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|37 || 34 || 36
| 32 || 30 || 30
| Konservative
|-
| Enhedslisten
| (extreêm)
| lienks
| 11 || 9 
| 13 || 14 || 12 
| 4 || 6 || 4 
| 5 || 6 ||  
|  ||  || 5 
| 5 || 6 || 12 
| 11 || 6 ||  
| 4 ||  || 
|  || 6 || 8
| Enhedslisten
|-
| Radikale Venstre
| centrum
| (lienks)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 7 
| 16 || 8 || 17 
| 9 || 17 || 9 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || 7 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 11 || 10 
| 9 || 10 || 6 
| 13 || 20 || 27 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|27 || 13 || 10
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|11 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 || 14
| Radikale Venstre
|-
| Danmarksdemokraterne
| (extreêm)
| rechts 
| 10 || 14 
|  ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Danmarksdemokraterne
|-
| Alternativet
| (centrum)
| lienks
| 5 || 6 
| 5 || 9 || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
| Alternativet
|-
| Borgernes Parti
| extreêm
| rechts
| 4 ||
|  ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Borgernes Parti
|-
| Nye Borgerlige
| extreêm
| rechts
|  || 6 
| 4 ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Nye Borgerlige
|-
| Kristeligt Folkeparti
| centrum
| (rechts)
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 4 
| 4 ||  || 4 
| 4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || 5 || 6 
| 9 || 7 ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| Kristeligt Folkeparti
|-
| Centrum-Demokraterne
| centrum
|
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
| 8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 ! || 9 
| 9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|15 || 6 || 11 
| 4 || 14 ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| Centrum-Demokraterne
|-
| Fremskridtspartiet
| extreêm
| rechts
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
| 4 || 11 || 12 
| 16 || 9 || 6 
| 16 || 20 || 26 
| 24 || 28 ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| Fremskridtspartiet
|-
| Fælles Kurs
| (extreêm)
| lienks
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  || 4 ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| Fælles Kurs
|-
| Danmarks Retsforbund
| centrum
|
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  || 5 || 6 
|  || 5 ||  
|  ||  || 
|  || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|9 || 6
| Danmarks Retsforbund
|-
| Liberalt Centrum
| centrum
| rechts
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  || 4 || 
|  ||  || 
| Liberalt Centrum
|-
| De Uafhængige
| centrum
| rechts
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 5
| 6 ||  || 
| De Uafhængige
|-
| Slesvigsk Parti
| centrum
| 
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 
| 1 || 1 || 1
| Slesvigsk Parti
|-
| onafankelijk
| centrum
| rechts
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  || 1 ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| onafankelijk
|-
! colspan=3 | totael
! 175 || 175 
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! totael
|-
! colspan=3 | coalitie
! 82 || 89 
! 48 || 53 || 107 
! 64 || 70 || 72 
! 70 || 75/70 || 59 
! 67 || 70 || 77 
! 65 || 68 || 65/86 
! 53 || 22 || 70 
! 98 || 69 || 76
! 87 || 93 || 74
! coalitie
|-
|}

[[plaetje:Christiansborg (172307).jpg|thumb|Christiansborg]]

=== Premiers ===
Statsministre vanof 1945.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! statsminister || tied || jaer || partie
|-
| Vilhelm Buhl || 1945 - 1945 || 0 || Socialdemokratiet
|-
| Knud Kristensen || 1945 - 1947 || 2 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1947 - 1950 || 3 || Socialdemokratiet
|-
| Erik Eriksen || 1950 - 1953 || 3 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1953 - 1955 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Hans Christian Hansen || 1955 - 1960 || 5 || Socialdemokratiet
|-
| Viggo Kampmann || 1960 - 1962 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Jens Otto Krag || 1962 - 1968 || 6 || Socialdemokratiet
|-
| Hilmar Baunsgaard || 1968 - 1971 || 3 || Radikale Venstre
|-
| Jens Otto Krag || 1971 - 1972 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Anker Jørgenson || 1972 - 1973 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Hartling || 1973 - 1975 || 2 || Venstre
|-
| Anker Jørgenson || 1975 - 1982 || 7 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Schlüter || 1982 - 1993 || 11 || Konservative
|-
| Poul Nyrup Rasmussen || 1993 - 2001 || 8 || Socialdemokratiet
|-
| Anders Fogh Rasmussen || 2001 - 2009 || 8 || Venstre
|-
| [[Lars Løkke Rasmussen]] || 2009 - 2011 || 2 || Venstre
|-
| Helle Thorning-Schmidt || 2011 - 2015 || 4 || Socialdemokratiet
|-
| [[Lars Løkke Rasmussen]] || 2015 - 2019 || 4 || Venstre
|-
| [[Mette Frederiksen]] || 2019 - noe || 7 || Socialdemokratiet
|-
|}

== Godsdienst ==
De nasjonaâle kerke van Denemarken is de [[lutheranisme|Evanhelisch-Lutherse Kerke]]. Sins [[1849]] besti 't er in Denemarken vrieheid van hodsdienst. 't Christendom kreeg rond 1100 vassen voet in Denemarken. De evanhelisch-lutherse kerke tel 9 bisdommen, wiran de konieng an 't oôd sti. De 2100 gemeêntes worn bestuurd deur een deur de leden hekozen kerkeraed. Ongeveer 85% van de bevolkieng is evanhelisch-luthers, mè de miste hin allin ni kerke bie bruiloften en derhelijke. 

Buuten de evanhelisch-lutherse kerke ei je in Denemarken ok nog de [[Roôms-Kattelieke Kerke]], en ienkele are kerken. Sins [[1953]] ei Denemarken wee een eihen katholieke bisschop. Der zien ongeveer 35.000 katholieken. Ok zien der nog 6500 [[joôden]]. Tevens ken Denemarken ok de bewehieng [[Forn Sidr]] (De ouwe traditie), deze mensen vereêr'n nog de ouwe Scandinavische hood'n zoas Thor en Odin.

== Cultuur ==
Hygge is út behrip voe de Deense cultuur. Hygge ei te maeken mie sfeêr, hezelligeid, mè ok interieur. Ok zurhen onder are eetn en drienk'n voe hygge. Hygge is in 't Ollands je vertaâln bie hezelligeid, mè de Denen zelf vin'n 't nie te vertaâln. Hygge wor beschouwt as de uutdrukkieng voe de Deense mentaliteit.

[[Plaetje:Storebæltsbroen from Sjælland.jpg|thumb|Groôte Beltbrugge]]

== Lienks nae buten ==
* [https://www.landenweb.nl/denemarken/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Denmark Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210705032013/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/denmark/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/denemarken/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/denemarken/ Klimaatinfo] 
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=173 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/denmark_nl Europese Unie]
* [https://historiek.net/c/landen/denemarken/ Historiek]

{{Europa}}

[[Categorie:Denemarken| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>qw56meffu615f9bjlx1axfh5a3yver2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2026</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11025</id>
    <revision>
      <id>181187</id>
      <parentid>181166</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T20:06:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <comment>/* Temperaturen */</comment>
      <origin>181187</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40938" sha1="thyjt68rvq3b5mc2ego95orgjgii9r3" xml:space="preserve">{{jaorboks}}
'''{{PAGENAME}}''' is een [[jaer]].

== Hebeurtenisse ==

=== jannewari ===
* [[1 jannewari]] - [[Flevoland]] bestaet 40 jaer.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2596691-flevoland-jongste-provincie-van-nederland-bestaat-40-jaar NOS]&lt;/ref&gt;
* 1 jannewari - [[Bulharije]] gaet over op den [[euro]].
* 1 jannewari - Vee doôden (41) en gewonden (116) bie een cafébrand int [[Zwitserland|Zwitserse]] [[Crans-Montana]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2596707-circa-40-doden-en-115-gewonden-in-bar-zwitserland-een-van-de-ergste-tragedies-in-ons-land NOS]&lt;/ref&gt;
* 1 jannewari - Vondelkerke in [[Amsterdam]] deu brand bienae illemille verwoest.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2596645-brand-verwoest-vondelkerk-in-amsterdam-huizen-ontruimd-vanwege-vonkenregen NOS]&lt;/ref&gt;
* 1 jannewari - Vee geweld tehen 'ulpeverleners en overlast tiedens den jaerwisselieng in [[Nederland]].&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/jaarwisseling/6381256/politie-verwoestende-impact-brandstichting-en-zwaar-vuurwerk-op-jaarwisseling.html NU]&lt;/ref&gt;
* 1-[[11 jannewari]] - [[Sneêuw]] in Nederland.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2596814-waardoor-sneeuwt-het-nu-zo-veel-en-blijft-dat-nog-lang-doorgaan NOS]&lt;/ref&gt;
* [[3 jannewari]] - Luchtanvall'n van de [[Vereênigde Staeten]] op [[Venezuela]], president [[Nicolás Maduro]] evange enome.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2596844-trump-claimt-gevangenname-van-venezolaanse-president-maduro-en-bevestigt-aanvallen NOS]&lt;/ref&gt;
* 3 jannewari - Dertig mins'n vermoôrd bie anval op durp in [[Niheria|Niheriaonse]] deêlstaet Niher.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2596962-dertig-doden-bij-aanval-van-gewapende-mannen-op-dorpje-nigeria NOS]&lt;/ref&gt;
* [[5 jannewari]] - [[Aerdbevieng]] mie een kracht van 2,3 in [[Herten (Nederland)|Herten]] in [[Nederlands Limburg]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2597047-aardbeving-met-kracht-van-2-3-in-limburgse-herten NOS]&lt;/ref&gt;
* [[6 jannewari]] - Protesten tehen overeid in vee provincies in [[Iran]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2597224-protesten-in-meeste-provincies-in-iran NOS]&lt;/ref&gt;
* [[9 jannewari]] - [[Rusland]] gebruukt hypersonische raket bie anval op [[Lviv]] in [[Oekraïne]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2597469-doden-bij-aanvallen-op-oekraine-rusland-zegt-hypersonische-raket-te-hebben-gebruikt NOS]&lt;/ref&gt;
* [[10 jannewari]] - Noôdtoestand in Zuudoôst-[[Australië]], veural in de deêlstaeten [[Victoria]] en [[New South Wales]], vanwehe zwaere bosbranden.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2597615-noodtoestand-in-deel-australie-vanwege-natuurbranden NOS]&lt;/ref&gt;
* [[11 jannewari]] - Meêr toezicht op den leste trein op vrie- en zaeterdagavond van den [[Zeêuwse lijn]] richtieng [[Zeêland]] vanwehe overlast deu jongeren.&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18112523/extra-toezicht-na-vechtpartijen-en-vernielingen-in-laatste-trein-naar-zeeland OZ]&lt;/ref&gt;
* [[12 jannewari]] - Groôte bosbranden int [[Arhentinië|Arhentijnse]] deêl van [[Patagonië]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2597858-bosbranden-teisteren-deel-zuiden-argentinie NOS]&lt;/ref&gt;
* 12 jannewari - [[Olifant]] doôdt in nehen daegen 20 mins'n in den deêlstaet [[Jharkand]] (Oôst-[[India]]).&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2597893-jacht-in-india-op-olifant-die-20-mensen-doodde NOS]&lt;/ref&gt;
* [[14 jannewari]] - Kraone valt op trein in [[Thailand]] mie 32 doôden.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598083-kraan-valt-op-thaise-trein-zeker-30-doden NOS]&lt;/ref&gt;
* [[15 jannewari]] - [[Wikipedia]] bestaet 25 jaer.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598264-wikipedia-bestaat-25-jaar-maar-encyclopedie-voelt-druk-van-ai NOS]&lt;/ref&gt;
* 15 jannewari - Recordstand vò [[AEX]], breekt deu hrens van duuzend punten, veural veroôrzaekt deu [[IT]]-bedrieven.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598251-aex-doorbreekt-grens-van-1000-punten-tech-aandelen-grote-aanjager-op-beurs NOS]&lt;/ref&gt;
* [[16 jannewari]] - Overstroômiengen mie doôden in zuudelijk [[Afrika]] deu zwaere rehenval.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598496-meer-dan-200-doden-door-overstromingen-zuidelijk-afrika NOS]&lt;/ref&gt;
* 16 jannewari - Natuur van den [[Onte]] deu jaerenlang bahern verwoest.&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18127475/wetenschappers-decennialang-baggeren-heeft-westerscheldenatuur-verwoest OZ]&lt;/ref&gt;
* [[17 jannewari]] - [[Oceaon]]verdrag treedt in werkieng.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598513-oceaanverdrag-van-kracht-moet-30-procent-van-de-zee-beschermen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[18 jannewari]] - Treinongeluk in Zuud-[[Spanje]] mie 45 doôden.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598790-dodental-treinongeluk-spanje-op-39-berging-verloopt-moeizaam NOS]&lt;/ref&gt;
* 18 jannewari - [[Senehal]] wint mie 1-0 tehen [[Marokko]] den [[Afrika]] Cup.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598768-marokko-moet-afrika-cup-aan-senegal-laten-na-gemiste-penalty-in-slotminuut NOS]&lt;/ref&gt;
* [[19 jannewari]] - Zeêr zeldzaeme spooke broead waer enome in [[Middelburg]], een aerdesterre mie den naem Geastrum welwitschii.&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18131942/paddenstoelenexpert-henk-en-zijn-vrouw-willy-ontdekken-zeldzame-paddenstoel-in-tuincentrum-middelburg OZ]&lt;/ref&gt;
* [[20 jannewari]] - Zeven [[Twidde Kaemer]]leden van den [[PVV]] onger leidieng van [[Gidi Markuszower]] stapp'n uut den partie.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598974-opstand-tegen-wilders-zeven-pvv-ers-beginnen-eigen-fractie NOS]&lt;/ref&gt;
* [[23 jannewari]] - [[Zilver]] gaet deu recordpries van 100 dollar.&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/economie/6383633/zilver-breekt-voor-het-eerst-door-grens-van-100-dollar.html NU]&lt;/ref&gt;
* [[24 jannewari]] - 67 doôden deu brand in wienkelcentrum in den [[Pakistan|Pakistaonse]] stad [[Karachi]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2599286-dodental-brand-winkelcentrum-pakistan-loopt-op-oorzaak-mogelijk-kortsluiting NOS]&lt;/ref&gt;
* [[26 jannewari]] - [[Goud]] gaet deu recordpries van 5.000 dollar.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2599725-goudprijs-bereikt-recordhoogte-van-5000-dollar NOS]&lt;/ref&gt;
* 26 jannewari - Overstroômiengen in [[Mozambique]] deu 'evige rehenval en dammebreuken.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2599813-mozambique-getroffen-door-een-van-de-zwaarste-overstromingen-in-25-jaar NOS]&lt;/ref&gt;
* [[28 jannewari]] - [[Dollar]] op laegste peil sins den zeumer van [[2021]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600027-dollar-krijgt-flinke-klap-en-blijft-dalen-goed-voor-de-export-maar-niet-zonder-risico-s NOS]&lt;/ref&gt;
* 28 jannewari - Meêr as 400 doôden deu gedeêltelijke instortieng van goudmien in Oôst-[[Konho-Kinshasa|Kongo]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600346-mijn-in-congo-stort-in-meer-dan-200-doden NOS]&lt;/ref&gt;
* [[29 jannewari]] - [[ING]] behaelt een winst van 6 miljard euro over 2025.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600121-ing-boekte-in-2025-ruim-6-miljard-winst-wel-zorgen-over-aanhoudende-onzekerheid NOS]&lt;/ref&gt;
* 29 jannewari - Volgens een [[Israël]]ische militaire bron ist juust dat er ruum 71.000 Palestijn'n tiedens den oôrlog in den [[Gazastroôke]] binne gedoôd; 't Israëlische leher ontkent dit.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600196-israelisch-leger-erkent-ruim-71-000-palestijnen-gedood-bij-oorlog-in-gaza NOS]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/news/articles/cvgpd1x00exo BBC]&lt;/ref&gt;
* 29 jannewari - Tata Steel uut [[Iemuje]] krieg recordboete vò schaedelijke uutstoôt.&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/klimaat/6384257/tata-steel-krijgt-recordboete-van-85-miljoen-euro-vanwege-schadelijke-uitstoot.html NU]&lt;/ref&gt;
* 29 jannewari - Den [[Europeêse Unie]] zet den [[Iran|Iraonse]] Revolutionaire Garde op den terreurlieste.&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/01/29/eu-zet-iraanse-revolutionaire-garde-op-terreurlijst/ VRT]&lt;/ref&gt;
* 29 jannewari - Kunstschilder [[Jo Dumon Tak]] is erg kwaed vanwehe lossnieë van z'n panorama over [[Walchren]].&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18162866/doeken-panorama-walcheren-kapotgesneden-wie-dit-heeft-gedaan-moet-zich-kapot-schamen OZ]&lt;/ref&gt;
* [[30 jannewari]] - Den economie van [[Nederland]] is in 2025 mie 1,9 percent gegroeid.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600248-nederlandse-economie-groeit-bijna-2-procent NOS]&lt;/ref&gt;
* [[31 jannewari]] - Lucinda Brand wint 't waereldkampioenschap veldriejen vò wuven in [['Ulst (plekke)|'Ulst]].&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18168638/lucinda-brand-voert-volledig-nederlands-podium-aan-op-vrouwenwedstrijd-wk-veldrijden-in-hulst OZ]&lt;/ref&gt;

=== feberwari ===
* [[1 feberwari]] - Mathieu van der Poel wint 't waereldkampioenschap veldriejen vò venters in [['Ulst (plekke)|'Ulst]].&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18170500/historie-in-hulst-mathieu-van-der-poel-breekt-met-achtste-wereldtitel-stokoud-record OZ]&lt;/ref&gt;
* 1 feberwari - Bienae 200 doôden bie gevechten tussen strieders en 't [[Pakistan|Pakistaonse]] leher in [[Beloetsjistan]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600506-bijna-200-doden-bij-gevechten-met-militanten-in-pakistaanse-provincie NOS]&lt;/ref&gt;
* [[3 feberwari]] - [[D66]]-leider [[Rob Jetten]] wor formateur.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600857-jetten-op-zoek-naar-ministers-coalitieakkoord-na-kritisch-debat-nog-overeind NOS]&lt;/ref&gt;
* [[4 feberwari]] - The World Factbook van den [[CIA]] stopt.&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/02/04/cia-trekt-stekker-uit-het-world-factbook/ VRT]&lt;/ref&gt;
* [[5 feberwari]] - Noôdweêr in Noôrdwest-[[Marokko]], Zuud-[[Spanje]] en Zuud-[[Portuhal]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601086-tienduizenden-marokkanen-geevacueerd-vanwege-noodweer-ook-problemen-in-spanje-en-portugal NOS]&lt;/ref&gt;
* 5 feberwari - 't Kernwaepenverdraeg tussen de [[Vereênigde Staeten]] en [[Rusland]] eindigt vandaeg; den Amerikaonse president [[Donald Trump]] wil een nieuw kernwaepenverdrag, waerbie ok [[China]] wor betrokke.&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/02/05/vs-rusland-new-start-trump/ VRT]&lt;/ref&gt;
* [[6 feberwari|6]]-[[22 feberwari]] - De [[Olympische Speêl'n|Olympische Winterspeêl'n]] worren in [[Milaen]] en [[Cortina d'Ampezzo]] 'ehouwen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/sport/os-2026 NOS]&lt;/ref&gt;
* 6 feberwari - Weêkenlange groôte koersdaelieng van den [[bitcoin]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601197-bitcoin-in-vrije-val-maar-een-duidelijke-oorzaak-is-er-niet NOS]&lt;/ref&gt;
* [[8 feberwari]] - Vier groôte Amerikaonse techbedrieven gaen vuufonderd miljard dollar investeren in o.a. datacenters.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601407-techgiganten-gaan-honderden-miljarden-investeren-in-onder-meer-datacenters NOS]&lt;/ref&gt;
* 8 feberwari - Hroeiende kerreken van migranten (in [[Rotterdam]] en [[Amsterdam]]) 'ebben onvoldoende 'uusvestieng.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601476-migrantenkerken-groeien-maar-vinden-steeds-moeilijker-onderdak NOS]&lt;/ref&gt;
* [[9 feberwari]] - Jutta Leerdam wint goud (olympisch record) en Femke Kok zilver op den duuzend meter schaetsen op de [[Olympische Speêl'n|Olympische Winterspeêl'n]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601639-leerdam-schaatst-naar-olympisch-goud-op-1-000-meter-kok-verovert-zilver NOS]&lt;/ref&gt;
* [[10 feberwari]] - [[Philips]] maekt sins jaeren weêr winst.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601706-philips-boekt-na-jaren-weer-winst NOS]&lt;/ref&gt;
* [[11 feberwari]] - [[NAVO]] behint mie missie op [[noôrdpole]], Arctic Sentry.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601906-navo-lanceert-noordpoolmissie-arctic-sentry-en-hoopt-crisis-achter-zich-te-laten NOS]&lt;/ref&gt;
* 11 feberwari - Sins 't behin van de demonstraoties ende december binne d'r zeven duuzend mins'n gedoôd in [[Iran]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/collectie/14010/artikel/2602024-mensenrechtenorganisatie-dodental-demonstraties-iran-opgelopen-tot-ruim-7000 NOS]&lt;/ref&gt;
* 11 feberwari - Orkaon in [[Madahaskar]], veural 'aevenstad [[Toamasina]] zwaer hetroffen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601928-20-doden-in-madagaskar-door-orkaan-gezani NOS]&lt;/ref&gt;
* [[12 feberwari]] - Noôdweêr in [[Zuidwest-Europa]], veural in Zuud-[[Frankriek]] en [[Catalonië]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2602249-doden-en-schade-door-noodweer-in-frankrijk-en-spanje NOS]&lt;/ref&gt;
* 12 feberwari - Akkoôrd over een nieuwe reherieng vò 't [[Brussels Hewest]] nae 613 daegen (record).&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/liveblog/brusselse-regering-legt-eed-af-in-parlement-boris-dillies-mr-~1764248864904/ VRT]&lt;/ref&gt;
* 12 feberwari - Telecomprovider Odido gehackt.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2602080-hack-bij-odido-gegevens-miljoenen-klanten-in-handen-van-criminelen NOS]&lt;/ref&gt;
* 12 feberwari - Toerisme in [[Zeêland]] is in 2025 edaeld, d'r is te weinig te doen en tis te diere.&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18194360/toerismesector-slaat-alarm-over-dalende-overnachtingen-te-weinig-te-doen-en-te-duur OZ]&lt;/ref&gt;
* [[14 feberwari]] - Kritiek op dichtmaeken van gasputt'n in [[Greunienge (provincie)|Greunienge]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2602361-tno-niet-alle-gasputten-groningen-dichtmetselen-acuut-tekort-denkbaar NOS]&lt;/ref&gt;
* 14 feberwari - Hroôte betoôgieng tehen 't [[Iran|Iraonse]] regime bie den jaerlijkse veiligeidsconferentie in [[München]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2602440-honderdduizenden-mensen-demonstreren-in-munchen-tegen-iraans-regime NOS]&lt;/ref&gt;
* [[15 feberwari]] - Den [[Israël]]ische reherieng gaet meêr controle uutoefenen over den [[Westoever]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2602634-israel-breidt-controle-over-bezette-westelijke-jordaanoever-verder-uit NOS]&lt;/ref&gt;
* 15 feberwari - [[Oekraïne]] valt mie drones olieinstallaoties an in den [[Rusland|Russische]] 'aevenstad [[Taman]] an den [[Zwarte Zeê]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2602548-grote-branden-in-russische-haven-aan-zwarte-zee-na-oekraiense-aanval NOS]&lt;/ref&gt;
* [[18 feberwari]] - Record an antal daegen rehen in [[Frankriek]], daerdeur overstroômiengen in (zuud)westen vant land.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603045-al-35-dagen-dagen-neerslag-in-frankrijk-langste-regenreeks-ooit-gemeten NOS]&lt;/ref&gt;
* [[19 feberwari]] - Tienduuzenden [[Kraenveugelachtegen|kraenveugels]] in [[West-Europa]] en [[Duutsland]] doôd deu veugelhriep.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603103-tienduizenden-kraanvogels-dood-door-vogelgriepvirus NOS]&lt;/ref&gt;
* 19 feberwari - Vee [[lawine]]s mie vee doôden in de [[Alpen]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603167-veel-lawines-in-de-alpen-12-tot-15-minuten-om-te-overleven NOS]&lt;/ref&gt;
* [[20 feberwari]] - Luchtanvall'n van [[Israël]] op [[Hezbollah]] in Oôst-[[Libanon]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603375-zeker-twaalf-doden-bij-israelische-luchtaanvallen-in-oosten-van-libanon NOS]&lt;/ref&gt;
* [[22 feberwari]] - 't [[Mexico|Mexicaonse]] leher doôdt den leider vant Jaliscokartel, een beruchte drugsbende.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603611-leider-berucht-mexicaans-jaliscokartel-gedood-door-leger NOS]&lt;/ref&gt;
* 22 feberwari - De [[Olympische Speêl'n|Olympische Winterspeêl'n]] worren 'ewonne deu [[Noorwegen]], twidde wor de [[Vereênigde Staeten]], dorde wor [[Nederland]] (record 'oôgste plekke).&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603559-nederland-eindigt-als-derde-op-olympische-medaillespiegel-hoogste-klassering-ooit NOS]&lt;/ref&gt;
* [[23 feberwari]] - 't [[Kabinet-Jetten]] treedt an.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603685-kabinet-jetten-officieel-beedigd-en-kan-aan-de-slag NOS]&lt;/ref&gt;
* 23 feberwari - Den Zeêuw [[Jo-Annes de Bat]] (voormaelig gedeputeêrde van Zeêland) wor staetssecretaoris int kabinet-Jetten.&lt;ref&gt;[https://archive.is/WYckN PZC]&lt;/ref&gt;
* 23 feberwari - Zeldzaeme [[dwergnijlpaerd]]en waerenomen in [[Ivoôrkust]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603748-unieke-beelden-van-dwergnijlpaard-we-hadden-alleen-een-glimp-verwacht NOS]&lt;/ref&gt;
* [[26 feberwari]] - Winst van 120 miljard dollar vò Amerikaonse chipbedrief Nvidia.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604114-chipmaker-nvidia-maakt-ruim-100-miljard-euro-winst-door-investeringen-in-ai NOS]&lt;/ref&gt;
* [[27 feberwari]] - Paramount neemt vò 110 miljard dollar Warner Bros. over.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604304-paramount-sluit-overnamedeal-van-110-miljard-dollar-met-warner-bros NOS]&lt;/ref&gt;
* 27 feberwari - Luchtanvall'n van [[Pakistan]] op steê in [[Afghanistan]] (o.a. [[Kaboel]]).&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604165-pakistan-voert-luchtaanvallen-uit-op-kabul-minister-spreekt-van-openlijke-oorlog NOS]&lt;/ref&gt;
* [[28 feberwari]] - Luchtanvall'n van [[Israël]] en de [[Vereênigde Staeten]] op [[Iran]] (o.a. [[Teheran]]), doel is een machtswisselieng int land. Den Iraonse leider Ali Khamenei komt daerbie om. Iran slaet terug mie luchtanvall'n op [[Israël]] en veural opt Amerikaonse leher in [[Jordaonië]], [[Syrië]] en de [[Holfstaeten]]. Iran sluut den [[Straet van Hormoez]] of, wat gevolgen kan 'ebben vò den oliepries.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604370-aanvallen-over-en-weer-in-het-midden-oosten-dit-is-wat-we-nu-weten NOS]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604437-escalatie-in-de-golf-iraanse-raketten-dwingen-regio-tot-keuze NOS]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604456-iraanse-leider-khamenei-gedood-bij-amerikaanse-en-israelische-luchtaanvallen NOS]&lt;/ref&gt;

=== maerte ===
* [[2 maerte]] - Luchtanvall'n van [[Hezbollah]] op [[Israël]], Israël antwoordt mie luchtanvall'n op Hezollah in [[Libanon]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604618-doden-in-libanon-door-aanvallen-tussen-israel-en-hezbollah NOS]&lt;/ref&gt;
* [[4 maerte]] - Luchtanvall'n van [[Iran]] op [[Koerden|Koerdische]] milities int noôrden van [[Irak]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2605017-iran-zegt-koerden-in-noordwesten-aan-te-vallen-raketaanval-op-hoofdkwartier-in-irak NOS]&lt;/ref&gt;
* [[7 maerte]] - 'Evige rehenval in [[Kenia]], 'oôdstad [[Nairobi]] in de problemen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2605300-23-doden-na-hevige-regenval-nairobi-in-kenia-dodental-kan-nog-oplopen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[8 maerte]] - Mojtaba Khamenei volgt um z'n vaor Ali Khamenei op as 'oôgste leider van [[Iran]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2605626-irans-nieuwe-leider-mojtaba-khamenei-is-hardliner-die-niets-van-westen-moet-hebben NOS]&lt;/ref&gt;
* [[9 maerte]] - Priezen van olie en gas zeer 'oôg deu oôrlog int [[Midden-Oôsten]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2605622-energieprijzen-door-het-dak-nu-eind-aan-iran-oorlog-niet-in-zicht-is NOS]&lt;/ref&gt;
* [[10 maerte]] - 't Hebruuk van den telefoon bestaet 150 jaer.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2605723-150-jaar-telefonie-bellen-blijft-maar-de-manier-waarop-verandert NOS]&lt;/ref&gt;
* 10 maerte - Chipbedrief ASML uut [[Veldoven]] gaet uutbreien nae [[Eindoven]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2605842-asml-mag-uitbreiden-tweede-vestiging-met-20-000-medewerkers NOS]&lt;/ref&gt;
* [[13 maerte]] - 't Antal geloôvigen is in Nederland in 2025 edaeld nae 42%, alleêne in den provincie [[Limburg (Nederland)|Limburg]] is den meêrdereid geloôvig. In [[Zeêland]] is bienae den 'elft geloôvig en binne de meêste [[protestant]]en per provincie.&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/binnenland/6388998/alleen-in-limburg-rekent-meerderheid-zich-nog-tot-een-geloof.html NU]&lt;/ref&gt;
* 13 maerte - Luchtanvall'n van de Vereênigde Staeten op militaire installaoties opt vò den [[Iran|Iraonse]] olieuutvoer zeêr belangrieke eilandje Kharg in den [[Perzische Holf]].&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/03/13/iran-eilanden-perzische-golf/ VRT]&lt;/ref&gt;
* 13 maerte - Den [[SGP]] in [[Vlissienge]] ei van alle plaetselijke partieën de meêste wuven op den liest vò de gemeênteraedsverkieziengen, ok is meêr as den 'elft van de kandidaoten een wuuf. Liestetrekker is vanover 't eêste vrouwelijke SGP-raedslid [[Lilian Janse-van der Weele]].&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18285927/opvallend-sgp-heeft-in-vlissingen-de-meeste-vrouwen-op-de-lijst OZ]&lt;/ref&gt;
* [[14 maerte]] - [[Aerdbevieng]] mie een kracht van 3,0 bie [[Eleveld]]-[[Geelbroek]] in [[Drenthe]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606245-aardbeving-van-3-0-bij-eleveld-in-drenthe-deze-was-goed-te-voelen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[15 maerte]] - Den ofnaeme van den leêfbaereid in den gemeênte [[Ter Veere (gemeênte)|Ter Veere]] deu den hroei vant toerisme is een belangriek ongerwerp bie de kommende gemeênteraedsverkieziengen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606391-toerisme-twistpunt-bij-gemeenteraadsverkiezingen-in-het-zeeuwse-veere NOS]&lt;/ref&gt;
* [[16 maerte]] - 23 doôden bie bomanslagen in den stad [[Maiduguri]] in Noôrdoôst-[[Niheria]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606654-doden-en-gewonden-bij-bomaanslagen-in-nigeriaanse-miljoenenstad-maiduguri NOS]&lt;/ref&gt;
* 16 maerte - Vee doôden in een ziekenuus in [[Kaboel]] deu [[Pakistan|Pakistaonse]] luchtanval.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606635-mogelijk-honderden-doden-bij-pakistaanse-aanval-op-ziekenhuis-in-kabul NOS]&lt;/ref&gt;
* [[17 maerte]] - [[Marokko]] toch winnaer van den Afrika Cup.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606743-marokko-toch-winnaar-afrika-cup-senegal-raakt-titel-kwijt NOS]&lt;/ref&gt;
* 17 maerte - [[Israël]] doôdt den [[Iran|Iraonse]] veiligeidschef en den leider van den paramilitaire Basij.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606673-israelisch-leger-twee-hoge-iraniers-gedood-onder-wie-kopstuk-larijani NOS]&lt;/ref&gt;
* [[18 maerte]] - [[Nederlandse gemeênte|Gemeênteraedsverkieziengen in Nederland]]: den opkomst is 54%, meêste zeêtels nae plaetselijke partieën.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606889-lokale-partijen-zetten-opmars-door-opkomst-hoger-dan-in-2022 NOS]&lt;/ref&gt;
* 18 maerte - [[Israël]] bombardeêrt in [[Iran]] 't hroôtste gasveld ter waereld, as vergeldieng bombardeêrt Iran een gasveld in [[Qatar]] mie as hevolg een vaddere stiegieng van de olie- en gaspriezen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606878-aanvallen-op-gasinstallaties-iran-en-qatar-wordt-meer-een-energie-oorlog NOS]&lt;/ref&gt;
* [[19 maerte]] - Volgens den Israëlische premier [[Benjamin Netanyahu]] kan [[Iran]] deu de anvall'n van de [[Vereênigde Staeten]] en [[Israël]] hin [[uranium]] meêr verrieken en hin ballistische rakett'n meêr maeken.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2607003-netanyahu-iran-niet-langer-in-staat-om-uranium-te-verrijken NOS]&lt;/ref&gt;
* 19 maerte - Vee sneêuw op de [[Cenarische Eilan'n]].&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/325003/video/hevige-sneeuwval-transformeert-tenerife-tot-sneeuwparadijs.html NU]&lt;/ref&gt;
* [[20 maerte]] - Overstroômiengen in [[Hawaii]] deu 'evige rehenval.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2607173-overstromingen-op-hawai-duizenden-mensen-geevacueerd NOS]&lt;/ref&gt;
* [[21 maerte]] - Extreme warmte int zuudwessen van de [[Vereênigde Staeten]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2607313-recordhitte-in-zuidwesten-vs-met-temperaturen-van-boven-40-graden NOS]&lt;/ref&gt;
* [[23 maerte]] - Volgens den Weareld Meteorologische Organisaotie (WMO) sloeg den [[aerde]] in 2025 meêr warmte op as vroeher.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2607472-meteorologen-aarde-houdt-meer-warmte-vast-dan-ooit-gevolgen-nog-eeuwen-voelbaar NOS]&lt;/ref&gt;
* [[24 maerte]] - Den [[NASA]] wil een baosis op den [[maen (Aerde)|maen]] gaen bouwen waer vanof 2032 kan worren geweund.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2607705-nasa-wil-begin-jaren-30-een-basis-op-de-maan-bouwen-en-cancelt-ruimtestation NOS]&lt;/ref&gt;
* [[26 maerte]] - Den naem van den combinaotie [[GL]]-[[PvdA]] wor Progressief Nederland (PRO).&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2607948-nieuwe-naam-groenlinks-pvda-bekend-progressief-nederland-kortweg-pro NOS]&lt;/ref&gt;
* 26 maerte - Den [[Nederland]]se staet had in 2025 een tekort van 19 miljard euro oftewel 1,6% vant bbp en den staetsschuld steeg nae 524 miljard euro oftewel 44,4% vant bbp.&lt;ref&gt;[https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2026/13/inkomsten-uitgaven-en-schuld-van-de-overheid-boven-de-500-miljard-euro CBS]&lt;/ref&gt;
* [[28 maerte]] - Hroôte betoôgieng tehen 't beleid van president [[Donald Trump]] in alle [[Vereênigde Staeten|Amerikaonse]] staeten.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2608235-in-alle-amerikaanse-staten-protest-tegen-president-trump NOS]&lt;/ref&gt;
* [[30 maerte]] - 't [[Israël]]ische parlement den [[Knesset]] stemt voo den doôdstraf voo moôrden deu ([[Palestina|Palestijns]]) terrorisme.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2608452-parlement-israel-stemt-voor-omstreden-doodstrafwet NOS]&lt;/ref&gt;

=== april ===
* [[1 april]] - Vee dode zeêsterr'n angespoeld opt strange van [[Ouwdurp]].&lt;ref&gt;[https://www.rijnmond.nl/nieuws/2174968/honderden-dode-zeesterren-aangespoeld-op-het-strand-van-ouddorp RM]&lt;/ref&gt;
* [[4 april]] - Zwaere rehenval leidt toet overstroômiengen, aerdverschuviengen en onweêr in [[Afghanistan]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2609051-tientallen-doden-in-afghanistan-door-overstromingen-en-aardverschuivingen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[6 april]] - 't 'Oôd van den inlichtiengendienst van den Islamitische Revolutionaire Garde ([[Iran]]) wor deu [[Israël]]ische luchtanvall'n gedoôd.&lt;ref&gt;[https://www.nrc.nl/nieuws/2026/04/06/hoofd-iraanse-inlichtingendienst-revolutionaire-garde-gedood-a4924821#photo=MTM3MD NRC]&lt;/ref&gt;
* [[8 april]] - Waepenstilstand van twi weêken tussen [[Iran]] en [[Israël]]-[[Vereênigde Staeten]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2609553-vs-en-iran-akkoord-over-staakt-het-vuren-van-2-weken-straat-hormuz-gaat-weer-open NOS]&lt;/ref&gt;
* 8 april - Zwaerste anval van [[Israël]] op [[Hezbollah]] in [[Libanon]] mie 254 doôden.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2609643-zwaarste-israelische-aanvallen-op-libanon-met-254-doden-iran-sluit-straat-van-hormuz NOS]&lt;/ref&gt;
* [[9 april]] - 't Antal [[wolf|wolv'n]] in [[Nederland]] is in 2025 mie 30 toet 131 'estege.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2609783-weer-meer-wolven-in-nederland-in-totaal-veertien-roedels-geteld NOS]&lt;/ref&gt;
* [[10 april]] - Zelfriejende waegens van Tesla meugen as eêste in Europa in Nederland gaen riejen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2609960-zelfrijdende-tesla-s-mogen-de-weg-op-in-nederland-eerste-land-in-europa NOS]&lt;/ref&gt;
* [[12 april]] - In de [[Honharije|Honhaorse]] verkieziengen verslaet den partie Tisza van oppositieleider Péter Magyar den partie Fidesz van premier [[Viktor Orbán]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2610212-hongaarse-oppositieleider-magyar-wint-verkiezingen-orban-erkent-nederlaag NOS]&lt;/ref&gt;
* [[13 april]] - De [[Vereênigde Staeten]] gaen as hevolg vant mislukk'n van de ongerandeliengen mie [[Iran]] den [[Straet van Hormuz]] blokkeren om den (beperkte) ofsluutieng deu Iran te stoppen.&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/midden-oostenconflict/6392342/vs-kondigt-eigen-blokkade-straat-van-hormuz-aan-om-iran-te-dwarsbomen.html NU]&lt;/ref&gt;
* 13 april - Dode [[potvis]] gestrand tussen [[Renisse]] en Nieuw-[[Aemstie]].&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18372720/dode-potvis-drijft-weg-en-spoelt-aan-op-het-strand OZ]&lt;/ref&gt;
* [[16 april]] - President [[Volodymyr Zelensky]] van [[Oekraïne]] krieg in [[Middelburg]] den [[Four Freedoms Award]] (Freedom Medal).&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18378525/zelensky-komt-naar-middelburg-voor-uitreiking-four-freedoms-awards-ook-koning-en-premier-aanwezig OZ]&lt;/ref&gt;
* [[17 april]] - Waepenstilstand van tien daegen tussen [[Libanon]] en [[Israël]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2610766-staakt-het-vuren-ingegaan-in-libanon-nodig-om-vrede-te-bereiken NOS]&lt;/ref&gt;
* 17 april - Aziatische 'oôrnaer 'iet veurtaen geelpoôtoôrnaer.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2610813-naam-aziatische-hoornaar-was-verwarrend-vanaf-nu-geelpoothoornaar NOS]&lt;/ref&gt;
* 17 april - [[Groep-Markuszower]] richt een nieuwe partie op: [[Den Nederlandse Alliantie]] (DNA).&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/politiek/6393239/groep-markuszower-begint-nieuwe-partij-dna-rita-verdonk-sluit-zich-aan.html NU]&lt;/ref&gt;
* [[20 april]] - Den blokkade van den [[Straet van Hormuz]] leidt toet tekort an kunstmest waordeu voedselpriezen stiegen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611260-oorlog-in-midden-oosten-brengt-voedselzekerheid-in-delen-van-wereld-in-gevaar NOS]&lt;/ref&gt;
* 20 april - Noôdtoestand in den 'oôdstad van [[Nieuw-Zeêland]] [[Wellington]] en omhevieng deu record vee rehen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611288-nieuw-zeeland-roept-noodtoestand-uit-in-hoofdstad-na-recordhoeveelheid-regen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[21 april]] - [[Eêste Kaemer]] stemt tehen den asielnoôdmaetregelenwet en vò invoerieng vant twistatusstelsel.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611464-partijen-teleurgesteld-over-sneuvelen-asielwet-een-blamage-en-diep-triest NOS]&lt;/ref&gt;
* 21 april - Stroômnet in den provincie [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] vol.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611482-stroomnet-utrecht-nu-echt-vol-helemaal-geen-nieuwe-of-zwaardere-aansluitingen-meer NOS]&lt;/ref&gt;
* [[23 april]] - Dreigieng van tekort an drienkwaeter in Nederland.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611728-vitens-waarschuwt-voor-tekort-aan-drinkwater NOS]&lt;/ref&gt;
* 23 april - Inlichtiengendienst AIVD waerschuwt vò [[Rusland]], [[China]] en jihadistisch terrorisme van [[Islamitische Staete]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611683-rusland-china-terroristen-aivd-zag-in-80-jaar-niet-meer-dreiging-dan-nu NOS]&lt;/ref&gt;
* [[25 april]] - Net zo as in 2025 vanover een zeêr droôge lente.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611897-opnieuw-droog-voorjaar-terwijl-bodem-nog-niet-is-hersteld-van-droog-2025 NOS]&lt;/ref&gt;
* [[26 april]] - Den marathon wor vò den eêste mael onger den twi uur gelope.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612045-onder-de-magische-grens-van-twee-uur-sawe-loopt-wereldrecord-marathon-in-londen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[27 april]] - Konienksdag: konienk [[Wullem-Alexander der Nederlan'n|Wullem-Alexander]] mie z'n wuuf koniengin [[Máxima der Nederlan'n|Máxima]] plus ulder drie dochters bezoeke [[Dokkum]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612191-koninklijke-familie-voltooit-bezoek-aan-dokkum-tige-tank NOS]&lt;/ref&gt;
* [[28 april]] - Nieuw nationaol park in Nederland: 'Ollandse Dunen in den provincie [[Zuud-'Olland]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612269-nederland-heeft-een-nieuw-nationaal-park-hollandse-duinen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[29 april]] - Hroôte brand opt militair oefenterrein bie [['t Harde]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612394-grote-brand-op-militair-oefenterrein-t-harde-nl-alert-in-meerdere-provincies NOS]&lt;/ref&gt;
* 29 april - Oliepries 't 'oôgst sins 2022 deu oôrlog int [[Midden-Oôsten]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612423-olieprijs-stijgt-naar-hoogste-niveau-in-vier-jaar NOS]&lt;/ref&gt;
* [[30 april]] - Toearegs en jihadisten vechten saemen tehen 't militaire regime in [[Mali]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612498-rebellengroepen-bundelen-krachten-om-junta-in-mali-omver-te-werpen NOS]&lt;/ref&gt;

=== meie ===
* [[1 meie]] - De [[Vereênigde Araobische Emiraoten]] stappen uut den [[OPEC]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612297-verenigde-arabische-emiraten-stappen-uit-oliekartel-opec NOS]&lt;/ref&gt;
* [[3 meie]] - (Nederlandse) doôden deu hantavirus op cruiseschip.&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/05/03/2-doden-gelinkt-aan-acuut-respiratoir-syndroom-op-cruiseschip-in/ VRT]&lt;/ref&gt;
* 3 meie - Levende [[witsnuutdolfijn]] anhespoeld bie [[Egmond an Zeê]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612991-witsnuitdolfijn-levend-aangespoeld-op-strand-egmond-aan-zee NOS]&lt;/ref&gt;
* [[4 meie]] - 26 doôden deu ontploffieng in een vierwerkfabriek in den [[China|Chinese]] stad Liuyang ([[Hunan]]).&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2613165-zeker-26-doden-en-tientallen-gewonden-bij-explosie-in-chinese-vuurwerkfabriek NOS]&lt;/ref&gt;
* [[7 meie]] - Rechter geêft hemeênte [[Goereê-Overflakkeê]] geliek mie sluutieng op zoondag van supermart in [[Ouwdurp]] om [[calvinisme|geloôfsredenen]].&lt;ref&gt;[https://www.rijnmond.nl/nieuws/2191777/supermarkt-moet-geloof-respecteren-en-mag-definitief-niet-open-op-zondag RM]&lt;/ref&gt;
* [[12 meie]] - Vanwehe deêlname van [[Israël]] ant Eurovisiesongfestival in [[Wenen]] doen [[Ierland (land)|Ierland]], [[Iesland]], [[Nederland]], [[Slovenië]] en [[Spanje]] niet meê.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614055-eurovisie-songfestival-van-start-met-israel-maar-zonder-nederland NOS]&lt;/ref&gt;
* 12 meie - Brandstichtieng bie noôdopvang vò asielzoekers in [[Loôsdrecht]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614145-schandalig-en-totaal-onacceptabel-bestuurders-kwaad-over-geweld-loosdrecht NOS]&lt;/ref&gt;
* 12 meie - Uutzonderlijk laete sneêuwval in de [[Alpen]].&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/buitenland/6395570/opvallend-late-sneeuwval-in-de-alpen-in-bijna-20-jaar-niet-voorgekomen.html NU]&lt;/ref&gt;
* [[13 meie]] - Windoôs in [[Eersel]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614282-schade-aan-daken-auto-s-en-bomen-in-eersel-door-windhoos NOS]&lt;/ref&gt;
* 13 meie - Driemael meêr [[terp]]en as 'edacht in [[Nederland]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/video/2614260-nederland-nog-meer-terpenland-drie-keer-zo-veel-terpen-als-gedacht NOS]&lt;/ref&gt;
* [[14 meie]] - Zwaere anvallen mie drones en raketten van [[Rusland]] op [[Oekraïne]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614318-zeker-zeven-doden-door-een-van-de-zwaarste-russische-aanvallen-op-oekraine NOS]&lt;/ref&gt;
* [[15 meie]] - 78 doôden deu bendeheweld in [[Haïti]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614428-tientallen-doden-door-bendegeweld-rondom-haitiaanse-hoofdstad NOS]&lt;/ref&gt;
* 15 meie - Uutbraek van [[ebola]] mie 65 doôden int oôsten van [[Konho-Kinshasa]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614409-opnieuw-ebola-uitbraak-in-congo-zeker-65-doden-risico-op-verdere-verspreiding NOS]&lt;/ref&gt;
* 15 meie - [[Israël]] doôdt den militaire leider van [[Hamas]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614542-hamas-leider-gedood-volgens-israel-verantwoordelijk-voor-7-oktober NOS]&lt;/ref&gt;
* [[16 meie]] - [[Bulharije]] wint 't Eurovisiesongfestival, [[Israël]] wor twidde.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614613-bangaranga-bulgarije-wint-eurovisie-songfestival-israel-tweede NOS]&lt;/ref&gt;
* [[19 meie]] - Een [[asteroïde]] gaet vlak langs den [[aerde]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614795-asteroide-scheert-langs-de-aarde-dichterbij-kan-bijna-niet-zonder-te-botsen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[20 meie]] - 1121 nieuwe diersoôrten ontdekt in de [[zeê]]ën.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2615187-spookhaai-en-glazen-worm-ruim-1100-nieuwe-soorten-ontdekt-in-zee NOS]&lt;/ref&gt;
* [[24 meie]] - Zeêr zwaere anvallen mie drones en raketten (waeronger den Oresjnik-raket) van [[Rusland]] op den [[Oekraïne|Oekraïense]] 'oôdstad [[Kiev]] en omhevieng.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2615803-rusland-vuurt-gevreesde-oresjnik-raket-af-op-oekraine-europa-reageert-geschokt NOS]&lt;/ref&gt;
* [[29 meie]] - [[Israël]] gaet 70% van den [[Gazastroôke]] bezetten.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2616270-premier-netanyahu-israel-gaat-70-procent-van-gaza-bezetten NOS]&lt;/ref&gt;
* [[30 meie]] - Noôdweêr in [[Belhië]].&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/05/31/hoe-ontstaan-hagelbollen-en-hoe-kunnen-ze-zo-groot-worden/ VRT]&lt;/ref&gt;
* [[31 meie]] - [[Israël]] verovert 't kasteêl Beaufort an den [[Litani]] in [[Libanon]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2616518-israel-neemt-strategisch-kasteel-in-evacuatiezone-libanon-schuift-steeds-verder-op NOS]&lt;/ref&gt;

=== juni ===
* [[3 juni]] - Anvallen mie drones deu [[Oekraïne]] op onger aore den [[Rusland|Russische]] stad [[Sint-Petersburg]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2616941-oekraine-raakt-doelen-in-sint-petersburg-navo-chef-rutte-bezoekt-kyiv NOS]&lt;/ref&gt;
* 3 juni - Waepenstilstand tussen [[Libanon]] en [[Israël]], ofankelijk van terugtrekkieng van [[Hezbollah]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2617058-israel-en-libanon-akkoord-over-nieuw-staakt-het-vuren-maar-veel-hangt-af-van-hezbollah NOS]&lt;/ref&gt;
* [[4 juni]] - Windoôs in [[Glanerbrugge]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2617146-plaatselijk-schade-door-hevige-buien-komende-dagen-nog-wisselvallig NOS]&lt;/ref&gt;
* [[6 juni]] - Vuuftigste editie van den [[Evanhelische Omroep|EO-Jongerendag]]; deêze wor hehouwe in [[Rotterdam]].&lt;ref&gt;[https://www.rijnmond.nl/nieuws/2198206/eo-jongerendag-bestaat-vijftig-jaar-en-zo-wordt-dat-gevierd-in-rotterdam RM]&lt;/ref&gt;
* 6 juni - Hroôte [[Kernien]]enplaeg in [[Australië]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2617370-kopzorgen-in-australie-om-konijnenplaag-we-moeten-ze-uitroeien NOS]&lt;/ref&gt;
* [[7 juni|7]]-[[8 juni]] - [[Iran]] en [[Israël]] voeren luchtanvall'n op mekaer uut.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2617581-israel-en-iran-bestoken-elkaar-met-aanvallen-petrochemische-fabriek-geraakt NOS]&lt;/ref&gt;
* 8 juni - [[Aerdbevieng]] mie kracht van 7,8 in de [[Filepien'n]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2617765-dodental-na-aardbeving-filipijnen-loopt-op-tienduizenden-mensen-ontheemd NOS]&lt;/ref&gt;
* [[11 juni]]-[[19 juli]] - Waereldkampioenschap [[voebal]] vò mannelijke lan'nteams (FIFA World Cup 26) in [[Canada]], [[Mexico]] en de [[Vereênigde Staeten]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/sport/wk-voetbal-2026 NOS]&lt;/ref&gt;
* [[12 juni]] - Europeêse asiel- en migraotiepact in werkieng.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2618191-het-europese-migratiepact-gaat-in-wat-verandert-er NOS]&lt;/ref&gt;
* [[13 juni]] - [[GroenLienks]] en [[PvdA]] vanof noe officieel saemen as [[Progressief Nederland]] (PRO).&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2618402-leden-pvda-en-gl-stemmen-met-overgrote-meerderheid-voor-fusie-en-gaan-nu-verder-als-pro NOS]&lt;/ref&gt;
* 13 juni - 'Oôgste wintertemperatuur oôit op [[Antartica]]: 15,5° C.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2618421-antarctica-meet-recordtemperatuur-deze-winter-20-graden-warmer-dan-gemiddeld NOS]&lt;/ref&gt;
* [[18 juni]] - Hroôte droneanval van [[Oekraïne]] op [[Rusland]], o.a. op een hroôte olieraffinaederie bie [[Moskou]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2619147-enorme-oekraiense-droneaanval-op-rusland-belangrijke-olieraffinaderij-in-brand NOS]&lt;/ref&gt;
* 18 juni - Den provincie [[Limburg (Nederland)|Limburg]] waerschuwt vò een [[wasbeêr]]plaeg in [[Nederland]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2619201-limburg-waarschuwt-nederland-loopt-risico-op-serieuze-plaag-van-wasberen NOS]&lt;/ref&gt;
* 18 juni - As hevolg van een ofspraek 'effen de [[Vereênigde Staeten]] den blokkade van [[Iran|Iraonse]] 'aevens op en opene den [[Straet van Hormoez]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2619233-vs-heft-blokkade-van-iraanse-havens-op-tankers-varen-weer-door-straat-van-hormuz NOS]&lt;/ref&gt;
* [[19 juni]] - Nieuwe waepenstilstand tussen [[Israël]] en [[Hezbollah]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2619340-nieuw-bestand-tussen-israel-en-hezbollah-horde-in-akkoord-vs-iran-lijkt-genomen NOS]&lt;/ref&gt;

== Kommende hebeurtenisse ==
* [[1 juli]] - Vanof noe is vierwerk verboden in [[Nederland]].
* [[4 juli]] - De [[Vereênigde Staeten]] bestaen 250 jaer.

== Hesturve ==
* [[13 jannewari]] - [[Jaap Sala]] (76), Nederlands politicus (burhemeêster [[Sluus (gemeênte)|Sluus]])
* [[16 jannewari]] - [[Willem Jan op 't Hof]] (78), Nederlands predikant en theoloôg
* [[26 jannewari]] - [[Arie van den Brand]] (74), Nederlands landbouwkundige, boer en politicus
* [[7 feberwari]] - [[Bert Broekhuis]] (82), Nederlands politicus (raedslid [[Tole (gemeênte)|Tole]])
* [[11 feberwari]] - [[Cees Nooteboom]] (92), Nederlands schriever en dichter
* [[6 maerte]] - [[Hans Wagner]] (62), Duuts-Nederlands politicus
* [[12 maerte]] - [[Wouter van Beijnum]] (79), Nederlands architect
* [[30 maerte]] - [[Huub van der Meer]] (82), Nederlands politicus (burhemeêster [[Oôstflakkeê]])

== Temperaturen ==

{|class=&quot;wikitable sortable&quot; 
|-
! colspan=19 | antal maelen maximum temperatuur in [[De Bilt]].&lt;ref&gt;[https://weerstatistieken.nl/de-bilt/2026/januari Wst]&lt;/ref&gt;
|-
! rowspan=2 | maend !! colspan=15 | maximum temperaturen °C !! rowspan=2 | maend
|-
! -10--14 !! -5--9 !! 0--4 !! 0-+4 !! 5-9 !! 10-14 !! 15-19 !! 20-24 !! 25-29 !! 30-34 !! 35-39 !! 40-44 !! gemid. !! 'uudig gemid. &lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20240114062700/https://www.weeronline.nl/nieuws/dit-is-het-nederlandse-jaarklimaat Won]&lt;/ref&gt; !! verschil
|-
| jan ||  ||  || 1 || 17 || 11 || 2 ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 5,0° || 6,2°  || -1,2° || jan
|-
| feb ||  ||  ||  || 8 || 8 || 10 || 2 ||  ||  ||  ||  ||  || 8,6° || 7,2°  || +1,4° || feb
|-
| mrt ||  ||  ||  ||  || 2 || 18 || 11 ||  ||  ||  ||  ||  || 13,3° || 10,4° || +2,9° || mrt
|-
| apr ||  ||  ||  ||  ||  || 9 || 18 || 3 ||  ||  ||  ||  || 16,4° || 14,8° || +1,6° || apr
|-
| mei ||  ||  ||  ||  ||  || 7 || 11 || 6 || 5 || 2 ||  ||  || 19,9° || 18,4° || +1,5° || mei
|-
| jun ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 10 || 7 || 2 || 1 ||  ||  || ° || 21,2° || ° || jun
|-
| jul ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 23,0° || ° || jul
|-
| oes ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 22,8° || ° || oes
|-
| sep ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 19,5° || ° || sep
|-
| okt ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 14,9° || ° || okt
|-
| nov ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 10,0° || ° || nov
|-
| dec ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 6,7°  || ° || dec
|-
! tot. ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 14,6° || ° || tot.
|}

== Plaetjes ==
&lt;gallery&gt;
Overzicht westgevel met ingangsportaal - Amsterdam - 20409010 - RCE.jpg|Vondelkerke
-i---i- (32923985971).jpg|[[Patagonië]]
Wikipedia-logo-v2-en.png|[[Wikipedia]] 25 jaer
Geastrum corollinum 241850068.jpg|Aerdesterre (Geastrum corollinum)
LocatieWesterschelde.png|[[Onte]]
Cortina d'Ampezzo and mountains Col Druscie, Tofana di Mezzo, Nuvolau, Averau and the Cinque Torri (cropped).jpg|[[Cortina d'Ampezzo]] mie omhevieng
Crane (Grus grus) calling).jpg|[[Kraenveugelachtegen|Kraenveugel]]
Pygmy Hippopotamuses in Shoushan Zoo.jpg|[[Dwergnijlpaerd]]en
&quot;Physical Middle East&quot; CIA World Factbook.png|[[Midden-Oôsten]]
Moon on October 19, 2021 (IMG 7062) - Flickr - gjdonatiello.jpg|[[Maen (Aerde)|Maen]]
Gemeiner Seestern.JPG|[[Gewone zeêster]]
Vespa Munsiyari.jpg|Geelpoôtoôrnaer (Aziatische 'oôrnaer)
Koningsdag Dokkum.jpg|Konienksdag in [[Dokkum]]
Noordwijk - Coepelduyn 02.jpg|Dunen bie [[Noôrdwiek]] (Nationaol Park 'Ollandse Dunen)
Lagenorhynchus albirostris 146341190 (cropped 2).jpg|[[Witsnuutdolfijn]]
&lt;/Gallery&gt;

== Noôten ==
{{Reflist|1=5}}

[[Categorie:Eenentwintegste eêuwe]]</text>
      <sha1>thyjt68rvq3b5mc2ego95orgjgii9r3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>181188</id>
      <parentid>181187</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T20:14:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <comment>/* juni */</comment>
      <origin>181188</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41159" sha1="pv83mif4h19vonc9thwaoewjo1qldee" xml:space="preserve">{{jaorboks}}
'''{{PAGENAME}}''' is een [[jaer]].

== Hebeurtenisse ==

=== jannewari ===
* [[1 jannewari]] - [[Flevoland]] bestaet 40 jaer.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2596691-flevoland-jongste-provincie-van-nederland-bestaat-40-jaar NOS]&lt;/ref&gt;
* 1 jannewari - [[Bulharije]] gaet over op den [[euro]].
* 1 jannewari - Vee doôden (41) en gewonden (116) bie een cafébrand int [[Zwitserland|Zwitserse]] [[Crans-Montana]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2596707-circa-40-doden-en-115-gewonden-in-bar-zwitserland-een-van-de-ergste-tragedies-in-ons-land NOS]&lt;/ref&gt;
* 1 jannewari - Vondelkerke in [[Amsterdam]] deu brand bienae illemille verwoest.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2596645-brand-verwoest-vondelkerk-in-amsterdam-huizen-ontruimd-vanwege-vonkenregen NOS]&lt;/ref&gt;
* 1 jannewari - Vee geweld tehen 'ulpeverleners en overlast tiedens den jaerwisselieng in [[Nederland]].&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/jaarwisseling/6381256/politie-verwoestende-impact-brandstichting-en-zwaar-vuurwerk-op-jaarwisseling.html NU]&lt;/ref&gt;
* 1-[[11 jannewari]] - [[Sneêuw]] in Nederland.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2596814-waardoor-sneeuwt-het-nu-zo-veel-en-blijft-dat-nog-lang-doorgaan NOS]&lt;/ref&gt;
* [[3 jannewari]] - Luchtanvall'n van de [[Vereênigde Staeten]] op [[Venezuela]], president [[Nicolás Maduro]] evange enome.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2596844-trump-claimt-gevangenname-van-venezolaanse-president-maduro-en-bevestigt-aanvallen NOS]&lt;/ref&gt;
* 3 jannewari - Dertig mins'n vermoôrd bie anval op durp in [[Niheria|Niheriaonse]] deêlstaet Niher.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2596962-dertig-doden-bij-aanval-van-gewapende-mannen-op-dorpje-nigeria NOS]&lt;/ref&gt;
* [[5 jannewari]] - [[Aerdbevieng]] mie een kracht van 2,3 in [[Herten (Nederland)|Herten]] in [[Nederlands Limburg]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2597047-aardbeving-met-kracht-van-2-3-in-limburgse-herten NOS]&lt;/ref&gt;
* [[6 jannewari]] - Protesten tehen overeid in vee provincies in [[Iran]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2597224-protesten-in-meeste-provincies-in-iran NOS]&lt;/ref&gt;
* [[9 jannewari]] - [[Rusland]] gebruukt hypersonische raket bie anval op [[Lviv]] in [[Oekraïne]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2597469-doden-bij-aanvallen-op-oekraine-rusland-zegt-hypersonische-raket-te-hebben-gebruikt NOS]&lt;/ref&gt;
* [[10 jannewari]] - Noôdtoestand in Zuudoôst-[[Australië]], veural in de deêlstaeten [[Victoria]] en [[New South Wales]], vanwehe zwaere bosbranden.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2597615-noodtoestand-in-deel-australie-vanwege-natuurbranden NOS]&lt;/ref&gt;
* [[11 jannewari]] - Meêr toezicht op den leste trein op vrie- en zaeterdagavond van den [[Zeêuwse lijn]] richtieng [[Zeêland]] vanwehe overlast deu jongeren.&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18112523/extra-toezicht-na-vechtpartijen-en-vernielingen-in-laatste-trein-naar-zeeland OZ]&lt;/ref&gt;
* [[12 jannewari]] - Groôte bosbranden int [[Arhentinië|Arhentijnse]] deêl van [[Patagonië]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2597858-bosbranden-teisteren-deel-zuiden-argentinie NOS]&lt;/ref&gt;
* 12 jannewari - [[Olifant]] doôdt in nehen daegen 20 mins'n in den deêlstaet [[Jharkand]] (Oôst-[[India]]).&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2597893-jacht-in-india-op-olifant-die-20-mensen-doodde NOS]&lt;/ref&gt;
* [[14 jannewari]] - Kraone valt op trein in [[Thailand]] mie 32 doôden.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598083-kraan-valt-op-thaise-trein-zeker-30-doden NOS]&lt;/ref&gt;
* [[15 jannewari]] - [[Wikipedia]] bestaet 25 jaer.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598264-wikipedia-bestaat-25-jaar-maar-encyclopedie-voelt-druk-van-ai NOS]&lt;/ref&gt;
* 15 jannewari - Recordstand vò [[AEX]], breekt deu hrens van duuzend punten, veural veroôrzaekt deu [[IT]]-bedrieven.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598251-aex-doorbreekt-grens-van-1000-punten-tech-aandelen-grote-aanjager-op-beurs NOS]&lt;/ref&gt;
* [[16 jannewari]] - Overstroômiengen mie doôden in zuudelijk [[Afrika]] deu zwaere rehenval.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598496-meer-dan-200-doden-door-overstromingen-zuidelijk-afrika NOS]&lt;/ref&gt;
* 16 jannewari - Natuur van den [[Onte]] deu jaerenlang bahern verwoest.&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18127475/wetenschappers-decennialang-baggeren-heeft-westerscheldenatuur-verwoest OZ]&lt;/ref&gt;
* [[17 jannewari]] - [[Oceaon]]verdrag treedt in werkieng.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598513-oceaanverdrag-van-kracht-moet-30-procent-van-de-zee-beschermen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[18 jannewari]] - Treinongeluk in Zuud-[[Spanje]] mie 45 doôden.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598790-dodental-treinongeluk-spanje-op-39-berging-verloopt-moeizaam NOS]&lt;/ref&gt;
* 18 jannewari - [[Senehal]] wint mie 1-0 tehen [[Marokko]] den [[Afrika]] Cup.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598768-marokko-moet-afrika-cup-aan-senegal-laten-na-gemiste-penalty-in-slotminuut NOS]&lt;/ref&gt;
* [[19 jannewari]] - Zeêr zeldzaeme spooke broead waer enome in [[Middelburg]], een aerdesterre mie den naem Geastrum welwitschii.&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18131942/paddenstoelenexpert-henk-en-zijn-vrouw-willy-ontdekken-zeldzame-paddenstoel-in-tuincentrum-middelburg OZ]&lt;/ref&gt;
* [[20 jannewari]] - Zeven [[Twidde Kaemer]]leden van den [[PVV]] onger leidieng van [[Gidi Markuszower]] stapp'n uut den partie.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598974-opstand-tegen-wilders-zeven-pvv-ers-beginnen-eigen-fractie NOS]&lt;/ref&gt;
* [[23 jannewari]] - [[Zilver]] gaet deu recordpries van 100 dollar.&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/economie/6383633/zilver-breekt-voor-het-eerst-door-grens-van-100-dollar.html NU]&lt;/ref&gt;
* [[24 jannewari]] - 67 doôden deu brand in wienkelcentrum in den [[Pakistan|Pakistaonse]] stad [[Karachi]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2599286-dodental-brand-winkelcentrum-pakistan-loopt-op-oorzaak-mogelijk-kortsluiting NOS]&lt;/ref&gt;
* [[26 jannewari]] - [[Goud]] gaet deu recordpries van 5.000 dollar.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2599725-goudprijs-bereikt-recordhoogte-van-5000-dollar NOS]&lt;/ref&gt;
* 26 jannewari - Overstroômiengen in [[Mozambique]] deu 'evige rehenval en dammebreuken.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2599813-mozambique-getroffen-door-een-van-de-zwaarste-overstromingen-in-25-jaar NOS]&lt;/ref&gt;
* [[28 jannewari]] - [[Dollar]] op laegste peil sins den zeumer van [[2021]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600027-dollar-krijgt-flinke-klap-en-blijft-dalen-goed-voor-de-export-maar-niet-zonder-risico-s NOS]&lt;/ref&gt;
* 28 jannewari - Meêr as 400 doôden deu gedeêltelijke instortieng van goudmien in Oôst-[[Konho-Kinshasa|Kongo]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600346-mijn-in-congo-stort-in-meer-dan-200-doden NOS]&lt;/ref&gt;
* [[29 jannewari]] - [[ING]] behaelt een winst van 6 miljard euro over 2025.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600121-ing-boekte-in-2025-ruim-6-miljard-winst-wel-zorgen-over-aanhoudende-onzekerheid NOS]&lt;/ref&gt;
* 29 jannewari - Volgens een [[Israël]]ische militaire bron ist juust dat er ruum 71.000 Palestijn'n tiedens den oôrlog in den [[Gazastroôke]] binne gedoôd; 't Israëlische leher ontkent dit.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600196-israelisch-leger-erkent-ruim-71-000-palestijnen-gedood-bij-oorlog-in-gaza NOS]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/news/articles/cvgpd1x00exo BBC]&lt;/ref&gt;
* 29 jannewari - Tata Steel uut [[Iemuje]] krieg recordboete vò schaedelijke uutstoôt.&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/klimaat/6384257/tata-steel-krijgt-recordboete-van-85-miljoen-euro-vanwege-schadelijke-uitstoot.html NU]&lt;/ref&gt;
* 29 jannewari - Den [[Europeêse Unie]] zet den [[Iran|Iraonse]] Revolutionaire Garde op den terreurlieste.&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/01/29/eu-zet-iraanse-revolutionaire-garde-op-terreurlijst/ VRT]&lt;/ref&gt;
* 29 jannewari - Kunstschilder [[Jo Dumon Tak]] is erg kwaed vanwehe lossnieë van z'n panorama over [[Walchren]].&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18162866/doeken-panorama-walcheren-kapotgesneden-wie-dit-heeft-gedaan-moet-zich-kapot-schamen OZ]&lt;/ref&gt;
* [[30 jannewari]] - Den economie van [[Nederland]] is in 2025 mie 1,9 percent gegroeid.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600248-nederlandse-economie-groeit-bijna-2-procent NOS]&lt;/ref&gt;
* [[31 jannewari]] - Lucinda Brand wint 't waereldkampioenschap veldriejen vò wuven in [['Ulst (plekke)|'Ulst]].&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18168638/lucinda-brand-voert-volledig-nederlands-podium-aan-op-vrouwenwedstrijd-wk-veldrijden-in-hulst OZ]&lt;/ref&gt;

=== feberwari ===
* [[1 feberwari]] - Mathieu van der Poel wint 't waereldkampioenschap veldriejen vò venters in [['Ulst (plekke)|'Ulst]].&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18170500/historie-in-hulst-mathieu-van-der-poel-breekt-met-achtste-wereldtitel-stokoud-record OZ]&lt;/ref&gt;
* 1 feberwari - Bienae 200 doôden bie gevechten tussen strieders en 't [[Pakistan|Pakistaonse]] leher in [[Beloetsjistan]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600506-bijna-200-doden-bij-gevechten-met-militanten-in-pakistaanse-provincie NOS]&lt;/ref&gt;
* [[3 feberwari]] - [[D66]]-leider [[Rob Jetten]] wor formateur.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600857-jetten-op-zoek-naar-ministers-coalitieakkoord-na-kritisch-debat-nog-overeind NOS]&lt;/ref&gt;
* [[4 feberwari]] - The World Factbook van den [[CIA]] stopt.&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/02/04/cia-trekt-stekker-uit-het-world-factbook/ VRT]&lt;/ref&gt;
* [[5 feberwari]] - Noôdweêr in Noôrdwest-[[Marokko]], Zuud-[[Spanje]] en Zuud-[[Portuhal]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601086-tienduizenden-marokkanen-geevacueerd-vanwege-noodweer-ook-problemen-in-spanje-en-portugal NOS]&lt;/ref&gt;
* 5 feberwari - 't Kernwaepenverdraeg tussen de [[Vereênigde Staeten]] en [[Rusland]] eindigt vandaeg; den Amerikaonse president [[Donald Trump]] wil een nieuw kernwaepenverdrag, waerbie ok [[China]] wor betrokke.&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/02/05/vs-rusland-new-start-trump/ VRT]&lt;/ref&gt;
* [[6 feberwari|6]]-[[22 feberwari]] - De [[Olympische Speêl'n|Olympische Winterspeêl'n]] worren in [[Milaen]] en [[Cortina d'Ampezzo]] 'ehouwen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/sport/os-2026 NOS]&lt;/ref&gt;
* 6 feberwari - Weêkenlange groôte koersdaelieng van den [[bitcoin]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601197-bitcoin-in-vrije-val-maar-een-duidelijke-oorzaak-is-er-niet NOS]&lt;/ref&gt;
* [[8 feberwari]] - Vier groôte Amerikaonse techbedrieven gaen vuufonderd miljard dollar investeren in o.a. datacenters.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601407-techgiganten-gaan-honderden-miljarden-investeren-in-onder-meer-datacenters NOS]&lt;/ref&gt;
* 8 feberwari - Hroeiende kerreken van migranten (in [[Rotterdam]] en [[Amsterdam]]) 'ebben onvoldoende 'uusvestieng.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601476-migrantenkerken-groeien-maar-vinden-steeds-moeilijker-onderdak NOS]&lt;/ref&gt;
* [[9 feberwari]] - Jutta Leerdam wint goud (olympisch record) en Femke Kok zilver op den duuzend meter schaetsen op de [[Olympische Speêl'n|Olympische Winterspeêl'n]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601639-leerdam-schaatst-naar-olympisch-goud-op-1-000-meter-kok-verovert-zilver NOS]&lt;/ref&gt;
* [[10 feberwari]] - [[Philips]] maekt sins jaeren weêr winst.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601706-philips-boekt-na-jaren-weer-winst NOS]&lt;/ref&gt;
* [[11 feberwari]] - [[NAVO]] behint mie missie op [[noôrdpole]], Arctic Sentry.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601906-navo-lanceert-noordpoolmissie-arctic-sentry-en-hoopt-crisis-achter-zich-te-laten NOS]&lt;/ref&gt;
* 11 feberwari - Sins 't behin van de demonstraoties ende december binne d'r zeven duuzend mins'n gedoôd in [[Iran]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/collectie/14010/artikel/2602024-mensenrechtenorganisatie-dodental-demonstraties-iran-opgelopen-tot-ruim-7000 NOS]&lt;/ref&gt;
* 11 feberwari - Orkaon in [[Madahaskar]], veural 'aevenstad [[Toamasina]] zwaer hetroffen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601928-20-doden-in-madagaskar-door-orkaan-gezani NOS]&lt;/ref&gt;
* [[12 feberwari]] - Noôdweêr in [[Zuidwest-Europa]], veural in Zuud-[[Frankriek]] en [[Catalonië]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2602249-doden-en-schade-door-noodweer-in-frankrijk-en-spanje NOS]&lt;/ref&gt;
* 12 feberwari - Akkoôrd over een nieuwe reherieng vò 't [[Brussels Hewest]] nae 613 daegen (record).&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/liveblog/brusselse-regering-legt-eed-af-in-parlement-boris-dillies-mr-~1764248864904/ VRT]&lt;/ref&gt;
* 12 feberwari - Telecomprovider Odido gehackt.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2602080-hack-bij-odido-gegevens-miljoenen-klanten-in-handen-van-criminelen NOS]&lt;/ref&gt;
* 12 feberwari - Toerisme in [[Zeêland]] is in 2025 edaeld, d'r is te weinig te doen en tis te diere.&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18194360/toerismesector-slaat-alarm-over-dalende-overnachtingen-te-weinig-te-doen-en-te-duur OZ]&lt;/ref&gt;
* [[14 feberwari]] - Kritiek op dichtmaeken van gasputt'n in [[Greunienge (provincie)|Greunienge]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2602361-tno-niet-alle-gasputten-groningen-dichtmetselen-acuut-tekort-denkbaar NOS]&lt;/ref&gt;
* 14 feberwari - Hroôte betoôgieng tehen 't [[Iran|Iraonse]] regime bie den jaerlijkse veiligeidsconferentie in [[München]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2602440-honderdduizenden-mensen-demonstreren-in-munchen-tegen-iraans-regime NOS]&lt;/ref&gt;
* [[15 feberwari]] - Den [[Israël]]ische reherieng gaet meêr controle uutoefenen over den [[Westoever]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2602634-israel-breidt-controle-over-bezette-westelijke-jordaanoever-verder-uit NOS]&lt;/ref&gt;
* 15 feberwari - [[Oekraïne]] valt mie drones olieinstallaoties an in den [[Rusland|Russische]] 'aevenstad [[Taman]] an den [[Zwarte Zeê]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2602548-grote-branden-in-russische-haven-aan-zwarte-zee-na-oekraiense-aanval NOS]&lt;/ref&gt;
* [[18 feberwari]] - Record an antal daegen rehen in [[Frankriek]], daerdeur overstroômiengen in (zuud)westen vant land.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603045-al-35-dagen-dagen-neerslag-in-frankrijk-langste-regenreeks-ooit-gemeten NOS]&lt;/ref&gt;
* [[19 feberwari]] - Tienduuzenden [[Kraenveugelachtegen|kraenveugels]] in [[West-Europa]] en [[Duutsland]] doôd deu veugelhriep.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603103-tienduizenden-kraanvogels-dood-door-vogelgriepvirus NOS]&lt;/ref&gt;
* 19 feberwari - Vee [[lawine]]s mie vee doôden in de [[Alpen]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603167-veel-lawines-in-de-alpen-12-tot-15-minuten-om-te-overleven NOS]&lt;/ref&gt;
* [[20 feberwari]] - Luchtanvall'n van [[Israël]] op [[Hezbollah]] in Oôst-[[Libanon]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603375-zeker-twaalf-doden-bij-israelische-luchtaanvallen-in-oosten-van-libanon NOS]&lt;/ref&gt;
* [[22 feberwari]] - 't [[Mexico|Mexicaonse]] leher doôdt den leider vant Jaliscokartel, een beruchte drugsbende.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603611-leider-berucht-mexicaans-jaliscokartel-gedood-door-leger NOS]&lt;/ref&gt;
* 22 feberwari - De [[Olympische Speêl'n|Olympische Winterspeêl'n]] worren 'ewonne deu [[Noorwegen]], twidde wor de [[Vereênigde Staeten]], dorde wor [[Nederland]] (record 'oôgste plekke).&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603559-nederland-eindigt-als-derde-op-olympische-medaillespiegel-hoogste-klassering-ooit NOS]&lt;/ref&gt;
* [[23 feberwari]] - 't [[Kabinet-Jetten]] treedt an.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603685-kabinet-jetten-officieel-beedigd-en-kan-aan-de-slag NOS]&lt;/ref&gt;
* 23 feberwari - Den Zeêuw [[Jo-Annes de Bat]] (voormaelig gedeputeêrde van Zeêland) wor staetssecretaoris int kabinet-Jetten.&lt;ref&gt;[https://archive.is/WYckN PZC]&lt;/ref&gt;
* 23 feberwari - Zeldzaeme [[dwergnijlpaerd]]en waerenomen in [[Ivoôrkust]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603748-unieke-beelden-van-dwergnijlpaard-we-hadden-alleen-een-glimp-verwacht NOS]&lt;/ref&gt;
* [[26 feberwari]] - Winst van 120 miljard dollar vò Amerikaonse chipbedrief Nvidia.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604114-chipmaker-nvidia-maakt-ruim-100-miljard-euro-winst-door-investeringen-in-ai NOS]&lt;/ref&gt;
* [[27 feberwari]] - Paramount neemt vò 110 miljard dollar Warner Bros. over.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604304-paramount-sluit-overnamedeal-van-110-miljard-dollar-met-warner-bros NOS]&lt;/ref&gt;
* 27 feberwari - Luchtanvall'n van [[Pakistan]] op steê in [[Afghanistan]] (o.a. [[Kaboel]]).&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604165-pakistan-voert-luchtaanvallen-uit-op-kabul-minister-spreekt-van-openlijke-oorlog NOS]&lt;/ref&gt;
* [[28 feberwari]] - Luchtanvall'n van [[Israël]] en de [[Vereênigde Staeten]] op [[Iran]] (o.a. [[Teheran]]), doel is een machtswisselieng int land. Den Iraonse leider Ali Khamenei komt daerbie om. Iran slaet terug mie luchtanvall'n op [[Israël]] en veural opt Amerikaonse leher in [[Jordaonië]], [[Syrië]] en de [[Holfstaeten]]. Iran sluut den [[Straet van Hormoez]] of, wat gevolgen kan 'ebben vò den oliepries.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604370-aanvallen-over-en-weer-in-het-midden-oosten-dit-is-wat-we-nu-weten NOS]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604437-escalatie-in-de-golf-iraanse-raketten-dwingen-regio-tot-keuze NOS]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604456-iraanse-leider-khamenei-gedood-bij-amerikaanse-en-israelische-luchtaanvallen NOS]&lt;/ref&gt;

=== maerte ===
* [[2 maerte]] - Luchtanvall'n van [[Hezbollah]] op [[Israël]], Israël antwoordt mie luchtanvall'n op Hezollah in [[Libanon]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604618-doden-in-libanon-door-aanvallen-tussen-israel-en-hezbollah NOS]&lt;/ref&gt;
* [[4 maerte]] - Luchtanvall'n van [[Iran]] op [[Koerden|Koerdische]] milities int noôrden van [[Irak]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2605017-iran-zegt-koerden-in-noordwesten-aan-te-vallen-raketaanval-op-hoofdkwartier-in-irak NOS]&lt;/ref&gt;
* [[7 maerte]] - 'Evige rehenval in [[Kenia]], 'oôdstad [[Nairobi]] in de problemen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2605300-23-doden-na-hevige-regenval-nairobi-in-kenia-dodental-kan-nog-oplopen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[8 maerte]] - Mojtaba Khamenei volgt um z'n vaor Ali Khamenei op as 'oôgste leider van [[Iran]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2605626-irans-nieuwe-leider-mojtaba-khamenei-is-hardliner-die-niets-van-westen-moet-hebben NOS]&lt;/ref&gt;
* [[9 maerte]] - Priezen van olie en gas zeer 'oôg deu oôrlog int [[Midden-Oôsten]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2605622-energieprijzen-door-het-dak-nu-eind-aan-iran-oorlog-niet-in-zicht-is NOS]&lt;/ref&gt;
* [[10 maerte]] - 't Hebruuk van den telefoon bestaet 150 jaer.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2605723-150-jaar-telefonie-bellen-blijft-maar-de-manier-waarop-verandert NOS]&lt;/ref&gt;
* 10 maerte - Chipbedrief ASML uut [[Veldoven]] gaet uutbreien nae [[Eindoven]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2605842-asml-mag-uitbreiden-tweede-vestiging-met-20-000-medewerkers NOS]&lt;/ref&gt;
* [[13 maerte]] - 't Antal geloôvigen is in Nederland in 2025 edaeld nae 42%, alleêne in den provincie [[Limburg (Nederland)|Limburg]] is den meêrdereid geloôvig. In [[Zeêland]] is bienae den 'elft geloôvig en binne de meêste [[protestant]]en per provincie.&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/binnenland/6388998/alleen-in-limburg-rekent-meerderheid-zich-nog-tot-een-geloof.html NU]&lt;/ref&gt;
* 13 maerte - Luchtanvall'n van de Vereênigde Staeten op militaire installaoties opt vò den [[Iran|Iraonse]] olieuutvoer zeêr belangrieke eilandje Kharg in den [[Perzische Holf]].&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/03/13/iran-eilanden-perzische-golf/ VRT]&lt;/ref&gt;
* 13 maerte - Den [[SGP]] in [[Vlissienge]] ei van alle plaetselijke partieën de meêste wuven op den liest vò de gemeênteraedsverkieziengen, ok is meêr as den 'elft van de kandidaoten een wuuf. Liestetrekker is vanover 't eêste vrouwelijke SGP-raedslid [[Lilian Janse-van der Weele]].&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18285927/opvallend-sgp-heeft-in-vlissingen-de-meeste-vrouwen-op-de-lijst OZ]&lt;/ref&gt;
* [[14 maerte]] - [[Aerdbevieng]] mie een kracht van 3,0 bie [[Eleveld]]-[[Geelbroek]] in [[Drenthe]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606245-aardbeving-van-3-0-bij-eleveld-in-drenthe-deze-was-goed-te-voelen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[15 maerte]] - Den ofnaeme van den leêfbaereid in den gemeênte [[Ter Veere (gemeênte)|Ter Veere]] deu den hroei vant toerisme is een belangriek ongerwerp bie de kommende gemeênteraedsverkieziengen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606391-toerisme-twistpunt-bij-gemeenteraadsverkiezingen-in-het-zeeuwse-veere NOS]&lt;/ref&gt;
* [[16 maerte]] - 23 doôden bie bomanslagen in den stad [[Maiduguri]] in Noôrdoôst-[[Niheria]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606654-doden-en-gewonden-bij-bomaanslagen-in-nigeriaanse-miljoenenstad-maiduguri NOS]&lt;/ref&gt;
* 16 maerte - Vee doôden in een ziekenuus in [[Kaboel]] deu [[Pakistan|Pakistaonse]] luchtanval.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606635-mogelijk-honderden-doden-bij-pakistaanse-aanval-op-ziekenhuis-in-kabul NOS]&lt;/ref&gt;
* [[17 maerte]] - [[Marokko]] toch winnaer van den Afrika Cup.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606743-marokko-toch-winnaar-afrika-cup-senegal-raakt-titel-kwijt NOS]&lt;/ref&gt;
* 17 maerte - [[Israël]] doôdt den [[Iran|Iraonse]] veiligeidschef en den leider van den paramilitaire Basij.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606673-israelisch-leger-twee-hoge-iraniers-gedood-onder-wie-kopstuk-larijani NOS]&lt;/ref&gt;
* [[18 maerte]] - [[Nederlandse gemeênte|Gemeênteraedsverkieziengen in Nederland]]: den opkomst is 54%, meêste zeêtels nae plaetselijke partieën.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606889-lokale-partijen-zetten-opmars-door-opkomst-hoger-dan-in-2022 NOS]&lt;/ref&gt;
* 18 maerte - [[Israël]] bombardeêrt in [[Iran]] 't hroôtste gasveld ter waereld, as vergeldieng bombardeêrt Iran een gasveld in [[Qatar]] mie as hevolg een vaddere stiegieng van de olie- en gaspriezen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606878-aanvallen-op-gasinstallaties-iran-en-qatar-wordt-meer-een-energie-oorlog NOS]&lt;/ref&gt;
* [[19 maerte]] - Volgens den Israëlische premier [[Benjamin Netanyahu]] kan [[Iran]] deu de anvall'n van de [[Vereênigde Staeten]] en [[Israël]] hin [[uranium]] meêr verrieken en hin ballistische rakett'n meêr maeken.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2607003-netanyahu-iran-niet-langer-in-staat-om-uranium-te-verrijken NOS]&lt;/ref&gt;
* 19 maerte - Vee sneêuw op de [[Cenarische Eilan'n]].&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/325003/video/hevige-sneeuwval-transformeert-tenerife-tot-sneeuwparadijs.html NU]&lt;/ref&gt;
* [[20 maerte]] - Overstroômiengen in [[Hawaii]] deu 'evige rehenval.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2607173-overstromingen-op-hawai-duizenden-mensen-geevacueerd NOS]&lt;/ref&gt;
* [[21 maerte]] - Extreme warmte int zuudwessen van de [[Vereênigde Staeten]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2607313-recordhitte-in-zuidwesten-vs-met-temperaturen-van-boven-40-graden NOS]&lt;/ref&gt;
* [[23 maerte]] - Volgens den Weareld Meteorologische Organisaotie (WMO) sloeg den [[aerde]] in 2025 meêr warmte op as vroeher.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2607472-meteorologen-aarde-houdt-meer-warmte-vast-dan-ooit-gevolgen-nog-eeuwen-voelbaar NOS]&lt;/ref&gt;
* [[24 maerte]] - Den [[NASA]] wil een baosis op den [[maen (Aerde)|maen]] gaen bouwen waer vanof 2032 kan worren geweund.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2607705-nasa-wil-begin-jaren-30-een-basis-op-de-maan-bouwen-en-cancelt-ruimtestation NOS]&lt;/ref&gt;
* [[26 maerte]] - Den naem van den combinaotie [[GL]]-[[PvdA]] wor Progressief Nederland (PRO).&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2607948-nieuwe-naam-groenlinks-pvda-bekend-progressief-nederland-kortweg-pro NOS]&lt;/ref&gt;
* 26 maerte - Den [[Nederland]]se staet had in 2025 een tekort van 19 miljard euro oftewel 1,6% vant bbp en den staetsschuld steeg nae 524 miljard euro oftewel 44,4% vant bbp.&lt;ref&gt;[https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2026/13/inkomsten-uitgaven-en-schuld-van-de-overheid-boven-de-500-miljard-euro CBS]&lt;/ref&gt;
* [[28 maerte]] - Hroôte betoôgieng tehen 't beleid van president [[Donald Trump]] in alle [[Vereênigde Staeten|Amerikaonse]] staeten.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2608235-in-alle-amerikaanse-staten-protest-tegen-president-trump NOS]&lt;/ref&gt;
* [[30 maerte]] - 't [[Israël]]ische parlement den [[Knesset]] stemt voo den doôdstraf voo moôrden deu ([[Palestina|Palestijns]]) terrorisme.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2608452-parlement-israel-stemt-voor-omstreden-doodstrafwet NOS]&lt;/ref&gt;

=== april ===
* [[1 april]] - Vee dode zeêsterr'n angespoeld opt strange van [[Ouwdurp]].&lt;ref&gt;[https://www.rijnmond.nl/nieuws/2174968/honderden-dode-zeesterren-aangespoeld-op-het-strand-van-ouddorp RM]&lt;/ref&gt;
* [[4 april]] - Zwaere rehenval leidt toet overstroômiengen, aerdverschuviengen en onweêr in [[Afghanistan]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2609051-tientallen-doden-in-afghanistan-door-overstromingen-en-aardverschuivingen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[6 april]] - 't 'Oôd van den inlichtiengendienst van den Islamitische Revolutionaire Garde ([[Iran]]) wor deu [[Israël]]ische luchtanvall'n gedoôd.&lt;ref&gt;[https://www.nrc.nl/nieuws/2026/04/06/hoofd-iraanse-inlichtingendienst-revolutionaire-garde-gedood-a4924821#photo=MTM3MD NRC]&lt;/ref&gt;
* [[8 april]] - Waepenstilstand van twi weêken tussen [[Iran]] en [[Israël]]-[[Vereênigde Staeten]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2609553-vs-en-iran-akkoord-over-staakt-het-vuren-van-2-weken-straat-hormuz-gaat-weer-open NOS]&lt;/ref&gt;
* 8 april - Zwaerste anval van [[Israël]] op [[Hezbollah]] in [[Libanon]] mie 254 doôden.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2609643-zwaarste-israelische-aanvallen-op-libanon-met-254-doden-iran-sluit-straat-van-hormuz NOS]&lt;/ref&gt;
* [[9 april]] - 't Antal [[wolf|wolv'n]] in [[Nederland]] is in 2025 mie 30 toet 131 'estege.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2609783-weer-meer-wolven-in-nederland-in-totaal-veertien-roedels-geteld NOS]&lt;/ref&gt;
* [[10 april]] - Zelfriejende waegens van Tesla meugen as eêste in Europa in Nederland gaen riejen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2609960-zelfrijdende-tesla-s-mogen-de-weg-op-in-nederland-eerste-land-in-europa NOS]&lt;/ref&gt;
* [[12 april]] - In de [[Honharije|Honhaorse]] verkieziengen verslaet den partie Tisza van oppositieleider Péter Magyar den partie Fidesz van premier [[Viktor Orbán]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2610212-hongaarse-oppositieleider-magyar-wint-verkiezingen-orban-erkent-nederlaag NOS]&lt;/ref&gt;
* [[13 april]] - De [[Vereênigde Staeten]] gaen as hevolg vant mislukk'n van de ongerandeliengen mie [[Iran]] den [[Straet van Hormuz]] blokkeren om den (beperkte) ofsluutieng deu Iran te stoppen.&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/midden-oostenconflict/6392342/vs-kondigt-eigen-blokkade-straat-van-hormuz-aan-om-iran-te-dwarsbomen.html NU]&lt;/ref&gt;
* 13 april - Dode [[potvis]] gestrand tussen [[Renisse]] en Nieuw-[[Aemstie]].&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18372720/dode-potvis-drijft-weg-en-spoelt-aan-op-het-strand OZ]&lt;/ref&gt;
* [[16 april]] - President [[Volodymyr Zelensky]] van [[Oekraïne]] krieg in [[Middelburg]] den [[Four Freedoms Award]] (Freedom Medal).&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18378525/zelensky-komt-naar-middelburg-voor-uitreiking-four-freedoms-awards-ook-koning-en-premier-aanwezig OZ]&lt;/ref&gt;
* [[17 april]] - Waepenstilstand van tien daegen tussen [[Libanon]] en [[Israël]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2610766-staakt-het-vuren-ingegaan-in-libanon-nodig-om-vrede-te-bereiken NOS]&lt;/ref&gt;
* 17 april - Aziatische 'oôrnaer 'iet veurtaen geelpoôtoôrnaer.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2610813-naam-aziatische-hoornaar-was-verwarrend-vanaf-nu-geelpoothoornaar NOS]&lt;/ref&gt;
* 17 april - [[Groep-Markuszower]] richt een nieuwe partie op: [[Den Nederlandse Alliantie]] (DNA).&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/politiek/6393239/groep-markuszower-begint-nieuwe-partij-dna-rita-verdonk-sluit-zich-aan.html NU]&lt;/ref&gt;
* [[20 april]] - Den blokkade van den [[Straet van Hormuz]] leidt toet tekort an kunstmest waordeu voedselpriezen stiegen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611260-oorlog-in-midden-oosten-brengt-voedselzekerheid-in-delen-van-wereld-in-gevaar NOS]&lt;/ref&gt;
* 20 april - Noôdtoestand in den 'oôdstad van [[Nieuw-Zeêland]] [[Wellington]] en omhevieng deu record vee rehen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611288-nieuw-zeeland-roept-noodtoestand-uit-in-hoofdstad-na-recordhoeveelheid-regen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[21 april]] - [[Eêste Kaemer]] stemt tehen den asielnoôdmaetregelenwet en vò invoerieng vant twistatusstelsel.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611464-partijen-teleurgesteld-over-sneuvelen-asielwet-een-blamage-en-diep-triest NOS]&lt;/ref&gt;
* 21 april - Stroômnet in den provincie [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] vol.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611482-stroomnet-utrecht-nu-echt-vol-helemaal-geen-nieuwe-of-zwaardere-aansluitingen-meer NOS]&lt;/ref&gt;
* [[23 april]] - Dreigieng van tekort an drienkwaeter in Nederland.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611728-vitens-waarschuwt-voor-tekort-aan-drinkwater NOS]&lt;/ref&gt;
* 23 april - Inlichtiengendienst AIVD waerschuwt vò [[Rusland]], [[China]] en jihadistisch terrorisme van [[Islamitische Staete]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611683-rusland-china-terroristen-aivd-zag-in-80-jaar-niet-meer-dreiging-dan-nu NOS]&lt;/ref&gt;
* [[25 april]] - Net zo as in 2025 vanover een zeêr droôge lente.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611897-opnieuw-droog-voorjaar-terwijl-bodem-nog-niet-is-hersteld-van-droog-2025 NOS]&lt;/ref&gt;
* [[26 april]] - Den marathon wor vò den eêste mael onger den twi uur gelope.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612045-onder-de-magische-grens-van-twee-uur-sawe-loopt-wereldrecord-marathon-in-londen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[27 april]] - Konienksdag: konienk [[Wullem-Alexander der Nederlan'n|Wullem-Alexander]] mie z'n wuuf koniengin [[Máxima der Nederlan'n|Máxima]] plus ulder drie dochters bezoeke [[Dokkum]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612191-koninklijke-familie-voltooit-bezoek-aan-dokkum-tige-tank NOS]&lt;/ref&gt;
* [[28 april]] - Nieuw nationaol park in Nederland: 'Ollandse Dunen in den provincie [[Zuud-'Olland]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612269-nederland-heeft-een-nieuw-nationaal-park-hollandse-duinen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[29 april]] - Hroôte brand opt militair oefenterrein bie [['t Harde]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612394-grote-brand-op-militair-oefenterrein-t-harde-nl-alert-in-meerdere-provincies NOS]&lt;/ref&gt;
* 29 april - Oliepries 't 'oôgst sins 2022 deu oôrlog int [[Midden-Oôsten]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612423-olieprijs-stijgt-naar-hoogste-niveau-in-vier-jaar NOS]&lt;/ref&gt;
* [[30 april]] - Toearegs en jihadisten vechten saemen tehen 't militaire regime in [[Mali]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612498-rebellengroepen-bundelen-krachten-om-junta-in-mali-omver-te-werpen NOS]&lt;/ref&gt;

=== meie ===
* [[1 meie]] - De [[Vereênigde Araobische Emiraoten]] stappen uut den [[OPEC]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612297-verenigde-arabische-emiraten-stappen-uit-oliekartel-opec NOS]&lt;/ref&gt;
* [[3 meie]] - (Nederlandse) doôden deu hantavirus op cruiseschip.&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/05/03/2-doden-gelinkt-aan-acuut-respiratoir-syndroom-op-cruiseschip-in/ VRT]&lt;/ref&gt;
* 3 meie - Levende [[witsnuutdolfijn]] anhespoeld bie [[Egmond an Zeê]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612991-witsnuitdolfijn-levend-aangespoeld-op-strand-egmond-aan-zee NOS]&lt;/ref&gt;
* [[4 meie]] - 26 doôden deu ontploffieng in een vierwerkfabriek in den [[China|Chinese]] stad Liuyang ([[Hunan]]).&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2613165-zeker-26-doden-en-tientallen-gewonden-bij-explosie-in-chinese-vuurwerkfabriek NOS]&lt;/ref&gt;
* [[7 meie]] - Rechter geêft hemeênte [[Goereê-Overflakkeê]] geliek mie sluutieng op zoondag van supermart in [[Ouwdurp]] om [[calvinisme|geloôfsredenen]].&lt;ref&gt;[https://www.rijnmond.nl/nieuws/2191777/supermarkt-moet-geloof-respecteren-en-mag-definitief-niet-open-op-zondag RM]&lt;/ref&gt;
* [[12 meie]] - Vanwehe deêlname van [[Israël]] ant Eurovisiesongfestival in [[Wenen]] doen [[Ierland (land)|Ierland]], [[Iesland]], [[Nederland]], [[Slovenië]] en [[Spanje]] niet meê.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614055-eurovisie-songfestival-van-start-met-israel-maar-zonder-nederland NOS]&lt;/ref&gt;
* 12 meie - Brandstichtieng bie noôdopvang vò asielzoekers in [[Loôsdrecht]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614145-schandalig-en-totaal-onacceptabel-bestuurders-kwaad-over-geweld-loosdrecht NOS]&lt;/ref&gt;
* 12 meie - Uutzonderlijk laete sneêuwval in de [[Alpen]].&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/buitenland/6395570/opvallend-late-sneeuwval-in-de-alpen-in-bijna-20-jaar-niet-voorgekomen.html NU]&lt;/ref&gt;
* [[13 meie]] - Windoôs in [[Eersel]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614282-schade-aan-daken-auto-s-en-bomen-in-eersel-door-windhoos NOS]&lt;/ref&gt;
* 13 meie - Driemael meêr [[terp]]en as 'edacht in [[Nederland]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/video/2614260-nederland-nog-meer-terpenland-drie-keer-zo-veel-terpen-als-gedacht NOS]&lt;/ref&gt;
* [[14 meie]] - Zwaere anvallen mie drones en raketten van [[Rusland]] op [[Oekraïne]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614318-zeker-zeven-doden-door-een-van-de-zwaarste-russische-aanvallen-op-oekraine NOS]&lt;/ref&gt;
* [[15 meie]] - 78 doôden deu bendeheweld in [[Haïti]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614428-tientallen-doden-door-bendegeweld-rondom-haitiaanse-hoofdstad NOS]&lt;/ref&gt;
* 15 meie - Uutbraek van [[ebola]] mie 65 doôden int oôsten van [[Konho-Kinshasa]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614409-opnieuw-ebola-uitbraak-in-congo-zeker-65-doden-risico-op-verdere-verspreiding NOS]&lt;/ref&gt;
* 15 meie - [[Israël]] doôdt den militaire leider van [[Hamas]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614542-hamas-leider-gedood-volgens-israel-verantwoordelijk-voor-7-oktober NOS]&lt;/ref&gt;
* [[16 meie]] - [[Bulharije]] wint 't Eurovisiesongfestival, [[Israël]] wor twidde.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614613-bangaranga-bulgarije-wint-eurovisie-songfestival-israel-tweede NOS]&lt;/ref&gt;
* [[19 meie]] - Een [[asteroïde]] gaet vlak langs den [[aerde]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614795-asteroide-scheert-langs-de-aarde-dichterbij-kan-bijna-niet-zonder-te-botsen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[20 meie]] - 1121 nieuwe diersoôrten ontdekt in de [[zeê]]ën.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2615187-spookhaai-en-glazen-worm-ruim-1100-nieuwe-soorten-ontdekt-in-zee NOS]&lt;/ref&gt;
* [[24 meie]] - Zeêr zwaere anvallen mie drones en raketten (waeronger den Oresjnik-raket) van [[Rusland]] op den [[Oekraïne|Oekraïense]] 'oôdstad [[Kiev]] en omhevieng.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2615803-rusland-vuurt-gevreesde-oresjnik-raket-af-op-oekraine-europa-reageert-geschokt NOS]&lt;/ref&gt;
* [[29 meie]] - [[Israël]] gaet 70% van den [[Gazastroôke]] bezetten.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2616270-premier-netanyahu-israel-gaat-70-procent-van-gaza-bezetten NOS]&lt;/ref&gt;
* [[30 meie]] - Noôdweêr in [[Belhië]].&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/05/31/hoe-ontstaan-hagelbollen-en-hoe-kunnen-ze-zo-groot-worden/ VRT]&lt;/ref&gt;
* [[31 meie]] - [[Israël]] verovert 't kasteêl Beaufort an den [[Litani]] in [[Libanon]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2616518-israel-neemt-strategisch-kasteel-in-evacuatiezone-libanon-schuift-steeds-verder-op NOS]&lt;/ref&gt;

=== juni ===
* [[3 juni]] - Anvallen mie drones deu [[Oekraïne]] op onger aore den [[Rusland|Russische]] stad [[Sint-Petersburg]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2616941-oekraine-raakt-doelen-in-sint-petersburg-navo-chef-rutte-bezoekt-kyiv NOS]&lt;/ref&gt;
* 3 juni - Waepenstilstand tussen [[Libanon]] en [[Israël]], ofankelijk van terugtrekkieng van [[Hezbollah]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2617058-israel-en-libanon-akkoord-over-nieuw-staakt-het-vuren-maar-veel-hangt-af-van-hezbollah NOS]&lt;/ref&gt;
* [[4 juni]] - Windoôs in [[Glanerbrugge]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2617146-plaatselijk-schade-door-hevige-buien-komende-dagen-nog-wisselvallig NOS]&lt;/ref&gt;
* [[6 juni]] - Vuuftigste editie van den [[Evanhelische Omroep|EO-Jongerendag]]; deêze wor hehouwe in [[Rotterdam]].&lt;ref&gt;[https://www.rijnmond.nl/nieuws/2198206/eo-jongerendag-bestaat-vijftig-jaar-en-zo-wordt-dat-gevierd-in-rotterdam RM]&lt;/ref&gt;
* 6 juni - Hroôte [[Kernien]]enplaeg in [[Australië]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2617370-kopzorgen-in-australie-om-konijnenplaag-we-moeten-ze-uitroeien NOS]&lt;/ref&gt;
* [[7 juni|7]]-[[8 juni]] - [[Iran]] en [[Israël]] voeren luchtanvall'n op mekaer uut.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2617581-israel-en-iran-bestoken-elkaar-met-aanvallen-petrochemische-fabriek-geraakt NOS]&lt;/ref&gt;
* 8 juni - [[Aerdbevieng]] mie kracht van 7,8 in de [[Filepien'n]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2617765-dodental-na-aardbeving-filipijnen-loopt-op-tienduizenden-mensen-ontheemd NOS]&lt;/ref&gt;
* [[11 juni]]-[[19 juli]] - Waereldkampioenschap [[voebal]] vò mannelijke lan'nteams (FIFA World Cup 26) in [[Canada]], [[Mexico]] en de [[Vereênigde Staeten]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/sport/wk-voetbal-2026 NOS]&lt;/ref&gt;
* [[12 juni]] - Europeêse asiel- en migraotiepact in werkieng.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2618191-het-europese-migratiepact-gaat-in-wat-verandert-er NOS]&lt;/ref&gt;
* [[13 juni]] - [[GroenLienks]] en [[PvdA]] vanof noe officieel saemen as [[Progressief Nederland]] (PRO).&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2618402-leden-pvda-en-gl-stemmen-met-overgrote-meerderheid-voor-fusie-en-gaan-nu-verder-als-pro NOS]&lt;/ref&gt;
* 13 juni - 'Oôgste wintertemperatuur oôit op [[Antartica]]: 15,5° C.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2618421-antarctica-meet-recordtemperatuur-deze-winter-20-graden-warmer-dan-gemiddeld NOS]&lt;/ref&gt;
* [[18 juni]] - Hroôte droneanval van [[Oekraïne]] op [[Rusland]], o.a. op een hroôte olieraffinaederie bie [[Moskou]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2619147-enorme-oekraiense-droneaanval-op-rusland-belangrijke-olieraffinaderij-in-brand NOS]&lt;/ref&gt;
* 18 juni - Den provincie [[Limburg (Nederland)|Limburg]] waerschuwt vò een [[wasbeêr]]plaeg in [[Nederland]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2619201-limburg-waarschuwt-nederland-loopt-risico-op-serieuze-plaag-van-wasberen NOS]&lt;/ref&gt;
* 18 juni - As hevolg van een ofspraek 'effen de [[Vereênigde Staeten]] den blokkade van [[Iran|Iraonse]] 'aevens op en opene den [[Straet van Hormoez]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2619233-vs-heft-blokkade-van-iraanse-havens-op-tankers-varen-weer-door-straat-van-hormuz NOS]&lt;/ref&gt;
* [[19 juni]] - Nieuwe waepenstilstand tussen [[Israël]] en [[Hezbollah]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2619340-nieuw-bestand-tussen-israel-en-hezbollah-horde-in-akkoord-vs-iran-lijkt-genomen NOS]&lt;/ref&gt;
* 19-[[20 juni]] - Vee schade an boômen in [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] deu noôdweêr.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2619504-noodweer-legt-meer-dan-350-bomen-plat-in-groningen-het-was-echt-heel-heftig NOS]&lt;/ref&gt;

== Kommende hebeurtenisse ==
* [[1 juli]] - Vanof noe is vierwerk verboden in [[Nederland]].
* [[4 juli]] - De [[Vereênigde Staeten]] bestaen 250 jaer.

== Hesturve ==
* [[13 jannewari]] - [[Jaap Sala]] (76), Nederlands politicus (burhemeêster [[Sluus (gemeênte)|Sluus]])
* [[16 jannewari]] - [[Willem Jan op 't Hof]] (78), Nederlands predikant en theoloôg
* [[26 jannewari]] - [[Arie van den Brand]] (74), Nederlands landbouwkundige, boer en politicus
* [[7 feberwari]] - [[Bert Broekhuis]] (82), Nederlands politicus (raedslid [[Tole (gemeênte)|Tole]])
* [[11 feberwari]] - [[Cees Nooteboom]] (92), Nederlands schriever en dichter
* [[6 maerte]] - [[Hans Wagner]] (62), Duuts-Nederlands politicus
* [[12 maerte]] - [[Wouter van Beijnum]] (79), Nederlands architect
* [[30 maerte]] - [[Huub van der Meer]] (82), Nederlands politicus (burhemeêster [[Oôstflakkeê]])

== Temperaturen ==

{|class=&quot;wikitable sortable&quot; 
|-
! colspan=19 | antal maelen maximum temperatuur in [[De Bilt]].&lt;ref&gt;[https://weerstatistieken.nl/de-bilt/2026/januari Wst]&lt;/ref&gt;
|-
! rowspan=2 | maend !! colspan=15 | maximum temperaturen °C !! rowspan=2 | maend
|-
! -10--14 !! -5--9 !! 0--4 !! 0-+4 !! 5-9 !! 10-14 !! 15-19 !! 20-24 !! 25-29 !! 30-34 !! 35-39 !! 40-44 !! gemid. !! 'uudig gemid. &lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20240114062700/https://www.weeronline.nl/nieuws/dit-is-het-nederlandse-jaarklimaat Won]&lt;/ref&gt; !! verschil
|-
| jan ||  ||  || 1 || 17 || 11 || 2 ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 5,0° || 6,2°  || -1,2° || jan
|-
| feb ||  ||  ||  || 8 || 8 || 10 || 2 ||  ||  ||  ||  ||  || 8,6° || 7,2°  || +1,4° || feb
|-
| mrt ||  ||  ||  ||  || 2 || 18 || 11 ||  ||  ||  ||  ||  || 13,3° || 10,4° || +2,9° || mrt
|-
| apr ||  ||  ||  ||  ||  || 9 || 18 || 3 ||  ||  ||  ||  || 16,4° || 14,8° || +1,6° || apr
|-
| mei ||  ||  ||  ||  ||  || 7 || 11 || 6 || 5 || 2 ||  ||  || 19,9° || 18,4° || +1,5° || mei
|-
| jun ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 10 || 7 || 2 || 1 ||  ||  || ° || 21,2° || ° || jun
|-
| jul ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 23,0° || ° || jul
|-
| oes ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 22,8° || ° || oes
|-
| sep ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 19,5° || ° || sep
|-
| okt ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 14,9° || ° || okt
|-
| nov ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 10,0° || ° || nov
|-
| dec ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 6,7°  || ° || dec
|-
! tot. ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 14,6° || ° || tot.
|}

== Plaetjes ==
&lt;gallery&gt;
Overzicht westgevel met ingangsportaal - Amsterdam - 20409010 - RCE.jpg|Vondelkerke
-i---i- (32923985971).jpg|[[Patagonië]]
Wikipedia-logo-v2-en.png|[[Wikipedia]] 25 jaer
Geastrum corollinum 241850068.jpg|Aerdesterre (Geastrum corollinum)
LocatieWesterschelde.png|[[Onte]]
Cortina d'Ampezzo and mountains Col Druscie, Tofana di Mezzo, Nuvolau, Averau and the Cinque Torri (cropped).jpg|[[Cortina d'Ampezzo]] mie omhevieng
Crane (Grus grus) calling).jpg|[[Kraenveugelachtegen|Kraenveugel]]
Pygmy Hippopotamuses in Shoushan Zoo.jpg|[[Dwergnijlpaerd]]en
&quot;Physical Middle East&quot; CIA World Factbook.png|[[Midden-Oôsten]]
Moon on October 19, 2021 (IMG 7062) - Flickr - gjdonatiello.jpg|[[Maen (Aerde)|Maen]]
Gemeiner Seestern.JPG|[[Gewone zeêster]]
Vespa Munsiyari.jpg|Geelpoôtoôrnaer (Aziatische 'oôrnaer)
Koningsdag Dokkum.jpg|Konienksdag in [[Dokkum]]
Noordwijk - Coepelduyn 02.jpg|Dunen bie [[Noôrdwiek]] (Nationaol Park 'Ollandse Dunen)
Lagenorhynchus albirostris 146341190 (cropped 2).jpg|[[Witsnuutdolfijn]]
&lt;/Gallery&gt;

== Noôten ==
{{Reflist|1=5}}

[[Categorie:Eenentwintegste eêuwe]]</text>
      <sha1>pv83mif4h19vonc9thwaoewjo1qldee</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>181189</id>
      <parentid>181188</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T20:15:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <comment>/* juni */</comment>
      <origin>181189</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41160" sha1="8toubxkdu20r3z85p04cq631f6v4ail" xml:space="preserve">{{jaorboks}}
'''{{PAGENAME}}''' is een [[jaer]].

== Hebeurtenisse ==

=== jannewari ===
* [[1 jannewari]] - [[Flevoland]] bestaet 40 jaer.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2596691-flevoland-jongste-provincie-van-nederland-bestaat-40-jaar NOS]&lt;/ref&gt;
* 1 jannewari - [[Bulharije]] gaet over op den [[euro]].
* 1 jannewari - Vee doôden (41) en gewonden (116) bie een cafébrand int [[Zwitserland|Zwitserse]] [[Crans-Montana]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2596707-circa-40-doden-en-115-gewonden-in-bar-zwitserland-een-van-de-ergste-tragedies-in-ons-land NOS]&lt;/ref&gt;
* 1 jannewari - Vondelkerke in [[Amsterdam]] deu brand bienae illemille verwoest.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2596645-brand-verwoest-vondelkerk-in-amsterdam-huizen-ontruimd-vanwege-vonkenregen NOS]&lt;/ref&gt;
* 1 jannewari - Vee geweld tehen 'ulpeverleners en overlast tiedens den jaerwisselieng in [[Nederland]].&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/jaarwisseling/6381256/politie-verwoestende-impact-brandstichting-en-zwaar-vuurwerk-op-jaarwisseling.html NU]&lt;/ref&gt;
* 1-[[11 jannewari]] - [[Sneêuw]] in Nederland.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2596814-waardoor-sneeuwt-het-nu-zo-veel-en-blijft-dat-nog-lang-doorgaan NOS]&lt;/ref&gt;
* [[3 jannewari]] - Luchtanvall'n van de [[Vereênigde Staeten]] op [[Venezuela]], president [[Nicolás Maduro]] evange enome.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2596844-trump-claimt-gevangenname-van-venezolaanse-president-maduro-en-bevestigt-aanvallen NOS]&lt;/ref&gt;
* 3 jannewari - Dertig mins'n vermoôrd bie anval op durp in [[Niheria|Niheriaonse]] deêlstaet Niher.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2596962-dertig-doden-bij-aanval-van-gewapende-mannen-op-dorpje-nigeria NOS]&lt;/ref&gt;
* [[5 jannewari]] - [[Aerdbevieng]] mie een kracht van 2,3 in [[Herten (Nederland)|Herten]] in [[Nederlands Limburg]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2597047-aardbeving-met-kracht-van-2-3-in-limburgse-herten NOS]&lt;/ref&gt;
* [[6 jannewari]] - Protesten tehen overeid in vee provincies in [[Iran]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2597224-protesten-in-meeste-provincies-in-iran NOS]&lt;/ref&gt;
* [[9 jannewari]] - [[Rusland]] gebruukt hypersonische raket bie anval op [[Lviv]] in [[Oekraïne]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2597469-doden-bij-aanvallen-op-oekraine-rusland-zegt-hypersonische-raket-te-hebben-gebruikt NOS]&lt;/ref&gt;
* [[10 jannewari]] - Noôdtoestand in Zuudoôst-[[Australië]], veural in de deêlstaeten [[Victoria]] en [[New South Wales]], vanwehe zwaere bosbranden.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2597615-noodtoestand-in-deel-australie-vanwege-natuurbranden NOS]&lt;/ref&gt;
* [[11 jannewari]] - Meêr toezicht op den leste trein op vrie- en zaeterdagavond van den [[Zeêuwse lijn]] richtieng [[Zeêland]] vanwehe overlast deu jongeren.&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18112523/extra-toezicht-na-vechtpartijen-en-vernielingen-in-laatste-trein-naar-zeeland OZ]&lt;/ref&gt;
* [[12 jannewari]] - Groôte bosbranden int [[Arhentinië|Arhentijnse]] deêl van [[Patagonië]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2597858-bosbranden-teisteren-deel-zuiden-argentinie NOS]&lt;/ref&gt;
* 12 jannewari - [[Olifant]] doôdt in nehen daegen 20 mins'n in den deêlstaet [[Jharkand]] (Oôst-[[India]]).&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2597893-jacht-in-india-op-olifant-die-20-mensen-doodde NOS]&lt;/ref&gt;
* [[14 jannewari]] - Kraone valt op trein in [[Thailand]] mie 32 doôden.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598083-kraan-valt-op-thaise-trein-zeker-30-doden NOS]&lt;/ref&gt;
* [[15 jannewari]] - [[Wikipedia]] bestaet 25 jaer.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598264-wikipedia-bestaat-25-jaar-maar-encyclopedie-voelt-druk-van-ai NOS]&lt;/ref&gt;
* 15 jannewari - Recordstand vò [[AEX]], breekt deu hrens van duuzend punten, veural veroôrzaekt deu [[IT]]-bedrieven.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598251-aex-doorbreekt-grens-van-1000-punten-tech-aandelen-grote-aanjager-op-beurs NOS]&lt;/ref&gt;
* [[16 jannewari]] - Overstroômiengen mie doôden in zuudelijk [[Afrika]] deu zwaere rehenval.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598496-meer-dan-200-doden-door-overstromingen-zuidelijk-afrika NOS]&lt;/ref&gt;
* 16 jannewari - Natuur van den [[Onte]] deu jaerenlang bahern verwoest.&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18127475/wetenschappers-decennialang-baggeren-heeft-westerscheldenatuur-verwoest OZ]&lt;/ref&gt;
* [[17 jannewari]] - [[Oceaon]]verdrag treedt in werkieng.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598513-oceaanverdrag-van-kracht-moet-30-procent-van-de-zee-beschermen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[18 jannewari]] - Treinongeluk in Zuud-[[Spanje]] mie 45 doôden.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598790-dodental-treinongeluk-spanje-op-39-berging-verloopt-moeizaam NOS]&lt;/ref&gt;
* 18 jannewari - [[Senehal]] wint mie 1-0 tehen [[Marokko]] den [[Afrika]] Cup.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598768-marokko-moet-afrika-cup-aan-senegal-laten-na-gemiste-penalty-in-slotminuut NOS]&lt;/ref&gt;
* [[19 jannewari]] - Zeêr zeldzaeme spooke broead waer enome in [[Middelburg]], een aerdesterre mie den naem Geastrum welwitschii.&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18131942/paddenstoelenexpert-henk-en-zijn-vrouw-willy-ontdekken-zeldzame-paddenstoel-in-tuincentrum-middelburg OZ]&lt;/ref&gt;
* [[20 jannewari]] - Zeven [[Twidde Kaemer]]leden van den [[PVV]] onger leidieng van [[Gidi Markuszower]] stapp'n uut den partie.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598974-opstand-tegen-wilders-zeven-pvv-ers-beginnen-eigen-fractie NOS]&lt;/ref&gt;
* [[23 jannewari]] - [[Zilver]] gaet deu recordpries van 100 dollar.&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/economie/6383633/zilver-breekt-voor-het-eerst-door-grens-van-100-dollar.html NU]&lt;/ref&gt;
* [[24 jannewari]] - 67 doôden deu brand in wienkelcentrum in den [[Pakistan|Pakistaonse]] stad [[Karachi]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2599286-dodental-brand-winkelcentrum-pakistan-loopt-op-oorzaak-mogelijk-kortsluiting NOS]&lt;/ref&gt;
* [[26 jannewari]] - [[Goud]] gaet deu recordpries van 5.000 dollar.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2599725-goudprijs-bereikt-recordhoogte-van-5000-dollar NOS]&lt;/ref&gt;
* 26 jannewari - Overstroômiengen in [[Mozambique]] deu 'evige rehenval en dammebreuken.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2599813-mozambique-getroffen-door-een-van-de-zwaarste-overstromingen-in-25-jaar NOS]&lt;/ref&gt;
* [[28 jannewari]] - [[Dollar]] op laegste peil sins den zeumer van [[2021]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600027-dollar-krijgt-flinke-klap-en-blijft-dalen-goed-voor-de-export-maar-niet-zonder-risico-s NOS]&lt;/ref&gt;
* 28 jannewari - Meêr as 400 doôden deu gedeêltelijke instortieng van goudmien in Oôst-[[Konho-Kinshasa|Kongo]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600346-mijn-in-congo-stort-in-meer-dan-200-doden NOS]&lt;/ref&gt;
* [[29 jannewari]] - [[ING]] behaelt een winst van 6 miljard euro over 2025.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600121-ing-boekte-in-2025-ruim-6-miljard-winst-wel-zorgen-over-aanhoudende-onzekerheid NOS]&lt;/ref&gt;
* 29 jannewari - Volgens een [[Israël]]ische militaire bron ist juust dat er ruum 71.000 Palestijn'n tiedens den oôrlog in den [[Gazastroôke]] binne gedoôd; 't Israëlische leher ontkent dit.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600196-israelisch-leger-erkent-ruim-71-000-palestijnen-gedood-bij-oorlog-in-gaza NOS]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/news/articles/cvgpd1x00exo BBC]&lt;/ref&gt;
* 29 jannewari - Tata Steel uut [[Iemuje]] krieg recordboete vò schaedelijke uutstoôt.&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/klimaat/6384257/tata-steel-krijgt-recordboete-van-85-miljoen-euro-vanwege-schadelijke-uitstoot.html NU]&lt;/ref&gt;
* 29 jannewari - Den [[Europeêse Unie]] zet den [[Iran|Iraonse]] Revolutionaire Garde op den terreurlieste.&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/01/29/eu-zet-iraanse-revolutionaire-garde-op-terreurlijst/ VRT]&lt;/ref&gt;
* 29 jannewari - Kunstschilder [[Jo Dumon Tak]] is erg kwaed vanwehe lossnieë van z'n panorama over [[Walchren]].&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18162866/doeken-panorama-walcheren-kapotgesneden-wie-dit-heeft-gedaan-moet-zich-kapot-schamen OZ]&lt;/ref&gt;
* [[30 jannewari]] - Den economie van [[Nederland]] is in 2025 mie 1,9 percent gegroeid.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600248-nederlandse-economie-groeit-bijna-2-procent NOS]&lt;/ref&gt;
* [[31 jannewari]] - Lucinda Brand wint 't waereldkampioenschap veldriejen vò wuven in [['Ulst (plekke)|'Ulst]].&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18168638/lucinda-brand-voert-volledig-nederlands-podium-aan-op-vrouwenwedstrijd-wk-veldrijden-in-hulst OZ]&lt;/ref&gt;

=== feberwari ===
* [[1 feberwari]] - Mathieu van der Poel wint 't waereldkampioenschap veldriejen vò venters in [['Ulst (plekke)|'Ulst]].&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18170500/historie-in-hulst-mathieu-van-der-poel-breekt-met-achtste-wereldtitel-stokoud-record OZ]&lt;/ref&gt;
* 1 feberwari - Bienae 200 doôden bie gevechten tussen strieders en 't [[Pakistan|Pakistaonse]] leher in [[Beloetsjistan]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600506-bijna-200-doden-bij-gevechten-met-militanten-in-pakistaanse-provincie NOS]&lt;/ref&gt;
* [[3 feberwari]] - [[D66]]-leider [[Rob Jetten]] wor formateur.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600857-jetten-op-zoek-naar-ministers-coalitieakkoord-na-kritisch-debat-nog-overeind NOS]&lt;/ref&gt;
* [[4 feberwari]] - The World Factbook van den [[CIA]] stopt.&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/02/04/cia-trekt-stekker-uit-het-world-factbook/ VRT]&lt;/ref&gt;
* [[5 feberwari]] - Noôdweêr in Noôrdwest-[[Marokko]], Zuud-[[Spanje]] en Zuud-[[Portuhal]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601086-tienduizenden-marokkanen-geevacueerd-vanwege-noodweer-ook-problemen-in-spanje-en-portugal NOS]&lt;/ref&gt;
* 5 feberwari - 't Kernwaepenverdraeg tussen de [[Vereênigde Staeten]] en [[Rusland]] eindigt vandaeg; den Amerikaonse president [[Donald Trump]] wil een nieuw kernwaepenverdrag, waerbie ok [[China]] wor betrokke.&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/02/05/vs-rusland-new-start-trump/ VRT]&lt;/ref&gt;
* [[6 feberwari|6]]-[[22 feberwari]] - De [[Olympische Speêl'n|Olympische Winterspeêl'n]] worren in [[Milaen]] en [[Cortina d'Ampezzo]] 'ehouwen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/sport/os-2026 NOS]&lt;/ref&gt;
* 6 feberwari - Weêkenlange groôte koersdaelieng van den [[bitcoin]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601197-bitcoin-in-vrije-val-maar-een-duidelijke-oorzaak-is-er-niet NOS]&lt;/ref&gt;
* [[8 feberwari]] - Vier groôte Amerikaonse techbedrieven gaen vuufonderd miljard dollar investeren in o.a. datacenters.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601407-techgiganten-gaan-honderden-miljarden-investeren-in-onder-meer-datacenters NOS]&lt;/ref&gt;
* 8 feberwari - Hroeiende kerreken van migranten (in [[Rotterdam]] en [[Amsterdam]]) 'ebben onvoldoende 'uusvestieng.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601476-migrantenkerken-groeien-maar-vinden-steeds-moeilijker-onderdak NOS]&lt;/ref&gt;
* [[9 feberwari]] - Jutta Leerdam wint goud (olympisch record) en Femke Kok zilver op den duuzend meter schaetsen op de [[Olympische Speêl'n|Olympische Winterspeêl'n]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601639-leerdam-schaatst-naar-olympisch-goud-op-1-000-meter-kok-verovert-zilver NOS]&lt;/ref&gt;
* [[10 feberwari]] - [[Philips]] maekt sins jaeren weêr winst.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601706-philips-boekt-na-jaren-weer-winst NOS]&lt;/ref&gt;
* [[11 feberwari]] - [[NAVO]] behint mie missie op [[noôrdpole]], Arctic Sentry.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601906-navo-lanceert-noordpoolmissie-arctic-sentry-en-hoopt-crisis-achter-zich-te-laten NOS]&lt;/ref&gt;
* 11 feberwari - Sins 't behin van de demonstraoties ende december binne d'r zeven duuzend mins'n gedoôd in [[Iran]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/collectie/14010/artikel/2602024-mensenrechtenorganisatie-dodental-demonstraties-iran-opgelopen-tot-ruim-7000 NOS]&lt;/ref&gt;
* 11 feberwari - Orkaon in [[Madahaskar]], veural 'aevenstad [[Toamasina]] zwaer hetroffen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601928-20-doden-in-madagaskar-door-orkaan-gezani NOS]&lt;/ref&gt;
* [[12 feberwari]] - Noôdweêr in [[Zuidwest-Europa]], veural in Zuud-[[Frankriek]] en [[Catalonië]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2602249-doden-en-schade-door-noodweer-in-frankrijk-en-spanje NOS]&lt;/ref&gt;
* 12 feberwari - Akkoôrd over een nieuwe reherieng vò 't [[Brussels Hewest]] nae 613 daegen (record).&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/liveblog/brusselse-regering-legt-eed-af-in-parlement-boris-dillies-mr-~1764248864904/ VRT]&lt;/ref&gt;
* 12 feberwari - Telecomprovider Odido gehackt.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2602080-hack-bij-odido-gegevens-miljoenen-klanten-in-handen-van-criminelen NOS]&lt;/ref&gt;
* 12 feberwari - Toerisme in [[Zeêland]] is in 2025 edaeld, d'r is te weinig te doen en tis te diere.&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18194360/toerismesector-slaat-alarm-over-dalende-overnachtingen-te-weinig-te-doen-en-te-duur OZ]&lt;/ref&gt;
* [[14 feberwari]] - Kritiek op dichtmaeken van gasputt'n in [[Greunienge (provincie)|Greunienge]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2602361-tno-niet-alle-gasputten-groningen-dichtmetselen-acuut-tekort-denkbaar NOS]&lt;/ref&gt;
* 14 feberwari - Hroôte betoôgieng tehen 't [[Iran|Iraonse]] regime bie den jaerlijkse veiligeidsconferentie in [[München]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2602440-honderdduizenden-mensen-demonstreren-in-munchen-tegen-iraans-regime NOS]&lt;/ref&gt;
* [[15 feberwari]] - Den [[Israël]]ische reherieng gaet meêr controle uutoefenen over den [[Westoever]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2602634-israel-breidt-controle-over-bezette-westelijke-jordaanoever-verder-uit NOS]&lt;/ref&gt;
* 15 feberwari - [[Oekraïne]] valt mie drones olieinstallaoties an in den [[Rusland|Russische]] 'aevenstad [[Taman]] an den [[Zwarte Zeê]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2602548-grote-branden-in-russische-haven-aan-zwarte-zee-na-oekraiense-aanval NOS]&lt;/ref&gt;
* [[18 feberwari]] - Record an antal daegen rehen in [[Frankriek]], daerdeur overstroômiengen in (zuud)westen vant land.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603045-al-35-dagen-dagen-neerslag-in-frankrijk-langste-regenreeks-ooit-gemeten NOS]&lt;/ref&gt;
* [[19 feberwari]] - Tienduuzenden [[Kraenveugelachtegen|kraenveugels]] in [[West-Europa]] en [[Duutsland]] doôd deu veugelhriep.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603103-tienduizenden-kraanvogels-dood-door-vogelgriepvirus NOS]&lt;/ref&gt;
* 19 feberwari - Vee [[lawine]]s mie vee doôden in de [[Alpen]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603167-veel-lawines-in-de-alpen-12-tot-15-minuten-om-te-overleven NOS]&lt;/ref&gt;
* [[20 feberwari]] - Luchtanvall'n van [[Israël]] op [[Hezbollah]] in Oôst-[[Libanon]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603375-zeker-twaalf-doden-bij-israelische-luchtaanvallen-in-oosten-van-libanon NOS]&lt;/ref&gt;
* [[22 feberwari]] - 't [[Mexico|Mexicaonse]] leher doôdt den leider vant Jaliscokartel, een beruchte drugsbende.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603611-leider-berucht-mexicaans-jaliscokartel-gedood-door-leger NOS]&lt;/ref&gt;
* 22 feberwari - De [[Olympische Speêl'n|Olympische Winterspeêl'n]] worren 'ewonne deu [[Noorwegen]], twidde wor de [[Vereênigde Staeten]], dorde wor [[Nederland]] (record 'oôgste plekke).&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603559-nederland-eindigt-als-derde-op-olympische-medaillespiegel-hoogste-klassering-ooit NOS]&lt;/ref&gt;
* [[23 feberwari]] - 't [[Kabinet-Jetten]] treedt an.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603685-kabinet-jetten-officieel-beedigd-en-kan-aan-de-slag NOS]&lt;/ref&gt;
* 23 feberwari - Den Zeêuw [[Jo-Annes de Bat]] (voormaelig gedeputeêrde van Zeêland) wor staetssecretaoris int kabinet-Jetten.&lt;ref&gt;[https://archive.is/WYckN PZC]&lt;/ref&gt;
* 23 feberwari - Zeldzaeme [[dwergnijlpaerd]]en waerenomen in [[Ivoôrkust]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603748-unieke-beelden-van-dwergnijlpaard-we-hadden-alleen-een-glimp-verwacht NOS]&lt;/ref&gt;
* [[26 feberwari]] - Winst van 120 miljard dollar vò Amerikaonse chipbedrief Nvidia.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604114-chipmaker-nvidia-maakt-ruim-100-miljard-euro-winst-door-investeringen-in-ai NOS]&lt;/ref&gt;
* [[27 feberwari]] - Paramount neemt vò 110 miljard dollar Warner Bros. over.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604304-paramount-sluit-overnamedeal-van-110-miljard-dollar-met-warner-bros NOS]&lt;/ref&gt;
* 27 feberwari - Luchtanvall'n van [[Pakistan]] op steê in [[Afghanistan]] (o.a. [[Kaboel]]).&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604165-pakistan-voert-luchtaanvallen-uit-op-kabul-minister-spreekt-van-openlijke-oorlog NOS]&lt;/ref&gt;
* [[28 feberwari]] - Luchtanvall'n van [[Israël]] en de [[Vereênigde Staeten]] op [[Iran]] (o.a. [[Teheran]]), doel is een machtswisselieng int land. Den Iraonse leider Ali Khamenei komt daerbie om. Iran slaet terug mie luchtanvall'n op [[Israël]] en veural opt Amerikaonse leher in [[Jordaonië]], [[Syrië]] en de [[Holfstaeten]]. Iran sluut den [[Straet van Hormoez]] of, wat gevolgen kan 'ebben vò den oliepries.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604370-aanvallen-over-en-weer-in-het-midden-oosten-dit-is-wat-we-nu-weten NOS]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604437-escalatie-in-de-golf-iraanse-raketten-dwingen-regio-tot-keuze NOS]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604456-iraanse-leider-khamenei-gedood-bij-amerikaanse-en-israelische-luchtaanvallen NOS]&lt;/ref&gt;

=== maerte ===
* [[2 maerte]] - Luchtanvall'n van [[Hezbollah]] op [[Israël]], Israël antwoordt mie luchtanvall'n op Hezollah in [[Libanon]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604618-doden-in-libanon-door-aanvallen-tussen-israel-en-hezbollah NOS]&lt;/ref&gt;
* [[4 maerte]] - Luchtanvall'n van [[Iran]] op [[Koerden|Koerdische]] milities int noôrden van [[Irak]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2605017-iran-zegt-koerden-in-noordwesten-aan-te-vallen-raketaanval-op-hoofdkwartier-in-irak NOS]&lt;/ref&gt;
* [[7 maerte]] - 'Evige rehenval in [[Kenia]], 'oôdstad [[Nairobi]] in de problemen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2605300-23-doden-na-hevige-regenval-nairobi-in-kenia-dodental-kan-nog-oplopen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[8 maerte]] - Mojtaba Khamenei volgt um z'n vaor Ali Khamenei op as 'oôgste leider van [[Iran]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2605626-irans-nieuwe-leider-mojtaba-khamenei-is-hardliner-die-niets-van-westen-moet-hebben NOS]&lt;/ref&gt;
* [[9 maerte]] - Priezen van olie en gas zeer 'oôg deu oôrlog int [[Midden-Oôsten]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2605622-energieprijzen-door-het-dak-nu-eind-aan-iran-oorlog-niet-in-zicht-is NOS]&lt;/ref&gt;
* [[10 maerte]] - 't Hebruuk van den telefoon bestaet 150 jaer.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2605723-150-jaar-telefonie-bellen-blijft-maar-de-manier-waarop-verandert NOS]&lt;/ref&gt;
* 10 maerte - Chipbedrief ASML uut [[Veldoven]] gaet uutbreien nae [[Eindoven]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2605842-asml-mag-uitbreiden-tweede-vestiging-met-20-000-medewerkers NOS]&lt;/ref&gt;
* [[13 maerte]] - 't Antal geloôvigen is in Nederland in 2025 edaeld nae 42%, alleêne in den provincie [[Limburg (Nederland)|Limburg]] is den meêrdereid geloôvig. In [[Zeêland]] is bienae den 'elft geloôvig en binne de meêste [[protestant]]en per provincie.&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/binnenland/6388998/alleen-in-limburg-rekent-meerderheid-zich-nog-tot-een-geloof.html NU]&lt;/ref&gt;
* 13 maerte - Luchtanvall'n van de Vereênigde Staeten op militaire installaoties opt vò den [[Iran|Iraonse]] olieuutvoer zeêr belangrieke eilandje Kharg in den [[Perzische Holf]].&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/03/13/iran-eilanden-perzische-golf/ VRT]&lt;/ref&gt;
* 13 maerte - Den [[SGP]] in [[Vlissienge]] ei van alle plaetselijke partieën de meêste wuven op den liest vò de gemeênteraedsverkieziengen, ok is meêr as den 'elft van de kandidaoten een wuuf. Liestetrekker is vanover 't eêste vrouwelijke SGP-raedslid [[Lilian Janse-van der Weele]].&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18285927/opvallend-sgp-heeft-in-vlissingen-de-meeste-vrouwen-op-de-lijst OZ]&lt;/ref&gt;
* [[14 maerte]] - [[Aerdbevieng]] mie een kracht van 3,0 bie [[Eleveld]]-[[Geelbroek]] in [[Drenthe]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606245-aardbeving-van-3-0-bij-eleveld-in-drenthe-deze-was-goed-te-voelen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[15 maerte]] - Den ofnaeme van den leêfbaereid in den gemeênte [[Ter Veere (gemeênte)|Ter Veere]] deu den hroei vant toerisme is een belangriek ongerwerp bie de kommende gemeênteraedsverkieziengen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606391-toerisme-twistpunt-bij-gemeenteraadsverkiezingen-in-het-zeeuwse-veere NOS]&lt;/ref&gt;
* [[16 maerte]] - 23 doôden bie bomanslagen in den stad [[Maiduguri]] in Noôrdoôst-[[Niheria]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606654-doden-en-gewonden-bij-bomaanslagen-in-nigeriaanse-miljoenenstad-maiduguri NOS]&lt;/ref&gt;
* 16 maerte - Vee doôden in een ziekenuus in [[Kaboel]] deu [[Pakistan|Pakistaonse]] luchtanval.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606635-mogelijk-honderden-doden-bij-pakistaanse-aanval-op-ziekenhuis-in-kabul NOS]&lt;/ref&gt;
* [[17 maerte]] - [[Marokko]] toch winnaer van den Afrika Cup.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606743-marokko-toch-winnaar-afrika-cup-senegal-raakt-titel-kwijt NOS]&lt;/ref&gt;
* 17 maerte - [[Israël]] doôdt den [[Iran|Iraonse]] veiligeidschef en den leider van den paramilitaire Basij.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606673-israelisch-leger-twee-hoge-iraniers-gedood-onder-wie-kopstuk-larijani NOS]&lt;/ref&gt;
* [[18 maerte]] - [[Nederlandse gemeênte|Gemeênteraedsverkieziengen in Nederland]]: den opkomst is 54%, meêste zeêtels nae plaetselijke partieën.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606889-lokale-partijen-zetten-opmars-door-opkomst-hoger-dan-in-2022 NOS]&lt;/ref&gt;
* 18 maerte - [[Israël]] bombardeêrt in [[Iran]] 't hroôtste gasveld ter waereld, as vergeldieng bombardeêrt Iran een gasveld in [[Qatar]] mie as hevolg een vaddere stiegieng van de olie- en gaspriezen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606878-aanvallen-op-gasinstallaties-iran-en-qatar-wordt-meer-een-energie-oorlog NOS]&lt;/ref&gt;
* [[19 maerte]] - Volgens den Israëlische premier [[Benjamin Netanyahu]] kan [[Iran]] deu de anvall'n van de [[Vereênigde Staeten]] en [[Israël]] hin [[uranium]] meêr verrieken en hin ballistische rakett'n meêr maeken.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2607003-netanyahu-iran-niet-langer-in-staat-om-uranium-te-verrijken NOS]&lt;/ref&gt;
* 19 maerte - Vee sneêuw op de [[Cenarische Eilan'n]].&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/325003/video/hevige-sneeuwval-transformeert-tenerife-tot-sneeuwparadijs.html NU]&lt;/ref&gt;
* [[20 maerte]] - Overstroômiengen in [[Hawaii]] deu 'evige rehenval.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2607173-overstromingen-op-hawai-duizenden-mensen-geevacueerd NOS]&lt;/ref&gt;
* [[21 maerte]] - Extreme warmte int zuudwessen van de [[Vereênigde Staeten]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2607313-recordhitte-in-zuidwesten-vs-met-temperaturen-van-boven-40-graden NOS]&lt;/ref&gt;
* [[23 maerte]] - Volgens den Weareld Meteorologische Organisaotie (WMO) sloeg den [[aerde]] in 2025 meêr warmte op as vroeher.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2607472-meteorologen-aarde-houdt-meer-warmte-vast-dan-ooit-gevolgen-nog-eeuwen-voelbaar NOS]&lt;/ref&gt;
* [[24 maerte]] - Den [[NASA]] wil een baosis op den [[maen (Aerde)|maen]] gaen bouwen waer vanof 2032 kan worren geweund.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2607705-nasa-wil-begin-jaren-30-een-basis-op-de-maan-bouwen-en-cancelt-ruimtestation NOS]&lt;/ref&gt;
* [[26 maerte]] - Den naem van den combinaotie [[GL]]-[[PvdA]] wor Progressief Nederland (PRO).&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2607948-nieuwe-naam-groenlinks-pvda-bekend-progressief-nederland-kortweg-pro NOS]&lt;/ref&gt;
* 26 maerte - Den [[Nederland]]se staet had in 2025 een tekort van 19 miljard euro oftewel 1,6% vant bbp en den staetsschuld steeg nae 524 miljard euro oftewel 44,4% vant bbp.&lt;ref&gt;[https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2026/13/inkomsten-uitgaven-en-schuld-van-de-overheid-boven-de-500-miljard-euro CBS]&lt;/ref&gt;
* [[28 maerte]] - Hroôte betoôgieng tehen 't beleid van president [[Donald Trump]] in alle [[Vereênigde Staeten|Amerikaonse]] staeten.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2608235-in-alle-amerikaanse-staten-protest-tegen-president-trump NOS]&lt;/ref&gt;
* [[30 maerte]] - 't [[Israël]]ische parlement den [[Knesset]] stemt voo den doôdstraf voo moôrden deu ([[Palestina|Palestijns]]) terrorisme.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2608452-parlement-israel-stemt-voor-omstreden-doodstrafwet NOS]&lt;/ref&gt;

=== april ===
* [[1 april]] - Vee dode zeêsterr'n angespoeld opt strange van [[Ouwdurp]].&lt;ref&gt;[https://www.rijnmond.nl/nieuws/2174968/honderden-dode-zeesterren-aangespoeld-op-het-strand-van-ouddorp RM]&lt;/ref&gt;
* [[4 april]] - Zwaere rehenval leidt toet overstroômiengen, aerdverschuviengen en onweêr in [[Afghanistan]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2609051-tientallen-doden-in-afghanistan-door-overstromingen-en-aardverschuivingen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[6 april]] - 't 'Oôd van den inlichtiengendienst van den Islamitische Revolutionaire Garde ([[Iran]]) wor deu [[Israël]]ische luchtanvall'n gedoôd.&lt;ref&gt;[https://www.nrc.nl/nieuws/2026/04/06/hoofd-iraanse-inlichtingendienst-revolutionaire-garde-gedood-a4924821#photo=MTM3MD NRC]&lt;/ref&gt;
* [[8 april]] - Waepenstilstand van twi weêken tussen [[Iran]] en [[Israël]]-[[Vereênigde Staeten]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2609553-vs-en-iran-akkoord-over-staakt-het-vuren-van-2-weken-straat-hormuz-gaat-weer-open NOS]&lt;/ref&gt;
* 8 april - Zwaerste anval van [[Israël]] op [[Hezbollah]] in [[Libanon]] mie 254 doôden.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2609643-zwaarste-israelische-aanvallen-op-libanon-met-254-doden-iran-sluit-straat-van-hormuz NOS]&lt;/ref&gt;
* [[9 april]] - 't Antal [[wolf|wolv'n]] in [[Nederland]] is in 2025 mie 30 toet 131 'estege.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2609783-weer-meer-wolven-in-nederland-in-totaal-veertien-roedels-geteld NOS]&lt;/ref&gt;
* [[10 april]] - Zelfriejende waegens van Tesla meugen as eêste in Europa in Nederland gaen riejen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2609960-zelfrijdende-tesla-s-mogen-de-weg-op-in-nederland-eerste-land-in-europa NOS]&lt;/ref&gt;
* [[12 april]] - In de [[Honharije|Honhaorse]] verkieziengen verslaet den partie Tisza van oppositieleider Péter Magyar den partie Fidesz van premier [[Viktor Orbán]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2610212-hongaarse-oppositieleider-magyar-wint-verkiezingen-orban-erkent-nederlaag NOS]&lt;/ref&gt;
* [[13 april]] - De [[Vereênigde Staeten]] gaen as hevolg vant mislukk'n van de ongerandeliengen mie [[Iran]] den [[Straet van Hormuz]] blokkeren om den (beperkte) ofsluutieng deu Iran te stoppen.&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/midden-oostenconflict/6392342/vs-kondigt-eigen-blokkade-straat-van-hormuz-aan-om-iran-te-dwarsbomen.html NU]&lt;/ref&gt;
* 13 april - Dode [[potvis]] gestrand tussen [[Renisse]] en Nieuw-[[Aemstie]].&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18372720/dode-potvis-drijft-weg-en-spoelt-aan-op-het-strand OZ]&lt;/ref&gt;
* [[16 april]] - President [[Volodymyr Zelensky]] van [[Oekraïne]] krieg in [[Middelburg]] den [[Four Freedoms Award]] (Freedom Medal).&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18378525/zelensky-komt-naar-middelburg-voor-uitreiking-four-freedoms-awards-ook-koning-en-premier-aanwezig OZ]&lt;/ref&gt;
* [[17 april]] - Waepenstilstand van tien daegen tussen [[Libanon]] en [[Israël]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2610766-staakt-het-vuren-ingegaan-in-libanon-nodig-om-vrede-te-bereiken NOS]&lt;/ref&gt;
* 17 april - Aziatische 'oôrnaer 'iet veurtaen geelpoôtoôrnaer.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2610813-naam-aziatische-hoornaar-was-verwarrend-vanaf-nu-geelpoothoornaar NOS]&lt;/ref&gt;
* 17 april - [[Groep-Markuszower]] richt een nieuwe partie op: [[Den Nederlandse Alliantie]] (DNA).&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/politiek/6393239/groep-markuszower-begint-nieuwe-partij-dna-rita-verdonk-sluit-zich-aan.html NU]&lt;/ref&gt;
* [[20 april]] - Den blokkade van den [[Straet van Hormuz]] leidt toet tekort an kunstmest waordeu voedselpriezen stiegen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611260-oorlog-in-midden-oosten-brengt-voedselzekerheid-in-delen-van-wereld-in-gevaar NOS]&lt;/ref&gt;
* 20 april - Noôdtoestand in den 'oôdstad van [[Nieuw-Zeêland]] [[Wellington]] en omhevieng deu record vee rehen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611288-nieuw-zeeland-roept-noodtoestand-uit-in-hoofdstad-na-recordhoeveelheid-regen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[21 april]] - [[Eêste Kaemer]] stemt tehen den asielnoôdmaetregelenwet en vò invoerieng vant twistatusstelsel.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611464-partijen-teleurgesteld-over-sneuvelen-asielwet-een-blamage-en-diep-triest NOS]&lt;/ref&gt;
* 21 april - Stroômnet in den provincie [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] vol.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611482-stroomnet-utrecht-nu-echt-vol-helemaal-geen-nieuwe-of-zwaardere-aansluitingen-meer NOS]&lt;/ref&gt;
* [[23 april]] - Dreigieng van tekort an drienkwaeter in Nederland.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611728-vitens-waarschuwt-voor-tekort-aan-drinkwater NOS]&lt;/ref&gt;
* 23 april - Inlichtiengendienst AIVD waerschuwt vò [[Rusland]], [[China]] en jihadistisch terrorisme van [[Islamitische Staete]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611683-rusland-china-terroristen-aivd-zag-in-80-jaar-niet-meer-dreiging-dan-nu NOS]&lt;/ref&gt;
* [[25 april]] - Net zo as in 2025 vanover een zeêr droôge lente.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611897-opnieuw-droog-voorjaar-terwijl-bodem-nog-niet-is-hersteld-van-droog-2025 NOS]&lt;/ref&gt;
* [[26 april]] - Den marathon wor vò den eêste mael onger den twi uur gelope.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612045-onder-de-magische-grens-van-twee-uur-sawe-loopt-wereldrecord-marathon-in-londen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[27 april]] - Konienksdag: konienk [[Wullem-Alexander der Nederlan'n|Wullem-Alexander]] mie z'n wuuf koniengin [[Máxima der Nederlan'n|Máxima]] plus ulder drie dochters bezoeke [[Dokkum]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612191-koninklijke-familie-voltooit-bezoek-aan-dokkum-tige-tank NOS]&lt;/ref&gt;
* [[28 april]] - Nieuw nationaol park in Nederland: 'Ollandse Dunen in den provincie [[Zuud-'Olland]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612269-nederland-heeft-een-nieuw-nationaal-park-hollandse-duinen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[29 april]] - Hroôte brand opt militair oefenterrein bie [['t Harde]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612394-grote-brand-op-militair-oefenterrein-t-harde-nl-alert-in-meerdere-provincies NOS]&lt;/ref&gt;
* 29 april - Oliepries 't 'oôgst sins 2022 deu oôrlog int [[Midden-Oôsten]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612423-olieprijs-stijgt-naar-hoogste-niveau-in-vier-jaar NOS]&lt;/ref&gt;
* [[30 april]] - Toearegs en jihadisten vechten saemen tehen 't militaire regime in [[Mali]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612498-rebellengroepen-bundelen-krachten-om-junta-in-mali-omver-te-werpen NOS]&lt;/ref&gt;

=== meie ===
* [[1 meie]] - De [[Vereênigde Araobische Emiraoten]] stappen uut den [[OPEC]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612297-verenigde-arabische-emiraten-stappen-uit-oliekartel-opec NOS]&lt;/ref&gt;
* [[3 meie]] - (Nederlandse) doôden deu hantavirus op cruiseschip.&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/05/03/2-doden-gelinkt-aan-acuut-respiratoir-syndroom-op-cruiseschip-in/ VRT]&lt;/ref&gt;
* 3 meie - Levende [[witsnuutdolfijn]] anhespoeld bie [[Egmond an Zeê]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612991-witsnuitdolfijn-levend-aangespoeld-op-strand-egmond-aan-zee NOS]&lt;/ref&gt;
* [[4 meie]] - 26 doôden deu ontploffieng in een vierwerkfabriek in den [[China|Chinese]] stad Liuyang ([[Hunan]]).&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2613165-zeker-26-doden-en-tientallen-gewonden-bij-explosie-in-chinese-vuurwerkfabriek NOS]&lt;/ref&gt;
* [[7 meie]] - Rechter geêft hemeênte [[Goereê-Overflakkeê]] geliek mie sluutieng op zoondag van supermart in [[Ouwdurp]] om [[calvinisme|geloôfsredenen]].&lt;ref&gt;[https://www.rijnmond.nl/nieuws/2191777/supermarkt-moet-geloof-respecteren-en-mag-definitief-niet-open-op-zondag RM]&lt;/ref&gt;
* [[12 meie]] - Vanwehe deêlname van [[Israël]] ant Eurovisiesongfestival in [[Wenen]] doen [[Ierland (land)|Ierland]], [[Iesland]], [[Nederland]], [[Slovenië]] en [[Spanje]] niet meê.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614055-eurovisie-songfestival-van-start-met-israel-maar-zonder-nederland NOS]&lt;/ref&gt;
* 12 meie - Brandstichtieng bie noôdopvang vò asielzoekers in [[Loôsdrecht]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614145-schandalig-en-totaal-onacceptabel-bestuurders-kwaad-over-geweld-loosdrecht NOS]&lt;/ref&gt;
* 12 meie - Uutzonderlijk laete sneêuwval in de [[Alpen]].&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/buitenland/6395570/opvallend-late-sneeuwval-in-de-alpen-in-bijna-20-jaar-niet-voorgekomen.html NU]&lt;/ref&gt;
* [[13 meie]] - Windoôs in [[Eersel]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614282-schade-aan-daken-auto-s-en-bomen-in-eersel-door-windhoos NOS]&lt;/ref&gt;
* 13 meie - Driemael meêr [[terp]]en as 'edacht in [[Nederland]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/video/2614260-nederland-nog-meer-terpenland-drie-keer-zo-veel-terpen-als-gedacht NOS]&lt;/ref&gt;
* [[14 meie]] - Zwaere anvallen mie drones en raketten van [[Rusland]] op [[Oekraïne]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614318-zeker-zeven-doden-door-een-van-de-zwaarste-russische-aanvallen-op-oekraine NOS]&lt;/ref&gt;
* [[15 meie]] - 78 doôden deu bendeheweld in [[Haïti]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614428-tientallen-doden-door-bendegeweld-rondom-haitiaanse-hoofdstad NOS]&lt;/ref&gt;
* 15 meie - Uutbraek van [[ebola]] mie 65 doôden int oôsten van [[Konho-Kinshasa]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614409-opnieuw-ebola-uitbraak-in-congo-zeker-65-doden-risico-op-verdere-verspreiding NOS]&lt;/ref&gt;
* 15 meie - [[Israël]] doôdt den militaire leider van [[Hamas]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614542-hamas-leider-gedood-volgens-israel-verantwoordelijk-voor-7-oktober NOS]&lt;/ref&gt;
* [[16 meie]] - [[Bulharije]] wint 't Eurovisiesongfestival, [[Israël]] wor twidde.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614613-bangaranga-bulgarije-wint-eurovisie-songfestival-israel-tweede NOS]&lt;/ref&gt;
* [[19 meie]] - Een [[asteroïde]] gaet vlak langs den [[aerde]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614795-asteroide-scheert-langs-de-aarde-dichterbij-kan-bijna-niet-zonder-te-botsen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[20 meie]] - 1121 nieuwe diersoôrten ontdekt in de [[zeê]]ën.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2615187-spookhaai-en-glazen-worm-ruim-1100-nieuwe-soorten-ontdekt-in-zee NOS]&lt;/ref&gt;
* [[24 meie]] - Zeêr zwaere anvallen mie drones en raketten (waeronger den Oresjnik-raket) van [[Rusland]] op den [[Oekraïne|Oekraïense]] 'oôdstad [[Kiev]] en omhevieng.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2615803-rusland-vuurt-gevreesde-oresjnik-raket-af-op-oekraine-europa-reageert-geschokt NOS]&lt;/ref&gt;
* [[29 meie]] - [[Israël]] gaet 70% van den [[Gazastroôke]] bezetten.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2616270-premier-netanyahu-israel-gaat-70-procent-van-gaza-bezetten NOS]&lt;/ref&gt;
* [[30 meie]] - Noôdweêr in [[Belhië]].&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/05/31/hoe-ontstaan-hagelbollen-en-hoe-kunnen-ze-zo-groot-worden/ VRT]&lt;/ref&gt;
* [[31 meie]] - [[Israël]] verovert 't kasteêl Beaufort an den [[Litani]] in [[Libanon]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2616518-israel-neemt-strategisch-kasteel-in-evacuatiezone-libanon-schuift-steeds-verder-op NOS]&lt;/ref&gt;

=== juni ===
* [[3 juni]] - Anvallen mie drones deu [[Oekraïne]] op onger aore den [[Rusland|Russische]] stad [[Sint-Petersburg]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2616941-oekraine-raakt-doelen-in-sint-petersburg-navo-chef-rutte-bezoekt-kyiv NOS]&lt;/ref&gt;
* 3 juni - Waepenstilstand tussen [[Libanon]] en [[Israël]], ofankelijk van terugtrekkieng van [[Hezbollah]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2617058-israel-en-libanon-akkoord-over-nieuw-staakt-het-vuren-maar-veel-hangt-af-van-hezbollah NOS]&lt;/ref&gt;
* [[4 juni]] - Windoôs in [[Glanerbrugge]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2617146-plaatselijk-schade-door-hevige-buien-komende-dagen-nog-wisselvallig NOS]&lt;/ref&gt;
* [[6 juni]] - Vuuftigste editie van den [[Evanhelische Omroep|EO-Jongerendag]]; deêze wor hehouwe in [[Rotterdam]].&lt;ref&gt;[https://www.rijnmond.nl/nieuws/2198206/eo-jongerendag-bestaat-vijftig-jaar-en-zo-wordt-dat-gevierd-in-rotterdam RM]&lt;/ref&gt;
* 6 juni - Hroôte [[Kernien]]enplaeg in [[Australië]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2617370-kopzorgen-in-australie-om-konijnenplaag-we-moeten-ze-uitroeien NOS]&lt;/ref&gt;
* [[7 juni|7]]-[[8 juni]] - [[Iran]] en [[Israël]] voeren luchtanvall'n op mekaer uut.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2617581-israel-en-iran-bestoken-elkaar-met-aanvallen-petrochemische-fabriek-geraakt NOS]&lt;/ref&gt;
* 8 juni - [[Aerdbevieng]] mie kracht van 7,8 in de [[Filepien'n]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2617765-dodental-na-aardbeving-filipijnen-loopt-op-tienduizenden-mensen-ontheemd NOS]&lt;/ref&gt;
* [[11 juni]]-[[19 juli]] - Waereldkampioenschap [[voebal]] vò mannelijke lan'nteams (FIFA World Cup 26) in [[Canada]], [[Mexico]] en de [[Vereênigde Staeten]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/sport/wk-voetbal-2026 NOS]&lt;/ref&gt;
* [[12 juni]] - Europeêse asiel- en migraotiepact in werkieng.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2618191-het-europese-migratiepact-gaat-in-wat-verandert-er NOS]&lt;/ref&gt;
* [[13 juni]] - [[GroenLienks]] en [[PvdA]] vanof noe officieel saemen as [[Progressief Nederland]] (PRO).&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2618402-leden-pvda-en-gl-stemmen-met-overgrote-meerderheid-voor-fusie-en-gaan-nu-verder-als-pro NOS]&lt;/ref&gt;
* 13 juni - 'Oôgste wintertemperatuur oôit op [[Antartica]]: 15,5° C.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2618421-antarctica-meet-recordtemperatuur-deze-winter-20-graden-warmer-dan-gemiddeld NOS]&lt;/ref&gt;
* [[18 juni]] - Hroôte droneanval van [[Oekraïne]] op [[Rusland]], o.a. op een hroôte olieraffinaederie bie [[Moskou]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2619147-enorme-oekraiense-droneaanval-op-rusland-belangrijke-olieraffinaderij-in-brand NOS]&lt;/ref&gt;
* 18 juni - Den provincie [[Limburg (Nederland)|Limburg]] waerschuwt vò een [[wasbeêr]]plaeg in [[Nederland]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2619201-limburg-waarschuwt-nederland-loopt-risico-op-serieuze-plaag-van-wasberen NOS]&lt;/ref&gt;
* 18 juni - As hevolg van een ofspraek 'effen de [[Vereênigde Staeten]] den blokkade van [[Iran|Iraonse]] 'aevens op en opene den [[Straet van Hormoez]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2619233-vs-heft-blokkade-van-iraanse-havens-op-tankers-varen-weer-door-straat-van-hormuz NOS]&lt;/ref&gt;
* [[19 juni]] - Nieuwe waepenstilstand tussen [[Israël]] en [[Hezbollah]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2619340-nieuw-bestand-tussen-israel-en-hezbollah-horde-in-akkoord-vs-iran-lijkt-genomen NOS]&lt;/ref&gt;
* 19-[[20 juni]] - Vee schaede an boômen in [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] deu noôdweêr.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2619504-noodweer-legt-meer-dan-350-bomen-plat-in-groningen-het-was-echt-heel-heftig NOS]&lt;/ref&gt;

== Kommende hebeurtenisse ==
* [[1 juli]] - Vanof noe is vierwerk verboden in [[Nederland]].
* [[4 juli]] - De [[Vereênigde Staeten]] bestaen 250 jaer.

== Hesturve ==
* [[13 jannewari]] - [[Jaap Sala]] (76), Nederlands politicus (burhemeêster [[Sluus (gemeênte)|Sluus]])
* [[16 jannewari]] - [[Willem Jan op 't Hof]] (78), Nederlands predikant en theoloôg
* [[26 jannewari]] - [[Arie van den Brand]] (74), Nederlands landbouwkundige, boer en politicus
* [[7 feberwari]] - [[Bert Broekhuis]] (82), Nederlands politicus (raedslid [[Tole (gemeênte)|Tole]])
* [[11 feberwari]] - [[Cees Nooteboom]] (92), Nederlands schriever en dichter
* [[6 maerte]] - [[Hans Wagner]] (62), Duuts-Nederlands politicus
* [[12 maerte]] - [[Wouter van Beijnum]] (79), Nederlands architect
* [[30 maerte]] - [[Huub van der Meer]] (82), Nederlands politicus (burhemeêster [[Oôstflakkeê]])

== Temperaturen ==

{|class=&quot;wikitable sortable&quot; 
|-
! colspan=19 | antal maelen maximum temperatuur in [[De Bilt]].&lt;ref&gt;[https://weerstatistieken.nl/de-bilt/2026/januari Wst]&lt;/ref&gt;
|-
! rowspan=2 | maend !! colspan=15 | maximum temperaturen °C !! rowspan=2 | maend
|-
! -10--14 !! -5--9 !! 0--4 !! 0-+4 !! 5-9 !! 10-14 !! 15-19 !! 20-24 !! 25-29 !! 30-34 !! 35-39 !! 40-44 !! gemid. !! 'uudig gemid. &lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20240114062700/https://www.weeronline.nl/nieuws/dit-is-het-nederlandse-jaarklimaat Won]&lt;/ref&gt; !! verschil
|-
| jan ||  ||  || 1 || 17 || 11 || 2 ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 5,0° || 6,2°  || -1,2° || jan
|-
| feb ||  ||  ||  || 8 || 8 || 10 || 2 ||  ||  ||  ||  ||  || 8,6° || 7,2°  || +1,4° || feb
|-
| mrt ||  ||  ||  ||  || 2 || 18 || 11 ||  ||  ||  ||  ||  || 13,3° || 10,4° || +2,9° || mrt
|-
| apr ||  ||  ||  ||  ||  || 9 || 18 || 3 ||  ||  ||  ||  || 16,4° || 14,8° || +1,6° || apr
|-
| mei ||  ||  ||  ||  ||  || 7 || 11 || 6 || 5 || 2 ||  ||  || 19,9° || 18,4° || +1,5° || mei
|-
| jun ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 10 || 7 || 2 || 1 ||  ||  || ° || 21,2° || ° || jun
|-
| jul ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 23,0° || ° || jul
|-
| oes ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 22,8° || ° || oes
|-
| sep ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 19,5° || ° || sep
|-
| okt ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 14,9° || ° || okt
|-
| nov ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 10,0° || ° || nov
|-
| dec ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 6,7°  || ° || dec
|-
! tot. ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 14,6° || ° || tot.
|}

== Plaetjes ==
&lt;gallery&gt;
Overzicht westgevel met ingangsportaal - Amsterdam - 20409010 - RCE.jpg|Vondelkerke
-i---i- (32923985971).jpg|[[Patagonië]]
Wikipedia-logo-v2-en.png|[[Wikipedia]] 25 jaer
Geastrum corollinum 241850068.jpg|Aerdesterre (Geastrum corollinum)
LocatieWesterschelde.png|[[Onte]]
Cortina d'Ampezzo and mountains Col Druscie, Tofana di Mezzo, Nuvolau, Averau and the Cinque Torri (cropped).jpg|[[Cortina d'Ampezzo]] mie omhevieng
Crane (Grus grus) calling).jpg|[[Kraenveugelachtegen|Kraenveugel]]
Pygmy Hippopotamuses in Shoushan Zoo.jpg|[[Dwergnijlpaerd]]en
&quot;Physical Middle East&quot; CIA World Factbook.png|[[Midden-Oôsten]]
Moon on October 19, 2021 (IMG 7062) - Flickr - gjdonatiello.jpg|[[Maen (Aerde)|Maen]]
Gemeiner Seestern.JPG|[[Gewone zeêster]]
Vespa Munsiyari.jpg|Geelpoôtoôrnaer (Aziatische 'oôrnaer)
Koningsdag Dokkum.jpg|Konienksdag in [[Dokkum]]
Noordwijk - Coepelduyn 02.jpg|Dunen bie [[Noôrdwiek]] (Nationaol Park 'Ollandse Dunen)
Lagenorhynchus albirostris 146341190 (cropped 2).jpg|[[Witsnuutdolfijn]]
&lt;/Gallery&gt;

== Noôten ==
{{Reflist|1=5}}

[[Categorie:Eenentwintegste eêuwe]]</text>
      <sha1>8toubxkdu20r3z85p04cq631f6v4ail</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Thurø</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17632</id>
    <revision>
      <id>181190</id>
      <timestamp>2026-06-21T11:14:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <comment>Nieuwe bladzie mee as inoud: [[plaetje:Denmark location thuro.svg|thumb|Liggienge]] [[Plaetje:.png|thumb|Kaerte]]  '''Thurø''' is een eiland in [[Denemarken]] mie 00 inweuners (2026) op een oppervlak van  km² ( inw./km²).  Thurø liet in den [[Region Syddanmark]].  'Oôgste punt is  meter.  'Oôdplekke is [[]].  [[Categorie:Eiland in Denemarken]] [[Categorie:Region Syddanmark]]</comment>
      <origin>181190</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="354" sha1="gwt13ratt4jn1lc7b5wtwvc6fqvu0y5" xml:space="preserve">[[plaetje:Denmark location thuro.svg|thumb|Liggienge]]
[[Plaetje:.png|thumb|Kaerte]]

'''Thurø''' is een eiland in [[Denemarken]] mie 00 inweuners (2026) op een oppervlak van  km² ( inw./km²).

Thurø liet in den [[Region Syddanmark]].

'Oôgste punt is  meter.

'Oôdplekke is [[]].

[[Categorie:Eiland in Denemarken]]
[[Categorie:Region Syddanmark]]</text>
      <sha1>gwt13ratt4jn1lc7b5wtwvc6fqvu0y5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>181191</id>
      <parentid>181190</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T11:19:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <origin>181191</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="370" sha1="0ra6wkn1ls44nsnb3i0qxq4wpungw6q" xml:space="preserve">[[plaetje:Denmark location thuro.svg|thumb|Liggienge]]
[[Plaetje:.png|thumb|Kaerte]]

'''Thurø''' is een eiland in [[Denemarken]] mie 3.700 inweuners (2026) op een oppervlak van 8 km² (492 inw./km²).

Thurø liet in den [[Region Syddanmark]].

'Oôgste punt is  meter.

'Oôdplekke is [[Thurø By]].

[[Categorie:Eiland in Denemarken]]
[[Categorie:Region Syddanmark]]</text>
      <sha1>0ra6wkn1ls44nsnb3i0qxq4wpungw6q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>181192</id>
      <parentid>181191</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T11:30:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dekaden</username>
        <id>16019</id>
      </contributor>
      <origin>181192</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="303" sha1="4olb6f3b2l1lqd2s165cgiqiu6kuifq" xml:space="preserve">[[plaetje:SydfynskeCH.png|thumb|Liggienge]]

'''Thurø''' is een eiland in [[Denemarken]] mie 3.700 inweuners (2026) op een oppervlak van 8 km² (492 inw./km²).

Thurø liet in den [[Region Syddanmark]].

'Oôdplekke is [[Thurø By]].

[[Categorie:Eiland in Denemarken]]
[[Categorie:Region Syddanmark]]</text>
      <sha1>4olb6f3b2l1lqd2s165cgiqiu6kuifq</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>