Wikipedia zeawiki https://zea.wikipedia.org/wiki/V%C3%B2blad MediaWiki 1.47.0-wmf.19 first-letter Media Speciaol Overleg Gebruker Overleg gebruker Wikipedia Overleg Wikipedia Plaetje Overleg plaetje MediaWiki Overleg MediaWiki Sjabloon Overleg sjabloon Ulpe Overleg ulpe Categorie Overleg categorie TimedText TimedText talk Module Overleg module Event Event talk 0 10 182977 182193 2026-09-14T14:35:04Z Veeders 16276 182977 wikitext text/x-wiki {{etalage}} {{ProvincieNL |naem = Zeêland |vlagge = Flag of Zeeland.svg |waepen = Zeeland wapen.svg |kaerte = Zeeland position.svg |kaerte1 = OSM - provincie Zeeland.PNG |oôdstad = [[Middelburg]] |cvdk = [[Hugo de Jonge]] ([[CDA]]) |godsdienst = [[protestant]] (36%),<br/ > [[katteliek]] (16%) |taelen = [[Zeêuws]],<br/ > [[West-Vlaoms]],<br/ > [[Oôst-Vlaoms]] |oppplekke = tiende |opp = 2.933 |landopp = 1.780 |waeteropp = 1.154 |bevplekke = twaolfde |inweuners = 395.000 |daotum = 2026 |dichteid = 222 |gemeênten = 13 |volkslied = [[Zeeuws volkslied]] |website = [https://www.zeeland.nl www.zeeland.nl] }} [[Plaetje:Campveerse-toren.jpg|thumb|De Campveerse toren in [[Ter Veere (plek)|Ter Veere]]]] [[Plaetje:Slot Moermond Renesse.jpg|thumb|Slot Moermond]] [[Plaetje:Oosterscheldedam storm Rens Jacobs.jpg|thumb|[[Oôsterscheldekerieng]]]] [[Plaetje:Veere - Mühle De Koe.jpg|thumb|Zeêuws landschap bie [[Ter Veere (plek)|Ter Veere]]]] '''Zeêland''' ([[Nederlands]]: ''Zeeland'') is 'n [[provincie]] van [[Nederland]], die-a in 't zuudwess'n van 't land leit. Ze grenst an [[Zuud-Olland]], [[Noord-Braebant]] en de [[België|Belgse]] provincies [[West-Vlaonderen]], [[Oôst-Vlaonderen]] en [[Antwerpen (provincie)|Antwerpen]]. Mee 394.538 inweuners op 1 jannewari 2026 is 't de provincie mee de minste inweuners. [[Oôdstad]] is [[Middelburg]]. De [[taele]] voe ongeveer zesteg percent van de bevolkienge is 't [[Zeêuws]]. == Geografie == De [[geografie]] van de provincie is wè uniek in Nederland: vo 't groôtste deêl bestaet et uut gewezen eilanden en uut waeter. Daervan is vanzelf de naem ofkomstig. De vomaelige eilanden bin [[Schouwen-Duveland]], [[Noôrd-Beveland]], [[Flupland (eiland)|Flupland]], [[Tole (eiland)|Tole]], [[Walchren]] en [[Zuud-Beveland]]. 't Zuden van de provincie eêt [[Zeêuws-Vlaondere]] en is vasteland, awast is 't alleêne mee 'n [[tunnel]] of over Belgisch land te bereiken. De waeterwegen bin de [[Grevelienge]], de Schelde (zie [[Oôsterschelde]]), de [[Onte]] (ok wel ''Westerschelde'') en nog 'n antal kleinere waeterwegen, zoôas 't [[Veerse Meer]]. Westelek van de provincie lope de zeêaermen uut in de [[Noôrdzeê]]. Zeêland is voo het groôste deel vlak en leit net iets boven of onger NAP. Dat komt deu de inpolderingen op angeslibde gebieden, die aoltied net boven waeter stakke. Alleêne in Zeêuws-Vlaonderen tegen de grens mee Belhië ligt het lang iets ‘oôger tot 3 meter boven NAP en natuurlijk de dunenrij langs de kust. Het oôgste punt van Zeéland leit bie [[Valkenisse]] op 49 meter boven NAP. Ok de dunen bie Aemstie bin vrie oôge, tot 43,5 meter boven NAP. Op Zeêuws-Vlaonderen en Noord-Beveland bin de dunen vee laeger. Een aor gebied in Zeêland wa-a flienk boven NAP leit is het opgespoten Sloegebied, wa groôtendeels op vuuf meter boven NAP leit. === Inweunerantal === D' ontwikkelieng van 't inweunerantal:<ref>[https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/en/dataset/37259ENG/table CBS] en [https://www.academia.edu/49917707/Bevolkingsatlas_van_Nederland_demografische_ontwikkelingen_van_1850_tot_heden Bevolkingsatlas van Nederland]</ref> {| class="wikitable sortable" !colspan="7"|Per alve eêuw |- ! Jaer !! Inweuners !! Verschil !! Proc. !! Dichteid !! Verschil <br> (opgeteld) !! Proc. |- | 1850 | 160.000 | | | 95 | | |- | 1900 | 217.000 | + 57.000 | + 36% | 123 | + 57.000 | + 36% |- | 1950 | 269.000 | + 52.000 | + 24% | 156 | + 109.000 | + 68% |- | 2000 | 372.000 | + 103.000 | + 38% | 206 | + 212.000 | + 133% |- | 2025 | 393.000 | + 21.000 | + 6% | 221 | + 233.000 | +146% |- |} {| class="wikitable sortable" !colspan="6"|Per tien jaeren |- ! Jaer !! Inweuners !! Verschil !! Procenten !! Verschil <br> (opgeteld) !! Procenten |- | 1950 | 269.000 | | | | |- | 1960 | 284.000 | + 15.000 | + 5,6% | + 15.000 | + 6% |- | 1970 | 306.000 | + 22.000 | + 7,8% | + 37.000 | + 14% |- | 1980 | 348.000 | + 42.000 | + 13,7% | + 79.000 | + 29% |- | 1990 | 356.000 | + 8.000 | + 2,3% | + 87.000 | + 32% |- | 2000 | 372.000 | + 16.000 | + 4,5% | + 103.000 | + 38% |- | 2010 | 381.000 | + 9.000 | + 2,4% | + 112.000 | + 42% |- | 2020 | 383.000 | + 2.000 | + 0,5% | + 114.000 | + 42% |- | 2025 | 393.000 | + 10.000 | + 2,6% | + 124.000 | + 46% |- |} == Geschiedenisse == {{Zie hoofdartikel|Geschiedenisse van Zeêland}} 't Gebied wat-a noe Zeêland is wier al vò 't begin van de jaertellienge beweund. D' oudste sporen bin gevonden op de Kouter bie Nieuw-Naomen en in de dunen bie Aemstie. In d'n [[Romeinen|Romeinsen]] tied weunde d'r [[Kelten]]. Vee is d'r nie van bekènd, mae dr wor steêds meer gevonden. Me weête dat 'n belangrieke regionaole cultus die van de godinne [[Nehalennia]] was. Deêze godinne wier, zoôas gebleke is uut in Zeêland gevonde votiefsteênen, ok deu de plaetselike Romeinen vereêrd. Op Walchren was 'n Romeinse vlootbaosis en bie Aerenburg een castellum (fort). Toet an de derde eêuwe was 't gebied lang nie zoô waeterriek as laeter. In de [[middeleêuwen]] steeg de zeêspiegel en kreeg 't waeter vrie spel waerdeur vee land onderliep. Zeêland wier toen 'n echten [[archipel]]. In de middeleêuwen ore deêle van Zeêland as ''Scaldemariland'' ("Scheldeland") en ''Sunnonmariland'' ("[[Zonnemaere]]-land") angegeve. 't Eêne besloeg naebie eêl de Zeêuwse eilanden, 't aore liep van [[Vore]]-[[Putten (eiland)|Putten]] tot 'n stikje op Schouwen. In dien tied waere d'r vee kleine eilandjes, die dikkels nie groôter waeren as de kern en 't butengebied van eên tegenwoordig durp (vandaer dan vee durpsnaemen op ''-isse'', "eiland", endege). Dat gold nie alleêne vo Schouwen, Duveland en Tole, maer ok vo Zeêuws-Vlaonderen, wat-a pas roend 1500 vasteland wier. Deu bediekiengen groeiden de eilandjes langzaem toet groôtere eilanden anmekaore. In deêzen tied stoeng Zeêland vee onder invloed van aore meugen'eden. In [[841]] veroverde de [[Vikiengen]] Walcheren, dat-a 'n eêuwe lang 't middelpunt van 'n Vikiengriek wier. In [[1012]] kreeg de graef van [[Vlaonderen]] de landen beweste (=bezuje) de Schelde in leên (Walchren, Noôrd- en Zuud-Beveland en Zeêuws-Vlaonderen dus). Schouwen-Duveland en Tole oôrde bie [[Olland]]. Zoô roend 1090 kreeg de graef van Olland de gebieden beweste Schelde ok in leên. Daedeu wier dit gebied in de volgende eêuwen 't toneel van twisten tussen Olland en Vlaonderen. 't [[Verdrag van Brugge]] uut [[1167]] vozag in 'n [[condominium]] (machtsdeelienge) in dit gebied: de inkomsten zouwe tusse Vlaonderen en Olland verdeêld ore. De graeven van Olland waeren 't ier nie mee eens en prebeerden steês weer eel Zeêland in anden te kriegen. Uutendelienge lukte dat [[Floris V]] in [[1295]]: toen dee de Vlaemse graef [[Gwide van Dampierre]] afstand van z'n rechten. Nae d'n doôd van Floris, eên jaer laeter, erriep 'n dat weer; in 'n volgenden oorlog die-a toet [[1323]] dierde lukte 't Vlaonderen toch niet d'r iets van vromme te winnen. Feitelik wier Zeêland iermee 'n deêl van Olland. Onder [[Bourgondische staet|Bourgondische]] overeêrsienge kwam d'r eên [[stad'ouwer]] vo Olland en Zeêland saeme. In 't riek van [[Kaorel V]] ao 't gin eigen 'Of en Rekenkaemer, mae wel eige Staeten. In [[1572]], tiedens d'n [[Tachentegjaeregen Oôrlog]], was [[Vlissienge]] eên van de eerste steeën die-an deu de [[Waetergeuzen]] ingenome wieren (op 6 april 1572, vuuf daegen nae [[D'n Briel]]). Aore steeën volgde pas laeter, soms zelfs pas nae beleg. D'r kwam vee verzet tege 't [[calvinisme]] en ier en daer bleef op 't platteland 't [[katholicisme]] beschermd bestae; vandaer dan d'r noe nog 'n paer katholieke durpen bin op Zuud-Beveland. 't Zeêland van de Republiek was 'n welvaerend gewest, mischien wè 't riekste van eêl 't land. Daedeu ao 't vee geld af te draegen an de [[Generaliteit]] (11% toet [[1616]]; daenae 9%). De landbouw bloeide as vanouds en in de zeêvaert aodde Middelburg, Ter Veere en Vlissienge vee in te briegen. Middelburg ao 'n kaemer in zoôwel de [[VOC]] as de [[WIC]]. Deu 't blokkeren van d'n aeve van Antwerpen kon ok d'n andel bloeie. In de [[achttiende eêuwe]] wier 't allemael vee minder; be'alve Vlissienge sliepe alle steeën feitelik in. Zeêuws-Vlaonderen was al dien tied 'n Generaliteitsland wat-a nie bie Zeêland oorde en gin stemme in de Staeten-Generaol ao. [[Sommerdiek]] oorde d'r weer wè bie. Van [[1798]] toet [[1801]] was Zeêland onderdeel van 't [[Departement van Schelde en Maes]]. Op [[10 maerte]] [[1810]] kwam 't bie [[Frankriek]]. Vanaf [[1814]] kreeg de provincie de vurm die-a ze noe nog eit. In [[1940]] bleef Zeêland van alle Nederlandse provincies 't langste be'ouwe: mee de capitulaotie van [[14 meie]] wier die provincie uutgeslote. Tole viel op de zestiende, Schouwen-Duveland op de zeventiende en Walcheren wier op de achttiende meie opgegeve. Ok bie de Bevrieïenge ao Zeêland 't zwaer te verdieren, voraol deudat de Britten in [[1944]] d'n diek bie [[Waschappel]] bombardeerden en eel Walcheren onder (zout) waeter liep. Schouwen-Duveland en Tole bleve toet an [[5 meie]] [[1945]] in Duutse anden. In de nacht van [[31 januaori]] op [[1 februaori]] [[1953]] gebeurde [[De Ramp]], daerbie voraol Schouwen-Duveland, wat-a glad elemaele onderliep, zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. Nae anleiienge daervan wier 't [[Deltaplan]] ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere [[damme]]n tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n [[Oôsterscheldekering|Sturmvloedkeêrienge]]. == Politiek en bestier == === Provincie === {{Zie hoofdartikel|Politiek in Zeêland}} ;Provinciaole Staeten De [[Provinciaole Staeten]] van Zeêland bestaen uut 39 zeêtels. Nae de verkieziengen van maerte 2023 is de indeêlienge de volgende:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/PS_NL_ZL.html nlverkiezingen]</ref> ''Oliefkleur bin partieën van [[Gedeputeêrde Staeten]].'' {| class="wikitable sortable" ! colspan=6 |Uutslag Staetenverkieziengen |- ! colspan=6 | ''Zeêtels'' |- ! Partie ! 2023 || 2019 ! 2015 || 2011 || 2007 |- |[[BBB]] |bgcolor="#e8e08e"|9 | | | | |- |[[PvdA]]-[[GL]] |6 | | | | |- |[[PvdA]] |''3'' |bgcolor="#e8e08e"|4 |bgcolor="#e8e08e"|4 |bgcolor="#e8e08e"|7 |6 |- |[[GL]] |''3'' |2 |1 |1 |bgcolor="#e8e08e"|2 |- |[[SGP]] |bgcolor="#e8e08e"|5 |bgcolor="#e8e08e"|5 |bgcolor="#e8e08e"|6 |bgcolor="#e8e08e"|4 |bgcolor="#e8e08e"|5 |- |[[CDA]] |bgcolor="#e8e08e"|5 |bgcolor="#e8e08e"|7 |bgcolor="#e8e08e"|6 |bgcolor="#e8e08e"|6 |bgcolor="#e8e08e"|10 |- |[[VVD]] |bgcolor="#e8e08e"|4 |bgcolor="#e8e08e"|4 |bgcolor="#e8e08e"|6 |bgcolor="#e8e08e"|7 |6 |- |[[PVV]] |2 |2 |4 |5 | |- |[[PvZ]] ¹ |2 |2 |1 |2 |2 |- |[[CU]] |1 |2 |2 |2 |bgcolor="#e8e08e"|3 |- |[[D66]] |1 |1 |3 |2 | |- |[[JA21]] |1 | | | | |- |[[PvdD]] |1 |1 | | | |- |[[SP]] |1 |2 |4 |3 |5 |- |[[FVD]] |1 |5 | | | |- |[[50+]] | |2 |1 | | |- |ZL ² | | |1 | | |- !''Zeêtels'' !39 !39 !39 !39 !39 |- !''Coalitie'' !23 !20 !22 !24 !20 |- !''Opkomst'' !62% !59% !52% !59% !53% |} ¹ PvZ = [[Partie vò Zeêland]] ² ZL = [[Zeêland Lokael]], sins 2019 bie PvZ <ref name=pm>[https://www.parlementairemonitor.nl/9353000/1/j9vvij5epmj1ey0/vkta6x2zr1zh?ctx=vh8lnhrptxx0 Parlementaire Monitor]</ref> ;Gedeputeêrde Staeten 't College van [[Gedeputeêrde Staeten]] in 't tiedvak 2023-2027 bestaet uut: Vuuf gedeputeêrden: * Wilfried Nielen - BBB * Arno Vael - BBB * [[Harry van der Maas]] - SGP * [[Johan Aalberts]] - CDA (sins feberwari 2026) * [[Jo-Annes de Bat]] - CDA (toet feberwari 2026) * Daniëlle de Clerck - VVD (sins feberwari 2026) * [[Dick van der Velde]] - VVD (toet feberwari 2026) [[Commissaoris van de Konienk]]: * [[Han Polman]] - D66 (toet september 2024) * [[Hugo de Jonge]] - CDA (van september 2024 toet juni 2025 waernemend) === Gemeênten === Zeêland is opgedeêld in dertien [[gemeênte]]n. Vroeger bin 't d'r meêr gewist; de leste veranderienge ei plaesgevonde in [[2003]], as de gemeênten Sluus-Aerenburg en Wòstburg toet de nieuwe gemeênte Sluus wiere saemegevoegd. Kiek uut: ze stae ier genommerd naer ulder Ollandse naem. {| class="wikitable sortable" ! Nr. !! Gemeênte !! Nederlandse naem !! Streek !! Inweuners<br/ >(2025) !! Oppervlakte<br/ > (land in km²) !! Bevolkiengs-<br/ >dichteid<br/ > (inw./km²) !! Plekke <br> vuulste <br> lucht <ref>[https://www.ad.nl/binnenland/schiedam-en-rijswijk-ademen-de-meest-vervuilde-lucht-in-hoe-schoon-is-jouw-gemeente~a86b802d/ AD]</ref> !! Burhemeêster !! Partij !! Lieste |- | 1. || [[Bossele (gemeênte)|Bossele]] || Borsele || [[Zuud-Beveland]] || 23.000 || 141 || 163 || 231 || [[Gerben Dijksterhuis]] || [[CU]] || [[Bossele (gemeênte)#Burgemeêsters|Lieste]] |- | 2. || [[Goes]] || Goes || [[Zuud-Beveland]] || 40.000 || 92 || 434 || 251 || [[Cees van den Bos]] || [[SGP]] || [[Goes#Burgemeêsters|Lieste]] |- | 3. || [['Ulst (gemeênte)|'Ulst]] || Hulst || [[Zeêuws-Vlaonderen]] || 27.000 || 201 || 136 || 252 || [[Ilona Jense]] || [[VVD]] || [['Ulst (gemeênte)#Burgemeêsters|Lieste]] |- | 4. || [[Kapelle]] || Kapelle || [[Zuud-Beveland]] || 13.000 || 37 || 350 || 214 || [[Constantijn Jansen op de Haar]] || [[PvdA]] || [[Kapelle#Burgemeêsters|Lieste]] |- | 5. || [[Middelburg]] || Middelburg || [[Walchren]] || 50.000 || 48 || 1037 || 243 || [[Yvonne van Mastrigt]] || / || [[Middelburg#Burgemeêsters|Lieste]] |- | 6. || [[Noôrd-Beveland]] || Noord-Beveland || [[Noôrd-Beveland]] || 8.000 || 86 || 94 || 279 || [[Loes Meeuwisse]] || [[VVD]] || [[Noôrd-Beveland#Burgemeêsters|Lieste]] |- | 7. || [[Reimerswaol (gemeênte)|Reimerswaol]] || Reimerswaal || [[Zuud-Beveland]] || 23.000 || 102 || 229 || 175 || [[Jan Luteijn]] || [[SGP]] || [[Reimerswaol (gemeênte)#Burgemeêsters|Lieste]] |- | 8. || [[Schouwen-Duveland]] || Schouwen-Duiveland || [[Schouwen-Duveland]] || 34.000 || 229 || 151 || 269 || [[Jack van der Hoek]] || [[D66]] || [[Schouwen-Duveland#Burgemeêsters|Lieste]] |- | 9. || [[Sluus (gemeênte)|Sluus]] || Sluis || [[Zeêuws-Vlaonderen]] || 23.000 || 279 || 83 || 297 || [[Marga Vermue]] || [[CDA]] || [[Sluus (gemeênte)#Burgemeêsters|Lieste]] |- | 10. || [[Terneuzen (gemeênte)|Terneuzen]] || Terneuzen || [[Zeêuws-Vlaonderen]] || 56.000 || 250 || 222 || 232 || [[Franc Weerwind]] || [[D66]] || [[Terneuzen (gemeênte)#Burgemeêsters|Lieste]] |- | 11. || [[Tole (gemeênte)|Tole]] || Tholen || [[Tole (eiland)|Tole]], [[Flupland (eiland)|Flupland]] || 27.000 || 147 || 184 || 244 || [[Marleen Sijbers]] || [[VVD]] || [[Tole (gemeênte)#Burgemeêsters|Lieste]] |- | 12. || [[Ter Veere (gemeênte)|Ter Veere]] || Veere || [[Walchren]] || 22.000 || 133 || 165 || 293 || [[Frederiek Schouwenaar]] || [[VVD]] || [[Ter Veere (gemeênte)#Burgemeêsters|Lieste]] |- | 13. || [[Vlissienge]] || Vlissingen || [[Walchren]] || 46.000 || 34 || 1331 || 219 || [[Bas van den Tillaar]] || [[CDA]] || [[Vlissienge#Burgemeêsters|Lieste]] |- ! colspan=2|Totael Zeêland || || || 393.000 || 1780 || 221 || || || || |- |} <Gallery widths="400" heights="400"> GemeentenZeelandNrs.png Prov-Zeeland-OpenTopo.jpg </Gallery> Ziet ok: [[Liest van ouwe gemeênten in Zeêland]] === Eilanden / streêken === D'r binne zeven 'oôd-(schier)eilanden/-streêken in Zeêland: {| class="wikitable sortable" ! Kleur !! Eiland / <br> Streek !! Nederlandse naem !! Gemeênten !! Inweuners<br/ >(2025) !! Oppervlakte<br/ > (land in km²) !! Bevolkiengs-<br/ >dichteid<br/ > (inw./km²) |- | roôd || [[Flupland (eiland)]] || Sint Philipsland || [[Tole (gemeênte)]] (noôrden) || 3.000 || 25 || 107 |- | oranje || [[Noôrd-Beveland]] || Noord-Beveland || [[Noôrd-Beveland]] || 8.000 || 86 || 94 |- | blaeuw || [[Schouwen-Duveland]] || Schouwen-Duiveland || [[Schouwen-Duveland]] || 34.000 || 229 || 151 |- | geel || [[Tole (eiland)]] || Tholen || [[Tole (gemeênte)]] (zuuden) || 24.000 || 122 || 199 |- | groen || [[Walchren]] || Walcheren || [[Middelburg]], [[Ter Veere (gemeênte)|Ter Veere]], [[Vlissienge]] || 118.000 || 216 || 546 |- | pèrs || [[Zeêuws-Vlaonderen]] ¹ || Zeeuws-Vlaanderen || [[Sluus (gemeênte)|Sluus]], [[Terneuzen (gemeênte)|Terneuzen]], [['Ulst (gemeênte)|'Ulst]] || 106.000 || 730 || 145 |- | doenker-<br>blaeuw || [[Zuud-Beveland]] || Zuid-Beveland || [[Bossele (gemeênte)|Bossele]], [[Goes]], [[Kapelle]], [[Reimerswaol (gemeênte)|Reimerswaol]] || 100.000 || 373 || 267 |- ! colspan=2| Totael Zeêland || || || 393.000 || 1780 || 221 |- |} ¹ Zeêuws-Vlaonderen is gin (schier)eiland! <Gallery widths="215" heights="215"> StrekenProvincieZeeland.png Zeeuwse eilanden.jpg Wikivoyage Map of Zeeland.svg </Gallery> === Waeterschappen === Vroeger waere d'r vee waeterschappen en polders in Zeêland, mae vanof 1996 waere d'r nog maer tweê [[waeterschap]]pen: 't Waeterschap Zeêuwse Eilanden en 't Waeterschap Zeêuws-Vlaonderen. De naemen spreke vò d'r eige. Sins 2012 is 'ter nog mar ien waeterschap in Zeêland, [[Waeterschap Scheldestroômen]]. === Justitie === Zeêland viel tot 2013 saeme mee 't [[arrondissement (Nederland)|arrondissement]] Middelburg, wat-a ressorteert onder 't [[Gerechts'of]] van [[D'n Aegt]]. In 2013 wier het arrondissement Middelburg saemengevoegd mee Breda en ontstong de ''Rechtbank Zeeland-West-Brabant''. Van de tweê locaties van het arrondissement, Middelburg en Terneuzen bluuft alleêne Middelburg ope. == Economie == {{Zie hoofdartikel|Economie van Zeêland}} De economie van Zeêland rich zen eihen vurral op een helieke hroei van de landbouw, de visserie, toerisme en recreatie, industrie, aevens en ok de weuneconomie. Vergeleke mie aore provincies bin vooral de industrie en het toerisme van groôt belang. == Cultuur == === Godsdienst === Zeêland stae bekènd as 'n sterk [[grifformeerd]] gebied, en inderdaed bin d'r nog relatief vee mensen kèrkelik, daeronder eel wat an'angers van de [[Grifformeerde Gemeênten]]. Volges schattiengen is op dit moment nog zoô'n 30% van de bevolkienge protestants - dat wil zeie, bie 'n protestants kèrkgenoôtschap angeslote - ; dae komme nog 20% [[katteliek|katholieken]] en 2% [[islam|moslims]] bie. De katholieken bin geconcentreerd in zuudelik en oôstelik Zeêuws-Vlaonderen (Land van Ulst) en een paar durpen op Zuud-Beveland. === Taele === [[Plaetje:D'Arke.jpg|thumb|Straetnaembord]] [[Plaetje:2010sep Kloetinge Ringsteken-16.JPG|thumb|[[Rienkrieën]] in [[Kloetegen|Kloetehen]]]] {{Zie hoofdartikel|Zeêuws}} In 't groôste deel van Zeêland oor [[Zeêuws]] gepraot. T'rwiel deze streektaele in de steeën, voraol in Middelburg en Vlissienge, sterk achteruut gaet, ouwt ze d'r eige aoreg op 't platteland. Uutschieters bin meêstal vissersplekken zoôas [[Erremu]], [[Bru]] en [[Waschappel]], mae' ok in de traditionele boerendurpen oor de taele an de joengeren deugegeve. In 't Land van Ulst en 'n paer grensdurpen uut 't Land van Aksel oor gin Zeêuws maer [[Oôst-Vlaems]] gesproke. De dialecten uut de reste van Zeêuws-Vlaonderen ore soms toet 't Zeêuws, dan weer toet 't West-Vlaems gerekend omdat ze wezenlijk van allebei wat è. === Folklore === Bie toeristen stae Zeêland ôk bekènd om z'n folklore. Awast raeke de drachten lanksaeman in onbrûûk, in Zeêland è ze opvallend lang stand'ehouwe, wa' d'rûût bliekt da' d'r noe nog aoltied ouwe vrouwen in dracht te zieën bin. Helegend'eden daerop die drachten vee massaolder ore angetrokke bin bevobbild 't [[rienkrieën]], 'n ouwe boeretraditie die-a elk jaer vee toeristen trekt en wiran vee Zeêuwse boeren meedoeë. Iervôh gebrûke ze ouwerwesse Zeêuwse boerewerk[[paerd|paeren]], die-an dikkels speciaol iervo 'efokt ore. == Verkeêr en vervoer == [[Plaetje:Zeelandbrug.jpg|thumb|D'n [[Zeêlandbrugge]]]] 't vervoer in Zeêland 'ebeurt 't mist via d'n [[Rieksweg 58]] en d'n provinsiale wehen. Vroeher 'ing 't miste vervoer oôver 't waeter. === Bruggen, deltawaerken en tunnels === D'n [[Oôsterscheldekering]] is mie 'n lengte van 8 kilometer 't 'roôtste [[Deltawerken|Deltawerk]]. 't is angelegd vanwe'e [[De Ramp]]. D'n [[Zeêlandbrugge]] is 'n aor waeterkundig bouwwerk, 't verbind [[Noôrd-Beveland]] en [[Schouwen-Duveland]] mie mekore en was zelfs 'n stuitje langste brug van de Waereld. [[Zuud-Beveland]] en [[Zeêuws-Vlaonderen]] 'ôre verbonden deu d'n [[Westerscheldetunnel]]. === Trein === Deu Zeêland ligt ok d'n [[Zeêuwsche Lijn]], deêze spoorweg loôpt van [[Vlissienge]] via [[Middelburg]], [[Hoes]] en [[Berrehe]] nì [[Roosendael]]. Vadder bin d'r een antal goederenlijnen zowè in het Sloehebied as bie Terneuzen. Tot [[1952]] was ok in Zeêuws-Vlaonderen persoônenvervoer via het spoor. == Toerisme == {{Zie hoofdartikel|Toerisme in Zeêland}} 't Toerisme in Zeêland bestit zoôwel uut dagjesmensen as uut mensen die er langer meê verkansie gaen. D'r is in Zeêland veê strand en campings, maer oôk steê as [[Vlissienge]], [[Veere]], [[Zurrikzeê]] en [[Middelburg]] die veê mensen trekke. Andere plekke as [[Iese]] en [[Bru]] bin voorà bekend de mossels en d'oesters. In Zeêuws-Vlaonderen trekke Sluus, Bresjes en Philippine vee Belhen. == Zie ok == * [[Lieste mee Deltawêrken]] * [[Lieste mee 'oôgste gebouwen in Zeêland]] * [[Lieste mee pleknaemen in Zeêland, Goereê-Overflakkeê en Wesvore]] * [[Lieste mee rampen in Zeêland en Goereê-Overflakkeê]] * [[Lieste mee verkeersdoôden in Zeêland]] * [[Lieste mee waepens van Zeêland]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == * [https://www.zeeland.nl Provincie Zeêland] * [https://web.archive.org/web/20220622185332/https://www.plaatsengids.nl/zeeland Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/provincie/zeeland/ AlleCijfers] * [https://encyclopedievanzeeland.nl/Hoofdpagina_Encyclopedie_van_Zeeland Encyclopedie van Zeeland] * [https://www.zeeuwsarchief.nl/ Zeeuws Archief] * [https://collectiezeeland.nl/zbkrantenbank/ Krantenbank Zeeland] * [https://www.omroepzeeland.nl/ Omroep Zeeland] * [https://www.pzc.nl/ PZC] {{Provincie Zeêland}} [[Categorie:Zeêland| ]] e84iqpuvph91pddg3immtt1ppr86pe7 0 80 182975 181966 2026-09-14T13:45:29Z Veeders 16276 /* Gemeênteraod */ 182975 wikitext text/x-wiki {{Gemeênte3 |naam = Noord-Beveland |dialect1 = Noôrd-Bevelands |naam1 = Noôrd-Beveland |dialect2 = |naam2 = |vlag = Noord-Beveland vlag.svg |wapen = Coat of arms of Noord-Beveland.svg |locatie = NL - locator map municipality code GM1695 (2016).png |kaart = Gem-Noord-Beveland-OpenTopo.jpg |land = Nederland |provincie = Zeêland |waterschap = Scheldestroômen |streek1 = Noôrd-Beveland |streek2 = |hoofdplaats = Wissekaerke |oppervlakte = 122 |oppervlakte1 = 86 |oppervlakte2 = 36 |inwoners = 8.000 |datum = 2025 |dichtheid = 94 |graden = {{Koord|51|35|N|3|44|L}} }} [[Plaetje:Kats, de Nederlands Hervormde kerk RM23772 foto5 2015-05-30 10.35.jpg|thumb|Ervormde kerke in [[Kats]]]] [[Plaetje:Wissenkerke molen Landzigt.jpg|thumb|Meule van Wissekaerke]] [[Plaetje:Noord-Beveland.jpg|thumb|Noôrd-Beveland vanuut de locht]] [[Plaetje:Zeelandbrug.jpg|thumb|De [[Zeêlandbrugge]]]] '''Noôrd-Beveland''', ok wel '''Noord-Beveland''' is 'n eiland en gewezen [[gemeênte]] in de provincie [[Zeêland]]. Ze leit tussen de [[Oôsterschelde]] (ok gewoon ''Schelde'' genoemd) in 't noôrden en 't [[Veerse Meer]] in 't zujen. Mee [[Schouwen-Duveland]] is 't verbonde deur de [[Oôsterscheldekering|Sturmvloedkeêrienge]] en de [[Zeêlandbrugge]], mee [[Walcheren]] deur de [[Veersegatdam]] en mee [[Zuud-Beveland]] deur de [[Zandkreêkdam]]. De gemeênte ao 8.000 inweuners op 86 km² land; daemee is Noôrd-Beveland 'n vreêd dunbevolkt gebied. 'Esproke wor ier 't [[Noôrd-Bevelands]]. Belangrieke wehen binne [[N57]], [[N255]] en [[N256]]. 'Oôgste duun is 10,4 meter. == Plekken == {| class=wikitable |- | [[Plaetje:BAG woonplaatsen - Gemeente Noord-Beveland.png|links|kaderloos]] | * [[Geersdiek]] * [[Kamperland]] * [[Kats]] * [[Kortjeen]] (stad) * [[Kursplaete]] * [[Wissekerke]] |} == Geschiedenisse == In de oud'eid stoeng d'r bie Kursplaete 'n Romeinsen [[tempel]] t'r eêre van de [[Kelten|Keltische]] godinne [[Nehalennia]], die-a deu de Romeinen overgenomen was. In [[1970]] eit 'n visser [[votiefsteên]]en uut deêzen tempel opgevist. Daerrond eit 'n durpje gelegen dat-a ''[[Ganuenta]]'' genoemd wier. An 't end van de derde eêuwe rocht 't gebied verlaeten deurdat 't steês meer overstroômde en deur de invallen van de [[Germaonen]]. Vanaf de [[achtste eêuwe]] kwaemen de eerste kolonisten weêr nae 't eiland, die-an eêrst op [[vliedberg]]en weunden, mae nae de sturmvloed van [[1014]] [[diek]]en goengen anleie. Nae nog 'n vloed, in [[1134]], wier eêl 't eiland bediekt. De [[Felixvloed]] van [[1530]] en de [[Elisabethsvloed (1532)|Elisabethsvloed]] van [[1532]] vaegden achtereên eêl 't eiland mee zien bevolkienge weg. Pas vanaf 't end van de [[zestiende eêuwe]] wier 't eiland weer lanksaeman ingepolderd en in de [[zeventiende eêuwe]] kwaeme d'r nieuwe beweuners naer 't eiland, niet alleêne uut Zeêland, maer uut eêl zuud- en west-Nederland en zelfs uut de [[België|zudelike Nederlanden]] en [[Frankriek]]. Dat waeren voral eirebeiers die-an nae 't inpolderen as boer in de polder goengen weune. In [[1941]] wiere de gemeêntes Kursplaete en Kats an Kortjeen toegevoegd. In [[1997]] volgde saemevoegienge van Kortjeen en Wissekerke toet Noôrd-Beveland. ==Weatersnoodramp== Ieronger 't verslag van de [[De Ramp van 1953|Weatersnoodramp]] op Noôrd-Beveland, verteld deu de diekgraef van de polders Oud en Nieuw Noord-Beveland. Op [[31 jannewari]] [[1953]] was t'r 'n spriéngvloed saemen meej'n Noordwester sturm. As diekgraef ha ik 'n uutnóódehienge hekreehe voo d'openienge van 't nieuwe hemêêntuus van [[Kurtjeen]]. Toen a'k mee m'n auto rond viere langs de weg nae de steiher van de veerboot ree, zah'k dat'n dam noh onder waeter stong en 't most eiheluk lêêg waeter weeze. Dat stong m'n nie an! De fêêstelukke openienge van 't gemêêntuus wier hedae deu de Commèsarus van de Konehinne [[Guus de Casembroot|Jhr. de Casembroot]]. Die is nog bieties weg kunnen hae. De biejêênkomste was in 't gemêêntuus nog volop gaende, toen a'k deu m'n waeterbouwkunduhhe, Sinke, wier hewaerschuwd, dat 't waeter in d'[[Oôsterschelde]] buutenheweun oahe stong. Ik gaf dat deu an de burhemêêster, mè die zag d'r nog gin hevaer in. 't Stuitje laeter de waeterbouwkunduhhe m'n wee op en ie zei dat 't waeter nog oaltied steeg. Dat è'k voo de twidde kêêr tehen de burhemêêster verteald en ik è d'ri ok hezeid, da'k weg gieng nae Colijn. Mee persenêêl van de polder è m'n oale coupures mee te schotbalken ofgesloote. 't Waeter kwam a onder de schotbalken deu. 'k È derect Kas en Kurtjeen ophebeald om de kearkklokke te laete luujen. êl Kursplaete kwam nae de coupure van de koaje kieke. Op 'n zeker oahenblik behon ''de Stenen Beer'' tussen twi riebaenen te wankelen. Toen è'k de meansen toeheroope, da se d'r wat an moste doewe. D'r kwam 'n buutenheweune aksie tot stand en wier „de stenen beer" zö hoed meuheluk verstearkt. Kursplaete bleef zodoende hespaerd, mèr ok de polders Oud en Nieuw Nor-Beveland. Op zondag [[1 feberwari|1 febrewarie]] wiere de nóóduhhe verstearkiengen anhebrocht bie die ofschuuviengen die a ontstae waere deu 't ovérslaende waeter. Ok wiere de meansen die a in de Kasse-, Anna- en Óóstpolder weunde mee foeibóóten weggehaele. Deze meansen waere deu m'n vrouwe zö lang meuheluk hewaerschuwd deu de tillefon. Zodoende konne ze herèd óóre. 'n Boer en boerinne in d' Óóstpolder die in de opkaemer laehe te slaepen, wiere verrast deu 't oalmè oaher kommende water. Meej 'n zakmes ei boer De Dreu toen 'n hat gemaekt in de zolder wir a se deu konne. De volhenden ochen konne ze ok herèd óóre. Ok vee oare meansen è d'r eihe op zolder in veilugheid kunne stelle. Bie Kasseveer bin toen ealf meansen verdronke, omda d'uusjes in mekoare waere hezakt. Op Kurtjeen bin toen nog 38 meansen verdronke en stong 't éêle durp onder waeter mee oale ellende van dien. De volhende daehen kwaeme d'r vliegtuuhen eeten en hoed (wir a hebrek an was) droppe, d'ulpverlêênieng was buutenheweun. ==Veranderiengen== D'r is vee veranderd buuten d'ouwen tied verheleeke mee vroeher. Ok op d'oeven. 't Gae noe oal mee mesienen en trekkers, oales is hemoderniseerd. Ok in'uus. De boeren eete noe bróód van d'n bakker, di óór nie mi zealf hebakke, di óór nie mi hekaernd, nie mi heslacht en z'è naehenoeg hin mealkkoeien mi. Wè beestjes (jong vee) om de weijen en 's winters op stal. Nog oaltied hae t'n boer, die a op'ouwt mee boeren (die gaat rentenieren) op 't durp weune. Di è bienae oal die meansen 'n móói 'uus, 'n bunhalow of villa zeahe ze noe. 'n Eihe 'uus of nog van d'ouwers, 't êêne wat hróóter as 't andere, ka-je nog vee vinde 'ier. Behalve die in d' earm'uusjes weunde van de kearke,'uusjes van de diakonie. Die earm'uusjes bin d'r op [[Kursplaete]] nie mi. Wè bejaerde weunienkjes. In de hróóte 'uuzen in de Voostraete oa-je 'n vookaeme, 'n alcoof, 'n achterkaemer, 'n binnenplaese en dan los de keuken. Dat was oaltied nie êênder. 't Eanden de lange hank (gang) was ok wè 's de keuken an bie bebouwd. In de hank kwaem d'n trap uut. Boven oa-je 'n paer kaemertjes an de voorkan(g)t en de droagzolder voor de waste d'r achter, en overl schuufraemen. Achter de keuken was 'n waskot, di kwaem oale weeke de wearkster op maendag de waste doewe. Buuten oa-je dan 't sekreet nog (mê mêêstentied zeide ze 't uusje, laeter: „Ik hae 's ni achter". Achter 't uusje lag d'n bleik en d'ovenieruhhe (groentetuin) en 'n ouwe schuure mee 'n paerekribbe, bocht en 'n plokke (ruif). 'Saeterdags kwam de jonge boer en z'n vrouwe 's middegs mee 't herijtje ni 't durp, mee te butterkurf (hengselmand) en d'eijers. De boer spanden uut in de Voostraete. en de boerinne brocht te butter en d'eijers bie d'r klanten. 't Paerd wier in de schuure hestald, di koa-je in d'achterstraete in. bespraeke 't weark op 't land en de koersen, sommuhhe laeze de "Knoeier", de financiële koerier, 's Aevens hienge ze ni de soos in "De Patrijs". 't Is wè veranderd: 't ei earg hewist op [[Kursplaete]] zo vee toegespiekerde zaeken en uüzen a d'r waere. Ze bouwde vee nieuwe uuzen in "Zuid", ok wè "De Puist" benoemd. Achter d'ouwe uusjes was hin ruumte mi om de ëênkaemer uusjes te verbouwen in oal die ziestraetjes. Dus verkochte de ouwere meansen d'r uusje voo 6000 of 8000 gulden an 'n maekelaer en hienge in "Rustoord" weune. Van de jonge meansen waere d'r 'n drie'onderd op één jaer ni de Botlek hae wearke. Dat kwam deur de meehannizasie van de landbouw. D'r wier ok hependeld ni de ''Herofabriek''. Oales bie mekoare wier 't earg mee te leegstand van de uuzen. De meansen die a in [[Goes|Hoes]] of bie Péchiné of an de hróóte wehen wearkten, die wouwe wè vrom komme ni [[Kursplaete]], mè dan asjeblieft in 'n 'uur'uus. de Hemêênte wier op 'n óórzittieng van de Provincie anheraeje, a te plaeselukke tummerlui 't nie anduste, om dan mè de Christelukke weuniengbouweverêênehieng "Walchere" in te schaekelen.'t Wiere 6 hróóte koapuuzen. 't Was wè zö, da te bouwlui è om 4 uure ni [[Middelburg]] vrom hienge, wan de reize 'öórde ok bie de dagtaek. D't kwamme ok nog 18 hoedkoapere 'uuzen bie. Ze waere oalehaere hauw beweund. Sommuhhe tummermansknechs bouwden zealf d'r 'uus, 'n eihe 'uus dan ee. Dan ei-je nog de leegstand. Dï kwamme vee Duutse toeristen op of. Ok meansen uut [[Noord-Braebant|Braebant]], die a zealf sanitair en neiwue vloeren en zóóe anbrochte. Toen kwam de renovasie, of te wel verniewieng. Oal de weuningwet'uuzen van de hemêênte di a nóóit wat an hedae was voor onder'ouw, moste voo 50.000 gulden p'r stik vernieuwd óöre en van centrale verwaermieng en douches verzieje óóre. Flak nae d'n oorlog was de bouw van deze 'uuzen eiheluk revolutiebouw hewist. Nae inkele jaeren bin d'r noe 21 rékréasie'uuzen in de Voostrate, de toehepiekerde raemen bin weg en oales is opheknapt, zealfs 't vroehere hemêênt'uus of êêrder nog "pold'uus", is hlad herestaureerd in de vroehere trant. Bie Kats wier een werkhaevene an'eleid mee twee grote portaalkraenen, weer de brugelementen voo de [[Zeêlandbrugge]] wiere 'ebouwd. De drievende bok Ir. J.G. Snip zettende de verscheie elementen op d'r plekke. == Gemeênteraod == Saomenstellieng van den gemeênteraod.<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/GR_ZL.html nlverkiezingen]</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan = 2 | Partie ! colspan = 15 | Zeêtels |- ! 2026 || 2022 || 2018 ! 2014 || 2010 || 2006 ! 2002 || 1998 || 1995 |- | [[VVD]] | bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|2 || 2 | 3 || bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|2 | 2 || 3 || 2 |- | [[PRO]] ¹ | 2 || 2 || 1 | 1 || 2 || 3 | 2 || 2 || 2 |- | [[CDA]] | bgcolor="#e8e08e"|2 || 1 || bgcolor="#e8e08e"|2 | 2 || bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|3 | 4 || 4 || 4 |- | [[SGP]] | bgcolor="#e8e08e"|2 || bgcolor="#e8e08e"|2 || bgcolor="#e8e08e"|2 | 2 || bgcolor="#e8e08e"|2 || bgcolor="#e8e08e"|2 | 1 || 1 || 1 |- | Wij zijn Noord-Beveland | 1 || || | || || | || || |- | [[FVD]] | 1 || || | || || | || || |- | Hart voor Noord-Beveland | 1 || || | || || | || || |- | Noord-Bevelands Belang ² | 1 || bgcolor="#e8e08e"|4 || bgcolor="#e8e08e"|4 | 2 || 3 || 3 | 4 || 3 || 4 |- | Betrokken Noord-Beveland | || 1 || 1 | 3 || || | || || |- | [[D66]] | || 1 || 1 | || || | || || |- ! Totaol ! 13 || 13 || 13 ! 13 || 13 || 13 ! 13 || 13 || 13 |- ! Coalitie ! 7 || 8 || 8 ! || 8 || 8 ! || || |- ! Opkomst ! 63% || 59% || 63% ! 61% || 61% || 62% ! 64% || 67% || 63% |} ¹ 1995-2018: alleêne PvdA ² 1995: Gemeentebelangen Noord-Beveland (2) en Kiesvereniging Noord-Beveland (2) == Burhemeêsters == Burhemeêsters van Noôrd-Beveland.<ref>[https://www.geni.com/projects/Burgemeesters-prov-ZEELAND/8576 Geni]</ref> {|class=wikitable |- ! Tied !! Naem !! Partie !! Biezonderheên |- | 1995 - 2001 || Rinus Everaers || [[VVD]] || |- | 2001 - 2008 || Cees van Liere || VVD || waernemend toet 2002 |- | 2008 - 2014 || Henny van Kooten || [[SGP]] || |- | 2014 - 2015 || Marcel Fränzel || [[D66]] || waernemend |- | 2015 - 2018 || Marcel Delhez || VVD || |- | 2018 - 2019 || Letty Demmers-van der Geest || D66 || waernemend |- | 2019 - noe || [[Loes Meeuwisse]] || VVD || |- |} == Trivia == * Noôrd-Beveland stoôt op plekke 279 van vuulste lucht van Nederland.<ref>[https://www.ad.nl/binnenland/schiedam-en-rijswijk-ademen-de-meest-vervuilde-lucht-in-hoe-schoon-is-jouw-gemeente~a86b802d/ AD]</ref> == Zie ok == * [[Lieste mee 'oôgste gebouwen op Noôrd-Beveland]] * [[Noôrd-Bevelands volkslied]] == Noôten == <references/> ==Lienks nae buten== * [https://www.noord-beveland.nl Gemeênte] * [https://web.archive.org/web/20231116070950/https://www.plaatsengids.nl/noord-beveland Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/gemeente/noord-beveland/ AlleCijfers] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Panorama_Landschap_-_Bevelanden Panorama Landschap] {{Navigatie gemeênte Noord-Beveland}} {{ProvincieZeêland}} [[Categorie:Noôrd-Beveland| ]] [[Categorie:Streek in Nederland]] [[Categorie:Eiland in Zeêland]] 9b4q0dv18ptbtu7tq4626qhkntb0ge4 182976 182975 2026-09-14T14:18:57Z Veeders 16276 /* Gemeênteraod */ 182976 wikitext text/x-wiki {{Gemeênte3 |naam = Noord-Beveland |dialect1 = Noôrd-Bevelands |naam1 = Noôrd-Beveland |dialect2 = |naam2 = |vlag = Noord-Beveland vlag.svg |wapen = Coat of arms of Noord-Beveland.svg |locatie = NL - locator map municipality code GM1695 (2016).png |kaart = Gem-Noord-Beveland-OpenTopo.jpg |land = Nederland |provincie = Zeêland |waterschap = Scheldestroômen |streek1 = Noôrd-Beveland |streek2 = |hoofdplaats = Wissekaerke |oppervlakte = 122 |oppervlakte1 = 86 |oppervlakte2 = 36 |inwoners = 8.000 |datum = 2025 |dichtheid = 94 |graden = {{Koord|51|35|N|3|44|L}} }} [[Plaetje:Kats, de Nederlands Hervormde kerk RM23772 foto5 2015-05-30 10.35.jpg|thumb|Ervormde kerke in [[Kats]]]] [[Plaetje:Wissenkerke molen Landzigt.jpg|thumb|Meule van Wissekaerke]] [[Plaetje:Noord-Beveland.jpg|thumb|Noôrd-Beveland vanuut de locht]] [[Plaetje:Zeelandbrug.jpg|thumb|De [[Zeêlandbrugge]]]] '''Noôrd-Beveland''', ok wel '''Noord-Beveland''' is 'n eiland en gewezen [[gemeênte]] in de provincie [[Zeêland]]. Ze leit tussen de [[Oôsterschelde]] (ok gewoon ''Schelde'' genoemd) in 't noôrden en 't [[Veerse Meer]] in 't zujen. Mee [[Schouwen-Duveland]] is 't verbonde deur de [[Oôsterscheldekering|Sturmvloedkeêrienge]] en de [[Zeêlandbrugge]], mee [[Walcheren]] deur de [[Veersegatdam]] en mee [[Zuud-Beveland]] deur de [[Zandkreêkdam]]. De gemeênte ao 8.000 inweuners op 86 km² land; daemee is Noôrd-Beveland 'n vreêd dunbevolkt gebied. 'Esproke wor ier 't [[Noôrd-Bevelands]]. Belangrieke wehen binne [[N57]], [[N255]] en [[N256]]. 'Oôgste duun is 10,4 meter. == Plekken == {| class=wikitable |- | [[Plaetje:BAG woonplaatsen - Gemeente Noord-Beveland.png|links|kaderloos]] | * [[Geersdiek]] * [[Kamperland]] * [[Kats]] * [[Kortjeen]] (stad) * [[Kursplaete]] * [[Wissekerke]] |} == Geschiedenisse == In de oud'eid stoeng d'r bie Kursplaete 'n Romeinsen [[tempel]] t'r eêre van de [[Kelten|Keltische]] godinne [[Nehalennia]], die-a deu de Romeinen overgenomen was. In [[1970]] eit 'n visser [[votiefsteên]]en uut deêzen tempel opgevist. Daerrond eit 'n durpje gelegen dat-a ''[[Ganuenta]]'' genoemd wier. An 't end van de derde eêuwe rocht 't gebied verlaeten deurdat 't steês meer overstroômde en deur de invallen van de [[Germaonen]]. Vanaf de [[achtste eêuwe]] kwaemen de eerste kolonisten weêr nae 't eiland, die-an eêrst op [[vliedberg]]en weunden, mae nae de sturmvloed van [[1014]] [[diek]]en goengen anleie. Nae nog 'n vloed, in [[1134]], wier eêl 't eiland bediekt. De [[Felixvloed]] van [[1530]] en de [[Elisabethsvloed (1532)|Elisabethsvloed]] van [[1532]] vaegden achtereên eêl 't eiland mee zien bevolkienge weg. Pas vanaf 't end van de [[zestiende eêuwe]] wier 't eiland weer lanksaeman ingepolderd en in de [[zeventiende eêuwe]] kwaeme d'r nieuwe beweuners naer 't eiland, niet alleêne uut Zeêland, maer uut eêl zuud- en west-Nederland en zelfs uut de [[België|zudelike Nederlanden]] en [[Frankriek]]. Dat waeren voral eirebeiers die-an nae 't inpolderen as boer in de polder goengen weune. In [[1941]] wiere de gemeêntes Kursplaete en Kats an Kortjeen toegevoegd. In [[1997]] volgde saemevoegienge van Kortjeen en Wissekerke toet Noôrd-Beveland. ==Weatersnoodramp== Ieronger 't verslag van de [[De Ramp van 1953|Weatersnoodramp]] op Noôrd-Beveland, verteld deu de diekgraef van de polders Oud en Nieuw Noord-Beveland. Op [[31 jannewari]] [[1953]] was t'r 'n spriéngvloed saemen meej'n Noordwester sturm. As diekgraef ha ik 'n uutnóódehienge hekreehe voo d'openienge van 't nieuwe hemêêntuus van [[Kurtjeen]]. Toen a'k mee m'n auto rond viere langs de weg nae de steiher van de veerboot ree, zah'k dat'n dam noh onder waeter stong en 't most eiheluk lêêg waeter weeze. Dat stong m'n nie an! De fêêstelukke openienge van 't gemêêntuus wier hedae deu de Commèsarus van de Konehinne [[Guus de Casembroot|Jhr. de Casembroot]]. Die is nog bieties weg kunnen hae. De biejêênkomste was in 't gemêêntuus nog volop gaende, toen a'k deu m'n waeterbouwkunduhhe, Sinke, wier hewaerschuwd, dat 't waeter in d'[[Oôsterschelde]] buutenheweun oahe stong. Ik gaf dat deu an de burhemêêster, mè die zag d'r nog gin hevaer in. 't Stuitje laeter de waeterbouwkunduhhe m'n wee op en ie zei dat 't waeter nog oaltied steeg. Dat è'k voo de twidde kêêr tehen de burhemêêster verteald en ik è d'ri ok hezeid, da'k weg gieng nae Colijn. Mee persenêêl van de polder è m'n oale coupures mee te schotbalken ofgesloote. 't Waeter kwam a onder de schotbalken deu. 'k È derect Kas en Kurtjeen ophebeald om de kearkklokke te laete luujen. êl Kursplaete kwam nae de coupure van de koaje kieke. Op 'n zeker oahenblik behon ''de Stenen Beer'' tussen twi riebaenen te wankelen. Toen è'k de meansen toeheroope, da se d'r wat an moste doewe. D'r kwam 'n buutenheweune aksie tot stand en wier „de stenen beer" zö hoed meuheluk verstearkt. Kursplaete bleef zodoende hespaerd, mèr ok de polders Oud en Nieuw Nor-Beveland. Op zondag [[1 feberwari|1 febrewarie]] wiere de nóóduhhe verstearkiengen anhebrocht bie die ofschuuviengen die a ontstae waere deu 't ovérslaende waeter. Ok wiere de meansen die a in de Kasse-, Anna- en Óóstpolder weunde mee foeibóóten weggehaele. Deze meansen waere deu m'n vrouwe zö lang meuheluk hewaerschuwd deu de tillefon. Zodoende konne ze herèd óóre. 'n Boer en boerinne in d' Óóstpolder die in de opkaemer laehe te slaepen, wiere verrast deu 't oalmè oaher kommende water. Meej 'n zakmes ei boer De Dreu toen 'n hat gemaekt in de zolder wir a se deu konne. De volhenden ochen konne ze ok herèd óóre. Ok vee oare meansen è d'r eihe op zolder in veilugheid kunne stelle. Bie Kasseveer bin toen ealf meansen verdronke, omda d'uusjes in mekoare waere hezakt. Op Kurtjeen bin toen nog 38 meansen verdronke en stong 't éêle durp onder waeter mee oale ellende van dien. De volhende daehen kwaeme d'r vliegtuuhen eeten en hoed (wir a hebrek an was) droppe, d'ulpverlêênieng was buutenheweun. ==Veranderiengen== D'r is vee veranderd buuten d'ouwen tied verheleeke mee vroeher. Ok op d'oeven. 't Gae noe oal mee mesienen en trekkers, oales is hemoderniseerd. Ok in'uus. De boeren eete noe bróód van d'n bakker, di óór nie mi zealf hebakke, di óór nie mi hekaernd, nie mi heslacht en z'è naehenoeg hin mealkkoeien mi. Wè beestjes (jong vee) om de weijen en 's winters op stal. Nog oaltied hae t'n boer, die a op'ouwt mee boeren (die gaat rentenieren) op 't durp weune. Di è bienae oal die meansen 'n móói 'uus, 'n bunhalow of villa zeahe ze noe. 'n Eihe 'uus of nog van d'ouwers, 't êêne wat hróóter as 't andere, ka-je nog vee vinde 'ier. Behalve die in d' earm'uusjes weunde van de kearke,'uusjes van de diakonie. Die earm'uusjes bin d'r op [[Kursplaete]] nie mi. Wè bejaerde weunienkjes. In de hróóte 'uuzen in de Voostraete oa-je 'n vookaeme, 'n alcoof, 'n achterkaemer, 'n binnenplaese en dan los de keuken. Dat was oaltied nie êênder. 't Eanden de lange hank (gang) was ok wè 's de keuken an bie bebouwd. In de hank kwaem d'n trap uut. Boven oa-je 'n paer kaemertjes an de voorkan(g)t en de droagzolder voor de waste d'r achter, en overl schuufraemen. Achter de keuken was 'n waskot, di kwaem oale weeke de wearkster op maendag de waste doewe. Buuten oa-je dan 't sekreet nog (mê mêêstentied zeide ze 't uusje, laeter: „Ik hae 's ni achter". Achter 't uusje lag d'n bleik en d'ovenieruhhe (groentetuin) en 'n ouwe schuure mee 'n paerekribbe, bocht en 'n plokke (ruif). 'Saeterdags kwam de jonge boer en z'n vrouwe 's middegs mee 't herijtje ni 't durp, mee te butterkurf (hengselmand) en d'eijers. De boer spanden uut in de Voostraete. en de boerinne brocht te butter en d'eijers bie d'r klanten. 't Paerd wier in de schuure hestald, di koa-je in d'achterstraete in. bespraeke 't weark op 't land en de koersen, sommuhhe laeze de "Knoeier", de financiële koerier, 's Aevens hienge ze ni de soos in "De Patrijs". 't Is wè veranderd: 't ei earg hewist op [[Kursplaete]] zo vee toegespiekerde zaeken en uüzen a d'r waere. Ze bouwde vee nieuwe uuzen in "Zuid", ok wè "De Puist" benoemd. Achter d'ouwe uusjes was hin ruumte mi om de ëênkaemer uusjes te verbouwen in oal die ziestraetjes. Dus verkochte de ouwere meansen d'r uusje voo 6000 of 8000 gulden an 'n maekelaer en hienge in "Rustoord" weune. Van de jonge meansen waere d'r 'n drie'onderd op één jaer ni de Botlek hae wearke. Dat kwam deur de meehannizasie van de landbouw. D'r wier ok hependeld ni de ''Herofabriek''. Oales bie mekoare wier 't earg mee te leegstand van de uuzen. De meansen die a in [[Goes|Hoes]] of bie Péchiné of an de hróóte wehen wearkten, die wouwe wè vrom komme ni [[Kursplaete]], mè dan asjeblieft in 'n 'uur'uus. de Hemêênte wier op 'n óórzittieng van de Provincie anheraeje, a te plaeselukke tummerlui 't nie anduste, om dan mè de Christelukke weuniengbouweverêênehieng "Walchere" in te schaekelen.'t Wiere 6 hróóte koapuuzen. 't Was wè zö, da te bouwlui è om 4 uure ni [[Middelburg]] vrom hienge, wan de reize 'öórde ok bie de dagtaek. D't kwamme ok nog 18 hoedkoapere 'uuzen bie. Ze waere oalehaere hauw beweund. Sommuhhe tummermansknechs bouwden zealf d'r 'uus, 'n eihe 'uus dan ee. Dan ei-je nog de leegstand. Dï kwamme vee Duutse toeristen op of. Ok meansen uut [[Noord-Braebant|Braebant]], die a zealf sanitair en neiwue vloeren en zóóe anbrochte. Toen kwam de renovasie, of te wel verniewieng. Oal de weuningwet'uuzen van de hemêênte di a nóóit wat an hedae was voor onder'ouw, moste voo 50.000 gulden p'r stik vernieuwd óöre en van centrale verwaermieng en douches verzieje óóre. Flak nae d'n oorlog was de bouw van deze 'uuzen eiheluk revolutiebouw hewist. Nae inkele jaeren bin d'r noe 21 rékréasie'uuzen in de Voostrate, de toehepiekerde raemen bin weg en oales is opheknapt, zealfs 't vroehere hemêênt'uus of êêrder nog "pold'uus", is hlad herestaureerd in de vroehere trant. Bie Kats wier een werkhaevene an'eleid mee twee grote portaalkraenen, weer de brugelementen voo de [[Zeêlandbrugge]] wiere 'ebouwd. De drievende bok Ir. J.G. Snip zettende de verscheie elementen op d'r plekke. == Gemeênteraod == Saomenstellieng van den gemeênteraod.<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/GR_ZL.html nlverkiezingen]</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan = 2 | Partie ! colspan = 15 | Zeêtels |- ! 2026 || 2022 || 2018 ! 2014 || 2010 || 2006 ! 2002 || 1998 || 1995 |- | [[VVD]] | bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|2 || 2 | bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|2 | 2 || 3 || 2 |- | [[PRO]] ¹ | 2 || 2 || 1 | 1 || 2 || 3 | 2 || 2 || 2 |- | [[CDA]] | bgcolor="#e8e08e"|2 || 1 || bgcolor="#e8e08e"|2 | bgcolor="#e8e08e"|2 || bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|3 | 4 || 4 || 4 |- | [[SGP]] | bgcolor="#e8e08e"|2 || bgcolor="#e8e08e"|2 || bgcolor="#e8e08e"|2 | bgcolor="#e8e08e"|2 || bgcolor="#e8e08e"|2 || bgcolor="#e8e08e"|2 | 1 || 1 || 1 |- | Wij zijn Noord-Beveland | 1 || || | || || | || || |- | [[FVD]] | 1 || || | || || | || || |- | Hart voor Noord-Beveland | 1 || || | || || | || || |- | Noord-Bevelands Belang ² | 1 || bgcolor="#e8e08e"|4 || bgcolor="#e8e08e"|4 | 2 || 3 || 3 | 4 || 3 || 4 |- | Betrokken Noord-Beveland | || 1 || 1 | 3 || || | || || |- | [[D66]] | || 1 || 1 | || || | || || |- ! Totaol ! 13 || 13 || 13 ! 13 || 13 || 13 ! 13 || 13 || 13 |- ! Coalitie ! 7 || 8 || 8 ! 7 || 8 || 8 ! || || |- ! Opkomst ! 63% || 59% || 63% ! 61% || 61% || 62% ! 64% || 67% || 63% |} ¹ 1995-2018: alleêne PvdA ² 1995: Gemeentebelangen Noord-Beveland (2) en Kiesvereniging Noord-Beveland (2) == Burhemeêsters == Burhemeêsters van Noôrd-Beveland.<ref>[https://www.geni.com/projects/Burgemeesters-prov-ZEELAND/8576 Geni]</ref> {|class=wikitable |- ! Tied !! Naem !! Partie !! Biezonderheên |- | 1995 - 2001 || Rinus Everaers || [[VVD]] || |- | 2001 - 2008 || Cees van Liere || VVD || waernemend toet 2002 |- | 2008 - 2014 || Henny van Kooten || [[SGP]] || |- | 2014 - 2015 || Marcel Fränzel || [[D66]] || waernemend |- | 2015 - 2018 || Marcel Delhez || VVD || |- | 2018 - 2019 || Letty Demmers-van der Geest || D66 || waernemend |- | 2019 - noe || [[Loes Meeuwisse]] || VVD || |- |} == Trivia == * Noôrd-Beveland stoôt op plekke 279 van vuulste lucht van Nederland.<ref>[https://www.ad.nl/binnenland/schiedam-en-rijswijk-ademen-de-meest-vervuilde-lucht-in-hoe-schoon-is-jouw-gemeente~a86b802d/ AD]</ref> == Zie ok == * [[Lieste mee 'oôgste gebouwen op Noôrd-Beveland]] * [[Noôrd-Bevelands volkslied]] == Noôten == <references/> ==Lienks nae buten== * [https://www.noord-beveland.nl Gemeênte] * [https://web.archive.org/web/20231116070950/https://www.plaatsengids.nl/noord-beveland Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/gemeente/noord-beveland/ AlleCijfers] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Panorama_Landschap_-_Bevelanden Panorama Landschap] {{Navigatie gemeênte Noord-Beveland}} {{ProvincieZeêland}} [[Categorie:Noôrd-Beveland| ]] [[Categorie:Streek in Nederland]] [[Categorie:Eiland in Zeêland]] qpaipim7v5yndyrz1klbt0x93o7e3pi 0 8095 182983 161404 2026-09-14T16:43:13Z Veeders 16276 182983 wikitext text/x-wiki [[plaetje:Marx6.jpg|thumb|Karl Marx]] '''Karl Marx''' ([[Trier]], [[5 meie]] [[1818]] – [[Londen]], [[14 maerte]] [[1883]]) was een [[Duutsland|Duutse]] dienker die a belangrieke invloed ao op de (politieke) [[filosofie]], de [[economie]], de [[sociologie]] en de [[historiografie]]; 'ie was een van de grondleggers van de arbeidersbeweging en een centraole fihuur in de geschiedenisse vant [[socialisme]] en het [[communisme]]. Marx weunde en werkende in Duutsland, [[Frankriek]], [[België]], [[Nederland]] en [[Iengeland]]. As Marx' belangriekste werk wor meêsta ''Das Kapital'' (of in het Nederlands: ''Het Kapitaal'') beschouwd. Deernaest is um z'n ''Communistisch Manifest'' (mee Friedrich Engels) waereldberoemd. Opt wêrk en de dienkbeel'n van Karl Marx (en [[Friedrich Engels]]) ist [[marxisme]] 'ebaoseerd. == Lienks nae buten == * [https://www.cultureelwoordenboek.nl/filosofie/karl-marx/ Cultureel Woordenboek] * [https://www.filosofie.nl/filosofen/karl-marx/ Filosofie Magazine] * [https://historiek.net/karl-marx-grondlegger-communisme/64916/ Historiek] * [https://www.britannica.com/biography/Karl-Marx Britannica] {{DEFAULTSORT:Marx, Karl}} [[Categorie:Duutser]] [[Categorie:Econoom]] [[Categorie:Filosoof]] [[Categorie:Socioloog]] c3n47b2f8ck9v2ziy3wyvldhtj1mn7l 0 8938 182974 172514 2026-09-14T12:23:47Z Veeders 16276 182974 wikitext text/x-wiki [[Plaetje:Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (nl) Logo.svg|frameless|rechts]] De '''Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie''' (''VVD'', Nederlands: ''Volkspartij voor Vrijheid en Democratie'') is 'n Nederlandse politieke partij. Tis 'n [[liberaolisme|liberaole]] partij. De VVD is kort nae d'n oôrlog op 24 jannewari [[1948]] op'ericht deu 't saemengaen van de [[Partij van de Vrie'eid]] (PvdV) mie 't [[Comité-Oud]]. 't Reheerde van 2010 toet 2024 mie VVD'er [[Mark Rutte]] as premier. == Zeêtels Twidde Kaemer == {|class="wikitable sortable" |- ! jaer !! zeêtels !! liestetrekker <br>(= ok premier = schuin) !! reheriengs-<br>deelnaeme !! kabinet |- | 1948 || 12 * (8) || [[Pieter Oud]] || 1948-1951 / 1951-1952 || [[kabinet-Drees I]] / [[kabinet-Drees II]] |- | 1952 || 13 * (9) || Pieter Oud || || |- | 1956 || 13 (9) || Pieter Oud || || |- | 1959 || 19 || Pieter Oud || 1959-1963 || [[kabinet-De Quay]] |- | 1963 || 16 || [[Edzo Toxopeus]] || 1963-1965 || [[kabinet-Marijnen]] |- | 1967 || 17 || Edzo Toxopeus || 1967-1971 || [[kabinet-De Jong]] |- | 1971 || 16 || [[Molly Geertsema]] || 1971-1972 / 1972-1973 || [[kabinet-Biesheuvel I]] / [[kabinet-Biesheuvel II]] |- | 1972 || 22 || [[Hans Wiegel]] || || |- | 1977 || 28 || Hans Wiegel || 1977-1981 || [[kabinet-Van Agt I]] |- | 1981 || 26 || Hans Wiegel || || |- | 1982 || 36 || [[Ed Nijpels]] || 1982-1986 || [[kabinet-Lubbers I]] |- | 1986 || 27 || Ed Nijpels || 1986-1989 || [[kabinet-Lubbers II]] |- | 1989 || 22 || [[Joris Voorhoeve]] || || |- | 1994 || 31 || [[Frits Bolkestein]] || 1994-1998 || [[kabinet-Kok I]] |- | 1998 || 38 || Frits Bolkestein || 1998-2002 || [[kabinet-Kok II]] |- | 2002 || 24 || [[Hans Dijkstal]] || 2002-2003 || [[kabinet-Balkenende I]] |- | 2003 || 28 || [[Gerrit Zalm]] || 2003-2006 / 2006-2007 || [[kabinet-Balkenende II]] / [[kabinet-Balkenende III]] |- | 2006 || 22 || [[Mark Rutte]] || || |- | 2010 || 31 || ''Mark Rutte'' || 2010-2012 || [[kabinet-Rutte I]] |- | 2012 || 41 || ''Mark Rutte'' || 2012-2017 || [[kabinet-Rutte II]] |- | 2017 || 33 || ''Mark Rutte'' || 2017-2022 || [[kabinet-Rutte III]] |- | 2021 || 34 || ''Mark Rutte'' || 2022-2024 || [[kabinet-Rutte IV]] |- | 2023 || 24 || [[Dilan Yeşilgöz]] || 2024-2026 || [[kabinet-Schoof]] |- | 2025 || 22 || Dilan Yeşilgöz || 2026-noe || [[kabinet-Jetten]] |} - * omgerekend nae 150 zeêtels [[Plaetje:Zetels VVD 2017.png|thumb|400px|Zeêtelantal ''Twidde Kaemer'' van de VVD tussen 1956 en 2017]] == Zeêtels Eêste Kaemer == {|width=50% | * 1948 — 5 * (3) * 1951 — 6 * (4) * 1952 — 6 * (4) * 1955 — 6 * (4) * 1956 — 7 (4) * 1959 — 8 * 1963 — 7 * 1966 — 8 * 1969 — 8 | * 1971 — 8 * 1974 — 12 * 1977 — 15 * 1980 — 13 * 1981 — 12 * 1983 — 17 * 1986 — 16 * 1987 — 12 * 1991 — 12 | * 1995 — 23 * 1999 — 19 * 2003 — 15 * 2007 — 14 * 2011 — 16 * 2015 — 13 * 2019 — 12 * 2023 — 10 | |} - * omgerekend nae 75 zeêtels == Zeêtels Europeês Parlement == {| | * 1979 — 4 * 1984 — 5 * 1989 — 3 * 1994 — 6 * 1999 — 6 * 2004 — 4 * 2009 — 3 * 2014 — 3 * 2019 — 5 (4) * 2024 — 4 |} == Partijleiders == [[Plaetje:Pieter Oud.jpg|thumb|Pieter Oud]] # [[Pieter Oud]] (1948–1963) # [[Edzo Toxopeus]] (1963–1969) # [[Molly Geertsema]] (1969–1971) # [[Hans Wiegel]] (1971–1982) # [[Ed Nijpels]] (1982–1986) # [[Rudolf de Korte]] (1986) # [[Joris Voorhoeve]] (1986–1990) # [[Frits Bolkestein]] (1990–1998) # [[Hans Dijkstal]] (1998–2002) # [[Gerrit Zalm]] (2002–2004) # [[Jozias van Aartsen]] (2004–2006) # vacant - fraoctieveuzitter TK [[Willibrord van Beek]] (2006) # [[Mark Rutte]] (2006–2023) # [[Dilan Yeşilgöz]] (2023–noe) == Leden == * 1948 — 22.175 * 1959 — 35.000 * 1970 — 38.000 * 1980 — 85.881 * 1990 — 59.074 * 2000 — 48.092 * 2010 — 36.371 * 2020 — 23.907 * 2025 — 20.902 == Lienks nae buten == * [https://www.vvd.nl/ Webstek VVD] * [https://www.parlement.com/id/vh8lnhrouwxy/volkspartij_voor_vrijheid_en_democratie Parlement.com] * [https://www.rug.nl/research/dnpp/politieke-partijen/vvd/ DNPP] * [https://npokennis.nl/longread/7508/wat-is-de-vvd NPO Kennis] * [https://historiek.net/geschiedenis-vvd-volkspartij-vrijheid-democratie/2996/ Historiek] {{Politieke partijen in Nederland}} [[Categorie:VVD-politicus|*]] ab2lmlifhlmh0yp9f7f7g4k93aa5obj 182978 182974 2026-09-14T14:39:52Z Veeders 16276 182978 wikitext text/x-wiki [[Plaetje:Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (nl) Logo.svg|frameless|rechts]] De '''Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie''' (''VVD'', Nederlands: ''Volkspartij voor Vrijheid en Democratie'') is 'n Nederlandse politieke partij. Tis 'n [[liberaolisme|liberaole]] partij. De VVD is kort nae d'n oôrlog op 24 jannewari [[1948]] op'ericht deu 't saemengaen van de [[Partij van de Vrie'eid]] (PvdV) mie 't [[Comité-Oud]]. 't Reheerde van 2010 toet 2024 mie [[Mark Rutte]] as eêste VVD-premier. == Zeêtels Twidde Kaemer == {|class="wikitable sortable" |- ! jaer !! zeêtels !! liestetrekker <br>(= ok premier = schuin) !! reheriengs-<br>deelnaeme !! kabinet |- | 1948 || 12 * (8) || [[Pieter Oud]] || 1948-1951 / 1951-1952 || [[kabinet-Drees I]] / [[kabinet-Drees II]] |- | 1952 || 13 * (9) || Pieter Oud || || |- | 1956 || 13 (9) || Pieter Oud || || |- | 1959 || 19 || Pieter Oud || 1959-1963 || [[kabinet-De Quay]] |- | 1963 || 16 || [[Edzo Toxopeus]] || 1963-1965 || [[kabinet-Marijnen]] |- | 1967 || 17 || Edzo Toxopeus || 1967-1971 || [[kabinet-De Jong]] |- | 1971 || 16 || [[Molly Geertsema]] || 1971-1972 / 1972-1973 || [[kabinet-Biesheuvel I]] / [[kabinet-Biesheuvel II]] |- | 1972 || 22 || [[Hans Wiegel]] || || |- | 1977 || 28 || Hans Wiegel || 1977-1981 || [[kabinet-Van Agt I]] |- | 1981 || 26 || Hans Wiegel || || |- | 1982 || 36 || [[Ed Nijpels]] || 1982-1986 || [[kabinet-Lubbers I]] |- | 1986 || 27 || Ed Nijpels || 1986-1989 || [[kabinet-Lubbers II]] |- | 1989 || 22 || [[Joris Voorhoeve]] || || |- | 1994 || 31 || [[Frits Bolkestein]] || 1994-1998 || [[kabinet-Kok I]] |- | 1998 || 38 || Frits Bolkestein || 1998-2002 || [[kabinet-Kok II]] |- | 2002 || 24 || [[Hans Dijkstal]] || 2002-2003 || [[kabinet-Balkenende I]] |- | 2003 || 28 || [[Gerrit Zalm]] || 2003-2006 / 2006-2007 || [[kabinet-Balkenende II]] / [[kabinet-Balkenende III]] |- | 2006 || 22 || [[Mark Rutte]] || || |- | 2010 || 31 || ''Mark Rutte'' || 2010-2012 || [[kabinet-Rutte I]] |- | 2012 || 41 || ''Mark Rutte'' || 2012-2017 || [[kabinet-Rutte II]] |- | 2017 || 33 || ''Mark Rutte'' || 2017-2022 || [[kabinet-Rutte III]] |- | 2021 || 34 || ''Mark Rutte'' || 2022-2024 || [[kabinet-Rutte IV]] |- | 2023 || 24 || [[Dilan Yeşilgöz]] || 2024-2026 || [[kabinet-Schoof]] |- | 2025 || 22 || Dilan Yeşilgöz || 2026-noe || [[kabinet-Jetten]] |} - * omgerekend nae 150 zeêtels [[Plaetje:Zetels VVD 2017.png|thumb|400px|Zeêtelantal ''Twidde Kaemer'' van de VVD tussen 1956 en 2017]] == Zeêtels Eêste Kaemer == {|width=50% | * 1948 — 5 * (3) * 1951 — 6 * (4) * 1952 — 6 * (4) * 1955 — 6 * (4) * 1956 — 7 (4) * 1959 — 8 * 1963 — 7 * 1966 — 8 * 1969 — 8 | * 1971 — 8 * 1974 — 12 * 1977 — 15 * 1980 — 13 * 1981 — 12 * 1983 — 17 * 1986 — 16 * 1987 — 12 * 1991 — 12 | * 1995 — 23 * 1999 — 19 * 2003 — 15 * 2007 — 14 * 2011 — 16 * 2015 — 13 * 2019 — 12 * 2023 — 10 | |} - * omgerekend nae 75 zeêtels == Zeêtels Europeês Parlement == {| | * 1979 — 4 * 1984 — 5 * 1989 — 3 * 1994 — 6 * 1999 — 6 * 2004 — 4 * 2009 — 3 * 2014 — 3 * 2019 — 5 (4) * 2024 — 4 |} == Partijleiders == [[Plaetje:Pieter Oud.jpg|thumb|Pieter Oud]] # [[Pieter Oud]] (1948–1963) # [[Edzo Toxopeus]] (1963–1969) # [[Molly Geertsema]] (1969–1971) # [[Hans Wiegel]] (1971–1982) # [[Ed Nijpels]] (1982–1986) # [[Rudolf de Korte]] (1986) # [[Joris Voorhoeve]] (1986–1990) # [[Frits Bolkestein]] (1990–1998) # [[Hans Dijkstal]] (1998–2002) # [[Gerrit Zalm]] (2002–2004) # [[Jozias van Aartsen]] (2004–2006) # vacant - fraoctieveuzitter TK [[Willibrord van Beek]] (2006) # [[Mark Rutte]] (2006–2023) # [[Dilan Yeşilgöz]] (2023–noe) == Leden == * 1948 — 22.175 * 1959 — 35.000 * 1970 — 38.000 * 1980 — 85.881 * 1990 — 59.074 * 2000 — 48.092 * 2010 — 36.371 * 2020 — 23.907 * 2025 — 20.902 == Lienks nae buten == * [https://www.vvd.nl/ Webstek VVD] * [https://www.parlement.com/id/vh8lnhrouwxy/volkspartij_voor_vrijheid_en_democratie Parlement.com] * [https://www.rug.nl/research/dnpp/politieke-partijen/vvd/ DNPP] * [https://npokennis.nl/longread/7508/wat-is-de-vvd NPO Kennis] * [https://historiek.net/geschiedenis-vvd-volkspartij-vrijheid-democratie/2996/ Historiek] {{Politieke partijen in Nederland}} [[Categorie:VVD-politicus|*]] rt1uyijb5bgjj2woneclr6b5u0w0ubd 0 8940 182982 177234 2026-09-14T16:42:09Z Veeders 16276 182982 wikitext text/x-wiki [[plaetje:Lage der kreisfreien Stadt Trier in Deutschland.PNG|thumb|Lihhieng]] '''Trier''' is een stad in den Duutse deêlstaet [[Rheinland-Pfalz]] mie 105.000 inweuners (2026). Den stad leit an den [[Moezel]] nie varde van den hrens mie [[Luxemburg (land)|Luxemburg]] en noôrdelijk van den [[Hunsrück]]. De [[Romeinen]] bin d'r gewist en un ehn veêle diengen achtergelaoten. Trier ei 3 groôte kerreken en is een [[bisdom]]. Vroehere naem was Agusta Treverorum en was den 'oôdstad vant [[Romeinse Riek|West-Romeinse Riek]]. == Bekende inweuners == * [[Karl Marx]], econoom en filosoof == Lienks nae buten == * [https://www.trier.de/ Trier] * [https://www.britannica.com/place/Trier-Germany Britannica] * [https://historiek.net/porta-nigra-trier-geschiedenis/131077/ Historiek] * [https://citypopulation.de/de/germany/cities/rheinlandpfalz/?cityid=5191 City Population] * Lihhieng: {{Koord|49|46|N|6|39|L}} <Gallery> Trier Porta Nigra BW 1.JPG|Noardkante van de Porta Nigra Trier BW 2013-04-14 15-59-54.JPG|Dom van Trier Trier, Sint-Matthiasabdi - Afbeelding 176-2.jpg|Abdieje Sint Matthias </Gallery> [[Categorie:Stad in Duutsland]] [[Categorie:Rheinland-Pfalz]] 901uu2psx262mloj2x3ds26joqnxcas 182984 182982 2026-09-14T16:43:54Z Veeders 16276 182984 wikitext text/x-wiki [[plaetje:Lage der kreisfreien Stadt Trier in Deutschland.PNG|thumb|Lihhieng]] '''Trier''' is een stad in den Duutse deêlstaet [[Rheinland-Pfalz]] mie 105.000 inweuners (2026). Den stad leit an den [[Moezel]] nie varde van den hrens mie [[Luxemburg (land)|Luxemburg]] en noôrdelijk van den [[Hunsrück]]. De [[Romeinen]] bin d'r gewist en un ehn veêle diengen achtergelaoten. Trier ei 3 groôte kerreken en is een [[bisdom]]. Vroehere naem was Agusta Treverorum en was den 'oôdstad vant [[Romeinse Riek|West-Romeinse Riek]]. == Bekende inweuners == * [[Karl Marx]], econoom en filosoof == Lienks nae buten == * [https://www.trier.de/ Trier] * [https://www.britannica.com/place/Trier-Germany Britannica] * [https://historiek.net/porta-nigra-trier-geschiedenis/131077/ Historiek] * [https://citypopulation.de/de/germany/cities/rheinlandpfalz/?cityid=5191 City Population] * Lihhieng: {{Koord|49|46|N|6|39|L}} <Gallery> Trier Porta Nigra BW 1.JPG|Noardkante van den Porta Nigra Trier BW 2013-04-14 15-59-54.JPG|Dom van Trier Trier, Sint-Matthiasabdi - Afbeelding 176-2.jpg|Abdieje Sint Matthias </Gallery> [[Categorie:Stad in Duutsland]] [[Categorie:Rheinland-Pfalz]] 9gj5ws3ju9ib63zg98mwucpw0h0c3sl 0 15205 183007 176783 2026-09-14T20:53:19Z Sj 1039 -spam 183007 wikitext text/x-wiki {{DEFAULTSORT:Woodard, David}} [[Categorie:Amerikaon]] [[Categorie:Componist]] [[Categorie:Muzikant]] [[Categorie:Schriever]] s0p5sdhsqmwsnjh3r7e19gcm39d2clb 183008 183007 2026-09-15T06:25:44Z Veeders 16276 183008 wikitext text/x-wiki [[plaetje:David Woodard in 2020.jpg|kaderloos|rechts]] '''David Woodard''' ([[Santa Barbara]] ([[California]]), 6 april [[1964]]) is een [[Vereênigde Staeten|Amerikaons]] direhent, componist en schriever. == Lienks nae buten == * [https://lccn.loc.gov/no2011174082 Library of Congress] {{DEFAULTSORT:Woodard, David}} [[Categorie:Amerikaon]] [[Categorie:Componist]] [[Categorie:Muzikant]] [[Categorie:Schriever]] 58r5fxlb6zhu48ty9tzur8d81trdjde 0 15536 183003 182890 2026-09-14T18:05:16Z Veeders 16276 183003 wikitext text/x-wiki {{etalage}} {{Regio |naem = Baden-Württemberg |regio = deêlstaet |vlagge = Flag of Baden-Württemberg.svg |waepen = Greater coat of arms of Baden-Württemberg.svg |kaerte = Locator map Baden-Württemberg in Germany.svg |kaerte1 = Reliefkarte Baden-Württemberg.png |land = Duutsland |oôdstad = Stuttgart |oppervlak = 35.748 <ref name="CP">[https://citypopulation.de/de/germany/cities/badenwurttemberg/?admid=331 City Population]</ref> |inweuners = 11.239.000 <ref name="CP"/> |jaer = 2026 |dichteid = 314 }} [[Plaetje:BudS - Baden-Württemberg Topo.jpg|250px|thumb|<center>Kaerte</center>]] '''Baden-Württemberg''', offisjeel '''Land Baden-Württemberg''', ([[Aelemannisch]]: ''Baade-Wiirdebäärg'', [[Zwaobisch]]: ''Badâ-Wirdâberg'', [[Paltsisch]]: ''Bade-Wirddeberg'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]]. Den 'oôdstad is [[Stuttgart]]. D'r weune 11,2 meljoen mins'n (2026) op een oppervlak van 35,7 duuzend km² (314 inw./km²). Tis den dorde hroôtste deêlstaet, zowel in oppervlak as wat betreft bevolkienge. Sins 25 april [[1952]] is Baden-Württemberg een deêlstaet van Duutsland. Baden-Württemberg hrenst int noôrdwessen an den deêlstaet [[Rheinland-Pfalz]], int noôrden an den deêlstaet [[Hessen]], int oôsten an den deêlstaet [[Bayern]], int zuuden an [[Zwitserland]] en int wessen an [[Frankriek]]. {| class="wikitable" |- | {| class="wikitable" |- ! colspan=2 | Bevolkienge |- ! Jaer || Inweuners |- | 1900 || 4,1 meljoen |- | 1950 || 6,4 meljoen |- | 1975 || 9,2 meljoen |- | 2000 || 10,5 meljoen |- | 2026 || 11,2 meljoen |- |} | {| class="wikitable" |- ! colspan=3 | Gemiddelde temperatuur ¹ |- ! Seizoen || Maximum || Minimum |- | Winter || 4°C || -2°C |- | Lente || 14°C || 4°C |- | Zeumer || 23°C || 12°C |- | 'Erfst || 14°C || 5°C |- | colspan=3 | 1700 uure zunne per jaer |- | colspan=3 | ¹ in Stuttgart |} |} D'r binne 31% [[kattelieken]] (2021), 26% [[lutheraonen]] (2021) en 7% [[moslims]] (2018). Streêktaelen binne [[Alemannisch]] in 't wessen en zuuden en [[Zwaobisch]] in 't midden en oôsten. Fraonkische streêktaelen worren 'esproke in 't noôrden, bevobbeld [[Paltsisch]] in 't noôrdwessen. Tis ien van de riekste deêlstaeten van Duutsland. 't BBP bedraegt 573 miljard euro (2022), de staetsschuld is 60 miljard euro 'oôg (2021) en 4% van de bevolkieng is werkloôs (2023). Hroôte bedrieven binne [[Bosch]], [[Daimler Truck]], [[Mercedes-Benz]] en [[Porsche]]. == Geschiedenisse == 't Gebied bestond toet [[1918]] uut de staeten Groôt'ertogdom Baden, Konienkriek Württemberg en de [[Prusen|Prusische]] Hohenzollernsche Lande, daernae toet [[1945]] uut Baden, Württemberg en 'n stukje Prusen. Nae d'n [[Twidde Waereldoôrlog]] was 't gebied van 1945 toet 1949 bezet deu de geallieerd'n. 't Was verdeêld in Baden en Württemberg-Hohenzollern (beide bezet deu Frankriek) en Württemberg-Baden (bezet deu de [[Vereênigde Staeten]]). In [[1949]] wierren deêze gebied'n deêl van den in dat jaer operichte Bonsrippebliek Duutsland en in 1952 as den deêlstaet Baden-Württemberg. == Landschap == Baden-Württemberg bestaet voo 45% uut landbouw en 39% uut bos. Middelgebergtes binne 't [[Zwarte Woud]] (''Schwarzwald'') in 't wessen, de [[Zwaobische Alb]] (''Zwäbische Alb'') in 't oôsten en 't [[Odenwald]] (leit groôtendeêls in [[Hessen]]) in 't noôrden. 'Oôgste berg van 't Zwarte Woud is de Feldberg (1494 meter, ok 'oôgste berg van Baden-Württemberg), 'oôgste berg van de Zwaobische Alb is de Lemberg (1016 meter) en 'oôgste berg van 't Odenwald de Katzenbuckel (627 meter, vlakbie Hessen). In 't zuudoôsten leit de streêk [[Oberschwaben]] mie as 'oôgste berg de Schwarzer Grat (1119 meter) <ref>De Schwarzer Grat is 'n uutloôper van 't [[Allgäu]]-gebergte.</ref> op de grens mie [[Beieren]] (Oberschwaben leit deêls ok in deêze deêlstaet). De [[Donau]] ontspriengt bei [[Donaueschingen]] en de [[Neckar]] stroômt van zuud nae noôrd deu 't midden van Baden-Württemberg. De [[Rijn]] (''Rhein'') vormt in 't wessen de grens mie Frankriek <ref>De Franse stad [[Straetsburg]] leit juust an d'n overkant.</ref> en in 't zuuden de grens mie Zwitserland.<ref>Uutgezonderd de Zwitserse stad [[Schaffhausen]] en omgevieng, die boven de Rien liggen. De Zwitserse stad [[Basel]] leit deêls an d'n overkant in 't uuterste zuudwessen en de Duutse stad [[Konstanz]] leit onger de Rien.</ref> 't [[Bodenmeêr]] (''Bodensee'') leit in 't zuudoôsten en vormt dae de grens mie Zwitserland. De [[Main]] vormt in 't noôrdoôsten ongeveêr de grens mie Hessen en Beieren en de [[Iller]] vormt in 't zuudoôsten deêls de grens mie Beieren. == Steê == Bekende steê binne (2026): {| class="wikitable" |- | {| class="wikitable sortable" ! Hroôtste steê !! Inweuners |- | [[Stuttgart]] || 609.000 |- | [[Mannheim]] || 320.000 |- | [[Karlsruhe]] || 309.000 |- | [[Freiburg im Breisgau]] || 238.000 |- | [[Heidelberg]] || 156.000 |- | [[Pforzheim]] || 134.000 |- | [[Heilbronn]] || 133.000 |- | [[Ulm]] || 130.000 |- | [[Reutlingen]] || 119.000 |- | [[Esslingen am Neckar]] || 95.000 |- | [[Ludwigsburg]] || 93.000 |- | [[Tübingen]] || 93.000 |} | {| class="wikitable sortable" ! Aore steê !! Inweuners |- | [[Konstanz]] || 87.000 |- | [[Friedrichshafen]] || 63.000 |- | [[Baden-Baden]] || 57.000 |- | [[Ravensburg]] || 51.000 |- | [[Schwäbisch Hall]] || 43.000 |- | [[Kehl]] || 40.000 |- | [[Weil am Rhein]] || 32.000 |- | [[Donaueschingen]] || 22.000 |- | [[Hockenheim]] || 22.000 |- | [[Sigmaringen]] || 17.000 |- | [[Breisach am Rhein]] || 17.000 |- | [[Meersburg]] || 6.000 |} |} == Indeêlieng == Baden-Württemberg bestaet bestierlijk uut 4 gebied'n (''Regierungsbezirke''), 12 regionaole verbanden (''Regionen''), 44 districten (''Stadt- en Landkreise'')<ref>De Stadtkreise binne ok steê en gemeênten.</ref> en 1101 gemeênten (''Gemeinden''). {| class="wikitable" |- | {| class="wikitable" |- | [[Plaetje:Baden-Württemberg, administrative divisions - de - colored (less colors).svg|links|350px]] | 4 gebied'n (''Regierungsbezirke'') * Freiburg * Karlsruhe * Stuttgart * Tübingen 9 stadsdistricten (''Stadtkreise'') * [[Baden-Baden]] * [[Freiburg im Breisgau]] * [[Heidelberg]] * [[Heilbronn]] * [[Karlsruhe]] * [[Mannheim]] * [[Pforzheim]] * [[Stuttgart]] * [[Ulm]] 35 landsdistricten (''Landkreise'') |- |} | {| class="wikitable" |- valign="top" | [[Plaetje:BW-Regionen.png|350px|links]] | 12 regionaole verbanden (''Regionen'') Freiburg * Hochrhein-Bodensee * Schwarzwald-Baar-Heuberg * Südlicher Oberrhein Karlsruhe * Mittlerer Oberrhein * Nordschwarzwald * Rhein-Neckar Stuttgart * Heilbronn-Franken * Ostwürttemberg * Stuttgart Tübingen * Bodensee-Oberschwaben * Donau-Iller * Neckar-Alb |- |} |} == Politiek == Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag). ''oliefkleur is reherieng'' {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=25 | Landtag |- ! Partie ! 2026 || 2021 || 2016 ! 2011 || 2006 || 2001 ! 1996 || 1992 || 1988 ! 1984 || 1980 || 1976 ! 1972 || 1968 || 1964 ! 1960 || 1956 || 1952 ! Partie |- | [[Grüne]] | bgcolor="#e8e08e"|56 || bgcolor="#e8e08e"|58 || bgcolor="#e8e08e"|47 | bgcolor="#e8e08e"|36 || 17 || 10 | 19 || 13 || 10 | 9 || 6 || | || || | || || | [[Grüne]] |- | [[CDU]] | bgcolor="#e8e08e"|56 || bgcolor="#e8e08e"|42 || bgcolor="#e8e08e"|42 | 60 || bgcolor="#e8e08e"|69 || bgcolor="#e8e08e"|63 | bgcolor="#e8e08e"|69 || bgcolor="#e8e08e"|64 || bgcolor="#e8e08e"|66 | bgcolor="#e8e08e"|68 || bgcolor="#e8e08e"|68 || bgcolor="#e8e08e"|71 | bgcolor="#e8e08e"|65 || bgcolor="#e8e08e"|60 || bgcolor="#e8e08e"|59 | bgcolor="#e8e08e"|52 || bgcolor="#e8e08e"|56 || bgcolor="#e8e08e"|50 | [[CDU]] |- | [[AfD]] | 35 || 17 || 23 | || || | || || | || || | || || | || || | [[AfD]] |- | [[SPD]] | 10 || 19 || 19 | bgcolor="#e8e08e"|35 || 38 || 45 | 39 || bgcolor="#e8e08e"|46 || 42 | 41 || 40 || 41 | 45 || bgcolor="#e8e08e"|37 || 47 | 44 || bgcolor="#e8e08e"|36 || bgcolor="#e8e08e"|38 | [[SPD]] |- | [[FDP]] | || 18 || 12 | 7 || bgcolor="#e8e08e"|15 || bgcolor="#e8e08e"|10 | bgcolor="#e8e08e"|14 || 8 || 7 | 8 || 10 || 9 | 10 || 18 || bgcolor="#e8e08e"|14 | bgcolor="#e8e08e"|18 || bgcolor="#e8e08e"|21 || bgcolor="#e8e08e"|23 | [[FDP]] |- | REP ¹ | || || | || || | 14 || 15 || | || || | || || | || || | REP ¹ |- | NPD ² | || || | || || | || || | || || | || 12 || | || || | NPD ² |- | BHE ³ | || || | || || | || || | || || | || || | bgcolor="#e8e08e"|7 || bgcolor="#e8e08e"|7 || bgcolor="#e8e08e"|6 | BHE ³ |- | [[KPD]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || 4 | [[KPD]] |- ! Totael ! 157 || 154 || 143 ! 138 || 139 || 128 ! 155 || 146 || 125 ! 126 || 124 || 121 ! 120 || 127 || 120 ! 121 || 120 || 121 ! Totael |- |} ¹ Die Republikaner (rechtsconservaetief) ² Nationaldemokratische Partei Deutschlands (rechtsextreêm) ³ Bund der Heimatvertriebenen und Entrechteten (nationaelconservaetief) {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=3 | Minister-president'n |- ! Naem !! Partij !! Tied |- | Reinhold Maier || [[FDP]] || 1952–1953 |- | Gebhard Müller || [[CDU]] || 1953–1958 |- | [[Kurt Georg Kiesinger]] <ref> Kiesinger was van 1966 toet 1969 bonskanselier.</ref> || CDU || 1958–1966 |- | Hans Filbinger || CDU || 1966–1978 |- | Lothar Späth || CDU || 1978–1991 |- | Erwin Teufel || CDU || 1991–2005 |- | Günther Oettinger || CDU|| 2005–2010 |- | Stefan Mappus || CDU|| 2010–2011 |- | Winfried Kretschmann || [[Grüne]] || 2011–2026 |- | Cem Özdemir || Grüne || 2026–noe |- |} == Noôten == <References/> == Lienks nae buten == * [https://www.baden-wuerttemberg.de/de/startseite?%3Btx_rsmpress_list%5Bsearch%5D%5Bkeywords%5D=Digitalisierung&tx_rsmpress_list%5Bpage%5D=70&cHash=37aeaeb26f8e6401a287a179f52fb3ea Baden-Württemberg] * [https://www.britannica.com/place/Baden-Wurttemberg Britannica] * [https://citypopulation.de/de/germany/cities/badenwurttemberg/?admid=331 City Population] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/baden-wurttemberg/ Klimaatinfo] * Liggienge: {{Koord|48|32|N|9|3|L}} <Gallery> Baden-Wuerttemberg Landschaften.png|Landschapp'n 1799 map of Swabia by John Cary.jpg|Baden-Württemberg in 1799 Suedwest-vor1945.svg|Baden-Württemberg 1850-1945 Suedweststaat-Württemberg-Hohenzollern.png|Baden-Württemberg 1945-1952 Alemannic-Dialects-Map-German.svg|Streêktaelen Oberharmersbach-Riersbach, Langenberg 9.jpg|Zwarte Woud Bodensee, Lac de Constance - panoramio (122).jpg|Bodenmeêr 2015 Stuifen und Rechberg vom Hornberg.jpg|Zwaobische Alb Baden-Baden-Innenstadt vom Annaberg-22-2015-gje.jpg|Baden-Baden Ausblick vom Aussichtspunkt an der Zeppelinstraße auf die Stadtmitte von Stuttgart - panoramio.jpg|Stuttgart Altstadt Heidelberg nach Neuschnee.JPG|Heidelberg Schwäbisch Hall.jpg|Schwäbisch Hall Rechtenstein Donau Kraftwerk.jpg|Donau August - Breisach Rhein - 2013 - panoramio (1).jpg|Rien Burg Hornberg-09-Aussicht Neckarzimmern.jpg|Neckar Sigmaringen zamek 04.jpg|Slot Sigmaringen 2015 08 07 Burg Hohenzollern.jpg|Burg Hohenzollern Central forecourt looking north - Ludwigsburg Castle - Ludwigsburg - Germany 2017.jpg|Slot Ludwigsburg Cathedral ulm03.jpg|Munster van Ulm Landtag von Baden-Württemberg 01.jpg|Parlementsgebouw Schonacher-Trachtenträgerinnen.jpg|Klederdracht in Baden Schwarzwälder Schinken na tmavém chlebu.jpg|Schwarzwalderamme Hockenheimring, Hockenheim (P1100589).jpg|Hockenheimring Hundseck - Ski Lift - panoramio.jpg|Skiën in Zwarte Woud Blick über die Weinberge bis zum Mercedes-Benz Werk in Untertürkheim - panoramio.jpg|Mercedes-Benz </Gallery> {{Duutsestaeten}} [[Categorie:Baden-Württemberg| ]] mxucc53o6s1xlvnjd3iwoor1uyjubhj 183009 183003 2026-09-15T07:34:36Z Veeders 16276 183009 wikitext text/x-wiki {{etalage}} {{Regio |naem = Baden-Württemberg |regio = deêlstaet |vlagge = Flag of Baden-Württemberg.svg |waepen = Greater coat of arms of Baden-Württemberg.svg |kaerte = Locator map Baden-Württemberg in Germany.svg |kaerte1 = Reliefkarte Baden-Württemberg.png |land = Duutsland |oôdstad = Stuttgart |oppervlak = 35.748 <ref name="CP">[https://citypopulation.de/de/germany/cities/badenwurttemberg/?admid=331 City Population]</ref> |inweuners = 11.239.000 <ref name="CP"/> |jaer = 2026 |dichteid = 314 }} [[Plaetje:BudS - Baden-Württemberg Topo.jpg|250px|thumb|<center>Kaerte</center>]] '''Baden-Württemberg''', offisjeel '''Land Baden-Württemberg''', ([[Aelemannisch]]: ''Baade-Wiirdebäärg'', [[Zwaobisch]]: ''Badâ-Wirdâberg'', [[Paltsisch]]: ''Bade-Wirddeberg'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]]. Den 'oôdstad is [[Stuttgart]]. D'r weune 11,2 meljoen mins'n (2026) op een oppervlak van 35,7 duuzend km² (314 inw./km²). Tis den dorde hroôtste deêlstaet, zowel in oppervlak as wat betreft bevolkienge. Baden-Württemberg is op 25 april [[1952]] opericht en sinsdien een deêlstaet van Duutsland. Baden-Württemberg hrenst int noôrdwessen an den deêlstaet [[Rheinland-Pfalz]], int noôrden an den deêlstaet [[Hessen]], int oôsten an den deêlstaet [[Bayern]], int zuuden an [[Zwitserland]] en int wessen an [[Frankriek]]. {| class="wikitable" |- | {| class="wikitable" |- ! colspan=2 | Bevolkienge |- ! Jaer || Inweuners |- | 1900 || 4,1 meljoen |- | 1950 || 6,4 meljoen |- | 1975 || 9,2 meljoen |- | 2000 || 10,5 meljoen |- | 2026 || 11,2 meljoen |- |} | {| class="wikitable" |- ! colspan=3 | Gemiddelde temperatuur ¹ |- ! Seizoen || Maximum || Minimum |- | Winter || 4°C || -2°C |- | Lente || 14°C || 4°C |- | Zeumer || 23°C || 12°C |- | 'Erfst || 14°C || 5°C |- | colspan=3 | 1700 uure zunne per jaer |- | colspan=3 | ¹ in Stuttgart |} |} D'r binne 31% [[kattelieken]] (2021), 26% [[lutheraonen]] (2021) en 7% [[moslims]] (2018). Streêktaelen binne [[Alemannisch]] in 't wessen en zuuden en [[Zwaobisch]] in 't midden en oôsten. Fraonkische streêktaelen worren 'esproke in 't noôrden, bevobbeld [[Paltsisch]] in 't noôrdwessen. Tis ien van de riekste deêlstaeten van Duutsland. 't BBP bedraegt 573 miljard euro (2022), de staetsschuld is 60 miljard euro 'oôg (2021) en 4% van de bevolkieng is werkloôs (2023). Hroôte bedrieven binne [[Bosch]], [[Daimler Truck]], [[Mercedes-Benz]] en [[Porsche]]. == Geschiedenisse == 't Gebied bestond toet [[1918]] uut de staeten Groôt'ertogdom Baden, Konienkriek Württemberg en de [[Prusen|Prusische]] Hohenzollernsche Lande, daernae toet [[1945]] uut Baden, Württemberg en 'n stukje Prusen. Nae d'n [[Twidde Waereldoôrlog]] was 't gebied van 1945 toet 1949 bezet deu de geallieerd'n. 't Was verdeêld in Baden en Württemberg-Hohenzollern (beide bezet deu Frankriek) en Württemberg-Baden (bezet deu de [[Vereênigde Staeten]]). In [[1949]] wierren deêze hebied'n deêl van den in dat jaer operichte Bonsrippebliek Duutsland en in 1952 den deêlstaet Baden-Württemberg. == Landschap == Baden-Württemberg bestaet voo 45% uut landbouw en 39% uut bos. Middelgebergtes binne 't [[Zwarte Woud]] (''Schwarzwald'') in 't wessen, de [[Zwaobische Alb]] (''Zwäbische Alb'') in 't oôsten en 't [[Odenwald]] (leit groôtendeêls in [[Hessen]]) in 't noôrden. 'Oôgste berg van 't Zwarte Woud is de Feldberg (1494 meter, ok 'oôgste berg van Baden-Württemberg), 'oôgste berg van de Zwaobische Alb is de Lemberg (1016 meter) en 'oôgste berg van 't Odenwald de Katzenbuckel (627 meter, vlakbie Hessen). In 't zuudoôsten leit de streêk [[Oberschwaben]] mie as 'oôgste berg de Schwarzer Grat (1119 meter) <ref>De Schwarzer Grat is 'n uutloôper van 't [[Allgäu]]-gebergte.</ref> op de grens mie [[Beieren]] (Oberschwaben leit deêls ok in deêze deêlstaet). De [[Donau]] ontspriengt bei [[Donaueschingen]] en de [[Neckar]] stroômt van zuud nae noôrd deu 't midden van Baden-Württemberg. De [[Rijn]] (''Rhein'') vormt in 't wessen de grens mie Frankriek <ref>De Franse stad [[Straetsburg]] leit juust an d'n overkant.</ref> en in 't zuuden de grens mie Zwitserland.<ref>Uutgezonderd de Zwitserse stad [[Schaffhausen]] en omgevieng, die boven de Rien liggen. De Zwitserse stad [[Basel]] leit deêls an d'n overkant in 't uuterste zuudwessen en de Duutse stad [[Konstanz]] leit onger de Rien.</ref> 't [[Bodenmeêr]] (''Bodensee'') leit in 't zuudoôsten en vormt dae de grens mie Zwitserland. De [[Main]] vormt in 't noôrdoôsten ongeveêr de grens mie Hessen en Beieren en de [[Iller]] vormt in 't zuudoôsten deêls de grens mie Beieren. == Steê == Bekende steê binne (2026): {| class="wikitable" |- | {| class="wikitable sortable" ! Hroôtste steê !! Inweuners |- | [[Stuttgart]] || 609.000 |- | [[Mannheim]] || 320.000 |- | [[Karlsruhe]] || 309.000 |- | [[Freiburg im Breisgau]] || 238.000 |- | [[Heidelberg]] || 156.000 |- | [[Pforzheim]] || 134.000 |- | [[Heilbronn]] || 133.000 |- | [[Ulm]] || 130.000 |- | [[Reutlingen]] || 119.000 |- | [[Esslingen am Neckar]] || 95.000 |- | [[Ludwigsburg]] || 93.000 |- | [[Tübingen]] || 93.000 |} | {| class="wikitable sortable" ! Aore steê !! Inweuners |- | [[Konstanz]] || 87.000 |- | [[Friedrichshafen]] || 63.000 |- | [[Baden-Baden]] || 57.000 |- | [[Ravensburg]] || 51.000 |- | [[Schwäbisch Hall]] || 43.000 |- | [[Kehl]] || 40.000 |- | [[Weil am Rhein]] || 32.000 |- | [[Donaueschingen]] || 22.000 |- | [[Hockenheim]] || 22.000 |- | [[Sigmaringen]] || 17.000 |- | [[Breisach am Rhein]] || 17.000 |- | [[Meersburg]] || 6.000 |} |} == Indeêlieng == Baden-Württemberg bestaet bestierlijk uut 4 gebied'n (''Regierungsbezirke''), 12 regionaole verbanden (''Regionen''), 44 districten (''Stadt- en Landkreise'')<ref>De Stadtkreise binne ok steê en gemeênten.</ref> en 1101 gemeênten (''Gemeinden''). {| class="wikitable" |- | {| class="wikitable" |- | [[Plaetje:Baden-Württemberg, administrative divisions - de - colored (less colors).svg|links|350px]] | 4 gebied'n (''Regierungsbezirke'') * Freiburg * Karlsruhe * Stuttgart * Tübingen 9 stadsdistricten (''Stadtkreise'') * [[Baden-Baden]] * [[Freiburg im Breisgau]] * [[Heidelberg]] * [[Heilbronn]] * [[Karlsruhe]] * [[Mannheim]] * [[Pforzheim]] * [[Stuttgart]] * [[Ulm]] 35 landsdistricten (''Landkreise'') |- |} | {| class="wikitable" |- valign="top" | [[Plaetje:BW-Regionen.png|350px|links]] | 12 regionaole verbanden (''Regionen'') Freiburg * Hochrhein-Bodensee * Schwarzwald-Baar-Heuberg * Südlicher Oberrhein Karlsruhe * Mittlerer Oberrhein * Nordschwarzwald * Rhein-Neckar Stuttgart * Heilbronn-Franken * Ostwürttemberg * Stuttgart Tübingen * Bodensee-Oberschwaben * Donau-Iller * Neckar-Alb |- |} |} == Politiek == Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag). ''oliefkleur is reherieng'' {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=25 | Landtag |- ! Partie ! 2026 || 2021 || 2016 ! 2011 || 2006 || 2001 ! 1996 || 1992 || 1988 ! 1984 || 1980 || 1976 ! 1972 || 1968 || 1964 ! 1960 || 1956 || 1952 ! Partie |- | [[Grüne]] | bgcolor="#e8e08e"|56 || bgcolor="#e8e08e"|58 || bgcolor="#e8e08e"|47 | bgcolor="#e8e08e"|36 || 17 || 10 | 19 || 13 || 10 | 9 || 6 || | || || | || || | [[Grüne]] |- | [[CDU]] | bgcolor="#e8e08e"|56 || bgcolor="#e8e08e"|42 || bgcolor="#e8e08e"|42 | 60 || bgcolor="#e8e08e"|69 || bgcolor="#e8e08e"|63 | bgcolor="#e8e08e"|69 || bgcolor="#e8e08e"|64 || bgcolor="#e8e08e"|66 | bgcolor="#e8e08e"|68 || bgcolor="#e8e08e"|68 || bgcolor="#e8e08e"|71 | bgcolor="#e8e08e"|65 || bgcolor="#e8e08e"|60 || bgcolor="#e8e08e"|59 | bgcolor="#e8e08e"|52 || bgcolor="#e8e08e"|56 || bgcolor="#e8e08e"|50 | [[CDU]] |- | [[AfD]] | 35 || 17 || 23 | || || | || || | || || | || || | || || | [[AfD]] |- | [[SPD]] | 10 || 19 || 19 | bgcolor="#e8e08e"|35 || 38 || 45 | 39 || bgcolor="#e8e08e"|46 || 42 | 41 || 40 || 41 | 45 || bgcolor="#e8e08e"|37 || 47 | 44 || bgcolor="#e8e08e"|36 || bgcolor="#e8e08e"|38 | [[SPD]] |- | [[FDP]] | || 18 || 12 | 7 || bgcolor="#e8e08e"|15 || bgcolor="#e8e08e"|10 | bgcolor="#e8e08e"|14 || 8 || 7 | 8 || 10 || 9 | 10 || 18 || bgcolor="#e8e08e"|14 | bgcolor="#e8e08e"|18 || bgcolor="#e8e08e"|21 || bgcolor="#e8e08e"|23 | [[FDP]] |- | REP ¹ | || || | || || | 14 || 15 || | || || | || || | || || | REP ¹ |- | NPD ² | || || | || || | || || | || || | || 12 || | || || | NPD ² |- | BHE ³ | || || | || || | || || | || || | || || | bgcolor="#e8e08e"|7 || bgcolor="#e8e08e"|7 || bgcolor="#e8e08e"|6 | BHE ³ |- | [[KPD]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || 4 | [[KPD]] |- ! Totael ! 157 || 154 || 143 ! 138 || 139 || 128 ! 155 || 146 || 125 ! 126 || 124 || 121 ! 120 || 127 || 120 ! 121 || 120 || 121 ! Totael |- |} ¹ Die Republikaner (rechtsconservaetief) ² Nationaldemokratische Partei Deutschlands (rechtsextreêm) ³ Bund der Heimatvertriebenen und Entrechteten (nationaelconservaetief) {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=3 | Minister-president'n |- ! Naem !! Partij !! Tied |- | Reinhold Maier || [[FDP]] || 1952–1953 |- | Gebhard Müller || [[CDU]] || 1953–1958 |- | [[Kurt Georg Kiesinger]] <ref> Kiesinger was van 1966 toet 1969 bonskanselier.</ref> || CDU || 1958–1966 |- | Hans Filbinger || CDU || 1966–1978 |- | Lothar Späth || CDU || 1978–1991 |- | Erwin Teufel || CDU || 1991–2005 |- | Günther Oettinger || CDU|| 2005–2010 |- | Stefan Mappus || CDU|| 2010–2011 |- | Winfried Kretschmann || [[Grüne]] || 2011–2026 |- | Cem Özdemir || Grüne || 2026–noe |- |} == Noôten == <References/> == Lienks nae buten == * [https://www.baden-wuerttemberg.de/de/startseite?%3Btx_rsmpress_list%5Bsearch%5D%5Bkeywords%5D=Digitalisierung&tx_rsmpress_list%5Bpage%5D=70&cHash=37aeaeb26f8e6401a287a179f52fb3ea Baden-Württemberg] * [https://www.britannica.com/place/Baden-Wurttemberg Britannica] * [https://citypopulation.de/de/germany/cities/badenwurttemberg/?admid=331 City Population] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/baden-wurttemberg/ Klimaatinfo] * Liggienge: {{Koord|48|32|N|9|3|L}} <Gallery> Baden-Wuerttemberg Landschaften.png|Landschapp'n 1799 map of Swabia by John Cary.jpg|Baden-Württemberg in 1799 Suedwest-vor1945.svg|Baden-Württemberg 1850-1945 Suedweststaat-Württemberg-Hohenzollern.png|Baden-Württemberg 1945-1952 Alemannic-Dialects-Map-German.svg|Streêktaelen Oberharmersbach-Riersbach, Langenberg 9.jpg|Zwarte Woud Bodensee, Lac de Constance - panoramio (122).jpg|Bodenmeêr 2015 Stuifen und Rechberg vom Hornberg.jpg|Zwaobische Alb Baden-Baden-Innenstadt vom Annaberg-22-2015-gje.jpg|Baden-Baden Ausblick vom Aussichtspunkt an der Zeppelinstraße auf die Stadtmitte von Stuttgart - panoramio.jpg|Stuttgart Altstadt Heidelberg nach Neuschnee.JPG|Heidelberg Schwäbisch Hall.jpg|Schwäbisch Hall Rechtenstein Donau Kraftwerk.jpg|Donau August - Breisach Rhein - 2013 - panoramio (1).jpg|Rien Burg Hornberg-09-Aussicht Neckarzimmern.jpg|Neckar Sigmaringen zamek 04.jpg|Slot Sigmaringen 2015 08 07 Burg Hohenzollern.jpg|Burg Hohenzollern Central forecourt looking north - Ludwigsburg Castle - Ludwigsburg - Germany 2017.jpg|Slot Ludwigsburg Cathedral ulm03.jpg|Munster van Ulm Landtag von Baden-Württemberg 01.jpg|Parlementsgebouw Schonacher-Trachtenträgerinnen.jpg|Klederdracht in Baden Schwarzwälder Schinken na tmavém chlebu.jpg|Schwarzwalderamme Hockenheimring, Hockenheim (P1100589).jpg|Hockenheimring Hundseck - Ski Lift - panoramio.jpg|Skiën in Zwarte Woud Blick über die Weinberge bis zum Mercedes-Benz Werk in Untertürkheim - panoramio.jpg|Mercedes-Benz </Gallery> {{Duutsestaeten}} [[Categorie:Baden-Württemberg| ]] 3w1qg8cwcg0atr3o25r3thq07s7ugrq 183011 183009 2026-09-15T10:31:07Z Veeders 16276 183011 wikitext text/x-wiki {{etalage}} {{Regio |naem = Baden-Württemberg |regio = deêlstaet |vlagge = Flag of Baden-Württemberg.svg |waepen = Greater coat of arms of Baden-Württemberg.svg |kaerte = Locator map Baden-Württemberg in Germany.svg |kaerte1 = Reliefkarte Baden-Württemberg.png |land = Duutsland |oôdstad = Stuttgart |oppervlak = 35.748 <ref name="CP">[https://citypopulation.de/de/germany/cities/badenwurttemberg/?admid=331 City Population]</ref> |inweuners = 11.239.000 <ref name="CP"/> |jaer = 2026 |dichteid = 314 }} [[Plaetje:BudS - Baden-Württemberg Topo.jpg|250px|thumb|<center>Kaerte</center>]] '''Baden-Württemberg''', offisjeel '''Land Baden-Württemberg''', ([[Aelemannisch]]: ''Baade-Wiirdebäärg'', [[Zwaobisch]]: ''Badâ-Wirdâberg'', [[Paltsisch]]: ''Bade-Wirddeberg'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]]. Den 'oôdstad is [[Stuttgart]]. D'r weune 11,2 meljoen mins'n (2026) op een oppervlak van 35,7 duuzend km² (314 inw./km²). Tis den dorde hroôtste deêlstaet, zowel in oppervlak as wat betreft bevolkienge. Baden-Württemberg is op 25 april [[1952]] opericht en sinsdien een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland. Baden-Württemberg hrenst int noôrdwessen an den deêlstaet [[Rheinland-Pfalz]], int noôrden an den deêlstaet [[Hessen]], int oôsten an den deêlstaet [[Bayern]], int zuuden an [[Zwitserland]] en int wessen an [[Frankriek]]. {| class="wikitable" |- | {| class="wikitable" |- ! colspan=2 | Bevolkienge |- ! Jaer || Inweuners |- | 1900 || 4,1 meljoen |- | 1950 || 6,4 meljoen |- | 1975 || 9,2 meljoen |- | 2000 || 10,5 meljoen |- | 2026 || 11,2 meljoen |- |} | {| class="wikitable" |- ! colspan=3 | Gemiddelde temperatuur ¹ |- ! Seizoen || Maximum || Minimum |- | Winter || 4°C || -2°C |- | Lente || 14°C || 4°C |- | Zeumer || 23°C || 12°C |- | 'Erfst || 14°C || 5°C |- | colspan=3 | 1700 uure zunne per jaer |- | colspan=3 | ¹ in Stuttgart |} |} D'r binne 31% [[kattelieken]] (2021), 26% [[lutheraonen]] (2021) en 7% [[moslims]] (2018). Streêktaelen binne [[Alemannisch]] in 't wessen en zuuden en [[Zwaobisch]] in 't midden en oôsten. Fraonkische streêktaelen worren 'esproke in 't noôrden, bevobbeld [[Paltsisch]] in 't noôrdwessen. Tis ien van de riekste deêlstaeten van Duutsland. 't BBP bedraegt 573 miljard euro (2022), de staetsschuld is 60 miljard euro 'oôg (2021) en 4% van de bevolkieng is werkloôs (2023). Hroôte bedrieven binne [[Bosch]], [[Daimler Truck]], [[Mercedes-Benz]] en [[Porsche]]. == Geschiedenisse == 't Gebied bestond toet [[1918]] uut de staeten Groôt'ertogdom Baden, Konienkriek Württemberg en de [[Prusen|Prusische]] Hohenzollernsche Lande, daernae toet [[1945]] uut Baden, Württemberg en 'n stukje Prusen. Nae d'n [[Twidde Waereldoôrlog]] was 't gebied van 1945 toet 1949 bezet deu de geallieerd'n. 't Was verdeêld in Baden en Württemberg-Hohenzollern (beide bezet deu Frankriek) en Württemberg-Baden (bezet deu de [[Vereênigde Staeten]]). In [[1949]] wierren deêze hebied'n deêl van den in dat jaer operichte Bonsrippebliek Duutsland en in 1952 den deêlstaet Baden-Württemberg. == Landschap == Baden-Württemberg bestaet voo 45% uut landbouw en 39% uut bos. Middelgebergtes binne 't [[Zwarte Woud]] (''Schwarzwald'') in 't wessen, de [[Zwaobische Alb]] (''Zwäbische Alb'') in 't oôsten en 't [[Odenwald]] (leit groôtendeêls in [[Hessen]]) in 't noôrden. 'Oôgste berg van 't Zwarte Woud is de Feldberg (1494 meter, ok 'oôgste berg van Baden-Württemberg), 'oôgste berg van de Zwaobische Alb is de Lemberg (1016 meter) en 'oôgste berg van 't Odenwald de Katzenbuckel (627 meter, vlakbie Hessen). In 't zuudoôsten leit de streêk [[Oberschwaben]] mie as 'oôgste berg de Schwarzer Grat (1119 meter) <ref>De Schwarzer Grat is 'n uutloôper van 't [[Allgäu]]-gebergte.</ref> op de grens mie [[Beieren]] (Oberschwaben leit deêls ok in deêze deêlstaet). De [[Donau]] ontspriengt bei [[Donaueschingen]] en de [[Neckar]] stroômt van zuud nae noôrd deu 't midden van Baden-Württemberg. De [[Rijn]] (''Rhein'') vormt in 't wessen de grens mie Frankriek <ref>De Franse stad [[Straetsburg]] leit juust an d'n overkant.</ref> en in 't zuuden de grens mie Zwitserland.<ref>Uutgezonderd de Zwitserse stad [[Schaffhausen]] en omgevieng, die boven de Rien liggen. De Zwitserse stad [[Basel]] leit deêls an d'n overkant in 't uuterste zuudwessen en de Duutse stad [[Konstanz]] leit onger de Rien.</ref> 't [[Bodenmeêr]] (''Bodensee'') leit in 't zuudoôsten en vormt dae de grens mie Zwitserland. De [[Main]] vormt in 't noôrdoôsten ongeveêr de grens mie Hessen en Beieren en de [[Iller]] vormt in 't zuudoôsten deêls de grens mie Beieren. == Steê == Bekende steê binne (2026): {| class="wikitable" |- | {| class="wikitable sortable" ! Hroôtste steê !! Inweuners |- | [[Stuttgart]] || 609.000 |- | [[Mannheim]] || 320.000 |- | [[Karlsruhe]] || 309.000 |- | [[Freiburg im Breisgau]] || 238.000 |- | [[Heidelberg]] || 156.000 |- | [[Pforzheim]] || 134.000 |- | [[Heilbronn]] || 133.000 |- | [[Ulm]] || 130.000 |- | [[Reutlingen]] || 119.000 |- | [[Esslingen am Neckar]] || 95.000 |- | [[Ludwigsburg]] || 93.000 |- | [[Tübingen]] || 93.000 |} | {| class="wikitable sortable" ! Aore steê !! Inweuners |- | [[Konstanz]] || 87.000 |- | [[Friedrichshafen]] || 63.000 |- | [[Baden-Baden]] || 57.000 |- | [[Ravensburg]] || 51.000 |- | [[Schwäbisch Hall]] || 43.000 |- | [[Kehl]] || 40.000 |- | [[Weil am Rhein]] || 32.000 |- | [[Donaueschingen]] || 22.000 |- | [[Hockenheim]] || 22.000 |- | [[Sigmaringen]] || 17.000 |- | [[Breisach am Rhein]] || 17.000 |- | [[Meersburg]] || 6.000 |} |} == Indeêlieng == Baden-Württemberg bestaet bestierlijk uut 4 gebied'n (''Regierungsbezirke''), 12 regionaole verbanden (''Regionen''), 44 districten (''Stadt- en Landkreise'')<ref>De Stadtkreise binne ok steê en gemeênten.</ref> en 1101 gemeênten (''Gemeinden''). {| class="wikitable" |- | {| class="wikitable" |- | [[Plaetje:Baden-Württemberg, administrative divisions - de - colored (less colors).svg|links|350px]] | 4 gebied'n (''Regierungsbezirke'') * Freiburg * Karlsruhe * Stuttgart * Tübingen 9 stadsdistricten (''Stadtkreise'') * [[Baden-Baden]] * [[Freiburg im Breisgau]] * [[Heidelberg]] * [[Heilbronn]] * [[Karlsruhe]] * [[Mannheim]] * [[Pforzheim]] * [[Stuttgart]] * [[Ulm]] 35 landsdistricten (''Landkreise'') |- |} | {| class="wikitable" |- valign="top" | [[Plaetje:BW-Regionen.png|350px|links]] | 12 regionaole verbanden (''Regionen'') Freiburg * Hochrhein-Bodensee * Schwarzwald-Baar-Heuberg * Südlicher Oberrhein Karlsruhe * Mittlerer Oberrhein * Nordschwarzwald * Rhein-Neckar Stuttgart * Heilbronn-Franken * Ostwürttemberg * Stuttgart Tübingen * Bodensee-Oberschwaben * Donau-Iller * Neckar-Alb |- |} |} == Politiek == Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag). ''oliefkleur is reherieng'' {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=25 | Landtag |- ! Partie ! 2026 || 2021 || 2016 ! 2011 || 2006 || 2001 ! 1996 || 1992 || 1988 ! 1984 || 1980 || 1976 ! 1972 || 1968 || 1964 ! 1960 || 1956 || 1952 ! Partie |- | [[Grüne]] | bgcolor="#e8e08e"|56 || bgcolor="#e8e08e"|58 || bgcolor="#e8e08e"|47 | bgcolor="#e8e08e"|36 || 17 || 10 | 19 || 13 || 10 | 9 || 6 || | || || | || || | [[Grüne]] |- | [[CDU]] | bgcolor="#e8e08e"|56 || bgcolor="#e8e08e"|42 || bgcolor="#e8e08e"|42 | 60 || bgcolor="#e8e08e"|69 || bgcolor="#e8e08e"|63 | bgcolor="#e8e08e"|69 || bgcolor="#e8e08e"|64 || bgcolor="#e8e08e"|66 | bgcolor="#e8e08e"|68 || bgcolor="#e8e08e"|68 || bgcolor="#e8e08e"|71 | bgcolor="#e8e08e"|65 || bgcolor="#e8e08e"|60 || bgcolor="#e8e08e"|59 | bgcolor="#e8e08e"|52 || bgcolor="#e8e08e"|56 || bgcolor="#e8e08e"|50 | [[CDU]] |- | [[AfD]] | 35 || 17 || 23 | || || | || || | || || | || || | || || | [[AfD]] |- | [[SPD]] | 10 || 19 || 19 | bgcolor="#e8e08e"|35 || 38 || 45 | 39 || bgcolor="#e8e08e"|46 || 42 | 41 || 40 || 41 | 45 || bgcolor="#e8e08e"|37 || 47 | 44 || bgcolor="#e8e08e"|36 || bgcolor="#e8e08e"|38 | [[SPD]] |- | [[FDP]] | || 18 || 12 | 7 || bgcolor="#e8e08e"|15 || bgcolor="#e8e08e"|10 | bgcolor="#e8e08e"|14 || 8 || 7 | 8 || 10 || 9 | 10 || 18 || bgcolor="#e8e08e"|14 | bgcolor="#e8e08e"|18 || bgcolor="#e8e08e"|21 || bgcolor="#e8e08e"|23 | [[FDP]] |- | REP ¹ | || || | || || | 14 || 15 || | || || | || || | || || | REP ¹ |- | NPD ² | || || | || || | || || | || || | || 12 || | || || | NPD ² |- | BHE ³ | || || | || || | || || | || || | || || | bgcolor="#e8e08e"|7 || bgcolor="#e8e08e"|7 || bgcolor="#e8e08e"|6 | BHE ³ |- | [[KPD]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || 4 | [[KPD]] |- ! Totael ! 157 || 154 || 143 ! 138 || 139 || 128 ! 155 || 146 || 125 ! 126 || 124 || 121 ! 120 || 127 || 120 ! 121 || 120 || 121 ! Totael |- |} ¹ Die Republikaner (rechtsconservaetief) ² Nationaldemokratische Partei Deutschlands (rechtsextreêm) ³ Bund der Heimatvertriebenen und Entrechteten (nationaelconservaetief) {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=3 | Minister-president'n |- ! Naem !! Partij !! Tied |- | Reinhold Maier || [[FDP]] || 1952–1953 |- | Gebhard Müller || [[CDU]] || 1953–1958 |- | [[Kurt Georg Kiesinger]] <ref> Kiesinger was van 1966 toet 1969 bonskanselier.</ref> || CDU || 1958–1966 |- | Hans Filbinger || CDU || 1966–1978 |- | Lothar Späth || CDU || 1978–1991 |- | Erwin Teufel || CDU || 1991–2005 |- | Günther Oettinger || CDU|| 2005–2010 |- | Stefan Mappus || CDU|| 2010–2011 |- | Winfried Kretschmann || [[Grüne]] || 2011–2026 |- | Cem Özdemir || Grüne || 2026–noe |- |} == Noôten == <References/> == Lienks nae buten == * [https://www.baden-wuerttemberg.de/de/startseite?%3Btx_rsmpress_list%5Bsearch%5D%5Bkeywords%5D=Digitalisierung&tx_rsmpress_list%5Bpage%5D=70&cHash=37aeaeb26f8e6401a287a179f52fb3ea Baden-Württemberg] * [https://www.britannica.com/place/Baden-Wurttemberg Britannica] * [https://citypopulation.de/de/germany/cities/badenwurttemberg/?admid=331 City Population] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/baden-wurttemberg/ Klimaatinfo] * Liggienge: {{Koord|48|32|N|9|3|L}} <Gallery> Baden-Wuerttemberg Landschaften.png|Landschapp'n 1799 map of Swabia by John Cary.jpg|Baden-Württemberg in 1799 Suedwest-vor1945.svg|Baden-Württemberg 1850-1945 Suedweststaat-Württemberg-Hohenzollern.png|Baden-Württemberg 1945-1952 Alemannic-Dialects-Map-German.svg|Streêktaelen Oberharmersbach-Riersbach, Langenberg 9.jpg|Zwarte Woud Bodensee, Lac de Constance - panoramio (122).jpg|Bodenmeêr 2015 Stuifen und Rechberg vom Hornberg.jpg|Zwaobische Alb Baden-Baden-Innenstadt vom Annaberg-22-2015-gje.jpg|Baden-Baden Ausblick vom Aussichtspunkt an der Zeppelinstraße auf die Stadtmitte von Stuttgart - panoramio.jpg|Stuttgart Altstadt Heidelberg nach Neuschnee.JPG|Heidelberg Schwäbisch Hall.jpg|Schwäbisch Hall Rechtenstein Donau Kraftwerk.jpg|Donau August - Breisach Rhein - 2013 - panoramio (1).jpg|Rien Burg Hornberg-09-Aussicht Neckarzimmern.jpg|Neckar Sigmaringen zamek 04.jpg|Slot Sigmaringen 2015 08 07 Burg Hohenzollern.jpg|Burg Hohenzollern Central forecourt looking north - Ludwigsburg Castle - Ludwigsburg - Germany 2017.jpg|Slot Ludwigsburg Cathedral ulm03.jpg|Munster van Ulm Landtag von Baden-Württemberg 01.jpg|Parlementsgebouw Schonacher-Trachtenträgerinnen.jpg|Klederdracht in Baden Schwarzwälder Schinken na tmavém chlebu.jpg|Schwarzwalderamme Hockenheimring, Hockenheim (P1100589).jpg|Hockenheimring Hundseck - Ski Lift - panoramio.jpg|Skiën in Zwarte Woud Blick über die Weinberge bis zum Mercedes-Benz Werk in Untertürkheim - panoramio.jpg|Mercedes-Benz </Gallery> {{Duutsestaeten}} [[Categorie:Baden-Württemberg| ]] 9f0288wt6ec4f6xuwlxnfo09svxjyrq 183019 183011 2026-09-15T10:49:15Z Veeders 16276 /* Geschiedenisse */ 183019 wikitext text/x-wiki {{etalage}} {{Regio |naem = Baden-Württemberg |regio = deêlstaet |vlagge = Flag of Baden-Württemberg.svg |waepen = Greater coat of arms of Baden-Württemberg.svg |kaerte = Locator map Baden-Württemberg in Germany.svg |kaerte1 = Reliefkarte Baden-Württemberg.png |land = Duutsland |oôdstad = Stuttgart |oppervlak = 35.748 <ref name="CP">[https://citypopulation.de/de/germany/cities/badenwurttemberg/?admid=331 City Population]</ref> |inweuners = 11.239.000 <ref name="CP"/> |jaer = 2026 |dichteid = 314 }} [[Plaetje:BudS - Baden-Württemberg Topo.jpg|250px|thumb|<center>Kaerte</center>]] '''Baden-Württemberg''', offisjeel '''Land Baden-Württemberg''', ([[Aelemannisch]]: ''Baade-Wiirdebäärg'', [[Zwaobisch]]: ''Badâ-Wirdâberg'', [[Paltsisch]]: ''Bade-Wirddeberg'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]]. Den 'oôdstad is [[Stuttgart]]. D'r weune 11,2 meljoen mins'n (2026) op een oppervlak van 35,7 duuzend km² (314 inw./km²). Tis den dorde hroôtste deêlstaet, zowel in oppervlak as wat betreft bevolkienge. Baden-Württemberg is op 25 april [[1952]] opericht en sinsdien een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland. Baden-Württemberg hrenst int noôrdwessen an den deêlstaet [[Rheinland-Pfalz]], int noôrden an den deêlstaet [[Hessen]], int oôsten an den deêlstaet [[Bayern]], int zuuden an [[Zwitserland]] en int wessen an [[Frankriek]]. {| class="wikitable" |- | {| class="wikitable" |- ! colspan=2 | Bevolkienge |- ! Jaer || Inweuners |- | 1900 || 4,1 meljoen |- | 1950 || 6,4 meljoen |- | 1975 || 9,2 meljoen |- | 2000 || 10,5 meljoen |- | 2026 || 11,2 meljoen |- |} | {| class="wikitable" |- ! colspan=3 | Gemiddelde temperatuur ¹ |- ! Seizoen || Maximum || Minimum |- | Winter || 4°C || -2°C |- | Lente || 14°C || 4°C |- | Zeumer || 23°C || 12°C |- | 'Erfst || 14°C || 5°C |- | colspan=3 | 1700 uure zunne per jaer |- | colspan=3 | ¹ in Stuttgart |} |} D'r binne 31% [[kattelieken]] (2021), 26% [[lutheraonen]] (2021) en 7% [[moslims]] (2018). Streêktaelen binne [[Alemannisch]] in 't wessen en zuuden en [[Zwaobisch]] in 't midden en oôsten. Fraonkische streêktaelen worren 'esproke in 't noôrden, bevobbeld [[Paltsisch]] in 't noôrdwessen. Tis ien van de riekste deêlstaeten van Duutsland. 't BBP bedraegt 573 miljard euro (2022), de staetsschuld is 60 miljard euro 'oôg (2021) en 4% van de bevolkieng is werkloôs (2023). Hroôte bedrieven binne [[Bosch]], [[Daimler Truck]], [[Mercedes-Benz]] en [[Porsche]]. == Geschiedenisse == 't Gebied bestond toet [[1918]] uut de staeten Groôt'ertogdom Baden, Konienkriek Württemberg en de [[Prusen|Prusische]] Hohenzollernsche Lande, daernae toet [[1945]] uut Baden, Württemberg en 'n stukje Prusen. Nae d'n [[Twidde Waereldoôrlog]] was 't gebied van 1945 toet 1949 bezet deu de geallieerd'n. 't Was verdeêld in Baden en Württemberg-Hohenzollern (beide bezet deu Frankriek) en Württemberg-Baden (bezet deu de [[Vereênigde Staeten]]). In [[1949]] wierren deêze hebied'n deêl van den in dat jaer operichte Bonsrippebliek Duutsland en in 1952 as den deêlstaet Baden-Württemberg. == Landschap == Baden-Württemberg bestaet voo 45% uut landbouw en 39% uut bos. Middelgebergtes binne 't [[Zwarte Woud]] (''Schwarzwald'') in 't wessen, de [[Zwaobische Alb]] (''Zwäbische Alb'') in 't oôsten en 't [[Odenwald]] (leit groôtendeêls in [[Hessen]]) in 't noôrden. 'Oôgste berg van 't Zwarte Woud is de Feldberg (1494 meter, ok 'oôgste berg van Baden-Württemberg), 'oôgste berg van de Zwaobische Alb is de Lemberg (1016 meter) en 'oôgste berg van 't Odenwald de Katzenbuckel (627 meter, vlakbie Hessen). In 't zuudoôsten leit de streêk [[Oberschwaben]] mie as 'oôgste berg de Schwarzer Grat (1119 meter) <ref>De Schwarzer Grat is 'n uutloôper van 't [[Allgäu]]-gebergte.</ref> op de grens mie [[Beieren]] (Oberschwaben leit deêls ok in deêze deêlstaet). De [[Donau]] ontspriengt bei [[Donaueschingen]] en de [[Neckar]] stroômt van zuud nae noôrd deu 't midden van Baden-Württemberg. De [[Rijn]] (''Rhein'') vormt in 't wessen de grens mie Frankriek <ref>De Franse stad [[Straetsburg]] leit juust an d'n overkant.</ref> en in 't zuuden de grens mie Zwitserland.<ref>Uutgezonderd de Zwitserse stad [[Schaffhausen]] en omgevieng, die boven de Rien liggen. De Zwitserse stad [[Basel]] leit deêls an d'n overkant in 't uuterste zuudwessen en de Duutse stad [[Konstanz]] leit onger de Rien.</ref> 't [[Bodenmeêr]] (''Bodensee'') leit in 't zuudoôsten en vormt dae de grens mie Zwitserland. De [[Main]] vormt in 't noôrdoôsten ongeveêr de grens mie Hessen en Beieren en de [[Iller]] vormt in 't zuudoôsten deêls de grens mie Beieren. == Steê == Bekende steê binne (2026): {| class="wikitable" |- | {| class="wikitable sortable" ! Hroôtste steê !! Inweuners |- | [[Stuttgart]] || 609.000 |- | [[Mannheim]] || 320.000 |- | [[Karlsruhe]] || 309.000 |- | [[Freiburg im Breisgau]] || 238.000 |- | [[Heidelberg]] || 156.000 |- | [[Pforzheim]] || 134.000 |- | [[Heilbronn]] || 133.000 |- | [[Ulm]] || 130.000 |- | [[Reutlingen]] || 119.000 |- | [[Esslingen am Neckar]] || 95.000 |- | [[Ludwigsburg]] || 93.000 |- | [[Tübingen]] || 93.000 |} | {| class="wikitable sortable" ! Aore steê !! Inweuners |- | [[Konstanz]] || 87.000 |- | [[Friedrichshafen]] || 63.000 |- | [[Baden-Baden]] || 57.000 |- | [[Ravensburg]] || 51.000 |- | [[Schwäbisch Hall]] || 43.000 |- | [[Kehl]] || 40.000 |- | [[Weil am Rhein]] || 32.000 |- | [[Donaueschingen]] || 22.000 |- | [[Hockenheim]] || 22.000 |- | [[Sigmaringen]] || 17.000 |- | [[Breisach am Rhein]] || 17.000 |- | [[Meersburg]] || 6.000 |} |} == Indeêlieng == Baden-Württemberg bestaet bestierlijk uut 4 gebied'n (''Regierungsbezirke''), 12 regionaole verbanden (''Regionen''), 44 districten (''Stadt- en Landkreise'')<ref>De Stadtkreise binne ok steê en gemeênten.</ref> en 1101 gemeênten (''Gemeinden''). {| class="wikitable" |- | {| class="wikitable" |- | [[Plaetje:Baden-Württemberg, administrative divisions - de - colored (less colors).svg|links|350px]] | 4 gebied'n (''Regierungsbezirke'') * Freiburg * Karlsruhe * Stuttgart * Tübingen 9 stadsdistricten (''Stadtkreise'') * [[Baden-Baden]] * [[Freiburg im Breisgau]] * [[Heidelberg]] * [[Heilbronn]] * [[Karlsruhe]] * [[Mannheim]] * [[Pforzheim]] * [[Stuttgart]] * [[Ulm]] 35 landsdistricten (''Landkreise'') |- |} | {| class="wikitable" |- valign="top" | [[Plaetje:BW-Regionen.png|350px|links]] | 12 regionaole verbanden (''Regionen'') Freiburg * Hochrhein-Bodensee * Schwarzwald-Baar-Heuberg * Südlicher Oberrhein Karlsruhe * Mittlerer Oberrhein * Nordschwarzwald * Rhein-Neckar Stuttgart * Heilbronn-Franken * Ostwürttemberg * Stuttgart Tübingen * Bodensee-Oberschwaben * Donau-Iller * Neckar-Alb |- |} |} == Politiek == Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag). ''oliefkleur is reherieng'' {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=25 | Landtag |- ! Partie ! 2026 || 2021 || 2016 ! 2011 || 2006 || 2001 ! 1996 || 1992 || 1988 ! 1984 || 1980 || 1976 ! 1972 || 1968 || 1964 ! 1960 || 1956 || 1952 ! Partie |- | [[Grüne]] | bgcolor="#e8e08e"|56 || bgcolor="#e8e08e"|58 || bgcolor="#e8e08e"|47 | bgcolor="#e8e08e"|36 || 17 || 10 | 19 || 13 || 10 | 9 || 6 || | || || | || || | [[Grüne]] |- | [[CDU]] | bgcolor="#e8e08e"|56 || bgcolor="#e8e08e"|42 || bgcolor="#e8e08e"|42 | 60 || bgcolor="#e8e08e"|69 || bgcolor="#e8e08e"|63 | bgcolor="#e8e08e"|69 || bgcolor="#e8e08e"|64 || bgcolor="#e8e08e"|66 | bgcolor="#e8e08e"|68 || bgcolor="#e8e08e"|68 || bgcolor="#e8e08e"|71 | bgcolor="#e8e08e"|65 || bgcolor="#e8e08e"|60 || bgcolor="#e8e08e"|59 | bgcolor="#e8e08e"|52 || bgcolor="#e8e08e"|56 || bgcolor="#e8e08e"|50 | [[CDU]] |- | [[AfD]] | 35 || 17 || 23 | || || | || || | || || | || || | || || | [[AfD]] |- | [[SPD]] | 10 || 19 || 19 | bgcolor="#e8e08e"|35 || 38 || 45 | 39 || bgcolor="#e8e08e"|46 || 42 | 41 || 40 || 41 | 45 || bgcolor="#e8e08e"|37 || 47 | 44 || bgcolor="#e8e08e"|36 || bgcolor="#e8e08e"|38 | [[SPD]] |- | [[FDP]] | || 18 || 12 | 7 || bgcolor="#e8e08e"|15 || bgcolor="#e8e08e"|10 | bgcolor="#e8e08e"|14 || 8 || 7 | 8 || 10 || 9 | 10 || 18 || bgcolor="#e8e08e"|14 | bgcolor="#e8e08e"|18 || bgcolor="#e8e08e"|21 || bgcolor="#e8e08e"|23 | [[FDP]] |- | REP ¹ | || || | || || | 14 || 15 || | || || | || || | || || | REP ¹ |- | NPD ² | || || | || || | || || | || || | || 12 || | || || | NPD ² |- | BHE ³ | || || | || || | || || | || || | || || | bgcolor="#e8e08e"|7 || bgcolor="#e8e08e"|7 || bgcolor="#e8e08e"|6 | BHE ³ |- | [[KPD]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || 4 | [[KPD]] |- ! Totael ! 157 || 154 || 143 ! 138 || 139 || 128 ! 155 || 146 || 125 ! 126 || 124 || 121 ! 120 || 127 || 120 ! 121 || 120 || 121 ! Totael |- |} ¹ Die Republikaner (rechtsconservaetief) ² Nationaldemokratische Partei Deutschlands (rechtsextreêm) ³ Bund der Heimatvertriebenen und Entrechteten (nationaelconservaetief) {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=3 | Minister-president'n |- ! Naem !! Partij !! Tied |- | Reinhold Maier || [[FDP]] || 1952–1953 |- | Gebhard Müller || [[CDU]] || 1953–1958 |- | [[Kurt Georg Kiesinger]] <ref> Kiesinger was van 1966 toet 1969 bonskanselier.</ref> || CDU || 1958–1966 |- | Hans Filbinger || CDU || 1966–1978 |- | Lothar Späth || CDU || 1978–1991 |- | Erwin Teufel || CDU || 1991–2005 |- | Günther Oettinger || CDU|| 2005–2010 |- | Stefan Mappus || CDU|| 2010–2011 |- | Winfried Kretschmann || [[Grüne]] || 2011–2026 |- | Cem Özdemir || Grüne || 2026–noe |- |} == Noôten == <References/> == Lienks nae buten == * [https://www.baden-wuerttemberg.de/de/startseite?%3Btx_rsmpress_list%5Bsearch%5D%5Bkeywords%5D=Digitalisierung&tx_rsmpress_list%5Bpage%5D=70&cHash=37aeaeb26f8e6401a287a179f52fb3ea Baden-Württemberg] * [https://www.britannica.com/place/Baden-Wurttemberg Britannica] * [https://citypopulation.de/de/germany/cities/badenwurttemberg/?admid=331 City Population] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/baden-wurttemberg/ Klimaatinfo] * Liggienge: {{Koord|48|32|N|9|3|L}} <Gallery> Baden-Wuerttemberg Landschaften.png|Landschapp'n 1799 map of Swabia by John Cary.jpg|Baden-Württemberg in 1799 Suedwest-vor1945.svg|Baden-Württemberg 1850-1945 Suedweststaat-Württemberg-Hohenzollern.png|Baden-Württemberg 1945-1952 Alemannic-Dialects-Map-German.svg|Streêktaelen Oberharmersbach-Riersbach, Langenberg 9.jpg|Zwarte Woud Bodensee, Lac de Constance - panoramio (122).jpg|Bodenmeêr 2015 Stuifen und Rechberg vom Hornberg.jpg|Zwaobische Alb Baden-Baden-Innenstadt vom Annaberg-22-2015-gje.jpg|Baden-Baden Ausblick vom Aussichtspunkt an der Zeppelinstraße auf die Stadtmitte von Stuttgart - panoramio.jpg|Stuttgart Altstadt Heidelberg nach Neuschnee.JPG|Heidelberg Schwäbisch Hall.jpg|Schwäbisch Hall Rechtenstein Donau Kraftwerk.jpg|Donau August - Breisach Rhein - 2013 - panoramio (1).jpg|Rien Burg Hornberg-09-Aussicht Neckarzimmern.jpg|Neckar Sigmaringen zamek 04.jpg|Slot Sigmaringen 2015 08 07 Burg Hohenzollern.jpg|Burg Hohenzollern Central forecourt looking north - Ludwigsburg Castle - Ludwigsburg - Germany 2017.jpg|Slot Ludwigsburg Cathedral ulm03.jpg|Munster van Ulm Landtag von Baden-Württemberg 01.jpg|Parlementsgebouw Schonacher-Trachtenträgerinnen.jpg|Klederdracht in Baden Schwarzwälder Schinken na tmavém chlebu.jpg|Schwarzwalderamme Hockenheimring, Hockenheim (P1100589).jpg|Hockenheimring Hundseck - Ski Lift - panoramio.jpg|Skiën in Zwarte Woud Blick über die Weinberge bis zum Mercedes-Benz Werk in Untertürkheim - panoramio.jpg|Mercedes-Benz </Gallery> {{Duutsestaeten}} [[Categorie:Baden-Württemberg| ]] 2u70nk2htlkxdzptxn7kise7capgynr 0 15557 183020 180258 2026-09-15T10:54:12Z Veeders 16276 183020 wikitext text/x-wiki [[Plaetje:Locator map Brandenburg in Germany.svg|thumb|Liggienge]] [[Plaetje:Reliefkarte Brandenburg.png|thumb|Kaerte]] '''Brandenburg''', offisjeel '''Land Brandenburg''', ([[Zeêuws]]: ''Brannburg'') is 'n deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]]. D'n 'oôdstad is [[Potsdam]]. D'r weune 2,6 meljoen mins'n (2024) op 'n oppervlak van 29,7 duuzend km² (86 inw./km²). Brandenburg is op 3 oktober [[1990]] vanover opericht en sinsdien een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland. == Steê == Groôtste steê mie inweuners (2024): {| class="wikitable sortable" ! Steê !! Inweuners |- | [[Potsdam]] || 185.000 |- | [[Cottbus]] || 95.000 |- | [[Brandenburg an der Havel]] || 74.000 |- | [[Frankfurt an der Oder]] || 57.000 |- | [[Oranienburg]] || 49.000 |- | [[Falkensee]] || 46.000 |- | [[Bernau bei Berlin]] || 45.000 |- | [[Eberswalde]] || 41.000 |- | [[Königs Wusterhausen]] || 39.000 |- | [[Schwedt/Oder]] || 34.000 |- |} == Indeêlieng == [[Plaetje:Brandenburg, Neugliederungsvorschlag der Landesregierung 2016.svg|kaderloos|links]] {{Clear}} == Lienks nae buten == * [https://www.brandenburg.de/de/portal/bb1.c.473964.de Brandenburg] * [https://www.britannica.com/place/brandenburg-state-germany Britannica] * [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/brandenburg/?admid=329 City Population] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/brandenburg/ Klimaatinfo] * Liggienge: {{Koord|52|28|N|13|1|L}} {{Duutsestaeten}} [[Categorie:Brandenburg| ]] j1qgws2hs4hkszf2p48pcjtllho9910 0 15564 183021 180266 2026-09-15T10:55:17Z Veeders 16276 183021 wikitext text/x-wiki [[Plaetje:Locator map Mecklenburg-Vorpommern in Germany.svg|thumb|Liggienge]] [[Plaetje:Reliefkarte Mecklenburg-Vorpommern.png|thumb|Kaerte]] '''Mecklenburg-Vorpommern''', offisjeel '''Land Mecklenburg-Vorpommern''', ([[Zeêuws]]: ''Mecklenburg-Voepommern'') is 'n deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]]. D'n 'oôdstad is [[Schwerin]]. D'r weune 1,6 meljoen mins'n (2024) op 'n oppervlak van 23,3 duuzend km² (68 inw./km²). Mecklenburg-Vorpommern is op 3 oktober [[1990]] vanover opericht en sinsdien een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland. == Steê == Groôtste steê mie inweuners (2024): {| class="wikitable sortable" ! Steê !! Inweuners |- | [[Rostock]] || 205.000 |- | [[Schwerin]] || 98.000 |- | [[Neubrandenburg]] || 60.000 |- | [[Greifswald]] || 56.000 |- | [[Stralsund]] || 54.000 |- | [[Wismar]] || 43.000 |- | [[Güstrow]] || 29.000 |- | [[Waren]] || 20.000 |- | [[Neustrelitz]] || 20.000 |- | [[Parchim]] || 18.000 |- |} == Indeêlieng == [[Plaetje:Mecklenburg-Vorpommern districts 2011 colored labeled.svg|kaderloos|links]] {{Clear}} == Lienks nae buten == * [https://www.regierung-mv.de/ Mecklenburg-Vorpommern] * [https://www.britannica.com/place/mecklenburg-west-pomerania Britannica] * [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/mecklenburgvorpommern/?admid=350 City Population] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/mecklenburg-voor-pommeren/ Klimaatinfo] * Liggienge: {{Koord|53|37|N|12|42|L}} {{Duutsestaeten}} [[Categorie:Mecklenburg-Vorpommern| ]] 6am9gfs63uwcpfxwz8nk4kxeqkfsipx 0 15568 183002 182891 2026-09-14T17:56:47Z Veeders 16276 183002 wikitext text/x-wiki [[Plaetje:Locator map North Rhine-Westphalia in Germany.svg|thumb|Liggienge]] [[Plaetje:Reliefkarte Nordrhein-Westfalen.png|thumb|Kaerte]] '''Nordrhein-Westfalen''', offisjeel '''Land Nordrhein-Westfalen''', ([[Zeêuws]]: ''Noôrdrien-Westfaolen'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]]. Den 'oôdstad is [[Düsseldorf]]. D'r weune 18,0 meljoen mins'n (2026) op een oppervlak van 34,1 duuzend km² (527 inw./km²). Sins 23 oes [[1946]] is Nordrhein-Westfalen een deêlstaet van Duutsland. Nordrhein-Westfalen hrenst an [[Belhië]] en [[Nederland]]. == Steê == Hroôtste steê binne (2024): {| class="wikitable" |- | {| class="wikitable sortable" ! Steê !! Inweuners |- | [[Keulen]] || 1.025.000 |- | [[Düsseldorf]] || 619.000 |- | [[Dortmund]] || 603.000 |- | [[Essen (Duutsland)|Essen]] || 575.000 |- | [[Duisburg]] || 502.000 |- | [[Bochum]] || 359.000 |- | [[Wuppertal]] || 358.000 |- | [[Bielefeld]] || 332.000 |- | [[Bonn]] || 323.000 |- | [[Münster]] || 308.000 |- |} | {| class="wikitable sortable" ! Steê !! Inweuners |- | [[Gelsenkirchen]] || 268.000 |- | [[Mönchengladbach]] || 267.000 |- | [[Aken]] || 263.000 |- | [[Krefeld]] || 231.000 |- | [[Oberhausen]] || 214.000 |- | [[Hagen]] || 190.000 |- | [[Hamm]] || 180.000 |- | [[Mülheim an der Rur]] || 173.000 |- | [[Leverkusen]] || 169.000 |- | [[Solingen]] || 166.000 |- |} |} == Indeêlieng == [[Plaetje:Nordrhein-Westfalen, administrative divisions - de - colored (full featured).png|kaderloos|links]] {{Clear}} == Politiek == Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag). {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=20 | Landtag |- ! Partie ! 2022 || 2017 || 2012 ! 2010 || 2005 || 2000 ! 1995 || 1990 || 1985 ! 1980 || 1975 || 1970 ! 1966 || 1962 || 1958 ! 1954 || 1950 || 1947 ! Partie |- | [[CDU]] | 76 || 72 || 67 | 67 || 89 || 88 | 89 || 90 || 88 | 95 || 95 || 95 | 86 || 96 || 104 | 90 || 93 || 92 | [[CDU]] |- | [[SPD]] | 56 || 69 || 99 | 67 || 74 || 102 | 108 || 123 || 125 | 106 || 91 || 94 | 99 || 90 || 81 | 76 || 68 || 64 | [[SPD]] |- | [[Grüne]] | 39 || 14 || 29 | 23 || 12 || 17 | 24 || 12 || | || || | || || | || || | [[Grüne]] |- | [[FDP]] | 12 || 28 || 22 | 13 || 12 || 24 | || 14 || 14 | || 14 || 11 | 15 || 14 || 15 | 25 || 26 || 12 | [[FDP]] |- | [[AfD]] | 12 || 16 || | || || | || || | || || | || || | || || | [[AfD]] |- | Piraten ¹ | || || 20 | || || | || || | || || | || || | || || | Piraten ¹ |- | [[Linke]] | || || | 11 || || | || || | || || | || || | || || | [[Linke]] |- | Z ² | || || | || || | || || | || || | || || | 9 || 16 || 20 | Z ² |- | [[KPD]] | || || | || || | || || | || || | || || | || 12 || 28 | [[KPD]] |- ! Totael ! 195 || 199 || 237 ! 181 || 187 || 231 ! 221 || 239 || 227 ! 201 || 200 || 200 ! 200 || 200 || 200 ! 200 || 215 || 216 ! Totael |- |} ¹ Piratenpartei Deutschland (burgerrechen) ² Deutsche Zentrumspartei (politiekkatteliek) {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=3 | Minister-president'n |- ! Naem !! Partie !! Tied |- | Rudolf Amelunxen || / || 1946 - 1947 |- | Karl Arnold || [[CDU]] || 1947 - 1956 |- | Fritz Steinhoff || [[SPD]] || 1956 - 1958 |- | Franz Meyers || CDU || 1958 - 1966 |- | Heinz Kühn || SPD || 1966 - 1978 |- | Johannes Rau || SPD || 1978 - 1998 |- | Wolfgang Clement || SPD || 1998 - 2002 |- | Peer Steinbrück || SPD || 2002 - 2005 |- | Jürgen Rüttgers || CDU || 2005 - 2010 |- | Hannelore Kraft || SPD || 2010 - 2017 |- | Armin Laschet || CDU || 2017 - 2021 |- | Hendrik Wüst || CDU || 2021 - noe |- |} == Lienks nae buten == * [https://www.land.nrw/ Nordrhein-Westfalen] * [https://www.britannica.com/place/north-rhine-westphalia Britannica] * [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/nordrheinwestfalen/?admid=356 City Population] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/noordrijn-westfalen/ Klimaatinfo] * Liggienge: {{Koord|51|29|N|7|33|L}} {{Duutsestaeten}} [[Categorie:Nordrhein-Westfalen| ]] mprwqyo2zt8173b8py449r7yxxlk5r9 183004 183002 2026-09-14T19:54:57Z Veeders 16276 /* Steê */ 183004 wikitext text/x-wiki [[Plaetje:Locator map North Rhine-Westphalia in Germany.svg|thumb|Liggienge]] [[Plaetje:Reliefkarte Nordrhein-Westfalen.png|thumb|Kaerte]] '''Nordrhein-Westfalen''', offisjeel '''Land Nordrhein-Westfalen''', ([[Zeêuws]]: ''Noôrdrien-Westfaolen'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]]. Den 'oôdstad is [[Düsseldorf]]. D'r weune 18,0 meljoen mins'n (2026) op een oppervlak van 34,1 duuzend km² (527 inw./km²). Sins 23 oes [[1946]] is Nordrhein-Westfalen een deêlstaet van Duutsland. Nordrhein-Westfalen hrenst an [[Belhië]] en [[Nederland]]. == Steê == Hroôtste steê binne (2026): {| class="wikitable" |- | {| class="wikitable sortable" ! Steê !! Inweuners |- | [[Keulen]] || 1.026.000 |- | [[Düsseldorf]] || 619.000 |- | [[Dortmund]] || 601.000 |- | [[Essen (Duutsland)|Essen]] || 574.000 |- | [[Duisburg]] || 501.000 |- | [[Bochum]] || 359.000 |- | [[Wuppertal]] || 357.000 |- | [[Bielefeld]] || 331.000 |- | [[Bonn]] || 324.000 |- | [[Münster]] || 306.000 |- |} | {| class="wikitable sortable" ! Steê !! Inweuners |- | [[Gelsenkirchen]] || 268.000 |- | [[Mönchengladbach]] || 267.000 |- | [[Aken]] || 263.000 |- | [[Krefeld]] || 231.000 |- | [[Oberhausen]] || 214.000 |- | [[Hagen]] || 190.000 |- | [[Hamm]] || 180.000 |- | [[Mülheim an der Rur]] || 173.000 |- | [[Leverkusen]] || 169.000 |- | [[Solingen]] || 166.000 |- |} |} == Indeêlieng == [[Plaetje:Nordrhein-Westfalen, administrative divisions - de - colored (full featured).png|kaderloos|links]] {{Clear}} == Politiek == Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag). {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=20 | Landtag |- ! Partie ! 2022 || 2017 || 2012 ! 2010 || 2005 || 2000 ! 1995 || 1990 || 1985 ! 1980 || 1975 || 1970 ! 1966 || 1962 || 1958 ! 1954 || 1950 || 1947 ! Partie |- | [[CDU]] | 76 || 72 || 67 | 67 || 89 || 88 | 89 || 90 || 88 | 95 || 95 || 95 | 86 || 96 || 104 | 90 || 93 || 92 | [[CDU]] |- | [[SPD]] | 56 || 69 || 99 | 67 || 74 || 102 | 108 || 123 || 125 | 106 || 91 || 94 | 99 || 90 || 81 | 76 || 68 || 64 | [[SPD]] |- | [[Grüne]] | 39 || 14 || 29 | 23 || 12 || 17 | 24 || 12 || | || || | || || | || || | [[Grüne]] |- | [[FDP]] | 12 || 28 || 22 | 13 || 12 || 24 | || 14 || 14 | || 14 || 11 | 15 || 14 || 15 | 25 || 26 || 12 | [[FDP]] |- | [[AfD]] | 12 || 16 || | || || | || || | || || | || || | || || | [[AfD]] |- | Piraten ¹ | || || 20 | || || | || || | || || | || || | || || | Piraten ¹ |- | [[Linke]] | || || | 11 || || | || || | || || | || || | || || | [[Linke]] |- | Z ² | || || | || || | || || | || || | || || | 9 || 16 || 20 | Z ² |- | [[KPD]] | || || | || || | || || | || || | || || | || 12 || 28 | [[KPD]] |- ! Totael ! 195 || 199 || 237 ! 181 || 187 || 231 ! 221 || 239 || 227 ! 201 || 200 || 200 ! 200 || 200 || 200 ! 200 || 215 || 216 ! Totael |- |} ¹ Piratenpartei Deutschland (burgerrechen) ² Deutsche Zentrumspartei (politiekkatteliek) {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=3 | Minister-president'n |- ! Naem !! Partie !! Tied |- | Rudolf Amelunxen || / || 1946 - 1947 |- | Karl Arnold || [[CDU]] || 1947 - 1956 |- | Fritz Steinhoff || [[SPD]] || 1956 - 1958 |- | Franz Meyers || CDU || 1958 - 1966 |- | Heinz Kühn || SPD || 1966 - 1978 |- | Johannes Rau || SPD || 1978 - 1998 |- | Wolfgang Clement || SPD || 1998 - 2002 |- | Peer Steinbrück || SPD || 2002 - 2005 |- | Jürgen Rüttgers || CDU || 2005 - 2010 |- | Hannelore Kraft || SPD || 2010 - 2017 |- | Armin Laschet || CDU || 2017 - 2021 |- | Hendrik Wüst || CDU || 2021 - noe |- |} == Lienks nae buten == * [https://www.land.nrw/ Nordrhein-Westfalen] * [https://www.britannica.com/place/north-rhine-westphalia Britannica] * [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/nordrheinwestfalen/?admid=356 City Population] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/noordrijn-westfalen/ Klimaatinfo] * Liggienge: {{Koord|51|29|N|7|33|L}} {{Duutsestaeten}} [[Categorie:Nordrhein-Westfalen| ]] ry3lkshrxse9h7i84etmxcsqrm89e00 183005 183004 2026-09-14T19:57:36Z Veeders 16276 /* Steê */ 183005 wikitext text/x-wiki [[Plaetje:Locator map North Rhine-Westphalia in Germany.svg|thumb|Liggienge]] [[Plaetje:Reliefkarte Nordrhein-Westfalen.png|thumb|Kaerte]] '''Nordrhein-Westfalen''', offisjeel '''Land Nordrhein-Westfalen''', ([[Zeêuws]]: ''Noôrdrien-Westfaolen'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]]. Den 'oôdstad is [[Düsseldorf]]. D'r weune 18,0 meljoen mins'n (2026) op een oppervlak van 34,1 duuzend km² (527 inw./km²). Sins 23 oes [[1946]] is Nordrhein-Westfalen een deêlstaet van Duutsland. Nordrhein-Westfalen hrenst an [[Belhië]] en [[Nederland]]. == Steê == Hroôtste steê binne (2026): {| class="wikitable" |- | {| class="wikitable sortable" ! Steê !! Inweuners |- | [[Keulen]] || 1.026.000 |- | [[Düsseldorf]] || 619.000 |- | [[Dortmund]] || 601.000 |- | [[Essen (Duutsland)|Essen]] || 574.000 |- | [[Duisburg]] || 501.000 |- | [[Bochum]] || 359.000 |- | [[Wuppertal]] || 357.000 |- | [[Bielefeld]] || 331.000 |- | [[Bonn]] || 324.000 |- | [[Münster]] || 306.000 |- |} | {| class="wikitable sortable" ! Steê !! Inweuners |- | [[Mönchengladbach]] || 267.000 |- | [[Gelsenkirchen]] || 266.000 |- | [[Aken]] || 264.000 |- | [[Krefeld]] || 231.000 |- | [[Oberhausen]] || 213.000 |- | [[Hagen]] || 190.000 |- | [[Hamm]] || 179.000 |- | [[Mülheim an der Rur]] || 172.000 |- | [[Leverkusen]] || 168.000 |- | [[Solingen]] || 165.000 |- |} |} == Indeêlieng == [[Plaetje:Nordrhein-Westfalen, administrative divisions - de - colored (full featured).png|kaderloos|links]] {{Clear}} == Politiek == Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag). {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=20 | Landtag |- ! Partie ! 2022 || 2017 || 2012 ! 2010 || 2005 || 2000 ! 1995 || 1990 || 1985 ! 1980 || 1975 || 1970 ! 1966 || 1962 || 1958 ! 1954 || 1950 || 1947 ! Partie |- | [[CDU]] | 76 || 72 || 67 | 67 || 89 || 88 | 89 || 90 || 88 | 95 || 95 || 95 | 86 || 96 || 104 | 90 || 93 || 92 | [[CDU]] |- | [[SPD]] | 56 || 69 || 99 | 67 || 74 || 102 | 108 || 123 || 125 | 106 || 91 || 94 | 99 || 90 || 81 | 76 || 68 || 64 | [[SPD]] |- | [[Grüne]] | 39 || 14 || 29 | 23 || 12 || 17 | 24 || 12 || | || || | || || | || || | [[Grüne]] |- | [[FDP]] | 12 || 28 || 22 | 13 || 12 || 24 | || 14 || 14 | || 14 || 11 | 15 || 14 || 15 | 25 || 26 || 12 | [[FDP]] |- | [[AfD]] | 12 || 16 || | || || | || || | || || | || || | || || | [[AfD]] |- | Piraten ¹ | || || 20 | || || | || || | || || | || || | || || | Piraten ¹ |- | [[Linke]] | || || | 11 || || | || || | || || | || || | || || | [[Linke]] |- | Z ² | || || | || || | || || | || || | || || | 9 || 16 || 20 | Z ² |- | [[KPD]] | || || | || || | || || | || || | || || | || 12 || 28 | [[KPD]] |- ! Totael ! 195 || 199 || 237 ! 181 || 187 || 231 ! 221 || 239 || 227 ! 201 || 200 || 200 ! 200 || 200 || 200 ! 200 || 215 || 216 ! Totael |- |} ¹ Piratenpartei Deutschland (burgerrechen) ² Deutsche Zentrumspartei (politiekkatteliek) {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=3 | Minister-president'n |- ! Naem !! Partie !! Tied |- | Rudolf Amelunxen || / || 1946 - 1947 |- | Karl Arnold || [[CDU]] || 1947 - 1956 |- | Fritz Steinhoff || [[SPD]] || 1956 - 1958 |- | Franz Meyers || CDU || 1958 - 1966 |- | Heinz Kühn || SPD || 1966 - 1978 |- | Johannes Rau || SPD || 1978 - 1998 |- | Wolfgang Clement || SPD || 1998 - 2002 |- | Peer Steinbrück || SPD || 2002 - 2005 |- | Jürgen Rüttgers || CDU || 2005 - 2010 |- | Hannelore Kraft || SPD || 2010 - 2017 |- | Armin Laschet || CDU || 2017 - 2021 |- | Hendrik Wüst || CDU || 2021 - noe |- |} == Lienks nae buten == * [https://www.land.nrw/ Nordrhein-Westfalen] * [https://www.britannica.com/place/north-rhine-westphalia Britannica] * [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/nordrheinwestfalen/?admid=356 City Population] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/noordrijn-westfalen/ Klimaatinfo] * Liggienge: {{Koord|51|29|N|7|33|L}} {{Duutsestaeten}} [[Categorie:Nordrhein-Westfalen| ]] jtk8zn4u38njog8k6h8t12q69d0g0o2 183006 183005 2026-09-14T20:01:34Z Veeders 16276 /* Steê */ 183006 wikitext text/x-wiki [[Plaetje:Locator map North Rhine-Westphalia in Germany.svg|thumb|Liggienge]] [[Plaetje:Reliefkarte Nordrhein-Westfalen.png|thumb|Kaerte]] '''Nordrhein-Westfalen''', offisjeel '''Land Nordrhein-Westfalen''', ([[Zeêuws]]: ''Noôrdrien-Westfaolen'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]]. Den 'oôdstad is [[Düsseldorf]]. D'r weune 18,0 meljoen mins'n (2026) op een oppervlak van 34,1 duuzend km² (527 inw./km²). Sins 23 oes [[1946]] is Nordrhein-Westfalen een deêlstaet van Duutsland. Nordrhein-Westfalen hrenst an [[Belhië]] en [[Nederland]]. == Steê == Hroôtste steê binne (2026): {| class="wikitable" |- | {| class="wikitable sortable" ! Steê !! Inweuners |- | [[Köln]] (Keulen) || 1.026.000 |- | [[Düsseldorf]] || 619.000 |- | [[Dortmund]] || 601.000 |- | [[Essen (Duutsland)|Essen]] || 574.000 |- | [[Duisburg]] || 501.000 |- | [[Bochum]] || 359.000 |- | [[Wuppertal]] || 357.000 |- | [[Bielefeld]] || 331.000 |- | [[Bonn]] || 324.000 |- | [[Münster]] || 306.000 |- |} | {| class="wikitable sortable" ! Steê !! Inweuners |- | [[Mönchengladbach]] || 267.000 |- | [[Gelsenkirchen]] || 266.000 |- | [[Aachen]] (Aken) || 264.000 |- | [[Krefeld]] || 231.000 |- | [[Oberhausen]] || 213.000 |- | [[Hagen]] || 190.000 |- | [[Hamm]] || 179.000 |- | [[Mülheim an der Rur]] || 172.000 |- | [[Leverkusen]] || 168.000 |- | [[Solingen]] || 165.000 |- |} |} == Indeêlieng == [[Plaetje:Nordrhein-Westfalen, administrative divisions - de - colored (full featured).png|kaderloos|links]] {{Clear}} == Politiek == Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag). {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=20 | Landtag |- ! Partie ! 2022 || 2017 || 2012 ! 2010 || 2005 || 2000 ! 1995 || 1990 || 1985 ! 1980 || 1975 || 1970 ! 1966 || 1962 || 1958 ! 1954 || 1950 || 1947 ! Partie |- | [[CDU]] | 76 || 72 || 67 | 67 || 89 || 88 | 89 || 90 || 88 | 95 || 95 || 95 | 86 || 96 || 104 | 90 || 93 || 92 | [[CDU]] |- | [[SPD]] | 56 || 69 || 99 | 67 || 74 || 102 | 108 || 123 || 125 | 106 || 91 || 94 | 99 || 90 || 81 | 76 || 68 || 64 | [[SPD]] |- | [[Grüne]] | 39 || 14 || 29 | 23 || 12 || 17 | 24 || 12 || | || || | || || | || || | [[Grüne]] |- | [[FDP]] | 12 || 28 || 22 | 13 || 12 || 24 | || 14 || 14 | || 14 || 11 | 15 || 14 || 15 | 25 || 26 || 12 | [[FDP]] |- | [[AfD]] | 12 || 16 || | || || | || || | || || | || || | || || | [[AfD]] |- | Piraten ¹ | || || 20 | || || | || || | || || | || || | || || | Piraten ¹ |- | [[Linke]] | || || | 11 || || | || || | || || | || || | || || | [[Linke]] |- | Z ² | || || | || || | || || | || || | || || | 9 || 16 || 20 | Z ² |- | [[KPD]] | || || | || || | || || | || || | || || | || 12 || 28 | [[KPD]] |- ! Totael ! 195 || 199 || 237 ! 181 || 187 || 231 ! 221 || 239 || 227 ! 201 || 200 || 200 ! 200 || 200 || 200 ! 200 || 215 || 216 ! Totael |- |} ¹ Piratenpartei Deutschland (burgerrechen) ² Deutsche Zentrumspartei (politiekkatteliek) {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=3 | Minister-president'n |- ! Naem !! Partie !! Tied |- | Rudolf Amelunxen || / || 1946 - 1947 |- | Karl Arnold || [[CDU]] || 1947 - 1956 |- | Fritz Steinhoff || [[SPD]] || 1956 - 1958 |- | Franz Meyers || CDU || 1958 - 1966 |- | Heinz Kühn || SPD || 1966 - 1978 |- | Johannes Rau || SPD || 1978 - 1998 |- | Wolfgang Clement || SPD || 1998 - 2002 |- | Peer Steinbrück || SPD || 2002 - 2005 |- | Jürgen Rüttgers || CDU || 2005 - 2010 |- | Hannelore Kraft || SPD || 2010 - 2017 |- | Armin Laschet || CDU || 2017 - 2021 |- | Hendrik Wüst || CDU || 2021 - noe |- |} == Lienks nae buten == * [https://www.land.nrw/ Nordrhein-Westfalen] * [https://www.britannica.com/place/north-rhine-westphalia Britannica] * [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/nordrheinwestfalen/?admid=356 City Population] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/noordrijn-westfalen/ Klimaatinfo] * Liggienge: {{Koord|51|29|N|7|33|L}} {{Duutsestaeten}} [[Categorie:Nordrhein-Westfalen| ]] 1vhxv8sfye03q8j2yspp1z3xt8oxm0p 183010 183006 2026-09-15T08:54:33Z Veeders 16276 183010 wikitext text/x-wiki [[Plaetje:Locator map North Rhine-Westphalia in Germany.svg|thumb|Liggienge]] [[Plaetje:Reliefkarte Nordrhein-Westfalen.png|thumb|Kaerte]] '''Nordrhein-Westfalen''', offisjeel '''Land Nordrhein-Westfalen''', ([[Zeêuws]]: ''Noôrdrien-Westfaolen'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]]. Den 'oôdstad is [[Düsseldorf]]. D'r weune 18,0 meljoen mins'n (2026) op een oppervlak van 34,1 duuzend km² (527 inw./km²). Nordrhein-Westfalen is op 23 oes [[1946]] opericht en sins 23 meie [[1949]] een deêlstaet van Duutsland. Nordrhein-Westfalen hrenst an [[Belhië]] en [[Nederland]]. == Steê == Hroôtste steê binne (2026): {| class="wikitable" |- | {| class="wikitable sortable" ! Steê !! Inweuners |- | [[Köln]] (Keulen) || 1.026.000 |- | [[Düsseldorf]] || 619.000 |- | [[Dortmund]] || 601.000 |- | [[Essen (Duutsland)|Essen]] || 574.000 |- | [[Duisburg]] || 501.000 |- | [[Bochum]] || 359.000 |- | [[Wuppertal]] || 357.000 |- | [[Bielefeld]] || 331.000 |- | [[Bonn]] || 324.000 |- | [[Münster]] || 306.000 |- |} | {| class="wikitable sortable" ! Steê !! Inweuners |- | [[Mönchengladbach]] || 267.000 |- | [[Gelsenkirchen]] || 266.000 |- | [[Aachen]] (Aken) || 264.000 |- | [[Krefeld]] || 231.000 |- | [[Oberhausen]] || 213.000 |- | [[Hagen]] || 190.000 |- | [[Hamm]] || 179.000 |- | [[Mülheim an der Rur]] || 172.000 |- | [[Leverkusen]] || 168.000 |- | [[Solingen]] || 165.000 |- |} |} == Indeêlieng == [[Plaetje:Nordrhein-Westfalen, administrative divisions - de - colored (full featured).png|kaderloos|links]] {{Clear}} == Politiek == Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag). {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=20 | Landtag |- ! Partie ! 2022 || 2017 || 2012 ! 2010 || 2005 || 2000 ! 1995 || 1990 || 1985 ! 1980 || 1975 || 1970 ! 1966 || 1962 || 1958 ! 1954 || 1950 || 1947 ! Partie |- | [[CDU]] | 76 || 72 || 67 | 67 || 89 || 88 | 89 || 90 || 88 | 95 || 95 || 95 | 86 || 96 || 104 | 90 || 93 || 92 | [[CDU]] |- | [[SPD]] | 56 || 69 || 99 | 67 || 74 || 102 | 108 || 123 || 125 | 106 || 91 || 94 | 99 || 90 || 81 | 76 || 68 || 64 | [[SPD]] |- | [[Grüne]] | 39 || 14 || 29 | 23 || 12 || 17 | 24 || 12 || | || || | || || | || || | [[Grüne]] |- | [[FDP]] | 12 || 28 || 22 | 13 || 12 || 24 | || 14 || 14 | || 14 || 11 | 15 || 14 || 15 | 25 || 26 || 12 | [[FDP]] |- | [[AfD]] | 12 || 16 || | || || | || || | || || | || || | || || | [[AfD]] |- | Piraten ¹ | || || 20 | || || | || || | || || | || || | || || | Piraten ¹ |- | [[Linke]] | || || | 11 || || | || || | || || | || || | || || | [[Linke]] |- | Z ² | || || | || || | || || | || || | || || | 9 || 16 || 20 | Z ² |- | [[KPD]] | || || | || || | || || | || || | || || | || 12 || 28 | [[KPD]] |- ! Totael ! 195 || 199 || 237 ! 181 || 187 || 231 ! 221 || 239 || 227 ! 201 || 200 || 200 ! 200 || 200 || 200 ! 200 || 215 || 216 ! Totael |- |} ¹ Piratenpartei Deutschland (burgerrechen) ² Deutsche Zentrumspartei (politiekkatteliek) {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=3 | Minister-president'n |- ! Naem !! Partie !! Tied |- | Rudolf Amelunxen || / || 1946 - 1947 |- | Karl Arnold || [[CDU]] || 1947 - 1956 |- | Fritz Steinhoff || [[SPD]] || 1956 - 1958 |- | Franz Meyers || CDU || 1958 - 1966 |- | Heinz Kühn || SPD || 1966 - 1978 |- | Johannes Rau || SPD || 1978 - 1998 |- | Wolfgang Clement || SPD || 1998 - 2002 |- | Peer Steinbrück || SPD || 2002 - 2005 |- | Jürgen Rüttgers || CDU || 2005 - 2010 |- | Hannelore Kraft || SPD || 2010 - 2017 |- | Armin Laschet || CDU || 2017 - 2021 |- | Hendrik Wüst || CDU || 2021 - noe |- |} == Lienks nae buten == * [https://www.land.nrw/ Nordrhein-Westfalen] * [https://www.britannica.com/place/north-rhine-westphalia Britannica] * [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/nordrheinwestfalen/?admid=356 City Population] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/noordrijn-westfalen/ Klimaatinfo] * Liggienge: {{Koord|51|29|N|7|33|L}} {{Duutsestaeten}} [[Categorie:Nordrhein-Westfalen| ]] 899rkqmy7wu2xz3ptgmzpeu90hnmmav 183012 183010 2026-09-15T10:33:39Z Veeders 16276 183012 wikitext text/x-wiki [[Plaetje:Locator map North Rhine-Westphalia in Germany.svg|thumb|Liggienge]] [[Plaetje:Reliefkarte Nordrhein-Westfalen.png|thumb|Kaerte]] '''Nordrhein-Westfalen''', offisjeel '''Land Nordrhein-Westfalen''', ([[Zeêuws]]: ''Noôrdrien-Westfaolen'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]]. Den 'oôdstad is [[Düsseldorf]]. D'r weune 18,0 meljoen mins'n (2026) op een oppervlak van 34,1 duuzend km² (527 inw./km²). Nordrhein-Westfalen is op 23 oes [[1946]] opericht en sins 23 meie [[1949]] een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland. Nordrhein-Westfalen hrenst an [[Belhië]] en [[Nederland]]. == Steê == Hroôtste steê binne (2026): {| class="wikitable" |- | {| class="wikitable sortable" ! Steê !! Inweuners |- | [[Köln]] (Keulen) || 1.026.000 |- | [[Düsseldorf]] || 619.000 |- | [[Dortmund]] || 601.000 |- | [[Essen (Duutsland)|Essen]] || 574.000 |- | [[Duisburg]] || 501.000 |- | [[Bochum]] || 359.000 |- | [[Wuppertal]] || 357.000 |- | [[Bielefeld]] || 331.000 |- | [[Bonn]] || 324.000 |- | [[Münster]] || 306.000 |- |} | {| class="wikitable sortable" ! Steê !! Inweuners |- | [[Mönchengladbach]] || 267.000 |- | [[Gelsenkirchen]] || 266.000 |- | [[Aachen]] (Aken) || 264.000 |- | [[Krefeld]] || 231.000 |- | [[Oberhausen]] || 213.000 |- | [[Hagen]] || 190.000 |- | [[Hamm]] || 179.000 |- | [[Mülheim an der Rur]] || 172.000 |- | [[Leverkusen]] || 168.000 |- | [[Solingen]] || 165.000 |- |} |} == Indeêlieng == [[Plaetje:Nordrhein-Westfalen, administrative divisions - de - colored (full featured).png|kaderloos|links]] {{Clear}} == Politiek == Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag). {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=20 | Landtag |- ! Partie ! 2022 || 2017 || 2012 ! 2010 || 2005 || 2000 ! 1995 || 1990 || 1985 ! 1980 || 1975 || 1970 ! 1966 || 1962 || 1958 ! 1954 || 1950 || 1947 ! Partie |- | [[CDU]] | 76 || 72 || 67 | 67 || 89 || 88 | 89 || 90 || 88 | 95 || 95 || 95 | 86 || 96 || 104 | 90 || 93 || 92 | [[CDU]] |- | [[SPD]] | 56 || 69 || 99 | 67 || 74 || 102 | 108 || 123 || 125 | 106 || 91 || 94 | 99 || 90 || 81 | 76 || 68 || 64 | [[SPD]] |- | [[Grüne]] | 39 || 14 || 29 | 23 || 12 || 17 | 24 || 12 || | || || | || || | || || | [[Grüne]] |- | [[FDP]] | 12 || 28 || 22 | 13 || 12 || 24 | || 14 || 14 | || 14 || 11 | 15 || 14 || 15 | 25 || 26 || 12 | [[FDP]] |- | [[AfD]] | 12 || 16 || | || || | || || | || || | || || | || || | [[AfD]] |- | Piraten ¹ | || || 20 | || || | || || | || || | || || | || || | Piraten ¹ |- | [[Linke]] | || || | 11 || || | || || | || || | || || | || || | [[Linke]] |- | Z ² | || || | || || | || || | || || | || || | 9 || 16 || 20 | Z ² |- | [[KPD]] | || || | || || | || || | || || | || || | || 12 || 28 | [[KPD]] |- ! Totael ! 195 || 199 || 237 ! 181 || 187 || 231 ! 221 || 239 || 227 ! 201 || 200 || 200 ! 200 || 200 || 200 ! 200 || 215 || 216 ! Totael |- |} ¹ Piratenpartei Deutschland (burgerrechen) ² Deutsche Zentrumspartei (politiekkatteliek) {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=3 | Minister-president'n |- ! Naem !! Partie !! Tied |- | Rudolf Amelunxen || / || 1946 - 1947 |- | Karl Arnold || [[CDU]] || 1947 - 1956 |- | Fritz Steinhoff || [[SPD]] || 1956 - 1958 |- | Franz Meyers || CDU || 1958 - 1966 |- | Heinz Kühn || SPD || 1966 - 1978 |- | Johannes Rau || SPD || 1978 - 1998 |- | Wolfgang Clement || SPD || 1998 - 2002 |- | Peer Steinbrück || SPD || 2002 - 2005 |- | Jürgen Rüttgers || CDU || 2005 - 2010 |- | Hannelore Kraft || SPD || 2010 - 2017 |- | Armin Laschet || CDU || 2017 - 2021 |- | Hendrik Wüst || CDU || 2021 - noe |- |} == Lienks nae buten == * [https://www.land.nrw/ Nordrhein-Westfalen] * [https://www.britannica.com/place/north-rhine-westphalia Britannica] * [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/nordrheinwestfalen/?admid=356 City Population] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/noordrijn-westfalen/ Klimaatinfo] * Liggienge: {{Koord|51|29|N|7|33|L}} {{Duutsestaeten}} [[Categorie:Nordrhein-Westfalen| ]] jjppr6uhzgmg92sydyz5h4ac8l6aly5 0 15570 182979 180256 2026-09-14T16:35:38Z Veeders 16276 182979 wikitext text/x-wiki [[Plaetje:Locator map Rhineland-Palatinate in Germany.svg|thumb|Liggienge]] [[Plaetje:Reliefkarte Rheinland-Pfalz.png|thumb|Kaerte]] '''Rheinland-Pfalz''', offisjeel '''Land Rheinland-Pfalz''', ([[Zeêuws]]: ''Rienland-Palts'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]]. D'r weune 4,1 meljoen mins'n (2026) op een oppervlak van 19,9 duuzend km² (208 inw./km²). Rheinland-Pfalz hrenst an [[Frankriek]], [[Luxemburg (land)|Luxemburg]] en [[Belhië]]. Den 'oôdstad is [[Mainz]]. == Steê == Groôtste steê mie inweuners (2026): {| class="wikitable sortable" ! Steê !! Inweuners |- | [[Mainz]] || 224.000 |- | [[Ludwigshafen am Rhein]] || 177.000 |- | [[Koblenz]] || 113.000 |- | [[Trier]] || 105.000 |- | [[Kaiserslautern]] || 100.000 |- | [[Worms]] || 87.000 |- | [[Neuwied]] || 67.000 |- | [[Bad Kreuznach]] || 54.000 |- | [[Neustadt an der Weinstrasse]] || 53.000 |- | [[Speyer]] || 49.000 |- |} == Indeêlieng == [[Plaetje:Rhineland-Palatinate, administrative divisions - de - colored.svg|kaderloos|links]] {{Clear}} == Lienks nae buten == * [https://www.rlp.de/ Rheinland-Pfalz] * [https://www.britannica.com/place/rhineland-palatinate Britannica] * [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/rheinlandpfalz/?admid=362 City Population] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/rijnland-palts/ Klimaatinfo] * Liggienge: {{Koord|49|55|N|7|27|L}} {{Duutsestaeten}} [[Categorie:Rheinland-Pfalz| ]] skk3i05cuhff8iy2allirg0rlkbb0v9 182985 182979 2026-09-14T16:49:41Z Veeders 16276 /* Indeêlieng */ 182985 wikitext text/x-wiki [[Plaetje:Locator map Rhineland-Palatinate in Germany.svg|thumb|Liggienge]] [[Plaetje:Reliefkarte Rheinland-Pfalz.png|thumb|Kaerte]] '''Rheinland-Pfalz''', offisjeel '''Land Rheinland-Pfalz''', ([[Zeêuws]]: ''Rienland-Palts'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]]. D'r weune 4,1 meljoen mins'n (2026) op een oppervlak van 19,9 duuzend km² (208 inw./km²). Rheinland-Pfalz hrenst an [[Frankriek]], [[Luxemburg (land)|Luxemburg]] en [[Belhië]]. Den 'oôdstad is [[Mainz]]. == Steê == Groôtste steê mie inweuners (2026): {| class="wikitable sortable" ! Steê !! Inweuners |- | [[Mainz]] || 224.000 |- | [[Ludwigshafen am Rhein]] || 177.000 |- | [[Koblenz]] || 113.000 |- | [[Trier]] || 105.000 |- | [[Kaiserslautern]] || 100.000 |- | [[Worms]] || 87.000 |- | [[Neuwied]] || 67.000 |- | [[Bad Kreuznach]] || 54.000 |- | [[Neustadt an der Weinstrasse]] || 53.000 |- | [[Speyer]] || 49.000 |- |} == Indeêlieng == [[Plaetje:Rhineland-Palatinate, administrative divisions - de - colored.svg|kaderloos|links]] {{Clear}} == Politiek == Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag). {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=20 | Landtag |- ! Partie ! 2024 || 2019 ! 2014 || 2009 || 2004 ! 1999 || 1994 || 1990 |- | [[CDU]] | || | || || | || || |- | [[AfD]] | || | || || | || || |- | [[BSW]] | || | || || | || || |- | [[SPD]] | || | || || | || || |- | [[Grüne]] | || | || || | || || |- | [[Linke]] / [[PDS]] | || | || || | || || |- | [[FDP]] | || | || || | || || |- | | || | || || | || || |- ! Totael ! || ! || || ! || || |} == Lienks nae buten == * [https://www.rlp.de/ Rheinland-Pfalz] * [https://www.britannica.com/place/rhineland-palatinate Britannica] * [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/rheinlandpfalz/?admid=362 City Population] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/rijnland-palts/ Klimaatinfo] * Liggienge: {{Koord|49|55|N|7|27|L}} {{Duutsestaeten}} [[Categorie:Rheinland-Pfalz| ]] 5n49fsza84tyo6d4lnsxqgtfw1jjtrw 182986 182985 2026-09-14T16:52:21Z Veeders 16276 /* Politiek */ 182986 wikitext text/x-wiki [[Plaetje:Locator map Rhineland-Palatinate in Germany.svg|thumb|Liggienge]] [[Plaetje:Reliefkarte Rheinland-Pfalz.png|thumb|Kaerte]] '''Rheinland-Pfalz''', offisjeel '''Land Rheinland-Pfalz''', ([[Zeêuws]]: ''Rienland-Palts'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]]. D'r weune 4,1 meljoen mins'n (2026) op een oppervlak van 19,9 duuzend km² (208 inw./km²). Rheinland-Pfalz hrenst an [[Frankriek]], [[Luxemburg (land)|Luxemburg]] en [[Belhië]]. Den 'oôdstad is [[Mainz]]. == Steê == Groôtste steê mie inweuners (2026): {| class="wikitable sortable" ! Steê !! Inweuners |- | [[Mainz]] || 224.000 |- | [[Ludwigshafen am Rhein]] || 177.000 |- | [[Koblenz]] || 113.000 |- | [[Trier]] || 105.000 |- | [[Kaiserslautern]] || 100.000 |- | [[Worms]] || 87.000 |- | [[Neuwied]] || 67.000 |- | [[Bad Kreuznach]] || 54.000 |- | [[Neustadt an der Weinstrasse]] || 53.000 |- | [[Speyer]] || 49.000 |- |} == Indeêlieng == [[Plaetje:Rhineland-Palatinate, administrative divisions - de - colored.svg|kaderloos|links]] {{Clear}} == Politiek == Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag). {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=20 | Landtag |- ! Partie ! 2026 || 2021 ! 2016 || 2011 || 2006 ! 2001 || 1996 || 1991 |- | [[CDU]] | || | || || | || || |- | [[AfD]] | || | || || | || || |- | [[BSW]] | || | || || | || || |- | [[SPD]] | || | || || | || || |- | [[Grüne]] | || | || || | || || |- | [[Linke]] / [[PDS]] | || | || || | || || |- | [[FDP]] | || | || || | || || |- | | || | || || | || || |- ! Totael ! || ! || || ! || || |} == Lienks nae buten == * [https://www.rlp.de/ Rheinland-Pfalz] * [https://www.britannica.com/place/rhineland-palatinate Britannica] * [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/rheinlandpfalz/?admid=362 City Population] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/rijnland-palts/ Klimaatinfo] * Liggienge: {{Koord|49|55|N|7|27|L}} {{Duutsestaeten}} [[Categorie:Rheinland-Pfalz| ]] emztnam8pg77c19u9viv4o7vntaft2p 182987 182986 2026-09-14T16:58:45Z Veeders 16276 /* Politiek */ 182987 wikitext text/x-wiki [[Plaetje:Locator map Rhineland-Palatinate in Germany.svg|thumb|Liggienge]] [[Plaetje:Reliefkarte Rheinland-Pfalz.png|thumb|Kaerte]] '''Rheinland-Pfalz''', offisjeel '''Land Rheinland-Pfalz''', ([[Zeêuws]]: ''Rienland-Palts'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]]. D'r weune 4,1 meljoen mins'n (2026) op een oppervlak van 19,9 duuzend km² (208 inw./km²). Rheinland-Pfalz hrenst an [[Frankriek]], [[Luxemburg (land)|Luxemburg]] en [[Belhië]]. Den 'oôdstad is [[Mainz]]. == Steê == Groôtste steê mie inweuners (2026): {| class="wikitable sortable" ! Steê !! Inweuners |- | [[Mainz]] || 224.000 |- | [[Ludwigshafen am Rhein]] || 177.000 |- | [[Koblenz]] || 113.000 |- | [[Trier]] || 105.000 |- | [[Kaiserslautern]] || 100.000 |- | [[Worms]] || 87.000 |- | [[Neuwied]] || 67.000 |- | [[Bad Kreuznach]] || 54.000 |- | [[Neustadt an der Weinstrasse]] || 53.000 |- | [[Speyer]] || 49.000 |- |} == Indeêlieng == [[Plaetje:Rhineland-Palatinate, administrative divisions - de - colored.svg|kaderloos|links]] {{Clear}} == Politiek == Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag). {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=20 | Landtag |- ! Partie ! 2026 || 2021 ! 2016 || 2011 || 2006 ! 2001 || 1996 || 1991 |- | [[CDU]] | 39 || 31 | 35 || || | || || |- | [[SPD]] | 32 || 39 | 39 || || | || || |- | [[AfD]] | 24 || 9 | 14 || || | || || |- | [[Grüne]] | 10 || 10 | 6 || || | || || |- | [[FDP]] | || 6 | 7 || || | || || |- | FW ¹ | || 6 | || || | || || |- | [[BSW]] | || | || || | || || |- | [[Linke]] / [[PDS]] | || | || || | || || |- ! Totael ! 105 || 101 ! 101 || || ! || || |} ¹ Freie Wähler == Lienks nae buten == * [https://www.rlp.de/ Rheinland-Pfalz] * [https://www.britannica.com/place/rhineland-palatinate Britannica] * [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/rheinlandpfalz/?admid=362 City Population] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/rijnland-palts/ Klimaatinfo] * Liggienge: {{Koord|49|55|N|7|27|L}} {{Duutsestaeten}} [[Categorie:Rheinland-Pfalz| ]] e8fj7s5nejamkhy7w3ctfbgopxvh3tf 182988 182987 2026-09-14T17:03:27Z Veeders 16276 /* Politiek */ 182988 wikitext text/x-wiki [[Plaetje:Locator map Rhineland-Palatinate in Germany.svg|thumb|Liggienge]] [[Plaetje:Reliefkarte Rheinland-Pfalz.png|thumb|Kaerte]] '''Rheinland-Pfalz''', offisjeel '''Land Rheinland-Pfalz''', ([[Zeêuws]]: ''Rienland-Palts'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]]. D'r weune 4,1 meljoen mins'n (2026) op een oppervlak van 19,9 duuzend km² (208 inw./km²). Rheinland-Pfalz hrenst an [[Frankriek]], [[Luxemburg (land)|Luxemburg]] en [[Belhië]]. Den 'oôdstad is [[Mainz]]. == Steê == Groôtste steê mie inweuners (2026): {| class="wikitable sortable" ! Steê !! Inweuners |- | [[Mainz]] || 224.000 |- | [[Ludwigshafen am Rhein]] || 177.000 |- | [[Koblenz]] || 113.000 |- | [[Trier]] || 105.000 |- | [[Kaiserslautern]] || 100.000 |- | [[Worms]] || 87.000 |- | [[Neuwied]] || 67.000 |- | [[Bad Kreuznach]] || 54.000 |- | [[Neustadt an der Weinstrasse]] || 53.000 |- | [[Speyer]] || 49.000 |- |} == Indeêlieng == [[Plaetje:Rhineland-Palatinate, administrative divisions - de - colored.svg|kaderloos|links]] {{Clear}} == Politiek == Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag). {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=20 | Landtag |- ! Partie ! 2026 || 2021 ! 2016 || 2011 || 2006 ! 2001 || 1996 || 1991 |- | [[CDU]] | 39 || 31 | 35 || 41 || 38 | 38 || 41 || 40 |- | [[SPD]] | 32 || 39 | 39 || 42 || 53 | 49 || 43 || 47 |- | [[AfD]] | 24 || 9 | 14 || || | || || |- | [[Grüne]] | 10 || 10 | 6 || 18 || | 6 || 7 || 7 |- | [[FDP]] | || 6 | 7 || || 10 | 8 || 10 || 7 |- | FW ¹ | || 6 | || || | || || |- ! Totael ! 105 || 101 ! 101 || 101 || 101 ! 101 || 101 || 101 |} ¹ Freie Wähler == Lienks nae buten == * [https://www.rlp.de/ Rheinland-Pfalz] * [https://www.britannica.com/place/rhineland-palatinate Britannica] * [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/rheinlandpfalz/?admid=362 City Population] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/rijnland-palts/ Klimaatinfo] * Liggienge: {{Koord|49|55|N|7|27|L}} {{Duutsestaeten}} [[Categorie:Rheinland-Pfalz| ]] bh9u2f38kudkntkhvluxjyodvj683ij 183001 182988 2026-09-14T17:47:39Z Veeders 16276 183001 wikitext text/x-wiki [[Plaetje:Locator map Rhineland-Palatinate in Germany.svg|thumb|Liggienge]] [[Plaetje:Reliefkarte Rheinland-Pfalz.png|thumb|Kaerte]] '''Rheinland-Pfalz''', offisjeel '''Land Rheinland-Pfalz''', ([[Zeêuws]]: ''Rienland-Palts'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]]. Den 'oôdstad is [[Mainz]]. D'r weune 4,1 meljoen mins'n (2026) op een oppervlak van 19,9 duuzend km² (208 inw./km²). Sins 30 oes [[1946]] is Rheinland-Pfalz een deêlstaet van Duutsland. Rheinland-Pfalz hrenst an [[Frankriek]], [[Luxemburg (land)|Luxemburg]] en [[Belhië]]. == Steê == Hroôtste steê binne (2026): {| class="wikitable sortable" ! Steê !! Inweuners |- | [[Mainz]] || 224.000 |- | [[Ludwigshafen am Rhein]] || 177.000 |- | [[Koblenz]] || 113.000 |- | [[Trier]] || 105.000 |- | [[Kaiserslautern]] || 100.000 |- | [[Worms]] || 87.000 |- | [[Neuwied]] || 67.000 |- | [[Bad Kreuznach]] || 54.000 |- | [[Neustadt an der Weinstrasse]] || 53.000 |- | [[Speyer]] || 49.000 |- |} == Indeêlieng == [[Plaetje:Rhineland-Palatinate, administrative divisions - de - colored.svg|kaderloos|links]] {{Clear}} == Politiek == Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag). {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=20 | Landtag |- ! Partie ! 2026 || 2021 ! 2016 || 2011 || 2006 ! 2001 || 1996 || 1991 |- | [[CDU]] | 39 || 31 | 35 || 41 || 38 | 38 || 41 || 40 |- | [[SPD]] | 32 || 39 | 39 || 42 || 53 | 49 || 43 || 47 |- | [[AfD]] | 24 || 9 | 14 || || | || || |- | [[Grüne]] | 10 || 10 | 6 || 18 || | 6 || 7 || 7 |- | [[FDP]] | || 6 | 7 || || 10 | 8 || 10 || 7 |- | FW ¹ | || 6 | || || | || || |- ! Totael ! 105 || 101 ! 101 || 101 || 101 ! 101 || 101 || 101 |} ¹ Freie Wähler == Lienks nae buten == * [https://www.rlp.de/ Rheinland-Pfalz] * [https://www.britannica.com/place/rhineland-palatinate Britannica] * [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/rheinlandpfalz/?admid=362 City Population] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/rijnland-palts/ Klimaatinfo] * Liggienge: {{Koord|49|55|N|7|27|L}} {{Duutsestaeten}} [[Categorie:Rheinland-Pfalz| ]] qmdpn6ya7eq5z4nfg9h7zkvrbkk8525 183013 183001 2026-09-15T10:35:25Z Veeders 16276 183013 wikitext text/x-wiki [[Plaetje:Locator map Rhineland-Palatinate in Germany.svg|thumb|Liggienge]] [[Plaetje:Reliefkarte Rheinland-Pfalz.png|thumb|Kaerte]] '''Rheinland-Pfalz''', offisjeel '''Land Rheinland-Pfalz''', ([[Zeêuws]]: ''Rienland-Palts'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]]. Den 'oôdstad is [[Mainz]]. D'r weune 4,1 meljoen mins'n (2026) op een oppervlak van 19,9 duuzend km² (208 inw./km²). Rheinland-Pfalz is op 30 oes [[1946]] opericht en sins 23 meie [[1949]] een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland. Rheinland-Pfalz hrenst an [[Frankriek]], [[Luxemburg (land)|Luxemburg]] en [[Belhië]]. == Steê == Hroôtste steê binne (2026): {| class="wikitable sortable" ! Steê !! Inweuners |- | [[Mainz]] || 224.000 |- | [[Ludwigshafen am Rhein]] || 177.000 |- | [[Koblenz]] || 113.000 |- | [[Trier]] || 105.000 |- | [[Kaiserslautern]] || 100.000 |- | [[Worms]] || 87.000 |- | [[Neuwied]] || 67.000 |- | [[Bad Kreuznach]] || 54.000 |- | [[Neustadt an der Weinstrasse]] || 53.000 |- | [[Speyer]] || 49.000 |- |} == Indeêlieng == [[Plaetje:Rhineland-Palatinate, administrative divisions - de - colored.svg|kaderloos|links]] {{Clear}} == Politiek == Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag). {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=20 | Landtag |- ! Partie ! 2026 || 2021 ! 2016 || 2011 || 2006 ! 2001 || 1996 || 1991 |- | [[CDU]] | 39 || 31 | 35 || 41 || 38 | 38 || 41 || 40 |- | [[SPD]] | 32 || 39 | 39 || 42 || 53 | 49 || 43 || 47 |- | [[AfD]] | 24 || 9 | 14 || || | || || |- | [[Grüne]] | 10 || 10 | 6 || 18 || | 6 || 7 || 7 |- | [[FDP]] | || 6 | 7 || || 10 | 8 || 10 || 7 |- | FW ¹ | || 6 | || || | || || |- ! Totael ! 105 || 101 ! 101 || 101 || 101 ! 101 || 101 || 101 |} ¹ Freie Wähler == Lienks nae buten == * [https://www.rlp.de/ Rheinland-Pfalz] * [https://www.britannica.com/place/rhineland-palatinate Britannica] * [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/rheinlandpfalz/?admid=362 City Population] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/rijnland-palts/ Klimaatinfo] * Liggienge: {{Koord|49|55|N|7|27|L}} {{Duutsestaeten}} [[Categorie:Rheinland-Pfalz| ]] fqfbo30j94bxm7z6lrhsx8lyuh1xf0h 0 15572 183000 182947 2026-09-14T17:44:10Z Veeders 16276 183000 wikitext text/x-wiki [[Plaetje:Locator map Saarland in Germany.svg|thumb|Liggienge]] [[Plaetje:Reliefkarte Saarland.png|thumb|Kaerte]] '''Saarland''' ([[Zeêuws]]: ''Saorland / Saerland'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]]. Den 'oôdstad is [[Saarbrücken]]. D'r weune 1,0 meljoen mins'n (2026) op een oppervlak van 2,6 duuzend km² (392 inw./km²). Sins 1 jannewari [[1957]] is Saarland een deêlstaet van Duutsland. Saarland hrenst an [[Frankriek]] en [[Luxemburg (land)|Luxemburg]]. == Steê == Hroôtste steê binne (2026): {| class="wikitable sortable" ! Steê !! Inweuners |- | [[Saarbrücken]] || 183.000 |- | [[Neunkirchen (Saarland)|Neunkirchen]] || 47.000 |- | [[Homburg]] || 43.000 |- | [[Völklingen]] || 41.000 |- | [[Saarlouis]] || 38.000 |- | [[St. Ingbert]] || 35.000 |- | [[Merzig]] || 31.000 |- | [[St. Wendel]] || 25.000 |- | [[Dillingen/Saar]] || 21.000 |- | [[Blieskastel]] || 20.000 |- |} == Indeêlieng == [[Plaetje:Saarland, administrative divisions - de - colored.svg|kaderloos|links]] {{Clear}} == Politiek == Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag). {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=20 | Landtag |- ! Partie ! 2022 || 2017 ! 2012 || 2009 || 2004 ! 1999 || 1994 || 1990 |- | [[SPD]] | 29 || 17 | 17 || 13 || 18 | 25 || 27 || 30 |- | [[CDU]] | 19 || 24 | 19 || 19 || 27 | 26 || 21 || 18 |- | [[AfD]] | 3 || 3 | || || | || || |- | [[Linke]] | || 7 | 9 || 11 || | || || |- | Piraten ¹ | || | 4 || || | || || |- | [[Grüne]] | || | 2 || 3 || 3 | || 3 || |- | [[FDP]] | || | || 5 || 3 | || || 3 |- ! Totael ! 51 || 51 ! 51 || 51 || 51 ! 51 || 51 || 51 |} ¹ Piratenpartei Deutschland == Lienks nae buten == * [https://www.saarland.de/DE/home/home_node Saarland] * [https://www.britannica.com/place/saarland Britannica] * [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/saarland/?admid=367 City Population] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/saarland/ Klimaatinfo] * Liggienge: {{Koord|49|23|N|6|50|L}} {{Duutsestaeten}} [[Categorie:Saarland| ]] 36w3mzp9yt2g4jgwm5wkv008dmvfcu2 183014 183000 2026-09-15T10:38:56Z Veeders 16276 183014 wikitext text/x-wiki [[Plaetje:Locator map Saarland in Germany.svg|thumb|Liggienge]] [[Plaetje:Reliefkarte Saarland.png|thumb|Kaerte]] '''Saarland''' ([[Zeêuws]]: ''Saorland / Saerland'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]]. Den 'oôdstad is [[Saarbrücken]]. D'r weune 1,0 meljoen mins'n (2026) op een oppervlak van 2,6 duuzend km² (392 inw./km²). Saarland is op 17 december [[1947]] vanover opericht en sins 1 jannewari [[1957]] een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland. Saarland hrenst an [[Frankriek]] en [[Luxemburg (land)|Luxemburg]]. == Steê == Hroôtste steê binne (2026): {| class="wikitable sortable" ! Steê !! Inweuners |- | [[Saarbrücken]] || 183.000 |- | [[Neunkirchen (Saarland)|Neunkirchen]] || 47.000 |- | [[Homburg]] || 43.000 |- | [[Völklingen]] || 41.000 |- | [[Saarlouis]] || 38.000 |- | [[St. Ingbert]] || 35.000 |- | [[Merzig]] || 31.000 |- | [[St. Wendel]] || 25.000 |- | [[Dillingen/Saar]] || 21.000 |- | [[Blieskastel]] || 20.000 |- |} == Indeêlieng == [[Plaetje:Saarland, administrative divisions - de - colored.svg|kaderloos|links]] {{Clear}} == Politiek == Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag). {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=20 | Landtag |- ! Partie ! 2022 || 2017 ! 2012 || 2009 || 2004 ! 1999 || 1994 || 1990 |- | [[SPD]] | 29 || 17 | 17 || 13 || 18 | 25 || 27 || 30 |- | [[CDU]] | 19 || 24 | 19 || 19 || 27 | 26 || 21 || 18 |- | [[AfD]] | 3 || 3 | || || | || || |- | [[Linke]] | || 7 | 9 || 11 || | || || |- | Piraten ¹ | || | 4 || || | || || |- | [[Grüne]] | || | 2 || 3 || 3 | || 3 || |- | [[FDP]] | || | || 5 || 3 | || || 3 |- ! Totael ! 51 || 51 ! 51 || 51 || 51 ! 51 || 51 || 51 |} ¹ Piratenpartei Deutschland == Lienks nae buten == * [https://www.saarland.de/DE/home/home_node Saarland] * [https://www.britannica.com/place/saarland Britannica] * [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/saarland/?admid=367 City Population] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/saarland/ Klimaatinfo] * Liggienge: {{Koord|49|23|N|6|50|L}} {{Duutsestaeten}} [[Categorie:Saarland| ]] 9jsca09d2h4lbfzwhtn1xqb720ae8ro 0 15574 182995 182892 2026-09-14T17:32:21Z Veeders 16276 182995 wikitext text/x-wiki [[Plaetje:Locator map Saxony in Germany.svg|thumb|Liggienge]] [[Plaetje:Reliefkarte Sachsen.png|thumb|Kaerte]] '''Sachsen''', offisjeel '''Freistaat Sachsen''', ([[Zeêuws]]: ''Saksen'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]]. Den 'oôdstad is [[Dresden]]. D'r weune 4,0 meljoen mins'n (2026) op een oppervlak van 18,5 duuzend km² (218 inw./km²). Sins 3 oktober [[1990]] is Sachsen een deêlstaet van Duutsland. Sachsen hrenst an [[Tsjechië]] en [[Poôl'n]]. == Steê == Hroôtste steê binne (2026): {| class="wikitable sortable" ! Steê !! Inweuners |- | [[Leipzig]] || 616.000 |- | [[Dresden]] || 563.000 |- | [[Chemnitz]] || 247.000 |- | [[Zwickau]] || 86.000 |- | [[Plauen]] || 65.000 |- | [[Görlitz]] || 55.000 |- | [[Freiberg]] || 41.000 |- | [[Pirna]] || 40.000 |- | [[Freital]] || 39.000 |- | [[Bautzen]] || 37.000 |- |} == Indeêlieng == [[Plaetje:Landkreise Sachsen 2012.svg|kaderloos|links]] {{Clear}} == Politiek == Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag). {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=20 | Landtag |- ! Partie ! 2024 || 2019 ! 2014 || 2009 || 2004 ! 1999 || 1994 || 1990 |- | [[CDU]] | 41 || 45 | 59 || 58 || 55 | 76 || 77 || 92 |- | [[AfD]] | 40 || 38 | 14 || || | || || |- | [[BSW]] | 15 || | || || | || || |- | [[SPD]] | 10 || 10 | 18 || 14 || 13 | 14 || 22 || 32 |- | [[Grüne]] | 7 || 12 | 8 || 9 || 6 | || || |- | [[Linke]] / [[PDS]] | 6 || 14 | 27 || 29 || 31 | 30 || 21 || 17 |- | FW ¹ | 1 || | || || | || || |- | [[FDP]] | || | || 14 || 7 | || || 9 |- | NDP ² | || | || 8 || 12 | || || |- | NF ³ | || | || || | || || 10 |- ! Totael ! 120 || 119 ! 126 || 132 || 124 ! 120 || 120 || 160 |- |} ¹ Freie Wähler ² Nationaldemokratische Partei Deutschlands ³ Neues Forum == Lienks nae buten == * [https://www.sachsen.de/ Sachsen] * [https://www.britannica.com/place/saxony-state-germany Britannica] * [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/sachsen/?admid=368 City Population] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/saksen/ Klimaatinfo] * Liggienge: {{Koord|51|3|N|13|44|L}} {{Duutsestaeten}} [[Categorie:Sachsen| ]] goy7b7k6979cd93prijtfbcqkjrddly 182996 182995 2026-09-14T17:32:47Z Veeders 16276 182996 wikitext text/x-wiki [[Plaetje:Locator map Saxony in Germany.svg|thumb|Liggienge]] [[Plaetje:Reliefkarte Sachsen.png|thumb|Kaerte]] '''Sachsen''', offisjeel '''Freistaat Sachsen''', ([[Zeêuws]]: ''Saksen'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]]. Den 'oôdstad is [[Dresden]]. D'r weune 4,0 meljoen mins'n (2026) op een oppervlak van 18,5 duuzend km² (218 inw./km²). Sins 3 oktober [[1990]] is Sachsen een deêlstaet van Duutsland. Sachsen hrenst an [[Tsjehhië]] en [[Poôl'n]]. == Steê == Hroôtste steê binne (2026): {| class="wikitable sortable" ! Steê !! Inweuners |- | [[Leipzig]] || 616.000 |- | [[Dresden]] || 563.000 |- | [[Chemnitz]] || 247.000 |- | [[Zwickau]] || 86.000 |- | [[Plauen]] || 65.000 |- | [[Görlitz]] || 55.000 |- | [[Freiberg]] || 41.000 |- | [[Pirna]] || 40.000 |- | [[Freital]] || 39.000 |- | [[Bautzen]] || 37.000 |- |} == Indeêlieng == [[Plaetje:Landkreise Sachsen 2012.svg|kaderloos|links]] {{Clear}} == Politiek == Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag). {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=20 | Landtag |- ! Partie ! 2024 || 2019 ! 2014 || 2009 || 2004 ! 1999 || 1994 || 1990 |- | [[CDU]] | 41 || 45 | 59 || 58 || 55 | 76 || 77 || 92 |- | [[AfD]] | 40 || 38 | 14 || || | || || |- | [[BSW]] | 15 || | || || | || || |- | [[SPD]] | 10 || 10 | 18 || 14 || 13 | 14 || 22 || 32 |- | [[Grüne]] | 7 || 12 | 8 || 9 || 6 | || || |- | [[Linke]] / [[PDS]] | 6 || 14 | 27 || 29 || 31 | 30 || 21 || 17 |- | FW ¹ | 1 || | || || | || || |- | [[FDP]] | || | || 14 || 7 | || || 9 |- | NDP ² | || | || 8 || 12 | || || |- | NF ³ | || | || || | || || 10 |- ! Totael ! 120 || 119 ! 126 || 132 || 124 ! 120 || 120 || 160 |- |} ¹ Freie Wähler ² Nationaldemokratische Partei Deutschlands ³ Neues Forum == Lienks nae buten == * [https://www.sachsen.de/ Sachsen] * [https://www.britannica.com/place/saxony-state-germany Britannica] * [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/sachsen/?admid=368 City Population] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/saksen/ Klimaatinfo] * Liggienge: {{Koord|51|3|N|13|44|L}} {{Duutsestaeten}} [[Categorie:Sachsen| ]] 53dpe4tl0fkdhdw8dfg9pw7nn5lf0tk 183015 182996 2026-09-15T10:44:17Z Veeders 16276 183015 wikitext text/x-wiki [[Plaetje:Locator map Saxony in Germany.svg|thumb|Liggienge]] [[Plaetje:Reliefkarte Sachsen.png|thumb|Kaerte]] '''Sachsen''', offisjeel '''Freistaat Sachsen''', ([[Zeêuws]]: ''Saksen'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]]. Den 'oôdstad is [[Dresden]]. D'r weune 4,0 meljoen mins'n (2026) op een oppervlak van 18,5 duuzend km² (218 inw./km²). Sachsen is op 3 oktober [[1990]] vanover opericht en sinsdien een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland. Sachsen hrenst an [[Tsjehhië]] en [[Poôl'n]]. == Steê == Hroôtste steê binne (2026): {| class="wikitable sortable" ! Steê !! Inweuners |- | [[Leipzig]] || 616.000 |- | [[Dresden]] || 563.000 |- | [[Chemnitz]] || 247.000 |- | [[Zwickau]] || 86.000 |- | [[Plauen]] || 65.000 |- | [[Görlitz]] || 55.000 |- | [[Freiberg]] || 41.000 |- | [[Pirna]] || 40.000 |- | [[Freital]] || 39.000 |- | [[Bautzen]] || 37.000 |- |} == Indeêlieng == [[Plaetje:Landkreise Sachsen 2012.svg|kaderloos|links]] {{Clear}} == Politiek == Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag). {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=20 | Landtag |- ! Partie ! 2024 || 2019 ! 2014 || 2009 || 2004 ! 1999 || 1994 || 1990 |- | [[CDU]] | 41 || 45 | 59 || 58 || 55 | 76 || 77 || 92 |- | [[AfD]] | 40 || 38 | 14 || || | || || |- | [[BSW]] | 15 || | || || | || || |- | [[SPD]] | 10 || 10 | 18 || 14 || 13 | 14 || 22 || 32 |- | [[Grüne]] | 7 || 12 | 8 || 9 || 6 | || || |- | [[Linke]] / [[PDS]] | 6 || 14 | 27 || 29 || 31 | 30 || 21 || 17 |- | FW ¹ | 1 || | || || | || || |- | [[FDP]] | || | || 14 || 7 | || || 9 |- | NDP ² | || | || 8 || 12 | || || |- | NF ³ | || | || || | || || 10 |- ! Totael ! 120 || 119 ! 126 || 132 || 124 ! 120 || 120 || 160 |- |} ¹ Freie Wähler ² Nationaldemokratische Partei Deutschlands ³ Neues Forum == Lienks nae buten == * [https://www.sachsen.de/ Sachsen] * [https://www.britannica.com/place/saxony-state-germany Britannica] * [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/sachsen/?admid=368 City Population] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/saksen/ Klimaatinfo] * Liggienge: {{Koord|51|3|N|13|44|L}} {{Duutsestaeten}} [[Categorie:Sachsen| ]] 4bv02odoq09a8257s5m4td57ec4e3mv 0 15576 182994 182894 2026-09-14T17:26:59Z Veeders 16276 182994 wikitext text/x-wiki [[Plaetje:Locator map Saxony-Anhalt in Germany.svg|thumb|Liggienge]] [[Plaetje:Reliefkarte Sachsen-Anhalt.png|thumb|Kaerte]] '''Sachsen-Anhalt''', offisjeel '''Land Sachsen-Anhalt''', ([[Zeêuws]]: ''Saksen-Analt'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]]. Den 'oôdstad is [[Magdeburg]]. D'r weune 2,1 meljoen mins'n (2026) op een oppervlak van 20,6 duuzend km² (103 inw./km²). Sins 3 oktober [[1990]] is Sachsen-Anhalt een deêlstaet van Duutsland. == Steê == Hroôtste steê mie inweuners (2026): {| class="wikitable sortable" ! Steê !! Inweuners |- | [[Magdeburg]] || 244.000 |- | [[Halle (Saale)|Halle]] || 226.000 |- | [[Dessau-Roßlau]] || 75.000 |- | [[Wittenberg]] || 45.000 |- | [[Stendal]] || 38.000 |- | [[Weißenfels]] || 37.000 |- | [[Halberstadt]] || 37.000 |- | [[Bitterfeld-Wolfen]] || 36.000 |- | [[Merseburg]] || 34.000 |- | [[Wernigerode]] || 32.000 |- |} == Indeêlieng == [[Plaetje:Saxony-Anhalt, administrative divisions - de - colored.svg|kaderloos|links]] {{Clear}} == Politiek == Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag). {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=20 | Landtag |- ! Partie ! 2026 || 2021 || 2016 ! 2011 || 2006 || 2002 ! 1998 || 1994 || 1990 |- | [[AfD]] | 39 || 23 || 25 | || || | || || |- | [[CDU]] | 15 || 40 || 30 | 41 || 40 || 48 | 28 || 37 || 48 |- | [[SPD]] | 8 || 9 || 11 | 26 || 24 || 25 | 47 || 36 || 27 |- | [[Grüne]] ¹ | 8 || 6 || 5 | 9 || || | || 5 || 5 |- | [[Linke]] / [[PDS]] | 8 || 12 || 16 | 29 || 26 || 25 | 25 || 21 || 12 |- | [[BSW]] | 5 || || | || || | || || |- | [[FDP]] | || 7 || | || 7 || 17 | || || 14 |- | DVU ² | || || | || || | 16 || || |- ! Totael ! 83 || 97 || 87 ! 105 || 97 || 115 ! 116 || 99 || 106 |- |} ¹ 1990: Grüne - NF (Neues Forum) ² Deutsche Volksunion == Lienks nae buten == * [https://web.archive.org/web/20241118160002/https://www.sachsen-anhalt.de/startseite Sachsen-Anhalt] * [https://www.britannica.com/place/saxony-anhalt Britannica] * [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/sachsenanhalt/?admid=369 City Population] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/saksen-anhalt/ Klimaatinfo] * Liggienge: {{Koord|51|58|N|11|28|L}} {{Duutsestaeten}} [[Categorie:Sachsen-Anhalt| ]] oma62zcuvjjc21k1reimz07tg4us1o0 182997 182994 2026-09-14T17:38:46Z Veeders 16276 /* Steê */ 182997 wikitext text/x-wiki [[Plaetje:Locator map Saxony-Anhalt in Germany.svg|thumb|Liggienge]] [[Plaetje:Reliefkarte Sachsen-Anhalt.png|thumb|Kaerte]] '''Sachsen-Anhalt''', offisjeel '''Land Sachsen-Anhalt''', ([[Zeêuws]]: ''Saksen-Analt'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]]. Den 'oôdstad is [[Magdeburg]]. D'r weune 2,1 meljoen mins'n (2026) op een oppervlak van 20,6 duuzend km² (103 inw./km²). Sins 3 oktober [[1990]] is Sachsen-Anhalt een deêlstaet van Duutsland. == Steê == Hroôtste steê binne (2026): {| class="wikitable sortable" ! Steê !! Inweuners |- | [[Magdeburg]] || 244.000 |- | [[Halle (Saale)|Halle]] || 226.000 |- | [[Dessau-Roßlau]] || 75.000 |- | [[Wittenberg]] || 45.000 |- | [[Stendal]] || 38.000 |- | [[Weißenfels]] || 37.000 |- | [[Halberstadt]] || 37.000 |- | [[Bitterfeld-Wolfen]] || 36.000 |- | [[Merseburg]] || 34.000 |- | [[Wernigerode]] || 32.000 |- |} == Indeêlieng == [[Plaetje:Saxony-Anhalt, administrative divisions - de - colored.svg|kaderloos|links]] {{Clear}} == Politiek == Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag). {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=20 | Landtag |- ! Partie ! 2026 || 2021 || 2016 ! 2011 || 2006 || 2002 ! 1998 || 1994 || 1990 |- | [[AfD]] | 39 || 23 || 25 | || || | || || |- | [[CDU]] | 15 || 40 || 30 | 41 || 40 || 48 | 28 || 37 || 48 |- | [[SPD]] | 8 || 9 || 11 | 26 || 24 || 25 | 47 || 36 || 27 |- | [[Grüne]] ¹ | 8 || 6 || 5 | 9 || || | || 5 || 5 |- | [[Linke]] / [[PDS]] | 8 || 12 || 16 | 29 || 26 || 25 | 25 || 21 || 12 |- | [[BSW]] | 5 || || | || || | || || |- | [[FDP]] | || 7 || | || 7 || 17 | || || 14 |- | DVU ² | || || | || || | 16 || || |- ! Totael ! 83 || 97 || 87 ! 105 || 97 || 115 ! 116 || 99 || 106 |- |} ¹ 1990: Grüne - NF (Neues Forum) ² Deutsche Volksunion == Lienks nae buten == * [https://web.archive.org/web/20241118160002/https://www.sachsen-anhalt.de/startseite Sachsen-Anhalt] * [https://www.britannica.com/place/saxony-anhalt Britannica] * [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/sachsenanhalt/?admid=369 City Population] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/saksen-anhalt/ Klimaatinfo] * Liggienge: {{Koord|51|58|N|11|28|L}} {{Duutsestaeten}} [[Categorie:Sachsen-Anhalt| ]] f5w5p9ctkeq68hypaz4gwl3qckzkpef 183016 182997 2026-09-15T10:45:16Z Veeders 16276 183016 wikitext text/x-wiki [[Plaetje:Locator map Saxony-Anhalt in Germany.svg|thumb|Liggienge]] [[Plaetje:Reliefkarte Sachsen-Anhalt.png|thumb|Kaerte]] '''Sachsen-Anhalt''', offisjeel '''Land Sachsen-Anhalt''', ([[Zeêuws]]: ''Saksen-Analt'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]]. Den 'oôdstad is [[Magdeburg]]. D'r weune 2,1 meljoen mins'n (2026) op een oppervlak van 20,6 duuzend km² (103 inw./km²). Sachsen-Anhalt is op 3 oktober [[1990]] vanover opericht en sinsdien een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland. == Steê == Hroôtste steê binne (2026): {| class="wikitable sortable" ! Steê !! Inweuners |- | [[Magdeburg]] || 244.000 |- | [[Halle (Saale)|Halle]] || 226.000 |- | [[Dessau-Roßlau]] || 75.000 |- | [[Wittenberg]] || 45.000 |- | [[Stendal]] || 38.000 |- | [[Weißenfels]] || 37.000 |- | [[Halberstadt]] || 37.000 |- | [[Bitterfeld-Wolfen]] || 36.000 |- | [[Merseburg]] || 34.000 |- | [[Wernigerode]] || 32.000 |- |} == Indeêlieng == [[Plaetje:Saxony-Anhalt, administrative divisions - de - colored.svg|kaderloos|links]] {{Clear}} == Politiek == Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag). {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=20 | Landtag |- ! Partie ! 2026 || 2021 || 2016 ! 2011 || 2006 || 2002 ! 1998 || 1994 || 1990 |- | [[AfD]] | 39 || 23 || 25 | || || | || || |- | [[CDU]] | 15 || 40 || 30 | 41 || 40 || 48 | 28 || 37 || 48 |- | [[SPD]] | 8 || 9 || 11 | 26 || 24 || 25 | 47 || 36 || 27 |- | [[Grüne]] ¹ | 8 || 6 || 5 | 9 || || | || 5 || 5 |- | [[Linke]] / [[PDS]] | 8 || 12 || 16 | 29 || 26 || 25 | 25 || 21 || 12 |- | [[BSW]] | 5 || || | || || | || || |- | [[FDP]] | || 7 || | || 7 || 17 | || || 14 |- | DVU ² | || || | || || | 16 || || |- ! Totael ! 83 || 97 || 87 ! 105 || 97 || 115 ! 116 || 99 || 106 |- |} ¹ 1990: Grüne - NF (Neues Forum) ² Deutsche Volksunion == Lienks nae buten == * [https://web.archive.org/web/20241118160002/https://www.sachsen-anhalt.de/startseite Sachsen-Anhalt] * [https://www.britannica.com/place/saxony-anhalt Britannica] * [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/sachsenanhalt/?admid=369 City Population] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/saksen-anhalt/ Klimaatinfo] * Liggienge: {{Koord|51|58|N|11|28|L}} {{Duutsestaeten}} [[Categorie:Sachsen-Anhalt| ]] bzor4cav62do559citor7tvzja0qyfy 0 15578 182990 182895 2026-09-14T17:18:55Z Veeders 16276 182990 wikitext text/x-wiki [[Plaetje:Locator map Schleswig-Holstein in Germany.svg|thumb|Liggienge]] [[Plaetje:Reliefkarte Schleswig-Holstein.png|thumb|Kaerte]] [[Plaetje:Schleswig-Holstein map.PNG|kaderloos|rechts]] '''Schleswig-Holstein''', offisjeel '''Land Schleswig-Holstein''', ([[Platduuts]]: ''Sleswig-Holsteen'', [[Deêns]]: ''Slesvig-Holsten'', [[Noôrdfries]]: ''Slaswik-Holstiinj'', [[Zeêuws]]: ''Sleêswiek-'Olstein'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]]. Den 'oôdstad is [[Kiel]]. D'r weune 3,0 meljoen mins'n (2026) op een oppervlak van 15,8 duuzend km² (187 inw./km²). Sins 23 oes [[1946]] is Schleswig-Holstein een deêlstaet van Duutsland. Den deêlstaet hrenst an [[Denemarken]]. Schleswig-Holstein is hevormd uut Zuud-Schleswig, Holstein, Lauenburg en [[Lübeck]] (hebied'n vant schiereiland [[Jutland]]) plus 't eiland [[Helgoland]]. Zuud-Schleswig 'oôrde toet [[1864]] bie [[Denemarken]] (den Deênse konienk was toet dat jaer ok konienk van Holstein). == Steê == Groôtste steê mie inweuners (2026): {| class="wikitable sortable" ! Steê !! Inweuners |- | [[Kiel]] || 252.000 |- | [[Lübeck]] || 217.000 |- | [[Flensburg]] || 96.000 |- | [[Norderstedt]] || 83.000 |- | [[Neumünster]] || 80.000 |- | [[Elmshorn]] || 51.000 |- | [[Pinneberg]] || 45.000 |- | [[Wedel]] || 35.000 |- | [[Ahrensburg]] || 35.000 |- | [[Geesthacht]] || 34.000 |- |} == Indeêlieng == [[Plaetje:Schleswig-Holstein, administrative divisions - de - colored.svg|kaderloos|links]] {{Clear}} == Politiek == Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag). {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=20 | Landtag |- ! Partie ! 2022 || 2017 ! 2012 || 2009 || 2005 ! 2000 || 1996 || 1992 |- | [[CDU]] | 34 || 25 | 22 || 34 || 30 | 33 || 30 || 32 |- | [[Grüne]] | 14 || 10 | 10 || 12 || 4 | 5 || 6 || |- | [[SPD]] | 12 || 21 | 22 || 25 || 29 | 41 || 33 || 45 |- | [[FDP]] | 5 || 9 | 6 || 14 || 4 | 7 || 4 || 5 |- | [[SSW]] | 4 || 3 | 3 || 4 || 2 | 3 || 2 || 1 |- | [[AfD]] | || 5 | || || | || || |- | Piraten ¹ | || | 6 || || | || || |- | [[Linke]] | || | || 6 || | || || |- | DVU ² | || | || || | || || 6 |- ! Totael ! 69 || 73 ! 69 || 95 || 69 ! 89 || 75 || 89 |} ¹ Piratenpartei Deutschland ² Deutsche Volksunion == Lienks nae buten == * [https://www.schleswig-holstein.de/DE/landesportal Schleswig-Holstein] * [https://www.britannica.com/place/schleswig-holstein Britannica] * [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/schleswigholstein/?admid=366 City Population] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/sleeswijk-holstein/ Klimaatinfo] * Liggienge: {{Koord|54|11|N|9|49|L}} {{Duutsestaeten}} [[Categorie:Schleswig-Holstein| ]] 4gmc9ueslmgdpo1t5aw2j35dna4x2hq 182991 182990 2026-09-14T17:21:57Z Veeders 16276 182991 wikitext text/x-wiki [[Plaetje:Locator map Schleswig-Holstein in Germany.svg|thumb|Liggienge]] [[Plaetje:Reliefkarte Schleswig-Holstein.png|thumb|Kaerte]] [[Plaetje:Schleswig-Holstein map.PNG|kaderloos|rechts]] '''Schleswig-Holstein''', offisjeel '''Land Schleswig-Holstein''', ([[Platduuts]]: ''Sleswig-Holsteen'', [[Deêns]]: ''Slesvig-Holsten'', [[Noôrdfries]]: ''Slaswik-Holstiinj'', [[Zeêuws]]: ''Sleêswiek-'Olstein'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]]. Den 'oôdstad is [[Kiel]]. D'r weune 3,0 meljoen mins'n (2026) op een oppervlak van 15,8 duuzend km² (187 inw./km²). Sins 23 oes [[1946]] is Schleswig-Holstein een deêlstaet van Duutsland. Den deêlstaet hrenst an [[Denemarken]]. Schleswig-Holstein is gevormd uut Zuud-Schleswig, Holstein, Lauenburg en [[Lübeck]] (hebied'n vant schiereiland [[Jutland]]) plus 't eiland [[Helgoland]]. Zuud-Schleswig 'oôrde toet [[1864]] bie [[Denemarken]] (den Deênse konienk was toet dat jaer ok konienk van Holstein). == Steê == Groôtste steê mie inweuners (2026): {| class="wikitable sortable" ! Steê !! Inweuners |- | [[Kiel]] || 252.000 |- | [[Lübeck]] || 217.000 |- | [[Flensburg]] || 96.000 |- | [[Norderstedt]] || 83.000 |- | [[Neumünster]] || 80.000 |- | [[Elmshorn]] || 51.000 |- | [[Pinneberg]] || 45.000 |- | [[Wedel]] || 35.000 |- | [[Ahrensburg]] || 35.000 |- | [[Geesthacht]] || 34.000 |- |} == Indeêlieng == [[Plaetje:Schleswig-Holstein, administrative divisions - de - colored.svg|kaderloos|links]] {{Clear}} == Politiek == Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag). {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=20 | Landtag |- ! Partie ! 2022 || 2017 ! 2012 || 2009 || 2005 ! 2000 || 1996 || 1992 |- | [[CDU]] | 34 || 25 | 22 || 34 || 30 | 33 || 30 || 32 |- | [[Grüne]] | 14 || 10 | 10 || 12 || 4 | 5 || 6 || |- | [[SPD]] | 12 || 21 | 22 || 25 || 29 | 41 || 33 || 45 |- | [[FDP]] | 5 || 9 | 6 || 14 || 4 | 7 || 4 || 5 |- | [[SSW]] | 4 || 3 | 3 || 4 || 2 | 3 || 2 || 1 |- | [[AfD]] | || 5 | || || | || || |- | Piraten ¹ | || | 6 || || | || || |- | [[Linke]] | || | || 6 || | || || |- | DVU ² | || | || || | || || 6 |- ! Totael ! 69 || 73 ! 69 || 95 || 69 ! 89 || 75 || 89 |} ¹ Piratenpartei Deutschland ² Deutsche Volksunion == Lienks nae buten == * [https://www.schleswig-holstein.de/DE/landesportal Schleswig-Holstein] * [https://www.britannica.com/place/schleswig-holstein Britannica] * [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/schleswigholstein/?admid=366 City Population] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/sleeswijk-holstein/ Klimaatinfo] * Liggienge: {{Koord|54|11|N|9|49|L}} {{Duutsestaeten}} [[Categorie:Schleswig-Holstein| ]] aau97s6w7r7yup0izgjdlrkc2lsikw5 182992 182991 2026-09-14T17:23:36Z Veeders 16276 182992 wikitext text/x-wiki [[Plaetje:Locator map Schleswig-Holstein in Germany.svg|thumb|Liggienge]] [[Plaetje:Reliefkarte Schleswig-Holstein.png|thumb|Kaerte]] [[Plaetje:Schleswig-Holstein map.PNG|kaderloos|rechts]] '''Schleswig-Holstein''', offisjeel '''Land Schleswig-Holstein''', ([[Platduuts]]: ''Sleswig-Holsteen'', [[Deêns]]: ''Slesvig-Holsten'', [[Noôrdfries]]: ''Slaswik-Holstiinj'', [[Zeêuws]]: ''Sleêswiek-'Olstein'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]]. Den 'oôdstad is [[Kiel]]. D'r weune 3,0 meljoen mins'n (2026) op een oppervlak van 15,8 duuzend km² (187 inw./km²). Sins 23 oes [[1946]] ist een deêlstaet van Duutsland. Schleswig-Holstein hrenst an [[Denemarken]]. Den deêlstaet is gevormd uut Zuud-Schleswig, Holstein, Lauenburg en [[Lübeck]] (hebied'n vant schiereiland [[Jutland]]) plus 't eiland [[Helgoland]]. Zuud-Schleswig 'oôrde toet [[1864]] bie Denemarken (den Deênse konienk was toet dat jaer ok konienk van Holstein). == Steê == Groôtste steê mie inweuners (2026): {| class="wikitable sortable" ! Steê !! Inweuners |- | [[Kiel]] || 252.000 |- | [[Lübeck]] || 217.000 |- | [[Flensburg]] || 96.000 |- | [[Norderstedt]] || 83.000 |- | [[Neumünster]] || 80.000 |- | [[Elmshorn]] || 51.000 |- | [[Pinneberg]] || 45.000 |- | [[Wedel]] || 35.000 |- | [[Ahrensburg]] || 35.000 |- | [[Geesthacht]] || 34.000 |- |} == Indeêlieng == [[Plaetje:Schleswig-Holstein, administrative divisions - de - colored.svg|kaderloos|links]] {{Clear}} == Politiek == Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag). {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=20 | Landtag |- ! Partie ! 2022 || 2017 ! 2012 || 2009 || 2005 ! 2000 || 1996 || 1992 |- | [[CDU]] | 34 || 25 | 22 || 34 || 30 | 33 || 30 || 32 |- | [[Grüne]] | 14 || 10 | 10 || 12 || 4 | 5 || 6 || |- | [[SPD]] | 12 || 21 | 22 || 25 || 29 | 41 || 33 || 45 |- | [[FDP]] | 5 || 9 | 6 || 14 || 4 | 7 || 4 || 5 |- | [[SSW]] | 4 || 3 | 3 || 4 || 2 | 3 || 2 || 1 |- | [[AfD]] | || 5 | || || | || || |- | Piraten ¹ | || | 6 || || | || || |- | [[Linke]] | || | || 6 || | || || |- | DVU ² | || | || || | || || 6 |- ! Totael ! 69 || 73 ! 69 || 95 || 69 ! 89 || 75 || 89 |} ¹ Piratenpartei Deutschland ² Deutsche Volksunion == Lienks nae buten == * [https://www.schleswig-holstein.de/DE/landesportal Schleswig-Holstein] * [https://www.britannica.com/place/schleswig-holstein Britannica] * [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/schleswigholstein/?admid=366 City Population] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/sleeswijk-holstein/ Klimaatinfo] * Liggienge: {{Koord|54|11|N|9|49|L}} {{Duutsestaeten}} [[Categorie:Schleswig-Holstein| ]] 4tshqo1etcyvdnxe1z9qoxfyg7d2soq 182999 182992 2026-09-14T17:41:59Z Veeders 16276 182999 wikitext text/x-wiki [[Plaetje:Locator map Schleswig-Holstein in Germany.svg|thumb|Liggienge]] [[Plaetje:Reliefkarte Schleswig-Holstein.png|thumb|Kaerte]] [[Plaetje:Schleswig-Holstein map.PNG|kaderloos|rechts]] '''Schleswig-Holstein''', offisjeel '''Land Schleswig-Holstein''', ([[Platduuts]]: ''Sleswig-Holsteen'', [[Deêns]]: ''Slesvig-Holsten'', [[Noôrdfries]]: ''Slaswik-Holstiinj'', [[Zeêuws]]: ''Sleêswiek-'Olstein'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]]. Den 'oôdstad is [[Kiel]]. D'r weune 3,0 meljoen mins'n (2026) op een oppervlak van 15,8 duuzend km² (187 inw./km²). Sins 23 oes [[1946]] is Schleswig-Holstein een deêlstaet van Duutsland. Schleswig-Holstein hrenst an [[Denemarken]]. Den deêlstaet is gevormd uut Zuud-Schleswig, Holstein, Lauenburg en [[Lübeck]] (hebied'n vant schiereiland [[Jutland]]) plus 't eiland [[Helgoland]]. Zuud-Schleswig 'oôrde toet [[1864]] bie Denemarken (den Deênse konienk was toet dat jaer ok konienk van Holstein). == Steê == Hroôtste steê binne (2026): {| class="wikitable sortable" ! Steê !! Inweuners |- | [[Kiel]] || 252.000 |- | [[Lübeck]] || 217.000 |- | [[Flensburg]] || 96.000 |- | [[Norderstedt]] || 83.000 |- | [[Neumünster]] || 80.000 |- | [[Elmshorn]] || 51.000 |- | [[Pinneberg]] || 45.000 |- | [[Wedel]] || 35.000 |- | [[Ahrensburg]] || 35.000 |- | [[Geesthacht]] || 34.000 |- |} == Indeêlieng == [[Plaetje:Schleswig-Holstein, administrative divisions - de - colored.svg|kaderloos|links]] {{Clear}} == Politiek == Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag). {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=20 | Landtag |- ! Partie ! 2022 || 2017 ! 2012 || 2009 || 2005 ! 2000 || 1996 || 1992 |- | [[CDU]] | 34 || 25 | 22 || 34 || 30 | 33 || 30 || 32 |- | [[Grüne]] | 14 || 10 | 10 || 12 || 4 | 5 || 6 || |- | [[SPD]] | 12 || 21 | 22 || 25 || 29 | 41 || 33 || 45 |- | [[FDP]] | 5 || 9 | 6 || 14 || 4 | 7 || 4 || 5 |- | [[SSW]] | 4 || 3 | 3 || 4 || 2 | 3 || 2 || 1 |- | [[AfD]] | || 5 | || || | || || |- | Piraten ¹ | || | 6 || || | || || |- | [[Linke]] | || | || 6 || | || || |- | DVU ² | || | || || | || || 6 |- ! Totael ! 69 || 73 ! 69 || 95 || 69 ! 89 || 75 || 89 |} ¹ Piratenpartei Deutschland ² Deutsche Volksunion == Lienks nae buten == * [https://www.schleswig-holstein.de/DE/landesportal Schleswig-Holstein] * [https://www.britannica.com/place/schleswig-holstein Britannica] * [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/schleswigholstein/?admid=366 City Population] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/sleeswijk-holstein/ Klimaatinfo] * Liggienge: {{Koord|54|11|N|9|49|L}} {{Duutsestaeten}} [[Categorie:Schleswig-Holstein| ]] azeh2ssu359id5brudnfv25pch6qqmq 183018 182999 2026-09-15T10:47:49Z Veeders 16276 183018 wikitext text/x-wiki [[Plaetje:Locator map Schleswig-Holstein in Germany.svg|thumb|Liggienge]] [[Plaetje:Reliefkarte Schleswig-Holstein.png|thumb|Kaerte]] [[Plaetje:Schleswig-Holstein map.PNG|kaderloos|rechts]] '''Schleswig-Holstein''', offisjeel '''Land Schleswig-Holstein''', ([[Platduuts]]: ''Sleswig-Holsteen'', [[Deêns]]: ''Slesvig-Holsten'', [[Noôrdfries]]: ''Slaswik-Holstiinj'', [[Zeêuws]]: ''Sleêswiek-'Olstein'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]]. Den 'oôdstad is [[Kiel]]. D'r weune 3,0 meljoen mins'n (2026) op een oppervlak van 15,8 duuzend km² (187 inw./km²). Schleswig-Holstein is op 23 oes [[1946]] opericht en sins 23 meie [[1949]] een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland. Schleswig-Holstein hrenst an [[Denemarken]]. Den deêlstaet is gevormd uut Zuud-Schleswig, Holstein, Lauenburg en [[Lübeck]] (hebied'n vant schiereiland [[Jutland]]) plus 't eiland [[Helgoland]]. Zuud-Schleswig 'oôrde toet [[1864]] bie Denemarken (den Deênse konienk was toet dat jaer ok konienk van Holstein). == Steê == Hroôtste steê binne (2026): {| class="wikitable sortable" ! Steê !! Inweuners |- | [[Kiel]] || 252.000 |- | [[Lübeck]] || 217.000 |- | [[Flensburg]] || 96.000 |- | [[Norderstedt]] || 83.000 |- | [[Neumünster]] || 80.000 |- | [[Elmshorn]] || 51.000 |- | [[Pinneberg]] || 45.000 |- | [[Wedel]] || 35.000 |- | [[Ahrensburg]] || 35.000 |- | [[Geesthacht]] || 34.000 |- |} == Indeêlieng == [[Plaetje:Schleswig-Holstein, administrative divisions - de - colored.svg|kaderloos|links]] {{Clear}} == Politiek == Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag). {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=20 | Landtag |- ! Partie ! 2022 || 2017 ! 2012 || 2009 || 2005 ! 2000 || 1996 || 1992 |- | [[CDU]] | 34 || 25 | 22 || 34 || 30 | 33 || 30 || 32 |- | [[Grüne]] | 14 || 10 | 10 || 12 || 4 | 5 || 6 || |- | [[SPD]] | 12 || 21 | 22 || 25 || 29 | 41 || 33 || 45 |- | [[FDP]] | 5 || 9 | 6 || 14 || 4 | 7 || 4 || 5 |- | [[SSW]] | 4 || 3 | 3 || 4 || 2 | 3 || 2 || 1 |- | [[AfD]] | || 5 | || || | || || |- | Piraten ¹ | || | 6 || || | || || |- | [[Linke]] | || | || 6 || | || || |- | DVU ² | || | || || | || || 6 |- ! Totael ! 69 || 73 ! 69 || 95 || 69 ! 89 || 75 || 89 |} ¹ Piratenpartei Deutschland ² Deutsche Volksunion == Lienks nae buten == * [https://www.schleswig-holstein.de/DE/landesportal Schleswig-Holstein] * [https://www.britannica.com/place/schleswig-holstein Britannica] * [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/schleswigholstein/?admid=366 City Population] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/sleeswijk-holstein/ Klimaatinfo] * Liggienge: {{Koord|54|11|N|9|49|L}} {{Duutsestaeten}} [[Categorie:Schleswig-Holstein| ]] lb22palkgh959wgf8bmatedukusz9ts 0 15580 182989 182837 2026-09-14T17:13:45Z Veeders 16276 182989 wikitext text/x-wiki [[Plaetje:Locator map Thuringia in Germany.svg|thumb|Liggienge]] [[Plaetje:Reliefkarte Thüringen.png|thumb|Kaerte]] '''Thüringen''', offisjeel '''Freistaat Thüringen''', ([[Zeêuws]]: ''Thüriengen'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]]. D'r weune 2,1 meljoen mins'n (2026) op een oppervlak van 16,2 duuzend km² (128 inw./km²). Sins 3 oktober [[1990]] is Thüringen een deêlstaet van Duutsland. Den 'oôdstad is [[Erfurt]]. == Steê == Hroôtste steê mie inweuners (2026): {| class="wikitable sortable" ! Steê !! Inweuners |- | [[Erfurt]] || 217.000 |- | [[Jena]] || 109.000 |- | [[Gera]] || 95.000 |- | [[Weimar]] || 66.000 |- | [[Gotha]] || 46.000 |- | [[Eisenach]] || 41.000 |- | [[Nordhausen]] || 40.000 |- | [[Ilmenau]] || 39.000 |- | [[Mühlhausen]] || 36.000 |- | [[Suhl]] || 34.000 |- |} == Indeêlieng == [[Plaetje:Thuringia, administrative divisions 2024 - de - colored.svg|kaderloos|links]] {{Clear}} == Politiek == Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag). {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=20 | Landtag |- ! Partie ! 2024 || 2019 ! 2014 || 2009 || 2004 ! 1999 || 1994 || 1990 |- | [[AfD]] | 32 || 22 | 11 || || | || || |- | [[CDU]] | 23 || 21 | 34 || 30 || 45 | 49 || 42 || 44 |- | [[BSW]] | 15 || | || || | || || |- | [[Linke]] / [[PDS]] | 12 || 29 | 28 || 27 || 28 | 21 || 17 || 9 |- | [[SPD]] | 6 || 8 | 12 || 18 || 15 | 18 || 29 || 21 |- | [[Grüne]] | || 5 | 6 || 6 || | || || 6 |- | [[FDP]] | || 5 | || 7 || | || || 9 |- ! Totael ! 88 || 90 ! 91 || 88 || 88 ! 88 || 88 || 89 |- |} == Lienks nae buten == * [https://thueringen.de/ Thüringen] * [https://www.britannica.com/place/thuringia Britannica] * [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/thuringen/?admid=373 City Population] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/thuringen/ Klimaatinfo] * Liggienge: {{Koord|50|52|N|11|3|L}} {{Duutsestaeten}} [[Categorie:Thüringen| ]] ksa8vlq7n8zio1an4oyjgbayhz2s5e7 182993 182989 2026-09-14T17:25:37Z Veeders 16276 182993 wikitext text/x-wiki [[Plaetje:Locator map Thuringia in Germany.svg|thumb|Liggienge]] [[Plaetje:Reliefkarte Thüringen.png|thumb|Kaerte]] '''Thüringen''', offisjeel '''Freistaat Thüringen''', ([[Zeêuws]]: ''Thüriengen'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]]. Den 'oôdstad is [[Erfurt]]. D'r weune 2,1 meljoen mins'n (2026) op een oppervlak van 16,2 duuzend km² (128 inw./km²). Sins 3 oktober [[1990]] is Thüringen een deêlstaet van Duutsland. == Steê == Hroôtste steê mie inweuners (2026): {| class="wikitable sortable" ! Steê !! Inweuners |- | [[Erfurt]] || 217.000 |- | [[Jena]] || 109.000 |- | [[Gera]] || 95.000 |- | [[Weimar]] || 66.000 |- | [[Gotha]] || 46.000 |- | [[Eisenach]] || 41.000 |- | [[Nordhausen]] || 40.000 |- | [[Ilmenau]] || 39.000 |- | [[Mühlhausen]] || 36.000 |- | [[Suhl]] || 34.000 |- |} == Indeêlieng == [[Plaetje:Thuringia, administrative divisions 2024 - de - colored.svg|kaderloos|links]] {{Clear}} == Politiek == Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag). {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=20 | Landtag |- ! Partie ! 2024 || 2019 ! 2014 || 2009 || 2004 ! 1999 || 1994 || 1990 |- | [[AfD]] | 32 || 22 | 11 || || | || || |- | [[CDU]] | 23 || 21 | 34 || 30 || 45 | 49 || 42 || 44 |- | [[BSW]] | 15 || | || || | || || |- | [[Linke]] / [[PDS]] | 12 || 29 | 28 || 27 || 28 | 21 || 17 || 9 |- | [[SPD]] | 6 || 8 | 12 || 18 || 15 | 18 || 29 || 21 |- | [[Grüne]] | || 5 | 6 || 6 || | || || 6 |- | [[FDP]] | || 5 | || 7 || | || || 9 |- ! Totael ! 88 || 90 ! 91 || 88 || 88 ! 88 || 88 || 89 |- |} == Lienks nae buten == * [https://thueringen.de/ Thüringen] * [https://www.britannica.com/place/thuringia Britannica] * [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/thuringen/?admid=373 City Population] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/thuringen/ Klimaatinfo] * Liggienge: {{Koord|50|52|N|11|3|L}} {{Duutsestaeten}} [[Categorie:Thüringen| ]] 00xx01bp0ttyc8hlgbhw3cszx1nagp2 182998 182993 2026-09-14T17:39:23Z Veeders 16276 /* Steê */ 182998 wikitext text/x-wiki [[Plaetje:Locator map Thuringia in Germany.svg|thumb|Liggienge]] [[Plaetje:Reliefkarte Thüringen.png|thumb|Kaerte]] '''Thüringen''', offisjeel '''Freistaat Thüringen''', ([[Zeêuws]]: ''Thüriengen'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]]. Den 'oôdstad is [[Erfurt]]. D'r weune 2,1 meljoen mins'n (2026) op een oppervlak van 16,2 duuzend km² (128 inw./km²). Sins 3 oktober [[1990]] is Thüringen een deêlstaet van Duutsland. == Steê == Hroôtste steê binne (2026): {| class="wikitable sortable" ! Steê !! Inweuners |- | [[Erfurt]] || 217.000 |- | [[Jena]] || 109.000 |- | [[Gera]] || 95.000 |- | [[Weimar]] || 66.000 |- | [[Gotha]] || 46.000 |- | [[Eisenach]] || 41.000 |- | [[Nordhausen]] || 40.000 |- | [[Ilmenau]] || 39.000 |- | [[Mühlhausen]] || 36.000 |- | [[Suhl]] || 34.000 |- |} == Indeêlieng == [[Plaetje:Thuringia, administrative divisions 2024 - de - colored.svg|kaderloos|links]] {{Clear}} == Politiek == Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag). {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=20 | Landtag |- ! Partie ! 2024 || 2019 ! 2014 || 2009 || 2004 ! 1999 || 1994 || 1990 |- | [[AfD]] | 32 || 22 | 11 || || | || || |- | [[CDU]] | 23 || 21 | 34 || 30 || 45 | 49 || 42 || 44 |- | [[BSW]] | 15 || | || || | || || |- | [[Linke]] / [[PDS]] | 12 || 29 | 28 || 27 || 28 | 21 || 17 || 9 |- | [[SPD]] | 6 || 8 | 12 || 18 || 15 | 18 || 29 || 21 |- | [[Grüne]] | || 5 | 6 || 6 || | || || 6 |- | [[FDP]] | || 5 | || 7 || | || || 9 |- ! Totael ! 88 || 90 ! 91 || 88 || 88 ! 88 || 88 || 89 |- |} == Lienks nae buten == * [https://thueringen.de/ Thüringen] * [https://www.britannica.com/place/thuringia Britannica] * [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/thuringen/?admid=373 City Population] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/thuringen/ Klimaatinfo] * Liggienge: {{Koord|50|52|N|11|3|L}} {{Duutsestaeten}} [[Categorie:Thüringen| ]] ibuvkhg29n0cgj8hm3qvgbo7bz3nva9 183017 182998 2026-09-15T10:46:14Z Veeders 16276 183017 wikitext text/x-wiki [[Plaetje:Locator map Thuringia in Germany.svg|thumb|Liggienge]] [[Plaetje:Reliefkarte Thüringen.png|thumb|Kaerte]] '''Thüringen''', offisjeel '''Freistaat Thüringen''', ([[Zeêuws]]: ''Thüriengen'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]]. Den 'oôdstad is [[Erfurt]]. D'r weune 2,1 meljoen mins'n (2026) op een oppervlak van 16,2 duuzend km² (128 inw./km²). Thüringen is op 3 oktober [[1990]] vanover opericht en sinsdien een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland. == Steê == Hroôtste steê binne (2026): {| class="wikitable sortable" ! Steê !! Inweuners |- | [[Erfurt]] || 217.000 |- | [[Jena]] || 109.000 |- | [[Gera]] || 95.000 |- | [[Weimar]] || 66.000 |- | [[Gotha]] || 46.000 |- | [[Eisenach]] || 41.000 |- | [[Nordhausen]] || 40.000 |- | [[Ilmenau]] || 39.000 |- | [[Mühlhausen]] || 36.000 |- | [[Suhl]] || 34.000 |- |} == Indeêlieng == [[Plaetje:Thuringia, administrative divisions 2024 - de - colored.svg|kaderloos|links]] {{Clear}} == Politiek == Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag). {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=20 | Landtag |- ! Partie ! 2024 || 2019 ! 2014 || 2009 || 2004 ! 1999 || 1994 || 1990 |- | [[AfD]] | 32 || 22 | 11 || || | || || |- | [[CDU]] | 23 || 21 | 34 || 30 || 45 | 49 || 42 || 44 |- | [[BSW]] | 15 || | || || | || || |- | [[Linke]] / [[PDS]] | 12 || 29 | 28 || 27 || 28 | 21 || 17 || 9 |- | [[SPD]] | 6 || 8 | 12 || 18 || 15 | 18 || 29 || 21 |- | [[Grüne]] | || 5 | 6 || 6 || | || || 6 |- | [[FDP]] | || 5 | || 7 || | || || 9 |- ! Totael ! 88 || 90 ! 91 || 88 || 88 ! 88 || 88 || 89 |- |} == Lienks nae buten == * [https://thueringen.de/ Thüringen] * [https://www.britannica.com/place/thuringia Britannica] * [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/thuringen/?admid=373 City Population] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/thuringen/ Klimaatinfo] * Liggienge: {{Koord|50|52|N|11|3|L}} {{Duutsestaeten}} [[Categorie:Thüringen| ]] 7sqfmzq25wji6ftskihsw6dyqu28yif 0 15791 182980 177233 2026-09-14T16:40:03Z Veeders 16276 182980 wikitext text/x-wiki [[plaetje:Mainz in Germany.png|thumb|Liggienge]] [[plaetje:Karte Mainzer Ring.svg|thumb|Kaerte]] '''Mainz''' is den 'oôdstad van den Duutse deêlstaet [[Rheinland-Pfalz]] mie 224.000 inweuners (2026). Den stad liet an den lienkeroever van den [[Rien]] en zudelijk van [[Wiesbaden]]. == Lienks nae buten == * [https://www.mainz.de/ Mainz] * [https://www.britannica.com/place/Mainz Britannica] * [https://citypopulation.de/de/germany/cities/rheinlandpfalz/?cityid=4978 City Population] * Liggienge: {{Koord|50|0|N|8|16|L}} [[Categorie:Stad in Duutsland]] [[Categorie:Rheinland-Pfalz]] lzl7cjgu0m3wy74h7vrwn559lufkcjp 0 16127 182981 177232 2026-09-14T16:40:41Z Veeders 16276 182981 wikitext text/x-wiki [[plaetje:Lage der kreisfreien Stadt Ludwigshafen am Rhein in Deutschland.PNG|thumb|Liggienge]] '''Ludwigshafen (am Rhein)''' ([[Paltsisch]]: ''Ludwichshafe / Ludwigshafe'') is een stad in den Duutse deêlstaet [[Rheinland-Pfalz]] mie 177.000 inweuners (2026). Ludwigshafen liet an den lienkeroever van den [[Rien]] vlakbie [[Mannheim]]. == Bekende inweuners == * [[Helmut Kohl]], politicus (raedslid, premier) == Lienks nae buten == * [https://web.archive.org/web/20250522220143/https://ludwigshafen.de/ Ludwigshafen] * [https://www.britannica.com/place/Ludwigshafen Britannica] * [https://citypopulation.de/de/germany/cities/rheinlandpfalz/?cityid=4973 City Population] * Liggienge: {{Koord|49|28|N|8|27|L}} [[Categorie:Stad in Duutsland]] [[Categorie:Rheinland-Pfalz]] ph2iuhj7s02px2bwnxe1paw6qev353n