Wikipedia zeawiki https://zea.wikipedia.org/wiki/V%C3%B2blad MediaWiki 1.47.0-wmf.20 first-letter Media Speciaol Overleg Gebruker Overleg gebruker Wikipedia Overleg Wikipedia Plaetje Overleg plaetje MediaWiki Overleg MediaWiki Sjabloon Overleg sjabloon Ulpe Overleg ulpe Categorie Overleg categorie TimedText TimedText talk Module Overleg module Event Event talk 0 1815 183176 183027 2026-09-18T17:05:15Z Veeders 16276 183176 wikitext text/x-wiki {{Regio |naem = Land Hessen |regio = deêlstaet |vlagge = Flag of Hesse.svg |waepen = Coat of arms of Hesse.svg |kaerte = Locator map Hesse in Germany.svg |kaerte1 = Reliefkarte Hessen.png |land = Duutsland |oôdstad = Wiesbaden |oppervlak = 21.116 |inweuners = 6.279.000 |jaer = 2026 |dichteid = 297 }} '''Hessen''' is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]] mie as 'oôdstad [[Wiesbaden]]. D'r weune 6,3 meljoen mins'n op een oppervlak van 21,1 duuzend km². Hessen is op 19 september [[1945]] opericht en sins 23 meie [[1949]] een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland. Hessen hrenst an de deêlstaeten [[Nordrhein-Westfalen]] (NW), [[Niedersachsen]] (N), [[Thüringen]] (NO), [[Bayern]] (ZO), [[Baden-Württemberg]] (Z) en [[Rheinland-Pfalz]] (ZW). == Steê == Hroôtste steê binne (2026): {| class="wikitable sortable" |- ! Steê !! Inweuners |- | [[Frankfurt am Main]] || 761.000 |- | [[Wiesbaden]] || 289.000 |- | [[Kassel]] || 197.000 |- | [[Darmstadt]] || 168.000 |- | [[Offenbach am Main]] || 133.000 |- | [[Hanau]] || 99.000 |- | [[Gießen]] || 89.000 |- | [[Marburg]] || 74.000 |- | [[Rüsselsheim]] || 66.000 |- | [[Fulda]] || 66.000 |- |} == Indeêlieng == Hessen bestaet uut: * 3 hebied'n (''Regierungsbezirke'') * 26 districten (''Stadt- en Landkreise'')<ref>De Stadtkreise binne ok steê en gemeênten.</ref> * 421 gemeênten (''Gemeinden''). {| class="wikitable" |- | [[Plaetje:Hesse, administrative divisions - de - colored (less colors).svg|links|350px]] | 3 gebied'n (''Regierungsbezirke'') * Darmstadt * Giessen * Kassel 5 stadsdistricten (''Stadtkreise'') * [[Darmstadt]] * [[Frankfurt am Main]] * [[Kassel]] * [[Offenbach am Main]] * [[Wiesbaden]] 21 landsdistricten (''Landkreise'') |- |} == Plaetjes == <gallery> KasselObereKoenigsstrasse2347.jpg|Kassel Flößerbrücke-mit-skyline001.jpg|Frankfurt Wiesbaden Hessische Landtag.jpg|Wiesbaden Wetzlarskyline.jpg|Wetzlar </gallery> == Noôten == <References/> == Lienks nae buten == * [https://hessen.de/ Hessen] * [https://www.britannica.com/place/hessen Britannica] * [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/hessen/?admid=345 City Population] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/hessen/ Klimaatinfo] * Liggienge: {{Koord|50|36|N|9|1|L}} {{Duutse staeten}} [[Categorie:Hessen| ]] nbndr0dnjk1m131ruuhxk2v35kieu9n 183179 183176 2026-09-18T17:42:59Z Veeders 16276 /* Indeêlieng */ 183179 wikitext text/x-wiki {{Regio |naem = Land Hessen |regio = deêlstaet |vlagge = Flag of Hesse.svg |waepen = Coat of arms of Hesse.svg |kaerte = Locator map Hesse in Germany.svg |kaerte1 = Reliefkarte Hessen.png |land = Duutsland |oôdstad = Wiesbaden |oppervlak = 21.116 |inweuners = 6.279.000 |jaer = 2026 |dichteid = 297 }} '''Hessen''' is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]] mie as 'oôdstad [[Wiesbaden]]. D'r weune 6,3 meljoen mins'n op een oppervlak van 21,1 duuzend km². Hessen is op 19 september [[1945]] opericht en sins 23 meie [[1949]] een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland. Hessen hrenst an de deêlstaeten [[Nordrhein-Westfalen]] (NW), [[Niedersachsen]] (N), [[Thüringen]] (NO), [[Bayern]] (ZO), [[Baden-Württemberg]] (Z) en [[Rheinland-Pfalz]] (ZW). == Steê == Hroôtste steê binne (2026): {| class="wikitable sortable" |- ! Steê !! Inweuners |- | [[Frankfurt am Main]] || 761.000 |- | [[Wiesbaden]] || 289.000 |- | [[Kassel]] || 197.000 |- | [[Darmstadt]] || 168.000 |- | [[Offenbach am Main]] || 133.000 |- | [[Hanau]] || 99.000 |- | [[Gießen]] || 89.000 |- | [[Marburg]] || 74.000 |- | [[Rüsselsheim]] || 66.000 |- | [[Fulda]] || 66.000 |- |} == Indeêlieng == Hessen bestaet uut: * 3 Regierungsbezirke (rehio's) * 26 Stadt- en Landkreise (districten) <ref>De Stadtkreise binne ok steê en gemeênten.</ref> * 421 Gemeinden (gemeênten) {| class=wikitable |-valign=top | [[Plaetje:Hesse, administrative divisions - de - colored (less colors).svg|links|350px]] | 3 Regierungsbezirke: * Darmstadt * Gießen * Kassel 5 Stadtkreise (stadsdistricten) * [[Darmstadt]] * [[Frankfurt am Main]] * [[Kassel]] * [[Offenbach am Main]] * [[Wiesbaden]] 21 Landkreise (landsdistricten) |- |} == Plaetjes == <gallery> KasselObereKoenigsstrasse2347.jpg|Kassel Flößerbrücke-mit-skyline001.jpg|Frankfurt Wiesbaden Hessische Landtag.jpg|Wiesbaden Wetzlarskyline.jpg|Wetzlar </gallery> == Noôten == <References/> == Lienks nae buten == * [https://hessen.de/ Hessen] * [https://www.britannica.com/place/hessen Britannica] * [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/hessen/?admid=345 City Population] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/hessen/ Klimaatinfo] * Liggienge: {{Koord|50|36|N|9|1|L}} {{Duutse staeten}} [[Categorie:Hessen| ]] 70sz72ks5yx2hejr6lmg65xlv1fr8h4 183180 183179 2026-09-18T18:08:12Z Veeders 16276 183180 wikitext text/x-wiki {{Regio |naem = Land Hessen |regio = deêlstaet |vlagge = Flag of Hesse.svg |waepen = Coat of arms of Hesse.svg |kaerte = Locator map Hesse in Germany.svg |kaerte1 = Reliefkarte Hessen.png |land = Duutsland |oôdstad = Wiesbaden |oppervlak = 21.116 |inweuners = 6.279.000 |jaer = 2026 |dichteid = 297 }} [[Plaetje:Hessen topografisch Relief Karte.png|thumb|Landschapp'n]] '''Hessen''' is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]] mie as 'oôdstad [[Wiesbaden]]. D'r weune 6,3 meljoen mins'n op een oppervlak van 21,1 duuzend km². Hessen is op 19 september [[1945]] opericht en sins 23 meie [[1949]] een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland. Hessen hrenst an de deêlstaeten [[Nordrhein-Westfalen]] (NW), [[Niedersachsen]] (N), [[Thüringen]] (NO), [[Bayern]] (ZO), [[Baden-Württemberg]] (Z) en [[Rheinland-Pfalz]] (ZW). == Steê == Hroôtste steê binne (2026): {| class="wikitable sortable" |- ! Steê !! Inweuners |- | [[Frankfurt am Main]] || 761.000 |- | [[Wiesbaden]] || 289.000 |- | [[Kassel]] || 197.000 |- | [[Darmstadt]] || 168.000 |- | [[Offenbach am Main]] || 133.000 |- | [[Hanau]] || 99.000 |- | [[Gießen]] || 89.000 |- | [[Marburg]] || 74.000 |- | [[Rüsselsheim]] || 66.000 |- | [[Fulda]] || 66.000 |- |} == Indeêlieng == Hessen bestaet uut: * 3 Regierungsbezirke (rehio's) * 26 Stadt- en Landkreise (districten) <ref>De Stadtkreise binne ok steê en gemeênten.</ref> * 421 Gemeinden (gemeênten) {| class=wikitable |-valign=top | [[Plaetje:Hesse, administrative divisions - de - colored (less colors).svg|links|350px]] | 3 Regierungsbezirke: * Darmstadt * Gießen * Kassel 5 Stadtkreise (stadsdistricten) * [[Darmstadt]] * [[Frankfurt am Main]] * [[Kassel]] * [[Offenbach am Main]] * [[Wiesbaden]] 21 Landkreise (landsdistricten) |- |} == Plaetjes == <gallery> KasselObereKoenigsstrasse2347.jpg|Kassel Flößerbrücke-mit-skyline001.jpg|Frankfurt Wiesbaden Hessische Landtag.jpg|Wiesbaden Wetzlarskyline.jpg|Wetzlar </gallery> == Noôten == <References/> == Lienks nae buten == * [https://hessen.de/ Hessen] * [https://www.britannica.com/place/hessen Britannica] * [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/hessen/?admid=345 City Population] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/hessen/ Klimaatinfo] * Liggienge: {{Koord|50|36|N|9|1|L}} {{Duutse staeten}} [[Categorie:Hessen| ]] s7h2ln9vfnsimmbte61lnx3qbscbm6r 183181 183180 2026-09-18T18:09:46Z Veeders 16276 183181 wikitext text/x-wiki {{Regio |naem = Land Hessen |regio = deêlstaet |vlagge = Flag of Hesse.svg |waepen = Coat of arms of Hesse.svg |kaerte = Locator map Hesse in Germany.svg |kaerte1 = Reliefkarte Hessen.png |land = Duutsland |oôdstad = Wiesbaden |oppervlak = 21.116 |inweuners = 6.279.000 |jaer = 2026 |dichteid = 297 }} [[Plaetje:Hessen topografisch Relief Karte.png|thumb|Landschapp'n]] [[Plaetje:Mitteldeutsche Mundarten.png|thumb|Streêktaelen]] '''Hessen''' is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]] mie as 'oôdstad [[Wiesbaden]]. D'r weune 6,3 meljoen mins'n op een oppervlak van 21,1 duuzend km². Hessen is op 19 september [[1945]] opericht en sins 23 meie [[1949]] een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland. Hessen hrenst an de deêlstaeten [[Nordrhein-Westfalen]] (NW), [[Niedersachsen]] (N), [[Thüringen]] (NO), [[Bayern]] (ZO), [[Baden-Württemberg]] (Z) en [[Rheinland-Pfalz]] (ZW). == Steê == Hroôtste steê binne (2026): {| class="wikitable sortable" |- ! Steê !! Inweuners |- | [[Frankfurt am Main]] || 761.000 |- | [[Wiesbaden]] || 289.000 |- | [[Kassel]] || 197.000 |- | [[Darmstadt]] || 168.000 |- | [[Offenbach am Main]] || 133.000 |- | [[Hanau]] || 99.000 |- | [[Gießen]] || 89.000 |- | [[Marburg]] || 74.000 |- | [[Rüsselsheim]] || 66.000 |- | [[Fulda]] || 66.000 |- |} == Indeêlieng == Hessen bestaet uut: * 3 Regierungsbezirke (rehio's) * 26 Stadt- en Landkreise (districten) <ref>De Stadtkreise binne ok steê en gemeênten.</ref> * 421 Gemeinden (gemeênten) {| class=wikitable |-valign=top | [[Plaetje:Hesse, administrative divisions - de - colored (less colors).svg|links|350px]] | 3 Regierungsbezirke: * Darmstadt * Gießen * Kassel 5 Stadtkreise (stadsdistricten) * [[Darmstadt]] * [[Frankfurt am Main]] * [[Kassel]] * [[Offenbach am Main]] * [[Wiesbaden]] 21 Landkreise (landsdistricten) |- |} == Plaetjes == <gallery> KasselObereKoenigsstrasse2347.jpg|Kassel Flößerbrücke-mit-skyline001.jpg|Frankfurt Wiesbaden Hessische Landtag.jpg|Wiesbaden Wetzlarskyline.jpg|Wetzlar </gallery> == Noôten == <References/> == Lienks nae buten == * [https://hessen.de/ Hessen] * [https://www.britannica.com/place/hessen Britannica] * [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/hessen/?admid=345 City Population] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/hessen/ Klimaatinfo] * Liggienge: {{Koord|50|36|N|9|1|L}} {{Duutse staeten}} [[Categorie:Hessen| ]] ap36skqoz8vvprov7040jev83fnl0ue 183182 183181 2026-09-18T18:11:28Z Veeders 16276 183182 wikitext text/x-wiki {{Regio |naem = Land Hessen |regio = deêlstaet |vlagge = Flag of Hesse.svg |waepen = Coat of arms of Hesse.svg |kaerte = Locator map Hesse in Germany.svg |kaerte1 = Reliefkarte Hessen.png |land = Duutsland |oôdstad = Wiesbaden |oppervlak = 21.116 |inweuners = 6.279.000 |jaer = 2026 |dichteid = 297 }} [[Plaetje:Hessen topografisch Relief Karte.png|thumb|Landschapp'n]] [[Plaetje:Mitteldeutsche Mundarten.png|thumb|Streêktaelen]] '''Hessen''' is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]] mie as 'oôdstad [[Wiesbaden]]. D'r weune 6,3 meljoen mins'n op een oppervlak van 21,1 duuzend km². Hessen is op 19 september [[1945]] opericht en sins 23 meie [[1949]] een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland. Hessen hrenst an de deêlstaeten [[Nordrhein-Westfalen]] (NW), [[Niedersachsen]] (N), [[Thüringen]] (NO), [[Bayern]] (ZO), [[Baden-Württemberg]] (Z) en [[Rheinland-Pfalz]] (ZW). == Steê == Hroôtste steê binne (2026): {| class="wikitable sortable" |- ! Steê !! Inweuners |- | [[Frankfurt am Main]] || 761.000 |- | [[Wiesbaden]] || 289.000 |- | [[Kassel]] || 197.000 |- | [[Darmstadt]] || 168.000 |- | [[Offenbach am Main]] || 133.000 |- | [[Hanau]] || 99.000 |- | [[Gießen]] || 89.000 |- | [[Marburg]] || 74.000 |- | [[Rüsselsheim]] || 66.000 |- | [[Fulda]] || 66.000 |- |} == Indeêlieng == Hessen bestaet uut: * 3 Regierungsbezirke (rehio's) * 26 Stadt- en Landkreise (districten) <ref>De Stadtkreise binne ok steê en gemeênten.</ref> * 421 Gemeinden (gemeênten) {| class=wikitable |-valign=top | [[Plaetje:Hesse, administrative divisions - de - colored (less colors).svg|links|350px]] | 3 Regierungsbezirke: * Darmstadt * Gießen * Kassel 5 Stadtkreise (stadsdistricten) * [[Darmstadt]] * [[Frankfurt am Main]] * [[Kassel]] * [[Offenbach am Main]] * [[Wiesbaden]] 21 Landkreise (landsdistricten) |- |} == Noôten == <References/> == Lienks nae buten == * [https://hessen.de/ Hessen] * [https://www.britannica.com/place/hessen Britannica] * [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/hessen/?admid=345 City Population] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/hessen/ Klimaatinfo] * Liggienge: {{Koord|50|36|N|9|1|L}} <gallery> KasselObereKoenigsstrasse2347.jpg|Kassel Flößerbrücke-mit-skyline001.jpg|Frankfurt Wiesbaden Hessische Landtag.jpg|Wiesbaden Wetzlarskyline.jpg|Wetzlar </gallery> {{Duutse staeten}} [[Categorie:Hessen| ]] 3jwa7dz56ng3ew2pemcsy2zy2o3g485 183183 183182 2026-09-18T18:20:31Z Veeders 16276 /* Noôten */ 183183 wikitext text/x-wiki {{Regio |naem = Land Hessen |regio = deêlstaet |vlagge = Flag of Hesse.svg |waepen = Coat of arms of Hesse.svg |kaerte = Locator map Hesse in Germany.svg |kaerte1 = Reliefkarte Hessen.png |land = Duutsland |oôdstad = Wiesbaden |oppervlak = 21.116 |inweuners = 6.279.000 |jaer = 2026 |dichteid = 297 }} [[Plaetje:Hessen topografisch Relief Karte.png|thumb|Landschapp'n]] [[Plaetje:Mitteldeutsche Mundarten.png|thumb|Streêktaelen]] '''Hessen''' is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]] mie as 'oôdstad [[Wiesbaden]]. D'r weune 6,3 meljoen mins'n op een oppervlak van 21,1 duuzend km². Hessen is op 19 september [[1945]] opericht en sins 23 meie [[1949]] een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland. Hessen hrenst an de deêlstaeten [[Nordrhein-Westfalen]] (NW), [[Niedersachsen]] (N), [[Thüringen]] (NO), [[Bayern]] (ZO), [[Baden-Württemberg]] (Z) en [[Rheinland-Pfalz]] (ZW). == Steê == Hroôtste steê binne (2026): {| class="wikitable sortable" |- ! Steê !! Inweuners |- | [[Frankfurt am Main]] || 761.000 |- | [[Wiesbaden]] || 289.000 |- | [[Kassel]] || 197.000 |- | [[Darmstadt]] || 168.000 |- | [[Offenbach am Main]] || 133.000 |- | [[Hanau]] || 99.000 |- | [[Gießen]] || 89.000 |- | [[Marburg]] || 74.000 |- | [[Rüsselsheim]] || 66.000 |- | [[Fulda]] || 66.000 |- |} == Indeêlieng == Hessen bestaet uut: * 3 Regierungsbezirke (rehio's) * 26 Stadt- en Landkreise (districten) <ref>De Stadtkreise binne ok steê en gemeênten.</ref> * 421 Gemeinden (gemeênten) {| class=wikitable |-valign=top | [[Plaetje:Hesse, administrative divisions - de - colored (less colors).svg|links|350px]] | 3 Regierungsbezirke: * Darmstadt * Gießen * Kassel 5 Stadtkreise (stadsdistricten) * [[Darmstadt]] * [[Frankfurt am Main]] * [[Kassel]] * [[Offenbach am Main]] * [[Wiesbaden]] 21 Landkreise (landsdistricten) |- |} == Politiek == Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag). {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=20 | Hessischer Landtag |- ! Partie ! 2023 || 2018 || 2013 ! 2009 || 2008 || 2003 ! 1999 || 1995 || 1991 |- | [[CDU]] | 52 || 40 || 47 | || || | || || |- | [[AfD]] | 28 || 19 || | || || | || || |- | [[SPD]] | 23 || 29 || 37 | || || | || || |- | [[Grüne]] | 22 || 29 || 14 | || || | || || |- | [[FDP]] | 8 || 11 || 6 | || || | || || |- | [[Linke]] / [[PDS]] | || 9 || 6 | || || | || || |- | [[BSW]] | || | || || | || || |- | | || | || || | || || |- ! Totael ! 133 || 137 || 110 ! || || ! || || |} == Noôten == <References/> == Lienks nae buten == * [https://hessen.de/ Hessen] * [https://www.britannica.com/place/hessen Britannica] * [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/hessen/?admid=345 City Population] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/hessen/ Klimaatinfo] * Liggienge: {{Koord|50|36|N|9|1|L}} <gallery> KasselObereKoenigsstrasse2347.jpg|Kassel Flößerbrücke-mit-skyline001.jpg|Frankfurt Wiesbaden Hessische Landtag.jpg|Wiesbaden Wetzlarskyline.jpg|Wetzlar </gallery> {{Duutse staeten}} [[Categorie:Hessen| ]] ecdlrhdckqjqzj7n41ybkbu6pwh11rw 183184 183183 2026-09-18T18:25:39Z Veeders 16276 /* Politiek */ 183184 wikitext text/x-wiki {{Regio |naem = Land Hessen |regio = deêlstaet |vlagge = Flag of Hesse.svg |waepen = Coat of arms of Hesse.svg |kaerte = Locator map Hesse in Germany.svg |kaerte1 = Reliefkarte Hessen.png |land = Duutsland |oôdstad = Wiesbaden |oppervlak = 21.116 |inweuners = 6.279.000 |jaer = 2026 |dichteid = 297 }} [[Plaetje:Hessen topografisch Relief Karte.png|thumb|Landschapp'n]] [[Plaetje:Mitteldeutsche Mundarten.png|thumb|Streêktaelen]] '''Hessen''' is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]] mie as 'oôdstad [[Wiesbaden]]. D'r weune 6,3 meljoen mins'n op een oppervlak van 21,1 duuzend km². Hessen is op 19 september [[1945]] opericht en sins 23 meie [[1949]] een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland. Hessen hrenst an de deêlstaeten [[Nordrhein-Westfalen]] (NW), [[Niedersachsen]] (N), [[Thüringen]] (NO), [[Bayern]] (ZO), [[Baden-Württemberg]] (Z) en [[Rheinland-Pfalz]] (ZW). == Steê == Hroôtste steê binne (2026): {| class="wikitable sortable" |- ! Steê !! Inweuners |- | [[Frankfurt am Main]] || 761.000 |- | [[Wiesbaden]] || 289.000 |- | [[Kassel]] || 197.000 |- | [[Darmstadt]] || 168.000 |- | [[Offenbach am Main]] || 133.000 |- | [[Hanau]] || 99.000 |- | [[Gießen]] || 89.000 |- | [[Marburg]] || 74.000 |- | [[Rüsselsheim]] || 66.000 |- | [[Fulda]] || 66.000 |- |} == Indeêlieng == Hessen bestaet uut: * 3 Regierungsbezirke (rehio's) * 26 Stadt- en Landkreise (districten) <ref>De Stadtkreise binne ok steê en gemeênten.</ref> * 421 Gemeinden (gemeênten) {| class=wikitable |-valign=top | [[Plaetje:Hesse, administrative divisions - de - colored (less colors).svg|links|350px]] | 3 Regierungsbezirke: * Darmstadt * Gießen * Kassel 5 Stadtkreise (stadsdistricten) * [[Darmstadt]] * [[Frankfurt am Main]] * [[Kassel]] * [[Offenbach am Main]] * [[Wiesbaden]] 21 Landkreise (landsdistricten) |- |} == Politiek == Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag). {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=20 | Hessischer Landtag |- ! Partie ! 2023 || 2018 || 2013 ! 2009 || 2008 || 2003 ! 1999 || 1995 || 1991 |- | [[CDU]] | 52 || 40 || 47 | 46 || 42 || 56 | 50 || 45 || 46 |- | [[AfD]] | 28 || 19 || | || || | || || |- | [[SPD]] | 23 || 29 || 37 | 29 || 42 || 33 | 46 || 44 || 46 |- | [[Grüne]] | 22 || 29 || 14 | 17 || 9 || 12 | 8 || 13 || 10 |- | [[FDP]] | 8 || 11 || 6 | 20 || 11 || 9 | 6 || 8 || 8 |- | [[Linke]] / [[PDS]] | || 9 || 6 | 6 || 6 || | || || |- ! Totael ! 133 || 137 || 110 ! 118 || 110 || 110 ! 110 || 110 || 110 |} == Noôten == <References/> == Lienks nae buten == * [https://hessen.de/ Hessen] * [https://www.britannica.com/place/hessen Britannica] * [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/hessen/?admid=345 City Population] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/hessen/ Klimaatinfo] * Liggienge: {{Koord|50|36|N|9|1|L}} <gallery> KasselObereKoenigsstrasse2347.jpg|Kassel Flößerbrücke-mit-skyline001.jpg|Frankfurt Wiesbaden Hessische Landtag.jpg|Wiesbaden Wetzlarskyline.jpg|Wetzlar </gallery> {{Duutse staeten}} [[Categorie:Hessen| ]] rhno4f9iwyzgx72y5tpmdk9zp9jao2k 183185 183184 2026-09-18T18:30:43Z Veeders 16276 /* Politiek */ 183185 wikitext text/x-wiki {{Regio |naem = Land Hessen |regio = deêlstaet |vlagge = Flag of Hesse.svg |waepen = Coat of arms of Hesse.svg |kaerte = Locator map Hesse in Germany.svg |kaerte1 = Reliefkarte Hessen.png |land = Duutsland |oôdstad = Wiesbaden |oppervlak = 21.116 |inweuners = 6.279.000 |jaer = 2026 |dichteid = 297 }} [[Plaetje:Hessen topografisch Relief Karte.png|thumb|Landschapp'n]] [[Plaetje:Mitteldeutsche Mundarten.png|thumb|Streêktaelen]] '''Hessen''' is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]] mie as 'oôdstad [[Wiesbaden]]. D'r weune 6,3 meljoen mins'n op een oppervlak van 21,1 duuzend km². Hessen is op 19 september [[1945]] opericht en sins 23 meie [[1949]] een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland. Hessen hrenst an de deêlstaeten [[Nordrhein-Westfalen]] (NW), [[Niedersachsen]] (N), [[Thüringen]] (NO), [[Bayern]] (ZO), [[Baden-Württemberg]] (Z) en [[Rheinland-Pfalz]] (ZW). == Steê == Hroôtste steê binne (2026): {| class="wikitable sortable" |- ! Steê !! Inweuners |- | [[Frankfurt am Main]] || 761.000 |- | [[Wiesbaden]] || 289.000 |- | [[Kassel]] || 197.000 |- | [[Darmstadt]] || 168.000 |- | [[Offenbach am Main]] || 133.000 |- | [[Hanau]] || 99.000 |- | [[Gießen]] || 89.000 |- | [[Marburg]] || 74.000 |- | [[Rüsselsheim]] || 66.000 |- | [[Fulda]] || 66.000 |- |} == Indeêlieng == Hessen bestaet uut: * 3 Regierungsbezirke (rehio's) * 26 Stadt- en Landkreise (districten) <ref>De Stadtkreise binne ok steê en gemeênten.</ref> * 421 Gemeinden (gemeênten) {| class=wikitable |-valign=top | [[Plaetje:Hesse, administrative divisions - de - colored (less colors).svg|links|350px]] | 3 Regierungsbezirke: * Darmstadt * Gießen * Kassel 5 Stadtkreise (stadsdistricten) * [[Darmstadt]] * [[Frankfurt am Main]] * [[Kassel]] * [[Offenbach am Main]] * [[Wiesbaden]] 21 Landkreise (landsdistricten) |- |} == Politiek == Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag). {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=20 | Hessischer Landtag |- ! Partie ! 2023 || 2018 || 2013 ! 2009 || 2008 || 2003 ! 1999 || 1995 || 1991 |- | [[CDU]] | 52 || 40 || 47 | 46 || 42 || 56 | 50 || 45 || 46 |- | [[AfD]] | 28 || 19 || | || || | || || |- | [[SPD]] | 23 || 29 || 37 | 29 || 42 || 33 | 46 || 44 || 46 |- | [[Grüne]] | 22 || 29 || 14 | 17 || 9 || 12 | 8 || 13 || 10 |- | [[FDP]] | 8 || 11 || 6 | 20 || 11 || 9 | 6 || 8 || 8 |- | [[Linke]] | || 9 || 6 | 6 || 6 || | || || |- ! Totael ! 133 || 137 || 110 ! 118 || 110 || 110 ! 110 || 110 || 110 |} == Noôten == <References/> == Lienks nae buten == * [https://hessen.de/ Hessen] * [https://www.britannica.com/place/hessen Britannica] * [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/hessen/?admid=345 City Population] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/hessen/ Klimaatinfo] * Liggienge: {{Koord|50|36|N|9|1|L}} <gallery> KasselObereKoenigsstrasse2347.jpg|Kassel Flößerbrücke-mit-skyline001.jpg|Frankfurt Wiesbaden Hessische Landtag.jpg|Wiesbaden Wetzlarskyline.jpg|Wetzlar </gallery> {{Duutse staeten}} [[Categorie:Hessen| ]] selj9x7sdjodbmc0spxru7jfan9dh15 183186 183185 2026-09-18T18:57:10Z Veeders 16276 /* Lienks nae buten */ 183186 wikitext text/x-wiki {{Regio |naem = Land Hessen |regio = deêlstaet |vlagge = Flag of Hesse.svg |waepen = Coat of arms of Hesse.svg |kaerte = Locator map Hesse in Germany.svg |kaerte1 = Reliefkarte Hessen.png |land = Duutsland |oôdstad = Wiesbaden |oppervlak = 21.116 |inweuners = 6.279.000 |jaer = 2026 |dichteid = 297 }} [[Plaetje:Hessen topografisch Relief Karte.png|thumb|Landschapp'n]] [[Plaetje:Mitteldeutsche Mundarten.png|thumb|Streêktaelen]] '''Hessen''' is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]] mie as 'oôdstad [[Wiesbaden]]. D'r weune 6,3 meljoen mins'n op een oppervlak van 21,1 duuzend km². Hessen is op 19 september [[1945]] opericht en sins 23 meie [[1949]] een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland. Hessen hrenst an de deêlstaeten [[Nordrhein-Westfalen]] (NW), [[Niedersachsen]] (N), [[Thüringen]] (NO), [[Bayern]] (ZO), [[Baden-Württemberg]] (Z) en [[Rheinland-Pfalz]] (ZW). == Steê == Hroôtste steê binne (2026): {| class="wikitable sortable" |- ! Steê !! Inweuners |- | [[Frankfurt am Main]] || 761.000 |- | [[Wiesbaden]] || 289.000 |- | [[Kassel]] || 197.000 |- | [[Darmstadt]] || 168.000 |- | [[Offenbach am Main]] || 133.000 |- | [[Hanau]] || 99.000 |- | [[Gießen]] || 89.000 |- | [[Marburg]] || 74.000 |- | [[Rüsselsheim]] || 66.000 |- | [[Fulda]] || 66.000 |- |} == Indeêlieng == Hessen bestaet uut: * 3 Regierungsbezirke (rehio's) * 26 Stadt- en Landkreise (districten) <ref>De Stadtkreise binne ok steê en gemeênten.</ref> * 421 Gemeinden (gemeênten) {| class=wikitable |-valign=top | [[Plaetje:Hesse, administrative divisions - de - colored (less colors).svg|links|350px]] | 3 Regierungsbezirke: * Darmstadt * Gießen * Kassel 5 Stadtkreise (stadsdistricten) * [[Darmstadt]] * [[Frankfurt am Main]] * [[Kassel]] * [[Offenbach am Main]] * [[Wiesbaden]] 21 Landkreise (landsdistricten) |- |} == Politiek == Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag). {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=20 | Hessischer Landtag |- ! Partie ! 2023 || 2018 || 2013 ! 2009 || 2008 || 2003 ! 1999 || 1995 || 1991 |- | [[CDU]] | 52 || 40 || 47 | 46 || 42 || 56 | 50 || 45 || 46 |- | [[AfD]] | 28 || 19 || | || || | || || |- | [[SPD]] | 23 || 29 || 37 | 29 || 42 || 33 | 46 || 44 || 46 |- | [[Grüne]] | 22 || 29 || 14 | 17 || 9 || 12 | 8 || 13 || 10 |- | [[FDP]] | 8 || 11 || 6 | 20 || 11 || 9 | 6 || 8 || 8 |- | [[Linke]] | || 9 || 6 | 6 || 6 || | || || |- ! Totael ! 133 || 137 || 110 ! 118 || 110 || 110 ! 110 || 110 || 110 |} == Noôten == <References/> == Lienks nae buten == * [https://hessen.de/ Hessen] * [https://www.britannica.com/place/hessen Britannica] * [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/hessen/?admid=345 City Population] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/hessen/ Klimaatinfo] * Liggienge: {{Koord|50|36|N|9|1|L}} <gallery> KasselObereKoenigsstrasse2347.jpg|Kassel Flößerbrücke-mit-skyline001.jpg|Frankfurt Wiesbaden Hessische Landtag.jpg|Wiesbaden Wetzlarskyline.jpg|Wetzlar Darmstadt Luftbild asv2024-09 img2.jpg|Darmstadt </gallery> {{Duutse staeten}} [[Categorie:Hessen| ]] 8gu00h89asilxmnqyplmp18888hru1h 183190 183186 2026-09-18T19:13:18Z Veeders 16276 /* Lienks nae buten */ 183190 wikitext text/x-wiki {{Regio |naem = Land Hessen |regio = deêlstaet |vlagge = Flag of Hesse.svg |waepen = Coat of arms of Hesse.svg |kaerte = Locator map Hesse in Germany.svg |kaerte1 = Reliefkarte Hessen.png |land = Duutsland |oôdstad = Wiesbaden |oppervlak = 21.116 |inweuners = 6.279.000 |jaer = 2026 |dichteid = 297 }} [[Plaetje:Hessen topografisch Relief Karte.png|thumb|Landschapp'n]] [[Plaetje:Mitteldeutsche Mundarten.png|thumb|Streêktaelen]] '''Hessen''' is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]] mie as 'oôdstad [[Wiesbaden]]. D'r weune 6,3 meljoen mins'n op een oppervlak van 21,1 duuzend km². Hessen is op 19 september [[1945]] opericht en sins 23 meie [[1949]] een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland. Hessen hrenst an de deêlstaeten [[Nordrhein-Westfalen]] (NW), [[Niedersachsen]] (N), [[Thüringen]] (NO), [[Bayern]] (ZO), [[Baden-Württemberg]] (Z) en [[Rheinland-Pfalz]] (ZW). == Steê == Hroôtste steê binne (2026): {| class="wikitable sortable" |- ! Steê !! Inweuners |- | [[Frankfurt am Main]] || 761.000 |- | [[Wiesbaden]] || 289.000 |- | [[Kassel]] || 197.000 |- | [[Darmstadt]] || 168.000 |- | [[Offenbach am Main]] || 133.000 |- | [[Hanau]] || 99.000 |- | [[Gießen]] || 89.000 |- | [[Marburg]] || 74.000 |- | [[Rüsselsheim]] || 66.000 |- | [[Fulda]] || 66.000 |- |} == Indeêlieng == Hessen bestaet uut: * 3 Regierungsbezirke (rehio's) * 26 Stadt- en Landkreise (districten) <ref>De Stadtkreise binne ok steê en gemeênten.</ref> * 421 Gemeinden (gemeênten) {| class=wikitable |-valign=top | [[Plaetje:Hesse, administrative divisions - de - colored (less colors).svg|links|350px]] | 3 Regierungsbezirke: * Darmstadt * Gießen * Kassel 5 Stadtkreise (stadsdistricten) * [[Darmstadt]] * [[Frankfurt am Main]] * [[Kassel]] * [[Offenbach am Main]] * [[Wiesbaden]] 21 Landkreise (landsdistricten) |- |} == Politiek == Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag). {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=20 | Hessischer Landtag |- ! Partie ! 2023 || 2018 || 2013 ! 2009 || 2008 || 2003 ! 1999 || 1995 || 1991 |- | [[CDU]] | 52 || 40 || 47 | 46 || 42 || 56 | 50 || 45 || 46 |- | [[AfD]] | 28 || 19 || | || || | || || |- | [[SPD]] | 23 || 29 || 37 | 29 || 42 || 33 | 46 || 44 || 46 |- | [[Grüne]] | 22 || 29 || 14 | 17 || 9 || 12 | 8 || 13 || 10 |- | [[FDP]] | 8 || 11 || 6 | 20 || 11 || 9 | 6 || 8 || 8 |- | [[Linke]] | || 9 || 6 | 6 || 6 || | || || |- ! Totael ! 133 || 137 || 110 ! 118 || 110 || 110 ! 110 || 110 || 110 |} == Noôten == <References/> == Lienks nae buten == * [https://hessen.de/ Hessen] * [https://www.britannica.com/place/hessen Britannica] * [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/hessen/?admid=345 City Population] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/hessen/ Klimaatinfo] * Liggienge: {{Koord|50|36|N|9|1|L}} <gallery> KasselObereKoenigsstrasse2347.jpg|Kassel Flößerbrücke-mit-skyline001.jpg|Frankfurt Wiesbaden Hessische Landtag.jpg|Wiesbaden Wetzlarskyline.jpg|[[Wetzlar]] Darmstadt Luftbild asv2024-09 img2.jpg|Darmstadt </gallery> {{Duutse staeten}} [[Categorie:Hessen| ]] t64tb8rwl8kqgxpzuxo4pbekfnbujvs 183195 183190 2026-09-19T07:17:29Z Veeders 16276 183195 wikitext text/x-wiki {{Regio |naem = Land Hessen |regio = deêlstaet |vlagge = Flag of Hesse.svg |waepen = Coat of arms of Hesse.svg |kaerte = Locator map Hesse in Germany.svg |kaerte1 = Reliefkarte Hessen.png |land = Duutsland |oôdstad = Wiesbaden |oppervlak = 21.116 |inweuners = 6.279.000 |jaer = 2026 |dichteid = 297 }} [[Plaetje:Hessen topografisch Relief Karte.png|thumb|Landschapp'n]] [[Plaetje:Mitteldeutsche Mundarten.png|thumb|Middelduutse streêktaelen]] '''Hessen''' is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]] mie as 'oôdstad [[Wiesbaden]]. D'r weune 6,3 meljoen mins'n op een oppervlak van 21,1 duuzend km². Hessen is op 19 september [[1945]] opericht en sins 23 meie [[1949]] een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland. Hessen hrenst an de deêlstaeten [[Nordrhein-Westfalen]] (NW), [[Niedersachsen]] (N), [[Thüringen]] (NO), [[Bayern]] (ZO), [[Baden-Württemberg]] (Z) en [[Rheinland-Pfalz]] (ZW). == Steê == Hroôtste steê binne (2026): {| class="wikitable sortable" |- ! Steê !! Inweuners |- | [[Frankfurt am Main]] || 761.000 |- | [[Wiesbaden]] || 289.000 |- | [[Kassel]] || 197.000 |- | [[Darmstadt]] || 168.000 |- | [[Offenbach am Main]] || 133.000 |- | [[Hanau]] || 99.000 |- | [[Gießen]] || 89.000 |- | [[Marburg]] || 74.000 |- | [[Rüsselsheim]] || 66.000 |- | [[Fulda]] || 66.000 |- |} == Indeêlieng == Hessen bestaet uut: * 3 Regierungsbezirke (rehio's) * 26 Stadt- en Landkreise (districten) <ref>De Stadtkreise binne ok steê en gemeênten.</ref> * 421 Gemeinden (gemeênten) {| class=wikitable |-valign=top | [[Plaetje:Hesse, administrative divisions - de - colored (less colors).svg|links|350px]] | 3 Regierungsbezirke: * Darmstadt * Gießen * Kassel 5 Stadtkreise (stadsdistricten) * [[Darmstadt]] * [[Frankfurt am Main]] * [[Kassel]] * [[Offenbach am Main]] * [[Wiesbaden]] 21 Landkreise (landsdistricten) |- |} == Politiek == Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag). {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=20 | Hessischer Landtag |- ! Partie ! 2023 || 2018 || 2013 ! 2009 || 2008 || 2003 ! 1999 || 1995 || 1991 |- | [[CDU]] | 52 || 40 || 47 | 46 || 42 || 56 | 50 || 45 || 46 |- | [[AfD]] | 28 || 19 || | || || | || || |- | [[SPD]] | 23 || 29 || 37 | 29 || 42 || 33 | 46 || 44 || 46 |- | [[Grüne]] | 22 || 29 || 14 | 17 || 9 || 12 | 8 || 13 || 10 |- | [[FDP]] | 8 || 11 || 6 | 20 || 11 || 9 | 6 || 8 || 8 |- | [[Linke]] | || 9 || 6 | 6 || 6 || | || || |- ! Totael ! 133 || 137 || 110 ! 118 || 110 || 110 ! 110 || 110 || 110 |} == Noôten == <References/> == Lienks nae buten == * [https://hessen.de/ Hessen] * [https://www.britannica.com/place/hessen Britannica] * [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/hessen/?admid=345 City Population] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/hessen/ Klimaatinfo] * Liggienge: {{Koord|50|36|N|9|1|L}} <gallery> KasselObereKoenigsstrasse2347.jpg|Kassel Flößerbrücke-mit-skyline001.jpg|Frankfurt Wiesbaden Hessische Landtag.jpg|Wiesbaden Wetzlarskyline.jpg|[[Wetzlar]] Darmstadt Luftbild asv2024-09 img2.jpg|Darmstadt </gallery> {{Duutse staeten}} [[Categorie:Hessen| ]] mqyhk5unnz6cyby1g29rws0lsq402z7 0 10688 183177 181112 2026-09-18T17:31:09Z Ziv 14580 → File has been renamed on Commons ([[:c:GR]]) 183177 wikitext text/x-wiki Deêze bladzie gaet over den '''[[politiek]] in [[Nederland]]'''. Den landelike politiek is 'evestigd in [[Den 'Aeg]]. 't Parlement 'iet de [[Staeten-Generaol]] en bestoôt uut den [[Eêste Kaemer]] en den [[Twidde Kaemer]]. Vanof 23 feberwari [[2026]] bestaet 't [[kabinet-Jetten]] onger leidieng van premier [[Rob Jetten]] ([[D66]]). <Gallery> 2010-05-22-den-haag-by-RalfR-41.jpg|[[Binnhof]] Tweede kamer.jpg|Twidde Kaemer Interieur, overzicht vergaderzaal vanaf tribune met gerestaureerde plafondschilderingen - 's-Gravenhage - 20329174 - RCE.jpg|Eêste Kaemer Trêveszaal.jpg|[[Trêveszael]] Den Haag 112.jpg|Toôrentje </Gallery> == Politieke partieën == Landelijke partieën vanof 2020. {| class="wikitable" |- ! Politieke partie ! Nederlandse naem ! Ofkortieng ! Ideologie ! Partieleider <ref>[https://www.parlement.com/id/vkcbcrxt0iod/huidige_politieke_leiders Parlement.com] (leiders)</ref> |- |[[50PLUS]] |50PLUS |50+ |Ouweren |[[Jan Struijs]] |- |[[Belang van Nederland]] |Belang van Nederland |BVNL |[[Conservaetisme]]-[[liberaolisme]] | |- |[[BIE1]] |BIJ1 |BIJ1 |Minder'eden |[[Tofik Dibi]] |- |[[BoerBurgerBewegieng]] |BoerBurgerBeweging |BBB |Boeren |[[Henk Vermeer]] |- |[[Chrissen-Democraotisch Appèl]] |Christen-Democratisch Appèl |CDA |[[Chrissendemocraotie]] |[[Henri Bontenbal]] |- |[[ChrissenUnie]] |ChristenUnie |CU |[[Christelijk]]-sociaol |[[Mirjam Bikker]] |- |[[Democraoten 66]] |Democraten 66 |D66 |Lienks-[[liberaolisme]] |[[Rob Jetten]] |- |[[DENK]] |DENK |DENK |[[Immigraotie|Immigrante]] |[[Stephan van Baarle]] |- |[[Forum vò Democraotie]] |Forum voor Democratie |FVD |[[Populisme]] |[[Lidewij de Vos]] |- |[[Juuste Antwoord 21]] |Juiste Antwoord 21 |JA21 |[[Populisme]]-[[liberaolisme]] |[[Joost Eerdmans]] |- |[[Nieuw Sociaol Contract]] |Nieuw Sociaal Contract |NSC |[[Chrissendemocraotie]] | |- |[[Partij vò de Dieren]] |Partij voor de Dieren |PvdD |[[Dierenrech'n]] |[[Christine Teunissen]] |- |[[Partij vò de Vrie'eid]] |Partij voor de Vrijheid |PVV |[[Populisme]] |[[Geert Wilders]] |- |[[Progressief Nederland]] |Progressief Nederland |PRO |[[Ecologisme]]-[[sociaoldemocraotie]] |[[Jesse Klaver]] |- |[[Sociaolistische Partij]] |Socialistische Partij |SP |[[Sociaolisme]] |[[Jimmy Dijk]] |- |[[Staetkundig Grifformeerde Partij]] |Staatkundig Gereformeerde Partij |SGP |[[Reformatorisch]] |[[Chris Stoffer]] |- |[[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] |Volkspartij voor Vrijheid en Democratie |VVD |Rechts-[[liberaolisme]] |[[Dilan Yeşilgöz]] |- |[[Volt Nederland]] |Volt Nederland |Volt |[[Europeêse Unie]] |[[Laurens Dassen]] |- |} == Geschiedenisse zeêtels == === [[Twidde Kaemer]] === ''Oôrspronkelijke zeêtels, oliefkleur is reheriengspartie.'' {| class="wikitable sortable" ! Partie ! (2026) || 2025 || (2025) ! (2024) || 2023 || 2021 ! 2017 || 2012 || 2010 ! (2007) || 2006 || 2003 ! 2002 || 1998 || 1994 ! 1989 || 1986 || (1982) ! 1982 || 1981 || 1977 ! (1973) ³ || 1972 || 1971 ! 1967 || (1966) ⁴ || (1965) ⁴ ! 1963 || 1959 || 1956 |- | [[D66]] | bgcolor="#e8e08e"|26 || 26 || 9 | 9 || bgcolor="#e8e08e"|9 || bgcolor="#e8e08e"|24 | bgcolor="#e8e08e"|19 || 12 || 10 | 3 || 3 || bgcolor="#e8e08e"|6 | 7 || bgcolor="#e8e08e"|14 || bgcolor="#e8e08e"|24 | 12 || 9 || 6 | bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|17 || 8 |bgcolor="#e8e08e"|6 || 6 || 11 | 7 || || | || || |- | [[PVV]] | 26 || 26 || 37 | bgcolor="#e8e08e"|37 || 37 || 17 | 20 || 15 || bgcolor="#e8e08e"|24 | 9 || 9 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[VVD]] | bgcolor="#e8e08e"|22 || bgcolor="#e8e08e"|22 || bgcolor="#e8e08e"|24 | bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|34 | bgcolor="#e8e08e"|33 || bgcolor="#e8e08e"|41 || bgcolor="#e8e08e"|31 | 22 || bgcolor="#e8e08e"|22 || bgcolor="#e8e08e"|28 | bgcolor="#e8e08e"|24 || bgcolor="#e8e08e"|38 || bgcolor="#e8e08e"|31 | 22 || bgcolor="#e8e08e"|27 || bgcolor="#e8e08e"|36 | 36 || 26 || bgcolor="#e8e08e"|28 | 22 || bgcolor="#e8e08e"|22 || bgcolor="#e8e08e"|16 | bgcolor="#e8e08e"|17 || 16 || 16 | bgcolor="#e8e08e"|16 || bgcolor="#e8e08e"|19 || 13 |- | [[PRO]] ¹ | 20 || 20 || 25 | 25 || 25 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ ² | || || | || || 8 | 14 || 4 || 10 | 7 || 7 || 8 | 10 || 11 || 5 | 6 || 3 || 9 | 9 || 9 || 6 | bgcolor="#e8e08e"|16 (7) || 16 || 10 | 9 || 8 || 8 | 8 || 5 || 7 |- | [[PvdA]] ¹ | || || | || || 9 | 9 || bgcolor="#e8e08e"|38 || 30 | bgcolor="#e8e08e"|33 || 33 || 42 | 23 || bgcolor="#e8e08e"|45 || bgcolor="#e8e08e"|37 | bgcolor="#e8e08e"|49 || 52 || 47 | 47 || bgcolor="#e8e08e"|44 || 53 | bgcolor="#e8e08e"|43 || 43 || 39 | 37 || 43 || bgcolor="#e8e08e"|43 | 43 || 48 || bgcolor="#e8e08e"|50 |- | [[CDA]] ² | bgcolor="#e8e08e"|18 || 18 || 5 | 5 || bgcolor="#e8e08e"|5 || bgcolor="#e8e08e"|15 | bgcolor="#e8e08e"|19 || 13 || bgcolor="#e8e08e"|21 | bgcolor="#e8e08e"|41 || bgcolor="#e8e08e"|41 || bgcolor="#e8e08e"|44 | bgcolor="#e8e08e"|43 || 29 || 34 | bgcolor="#e8e08e"|54 || bgcolor="#e8e08e"|54 || bgcolor="#e8e08e"|45 | bgcolor="#e8e08e"|45 || bgcolor="#e8e08e"|48 || bgcolor="#e8e08e"|49 | bgcolor="#e8e08e"|48 (41) || bgcolor="#e8e08e"|48 || bgcolor="#e8e08e"|58 | bgcolor="#e8e08e"|69 || bgcolor="#e8e08e"|76 (63) || bgcolor="#e8e08e"|76 (63) | bgcolor="#e8e08e"|76 || bgcolor="#e8e08e"|75 || bgcolor="#e8e08e"|77 |- | [[JA21]] | 9 || 9 || 1 | 1 || 1 || 3 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[FVD]] | 7 || 7 || 3 | 3 || 3 || 8 | 2 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[BBB]] | 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 || bgcolor="#e8e08e"|7 | bgcolor="#e8e08e"|7 || 7 || 1 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[DENK]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[SGP]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 2 | 2 || 2 || 2 | 2 || 3 || 2 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 3 |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 6 | 5 || 2 || 2 | 2 || 2 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[CU]] ² | 3 || 3 || 3 | 3 || bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|5 | bgcolor="#e8e08e"|5 || 5 || 5 | bgcolor="#e8e08e"|6 || 6 || 3 | 4 || 5 || 5 | 3 || 2 || 3 | 3 || 3 || 1 | 2 || 2 || 2 | 1 || 1 || 1 | 1 || || |- | [[SP]] | 3 || 3 || 5 | 5 || 5 || 9 | 14 || 15 || 15 | 25 || 25 || 9 | 9 || 5 || 2 | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[50+]] | 2 || 2 || | || || 1 | 4 || 2 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Volt]] | 1 || 1 || 2 | 2 || 2 || 3 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[NSC]] | || || 20 | bgcolor="#e8e08e"|20 || 20 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[BIJ1]] | || || | || || 1 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || | || || | || || 8 | bgcolor="#e8e08e"|26 || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Leêfbaer Nederland|LN]] | || || | || || | || || | || || | 2 || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || || | || || | || || 6 | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Centrum Democraoten|CD]] | || || | || || | || || | || || | || || 3 | 1 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Democraotisch Sociaolisten '70|DS'70]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || 1 | 6 || 6 || bgcolor="#e8e08e"|8 | || || | || || |- | [[BP]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || 1 | 3 || 3 || 1 | 7 || 3 || 3 | 3 || || |- | [[Nederlandse Middenstands Partie|NMP]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || 2 | || || | || || |- | overig | || || | || || | || || | || || | || || 1 | || || 1 | 1 || || | 1 || 1 || | || || | || || |- ! Totael ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 |- ! Coalitie ! 66 || 26 || 31 ! 88 || 41 || 78 ! 76 || 79 || 76 ! 80 || 63 || 78 ! 93 || 97 || 92 ! 103 || 81 || 81 ! 51 || 109 || 77 ! 97 || 70 || 82 ! 86 || 63 || 106 ! 92 || 94 || 127 |- ! Opkomst ! || 78% || ! || 78% || 79% ! 82% || 75% || 75% ! || 80% || 80% ! 79% || 73% || 79% ! 80% || 86% || ! 81% || 87% || 88% ! || 84% || 79% ! 95% || || ! 95% || 96% || 96% |} Opmerkieng: gin verkiezinge in 1965, 1966, 1973, 1982 (twidde keer), 2007, 2024, 2025 (eêste keer) en 2026. ¹ GL en PvdA saemen vanof 2023, as PRO vanof 2026 ² en voôrlopers ³ (1973): tussen aokjes regeriengszeêtels ([[KVP]], [[ARP]], [[PPR]]) ⁴ (1965) + (1966): tussen aokjes regeriengszeêtels (KVP, ARP) === [[Eêste Kaemer]] === ''Oôrspronkelijke zeêtels, oliefkleur is reheriengspartie.'' {| class="wikitable sortable" ! Partie ! (2026) !! (2025) !! (2024) ! 2023 !! 2019 !! (2017) ! 2015 !! (2012) !! 2011 ! (2010) !! 2007 !! (2006) ! 2003 !! (2002) !! 1999 ! 1995 !! (1994) !! 1991 ! (1989) !! 1987 !! 1986 ! 1983 !! (1982) !! (1982) ! 1981 !! 1980 !! 1977 ! 1974 ⁴ !! (1973) ⁴ !! 1971 |- | [[BBB]] | 16 || bgcolor="#e8e08e"|16 || bgcolor="#e8e08e"|16 | 16 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[PRO]] ¹ | 14 || 14 || 14 | 14 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ ² | || || | || 8 || 4 | 4 || 5 || 5 | 4 || 4 || 5 | 5 || 8 || 8 | 4 || 4 || 4 | 3 || 3 || 6 | 5 || 2 || 2 | 2 || 5 || 8 | bgcolor="#e8e08e"|8 (4) || bgcolor="#e8e08e"|6 (2) || 6 |- | [[PvdA]] ¹ | || || | || 6 || 8 | bgcolor="#e8e08e"|8 || bgcolor="#e8e08e"|14 || 14 | 14 || bgcolor="#e8e08e"|14 || 19 | 19 || 15 || bgcolor="#e8e08e"|15 | bgcolor="#e8e08e"|14 || bgcolor="#e8e08e"|16 || bgcolor="#e8e08e"|16 | bgcolor="#e8e08e"|26 || 26 || 17 | 17 || 28 || 28 | bgcolor="#e8e08e"|28 || 26 || 25 | bgcolor="#e8e08e"|21 || bgcolor="#e8e08e"|18 || 18 |- | [[VVD]] | bgcolor="#e8e08e"|10 || bgcolor="#e8e08e"|10 || bgcolor="#e8e08e"|10 | bgcolor="#e8e08e"|10 || bgcolor="#e8e08e"|12 || bgcolor="#e8e08e"|13 | bgcolor="#e8e08e"|13 || bgcolor="#e8e08e"|16 || bgcolor="#e8e08e"|16 | bgcolor="#e8e08e"|14 || 14 || bgcolor="#e8e08e"|15 | bgcolor="#e8e08e"|15 || bgcolor="#e8e08e"|19 || bgcolor="#e8e08e"|19 | bgcolor="#e8e08e"|23 || bgcolor="#e8e08e"|12 || 12 | 12 || bgcolor="#e8e08e"|12 || bgcolor="#e8e08e"|16 | bgcolor="#e8e08e"|17 || bgcolor="#e8e08e"|12 || 12 | 12 || bgcolor="#e8e08e"|13 || bgcolor="#e8e08e"|15 | 12 || 8 || bgcolor="#e8e08e"|8 |- | [[CDA]] ² | bgcolor="#e8e08e"|6 || 6 || 6 | bgcolor="#e8e08e"|6 || bgcolor="#e8e08e"|9 || bgcolor="#e8e08e"|12 | 12 || 11 || bgcolor="#e8e08e"|11 | bgcolor="#e8e08e"|21 || bgcolor="#e8e08e"|21 || bgcolor="#e8e08e"|23 | bgcolor="#e8e08e"|23 || bgcolor="#e8e08e"|20 || 20 | 19 || 27 || bgcolor="#e8e08e"|27 | bgcolor="#e8e08e"|26 || bgcolor="#e8e08e"|26 || bgcolor="#e8e08e"|26 | bgcolor="#e8e08e"|26 || bgcolor="#e8e08e"|28 || bgcolor="#e8e08e"|28 | bgcolor="#e8e08e"|28 || bgcolor="#e8e08e"|27 || bgcolor="#e8e08e"|24 | bgcolor="#e8e08e"|29 (22) || bgcolor="#e8e08e"|36 (29) || bgcolor="#e8e08e"|36 |- | [[D66]] | bgcolor="#e8e08e"|5 || 5 || 5 | bgcolor="#e8e08e"|5 || bgcolor="#e8e08e"|7 || bgcolor="#e8e08e"|10 | 10 || 5 || 5 | 2 || 2 || 3 | bgcolor="#e8e08e"|3 || 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 | bgcolor="#e8e08e"|7 || bgcolor="#e8e08e"|12 || 12 | 5 || 5 || 6 | 6 || 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 | bgcolor="#e8e08e"|4 || 2 || | bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|6 || 6 |- | [[PVV]] | 4 || 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 | 4 || 5 || 9 | 9 || 10 || bgcolor="#e8e08e"|10 | bgcolor="#e8e08e"| || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 2 | 2 || 1 || 1 | 1 || 1 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[JA21]] | 3 || 3 || 3 | 3 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[SP]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 4 || 9 | 9 || 8 || 8 | 12 || 12 || 4 | 4 || 2 || 2 | 1 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[CU]] ² | 3 || 3 || 3 | bgcolor="#e8e08e"|3 || bgcolor="#e8e08e"|4 || bgcolor="#e8e08e"|3 | 3 || 2 || 2 | 4 || bgcolor="#e8e08e"|4 || 2 | 2 || 4 || 4 | 2 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 | 2 || || | || 1 || 1 | || || |- | [[FVD]] | 2 || 2 || 2 | 2 || 12 || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[SGP]] | 2 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 | 2 || 1 || 1 | 2 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 | 1 || 1 || 2 | 2 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 |- | [[Volt]] | 2 || 2 || 2 | 2 || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[Onafankelijke Politiek Nederland|OPNL]] ³ | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[50+]] | 1 || 1 || 1 | 1 || 2 || 2 | 2 || 1 || 1 | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || | || || | || || 1 | 1 || bgcolor="#e8e08e"| || | || || | || || | || || | || || | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || || | || || | || || | 2 || || | || || | || || | || || | || || |- | [[BP]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || | || || 1 | 1 || || |- ! Totael ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 ! 75 !! 75 !! 75 |- ! Coalitie ! 21 !! 26 !! 30 ! 24 !! 32 !! 38 ! 21 !! 30 !! 37 ! 35 !! 39 !! 44 ! 41 !! 39 !! 38 ! 44 !! 40 !! 43 ! 52 !! 38 !! 42 ! 43 !! 40 !! 32 ! 60 !! 40 !! 39 ! 50 !! 55 !! 44 |- |} Opmerkieng: gin verkiezinge in 1973, 1982, 1989, 1994, 2002, 2006, 2010, 2012, 2017, 2024, 2025 en 2026. ¹ GL en PvdA saemen vanof 2023, as PRO vanof 2026 ² en voôrlopers ³ 1999-2019: [[Onafankelijke SenaatsFractie|OSF]] ⁴ (1973) + 1974: tussen aokjes regeriengszeêtels ([[KVP]], [[ARP]], [[PPR]]) === [[Europeês Parlement]] === ''Oôrspronkelijke zeêtels.'' {| class="wikitable sortable" ! Partie ! 2024 ! 2019 || 2014 || 2009 ! 2004 || 1999 || 1994 ! 1989 || 1984 || 1979 |- | [[PVV]] | 6 | 1 (0) || 4 || 5 | || || | || || |- | [[PvdA]] ¹ | 4 | 6 || 3 || 3 | 7 || 6 || 8 | 8 || 9 || 9 |- | [[GL]] ¹ ² | 4 | 3 || 2 || 3 | 2 || 4 || 1 | 2 || 2 || |- | [[VVD]] | 4 | 5 (4) || 3 || 3 | 4 || 6 || 6 | 3 || 5 || 4 |- | [[CDA]] | 3 | 4 || 5 || 5 | 7 || 9 || 10 | 10 || 8 || 10 |- | [[D66]] | 3 | 2 || 4 || 3 | 1 || 2 || 4 | 1 || || 2 |- | [[BBB]] | 2 | || || | || || | || || |- | [[Volt]] | 2 | || || | || || | || || |- | [[PvdD]] | 1 | 1 || 1 || | || || | || || |- | [[NSC]] | 1 | || || | || || | || || |- | [[SGP]] ³ | 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || |- |[[FVD]] | | 4 (3) || || | || || | || || |- | [[CU]] ² ³ | | 1 || 1 || 1 | 1 || 2 || 1 | || || |- | [[50+]] | | 1 || || | || || | || || |- | [[SP]] | | || 2 || 2 | 2 || 1 || | || || |- | [[Europa Transparant|ET]] | | || || | 2 || || | || || |- ! Totael ! 31 ! 29 (26) || 26 || 26 ! 27 || 31 || 31 ! 25 || 25 || 25 |- ! Opkomst ! 46% ! 42% || 37% || 37% ! 39% || 30% || 36% ! 48% || 51% || 58% |} ¹ PvdA en GL saemen 8 zeêtels in 2024, niet ien fraoctie ² en voôrlopers ³ SGP en CU in 1979-2019 saemen === [[Provinciaole Staeten]] === ''Oôrspronkelijke zeêtels.'' {| class="wikitable sortable" ! Partie ! 2023 !! 2019 ! 2015 !! 2011 !! 2007 ! 2003 !! 1999 !! 1995 ! 1991 !! 1987 !! 1982 ! 1978 !! 1974 !! 1970 |- |[[BBB]] | 137 || | || || | || || | || || | || || |- |[[VVD]] | 63 || 80 | 89 || 112 || 101 | 138 || 182 || 207 | 116 || 112 || 150 | 118 || 131 || 80 |- |[[GL]] ¹ | 54 || 61 | 30 || 34 || 32 | 51 || 77 || 36 | 36 || 32 || 57 | 24 || 65 || 41 |- |[[PvdA]] | 49 || 53 | 63 || 107 || 114 | 198 || 154 || 142 | 166 || 262 || 157 | 245 || 209 || 181 |- |[[CDA]] | 43 || 72 | 89 || 86 || 151 | 222 || 194 || 186 | 257 || 254 || 248 | 268 || 235 || 307 |- |[[PVV]] | 34 || 40 | 66 || 69 || | || || | || || | || || |- |[[D66]] | 32 || 41 | 67 || 42 || 9 | 31 || 39 || 67 | 116 || 45 || 54 | 31 || 2 || 47 |- |[[PvdD]] | 25 || 20 | 18 || 7 || 9 | || || | || || | || || |- |[[SP]] | 23 || 35 | 70 || 56 || 83 | 38 || 19 || 12 | 1 || 1 || | || || |- |[[JA21]] | 22 || | || || | || || | || || | || || |- |[[CU]] ¹ | 22 || 32 | 31 || 24 || 38 | 31 || 40 || 34 | 29 || 19 || 19 | 4 || 11 || 6 |- |[[SGP]] | 17 || 14 | 18 || 12 || 14 | 19 || 22 || 19 | 18 || 16 || 17 | 13 || 15 || 16 |- |[[FVD]] | 15 || 86 | || || | || || | || || | || || |- |[[Volt]] | 11 || | || || | || || | || || | || || |- |[[50+]] | 8 || 17 | 14 || 9 || | || || | || || | || || |- |[[FNP]] | 4 || 4 | 4 || 4 || 5 | 7 || 4 || 3 | 3 || 2 || 3 | 2 || 4 || 2 |- |[[Greunienger Belang|GB]] | 3 || 3 | 3 || || | || || | || || | || || |- |[[PvZ]] ¹ | 2 || 2 | 1 || 2 || 2 | 2 || 4 || 2 | || || | || || |- |[[DENK]] | || 4 | || || | || || | || || | || || |- |[[LPF]] | || | || || | 17 || || | || || | || || |- |[[AOV]]/[[Unie 55+|U55+]] | || | || || | || 5 || 33 | || || | || || |- |[[BP]] | || | || || | || || | || || | || 17 || 8 |- |overig | 8 || 6 | 7 || 2 || 6 | 10 || 20 || 15 | 14 || 5 || | || 4 || 1 |- ! Totael ! 572 || 570 ! 570 || 566 || 564 ! 764 || 760 || 756 ! 756 || 748 || 705 ! 705 || 693 || 689 |- ! Opkomst ! 59% || 56% ! 48% || 56% || 46% ! 48% || 46% || 50% ! 52% || 66% || 68% ! 80% || 75% || 69% |} ¹ en voôrlopers === [[Gemeênteraed]]en === ''Oôrspronkelijke zeêtels.'' {| class="wikitable sortable" ! rowspan= 2 | Partie ! colspan= 8 | Verkieziengsjaeren |- ! 2026 ! 2022 ! 2018 ! 2014 ! 2010 ! 2006 |- | lokaole partieën | 3329 | 3115 | 2792 | | | |- | [[CDA]] | 1110 | 1142 | 1414 | | | |- | [[VVD]] | 1074 | 1034 | 1203 | | | |- | [[PRO]] ¹ | 1059 | (1330) | (1344) | | | |- | [[GL]] | | 660 | 657 | | | |- | [[PvdA]] | | 670 | 687 | | | |- | [[D66]] | 660 | 657 | 663 | | | |- | [[FVD]] | 299 | 58 | 3 | | | |- | [[SGP]] | 295 | 279 | 253 | | | |- | [[CU]] | 250 | 361 | 402 | | | |- | [[SP]] | 103 | 181 | 305 | | | |- | [[PVV]] | 101 | 63 | 76 | | | |- | [[PvdD]] | 58 | 63 | 35 | | | |- | [[FNP]] | 41 | 49 | 39 | | | |- | [[50+]] | 39 | 24 | 35 | | | |- | [[BBB]] | 38 | 60 | | | | |- | [[DENK]] | 31 | 24 | 24 | | | |- | [[Volt]] | 25 | 20 | | | | |- | [[BVNL]] | 17 | 19 | | | | |- | [[JA21]] | 17 | 2 | | | | |- | [[BIJ1]] | 4 | 5 | 1 | | | |- | [[AOV]] | 3 | 4 | 9 | | | |- | [[LPF]] | 1 | 2 | 2 | | | |- | overige partieën | | 20 | 19 | | | |- ! Totael ! 8554 ! 8512 ! 8619 ! ! ! |- ! Opkomst ! 54% ! 51% ! 55% ! 54% ! 54% ! 59% |} ¹ GL en PvdA saemen vanof 2023, as PRO vanof 2026 Zeêtels van de liesteverbindiengen geliek verdeêld over de saemenwerkende partieën. 2018: maerte + 'erindeêliengsverkieziengen november 2015, -2016, -2017 en -2018 2022: maerte + 'erindeêliengsverkieziengen november 2020, -2021 en -2022 == Kabinet'n == Kabinet'n sins 1945:<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Rijksoverheid] (kabinet'n)</ref><ref>[https://www.parlement.com/id/vh8lnhrp1x03/kabinetten_1945_heden Parlement.com] (kabinet'n)</ref> ''Oliefkleur is reheriengspartie.'' x = premier {| class="wikitable sortable" ! Kabinet ! Tied ! [[CDA]] ¹ ! [[D66]] ! [[PvdA]] ! [[VVD]] ! overig |- | [[Kabinet-Schermerhorn-Drees]] | (1945-)1946 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel I]] | 1946-1948 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Drees I]] | 1948-1951 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees II]] | 1951-1952 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees III]] | 1952-1956 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Drees IV]] | 1956-1958 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel II]] | 1958-1959 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | | |- | [[Kabinet-De Quay]] | 1959-1963 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Marijnen]] | 1963-1965 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Cals]] | 1965-1966 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]], [[ARP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Zijlstra]] | 1966-1967 | bgcolor="#e8e08e"|x [[ARP]], [[KVP]] | | | | |- | [[Kabinet-De Jong]] | 1967-1971 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Biesheuvel I]] | 1971-1972 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[DS'70]] |- | [[Kabinet-Biesheuvel II]] | 1972-1973 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Den Uyl]] | 1973-1977 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[ARP]] | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"|[[PPR]] |- | [[Kabinet-Van Agt I]] | 1977-1981 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Van Agt II]] | 1981-1982 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Van Agt III]] | 1982-1982 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | | |- | [[Kabinet-Lubbers I]] | 1982-1986 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers II]] | 1986-1989 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers III]] | 1989-1994 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Kok I]] | 1994-1998 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Kok II]] | 1998-2002 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende I]] | 2002-2003 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[LPF]] |- | [[Kabinet-Balkenende II]] | 2003-2006 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende III]] | 2006-2007 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende IV]] | 2007-2010 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte I]] | 2010-2012 | bgcolor="#e8e08e"| | | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]] |- | [[Kabinet-Rutte II]] | 2012-2017 | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | |- | [[Kabinet-Rutte III]] | 2017-2022 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte IV]] | 2022-2024 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Schoof]] | 2024-2026 | | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]], [[NSC]], [[BBB]] |- | [[Kabinet-Jetten]] | 2026-noe | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | |} ¹ [[CDA]] en voôrlopers [[ARP]], [[CHU]] en [[KVP]] (toet 1977) Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse kabinet'n]] * [[Lieste van Nederlandse premiers]] == Plaetjes van politici hebore int [[Zeêuws]]e taelhebied == === [[Flupland (eiland)|Flupland]] === <Gallery> Burgemeester Roozemond van Alkmaar, Bestanddeelnr 929-5983 (cropped).jpg|Burhemeêster [[Cees Roozemond]] ([[PvdA]]) († 2008) </Gallery> === [[Goereê-Overflakkeê]] === <Gallery> S.H. Anemaet.jpg|Twidde Kaemerlid en burhemeêster van [[Nieuwe Tonge]] [[Sebastiaan Hendrik Anemaet]] († 1863) Ad Bestman (1981).jpg|Burhemeêster [[Ad Bestman]] ([[D66]]) († 1988) (rechts) Elco Brinkman 2008.jpg|Minister [[Elco Brinkman]] ([[CDA]]) Leendert Cornelis Brinkman (1917).jpg|Burhemeêster (van [[Ou-Vossemaer]] en [[D'n Bommel]]) [[Leen Brinkman]] ([[ARP]]?) († 1968) Johan Jacob le Fèvre de Montigny (1840-1881).jpg|Burhemeêster [[Johan Jacob le Fèvre de Montigny]] (liberaol) († 1881) Pieter Grinwis (cropped).jpg|Twidde Kaemerlid [[Pieter Grinwis]] ([[CU]]) Burgemeester P.J. Keijzer (1953).jpg|Burhemeêster van [[Weumelinge]], [[Goereê]] en [[Stellendam]] [[Petrus Johannes Keijzer]] ([[ARP]]) († 1966) Jacob Johan van Kerkwijk.jpg|Twidde Kaemerlid [[Jacob Johan van Kerkwijk]] († 1901) Ab Klink Dutch politician kabinet Balkenende IV.jpg|Minister [[Ab Klink]] ([[CDA]]) Henk van Rossum 1982.jpg|Twidde Kaemerlid [[Henk van Rossum]] ([[SGP]]) († 2017) Poulus Voogd (1966).jpg|Twidde Kaemerlid [[Poulus Voogd]] ([[BP]]) († 1976) </Gallery> === [[Noôrd-Beveland]] === <Gallery> Harry van der maas-1690536972.png|Gedeputeêrde van Zeêland [[Harry van der Maas]] ([[SGP]]) Adriaan Arie Schuit.jpg|Burhemeêster van [[Kortjeen]] [[Adriaan Arie Schuit]] ([[PvdA]]) († 1986) </Gallery> === [[Schouwen-Duveland]] === <Gallery> Tweede Kamer , UCV-Milieubeheer minister Winsemius met rechts Rie de Boois, Bestanddeelnr 932-9151.jpg|Twidde Kaemerlid [[Rie de Boois]] ([[PvdA]]) († 2010) (rechts) Portret van Jacob Cats Rijksmuseum SK-C-180.jpeg|Pensionaris van [[Middelburg]] en [[Dordt]] en raedpensionaris van [['Olland]] [[Jacob Cats]] († 1660) Leen van Dijke.jpg|Twidde Kaemerlid [[Leen van Dijke]] ([[RPF]], [[CU]]) Van den Doel (PvdA), Bestanddeelnr 924-4929.jpg|Twidde Kaemerlid [[Hans van den Doel]] ([[PvdA]]) († 2012) Hugo de Jonge, EPP Summit 2019.jpg|Minister en [[Commissaoris van den Konienk]] van [[Zeêland]] [[Hugo de Jonge]] ([[CDA]]) Marinus Willem de Jonge van Campensnieuwland.jpg|Minister [[Marinus Willem de Jonge van Campensnieuwland]] († 1858) Carel Joseph van Kempen.jpg|Twidde Kaemerlid [[Carel Joseph van Kempen]] († 1955) Fons Luijben 2009.jpg|Twidde Kaemerlid [[Fons Luijben]] ([[SP]]) Pieter Hendrik Saaymans Vader.jpg|Twidde Kaemerlid en raedslid van [[Goes]] [[Pieter Hendrik Saaymans Vader]] († 1891) HAvan IJsselstijn.jpg|Minister [[Hendrik Albert IJsselsteyn]] († 1941) </Gallery> === [[Tole (eiland)|Tole]] === <Gallery> Berge, W.H. van den - SFA008007053.jpg|Staetssecretaoris [[Willem Hendrik van den Berge]] († 1987) A.L.C. BRINKMAN.jpg|Burhemeêster (van [[Stad an 't Haeriengvliet]]) [[Bram Brinkman]] ([[ARP]]) († 2009) Portret van Eduard August Otto de Casembroot, RP-P-OB-28.097.jpg|Minister [[Eduard de Casembroot]] († 1883) Kees-slager-1338990304.jpg|Eêste Kaemerlid [[Kees Slager]] ([[SP]]) </Gallery> === [[Walchren]] === <Gallery> Guus de Casembroot.png|Commissaoris van de Konienginne van Zeêland [[Guus de Casembroot]] († 1965) Wilhem van Citters (1723-1802).jpg|Raedpensionaris van Zeêland [[Wilhem van Citters]] († 1802) Willem Arnoud van Citters (1741-1811).jpg|Raedpensionaris van Zeêland [[Willem Aarnoud van Citters]] ([[Orangist]]) († 1811) TofikDibi.JPG|Twidde Kaemerlid [[Tofik Dibi]] ([[GL]]) HJvanDoornvanWestcapelle.jpg|Minister en [[Lieste mee Gouverneurs en Commissaorissen van de Konieng in Zeêland|gouverneur van Zeêland]] [[Hendrik Jacob van Doorn van Westcapelle]] († 1853) Onze Afgevaardigden (1901) - Eduard Fokker.jpg|Kaemerlid [[Eduard Fokker]] († 1936) Adriaan Hack.jpg|Burhemeêster van [[Erremu]], [[Wolfersdiek]], [[Ter Veere (gemeênte)|Ter Veere]] en [[Aksel]] [[Adriaan Hack]] ([[CHU]], [[CDA]]) († 2000) Jan Hamming.jpg|Burhemeêster [[Jan Hamming]] ([[PvdA]]) Jan Cornelis Reinier van Hoorn.jpg|Twidde Kaemerlid en Staetenlid van Zeêland [[Jan Cornelis Reinier van Hoorn]] († 1862) Lilian Janse (SGP) bij haar beëdiging als raadslid in het stadhuis van Vlissingen op 27 maart 2014 - 1711546348 (cropped).jpg|Raedslid van [[Vlissienge]] [[Lilian Janse-van der Weele]] ([[SGP]]) Vergadering VEGIN (Vereniging Exploitanten Gasbedrijven in Nederland) in Jaarbeurs te Utrecht over prijsstijging van aardgas, Bestanddeelnr 931-5493.jpg|Eêste Kaemerlid en Gedeputeêrde van Zeêland [[Ad Kaland]] ([[CDA]]) († 1995) Adrie de Kam (1967).jpg|Burhemeêster van [[D'n Polder]], [[Stroôskerke (Walcheren)|Stroôskerke]], [[Ter Veere (gemeênte)|Ter Veere]] en [[Aksel]] [[Adrie de Kam]] ([[ARP]], [[CDA]]) († 1998) Kodde, dhr. - SFA008007142.jpg|Twidde Kaemerlid [[David Kodde]] ([[SGP]]) († 1967) Portret van Nicolaas Cornelis Lambrechtsen van Ritthem, RP-P-OB-62.873 (cropped).jpg|Pensionaris van [[Vlissienge]] [[Nicolaas Cornelis Lambrechtsen]] († 1823) Leny-poppe-de-looff-1328091896.jpg|Wetouwer van [[Vlissienge]] [[Leny Poppe-de Looff]] ([[CDA]]) A.J. Rethaan Macaré.jpg|Twidde Kaemerlid [[Adrien Jonathan Rethaan Macaré]] († 1932) Piet rietman-1565943834.jpg|Deêlraedslid van [[Amsterdam]]-West [[Piet Rietman]] ([[D66]]) Trix de Roos-Consemulder1.jpg|Twidde Kaemerlid [[Trix de Roos]] ([[SP]]) Portret van Jacob Hendrik Schorer (1760-1822).jpg|Burhemeêster van [[Middelburg]] en Gedeputeêrde en [[gouverneur van Zeêland]] [[Jacob Hendrik Schorer]] († 1822) Chris Simons - 2020.jpg|Twidde Kaemerlid [[Chris Simons]] ([[VVD]]) KimvanSparrentak2021.jpg|Europeês Parlementslid [[Kim van Sparrentak]] ([[GL]]) LPvdSpiegel.jpg|Raedpensionaris van Zeêland en Holland [[Laurens Pieter van de Spiegel]] ([[Orangist]]) († 1800) Onze Afgevaardigden (1905) - Piter Loadewyk Tak.jpg|Twidde Kaemerlid [[Pieter Lodewijk Tak]] († 1907) Bennekom Dorpsstraat Gemeentearchief Ede GA34859.jpg|Minister en wetouwer van [[Amsterdam]] [[Frederik Cornelis Tromp]] († 1900) Jan de Voogd (1981).jpg|Twidde Kaemerlid en Gedeputeêrde van Zeêland [[Jan de Vooogd]] ([[VVD]]) († 2015) 29. Albert de Vries (7581749238).jpg|Twidde Kaemerlid en wetouwer van [[Middelburg]] [[Albert de Vries]] ([[PvdA]]) Jurn-de-vries.jpg|Eêste Kaemerlid [[Jurn de Vries]] ([[GPV]], [[CU]]) Florentinus Marinus Wibaut.jpg|Eêste Kaemerlid en wetouwer van [[Amsterdam]] [[Floor Wibaut]] ([[SDAP]]) († 1936) Carel Albert van Woelderen (2).jpg|Burhemeêster van [[Vlissienge]] [[Carel Albert van Woelderen]] († 1951) </Gallery> === [[Wesvore]] === <Gallery> Portrait of Volkert Simon Maarten van der Willigen (1822-1878) (cropped).jpg|Raedslid [[Volkert Simon Maarten van der Willigen]] († 1878) </Gallery> === [[Zeêuws-Vlaonderen]] === <Gallery> Charles Ludovicus van de Bilt.jpg|Twidde Kaemerlid [[Charles Ludovicus van de Bilt]] ([[RKSP]]) († 1949) Marc Calon - 2012.jpg|Gedeputeêrde van [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] [[Marc Calon]] ([[PvdA]]) Peter Cammaert (2005).jpg|Burhemeêster (van [[Sluus (gemeênte)|Sluus]]) [[Peter Cammaert]] ([[CDA]]) H J Colsen uit Sluiskil (Zeeuwsvlaanderen) leider comite Vrij Varen, Bestanddeelnr 909-6269.jpg|Raedslid van [[Terneuzen (gemeênte)|Terneuzen]] [[Honoré Colsen]] († 1980) Tweede Kamer , voortzetting debat over invoering plan commissie Dekker staatsse, Bestanddeelnr 934-2635.jpg|Staetssecretaoris en burhemeêster [[Dick Dees]] ([[VVD]]) Gerard van klaveren nieuw.jpg|Burhemeêster [[Gerard van Klaveren]] ([[VVD]]) David Luteijn (1981).jpg|Eêste Kaemerlid [[David Luteijn]] ([[VVD]]) († 2022) Roelof Nelissen 1971 (1).jpg|Minister [[Roelof Nelissen]] ([[KVP]]) († 2019) 1795. Pieter Paulus (1753-1796) door Charles Howard Hodges.png|Lid van de Nationaole Vergadering (Bataefse Rippebliek) [[Pieter Paulus]] ([[Patriot]]) († 1796) 38. Joyce Vermue (30959629624).jpg|Twidde Kaemerlid [[Joyce Vermue]] ([[PvdA]]) Hans Wijers 2010.jpg|Minister [[Hans Wijers]] ([[D66]]) </Gallery> === [[Zuud-Beveland]] === <Gallery> Balkenende Dutch politician kabinet Balkenende IV.jpg|Premier [[Jan Peter Balkenende]] ([[CDA]]) Pieter Schelto Buteux bij de onthulling van het borstbeeld van kinderboekenschrijver P. Louwerse (cropped).jpg|Burhemeêster van [[Oôst- en West-Soeburg]] [[Pieter Buteux]] († 1935) Peter-van-dijk-1321216345.jpg|Eêste Kaemerlid en Staetenlid van Zeêland [[Peter van Dijk]] ([[PVV]]) Tweede Kamer , Eversdijk (CDA) als Kamervoorzitter, Bestanddeelnr 933-8203.jpg|Kaemerlid [[Huib Eversdijk]] ([[CDA]]) [[Zuud-Beveland]] († 2012) Onze Afgevaardigden (1901) - Isaäc Dignus Fransen van de Putte.jpg|Premier [[Isaäc Dignus Fransen van de Putte]] ([[Liberaole Unie]]) († 1902) Hoorzitting m.b.t. weigering duikbotenexport naar Taiwan ( Den Haag ) vlnr Va, Bestanddeelnr 932-8188.jpg|Twidde Kaemerlid [[Sari van Heemskerck Pillis-Duvekot]] ([[VVD]]) (lienks) Jacqueline van den Hil.jpg|Twidde Kaemerlid [[Jacqueline van den Hil]] ([[VVD]]) Jan Kees de Jager 2010.jpg|Minister [[Jan Kees de Jager]] ([[CDA]]) Izkeijzer.jpg|Burhemeêster [[Ies Keijzer]] ([[VVD]]) († 2013) RuudKoole2011.jpg|Eêste Kaemerlid [[Ruud Koole]] ([[PvdA]]) Burgemeester J.J. Luteijn van Cromstrijen.JPG|Burhemeêster [[Jan Luteijn]] ([[SGP]]) P.A. Ossewaarde.jpeg|Minister [[Pieter Adrianus Ossewaarde]] († 1853) Bertjan ruissen-1572891558.jpg|Europeês Parlementslid [[Bert-Jan Ruissen]] ([[SGP]]) Burgemeester G. van Velzen (1979).jpg|Burhemeêster van [[Flupland (eiland)|Flupland]] en [[Goereê]] [[Gerard van Velzen (burgemeester)|Gerard van Velzen]] ([[SGP]]) 20190629RenéVerhulst01.jpg|Burhemeêster van [[Goes]] [[René Verhulst]] ([[CDA]]) Burgemeester Piet Wisse.jpg|Burhemeêster van [[Wissekaerke]] [[Piet Wisse]] ([[CHU]], [[CDA]]) († 2003) </Gallery> == Zie ok == * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] * [[Politiek in Zeêland]] * [[Goereê-Overflakkeê#Politiek|Politiek in Goereê-Overflakkeê]] * [[Nederlandse gemeênte]] * [[Nederlandse provincie]] * [[Rieksover'eid]] * [[Europeêse Unie]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == * [https://www.parlement.com/ Parlement.com] * [https://dnpp.nl/dnpp/ Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen (DNPP)] * [https://www.ru.nl/cpg/ Centrum voor Parlementaire Geschiedenis (CPG)] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.denederlandsegrondwet.nl/ De Nederlandse Grondwet] * [https://www.kiesraad.nl/ Kiesraad] * [https://www.nlverkiezingen.com/ NLverkiezingen] {{Nederlandse premiers}} [[Categorie:Politiek in Nederland| ]] jsao5738lfxq8p1nc510byguzl1ne38 0 10820 183178 175204 2026-09-18T17:31:46Z Ziv 14580 → File has been renamed on Commons ([[:c:GR]]) 183178 wikitext text/x-wiki {{jaorboks}} '''{{PAGENAME}}''' is een [[jaer]]. == Gebeurtenisse == === jannewari === * [[1 jannewari]] - Vanof noe word'n er van auto's en motorrieers deu de [[Westerscheldetunnel]] gin tol meer 'eheven (eigelijk al vanof 30 december).<ref>[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/16058857/eerst-zien-dan-geloven-zo-reageert-zeeland-op-westerscheldetunnel-tolvrij-vanaf-2025 OZ]</ref> * 1 jannewari - [[Gemeêntelijke 'erindeêlienge in België]] ([[Vlaenderen]]).<ref>[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2024/12/27/vlaanderen-gemeentefusies VRT]</ref> * 1 jannewari - [[IS]]-aen'anger rie 15 mins'n doôd in [[New Orleans]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2550328-dodental-na-aanslag-in-uitgaansgebied-new-orleans-opgelopen-naar-15 NOS]</ref> * [[2 jannewari]] - Man schiet binn'n twi weken in [[Rotterdam]]-[[Iesselmonde (deêlgebied)|Iesselmonde]] drie mins'n doôd.<ref>[https://nos.nl/artikel/2550656-wat-de-reeks-dodelijke-beschietingen-in-rotterdam-zo-uitzonderlijk-maakt NOS]</ref> * [[7 jannewari]] - [[Aerdbevieng]] van 7,1 in [[Tibet]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2550948-meer-dan-400-mensen-gered-na-aardbeving-in-tibet-kou-nu-grote-vijand NOS]</ref> * 7-31 jannewari - Zwaere natuurbranden in [[Los Angeles]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2551138-duizenden-gebouwen-verwoest-tien-doden-door-branden-los-angeles NOS]</ref><ref>[https://nos.nl/artikel/2551685-la-maakt-zich-op-voor-stormachtige-wind-vrees-voor-hevigere-natuurbranden NOS]</ref> * [[10 jannewari]] - [[2024]] was mie +1,6 °C opwarmieng record warm.<ref>[https://nos.nl/artikel/2551139-wereld-schiet-door-1-5-graad-onduidelijk-waarom-2024-zo-warm-was NOS]</ref> * [[12 jannewari]] - [[Surinaome]] verwacht in 2025 vee opbrengsten uut oliewinnieng.<ref>[https://nos.nl/artikel/2551439-surinamers-hopen-vanaf-dit-jaar-te-kunnen-profiteren-van-de-oliemiljarden NOS]</ref> * [[14 jannewari]] - Vee doôden in illegaole goudmien in [[Zuud-Afrika]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2551796-reddingswerkers-halen-illegale-goudzoekers-na-maanden-uit-zuid-afrikaanse-mijn NOS]</ref> * [[15 jannewari]] - [[Israël]] en [[Hamas]] sluuten 'n waepenstilstand over de [[Gazastroôke]], ingaende 19 jannewari.<ref>[https://nos.nl/artikel/2551917-na-15-maanden-akkoord-over-gaza-israel-moet-formeel-nog-instemmen NOS]</ref> * [[17 jannewari]] - [[Rusland]] en [[Iran]] sluuten 'n saemenwerkiengsakkoord, o.a. vò defensie en kernenergie.<ref>[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2025/01/17/rusland-iran-strategisch-partnerschap/ VRT]</ref> * [[18 jannewari]] - Vrachtwaegen mie brandstof ontploft in [[Niheria]], d'r binne 70 doôden.<ref>[https://nos.nl/artikel/2552273-brandstoftruck-ontploft-zeker-70-doden-in-nigeria NOS]</ref> * [[20 jannewari]] - [[Donald Trump]] wor beëdigd as 47e president van de [[Vereênigde Staeten]].<ref>[https://nos.nl/collectie/13983-start-presidentschap-trump NOS]</ref> * [[21 jannewari]] - Brand in skihotel in [[Turkije]], 76 doôden.<ref>[https://nos.nl/artikel/2552685-76-doden-bij-hotelbrand-in-turks-skioord-eigenaar-gearresteerd NOS]</ref> * [[24 jannewari]] - Zwaere sturm in [[Ierland]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2553040-zware-storm-eowyn-trekt-van-ierland-naar-schotland-vluchten-geannuleerd NOS]</ref> * [[28 jannewari]] - Zwaere overstroômiengen in [[Bretagne]] en omhevieng deu sturm.<ref>[https://nos.nl/artikel/2553614-code-rood-vanwege-zware-overstromingen-in-frankrijk-nieuwe-storm-op-komst NOS]</ref> * [[29 jannewari]] - Botsing van helikopter mie vliegtuug bie [[Washington, D.C.]], 67 doôden.<ref>[https://nos.nl/artikel/2553855-geen-hoop-op-overlevenden-crash-washington-waarschijnlijk-ruim-60-doden NOS]</ref> * [[30 jannewari]] - D' [[Europeêse Unie|Europeêse Centraole Bank]] verlaegt de rente nae 2,75%.<ref>[https://nos.nl/artikel/2553858-ecb-verlaagt-voor-de-vijfde-keer-in-een-jaar-de-rente NOS]</ref> * 30 jannewari - Rebellen in Oôst-[[Konho-Kinshasa]] veroveren hebied bie [[Rwanda]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2553844-rebellen-congo-rukken-verder-op-naar-het-zuiden NOS]</ref> * 30 jannewari - [[Nederland]]se bevolkieng in 2024 mie 103.000 mins'n gegroeid toet 18,05 meljoen inweuners.<ref>[https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2025/05/lagere-bevolkingsgroei-in-2024 CBS]</ref><ref>[https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2025/05/bevolkingsgroei-in-2024-afgenomen-in-de-randstad-toegenomen-daarbuiten CBS]</ref> === feberwari === * [[3 feberwari]] - [[Bart De Wever]] wor premier van [[Belhië]].<ref>[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2025/01/31/overzicht-federale-regering-ministers/ VRT]</ref> * [[4 feberwari]] - Man schiet tien mins'n doôd in [[Örebro]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2554538-naar-schatting-elf-doden-bij-zweedse-school-ergste-schietpartij-in-ons-land NOS]</ref> * [[10 feberwari]] - 55 Doôden deu 'n verkeêrsongeluk in [[Guatemala]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2555351-dodental-busongeluk-guatemala-opgelopen-tot-55 NOS]</ref> * 10 feberwari - Den Amerikaonse president [[Donald Trump]] ver'oôgt d' import'effiengen vò [[stael]] en [[aluminium]] nae 25%, ingaende 12 maerte.<ref>[https://nos.nl/artikel/2555348-vs-verhoogt-importheffingen-op-staal-en-aluminium-naar-25-procent NOS]</ref> * [[13 feberwari]] - [[Aerdbevieng]] mie een kracht van 2,2 bie [[Usquert]] in [[Greunienge (provincie)|Greunienge]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2555630-aardbeving-met-kracht-van-2-2-in-groningen-heftige-doffe-dreun NOS]</ref> * [[15 feberwari]] - [[Goud]]pries mie 90.000 euro per kilo record 'oôg.<ref>[https://nos.nl/artikel/2555907-onrust-in-de-wereld-stuwt-goudprijs-tot-recordhoogte-van-90-000-euro-per-kilo NOS]</ref> * [[18 feberwari]] - [[Rusland]] en [[Vereênigde Staeten]] praeten in [[Riad]] ([[Saoedi-Araobië]]) over herstel van betrekkiengen en stopp'n van oôrlog in [[Oekraïne]].<ref>[https://nos.nl/liveblog/2556241-overleg-rubio-lavrov-in-riyad-begonnen NOS]</ref> * [[19 feberwari]] - Groôte antiterreuroperaotie in [[Marokko]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2556546-grote-antiterreuroperatie-in-marokko-aanslag-verijdeld NOS]</ref> * 19 feberwari - In dertig jaer tied 'n afnaeme bie veertig procent van de diersoôrte in de [[Oôsterschelde]].<ref>[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/17243291/met-de-vissen-en-bodemdieren-in-de-oosterschelde-gaat-het-de-afgelopen-30-jaar-bergafwaarts OZ]</ref> * [[21 feberwari]] - Amerikaons bedrief test vliegende waegen.<ref>[https://www.nu.nl/314825/video/amerikaans-bedrijf-test-vliegende-elektrische-auto.html NU]</ref> * [[22 feberwari]] - [[Koffie]] wor flink dierder.<ref>[https://nos.nl/artikel/2556843-koffie-wordt-snel-duurder-wie-betaalt-straks-de-rekening NOS]</ref> * [[23 feberwari]] - De [[Bonsdag]]verkieziengen in [[Duutsland]] word'n 'ewonne deur [[CDU]]-[[CSU]]. Twidde wor [[AfD]], dorde [[SPD]].<ref>[https://nos.nl/collectie/13984-duitse-verkiezingen NOS]</ref> * 23 feberwari - Meêst vuule lucht in de gordel [[Rieswiek (Zuud-'Olland)|Rieswiek]]-[[Rotterdam]]-[[Dordt]]; [[Schiedam]] 't vuulst.<ref>[https://www.ad.nl/binnenland/schiedam-en-rijswijk-ademen-de-meest-vervuilde-lucht-in-hoe-schoon-is-jouw-gemeente~a86b802d/ AD]</ref> * [[26 feberwari]] - Groôte chemiebedrieven in Nederland maeken ulder eige groôte zurgen om diere energie.<ref>[https://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2557337-chemiereuzen-energie-intensieve-fabrieken-staan-op-omvallen NOS]</ref> * 26 feberwari - [[Eurocommissaoris]] [[Wopke Hoekstra]] vò klimaet komt mie plan om Europeêse industrie te helpen.<ref>[https://nos.nl/artikel/2557385-reddingsplan-voor-europese-industrie-komt-voor-bedrijven-geen-moment-te-vroeg NOS]</ref> * [[27 feberwari]] - Den [[Europeêse Unie]] zoekt toenaederieng toet [[India]].<ref>[https://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2557625-zware-europese-delegatie-in-india-op-zoek-naar-nieuwe-geopolitieke-vrienden NOS]</ref> * [[28 feberwari]] - Deêze avond staen zeven [[planete]]n achter mekaer.<ref>[https://nos.nl/artikel/2557599-planetenparade-vanavond-7-planeten-zichtbaar-maar-temper-je-verwachtingen NOS]</ref> * 28 feberwari - Ruzie tussen [[Volodymyr Zelensky]] en [[Donald Trump]] mie [[JD Vance]] int [[Witte 'uus]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2557665-ontmoeting-trump-en-zelensky-ontaardt-in-felle-ruzie-u-bent-respectloos NOS]</ref> === maerte === * [[1 maerte]] - Waepenstilstand tussen [[Turkije]] en [[Koerden|Koerdische]] PKK.<ref>[https://nos.nl/artikel/2557726-pkk-kondigt-staakt-het-vuren-aan-na-oproep-gevangen-leider-ocalan NOS]</ref> * [[2 maerte]] - [[Vereênigd Konienkriek]] en [[Frankriek]] willen saemenwerkieng van Europeêse lan'n om eige vredesplan voo [[Oekraïne]] te maeken.<ref>[https://nos.nl/collectie/13985/artikel/2557966-starmer-vormt-coalition-of-the-willing-voor-veiligheid-en-vrede-in-oekraine NOS]</ref> * [[4 maerte]] - [[Vereênigde Staeten]] beginnen mie importheffiengen vò [[Mexico]], [[Canada]] en [[China]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2558117-vs-start-gevreesde-handelsoorlog-canada-en-china-slaan-direct-terug NOS]</ref> * [[6 maerte]] - Natuurgebieën in Nederland achteruut deu slecht waeter.<ref>[https://nos.nl/artikel/2558377-natuur-gaat-achteruit-door-slechte-kwaliteit-van-water NOS]</ref> * 6 maerte - Groôte brand in binn'nstad van [[Arnem]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2558498-brand-in-centrum-arnhem-nu-helemaal-uit-na-blussen-laatste-brandhaard NOS]</ref> * sins 6 maerte - Gevechten en geweld in West-[[Syrië]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2558796-geweldsuitbarsting-syrie-verwachte-uitdaging-of-nieuw-hoofdstuk-in-de-burgeroorlog NOS]</ref> * [[9 maerte]] - Bosbrand bie [[Japan]]se stad [[Ofunato]] vòbie; zwaerste sins vuuftig jaer.<ref>[https://nieuwsblad.be/cnt/dmf20250309_94598218?journeybuilder=nopaywall NB]</ref> * [[10 maerte]] - Ruum helft van Nederlandse elektriciteit uut [[zunne]], wind en biomassa.<ref>[https://nos.nl/artikel/2558947-energie-uit-wind-en-zon-hard-gestegen-ruim-helft-elektriciteit-nu-hernieuwbaar NOS]</ref> * [[12 maerte]] - [[Europeêse Unie]] komt mie importheffiengen vò de [[Vereênigde Staeten]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2559194-eu-komt-met-eigen-importheffingen-tegen-vs-motoren-drank-en-spijkerbroeken-duurder NOS]</ref> * 12 maerte - Treinkapieng in [[Pakistan]] vòbie, alle kaepers binne gedoôd.<ref>[https://nos.nl/artikel/2559271-treinkaping-pakistan-beeindigd-21-gijzelaars-omgekomen NOS]</ref> * [[16 maerte]] - 59 doôden bie brand in nachtclub in de [[Noôrd-Macedonië|Noôrd-Macedonische]] stad Kočani.<ref>[https://nos.nl/artikel/2559793-meer-dan-50-doden-bij-brand-in-nachtclub-noord-macedonie NOS]</ref> * 16 maerte - Wulleminatoren in [[Valkenburg (Limburg)]] ingestort.<ref>[https://nos.nl/artikel/2559802-wilhelminatoren-in-valkenburg-ingestort-honden-slaan-aan-tijdens-zoektocht NOS]</ref> * [[17 maerte]] - [[Rwanda]] stopt diplomaotieke betrekkiengen mie [[Belhië]].<ref>[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2025/03/17/rwanda-belgie-diplomatie/ VRT]</ref> * [[18 maerte]] - [[Israël]] voert groôte anval uut op de [[Gazastroôke]].<ref>[https://www.nu.nl/midden-oostenconflict/6349562/israel-beeindigt-wapenstilstand-met-zwaarste-aanval-sinds-begin-staakt-het-vuren.html NU]</ref> * 18 maerte - De [[Duutsland|Duutse]] reherieng mag vee meêr leêne vò defensie en infraostructuur.<ref>[https://nos.nl/artikel/2560214-bondsdag-duitsland-stemt-in-met-historisch-schuldenpakket-ook-voor-defensie NOS]</ref> * 18 maerte - [[Rusland]] en [[Oekraïne]] zun tiedelijk mekaors (energie)infraostructuur niet anvall'n.<ref>[https://nos.nl/artikel/2560242-rusland-en-oekraine-stoppen-dertig-dagen-met-aanvallen-op-elkaars-energiesector NOS]</ref> * [[19 maerte]] - [[Israël]] trekt Midden-[[Gazastroôke]] binn'n.<ref>[https://nos.nl/artikel/2560355-israel-begint-eerste-grondoffensief-in-gaza-sinds-bestand-en-sluit-corridor-af NOS]</ref> * [[21 maerte]] - [[Gletsjer]]s smelten steêds 'arter.<ref>[https://nos.nl/artikel/2560525-smelten-gletsjers-ging-afgelopen-jaren-razendsnel-veel-gletsjers-halen-einde-eeuw-niet NOS]</ref> * [[23 maerte]] - Natuurbranden in [[Zeêuws-Vlaonderen]], oôrzaek binne droôgte en wind.<ref>[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/17333807/derde-brand-in-zeeuws-vlaanderen-in-een-middag-akker-bij-biervliet-brandt-af OZ]</ref> * 23 maerte - 't Nederlands [[voebal]]elftal wor deu verlies van [[Spanje]] uutgeschakeld in de kwartfinaole van de Nations League.<ref>[https://nos.nl/artikel/2560892-veerkrachtig-oranje-verliest-penaltyreeks-van-spanje-en-mist-laatste-vier-nations-league NOS]</ref> * 23 maerte - [[Palestijnen|Palestiens]] ambulancepersoneêl in den [[Gazastroôke]] gedoôd deu 't [[Israël]]ische leger.<ref>[https://nos.nl/collectie/13959/artikel/2562486-door-israel-gedode-hulpverleners-waren-wel-herkenbaar-blijkt-uit-video NOS]</ref> * [[26 maerte]] - Zwaere bosbranden in [[Zuud-Korea]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2561136-tienduizenden-evacuaties-24-doden-en-noodtoestand-in-zuid-korea-door-bosbranden NOS]</ref> * [[27 maerte]] - De [[Knesset]] gaet akkoôrd mie juridische 'ervormiengen deu reherieng-[[Netanyahu]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2561324-netanyahu-loodst-zwaar-omstreden-wet-door-israelisch-parlement NOS]</ref> * [[28 maerte]] - Aerdbevieng van 7,7 in [[Myanmar]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2561393-zuidoost-azie-getroffen-door-zware-aardbeving-epicentrum-in-myanmar NOS]</ref> * 28 maerte - [[Israël]] voert luchtanval uut op [[Hezbollah]] in [[Beiroet]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2561436-israel-voert-voor-het-eerst-sinds-wapenstilstand-in-libanon-luchtaanval-uit-op-beiroet NOS]</ref> * [[30 maerte]] - [[China]], [[Japan]] en [[Zuud-Korea]] gaen meêr saemenwerken op handelshebied.<ref>[https://nos.nl/artikel/2561618-zuid-korea-japan-en-china-willen-nauwere-samenwerking-te-midden-van-tarieven-vs NOS]</ref> === april === * [[1 april]] - [[Maerte]] was in [[Nederland]] record droôg <ref>[https://nos.nl/artikel/2561973-recorddroge-maand-luidt-droogteseizoen-in-maar-de-regenton-raakt-al-langer-leeg NOS]</ref> en in [[België]] bienae record droôg.<ref>[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2025/04/01/droge-maand-maart-in-2025/ VRT]</ref> * [[2 april]] - De [[Vereênigde Staeten]] kommen mie een minimumimporttarief van 10% vò alle lan'n; den [[Europeêse Unie]] krieg een tarief van 20%.<ref>[https://nos.nl/artikel/2562146-trump-legt-hele-wereld-forse-tarieven-op-zij-doen-het-ons-aan-dus-we-gaan-het-terugdoen NOS]</ref> * [[3 april]] - [[Honharije]] stapt uut 't Internationaol Strafhof vanwehe arrestaotiebevel tehen den Israëlischen premier [[Netanyahu]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2562184-hongarije-trekt-zich-terug-uit-internationaal-strafhof-icc NOS]</ref> * 3 april - Groôte natuurbrand op den [[Veluwe]] bie [[Ede]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2562290-brandweer-nog-zeker-hele-dag-bezig-met-blussen-natuurbrand-ede NOS]</ref> * [[7 april]] - Waereldwied daelen de beurzen deu de Amerikaonse tariefsver'oôgiengen.<ref>[https://nos.nl/artikel/2562772-onzekerheid-over-trumps-importheffingen-leidt-wereldwijd-tot-beursdalingen NOS]</ref> * [[8 april]] - Instortieng vant dek van een nachtclub in [[Santo Domingo]] mie 218 doôden.<ref>[https://nos.nl/artikel/2563011-dodental-instorting-club-santo-domingo-stijgt-tot-184 NOS]</ref> * [[9 april]] - Bie Tata Steel in [[Iemuje]] verdwienen 1600 baenen.<ref>[https://nos.nl/artikel/2562927-grote-reorganisatie-bij-tata-steel-1600-voltijdbanen-verdwijnen NOS]</ref> * [[13 april]] - D'r binne 32 doôden deu een [[Rusland|Russische]] raketanval op den Oôst-[[Oekraïne|Oekraïense]] stad Soemy.<ref>[https://nos.nl/artikel/2563435-tientallen-doden-en-gewonden-bij-russische-raketaanval-op-stad-soemy NOS]</ref> * [[15 april]] - [[Europa]] ist snelst opwaermende waerelddeêl.<ref>[https://nos.nl/artikel/2563655-europa-is-het-snelst-opwarmende-continent-veel-verschil-tussen-oosten-en-westen NOS]</ref> * [[18 april]] - [[NSC]]-leider [[Pieter Omtzigt]] verlaet den politiek <ref>[https://nos.nl/artikel/2564111-nsc-leider-omtzigt-verlaat-politiek-herstel-burn-out-lukt-niet NOS]</ref> * 18 april - [[Wasbeêr'ond]] dudelijk anwezig in Noôrd-Nederland en [[Flevoland]], zal ok nae den rest vant land gaen.<ref>[https://www.ad.nl/binnenland/aziatische-wasbeerhond-rukt-op-over-tien-tot-twintig-jaar-in-het-hele-land~a1fe42a1/ AD]</ref> * [[20 april]] - Betoôgieng van [[moslims]] in [[Rotterdam]] teên den oôrlog in den [[Gazastroôke]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2564358-groot-protest-in-rotterdam-tegen-oorlog-in-gazastrook NOS]</ref> * [[22 april]] - 26 doôden deu een terroristische aenslag int [[India|Indiaose]] deêl van [[Kashmir]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2564606-meer-dan-25-doden-bij-aanslag-op-toeristen-in-kashmir NOS]</ref> * [[24 april]] - Burgemeêster [[Femke Halsema]] van [[Amsterdam]] biedt excuses an vò 't gedrag van den gemeêntelijke over'eid teên de [[Joôden|Joôdse]] inweuners tiedens en vlak nae den [[Twidde Weareldoôrlog]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2564859-burgemeester-halsema-biedt-excuses-aan-voor-rol-amsterdam-bij-jodenvervolging NOS]</ref> * [[25 april]] - Ofzwakkieng van den Atlantische Golfstroôm leidt wellicht toet kouwer en droôger weêr in Nederland.<ref>[https://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2564907-nieuw-klimaatscenario-baart-onderzoekers-zorgen-juist-kouder-nederland NOS]</ref> * 25 april - Voorraeden in den [[Gazastroôke]] raeken op deu [[Israël]]ische blokkade.<ref>[https://nos.nl/collectie/13959/artikel/2564988-israel-blokkeert-al-55-dagen-hulp-voor-gaza-voedselvoorraden-raken-op NOS]</ref> * [[26 april]] - Begraefenis van [[paus Franciscus]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2565069-paus-van-het-volk-franciscus-begraven-na-uitvaartmis-in-vaticaanstad NOS]</ref> * 26 april - Konienksdag op zaeterdag: konienk [[Wullem-Alexander der Nederlan'n|Wullem-Alexander]] mie z'n wuuf koniengin [[Máxima der Nederlan'n|Máxima]] plus ulder twi ouwste dochters bezoeke [[Doetinchem]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2565091-dit-was-koningsdag-2025-koning-zingt-oerend-hard-mee-in-doetinchem NOS]</ref> * 26 april - 70 doôden deu ontploffieng in [[Iran|Iraonse]] 'aevenstad [[Shahid Rajaee ]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2565381-brand-in-iraanse-haven-geblust-dodental-opgelopen-naar-70 NOS]</ref> * 26 april - Een automobilist rie mie opzet 11 mins'n doôd in [[Vancouver]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2565205-dodental-bij-aanslag-canada-opgelopen-tot-elf-ruim-twintig-gewonden NOS]</ref> * [[27 april]] - 't [[Pakistan|Pakistaonse]] leger doôdt in [[Noôrd-Waziristan]] 54 leden van den Pakistaonse [[Taliban]] die vanuut [[Afghanistan]] vò terrorisme binnenkommen.<ref>[https://nos.nl/artikel/2565192-pakistaanse-leger-doodt-54-militanten-die-probeerden-de-grens-over-te-steken NOS]</ref> * 27 april - Den [[Iengeland|Iengelse]] voebalclub [[Liverpool F.C.]] mie as coach den Nederlander [[Arne Slot]] wint den [[Premier League]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2565224-liverpool-wint-kampioensduel-met-5-1-slot-eerste-nederlandse-coach-met-premier-league-titel NOS]</ref> * 27 april - [[FC Volendam]] vò zevende mael kampioen Eêste Divisie.<ref>[https://nos.nl/artikel/2565383-volendam-voor-zevende-keer-kampioen-eerste-divisie-hattrick-veerman-in-utrecht NOS]</ref> * [[28 april]] - Groôte stroômstorieng in [[Spanje]] en [[Portugal]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2565295-landelijke-stroomstoring-treft-miljoenen-mensen-in-spanje-en-portugal NOS]</ref> * 28 april - De liberaolen winnen de verkieziengen in [[Canada]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2565396-canadese-liberalen-winnen-verkiezingen-met-dank-aan-trump NOS]</ref> * 28 april - [[Israël]] bombardeêrt [[Hezbollah]] in [[Beiroet]] en voert luchtanvall'n uut op [[Hamas]] in den [[Gazastroôke]].<ref>[https://www.bnr.nl/nieuws/internationaal/10572424/israel-hervat-aanvallen-in-libanon-en-gaza-opnieuw-staakt-het-vuren-bestaat-eigenlijk-niet-meer BNR]</ref> * [[29 april]] - Doôden bie gevechten tussen [[Druzen]] en pro-regeriengsstrieders in [[Syrië]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2565446-zeker-12-doden-bij-geweld-in-damascus-tussen-druzen-en-pro-regeringsstrijders NOS]</ref> * [[30 april]] - De [[Vereênigde Staeten]] en [[Oekraïne]] sluten een akkoôrd over militaire biestand en mineraolen.<ref>[https://nos.nl/artikel/2565618-oekraine-en-vs-eens-over-veelbesproken-mineralendeal NOS]</ref> === meie === * [[1 meie]] - Den [[Israël]]ische premier [[Netanyahu]] verklaert dat 't overwinnen van [[Hamas]] belangrieker is as den terugkeêr van de gijzelaers.<ref>[https://nos.nl/artikel/2565680-netanyahu-stelt-openlijk-het-verslaan-van-hamas-boven-lot-van-gijzelaars NOS]</ref> * 1 meie - Rellende jeugd in [[Scheveniengen]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2565712-me-ingezet-vanwege-rellen-in-scheveningen-jongeren-bekogelen-politie NOS]</ref> * [[2 meie]] - Volgens den [[Duutsland|Duutse]] inlichtiengendienst is den [[AfD]] rechtsextremistisch en bedreigend vò den [[democraotie]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2565742-duitse-inlichtingendienst-afd-extremistisch-en-bedreiging-voor-democratie NOS]</ref> * [[3 meie]] - Lienks wint de verkieziengen in [[Australië]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2565879-labor-partij-van-premier-albanese-winnaar-van-verkiezingen-australie NOS]</ref> * [[5 meie]] - [[Israël]] wil uutbreidieng van den oôrlog in den [[Gazastroôke]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2566118-akkoord-in-israel-over-uitbreiding-oorlog-inname-hele-gazastrook-is-optie NOS]</ref> * [[6 meie]] - Den [[Duutsland|Duutse]] bonsdag kiest pas bie den twidde ronde [[Friedrich Merz]] as bonskanselier.<ref>[https://nos.nl/artikel/2566248-merz-in-tweede-stemming-alsnog-verkozen-tot-bondskanselier-duitsland NOS]</ref> * [[7 meie]] - [[India]] en [[Pakistan]] raeken slaegs om [[Kasjmir]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2566313-grootschalige-luchtaanvallen-india-tegen-pakistan-grote-zorgen-over-escalatie NOS]</ref> * [[8 meie]] - 't Conclaof kiest een nieuwe [[paus]]: [[paus Leo XIV]].<ref>[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/liveblog/habemus-papam-amerikaan-robert-prevost-is-de-nieuwe-paus~1745641517334/ VRT]</ref> * [[12 meie]] - Den [[Koerden|Koedische]] PKK 'eft z'n eige op.<ref>[https://nos.nl/artikel/2567003-de-pkk-heft-zichzelf-op-wat-ging-daaraan-vooraf NOS]</ref> * [[14 meie]] - Nederland moet meêr drienkwaeter bespaeren.<ref>[https://nos.nl/artikel/2567176-meer-problemen-met-drinkwater-dreigen-besparen-lukt-nog-onvoldoende NOS]</ref> * [[16 meie]] - Den kredietrating van de [[Vereênigde Staeten]] wor deu Moody's verlaegt van aaa nae aa1.<ref>[https://www.bnr.nl/nieuws/internationaal/10574394/moody-s-zet-vs-treetje-lager-in-rating BNR]</ref> * [[17 meie]] - [[Oesteriek]] wint in [[Bazel]] 't [[Eurovisie Songfestival]], Nederland wor twaelfde.<ref>[https://nos.nl/artikel/2567716-oostenrijk-wint-het-eurovisie-songfestival-met-het-nummer-wasted-love NOS]</ref> * [[18 meie]] - [[Aerdbevieng]] mie een kracht van 2,1 bie [[Warffum]] in [[Greunienge (provincie)|Greunienge]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2567880-aardbeving-van-2-1-bij-warffum-inwoners-melden-dreun-en-trillingen NOS]</ref> * 18 meie - [[PSV]] wint den Eredivisie.<ref>[https://nos.nl/collectie/13991/artikel/2567798-psv-beslist-zinderende-titelstrijd-in-zijn-voordeel-en-viert-26ste-landstitel NOS]</ref> * 18 meie - Groôte betoôgieng in [[Den 'Aeg]] tegen den [[kabinet-Schoof|Nederlandse regeriengsopstellieng]] in den oôrlog in den [[Gazastroôke]] en den oôrlog zelve.<ref>[https://nos.nl/collectie/13959/artikel/2567762-massaal-protest-in-den-haag-tegen-israel-standpunt-kabinet-rustig-verlopen NOS]</ref> * [[23 meie]] - Bienae 'eêl [[Zeêland]] wor laegvlieggebied voe legerhelicopters.<ref>[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/17489318/kabinet-kiest-zeeland-als-laagvlieggebied-voor-helikopters-de-zeeuwen-gaan-echt-wel-helikopters-zien OZ]</ref> * [[24 meie]] - 't Voestel vant [[Zeêland|Zeêuwse]] raedslid [[Lilian Janse]] om vrouwen naemens den [[SGP]] meêr ruumte in den politiek te geven wor verworp'n.<ref>[https://nos.nl/artikel/2568499-sgp-leden-verwerpen-voorstel-om-vrouwen-meer-ruimte-te-geven-in-politiek NOS]</ref> * [[25 meie]] - Den NDP onger leidieng van Jennifer Simons wint de verkieziengen in [[Surinaome]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2569004-ndp-in-suriname-nipt-de-grootste-zes-partijen-willen-samenwerken-onder-eerste-vrouw NOS]</ref> * [[28 meie]] - Den plekke Blatten ([[Wallis]]) in de [[Zwitserland|Zwitserse]] [[Alpen]] wor groôtendeêls bedolven deu een of'ebroke bergwaand.<ref>[https://nos.nl/artikel/2569109-zwitsers-alpendorp-bijna-volledig-bedolven-na-instorting-bergwand NOS]</ref> * [[29 meie]] - Groôte bosbrand in den [[Canada|Canadeêse]] provincie [[Manitoba]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2569131-noodtoestand-en-evacuaties-door-bosbranden-canadese-provincie-manitoba NOS]</ref> === juni === * [[1 juni]] - Groôte anvall'n mie drones deu [[Oekraïne]] en [[Rusland]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2569552-russische-nucleaire-bommenwerpers-geraakt-bij-grote-droneaanval-oekraine NOS]</ref> * 1 juni - De [[Poôl'n|Poôlse]] presidentsverkieziengen worren 'ewonne deu den be'oudende nationaolist [[Karol Nawrocki]] (PiS).<ref>[https://nos.nl/artikel/2569615-conservatieve-nationalist-nawrocki-wint-poolse-presidentsverkiezingen NOS]</ref> * [[3 juni]] - Den [[PVV]] stapt uut 't [[kabinet-Schoof]] vanwege 't asielbeleid.<ref>[https://nos.nl/artikel/2569767-wilders-breekt-met-coalitie-trekt-pvv-ers-terug-uit-kabinet-schoof NOS]</ref> * [[5 juni]] - Groôte ruzie tussen Amerikaons president [[Donald Trump]] en voormaelig adviseur [[Elon Musk]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2570140-zo-belandden-musk-en-trump-in-een-slaande-ruzie NOS]</ref> * [[6 juni]] - Groôte anval mie drones en rakett'n op [[Oekraïne]] deu [[Rusland]].<ref>[https://nos.nl/collectie/13965/artikel/2570122-grootschalige-russische-aanval-op-oekraine-ook-kyiv-doelwit NOS]</ref> * [[7 juni]] - President [[Donald Trump]] stiert den nationaole garde nae protesten in [[Los Angeles]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2570347-opnieuw-protesten-la-om-arrestaties-immigranten-trump-gaat-nationale-garde-sturen NOS]</ref> * [[10 juni]] - In [[Graz]] ([[Oesteriek]]) schiet een voormaelige scholier tien mins'n op een schole doôd.<ref>[https://nos.nl/artikel/2570625-schietpartij-op-oostenrijkse-school-negen-slachtoffers-in-17-minuten NOS]</ref> * [[11 juni]] - [[Meie]] was op [[aerde]] ien nae warmste maend oôit 'emeten en in Noôrdwest-[[Europa]] uutzonderlijk droôg.<ref>[https://nos.nl/artikel/2570702-afgelopen-mei-was-op-een-na-warmste-mei-ooit-ook-uitzonderlijk-droog NOS]</ref> * 11 juni - [[Hibraltar]] komt bie den [[Schengenzone]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2570813-akkoord-eu-spanje-en-vk-over-de-grenzen-van-gibraltar NOS]</ref> * [[12 juni]] - Een vliegtuug stort neêr in [[Ahmedabad]] ([[India]]), weerbie meêr as 260 mins'n omkomme.<ref>[https://www.nu.nl/buitenland/6358922/vliegtuig-met-zeker-242-inzittenden-op-weg-naar-engeland-neergestort-in-india.html NU]</ref> * [[13 juni]] - [[Israël]] voert luchtanvall'n uut op [[Iran|Iraonse]] atoôminstallaoties en belangrieke officieren en weêtenschappers. Iran raegeêrt mie groôte drone- en raketanvall'n op Israël.<ref>[https://nos.nl/collectie/13997/artikel/2570958-israel-voert-luchtaanvallen-uit-op-nucleaire-installaties-en-legertop-iran NOS]</ref> * 13 juni - Eêste tropische dag vant jaer.<ref>[https://nos.nl/artikel/2571027-eerste-tropische-dag-van-het-jaar-30-1-graden-gemeten-in-de-bilt NOS]</ref> * [[14 juni]] - 'Onderd mins'n worren 's nachts deu bendes in [[Benue]] ([[Nigeria]]) vermoôrd.<ref>[https://nos.nl/artikel/2571199-zeker-100-doden-in-nigeria-na-aanvallen-tientallen-vermist NOS]</ref> * 14 juni-13 juli - Waereldkampioenschap [[voebal]] vò mannelijke clubs in de [[Vereênigde Staeten]] (FIFA Club World Cup 2025). * [[15 juni]] - Vanover een groôte betoôgieng in [[Den 'Aeg]] tegen den [[kabinet-Schoof|Nederlandse regeriengsopstellieng]] in den oôrlog in den [[Gazastroôke]] en den oôrlog zelve.<ref>[https://www.nu.nl/binnenland/6359259/organisatie-meldt-150000-aanwezigen-bij-rode-lijn-protest-in-den-haag.html NU]</ref> * [[21 juni]] - Meêr as 40 doôden deu een anval op een ziekenuus in den [[Soedan]]ese regio [[Kordofan]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2572283-meer-dan-veertig-doden-bij-aanval-op-ziekenhuis-in-sudan NOS]</ref> * [[22 juni]] - De [[Vereênigde Staeten]] bombarderen atoôminstallaoties in [[Iran]].<ref>[https://nos.nl/collectie/13997/artikel/2572030-vs-bombardeert-drie-nucleaire-complexen-in-iran NOS]</ref> * 22 juni - Bie een zelfmoôrdanslag (waerschienlijk deu [[IS]]) op een [[Grieks-Orthodoxe kerke]] in [[Damascus]] kommen 25 mins'n omt leven.<ref>[https://nos.nl/artikel/2572218-aanslag-op-syrische-kerk-zorgt-voor-knauw-in-vertrouwen-in-nieuwe-regering NOS]</ref> * [[23 juni]] - Een raketanval deu [[Iran]] op den militaire baosis van de [[Vereênigde Staeten]] in [[Qatar]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2572229-iran-vuurt-raketten-af-op-amerikaanse-basis-in-qatar-vs-vooraf-gewaarschuwd NOS]</ref> * [[24 juni]] - Waepenstilstand tussen [[Iran]] en [[Israël]].<ref>[https://nos.nl/collectie/13997/liveblog/2572127-netanyahu-bevestigt-dat-israel-akkoord-is-met-staakt-het-vuren NOS]</ref><ref>[https://www.nu.nl/midden-oostenconflict/6360106/staakt-het-vuren-israel-en-iran-zou-zijn-gestart-komende-24-uur-zijn-cruciaal.html NU]</ref> * 24-25 juni - [[NAVO]]-top in [[Den 'Aeg]].<ref>[https://nos.nl/collectie/13989-navo-top-in-nederland NOS]</ref><ref>[https://app.nos.nl/nieuws/navotop2025/ NOS]</ref> * [[25 juni]] - De NAVO-lan'n gaen ulder defensie- en veiligeidsuutgaeven veroôgen toet vuuf percent vant [[bbp]] in 2035.<ref>[https://www.bnr.nl/nieuws/nieuws-politiek/10576781/navo-leiders-akkoord-met-historische-norm-rutte-trump-verdient-alle-lof BNR]</ref> === juli === * [[1 juli]] - [[Hugo de Jonge]] ([[CDA]]) wor [[Commissaoris van den Konienk]] van [[Zeêland]] (al waernemend sins 15 september 2024).<ref>[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/17564571/benoeming-hugo-de-jonge-als-commissaris-definitief OZ]</ref> * 1 juli - Recordtemperatuur vò deêze daotum van 35,5 °C in [[De Bilt]], 37,6 °C in [[Eindoven]] en 34,1 °C in [[Vlissienge]].<ref>[https://www.nu.nl/binnenland/6360997/warmste-1-juli-ooit-en-regionale-hittegolf-dinsdag-brak-veel-hitterecords.html NU]</ref> * [[2 juli]] - Recordtemperatuur vò deêze daotum van 39,0 °C in [[Maestricht]].<ref>[https://www.nu.nl/binnenland/6361117/op-vier-na-hoogste-temperatuur-ooit-in-nederland-doden-door-hitte-in-europa.html NU]</ref> * 2 juli-27 juli - Europeês kampioenschap [[voebal]] vò vrouwelijke lan'nteams (UEFA Women's Euro 2025) in [[Zwitserland]]. * [[3 juli]] - Bienae alle Nederlanders 'ebben te veêl [[PFAS]] in ulder [[bloed]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2573446-rivm-bijna-iedereen-in-nederland-heeft-te-veel-pfas-in-bloed NOS]</ref> * 3 juli - Omvangrieke wet van den Amerikaonse president [[Donald Trump]] deu 't Congress angenomen.<ref>[https://nos.nl/artikel/2573579-trump-stelt-politieke-erfenis-veilig-met-megawet NOS]</ref> * [[4 juli|4]]-5 juli - Meêr as 130 doôden deu zwaere overstroômiengen in [[Texas]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2574255-nog-meer-dan-161-vermisten-in-texas-na-dodelijke-overstromingen NOS]</ref><ref>[https://nos.nl/artikel/2575098 NOS]</ref> * [[6 juli]] - Luchtanvall'n van [[Israël]] op [[Hezbollah]] in [[Libanon]] en de [[Houthi's]] in [[Jeêm'n]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2573971-israel-voert-luchtaanvallen-uit-op-houthi-s-in-jemen NOS]</ref> * 6 juli - [[Jennifer Simons]] verkoze as president van [[Surinaome]].<ref>[https://dwtonline.com/jenny-cracked-it-geerlings-simons-schrijft-geschiedenis-als-eerste-vrouwelijke-president-suriname/ WT]</ref> * [[10 juli]] - Volgens 't Centraol Planbureau wor den staetsschuld in den toekomst veêl 'oôger.<ref>[https://nos.nl/artikel/2574465-cpb-het-gaat-goed-met-de-nederlandse-economie-maar-de-staatsschuld-gaat-oplopen NOS]</ref> * 10 juli - Vuuftien doôden (waeronger negen kinders) deu [[Israël]]ische anval op [[Hamas]]-terrorist bie een medische ulpepost in [[Deir al-Balah]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2574549-israel-richt-bloedbad-aan-bij-medische-kliniek-doden-vrouwen-en-kinderen-gewetenloos NOS]</ref> * [[15 juli|15]]-[[18 juli]] - [[Nijmeegse Vierdaegse]] mie record antal deêlnemers.<ref>[https://nos.nl/artikel/2575102-nijmeegse-vierdaagse-van-start-het-evenement-in-cijfers-en-verhalen NOS]</ref><ref>[https://nos.nl/artikel/2575566 NOS]</ref> * [[16 juli]] - Luchtaanval van [[Israël]] opt 'oôdkwartier vant [[Syrië|Syrische]] leger in [[Damascus]] ter beschermieng van de [[druzen]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2575261-israel-bombardeert-syrische-hoofdstad-damascus-ook-nabij-presidentieel-paleis NOS]</ref> * 16 juli - [[Israël]]ische partieën [[Shas]] en (eêrder al) [[Yahadut HaTorah]] uut 't [[kabinet-Netanyahu VI]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2575289-ultraorthodoxe-partij-stapt-uit-israelisch-kabinet-netanyahu-verliest-meerderheid NOS]</ref> * [[21 juli]] - Pries van [[aerrepol]]s erg gedaeld.<ref>[https://nos.nl/artikel/2575913 NOS]</ref> * [[23 juli]] - Meêr as 'onderd 'ulpeorganisaoties geven een verklaerieng over groôte 'ongersnoôd in den [[Gazastroôke]].<ref>[https://www.nu.nl/midden-oostenconflict/6363380/111-organisaties-luiden-noodklok-om-hongersnood-gaza-collegas-kwijnen-weg.html NU]</ref> * [[24 juli]] - Gevechten an den grens tussen [[Cambodja]] en [[Thailand]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2576186 NOS]</ref> * [[25 juli]] - Hitterecords in [[Finland]] en [[Noorwegen]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2576379 NOS]</ref> * 25 juli - Recordtemperatuur in [[Turkije]] van 50,5° C.<ref>[https://nos.nl/artikel/2576532 NOS]</ref> * [[26 juli]] - De RSF-rebellen vormen een eige regerieng in [[Soedan]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2576755 NOS]</ref> * [[27 juli]] - [[Islam]]itische rebellen vant ADF vermoôrden tientallen mins'n in een kattelieke kerke in Oôst-[[Konho-Kinshasa|Kongo]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2576577 NOS]</ref> * 27 juli - 'Andelsakkoôrd tussen de [[Vereênigde Staeten]] en den [[Europeêse Unie]]. VS gaen een algemeêne importeffieng van 15 percent 'anteren.<ref>[https://nos.nl/artikel/2576648 NOS]</ref> * 27 juli - [[Iengeland]] mie den Nederlandse coach [[Sarina Wiegman]] wint 't Europeês kampioenschap [[voebal]] vò vrouwelijke lan'nteams.<ref>[https://nos.nl/collectie/13995/artikel/2576629 NOS]</ref> * [[28 juli]] - Zwaere bosbranden deu groôte 'itte in [[Italië]], [[Zuudoôst-Europa]] en [[Turkije]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2576760 NOS]</ref> * 28 juli - Bende vermoôrdt ondanks betaelen van losgeld 33 gijzelaers in [[Nigeria]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2576768 NOS]</ref> * 28 juli - Nederland neemt maetregelen teên [[Israël]] vanwege den [[Gazastroôke]].<ref>[https://nos.nl/collectie/13959/artikel/2576767 NOS]</ref> * [[30 juli]] - Zeêbevieng mie een kracht van 8,8 in den [[Groôte Oceaon]] bie 't [[Rusland|Russische]] schiereiland [[Kamtsjatka]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2576929 NOS]</ref> * 30 juli - [[Wolf]] valt een [[guus]] an bie den Pieremie van [[Austerlitz]] (gemeênte [[Woudenberg]]).<ref>[https://nos.nl/artikel/2577002 NOS]</ref> * 30 juli - Mie 41,2° C in den zudelijke stad [[Tamba]] ([[Hyogo]]) ist record warm in [[Japan]].<ref>[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2025/08/02/warmterecord-in-japan-hoogste-temperatuur-en-warmste-maand-juli/ VRT]</ref> === oes === * [[1 oes]] - Nieuwe [[wandelende tak]] ontdekt in [[Australië]].<ref>[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2025/08/01/zwaarste-insect-wandelende-tak-australie/ VRT]</ref> * [[3 oes]] - Uutbarstieng van den vulkaon Krasjeninnikov op [[Kamtsjatka]].<ref>[https://www.nu.nl/buitenland/6364531/russische-vulkaan-barst-kort-na-beving-en-tsunamis-voor-het-eerst-in-eeuwen-uit.html NU]</ref> * 3 oes - 142 doôden deu schipbreuk bie [[Jeêm'n]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2577486 NOS]</ref> * [[5 oes]] - Hroôte bosbrand int departement [[Aude (departement)|Aude]] in Zuud-[[Frankriek]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2577700 NOS]</ref> * [[8 oes]] - Den [[Israël]]ische reherieng wil [[Gaza]] bezetten.<ref>[https://nos.nl/collectie/13959/artikel/2577919 NOS]</ref> * 8 oes - [[Armenië]] en [[Aâzerbeidzjan]] tekenen onger toezicht van den Amerikaense president [[Donald Trump]] een verklaerieng waorin ulder angeve vrede te willen sluuten.<ref>[https://nos.nl/artikel/2578030-azerbeidzjan-en-armenie-tekenen-intentieverklaring-maar-nog-geen-vredesdeal NOS]</ref> * [[9 oes]] - Hroôte duunbrand bie [[Bîkerke]].<ref>[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/17692028/duingebied-net-zo-groot-als-drie-voetbalvelden-in-brand-bij-biggekerke OZ]</ref> * [[11 oes]] - Vee vernieliengen op [[Kaopverdië]] deu tropische storm.<ref>[https://nos.nl/artikel/2578406-zeker-acht-doden-in-kaapverdie-door-tropische-storm-erin NOS]</ref> * [[12 oes]] - Nieuwe klimaet- en weêrsatelliet in den ruumte.<ref>[https://nos.nl/artikel/2578489-nieuwe-klimaat-en-weersatelliet-gelanceerd-weersverwachting-stapje-voor-stapje-preciezer NOS]</ref> * [[14 oes]] - Zwaere bosbranden in [[Spanje]] en [[Portuhal]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2578762-spaans-weeragentschap-waarschuwt-voor-extreem-brandgevaar NOS]</ref> * [[15 oes]] - Top van de [[Vereênigde Naoties]] in [[Genève]] over verminderieng van [[plastic]] mislukt.<ref>[https://nos.nl/artikel/2578703-plastictop-vn-mislukt-er-komt-geen-akkoord-over-terugdringen-plastic-afval NOS]</ref> * 15 oes - Twidde 'ittegolf vant jaer.<ref>[https://nos.nl/artikel/2578720-zeldzame-tweede-hittegolf-van-het-jaar-is-een-feit NOS]</ref> * 15 oes - Ontmoetieng tussen den Amerikaonse president [[Donald Trump]] en den Russische president [[Vladimir Poetin]] in [[Anchorage]] ([[Alaska]]).<ref>[https://nos.nl/artikel/2578816-geen-concreet-resultaat-na-ontmoeting-trump-en-poetin-in-alaska NOS]</ref> * [[17 oes]] - Landelijke stakieng in [[Israël]] om gijzelaers vrie te kriegen.<ref>[https://nos.nl/artikel/2578947-staking-en-protesten-in-israel-om-vrijlating-gijzelaars-in-gaza-wegen-geblokkeerd NOS]</ref> * [[18 oes]] - Top over [[Oekraïne]] int [[Witte 'uus]] tussen [[Trump]], [[Zelensky]], [[Rutte]] en [[EU]]-leiders.<ref>[https://nos.nl/artikel/2579134-zelensky-positief-over-top-in-witte-huis-trump-belt-poetin-over-vervolgontmoeting NOS]</ref> * [[19 oes]] - 27 doôden bie aenslag op moskeê in Noôrd-[[Niheria]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2579225-zeker-27-doden-bij-aanslag-op-moskee-in-nigeria NOS]</ref> * 19 oes - 71 doôden bie busongeluk in den [[Afghanistan|Afghaonse]] provincie [[Herat (provincie)|Herat]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2579227-bus-met-uitgezette-afghanen-vliegt-in-brand-zeker-71-doden NOS]</ref> * 19 oes - Den [[Afrikaonse Unie]] wil 't gebruuk van den Equal Earth-kaerte bevorderen omdat deêze [[Afrika]] in een betere veroudieng laet zien.<ref>[https://nos.nl/artikel/2579147-afrika-wil-in-juiste-formaat-op-de-wereldkaart NOS]</ref> * [[20 oes]] - [[Israël]] gaet weuniengen bouwen tussen Oôst-[[Jeruzalem]] en den Joôdse nederzettieng Ma'ale Adumim op den [[Westoever]], waerdeur een volwaerdige [[Palestina (land)|Palestijnse staet]] onmogelijk wor.<ref>[https://www.nu.nl/midden-oostenconflict/6366258/groen-licht-voor-omstreden-israelisch-bouwplan-veegt-palestijnse-staat-van-tafel.html NU]</ref> * [[22 oes]] - Vroege ' 'erfst ' vanwege droôgte.<ref>[https://nos.nl/collectie/13871/artikel/2579451-vroege-herfstkleuren-en-blaadjes-op-straat-door-toenemende-droogte NOS]</ref> * 22 oes - Denn'nprocessierispe noe ok in Nederland.<ref>[https://www.nu.nl/dieren/6366377/dennenprocessierups-voor-het-eerst-in-nederland-gaat-ook-voor-overlast-zorgen.html NU]</ref> * 22 oes - Den [[NSC]] stapt uut 't [[kabinet-Schoof]] vanwege den [[Gazastroôke]]-oôrlog.<ref>[https://nos.nl/artikel/2579552-na-veldkamp-stappen-ook-alle-andere-nsc-bewindslieden-uit-kabinet NOS]</ref> * 22 oes - Volgens de [[Vereênigde Naoties]] is er in den noôrdelijke [[Gazastroôke]] 'ongersnoôd, volgens [[Israël]] is dit niet juust.<ref>[https://nos.nl/collectie/13959/artikel/2579507-vn-voedselwaakhond-stelt-officieel-hongersnood-vast-in-gaza NOS]</ref> * [[24 oes]] - Uutzonderlijke vroege vost an den grond.<ref>[https://nos.nl/artikel/2579715-eerste-vorst-aan-de-grond-dit-jaar-uitzonderlijk-vroeg NOS]</ref> * [[29 oes]] - Premier van [[Thailand]] Paetongtarn Shinawatra uut ambt hezet vanwehe overtredieng hrondwet.<ref>[https://nos.nl/artikel/2580349-thaise-premier-uit-ambt-gezet-na-uitgelekt-telefoongesprek-rond-grensconflict NOS]</ref> * [[30 oes]] - [[Oekraïne]] en [[Rusland]] beschieten mekaer vanover mie [[drone]]s.<ref>[https://nos.nl/artikel/2580433-oekrainse-steden-opnieuw-getroffen-door-grote-drone-en-raketaanval NOS]</ref> * [[31 oes]] - Belangrieke veiligeidstop in [[Sjanghai]] mie leiders uut [[Azië]] en [[Europa]], waeronger [[Narendra Modi]] uut [[India]], [[Vladimir Poetin]] uut [[Rusland]] en [[Xi Jinping]] uut [[China]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2580604-top-xi-modi-en-poetin-in-china-is-vooral-signaal-er-zijn-meer-opties-dan-vs NOS]</ref> * 31 oes - Aerdbevieng in Oôst-[[Afghanistan]] mie een kracht van 6,0.<ref>[https://nos.nl/artikel/2580716-zeker-800-doden-bij-aardbeving-in-afghanistan-vrees-voor-meer-slachtoffers NOS]</ref> * 31 oes - Warme zeumer deu weinig koele daegen.<ref>[https://nos.nl/artikel/2580657-opnieuw-zeer-warme-zomer-vooral-door-gebrek-aan-koele-dagen NOS]</ref> === september === * [[1 september]] - Volgens den internationaole organisaotie van genocideweêtenschappers IAGS is [[Israël]] bezig mie volkerenmoôrd in den [[Gazastroôke]] (28% van de leêden 'ei gestemd, waervan 86% vòstemmers); Israël ontkent deêze anklacht.<ref>[https://nos.nl/collectie/13959/artikel/2580819-honderden-genocidewetenschappers-israel-pleegt-genocide-in-gaza NOS]</ref><ref>[https://www.bbc.com/news/articles/cde3eyzdr63o BBC]</ref> * [[2 september]] - Tientall'n doôden deu omslaen van een boôt in Noôrd-[[Niheria]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2581120-zeker-60-mensen-omgekomen-door-kapseizen-boot-in-nigeria NOS]</ref><ref>[https://www.bbc.com/news/articles/c3dr903xeleo BBC]</ref> * [[3 september]] - 16 doôden deu een ongeluk mie een kaebeltram in [[Lissabon]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2581475-onderzoek-dodelijk-tramongeluk-lissabon-veroorzaakt-door-losgeraakte-kabel NOS]</ref> * [[5 september]] - Botsieng tussen lienbus en vrachtwaegen bie [[Seêrenoek]].<ref>[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/17764859/17-gewonden-bij-botsing-lijnbus-en-vrachtwagen-n62-richting-a58-afgesloten OZ]</ref> * [[7 september]] - Satellietverstoriengen deu [[Rusland]] leide toet diplomaetieke problemen mie den [[NAVO]].<ref>[https://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2581483-diplomatieke-confrontatie-met-rusland-over-satellietverstoringen-escaleert NOS]</ref> * [[8 september]] - Zes doôden deu een aenslag van [[Hamas]] op een bus in [[Jeruzalem]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2581654-zeker-6-doden-door-aanslag-op-bus-in-jeruzalem NOS]</ref> * [[9 september]] - [[Israël]]ische gevechtsvliegtuug'n schieten as verheldieng mie raketten op Hamas-leiders in [[Doha]] ([[Qatar]]).<ref>[https://nos.nl/artikel/2581798-israel-voert-luchtaanvallen-uit-op-hamas-kopstukken-in-doha-qatar-woedend NOS]</ref> * 9 september - Sébastien Lecornu (Renaissance) wor den nieuwe premier van [[Frankriek]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2581830-macron-stelt-sebastien-lecornu-39-aan-als-nieuwe-premier-van-frankrijk NOS]</ref> * [[10 september]] - Hroôte duunbrand bie [[Wasschappel]].<ref>[https://www.pzc.nl/112-nieuws-veere/brandweer-krijgt-zeer-grote-duinbrand-westkapelle-snel-onder-controle-mijn-zusje-trouwt-daar-vrijdag-ik-moest-bombaai-redden~a10ff6be/ PZC]</ref> * 10 september - Den moôrdaenslag op den Amerikaonse beoudend-[[christendom|christelijke]] politieke activist Charlie Kirk (31) leidt toet groôte ontzettieng in de [[Vereênigde Staoten]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2581951-amerikaanse-politiek-activist-charlie-kirk-doodgeschoten-bij-aanslag NOS]</ref><ref>[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2025/09/11/charlie-kirk-reacties-donald-trump-verenigde-staten/ VRT]</ref> * 10 september - Zwaere luchtanvall'n van [[Israël]] op [[Jeêm'n]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2581933-israel-voert-opnieuw-luchtaanvallen-uit-op-jemen-tientallen-doden NOS]</ref> * [[11 september]] - Bendes vermoôrden veêrtig mins'n in een vissersdurp in [[Haïti]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2582354-gewapende-bendes-richten-bloedbad-aan-in-vissersdorp-haiti-vn-veroordeelt-aanval NOS]</ref> * [[15 september]] - Eêste 'erfststorm vant jaer, in [[Iemuje]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2582654-windkracht-9-in-ijmuiden-eerste-herfststorm-is-een-feit NOS]</ref> * [[16 september]] - [[Israël]] start groôte anval op [[Gaza]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2582672-israel-begint-grote-aanval-op-gaza-stad-tientallen-palestijnen-gedood NOS]</ref> * [[17 september]] - [[Saoedi-Araobië]] en [[Pakistan]] gaen een militair bondgenoôtschap an.<ref>[https://nos.nl/artikel/2582963-saudi-arabie-en-pakistan-sluiten-militair-bondgenootschap NOS]</ref> * 17 september - [[FED]] verlaegt rente mie 0,25%.<ref>[https://nos.nl/artikel/2582931-fed-verlaagt-amerikaanse-rente-na-tumultueuze-maanden-door-druk-van-trump NOS]</ref> * [[19 september]] - 75 doôden deu droneanval op moskeê in [[Soedan]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2583145-zeker-75-doden-in-sudan-na-droneaanval-op-moskee NOS]</ref> * [[21 september]] - Weuningen in [[Vlissienge]] beschaedigd deu explosie, spraeke van misdrief.<ref>[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/17804990/zeven-woningen-beschadigd-door-explosie-in-vlissingen-politie-gaat-uit-van-misdrijf OZ]</ref> * 21 september - [[Vereênigd Konienkriek]], [[Australië]] en [[Canada]] erkenn'n den staet [[Palestina (land)|Palestina]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2583453-britten-erkennen-palestijnse-staat-en-willen-tweestatenoplossing-nieuw-leven-inblazen NOS]</ref> * [[22 september]] - [[Frankriek]] erkent den staet Palestina.<ref>[https://nos.nl/artikel/2583671-frankrijk-erkent-palestijnse-staat-zegt-president-macron-bij-vn NOS]</ref> * [[28 september]] - [[China]] opent 'oôgste brugge ter weareld (625 meter) in provincie [[Guizhou]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2584373-hoogste-brug-ter-wereld-geopend-in-china NOS]</ref> * 28 september - De parlementsverkieziengen in [[Moldâvië]] worren 'ewonnen deu den pro-[[Europeêse Unie]]partie PAS.<ref>[https://nos.nl/artikel/2584477-pro-europese-partij-behoudt-absolute-meerderheid-na-verkiezingen-moldavie NOS]</ref> * [[29 september]] - Groôte brand in nationael park Etosha in [[Namibië]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2584518-enorme-brand-in-nationaal-park-etosha-in-namibie-honderden-militairen-ingezet NOS]</ref> * 29 september - 61 doôden deu instortieng van [[islam]]itische schole in [[Indonesië]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2585510-zoektocht-naar-slachtoffers-ingestorte-school-java-gestopt-zeker-61-doden NOS]</ref> * [[30 september]] - Aerdbevieng mie kracht van 6,9 opt eiland [[Cebu]] op de [[Filepien'n]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2584722-dodental-aardbeving-filipijnen-loopt-op-ziekenhuis-overbelast NOS]</ref> === oktober === * [[3 oktober]] - Groôtertog Guillaume wor staetsoôd van [[Luxemburg (land)|Luxemburg]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2584967-met-trounwiessel-in-luxemburg-komt-einde-aan-roerige-regeerperiode-henri NOS]</ref> * 3 oktober - Mie 116 [[wolf|wolven]] ei den [[Veluwe]] den groôtste wolvendichteid ter waereld.<ref>[https://www.gld.nl/nieuws/8373148/116-wolven-op-de-veluwe-hoogste-dichtheid-wereldwijd OG]</ref> * [[5 oktober]] - Hroôte betoôgieng in [[Amsterdam]] tehen den [[kabinet-Schoof|Nederlandse reheriengsopstellieng]] in den oôrlog in den [[Gazastroôke]] en den oôrlog zelve.<ref>[https://nos.nl/artikel/2585280-massaal-rode-lijn-protest-in-amsterdam-organisatie-schat-250-000-betogers NOS]</ref> * [[6 oktober]] - Behin van indirecte ongerhandeliengen tussen [[Israël]] en [[Hamas]] over 't vredesplan van den Amerikaonse president [[Donald Trump]] int [[Ehypte|Ehyptische]] [[Sharm-el-Sheik]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2585426-gaza-onderhandelingen-van-start-in-egypte-nu-of-nooit NOS]</ref> * [[9 oktober]] - Overeênstemmieng tussen Israël en Hamas over eêste deêl van een waepenstilstand in den [[Gazastroôke]]. Meêrdereid vant Israëlische kabinet gaet iermie akoôrd.<ref>[https://nos.nl/collectie/13959/artikel/2585887-kabinet-israel-stemt-in-met-hoofdlijnen-gaza-akkoord NOS]</ref> * [[10 oktober]] - Waepenstilstand in den Gazastroôke ingegaen. Israël trekt z'n eige vromme uut ongeveêr den 'elft van den Gazastroôke.<ref>[https://nos.nl/artikel/2585935-staakt-het-vuren-in-gaza-ingegaan-palestijnen-trekken-naar-huis NOS]</ref> * [[12 oktober]] - Gevechten tussen [[Afghanistan]] en [[Pakistan]] int hrenshebied <ref>[https://nos.nl/artikel/2586167-gevechten-pakistan-en-afghanistan-in-grensgebied-honderden-doden-gemeld NOS]</ref> * [[13 oktober]] - As gevolg vant akkoôrd laet Hamas de twintig nog leêvende gijzelaers vrie en Israël bienae twiduuzend Palestijnen.<ref>[https://nos.nl/collectie/13959/artikel/2586282-alle-nog-levende-gijzelaars-terug-in-israel-merendeel-palestijnen-naar-gaza NOS]</ref> * [[21 oktober]] - Noe ok steekmohhen op [[Iesland]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2587293-voor-het-eerst-muggen-gezien-op-ijsland-door-klimaatverandering NOS]</ref> * [[22 oktober]] - De [[Vereênigde Staeten]] treffen sancties tehen de [[Rusland|Russische]] oliemaetschappieën Lukoil en Rosneft.<ref>[https://nos.nl/artikel/2587456-trump-gaat-over-tot-sancties-tegen-rusland-ontmoeting-met-poetin-afgelast NOS]</ref> * [[23 oktober]] - [[AEX]] sluut op 'oôgste koers oôit.<ref>[https://www.nu.nl/economie/6373463/aex-index-stijgt-weer-naar-hoogste-stand-ooit-vooral-door-chipmakers.html NU]</ref> * [[26 oktober]] - Gewelddaedige innaeme van Al-Fasher in den [[Soedan]]ese rehio [[Darfur]] deu rebellen van den RSF.<ref>[https://nos.nl/artikel/2588173-tientallen-burgerdoden-gemeld-bij-inname-sudanese-stad-door-rebellen NOS]</ref> * [[27 oktober]] - [[Amsterdam]] bestaet 750 jaer.<ref>[https://nos.nl/artikel/2588094-7500-stukken-taart-en-concert-amsterdam-bestaat-vandaag-echt-750-jaar NOS]</ref> * [[28 oktober]] - Melissa, een orkaon in den zwaerste categorie (vuuf), treft [[Jamaica]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2588332-enorme-schade-in-jamaica-na-orkaan-melissa-die-nu-onderweg-is-naar-cuba NOS]</ref> * [[29 oktober]] - 't Amerikaense [[chip]]bedrief Nvidia beriekt as eêrste een waerde van vuuf duuzend miljard dollar op den beurs (van [[Wall Street]]).<ref>[https://nos.nl/artikel/2588402-historisch-record-chipfabrikant-nvidia-op-de-beurs-5000-miljard-dollar-waard NOS]</ref> * 29 oktober - Verkieziengen vò den [[Twidde Kaemer]]. Winnaer is [[D66]] van [[Rob Jetten]], twidde is [[PVV]] van [[Geert Wilders]], [[NSC]] verdwient uut den Kaemer.<ref>[https://nos.nl/collectie/14002-tweede-kamerverkiezingen NOS]</ref><ref>[https://www.nu.nl/tweede-kamerverkiezingen/6373857/meeste-uitslagen-bekend-bekijk-hier-de-verkiezingsuitslag-per-gemeente.html NU]</ref> * [[30 oktober]] - Groôte betoôgieng in [[Jeruzalem]] van ultraorthodoxe [[joôden]] tegen verplichte militaire dienst.<ref>[https://nos.nl/artikel/2588545-massaal-protest-van-ultraorthodoxe-joden-tegen-dienstplicht-in-jeruzalem NOS]</ref> === november === * [[4 november]] - [[Wouter Koolmees]] ([[D66]]) wor verkenner vò een nieuw te vormen reherieng.<ref> [https://nos.nl/artikel/2589197-formatie-van-start-verkenner-koolmees-mag-met-puzzel-van-blokkades-en-voorkeuren-aan-de-slag NOS]</ref> * [[5 november]] - Orkaon op de [[Filepien'n]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2589257-tientallen-doden-door-orkaan-kalmaegi-in-filipijnen NOS]</ref> * [[6 november]] - Burgeroôrlog in [[Soedan]] ei internationaole kanten.<ref>[https://nos.nl/artikel/2589442-wapensmokkel-goud-en-geopolitiek-de-strijd-in-sudan-is-meer-dan-een-burgeroorlog NOS]</ref> * [[12 november]] - [[ABN AMRO]] neêmt NIBC over; deêze bank is gespeciaoliseêrd in hypotheken en spaeren.<ref>[https://nos.nl/artikel/2590127-abn-amro-neemt-hypotheekbank-nibc-over-grootste-overname-sinds-2008 NOS]</ref> * 12 november - Nieuwe [[Twidde Kaemer]] treedt an.<ref>[https://www.parlement.com/profiel-nieuwe-tweede-kamer-2025 Par]</ref> * 12 november - [[Sybrand van Haersma Buma]] ([[CDA]]) en [[Hans Wijers]] ([[D66]]) (trekt z'n eige nae korte tied terug) worren informaoteurs vò een nieuw te vormen reherieng.<ref>[https://nos.nl/artikel/2590201-hans-wijers-informateur-namens-d66-sybrand-buma-namens-cda NOS]</ref> * 12 november - Intocht van Sinterklaes in [[Iese]] afhelast vanwehe angekondigde betoôgieng tehen Zwarte Piet.<ref>[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/17955774/intocht-sinterklaas-in-yerseke-afgelast-vanwege-angst-voor-de-veiligheid-de-risicos-zijn-te-groot OZ]</ref> * [[13 november]] - [[Aerdbevieng]] mie een kracht van 3,4 in [[Zeêriep]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2590385-aardbeving-met-kracht-van-3-4-in-groningen-een-van-de-zwaarste-ooit NOS]</ref> * [[15 november]] - Toch een (andere) intocht van Sinterklaes mie Zwarte Piet'n in [[Iese]].<ref>[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/17963271/toch-sinterklaasintocht-in-yerseke-met-zwarte-pieten-dit-is-yerseke-op-zijn-best OZ]</ref> * [[17 november]] - VN-Veiligeidsraed eêns mie plan van den Amerikaonse president [[Donald Trump]] vò den [[Gazastroôke]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2590898-vn-veiligheidsraad-steunt-gaza-plan-trump-ook-internationale-troepenmacht NOS]</ref> * 17 november - Vernieliengen in [[Palestijnen|Palestijnse]] plekken op den [[Westoever]] deu [[Israël]]ische inweuners.<ref>[https://nos.nl/artikel/2590908-kolonisten-vallen-palestijnse-huizen-aan-op-westoever-israelische-politici-boos NOS]</ref> * [[18 november]] - AkzoNobel gaet saemen mie Axalta.<ref>[https://nos.nl/artikel/2590923-akzonobel-fuseert-met-verfconcurrent-axalta-vertrekt-van-amsterdamse NOS]</ref> * [[19 november]] - Zwaere luchtanval van [[Rusland]] op [[Oekraïne]] mie vee doôden in den westeleke stad Ternopil.<ref>[https://nos.nl/artikel/2591233-nog-22-vermisten-na-grote-russische-aanval-van-gisteren-op-westen-oekraine NOS]</ref> * [[22 november]] - Akkoôrd op klimaettop in [[Brezilië]] over geld vanwehe klimaetveranderieng.<ref>[https://nos.nl/artikel/2591553-toch-een-deal-op-klimaattop-maar-enthousiasme-ontbreekt NOS]</ref> * [[23 november]] - [[Israël]] doôdt bie een luchtanval op [[Beiroet]] een belangrieke leider van [[Hezbollah]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2591673-israel-doodt-hezbollah-kopstuk-en-vier-anderen-bij-aanval-in-beiroet NOS]</ref> * 23 november - Uutbarstieng van den vulkaon Hayli Gubbi in [[Ethiopië]].<ref>[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2025/11/24/vulkaan-in-ethiopie-barst-voor-het-eerst-in-12-000-jaar-uit/ VRT]</ref> * [[25 november]] - [[Surinaome]] vuuftig jaer onafankelijk.<ref>[https://nos.nl/artikel/2592029-suriname-viert-50-jaar-onafhankelijkheid-niemand-bepaalt-meer-voor-ons NOS]</ref> * [[26 november]] - Staetsgreep in [[Guinee-Bissau]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2592110-leger-grijpt-de-macht-in-guinee-bissau-president-afgezet NOS]</ref> * 26 november - Groôte brand in zeven wolkenkrabbers in [[Hongkong]] mie vee doôden.<ref>[https://nos.nl/artikel/2593022-zoekactie-na-brand-appartementencomplex-hongkong-afgerond-dodental-naar-159 NOS]</ref> * [[30 november]] - Overstroômiengen en aerdverschuviengen in [[Indonesië]], [[Maleisië]] en [[Thailand]] vanwehe zwaere rehenval veroôrzaekt deu orkaonen.<ref>[https://nos.nl/artikel/2592621-dodental-na-noodweer-sumatra-loopt-op-4-miljoen-mensen-getroffen-in-zuidoost-azie NOS]</ref> === december === * [[3 december]] - Den [[Europeêse Unie]] stopt oktober 2027 illemille mie invoer van [[Rusland|Russisch]] gas.<ref>[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2025/12/03/europa-wil-russische-gaskraan-definitief-dichtdraaien/ VRT]</ref> * [[6 december]] - 12 mins'n doôdeschote in [[Zuud-Afrika]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2593404-zeker-12-doden-bij-schietpartij-in-illegale-bar-in-zuid-afrika NOS]</ref> * [[10 december]] - [[Rianne Letschert]] ([[D66]]) wor informaoteur vò een nieuw te vormen reherieng.<ref>[https://nos.nl/artikel/2594143-informateur-letschert-dat-ik-een-buitenstaander-ben-kan-juist-een-voordeel-zijn NOS]</ref> * 10 december - 31 doôden in Rakhine in West-[[Myanmar]] deu leherbombardement van een ziekenuus.<ref>[https://www.abc.net.au/news/2025-12-12/myanmar-junta-bombs-hospital-in-rakhine-state-killing-31-people/106133832 ABC]</ref> * [[14 december]] - 15 doôden deu een terroristische aenslag op den [[joôden|joôdse]] gemienschap in [[Sydney]] tiedens [[Chanoeka]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2594625-dodental-aanslag-bondi-beach-stijgt-naar-16-schutters-zijn-vader-en-zoon NOS]</ref> * [[19 december]] - Den [[Europeêse Unie]] gaet 90 miljard euro lièn omt tekort van 135 miljard op den begroôtieng van [[Oekraïne]] te dichten.<ref>[https://nos.nl/artikel/2595171-eu-landen-gaan-90-miljard-lenen-voor-oekraine-russisch-geld-blijft-voorlopig-bevroren NOS]</ref> * 19 december - Akkoôrd over digitaole [[euro]].<ref>[https://www.rtl.nl/nieuws/politiek/artikel/5545476/eu-leiders-akkoord-de-digitale-euro-komt-er-maar-hoe-gaat-dat RTL]</ref> * 19 december - (Lucht)anvall'n deu de [[Vereênigde Staeten]] op [[IS]] int midd'n van [[Syrië]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2595299-vs-voert-aanval-uit-op-is-doelen-in-syrie-na-aanslag-op-militairen NOS]</ref> * [[21 december]] - Negen mins'n doôdeschote in [[Zuud-Afrika]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2595429-negen-doden-bij-schietpartij-in-zuid-afrika-tweede-incident-in-korte-tijd NOS]</ref> * 21 december - [[Israël]] gaet 19 nieuwe nederzettiengen oprichten op den [[Westoever]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2595465-israel-keurt-19-nederzettingen-goed-op-bezette-westelijke-jordaanoever NOS]</ref> * [[22 december]] - Illegaole visserie op tapijtschelpen op [[Veerse Meer|Veêrse Meêr]].<ref>[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18067146/drie-mannen-op-heterdaad-betrapt-op-illegaal-vissen-van-kilos-tapijtschelpen OZ]</ref> * [[24 december]] - Record van 19,8 °C in [[Seyðisfjörður]] (Oôst-[[Iesland]]).<ref>[https://nos.nl/artikel/2595965-geen-witte-kerst-in-ijsland-recordtemperatuur-van-bijna-20-graden-gemeten NOS]</ref> * [[25 december]] - Luchtanvall'n deu de [[Vereênigde Staeten]] op [[IS]] int noôrdwesten van [[Niheria]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2595976-vs-voert-luchtaanvallen-uit-op-islamitische-staat-in-nigeria NOS]</ref> * [[26 december]] - Deu groôte [[Rusland|Russische]] anval een dorde van [[Kiev]] zonger stroôm.<ref>[https://nos.nl/artikel/2596107-een-derde-van-kyiv-in-de-kou-na-massale-russische-aanval NOS]</ref> * [[27 december]] - Busongeluk mie 15 doôden in [[Guatemala]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2596133-bus-in-guatemala-stort-ravijn-in-zeker-15-doden-en-19-gewonden NOS]</ref> * [[28 december]] - Vee waeteroverlast in [[Gazastroôke]] deu zwaere rehens en 'arde wind.<ref>[https://nos.nl/artikel/2596273-opnieuw-dode-in-gaza-door-overstromingen-na-hevige-regenval NOS]</ref> * 28 december - Man steekt negen mins'n doôd in [[Surinaome]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2596339-suriname-in-shock-na-steekpartij-met-negen-doden-verdachte-pleegt-suicide-in-cel NOS]</ref> * [[29 december]] - Vanover veugelhriep in gemeênte [[Venray]], veural in den plekke [[Ieselstein]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2596333-opnieuw-vogelgriep-bij-pluimvee-in-ysselsteyn-derde-uitbraak-in-korte-tijd NOS]</ref> * ± 29 december - Biezondere bankoverval in [[Gelsenkirchen]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2596367-bank-in-duitse-stad-gelsenkirchen-beroofd-door-dieven-die-gat-in-kluis-boorden NOS]</ref> * [[30 december]] - Behin van groôte militaire oefenieng deu [[China]] bie [[Taiwan]].<ref>[https://nos.nl/artikel/2596337-china-geeft-met-grootschalige-militaire-oefening-signalen-af-aan-taiwan-en-vs NOS]</ref> == Gesturve == * [[19 jannewari]] - [[Jan Mijnsbergen]] (86), Nederlands politicus (Staetenlid [[Zeêland]]) * [[15 feberwari]] - [[Jaap van der Doef]] (90), Nederlands politicus (burhemeêster [[Vlissienge]]) * [[17 feberwari]] - [[Frits Bolkestein]] (91), Nederlands politicus en schriever * [[18 feberwari]] - [[Gene Hackman]] (95), Amerikaons acteur * [[19 feberwari]] - [[Frits Korthals Altes]] (93), Nederlands politicus en advocaet * [[22 feberwari]] - [[Hans van den Broek]] (88), Nederlands politicus * [[16 maerte]] - [[Rob de Nijs]] (82), Nederlands zanger en acteur * [[27 maerte]] - [[Loretta Schrijver]] (68), Nederlands nieuwsleêzer en presentaotor * [[4 april]] - [[Cor de Vos]] (78), Nederlands politicus en bestierder (burhemeêster [[Oôstflakkeê]]) * [[5 april]] - [[Harmen Siezen]] (84), Nederlands nieuwsleêzer * [[21 april]] - [[Paus Franciscus]] (88), Arhentijns aertsbisschop * [[16 meie]] - [[Jan Terlouw]] (93), Nederlands kernfysicus, kinderboek'nschriever en politicus * [[19 meie]] - [[Hans Wiegel]] (83), Nederlands politicus * [[25 juni]] - [[Wim van Eekelen]] (94), Nederlands diplomaet, amtenaer en politicus * [[13 juli]] - [[Koos Schouwenaar]] (78), Nederlands marineofficier en politicus (burhemeêster [[Middelburg]]) * [[12 oes]] - [[Peter Molthoff]] (101), Nederlands amtenaer, verzetsstrieder en politicus (burhemeêster [[Ulst (gemeênte)|Ulst]]) * [[13 oes]] - [[Kars Veling]] (77), Nederlands bestierder en politicus * [[13 september]] - [[Gerard Cox]] (85), Nederlands zanger, acteur en cabaretier * [[19 september]] - [[Lous Coppoolse]] (79), Nederlands leraer en politicus (gedeputeêrde Zeêland) * [[3 november]] - [[Dick Cheney]] (84), Amerikaons politicus * [[16 november]] - [[Henk van der Munnik]] (87), Nederlands amtenaer en politicus (burhemeêster [[Tole (gemeênte)|Tole]]) == Temperaturen == 2025 was erg warm, erg zonnig en droôg:<ref>[https://www.knmi.nl/nederland-nu/klimatologie/maand-en-seizoensoverzichten/2025/jaar KNMI]</ref> * 'oôgste temperatuur was 39,0° C op 2 juli in [[Beêk (Nederlands Limburg)|Beêk]] * laegste temperatuur was -8,8° C op 18 feberwari in [[Twente]] {|class="wikitable sortable" |- ! colspan=19 | antal maelen maximum temperatuur in [[De Bilt]].<ref>[https://weerstatistieken.nl/de-bilt/2025/januari Wst]</ref> |- ! rowspan=2 | maend !! colspan=15 | maximum temperaturen °C !! rowspan=2 | maend |- ! -10--14 !! -5--9 !! 0--4 !! 0-+4 !! 5-9 !! 10-14 !! 15-19 !! 20-24 !! 25-29 !! 30-34 !! 35-39 !! 40-44 !! gemid. !! 'uudig gemid. <ref>[https://web.archive.org/web/20240114062700/https://www.weeronline.nl/nieuws/dit-is-het-nederlandse-jaarklimaat Won]</ref> !! verschil |- | jan || || || 2 || 7 || 19 || 3 || || || || || || || 6,0° || 6,2° || -0,2° || jan |- | feb || || || || 10 || 11 || 6 || 1 || || || || || || 7,2° || 7,2° || 0,0° || feb |- | mrt || || || || || 8 || 11 || 11 || 1 || || || || || 13,6° || 10,4° || +3,2° || mrt |- | apr || || || || || || 9 || 13 || 7 || 1 || || || || 17,1° || 14,8° || +2,3° || apr |- | mei || || || || || || 3 || 16 || 9 || 3 || || || || 19,5° || 18,4° || +1,1° || mei |- | jun || || || || || || || 9 || 9 || 9 || 3 || || || 23,3° || 21,2° || +2,1° || jun |- | jul || || || || || || || 3 || 19 || 7 || 1 || 1 || || 24,0° || 23,0° || +1,0° || jul |- | oes || || || || || || || 2 || 21 || 5 || 3 || || || 24,0° || 22,8° || +1,2° || oes |- | sep || || || || || || || 17 || 11 || 2 || || || || 19,8° || 19,5° || +0,3° || sep |- | okt || || || || || || 14 || 17 || || || || || || 15,0° || 14,9° || +0,1° || okt |- | nov || || || || 2 || 12 || 10 || 6 || || || || || || 10,7° || 10,0° || +0,7° || nov |- | dec || || || 1 || 2 || 16 || 12 || || || || || || || 8,7° || 6,7° || +2,0° || dec |- ! tot. || || || 3 || 21 || 66 || 68 || 95 || 77 || 27 || 7 || 1 || || 15,8° || 14,6° || +1,2° || tot. |} == Plaetjes == <gallery mode="packed" widths="150px" heights="150px"> Palisades Fire (54254705864).jpg|Branden in [[Los Angeles]] Suriname oilmap.svg|Olielappen op zeê bie [[Surinaome]] Visit of Bart De Wever, Belgian Prime Minister, to the European Commission (cropped).jpg|Belhisch premier [[Bart De Wever]] A photo from a civilian rooftop, showing Israeli air strikes during the Gaza War 23-25.png|[[Israël]]ische luchtanvall'n op den [[Gazastroôke]] President Trump and Ukrainian President Zelenskyy Clash During Meeting in Oval Office, Feb. 28, 2025.jpg|Ruzie [[Volodymyr Zelensky|Zelensky]], [[Donald Trump|Trump]] en [[JD Vance|Vance]] int [[Witte 'uus]] Valkenburg-Wilhelminatoren (6).jpg|Wulleminatoren in [[Valkenburg (Limburg)|Valkenburg]] GEMS В ЮЖАКОВО НА КОПИ 1.png|[[Wasbeêr'ond]] Funerali Papa Francesco (54477407613).jpg|Begraefenis van [[paus Franciscus]] Koningsdag 2025 Doetinchem.jpg|Konienksdag in [[Doetinchem]] Kras stadion.JPG|Kras: stadion van FC Volendam Lilian Janse (SGP) bij haar beëdiging als raadslid in het stadhuis van Vlissingen op 27 maart 2014 - 1711546348 (cropped).jpg|[[Lilian Janse]] uut [[Zeêland]], eêste vrouwelijke [[SGP]]-raedslid P20250530MR-0209 President Donald Trump participates in a press conference with departing DOGE adviser Elon Musk.jpg|[[Elon Musk]] (lienks) mie [[Donald Trump]] Air Defense Activity Against Hostile Targets in the Skies of Tehran 13 Tasnim.jpg|[[Israël]]ische luchtanval op [[Iran]] Official Photo NATO - OTAN Summit 2025 on June 25, 2025 (cropped).jpg|[[NAVO]]-top in [[Den 'Aeg]] Hugo de Jonge, February 2023.jpg|Nieuwe [[Commissaoris van den Konienk]] [[Hugo de Jonge]] Flooding of the Guadalupe River near Kerrville, Texas in 2025.jpg|Overstroômieng in [[Texas]] Pyramide van Austerlitz P1010571.jpg|Pieremie van [[Austerlitz]] Acrophylla alta Holotype female in nature.jpg|Nieuwe wandelende tak Trump, Putin Alaska Arrival (9260673).jpg|[[Vladimir Poetin]] en [[Donald Trump]] in [[Anchorage]] Equal Earth projection SW.jpg|Waereldkaerte volgens Equal Earth Pine Processionary-moth Caterpillar (32178462926).jpg|Denn'nprocessierispe Elevador da Glória, Lisbon (10580732635).jpg|Kaebeltram in [[Lissabon]] Gray Wolf Nationalpark Bayerischer Wald 02.jpg|[[Wolf]] Culiseta annulata 02.JPG|Steekmohhe 750 Beurs van Berlage 1.jpg|[[Amsterdam]] 750 jaer Suriname-CIA WFB Map (2004).png|[[Surinaome]] Muschel 2010.JPG|Tapijtschelpe </Gallery> == Noôten == {{Reflist|1=7}} [[Categorie:Eenentwintegste eêuwe]] 89aj2pwb8twufe1emk9dhztedkbw90j 0 15536 183194 183133 2026-09-19T07:14:56Z Veeders 16276 /* Lienks nae buten */ 183194 wikitext text/x-wiki {{etalage}} {{Regio |naem = Land Baden-Württemberg |regio = deêlstaet |vlagge = Flag of Baden-Württemberg.svg |waepen = Greater coat of arms of Baden-Württemberg.svg |kaerte = Locator map Baden-Württemberg in Germany.svg |kaerte1 = Reliefkarte Baden-Württemberg.png |land = Duutsland |oôdstad = Stuttgart |oppervlak = 35.748 |inweuners = 11.239.000 |jaer = 2026 |dichteid = 314 }} '''Baden-Württemberg''' ([[Aelemannisch]]: ''Baade-Wiirdebäärg'', [[Zwaobisch]]: ''Badâ-Wirdâberg'', [[Paltsisch]]: ''Bade-Wirddeberg'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]] mie as 'oôdstad [[Stuttgart]]. D'r weune 11,2 meljoen mins'n op een oppervlak van 35,7 duuzend km². Tis den dorde hroôtste deêlstaet, zowel in oppervlak as wat betreft bevolkienge. Baden-Württemberg is op 25 april [[1952]] opericht en sinsdien een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland. Baden-Württemberg hrenst an de deêlstaeten [[Rheinland-Pfalz]] (NW), [[Hessen]] (N) en [[Bayern]] (O) plus an de lan'n [[Zwitserland]] (Z) en [[Frankriek]] (W). {| class=wikitable |- | {| class=wikitable |- ! colspan=2 | Bevolkienge |- ! Jaer || Inweuners |- | 1900 || 4,1 meljoen |- | 1950 || 6,4 meljoen |- | 1975 || 9,2 meljoen |- | 2000 || 10,5 meljoen |- | 2026 || 11,2 meljoen |- |} | {| class=wikitable |- ! colspan=3 | Gemiddelde temperatuur ¹ |- ! Seizoen || Maximum || Minimum |- | Winter || 4°C || -2°C |- | Lente || 14°C || 4°C |- | Zeumer || 23°C || 12°C |- | 'Erfst || 14°C || 5°C |- | colspan=3 | 1700 uure zunne per jaer |- | colspan=3 | ¹ in Stuttgart |} |} D'r binne 31% [[kattelieken]] (2021), 26% [[lutheraonen]] (2021) en 7% [[moslims]] (2018). Streêktaelen binne [[Aelemannisch]] in 't wessen en zuuden en [[Zwaobisch]] in 't midden en oôsten. Fraonkische streêktaelen worren 'esproke in 't noôrden, bevobbeld [[Paltsisch]] in 't noôrdwessen. Tis ien van de riekste deêlstaeten van Duutsland. 't BBP bedraegt 573 miljard euro (2022), de staetsschuld is 60 miljard euro 'oôg (2021) en 4% van de bevolkieng is werkloôs (2023). Hroôte bedrieven binne [[Bosch]], [[Daimler Truck]], [[Mercedes-Benz]] en [[Porsche]]. == Geschiedenisse == 't Hebied bestond toet [[1918]] uut de staeten Groôtertogdom Baden, Konienkriek Württemberg en de [[Prusen|Prusische]] Hohenzollernsche Lande, daernae toet [[1945]] uut Baden, Württemberg en een stukje Prusen. Nae den [[Twidde Waereldoôrlog]] wast hebied van 1945 toet 1949 bezet deu de geallieerd'n. Twas verdeêld in Baden en Württemberg-Hohenzollern (beide bezet deu Frankriek) en Württemberg-Baden (bezet deu de [[Vereênigde Staeten]]). In [[1949]] wierren deêze hebied'n deêl van den in dat jaer operichte Bonsrippebliek Duutsland en vormden in 1952 den deêlstaet Baden-Württemberg. == Landschap == Baden-Württemberg bestaet voo 45% uut landbouw en 39% uut bos. Middelgebergtes binne 't [[Zwarte Woud]] (''Schwarzwald'') in 't wessen, de [[Zwaobische Alb]] (''Zwäbische Alb'') in 't oôsten en 't [[Odenwald]] (leit groôtendeêls in [[Hessen]]) in 't noôrden. 'Oôgste berg van 't Zwarte Woud is de Feldberg (1494 meter, ok 'oôgste berg van Baden-Württemberg), 'oôgste berg van de Zwaobische Alb is de Lemberg (1016 meter) en 'oôgste berg van 't Odenwald de Katzenbuckel (627 meter, vlakbie Hessen). In 't zuudoôsten leit de streêk [[Oberschwaben]] mie as 'oôgste berg de Schwarzer Grat (1119 meter) <ref>De Schwarzer Grat is 'n uutloôper van 't [[Allgäu]]-gebergte.</ref> op de grens mie [[Beieren]] (Oberschwaben leit deêls ok in deêze deêlstaet). De [[Donau]] ontspriengt bei [[Donaueschingen]] en de [[Neckar]] stroômt van zuud nae noôrd deu 't midden van Baden-Württemberg. De [[Rijn]] (''Rhein'') vormt in 't wessen de grens mie Frankriek <ref>De Franse stad [[Straetsburg]] leit juust an d'n overkant.</ref> en in 't zuuden de grens mie Zwitserland.<ref>Uutgezonderd de Zwitserse stad [[Schaffhausen]] en omgevieng, die boven de Rien liggen. De Zwitserse stad [[Basel]] leit deêls an d'n overkant in 't uuterste zuudwessen en de Duutse stad [[Konstanz]] leit onger de Rien.</ref> 't [[Bodenmeêr]] (''Bodensee'') leit in 't zuudoôsten en vormt dae de grens mie Zwitserland. De [[Main]] vormt in 't noôrdoôsten ongeveêr de grens mie Hessen en Beieren en de [[Iller]] vormt in 't zuudoôsten deêls de grens mie Beieren. == Steê == Bekende steê binne (2026): {| class=wikitable |- | {| class="wikitable sortable" ! Hroôtste steê !! Inweuners |- | [[Stuttgart]] || 609.000 |- | [[Mannheim]] || 320.000 |- | [[Karlsruhe]] || 309.000 |- | [[Freiburg im Breisgau]] || 238.000 |- | [[Heidelberg]] || 156.000 |- | [[Pforzheim]] || 134.000 |- | [[Heilbronn]] || 133.000 |- | [[Ulm]] || 130.000 |- | [[Reutlingen]] || 119.000 |- | [[Esslingen am Neckar]] || 95.000 |- | [[Ludwigsburg]] || 93.000 |- | [[Tübingen]] || 93.000 |} | {| class="wikitable sortable" ! Aore steê !! Inweuners |- | [[Konstanz]] || 87.000 |- | [[Friedrichshafen]] || 63.000 |- | [[Baden-Baden]] || 57.000 |- | [[Ravensburg]] || 51.000 |- | [[Schwäbisch Hall]] || 43.000 |- | [[Kehl]] || 40.000 |- | [[Weil am Rhein]] || 32.000 |- | [[Donaueschingen]] || 22.000 |- | [[Hockenheim]] || 22.000 |- | [[Sigmaringen]] || 17.000 |- | [[Breisach am Rhein]] || 17.000 |- | [[Meersburg]] || 6.000 |} |} == Indeêlieng == Baden-Württemberg bestaet bestierlijk uut: * 4 hebied'n (''Regierungsbezirke'') * 12 regionaole verbanden (''Regionen'') * 44 districten (''Stadt- en Landkreise'')<ref>De Stadtkreise binne ok steê en gemeênten.</ref> * 1101 gemeênten (''Gemeinden'') {| class=wikitable |- | {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Baden-Württemberg, administrative divisions - de - colored (less colors).svg|links|350px]] | 4 hebied'n (''Regierungsbezirke'') * Freiburg * Karlsruhe * Stuttgart * Tübingen 9 stadsdistricten (''Stadtkreise'') * [[Baden-Baden]] * [[Freiburg im Breisgau]] * [[Heidelberg]] * [[Heilbronn]] * [[Karlsruhe]] * [[Mannheim]] * [[Pforzheim]] * [[Stuttgart]] * [[Ulm]] 35 landsdistricten (''Landkreise'') |- |} | {| class=wikitable |- | [[Plaetje:BW-Regionen.png|350px|links]] | 12 regionaole verbanden (''Regionen'') Freiburg * Hochrhein-Bodensee * Schwarzwald-Baar-Heuberg * Südlicher Oberrhein Karlsruhe * Mittlerer Oberrhein * Nordschwarzwald * Rhein-Neckar Stuttgart * Heilbronn-Franken * Ostwürttemberg * Stuttgart Tübingen * Bodensee-Oberschwaben * Donau-Iller * Neckar-Alb |- |} |} == Politiek == Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag). ''oliefkleur is reherieng'' {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=25 | Landtag von Baden-Württemberg |- ! Partie ! 2026 || 2021 || 2016 ! 2011 || 2006 || 2001 ! 1996 || 1992 || 1988 ! 1984 || 1980 || 1976 ! 1972 || 1968 || 1964 ! 1960 || 1956 || 1952 ! Partie |- | [[Grüne]] | bgcolor="#e8e08e"|56 || bgcolor="#e8e08e"|58 || bgcolor="#e8e08e"|47 | bgcolor="#e8e08e"|36 || 17 || 10 | 19 || 13 || 10 | 9 || 6 || | || || | || || | [[Grüne]] |- | [[CDU]] | bgcolor="#e8e08e"|56 || bgcolor="#e8e08e"|42 || bgcolor="#e8e08e"|42 | 60 || bgcolor="#e8e08e"|69 || bgcolor="#e8e08e"|63 | bgcolor="#e8e08e"|69 || bgcolor="#e8e08e"|64 || bgcolor="#e8e08e"|66 | bgcolor="#e8e08e"|68 || bgcolor="#e8e08e"|68 || bgcolor="#e8e08e"|71 | bgcolor="#e8e08e"|65 || bgcolor="#e8e08e"|60 || bgcolor="#e8e08e"|59 | bgcolor="#e8e08e"|52 || bgcolor="#e8e08e"|56 || bgcolor="#e8e08e"|50 | [[CDU]] |- | [[AfD]] | 35 || 17 || 23 | || || | || || | || || | || || | || || | [[AfD]] |- | [[SPD]] | 10 || 19 || 19 | bgcolor="#e8e08e"|35 || 38 || 45 | 39 || bgcolor="#e8e08e"|46 || 42 | 41 || 40 || 41 | 45 || bgcolor="#e8e08e"|37 || 47 | 44 || bgcolor="#e8e08e"|36 || bgcolor="#e8e08e"|38 | [[SPD]] |- | [[FDP]] | || 18 || 12 | 7 || bgcolor="#e8e08e"|15 || bgcolor="#e8e08e"|10 | bgcolor="#e8e08e"|14 || 8 || 7 | 8 || 10 || 9 | 10 || 18 || bgcolor="#e8e08e"|14 | bgcolor="#e8e08e"|18 || bgcolor="#e8e08e"|21 || bgcolor="#e8e08e"|23 | [[FDP]] |- | REP ¹ | || || | || || | 14 || 15 || | || || | || || | || || | REP ¹ |- | NPD ² | || || | || || | || || | || || | || 12 || | || || | NPD ² |- | BHE ³ | || || | || || | || || | || || | || || | bgcolor="#e8e08e"|7 || bgcolor="#e8e08e"|7 || bgcolor="#e8e08e"|6 | BHE ³ |- | [[KPD]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || 4 | [[KPD]] |- ! Totael ! 157 || 154 || 143 ! 138 || 139 || 128 ! 155 || 146 || 125 ! 126 || 124 || 121 ! 120 || 127 || 120 ! 121 || 120 || 121 ! Totael |- |} ¹ Die Republikaner (rechtsconservaetief) ² Nationaldemokratische Partei Deutschlands (rechtsextreêm) ³ Bund der Heimatvertriebenen und Entrechteten (nationaelconservaetief) {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=3 | Minister-president'n |- ! Naem !! Partie !! Tied |- | Reinhold Maier || [[FDP]] || 1952–1953 |- | Gebhard Müller || [[CDU]] || 1953–1958 |- | [[Kurt Georg Kiesinger]] <ref> Kiesinger was van 1966 toet 1969 bonskanselier.</ref> || CDU || 1958–1966 |- | Hans Filbinger || CDU || 1966–1978 |- | Lothar Späth || CDU || 1978–1991 |- | Erwin Teufel || CDU || 1991–2005 |- | Günther Oettinger || CDU|| 2005–2010 |- | Stefan Mappus || CDU|| 2010–2011 |- | Winfried Kretschmann || [[Grüne]] || 2011–2026 |- | Cem Özdemir || Grüne || 2026–noe |- |} == Noôten == <References/> == Lienks nae buten == * [https://www.baden-wuerttemberg.de/de/startseite?%3Btx_rsmpress_list%5Bsearch%5D%5Bkeywords%5D=Digitalisierung&tx_rsmpress_list%5Bpage%5D=70&cHash=37aeaeb26f8e6401a287a179f52fb3ea Baden-Württemberg] * [https://www.britannica.com/place/Baden-Wurttemberg Britannica] * [https://citypopulation.de/de/germany/cities/badenwurttemberg/?admid=331 City Population] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/baden-wurttemberg/ Klimaatinfo] * Liggienge: {{Koord|48|32|N|9|3|L}} <Gallery> Baden-Wuerttemberg Landschaften.png|Landschapp'n 1799 map of Swabia by John Cary.jpg|Baden-Württemberg in 1799 Suedwest-vor1945.svg|Baden-Württemberg 1850-1945 Suedweststaat-Württemberg-Hohenzollern.png|Baden-Württemberg 1945-1952 Alemannic-Dialects-Map-German.svg|Opperduutse streêktaelen Oberharmersbach-Riersbach, Langenberg 9.jpg|Zwarte Woud Bodensee, Lac de Constance - panoramio (122).jpg|Bodenmeêr 2015 Stuifen und Rechberg vom Hornberg.jpg|Zwaobische Alb Baden-Baden-Innenstadt vom Annaberg-22-2015-gje.jpg|Baden-Baden Ausblick vom Aussichtspunkt an der Zeppelinstraße auf die Stadtmitte von Stuttgart - panoramio.jpg|Stuttgart Altstadt Heidelberg nach Neuschnee.JPG|Heidelberg Schwäbisch Hall.jpg|Schwäbisch Hall Rechtenstein Donau Kraftwerk.jpg|Donau August - Breisach Rhein - 2013 - panoramio (1).jpg|Rien Burg Hornberg-09-Aussicht Neckarzimmern.jpg|Neckar Sigmaringen zamek 04.jpg|Slot Sigmaringen 2015 08 07 Burg Hohenzollern.jpg|Burg Hohenzollern Central forecourt looking north - Ludwigsburg Castle - Ludwigsburg - Germany 2017.jpg|Slot Ludwigsburg Cathedral ulm03.jpg|Munster van Ulm Landtag von Baden-Württemberg 01.jpg|Parlementsgebouw Schonacher-Trachtenträgerinnen.jpg|Klederdracht in Baden Schwarzwälder Schinken na tmavém chlebu.jpg|Schwarzwalderamme Hockenheimring, Hockenheim (P1100589).jpg|Hockenheimring Hundseck - Ski Lift - panoramio.jpg|Skiën in Zwarte Woud Blick über die Weinberge bis zum Mercedes-Benz Werk in Untertürkheim - panoramio.jpg|Mercedes-Benz </Gallery> {{Duutse staeten}} [[Categorie:Baden-Württemberg| ]] eygv6zntzjk31eso9pwna5082lxgs1p 183196 183194 2026-09-19T07:28:09Z Veeders 16276 /* Lienks nae buten */ 183196 wikitext text/x-wiki {{etalage}} {{Regio |naem = Land Baden-Württemberg |regio = deêlstaet |vlagge = Flag of Baden-Württemberg.svg |waepen = Greater coat of arms of Baden-Württemberg.svg |kaerte = Locator map Baden-Württemberg in Germany.svg |kaerte1 = Reliefkarte Baden-Württemberg.png |land = Duutsland |oôdstad = Stuttgart |oppervlak = 35.748 |inweuners = 11.239.000 |jaer = 2026 |dichteid = 314 }} '''Baden-Württemberg''' ([[Aelemannisch]]: ''Baade-Wiirdebäärg'', [[Zwaobisch]]: ''Badâ-Wirdâberg'', [[Paltsisch]]: ''Bade-Wirddeberg'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]] mie as 'oôdstad [[Stuttgart]]. D'r weune 11,2 meljoen mins'n op een oppervlak van 35,7 duuzend km². Tis den dorde hroôtste deêlstaet, zowel in oppervlak as wat betreft bevolkienge. Baden-Württemberg is op 25 april [[1952]] opericht en sinsdien een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland. Baden-Württemberg hrenst an de deêlstaeten [[Rheinland-Pfalz]] (NW), [[Hessen]] (N) en [[Bayern]] (O) plus an de lan'n [[Zwitserland]] (Z) en [[Frankriek]] (W). {| class=wikitable |- | {| class=wikitable |- ! colspan=2 | Bevolkienge |- ! Jaer || Inweuners |- | 1900 || 4,1 meljoen |- | 1950 || 6,4 meljoen |- | 1975 || 9,2 meljoen |- | 2000 || 10,5 meljoen |- | 2026 || 11,2 meljoen |- |} | {| class=wikitable |- ! colspan=3 | Gemiddelde temperatuur ¹ |- ! Seizoen || Maximum || Minimum |- | Winter || 4°C || -2°C |- | Lente || 14°C || 4°C |- | Zeumer || 23°C || 12°C |- | 'Erfst || 14°C || 5°C |- | colspan=3 | 1700 uure zunne per jaer |- | colspan=3 | ¹ in Stuttgart |} |} D'r binne 31% [[kattelieken]] (2021), 26% [[lutheraonen]] (2021) en 7% [[moslims]] (2018). Streêktaelen binne [[Aelemannisch]] in 't wessen en zuuden en [[Zwaobisch]] in 't midden en oôsten. Fraonkische streêktaelen worren 'esproke in 't noôrden, bevobbeld [[Paltsisch]] in 't noôrdwessen. Tis ien van de riekste deêlstaeten van Duutsland. 't BBP bedraegt 573 miljard euro (2022), de staetsschuld is 60 miljard euro 'oôg (2021) en 4% van de bevolkieng is werkloôs (2023). Hroôte bedrieven binne [[Bosch]], [[Daimler Truck]], [[Mercedes-Benz]] en [[Porsche]]. == Geschiedenisse == 't Hebied bestond toet [[1918]] uut de staeten Groôtertogdom Baden, Konienkriek Württemberg en de [[Prusen|Prusische]] Hohenzollernsche Lande, daernae toet [[1945]] uut Baden, Württemberg en een stukje Prusen. Nae den [[Twidde Waereldoôrlog]] wast hebied van 1945 toet 1949 bezet deu de geallieerd'n. Twas verdeêld in Baden en Württemberg-Hohenzollern (beide bezet deu Frankriek) en Württemberg-Baden (bezet deu de [[Vereênigde Staeten]]). In [[1949]] wierren deêze hebied'n deêl van den in dat jaer operichte Bonsrippebliek Duutsland en vormden in 1952 den deêlstaet Baden-Württemberg. == Landschap == Baden-Württemberg bestaet voo 45% uut landbouw en 39% uut bos. Middelgebergtes binne 't [[Zwarte Woud]] (''Schwarzwald'') in 't wessen, de [[Zwaobische Alb]] (''Zwäbische Alb'') in 't oôsten en 't [[Odenwald]] (leit groôtendeêls in [[Hessen]]) in 't noôrden. 'Oôgste berg van 't Zwarte Woud is de Feldberg (1494 meter, ok 'oôgste berg van Baden-Württemberg), 'oôgste berg van de Zwaobische Alb is de Lemberg (1016 meter) en 'oôgste berg van 't Odenwald de Katzenbuckel (627 meter, vlakbie Hessen). In 't zuudoôsten leit de streêk [[Oberschwaben]] mie as 'oôgste berg de Schwarzer Grat (1119 meter) <ref>De Schwarzer Grat is 'n uutloôper van 't [[Allgäu]]-gebergte.</ref> op de grens mie [[Beieren]] (Oberschwaben leit deêls ok in deêze deêlstaet). De [[Donau]] ontspriengt bei [[Donaueschingen]] en de [[Neckar]] stroômt van zuud nae noôrd deu 't midden van Baden-Württemberg. De [[Rijn]] (''Rhein'') vormt in 't wessen de grens mie Frankriek <ref>De Franse stad [[Straetsburg]] leit juust an d'n overkant.</ref> en in 't zuuden de grens mie Zwitserland.<ref>Uutgezonderd de Zwitserse stad [[Schaffhausen]] en omgevieng, die boven de Rien liggen. De Zwitserse stad [[Basel]] leit deêls an d'n overkant in 't uuterste zuudwessen en de Duutse stad [[Konstanz]] leit onger de Rien.</ref> 't [[Bodenmeêr]] (''Bodensee'') leit in 't zuudoôsten en vormt dae de grens mie Zwitserland. De [[Main]] vormt in 't noôrdoôsten ongeveêr de grens mie Hessen en Beieren en de [[Iller]] vormt in 't zuudoôsten deêls de grens mie Beieren. == Steê == Bekende steê binne (2026): {| class=wikitable |- | {| class="wikitable sortable" ! Hroôtste steê !! Inweuners |- | [[Stuttgart]] || 609.000 |- | [[Mannheim]] || 320.000 |- | [[Karlsruhe]] || 309.000 |- | [[Freiburg im Breisgau]] || 238.000 |- | [[Heidelberg]] || 156.000 |- | [[Pforzheim]] || 134.000 |- | [[Heilbronn]] || 133.000 |- | [[Ulm]] || 130.000 |- | [[Reutlingen]] || 119.000 |- | [[Esslingen am Neckar]] || 95.000 |- | [[Ludwigsburg]] || 93.000 |- | [[Tübingen]] || 93.000 |} | {| class="wikitable sortable" ! Aore steê !! Inweuners |- | [[Konstanz]] || 87.000 |- | [[Friedrichshafen]] || 63.000 |- | [[Baden-Baden]] || 57.000 |- | [[Ravensburg]] || 51.000 |- | [[Schwäbisch Hall]] || 43.000 |- | [[Kehl]] || 40.000 |- | [[Weil am Rhein]] || 32.000 |- | [[Donaueschingen]] || 22.000 |- | [[Hockenheim]] || 22.000 |- | [[Sigmaringen]] || 17.000 |- | [[Breisach am Rhein]] || 17.000 |- | [[Meersburg]] || 6.000 |} |} == Indeêlieng == Baden-Württemberg bestaet bestierlijk uut: * 4 hebied'n (''Regierungsbezirke'') * 12 regionaole verbanden (''Regionen'') * 44 districten (''Stadt- en Landkreise'')<ref>De Stadtkreise binne ok steê en gemeênten.</ref> * 1101 gemeênten (''Gemeinden'') {| class=wikitable |- | {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Baden-Württemberg, administrative divisions - de - colored (less colors).svg|links|350px]] | 4 hebied'n (''Regierungsbezirke'') * Freiburg * Karlsruhe * Stuttgart * Tübingen 9 stadsdistricten (''Stadtkreise'') * [[Baden-Baden]] * [[Freiburg im Breisgau]] * [[Heidelberg]] * [[Heilbronn]] * [[Karlsruhe]] * [[Mannheim]] * [[Pforzheim]] * [[Stuttgart]] * [[Ulm]] 35 landsdistricten (''Landkreise'') |- |} | {| class=wikitable |- | [[Plaetje:BW-Regionen.png|350px|links]] | 12 regionaole verbanden (''Regionen'') Freiburg * Hochrhein-Bodensee * Schwarzwald-Baar-Heuberg * Südlicher Oberrhein Karlsruhe * Mittlerer Oberrhein * Nordschwarzwald * Rhein-Neckar Stuttgart * Heilbronn-Franken * Ostwürttemberg * Stuttgart Tübingen * Bodensee-Oberschwaben * Donau-Iller * Neckar-Alb |- |} |} == Politiek == Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag). ''oliefkleur is reherieng'' {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=25 | Landtag von Baden-Württemberg |- ! Partie ! 2026 || 2021 || 2016 ! 2011 || 2006 || 2001 ! 1996 || 1992 || 1988 ! 1984 || 1980 || 1976 ! 1972 || 1968 || 1964 ! 1960 || 1956 || 1952 ! Partie |- | [[Grüne]] | bgcolor="#e8e08e"|56 || bgcolor="#e8e08e"|58 || bgcolor="#e8e08e"|47 | bgcolor="#e8e08e"|36 || 17 || 10 | 19 || 13 || 10 | 9 || 6 || | || || | || || | [[Grüne]] |- | [[CDU]] | bgcolor="#e8e08e"|56 || bgcolor="#e8e08e"|42 || bgcolor="#e8e08e"|42 | 60 || bgcolor="#e8e08e"|69 || bgcolor="#e8e08e"|63 | bgcolor="#e8e08e"|69 || bgcolor="#e8e08e"|64 || bgcolor="#e8e08e"|66 | bgcolor="#e8e08e"|68 || bgcolor="#e8e08e"|68 || bgcolor="#e8e08e"|71 | bgcolor="#e8e08e"|65 || bgcolor="#e8e08e"|60 || bgcolor="#e8e08e"|59 | bgcolor="#e8e08e"|52 || bgcolor="#e8e08e"|56 || bgcolor="#e8e08e"|50 | [[CDU]] |- | [[AfD]] | 35 || 17 || 23 | || || | || || | || || | || || | || || | [[AfD]] |- | [[SPD]] | 10 || 19 || 19 | bgcolor="#e8e08e"|35 || 38 || 45 | 39 || bgcolor="#e8e08e"|46 || 42 | 41 || 40 || 41 | 45 || bgcolor="#e8e08e"|37 || 47 | 44 || bgcolor="#e8e08e"|36 || bgcolor="#e8e08e"|38 | [[SPD]] |- | [[FDP]] | || 18 || 12 | 7 || bgcolor="#e8e08e"|15 || bgcolor="#e8e08e"|10 | bgcolor="#e8e08e"|14 || 8 || 7 | 8 || 10 || 9 | 10 || 18 || bgcolor="#e8e08e"|14 | bgcolor="#e8e08e"|18 || bgcolor="#e8e08e"|21 || bgcolor="#e8e08e"|23 | [[FDP]] |- | REP ¹ | || || | || || | 14 || 15 || | || || | || || | || || | REP ¹ |- | NPD ² | || || | || || | || || | || || | || 12 || | || || | NPD ² |- | BHE ³ | || || | || || | || || | || || | || || | bgcolor="#e8e08e"|7 || bgcolor="#e8e08e"|7 || bgcolor="#e8e08e"|6 | BHE ³ |- | [[KPD]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || 4 | [[KPD]] |- ! Totael ! 157 || 154 || 143 ! 138 || 139 || 128 ! 155 || 146 || 125 ! 126 || 124 || 121 ! 120 || 127 || 120 ! 121 || 120 || 121 ! Totael |- |} ¹ Die Republikaner (rechtsconservaetief) ² Nationaldemokratische Partei Deutschlands (rechtsextreêm) ³ Bund der Heimatvertriebenen und Entrechteten (nationaelconservaetief) {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=3 | Minister-president'n |- ! Naem !! Partie !! Tied |- | Reinhold Maier || [[FDP]] || 1952–1953 |- | Gebhard Müller || [[CDU]] || 1953–1958 |- | [[Kurt Georg Kiesinger]] <ref> Kiesinger was van 1966 toet 1969 bonskanselier.</ref> || CDU || 1958–1966 |- | Hans Filbinger || CDU || 1966–1978 |- | Lothar Späth || CDU || 1978–1991 |- | Erwin Teufel || CDU || 1991–2005 |- | Günther Oettinger || CDU|| 2005–2010 |- | Stefan Mappus || CDU|| 2010–2011 |- | Winfried Kretschmann || [[Grüne]] || 2011–2026 |- | Cem Özdemir || Grüne || 2026–noe |- |} == Noôten == <References/> == Lienks nae buten == * [https://www.baden-wuerttemberg.de/de/startseite?%3Btx_rsmpress_list%5Bsearch%5D%5Bkeywords%5D=Digitalisierung&tx_rsmpress_list%5Bpage%5D=70&cHash=37aeaeb26f8e6401a287a179f52fb3ea Baden-Württemberg] * [https://www.britannica.com/place/Baden-Wurttemberg Britannica] * [https://citypopulation.de/de/germany/cities/badenwurttemberg/?admid=331 City Population] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/baden-wurttemberg/ Klimaatinfo] * Liggienge: {{Koord|48|32|N|9|3|L}} <Gallery> Baden-Wuerttemberg Landschaften.png|Landschapp'n 1799 map of Swabia by John Cary.jpg|Baden-Württemberg in 1799 Suedwest-vor1945.svg|Baden-Württemberg 1850-1945 Suedweststaat-Württemberg-Hohenzollern.png|Baden-Württemberg 1945-1952 Oberdeutsche Mundarten.png|Opperduutse streêktaelen Oberharmersbach-Riersbach, Langenberg 9.jpg|Zwarte Woud Bodensee, Lac de Constance - panoramio (122).jpg|Bodenmeêr 2015 Stuifen und Rechberg vom Hornberg.jpg|Zwaobische Alb Baden-Baden-Innenstadt vom Annaberg-22-2015-gje.jpg|Baden-Baden Ausblick vom Aussichtspunkt an der Zeppelinstraße auf die Stadtmitte von Stuttgart - panoramio.jpg|Stuttgart Altstadt Heidelberg nach Neuschnee.JPG|Heidelberg Schwäbisch Hall.jpg|Schwäbisch Hall Rechtenstein Donau Kraftwerk.jpg|Donau August - Breisach Rhein - 2013 - panoramio (1).jpg|Rien Burg Hornberg-09-Aussicht Neckarzimmern.jpg|Neckar Sigmaringen zamek 04.jpg|Slot Sigmaringen 2015 08 07 Burg Hohenzollern.jpg|Burg Hohenzollern Central forecourt looking north - Ludwigsburg Castle - Ludwigsburg - Germany 2017.jpg|Slot Ludwigsburg Cathedral ulm03.jpg|Munster van Ulm Landtag von Baden-Württemberg 01.jpg|Parlementsgebouw Schonacher-Trachtenträgerinnen.jpg|Klederdracht in Baden Schwarzwälder Schinken na tmavém chlebu.jpg|Schwarzwalderamme Hockenheimring, Hockenheim (P1100589).jpg|Hockenheimring Hundseck - Ski Lift - panoramio.jpg|Skiën in Zwarte Woud Blick über die Weinberge bis zum Mercedes-Benz Werk in Untertürkheim - panoramio.jpg|Mercedes-Benz </Gallery> {{Duutse staeten}} [[Categorie:Baden-Württemberg| ]] omjge3dfttmjhaul1i8peudjmffx4w9 183197 183196 2026-09-19T08:59:08Z Veeders 16276 183197 wikitext text/x-wiki {{etalage}} {{Regio |naem = Land Baden-Württemberg |regio = deêlstaet |vlagge = Flag of Baden-Württemberg.svg |waepen = Greater coat of arms of Baden-Württemberg.svg |kaerte = Locator map Baden-Württemberg in Germany.svg |kaerte1 = Reliefkarte Baden-Württemberg.png |land = Duutsland |oôdstad = Stuttgart |oppervlak = 35.748 |inweuners = 11.239.000 |jaer = 2026 |dichteid = 314 }} [[Plaetje:Baden-Wuerttemberg Landschaften.png|thumb|Landschapp'n]] [[Plaetje:Oberdeutsche Mundarten.png|thumb|Opperduutse streêktaelen]] '''Baden-Württemberg''' ([[Aelemannisch]]: ''Baade-Wiirdebäärg'', [[Zwaobisch]]: ''Badâ-Wirdâberg'', [[Paltsisch]]: ''Bade-Wirddeberg'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]] mie as 'oôdstad [[Stuttgart]]. D'r weune 11,2 meljoen mins'n op een oppervlak van 35,7 duuzend km². Tis den dorde hroôtste deêlstaet, zowel in oppervlak as wat betreft bevolkienge. Baden-Württemberg is op 25 april [[1952]] opericht en sinsdien een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland. Baden-Württemberg hrenst an de deêlstaeten [[Rheinland-Pfalz]] (NW), [[Hessen]] (N) en [[Bayern]] (O) plus an de lan'n [[Zwitserland]] (Z) en [[Frankriek]] (W). {| class=wikitable |- | {| class=wikitable |- ! colspan=2 | Bevolkienge |- ! Jaer || Inweuners |- | 1900 || 4,1 meljoen |- | 1950 || 6,4 meljoen |- | 1975 || 9,2 meljoen |- | 2000 || 10,5 meljoen |- | 2026 || 11,2 meljoen |- |} | {| class=wikitable |- ! colspan=3 | Gemiddelde temperatuur ¹ |- ! Seizoen || Maximum || Minimum |- | Winter || 4°C || -2°C |- | Lente || 14°C || 4°C |- | Zeumer || 23°C || 12°C |- | 'Erfst || 14°C || 5°C |- | colspan=3 | 1700 uure zunne per jaer |- | colspan=3 | ¹ in Stuttgart |} |} D'r binne 31% [[kattelieken]] (2021), 26% [[lutheraonen]] (2021) en 7% [[moslims]] (2018). Streêktaelen binne [[Aelemannisch]] in 't wessen en zuuden en [[Zwaobisch]] in 't midden en oôsten. Fraonkische streêktaelen worren 'esproke in 't noôrden, bevobbeld [[Paltsisch]] in 't noôrdwessen. Tis ien van de riekste deêlstaeten van Duutsland. 't BBP bedraegt 573 miljard euro (2022), de staetsschuld is 60 miljard euro 'oôg (2021) en 4% van de bevolkieng is werkloôs (2023). Hroôte bedrieven binne [[Bosch]], [[Daimler Truck]], [[Mercedes-Benz]] en [[Porsche]]. == Geschiedenisse == 't Hebied bestond toet [[1918]] uut de staeten Groôtertogdom Baden, Konienkriek Württemberg en de [[Prusen|Prusische]] Hohenzollernsche Lande, daernae toet [[1945]] uut Baden, Württemberg en een stukje Prusen. Nae den [[Twidde Waereldoôrlog]] wast hebied van 1945 toet 1949 bezet deu de geallieerd'n. Twas verdeêld in Baden en Württemberg-Hohenzollern (beide bezet deu Frankriek) en Württemberg-Baden (bezet deu de [[Vereênigde Staeten]]). In [[1949]] wierren deêze hebied'n deêl van den in dat jaer operichte Bonsrippebliek Duutsland en vormden in 1952 den deêlstaet Baden-Württemberg. == Landschap == Baden-Württemberg bestaet voo 45% uut landbouw en 39% uut bos. Middelgebergtes binne 't [[Zwarte Woud]] (''Schwarzwald'') in 't wessen, de [[Zwaobische Alb]] (''Zwäbische Alb'') in 't oôsten en 't [[Odenwald]] (leit groôtendeêls in [[Hessen]]) in 't noôrden. 'Oôgste berg van 't Zwarte Woud is de Feldberg (1494 meter, ok 'oôgste berg van Baden-Württemberg), 'oôgste berg van de Zwaobische Alb is de Lemberg (1016 meter) en 'oôgste berg van 't Odenwald de Katzenbuckel (627 meter, vlakbie Hessen). In 't zuudoôsten leit de streêk [[Oberschwaben]] mie as 'oôgste berg de Schwarzer Grat (1119 meter) <ref>De Schwarzer Grat is 'n uutloôper van 't [[Allgäu]]-gebergte.</ref> op de grens mie [[Beieren]] (Oberschwaben leit deêls ok in deêze deêlstaet). De [[Donau]] ontspriengt bei [[Donaueschingen]] en de [[Neckar]] stroômt van zuud nae noôrd deu 't midden van Baden-Württemberg. De [[Rijn]] (''Rhein'') vormt in 't wessen de grens mie Frankriek <ref>De Franse stad [[Straetsburg]] leit juust an d'n overkant.</ref> en in 't zuuden de grens mie Zwitserland.<ref>Uutgezonderd de Zwitserse stad [[Schaffhausen]] en omgevieng, die boven de Rien liggen. De Zwitserse stad [[Basel]] leit deêls an d'n overkant in 't uuterste zuudwessen en de Duutse stad [[Konstanz]] leit onger de Rien.</ref> 't [[Bodenmeêr]] (''Bodensee'') leit in 't zuudoôsten en vormt dae de grens mie Zwitserland. De [[Main]] vormt in 't noôrdoôsten ongeveêr de grens mie Hessen en Beieren en de [[Iller]] vormt in 't zuudoôsten deêls de grens mie Beieren. == Steê == Bekende steê binne (2026): {| class=wikitable |- | {| class="wikitable sortable" ! Hroôtste steê !! Inweuners |- | [[Stuttgart]] || 609.000 |- | [[Mannheim]] || 320.000 |- | [[Karlsruhe]] || 309.000 |- | [[Freiburg im Breisgau]] || 238.000 |- | [[Heidelberg]] || 156.000 |- | [[Pforzheim]] || 134.000 |- | [[Heilbronn]] || 133.000 |- | [[Ulm]] || 130.000 |- | [[Reutlingen]] || 119.000 |- | [[Esslingen am Neckar]] || 95.000 |- | [[Ludwigsburg]] || 93.000 |- | [[Tübingen]] || 93.000 |} | {| class="wikitable sortable" ! Aore steê !! Inweuners |- | [[Konstanz]] || 87.000 |- | [[Friedrichshafen]] || 63.000 |- | [[Baden-Baden]] || 57.000 |- | [[Ravensburg]] || 51.000 |- | [[Schwäbisch Hall]] || 43.000 |- | [[Kehl]] || 40.000 |- | [[Weil am Rhein]] || 32.000 |- | [[Donaueschingen]] || 22.000 |- | [[Hockenheim]] || 22.000 |- | [[Sigmaringen]] || 17.000 |- | [[Breisach am Rhein]] || 17.000 |- | [[Meersburg]] || 6.000 |} |} == Indeêlieng == Baden-Württemberg bestaet bestierlijk uut: * 4 hebied'n (''Regierungsbezirke'') * 12 regionaole verbanden (''Regionen'') * 44 districten (''Stadt- en Landkreise'')<ref>De Stadtkreise binne ok steê en gemeênten.</ref> * 1101 gemeênten (''Gemeinden'') {| class=wikitable |- | {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Baden-Württemberg, administrative divisions - de - colored (less colors).svg|links|350px]] | 4 hebied'n (''Regierungsbezirke'') * Freiburg * Karlsruhe * Stuttgart * Tübingen 9 stadsdistricten (''Stadtkreise'') * [[Baden-Baden]] * [[Freiburg im Breisgau]] * [[Heidelberg]] * [[Heilbronn]] * [[Karlsruhe]] * [[Mannheim]] * [[Pforzheim]] * [[Stuttgart]] * [[Ulm]] 35 landsdistricten (''Landkreise'') |- |} | {| class=wikitable |- | [[Plaetje:BW-Regionen.png|350px|links]] | 12 regionaole verbanden (''Regionen'') Freiburg * Hochrhein-Bodensee * Schwarzwald-Baar-Heuberg * Südlicher Oberrhein Karlsruhe * Mittlerer Oberrhein * Nordschwarzwald * Rhein-Neckar Stuttgart * Heilbronn-Franken * Ostwürttemberg * Stuttgart Tübingen * Bodensee-Oberschwaben * Donau-Iller * Neckar-Alb |- |} |} == Politiek == Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag). ''oliefkleur is reherieng'' {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=25 | Landtag von Baden-Württemberg |- ! Partie ! 2026 || 2021 || 2016 ! 2011 || 2006 || 2001 ! 1996 || 1992 || 1988 ! 1984 || 1980 || 1976 ! 1972 || 1968 || 1964 ! 1960 || 1956 || 1952 ! Partie |- | [[Grüne]] | bgcolor="#e8e08e"|56 || bgcolor="#e8e08e"|58 || bgcolor="#e8e08e"|47 | bgcolor="#e8e08e"|36 || 17 || 10 | 19 || 13 || 10 | 9 || 6 || | || || | || || | [[Grüne]] |- | [[CDU]] | bgcolor="#e8e08e"|56 || bgcolor="#e8e08e"|42 || bgcolor="#e8e08e"|42 | 60 || bgcolor="#e8e08e"|69 || bgcolor="#e8e08e"|63 | bgcolor="#e8e08e"|69 || bgcolor="#e8e08e"|64 || bgcolor="#e8e08e"|66 | bgcolor="#e8e08e"|68 || bgcolor="#e8e08e"|68 || bgcolor="#e8e08e"|71 | bgcolor="#e8e08e"|65 || bgcolor="#e8e08e"|60 || bgcolor="#e8e08e"|59 | bgcolor="#e8e08e"|52 || bgcolor="#e8e08e"|56 || bgcolor="#e8e08e"|50 | [[CDU]] |- | [[AfD]] | 35 || 17 || 23 | || || | || || | || || | || || | || || | [[AfD]] |- | [[SPD]] | 10 || 19 || 19 | bgcolor="#e8e08e"|35 || 38 || 45 | 39 || bgcolor="#e8e08e"|46 || 42 | 41 || 40 || 41 | 45 || bgcolor="#e8e08e"|37 || 47 | 44 || bgcolor="#e8e08e"|36 || bgcolor="#e8e08e"|38 | [[SPD]] |- | [[FDP]] | || 18 || 12 | 7 || bgcolor="#e8e08e"|15 || bgcolor="#e8e08e"|10 | bgcolor="#e8e08e"|14 || 8 || 7 | 8 || 10 || 9 | 10 || 18 || bgcolor="#e8e08e"|14 | bgcolor="#e8e08e"|18 || bgcolor="#e8e08e"|21 || bgcolor="#e8e08e"|23 | [[FDP]] |- | REP ¹ | || || | || || | 14 || 15 || | || || | || || | || || | REP ¹ |- | NPD ² | || || | || || | || || | || || | || 12 || | || || | NPD ² |- | BHE ³ | || || | || || | || || | || || | || || | bgcolor="#e8e08e"|7 || bgcolor="#e8e08e"|7 || bgcolor="#e8e08e"|6 | BHE ³ |- | [[KPD]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || 4 | [[KPD]] |- ! Totael ! 157 || 154 || 143 ! 138 || 139 || 128 ! 155 || 146 || 125 ! 126 || 124 || 121 ! 120 || 127 || 120 ! 121 || 120 || 121 ! Totael |- |} ¹ Die Republikaner (rechtsconservaetief) ² Nationaldemokratische Partei Deutschlands (rechtsextreêm) ³ Bund der Heimatvertriebenen und Entrechteten (nationaelconservaetief) {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=3 | Minister-president'n |- ! Naem !! Partie !! Tied |- | Reinhold Maier || [[FDP]] || 1952–1953 |- | Gebhard Müller || [[CDU]] || 1953–1958 |- | [[Kurt Georg Kiesinger]] <ref> Kiesinger was van 1966 toet 1969 bonskanselier.</ref> || CDU || 1958–1966 |- | Hans Filbinger || CDU || 1966–1978 |- | Lothar Späth || CDU || 1978–1991 |- | Erwin Teufel || CDU || 1991–2005 |- | Günther Oettinger || CDU|| 2005–2010 |- | Stefan Mappus || CDU|| 2010–2011 |- | Winfried Kretschmann || [[Grüne]] || 2011–2026 |- | Cem Özdemir || Grüne || 2026–noe |- |} == Noôten == <References/> == Lienks nae buten == * [https://www.baden-wuerttemberg.de/de/startseite?%3Btx_rsmpress_list%5Bsearch%5D%5Bkeywords%5D=Digitalisierung&tx_rsmpress_list%5Bpage%5D=70&cHash=37aeaeb26f8e6401a287a179f52fb3ea Baden-Württemberg] * [https://www.britannica.com/place/Baden-Wurttemberg Britannica] * [https://citypopulation.de/de/germany/cities/badenwurttemberg/?admid=331 City Population] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/baden-wurttemberg/ Klimaatinfo] * Liggienge: {{Koord|48|32|N|9|3|L}} <Gallery> BudS - Baden-Württemberg Topo.jpg|Kaerte 1799 map of Swabia by John Cary.jpg|Baden-Württemberg in 1799 Suedwest-vor1945.svg|Baden-Württemberg 1850-1945 Suedweststaat-Württemberg-Hohenzollern.png|Baden-Württemberg 1945-1952 Oberharmersbach-Riersbach, Langenberg 9.jpg|Zwarte Woud Bodensee, Lac de Constance - panoramio (122).jpg|Bodenmeêr 2015 Stuifen und Rechberg vom Hornberg.jpg|Zwaobische Alb Baden-Baden-Innenstadt vom Annaberg-22-2015-gje.jpg|Baden-Baden Ausblick vom Aussichtspunkt an der Zeppelinstraße auf die Stadtmitte von Stuttgart - panoramio.jpg|Stuttgart Altstadt Heidelberg nach Neuschnee.JPG|Heidelberg Schwäbisch Hall.jpg|Schwäbisch Hall Rechtenstein Donau Kraftwerk.jpg|Donau August - Breisach Rhein - 2013 - panoramio (1).jpg|Rien Burg Hornberg-09-Aussicht Neckarzimmern.jpg|Neckar Sigmaringen zamek 04.jpg|Slot Sigmaringen 2015 08 07 Burg Hohenzollern.jpg|Burg Hohenzollern Central forecourt looking north - Ludwigsburg Castle - Ludwigsburg - Germany 2017.jpg|Slot Ludwigsburg Cathedral ulm03.jpg|Munster van Ulm Landtag von Baden-Württemberg 01.jpg|Parlementsgebouw Schonacher-Trachtenträgerinnen.jpg|Klederdracht in Baden Schwarzwälder Schinken na tmavém chlebu.jpg|Schwarzwalderamme Hockenheimring, Hockenheim (P1100589).jpg|Hockenheimring Hundseck - Ski Lift - panoramio.jpg|Skiën in Zwarte Woud Blick über die Weinberge bis zum Mercedes-Benz Werk in Untertürkheim - panoramio.jpg|Mercedes-Benz </Gallery> {{Duutse staeten}} [[Categorie:Baden-Württemberg| ]] l1wm4xibffuhaoze069yv8j8ueocijd 183198 183197 2026-09-19T09:05:05Z Veeders 16276 /* Lienks nae buten */ 183198 wikitext text/x-wiki {{etalage}} {{Regio |naem = Land Baden-Württemberg |regio = deêlstaet |vlagge = Flag of Baden-Württemberg.svg |waepen = Greater coat of arms of Baden-Württemberg.svg |kaerte = Locator map Baden-Württemberg in Germany.svg |kaerte1 = Reliefkarte Baden-Württemberg.png |land = Duutsland |oôdstad = Stuttgart |oppervlak = 35.748 |inweuners = 11.239.000 |jaer = 2026 |dichteid = 314 }} [[Plaetje:Baden-Wuerttemberg Landschaften.png|thumb|Landschapp'n]] [[Plaetje:Oberdeutsche Mundarten.png|thumb|Opperduutse streêktaelen]] '''Baden-Württemberg''' ([[Aelemannisch]]: ''Baade-Wiirdebäärg'', [[Zwaobisch]]: ''Badâ-Wirdâberg'', [[Paltsisch]]: ''Bade-Wirddeberg'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]] mie as 'oôdstad [[Stuttgart]]. D'r weune 11,2 meljoen mins'n op een oppervlak van 35,7 duuzend km². Tis den dorde hroôtste deêlstaet, zowel in oppervlak as wat betreft bevolkienge. Baden-Württemberg is op 25 april [[1952]] opericht en sinsdien een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland. Baden-Württemberg hrenst an de deêlstaeten [[Rheinland-Pfalz]] (NW), [[Hessen]] (N) en [[Bayern]] (O) plus an de lan'n [[Zwitserland]] (Z) en [[Frankriek]] (W). {| class=wikitable |- | {| class=wikitable |- ! colspan=2 | Bevolkienge |- ! Jaer || Inweuners |- | 1900 || 4,1 meljoen |- | 1950 || 6,4 meljoen |- | 1975 || 9,2 meljoen |- | 2000 || 10,5 meljoen |- | 2026 || 11,2 meljoen |- |} | {| class=wikitable |- ! colspan=3 | Gemiddelde temperatuur ¹ |- ! Seizoen || Maximum || Minimum |- | Winter || 4°C || -2°C |- | Lente || 14°C || 4°C |- | Zeumer || 23°C || 12°C |- | 'Erfst || 14°C || 5°C |- | colspan=3 | 1700 uure zunne per jaer |- | colspan=3 | ¹ in Stuttgart |} |} D'r binne 31% [[kattelieken]] (2021), 26% [[lutheraonen]] (2021) en 7% [[moslims]] (2018). Streêktaelen binne [[Aelemannisch]] in 't wessen en zuuden en [[Zwaobisch]] in 't midden en oôsten. Fraonkische streêktaelen worren 'esproke in 't noôrden, bevobbeld [[Paltsisch]] in 't noôrdwessen. Tis ien van de riekste deêlstaeten van Duutsland. 't BBP bedraegt 573 miljard euro (2022), de staetsschuld is 60 miljard euro 'oôg (2021) en 4% van de bevolkieng is werkloôs (2023). Hroôte bedrieven binne [[Bosch]], [[Daimler Truck]], [[Mercedes-Benz]] en [[Porsche]]. == Geschiedenisse == 't Hebied bestond toet [[1918]] uut de staeten Groôtertogdom Baden, Konienkriek Württemberg en de [[Prusen|Prusische]] Hohenzollernsche Lande, daernae toet [[1945]] uut Baden, Württemberg en een stukje Prusen. Nae den [[Twidde Waereldoôrlog]] wast hebied van 1945 toet 1949 bezet deu de geallieerd'n. Twas verdeêld in Baden en Württemberg-Hohenzollern (beide bezet deu Frankriek) en Württemberg-Baden (bezet deu de [[Vereênigde Staeten]]). In [[1949]] wierren deêze hebied'n deêl van den in dat jaer operichte Bonsrippebliek Duutsland en vormden in 1952 den deêlstaet Baden-Württemberg. == Landschap == Baden-Württemberg bestaet voo 45% uut landbouw en 39% uut bos. Middelgebergtes binne 't [[Zwarte Woud]] (''Schwarzwald'') in 't wessen, de [[Zwaobische Alb]] (''Zwäbische Alb'') in 't oôsten en 't [[Odenwald]] (leit groôtendeêls in [[Hessen]]) in 't noôrden. 'Oôgste berg van 't Zwarte Woud is de Feldberg (1494 meter, ok 'oôgste berg van Baden-Württemberg), 'oôgste berg van de Zwaobische Alb is de Lemberg (1016 meter) en 'oôgste berg van 't Odenwald de Katzenbuckel (627 meter, vlakbie Hessen). In 't zuudoôsten leit de streêk [[Oberschwaben]] mie as 'oôgste berg de Schwarzer Grat (1119 meter) <ref>De Schwarzer Grat is 'n uutloôper van 't [[Allgäu]]-gebergte.</ref> op de grens mie [[Beieren]] (Oberschwaben leit deêls ok in deêze deêlstaet). De [[Donau]] ontspriengt bei [[Donaueschingen]] en de [[Neckar]] stroômt van zuud nae noôrd deu 't midden van Baden-Württemberg. De [[Rijn]] (''Rhein'') vormt in 't wessen de grens mie Frankriek <ref>De Franse stad [[Straetsburg]] leit juust an d'n overkant.</ref> en in 't zuuden de grens mie Zwitserland.<ref>Uutgezonderd de Zwitserse stad [[Schaffhausen]] en omgevieng, die boven de Rien liggen. De Zwitserse stad [[Basel]] leit deêls an d'n overkant in 't uuterste zuudwessen en de Duutse stad [[Konstanz]] leit onger de Rien.</ref> 't [[Bodenmeêr]] (''Bodensee'') leit in 't zuudoôsten en vormt dae de grens mie Zwitserland. De [[Main]] vormt in 't noôrdoôsten ongeveêr de grens mie Hessen en Beieren en de [[Iller]] vormt in 't zuudoôsten deêls de grens mie Beieren. == Steê == Bekende steê binne (2026): {| class=wikitable |- | {| class="wikitable sortable" ! Hroôtste steê !! Inweuners |- | [[Stuttgart]] || 609.000 |- | [[Mannheim]] || 320.000 |- | [[Karlsruhe]] || 309.000 |- | [[Freiburg im Breisgau]] || 238.000 |- | [[Heidelberg]] || 156.000 |- | [[Pforzheim]] || 134.000 |- | [[Heilbronn]] || 133.000 |- | [[Ulm]] || 130.000 |- | [[Reutlingen]] || 119.000 |- | [[Esslingen am Neckar]] || 95.000 |- | [[Ludwigsburg]] || 93.000 |- | [[Tübingen]] || 93.000 |} | {| class="wikitable sortable" ! Aore steê !! Inweuners |- | [[Konstanz]] || 87.000 |- | [[Friedrichshafen]] || 63.000 |- | [[Baden-Baden]] || 57.000 |- | [[Ravensburg]] || 51.000 |- | [[Schwäbisch Hall]] || 43.000 |- | [[Kehl]] || 40.000 |- | [[Weil am Rhein]] || 32.000 |- | [[Donaueschingen]] || 22.000 |- | [[Hockenheim]] || 22.000 |- | [[Sigmaringen]] || 17.000 |- | [[Breisach am Rhein]] || 17.000 |- | [[Meersburg]] || 6.000 |} |} == Indeêlieng == Baden-Württemberg bestaet bestierlijk uut: * 4 hebied'n (''Regierungsbezirke'') * 12 regionaole verbanden (''Regionen'') * 44 districten (''Stadt- en Landkreise'')<ref>De Stadtkreise binne ok steê en gemeênten.</ref> * 1101 gemeênten (''Gemeinden'') {| class=wikitable |- | {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Baden-Württemberg, administrative divisions - de - colored (less colors).svg|links|350px]] | 4 hebied'n (''Regierungsbezirke'') * Freiburg * Karlsruhe * Stuttgart * Tübingen 9 stadsdistricten (''Stadtkreise'') * [[Baden-Baden]] * [[Freiburg im Breisgau]] * [[Heidelberg]] * [[Heilbronn]] * [[Karlsruhe]] * [[Mannheim]] * [[Pforzheim]] * [[Stuttgart]] * [[Ulm]] 35 landsdistricten (''Landkreise'') |- |} | {| class=wikitable |- | [[Plaetje:BW-Regionen.png|350px|links]] | 12 regionaole verbanden (''Regionen'') Freiburg * Hochrhein-Bodensee * Schwarzwald-Baar-Heuberg * Südlicher Oberrhein Karlsruhe * Mittlerer Oberrhein * Nordschwarzwald * Rhein-Neckar Stuttgart * Heilbronn-Franken * Ostwürttemberg * Stuttgart Tübingen * Bodensee-Oberschwaben * Donau-Iller * Neckar-Alb |- |} |} == Politiek == Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag). ''oliefkleur is reherieng'' {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=25 | Landtag von Baden-Württemberg |- ! Partie ! 2026 || 2021 || 2016 ! 2011 || 2006 || 2001 ! 1996 || 1992 || 1988 ! 1984 || 1980 || 1976 ! 1972 || 1968 || 1964 ! 1960 || 1956 || 1952 ! Partie |- | [[Grüne]] | bgcolor="#e8e08e"|56 || bgcolor="#e8e08e"|58 || bgcolor="#e8e08e"|47 | bgcolor="#e8e08e"|36 || 17 || 10 | 19 || 13 || 10 | 9 || 6 || | || || | || || | [[Grüne]] |- | [[CDU]] | bgcolor="#e8e08e"|56 || bgcolor="#e8e08e"|42 || bgcolor="#e8e08e"|42 | 60 || bgcolor="#e8e08e"|69 || bgcolor="#e8e08e"|63 | bgcolor="#e8e08e"|69 || bgcolor="#e8e08e"|64 || bgcolor="#e8e08e"|66 | bgcolor="#e8e08e"|68 || bgcolor="#e8e08e"|68 || bgcolor="#e8e08e"|71 | bgcolor="#e8e08e"|65 || bgcolor="#e8e08e"|60 || bgcolor="#e8e08e"|59 | bgcolor="#e8e08e"|52 || bgcolor="#e8e08e"|56 || bgcolor="#e8e08e"|50 | [[CDU]] |- | [[AfD]] | 35 || 17 || 23 | || || | || || | || || | || || | || || | [[AfD]] |- | [[SPD]] | 10 || 19 || 19 | bgcolor="#e8e08e"|35 || 38 || 45 | 39 || bgcolor="#e8e08e"|46 || 42 | 41 || 40 || 41 | 45 || bgcolor="#e8e08e"|37 || 47 | 44 || bgcolor="#e8e08e"|36 || bgcolor="#e8e08e"|38 | [[SPD]] |- | [[FDP]] | || 18 || 12 | 7 || bgcolor="#e8e08e"|15 || bgcolor="#e8e08e"|10 | bgcolor="#e8e08e"|14 || 8 || 7 | 8 || 10 || 9 | 10 || 18 || bgcolor="#e8e08e"|14 | bgcolor="#e8e08e"|18 || bgcolor="#e8e08e"|21 || bgcolor="#e8e08e"|23 | [[FDP]] |- | REP ¹ | || || | || || | 14 || 15 || | || || | || || | || || | REP ¹ |- | NPD ² | || || | || || | || || | || || | || 12 || | || || | NPD ² |- | BHE ³ | || || | || || | || || | || || | || || | bgcolor="#e8e08e"|7 || bgcolor="#e8e08e"|7 || bgcolor="#e8e08e"|6 | BHE ³ |- | [[KPD]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || 4 | [[KPD]] |- ! Totael ! 157 || 154 || 143 ! 138 || 139 || 128 ! 155 || 146 || 125 ! 126 || 124 || 121 ! 120 || 127 || 120 ! 121 || 120 || 121 ! Totael |- |} ¹ Die Republikaner (rechtsconservaetief) ² Nationaldemokratische Partei Deutschlands (rechtsextreêm) ³ Bund der Heimatvertriebenen und Entrechteten (nationaelconservaetief) {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=3 | Minister-president'n |- ! Naem !! Partie !! Tied |- | Reinhold Maier || [[FDP]] || 1952–1953 |- | Gebhard Müller || [[CDU]] || 1953–1958 |- | [[Kurt Georg Kiesinger]] <ref> Kiesinger was van 1966 toet 1969 bonskanselier.</ref> || CDU || 1958–1966 |- | Hans Filbinger || CDU || 1966–1978 |- | Lothar Späth || CDU || 1978–1991 |- | Erwin Teufel || CDU || 1991–2005 |- | Günther Oettinger || CDU|| 2005–2010 |- | Stefan Mappus || CDU|| 2010–2011 |- | Winfried Kretschmann || [[Grüne]] || 2011–2026 |- | Cem Özdemir || Grüne || 2026–noe |- |} == Noôten == <References/> == Lienks nae buten == * [https://www.baden-wuerttemberg.de/de/startseite?%3Btx_rsmpress_list%5Bsearch%5D%5Bkeywords%5D=Digitalisierung&tx_rsmpress_list%5Bpage%5D=70&cHash=37aeaeb26f8e6401a287a179f52fb3ea Baden-Württemberg] * [https://www.britannica.com/place/Baden-Wurttemberg Britannica] * [https://citypopulation.de/de/germany/cities/badenwurttemberg/?admid=331 City Population] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/baden-wurttemberg/ Klimaatinfo] * Liggienge: {{Koord|48|32|N|9|3|L}} <Gallery> BudS - Baden-Württemberg Topo.jpg|Kaerte 1799 map of Swabia by John Cary.jpg|Baden-Württemberg in 1799 Fluss-und Gebirgskarte von Wurttemberg, Baden und Hohenzollern mit Angabe der Wichtigsten Höhenpunkte bearbeitet im Massstabe 1 - 450 000 der natürlichen Grösse - von Heinrich Bach... - btv1b53099925k.jpg|Baden-Württemberg in 1858 Suedwest-vor1945.svg|Baden-Württemberg 1850-1945 Suedweststaat-Württemberg-Hohenzollern.png|Baden-Württemberg 1945-1952 Oberharmersbach-Riersbach, Langenberg 9.jpg|Zwarte Woud Bodensee, Lac de Constance - panoramio (122).jpg|Bodenmeêr 2015 Stuifen und Rechberg vom Hornberg.jpg|Zwaobische Alb Baden-Baden-Innenstadt vom Annaberg-22-2015-gje.jpg|Baden-Baden Ausblick vom Aussichtspunkt an der Zeppelinstraße auf die Stadtmitte von Stuttgart - panoramio.jpg|Stuttgart Altstadt Heidelberg nach Neuschnee.JPG|Heidelberg Schwäbisch Hall.jpg|Schwäbisch Hall Rechtenstein Donau Kraftwerk.jpg|Donau August - Breisach Rhein - 2013 - panoramio (1).jpg|Rien Burg Hornberg-09-Aussicht Neckarzimmern.jpg|Neckar Sigmaringen zamek 04.jpg|Slot Sigmaringen 2015 08 07 Burg Hohenzollern.jpg|Burg Hohenzollern Central forecourt looking north - Ludwigsburg Castle - Ludwigsburg - Germany 2017.jpg|Slot Ludwigsburg Cathedral ulm03.jpg|Munster van Ulm Landtag von Baden-Württemberg 01.jpg|Parlementsgebouw Schonacher-Trachtenträgerinnen.jpg|Klederdracht in Baden Schwarzwälder Schinken na tmavém chlebu.jpg|Schwarzwalderamme Hockenheimring, Hockenheim (P1100589).jpg|Hockenheimring Hundseck - Ski Lift - panoramio.jpg|Skiën in Zwarte Woud Blick über die Weinberge bis zum Mercedes-Benz Werk in Untertürkheim - panoramio.jpg|Mercedes-Benz </Gallery> {{Duutse staeten}} [[Categorie:Baden-Württemberg| ]] ho7qxwww753bhe4iycth7eme3jybocm 183199 183198 2026-09-19T09:11:08Z Veeders 16276 /* Lienks nae buten */ 183199 wikitext text/x-wiki {{etalage}} {{Regio |naem = Land Baden-Württemberg |regio = deêlstaet |vlagge = Flag of Baden-Württemberg.svg |waepen = Greater coat of arms of Baden-Württemberg.svg |kaerte = Locator map Baden-Württemberg in Germany.svg |kaerte1 = Reliefkarte Baden-Württemberg.png |land = Duutsland |oôdstad = Stuttgart |oppervlak = 35.748 |inweuners = 11.239.000 |jaer = 2026 |dichteid = 314 }} [[Plaetje:Baden-Wuerttemberg Landschaften.png|thumb|Landschapp'n]] [[Plaetje:Oberdeutsche Mundarten.png|thumb|Opperduutse streêktaelen]] '''Baden-Württemberg''' ([[Aelemannisch]]: ''Baade-Wiirdebäärg'', [[Zwaobisch]]: ''Badâ-Wirdâberg'', [[Paltsisch]]: ''Bade-Wirddeberg'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]] mie as 'oôdstad [[Stuttgart]]. D'r weune 11,2 meljoen mins'n op een oppervlak van 35,7 duuzend km². Tis den dorde hroôtste deêlstaet, zowel in oppervlak as wat betreft bevolkienge. Baden-Württemberg is op 25 april [[1952]] opericht en sinsdien een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland. Baden-Württemberg hrenst an de deêlstaeten [[Rheinland-Pfalz]] (NW), [[Hessen]] (N) en [[Bayern]] (O) plus an de lan'n [[Zwitserland]] (Z) en [[Frankriek]] (W). {| class=wikitable |- | {| class=wikitable |- ! colspan=2 | Bevolkienge |- ! Jaer || Inweuners |- | 1900 || 4,1 meljoen |- | 1950 || 6,4 meljoen |- | 1975 || 9,2 meljoen |- | 2000 || 10,5 meljoen |- | 2026 || 11,2 meljoen |- |} | {| class=wikitable |- ! colspan=3 | Gemiddelde temperatuur ¹ |- ! Seizoen || Maximum || Minimum |- | Winter || 4°C || -2°C |- | Lente || 14°C || 4°C |- | Zeumer || 23°C || 12°C |- | 'Erfst || 14°C || 5°C |- | colspan=3 | 1700 uure zunne per jaer |- | colspan=3 | ¹ in Stuttgart |} |} D'r binne 31% [[kattelieken]] (2021), 26% [[lutheraonen]] (2021) en 7% [[moslims]] (2018). Streêktaelen binne [[Aelemannisch]] in 't wessen en zuuden en [[Zwaobisch]] in 't midden en oôsten. Fraonkische streêktaelen worren 'esproke in 't noôrden, bevobbeld [[Paltsisch]] in 't noôrdwessen. Tis ien van de riekste deêlstaeten van Duutsland. 't BBP bedraegt 573 miljard euro (2022), de staetsschuld is 60 miljard euro 'oôg (2021) en 4% van de bevolkieng is werkloôs (2023). Hroôte bedrieven binne [[Bosch]], [[Daimler Truck]], [[Mercedes-Benz]] en [[Porsche]]. == Geschiedenisse == 't Hebied bestond toet [[1918]] uut de staeten Groôtertogdom Baden, Konienkriek Württemberg en de [[Prusen|Prusische]] Hohenzollernsche Lande, daernae toet [[1945]] uut Baden, Württemberg en een stukje Prusen. Nae den [[Twidde Waereldoôrlog]] wast hebied van 1945 toet 1949 bezet deu de geallieerd'n. Twas verdeêld in Baden en Württemberg-Hohenzollern (beide bezet deu Frankriek) en Württemberg-Baden (bezet deu de [[Vereênigde Staeten]]). In [[1949]] wierren deêze hebied'n deêl van den in dat jaer operichte Bonsrippebliek Duutsland en vormden in 1952 den deêlstaet Baden-Württemberg. == Landschap == Baden-Württemberg bestaet voo 45% uut landbouw en 39% uut bos. Middelgebergtes binne 't [[Zwarte Woud]] (''Schwarzwald'') in 't wessen, de [[Zwaobische Alb]] (''Zwäbische Alb'') in 't oôsten en 't [[Odenwald]] (leit groôtendeêls in [[Hessen]]) in 't noôrden. 'Oôgste berg van 't Zwarte Woud is de Feldberg (1494 meter, ok 'oôgste berg van Baden-Württemberg), 'oôgste berg van de Zwaobische Alb is de Lemberg (1016 meter) en 'oôgste berg van 't Odenwald de Katzenbuckel (627 meter, vlakbie Hessen). In 't zuudoôsten leit de streêk [[Oberschwaben]] mie as 'oôgste berg de Schwarzer Grat (1119 meter) <ref>De Schwarzer Grat is 'n uutloôper van 't [[Allgäu]]-gebergte.</ref> op de grens mie [[Beieren]] (Oberschwaben leit deêls ok in deêze deêlstaet). De [[Donau]] ontspriengt bei [[Donaueschingen]] en de [[Neckar]] stroômt van zuud nae noôrd deu 't midden van Baden-Württemberg. De [[Rijn]] (''Rhein'') vormt in 't wessen de grens mie Frankriek <ref>De Franse stad [[Straetsburg]] leit juust an d'n overkant.</ref> en in 't zuuden de grens mie Zwitserland.<ref>Uutgezonderd de Zwitserse stad [[Schaffhausen]] en omgevieng, die boven de Rien liggen. De Zwitserse stad [[Basel]] leit deêls an d'n overkant in 't uuterste zuudwessen en de Duutse stad [[Konstanz]] leit onger de Rien.</ref> 't [[Bodenmeêr]] (''Bodensee'') leit in 't zuudoôsten en vormt dae de grens mie Zwitserland. De [[Main]] vormt in 't noôrdoôsten ongeveêr de grens mie Hessen en Beieren en de [[Iller]] vormt in 't zuudoôsten deêls de grens mie Beieren. == Steê == Bekende steê binne (2026): {| class=wikitable |- | {| class="wikitable sortable" ! Hroôtste steê !! Inweuners |- | [[Stuttgart]] || 609.000 |- | [[Mannheim]] || 320.000 |- | [[Karlsruhe]] || 309.000 |- | [[Freiburg im Breisgau]] || 238.000 |- | [[Heidelberg]] || 156.000 |- | [[Pforzheim]] || 134.000 |- | [[Heilbronn]] || 133.000 |- | [[Ulm]] || 130.000 |- | [[Reutlingen]] || 119.000 |- | [[Esslingen am Neckar]] || 95.000 |- | [[Ludwigsburg]] || 93.000 |- | [[Tübingen]] || 93.000 |} | {| class="wikitable sortable" ! Aore steê !! Inweuners |- | [[Konstanz]] || 87.000 |- | [[Friedrichshafen]] || 63.000 |- | [[Baden-Baden]] || 57.000 |- | [[Ravensburg]] || 51.000 |- | [[Schwäbisch Hall]] || 43.000 |- | [[Kehl]] || 40.000 |- | [[Weil am Rhein]] || 32.000 |- | [[Donaueschingen]] || 22.000 |- | [[Hockenheim]] || 22.000 |- | [[Sigmaringen]] || 17.000 |- | [[Breisach am Rhein]] || 17.000 |- | [[Meersburg]] || 6.000 |} |} == Indeêlieng == Baden-Württemberg bestaet bestierlijk uut: * 4 hebied'n (''Regierungsbezirke'') * 12 regionaole verbanden (''Regionen'') * 44 districten (''Stadt- en Landkreise'')<ref>De Stadtkreise binne ok steê en gemeênten.</ref> * 1101 gemeênten (''Gemeinden'') {| class=wikitable |- | {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Baden-Württemberg, administrative divisions - de - colored (less colors).svg|links|350px]] | 4 hebied'n (''Regierungsbezirke'') * Freiburg * Karlsruhe * Stuttgart * Tübingen 9 stadsdistricten (''Stadtkreise'') * [[Baden-Baden]] * [[Freiburg im Breisgau]] * [[Heidelberg]] * [[Heilbronn]] * [[Karlsruhe]] * [[Mannheim]] * [[Pforzheim]] * [[Stuttgart]] * [[Ulm]] 35 landsdistricten (''Landkreise'') |- |} | {| class=wikitable |- | [[Plaetje:BW-Regionen.png|350px|links]] | 12 regionaole verbanden (''Regionen'') Freiburg * Hochrhein-Bodensee * Schwarzwald-Baar-Heuberg * Südlicher Oberrhein Karlsruhe * Mittlerer Oberrhein * Nordschwarzwald * Rhein-Neckar Stuttgart * Heilbronn-Franken * Ostwürttemberg * Stuttgart Tübingen * Bodensee-Oberschwaben * Donau-Iller * Neckar-Alb |- |} |} == Politiek == Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag). ''oliefkleur is reherieng'' {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=25 | Landtag von Baden-Württemberg |- ! Partie ! 2026 || 2021 || 2016 ! 2011 || 2006 || 2001 ! 1996 || 1992 || 1988 ! 1984 || 1980 || 1976 ! 1972 || 1968 || 1964 ! 1960 || 1956 || 1952 ! Partie |- | [[Grüne]] | bgcolor="#e8e08e"|56 || bgcolor="#e8e08e"|58 || bgcolor="#e8e08e"|47 | bgcolor="#e8e08e"|36 || 17 || 10 | 19 || 13 || 10 | 9 || 6 || | || || | || || | [[Grüne]] |- | [[CDU]] | bgcolor="#e8e08e"|56 || bgcolor="#e8e08e"|42 || bgcolor="#e8e08e"|42 | 60 || bgcolor="#e8e08e"|69 || bgcolor="#e8e08e"|63 | bgcolor="#e8e08e"|69 || bgcolor="#e8e08e"|64 || bgcolor="#e8e08e"|66 | bgcolor="#e8e08e"|68 || bgcolor="#e8e08e"|68 || bgcolor="#e8e08e"|71 | bgcolor="#e8e08e"|65 || bgcolor="#e8e08e"|60 || bgcolor="#e8e08e"|59 | bgcolor="#e8e08e"|52 || bgcolor="#e8e08e"|56 || bgcolor="#e8e08e"|50 | [[CDU]] |- | [[AfD]] | 35 || 17 || 23 | || || | || || | || || | || || | || || | [[AfD]] |- | [[SPD]] | 10 || 19 || 19 | bgcolor="#e8e08e"|35 || 38 || 45 | 39 || bgcolor="#e8e08e"|46 || 42 | 41 || 40 || 41 | 45 || bgcolor="#e8e08e"|37 || 47 | 44 || bgcolor="#e8e08e"|36 || bgcolor="#e8e08e"|38 | [[SPD]] |- | [[FDP]] | || 18 || 12 | 7 || bgcolor="#e8e08e"|15 || bgcolor="#e8e08e"|10 | bgcolor="#e8e08e"|14 || 8 || 7 | 8 || 10 || 9 | 10 || 18 || bgcolor="#e8e08e"|14 | bgcolor="#e8e08e"|18 || bgcolor="#e8e08e"|21 || bgcolor="#e8e08e"|23 | [[FDP]] |- | REP ¹ | || || | || || | 14 || 15 || | || || | || || | || || | REP ¹ |- | NPD ² | || || | || || | || || | || || | || 12 || | || || | NPD ² |- | BHE ³ | || || | || || | || || | || || | || || | bgcolor="#e8e08e"|7 || bgcolor="#e8e08e"|7 || bgcolor="#e8e08e"|6 | BHE ³ |- | [[KPD]] | || || | || || | || || | || || | || || | || || 4 | [[KPD]] |- ! Totael ! 157 || 154 || 143 ! 138 || 139 || 128 ! 155 || 146 || 125 ! 126 || 124 || 121 ! 120 || 127 || 120 ! 121 || 120 || 121 ! Totael |- |} ¹ Die Republikaner (rechtsconservaetief) ² Nationaldemokratische Partei Deutschlands (rechtsextreêm) ³ Bund der Heimatvertriebenen und Entrechteten (nationaelconservaetief) {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=3 | Minister-president'n |- ! Naem !! Partie !! Tied |- | Reinhold Maier || [[FDP]] || 1952–1953 |- | Gebhard Müller || [[CDU]] || 1953–1958 |- | [[Kurt Georg Kiesinger]] <ref> Kiesinger was van 1966 toet 1969 bonskanselier.</ref> || CDU || 1958–1966 |- | Hans Filbinger || CDU || 1966–1978 |- | Lothar Späth || CDU || 1978–1991 |- | Erwin Teufel || CDU || 1991–2005 |- | Günther Oettinger || CDU|| 2005–2010 |- | Stefan Mappus || CDU|| 2010–2011 |- | Winfried Kretschmann || [[Grüne]] || 2011–2026 |- | Cem Özdemir || Grüne || 2026–noe |- |} == Noôten == <References/> == Lienks nae buten == * [https://www.baden-wuerttemberg.de/de/startseite?%3Btx_rsmpress_list%5Bsearch%5D%5Bkeywords%5D=Digitalisierung&tx_rsmpress_list%5Bpage%5D=70&cHash=37aeaeb26f8e6401a287a179f52fb3ea Baden-Württemberg] * [https://www.britannica.com/place/Baden-Wurttemberg Britannica] * [https://citypopulation.de/de/germany/cities/badenwurttemberg/?admid=331 City Population] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/baden-wurttemberg/ Klimaatinfo] * Liggienge: {{Koord|48|32|N|9|3|L}} <Gallery> BudS - Baden-Württemberg Topo.jpg|Precieze kaerte 1799 map of Swabia by John Cary.jpg|Baden-Württemberg in 1799 Fluss-und Gebirgskarte von Wurttemberg, Baden und Hohenzollern mit Angabe der Wichtigsten Höhenpunkte bearbeitet im Massstabe 1 - 450 000 der natürlichen Grösse - von Heinrich Bach... - btv1b53099925k.jpg|Baden-Württemberg in 1858 Suedwest-vor1945.svg|Baden-Württemberg 1850-1945 Suedweststaat-Württemberg-Hohenzollern.png|Baden-Württemberg 1945-1952 Oberharmersbach-Riersbach, Langenberg 9.jpg|Zwarte Woud Bodensee, Lac de Constance - panoramio (122).jpg|Bodenmeêr 2015 Stuifen und Rechberg vom Hornberg.jpg|Zwaobische Alb Baden-Baden-Innenstadt vom Annaberg-22-2015-gje.jpg|Baden-Baden Ausblick vom Aussichtspunkt an der Zeppelinstraße auf die Stadtmitte von Stuttgart - panoramio.jpg|Stuttgart Altstadt Heidelberg nach Neuschnee.JPG|Heidelberg Schwäbisch Hall.jpg|Schwäbisch Hall Rechtenstein Donau Kraftwerk.jpg|Donau August - Breisach Rhein - 2013 - panoramio (1).jpg|Rien Burg Hornberg-09-Aussicht Neckarzimmern.jpg|Neckar Sigmaringen zamek 04.jpg|Slot Sigmaringen 2015 08 07 Burg Hohenzollern.jpg|Burg Hohenzollern Central forecourt looking north - Ludwigsburg Castle - Ludwigsburg - Germany 2017.jpg|Slot Ludwigsburg Cathedral ulm03.jpg|Munster van Ulm Landtag von Baden-Württemberg 01.jpg|Parlementsgebouw Schonacher-Trachtenträgerinnen.jpg|Klederdracht in Baden Schwarzwälder Schinken na tmavém chlebu.jpg|Schwarzwalderamme Hockenheimring, Hockenheim (P1100589).jpg|Hockenheimring Hundseck - Ski Lift - panoramio.jpg|Skiën in Zwarte Woud Blick über die Weinberge bis zum Mercedes-Benz Werk in Untertürkheim - panoramio.jpg|Mercedes-Benz </Gallery> {{Duutse staeten}} [[Categorie:Baden-Württemberg| ]] ij2xonn0x8wrpwwv110msy23p7ar2x5 0 15556 183193 183171 2026-09-19T07:14:01Z Veeders 16276 183193 wikitext text/x-wiki {{Regio |naem = Freistaat Bayern |regio = deêlstaet |vlagge = Flag of Bavaria.svg |waepen = Coat of arms of Bavaria.svg |kaerte = Locator map Bavaria in Germany.svg |kaerte1 = Reliefkarte Bayern.png |land = Duutsland |oôdstad = München |oppervlak = 70.542 |inweuners = 13.246.000 |jaer = 2026 |dichteid = 188 }} [[Plaetje:Bayern Landschaften.png|thumb|Landschapp'n]] '''Bayern''' ([[Beiers]]: ''Bayern, Baiern, Boarn'', [[Zwaobisch]]: ''Boerâ'', [[Zeêuws]]: ''Beieren'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]] mie as 'oôdstad [[München]]. D'r weune 13,2 meljoen mins'n op een oppervlak van 70,5 duuzend km². Bayern is op 28 september [[1945]] vanover opericht en sins 23 meie 1949 een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland. Bayern hrenst an de deêlstaeten [[Baden-Württemberg]] (W), [[Hessen]] (NW), [[Thüringen]] (N) en [[Sachsen]] (NO) plus an de lan'n [[Oesteriek]] (ZO) en [[Tsjehhië]] (O). Hroôte rivieren binne [[Donau]] en [[Main]]. Int uuterste wessen liet Bayern ant [[Bodenmeêr]]. De Bayerische [[Alpen]] ligge int uuterste zuuden mie den 'oôgste berg van Duutsland (Zugspitze, 2962 meter, in [[Garmisch-Partenkirchen]]). == Steê == Bekende steê binne (2026): {| class=wikitable |- | {| class="wikitable sortable" |- ! Hroôtste steê !! Inweuners |- | [[München]] || 1.505.000 |- | [[Nürnberg]] || 531.000 |- | [[Augsburg]] || 302.000 |- | [[Regensburg]] || 152.000 |- | [[Ingolstadt]] || 141.000 |- | [[Würzburg]] || 134.000 |- | [[Fürth]] || 131.000 |- | [[Erlangen]] || 116.000 |- | [[Bamberg]] || 77.000 |- | [[Aschaffenburg]] || 73.000 |- |} | {| class="wikitable sortable" |- ! Aore steê !! Inweuners |- | [[Bayreuth]] || 73.000 |- | [[Landshut]] || 72.000 |- | [[Passau]] || 54.000 |- | [[Dachau]] || 47.000 |- | [[Hof]] || 47.000 |- | [[Landsberg am Lech]] || 29.000 |- | [[Garmisch-Partenkirchen]] || 28.000 |- | [[Lindau]] || 26.000 |- | [[Bad Kissingen]] || 23.000 |- | [[Berchtesgaden]] || 7.700 |- |} |} == Indeêlieng == Bayern bestaet uut: * 7 Regierungsbezirke (rehio's) * 71 Landkreise (districten) * 25 kreisfreie Städte (onafankelijke steê) {|class=wikitable |-valign=top | [[Plaetje:Bavaria, administrative divisions - de - colored (less colors).svg|kaderloos]] | Rehio's: * Altbayern ** Oberbayern ** Niederbayern ** Oberpfalz * Franken ** Oberfranken ** Mittelfranken ** Unterfranken * Schwaben |} == Politiek == Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag) vanof 1966. ''oliefkleur is reherieng'' {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=20 | Bayerischer Landtag |- ! Partie ! 2023 || 2018 ! 2013 || 2008 || 2003 ! 1998 || 1994 || 1990 ! 1986 || 1982 || 1978 ! 1974 || 1970 || 1966 |- | [[CSU]] | bgcolor="#e8e08e"|85 || bgcolor="#e8e08e"|85 | bgcolor="#e8e08e"|101 || bgcolor="#e8e08e"|92 || bgcolor="#e8e08e"|124 | bgcolor="#e8e08e"|123 || bgcolor="#e8e08e"|120 || bgcolor="#e8e08e"|127 | bgcolor="#e8e08e"|128 || bgcolor="#e8e08e"|133 || bgcolor="#e8e08e"|129 | bgcolor="#e8e08e"|132 || bgcolor="#e8e08e"|124 || bgcolor="#e8e08e"|110 |- | FW ¹ | bgcolor="#e8e08e"|37 || bgcolor="#e8e08e"|27 | 19 || 21 || | || || | || || | || || |- | [[AfD]] | 32 || 22 | || || | || || | || || | || || |- | [[Grüne]] | 32 || 38 | 18 || 19 || 15 | 14 || 14 || 12 | 15 || || | || || |- | [[SPD]] | 17 || 22 | 42 || 39 || 41 | 67 || 70 || 58 | 61 || 71 || 65 | 64 || 70 || 79 |- | [[FDP]] | || 11 | || bgcolor="#e8e08e"|16 || | || || 7 | || || 10 | 8 || 10 || |- | NPD ² | || | || || | || || | || || | || || 15 |- ! Totael ! 203 || 205 ! 180 || 187 || 180 ! 204 || 204 || 204 ! 204 || 204 || 204 ! 204 || 204 || 204 |} ¹ Landesvereinigung Freie Wähler Bayern ² Nationaldemokratische Partei Deutschlands [[Plaetje:Oberdeutsche Mundarten.png|thumb|Opperduutse streêktaelen]] [[Plaetje:Flag of Bavaria (striped).svg|120px|thumb|Aore vlagge]] Minister-president'n vanof 1962. {| class=wikitable |- ! colspan=3 | Minister-president'n |- ! Naem !! Partie !! Tied |- | Alfons Goppel || [[CSU]] || 1962 - 1978 |- | [[Franz Josef Strauß]] || CSU || 1978 - 1988 |- | Max Streibl || CSU || 1988 - 1993 |- | Edmund Stoiber || CSU || 1993 - 2007 |- | Günther Beckstein || CSU || 2007 - 2008 |- | Horst Seehofer || CSU || 2008 - 2018 |- | Markus Söder || CSU || 2018 - noe |} == Lienks nae buten == * [https://www.bayern.de/ Bayern] * [https://www.landenweb.nl/beieren/ Landenweb] * [https://www.britannica.com/place/Bavaria Britannica] * [https://www.deutschland.de/de/topic/leben/bayern-kultur-bundesland deutschland.de] * [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/bayern/?admid=336 City Population] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/beieren/ Klimaatinfo] * Liggienge: {{Koord|48|57|N|11|24|L}} {{Duutse staeten}} [[Categorie:Bayern| ]] eu7c3p14x889u17sdzrlgfa1dasruc4 0 15557 183175 183174 2026-09-18T16:52:47Z Veeders 16276 183175 wikitext text/x-wiki {{Regio |naem = Land Brandenburg |regio = deêlstaet |vlagge = Flag of Brandenburg.svg |waepen = DEU Brandenburg COA.svg |kaerte = Locator map Brandenburg in Germany.svg |kaerte1 = Reliefkarte Brandenburg.png |land = Duutsland |oôdstad = Potsdam |oppervlak = 29.654 |inweuners = 2.552.000 |jaer = 2026 |dichteid = 86 }} [[Plaetje:Brandenburg Landschaften.png|thumb|Landschapp'n]] [[Plaetje:Verbreitungsgebiet der heutigen niederdeutschen Mundarten-2.PNG|thumb|Streêktaelen]] [[Plaetje:Mitteldeutsche Mundarten.png|thumb|Streêktaelen]] '''Brandenburg''' ([[Platduuts]]: ''Brannenborg, Brandenborg, Brannenborch, Bramborg'', [[Laeg-Sorbisch]]: ''Bramborska'', [[Zeêuws]]: ''Brannburg'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]] mie as 'oôdstad [[Potsdam]]. D'r weune 2,6 meljoen mins'n op een oppervlak van 29,7 duuzend km². Brandenburg is op 3 oktober [[1990]] vanover opericht en sinsdien een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland. 't Hebied 'oôrde van 1949 toet 1990 bie [[Oôst-Duutsland]]. Brandenburg hrenst an de deêlstaeten [[Sachsen]] (Z), [[Sachsen-Anhalt]] (W), [[Niedersachsen]] (NW) en [[Mecklenburg-Vorpommern]] (N) plus ant land [[Poôl'n]] (O). Hroôte rivieren binne [[Spree]] en de hrensrivieren [[Oder]], [[Neiße]] en [[Elbe]]. In Zuud-Brandenburg wor ok [[Sorbisch]] hesproke, een [[Slaovische taele]], verdeêld in Laeg-Sorbisch in Niederlausitz (liet deêls in Sachsen en Poôl'n) en 'Oôg-Sorbisch in Oberlausitz (liet hroôtendeêls in Sachsen en Poôl'n). == Steê == Hroôtste steê binne (2026): {| class="wikitable sortable" ! Steê !! Inweuners |- | [[Potsdam]] || 185.000 |- | [[Cottbus]] || 95.000 |- | [[Brandenburg an der Havel]] || 74.000 |- | [[Frankfurt an der Oder]] || 57.000 |- | [[Oranienburg]] || 50.000 |- | [[Falkensee]] || 46.000 |- | [[Bernau bei Berlin]] || 45.000 |- | [[Eberswalde]] || 42.000 |- | [[Königs Wusterhausen]] || 40.000 |- | [[Schwedt/Oder]] || 34.000 |- |} == Indeêlieng == Brandenburg bestaet uut: * 14 Landkreise (districten) * 4 kreisfreie Städte (onafankelijke steê) {|class=wikitable |- | [[Plaetje:Brandenburg, Neugliederungsvorschlag der Landesregierung 2016.svg|kaderloos]] |} == Politiek == Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag). {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=20 | Landtag Brandenburg |- ! Partie ! 2024 || 2019 ! 2014 || 2009 || 2004 ! 1999 || 1994 || 1990 |- | [[SPD]] | 32 || 25 | 30 || 31 || 33 | 37 || 52 || 36 |- | [[AfD]] | 30 || 23 | 11 || || | || || |- | [[BSW]] | 14 || | || || | || || |- | [[CDU]] | 12 || 15 | 21 || 19 || 20 | 25 || 18 || 27 |- | [[Grüne]] ¹ | || 10 | 6 || 5 || | || || 6 |- | [[Linke]] / [[PDS]] | || 10 | 17 || 26 || 29 | 22 || 18 || 13 |- | BVB/FW ² | || 5 | 3 || || | || || |- | [[FDP]] | || | || 7 || | || || 6 |- | DVU ³ | || | || || 6 | 5 || || |- ! Totael ! 88 || 88 ! 88 || 88 || 88 ! 89 || 88 || 88 |} ¹ 1990: Bü90 (Bündnis 90) ² Brandenburger Vereinigte Bürgerbewegungen/Freie Wähler ³ Deutsche Volksunion == Lienks nae buten == * [https://www.brandenburg.de/de/portal/bb1.c.473964.de Brandenburg] * [https://www.britannica.com/place/brandenburg-state-germany Britannica] * [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/brandenburg/?admid=329 City Population] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/brandenburg/ Klimaatinfo] * Liggienge: {{Koord|52|28|N|13|1|L}} {{Duutsestaeten}} [[Categorie:Brandenburg| ]] 9c07am4um5y0m0ayvf0fxxqeyxb2r8g 183191 183175 2026-09-19T07:01:22Z Veeders 16276 183191 wikitext text/x-wiki {{Regio |naem = Land Brandenburg |regio = deêlstaet |vlagge = Flag of Brandenburg.svg |waepen = DEU Brandenburg COA.svg |kaerte = Locator map Brandenburg in Germany.svg |kaerte1 = Reliefkarte Brandenburg.png |land = Duutsland |oôdstad = Potsdam |oppervlak = 29.654 |inweuners = 2.552.000 |jaer = 2026 |dichteid = 86 }} [[Plaetje:Brandenburg Landschaften.png|thumb|Landschapp'n]] [[Plaetje:Verbreitungsgebiet der heutigen niederdeutschen Mundarten-2.PNG|thumb|Streêktaelen]] [[Plaetje:Mitteldeutsche Mundarten.png|thumb|Streêktaelen]] '''Brandenburg''' ([[Platduuts]]: ''Brannenborg, Brandenborg, Brannenborch, Bramborg'', Neder-[[Sorbisch]]: ''Bramborska'', [[Zeêuws]]: ''Brannburg'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]] mie as 'oôdstad [[Potsdam]]. D'r weune 2,6 meljoen mins'n op een oppervlak van 29,7 duuzend km². Brandenburg is op 3 oktober [[1990]] vanover opericht en sinsdien een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland. 't Hebied 'oôrde van 1949 toet 1990 bie [[Oôst-Duutsland]]. Brandenburg hrenst an de deêlstaeten [[Sachsen]] (Z), [[Sachsen-Anhalt]] (W), [[Niedersachsen]] (NW) en [[Mecklenburg-Vorpommern]] (N) plus ant land [[Poôl'n]] (O). Hroôte rivieren binne [[Spree]] en de hrensrivieren [[Oder]], [[Neiße]] en [[Elbe]]. In Zuud-Brandenburg wor ok [[Sorbisch]] hesproke, een [[Slaovische taele]], verdeêld in Neder-Sorbisch in Niederlausitz (liet deêls in Sachsen en Poôl'n) en Opper-Sorbisch in Oberlausitz (liet hroôtendeêls in Sachsen en Poôl'n). == Steê == Hroôtste steê binne (2026): {| class="wikitable sortable" ! Steê !! Inweuners |- | [[Potsdam]] || 185.000 |- | [[Cottbus]] || 95.000 |- | [[Brandenburg an der Havel]] || 74.000 |- | [[Frankfurt an der Oder]] || 57.000 |- | [[Oranienburg]] || 50.000 |- | [[Falkensee]] || 46.000 |- | [[Bernau bei Berlin]] || 45.000 |- | [[Eberswalde]] || 42.000 |- | [[Königs Wusterhausen]] || 40.000 |- | [[Schwedt/Oder]] || 34.000 |- |} == Indeêlieng == Brandenburg bestaet uut: * 14 Landkreise (districten) * 4 kreisfreie Städte (onafankelijke steê) {|class=wikitable |- | [[Plaetje:Brandenburg, Neugliederungsvorschlag der Landesregierung 2016.svg|kaderloos]] |} == Politiek == Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag). {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=20 | Landtag Brandenburg |- ! Partie ! 2024 || 2019 ! 2014 || 2009 || 2004 ! 1999 || 1994 || 1990 |- | [[SPD]] | 32 || 25 | 30 || 31 || 33 | 37 || 52 || 36 |- | [[AfD]] | 30 || 23 | 11 || || | || || |- | [[BSW]] | 14 || | || || | || || |- | [[CDU]] | 12 || 15 | 21 || 19 || 20 | 25 || 18 || 27 |- | [[Grüne]] ¹ | || 10 | 6 || 5 || | || || 6 |- | [[Linke]] / [[PDS]] | || 10 | 17 || 26 || 29 | 22 || 18 || 13 |- | BVB/FW ² | || 5 | 3 || || | || || |- | [[FDP]] | || | || 7 || | || || 6 |- | DVU ³ | || | || || 6 | 5 || || |- ! Totael ! 88 || 88 ! 88 || 88 || 88 ! 89 || 88 || 88 |} ¹ 1990: Bü90 (Bündnis 90) ² Brandenburger Vereinigte Bürgerbewegungen/Freie Wähler ³ Deutsche Volksunion == Lienks nae buten == * [https://www.brandenburg.de/de/portal/bb1.c.473964.de Brandenburg] * [https://www.britannica.com/place/brandenburg-state-germany Britannica] * [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/brandenburg/?admid=329 City Population] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/brandenburg/ Klimaatinfo] * Liggienge: {{Koord|52|28|N|13|1|L}} {{Duutsestaeten}} [[Categorie:Brandenburg| ]] s06lkht7mv9tacudb7kmg01al7bxpss 183192 183191 2026-09-19T07:12:22Z Veeders 16276 183192 wikitext text/x-wiki {{Regio |naem = Land Brandenburg |regio = deêlstaet |vlagge = Flag of Brandenburg.svg |waepen = DEU Brandenburg COA.svg |kaerte = Locator map Brandenburg in Germany.svg |kaerte1 = Reliefkarte Brandenburg.png |land = Duutsland |oôdstad = Potsdam |oppervlak = 29.654 |inweuners = 2.552.000 |jaer = 2026 |dichteid = 86 }} [[Plaetje:Brandenburg Landschaften.png|thumb|Landschapp'n]] [[Plaetje:Verbreitungsgebiet der heutigen niederdeutschen Mundarten-2.PNG|thumb|Nederduutse streêktaelen]] [[Plaetje:Mitteldeutsche Mundarten.png|thumb|Middelduutse streêktaelen]] '''Brandenburg''' ([[Platduuts]]: ''Brannenborg, Brandenborg, Brannenborch, Bramborg'', Neder-[[Sorbisch]]: ''Bramborska'', [[Zeêuws]]: ''Brannburg'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]] mie as 'oôdstad [[Potsdam]]. D'r weune 2,6 meljoen mins'n op een oppervlak van 29,7 duuzend km². Brandenburg is op 3 oktober [[1990]] vanover opericht en sinsdien een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland. 't Hebied 'oôrde van 1949 toet 1990 bie [[Oôst-Duutsland]]. Brandenburg hrenst an de deêlstaeten [[Sachsen]] (Z), [[Sachsen-Anhalt]] (W), [[Niedersachsen]] (NW) en [[Mecklenburg-Vorpommern]] (N) plus ant land [[Poôl'n]] (O). Hroôte rivieren binne [[Spree]] en de hrensrivieren [[Oder]], [[Neiße]] en [[Elbe]]. In Zuud-Brandenburg wor ok [[Sorbisch]] hesproke, een [[Slaovische taele]], verdeêld in Neder-Sorbisch in Niederlausitz (liet deêls in Sachsen en Poôl'n) en Opper-Sorbisch in Oberlausitz (liet hroôtendeêls in Sachsen en Poôl'n). == Steê == Hroôtste steê binne (2026): {| class="wikitable sortable" ! Steê !! Inweuners |- | [[Potsdam]] || 185.000 |- | [[Cottbus]] || 95.000 |- | [[Brandenburg an der Havel]] || 74.000 |- | [[Frankfurt an der Oder]] || 57.000 |- | [[Oranienburg]] || 50.000 |- | [[Falkensee]] || 46.000 |- | [[Bernau bei Berlin]] || 45.000 |- | [[Eberswalde]] || 42.000 |- | [[Königs Wusterhausen]] || 40.000 |- | [[Schwedt/Oder]] || 34.000 |- |} == Indeêlieng == Brandenburg bestaet uut: * 14 Landkreise (districten) * 4 kreisfreie Städte (onafankelijke steê) {|class=wikitable |- | [[Plaetje:Brandenburg, Neugliederungsvorschlag der Landesregierung 2016.svg|kaderloos]] |} == Politiek == Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag). {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=20 | Landtag Brandenburg |- ! Partie ! 2024 || 2019 ! 2014 || 2009 || 2004 ! 1999 || 1994 || 1990 |- | [[SPD]] | 32 || 25 | 30 || 31 || 33 | 37 || 52 || 36 |- | [[AfD]] | 30 || 23 | 11 || || | || || |- | [[BSW]] | 14 || | || || | || || |- | [[CDU]] | 12 || 15 | 21 || 19 || 20 | 25 || 18 || 27 |- | [[Grüne]] ¹ | || 10 | 6 || 5 || | || || 6 |- | [[Linke]] / [[PDS]] | || 10 | 17 || 26 || 29 | 22 || 18 || 13 |- | BVB/FW ² | || 5 | 3 || || | || || |- | [[FDP]] | || | || 7 || | || || 6 |- | DVU ³ | || | || || 6 | 5 || || |- ! Totael ! 88 || 88 ! 88 || 88 || 88 ! 89 || 88 || 88 |} ¹ 1990: Bü90 (Bündnis 90) ² Brandenburger Vereinigte Bürgerbewegungen/Freie Wähler ³ Deutsche Volksunion == Lienks nae buten == * [https://www.brandenburg.de/de/portal/bb1.c.473964.de Brandenburg] * [https://www.britannica.com/place/brandenburg-state-germany Britannica] * [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/brandenburg/?admid=329 City Population] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/brandenburg/ Klimaatinfo] * Liggienge: {{Koord|52|28|N|13|1|L}} {{Duutse staeten}} [[Categorie:Brandenburg| ]] odi16wgd75k6ya5d7ur4peqswuo9fk5 0 15784 183189 177285 2026-09-18T19:11:25Z Veeders 16276 183189 wikitext text/x-wiki [[plaetje:Map marburg in deutschland.png|thumb|Liggienge]] [[plaetje:Marburg Stadtteilkarte.jpg|thumb|Kaerte]] '''Marburg''' (toet 1974 ''Marburg an der Lahn'') is een stad in den Duutse deêlstaet [[Hessen]] mie 74.000 inweuners (2026). Den stad liet an den Lahn int Marburger Bergland. Den Philipps-Universität Marburg (1527) is den ouwste nog bestaende [[protestants]]e universiteit. == Lienks nae buten == * [https://www.marburg.de/ Marburg] * [https://www.britannica.com/place/Marburg-Germany Britannica] * [https://historiek.net/thema/marburg-serie/ Historiek] * [https://citypopulation.de/de/germany/cities/hessen/?cityid=4980 City Population] * Liggienge: {{Koord|50|49|N|8|46|L}} [[Categorie:Stad in Duutsland]] [[Categorie:Hessen]] huzrtgpgz9bsl9tapyjclze5pjz5tdq 0 15785 183187 177267 2026-09-18T19:09:12Z Veeders 16276 183187 wikitext text/x-wiki [[plaetje:Karte frankfurt am main in deutschland.png|thumb|Liggienge]] [[plaetje:OSM Frankfurt map.svg|thumb|Kaerte]] '''Frankfurt am Main''' is een stad in den Duutse deêlstaet [[Hessen]] mie 761.000 inweuners (2026). Den stad liet an den noôrdoever van den [[Main]] en zudelijk vant hebergte [[Taunus]]. == Bekende inweuners == * [[Johann Wolfgang von Goethe]], dichter en schriever == Lienks nae buten == * [https://frankfurt.de/ Frankfurt am Main] * [https://www.britannica.com/place/Frankfurt-am-Main Britannica] * [https://citypopulation.de/de/germany/cities/hessen/?cityid=4783 City Population] * Liggienge: {{Koord|50|7|N|8|41|L}} [[Categorie:Stad in Duutsland]] [[Categorie:Hessen]] 9biyu0tdo4ppo27moq2nddh6jy8x4jo 0 15786 183188 177279 2026-09-18T19:10:28Z Veeders 16276 183188 wikitext text/x-wiki [[plaetje:Karte Wiesbaden in Deutschland.png|thumb|Liggienge]] [[plaetje:OSM Wiesbaden map.png|thumb|Kaerte]] '''Wiesbaden''' is den 'oôdstad van den Duutse deêlstaet [[Hessen]] mie 289.000 inweuners (2026). Den stad liet an den rechteroever van den [[Rien]], noôrdelijk van [[Mainz]] en zudelijk vant hebergte [[Taunus]]. == Lienks nae buten == * [https://www.wiesbaden.de/ Wiesbaden] * [https://www.britannica.com/place/Wiesbaden Britannica] * [https://citypopulation.de/de/germany/cities/hessen/?cityid=5250 City Population] * Liggienge: {{Koord|50|5|N|8|14|L}} [[Categorie:Stad in Duutsland]] [[Categorie:Hessen]] 0oba8klxmahidnuhpvhxv72f688lxyo