Duutsland

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="zea">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>zeawiki</dbname>
    <base>https://zea.wikipedia.org/wiki/V%C3%B2blad</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.21</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Speciaol</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Overleg</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Gebruker</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Overleg gebruker</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Overleg Wikipedia</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Plaetje</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Overleg plaetje</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Overleg MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Sjabloon</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Overleg sjabloon</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Ulpe</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Overleg ulpe</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Categorie</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Overleg categorie</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Overleg module</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Duutsland</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1728</id>
    <revision>
      <id>183756</id>
      <parentid>183713</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T08:48:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Barends2</username>
        <id>16329</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bestierlijke indeêlienge */</comment>
      <origin>183756</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18797" sha1="2t92islpn0hee8nzjwccb0ac7shd26q" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Bundesrepublik Deutschland
 |vlagge=Flag of Germany.svg
 |waepen=Coat of Arms of Germany.svg
 |locaotie=Europe location GER.png
 |taelen=[[Duuts]]
 |oôdstad=[[Berlijn]]
 |regeriengsvurm= [[federaotie|Federaole]] [[rippebliek]]
 |staetsoôd= [[Frank-Walter Steinmeier]] (bonspresident)
 |regeriengsleider= [[Friedrich Merz]] (bonskanselier)
 |km2= 357.684
 |pctwaeter= 1,27
 |inweuners= 83.467.000 (2026)
 |dichteid= 233
 |volkslied=[[:de:Deutschlandlied|Deutschlandlied]]
 |munte=[[:de:Euro|euro]]
 |valutacode=EUR
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=3 oktober (Eêneidsdag)
 |tld=de
 |landcode=DEU
 |tel=49
}}
[[plaetje:Trier BW 2013-04-14 15-59-54.JPG|thumb|right|250px|Dom van [[Trier]]]]
[[plaetje:1 Nature 1.png|250px|rechts|thumb|Het kasteêl [[Neuschwanstein]] in leege mist]]
[[plaetje:Die_Elbphilharmonie_-_21.07.2015.jpg|250px|rechts|thumb|De Elbphilharmonie in Hamburg]]
[[Plaetje:West and East Germans at the Brandenburg Gate in 1989.jpg|250px|thumb|Val van de Berliense mure in november 1989]]

'''Duutsland''' ([[Duuts]]: ''Deutschland''), officieel '''Bonsrippebliek Duutsland''' (Duuts: ''Bundesrepublik Deutschland''), is 'n land in [[Midden-Europa]]. Den 'oôdstad is [[Berlijn]]. 't Land hrens op volhorde van noôrd ni west an de volhende zeê'n en lan'n: den [[Oôstzeê]], [[Noôrdzeê]], [[Denemarken]], [[Poôl'n]], [[Tsjehhië]], [[Oesteriek]], [[Zwitserland]], [[Frankriek]], [[Luxemburg (land)|Luxemburg]], [[België]] en [[Nederland]].

Duutsland ei mie zen 83,5 meljoen inweuners (2026) nae [[Rusland]] de groôtste bevolkinge van alle Europese lan'n. 't Is een belangriek lid van de [[Europeêse Unie]] en de economische, politieke en militaire organisaoties in Europa.

== Geografie ==
Duutsland lig in Centraol-Europa, hrens an de bovenhenoemde lan'n en wor verdeêld in de Duutse vlakt'n in 't noôrn, 't oôgland in 't midd'n en de uutèn'n van de [[Alpen]] in 't zuden. Een hroôt deêl, 2/3, besti uut bossen, wivan vee nildbossen.

Noôrd-Duutsland wor ekenmerkt deur een vlak lanschap, evenas in 't iets noôrdelijker helehen Denemarken. Deur de vlakt'n stroômen rivier'n as de [[Wezer]], den [[Elbe]] en den [[Oder]], en der vin vee landbouw plekke. Der wor onder are terwe, petaoten en herst verbouwd en in Sleêswiek-'Olstein wor an veeteêlt edaene. In dit hebied lihhen hroôte steeën as den oôdstad [[Berlijn]], [[Hamburg]] en [[Bremen]].

Midd'n-Duutsland wor ekenmerkt deur 't oôgland. In dit hebied lihhen onder are de Rijnvallei en 't Thüriengse bos. Langs de Rijn zien vee wienhaern en kasteeln te vin'n en ok lihhen der industriehebieden as 't [[Ruhrhebied]] in de buurte. Ok langs de [[Moezel]], ok in dit hebied, zien vee wienhaern te vin'n. Hroôte steeën in Midd'n-Duutsland zien [[Dresden]], [[Leipzig]], [[Keulen]], [[Düsseldorf]] en [[Essen (Duutsland)|Essen]].

Zuud-Duutsland wor ekenmerkt deur zen oôhe berhen, mistal bebost bie nildboômen. Voebeêl'n zien 't [[Zwarte Woud]] en 't Bohemerwoud. 't Oôgste punt (2963 m) is de Zugspitze in de Beierse Alpen. Hroôte steeën in Zuud-Duutsland zien onder are [[München]], [[Frankfurt am Main]] en [[Stuttgart]].

=== Steê ===
Hroôtste steê binne (2026):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Berlin]] (Berlijn) || 3.701.000
|-
| [[Hamburg]] || 1.869.000
|-
| [[München]] || 1.505.000
|-
| [[Köln]] (Keulen) || 1.026.000
|-
| [[Frankfurt am Main]] || 761.000
|-
| [[Düsseldorf]] || 619.000
|-
| [[Leipzig]] || 616.000
|-
| [[Stuttgart]] || 609.000
|-
| [[Dortmund]] || 601.000
|-
| [[Bremen (stad)|Bremen]] || 588.000
|-
| [[Essen (Duutsland)|Essen]] || 574.000
|-
| [[Dresden]] || 563.000
|-
| [[Nürnberg]] || 531.000
|-
| [[Hannover]] || 523.000
|-
| [[Duisburg]] || 501.000
|-
| [[Bochum]] || 359.000
|-
| [[Wuppertal]] || 357.000
|-
| [[Bielefeld]] || 331.000
|-
| [[Bonn]] || 324.000
|-
| [[Mannheim]] || 320.000
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Karlsruhe]] || 309.000
|-
| [[Münster]] || 306.000
|-
| [[Augsburg]] || 302.000
|-
| [[Wiesbaden]] || 289.000
|-
| [[Mönchengladbach]] || 267.000
|-
| [[Gelsenkirchen]] || 266.000
|-
| [[Aachen]] (Aken) || 264.000
|-
| [[Braunschweig]] || 253.000
|-
| [[Kiel]] || 252.000
|-
| [[Chemnitz]] || 247.000
|-
| [[Magdeburg]] || 244.000
|-
| [[Freiburg im Breisgau]] || 238.000
|-
| [[Krefeld]] || 231.000
|-
| [[Halle (Saale)|Halle]] || 226.000
|-
| [[Mainz]] || 224.000
|-
| [[Erfurt]] || 217.000
|-
| [[Lübeck]] || 217.000
|-
| [[Oberhausen]] || 213.000
|-
| [[Rostock]] || 205.000
|-
| [[Kassel]] || 197.000
|-
|}
|}

== Geschiedenisse ==
Duutsland wier pas in [[1870]] opniev een eeneid. In d'ooge middeleeuwe wastet et hrootste land van Europa, ma laeter viel et elegaer uut mekaer in wè meer dan onderd lantjes. Tussen 1870 en 1914 groeiende Duutsland uut tot de een nae grooste industriestaet van Europa en van de waereld, nae Iengeland. Dat gaf noga wa conflicten mee de Iengelse, mae ok mie de Franse. Toe in 1914 de Eerste Wereldoorlog uutbrak kwam Duutsland recht tegenover deze groôtmach'n (mie Rusland d'rbie) te stoôn, saeme mie Oôstenriek-Honharije. Duutsland voerde een tweêfrontenoorlog. Vier jaer lang durende deze oorlog weerbie naebie nehen meljoen man omkwamme.
Duutsland wier een vernederende vrede opgeleid en vee historici dienke dat dit de opmaet gaf toet de Twidde Wereldoorlog. In [[1933]] kwam [[Adolf Hitler]] an de macht. Duutsland begon in 1939 een oorlog tegen Iengeland en Frankriek en vanaf 1941 ok tehen Rusland en de VS. In 1945 wier het land eindelijk verslogen. Verbijsterd nam de weareld kennis van de [[Holocaust]] weerbie zo'n zes meljoen [[Joôden]] systematisch bin vermoôrd, vooral in [[Oôst-Europa]].
Het land wier verdeeld in vier bezettingszones, naemelijk een Britse, Franse, Amerikaanse en Russische Zone. De Russische zone wier een apart land, de Duutse Democraotische Rippebliek (DDR). Duutsland wier zodoewnde verdeêld in een communistisch [[Oôst-Duutsland]] en een kapitalistisch [[West-Duutsland]]. Ok [[Berlijn]] was in vieren gedeeld, mar deze stad lag midden in het Russische deel, zoôdat een deel van Berlijn (dat bie West-Duutsland kwam) as een eiland in Oôst-Duutsland kwam te liggene.
Vee burhers vluchttende van Oôst nae West en dat nam zoô groôte antallen an, da in 1961 een mure gebouwd wier deu de Oôst-Duutsers tussen Oôst en West Berlijn. Deze mure wier symbool van de [[Kouwe Oôrlog]] tussen de NAVO en het Warchaupact. In [[1989]] kwam 'ieran een ende toe de burhers van de communistische lan'n in Oost-Europa in opstand kwamme. De Sovjets onger leiding van Gorbatsjov kwamme in tehenstelling toet 1956 en 1968 niet in actie.
In 1991 wiere de tweê lan'n weer bie mekaore gevoegd onger leiding van bondskanselier Kohl. Vee wier geïnvesteerd in de voormaelihe deelstaeten van de DDR, mae twintig jaer laeter was de werkloosheid nog aoltied 'oôger as in 't wes'n. Frankriek ging akkoord mie de 'erenigieng op voorwaerde dat Duutsland de [[euro]] zou invoere. Dit gebeurde dan ok, in [[2002]].

== Politiek ==
Duutsland is een democraotische parlementaire bondsstaet. 't Land ei sins [[23 meie]] [[1949]] een hrondwet, die a deur een meêder'eid van twiderde deur de bonsdag en bondsraed 'ewiezigd kan worn. Sommihe aspect'n kunn'n nie 'ewiezigd worn.

Binn'n Duutsland hel actief en passief kiesrecht vanof 18 jaer en der is spraeke van een twikaemersysteem, helieke as in Nederland. De bonsdag ei op z'n minst 598 leeën, en wor iedere vier jaer verkozen. Der hel een kiesdrempel van vuuf percent. De bondsraed ei 69 leeën, die an de deêlstaetreheriengen vertehenwoôrdihen. Iedere deêlstaet ei ok een eihen hrondwet en deelstaetparlement, dat a om de vier jaer wor verkozen.

De bonspresident, 't staetsoôd, wor voe vuuf jaer deur de bonsverhaoderienge verkozen en kan 1 keêr worn herverkozen. De bonskanselier is 't oôd van de reherieng en wor verkozen deur de bonsdag. 

=== Bonspresidenten ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! President !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| Theodor Heuss || 1949 - 1959 || 10 || [[FDP]] || [[West-Duutsland]]
|-
| Heinrich Lübke || 1959 - 1969 || 10 || [[CDU]] || West-Duutsland
|-
| Gustav Heinemann || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| Walter Scheel || 1974 - 1979 || 5 || FDP || West-Duutsland
|-
| Karl Carstens || 1979 - 1984 || 5 || CDU || West-Duutsland
|-
| Richard von Weizsäcker || 1984 - 1994 || 10 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| Roman Herzog || 1994 - 1999 || 5 || CDU || Duutsland
|-
| Johannes Rau || 1999 - 2004 || 5 || SPD || Duutsland
|-
| Horst Köhler || 2004 - 2010 || 6 || CDU || Duutsland
|-
| Christian Wulff || 2010 - 2012 || 2 || CDU || Duutsland
|-
| Joachim Gauck || 2012 - 2017 || 5 || partieloôs || Duutsland
|-
| [[Frank-Walter Steinmeier]] || 2017 - noe || 9 || SPD || Duutsland
|-
|}

=== Bonskanseliers ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Kanselier !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| [[Konrad Adenauer]] || 1949 - 1963 || 14 || [[CDU]] || [[West-Duutsland]]
|-
| [[Ludwig Erhard]] || 1963 - 1966 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger]] || 1966 - 1969 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt]] || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt]] || 1974 - 1982 || 8 || SPD || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl]] || 1982 - 1998 || 16 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| [[Gerhard Schröder]] || 1998 - 2005 || 7 || SPD || Duutsland
|-
| [[Angela Merkel]] || 2005 - 2021 || 16 || CDU || Duutsland
|-
| [[Olaf Scholz]] || 2021 - 2025 || 4 || SPD || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz]] || 2025 - noe || 1 || CDU || Duutsland
|-
|}

=== Kabinet'n ===
x = regeriengspartie

b = regeriengspartie mie bonskanselier

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=8 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! rowspan=2 | Kabinet || rowspan=2 | Tied || colspan=5 | Partieën || rowspan=2 | Opmerkienge
|-
! [[CDU]]/[[CSU]] || [[FDP]] || [[Grüne]] || [[SPD]] || overige
|-
| [[Konrad Adenauer|Kabinet-Adenauer I]] || 1949 - 1953 || b || x ||  ||  || DP || [[West-Duutsland]]
|-
| Kabinet-Adenauer II || 1953 - 1957 || b || x ||  ||  || DP, GB/BHE || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer III || 1957 - 1961 || b ||  ||  ||  || DP || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer IV || 1961 - 1963 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Ludwig Erhard|Kabinet-Erhard I]] || 1963 - 1965 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland 
|-
| Kabinet-Erhard II || 1965 - 1966 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger|Kabinet-Kiesinger]] || 1966 - 1969 || b ||  ||  || x || || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt|Kabinet-Brandt I]] || 1969 - 1972 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Brandt II || 1972 - 1974 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt|Kabinet-Schmidt I]] || 1974 - 1976 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt II || 1976 - 1980 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt III || 1980 - 1982 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl|Kabinet-Kohl I]] || 1982 - 1983 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl II || 1983 - 1987 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl III || 1987 - 1991 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl IV || 1991 - 1994 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl V || 1994 - 1998 || b || x ||  ||  || || Duutsland 
|-
| [[Gerhard Schröder|Kabinet-Schröder I]] || 1998 - 2002 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Schröder II || 2002 - 2005 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| [[Angela Merkel|Kabinet-Merkel I]] || 2005 - 2009 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Merkel II || 2009 - 2013 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel III || 2013 - 2018 || b ||  ||  || x || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel IV || 2018 - 2021 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| [[Olaf Scholz|Kabinet-Scholz]] || 2021 - 2025 ||  || x || x || b || || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz|Kabinet-Merz]] || 2025 - noe || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
|}

DP = Deutsche Partei

GB/BHE = Gesamtdeutscher Block / Bund der Heimatvertriebenen und Entrechteten

=== Bonsdag ===
Oliefkleur is coalitie

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=11 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! rowspan=2 | Partie || colspan=10 | Bonsdag
|-
! 2025 || 2021 || 2017 || 2013 || 2009 || 2005 || 2002 || 1998 || 1994 || 1990
|-
| [[AfD]] || 152 || 83 || 94 || || || || || || ||
|-
| [[CDU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 164 || 152 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 200 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 255 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 194 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 180 || 190 || 198 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 244 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 268
|-
| [[CSU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 44 || 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 56 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || 58 || 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 50 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 51
|-
| [[FDP]] || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 91 || 80 || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 93 || 61 || 47 || 43 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 79
|-
| [[Grüne]] || 85 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 118 || 67 || 63 || 68 || 51 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 55 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || 49 || 8
|-
| [[Linke]] ¹ || 64 || 39 || 69 || 64 || 76 || 54 || 2 || 36 || 30 || 17
|-
| [[SPD]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 120 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 206 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 153 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 193 || 146 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 222 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 251 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 298 || 252 || 239
|-
| [[SSW]] || 1 || 1 || || || || || || || ||
|-
! Totael || 630 || 735 || 709 || 631 || 622 || 614 || 603 || 669 || 672 || 662
|-
! Coalitie || 328 || 415 || 399 || 504 || 332 || 448 || 306 || 345 || 341 || 398
|-
! Kabinet || [[Friedrich Merz|Merz]] || [[Olaf Scholz|Scholz]] || Merkel IV || Merkel III || Merkel II || [[Angela Merkel|Merkel I]] || Schröder II || [[Gerhard Schröder|Schröder I]] || Kohl V || [[Helmut Kohl|Kohl IV]]
|}

¹ 1990-2005: [[PDS]]

== Defensie ==
Duutsland beschik over een paer verschill'nde takk'n van defensie, naemelijk de landmacht, de marine, de luchmacht, de kustwacht, de hrenspelisie en een medisch korps. In [[2001]] waeren der 20.851.022 mann'n in de leeftied van 15 toet 49 jaer beschikbaer voe in heval van oôrlog, wivan der 17.760.412 heschikt waeren voe [[militaire dienst]]. Ieder jaer bereikn onheveêr 480.000 mann'n de leeftied om in militaire dienst te treeën. 1,5% van 't [[BNP]] wor uuteheven an defensie.

=== Duutsland internationaol ===
Duutsland is onder aore lid van de [[Europeêse Unie]] en de [[NAVO]].

== Economie ==
Duutsland is eên van de mist ontwikkelde lan'n ter waereld en ei ok eên van de sterkste economieën op aerde, mè onder are werkeloôs'eid is een hroôt probleem. Deur verhriezieng worn de lassen van werk ènde mensen hrotter en de sociaole zeker'eid wor kleinder. Een aor probleem is ok nog de minder loôpende economie van [[Oôst-Duutsland]], nog een overbluufsel van voe den oôrlog.

== Bestierlijke indeêlienge ==
Duutsland wor inedeêld in 16 deêlstaeten (Duuts: Bundesländer), naemelijk:

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
! Deêlstaet !! Zeêuws !! Oôdstad !! Inweuners &lt;br&gt; (2026) !! Oppervlak &lt;br&gt; (km²) !! Dichteid &lt;br&gt; (inw./km²) || Zeêtels &lt;br&gt; Bonsraed
|-
| [[Baden-Württemberg]] || Baden-Württemberg || [[Stuttgart]] || 11.240.000 || 35.700 || 314 || 6
|--
| [[Bayern]] || Beieren || [[München]] || 13.250.000 || 70.500 || 188 || 6
|-
| [[Berlin]] || Berlijn || [[Berlijn]] || 3.700.000 || 890 || 4153 || 4
|-
| [[Brandenburg]] || Brannburg || [[ Potsdam]] || 2.550.000 || 29.700 || 86 || 4
|-
| [[Bremen]] || Breem'n || [[Bremen]] || 710.000 || 420 || 1683 || 3
|-
| [[Hamburg]] || Hamburg || [[Hamburg]] || 1.870.000 || 760 || 2476 || 3
|-
| [[Hessen]] || Hessen || [[Wiesbaden]] || 6.280.000 || 21.100 || 297 || 5
|-
| [[Mecklenburg-Vorpommern]] || Mecklenburg-Voepommern || [[Schwerin]] || 1.570.000 || 23.300 || 68 || 3
|-
| [[Niedersachsen]] || Nedersaksen || [[Hannover]] || 8.000.000 || 47.700 || 168 || 6
|-
| [[Nordrhein-Westfalen]] || Noôrdrien-Westfaolen || [[Düsseldorf]] || 17.990.000 || 34.100 || 527 || 6
|-
| [[Rheinland-Pfalz]] || Rienland-Palts || [[Mainz]] || 4.120.000 || 19.900 || 208 || 4
|-
| [[Saarland]] || Saorland || [[Saarbrücken]] || 1.010.000 || 2.600 || 392 || 3
|-
| [[Sachsen]] || Saksen || [[Dresden]] || 4.030.000 || 18.500 || 218 || 4
|-
| [[Sachsen-Anhalt]] || Saksen-Analt || [[Magdeburg]] || 2.120.000 || 20.600 || 103 || 4
|-
| [[Schleswig-Holstein]] || Sleêswiek-'Olstein || [[Kiel]] || 2.960.000 || 15.800 || 187 || 4
|-
| [[Thüringen]] || Thüriengen || [[Erfurt]] || 2.080.000 || 16.200 || 128 || 4
|-
! colspan=3 | Totael || 83.470.000 || 357.700 || 233 || 69
|}
|[[Plaetje:Political map of Germany vector drawing.svg]]
|}

== Demohrafie ==
In 2026 teln Duutsland 83,5 meljoen inweuners. 67,5% van de bevolkieng is aneslootn bie een relihieuze hemeênschap. Van deze mensen is 31,2% [[roôms-katteliek]] en bieni 31% is [[protestans]]. De roôms-katteliek'n bevin'n der eihen vurral in 't zuden en wessen, de protestant'n in 't noôrn. Ok weun'n der 3,3 meljoen [[moslim]]s en 200.000 [[joôden]]. Meêr dan 50% van de voormaelihe Oôst-Duutse bevolkieng ang hin relihie an.

Onder de Duutse bevolkieng bevin'n zen eihen hroôte hroep'n allochtoon'n, wironder vee hastarbeiers uut de jaeren '70 uut [[Joehoslavië]], [[Hriek'nland]] en [[Turkije]] en are, wivandaen de 3,3 meljoen moslims. In totaol bevin'n zen eihen in Duutsland 7 meljoen allochtoon'n.

=== Taele ===
Bieni iedereên in Duutsland spreek [[Duuts]]. Der zien ienkele etnische minder'eden as Deen'n, Friezen en siheuners die an der eihen taele praoten.

== Lienks nae buten ==
{{div col|cols=2}}
* [https://www.landenweb.nl/duitsland/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/germany Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210109075739/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/germany World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/duitsland/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/ Klimaatinfo]
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=16 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/germany_nl Europese Unie]
* [https://thefactfile.org/germany-facts/ Fact File]
* [https://duitslandinstituut.nl/ Duitsland Instituut]
* [https://historiek.net/geschiedenis-van-duitsland-2/ Historiek]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/ GeschiedenisExtra]
{{div col end}}

{{Europa}}

[[Categorie:Duutsland| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>2t92islpn0hee8nzjwccb0ac7shd26q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183773</id>
      <parentid>183756</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T09:01:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Barends2</username>
        <id>16329</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bonsdag */</comment>
      <origin>183773</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18855" sha1="fmet96nmkwipurwizxr3p12bhjs6qu2" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Bundesrepublik Deutschland
 |vlagge=Flag of Germany.svg
 |waepen=Coat of Arms of Germany.svg
 |locaotie=Europe location GER.png
 |taelen=[[Duuts]]
 |oôdstad=[[Berlijn]]
 |regeriengsvurm= [[federaotie|Federaole]] [[rippebliek]]
 |staetsoôd= [[Frank-Walter Steinmeier]] (bonspresident)
 |regeriengsleider= [[Friedrich Merz]] (bonskanselier)
 |km2= 357.684
 |pctwaeter= 1,27
 |inweuners= 83.467.000 (2026)
 |dichteid= 233
 |volkslied=[[:de:Deutschlandlied|Deutschlandlied]]
 |munte=[[:de:Euro|euro]]
 |valutacode=EUR
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=3 oktober (Eêneidsdag)
 |tld=de
 |landcode=DEU
 |tel=49
}}
[[plaetje:Trier BW 2013-04-14 15-59-54.JPG|thumb|right|250px|Dom van [[Trier]]]]
[[plaetje:1 Nature 1.png|250px|rechts|thumb|Het kasteêl [[Neuschwanstein]] in leege mist]]
[[plaetje:Die_Elbphilharmonie_-_21.07.2015.jpg|250px|rechts|thumb|De Elbphilharmonie in Hamburg]]
[[Plaetje:West and East Germans at the Brandenburg Gate in 1989.jpg|250px|thumb|Val van de Berliense mure in november 1989]]

'''Duutsland''' ([[Duuts]]: ''Deutschland''), officieel '''Bonsrippebliek Duutsland''' (Duuts: ''Bundesrepublik Deutschland''), is 'n land in [[Midden-Europa]]. Den 'oôdstad is [[Berlijn]]. 't Land hrens op volhorde van noôrd ni west an de volhende zeê'n en lan'n: den [[Oôstzeê]], [[Noôrdzeê]], [[Denemarken]], [[Poôl'n]], [[Tsjehhië]], [[Oesteriek]], [[Zwitserland]], [[Frankriek]], [[Luxemburg (land)|Luxemburg]], [[België]] en [[Nederland]].

Duutsland ei mie zen 83,5 meljoen inweuners (2026) nae [[Rusland]] de groôtste bevolkinge van alle Europese lan'n. 't Is een belangriek lid van de [[Europeêse Unie]] en de economische, politieke en militaire organisaoties in Europa.

== Geografie ==
Duutsland lig in Centraol-Europa, hrens an de bovenhenoemde lan'n en wor verdeêld in de Duutse vlakt'n in 't noôrn, 't oôgland in 't midd'n en de uutèn'n van de [[Alpen]] in 't zuden. Een hroôt deêl, 2/3, besti uut bossen, wivan vee nildbossen.

Noôrd-Duutsland wor ekenmerkt deur een vlak lanschap, evenas in 't iets noôrdelijker helehen Denemarken. Deur de vlakt'n stroômen rivier'n as de [[Wezer]], den [[Elbe]] en den [[Oder]], en der vin vee landbouw plekke. Der wor onder are terwe, petaoten en herst verbouwd en in Sleêswiek-'Olstein wor an veeteêlt edaene. In dit hebied lihhen hroôte steeën as den oôdstad [[Berlijn]], [[Hamburg]] en [[Bremen]].

Midd'n-Duutsland wor ekenmerkt deur 't oôgland. In dit hebied lihhen onder are de Rijnvallei en 't Thüriengse bos. Langs de Rijn zien vee wienhaern en kasteeln te vin'n en ok lihhen der industriehebieden as 't [[Ruhrhebied]] in de buurte. Ok langs de [[Moezel]], ok in dit hebied, zien vee wienhaern te vin'n. Hroôte steeën in Midd'n-Duutsland zien [[Dresden]], [[Leipzig]], [[Keulen]], [[Düsseldorf]] en [[Essen (Duutsland)|Essen]].

Zuud-Duutsland wor ekenmerkt deur zen oôhe berhen, mistal bebost bie nildboômen. Voebeêl'n zien 't [[Zwarte Woud]] en 't Bohemerwoud. 't Oôgste punt (2963 m) is de Zugspitze in de Beierse Alpen. Hroôte steeën in Zuud-Duutsland zien onder are [[München]], [[Frankfurt am Main]] en [[Stuttgart]].

=== Steê ===
Hroôtste steê binne (2026):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Berlin]] (Berlijn) || 3.701.000
|-
| [[Hamburg]] || 1.869.000
|-
| [[München]] || 1.505.000
|-
| [[Köln]] (Keulen) || 1.026.000
|-
| [[Frankfurt am Main]] || 761.000
|-
| [[Düsseldorf]] || 619.000
|-
| [[Leipzig]] || 616.000
|-
| [[Stuttgart]] || 609.000
|-
| [[Dortmund]] || 601.000
|-
| [[Bremen (stad)|Bremen]] || 588.000
|-
| [[Essen (Duutsland)|Essen]] || 574.000
|-
| [[Dresden]] || 563.000
|-
| [[Nürnberg]] || 531.000
|-
| [[Hannover]] || 523.000
|-
| [[Duisburg]] || 501.000
|-
| [[Bochum]] || 359.000
|-
| [[Wuppertal]] || 357.000
|-
| [[Bielefeld]] || 331.000
|-
| [[Bonn]] || 324.000
|-
| [[Mannheim]] || 320.000
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Karlsruhe]] || 309.000
|-
| [[Münster]] || 306.000
|-
| [[Augsburg]] || 302.000
|-
| [[Wiesbaden]] || 289.000
|-
| [[Mönchengladbach]] || 267.000
|-
| [[Gelsenkirchen]] || 266.000
|-
| [[Aachen]] (Aken) || 264.000
|-
| [[Braunschweig]] || 253.000
|-
| [[Kiel]] || 252.000
|-
| [[Chemnitz]] || 247.000
|-
| [[Magdeburg]] || 244.000
|-
| [[Freiburg im Breisgau]] || 238.000
|-
| [[Krefeld]] || 231.000
|-
| [[Halle (Saale)|Halle]] || 226.000
|-
| [[Mainz]] || 224.000
|-
| [[Erfurt]] || 217.000
|-
| [[Lübeck]] || 217.000
|-
| [[Oberhausen]] || 213.000
|-
| [[Rostock]] || 205.000
|-
| [[Kassel]] || 197.000
|-
|}
|}

== Geschiedenisse ==
Duutsland wier pas in [[1870]] opniev een eeneid. In d'ooge middeleeuwe wastet et hrootste land van Europa, ma laeter viel et elegaer uut mekaer in wè meer dan onderd lantjes. Tussen 1870 en 1914 groeiende Duutsland uut tot de een nae grooste industriestaet van Europa en van de waereld, nae Iengeland. Dat gaf noga wa conflicten mee de Iengelse, mae ok mie de Franse. Toe in 1914 de Eerste Wereldoorlog uutbrak kwam Duutsland recht tegenover deze groôtmach'n (mie Rusland d'rbie) te stoôn, saeme mie Oôstenriek-Honharije. Duutsland voerde een tweêfrontenoorlog. Vier jaer lang durende deze oorlog weerbie naebie nehen meljoen man omkwamme.
Duutsland wier een vernederende vrede opgeleid en vee historici dienke dat dit de opmaet gaf toet de Twidde Wereldoorlog. In [[1933]] kwam [[Adolf Hitler]] an de macht. Duutsland begon in 1939 een oorlog tegen Iengeland en Frankriek en vanaf 1941 ok tehen Rusland en de VS. In 1945 wier het land eindelijk verslogen. Verbijsterd nam de weareld kennis van de [[Holocaust]] weerbie zo'n zes meljoen [[Joôden]] systematisch bin vermoôrd, vooral in [[Oôst-Europa]].
Het land wier verdeeld in vier bezettingszones, naemelijk een Britse, Franse, Amerikaanse en Russische Zone. De Russische zone wier een apart land, de Duutse Democraotische Rippebliek (DDR). Duutsland wier zodoewnde verdeêld in een communistisch [[Oôst-Duutsland]] en een kapitalistisch [[West-Duutsland]]. Ok [[Berlijn]] was in vieren gedeeld, mar deze stad lag midden in het Russische deel, zoôdat een deel van Berlijn (dat bie West-Duutsland kwam) as een eiland in Oôst-Duutsland kwam te liggene.
Vee burhers vluchttende van Oôst nae West en dat nam zoô groôte antallen an, da in 1961 een mure gebouwd wier deu de Oôst-Duutsers tussen Oôst en West Berlijn. Deze mure wier symbool van de [[Kouwe Oôrlog]] tussen de NAVO en het Warchaupact. In [[1989]] kwam 'ieran een ende toe de burhers van de communistische lan'n in Oost-Europa in opstand kwamme. De Sovjets onger leiding van Gorbatsjov kwamme in tehenstelling toet 1956 en 1968 niet in actie.
In 1991 wiere de tweê lan'n weer bie mekaore gevoegd onger leiding van bondskanselier Kohl. Vee wier geïnvesteerd in de voormaelihe deelstaeten van de DDR, mae twintig jaer laeter was de werkloosheid nog aoltied 'oôger as in 't wes'n. Frankriek ging akkoord mie de 'erenigieng op voorwaerde dat Duutsland de [[euro]] zou invoere. Dit gebeurde dan ok, in [[2002]].

== Politiek ==
Duutsland is een democraotische parlementaire bondsstaet. 't Land ei sins [[23 meie]] [[1949]] een hrondwet, die a deur een meêder'eid van twiderde deur de bonsdag en bondsraed 'ewiezigd kan worn. Sommihe aspect'n kunn'n nie 'ewiezigd worn.

Binn'n Duutsland hel actief en passief kiesrecht vanof 18 jaer en der is spraeke van een twikaemersysteem, helieke as in Nederland. De bonsdag ei op z'n minst 598 leeën, en wor iedere vier jaer verkozen. Der hel een kiesdrempel van vuuf percent. De bondsraed ei 69 leeën, die an de deêlstaetreheriengen vertehenwoôrdihen. Iedere deêlstaet ei ok een eihen hrondwet en deelstaetparlement, dat a om de vier jaer wor verkozen.

De bonspresident, 't staetsoôd, wor voe vuuf jaer deur de bonsverhaoderienge verkozen en kan 1 keêr worn herverkozen. De bonskanselier is 't oôd van de reherieng en wor verkozen deur de bonsdag. 

=== Bonspresidenten ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! President !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| Theodor Heuss || 1949 - 1959 || 10 || [[FDP]] || [[West-Duutsland]]
|-
| Heinrich Lübke || 1959 - 1969 || 10 || [[CDU]] || West-Duutsland
|-
| Gustav Heinemann || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| Walter Scheel || 1974 - 1979 || 5 || FDP || West-Duutsland
|-
| Karl Carstens || 1979 - 1984 || 5 || CDU || West-Duutsland
|-
| Richard von Weizsäcker || 1984 - 1994 || 10 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| Roman Herzog || 1994 - 1999 || 5 || CDU || Duutsland
|-
| Johannes Rau || 1999 - 2004 || 5 || SPD || Duutsland
|-
| Horst Köhler || 2004 - 2010 || 6 || CDU || Duutsland
|-
| Christian Wulff || 2010 - 2012 || 2 || CDU || Duutsland
|-
| Joachim Gauck || 2012 - 2017 || 5 || partieloôs || Duutsland
|-
| [[Frank-Walter Steinmeier]] || 2017 - noe || 9 || SPD || Duutsland
|-
|}

=== Bonskanseliers ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Kanselier !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| [[Konrad Adenauer]] || 1949 - 1963 || 14 || [[CDU]] || [[West-Duutsland]]
|-
| [[Ludwig Erhard]] || 1963 - 1966 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger]] || 1966 - 1969 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt]] || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt]] || 1974 - 1982 || 8 || SPD || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl]] || 1982 - 1998 || 16 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| [[Gerhard Schröder]] || 1998 - 2005 || 7 || SPD || Duutsland
|-
| [[Angela Merkel]] || 2005 - 2021 || 16 || CDU || Duutsland
|-
| [[Olaf Scholz]] || 2021 - 2025 || 4 || SPD || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz]] || 2025 - noe || 1 || CDU || Duutsland
|-
|}

=== Kabinet'n ===
x = regeriengspartie

b = regeriengspartie mie bonskanselier

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=8 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! rowspan=2 | Kabinet || rowspan=2 | Tied || colspan=5 | Partieën || rowspan=2 | Opmerkienge
|-
! [[CDU]]/[[CSU]] || [[FDP]] || [[Grüne]] || [[SPD]] || overige
|-
| [[Konrad Adenauer|Kabinet-Adenauer I]] || 1949 - 1953 || b || x ||  ||  || DP || [[West-Duutsland]]
|-
| Kabinet-Adenauer II || 1953 - 1957 || b || x ||  ||  || DP, GB/BHE || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer III || 1957 - 1961 || b ||  ||  ||  || DP || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer IV || 1961 - 1963 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Ludwig Erhard|Kabinet-Erhard I]] || 1963 - 1965 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland 
|-
| Kabinet-Erhard II || 1965 - 1966 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger|Kabinet-Kiesinger]] || 1966 - 1969 || b ||  ||  || x || || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt|Kabinet-Brandt I]] || 1969 - 1972 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Brandt II || 1972 - 1974 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt|Kabinet-Schmidt I]] || 1974 - 1976 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt II || 1976 - 1980 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt III || 1980 - 1982 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl|Kabinet-Kohl I]] || 1982 - 1983 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl II || 1983 - 1987 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl III || 1987 - 1991 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl IV || 1991 - 1994 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl V || 1994 - 1998 || b || x ||  ||  || || Duutsland 
|-
| [[Gerhard Schröder|Kabinet-Schröder I]] || 1998 - 2002 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Schröder II || 2002 - 2005 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| [[Angela Merkel|Kabinet-Merkel I]] || 2005 - 2009 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Merkel II || 2009 - 2013 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel III || 2013 - 2018 || b ||  ||  || x || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel IV || 2018 - 2021 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| [[Olaf Scholz|Kabinet-Scholz]] || 2021 - 2025 ||  || x || x || b || || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz|Kabinet-Merz]] || 2025 - noe || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
|}

DP = Deutsche Partei

GB/BHE = Gesamtdeutscher Block / Bund der Heimatvertriebenen und Entrechteten

=== Bonsdag ===
Bonsdag vanof 1990 (vereênigde Duutsland).

''oliefkleur is reherieng''

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=11 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! rowspan=2 | Partie || colspan=10 | Bonsdag
|-
! 2025 || 2021 || 2017 || 2013 || 2009 || 2005 || 2002 || 1998 || 1994 || 1990
|-
| [[AfD]] || 152 || 83 || 94 || || || || || || ||
|-
| [[CDU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 164 || 152 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 200 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 255 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 194 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 180 || 190 || 198 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 244 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 268
|-
| [[CSU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 44 || 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 56 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || 58 || 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 50 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 51
|-
| [[FDP]] || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 91 || 80 || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 93 || 61 || 47 || 43 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 79
|-
| [[Grüne]] || 85 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 118 || 67 || 63 || 68 || 51 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 55 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || 49 || 8
|-
| [[Linke]] / [[PDS]] ¹ || 64 || 39 || 69 || 64 || 76 || 54 || 2 || 36 || 30 || 17
|-
| [[SPD]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 120 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 206 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 153 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 193 || 146 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 222 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 251 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 298 || 252 || 239
|-
| [[SSW]] || 1 || 1 || || || || || || || ||
|-
! Totael || 630 || 735 || 709 || 631 || 622 || 614 || 603 || 669 || 672 || 662
|-
! Coalitie || 328 || 415 || 399 || 504 || 332 || 448 || 306 || 345 || 341 || 398
|-
! Kabinet || [[Friedrich Merz|Merz]] || [[Olaf Scholz|Scholz]] || Merkel IV || Merkel III || Merkel II || [[Angela Merkel|Merkel I]] || Schröder II || [[Gerhard Schröder|Schröder I]] || Kohl V || [[Helmut Kohl|Kohl IV]]
|}

¹ Linke vanof 2009

== Defensie ==
Duutsland beschik over een paer verschill'nde takk'n van defensie, naemelijk de landmacht, de marine, de luchmacht, de kustwacht, de hrenspelisie en een medisch korps. In [[2001]] waeren der 20.851.022 mann'n in de leeftied van 15 toet 49 jaer beschikbaer voe in heval van oôrlog, wivan der 17.760.412 heschikt waeren voe [[militaire dienst]]. Ieder jaer bereikn onheveêr 480.000 mann'n de leeftied om in militaire dienst te treeën. 1,5% van 't [[BNP]] wor uuteheven an defensie.

=== Duutsland internationaol ===
Duutsland is onder aore lid van de [[Europeêse Unie]] en de [[NAVO]].

== Economie ==
Duutsland is eên van de mist ontwikkelde lan'n ter waereld en ei ok eên van de sterkste economieën op aerde, mè onder are werkeloôs'eid is een hroôt probleem. Deur verhriezieng worn de lassen van werk ènde mensen hrotter en de sociaole zeker'eid wor kleinder. Een aor probleem is ok nog de minder loôpende economie van [[Oôst-Duutsland]], nog een overbluufsel van voe den oôrlog.

== Bestierlijke indeêlienge ==
Duutsland wor inedeêld in 16 deêlstaeten (Duuts: Bundesländer), naemelijk:

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
! Deêlstaet !! Zeêuws !! Oôdstad !! Inweuners &lt;br&gt; (2026) !! Oppervlak &lt;br&gt; (km²) !! Dichteid &lt;br&gt; (inw./km²) || Zeêtels &lt;br&gt; Bonsraed
|-
| [[Baden-Württemberg]] || Baden-Württemberg || [[Stuttgart]] || 11.240.000 || 35.700 || 314 || 6
|--
| [[Bayern]] || Beieren || [[München]] || 13.250.000 || 70.500 || 188 || 6
|-
| [[Berlin]] || Berlijn || [[Berlijn]] || 3.700.000 || 890 || 4153 || 4
|-
| [[Brandenburg]] || Brannburg || [[ Potsdam]] || 2.550.000 || 29.700 || 86 || 4
|-
| [[Bremen]] || Breem'n || [[Bremen]] || 710.000 || 420 || 1683 || 3
|-
| [[Hamburg]] || Hamburg || [[Hamburg]] || 1.870.000 || 760 || 2476 || 3
|-
| [[Hessen]] || Hessen || [[Wiesbaden]] || 6.280.000 || 21.100 || 297 || 5
|-
| [[Mecklenburg-Vorpommern]] || Mecklenburg-Voepommern || [[Schwerin]] || 1.570.000 || 23.300 || 68 || 3
|-
| [[Niedersachsen]] || Nedersaksen || [[Hannover]] || 8.000.000 || 47.700 || 168 || 6
|-
| [[Nordrhein-Westfalen]] || Noôrdrien-Westfaolen || [[Düsseldorf]] || 17.990.000 || 34.100 || 527 || 6
|-
| [[Rheinland-Pfalz]] || Rienland-Palts || [[Mainz]] || 4.120.000 || 19.900 || 208 || 4
|-
| [[Saarland]] || Saorland || [[Saarbrücken]] || 1.010.000 || 2.600 || 392 || 3
|-
| [[Sachsen]] || Saksen || [[Dresden]] || 4.030.000 || 18.500 || 218 || 4
|-
| [[Sachsen-Anhalt]] || Saksen-Analt || [[Magdeburg]] || 2.120.000 || 20.600 || 103 || 4
|-
| [[Schleswig-Holstein]] || Sleêswiek-'Olstein || [[Kiel]] || 2.960.000 || 15.800 || 187 || 4
|-
| [[Thüringen]] || Thüriengen || [[Erfurt]] || 2.080.000 || 16.200 || 128 || 4
|-
! colspan=3 | Totael || 83.470.000 || 357.700 || 233 || 69
|}
|[[Plaetje:Political map of Germany vector drawing.svg]]
|}

== Demohrafie ==
In 2026 teln Duutsland 83,5 meljoen inweuners. 67,5% van de bevolkieng is aneslootn bie een relihieuze hemeênschap. Van deze mensen is 31,2% [[roôms-katteliek]] en bieni 31% is [[protestans]]. De roôms-katteliek'n bevin'n der eihen vurral in 't zuden en wessen, de protestant'n in 't noôrn. Ok weun'n der 3,3 meljoen [[moslim]]s en 200.000 [[joôden]]. Meêr dan 50% van de voormaelihe Oôst-Duutse bevolkieng ang hin relihie an.

Onder de Duutse bevolkieng bevin'n zen eihen hroôte hroep'n allochtoon'n, wironder vee hastarbeiers uut de jaeren '70 uut [[Joehoslavië]], [[Hriek'nland]] en [[Turkije]] en are, wivandaen de 3,3 meljoen moslims. In totaol bevin'n zen eihen in Duutsland 7 meljoen allochtoon'n.

=== Taele ===
Bieni iedereên in Duutsland spreek [[Duuts]]. Der zien ienkele etnische minder'eden as Deen'n, Friezen en siheuners die an der eihen taele praoten.

== Lienks nae buten ==
{{div col|cols=2}}
* [https://www.landenweb.nl/duitsland/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/germany Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210109075739/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/germany World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/duitsland/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/ Klimaatinfo]
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=16 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/germany_nl Europese Unie]
* [https://thefactfile.org/germany-facts/ Fact File]
* [https://duitslandinstituut.nl/ Duitsland Instituut]
* [https://historiek.net/geschiedenis-van-duitsland-2/ Historiek]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/ GeschiedenisExtra]
{{div col end}}

{{Europa}}

[[Categorie:Duutsland| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>fmet96nmkwipurwizxr3p12bhjs6qu2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183774</id>
      <parentid>183773</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T09:02:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Barends2</username>
        <id>16329</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bestierlijke indeêlienge */</comment>
      <origin>183774</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18859" sha1="78xnswiyvjfo409in6jfoovhvwpvdc1" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Bundesrepublik Deutschland
 |vlagge=Flag of Germany.svg
 |waepen=Coat of Arms of Germany.svg
 |locaotie=Europe location GER.png
 |taelen=[[Duuts]]
 |oôdstad=[[Berlijn]]
 |regeriengsvurm= [[federaotie|Federaole]] [[rippebliek]]
 |staetsoôd= [[Frank-Walter Steinmeier]] (bonspresident)
 |regeriengsleider= [[Friedrich Merz]] (bonskanselier)
 |km2= 357.684
 |pctwaeter= 1,27
 |inweuners= 83.467.000 (2026)
 |dichteid= 233
 |volkslied=[[:de:Deutschlandlied|Deutschlandlied]]
 |munte=[[:de:Euro|euro]]
 |valutacode=EUR
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=3 oktober (Eêneidsdag)
 |tld=de
 |landcode=DEU
 |tel=49
}}
[[plaetje:Trier BW 2013-04-14 15-59-54.JPG|thumb|right|250px|Dom van [[Trier]]]]
[[plaetje:1 Nature 1.png|250px|rechts|thumb|Het kasteêl [[Neuschwanstein]] in leege mist]]
[[plaetje:Die_Elbphilharmonie_-_21.07.2015.jpg|250px|rechts|thumb|De Elbphilharmonie in Hamburg]]
[[Plaetje:West and East Germans at the Brandenburg Gate in 1989.jpg|250px|thumb|Val van de Berliense mure in november 1989]]

'''Duutsland''' ([[Duuts]]: ''Deutschland''), officieel '''Bonsrippebliek Duutsland''' (Duuts: ''Bundesrepublik Deutschland''), is 'n land in [[Midden-Europa]]. Den 'oôdstad is [[Berlijn]]. 't Land hrens op volhorde van noôrd ni west an de volhende zeê'n en lan'n: den [[Oôstzeê]], [[Noôrdzeê]], [[Denemarken]], [[Poôl'n]], [[Tsjehhië]], [[Oesteriek]], [[Zwitserland]], [[Frankriek]], [[Luxemburg (land)|Luxemburg]], [[België]] en [[Nederland]].

Duutsland ei mie zen 83,5 meljoen inweuners (2026) nae [[Rusland]] de groôtste bevolkinge van alle Europese lan'n. 't Is een belangriek lid van de [[Europeêse Unie]] en de economische, politieke en militaire organisaoties in Europa.

== Geografie ==
Duutsland lig in Centraol-Europa, hrens an de bovenhenoemde lan'n en wor verdeêld in de Duutse vlakt'n in 't noôrn, 't oôgland in 't midd'n en de uutèn'n van de [[Alpen]] in 't zuden. Een hroôt deêl, 2/3, besti uut bossen, wivan vee nildbossen.

Noôrd-Duutsland wor ekenmerkt deur een vlak lanschap, evenas in 't iets noôrdelijker helehen Denemarken. Deur de vlakt'n stroômen rivier'n as de [[Wezer]], den [[Elbe]] en den [[Oder]], en der vin vee landbouw plekke. Der wor onder are terwe, petaoten en herst verbouwd en in Sleêswiek-'Olstein wor an veeteêlt edaene. In dit hebied lihhen hroôte steeën as den oôdstad [[Berlijn]], [[Hamburg]] en [[Bremen]].

Midd'n-Duutsland wor ekenmerkt deur 't oôgland. In dit hebied lihhen onder are de Rijnvallei en 't Thüriengse bos. Langs de Rijn zien vee wienhaern en kasteeln te vin'n en ok lihhen der industriehebieden as 't [[Ruhrhebied]] in de buurte. Ok langs de [[Moezel]], ok in dit hebied, zien vee wienhaern te vin'n. Hroôte steeën in Midd'n-Duutsland zien [[Dresden]], [[Leipzig]], [[Keulen]], [[Düsseldorf]] en [[Essen (Duutsland)|Essen]].

Zuud-Duutsland wor ekenmerkt deur zen oôhe berhen, mistal bebost bie nildboômen. Voebeêl'n zien 't [[Zwarte Woud]] en 't Bohemerwoud. 't Oôgste punt (2963 m) is de Zugspitze in de Beierse Alpen. Hroôte steeën in Zuud-Duutsland zien onder are [[München]], [[Frankfurt am Main]] en [[Stuttgart]].

=== Steê ===
Hroôtste steê binne (2026):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Berlin]] (Berlijn) || 3.701.000
|-
| [[Hamburg]] || 1.869.000
|-
| [[München]] || 1.505.000
|-
| [[Köln]] (Keulen) || 1.026.000
|-
| [[Frankfurt am Main]] || 761.000
|-
| [[Düsseldorf]] || 619.000
|-
| [[Leipzig]] || 616.000
|-
| [[Stuttgart]] || 609.000
|-
| [[Dortmund]] || 601.000
|-
| [[Bremen (stad)|Bremen]] || 588.000
|-
| [[Essen (Duutsland)|Essen]] || 574.000
|-
| [[Dresden]] || 563.000
|-
| [[Nürnberg]] || 531.000
|-
| [[Hannover]] || 523.000
|-
| [[Duisburg]] || 501.000
|-
| [[Bochum]] || 359.000
|-
| [[Wuppertal]] || 357.000
|-
| [[Bielefeld]] || 331.000
|-
| [[Bonn]] || 324.000
|-
| [[Mannheim]] || 320.000
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Karlsruhe]] || 309.000
|-
| [[Münster]] || 306.000
|-
| [[Augsburg]] || 302.000
|-
| [[Wiesbaden]] || 289.000
|-
| [[Mönchengladbach]] || 267.000
|-
| [[Gelsenkirchen]] || 266.000
|-
| [[Aachen]] (Aken) || 264.000
|-
| [[Braunschweig]] || 253.000
|-
| [[Kiel]] || 252.000
|-
| [[Chemnitz]] || 247.000
|-
| [[Magdeburg]] || 244.000
|-
| [[Freiburg im Breisgau]] || 238.000
|-
| [[Krefeld]] || 231.000
|-
| [[Halle (Saale)|Halle]] || 226.000
|-
| [[Mainz]] || 224.000
|-
| [[Erfurt]] || 217.000
|-
| [[Lübeck]] || 217.000
|-
| [[Oberhausen]] || 213.000
|-
| [[Rostock]] || 205.000
|-
| [[Kassel]] || 197.000
|-
|}
|}

== Geschiedenisse ==
Duutsland wier pas in [[1870]] opniev een eeneid. In d'ooge middeleeuwe wastet et hrootste land van Europa, ma laeter viel et elegaer uut mekaer in wè meer dan onderd lantjes. Tussen 1870 en 1914 groeiende Duutsland uut tot de een nae grooste industriestaet van Europa en van de waereld, nae Iengeland. Dat gaf noga wa conflicten mee de Iengelse, mae ok mie de Franse. Toe in 1914 de Eerste Wereldoorlog uutbrak kwam Duutsland recht tegenover deze groôtmach'n (mie Rusland d'rbie) te stoôn, saeme mie Oôstenriek-Honharije. Duutsland voerde een tweêfrontenoorlog. Vier jaer lang durende deze oorlog weerbie naebie nehen meljoen man omkwamme.
Duutsland wier een vernederende vrede opgeleid en vee historici dienke dat dit de opmaet gaf toet de Twidde Wereldoorlog. In [[1933]] kwam [[Adolf Hitler]] an de macht. Duutsland begon in 1939 een oorlog tegen Iengeland en Frankriek en vanaf 1941 ok tehen Rusland en de VS. In 1945 wier het land eindelijk verslogen. Verbijsterd nam de weareld kennis van de [[Holocaust]] weerbie zo'n zes meljoen [[Joôden]] systematisch bin vermoôrd, vooral in [[Oôst-Europa]].
Het land wier verdeeld in vier bezettingszones, naemelijk een Britse, Franse, Amerikaanse en Russische Zone. De Russische zone wier een apart land, de Duutse Democraotische Rippebliek (DDR). Duutsland wier zodoewnde verdeêld in een communistisch [[Oôst-Duutsland]] en een kapitalistisch [[West-Duutsland]]. Ok [[Berlijn]] was in vieren gedeeld, mar deze stad lag midden in het Russische deel, zoôdat een deel van Berlijn (dat bie West-Duutsland kwam) as een eiland in Oôst-Duutsland kwam te liggene.
Vee burhers vluchttende van Oôst nae West en dat nam zoô groôte antallen an, da in 1961 een mure gebouwd wier deu de Oôst-Duutsers tussen Oôst en West Berlijn. Deze mure wier symbool van de [[Kouwe Oôrlog]] tussen de NAVO en het Warchaupact. In [[1989]] kwam 'ieran een ende toe de burhers van de communistische lan'n in Oost-Europa in opstand kwamme. De Sovjets onger leiding van Gorbatsjov kwamme in tehenstelling toet 1956 en 1968 niet in actie.
In 1991 wiere de tweê lan'n weer bie mekaore gevoegd onger leiding van bondskanselier Kohl. Vee wier geïnvesteerd in de voormaelihe deelstaeten van de DDR, mae twintig jaer laeter was de werkloosheid nog aoltied 'oôger as in 't wes'n. Frankriek ging akkoord mie de 'erenigieng op voorwaerde dat Duutsland de [[euro]] zou invoere. Dit gebeurde dan ok, in [[2002]].

== Politiek ==
Duutsland is een democraotische parlementaire bondsstaet. 't Land ei sins [[23 meie]] [[1949]] een hrondwet, die a deur een meêder'eid van twiderde deur de bonsdag en bondsraed 'ewiezigd kan worn. Sommihe aspect'n kunn'n nie 'ewiezigd worn.

Binn'n Duutsland hel actief en passief kiesrecht vanof 18 jaer en der is spraeke van een twikaemersysteem, helieke as in Nederland. De bonsdag ei op z'n minst 598 leeën, en wor iedere vier jaer verkozen. Der hel een kiesdrempel van vuuf percent. De bondsraed ei 69 leeën, die an de deêlstaetreheriengen vertehenwoôrdihen. Iedere deêlstaet ei ok een eihen hrondwet en deelstaetparlement, dat a om de vier jaer wor verkozen.

De bonspresident, 't staetsoôd, wor voe vuuf jaer deur de bonsverhaoderienge verkozen en kan 1 keêr worn herverkozen. De bonskanselier is 't oôd van de reherieng en wor verkozen deur de bonsdag. 

=== Bonspresidenten ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! President !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| Theodor Heuss || 1949 - 1959 || 10 || [[FDP]] || [[West-Duutsland]]
|-
| Heinrich Lübke || 1959 - 1969 || 10 || [[CDU]] || West-Duutsland
|-
| Gustav Heinemann || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| Walter Scheel || 1974 - 1979 || 5 || FDP || West-Duutsland
|-
| Karl Carstens || 1979 - 1984 || 5 || CDU || West-Duutsland
|-
| Richard von Weizsäcker || 1984 - 1994 || 10 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| Roman Herzog || 1994 - 1999 || 5 || CDU || Duutsland
|-
| Johannes Rau || 1999 - 2004 || 5 || SPD || Duutsland
|-
| Horst Köhler || 2004 - 2010 || 6 || CDU || Duutsland
|-
| Christian Wulff || 2010 - 2012 || 2 || CDU || Duutsland
|-
| Joachim Gauck || 2012 - 2017 || 5 || partieloôs || Duutsland
|-
| [[Frank-Walter Steinmeier]] || 2017 - noe || 9 || SPD || Duutsland
|-
|}

=== Bonskanseliers ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Kanselier !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| [[Konrad Adenauer]] || 1949 - 1963 || 14 || [[CDU]] || [[West-Duutsland]]
|-
| [[Ludwig Erhard]] || 1963 - 1966 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger]] || 1966 - 1969 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt]] || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt]] || 1974 - 1982 || 8 || SPD || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl]] || 1982 - 1998 || 16 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| [[Gerhard Schröder]] || 1998 - 2005 || 7 || SPD || Duutsland
|-
| [[Angela Merkel]] || 2005 - 2021 || 16 || CDU || Duutsland
|-
| [[Olaf Scholz]] || 2021 - 2025 || 4 || SPD || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz]] || 2025 - noe || 1 || CDU || Duutsland
|-
|}

=== Kabinet'n ===
x = regeriengspartie

b = regeriengspartie mie bonskanselier

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=8 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! rowspan=2 | Kabinet || rowspan=2 | Tied || colspan=5 | Partieën || rowspan=2 | Opmerkienge
|-
! [[CDU]]/[[CSU]] || [[FDP]] || [[Grüne]] || [[SPD]] || overige
|-
| [[Konrad Adenauer|Kabinet-Adenauer I]] || 1949 - 1953 || b || x ||  ||  || DP || [[West-Duutsland]]
|-
| Kabinet-Adenauer II || 1953 - 1957 || b || x ||  ||  || DP, GB/BHE || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer III || 1957 - 1961 || b ||  ||  ||  || DP || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer IV || 1961 - 1963 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Ludwig Erhard|Kabinet-Erhard I]] || 1963 - 1965 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland 
|-
| Kabinet-Erhard II || 1965 - 1966 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger|Kabinet-Kiesinger]] || 1966 - 1969 || b ||  ||  || x || || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt|Kabinet-Brandt I]] || 1969 - 1972 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Brandt II || 1972 - 1974 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt|Kabinet-Schmidt I]] || 1974 - 1976 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt II || 1976 - 1980 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt III || 1980 - 1982 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl|Kabinet-Kohl I]] || 1982 - 1983 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl II || 1983 - 1987 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl III || 1987 - 1991 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl IV || 1991 - 1994 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl V || 1994 - 1998 || b || x ||  ||  || || Duutsland 
|-
| [[Gerhard Schröder|Kabinet-Schröder I]] || 1998 - 2002 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Schröder II || 2002 - 2005 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| [[Angela Merkel|Kabinet-Merkel I]] || 2005 - 2009 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Merkel II || 2009 - 2013 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel III || 2013 - 2018 || b ||  ||  || x || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel IV || 2018 - 2021 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| [[Olaf Scholz|Kabinet-Scholz]] || 2021 - 2025 ||  || x || x || b || || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz|Kabinet-Merz]] || 2025 - noe || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
|}

DP = Deutsche Partei

GB/BHE = Gesamtdeutscher Block / Bund der Heimatvertriebenen und Entrechteten

=== Bonsdag ===
Bonsdag vanof 1990 (vereênigde Duutsland).

''oliefkleur is reherieng''

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=11 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! rowspan=2 | Partie || colspan=10 | Bonsdag
|-
! 2025 || 2021 || 2017 || 2013 || 2009 || 2005 || 2002 || 1998 || 1994 || 1990
|-
| [[AfD]] || 152 || 83 || 94 || || || || || || ||
|-
| [[CDU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 164 || 152 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 200 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 255 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 194 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 180 || 190 || 198 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 244 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 268
|-
| [[CSU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 44 || 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 56 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || 58 || 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 50 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 51
|-
| [[FDP]] || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 91 || 80 || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 93 || 61 || 47 || 43 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 79
|-
| [[Grüne]] || 85 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 118 || 67 || 63 || 68 || 51 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 55 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || 49 || 8
|-
| [[Linke]] / [[PDS]] ¹ || 64 || 39 || 69 || 64 || 76 || 54 || 2 || 36 || 30 || 17
|-
| [[SPD]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 120 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 206 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 153 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 193 || 146 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 222 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 251 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 298 || 252 || 239
|-
| [[SSW]] || 1 || 1 || || || || || || || ||
|-
! Totael || 630 || 735 || 709 || 631 || 622 || 614 || 603 || 669 || 672 || 662
|-
! Coalitie || 328 || 415 || 399 || 504 || 332 || 448 || 306 || 345 || 341 || 398
|-
! Kabinet || [[Friedrich Merz|Merz]] || [[Olaf Scholz|Scholz]] || Merkel IV || Merkel III || Merkel II || [[Angela Merkel|Merkel I]] || Schröder II || [[Gerhard Schröder|Schröder I]] || Kohl V || [[Helmut Kohl|Kohl IV]]
|}

¹ Linke vanof 2009

== Defensie ==
Duutsland beschik over een paer verschill'nde takk'n van defensie, naemelijk de landmacht, de marine, de luchmacht, de kustwacht, de hrenspelisie en een medisch korps. In [[2001]] waeren der 20.851.022 mann'n in de leeftied van 15 toet 49 jaer beschikbaer voe in heval van oôrlog, wivan der 17.760.412 heschikt waeren voe [[militaire dienst]]. Ieder jaer bereikn onheveêr 480.000 mann'n de leeftied om in militaire dienst te treeën. 1,5% van 't [[BNP]] wor uuteheven an defensie.

=== Duutsland internationaol ===
Duutsland is onder aore lid van de [[Europeêse Unie]] en de [[NAVO]].

== Economie ==
Duutsland is eên van de mist ontwikkelde lan'n ter waereld en ei ok eên van de sterkste economieën op aerde, mè onder are werkeloôs'eid is een hroôt probleem. Deur verhriezieng worn de lassen van werk ènde mensen hrotter en de sociaole zeker'eid wor kleinder. Een aor probleem is ok nog de minder loôpende economie van [[Oôst-Duutsland]], nog een overbluufsel van voe den oôrlog.

== Bestierlijke indeêlienge ==
Duutsland wor inedeêld in 16 deêlstaeten (Duuts: Bundesländer), naemelijk:

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
! Deêlstaet !! Zeêuws !! Oôdstad !! Inweuners &lt;br&gt; (2026) !! Oppervlak &lt;br&gt; (km²) !! Dichteid &lt;br&gt; (inw./km²) || Zeêtels &lt;br&gt; [[Bonsraed]]
|-
| [[Baden-Württemberg]] || Baden-Württemberg || [[Stuttgart]] || 11.240.000 || 35.700 || 314 || 6
|--
| [[Bayern]] || Beieren || [[München]] || 13.250.000 || 70.500 || 188 || 6
|-
| [[Berlin]] || Berlijn || [[Berlijn]] || 3.700.000 || 890 || 4153 || 4
|-
| [[Brandenburg]] || Brannburg || [[ Potsdam]] || 2.550.000 || 29.700 || 86 || 4
|-
| [[Bremen]] || Breem'n || [[Bremen]] || 710.000 || 420 || 1683 || 3
|-
| [[Hamburg]] || Hamburg || [[Hamburg]] || 1.870.000 || 760 || 2476 || 3
|-
| [[Hessen]] || Hessen || [[Wiesbaden]] || 6.280.000 || 21.100 || 297 || 5
|-
| [[Mecklenburg-Vorpommern]] || Mecklenburg-Voepommern || [[Schwerin]] || 1.570.000 || 23.300 || 68 || 3
|-
| [[Niedersachsen]] || Nedersaksen || [[Hannover]] || 8.000.000 || 47.700 || 168 || 6
|-
| [[Nordrhein-Westfalen]] || Noôrdrien-Westfaolen || [[Düsseldorf]] || 17.990.000 || 34.100 || 527 || 6
|-
| [[Rheinland-Pfalz]] || Rienland-Palts || [[Mainz]] || 4.120.000 || 19.900 || 208 || 4
|-
| [[Saarland]] || Saorland || [[Saarbrücken]] || 1.010.000 || 2.600 || 392 || 3
|-
| [[Sachsen]] || Saksen || [[Dresden]] || 4.030.000 || 18.500 || 218 || 4
|-
| [[Sachsen-Anhalt]] || Saksen-Analt || [[Magdeburg]] || 2.120.000 || 20.600 || 103 || 4
|-
| [[Schleswig-Holstein]] || Sleêswiek-'Olstein || [[Kiel]] || 2.960.000 || 15.800 || 187 || 4
|-
| [[Thüringen]] || Thüriengen || [[Erfurt]] || 2.080.000 || 16.200 || 128 || 4
|-
! colspan=3 | Totael || 83.470.000 || 357.700 || 233 || 69
|}
|[[Plaetje:Political map of Germany vector drawing.svg]]
|}

== Demohrafie ==
In 2026 teln Duutsland 83,5 meljoen inweuners. 67,5% van de bevolkieng is aneslootn bie een relihieuze hemeênschap. Van deze mensen is 31,2% [[roôms-katteliek]] en bieni 31% is [[protestans]]. De roôms-katteliek'n bevin'n der eihen vurral in 't zuden en wessen, de protestant'n in 't noôrn. Ok weun'n der 3,3 meljoen [[moslim]]s en 200.000 [[joôden]]. Meêr dan 50% van de voormaelihe Oôst-Duutse bevolkieng ang hin relihie an.

Onder de Duutse bevolkieng bevin'n zen eihen hroôte hroep'n allochtoon'n, wironder vee hastarbeiers uut de jaeren '70 uut [[Joehoslavië]], [[Hriek'nland]] en [[Turkije]] en are, wivandaen de 3,3 meljoen moslims. In totaol bevin'n zen eihen in Duutsland 7 meljoen allochtoon'n.

=== Taele ===
Bieni iedereên in Duutsland spreek [[Duuts]]. Der zien ienkele etnische minder'eden as Deen'n, Friezen en siheuners die an der eihen taele praoten.

== Lienks nae buten ==
{{div col|cols=2}}
* [https://www.landenweb.nl/duitsland/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/germany Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210109075739/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/germany World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/duitsland/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/ Klimaatinfo]
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=16 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/germany_nl Europese Unie]
* [https://thefactfile.org/germany-facts/ Fact File]
* [https://duitslandinstituut.nl/ Duitsland Instituut]
* [https://historiek.net/geschiedenis-van-duitsland-2/ Historiek]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/ GeschiedenisExtra]
{{div col end}}

{{Europa}}

[[Categorie:Duutsland| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>78xnswiyvjfo409in6jfoovhvwpvdc1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183775</id>
      <parentid>183774</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T09:09:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Barends2</username>
        <id>16329</id>
      </contributor>
      <comment>/* Politiek */</comment>
      <origin>183775</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19058" sha1="9e95tej5vo6nv9wuluemtjgani2cijy" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Bundesrepublik Deutschland
 |vlagge=Flag of Germany.svg
 |waepen=Coat of Arms of Germany.svg
 |locaotie=Europe location GER.png
 |taelen=[[Duuts]]
 |oôdstad=[[Berlijn]]
 |regeriengsvurm= [[federaotie|Federaole]] [[rippebliek]]
 |staetsoôd= [[Frank-Walter Steinmeier]] (bonspresident)
 |regeriengsleider= [[Friedrich Merz]] (bonskanselier)
 |km2= 357.684
 |pctwaeter= 1,27
 |inweuners= 83.467.000 (2026)
 |dichteid= 233
 |volkslied=[[:de:Deutschlandlied|Deutschlandlied]]
 |munte=[[:de:Euro|euro]]
 |valutacode=EUR
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=3 oktober (Eêneidsdag)
 |tld=de
 |landcode=DEU
 |tel=49
}}
[[plaetje:Trier BW 2013-04-14 15-59-54.JPG|thumb|right|250px|Dom van [[Trier]]]]
[[plaetje:1 Nature 1.png|250px|rechts|thumb|Het kasteêl [[Neuschwanstein]] in leege mist]]
[[plaetje:Die_Elbphilharmonie_-_21.07.2015.jpg|250px|rechts|thumb|De Elbphilharmonie in Hamburg]]
[[Plaetje:West and East Germans at the Brandenburg Gate in 1989.jpg|250px|thumb|Val van de Berliense mure in november 1989]]

'''Duutsland''' ([[Duuts]]: ''Deutschland''), officieel '''Bonsrippebliek Duutsland''' (Duuts: ''Bundesrepublik Deutschland''), is 'n land in [[Midden-Europa]]. Den 'oôdstad is [[Berlijn]]. 't Land hrens op volhorde van noôrd ni west an de volhende zeê'n en lan'n: den [[Oôstzeê]], [[Noôrdzeê]], [[Denemarken]], [[Poôl'n]], [[Tsjehhië]], [[Oesteriek]], [[Zwitserland]], [[Frankriek]], [[Luxemburg (land)|Luxemburg]], [[België]] en [[Nederland]].

Duutsland ei mie zen 83,5 meljoen inweuners (2026) nae [[Rusland]] de groôtste bevolkinge van alle Europese lan'n. 't Is een belangriek lid van de [[Europeêse Unie]] en de economische, politieke en militaire organisaoties in Europa.

== Geografie ==
Duutsland lig in Centraol-Europa, hrens an de bovenhenoemde lan'n en wor verdeêld in de Duutse vlakt'n in 't noôrn, 't oôgland in 't midd'n en de uutèn'n van de [[Alpen]] in 't zuden. Een hroôt deêl, 2/3, besti uut bossen, wivan vee nildbossen.

Noôrd-Duutsland wor ekenmerkt deur een vlak lanschap, evenas in 't iets noôrdelijker helehen Denemarken. Deur de vlakt'n stroômen rivier'n as de [[Wezer]], den [[Elbe]] en den [[Oder]], en der vin vee landbouw plekke. Der wor onder are terwe, petaoten en herst verbouwd en in Sleêswiek-'Olstein wor an veeteêlt edaene. In dit hebied lihhen hroôte steeën as den oôdstad [[Berlijn]], [[Hamburg]] en [[Bremen]].

Midd'n-Duutsland wor ekenmerkt deur 't oôgland. In dit hebied lihhen onder are de Rijnvallei en 't Thüriengse bos. Langs de Rijn zien vee wienhaern en kasteeln te vin'n en ok lihhen der industriehebieden as 't [[Ruhrhebied]] in de buurte. Ok langs de [[Moezel]], ok in dit hebied, zien vee wienhaern te vin'n. Hroôte steeën in Midd'n-Duutsland zien [[Dresden]], [[Leipzig]], [[Keulen]], [[Düsseldorf]] en [[Essen (Duutsland)|Essen]].

Zuud-Duutsland wor ekenmerkt deur zen oôhe berhen, mistal bebost bie nildboômen. Voebeêl'n zien 't [[Zwarte Woud]] en 't Bohemerwoud. 't Oôgste punt (2963 m) is de Zugspitze in de Beierse Alpen. Hroôte steeën in Zuud-Duutsland zien onder are [[München]], [[Frankfurt am Main]] en [[Stuttgart]].

=== Steê ===
Hroôtste steê binne (2026):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Berlin]] (Berlijn) || 3.701.000
|-
| [[Hamburg]] || 1.869.000
|-
| [[München]] || 1.505.000
|-
| [[Köln]] (Keulen) || 1.026.000
|-
| [[Frankfurt am Main]] || 761.000
|-
| [[Düsseldorf]] || 619.000
|-
| [[Leipzig]] || 616.000
|-
| [[Stuttgart]] || 609.000
|-
| [[Dortmund]] || 601.000
|-
| [[Bremen (stad)|Bremen]] || 588.000
|-
| [[Essen (Duutsland)|Essen]] || 574.000
|-
| [[Dresden]] || 563.000
|-
| [[Nürnberg]] || 531.000
|-
| [[Hannover]] || 523.000
|-
| [[Duisburg]] || 501.000
|-
| [[Bochum]] || 359.000
|-
| [[Wuppertal]] || 357.000
|-
| [[Bielefeld]] || 331.000
|-
| [[Bonn]] || 324.000
|-
| [[Mannheim]] || 320.000
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Karlsruhe]] || 309.000
|-
| [[Münster]] || 306.000
|-
| [[Augsburg]] || 302.000
|-
| [[Wiesbaden]] || 289.000
|-
| [[Mönchengladbach]] || 267.000
|-
| [[Gelsenkirchen]] || 266.000
|-
| [[Aachen]] (Aken) || 264.000
|-
| [[Braunschweig]] || 253.000
|-
| [[Kiel]] || 252.000
|-
| [[Chemnitz]] || 247.000
|-
| [[Magdeburg]] || 244.000
|-
| [[Freiburg im Breisgau]] || 238.000
|-
| [[Krefeld]] || 231.000
|-
| [[Halle (Saale)|Halle]] || 226.000
|-
| [[Mainz]] || 224.000
|-
| [[Erfurt]] || 217.000
|-
| [[Lübeck]] || 217.000
|-
| [[Oberhausen]] || 213.000
|-
| [[Rostock]] || 205.000
|-
| [[Kassel]] || 197.000
|-
|}
|}

== Geschiedenisse ==
Duutsland wier pas in [[1870]] opniev een eeneid. In d'ooge middeleeuwe wastet et hrootste land van Europa, ma laeter viel et elegaer uut mekaer in wè meer dan onderd lantjes. Tussen 1870 en 1914 groeiende Duutsland uut tot de een nae grooste industriestaet van Europa en van de waereld, nae Iengeland. Dat gaf noga wa conflicten mee de Iengelse, mae ok mie de Franse. Toe in 1914 de Eerste Wereldoorlog uutbrak kwam Duutsland recht tegenover deze groôtmach'n (mie Rusland d'rbie) te stoôn, saeme mie Oôstenriek-Honharije. Duutsland voerde een tweêfrontenoorlog. Vier jaer lang durende deze oorlog weerbie naebie nehen meljoen man omkwamme.
Duutsland wier een vernederende vrede opgeleid en vee historici dienke dat dit de opmaet gaf toet de Twidde Wereldoorlog. In [[1933]] kwam [[Adolf Hitler]] an de macht. Duutsland begon in 1939 een oorlog tegen Iengeland en Frankriek en vanaf 1941 ok tehen Rusland en de VS. In 1945 wier het land eindelijk verslogen. Verbijsterd nam de weareld kennis van de [[Holocaust]] weerbie zo'n zes meljoen [[Joôden]] systematisch bin vermoôrd, vooral in [[Oôst-Europa]].
Het land wier verdeeld in vier bezettingszones, naemelijk een Britse, Franse, Amerikaanse en Russische Zone. De Russische zone wier een apart land, de Duutse Democraotische Rippebliek (DDR). Duutsland wier zodoewnde verdeêld in een communistisch [[Oôst-Duutsland]] en een kapitalistisch [[West-Duutsland]]. Ok [[Berlijn]] was in vieren gedeeld, mar deze stad lag midden in het Russische deel, zoôdat een deel van Berlijn (dat bie West-Duutsland kwam) as een eiland in Oôst-Duutsland kwam te liggene.
Vee burhers vluchttende van Oôst nae West en dat nam zoô groôte antallen an, da in 1961 een mure gebouwd wier deu de Oôst-Duutsers tussen Oôst en West Berlijn. Deze mure wier symbool van de [[Kouwe Oôrlog]] tussen de NAVO en het Warchaupact. In [[1989]] kwam 'ieran een ende toe de burhers van de communistische lan'n in Oost-Europa in opstand kwamme. De Sovjets onger leiding van Gorbatsjov kwamme in tehenstelling toet 1956 en 1968 niet in actie.
In 1991 wiere de tweê lan'n weer bie mekaore gevoegd onger leiding van bondskanselier Kohl. Vee wier geïnvesteerd in de voormaelihe deelstaeten van de DDR, mae twintig jaer laeter was de werkloosheid nog aoltied 'oôger as in 't wes'n. Frankriek ging akkoord mie de 'erenigieng op voorwaerde dat Duutsland de [[euro]] zou invoere. Dit gebeurde dan ok, in [[2002]].

== Politiek ==
Duutsland is een democraotische parlementaire bondsstaet. 't Land ei sins [[23 meie]] [[1949]] een hrondwet, die a deur een meêder'eid van twiderde deur de bonsdag en bondsraed 'ewiezigd kan worn. Sommihe aspect'n kunn'n nie 'ewiezigd worn.

Sins [[3 oktober]] [[1990]] binne [[West-Duutsland]] en [[Oôst-Duutsland]] vereênigd: den [[Duutse Democraotische Rippebliek]] (DDR) is toen offisjeel bie den [[Bonsrippebliek Duutsland]] ekomme.

Binn'n Duutsland hel actief en passief kiesrecht vanof 18 jaer en der is spraeke van een twikaemersysteem, helieke as in Nederland. De bonsdag ei op z'n minst 598 leeën, en wor iedere vier jaer verkozen. Der hel een kiesdrempel van vuuf percent. De bondsraed ei 69 leeën, die an de deêlstaetreheriengen vertehenwoôrdihen. Iedere deêlstaet ei ok een eihen hrondwet en deelstaetparlement, dat a om de vier jaer wor verkozen.

De bonspresident, 't staetsoôd, wor voe vuuf jaer deur de bonsverhaoderienge verkozen en kan 1 keêr worn herverkozen. De bonskanselier is 't oôd van de reherieng en wor verkozen deur de bonsdag. 

=== Bonspresidenten ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! President !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| Theodor Heuss || 1949 - 1959 || 10 || [[FDP]] || [[West-Duutsland]]
|-
| Heinrich Lübke || 1959 - 1969 || 10 || [[CDU]] || West-Duutsland
|-
| Gustav Heinemann || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| Walter Scheel || 1974 - 1979 || 5 || FDP || West-Duutsland
|-
| Karl Carstens || 1979 - 1984 || 5 || CDU || West-Duutsland
|-
| Richard von Weizsäcker || 1984 - 1994 || 10 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| Roman Herzog || 1994 - 1999 || 5 || CDU || Duutsland
|-
| Johannes Rau || 1999 - 2004 || 5 || SPD || Duutsland
|-
| Horst Köhler || 2004 - 2010 || 6 || CDU || Duutsland
|-
| Christian Wulff || 2010 - 2012 || 2 || CDU || Duutsland
|-
| Joachim Gauck || 2012 - 2017 || 5 || partieloôs || Duutsland
|-
| [[Frank-Walter Steinmeier]] || 2017 - noe || 9 || SPD || Duutsland
|-
|}

=== Bonskanseliers ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Kanselier !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| [[Konrad Adenauer]] || 1949 - 1963 || 14 || [[CDU]] || [[West-Duutsland]]
|-
| [[Ludwig Erhard]] || 1963 - 1966 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger]] || 1966 - 1969 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt]] || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt]] || 1974 - 1982 || 8 || SPD || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl]] || 1982 - 1998 || 16 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| [[Gerhard Schröder]] || 1998 - 2005 || 7 || SPD || Duutsland
|-
| [[Angela Merkel]] || 2005 - 2021 || 16 || CDU || Duutsland
|-
| [[Olaf Scholz]] || 2021 - 2025 || 4 || SPD || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz]] || 2025 - noe || 1 || CDU || Duutsland
|-
|}

=== Kabinet'n ===
x = regeriengspartie

b = regeriengspartie mie bonskanselier

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=8 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! rowspan=2 | Kabinet || rowspan=2 | Tied || colspan=5 | Partieën || rowspan=2 | Opmerkienge
|-
! [[CDU]]/[[CSU]] || [[FDP]] || [[Grüne]] || [[SPD]] || overige
|-
| [[Konrad Adenauer|Kabinet-Adenauer I]] || 1949 - 1953 || b || x ||  ||  || DP || [[West-Duutsland]]
|-
| Kabinet-Adenauer II || 1953 - 1957 || b || x ||  ||  || DP, GB/BHE || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer III || 1957 - 1961 || b ||  ||  ||  || DP || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer IV || 1961 - 1963 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Ludwig Erhard|Kabinet-Erhard I]] || 1963 - 1965 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland 
|-
| Kabinet-Erhard II || 1965 - 1966 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger|Kabinet-Kiesinger]] || 1966 - 1969 || b ||  ||  || x || || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt|Kabinet-Brandt I]] || 1969 - 1972 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Brandt II || 1972 - 1974 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt|Kabinet-Schmidt I]] || 1974 - 1976 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt II || 1976 - 1980 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt III || 1980 - 1982 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl|Kabinet-Kohl I]] || 1982 - 1983 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl II || 1983 - 1987 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl III || 1987 - 1991 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl IV || 1991 - 1994 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl V || 1994 - 1998 || b || x ||  ||  || || Duutsland 
|-
| [[Gerhard Schröder|Kabinet-Schröder I]] || 1998 - 2002 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Schröder II || 2002 - 2005 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| [[Angela Merkel|Kabinet-Merkel I]] || 2005 - 2009 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Merkel II || 2009 - 2013 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel III || 2013 - 2018 || b ||  ||  || x || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel IV || 2018 - 2021 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| [[Olaf Scholz|Kabinet-Scholz]] || 2021 - 2025 ||  || x || x || b || || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz|Kabinet-Merz]] || 2025 - noe || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
|}

DP = Deutsche Partei

GB/BHE = Gesamtdeutscher Block / Bund der Heimatvertriebenen und Entrechteten

=== Bonsdag ===
Bonsdag vanof 1990 (vereênigde Duutsland).

''oliefkleur is reherieng''

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=11 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! rowspan=2 | Partie || colspan=10 | Bonsdag
|-
! 2025 || 2021 || 2017 || 2013 || 2009 || 2005 || 2002 || 1998 || 1994 || 1990
|-
| [[AfD]] || 152 || 83 || 94 || || || || || || ||
|-
| [[CDU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 164 || 152 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 200 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 255 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 194 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 180 || 190 || 198 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 244 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 268
|-
| [[CSU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 44 || 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 56 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || 58 || 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 50 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 51
|-
| [[FDP]] || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 91 || 80 || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 93 || 61 || 47 || 43 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 79
|-
| [[Grüne]] || 85 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 118 || 67 || 63 || 68 || 51 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 55 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || 49 || 8
|-
| [[Linke]] / [[PDS]] ¹ || 64 || 39 || 69 || 64 || 76 || 54 || 2 || 36 || 30 || 17
|-
| [[SPD]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 120 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 206 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 153 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 193 || 146 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 222 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 251 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 298 || 252 || 239
|-
| [[SSW]] || 1 || 1 || || || || || || || ||
|-
! Totael || 630 || 735 || 709 || 631 || 622 || 614 || 603 || 669 || 672 || 662
|-
! Coalitie || 328 || 415 || 399 || 504 || 332 || 448 || 306 || 345 || 341 || 398
|-
! Kabinet || [[Friedrich Merz|Merz]] || [[Olaf Scholz|Scholz]] || Merkel IV || Merkel III || Merkel II || [[Angela Merkel|Merkel I]] || Schröder II || [[Gerhard Schröder|Schröder I]] || Kohl V || [[Helmut Kohl|Kohl IV]]
|}

¹ Linke vanof 2009

== Defensie ==
Duutsland beschik over een paer verschill'nde takk'n van defensie, naemelijk de landmacht, de marine, de luchmacht, de kustwacht, de hrenspelisie en een medisch korps. In [[2001]] waeren der 20.851.022 mann'n in de leeftied van 15 toet 49 jaer beschikbaer voe in heval van oôrlog, wivan der 17.760.412 heschikt waeren voe [[militaire dienst]]. Ieder jaer bereikn onheveêr 480.000 mann'n de leeftied om in militaire dienst te treeën. 1,5% van 't [[BNP]] wor uuteheven an defensie.

=== Duutsland internationaol ===
Duutsland is onder aore lid van de [[Europeêse Unie]] en de [[NAVO]].

== Economie ==
Duutsland is eên van de mist ontwikkelde lan'n ter waereld en ei ok eên van de sterkste economieën op aerde, mè onder are werkeloôs'eid is een hroôt probleem. Deur verhriezieng worn de lassen van werk ènde mensen hrotter en de sociaole zeker'eid wor kleinder. Een aor probleem is ok nog de minder loôpende economie van [[Oôst-Duutsland]], nog een overbluufsel van voe den oôrlog.

== Bestierlijke indeêlienge ==
Duutsland wor inedeêld in 16 deêlstaeten (Duuts: Bundesländer), naemelijk:

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
! Deêlstaet !! Zeêuws !! Oôdstad !! Inweuners &lt;br&gt; (2026) !! Oppervlak &lt;br&gt; (km²) !! Dichteid &lt;br&gt; (inw./km²) || Zeêtels &lt;br&gt; [[Bonsraed]]
|-
| [[Baden-Württemberg]] || Baden-Württemberg || [[Stuttgart]] || 11.240.000 || 35.700 || 314 || 6
|--
| [[Bayern]] || Beieren || [[München]] || 13.250.000 || 70.500 || 188 || 6
|-
| [[Berlin]] || Berlijn || [[Berlijn]] || 3.700.000 || 890 || 4153 || 4
|-
| [[Brandenburg]] || Brannburg || [[ Potsdam]] || 2.550.000 || 29.700 || 86 || 4
|-
| [[Bremen]] || Breem'n || [[Bremen]] || 710.000 || 420 || 1683 || 3
|-
| [[Hamburg]] || Hamburg || [[Hamburg]] || 1.870.000 || 760 || 2476 || 3
|-
| [[Hessen]] || Hessen || [[Wiesbaden]] || 6.280.000 || 21.100 || 297 || 5
|-
| [[Mecklenburg-Vorpommern]] || Mecklenburg-Voepommern || [[Schwerin]] || 1.570.000 || 23.300 || 68 || 3
|-
| [[Niedersachsen]] || Nedersaksen || [[Hannover]] || 8.000.000 || 47.700 || 168 || 6
|-
| [[Nordrhein-Westfalen]] || Noôrdrien-Westfaolen || [[Düsseldorf]] || 17.990.000 || 34.100 || 527 || 6
|-
| [[Rheinland-Pfalz]] || Rienland-Palts || [[Mainz]] || 4.120.000 || 19.900 || 208 || 4
|-
| [[Saarland]] || Saorland || [[Saarbrücken]] || 1.010.000 || 2.600 || 392 || 3
|-
| [[Sachsen]] || Saksen || [[Dresden]] || 4.030.000 || 18.500 || 218 || 4
|-
| [[Sachsen-Anhalt]] || Saksen-Analt || [[Magdeburg]] || 2.120.000 || 20.600 || 103 || 4
|-
| [[Schleswig-Holstein]] || Sleêswiek-'Olstein || [[Kiel]] || 2.960.000 || 15.800 || 187 || 4
|-
| [[Thüringen]] || Thüriengen || [[Erfurt]] || 2.080.000 || 16.200 || 128 || 4
|-
! colspan=3 | Totael || 83.470.000 || 357.700 || 233 || 69
|}
|[[Plaetje:Political map of Germany vector drawing.svg]]
|}

== Demohrafie ==
In 2026 teln Duutsland 83,5 meljoen inweuners. 67,5% van de bevolkieng is aneslootn bie een relihieuze hemeênschap. Van deze mensen is 31,2% [[roôms-katteliek]] en bieni 31% is [[protestans]]. De roôms-katteliek'n bevin'n der eihen vurral in 't zuden en wessen, de protestant'n in 't noôrn. Ok weun'n der 3,3 meljoen [[moslim]]s en 200.000 [[joôden]]. Meêr dan 50% van de voormaelihe Oôst-Duutse bevolkieng ang hin relihie an.

Onder de Duutse bevolkieng bevin'n zen eihen hroôte hroep'n allochtoon'n, wironder vee hastarbeiers uut de jaeren '70 uut [[Joehoslavië]], [[Hriek'nland]] en [[Turkije]] en are, wivandaen de 3,3 meljoen moslims. In totaol bevin'n zen eihen in Duutsland 7 meljoen allochtoon'n.

=== Taele ===
Bieni iedereên in Duutsland spreek [[Duuts]]. Der zien ienkele etnische minder'eden as Deen'n, Friezen en siheuners die an der eihen taele praoten.

== Lienks nae buten ==
{{div col|cols=2}}
* [https://www.landenweb.nl/duitsland/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/germany Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210109075739/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/germany World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/duitsland/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/ Klimaatinfo]
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=16 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/germany_nl Europese Unie]
* [https://thefactfile.org/germany-facts/ Fact File]
* [https://duitslandinstituut.nl/ Duitsland Instituut]
* [https://historiek.net/geschiedenis-van-duitsland-2/ Historiek]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/ GeschiedenisExtra]
{{div col end}}

{{Europa}}

[[Categorie:Duutsland| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>9e95tej5vo6nv9wuluemtjgani2cijy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183777</id>
      <parentid>183775</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T09:15:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Barends2</username>
        <id>16329</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bonsdag */</comment>
      <origin>183777</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19021" sha1="6o80eu14ktwduaxqpliwm9pf0lqpmpo" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Bundesrepublik Deutschland
 |vlagge=Flag of Germany.svg
 |waepen=Coat of Arms of Germany.svg
 |locaotie=Europe location GER.png
 |taelen=[[Duuts]]
 |oôdstad=[[Berlijn]]
 |regeriengsvurm= [[federaotie|Federaole]] [[rippebliek]]
 |staetsoôd= [[Frank-Walter Steinmeier]] (bonspresident)
 |regeriengsleider= [[Friedrich Merz]] (bonskanselier)
 |km2= 357.684
 |pctwaeter= 1,27
 |inweuners= 83.467.000 (2026)
 |dichteid= 233
 |volkslied=[[:de:Deutschlandlied|Deutschlandlied]]
 |munte=[[:de:Euro|euro]]
 |valutacode=EUR
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=3 oktober (Eêneidsdag)
 |tld=de
 |landcode=DEU
 |tel=49
}}
[[plaetje:Trier BW 2013-04-14 15-59-54.JPG|thumb|right|250px|Dom van [[Trier]]]]
[[plaetje:1 Nature 1.png|250px|rechts|thumb|Het kasteêl [[Neuschwanstein]] in leege mist]]
[[plaetje:Die_Elbphilharmonie_-_21.07.2015.jpg|250px|rechts|thumb|De Elbphilharmonie in Hamburg]]
[[Plaetje:West and East Germans at the Brandenburg Gate in 1989.jpg|250px|thumb|Val van de Berliense mure in november 1989]]

'''Duutsland''' ([[Duuts]]: ''Deutschland''), officieel '''Bonsrippebliek Duutsland''' (Duuts: ''Bundesrepublik Deutschland''), is 'n land in [[Midden-Europa]]. Den 'oôdstad is [[Berlijn]]. 't Land hrens op volhorde van noôrd ni west an de volhende zeê'n en lan'n: den [[Oôstzeê]], [[Noôrdzeê]], [[Denemarken]], [[Poôl'n]], [[Tsjehhië]], [[Oesteriek]], [[Zwitserland]], [[Frankriek]], [[Luxemburg (land)|Luxemburg]], [[België]] en [[Nederland]].

Duutsland ei mie zen 83,5 meljoen inweuners (2026) nae [[Rusland]] de groôtste bevolkinge van alle Europese lan'n. 't Is een belangriek lid van de [[Europeêse Unie]] en de economische, politieke en militaire organisaoties in Europa.

== Geografie ==
Duutsland lig in Centraol-Europa, hrens an de bovenhenoemde lan'n en wor verdeêld in de Duutse vlakt'n in 't noôrn, 't oôgland in 't midd'n en de uutèn'n van de [[Alpen]] in 't zuden. Een hroôt deêl, 2/3, besti uut bossen, wivan vee nildbossen.

Noôrd-Duutsland wor ekenmerkt deur een vlak lanschap, evenas in 't iets noôrdelijker helehen Denemarken. Deur de vlakt'n stroômen rivier'n as de [[Wezer]], den [[Elbe]] en den [[Oder]], en der vin vee landbouw plekke. Der wor onder are terwe, petaoten en herst verbouwd en in Sleêswiek-'Olstein wor an veeteêlt edaene. In dit hebied lihhen hroôte steeën as den oôdstad [[Berlijn]], [[Hamburg]] en [[Bremen]].

Midd'n-Duutsland wor ekenmerkt deur 't oôgland. In dit hebied lihhen onder are de Rijnvallei en 't Thüriengse bos. Langs de Rijn zien vee wienhaern en kasteeln te vin'n en ok lihhen der industriehebieden as 't [[Ruhrhebied]] in de buurte. Ok langs de [[Moezel]], ok in dit hebied, zien vee wienhaern te vin'n. Hroôte steeën in Midd'n-Duutsland zien [[Dresden]], [[Leipzig]], [[Keulen]], [[Düsseldorf]] en [[Essen (Duutsland)|Essen]].

Zuud-Duutsland wor ekenmerkt deur zen oôhe berhen, mistal bebost bie nildboômen. Voebeêl'n zien 't [[Zwarte Woud]] en 't Bohemerwoud. 't Oôgste punt (2963 m) is de Zugspitze in de Beierse Alpen. Hroôte steeën in Zuud-Duutsland zien onder are [[München]], [[Frankfurt am Main]] en [[Stuttgart]].

=== Steê ===
Hroôtste steê binne (2026):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Berlin]] (Berlijn) || 3.701.000
|-
| [[Hamburg]] || 1.869.000
|-
| [[München]] || 1.505.000
|-
| [[Köln]] (Keulen) || 1.026.000
|-
| [[Frankfurt am Main]] || 761.000
|-
| [[Düsseldorf]] || 619.000
|-
| [[Leipzig]] || 616.000
|-
| [[Stuttgart]] || 609.000
|-
| [[Dortmund]] || 601.000
|-
| [[Bremen (stad)|Bremen]] || 588.000
|-
| [[Essen (Duutsland)|Essen]] || 574.000
|-
| [[Dresden]] || 563.000
|-
| [[Nürnberg]] || 531.000
|-
| [[Hannover]] || 523.000
|-
| [[Duisburg]] || 501.000
|-
| [[Bochum]] || 359.000
|-
| [[Wuppertal]] || 357.000
|-
| [[Bielefeld]] || 331.000
|-
| [[Bonn]] || 324.000
|-
| [[Mannheim]] || 320.000
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Karlsruhe]] || 309.000
|-
| [[Münster]] || 306.000
|-
| [[Augsburg]] || 302.000
|-
| [[Wiesbaden]] || 289.000
|-
| [[Mönchengladbach]] || 267.000
|-
| [[Gelsenkirchen]] || 266.000
|-
| [[Aachen]] (Aken) || 264.000
|-
| [[Braunschweig]] || 253.000
|-
| [[Kiel]] || 252.000
|-
| [[Chemnitz]] || 247.000
|-
| [[Magdeburg]] || 244.000
|-
| [[Freiburg im Breisgau]] || 238.000
|-
| [[Krefeld]] || 231.000
|-
| [[Halle (Saale)|Halle]] || 226.000
|-
| [[Mainz]] || 224.000
|-
| [[Erfurt]] || 217.000
|-
| [[Lübeck]] || 217.000
|-
| [[Oberhausen]] || 213.000
|-
| [[Rostock]] || 205.000
|-
| [[Kassel]] || 197.000
|-
|}
|}

== Geschiedenisse ==
Duutsland wier pas in [[1870]] opniev een eeneid. In d'ooge middeleeuwe wastet et hrootste land van Europa, ma laeter viel et elegaer uut mekaer in wè meer dan onderd lantjes. Tussen 1870 en 1914 groeiende Duutsland uut tot de een nae grooste industriestaet van Europa en van de waereld, nae Iengeland. Dat gaf noga wa conflicten mee de Iengelse, mae ok mie de Franse. Toe in 1914 de Eerste Wereldoorlog uutbrak kwam Duutsland recht tegenover deze groôtmach'n (mie Rusland d'rbie) te stoôn, saeme mie Oôstenriek-Honharije. Duutsland voerde een tweêfrontenoorlog. Vier jaer lang durende deze oorlog weerbie naebie nehen meljoen man omkwamme.
Duutsland wier een vernederende vrede opgeleid en vee historici dienke dat dit de opmaet gaf toet de Twidde Wereldoorlog. In [[1933]] kwam [[Adolf Hitler]] an de macht. Duutsland begon in 1939 een oorlog tegen Iengeland en Frankriek en vanaf 1941 ok tehen Rusland en de VS. In 1945 wier het land eindelijk verslogen. Verbijsterd nam de weareld kennis van de [[Holocaust]] weerbie zo'n zes meljoen [[Joôden]] systematisch bin vermoôrd, vooral in [[Oôst-Europa]].
Het land wier verdeeld in vier bezettingszones, naemelijk een Britse, Franse, Amerikaanse en Russische Zone. De Russische zone wier een apart land, de Duutse Democraotische Rippebliek (DDR). Duutsland wier zodoewnde verdeêld in een communistisch [[Oôst-Duutsland]] en een kapitalistisch [[West-Duutsland]]. Ok [[Berlijn]] was in vieren gedeeld, mar deze stad lag midden in het Russische deel, zoôdat een deel van Berlijn (dat bie West-Duutsland kwam) as een eiland in Oôst-Duutsland kwam te liggene.
Vee burhers vluchttende van Oôst nae West en dat nam zoô groôte antallen an, da in 1961 een mure gebouwd wier deu de Oôst-Duutsers tussen Oôst en West Berlijn. Deze mure wier symbool van de [[Kouwe Oôrlog]] tussen de NAVO en het Warchaupact. In [[1989]] kwam 'ieran een ende toe de burhers van de communistische lan'n in Oost-Europa in opstand kwamme. De Sovjets onger leiding van Gorbatsjov kwamme in tehenstelling toet 1956 en 1968 niet in actie.
In 1991 wiere de tweê lan'n weer bie mekaore gevoegd onger leiding van bondskanselier Kohl. Vee wier geïnvesteerd in de voormaelihe deelstaeten van de DDR, mae twintig jaer laeter was de werkloosheid nog aoltied 'oôger as in 't wes'n. Frankriek ging akkoord mie de 'erenigieng op voorwaerde dat Duutsland de [[euro]] zou invoere. Dit gebeurde dan ok, in [[2002]].

== Politiek ==
Duutsland is een democraotische parlementaire bondsstaet. 't Land ei sins [[23 meie]] [[1949]] een hrondwet, die a deur een meêder'eid van twiderde deur de bonsdag en bondsraed 'ewiezigd kan worn. Sommihe aspect'n kunn'n nie 'ewiezigd worn.

Sins [[3 oktober]] [[1990]] binne [[West-Duutsland]] en [[Oôst-Duutsland]] vereênigd: den [[Duutse Democraotische Rippebliek]] (DDR) is toen offisjeel bie den [[Bonsrippebliek Duutsland]] ekomme.

Binn'n Duutsland hel actief en passief kiesrecht vanof 18 jaer en der is spraeke van een twikaemersysteem, helieke as in Nederland. De bonsdag ei op z'n minst 598 leeën, en wor iedere vier jaer verkozen. Der hel een kiesdrempel van vuuf percent. De bondsraed ei 69 leeën, die an de deêlstaetreheriengen vertehenwoôrdihen. Iedere deêlstaet ei ok een eihen hrondwet en deelstaetparlement, dat a om de vier jaer wor verkozen.

De bonspresident, 't staetsoôd, wor voe vuuf jaer deur de bonsverhaoderienge verkozen en kan 1 keêr worn herverkozen. De bonskanselier is 't oôd van de reherieng en wor verkozen deur de bonsdag. 

=== Bonspresidenten ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! President !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| Theodor Heuss || 1949 - 1959 || 10 || [[FDP]] || [[West-Duutsland]]
|-
| Heinrich Lübke || 1959 - 1969 || 10 || [[CDU]] || West-Duutsland
|-
| Gustav Heinemann || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| Walter Scheel || 1974 - 1979 || 5 || FDP || West-Duutsland
|-
| Karl Carstens || 1979 - 1984 || 5 || CDU || West-Duutsland
|-
| Richard von Weizsäcker || 1984 - 1994 || 10 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| Roman Herzog || 1994 - 1999 || 5 || CDU || Duutsland
|-
| Johannes Rau || 1999 - 2004 || 5 || SPD || Duutsland
|-
| Horst Köhler || 2004 - 2010 || 6 || CDU || Duutsland
|-
| Christian Wulff || 2010 - 2012 || 2 || CDU || Duutsland
|-
| Joachim Gauck || 2012 - 2017 || 5 || partieloôs || Duutsland
|-
| [[Frank-Walter Steinmeier]] || 2017 - noe || 9 || SPD || Duutsland
|-
|}

=== Bonskanseliers ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Kanselier !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| [[Konrad Adenauer]] || 1949 - 1963 || 14 || [[CDU]] || [[West-Duutsland]]
|-
| [[Ludwig Erhard]] || 1963 - 1966 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger]] || 1966 - 1969 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt]] || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt]] || 1974 - 1982 || 8 || SPD || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl]] || 1982 - 1998 || 16 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| [[Gerhard Schröder]] || 1998 - 2005 || 7 || SPD || Duutsland
|-
| [[Angela Merkel]] || 2005 - 2021 || 16 || CDU || Duutsland
|-
| [[Olaf Scholz]] || 2021 - 2025 || 4 || SPD || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz]] || 2025 - noe || 1 || CDU || Duutsland
|-
|}

=== Kabinet'n ===
x = regeriengspartie

b = regeriengspartie mie bonskanselier

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=8 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! rowspan=2 | Kabinet || rowspan=2 | Tied || colspan=5 | Partieën || rowspan=2 | Opmerkienge
|-
! [[CDU]]/[[CSU]] || [[FDP]] || [[Grüne]] || [[SPD]] || overige
|-
| [[Konrad Adenauer|Kabinet-Adenauer I]] || 1949 - 1953 || b || x ||  ||  || DP || [[West-Duutsland]]
|-
| Kabinet-Adenauer II || 1953 - 1957 || b || x ||  ||  || DP, GB/BHE || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer III || 1957 - 1961 || b ||  ||  ||  || DP || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer IV || 1961 - 1963 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Ludwig Erhard|Kabinet-Erhard I]] || 1963 - 1965 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland 
|-
| Kabinet-Erhard II || 1965 - 1966 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger|Kabinet-Kiesinger]] || 1966 - 1969 || b ||  ||  || x || || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt|Kabinet-Brandt I]] || 1969 - 1972 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Brandt II || 1972 - 1974 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt|Kabinet-Schmidt I]] || 1974 - 1976 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt II || 1976 - 1980 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt III || 1980 - 1982 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl|Kabinet-Kohl I]] || 1982 - 1983 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl II || 1983 - 1987 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl III || 1987 - 1991 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl IV || 1991 - 1994 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl V || 1994 - 1998 || b || x ||  ||  || || Duutsland 
|-
| [[Gerhard Schröder|Kabinet-Schröder I]] || 1998 - 2002 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Schröder II || 2002 - 2005 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| [[Angela Merkel|Kabinet-Merkel I]] || 2005 - 2009 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Merkel II || 2009 - 2013 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel III || 2013 - 2018 || b ||  ||  || x || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel IV || 2018 - 2021 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| [[Olaf Scholz|Kabinet-Scholz]] || 2021 - 2025 ||  || x || x || b || || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz|Kabinet-Merz]] || 2025 - noe || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
|}

DP = Deutsche Partei

GB/BHE = Gesamtdeutscher Block / Bund der Heimatvertriebenen und Entrechteten

=== Bonsdag ===
Bonsdag vanof 1990 (vereênigde Duutsland).

''oliefkleur is reherieng''

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=11 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Partie || 2025 || 2021 || 2017 || 2013 || 2009 || 2005 || 2002 || 1998 || 1994 || 1990
|-
| [[AfD]] || 152 || 83 || 94 || || || || || || ||
|-
| [[CDU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 164 || 152 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 200 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 255 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 194 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 180 || 190 || 198 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 244 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 268
|-
| [[CSU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 44 || 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 56 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || 58 || 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 50 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 51
|-
| [[FDP]] || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 91 || 80 || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 93 || 61 || 47 || 43 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 79
|-
| [[Grüne]] || 85 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 118 || 67 || 63 || 68 || 51 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 55 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || 49 || 8
|-
| [[Linke]] / [[PDS]] ¹ || 64 || 39 || 69 || 64 || 76 || 54 || 2 || 36 || 30 || 17
|-
| [[SPD]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 120 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 206 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 153 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 193 || 146 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 222 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 251 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 298 || 252 || 239
|-
| [[SSW]] || 1 || 1 || || || || || || || ||
|-
! Totael || 630 || 735 || 709 || 631 || 622 || 614 || 603 || 669 || 672 || 662
|-
! Reherieng || 328 || 415 || 399 || 504 || 332 || 448 || 306 || 345 || 341 || 398
|-
! Kabinet || [[Friedrich Merz|Merz]] || [[Olaf Scholz|Scholz]] || Merkel IV || Merkel III || Merkel II || [[Angela Merkel|Merkel I]] || Schröder II || [[Gerhard Schröder|Schröder I]] || Kohl V || [[Helmut Kohl|Kohl IV]]
|}

¹ Linke vanof 2009

== Defensie ==
Duutsland beschik over een paer verschill'nde takk'n van defensie, naemelijk de landmacht, de marine, de luchmacht, de kustwacht, de hrenspelisie en een medisch korps. In [[2001]] waeren der 20.851.022 mann'n in de leeftied van 15 toet 49 jaer beschikbaer voe in heval van oôrlog, wivan der 17.760.412 heschikt waeren voe [[militaire dienst]]. Ieder jaer bereikn onheveêr 480.000 mann'n de leeftied om in militaire dienst te treeën. 1,5% van 't [[BNP]] wor uuteheven an defensie.

=== Duutsland internationaol ===
Duutsland is onder aore lid van de [[Europeêse Unie]] en de [[NAVO]].

== Economie ==
Duutsland is eên van de mist ontwikkelde lan'n ter waereld en ei ok eên van de sterkste economieën op aerde, mè onder are werkeloôs'eid is een hroôt probleem. Deur verhriezieng worn de lassen van werk ènde mensen hrotter en de sociaole zeker'eid wor kleinder. Een aor probleem is ok nog de minder loôpende economie van [[Oôst-Duutsland]], nog een overbluufsel van voe den oôrlog.

== Bestierlijke indeêlienge ==
Duutsland wor inedeêld in 16 deêlstaeten (Duuts: Bundesländer), naemelijk:

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
! Deêlstaet !! Zeêuws !! Oôdstad !! Inweuners &lt;br&gt; (2026) !! Oppervlak &lt;br&gt; (km²) !! Dichteid &lt;br&gt; (inw./km²) || Zeêtels &lt;br&gt; [[Bonsraed]]
|-
| [[Baden-Württemberg]] || Baden-Württemberg || [[Stuttgart]] || 11.240.000 || 35.700 || 314 || 6
|--
| [[Bayern]] || Beieren || [[München]] || 13.250.000 || 70.500 || 188 || 6
|-
| [[Berlin]] || Berlijn || [[Berlijn]] || 3.700.000 || 890 || 4153 || 4
|-
| [[Brandenburg]] || Brannburg || [[ Potsdam]] || 2.550.000 || 29.700 || 86 || 4
|-
| [[Bremen]] || Breem'n || [[Bremen]] || 710.000 || 420 || 1683 || 3
|-
| [[Hamburg]] || Hamburg || [[Hamburg]] || 1.870.000 || 760 || 2476 || 3
|-
| [[Hessen]] || Hessen || [[Wiesbaden]] || 6.280.000 || 21.100 || 297 || 5
|-
| [[Mecklenburg-Vorpommern]] || Mecklenburg-Voepommern || [[Schwerin]] || 1.570.000 || 23.300 || 68 || 3
|-
| [[Niedersachsen]] || Nedersaksen || [[Hannover]] || 8.000.000 || 47.700 || 168 || 6
|-
| [[Nordrhein-Westfalen]] || Noôrdrien-Westfaolen || [[Düsseldorf]] || 17.990.000 || 34.100 || 527 || 6
|-
| [[Rheinland-Pfalz]] || Rienland-Palts || [[Mainz]] || 4.120.000 || 19.900 || 208 || 4
|-
| [[Saarland]] || Saorland || [[Saarbrücken]] || 1.010.000 || 2.600 || 392 || 3
|-
| [[Sachsen]] || Saksen || [[Dresden]] || 4.030.000 || 18.500 || 218 || 4
|-
| [[Sachsen-Anhalt]] || Saksen-Analt || [[Magdeburg]] || 2.120.000 || 20.600 || 103 || 4
|-
| [[Schleswig-Holstein]] || Sleêswiek-'Olstein || [[Kiel]] || 2.960.000 || 15.800 || 187 || 4
|-
| [[Thüringen]] || Thüriengen || [[Erfurt]] || 2.080.000 || 16.200 || 128 || 4
|-
! colspan=3 | Totael || 83.470.000 || 357.700 || 233 || 69
|}
|[[Plaetje:Political map of Germany vector drawing.svg]]
|}

== Demohrafie ==
In 2026 teln Duutsland 83,5 meljoen inweuners. 67,5% van de bevolkieng is aneslootn bie een relihieuze hemeênschap. Van deze mensen is 31,2% [[roôms-katteliek]] en bieni 31% is [[protestans]]. De roôms-katteliek'n bevin'n der eihen vurral in 't zuden en wessen, de protestant'n in 't noôrn. Ok weun'n der 3,3 meljoen [[moslim]]s en 200.000 [[joôden]]. Meêr dan 50% van de voormaelihe Oôst-Duutse bevolkieng ang hin relihie an.

Onder de Duutse bevolkieng bevin'n zen eihen hroôte hroep'n allochtoon'n, wironder vee hastarbeiers uut de jaeren '70 uut [[Joehoslavië]], [[Hriek'nland]] en [[Turkije]] en are, wivandaen de 3,3 meljoen moslims. In totaol bevin'n zen eihen in Duutsland 7 meljoen allochtoon'n.

=== Taele ===
Bieni iedereên in Duutsland spreek [[Duuts]]. Der zien ienkele etnische minder'eden as Deen'n, Friezen en siheuners die an der eihen taele praoten.

== Lienks nae buten ==
{{div col|cols=2}}
* [https://www.landenweb.nl/duitsland/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/germany Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210109075739/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/germany World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/duitsland/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/ Klimaatinfo]
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=16 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/germany_nl Europese Unie]
* [https://thefactfile.org/germany-facts/ Fact File]
* [https://duitslandinstituut.nl/ Duitsland Instituut]
* [https://historiek.net/geschiedenis-van-duitsland-2/ Historiek]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/ GeschiedenisExtra]
{{div col end}}

{{Europa}}

[[Categorie:Duutsland| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>6o80eu14ktwduaxqpliwm9pf0lqpmpo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183778</id>
      <parentid>183777</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T09:17:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Barends2</username>
        <id>16329</id>
      </contributor>
      <comment>/* Duutsland internationaol */</comment>
      <origin>183778</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18916" sha1="qaf4oii8wo6uqa4ddnv13v1llq7qslf" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Bundesrepublik Deutschland
 |vlagge=Flag of Germany.svg
 |waepen=Coat of Arms of Germany.svg
 |locaotie=Europe location GER.png
 |taelen=[[Duuts]]
 |oôdstad=[[Berlijn]]
 |regeriengsvurm= [[federaotie|Federaole]] [[rippebliek]]
 |staetsoôd= [[Frank-Walter Steinmeier]] (bonspresident)
 |regeriengsleider= [[Friedrich Merz]] (bonskanselier)
 |km2= 357.684
 |pctwaeter= 1,27
 |inweuners= 83.467.000 (2026)
 |dichteid= 233
 |volkslied=[[:de:Deutschlandlied|Deutschlandlied]]
 |munte=[[:de:Euro|euro]]
 |valutacode=EUR
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=3 oktober (Eêneidsdag)
 |tld=de
 |landcode=DEU
 |tel=49
}}
[[plaetje:Trier BW 2013-04-14 15-59-54.JPG|thumb|right|250px|Dom van [[Trier]]]]
[[plaetje:1 Nature 1.png|250px|rechts|thumb|Het kasteêl [[Neuschwanstein]] in leege mist]]
[[plaetje:Die_Elbphilharmonie_-_21.07.2015.jpg|250px|rechts|thumb|De Elbphilharmonie in Hamburg]]
[[Plaetje:West and East Germans at the Brandenburg Gate in 1989.jpg|250px|thumb|Val van de Berliense mure in november 1989]]

'''Duutsland''' ([[Duuts]]: ''Deutschland''), officieel '''Bonsrippebliek Duutsland''' (Duuts: ''Bundesrepublik Deutschland''), is 'n land in [[Midden-Europa]]. Den 'oôdstad is [[Berlijn]]. 't Land hrens op volhorde van noôrd ni west an de volhende zeê'n en lan'n: den [[Oôstzeê]], [[Noôrdzeê]], [[Denemarken]], [[Poôl'n]], [[Tsjehhië]], [[Oesteriek]], [[Zwitserland]], [[Frankriek]], [[Luxemburg (land)|Luxemburg]], [[België]] en [[Nederland]].

Duutsland ei mie zen 83,5 meljoen inweuners (2026) nae [[Rusland]] de groôtste bevolkinge van alle Europese lan'n. 't Is een belangriek lid van de [[Europeêse Unie]] en de economische, politieke en militaire organisaoties in Europa.

== Geografie ==
Duutsland lig in Centraol-Europa, hrens an de bovenhenoemde lan'n en wor verdeêld in de Duutse vlakt'n in 't noôrn, 't oôgland in 't midd'n en de uutèn'n van de [[Alpen]] in 't zuden. Een hroôt deêl, 2/3, besti uut bossen, wivan vee nildbossen.

Noôrd-Duutsland wor ekenmerkt deur een vlak lanschap, evenas in 't iets noôrdelijker helehen Denemarken. Deur de vlakt'n stroômen rivier'n as de [[Wezer]], den [[Elbe]] en den [[Oder]], en der vin vee landbouw plekke. Der wor onder are terwe, petaoten en herst verbouwd en in Sleêswiek-'Olstein wor an veeteêlt edaene. In dit hebied lihhen hroôte steeën as den oôdstad [[Berlijn]], [[Hamburg]] en [[Bremen]].

Midd'n-Duutsland wor ekenmerkt deur 't oôgland. In dit hebied lihhen onder are de Rijnvallei en 't Thüriengse bos. Langs de Rijn zien vee wienhaern en kasteeln te vin'n en ok lihhen der industriehebieden as 't [[Ruhrhebied]] in de buurte. Ok langs de [[Moezel]], ok in dit hebied, zien vee wienhaern te vin'n. Hroôte steeën in Midd'n-Duutsland zien [[Dresden]], [[Leipzig]], [[Keulen]], [[Düsseldorf]] en [[Essen (Duutsland)|Essen]].

Zuud-Duutsland wor ekenmerkt deur zen oôhe berhen, mistal bebost bie nildboômen. Voebeêl'n zien 't [[Zwarte Woud]] en 't Bohemerwoud. 't Oôgste punt (2963 m) is de Zugspitze in de Beierse Alpen. Hroôte steeën in Zuud-Duutsland zien onder are [[München]], [[Frankfurt am Main]] en [[Stuttgart]].

=== Steê ===
Hroôtste steê binne (2026):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Berlin]] (Berlijn) || 3.701.000
|-
| [[Hamburg]] || 1.869.000
|-
| [[München]] || 1.505.000
|-
| [[Köln]] (Keulen) || 1.026.000
|-
| [[Frankfurt am Main]] || 761.000
|-
| [[Düsseldorf]] || 619.000
|-
| [[Leipzig]] || 616.000
|-
| [[Stuttgart]] || 609.000
|-
| [[Dortmund]] || 601.000
|-
| [[Bremen (stad)|Bremen]] || 588.000
|-
| [[Essen (Duutsland)|Essen]] || 574.000
|-
| [[Dresden]] || 563.000
|-
| [[Nürnberg]] || 531.000
|-
| [[Hannover]] || 523.000
|-
| [[Duisburg]] || 501.000
|-
| [[Bochum]] || 359.000
|-
| [[Wuppertal]] || 357.000
|-
| [[Bielefeld]] || 331.000
|-
| [[Bonn]] || 324.000
|-
| [[Mannheim]] || 320.000
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Karlsruhe]] || 309.000
|-
| [[Münster]] || 306.000
|-
| [[Augsburg]] || 302.000
|-
| [[Wiesbaden]] || 289.000
|-
| [[Mönchengladbach]] || 267.000
|-
| [[Gelsenkirchen]] || 266.000
|-
| [[Aachen]] (Aken) || 264.000
|-
| [[Braunschweig]] || 253.000
|-
| [[Kiel]] || 252.000
|-
| [[Chemnitz]] || 247.000
|-
| [[Magdeburg]] || 244.000
|-
| [[Freiburg im Breisgau]] || 238.000
|-
| [[Krefeld]] || 231.000
|-
| [[Halle (Saale)|Halle]] || 226.000
|-
| [[Mainz]] || 224.000
|-
| [[Erfurt]] || 217.000
|-
| [[Lübeck]] || 217.000
|-
| [[Oberhausen]] || 213.000
|-
| [[Rostock]] || 205.000
|-
| [[Kassel]] || 197.000
|-
|}
|}

== Geschiedenisse ==
Duutsland wier pas in [[1870]] opniev een eeneid. In d'ooge middeleeuwe wastet et hrootste land van Europa, ma laeter viel et elegaer uut mekaer in wè meer dan onderd lantjes. Tussen 1870 en 1914 groeiende Duutsland uut tot de een nae grooste industriestaet van Europa en van de waereld, nae Iengeland. Dat gaf noga wa conflicten mee de Iengelse, mae ok mie de Franse. Toe in 1914 de Eerste Wereldoorlog uutbrak kwam Duutsland recht tegenover deze groôtmach'n (mie Rusland d'rbie) te stoôn, saeme mie Oôstenriek-Honharije. Duutsland voerde een tweêfrontenoorlog. Vier jaer lang durende deze oorlog weerbie naebie nehen meljoen man omkwamme.
Duutsland wier een vernederende vrede opgeleid en vee historici dienke dat dit de opmaet gaf toet de Twidde Wereldoorlog. In [[1933]] kwam [[Adolf Hitler]] an de macht. Duutsland begon in 1939 een oorlog tegen Iengeland en Frankriek en vanaf 1941 ok tehen Rusland en de VS. In 1945 wier het land eindelijk verslogen. Verbijsterd nam de weareld kennis van de [[Holocaust]] weerbie zo'n zes meljoen [[Joôden]] systematisch bin vermoôrd, vooral in [[Oôst-Europa]].
Het land wier verdeeld in vier bezettingszones, naemelijk een Britse, Franse, Amerikaanse en Russische Zone. De Russische zone wier een apart land, de Duutse Democraotische Rippebliek (DDR). Duutsland wier zodoewnde verdeêld in een communistisch [[Oôst-Duutsland]] en een kapitalistisch [[West-Duutsland]]. Ok [[Berlijn]] was in vieren gedeeld, mar deze stad lag midden in het Russische deel, zoôdat een deel van Berlijn (dat bie West-Duutsland kwam) as een eiland in Oôst-Duutsland kwam te liggene.
Vee burhers vluchttende van Oôst nae West en dat nam zoô groôte antallen an, da in 1961 een mure gebouwd wier deu de Oôst-Duutsers tussen Oôst en West Berlijn. Deze mure wier symbool van de [[Kouwe Oôrlog]] tussen de NAVO en het Warchaupact. In [[1989]] kwam 'ieran een ende toe de burhers van de communistische lan'n in Oost-Europa in opstand kwamme. De Sovjets onger leiding van Gorbatsjov kwamme in tehenstelling toet 1956 en 1968 niet in actie.
In 1991 wiere de tweê lan'n weer bie mekaore gevoegd onger leiding van bondskanselier Kohl. Vee wier geïnvesteerd in de voormaelihe deelstaeten van de DDR, mae twintig jaer laeter was de werkloosheid nog aoltied 'oôger as in 't wes'n. Frankriek ging akkoord mie de 'erenigieng op voorwaerde dat Duutsland de [[euro]] zou invoere. Dit gebeurde dan ok, in [[2002]].

== Politiek ==
Duutsland is een democraotische parlementaire bondsstaet. 't Land ei sins [[23 meie]] [[1949]] een hrondwet, die a deur een meêder'eid van twiderde deur de bonsdag en bondsraed 'ewiezigd kan worn. Sommihe aspect'n kunn'n nie 'ewiezigd worn.

Sins [[3 oktober]] [[1990]] binne [[West-Duutsland]] en [[Oôst-Duutsland]] vereênigd: den [[Duutse Democraotische Rippebliek]] (DDR) is toen offisjeel bie den [[Bonsrippebliek Duutsland]] ekomme.

Binn'n Duutsland hel actief en passief kiesrecht vanof 18 jaer en der is spraeke van een twikaemersysteem, helieke as in Nederland. De bonsdag ei op z'n minst 598 leeën, en wor iedere vier jaer verkozen. Der hel een kiesdrempel van vuuf percent. De bondsraed ei 69 leeën, die an de deêlstaetreheriengen vertehenwoôrdihen. Iedere deêlstaet ei ok een eihen hrondwet en deelstaetparlement, dat a om de vier jaer wor verkozen.

De bonspresident, 't staetsoôd, wor voe vuuf jaer deur de bonsverhaoderienge verkozen en kan 1 keêr worn herverkozen. De bonskanselier is 't oôd van de reherieng en wor verkozen deur de bonsdag. 

=== Bonspresidenten ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! President !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| Theodor Heuss || 1949 - 1959 || 10 || [[FDP]] || [[West-Duutsland]]
|-
| Heinrich Lübke || 1959 - 1969 || 10 || [[CDU]] || West-Duutsland
|-
| Gustav Heinemann || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| Walter Scheel || 1974 - 1979 || 5 || FDP || West-Duutsland
|-
| Karl Carstens || 1979 - 1984 || 5 || CDU || West-Duutsland
|-
| Richard von Weizsäcker || 1984 - 1994 || 10 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| Roman Herzog || 1994 - 1999 || 5 || CDU || Duutsland
|-
| Johannes Rau || 1999 - 2004 || 5 || SPD || Duutsland
|-
| Horst Köhler || 2004 - 2010 || 6 || CDU || Duutsland
|-
| Christian Wulff || 2010 - 2012 || 2 || CDU || Duutsland
|-
| Joachim Gauck || 2012 - 2017 || 5 || partieloôs || Duutsland
|-
| [[Frank-Walter Steinmeier]] || 2017 - noe || 9 || SPD || Duutsland
|-
|}

=== Bonskanseliers ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Kanselier !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| [[Konrad Adenauer]] || 1949 - 1963 || 14 || [[CDU]] || [[West-Duutsland]]
|-
| [[Ludwig Erhard]] || 1963 - 1966 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger]] || 1966 - 1969 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt]] || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt]] || 1974 - 1982 || 8 || SPD || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl]] || 1982 - 1998 || 16 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| [[Gerhard Schröder]] || 1998 - 2005 || 7 || SPD || Duutsland
|-
| [[Angela Merkel]] || 2005 - 2021 || 16 || CDU || Duutsland
|-
| [[Olaf Scholz]] || 2021 - 2025 || 4 || SPD || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz]] || 2025 - noe || 1 || CDU || Duutsland
|-
|}

=== Kabinet'n ===
x = regeriengspartie

b = regeriengspartie mie bonskanselier

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=8 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! rowspan=2 | Kabinet || rowspan=2 | Tied || colspan=5 | Partieën || rowspan=2 | Opmerkienge
|-
! [[CDU]]/[[CSU]] || [[FDP]] || [[Grüne]] || [[SPD]] || overige
|-
| [[Konrad Adenauer|Kabinet-Adenauer I]] || 1949 - 1953 || b || x ||  ||  || DP || [[West-Duutsland]]
|-
| Kabinet-Adenauer II || 1953 - 1957 || b || x ||  ||  || DP, GB/BHE || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer III || 1957 - 1961 || b ||  ||  ||  || DP || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer IV || 1961 - 1963 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Ludwig Erhard|Kabinet-Erhard I]] || 1963 - 1965 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland 
|-
| Kabinet-Erhard II || 1965 - 1966 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger|Kabinet-Kiesinger]] || 1966 - 1969 || b ||  ||  || x || || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt|Kabinet-Brandt I]] || 1969 - 1972 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Brandt II || 1972 - 1974 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt|Kabinet-Schmidt I]] || 1974 - 1976 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt II || 1976 - 1980 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt III || 1980 - 1982 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl|Kabinet-Kohl I]] || 1982 - 1983 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl II || 1983 - 1987 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl III || 1987 - 1991 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl IV || 1991 - 1994 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl V || 1994 - 1998 || b || x ||  ||  || || Duutsland 
|-
| [[Gerhard Schröder|Kabinet-Schröder I]] || 1998 - 2002 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Schröder II || 2002 - 2005 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| [[Angela Merkel|Kabinet-Merkel I]] || 2005 - 2009 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Merkel II || 2009 - 2013 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel III || 2013 - 2018 || b ||  ||  || x || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel IV || 2018 - 2021 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| [[Olaf Scholz|Kabinet-Scholz]] || 2021 - 2025 ||  || x || x || b || || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz|Kabinet-Merz]] || 2025 - noe || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
|}

DP = Deutsche Partei

GB/BHE = Gesamtdeutscher Block / Bund der Heimatvertriebenen und Entrechteten

=== Bonsdag ===
Bonsdag vanof 1990 (vereênigde Duutsland).

''oliefkleur is reherieng''

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=11 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Partie || 2025 || 2021 || 2017 || 2013 || 2009 || 2005 || 2002 || 1998 || 1994 || 1990
|-
| [[AfD]] || 152 || 83 || 94 || || || || || || ||
|-
| [[CDU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 164 || 152 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 200 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 255 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 194 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 180 || 190 || 198 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 244 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 268
|-
| [[CSU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 44 || 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 56 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || 58 || 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 50 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 51
|-
| [[FDP]] || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 91 || 80 || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 93 || 61 || 47 || 43 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 79
|-
| [[Grüne]] || 85 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 118 || 67 || 63 || 68 || 51 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 55 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || 49 || 8
|-
| [[Linke]] / [[PDS]] ¹ || 64 || 39 || 69 || 64 || 76 || 54 || 2 || 36 || 30 || 17
|-
| [[SPD]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 120 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 206 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 153 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 193 || 146 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 222 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 251 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 298 || 252 || 239
|-
| [[SSW]] || 1 || 1 || || || || || || || ||
|-
! Totael || 630 || 735 || 709 || 631 || 622 || 614 || 603 || 669 || 672 || 662
|-
! Reherieng || 328 || 415 || 399 || 504 || 332 || 448 || 306 || 345 || 341 || 398
|-
! Kabinet || [[Friedrich Merz|Merz]] || [[Olaf Scholz|Scholz]] || Merkel IV || Merkel III || Merkel II || [[Angela Merkel|Merkel I]] || Schröder II || [[Gerhard Schröder|Schröder I]] || Kohl V || [[Helmut Kohl|Kohl IV]]
|}

¹ Linke vanof 2009

== Defensie ==
Duutsland beschik over een paer verschill'nde takk'n van defensie, naemelijk de landmacht, de marine, de luchmacht, de kustwacht, de hrenspelisie en een medisch korps. In [[2001]] waeren der 20.851.022 mann'n in de leeftied van 15 toet 49 jaer beschikbaer voe in heval van oôrlog, wivan der 17.760.412 heschikt waeren voe [[militaire dienst]]. Ieder jaer bereikn onheveêr 480.000 mann'n de leeftied om in militaire dienst te treeën. 1,5% van 't [[BNP]] wor uuteheven an defensie.

== Economie ==
Duutsland is eên van de mist ontwikkelde lan'n ter waereld en ei ok eên van de sterkste economieën op aerde, mè onder are werkeloôs'eid is een hroôt probleem. Deur verhriezieng worn de lassen van werk ènde mensen hrotter en de sociaole zeker'eid wor kleinder. Een aor probleem is ok nog de minder loôpende economie van [[Oôst-Duutsland]], nog een overbluufsel van voe den oôrlog.

== Bestierlijke indeêlienge ==
Duutsland wor inedeêld in 16 deêlstaeten (Duuts: Bundesländer), naemelijk:

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
! Deêlstaet !! Zeêuws !! Oôdstad !! Inweuners &lt;br&gt; (2026) !! Oppervlak &lt;br&gt; (km²) !! Dichteid &lt;br&gt; (inw./km²) || Zeêtels &lt;br&gt; [[Bonsraed]]
|-
| [[Baden-Württemberg]] || Baden-Württemberg || [[Stuttgart]] || 11.240.000 || 35.700 || 314 || 6
|--
| [[Bayern]] || Beieren || [[München]] || 13.250.000 || 70.500 || 188 || 6
|-
| [[Berlin]] || Berlijn || [[Berlijn]] || 3.700.000 || 890 || 4153 || 4
|-
| [[Brandenburg]] || Brannburg || [[ Potsdam]] || 2.550.000 || 29.700 || 86 || 4
|-
| [[Bremen]] || Breem'n || [[Bremen]] || 710.000 || 420 || 1683 || 3
|-
| [[Hamburg]] || Hamburg || [[Hamburg]] || 1.870.000 || 760 || 2476 || 3
|-
| [[Hessen]] || Hessen || [[Wiesbaden]] || 6.280.000 || 21.100 || 297 || 5
|-
| [[Mecklenburg-Vorpommern]] || Mecklenburg-Voepommern || [[Schwerin]] || 1.570.000 || 23.300 || 68 || 3
|-
| [[Niedersachsen]] || Nedersaksen || [[Hannover]] || 8.000.000 || 47.700 || 168 || 6
|-
| [[Nordrhein-Westfalen]] || Noôrdrien-Westfaolen || [[Düsseldorf]] || 17.990.000 || 34.100 || 527 || 6
|-
| [[Rheinland-Pfalz]] || Rienland-Palts || [[Mainz]] || 4.120.000 || 19.900 || 208 || 4
|-
| [[Saarland]] || Saorland || [[Saarbrücken]] || 1.010.000 || 2.600 || 392 || 3
|-
| [[Sachsen]] || Saksen || [[Dresden]] || 4.030.000 || 18.500 || 218 || 4
|-
| [[Sachsen-Anhalt]] || Saksen-Analt || [[Magdeburg]] || 2.120.000 || 20.600 || 103 || 4
|-
| [[Schleswig-Holstein]] || Sleêswiek-'Olstein || [[Kiel]] || 2.960.000 || 15.800 || 187 || 4
|-
| [[Thüringen]] || Thüriengen || [[Erfurt]] || 2.080.000 || 16.200 || 128 || 4
|-
! colspan=3 | Totael || 83.470.000 || 357.700 || 233 || 69
|}
|[[Plaetje:Political map of Germany vector drawing.svg]]
|}

== Demohrafie ==
In 2026 teln Duutsland 83,5 meljoen inweuners. 67,5% van de bevolkieng is aneslootn bie een relihieuze hemeênschap. Van deze mensen is 31,2% [[roôms-katteliek]] en bieni 31% is [[protestans]]. De roôms-katteliek'n bevin'n der eihen vurral in 't zuden en wessen, de protestant'n in 't noôrn. Ok weun'n der 3,3 meljoen [[moslim]]s en 200.000 [[joôden]]. Meêr dan 50% van de voormaelihe Oôst-Duutse bevolkieng ang hin relihie an.

Onder de Duutse bevolkieng bevin'n zen eihen hroôte hroep'n allochtoon'n, wironder vee hastarbeiers uut de jaeren '70 uut [[Joehoslavië]], [[Hriek'nland]] en [[Turkije]] en are, wivandaen de 3,3 meljoen moslims. In totaol bevin'n zen eihen in Duutsland 7 meljoen allochtoon'n.

=== Taele ===
Bieni iedereên in Duutsland spreek [[Duuts]]. Der zien ienkele etnische minder'eden as Deen'n, Friezen en siheuners die an der eihen taele praoten.

== Lienks nae buten ==
{{div col|cols=2}}
* [https://www.landenweb.nl/duitsland/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/germany Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210109075739/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/germany World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/duitsland/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/ Klimaatinfo]
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=16 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/germany_nl Europese Unie]
* [https://thefactfile.org/germany-facts/ Fact File]
* [https://duitslandinstituut.nl/ Duitsland Instituut]
* [https://historiek.net/geschiedenis-van-duitsland-2/ Historiek]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/ GeschiedenisExtra]
{{div col end}}

{{Europa}}

[[Categorie:Duutsland| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>qaf4oii8wo6uqa4ddnv13v1llq7qslf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183779</id>
      <parentid>183778</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T09:18:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Barends2</username>
        <id>16329</id>
      </contributor>
      <origin>183779</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18933" sha1="4mu5h55t4z9gtc10nzuoodl7x681lnr" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Bundesrepublik Deutschland
 |vlagge=Flag of Germany.svg
 |waepen=Coat of Arms of Germany.svg
 |locaotie=Europe location GER.png
 |taelen=[[Duuts]]
 |oôdstad=[[Berlijn]]
 |regeriengsvurm= [[federaotie|Federaole]] [[rippebliek]]
 |staetsoôd= [[Frank-Walter Steinmeier]] (bonspresident)
 |regeriengsleider= [[Friedrich Merz]] (bonskanselier)
 |km2= 357.684
 |pctwaeter= 1,27
 |inweuners= 83.467.000 (2026)
 |dichteid= 233
 |volkslied=[[:de:Deutschlandlied|Deutschlandlied]]
 |munte=[[:de:Euro|euro]]
 |valutacode=EUR
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=3 oktober (Eêneidsdag)
 |tld=de
 |landcode=DEU
 |tel=49
}}
[[plaetje:Trier BW 2013-04-14 15-59-54.JPG|thumb|right|250px|Dom van [[Trier]]]]
[[plaetje:1 Nature 1.png|250px|rechts|thumb|Het kasteêl [[Neuschwanstein]] in leege mist]]
[[plaetje:Die_Elbphilharmonie_-_21.07.2015.jpg|250px|rechts|thumb|De Elbphilharmonie in Hamburg]]
[[Plaetje:West and East Germans at the Brandenburg Gate in 1989.jpg|250px|thumb|Val van de Berliense mure in november 1989]]

'''Duutsland''' ([[Duuts]]: ''Deutschland''), officieel '''Bonsrippebliek Duutsland''' (Duuts: ''Bundesrepublik Deutschland''), is 'n land in [[Midden-Europa]]. Den 'oôdstad is [[Berlijn]]. 't Land hrens op volhorde van noôrd ni west an de volhende zeê'n en lan'n: den [[Oôstzeê]], [[Noôrdzeê]], [[Denemarken]], [[Poôl'n]], [[Tsjehhië]], [[Oesteriek]], [[Zwitserland]], [[Frankriek]], [[Luxemburg (land)|Luxemburg]], [[België]] en [[Nederland]].

Duutsland ei mie zen 83,5 meljoen inweuners (2026) nae [[Rusland]] de groôtste bevolkinge van alle Europese lan'n. 

Tis een belangriek lid van den [[Europeêse Unie]] en de economische, politieke en militaire organisaoties in Europa (o.a. [[NAVO]]).

== Geografie ==
Duutsland lig in Centraol-Europa, hrens an de bovenhenoemde lan'n en wor verdeêld in de Duutse vlakt'n in 't noôrn, 't oôgland in 't midd'n en de uutèn'n van de [[Alpen]] in 't zuden. Een hroôt deêl, 2/3, besti uut bossen, wivan vee nildbossen.

Noôrd-Duutsland wor ekenmerkt deur een vlak lanschap, evenas in 't iets noôrdelijker helehen Denemarken. Deur de vlakt'n stroômen rivier'n as de [[Wezer]], den [[Elbe]] en den [[Oder]], en der vin vee landbouw plekke. Der wor onder are terwe, petaoten en herst verbouwd en in Sleêswiek-'Olstein wor an veeteêlt edaene. In dit hebied lihhen hroôte steeën as den oôdstad [[Berlijn]], [[Hamburg]] en [[Bremen]].

Midd'n-Duutsland wor ekenmerkt deur 't oôgland. In dit hebied lihhen onder are de Rijnvallei en 't Thüriengse bos. Langs de Rijn zien vee wienhaern en kasteeln te vin'n en ok lihhen der industriehebieden as 't [[Ruhrhebied]] in de buurte. Ok langs de [[Moezel]], ok in dit hebied, zien vee wienhaern te vin'n. Hroôte steeën in Midd'n-Duutsland zien [[Dresden]], [[Leipzig]], [[Keulen]], [[Düsseldorf]] en [[Essen (Duutsland)|Essen]].

Zuud-Duutsland wor ekenmerkt deur zen oôhe berhen, mistal bebost bie nildboômen. Voebeêl'n zien 't [[Zwarte Woud]] en 't Bohemerwoud. 't Oôgste punt (2963 m) is de Zugspitze in de Beierse Alpen. Hroôte steeën in Zuud-Duutsland zien onder are [[München]], [[Frankfurt am Main]] en [[Stuttgart]].

=== Steê ===
Hroôtste steê binne (2026):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Berlin]] (Berlijn) || 3.701.000
|-
| [[Hamburg]] || 1.869.000
|-
| [[München]] || 1.505.000
|-
| [[Köln]] (Keulen) || 1.026.000
|-
| [[Frankfurt am Main]] || 761.000
|-
| [[Düsseldorf]] || 619.000
|-
| [[Leipzig]] || 616.000
|-
| [[Stuttgart]] || 609.000
|-
| [[Dortmund]] || 601.000
|-
| [[Bremen (stad)|Bremen]] || 588.000
|-
| [[Essen (Duutsland)|Essen]] || 574.000
|-
| [[Dresden]] || 563.000
|-
| [[Nürnberg]] || 531.000
|-
| [[Hannover]] || 523.000
|-
| [[Duisburg]] || 501.000
|-
| [[Bochum]] || 359.000
|-
| [[Wuppertal]] || 357.000
|-
| [[Bielefeld]] || 331.000
|-
| [[Bonn]] || 324.000
|-
| [[Mannheim]] || 320.000
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Karlsruhe]] || 309.000
|-
| [[Münster]] || 306.000
|-
| [[Augsburg]] || 302.000
|-
| [[Wiesbaden]] || 289.000
|-
| [[Mönchengladbach]] || 267.000
|-
| [[Gelsenkirchen]] || 266.000
|-
| [[Aachen]] (Aken) || 264.000
|-
| [[Braunschweig]] || 253.000
|-
| [[Kiel]] || 252.000
|-
| [[Chemnitz]] || 247.000
|-
| [[Magdeburg]] || 244.000
|-
| [[Freiburg im Breisgau]] || 238.000
|-
| [[Krefeld]] || 231.000
|-
| [[Halle (Saale)|Halle]] || 226.000
|-
| [[Mainz]] || 224.000
|-
| [[Erfurt]] || 217.000
|-
| [[Lübeck]] || 217.000
|-
| [[Oberhausen]] || 213.000
|-
| [[Rostock]] || 205.000
|-
| [[Kassel]] || 197.000
|-
|}
|}

== Geschiedenisse ==
Duutsland wier pas in [[1870]] opniev een eeneid. In d'ooge middeleeuwe wastet et hrootste land van Europa, ma laeter viel et elegaer uut mekaer in wè meer dan onderd lantjes. Tussen 1870 en 1914 groeiende Duutsland uut tot de een nae grooste industriestaet van Europa en van de waereld, nae Iengeland. Dat gaf noga wa conflicten mee de Iengelse, mae ok mie de Franse. Toe in 1914 de Eerste Wereldoorlog uutbrak kwam Duutsland recht tegenover deze groôtmach'n (mie Rusland d'rbie) te stoôn, saeme mie Oôstenriek-Honharije. Duutsland voerde een tweêfrontenoorlog. Vier jaer lang durende deze oorlog weerbie naebie nehen meljoen man omkwamme.
Duutsland wier een vernederende vrede opgeleid en vee historici dienke dat dit de opmaet gaf toet de Twidde Wereldoorlog. In [[1933]] kwam [[Adolf Hitler]] an de macht. Duutsland begon in 1939 een oorlog tegen Iengeland en Frankriek en vanaf 1941 ok tehen Rusland en de VS. In 1945 wier het land eindelijk verslogen. Verbijsterd nam de weareld kennis van de [[Holocaust]] weerbie zo'n zes meljoen [[Joôden]] systematisch bin vermoôrd, vooral in [[Oôst-Europa]].
Het land wier verdeeld in vier bezettingszones, naemelijk een Britse, Franse, Amerikaanse en Russische Zone. De Russische zone wier een apart land, de Duutse Democraotische Rippebliek (DDR). Duutsland wier zodoewnde verdeêld in een communistisch [[Oôst-Duutsland]] en een kapitalistisch [[West-Duutsland]]. Ok [[Berlijn]] was in vieren gedeeld, mar deze stad lag midden in het Russische deel, zoôdat een deel van Berlijn (dat bie West-Duutsland kwam) as een eiland in Oôst-Duutsland kwam te liggene.
Vee burhers vluchttende van Oôst nae West en dat nam zoô groôte antallen an, da in 1961 een mure gebouwd wier deu de Oôst-Duutsers tussen Oôst en West Berlijn. Deze mure wier symbool van de [[Kouwe Oôrlog]] tussen de NAVO en het Warchaupact. In [[1989]] kwam 'ieran een ende toe de burhers van de communistische lan'n in Oost-Europa in opstand kwamme. De Sovjets onger leiding van Gorbatsjov kwamme in tehenstelling toet 1956 en 1968 niet in actie.
In 1991 wiere de tweê lan'n weer bie mekaore gevoegd onger leiding van bondskanselier Kohl. Vee wier geïnvesteerd in de voormaelihe deelstaeten van de DDR, mae twintig jaer laeter was de werkloosheid nog aoltied 'oôger as in 't wes'n. Frankriek ging akkoord mie de 'erenigieng op voorwaerde dat Duutsland de [[euro]] zou invoere. Dit gebeurde dan ok, in [[2002]].

== Politiek ==
Duutsland is een democraotische parlementaire bondsstaet. 't Land ei sins [[23 meie]] [[1949]] een hrondwet, die a deur een meêder'eid van twiderde deur de bonsdag en bondsraed 'ewiezigd kan worn. Sommihe aspect'n kunn'n nie 'ewiezigd worn.

Sins [[3 oktober]] [[1990]] binne [[West-Duutsland]] en [[Oôst-Duutsland]] vereênigd: den [[Duutse Democraotische Rippebliek]] (DDR) is toen offisjeel bie den [[Bonsrippebliek Duutsland]] ekomme.

Binn'n Duutsland hel actief en passief kiesrecht vanof 18 jaer en der is spraeke van een twikaemersysteem, helieke as in Nederland. De bonsdag ei op z'n minst 598 leeën, en wor iedere vier jaer verkozen. Der hel een kiesdrempel van vuuf percent. De bondsraed ei 69 leeën, die an de deêlstaetreheriengen vertehenwoôrdihen. Iedere deêlstaet ei ok een eihen hrondwet en deelstaetparlement, dat a om de vier jaer wor verkozen.

De bonspresident, 't staetsoôd, wor voe vuuf jaer deur de bonsverhaoderienge verkozen en kan 1 keêr worn herverkozen. De bonskanselier is 't oôd van de reherieng en wor verkozen deur de bonsdag. 

=== Bonspresidenten ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! President !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| Theodor Heuss || 1949 - 1959 || 10 || [[FDP]] || [[West-Duutsland]]
|-
| Heinrich Lübke || 1959 - 1969 || 10 || [[CDU]] || West-Duutsland
|-
| Gustav Heinemann || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| Walter Scheel || 1974 - 1979 || 5 || FDP || West-Duutsland
|-
| Karl Carstens || 1979 - 1984 || 5 || CDU || West-Duutsland
|-
| Richard von Weizsäcker || 1984 - 1994 || 10 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| Roman Herzog || 1994 - 1999 || 5 || CDU || Duutsland
|-
| Johannes Rau || 1999 - 2004 || 5 || SPD || Duutsland
|-
| Horst Köhler || 2004 - 2010 || 6 || CDU || Duutsland
|-
| Christian Wulff || 2010 - 2012 || 2 || CDU || Duutsland
|-
| Joachim Gauck || 2012 - 2017 || 5 || partieloôs || Duutsland
|-
| [[Frank-Walter Steinmeier]] || 2017 - noe || 9 || SPD || Duutsland
|-
|}

=== Bonskanseliers ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Kanselier !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| [[Konrad Adenauer]] || 1949 - 1963 || 14 || [[CDU]] || [[West-Duutsland]]
|-
| [[Ludwig Erhard]] || 1963 - 1966 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger]] || 1966 - 1969 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt]] || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt]] || 1974 - 1982 || 8 || SPD || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl]] || 1982 - 1998 || 16 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| [[Gerhard Schröder]] || 1998 - 2005 || 7 || SPD || Duutsland
|-
| [[Angela Merkel]] || 2005 - 2021 || 16 || CDU || Duutsland
|-
| [[Olaf Scholz]] || 2021 - 2025 || 4 || SPD || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz]] || 2025 - noe || 1 || CDU || Duutsland
|-
|}

=== Kabinet'n ===
x = regeriengspartie

b = regeriengspartie mie bonskanselier

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=8 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! rowspan=2 | Kabinet || rowspan=2 | Tied || colspan=5 | Partieën || rowspan=2 | Opmerkienge
|-
! [[CDU]]/[[CSU]] || [[FDP]] || [[Grüne]] || [[SPD]] || overige
|-
| [[Konrad Adenauer|Kabinet-Adenauer I]] || 1949 - 1953 || b || x ||  ||  || DP || [[West-Duutsland]]
|-
| Kabinet-Adenauer II || 1953 - 1957 || b || x ||  ||  || DP, GB/BHE || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer III || 1957 - 1961 || b ||  ||  ||  || DP || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer IV || 1961 - 1963 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Ludwig Erhard|Kabinet-Erhard I]] || 1963 - 1965 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland 
|-
| Kabinet-Erhard II || 1965 - 1966 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger|Kabinet-Kiesinger]] || 1966 - 1969 || b ||  ||  || x || || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt|Kabinet-Brandt I]] || 1969 - 1972 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Brandt II || 1972 - 1974 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt|Kabinet-Schmidt I]] || 1974 - 1976 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt II || 1976 - 1980 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt III || 1980 - 1982 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl|Kabinet-Kohl I]] || 1982 - 1983 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl II || 1983 - 1987 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl III || 1987 - 1991 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl IV || 1991 - 1994 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl V || 1994 - 1998 || b || x ||  ||  || || Duutsland 
|-
| [[Gerhard Schröder|Kabinet-Schröder I]] || 1998 - 2002 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Schröder II || 2002 - 2005 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| [[Angela Merkel|Kabinet-Merkel I]] || 2005 - 2009 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Merkel II || 2009 - 2013 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel III || 2013 - 2018 || b ||  ||  || x || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel IV || 2018 - 2021 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| [[Olaf Scholz|Kabinet-Scholz]] || 2021 - 2025 ||  || x || x || b || || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz|Kabinet-Merz]] || 2025 - noe || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
|}

DP = Deutsche Partei

GB/BHE = Gesamtdeutscher Block / Bund der Heimatvertriebenen und Entrechteten

=== Bonsdag ===
Bonsdag vanof 1990 (vereênigde Duutsland).

''oliefkleur is reherieng''

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=11 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Partie || 2025 || 2021 || 2017 || 2013 || 2009 || 2005 || 2002 || 1998 || 1994 || 1990
|-
| [[AfD]] || 152 || 83 || 94 || || || || || || ||
|-
| [[CDU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 164 || 152 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 200 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 255 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 194 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 180 || 190 || 198 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 244 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 268
|-
| [[CSU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 44 || 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 56 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || 58 || 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 50 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 51
|-
| [[FDP]] || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 91 || 80 || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 93 || 61 || 47 || 43 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 79
|-
| [[Grüne]] || 85 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 118 || 67 || 63 || 68 || 51 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 55 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || 49 || 8
|-
| [[Linke]] / [[PDS]] ¹ || 64 || 39 || 69 || 64 || 76 || 54 || 2 || 36 || 30 || 17
|-
| [[SPD]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 120 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 206 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 153 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 193 || 146 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 222 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 251 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 298 || 252 || 239
|-
| [[SSW]] || 1 || 1 || || || || || || || ||
|-
! Totael || 630 || 735 || 709 || 631 || 622 || 614 || 603 || 669 || 672 || 662
|-
! Reherieng || 328 || 415 || 399 || 504 || 332 || 448 || 306 || 345 || 341 || 398
|-
! Kabinet || [[Friedrich Merz|Merz]] || [[Olaf Scholz|Scholz]] || Merkel IV || Merkel III || Merkel II || [[Angela Merkel|Merkel I]] || Schröder II || [[Gerhard Schröder|Schröder I]] || Kohl V || [[Helmut Kohl|Kohl IV]]
|}

¹ Linke vanof 2009

== Defensie ==
Duutsland beschik over een paer verschill'nde takk'n van defensie, naemelijk de landmacht, de marine, de luchmacht, de kustwacht, de hrenspelisie en een medisch korps. In [[2001]] waeren der 20.851.022 mann'n in de leeftied van 15 toet 49 jaer beschikbaer voe in heval van oôrlog, wivan der 17.760.412 heschikt waeren voe [[militaire dienst]]. Ieder jaer bereikn onheveêr 480.000 mann'n de leeftied om in militaire dienst te treeën. 1,5% van 't [[BNP]] wor uuteheven an defensie.

== Economie ==
Duutsland is eên van de mist ontwikkelde lan'n ter waereld en ei ok eên van de sterkste economieën op aerde, mè onder are werkeloôs'eid is een hroôt probleem. Deur verhriezieng worn de lassen van werk ènde mensen hrotter en de sociaole zeker'eid wor kleinder. Een aor probleem is ok nog de minder loôpende economie van [[Oôst-Duutsland]], nog een overbluufsel van voe den oôrlog.

== Bestierlijke indeêlienge ==
Duutsland wor inedeêld in 16 deêlstaeten (Duuts: Bundesländer), naemelijk:

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
! Deêlstaet !! Zeêuws !! Oôdstad !! Inweuners &lt;br&gt; (2026) !! Oppervlak &lt;br&gt; (km²) !! Dichteid &lt;br&gt; (inw./km²) || Zeêtels &lt;br&gt; [[Bonsraed]]
|-
| [[Baden-Württemberg]] || Baden-Württemberg || [[Stuttgart]] || 11.240.000 || 35.700 || 314 || 6
|--
| [[Bayern]] || Beieren || [[München]] || 13.250.000 || 70.500 || 188 || 6
|-
| [[Berlin]] || Berlijn || [[Berlijn]] || 3.700.000 || 890 || 4153 || 4
|-
| [[Brandenburg]] || Brannburg || [[ Potsdam]] || 2.550.000 || 29.700 || 86 || 4
|-
| [[Bremen]] || Breem'n || [[Bremen]] || 710.000 || 420 || 1683 || 3
|-
| [[Hamburg]] || Hamburg || [[Hamburg]] || 1.870.000 || 760 || 2476 || 3
|-
| [[Hessen]] || Hessen || [[Wiesbaden]] || 6.280.000 || 21.100 || 297 || 5
|-
| [[Mecklenburg-Vorpommern]] || Mecklenburg-Voepommern || [[Schwerin]] || 1.570.000 || 23.300 || 68 || 3
|-
| [[Niedersachsen]] || Nedersaksen || [[Hannover]] || 8.000.000 || 47.700 || 168 || 6
|-
| [[Nordrhein-Westfalen]] || Noôrdrien-Westfaolen || [[Düsseldorf]] || 17.990.000 || 34.100 || 527 || 6
|-
| [[Rheinland-Pfalz]] || Rienland-Palts || [[Mainz]] || 4.120.000 || 19.900 || 208 || 4
|-
| [[Saarland]] || Saorland || [[Saarbrücken]] || 1.010.000 || 2.600 || 392 || 3
|-
| [[Sachsen]] || Saksen || [[Dresden]] || 4.030.000 || 18.500 || 218 || 4
|-
| [[Sachsen-Anhalt]] || Saksen-Analt || [[Magdeburg]] || 2.120.000 || 20.600 || 103 || 4
|-
| [[Schleswig-Holstein]] || Sleêswiek-'Olstein || [[Kiel]] || 2.960.000 || 15.800 || 187 || 4
|-
| [[Thüringen]] || Thüriengen || [[Erfurt]] || 2.080.000 || 16.200 || 128 || 4
|-
! colspan=3 | Totael || 83.470.000 || 357.700 || 233 || 69
|}
|[[Plaetje:Political map of Germany vector drawing.svg]]
|}

== Demohrafie ==
In 2026 teln Duutsland 83,5 meljoen inweuners. 67,5% van de bevolkieng is aneslootn bie een relihieuze hemeênschap. Van deze mensen is 31,2% [[roôms-katteliek]] en bieni 31% is [[protestans]]. De roôms-katteliek'n bevin'n der eihen vurral in 't zuden en wessen, de protestant'n in 't noôrn. Ok weun'n der 3,3 meljoen [[moslim]]s en 200.000 [[joôden]]. Meêr dan 50% van de voormaelihe Oôst-Duutse bevolkieng ang hin relihie an.

Onder de Duutse bevolkieng bevin'n zen eihen hroôte hroep'n allochtoon'n, wironder vee hastarbeiers uut de jaeren '70 uut [[Joehoslavië]], [[Hriek'nland]] en [[Turkije]] en are, wivandaen de 3,3 meljoen moslims. In totaol bevin'n zen eihen in Duutsland 7 meljoen allochtoon'n.

=== Taele ===
Bieni iedereên in Duutsland spreek [[Duuts]]. Der zien ienkele etnische minder'eden as Deen'n, Friezen en siheuners die an der eihen taele praoten.

== Lienks nae buten ==
{{div col|cols=2}}
* [https://www.landenweb.nl/duitsland/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/germany Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210109075739/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/germany World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/duitsland/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/ Klimaatinfo]
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=16 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/germany_nl Europese Unie]
* [https://thefactfile.org/germany-facts/ Fact File]
* [https://duitslandinstituut.nl/ Duitsland Instituut]
* [https://historiek.net/geschiedenis-van-duitsland-2/ Historiek]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/ GeschiedenisExtra]
{{div col end}}

{{Europa}}

[[Categorie:Duutsland| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>4mu5h55t4z9gtc10nzuoodl7x681lnr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183780</id>
      <parentid>183779</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T09:20:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Barends2</username>
        <id>16329</id>
      </contributor>
      <comment>/* Demohrafie */</comment>
      <origin>183780</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18037" sha1="rnqhetylrkchw6aimzhs5kic3eq9r6f" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Bundesrepublik Deutschland
 |vlagge=Flag of Germany.svg
 |waepen=Coat of Arms of Germany.svg
 |locaotie=Europe location GER.png
 |taelen=[[Duuts]]
 |oôdstad=[[Berlijn]]
 |regeriengsvurm= [[federaotie|Federaole]] [[rippebliek]]
 |staetsoôd= [[Frank-Walter Steinmeier]] (bonspresident)
 |regeriengsleider= [[Friedrich Merz]] (bonskanselier)
 |km2= 357.684
 |pctwaeter= 1,27
 |inweuners= 83.467.000 (2026)
 |dichteid= 233
 |volkslied=[[:de:Deutschlandlied|Deutschlandlied]]
 |munte=[[:de:Euro|euro]]
 |valutacode=EUR
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=3 oktober (Eêneidsdag)
 |tld=de
 |landcode=DEU
 |tel=49
}}
[[plaetje:Trier BW 2013-04-14 15-59-54.JPG|thumb|right|250px|Dom van [[Trier]]]]
[[plaetje:1 Nature 1.png|250px|rechts|thumb|Het kasteêl [[Neuschwanstein]] in leege mist]]
[[plaetje:Die_Elbphilharmonie_-_21.07.2015.jpg|250px|rechts|thumb|De Elbphilharmonie in Hamburg]]
[[Plaetje:West and East Germans at the Brandenburg Gate in 1989.jpg|250px|thumb|Val van de Berliense mure in november 1989]]

'''Duutsland''' ([[Duuts]]: ''Deutschland''), officieel '''Bonsrippebliek Duutsland''' (Duuts: ''Bundesrepublik Deutschland''), is 'n land in [[Midden-Europa]]. Den 'oôdstad is [[Berlijn]]. 't Land hrens op volhorde van noôrd ni west an de volhende zeê'n en lan'n: den [[Oôstzeê]], [[Noôrdzeê]], [[Denemarken]], [[Poôl'n]], [[Tsjehhië]], [[Oesteriek]], [[Zwitserland]], [[Frankriek]], [[Luxemburg (land)|Luxemburg]], [[België]] en [[Nederland]].

Duutsland ei mie zen 83,5 meljoen inweuners (2026) nae [[Rusland]] de groôtste bevolkinge van alle Europese lan'n. 

Tis een belangriek lid van den [[Europeêse Unie]] en de economische, politieke en militaire organisaoties in Europa (o.a. [[NAVO]]).

== Geografie ==
Duutsland lig in Centraol-Europa, hrens an de bovenhenoemde lan'n en wor verdeêld in de Duutse vlakt'n in 't noôrn, 't oôgland in 't midd'n en de uutèn'n van de [[Alpen]] in 't zuden. Een hroôt deêl, 2/3, besti uut bossen, wivan vee nildbossen.

Noôrd-Duutsland wor ekenmerkt deur een vlak lanschap, evenas in 't iets noôrdelijker helehen Denemarken. Deur de vlakt'n stroômen rivier'n as de [[Wezer]], den [[Elbe]] en den [[Oder]], en der vin vee landbouw plekke. Der wor onder are terwe, petaoten en herst verbouwd en in Sleêswiek-'Olstein wor an veeteêlt edaene. In dit hebied lihhen hroôte steeën as den oôdstad [[Berlijn]], [[Hamburg]] en [[Bremen]].

Midd'n-Duutsland wor ekenmerkt deur 't oôgland. In dit hebied lihhen onder are de Rijnvallei en 't Thüriengse bos. Langs de Rijn zien vee wienhaern en kasteeln te vin'n en ok lihhen der industriehebieden as 't [[Ruhrhebied]] in de buurte. Ok langs de [[Moezel]], ok in dit hebied, zien vee wienhaern te vin'n. Hroôte steeën in Midd'n-Duutsland zien [[Dresden]], [[Leipzig]], [[Keulen]], [[Düsseldorf]] en [[Essen (Duutsland)|Essen]].

Zuud-Duutsland wor ekenmerkt deur zen oôhe berhen, mistal bebost bie nildboômen. Voebeêl'n zien 't [[Zwarte Woud]] en 't Bohemerwoud. 't Oôgste punt (2963 m) is de Zugspitze in de Beierse Alpen. Hroôte steeën in Zuud-Duutsland zien onder are [[München]], [[Frankfurt am Main]] en [[Stuttgart]].

=== Steê ===
Hroôtste steê binne (2026):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Berlin]] (Berlijn) || 3.701.000
|-
| [[Hamburg]] || 1.869.000
|-
| [[München]] || 1.505.000
|-
| [[Köln]] (Keulen) || 1.026.000
|-
| [[Frankfurt am Main]] || 761.000
|-
| [[Düsseldorf]] || 619.000
|-
| [[Leipzig]] || 616.000
|-
| [[Stuttgart]] || 609.000
|-
| [[Dortmund]] || 601.000
|-
| [[Bremen (stad)|Bremen]] || 588.000
|-
| [[Essen (Duutsland)|Essen]] || 574.000
|-
| [[Dresden]] || 563.000
|-
| [[Nürnberg]] || 531.000
|-
| [[Hannover]] || 523.000
|-
| [[Duisburg]] || 501.000
|-
| [[Bochum]] || 359.000
|-
| [[Wuppertal]] || 357.000
|-
| [[Bielefeld]] || 331.000
|-
| [[Bonn]] || 324.000
|-
| [[Mannheim]] || 320.000
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Karlsruhe]] || 309.000
|-
| [[Münster]] || 306.000
|-
| [[Augsburg]] || 302.000
|-
| [[Wiesbaden]] || 289.000
|-
| [[Mönchengladbach]] || 267.000
|-
| [[Gelsenkirchen]] || 266.000
|-
| [[Aachen]] (Aken) || 264.000
|-
| [[Braunschweig]] || 253.000
|-
| [[Kiel]] || 252.000
|-
| [[Chemnitz]] || 247.000
|-
| [[Magdeburg]] || 244.000
|-
| [[Freiburg im Breisgau]] || 238.000
|-
| [[Krefeld]] || 231.000
|-
| [[Halle (Saale)|Halle]] || 226.000
|-
| [[Mainz]] || 224.000
|-
| [[Erfurt]] || 217.000
|-
| [[Lübeck]] || 217.000
|-
| [[Oberhausen]] || 213.000
|-
| [[Rostock]] || 205.000
|-
| [[Kassel]] || 197.000
|-
|}
|}

== Geschiedenisse ==
Duutsland wier pas in [[1870]] opniev een eeneid. In d'ooge middeleeuwe wastet et hrootste land van Europa, ma laeter viel et elegaer uut mekaer in wè meer dan onderd lantjes. Tussen 1870 en 1914 groeiende Duutsland uut tot de een nae grooste industriestaet van Europa en van de waereld, nae Iengeland. Dat gaf noga wa conflicten mee de Iengelse, mae ok mie de Franse. Toe in 1914 de Eerste Wereldoorlog uutbrak kwam Duutsland recht tegenover deze groôtmach'n (mie Rusland d'rbie) te stoôn, saeme mie Oôstenriek-Honharije. Duutsland voerde een tweêfrontenoorlog. Vier jaer lang durende deze oorlog weerbie naebie nehen meljoen man omkwamme.
Duutsland wier een vernederende vrede opgeleid en vee historici dienke dat dit de opmaet gaf toet de Twidde Wereldoorlog. In [[1933]] kwam [[Adolf Hitler]] an de macht. Duutsland begon in 1939 een oorlog tegen Iengeland en Frankriek en vanaf 1941 ok tehen Rusland en de VS. In 1945 wier het land eindelijk verslogen. Verbijsterd nam de weareld kennis van de [[Holocaust]] weerbie zo'n zes meljoen [[Joôden]] systematisch bin vermoôrd, vooral in [[Oôst-Europa]].
Het land wier verdeeld in vier bezettingszones, naemelijk een Britse, Franse, Amerikaanse en Russische Zone. De Russische zone wier een apart land, de Duutse Democraotische Rippebliek (DDR). Duutsland wier zodoewnde verdeêld in een communistisch [[Oôst-Duutsland]] en een kapitalistisch [[West-Duutsland]]. Ok [[Berlijn]] was in vieren gedeeld, mar deze stad lag midden in het Russische deel, zoôdat een deel van Berlijn (dat bie West-Duutsland kwam) as een eiland in Oôst-Duutsland kwam te liggene.
Vee burhers vluchttende van Oôst nae West en dat nam zoô groôte antallen an, da in 1961 een mure gebouwd wier deu de Oôst-Duutsers tussen Oôst en West Berlijn. Deze mure wier symbool van de [[Kouwe Oôrlog]] tussen de NAVO en het Warchaupact. In [[1989]] kwam 'ieran een ende toe de burhers van de communistische lan'n in Oost-Europa in opstand kwamme. De Sovjets onger leiding van Gorbatsjov kwamme in tehenstelling toet 1956 en 1968 niet in actie.
In 1991 wiere de tweê lan'n weer bie mekaore gevoegd onger leiding van bondskanselier Kohl. Vee wier geïnvesteerd in de voormaelihe deelstaeten van de DDR, mae twintig jaer laeter was de werkloosheid nog aoltied 'oôger as in 't wes'n. Frankriek ging akkoord mie de 'erenigieng op voorwaerde dat Duutsland de [[euro]] zou invoere. Dit gebeurde dan ok, in [[2002]].

== Politiek ==
Duutsland is een democraotische parlementaire bondsstaet. 't Land ei sins [[23 meie]] [[1949]] een hrondwet, die a deur een meêder'eid van twiderde deur de bonsdag en bondsraed 'ewiezigd kan worn. Sommihe aspect'n kunn'n nie 'ewiezigd worn.

Sins [[3 oktober]] [[1990]] binne [[West-Duutsland]] en [[Oôst-Duutsland]] vereênigd: den [[Duutse Democraotische Rippebliek]] (DDR) is toen offisjeel bie den [[Bonsrippebliek Duutsland]] ekomme.

Binn'n Duutsland hel actief en passief kiesrecht vanof 18 jaer en der is spraeke van een twikaemersysteem, helieke as in Nederland. De bonsdag ei op z'n minst 598 leeën, en wor iedere vier jaer verkozen. Der hel een kiesdrempel van vuuf percent. De bondsraed ei 69 leeën, die an de deêlstaetreheriengen vertehenwoôrdihen. Iedere deêlstaet ei ok een eihen hrondwet en deelstaetparlement, dat a om de vier jaer wor verkozen.

De bonspresident, 't staetsoôd, wor voe vuuf jaer deur de bonsverhaoderienge verkozen en kan 1 keêr worn herverkozen. De bonskanselier is 't oôd van de reherieng en wor verkozen deur de bonsdag. 

=== Bonspresidenten ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! President !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| Theodor Heuss || 1949 - 1959 || 10 || [[FDP]] || [[West-Duutsland]]
|-
| Heinrich Lübke || 1959 - 1969 || 10 || [[CDU]] || West-Duutsland
|-
| Gustav Heinemann || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| Walter Scheel || 1974 - 1979 || 5 || FDP || West-Duutsland
|-
| Karl Carstens || 1979 - 1984 || 5 || CDU || West-Duutsland
|-
| Richard von Weizsäcker || 1984 - 1994 || 10 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| Roman Herzog || 1994 - 1999 || 5 || CDU || Duutsland
|-
| Johannes Rau || 1999 - 2004 || 5 || SPD || Duutsland
|-
| Horst Köhler || 2004 - 2010 || 6 || CDU || Duutsland
|-
| Christian Wulff || 2010 - 2012 || 2 || CDU || Duutsland
|-
| Joachim Gauck || 2012 - 2017 || 5 || partieloôs || Duutsland
|-
| [[Frank-Walter Steinmeier]] || 2017 - noe || 9 || SPD || Duutsland
|-
|}

=== Bonskanseliers ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Kanselier !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| [[Konrad Adenauer]] || 1949 - 1963 || 14 || [[CDU]] || [[West-Duutsland]]
|-
| [[Ludwig Erhard]] || 1963 - 1966 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger]] || 1966 - 1969 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt]] || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt]] || 1974 - 1982 || 8 || SPD || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl]] || 1982 - 1998 || 16 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| [[Gerhard Schröder]] || 1998 - 2005 || 7 || SPD || Duutsland
|-
| [[Angela Merkel]] || 2005 - 2021 || 16 || CDU || Duutsland
|-
| [[Olaf Scholz]] || 2021 - 2025 || 4 || SPD || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz]] || 2025 - noe || 1 || CDU || Duutsland
|-
|}

=== Kabinet'n ===
x = regeriengspartie

b = regeriengspartie mie bonskanselier

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=8 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! rowspan=2 | Kabinet || rowspan=2 | Tied || colspan=5 | Partieën || rowspan=2 | Opmerkienge
|-
! [[CDU]]/[[CSU]] || [[FDP]] || [[Grüne]] || [[SPD]] || overige
|-
| [[Konrad Adenauer|Kabinet-Adenauer I]] || 1949 - 1953 || b || x ||  ||  || DP || [[West-Duutsland]]
|-
| Kabinet-Adenauer II || 1953 - 1957 || b || x ||  ||  || DP, GB/BHE || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer III || 1957 - 1961 || b ||  ||  ||  || DP || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer IV || 1961 - 1963 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Ludwig Erhard|Kabinet-Erhard I]] || 1963 - 1965 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland 
|-
| Kabinet-Erhard II || 1965 - 1966 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger|Kabinet-Kiesinger]] || 1966 - 1969 || b ||  ||  || x || || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt|Kabinet-Brandt I]] || 1969 - 1972 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Brandt II || 1972 - 1974 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt|Kabinet-Schmidt I]] || 1974 - 1976 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt II || 1976 - 1980 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt III || 1980 - 1982 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl|Kabinet-Kohl I]] || 1982 - 1983 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl II || 1983 - 1987 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl III || 1987 - 1991 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl IV || 1991 - 1994 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl V || 1994 - 1998 || b || x ||  ||  || || Duutsland 
|-
| [[Gerhard Schröder|Kabinet-Schröder I]] || 1998 - 2002 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Schröder II || 2002 - 2005 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| [[Angela Merkel|Kabinet-Merkel I]] || 2005 - 2009 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Merkel II || 2009 - 2013 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel III || 2013 - 2018 || b ||  ||  || x || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel IV || 2018 - 2021 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| [[Olaf Scholz|Kabinet-Scholz]] || 2021 - 2025 ||  || x || x || b || || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz|Kabinet-Merz]] || 2025 - noe || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
|}

DP = Deutsche Partei

GB/BHE = Gesamtdeutscher Block / Bund der Heimatvertriebenen und Entrechteten

=== Bonsdag ===
Bonsdag vanof 1990 (vereênigde Duutsland).

''oliefkleur is reherieng''

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=11 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Partie || 2025 || 2021 || 2017 || 2013 || 2009 || 2005 || 2002 || 1998 || 1994 || 1990
|-
| [[AfD]] || 152 || 83 || 94 || || || || || || ||
|-
| [[CDU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 164 || 152 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 200 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 255 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 194 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 180 || 190 || 198 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 244 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 268
|-
| [[CSU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 44 || 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 56 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || 58 || 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 50 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 51
|-
| [[FDP]] || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 91 || 80 || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 93 || 61 || 47 || 43 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 79
|-
| [[Grüne]] || 85 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 118 || 67 || 63 || 68 || 51 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 55 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || 49 || 8
|-
| [[Linke]] / [[PDS]] ¹ || 64 || 39 || 69 || 64 || 76 || 54 || 2 || 36 || 30 || 17
|-
| [[SPD]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 120 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 206 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 153 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 193 || 146 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 222 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 251 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 298 || 252 || 239
|-
| [[SSW]] || 1 || 1 || || || || || || || ||
|-
! Totael || 630 || 735 || 709 || 631 || 622 || 614 || 603 || 669 || 672 || 662
|-
! Reherieng || 328 || 415 || 399 || 504 || 332 || 448 || 306 || 345 || 341 || 398
|-
! Kabinet || [[Friedrich Merz|Merz]] || [[Olaf Scholz|Scholz]] || Merkel IV || Merkel III || Merkel II || [[Angela Merkel|Merkel I]] || Schröder II || [[Gerhard Schröder|Schröder I]] || Kohl V || [[Helmut Kohl|Kohl IV]]
|}

¹ Linke vanof 2009

== Defensie ==
Duutsland beschik over een paer verschill'nde takk'n van defensie, naemelijk de landmacht, de marine, de luchmacht, de kustwacht, de hrenspelisie en een medisch korps. In [[2001]] waeren der 20.851.022 mann'n in de leeftied van 15 toet 49 jaer beschikbaer voe in heval van oôrlog, wivan der 17.760.412 heschikt waeren voe [[militaire dienst]]. Ieder jaer bereikn onheveêr 480.000 mann'n de leeftied om in militaire dienst te treeën. 1,5% van 't [[BNP]] wor uuteheven an defensie.

== Economie ==
Duutsland is eên van de mist ontwikkelde lan'n ter waereld en ei ok eên van de sterkste economieën op aerde, mè onder are werkeloôs'eid is een hroôt probleem. Deur verhriezieng worn de lassen van werk ènde mensen hrotter en de sociaole zeker'eid wor kleinder. Een aor probleem is ok nog de minder loôpende economie van [[Oôst-Duutsland]], nog een overbluufsel van voe den oôrlog.

== Bestierlijke indeêlienge ==
Duutsland wor inedeêld in 16 deêlstaeten (Duuts: Bundesländer), naemelijk:

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
! Deêlstaet !! Zeêuws !! Oôdstad !! Inweuners &lt;br&gt; (2026) !! Oppervlak &lt;br&gt; (km²) !! Dichteid &lt;br&gt; (inw./km²) || Zeêtels &lt;br&gt; [[Bonsraed]]
|-
| [[Baden-Württemberg]] || Baden-Württemberg || [[Stuttgart]] || 11.240.000 || 35.700 || 314 || 6
|--
| [[Bayern]] || Beieren || [[München]] || 13.250.000 || 70.500 || 188 || 6
|-
| [[Berlin]] || Berlijn || [[Berlijn]] || 3.700.000 || 890 || 4153 || 4
|-
| [[Brandenburg]] || Brannburg || [[ Potsdam]] || 2.550.000 || 29.700 || 86 || 4
|-
| [[Bremen]] || Breem'n || [[Bremen]] || 710.000 || 420 || 1683 || 3
|-
| [[Hamburg]] || Hamburg || [[Hamburg]] || 1.870.000 || 760 || 2476 || 3
|-
| [[Hessen]] || Hessen || [[Wiesbaden]] || 6.280.000 || 21.100 || 297 || 5
|-
| [[Mecklenburg-Vorpommern]] || Mecklenburg-Voepommern || [[Schwerin]] || 1.570.000 || 23.300 || 68 || 3
|-
| [[Niedersachsen]] || Nedersaksen || [[Hannover]] || 8.000.000 || 47.700 || 168 || 6
|-
| [[Nordrhein-Westfalen]] || Noôrdrien-Westfaolen || [[Düsseldorf]] || 17.990.000 || 34.100 || 527 || 6
|-
| [[Rheinland-Pfalz]] || Rienland-Palts || [[Mainz]] || 4.120.000 || 19.900 || 208 || 4
|-
| [[Saarland]] || Saorland || [[Saarbrücken]] || 1.010.000 || 2.600 || 392 || 3
|-
| [[Sachsen]] || Saksen || [[Dresden]] || 4.030.000 || 18.500 || 218 || 4
|-
| [[Sachsen-Anhalt]] || Saksen-Analt || [[Magdeburg]] || 2.120.000 || 20.600 || 103 || 4
|-
| [[Schleswig-Holstein]] || Sleêswiek-'Olstein || [[Kiel]] || 2.960.000 || 15.800 || 187 || 4
|-
| [[Thüringen]] || Thüriengen || [[Erfurt]] || 2.080.000 || 16.200 || 128 || 4
|-
! colspan=3 | Totael || 83.470.000 || 357.700 || 233 || 69
|}
|[[Plaetje:Political map of Germany vector drawing.svg]]
|}

== Lienks nae buten ==
{{div col|cols=2}}
* [https://www.landenweb.nl/duitsland/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/germany Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210109075739/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/germany World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/duitsland/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/ Klimaatinfo]
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=16 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/germany_nl Europese Unie]
* [https://thefactfile.org/germany-facts/ Fact File]
* [https://duitslandinstituut.nl/ Duitsland Instituut]
* [https://historiek.net/geschiedenis-van-duitsland-2/ Historiek]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/ GeschiedenisExtra]
{{div col end}}

{{Europa}}

[[Categorie:Duutsland| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>rnqhetylrkchw6aimzhs5kic3eq9r6f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183781</id>
      <parentid>183780</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T09:23:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Barends2</username>
        <id>16329</id>
      </contributor>
      <origin>183781</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18863" sha1="0umksmdk6uaqj3uwer9xg61dwforl8p" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Bundesrepublik Deutschland
 |vlagge=Flag of Germany.svg
 |waepen=Coat of Arms of Germany.svg
 |locaotie=Europe location GER.png
 |taelen=[[Duuts]]
 |oôdstad=[[Berlijn]]
 |regeriengsvurm= [[federaotie|Federaole]] [[rippebliek]]
 |staetsoôd= [[Frank-Walter Steinmeier]] (bonspresident)
 |regeriengsleider= [[Friedrich Merz]] (bonskanselier)
 |km2= 357.684
 |pctwaeter= 1,27
 |inweuners= 83.467.000 (2026)
 |dichteid= 233
 |volkslied=[[:de:Deutschlandlied|Deutschlandlied]]
 |munte=[[:de:Euro|euro]]
 |valutacode=EUR
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=3 oktober (Eêneidsdag)
 |tld=de
 |landcode=DEU
 |tel=49
}}
[[plaetje:Trier BW 2013-04-14 15-59-54.JPG|thumb|right|250px|Dom van [[Trier]]]]
[[plaetje:1 Nature 1.png|250px|rechts|thumb|Het kasteêl [[Neuschwanstein]] in leege mist]]
[[plaetje:Die_Elbphilharmonie_-_21.07.2015.jpg|250px|rechts|thumb|De Elbphilharmonie in Hamburg]]
[[Plaetje:West and East Germans at the Brandenburg Gate in 1989.jpg|250px|thumb|Val van de Berliense mure in november 1989]]

'''Duutsland''' ([[Duuts]]: ''Deutschland''), officieel '''Bonsrippebliek Duutsland''' (Duuts: ''Bundesrepublik Deutschland''), is 'n land in [[Midden-Europa]]. Den 'oôdstad is [[Berlijn]]. 't Land hrens op volhorde van noôrd ni west an de volhende zeê'n en lan'n: den [[Oôstzeê]], [[Noôrdzeê]], [[Denemarken]], [[Poôl'n]], [[Tsjehhië]], [[Oesteriek]], [[Zwitserland]], [[Frankriek]], [[Luxemburg (land)|Luxemburg]], [[België]] en [[Nederland]].

Duutsland ei mie zen 83,5 meljoen inweuners (2026) nae [[Rusland]] de groôtste bevolkinge van alle Europeêse lan'n. 

Van den bevolkienge is 67,5% aneslootn bie een relihieuze hemeênschap. Van deze mensen is 31,2% [[roôms-katteliek]] en bieni 31% is [[protestans]]. De roôms-katteliek'n bevin'n der eihen vurral in 't zuden en wessen, de protestant'n in 't noôrn. Ok weun'n der 3,3 meljoen [[moslim]]s en 200.000 [[joôden]]. Meêr dan 50% van de voormaelihe Oôst-Duutse bevolkieng ang hin relihie an.

Onder de Duutse bevolkieng bevin'n zen eihen hroôte hroep'n allochtoon'n, wironder vee hastarbeiers uut de jaeren '70 uut [[Joehoslavië]], [[Hriek'nland]] en [[Turkije]] en are, wivandaen de 3,3 meljoen moslims. In totaol bevin'n zen eihen in Duutsland 7 meljoen allochtoon'n.

Bieni iedereên in Duutsland spreek [[Duuts]]. Der zien ienkele etnische minder'eden as Deen'n, Friezen en siheuners die an der eihen taele praoten.

Tis een belangriek lid van den [[Europeêse Unie]] en de economische, politieke en militaire organisaoties in Europa (o.a. [[NAVO]]).

== Geografie ==
Duutsland lig in [[Centraol-Europa]], hrens an de bovenhenoemde lan'n en wor verdeêld in de Duutse vlakt'n in 't noôrn, 't oôgland in 't midd'n en de uutèn'n van de [[Alpen]] in 't zuden. Een hroôt deêl, 2/3, besti uut bossen, wivan vee nildbossen.

Noôrd-Duutsland wor ekenmerkt deur een vlak lanschap, evenas in 't iets noôrdelijker helehen Denemarken. Deur de vlakt'n stroômen rivier'n as de [[Wezer]], den [[Elbe]] en den [[Oder]], en der vin vee landbouw plekke. Der wor onder are terwe, petaoten en herst verbouwd en in Sleêswiek-'Olstein wor an veeteêlt edaene. In dit hebied lihhen hroôte steeën as den oôdstad [[Berlijn]], [[Hamburg]] en [[Bremen]].

Midd'n-Duutsland wor ekenmerkt deur 't oôgland. In dit hebied lihhen onder are de Rijnvallei en 't Thüriengse bos. Langs de Rijn zien vee wienhaern en kasteeln te vin'n en ok lihhen der industriehebieden as 't [[Ruhrhebied]] in de buurte. Ok langs de [[Moezel]], ok in dit hebied, zien vee wienhaern te vin'n. Hroôte steeën in Midd'n-Duutsland zien [[Dresden]], [[Leipzig]], [[Keulen]], [[Düsseldorf]] en [[Essen (Duutsland)|Essen]].

Zuud-Duutsland wor ekenmerkt deur zen oôhe berhen, mistal bebost bie nildboômen. Voebeêl'n zien 't [[Zwarte Woud]] en 't Bohemerwoud. 't Oôgste punt (2963 m) is de Zugspitze in de Beierse Alpen. Hroôte steeën in Zuud-Duutsland zien onder are [[München]], [[Frankfurt am Main]] en [[Stuttgart]].

=== Steê ===
Hroôtste steê binne (2026):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Berlin]] (Berlijn) || 3.701.000
|-
| [[Hamburg]] || 1.869.000
|-
| [[München]] || 1.505.000
|-
| [[Köln]] (Keulen) || 1.026.000
|-
| [[Frankfurt am Main]] || 761.000
|-
| [[Düsseldorf]] || 619.000
|-
| [[Leipzig]] || 616.000
|-
| [[Stuttgart]] || 609.000
|-
| [[Dortmund]] || 601.000
|-
| [[Bremen (stad)|Bremen]] || 588.000
|-
| [[Essen (Duutsland)|Essen]] || 574.000
|-
| [[Dresden]] || 563.000
|-
| [[Nürnberg]] || 531.000
|-
| [[Hannover]] || 523.000
|-
| [[Duisburg]] || 501.000
|-
| [[Bochum]] || 359.000
|-
| [[Wuppertal]] || 357.000
|-
| [[Bielefeld]] || 331.000
|-
| [[Bonn]] || 324.000
|-
| [[Mannheim]] || 320.000
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Karlsruhe]] || 309.000
|-
| [[Münster]] || 306.000
|-
| [[Augsburg]] || 302.000
|-
| [[Wiesbaden]] || 289.000
|-
| [[Mönchengladbach]] || 267.000
|-
| [[Gelsenkirchen]] || 266.000
|-
| [[Aachen]] (Aken) || 264.000
|-
| [[Braunschweig]] || 253.000
|-
| [[Kiel]] || 252.000
|-
| [[Chemnitz]] || 247.000
|-
| [[Magdeburg]] || 244.000
|-
| [[Freiburg im Breisgau]] || 238.000
|-
| [[Krefeld]] || 231.000
|-
| [[Halle (Saale)|Halle]] || 226.000
|-
| [[Mainz]] || 224.000
|-
| [[Erfurt]] || 217.000
|-
| [[Lübeck]] || 217.000
|-
| [[Oberhausen]] || 213.000
|-
| [[Rostock]] || 205.000
|-
| [[Kassel]] || 197.000
|-
|}
|}

== Geschiedenisse ==
Duutsland wier pas in [[1870]] opniev een eeneid. In d'ooge middeleeuwe wastet et hrootste land van Europa, ma laeter viel et elegaer uut mekaer in wè meer dan onderd lantjes. Tussen 1870 en 1914 groeiende Duutsland uut tot de een nae grooste industriestaet van Europa en van de waereld, nae Iengeland. Dat gaf noga wa conflicten mee de Iengelse, mae ok mie de Franse. Toe in 1914 de Eerste Wereldoorlog uutbrak kwam Duutsland recht tegenover deze groôtmach'n (mie Rusland d'rbie) te stoôn, saeme mie Oôstenriek-Honharije. Duutsland voerde een tweêfrontenoorlog. Vier jaer lang durende deze oorlog weerbie naebie nehen meljoen man omkwamme.
Duutsland wier een vernederende vrede opgeleid en vee historici dienke dat dit de opmaet gaf toet de Twidde Wereldoorlog. In [[1933]] kwam [[Adolf Hitler]] an de macht. Duutsland begon in 1939 een oorlog tegen Iengeland en Frankriek en vanaf 1941 ok tehen Rusland en de VS. In 1945 wier het land eindelijk verslogen. Verbijsterd nam de weareld kennis van de [[Holocaust]] weerbie zo'n zes meljoen [[Joôden]] systematisch bin vermoôrd, vooral in [[Oôst-Europa]].
Het land wier verdeeld in vier bezettingszones, naemelijk een Britse, Franse, Amerikaanse en Russische Zone. De Russische zone wier een apart land, de Duutse Democraotische Rippebliek (DDR). Duutsland wier zodoewnde verdeêld in een communistisch [[Oôst-Duutsland]] en een kapitalistisch [[West-Duutsland]]. Ok [[Berlijn]] was in vieren gedeeld, mar deze stad lag midden in het Russische deel, zoôdat een deel van Berlijn (dat bie West-Duutsland kwam) as een eiland in Oôst-Duutsland kwam te liggene.
Vee burhers vluchttende van Oôst nae West en dat nam zoô groôte antallen an, da in 1961 een mure gebouwd wier deu de Oôst-Duutsers tussen Oôst en West Berlijn. Deze mure wier symbool van de [[Kouwe Oôrlog]] tussen de NAVO en het Warchaupact. In [[1989]] kwam 'ieran een ende toe de burhers van de communistische lan'n in Oost-Europa in opstand kwamme. De Sovjets onger leiding van Gorbatsjov kwamme in tehenstelling toet 1956 en 1968 niet in actie.
In 1991 wiere de tweê lan'n weer bie mekaore gevoegd onger leiding van bondskanselier Kohl. Vee wier geïnvesteerd in de voormaelihe deelstaeten van de DDR, mae twintig jaer laeter was de werkloosheid nog aoltied 'oôger as in 't wes'n. Frankriek ging akkoord mie de 'erenigieng op voorwaerde dat Duutsland de [[euro]] zou invoere. Dit gebeurde dan ok, in [[2002]].

== Politiek ==
Duutsland is een democraotische parlementaire bondsstaet. 't Land ei sins [[23 meie]] [[1949]] een hrondwet, die a deur een meêder'eid van twiderde deur de bonsdag en bondsraed 'ewiezigd kan worn. Sommihe aspect'n kunn'n nie 'ewiezigd worn.

Sins [[3 oktober]] [[1990]] binne [[West-Duutsland]] en [[Oôst-Duutsland]] vereênigd: den [[Duutse Democraotische Rippebliek]] (DDR) is toen offisjeel bie den [[Bonsrippebliek Duutsland]] ekomme.

Binn'n Duutsland hel actief en passief kiesrecht vanof 18 jaer en der is spraeke van een twikaemersysteem, helieke as in Nederland. De bonsdag ei op z'n minst 598 leeën, en wor iedere vier jaer verkozen. Der hel een kiesdrempel van vuuf percent. De bondsraed ei 69 leeën, die an de deêlstaetreheriengen vertehenwoôrdihen. Iedere deêlstaet ei ok een eihen hrondwet en deelstaetparlement, dat a om de vier jaer wor verkozen.

De bonspresident, 't staetsoôd, wor voe vuuf jaer deur de bonsverhaoderienge verkozen en kan 1 keêr worn herverkozen. De bonskanselier is 't oôd van de reherieng en wor verkozen deur de bonsdag. 

=== Bonspresidenten ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! President !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| Theodor Heuss || 1949 - 1959 || 10 || [[FDP]] || [[West-Duutsland]]
|-
| Heinrich Lübke || 1959 - 1969 || 10 || [[CDU]] || West-Duutsland
|-
| Gustav Heinemann || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| Walter Scheel || 1974 - 1979 || 5 || FDP || West-Duutsland
|-
| Karl Carstens || 1979 - 1984 || 5 || CDU || West-Duutsland
|-
| Richard von Weizsäcker || 1984 - 1994 || 10 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| Roman Herzog || 1994 - 1999 || 5 || CDU || Duutsland
|-
| Johannes Rau || 1999 - 2004 || 5 || SPD || Duutsland
|-
| Horst Köhler || 2004 - 2010 || 6 || CDU || Duutsland
|-
| Christian Wulff || 2010 - 2012 || 2 || CDU || Duutsland
|-
| Joachim Gauck || 2012 - 2017 || 5 || partieloôs || Duutsland
|-
| [[Frank-Walter Steinmeier]] || 2017 - noe || 9 || SPD || Duutsland
|-
|}

=== Bonskanseliers ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Kanselier !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| [[Konrad Adenauer]] || 1949 - 1963 || 14 || [[CDU]] || [[West-Duutsland]]
|-
| [[Ludwig Erhard]] || 1963 - 1966 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger]] || 1966 - 1969 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt]] || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt]] || 1974 - 1982 || 8 || SPD || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl]] || 1982 - 1998 || 16 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| [[Gerhard Schröder]] || 1998 - 2005 || 7 || SPD || Duutsland
|-
| [[Angela Merkel]] || 2005 - 2021 || 16 || CDU || Duutsland
|-
| [[Olaf Scholz]] || 2021 - 2025 || 4 || SPD || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz]] || 2025 - noe || 1 || CDU || Duutsland
|-
|}

=== Kabinet'n ===
x = regeriengspartie

b = regeriengspartie mie bonskanselier

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=8 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! rowspan=2 | Kabinet || rowspan=2 | Tied || colspan=5 | Partieën || rowspan=2 | Opmerkienge
|-
! [[CDU]]/[[CSU]] || [[FDP]] || [[Grüne]] || [[SPD]] || overige
|-
| [[Konrad Adenauer|Kabinet-Adenauer I]] || 1949 - 1953 || b || x ||  ||  || DP || [[West-Duutsland]]
|-
| Kabinet-Adenauer II || 1953 - 1957 || b || x ||  ||  || DP, GB/BHE || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer III || 1957 - 1961 || b ||  ||  ||  || DP || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer IV || 1961 - 1963 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Ludwig Erhard|Kabinet-Erhard I]] || 1963 - 1965 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland 
|-
| Kabinet-Erhard II || 1965 - 1966 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger|Kabinet-Kiesinger]] || 1966 - 1969 || b ||  ||  || x || || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt|Kabinet-Brandt I]] || 1969 - 1972 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Brandt II || 1972 - 1974 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt|Kabinet-Schmidt I]] || 1974 - 1976 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt II || 1976 - 1980 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt III || 1980 - 1982 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl|Kabinet-Kohl I]] || 1982 - 1983 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl II || 1983 - 1987 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl III || 1987 - 1991 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl IV || 1991 - 1994 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl V || 1994 - 1998 || b || x ||  ||  || || Duutsland 
|-
| [[Gerhard Schröder|Kabinet-Schröder I]] || 1998 - 2002 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Schröder II || 2002 - 2005 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| [[Angela Merkel|Kabinet-Merkel I]] || 2005 - 2009 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Merkel II || 2009 - 2013 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel III || 2013 - 2018 || b ||  ||  || x || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel IV || 2018 - 2021 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| [[Olaf Scholz|Kabinet-Scholz]] || 2021 - 2025 ||  || x || x || b || || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz|Kabinet-Merz]] || 2025 - noe || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
|}

DP = Deutsche Partei

GB/BHE = Gesamtdeutscher Block / Bund der Heimatvertriebenen und Entrechteten

=== Bonsdag ===
Bonsdag vanof 1990 (vereênigde Duutsland).

''oliefkleur is reherieng''

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=11 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Partie || 2025 || 2021 || 2017 || 2013 || 2009 || 2005 || 2002 || 1998 || 1994 || 1990
|-
| [[AfD]] || 152 || 83 || 94 || || || || || || ||
|-
| [[CDU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 164 || 152 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 200 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 255 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 194 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 180 || 190 || 198 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 244 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 268
|-
| [[CSU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 44 || 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 56 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || 58 || 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 50 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 51
|-
| [[FDP]] || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 91 || 80 || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 93 || 61 || 47 || 43 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 79
|-
| [[Grüne]] || 85 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 118 || 67 || 63 || 68 || 51 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 55 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || 49 || 8
|-
| [[Linke]] / [[PDS]] ¹ || 64 || 39 || 69 || 64 || 76 || 54 || 2 || 36 || 30 || 17
|-
| [[SPD]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 120 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 206 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 153 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 193 || 146 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 222 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 251 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 298 || 252 || 239
|-
| [[SSW]] || 1 || 1 || || || || || || || ||
|-
! Totael || 630 || 735 || 709 || 631 || 622 || 614 || 603 || 669 || 672 || 662
|-
! Reherieng || 328 || 415 || 399 || 504 || 332 || 448 || 306 || 345 || 341 || 398
|-
! Kabinet || [[Friedrich Merz|Merz]] || [[Olaf Scholz|Scholz]] || Merkel IV || Merkel III || Merkel II || [[Angela Merkel|Merkel I]] || Schröder II || [[Gerhard Schröder|Schröder I]] || Kohl V || [[Helmut Kohl|Kohl IV]]
|}

¹ Linke vanof 2009

== Defensie ==
Duutsland beschik over een paer verschill'nde takk'n van defensie, naemelijk de landmacht, de marine, de luchmacht, de kustwacht, de hrenspelisie en een medisch korps. In [[2001]] waeren der 20.851.022 mann'n in de leeftied van 15 toet 49 jaer beschikbaer voe in heval van oôrlog, wivan der 17.760.412 heschikt waeren voe [[militaire dienst]]. Ieder jaer bereikn onheveêr 480.000 mann'n de leeftied om in militaire dienst te treeën. 1,5% van 't [[BNP]] wor uuteheven an defensie.

== Economie ==
Duutsland is eên van de mist ontwikkelde lan'n ter waereld en ei ok eên van de sterkste economieën op aerde, mè onder are werkeloôs'eid is een hroôt probleem. Deur verhriezieng worn de lassen van werk ènde mensen hrotter en de sociaole zeker'eid wor kleinder. Een aor probleem is ok nog de minder loôpende economie van [[Oôst-Duutsland]], nog een overbluufsel van voe den oôrlog.

== Bestierlijke indeêlienge ==
Duutsland wor inedeêld in 16 deêlstaeten (Duuts: Bundesländer), naemelijk:

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
! Deêlstaet !! Zeêuws !! Oôdstad !! Inweuners &lt;br&gt; (2026) !! Oppervlak &lt;br&gt; (km²) !! Dichteid &lt;br&gt; (inw./km²) || Zeêtels &lt;br&gt; [[Bonsraed]]
|-
| [[Baden-Württemberg]] || Baden-Württemberg || [[Stuttgart]] || 11.240.000 || 35.700 || 314 || 6
|--
| [[Bayern]] || Beieren || [[München]] || 13.250.000 || 70.500 || 188 || 6
|-
| [[Berlin]] || Berlijn || [[Berlijn]] || 3.700.000 || 890 || 4153 || 4
|-
| [[Brandenburg]] || Brannburg || [[ Potsdam]] || 2.550.000 || 29.700 || 86 || 4
|-
| [[Bremen]] || Breem'n || [[Bremen]] || 710.000 || 420 || 1683 || 3
|-
| [[Hamburg]] || Hamburg || [[Hamburg]] || 1.870.000 || 760 || 2476 || 3
|-
| [[Hessen]] || Hessen || [[Wiesbaden]] || 6.280.000 || 21.100 || 297 || 5
|-
| [[Mecklenburg-Vorpommern]] || Mecklenburg-Voepommern || [[Schwerin]] || 1.570.000 || 23.300 || 68 || 3
|-
| [[Niedersachsen]] || Nedersaksen || [[Hannover]] || 8.000.000 || 47.700 || 168 || 6
|-
| [[Nordrhein-Westfalen]] || Noôrdrien-Westfaolen || [[Düsseldorf]] || 17.990.000 || 34.100 || 527 || 6
|-
| [[Rheinland-Pfalz]] || Rienland-Palts || [[Mainz]] || 4.120.000 || 19.900 || 208 || 4
|-
| [[Saarland]] || Saorland || [[Saarbrücken]] || 1.010.000 || 2.600 || 392 || 3
|-
| [[Sachsen]] || Saksen || [[Dresden]] || 4.030.000 || 18.500 || 218 || 4
|-
| [[Sachsen-Anhalt]] || Saksen-Analt || [[Magdeburg]] || 2.120.000 || 20.600 || 103 || 4
|-
| [[Schleswig-Holstein]] || Sleêswiek-'Olstein || [[Kiel]] || 2.960.000 || 15.800 || 187 || 4
|-
| [[Thüringen]] || Thüriengen || [[Erfurt]] || 2.080.000 || 16.200 || 128 || 4
|-
! colspan=3 | Totael || 83.470.000 || 357.700 || 233 || 69
|}
|[[Plaetje:Political map of Germany vector drawing.svg]]
|}

== Lienks nae buten ==
{{div col|cols=2}}
* [https://www.landenweb.nl/duitsland/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/germany Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210109075739/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/germany World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/duitsland/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/ Klimaatinfo]
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=16 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/germany_nl Europese Unie]
* [https://thefactfile.org/germany-facts/ Fact File]
* [https://duitslandinstituut.nl/ Duitsland Instituut]
* [https://historiek.net/geschiedenis-van-duitsland-2/ Historiek]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/ GeschiedenisExtra]
{{div col end}}

{{Europa}}

[[Categorie:Duutsland| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>0umksmdk6uaqj3uwer9xg61dwforl8p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183782</id>
      <parentid>183781</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T09:26:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Barends2</username>
        <id>16329</id>
      </contributor>
      <origin>183782</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18910" sha1="owofgksdkw2cz02fw1qef74ogijjfv6" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Bundesrepublik Deutschland
 |vlagge=Flag of Germany.svg
 |waepen=Coat of Arms of Germany.svg
 |locaotie=Europe location GER.png
 |taelen=[[Duuts]]
 |oôdstad=[[Berlijn]]
 |regeriengsvurm= [[federaotie|Federaole]] [[rippebliek]]
 |staetsoôd= [[Frank-Walter Steinmeier]] (bonspresident)
 |regeriengsleider= [[Friedrich Merz]] (bonskanselier)
 |km2= 357.684
 |pctwaeter= 1,27
 |inweuners= 83.467.000 (2026)
 |dichteid= 233
 |volkslied=[[:de:Deutschlandlied|Deutschlandlied]]
 |munte=[[:de:Euro|euro]]
 |valutacode=EUR
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=3 oktober (Eêneidsdag)
 |tld=de
 |landcode=DEU
 |tel=49
}}
[[plaetje:Trier BW 2013-04-14 15-59-54.JPG|thumb|right|250px|Dom van [[Trier]]]]
[[plaetje:1 Nature 1.png|250px|rechts|thumb|Het kasteêl [[Neuschwanstein]] in leege mist]]
[[plaetje:Die_Elbphilharmonie_-_21.07.2015.jpg|250px|rechts|thumb|De Elbphilharmonie in Hamburg]]
[[Plaetje:West and East Germans at the Brandenburg Gate in 1989.jpg|250px|thumb|Val van de Berliense mure in november 1989]]

'''Duutsland''' ([[Duuts]]: ''Deutschland''), officieel '''Bonsrippebliek Duutsland''' (Duuts: ''Bundesrepublik Deutschland''), is 'n land in [[Midden-Europa]]. Den 'oôdstad is [[Berlijn]]. 't Land hrens op volhorde van noôrd ni west an de volhende zeê'n en lan'n: den [[Oôstzeê]], [[Noôrdzeê]], [[Denemarken]], [[Poôl'n]], [[Tsjehhië]], [[Oesteriek]], [[Zwitserland]], [[Frankriek]], [[Luxemburg (land)|Luxemburg]], [[België]] en [[Nederland]].

Duutsland ei mie zen 83,5 meljoen inweuners (2026) nae [[Rusland]] de groôtste bevolkinge van alle Europeêse lan'n. 

Van den bevolkienge is 67,5% aneslootn bie een relihieuze hemeênschap. Van deze mensen is 31,2% [[roôms-katteliek]] en bieni 31% is [[protestans]]. De roôms-katteliek'n bevin'n der eihen vurral in 't zuden en wessen, de protestant'n in 't noôrn. Ok weun'n der 3,3 meljoen [[moslim]]s en 200.000 [[joôden]]. Meêr dan 50% van de voormaelihe Oôst-Duutse bevolkieng ang hin relihie an.

Onder de Duutse bevolkieng bevin'n zen eihen hroôte hroep'n allochtoon'n, wironder vee hastarbeiers uut de jaeren '70 uut [[Joehoslavië]], [[Hriek'nland]] en [[Turkije]] en are, wivandaen de 3,3 meljoen moslims. In totaol bevin'n zen eihen in Duutsland 7 meljoen allochtoon'n.

Bieni iedereên in Duutsland spreek [[Duuts]]. Der zien ienkele etnische minder'eden as Deen'n, Friezen en siheuners die an der eihen taele praoten.

Tis een belangriek lid van den [[Europeêse Unie]] en economische, politieke en militaire organisaoties in Europa en den waereld (o.a. [[Vereênigde Naoties]], [[NAVO]] en [[G7]]).

== Geografie ==
Duutsland lig in [[Centraol-Europa]], hrens an de bovenhenoemde lan'n en wor verdeêld in de Duutse vlakt'n in 't noôrn, 't oôgland in 't midd'n en de uutèn'n van de [[Alpen]] in 't zuden. Een hroôt deêl, 2/3, besti uut bossen, wivan vee nildbossen.

Noôrd-Duutsland wor ekenmerkt deur een vlak lanschap, evenas in 't iets noôrdelijker helehen Denemarken. Deur de vlakt'n stroômen rivier'n as de [[Wezer]], den [[Elbe]] en den [[Oder]], en der vin vee landbouw plekke. Der wor onder are terwe, petaoten en herst verbouwd en in Sleêswiek-'Olstein wor an veeteêlt edaene. In dit hebied lihhen hroôte steeën as den oôdstad [[Berlijn]], [[Hamburg]] en [[Bremen]].

Midd'n-Duutsland wor ekenmerkt deur 't oôgland. In dit hebied lihhen onder are de Rijnvallei en 't Thüriengse bos. Langs de Rijn zien vee wienhaern en kasteeln te vin'n en ok lihhen der industriehebieden as 't [[Ruhrhebied]] in de buurte. Ok langs de [[Moezel]], ok in dit hebied, zien vee wienhaern te vin'n. Hroôte steeën in Midd'n-Duutsland zien [[Dresden]], [[Leipzig]], [[Keulen]], [[Düsseldorf]] en [[Essen (Duutsland)|Essen]].

Zuud-Duutsland wor ekenmerkt deur zen oôhe berhen, mistal bebost bie nildboômen. Voebeêl'n zien 't [[Zwarte Woud]] en 't Bohemerwoud. 't Oôgste punt (2963 m) is de Zugspitze in de Beierse Alpen. Hroôte steeën in Zuud-Duutsland zien onder are [[München]], [[Frankfurt am Main]] en [[Stuttgart]].

=== Steê ===
Hroôtste steê binne (2026):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Berlin]] (Berlijn) || 3.701.000
|-
| [[Hamburg]] || 1.869.000
|-
| [[München]] || 1.505.000
|-
| [[Köln]] (Keulen) || 1.026.000
|-
| [[Frankfurt am Main]] || 761.000
|-
| [[Düsseldorf]] || 619.000
|-
| [[Leipzig]] || 616.000
|-
| [[Stuttgart]] || 609.000
|-
| [[Dortmund]] || 601.000
|-
| [[Bremen (stad)|Bremen]] || 588.000
|-
| [[Essen (Duutsland)|Essen]] || 574.000
|-
| [[Dresden]] || 563.000
|-
| [[Nürnberg]] || 531.000
|-
| [[Hannover]] || 523.000
|-
| [[Duisburg]] || 501.000
|-
| [[Bochum]] || 359.000
|-
| [[Wuppertal]] || 357.000
|-
| [[Bielefeld]] || 331.000
|-
| [[Bonn]] || 324.000
|-
| [[Mannheim]] || 320.000
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Karlsruhe]] || 309.000
|-
| [[Münster]] || 306.000
|-
| [[Augsburg]] || 302.000
|-
| [[Wiesbaden]] || 289.000
|-
| [[Mönchengladbach]] || 267.000
|-
| [[Gelsenkirchen]] || 266.000
|-
| [[Aachen]] (Aken) || 264.000
|-
| [[Braunschweig]] || 253.000
|-
| [[Kiel]] || 252.000
|-
| [[Chemnitz]] || 247.000
|-
| [[Magdeburg]] || 244.000
|-
| [[Freiburg im Breisgau]] || 238.000
|-
| [[Krefeld]] || 231.000
|-
| [[Halle (Saale)|Halle]] || 226.000
|-
| [[Mainz]] || 224.000
|-
| [[Erfurt]] || 217.000
|-
| [[Lübeck]] || 217.000
|-
| [[Oberhausen]] || 213.000
|-
| [[Rostock]] || 205.000
|-
| [[Kassel]] || 197.000
|-
|}
|}

== Geschiedenisse ==
Duutsland wier pas in [[1870]] opniev een eeneid. In d'ooge middeleeuwe wastet et hrootste land van Europa, ma laeter viel et elegaer uut mekaer in wè meer dan onderd lantjes. Tussen 1870 en 1914 groeiende Duutsland uut tot de een nae grooste industriestaet van Europa en van de waereld, nae Iengeland. Dat gaf noga wa conflicten mee de Iengelse, mae ok mie de Franse. Toe in 1914 de Eerste Wereldoorlog uutbrak kwam Duutsland recht tegenover deze groôtmach'n (mie Rusland d'rbie) te stoôn, saeme mie Oôstenriek-Honharije. Duutsland voerde een tweêfrontenoorlog. Vier jaer lang durende deze oorlog weerbie naebie nehen meljoen man omkwamme.
Duutsland wier een vernederende vrede opgeleid en vee historici dienke dat dit de opmaet gaf toet de Twidde Wereldoorlog. In [[1933]] kwam [[Adolf Hitler]] an de macht. Duutsland begon in 1939 een oorlog tegen Iengeland en Frankriek en vanaf 1941 ok tehen Rusland en de VS. In 1945 wier het land eindelijk verslogen. Verbijsterd nam de weareld kennis van de [[Holocaust]] weerbie zo'n zes meljoen [[Joôden]] systematisch bin vermoôrd, vooral in [[Oôst-Europa]].
Het land wier verdeeld in vier bezettingszones, naemelijk een Britse, Franse, Amerikaanse en Russische Zone. De Russische zone wier een apart land, de Duutse Democraotische Rippebliek (DDR). Duutsland wier zodoewnde verdeêld in een communistisch [[Oôst-Duutsland]] en een kapitalistisch [[West-Duutsland]]. Ok [[Berlijn]] was in vieren gedeeld, mar deze stad lag midden in het Russische deel, zoôdat een deel van Berlijn (dat bie West-Duutsland kwam) as een eiland in Oôst-Duutsland kwam te liggene.
Vee burhers vluchttende van Oôst nae West en dat nam zoô groôte antallen an, da in 1961 een mure gebouwd wier deu de Oôst-Duutsers tussen Oôst en West Berlijn. Deze mure wier symbool van de [[Kouwe Oôrlog]] tussen de NAVO en het Warchaupact. In [[1989]] kwam 'ieran een ende toe de burhers van de communistische lan'n in Oost-Europa in opstand kwamme. De Sovjets onger leiding van Gorbatsjov kwamme in tehenstelling toet 1956 en 1968 niet in actie.
In 1991 wiere de tweê lan'n weer bie mekaore gevoegd onger leiding van bondskanselier Kohl. Vee wier geïnvesteerd in de voormaelihe deelstaeten van de DDR, mae twintig jaer laeter was de werkloosheid nog aoltied 'oôger as in 't wes'n. Frankriek ging akkoord mie de 'erenigieng op voorwaerde dat Duutsland de [[euro]] zou invoere. Dit gebeurde dan ok, in [[2002]].

== Politiek ==
Duutsland is een democraotische parlementaire bondsstaet. 't Land ei sins [[23 meie]] [[1949]] een hrondwet, die a deur een meêder'eid van twiderde deur de bonsdag en bondsraed 'ewiezigd kan worn. Sommihe aspect'n kunn'n nie 'ewiezigd worn.

Sins [[3 oktober]] [[1990]] binne [[West-Duutsland]] en [[Oôst-Duutsland]] vereênigd: den [[Duutse Democraotische Rippebliek]] (DDR) is toen offisjeel bie den [[Bonsrippebliek Duutsland]] ekomme.

Binn'n Duutsland hel actief en passief kiesrecht vanof 18 jaer en der is spraeke van een twikaemersysteem, helieke as in Nederland. De bonsdag ei op z'n minst 598 leeën, en wor iedere vier jaer verkozen. Der hel een kiesdrempel van vuuf percent. De bondsraed ei 69 leeën, die an de deêlstaetreheriengen vertehenwoôrdihen. Iedere deêlstaet ei ok een eihen hrondwet en deelstaetparlement, dat a om de vier jaer wor verkozen.

De bonspresident, 't staetsoôd, wor voe vuuf jaer deur de bonsverhaoderienge verkozen en kan 1 keêr worn herverkozen. De bonskanselier is 't oôd van de reherieng en wor verkozen deur de bonsdag. 

=== Bonspresidenten ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! President !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| Theodor Heuss || 1949 - 1959 || 10 || [[FDP]] || [[West-Duutsland]]
|-
| Heinrich Lübke || 1959 - 1969 || 10 || [[CDU]] || West-Duutsland
|-
| Gustav Heinemann || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| Walter Scheel || 1974 - 1979 || 5 || FDP || West-Duutsland
|-
| Karl Carstens || 1979 - 1984 || 5 || CDU || West-Duutsland
|-
| Richard von Weizsäcker || 1984 - 1994 || 10 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| Roman Herzog || 1994 - 1999 || 5 || CDU || Duutsland
|-
| Johannes Rau || 1999 - 2004 || 5 || SPD || Duutsland
|-
| Horst Köhler || 2004 - 2010 || 6 || CDU || Duutsland
|-
| Christian Wulff || 2010 - 2012 || 2 || CDU || Duutsland
|-
| Joachim Gauck || 2012 - 2017 || 5 || partieloôs || Duutsland
|-
| [[Frank-Walter Steinmeier]] || 2017 - noe || 9 || SPD || Duutsland
|-
|}

=== Bonskanseliers ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Kanselier !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| [[Konrad Adenauer]] || 1949 - 1963 || 14 || [[CDU]] || [[West-Duutsland]]
|-
| [[Ludwig Erhard]] || 1963 - 1966 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger]] || 1966 - 1969 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt]] || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt]] || 1974 - 1982 || 8 || SPD || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl]] || 1982 - 1998 || 16 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| [[Gerhard Schröder]] || 1998 - 2005 || 7 || SPD || Duutsland
|-
| [[Angela Merkel]] || 2005 - 2021 || 16 || CDU || Duutsland
|-
| [[Olaf Scholz]] || 2021 - 2025 || 4 || SPD || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz]] || 2025 - noe || 1 || CDU || Duutsland
|-
|}

=== Kabinet'n ===
x = regeriengspartie

b = regeriengspartie mie bonskanselier

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=8 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! rowspan=2 | Kabinet || rowspan=2 | Tied || colspan=5 | Partieën || rowspan=2 | Opmerkienge
|-
! [[CDU]]/[[CSU]] || [[FDP]] || [[Grüne]] || [[SPD]] || overige
|-
| [[Konrad Adenauer|Kabinet-Adenauer I]] || 1949 - 1953 || b || x ||  ||  || DP || [[West-Duutsland]]
|-
| Kabinet-Adenauer II || 1953 - 1957 || b || x ||  ||  || DP, GB/BHE || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer III || 1957 - 1961 || b ||  ||  ||  || DP || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer IV || 1961 - 1963 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Ludwig Erhard|Kabinet-Erhard I]] || 1963 - 1965 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland 
|-
| Kabinet-Erhard II || 1965 - 1966 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger|Kabinet-Kiesinger]] || 1966 - 1969 || b ||  ||  || x || || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt|Kabinet-Brandt I]] || 1969 - 1972 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Brandt II || 1972 - 1974 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt|Kabinet-Schmidt I]] || 1974 - 1976 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt II || 1976 - 1980 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt III || 1980 - 1982 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl|Kabinet-Kohl I]] || 1982 - 1983 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl II || 1983 - 1987 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl III || 1987 - 1991 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl IV || 1991 - 1994 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl V || 1994 - 1998 || b || x ||  ||  || || Duutsland 
|-
| [[Gerhard Schröder|Kabinet-Schröder I]] || 1998 - 2002 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Schröder II || 2002 - 2005 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| [[Angela Merkel|Kabinet-Merkel I]] || 2005 - 2009 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Merkel II || 2009 - 2013 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel III || 2013 - 2018 || b ||  ||  || x || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel IV || 2018 - 2021 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| [[Olaf Scholz|Kabinet-Scholz]] || 2021 - 2025 ||  || x || x || b || || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz|Kabinet-Merz]] || 2025 - noe || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
|}

DP = Deutsche Partei

GB/BHE = Gesamtdeutscher Block / Bund der Heimatvertriebenen und Entrechteten

=== Bonsdag ===
Bonsdag vanof 1990 (vereênigde Duutsland).

''oliefkleur is reherieng''

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=11 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Partie || 2025 || 2021 || 2017 || 2013 || 2009 || 2005 || 2002 || 1998 || 1994 || 1990
|-
| [[AfD]] || 152 || 83 || 94 || || || || || || ||
|-
| [[CDU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 164 || 152 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 200 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 255 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 194 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 180 || 190 || 198 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 244 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 268
|-
| [[CSU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 44 || 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 56 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || 58 || 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 50 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 51
|-
| [[FDP]] || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 91 || 80 || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 93 || 61 || 47 || 43 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 79
|-
| [[Grüne]] || 85 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 118 || 67 || 63 || 68 || 51 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 55 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || 49 || 8
|-
| [[Linke]] / [[PDS]] ¹ || 64 || 39 || 69 || 64 || 76 || 54 || 2 || 36 || 30 || 17
|-
| [[SPD]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 120 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 206 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 153 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 193 || 146 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 222 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 251 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 298 || 252 || 239
|-
| [[SSW]] || 1 || 1 || || || || || || || ||
|-
! Totael || 630 || 735 || 709 || 631 || 622 || 614 || 603 || 669 || 672 || 662
|-
! Reherieng || 328 || 415 || 399 || 504 || 332 || 448 || 306 || 345 || 341 || 398
|-
! Kabinet || [[Friedrich Merz|Merz]] || [[Olaf Scholz|Scholz]] || Merkel IV || Merkel III || Merkel II || [[Angela Merkel|Merkel I]] || Schröder II || [[Gerhard Schröder|Schröder I]] || Kohl V || [[Helmut Kohl|Kohl IV]]
|}

¹ Linke vanof 2009

== Defensie ==
Duutsland beschik over een paer verschill'nde takk'n van defensie, naemelijk de landmacht, de marine, de luchmacht, de kustwacht, de hrenspelisie en een medisch korps. In [[2001]] waeren der 20.851.022 mann'n in de leeftied van 15 toet 49 jaer beschikbaer voe in heval van oôrlog, wivan der 17.760.412 heschikt waeren voe [[militaire dienst]]. Ieder jaer bereikn onheveêr 480.000 mann'n de leeftied om in militaire dienst te treeën. 1,5% van 't [[BNP]] wor uuteheven an defensie.

== Economie ==
Duutsland is eên van de mist ontwikkelde lan'n ter waereld en ei ok eên van de sterkste economieën op aerde, mè onder are werkeloôs'eid is een hroôt probleem. Deur verhriezieng worn de lassen van werk ènde mensen hrotter en de sociaole zeker'eid wor kleinder. Een aor probleem is ok nog de minder loôpende economie van [[Oôst-Duutsland]], nog een overbluufsel van voe den oôrlog.

== Bestierlijke indeêlienge ==
Duutsland wor inedeêld in 16 deêlstaeten (Duuts: Bundesländer), naemelijk:

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
! Deêlstaet !! Zeêuws !! Oôdstad !! Inweuners &lt;br&gt; (2026) !! Oppervlak &lt;br&gt; (km²) !! Dichteid &lt;br&gt; (inw./km²) || Zeêtels &lt;br&gt; [[Bonsraed]]
|-
| [[Baden-Württemberg]] || Baden-Württemberg || [[Stuttgart]] || 11.240.000 || 35.700 || 314 || 6
|--
| [[Bayern]] || Beieren || [[München]] || 13.250.000 || 70.500 || 188 || 6
|-
| [[Berlin]] || Berlijn || [[Berlijn]] || 3.700.000 || 890 || 4153 || 4
|-
| [[Brandenburg]] || Brannburg || [[ Potsdam]] || 2.550.000 || 29.700 || 86 || 4
|-
| [[Bremen]] || Breem'n || [[Bremen]] || 710.000 || 420 || 1683 || 3
|-
| [[Hamburg]] || Hamburg || [[Hamburg]] || 1.870.000 || 760 || 2476 || 3
|-
| [[Hessen]] || Hessen || [[Wiesbaden]] || 6.280.000 || 21.100 || 297 || 5
|-
| [[Mecklenburg-Vorpommern]] || Mecklenburg-Voepommern || [[Schwerin]] || 1.570.000 || 23.300 || 68 || 3
|-
| [[Niedersachsen]] || Nedersaksen || [[Hannover]] || 8.000.000 || 47.700 || 168 || 6
|-
| [[Nordrhein-Westfalen]] || Noôrdrien-Westfaolen || [[Düsseldorf]] || 17.990.000 || 34.100 || 527 || 6
|-
| [[Rheinland-Pfalz]] || Rienland-Palts || [[Mainz]] || 4.120.000 || 19.900 || 208 || 4
|-
| [[Saarland]] || Saorland || [[Saarbrücken]] || 1.010.000 || 2.600 || 392 || 3
|-
| [[Sachsen]] || Saksen || [[Dresden]] || 4.030.000 || 18.500 || 218 || 4
|-
| [[Sachsen-Anhalt]] || Saksen-Analt || [[Magdeburg]] || 2.120.000 || 20.600 || 103 || 4
|-
| [[Schleswig-Holstein]] || Sleêswiek-'Olstein || [[Kiel]] || 2.960.000 || 15.800 || 187 || 4
|-
| [[Thüringen]] || Thüriengen || [[Erfurt]] || 2.080.000 || 16.200 || 128 || 4
|-
! colspan=3 | Totael || 83.470.000 || 357.700 || 233 || 69
|}
|[[Plaetje:Political map of Germany vector drawing.svg]]
|}

== Lienks nae buten ==
{{div col|cols=2}}
* [https://www.landenweb.nl/duitsland/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/germany Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210109075739/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/germany World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/duitsland/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/ Klimaatinfo]
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=16 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/germany_nl Europese Unie]
* [https://thefactfile.org/germany-facts/ Fact File]
* [https://duitslandinstituut.nl/ Duitsland Instituut]
* [https://historiek.net/geschiedenis-van-duitsland-2/ Historiek]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/ GeschiedenisExtra]
{{div col end}}

{{Europa}}

[[Categorie:Duutsland| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>owofgksdkw2cz02fw1qef74ogijjfv6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183783</id>
      <parentid>183782</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T09:28:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Barends2</username>
        <id>16329</id>
      </contributor>
      <comment>/* Politiek */</comment>
      <origin>183783</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18909" sha1="8i68kkuy7nwtbg0jylw2y8h832oex3w" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Bundesrepublik Deutschland
 |vlagge=Flag of Germany.svg
 |waepen=Coat of Arms of Germany.svg
 |locaotie=Europe location GER.png
 |taelen=[[Duuts]]
 |oôdstad=[[Berlijn]]
 |regeriengsvurm= [[federaotie|Federaole]] [[rippebliek]]
 |staetsoôd= [[Frank-Walter Steinmeier]] (bonspresident)
 |regeriengsleider= [[Friedrich Merz]] (bonskanselier)
 |km2= 357.684
 |pctwaeter= 1,27
 |inweuners= 83.467.000 (2026)
 |dichteid= 233
 |volkslied=[[:de:Deutschlandlied|Deutschlandlied]]
 |munte=[[:de:Euro|euro]]
 |valutacode=EUR
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=3 oktober (Eêneidsdag)
 |tld=de
 |landcode=DEU
 |tel=49
}}
[[plaetje:Trier BW 2013-04-14 15-59-54.JPG|thumb|right|250px|Dom van [[Trier]]]]
[[plaetje:1 Nature 1.png|250px|rechts|thumb|Het kasteêl [[Neuschwanstein]] in leege mist]]
[[plaetje:Die_Elbphilharmonie_-_21.07.2015.jpg|250px|rechts|thumb|De Elbphilharmonie in Hamburg]]
[[Plaetje:West and East Germans at the Brandenburg Gate in 1989.jpg|250px|thumb|Val van de Berliense mure in november 1989]]

'''Duutsland''' ([[Duuts]]: ''Deutschland''), officieel '''Bonsrippebliek Duutsland''' (Duuts: ''Bundesrepublik Deutschland''), is 'n land in [[Midden-Europa]]. Den 'oôdstad is [[Berlijn]]. 't Land hrens op volhorde van noôrd ni west an de volhende zeê'n en lan'n: den [[Oôstzeê]], [[Noôrdzeê]], [[Denemarken]], [[Poôl'n]], [[Tsjehhië]], [[Oesteriek]], [[Zwitserland]], [[Frankriek]], [[Luxemburg (land)|Luxemburg]], [[België]] en [[Nederland]].

Duutsland ei mie zen 83,5 meljoen inweuners (2026) nae [[Rusland]] de groôtste bevolkinge van alle Europeêse lan'n. 

Van den bevolkienge is 67,5% aneslootn bie een relihieuze hemeênschap. Van deze mensen is 31,2% [[roôms-katteliek]] en bieni 31% is [[protestans]]. De roôms-katteliek'n bevin'n der eihen vurral in 't zuden en wessen, de protestant'n in 't noôrn. Ok weun'n der 3,3 meljoen [[moslim]]s en 200.000 [[joôden]]. Meêr dan 50% van de voormaelihe Oôst-Duutse bevolkieng ang hin relihie an.

Onder de Duutse bevolkieng bevin'n zen eihen hroôte hroep'n allochtoon'n, wironder vee hastarbeiers uut de jaeren '70 uut [[Joehoslavië]], [[Hriek'nland]] en [[Turkije]] en are, wivandaen de 3,3 meljoen moslims. In totaol bevin'n zen eihen in Duutsland 7 meljoen allochtoon'n.

Bieni iedereên in Duutsland spreek [[Duuts]]. Der zien ienkele etnische minder'eden as Deen'n, Friezen en siheuners die an der eihen taele praoten.

Tis een belangriek lid van den [[Europeêse Unie]] en economische, politieke en militaire organisaoties in Europa en den waereld (o.a. [[Vereênigde Naoties]], [[NAVO]] en [[G7]]).

== Geografie ==
Duutsland lig in [[Centraol-Europa]], hrens an de bovenhenoemde lan'n en wor verdeêld in de Duutse vlakt'n in 't noôrn, 't oôgland in 't midd'n en de uutèn'n van de [[Alpen]] in 't zuden. Een hroôt deêl, 2/3, besti uut bossen, wivan vee nildbossen.

Noôrd-Duutsland wor ekenmerkt deur een vlak lanschap, evenas in 't iets noôrdelijker helehen Denemarken. Deur de vlakt'n stroômen rivier'n as de [[Wezer]], den [[Elbe]] en den [[Oder]], en der vin vee landbouw plekke. Der wor onder are terwe, petaoten en herst verbouwd en in Sleêswiek-'Olstein wor an veeteêlt edaene. In dit hebied lihhen hroôte steeën as den oôdstad [[Berlijn]], [[Hamburg]] en [[Bremen]].

Midd'n-Duutsland wor ekenmerkt deur 't oôgland. In dit hebied lihhen onder are de Rijnvallei en 't Thüriengse bos. Langs de Rijn zien vee wienhaern en kasteeln te vin'n en ok lihhen der industriehebieden as 't [[Ruhrhebied]] in de buurte. Ok langs de [[Moezel]], ok in dit hebied, zien vee wienhaern te vin'n. Hroôte steeën in Midd'n-Duutsland zien [[Dresden]], [[Leipzig]], [[Keulen]], [[Düsseldorf]] en [[Essen (Duutsland)|Essen]].

Zuud-Duutsland wor ekenmerkt deur zen oôhe berhen, mistal bebost bie nildboômen. Voebeêl'n zien 't [[Zwarte Woud]] en 't Bohemerwoud. 't Oôgste punt (2963 m) is de Zugspitze in de Beierse Alpen. Hroôte steeën in Zuud-Duutsland zien onder are [[München]], [[Frankfurt am Main]] en [[Stuttgart]].

=== Steê ===
Hroôtste steê binne (2026):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Berlin]] (Berlijn) || 3.701.000
|-
| [[Hamburg]] || 1.869.000
|-
| [[München]] || 1.505.000
|-
| [[Köln]] (Keulen) || 1.026.000
|-
| [[Frankfurt am Main]] || 761.000
|-
| [[Düsseldorf]] || 619.000
|-
| [[Leipzig]] || 616.000
|-
| [[Stuttgart]] || 609.000
|-
| [[Dortmund]] || 601.000
|-
| [[Bremen (stad)|Bremen]] || 588.000
|-
| [[Essen (Duutsland)|Essen]] || 574.000
|-
| [[Dresden]] || 563.000
|-
| [[Nürnberg]] || 531.000
|-
| [[Hannover]] || 523.000
|-
| [[Duisburg]] || 501.000
|-
| [[Bochum]] || 359.000
|-
| [[Wuppertal]] || 357.000
|-
| [[Bielefeld]] || 331.000
|-
| [[Bonn]] || 324.000
|-
| [[Mannheim]] || 320.000
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Karlsruhe]] || 309.000
|-
| [[Münster]] || 306.000
|-
| [[Augsburg]] || 302.000
|-
| [[Wiesbaden]] || 289.000
|-
| [[Mönchengladbach]] || 267.000
|-
| [[Gelsenkirchen]] || 266.000
|-
| [[Aachen]] (Aken) || 264.000
|-
| [[Braunschweig]] || 253.000
|-
| [[Kiel]] || 252.000
|-
| [[Chemnitz]] || 247.000
|-
| [[Magdeburg]] || 244.000
|-
| [[Freiburg im Breisgau]] || 238.000
|-
| [[Krefeld]] || 231.000
|-
| [[Halle (Saale)|Halle]] || 226.000
|-
| [[Mainz]] || 224.000
|-
| [[Erfurt]] || 217.000
|-
| [[Lübeck]] || 217.000
|-
| [[Oberhausen]] || 213.000
|-
| [[Rostock]] || 205.000
|-
| [[Kassel]] || 197.000
|-
|}
|}

== Geschiedenisse ==
Duutsland wier pas in [[1870]] opniev een eeneid. In d'ooge middeleeuwe wastet et hrootste land van Europa, ma laeter viel et elegaer uut mekaer in wè meer dan onderd lantjes. Tussen 1870 en 1914 groeiende Duutsland uut tot de een nae grooste industriestaet van Europa en van de waereld, nae Iengeland. Dat gaf noga wa conflicten mee de Iengelse, mae ok mie de Franse. Toe in 1914 de Eerste Wereldoorlog uutbrak kwam Duutsland recht tegenover deze groôtmach'n (mie Rusland d'rbie) te stoôn, saeme mie Oôstenriek-Honharije. Duutsland voerde een tweêfrontenoorlog. Vier jaer lang durende deze oorlog weerbie naebie nehen meljoen man omkwamme.
Duutsland wier een vernederende vrede opgeleid en vee historici dienke dat dit de opmaet gaf toet de Twidde Wereldoorlog. In [[1933]] kwam [[Adolf Hitler]] an de macht. Duutsland begon in 1939 een oorlog tegen Iengeland en Frankriek en vanaf 1941 ok tehen Rusland en de VS. In 1945 wier het land eindelijk verslogen. Verbijsterd nam de weareld kennis van de [[Holocaust]] weerbie zo'n zes meljoen [[Joôden]] systematisch bin vermoôrd, vooral in [[Oôst-Europa]].
Het land wier verdeeld in vier bezettingszones, naemelijk een Britse, Franse, Amerikaanse en Russische Zone. De Russische zone wier een apart land, de Duutse Democraotische Rippebliek (DDR). Duutsland wier zodoewnde verdeêld in een communistisch [[Oôst-Duutsland]] en een kapitalistisch [[West-Duutsland]]. Ok [[Berlijn]] was in vieren gedeeld, mar deze stad lag midden in het Russische deel, zoôdat een deel van Berlijn (dat bie West-Duutsland kwam) as een eiland in Oôst-Duutsland kwam te liggene.
Vee burhers vluchttende van Oôst nae West en dat nam zoô groôte antallen an, da in 1961 een mure gebouwd wier deu de Oôst-Duutsers tussen Oôst en West Berlijn. Deze mure wier symbool van de [[Kouwe Oôrlog]] tussen de NAVO en het Warchaupact. In [[1989]] kwam 'ieran een ende toe de burhers van de communistische lan'n in Oost-Europa in opstand kwamme. De Sovjets onger leiding van Gorbatsjov kwamme in tehenstelling toet 1956 en 1968 niet in actie.
In 1991 wiere de tweê lan'n weer bie mekaore gevoegd onger leiding van bondskanselier Kohl. Vee wier geïnvesteerd in de voormaelihe deelstaeten van de DDR, mae twintig jaer laeter was de werkloosheid nog aoltied 'oôger as in 't wes'n. Frankriek ging akkoord mie de 'erenigieng op voorwaerde dat Duutsland de [[euro]] zou invoere. Dit gebeurde dan ok, in [[2002]].

== Politiek ==
Duutsland is een democraotische parlementaire bondsstaet. 't Land ei sins [[23 meie]] [[1949]] een hrondwet, die a deur een meêder'eid van twiderde deur de bonsdag en bondsraed 'ewiezigd kan worn. Sommihe aspect'n kunn'n nie 'ewiezigd worn.

Sins [[3 oktober]] [[1990]] binne [[West-Duutsland]] en [[Oôst-Duutsland]] vereênigd: den [[Duutse Democraotische Rippebliek]] (DDR) is toen offisjeel bie den [[Bonsrippebliek Duutsland]] ekomme.

Binn'n Duutsland hel actief en passief kiesrecht vanof 18 jaer en der is spraeke van een twikaemersysteem, helieke as in Nederland. De bonsdag ei op z'n minst 598 leeën, en wor iedere vier jaer verkozen. Der hel een kiesdrempel van vuuf percent. De bonsraed ei 69 leeën, die an de deêlstaetreheriengen vertehenwoôrdihen. Iedere deêlstaet ei ok een eihen hrondwet en deelstaetparlement, dat a om de vier jaer wor verkozen.

De bonspresident, 't staetsoôd, wor voe vuuf jaer deur de bonsverhaoderienge verkozen en kan 1 keêr worn herverkozen. De bonskanselier is 't oôd van de reherieng en wor verkozen deur de bonsdag. 

=== Bonspresidenten ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! President !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| Theodor Heuss || 1949 - 1959 || 10 || [[FDP]] || [[West-Duutsland]]
|-
| Heinrich Lübke || 1959 - 1969 || 10 || [[CDU]] || West-Duutsland
|-
| Gustav Heinemann || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| Walter Scheel || 1974 - 1979 || 5 || FDP || West-Duutsland
|-
| Karl Carstens || 1979 - 1984 || 5 || CDU || West-Duutsland
|-
| Richard von Weizsäcker || 1984 - 1994 || 10 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| Roman Herzog || 1994 - 1999 || 5 || CDU || Duutsland
|-
| Johannes Rau || 1999 - 2004 || 5 || SPD || Duutsland
|-
| Horst Köhler || 2004 - 2010 || 6 || CDU || Duutsland
|-
| Christian Wulff || 2010 - 2012 || 2 || CDU || Duutsland
|-
| Joachim Gauck || 2012 - 2017 || 5 || partieloôs || Duutsland
|-
| [[Frank-Walter Steinmeier]] || 2017 - noe || 9 || SPD || Duutsland
|-
|}

=== Bonskanseliers ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Kanselier !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| [[Konrad Adenauer]] || 1949 - 1963 || 14 || [[CDU]] || [[West-Duutsland]]
|-
| [[Ludwig Erhard]] || 1963 - 1966 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger]] || 1966 - 1969 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt]] || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt]] || 1974 - 1982 || 8 || SPD || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl]] || 1982 - 1998 || 16 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| [[Gerhard Schröder]] || 1998 - 2005 || 7 || SPD || Duutsland
|-
| [[Angela Merkel]] || 2005 - 2021 || 16 || CDU || Duutsland
|-
| [[Olaf Scholz]] || 2021 - 2025 || 4 || SPD || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz]] || 2025 - noe || 1 || CDU || Duutsland
|-
|}

=== Kabinet'n ===
x = regeriengspartie

b = regeriengspartie mie bonskanselier

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=8 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! rowspan=2 | Kabinet || rowspan=2 | Tied || colspan=5 | Partieën || rowspan=2 | Opmerkienge
|-
! [[CDU]]/[[CSU]] || [[FDP]] || [[Grüne]] || [[SPD]] || overige
|-
| [[Konrad Adenauer|Kabinet-Adenauer I]] || 1949 - 1953 || b || x ||  ||  || DP || [[West-Duutsland]]
|-
| Kabinet-Adenauer II || 1953 - 1957 || b || x ||  ||  || DP, GB/BHE || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer III || 1957 - 1961 || b ||  ||  ||  || DP || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer IV || 1961 - 1963 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Ludwig Erhard|Kabinet-Erhard I]] || 1963 - 1965 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland 
|-
| Kabinet-Erhard II || 1965 - 1966 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger|Kabinet-Kiesinger]] || 1966 - 1969 || b ||  ||  || x || || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt|Kabinet-Brandt I]] || 1969 - 1972 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Brandt II || 1972 - 1974 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt|Kabinet-Schmidt I]] || 1974 - 1976 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt II || 1976 - 1980 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt III || 1980 - 1982 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl|Kabinet-Kohl I]] || 1982 - 1983 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl II || 1983 - 1987 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl III || 1987 - 1991 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl IV || 1991 - 1994 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl V || 1994 - 1998 || b || x ||  ||  || || Duutsland 
|-
| [[Gerhard Schröder|Kabinet-Schröder I]] || 1998 - 2002 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Schröder II || 2002 - 2005 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| [[Angela Merkel|Kabinet-Merkel I]] || 2005 - 2009 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Merkel II || 2009 - 2013 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel III || 2013 - 2018 || b ||  ||  || x || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel IV || 2018 - 2021 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| [[Olaf Scholz|Kabinet-Scholz]] || 2021 - 2025 ||  || x || x || b || || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz|Kabinet-Merz]] || 2025 - noe || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
|}

DP = Deutsche Partei

GB/BHE = Gesamtdeutscher Block / Bund der Heimatvertriebenen und Entrechteten

=== Bonsdag ===
Bonsdag vanof 1990 (vereênigde Duutsland).

''oliefkleur is reherieng''

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=11 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Partie || 2025 || 2021 || 2017 || 2013 || 2009 || 2005 || 2002 || 1998 || 1994 || 1990
|-
| [[AfD]] || 152 || 83 || 94 || || || || || || ||
|-
| [[CDU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 164 || 152 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 200 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 255 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 194 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 180 || 190 || 198 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 244 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 268
|-
| [[CSU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 44 || 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 56 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || 58 || 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 50 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 51
|-
| [[FDP]] || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 91 || 80 || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 93 || 61 || 47 || 43 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 79
|-
| [[Grüne]] || 85 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 118 || 67 || 63 || 68 || 51 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 55 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || 49 || 8
|-
| [[Linke]] / [[PDS]] ¹ || 64 || 39 || 69 || 64 || 76 || 54 || 2 || 36 || 30 || 17
|-
| [[SPD]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 120 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 206 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 153 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 193 || 146 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 222 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 251 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 298 || 252 || 239
|-
| [[SSW]] || 1 || 1 || || || || || || || ||
|-
! Totael || 630 || 735 || 709 || 631 || 622 || 614 || 603 || 669 || 672 || 662
|-
! Reherieng || 328 || 415 || 399 || 504 || 332 || 448 || 306 || 345 || 341 || 398
|-
! Kabinet || [[Friedrich Merz|Merz]] || [[Olaf Scholz|Scholz]] || Merkel IV || Merkel III || Merkel II || [[Angela Merkel|Merkel I]] || Schröder II || [[Gerhard Schröder|Schröder I]] || Kohl V || [[Helmut Kohl|Kohl IV]]
|}

¹ Linke vanof 2009

== Defensie ==
Duutsland beschik over een paer verschill'nde takk'n van defensie, naemelijk de landmacht, de marine, de luchmacht, de kustwacht, de hrenspelisie en een medisch korps. In [[2001]] waeren der 20.851.022 mann'n in de leeftied van 15 toet 49 jaer beschikbaer voe in heval van oôrlog, wivan der 17.760.412 heschikt waeren voe [[militaire dienst]]. Ieder jaer bereikn onheveêr 480.000 mann'n de leeftied om in militaire dienst te treeën. 1,5% van 't [[BNP]] wor uuteheven an defensie.

== Economie ==
Duutsland is eên van de mist ontwikkelde lan'n ter waereld en ei ok eên van de sterkste economieën op aerde, mè onder are werkeloôs'eid is een hroôt probleem. Deur verhriezieng worn de lassen van werk ènde mensen hrotter en de sociaole zeker'eid wor kleinder. Een aor probleem is ok nog de minder loôpende economie van [[Oôst-Duutsland]], nog een overbluufsel van voe den oôrlog.

== Bestierlijke indeêlienge ==
Duutsland wor inedeêld in 16 deêlstaeten (Duuts: Bundesländer), naemelijk:

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
! Deêlstaet !! Zeêuws !! Oôdstad !! Inweuners &lt;br&gt; (2026) !! Oppervlak &lt;br&gt; (km²) !! Dichteid &lt;br&gt; (inw./km²) || Zeêtels &lt;br&gt; [[Bonsraed]]
|-
| [[Baden-Württemberg]] || Baden-Württemberg || [[Stuttgart]] || 11.240.000 || 35.700 || 314 || 6
|--
| [[Bayern]] || Beieren || [[München]] || 13.250.000 || 70.500 || 188 || 6
|-
| [[Berlin]] || Berlijn || [[Berlijn]] || 3.700.000 || 890 || 4153 || 4
|-
| [[Brandenburg]] || Brannburg || [[ Potsdam]] || 2.550.000 || 29.700 || 86 || 4
|-
| [[Bremen]] || Breem'n || [[Bremen]] || 710.000 || 420 || 1683 || 3
|-
| [[Hamburg]] || Hamburg || [[Hamburg]] || 1.870.000 || 760 || 2476 || 3
|-
| [[Hessen]] || Hessen || [[Wiesbaden]] || 6.280.000 || 21.100 || 297 || 5
|-
| [[Mecklenburg-Vorpommern]] || Mecklenburg-Voepommern || [[Schwerin]] || 1.570.000 || 23.300 || 68 || 3
|-
| [[Niedersachsen]] || Nedersaksen || [[Hannover]] || 8.000.000 || 47.700 || 168 || 6
|-
| [[Nordrhein-Westfalen]] || Noôrdrien-Westfaolen || [[Düsseldorf]] || 17.990.000 || 34.100 || 527 || 6
|-
| [[Rheinland-Pfalz]] || Rienland-Palts || [[Mainz]] || 4.120.000 || 19.900 || 208 || 4
|-
| [[Saarland]] || Saorland || [[Saarbrücken]] || 1.010.000 || 2.600 || 392 || 3
|-
| [[Sachsen]] || Saksen || [[Dresden]] || 4.030.000 || 18.500 || 218 || 4
|-
| [[Sachsen-Anhalt]] || Saksen-Analt || [[Magdeburg]] || 2.120.000 || 20.600 || 103 || 4
|-
| [[Schleswig-Holstein]] || Sleêswiek-'Olstein || [[Kiel]] || 2.960.000 || 15.800 || 187 || 4
|-
| [[Thüringen]] || Thüriengen || [[Erfurt]] || 2.080.000 || 16.200 || 128 || 4
|-
! colspan=3 | Totael || 83.470.000 || 357.700 || 233 || 69
|}
|[[Plaetje:Political map of Germany vector drawing.svg]]
|}

== Lienks nae buten ==
{{div col|cols=2}}
* [https://www.landenweb.nl/duitsland/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/germany Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210109075739/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/germany World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/duitsland/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/ Klimaatinfo]
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=16 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/germany_nl Europese Unie]
* [https://thefactfile.org/germany-facts/ Fact File]
* [https://duitslandinstituut.nl/ Duitsland Instituut]
* [https://historiek.net/geschiedenis-van-duitsland-2/ Historiek]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/ GeschiedenisExtra]
{{div col end}}

{{Europa}}

[[Categorie:Duutsland| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>8i68kkuy7nwtbg0jylw2y8h832oex3w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183785</id>
      <parentid>183783</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T09:31:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Barends2</username>
        <id>16329</id>
      </contributor>
      <origin>183785</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18909" sha1="4wobdsstq8xiq4twrxq5eshzepbxka5" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Bundesrepublik Deutschland
 |vlagge=Flag of Germany.svg
 |waepen=Coat of Arms of Germany.svg
 |locaotie=Europe location GER.png
 |taelen=[[Duuts]]
 |oôdstad=[[Berlijn]]
 |regeriengsvurm= [[federaotie|Federaole]] [[rippebliek]]
 |staetsoôd= [[Frank-Walter Steinmeier]] (bonspresident)
 |regeriengsleider= [[Friedrich Merz]] (bonskanselier)
 |km2= 357.684
 |pctwaeter= 1,27
 |inweuners= 83.467.000 (2026)
 |dichteid= 233
 |volkslied=[[:de:Deutschlandlied|Deutschlandlied]]
 |munte=[[:de:Euro|euro]]
 |valutacode=EUR
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=3 oktober (Eêneidsdag)
 |tld=de
 |landcode=DEU
 |tel=49
}}
[[plaetje:Trier BW 2013-04-14 15-59-54.JPG|thumb|right|250px|Dom van [[Trier]]]]
[[plaetje:1 Nature 1.png|250px|rechts|thumb|Het kasteêl [[Neuschwanstein]] in leege mist]]
[[plaetje:Die_Elbphilharmonie_-_21.07.2015.jpg|250px|rechts|thumb|De Elbphilharmonie in Hamburg]]
[[Plaetje:West and East Germans at the Brandenburg Gate in 1989.jpg|250px|thumb|Val van de Berliense mure in november 1989]]

'''Duutsland''' ([[Duuts]]: ''Deutschland''), officieel '''Bonsrippebliek Duutsland''' (Duuts: ''Bundesrepublik Deutschland''), is 'n land in [[Midden-Europa]]. Den 'oôdstad is [[Berlijn]]. 't Land hrens op volhorde van noôrd ni west an de volhende zeê'n en lan'n: den [[Oôstzeê]], [[Noôrdzeê]], [[Denemarken]], [[Poôl'n]], [[Tsjehhië]], [[Oesteriek]], [[Zwitserland]], [[Frankriek]], [[Luxemburg (land)|Luxemburg]], [[België]] en [[Nederland]].

Duutsland ei mie zen 83,5 meljoen inweuners (2026) nae [[Rusland]] de groôtste bevolkinge van alle Europeêse lan'n. 

Van den bevolkienge is 67,5% aneslootn bie een relihieuze hemeênschap. Van deze mensen is 31,2% [[roôms-katteliek]] en bieni 31% is [[protestans]]. De roôms-katteliek'n bevin'n der eihen vurral in 't zuden en wessen, de protestant'n in 't noôrn. Ok weun'n der 3,3 meljoen [[moslim]]s en 200.000 [[joôden]]. Meêr dan 50% van de voormaelihe Oôst-Duutse bevolkieng ang hin relihie an.

Onder de Duutse bevolkieng bevin'n zen eihen hroôte hroep'n allochtoon'n, wironder vee hastarbeiers uut de jaeren '70 uut [[Joehoslavië]], [[Hriek'nland]] en [[Turkije]] en are, wivandaen de 3,3 meljoen moslims. In totaol bevin'n zen eihen in Duutsland 7 meljoen allochtoon'n.

Bieni iedereên in Duutsland spreek [[Duuts]]. Der zien ienkele etnische minder'eden as Deen'n, Friezen en siheuners die an der eihen taele praoten.

Tis een belangriek lid van den [[Europeêse Unie]] en economische, politieke en militaire organisaoties in Europa en den waereld (o.a. [[Vereênigde Naoties]], [[NAVO]] en [[G7]]).

== Geografie ==
Duutsland lig in [[Centraol-Europa]], hrens an de bovenhenoemde lan'n en wor verdeêld in de Duutse vlakt'n in 't noôrn, 't oôgland in 't midd'n en de uutèn'n van de [[Alpen]] in 't zuden. Een hroôt deêl, 2/3, besti uut bossen, wivan vee nildbossen.

Noôrd-Duutsland wor ekenmerkt deur een vlak lanschap, evenas in 't iets noôrdelijker helehen Denemarken. Deur de vlakt'n stroômen rivier'n as de [[Wezer]], den [[Elbe]] en den [[Oder]], en der vin vee landbouw plekke. Der wor onder are terwe, petaoten en herst verbouwd en in Sleêswiek-'Olstein wor an veeteêlt edaene. In dit hebied lihhen hroôte steeën as den oôdstad [[Berlijn]], [[Hamburg]] en [[Bremen]].

Midd'n-Duutsland wor ekenmerkt deur 't oôgland. In dit hebied lihhen onder are de Rijnvallei en 't Thüriengse bos. Langs de Rijn zien vee wienhaern en kasteeln te vin'n en ok lihhen der industriehebieden as 't [[Ruhrhebied]] in de buurte. Ok langs de [[Moezel]], ok in dit hebied, zien vee wienhaern te vin'n. Hroôte steeën in Midd'n-Duutsland zien [[Dresden]], [[Leipzig]], [[Keulen]], [[Düsseldorf]] en [[Essen (Duutsland)|Essen]].

Zuud-Duutsland wor ekenmerkt deur zen oôhe berhen, mistal bebost bie nildboômen. Voebeêl'n zien 't [[Zwarte Woud]] en 't Bohemerwoud. 't Oôgste punt (2963 m) is de Zugspitze in de Beierse Alpen. Hroôte steeën in Zuud-Duutsland zien onder are [[München]], [[Frankfurt am Main]] en [[Stuttgart]].

=== Steê ===
Hroôtste steê binne (2026):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Berlin]] (Berlijn) || 3.701.000
|-
| [[Hamburg]] || 1.869.000
|-
| [[München]] || 1.505.000
|-
| [[Köln]] (Keulen) || 1.026.000
|-
| [[Frankfurt am Main]] || 761.000
|-
| [[Düsseldorf]] || 619.000
|-
| [[Leipzig]] || 616.000
|-
| [[Stuttgart]] || 609.000
|-
| [[Dortmund]] || 601.000
|-
| [[Bremen (stad)|Bremen]] || 588.000
|-
| [[Essen (Duutsland)|Essen]] || 574.000
|-
| [[Dresden]] || 563.000
|-
| [[Nürnberg]] || 531.000
|-
| [[Hannover]] || 523.000
|-
| [[Duisburg]] || 501.000
|-
| [[Bochum]] || 359.000
|-
| [[Wuppertal]] || 357.000
|-
| [[Bielefeld]] || 331.000
|-
| [[Bonn]] || 324.000
|-
| [[Mannheim]] || 320.000
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Karlsruhe]] || 309.000
|-
| [[Münster]] || 306.000
|-
| [[Augsburg]] || 302.000
|-
| [[Wiesbaden]] || 289.000
|-
| [[Mönchengladbach]] || 267.000
|-
| [[Gelsenkirchen]] || 266.000
|-
| [[Aachen]] (Aken) || 264.000
|-
| [[Braunschweig]] || 253.000
|-
| [[Kiel]] || 252.000
|-
| [[Chemnitz]] || 247.000
|-
| [[Magdeburg]] || 244.000
|-
| [[Freiburg im Breisgau]] || 238.000
|-
| [[Krefeld]] || 231.000
|-
| [[Halle (Saale)|Halle]] || 226.000
|-
| [[Mainz]] || 224.000
|-
| [[Erfurt]] || 217.000
|-
| [[Lübeck]] || 217.000
|-
| [[Oberhausen]] || 213.000
|-
| [[Rostock]] || 205.000
|-
| [[Kassel]] || 197.000
|-
|}
|}

== Geschiedenisse ==
Duutsland wier pas in [[1870]] opniev een eeneid. In d'ooge middeleeuwe wastet et hrootste land van Europa, ma laeter viel et elegaer uut mekaer in wè meer dan onderd lantjes. Tussen 1870 en 1914 groeiende Duutsland uut tot de een nae grooste industriestaet van Europa en van de waereld, nae Iengeland. Dat gaf noga wa conflicten mee de Iengelse, mae ok mie de Franse. Toe in 1914 de Eerste Wereldoorlog uutbrak kwam Duutsland recht tegenover deze groôtmach'n (mie Rusland d'rbie) te stoôn, saeme mie Oôstenriek-Honharije. Duutsland voerde een tweêfrontenoorlog. Vier jaer lang durende deze oorlog weerbie naebie nehen meljoen man omkwamme.
Duutsland wier een vernederende vrede opgeleid en vee historici dienke dat dit de opmaet gaf toet de Twidde Wereldoorlog. In [[1933]] kwam [[Adolf Hitler]] an de macht. Duutsland begon in 1939 een oorlog tegen Iengeland en Frankriek en vanaf 1941 ok tehen Rusland en de VS. In 1945 wier het land eindelijk verslogen. Verbijsterd nam de weareld kennis van de [[Holocaust]] weerbie zo'n zes meljoen [[Joôden]] systematisch bin vermoôrd, vooral in [[Oôst-Europa]].
Het land wier verdeeld in vier bezettingszones, naemelijk een Britse, Franse, Amerikaanse en Russische Zone. De Russische zone wier een apart land, de Duutse Democraotische Rippebliek (DDR). Duutsland wier zodoewnde verdeêld in een communistisch [[Oôst-Duutsland]] en een kapitalistisch [[West-Duutsland]]. Ok [[Berlijn]] was in vieren gedeeld, mar deze stad lag midden in het Russische deel, zoôdat een deel van Berlijn (dat bie West-Duutsland kwam) as een eiland in Oôst-Duutsland kwam te liggene.
Vee burhers vluchttende van Oôst nae West en dat nam zoô groôte antallen an, da in 1961 een mure gebouwd wier deu de Oôst-Duutsers tussen Oôst en West Berlijn. Deze mure wier symbool van de [[Kouwe Oôrlog]] tussen de NAVO en het Warchaupact. In [[1989]] kwam 'ieran een ende toe de burhers van de communistische lan'n in Oost-Europa in opstand kwamme. De Sovjets onger leiding van Gorbatsjov kwamme in tehenstelling toet 1956 en 1968 niet in actie.
In 1991 wiere de tweê lan'n weer bie mekaore gevoegd onger leiding van bondskanselier Kohl. Vee wier geïnvesteerd in de voormaelihe deelstaeten van de DDR, mae twintig jaer laeter was de werkloosheid nog aoltied 'oôger as in 't wes'n. Frankriek ging akkoord mie de 'erenigieng op voorwaerde dat Duutsland de [[euro]] zou invoere. Dit gebeurde dan ok, in [[2002]].

== Economie ==
Duutsland is eên van de mist ontwikkelde lan'n ter waereld en ei ok eên van de sterkste economieën op aerde, mè onder are werkeloôs'eid is een hroôt probleem. Deur verhriezieng worn de lassen van werk ènde mensen hrotter en de sociaole zeker'eid wor kleinder. Een aor probleem is ok nog de minder loôpende economie van [[Oôst-Duutsland]], nog een overbluufsel van voe den oôrlog.

== Defensie ==
Duutsland beschik over een paer verschill'nde takk'n van defensie, naemelijk de landmacht, de marine, de luchmacht, de kustwacht, de hrenspelisie en een medisch korps. In [[2001]] waeren der 20.851.022 mann'n in de leeftied van 15 toet 49 jaer beschikbaer voe in heval van oôrlog, wivan der 17.760.412 heschikt waeren voe [[militaire dienst]]. Ieder jaer bereikn onheveêr 480.000 mann'n de leeftied om in militaire dienst te treeën. 1,5% van 't [[BNP]] wor uuteheven an defensie.

== Politiek ==
Duutsland is een democraotische parlementaire bondsstaet. 't Land ei sins [[23 meie]] [[1949]] een hrondwet, die a deur een meêder'eid van twiderde deur de bonsdag en bondsraed 'ewiezigd kan worn. Sommihe aspect'n kunn'n nie 'ewiezigd worn.

Sins [[3 oktober]] [[1990]] binne [[West-Duutsland]] en [[Oôst-Duutsland]] vereênigd: den [[Duutse Democraotische Rippebliek]] (DDR) is toen offisjeel bie den [[Bonsrippebliek Duutsland]] ekomme.

Binn'n Duutsland hel actief en passief kiesrecht vanof 18 jaer en der is spraeke van een twikaemersysteem, helieke as in Nederland. De bonsdag ei op z'n minst 598 leeën, en wor iedere vier jaer verkozen. Der hel een kiesdrempel van vuuf percent. De bonsraed ei 69 leeën, die an de deêlstaetreheriengen vertehenwoôrdihen. Iedere deêlstaet ei ok een eihen hrondwet en deelstaetparlement, dat a om de vier jaer wor verkozen.

De bonspresident, 't staetsoôd, wor voe vuuf jaer deur de bonsverhaoderienge verkozen en kan 1 keêr worn herverkozen. De bonskanselier is 't oôd van de reherieng en wor verkozen deur de bonsdag. 

=== Bonspresidenten ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! President !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| Theodor Heuss || 1949 - 1959 || 10 || [[FDP]] || [[West-Duutsland]]
|-
| Heinrich Lübke || 1959 - 1969 || 10 || [[CDU]] || West-Duutsland
|-
| Gustav Heinemann || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| Walter Scheel || 1974 - 1979 || 5 || FDP || West-Duutsland
|-
| Karl Carstens || 1979 - 1984 || 5 || CDU || West-Duutsland
|-
| Richard von Weizsäcker || 1984 - 1994 || 10 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| Roman Herzog || 1994 - 1999 || 5 || CDU || Duutsland
|-
| Johannes Rau || 1999 - 2004 || 5 || SPD || Duutsland
|-
| Horst Köhler || 2004 - 2010 || 6 || CDU || Duutsland
|-
| Christian Wulff || 2010 - 2012 || 2 || CDU || Duutsland
|-
| Joachim Gauck || 2012 - 2017 || 5 || partieloôs || Duutsland
|-
| [[Frank-Walter Steinmeier]] || 2017 - noe || 9 || SPD || Duutsland
|-
|}

=== Bonskanseliers ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Kanselier !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| [[Konrad Adenauer]] || 1949 - 1963 || 14 || [[CDU]] || [[West-Duutsland]]
|-
| [[Ludwig Erhard]] || 1963 - 1966 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger]] || 1966 - 1969 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt]] || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt]] || 1974 - 1982 || 8 || SPD || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl]] || 1982 - 1998 || 16 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| [[Gerhard Schröder]] || 1998 - 2005 || 7 || SPD || Duutsland
|-
| [[Angela Merkel]] || 2005 - 2021 || 16 || CDU || Duutsland
|-
| [[Olaf Scholz]] || 2021 - 2025 || 4 || SPD || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz]] || 2025 - noe || 1 || CDU || Duutsland
|-
|}

=== Kabinet'n ===
x = regeriengspartie

b = regeriengspartie mie bonskanselier

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=8 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! rowspan=2 | Kabinet || rowspan=2 | Tied || colspan=5 | Partieën || rowspan=2 | Opmerkienge
|-
! [[CDU]]/[[CSU]] || [[FDP]] || [[Grüne]] || [[SPD]] || overige
|-
| [[Konrad Adenauer|Kabinet-Adenauer I]] || 1949 - 1953 || b || x ||  ||  || DP || [[West-Duutsland]]
|-
| Kabinet-Adenauer II || 1953 - 1957 || b || x ||  ||  || DP, GB/BHE || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer III || 1957 - 1961 || b ||  ||  ||  || DP || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer IV || 1961 - 1963 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Ludwig Erhard|Kabinet-Erhard I]] || 1963 - 1965 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland 
|-
| Kabinet-Erhard II || 1965 - 1966 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger|Kabinet-Kiesinger]] || 1966 - 1969 || b ||  ||  || x || || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt|Kabinet-Brandt I]] || 1969 - 1972 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Brandt II || 1972 - 1974 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt|Kabinet-Schmidt I]] || 1974 - 1976 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt II || 1976 - 1980 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt III || 1980 - 1982 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl|Kabinet-Kohl I]] || 1982 - 1983 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl II || 1983 - 1987 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl III || 1987 - 1991 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl IV || 1991 - 1994 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl V || 1994 - 1998 || b || x ||  ||  || || Duutsland 
|-
| [[Gerhard Schröder|Kabinet-Schröder I]] || 1998 - 2002 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Schröder II || 2002 - 2005 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| [[Angela Merkel|Kabinet-Merkel I]] || 2005 - 2009 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Merkel II || 2009 - 2013 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel III || 2013 - 2018 || b ||  ||  || x || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel IV || 2018 - 2021 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| [[Olaf Scholz|Kabinet-Scholz]] || 2021 - 2025 ||  || x || x || b || || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz|Kabinet-Merz]] || 2025 - noe || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
|}

DP = Deutsche Partei

GB/BHE = Gesamtdeutscher Block / Bund der Heimatvertriebenen und Entrechteten

=== Bonsdag ===
Bonsdag vanof 1990 (vereênigde Duutsland).

''oliefkleur is reherieng''

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=11 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Partie || 2025 || 2021 || 2017 || 2013 || 2009 || 2005 || 2002 || 1998 || 1994 || 1990
|-
| [[AfD]] || 152 || 83 || 94 || || || || || || ||
|-
| [[CDU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 164 || 152 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 200 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 255 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 194 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 180 || 190 || 198 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 244 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 268
|-
| [[CSU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 44 || 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 56 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || 58 || 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 50 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 51
|-
| [[FDP]] || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 91 || 80 || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 93 || 61 || 47 || 43 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 79
|-
| [[Grüne]] || 85 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 118 || 67 || 63 || 68 || 51 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 55 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || 49 || 8
|-
| [[Linke]] / [[PDS]] ¹ || 64 || 39 || 69 || 64 || 76 || 54 || 2 || 36 || 30 || 17
|-
| [[SPD]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 120 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 206 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 153 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 193 || 146 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 222 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 251 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 298 || 252 || 239
|-
| [[SSW]] || 1 || 1 || || || || || || || ||
|-
! Totael || 630 || 735 || 709 || 631 || 622 || 614 || 603 || 669 || 672 || 662
|-
! Reherieng || 328 || 415 || 399 || 504 || 332 || 448 || 306 || 345 || 341 || 398
|-
! Kabinet || [[Friedrich Merz|Merz]] || [[Olaf Scholz|Scholz]] || Merkel IV || Merkel III || Merkel II || [[Angela Merkel|Merkel I]] || Schröder II || [[Gerhard Schröder|Schröder I]] || Kohl V || [[Helmut Kohl|Kohl IV]]
|}

¹ Linke vanof 2009

== Bestierlijke indeêlienge ==
Duutsland wor inedeêld in 16 deêlstaeten (Duuts: Bundesländer), naemelijk:

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
! Deêlstaet !! Zeêuws !! Oôdstad !! Inweuners &lt;br&gt; (2026) !! Oppervlak &lt;br&gt; (km²) !! Dichteid &lt;br&gt; (inw./km²) || Zeêtels &lt;br&gt; [[Bonsraed]]
|-
| [[Baden-Württemberg]] || Baden-Württemberg || [[Stuttgart]] || 11.240.000 || 35.700 || 314 || 6
|--
| [[Bayern]] || Beieren || [[München]] || 13.250.000 || 70.500 || 188 || 6
|-
| [[Berlin]] || Berlijn || [[Berlijn]] || 3.700.000 || 890 || 4153 || 4
|-
| [[Brandenburg]] || Brannburg || [[ Potsdam]] || 2.550.000 || 29.700 || 86 || 4
|-
| [[Bremen]] || Breem'n || [[Bremen]] || 710.000 || 420 || 1683 || 3
|-
| [[Hamburg]] || Hamburg || [[Hamburg]] || 1.870.000 || 760 || 2476 || 3
|-
| [[Hessen]] || Hessen || [[Wiesbaden]] || 6.280.000 || 21.100 || 297 || 5
|-
| [[Mecklenburg-Vorpommern]] || Mecklenburg-Voepommern || [[Schwerin]] || 1.570.000 || 23.300 || 68 || 3
|-
| [[Niedersachsen]] || Nedersaksen || [[Hannover]] || 8.000.000 || 47.700 || 168 || 6
|-
| [[Nordrhein-Westfalen]] || Noôrdrien-Westfaolen || [[Düsseldorf]] || 17.990.000 || 34.100 || 527 || 6
|-
| [[Rheinland-Pfalz]] || Rienland-Palts || [[Mainz]] || 4.120.000 || 19.900 || 208 || 4
|-
| [[Saarland]] || Saorland || [[Saarbrücken]] || 1.010.000 || 2.600 || 392 || 3
|-
| [[Sachsen]] || Saksen || [[Dresden]] || 4.030.000 || 18.500 || 218 || 4
|-
| [[Sachsen-Anhalt]] || Saksen-Analt || [[Magdeburg]] || 2.120.000 || 20.600 || 103 || 4
|-
| [[Schleswig-Holstein]] || Sleêswiek-'Olstein || [[Kiel]] || 2.960.000 || 15.800 || 187 || 4
|-
| [[Thüringen]] || Thüriengen || [[Erfurt]] || 2.080.000 || 16.200 || 128 || 4
|-
! colspan=3 | Totael || 83.470.000 || 357.700 || 233 || 69
|}
|[[Plaetje:Political map of Germany vector drawing.svg]]
|}

== Lienks nae buten ==
{{div col|cols=2}}
* [https://www.landenweb.nl/duitsland/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/germany Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210109075739/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/germany World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/duitsland/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/ Klimaatinfo]
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=16 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/germany_nl Europese Unie]
* [https://thefactfile.org/germany-facts/ Fact File]
* [https://duitslandinstituut.nl/ Duitsland Instituut]
* [https://historiek.net/geschiedenis-van-duitsland-2/ Historiek]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/ GeschiedenisExtra]
{{div col end}}

{{Europa}}

[[Categorie:Duutsland| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>4wobdsstq8xiq4twrxq5eshzepbxka5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183786</id>
      <parentid>183785</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T09:33:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Barends2</username>
        <id>16329</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bestierlijke indeêlienge */</comment>
      <origin>183786</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18906" sha1="97vx1gmh732242tyjb7q4b878570kea" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Bundesrepublik Deutschland
 |vlagge=Flag of Germany.svg
 |waepen=Coat of Arms of Germany.svg
 |locaotie=Europe location GER.png
 |taelen=[[Duuts]]
 |oôdstad=[[Berlijn]]
 |regeriengsvurm= [[federaotie|Federaole]] [[rippebliek]]
 |staetsoôd= [[Frank-Walter Steinmeier]] (bonspresident)
 |regeriengsleider= [[Friedrich Merz]] (bonskanselier)
 |km2= 357.684
 |pctwaeter= 1,27
 |inweuners= 83.467.000 (2026)
 |dichteid= 233
 |volkslied=[[:de:Deutschlandlied|Deutschlandlied]]
 |munte=[[:de:Euro|euro]]
 |valutacode=EUR
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=3 oktober (Eêneidsdag)
 |tld=de
 |landcode=DEU
 |tel=49
}}
[[plaetje:Trier BW 2013-04-14 15-59-54.JPG|thumb|right|250px|Dom van [[Trier]]]]
[[plaetje:1 Nature 1.png|250px|rechts|thumb|Het kasteêl [[Neuschwanstein]] in leege mist]]
[[plaetje:Die_Elbphilharmonie_-_21.07.2015.jpg|250px|rechts|thumb|De Elbphilharmonie in Hamburg]]
[[Plaetje:West and East Germans at the Brandenburg Gate in 1989.jpg|250px|thumb|Val van de Berliense mure in november 1989]]

'''Duutsland''' ([[Duuts]]: ''Deutschland''), officieel '''Bonsrippebliek Duutsland''' (Duuts: ''Bundesrepublik Deutschland''), is 'n land in [[Midden-Europa]]. Den 'oôdstad is [[Berlijn]]. 't Land hrens op volhorde van noôrd ni west an de volhende zeê'n en lan'n: den [[Oôstzeê]], [[Noôrdzeê]], [[Denemarken]], [[Poôl'n]], [[Tsjehhië]], [[Oesteriek]], [[Zwitserland]], [[Frankriek]], [[Luxemburg (land)|Luxemburg]], [[België]] en [[Nederland]].

Duutsland ei mie zen 83,5 meljoen inweuners (2026) nae [[Rusland]] de groôtste bevolkinge van alle Europeêse lan'n. 

Van den bevolkienge is 67,5% aneslootn bie een relihieuze hemeênschap. Van deze mensen is 31,2% [[roôms-katteliek]] en bieni 31% is [[protestans]]. De roôms-katteliek'n bevin'n der eihen vurral in 't zuden en wessen, de protestant'n in 't noôrn. Ok weun'n der 3,3 meljoen [[moslim]]s en 200.000 [[joôden]]. Meêr dan 50% van de voormaelihe Oôst-Duutse bevolkieng ang hin relihie an.

Onder de Duutse bevolkieng bevin'n zen eihen hroôte hroep'n allochtoon'n, wironder vee hastarbeiers uut de jaeren '70 uut [[Joehoslavië]], [[Hriek'nland]] en [[Turkije]] en are, wivandaen de 3,3 meljoen moslims. In totaol bevin'n zen eihen in Duutsland 7 meljoen allochtoon'n.

Bieni iedereên in Duutsland spreek [[Duuts]]. Der zien ienkele etnische minder'eden as Deen'n, Friezen en siheuners die an der eihen taele praoten.

Tis een belangriek lid van den [[Europeêse Unie]] en economische, politieke en militaire organisaoties in Europa en den waereld (o.a. [[Vereênigde Naoties]], [[NAVO]] en [[G7]]).

== Geografie ==
Duutsland lig in [[Centraol-Europa]], hrens an de bovenhenoemde lan'n en wor verdeêld in de Duutse vlakt'n in 't noôrn, 't oôgland in 't midd'n en de uutèn'n van de [[Alpen]] in 't zuden. Een hroôt deêl, 2/3, besti uut bossen, wivan vee nildbossen.

Noôrd-Duutsland wor ekenmerkt deur een vlak lanschap, evenas in 't iets noôrdelijker helehen Denemarken. Deur de vlakt'n stroômen rivier'n as de [[Wezer]], den [[Elbe]] en den [[Oder]], en der vin vee landbouw plekke. Der wor onder are terwe, petaoten en herst verbouwd en in Sleêswiek-'Olstein wor an veeteêlt edaene. In dit hebied lihhen hroôte steeën as den oôdstad [[Berlijn]], [[Hamburg]] en [[Bremen]].

Midd'n-Duutsland wor ekenmerkt deur 't oôgland. In dit hebied lihhen onder are de Rijnvallei en 't Thüriengse bos. Langs de Rijn zien vee wienhaern en kasteeln te vin'n en ok lihhen der industriehebieden as 't [[Ruhrhebied]] in de buurte. Ok langs de [[Moezel]], ok in dit hebied, zien vee wienhaern te vin'n. Hroôte steeën in Midd'n-Duutsland zien [[Dresden]], [[Leipzig]], [[Keulen]], [[Düsseldorf]] en [[Essen (Duutsland)|Essen]].

Zuud-Duutsland wor ekenmerkt deur zen oôhe berhen, mistal bebost bie nildboômen. Voebeêl'n zien 't [[Zwarte Woud]] en 't Bohemerwoud. 't Oôgste punt (2963 m) is de Zugspitze in de Beierse Alpen. Hroôte steeën in Zuud-Duutsland zien onder are [[München]], [[Frankfurt am Main]] en [[Stuttgart]].

=== Steê ===
Hroôtste steê binne (2026):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Berlin]] (Berlijn) || 3.701.000
|-
| [[Hamburg]] || 1.869.000
|-
| [[München]] || 1.505.000
|-
| [[Köln]] (Keulen) || 1.026.000
|-
| [[Frankfurt am Main]] || 761.000
|-
| [[Düsseldorf]] || 619.000
|-
| [[Leipzig]] || 616.000
|-
| [[Stuttgart]] || 609.000
|-
| [[Dortmund]] || 601.000
|-
| [[Bremen (stad)|Bremen]] || 588.000
|-
| [[Essen (Duutsland)|Essen]] || 574.000
|-
| [[Dresden]] || 563.000
|-
| [[Nürnberg]] || 531.000
|-
| [[Hannover]] || 523.000
|-
| [[Duisburg]] || 501.000
|-
| [[Bochum]] || 359.000
|-
| [[Wuppertal]] || 357.000
|-
| [[Bielefeld]] || 331.000
|-
| [[Bonn]] || 324.000
|-
| [[Mannheim]] || 320.000
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Karlsruhe]] || 309.000
|-
| [[Münster]] || 306.000
|-
| [[Augsburg]] || 302.000
|-
| [[Wiesbaden]] || 289.000
|-
| [[Mönchengladbach]] || 267.000
|-
| [[Gelsenkirchen]] || 266.000
|-
| [[Aachen]] (Aken) || 264.000
|-
| [[Braunschweig]] || 253.000
|-
| [[Kiel]] || 252.000
|-
| [[Chemnitz]] || 247.000
|-
| [[Magdeburg]] || 244.000
|-
| [[Freiburg im Breisgau]] || 238.000
|-
| [[Krefeld]] || 231.000
|-
| [[Halle (Saale)|Halle]] || 226.000
|-
| [[Mainz]] || 224.000
|-
| [[Erfurt]] || 217.000
|-
| [[Lübeck]] || 217.000
|-
| [[Oberhausen]] || 213.000
|-
| [[Rostock]] || 205.000
|-
| [[Kassel]] || 197.000
|-
|}
|}

== Geschiedenisse ==
Duutsland wier pas in [[1870]] opniev een eeneid. In d'ooge middeleeuwe wastet et hrootste land van Europa, ma laeter viel et elegaer uut mekaer in wè meer dan onderd lantjes. Tussen 1870 en 1914 groeiende Duutsland uut tot de een nae grooste industriestaet van Europa en van de waereld, nae Iengeland. Dat gaf noga wa conflicten mee de Iengelse, mae ok mie de Franse. Toe in 1914 de Eerste Wereldoorlog uutbrak kwam Duutsland recht tegenover deze groôtmach'n (mie Rusland d'rbie) te stoôn, saeme mie Oôstenriek-Honharije. Duutsland voerde een tweêfrontenoorlog. Vier jaer lang durende deze oorlog weerbie naebie nehen meljoen man omkwamme.
Duutsland wier een vernederende vrede opgeleid en vee historici dienke dat dit de opmaet gaf toet de Twidde Wereldoorlog. In [[1933]] kwam [[Adolf Hitler]] an de macht. Duutsland begon in 1939 een oorlog tegen Iengeland en Frankriek en vanaf 1941 ok tehen Rusland en de VS. In 1945 wier het land eindelijk verslogen. Verbijsterd nam de weareld kennis van de [[Holocaust]] weerbie zo'n zes meljoen [[Joôden]] systematisch bin vermoôrd, vooral in [[Oôst-Europa]].
Het land wier verdeeld in vier bezettingszones, naemelijk een Britse, Franse, Amerikaanse en Russische Zone. De Russische zone wier een apart land, de Duutse Democraotische Rippebliek (DDR). Duutsland wier zodoewnde verdeêld in een communistisch [[Oôst-Duutsland]] en een kapitalistisch [[West-Duutsland]]. Ok [[Berlijn]] was in vieren gedeeld, mar deze stad lag midden in het Russische deel, zoôdat een deel van Berlijn (dat bie West-Duutsland kwam) as een eiland in Oôst-Duutsland kwam te liggene.
Vee burhers vluchttende van Oôst nae West en dat nam zoô groôte antallen an, da in 1961 een mure gebouwd wier deu de Oôst-Duutsers tussen Oôst en West Berlijn. Deze mure wier symbool van de [[Kouwe Oôrlog]] tussen de NAVO en het Warchaupact. In [[1989]] kwam 'ieran een ende toe de burhers van de communistische lan'n in Oost-Europa in opstand kwamme. De Sovjets onger leiding van Gorbatsjov kwamme in tehenstelling toet 1956 en 1968 niet in actie.
In 1991 wiere de tweê lan'n weer bie mekaore gevoegd onger leiding van bondskanselier Kohl. Vee wier geïnvesteerd in de voormaelihe deelstaeten van de DDR, mae twintig jaer laeter was de werkloosheid nog aoltied 'oôger as in 't wes'n. Frankriek ging akkoord mie de 'erenigieng op voorwaerde dat Duutsland de [[euro]] zou invoere. Dit gebeurde dan ok, in [[2002]].

== Economie ==
Duutsland is eên van de mist ontwikkelde lan'n ter waereld en ei ok eên van de sterkste economieën op aerde, mè onder are werkeloôs'eid is een hroôt probleem. Deur verhriezieng worn de lassen van werk ènde mensen hrotter en de sociaole zeker'eid wor kleinder. Een aor probleem is ok nog de minder loôpende economie van [[Oôst-Duutsland]], nog een overbluufsel van voe den oôrlog.

== Defensie ==
Duutsland beschik over een paer verschill'nde takk'n van defensie, naemelijk de landmacht, de marine, de luchmacht, de kustwacht, de hrenspelisie en een medisch korps. In [[2001]] waeren der 20.851.022 mann'n in de leeftied van 15 toet 49 jaer beschikbaer voe in heval van oôrlog, wivan der 17.760.412 heschikt waeren voe [[militaire dienst]]. Ieder jaer bereikn onheveêr 480.000 mann'n de leeftied om in militaire dienst te treeën. 1,5% van 't [[BNP]] wor uuteheven an defensie.

== Politiek ==
Duutsland is een democraotische parlementaire bondsstaet. 't Land ei sins [[23 meie]] [[1949]] een hrondwet, die a deur een meêder'eid van twiderde deur de bonsdag en bondsraed 'ewiezigd kan worn. Sommihe aspect'n kunn'n nie 'ewiezigd worn.

Sins [[3 oktober]] [[1990]] binne [[West-Duutsland]] en [[Oôst-Duutsland]] vereênigd: den [[Duutse Democraotische Rippebliek]] (DDR) is toen offisjeel bie den [[Bonsrippebliek Duutsland]] ekomme.

Binn'n Duutsland hel actief en passief kiesrecht vanof 18 jaer en der is spraeke van een twikaemersysteem, helieke as in Nederland. De bonsdag ei op z'n minst 598 leeën, en wor iedere vier jaer verkozen. Der hel een kiesdrempel van vuuf percent. De bonsraed ei 69 leeën, die an de deêlstaetreheriengen vertehenwoôrdihen. Iedere deêlstaet ei ok een eihen hrondwet en deelstaetparlement, dat a om de vier jaer wor verkozen.

De bonspresident, 't staetsoôd, wor voe vuuf jaer deur de bonsverhaoderienge verkozen en kan 1 keêr worn herverkozen. De bonskanselier is 't oôd van de reherieng en wor verkozen deur de bonsdag. 

=== Bonspresidenten ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! President !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| Theodor Heuss || 1949 - 1959 || 10 || [[FDP]] || [[West-Duutsland]]
|-
| Heinrich Lübke || 1959 - 1969 || 10 || [[CDU]] || West-Duutsland
|-
| Gustav Heinemann || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| Walter Scheel || 1974 - 1979 || 5 || FDP || West-Duutsland
|-
| Karl Carstens || 1979 - 1984 || 5 || CDU || West-Duutsland
|-
| Richard von Weizsäcker || 1984 - 1994 || 10 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| Roman Herzog || 1994 - 1999 || 5 || CDU || Duutsland
|-
| Johannes Rau || 1999 - 2004 || 5 || SPD || Duutsland
|-
| Horst Köhler || 2004 - 2010 || 6 || CDU || Duutsland
|-
| Christian Wulff || 2010 - 2012 || 2 || CDU || Duutsland
|-
| Joachim Gauck || 2012 - 2017 || 5 || partieloôs || Duutsland
|-
| [[Frank-Walter Steinmeier]] || 2017 - noe || 9 || SPD || Duutsland
|-
|}

=== Bonskanseliers ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Kanselier !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| [[Konrad Adenauer]] || 1949 - 1963 || 14 || [[CDU]] || [[West-Duutsland]]
|-
| [[Ludwig Erhard]] || 1963 - 1966 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger]] || 1966 - 1969 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt]] || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt]] || 1974 - 1982 || 8 || SPD || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl]] || 1982 - 1998 || 16 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| [[Gerhard Schröder]] || 1998 - 2005 || 7 || SPD || Duutsland
|-
| [[Angela Merkel]] || 2005 - 2021 || 16 || CDU || Duutsland
|-
| [[Olaf Scholz]] || 2021 - 2025 || 4 || SPD || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz]] || 2025 - noe || 1 || CDU || Duutsland
|-
|}

=== Kabinet'n ===
x = regeriengspartie

b = regeriengspartie mie bonskanselier

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=8 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! rowspan=2 | Kabinet || rowspan=2 | Tied || colspan=5 | Partieën || rowspan=2 | Opmerkienge
|-
! [[CDU]]/[[CSU]] || [[FDP]] || [[Grüne]] || [[SPD]] || overige
|-
| [[Konrad Adenauer|Kabinet-Adenauer I]] || 1949 - 1953 || b || x ||  ||  || DP || [[West-Duutsland]]
|-
| Kabinet-Adenauer II || 1953 - 1957 || b || x ||  ||  || DP, GB/BHE || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer III || 1957 - 1961 || b ||  ||  ||  || DP || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer IV || 1961 - 1963 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Ludwig Erhard|Kabinet-Erhard I]] || 1963 - 1965 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland 
|-
| Kabinet-Erhard II || 1965 - 1966 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger|Kabinet-Kiesinger]] || 1966 - 1969 || b ||  ||  || x || || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt|Kabinet-Brandt I]] || 1969 - 1972 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Brandt II || 1972 - 1974 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt|Kabinet-Schmidt I]] || 1974 - 1976 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt II || 1976 - 1980 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt III || 1980 - 1982 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl|Kabinet-Kohl I]] || 1982 - 1983 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl II || 1983 - 1987 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl III || 1987 - 1991 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl IV || 1991 - 1994 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl V || 1994 - 1998 || b || x ||  ||  || || Duutsland 
|-
| [[Gerhard Schröder|Kabinet-Schröder I]] || 1998 - 2002 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Schröder II || 2002 - 2005 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| [[Angela Merkel|Kabinet-Merkel I]] || 2005 - 2009 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Merkel II || 2009 - 2013 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel III || 2013 - 2018 || b ||  ||  || x || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel IV || 2018 - 2021 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| [[Olaf Scholz|Kabinet-Scholz]] || 2021 - 2025 ||  || x || x || b || || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz|Kabinet-Merz]] || 2025 - noe || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
|}

DP = Deutsche Partei

GB/BHE = Gesamtdeutscher Block / Bund der Heimatvertriebenen und Entrechteten

=== Bonsdag ===
Bonsdag vanof 1990 (vereênigde Duutsland).

''oliefkleur is reherieng''

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=11 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Partie || 2025 || 2021 || 2017 || 2013 || 2009 || 2005 || 2002 || 1998 || 1994 || 1990
|-
| [[AfD]] || 152 || 83 || 94 || || || || || || ||
|-
| [[CDU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 164 || 152 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 200 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 255 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 194 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 180 || 190 || 198 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 244 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 268
|-
| [[CSU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 44 || 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 56 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || 58 || 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 50 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 51
|-
| [[FDP]] || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 91 || 80 || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 93 || 61 || 47 || 43 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 79
|-
| [[Grüne]] || 85 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 118 || 67 || 63 || 68 || 51 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 55 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || 49 || 8
|-
| [[Linke]] / [[PDS]] ¹ || 64 || 39 || 69 || 64 || 76 || 54 || 2 || 36 || 30 || 17
|-
| [[SPD]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 120 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 206 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 153 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 193 || 146 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 222 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 251 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 298 || 252 || 239
|-
| [[SSW]] || 1 || 1 || || || || || || || ||
|-
! Totael || 630 || 735 || 709 || 631 || 622 || 614 || 603 || 669 || 672 || 662
|-
! Reherieng || 328 || 415 || 399 || 504 || 332 || 448 || 306 || 345 || 341 || 398
|-
! Kabinet || [[Friedrich Merz|Merz]] || [[Olaf Scholz|Scholz]] || Merkel IV || Merkel III || Merkel II || [[Angela Merkel|Merkel I]] || Schröder II || [[Gerhard Schröder|Schröder I]] || Kohl V || [[Helmut Kohl|Kohl IV]]
|}

¹ Linke vanof 2009

== Bestierlijke indeêlienge ==
Duutsland wor inedeêld in 16 deêlstaeten (''Bundesländer''), naemelijk:

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
! Deêlstaet !! Zeêuws !! Oôdstad !! Inweuners &lt;br&gt; (2026) !! Oppervlak &lt;br&gt; (km²) !! Dichteid &lt;br&gt; (inw./km²) || Zeêtels &lt;br&gt; [[Bonsraed]]
|-
| [[Baden-Württemberg]] || Baden-Württemberg || [[Stuttgart]] || 11.240.000 || 35.700 || 314 || 6
|--
| [[Bayern]] || Beieren || [[München]] || 13.250.000 || 70.500 || 188 || 6
|-
| [[Berlin]] || Berlijn || [[Berlijn]] || 3.700.000 || 890 || 4153 || 4
|-
| [[Brandenburg]] || Brannburg || [[ Potsdam]] || 2.550.000 || 29.700 || 86 || 4
|-
| [[Bremen]] || Breem'n || [[Bremen]] || 710.000 || 420 || 1683 || 3
|-
| [[Hamburg]] || Hamburg || [[Hamburg]] || 1.870.000 || 760 || 2476 || 3
|-
| [[Hessen]] || Hessen || [[Wiesbaden]] || 6.280.000 || 21.100 || 297 || 5
|-
| [[Mecklenburg-Vorpommern]] || Mecklenburg-Voepommern || [[Schwerin]] || 1.570.000 || 23.300 || 68 || 3
|-
| [[Niedersachsen]] || Nedersaksen || [[Hannover]] || 8.000.000 || 47.700 || 168 || 6
|-
| [[Nordrhein-Westfalen]] || Noôrdrien-Westfaolen || [[Düsseldorf]] || 17.990.000 || 34.100 || 527 || 6
|-
| [[Rheinland-Pfalz]] || Rienland-Palts || [[Mainz]] || 4.120.000 || 19.900 || 208 || 4
|-
| [[Saarland]] || Saorland || [[Saarbrücken]] || 1.010.000 || 2.600 || 392 || 3
|-
| [[Sachsen]] || Saksen || [[Dresden]] || 4.030.000 || 18.500 || 218 || 4
|-
| [[Sachsen-Anhalt]] || Saksen-Analt || [[Magdeburg]] || 2.120.000 || 20.600 || 103 || 4
|-
| [[Schleswig-Holstein]] || Sleêswiek-'Olstein || [[Kiel]] || 2.960.000 || 15.800 || 187 || 4
|-
| [[Thüringen]] || Thüriengen || [[Erfurt]] || 2.080.000 || 16.200 || 128 || 4
|-
! colspan=3 | Totael || 83.470.000 || 357.700 || 233 || 69
|}
|[[Plaetje:Political map of Germany vector drawing.svg]]
|}

== Lienks nae buten ==
{{div col|cols=2}}
* [https://www.landenweb.nl/duitsland/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/germany Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210109075739/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/germany World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/duitsland/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/ Klimaatinfo]
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=16 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/germany_nl Europese Unie]
* [https://thefactfile.org/germany-facts/ Fact File]
* [https://duitslandinstituut.nl/ Duitsland Instituut]
* [https://historiek.net/geschiedenis-van-duitsland-2/ Historiek]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/ GeschiedenisExtra]
{{div col end}}

{{Europa}}

[[Categorie:Duutsland| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>97vx1gmh732242tyjb7q4b878570kea</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183787</id>
      <parentid>183786</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T10:56:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Barends2</username>
        <id>16329</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bestierlijke indeêlienge */</comment>
      <origin>183787</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18906" sha1="hzy01qgal9jy2ly9fcgs12hnmqk5rvm" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Bundesrepublik Deutschland
 |vlagge=Flag of Germany.svg
 |waepen=Coat of Arms of Germany.svg
 |locaotie=Europe location GER.png
 |taelen=[[Duuts]]
 |oôdstad=[[Berlijn]]
 |regeriengsvurm= [[federaotie|Federaole]] [[rippebliek]]
 |staetsoôd= [[Frank-Walter Steinmeier]] (bonspresident)
 |regeriengsleider= [[Friedrich Merz]] (bonskanselier)
 |km2= 357.684
 |pctwaeter= 1,27
 |inweuners= 83.467.000 (2026)
 |dichteid= 233
 |volkslied=[[:de:Deutschlandlied|Deutschlandlied]]
 |munte=[[:de:Euro|euro]]
 |valutacode=EUR
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=3 oktober (Eêneidsdag)
 |tld=de
 |landcode=DEU
 |tel=49
}}
[[plaetje:Trier BW 2013-04-14 15-59-54.JPG|thumb|right|250px|Dom van [[Trier]]]]
[[plaetje:1 Nature 1.png|250px|rechts|thumb|Het kasteêl [[Neuschwanstein]] in leege mist]]
[[plaetje:Die_Elbphilharmonie_-_21.07.2015.jpg|250px|rechts|thumb|De Elbphilharmonie in Hamburg]]
[[Plaetje:West and East Germans at the Brandenburg Gate in 1989.jpg|250px|thumb|Val van de Berliense mure in november 1989]]

'''Duutsland''' ([[Duuts]]: ''Deutschland''), officieel '''Bonsrippebliek Duutsland''' (Duuts: ''Bundesrepublik Deutschland''), is 'n land in [[Midden-Europa]]. Den 'oôdstad is [[Berlijn]]. 't Land hrens op volhorde van noôrd ni west an de volhende zeê'n en lan'n: den [[Oôstzeê]], [[Noôrdzeê]], [[Denemarken]], [[Poôl'n]], [[Tsjehhië]], [[Oesteriek]], [[Zwitserland]], [[Frankriek]], [[Luxemburg (land)|Luxemburg]], [[België]] en [[Nederland]].

Duutsland ei mie zen 83,5 meljoen inweuners (2026) nae [[Rusland]] de groôtste bevolkinge van alle Europeêse lan'n. 

Van den bevolkienge is 67,5% aneslootn bie een relihieuze hemeênschap. Van deze mensen is 31,2% [[roôms-katteliek]] en bieni 31% is [[protestans]]. De roôms-katteliek'n bevin'n der eihen vurral in 't zuden en wessen, de protestant'n in 't noôrn. Ok weun'n der 3,3 meljoen [[moslim]]s en 200.000 [[joôden]]. Meêr dan 50% van de voormaelihe Oôst-Duutse bevolkieng ang hin relihie an.

Onder de Duutse bevolkieng bevin'n zen eihen hroôte hroep'n allochtoon'n, wironder vee hastarbeiers uut de jaeren '70 uut [[Joehoslavië]], [[Hriek'nland]] en [[Turkije]] en are, wivandaen de 3,3 meljoen moslims. In totaol bevin'n zen eihen in Duutsland 7 meljoen allochtoon'n.

Bieni iedereên in Duutsland spreek [[Duuts]]. Der zien ienkele etnische minder'eden as Deen'n, Friezen en siheuners die an der eihen taele praoten.

Tis een belangriek lid van den [[Europeêse Unie]] en economische, politieke en militaire organisaoties in Europa en den waereld (o.a. [[Vereênigde Naoties]], [[NAVO]] en [[G7]]).

== Geografie ==
Duutsland lig in [[Centraol-Europa]], hrens an de bovenhenoemde lan'n en wor verdeêld in de Duutse vlakt'n in 't noôrn, 't oôgland in 't midd'n en de uutèn'n van de [[Alpen]] in 't zuden. Een hroôt deêl, 2/3, besti uut bossen, wivan vee nildbossen.

Noôrd-Duutsland wor ekenmerkt deur een vlak lanschap, evenas in 't iets noôrdelijker helehen Denemarken. Deur de vlakt'n stroômen rivier'n as de [[Wezer]], den [[Elbe]] en den [[Oder]], en der vin vee landbouw plekke. Der wor onder are terwe, petaoten en herst verbouwd en in Sleêswiek-'Olstein wor an veeteêlt edaene. In dit hebied lihhen hroôte steeën as den oôdstad [[Berlijn]], [[Hamburg]] en [[Bremen]].

Midd'n-Duutsland wor ekenmerkt deur 't oôgland. In dit hebied lihhen onder are de Rijnvallei en 't Thüriengse bos. Langs de Rijn zien vee wienhaern en kasteeln te vin'n en ok lihhen der industriehebieden as 't [[Ruhrhebied]] in de buurte. Ok langs de [[Moezel]], ok in dit hebied, zien vee wienhaern te vin'n. Hroôte steeën in Midd'n-Duutsland zien [[Dresden]], [[Leipzig]], [[Keulen]], [[Düsseldorf]] en [[Essen (Duutsland)|Essen]].

Zuud-Duutsland wor ekenmerkt deur zen oôhe berhen, mistal bebost bie nildboômen. Voebeêl'n zien 't [[Zwarte Woud]] en 't Bohemerwoud. 't Oôgste punt (2963 m) is de Zugspitze in de Beierse Alpen. Hroôte steeën in Zuud-Duutsland zien onder are [[München]], [[Frankfurt am Main]] en [[Stuttgart]].

=== Steê ===
Hroôtste steê binne (2026):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Berlin]] (Berlijn) || 3.701.000
|-
| [[Hamburg]] || 1.869.000
|-
| [[München]] || 1.505.000
|-
| [[Köln]] (Keulen) || 1.026.000
|-
| [[Frankfurt am Main]] || 761.000
|-
| [[Düsseldorf]] || 619.000
|-
| [[Leipzig]] || 616.000
|-
| [[Stuttgart]] || 609.000
|-
| [[Dortmund]] || 601.000
|-
| [[Bremen (stad)|Bremen]] || 588.000
|-
| [[Essen (Duutsland)|Essen]] || 574.000
|-
| [[Dresden]] || 563.000
|-
| [[Nürnberg]] || 531.000
|-
| [[Hannover]] || 523.000
|-
| [[Duisburg]] || 501.000
|-
| [[Bochum]] || 359.000
|-
| [[Wuppertal]] || 357.000
|-
| [[Bielefeld]] || 331.000
|-
| [[Bonn]] || 324.000
|-
| [[Mannheim]] || 320.000
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Karlsruhe]] || 309.000
|-
| [[Münster]] || 306.000
|-
| [[Augsburg]] || 302.000
|-
| [[Wiesbaden]] || 289.000
|-
| [[Mönchengladbach]] || 267.000
|-
| [[Gelsenkirchen]] || 266.000
|-
| [[Aachen]] (Aken) || 264.000
|-
| [[Braunschweig]] || 253.000
|-
| [[Kiel]] || 252.000
|-
| [[Chemnitz]] || 247.000
|-
| [[Magdeburg]] || 244.000
|-
| [[Freiburg im Breisgau]] || 238.000
|-
| [[Krefeld]] || 231.000
|-
| [[Halle (Saale)|Halle]] || 226.000
|-
| [[Mainz]] || 224.000
|-
| [[Erfurt]] || 217.000
|-
| [[Lübeck]] || 217.000
|-
| [[Oberhausen]] || 213.000
|-
| [[Rostock]] || 205.000
|-
| [[Kassel]] || 197.000
|-
|}
|}

== Geschiedenisse ==
Duutsland wier pas in [[1870]] opniev een eeneid. In d'ooge middeleeuwe wastet et hrootste land van Europa, ma laeter viel et elegaer uut mekaer in wè meer dan onderd lantjes. Tussen 1870 en 1914 groeiende Duutsland uut tot de een nae grooste industriestaet van Europa en van de waereld, nae Iengeland. Dat gaf noga wa conflicten mee de Iengelse, mae ok mie de Franse. Toe in 1914 de Eerste Wereldoorlog uutbrak kwam Duutsland recht tegenover deze groôtmach'n (mie Rusland d'rbie) te stoôn, saeme mie Oôstenriek-Honharije. Duutsland voerde een tweêfrontenoorlog. Vier jaer lang durende deze oorlog weerbie naebie nehen meljoen man omkwamme.
Duutsland wier een vernederende vrede opgeleid en vee historici dienke dat dit de opmaet gaf toet de Twidde Wereldoorlog. In [[1933]] kwam [[Adolf Hitler]] an de macht. Duutsland begon in 1939 een oorlog tegen Iengeland en Frankriek en vanaf 1941 ok tehen Rusland en de VS. In 1945 wier het land eindelijk verslogen. Verbijsterd nam de weareld kennis van de [[Holocaust]] weerbie zo'n zes meljoen [[Joôden]] systematisch bin vermoôrd, vooral in [[Oôst-Europa]].
Het land wier verdeeld in vier bezettingszones, naemelijk een Britse, Franse, Amerikaanse en Russische Zone. De Russische zone wier een apart land, de Duutse Democraotische Rippebliek (DDR). Duutsland wier zodoewnde verdeêld in een communistisch [[Oôst-Duutsland]] en een kapitalistisch [[West-Duutsland]]. Ok [[Berlijn]] was in vieren gedeeld, mar deze stad lag midden in het Russische deel, zoôdat een deel van Berlijn (dat bie West-Duutsland kwam) as een eiland in Oôst-Duutsland kwam te liggene.
Vee burhers vluchttende van Oôst nae West en dat nam zoô groôte antallen an, da in 1961 een mure gebouwd wier deu de Oôst-Duutsers tussen Oôst en West Berlijn. Deze mure wier symbool van de [[Kouwe Oôrlog]] tussen de NAVO en het Warchaupact. In [[1989]] kwam 'ieran een ende toe de burhers van de communistische lan'n in Oost-Europa in opstand kwamme. De Sovjets onger leiding van Gorbatsjov kwamme in tehenstelling toet 1956 en 1968 niet in actie.
In 1991 wiere de tweê lan'n weer bie mekaore gevoegd onger leiding van bondskanselier Kohl. Vee wier geïnvesteerd in de voormaelihe deelstaeten van de DDR, mae twintig jaer laeter was de werkloosheid nog aoltied 'oôger as in 't wes'n. Frankriek ging akkoord mie de 'erenigieng op voorwaerde dat Duutsland de [[euro]] zou invoere. Dit gebeurde dan ok, in [[2002]].

== Economie ==
Duutsland is eên van de mist ontwikkelde lan'n ter waereld en ei ok eên van de sterkste economieën op aerde, mè onder are werkeloôs'eid is een hroôt probleem. Deur verhriezieng worn de lassen van werk ènde mensen hrotter en de sociaole zeker'eid wor kleinder. Een aor probleem is ok nog de minder loôpende economie van [[Oôst-Duutsland]], nog een overbluufsel van voe den oôrlog.

== Defensie ==
Duutsland beschik over een paer verschill'nde takk'n van defensie, naemelijk de landmacht, de marine, de luchmacht, de kustwacht, de hrenspelisie en een medisch korps. In [[2001]] waeren der 20.851.022 mann'n in de leeftied van 15 toet 49 jaer beschikbaer voe in heval van oôrlog, wivan der 17.760.412 heschikt waeren voe [[militaire dienst]]. Ieder jaer bereikn onheveêr 480.000 mann'n de leeftied om in militaire dienst te treeën. 1,5% van 't [[BNP]] wor uuteheven an defensie.

== Politiek ==
Duutsland is een democraotische parlementaire bondsstaet. 't Land ei sins [[23 meie]] [[1949]] een hrondwet, die a deur een meêder'eid van twiderde deur de bonsdag en bondsraed 'ewiezigd kan worn. Sommihe aspect'n kunn'n nie 'ewiezigd worn.

Sins [[3 oktober]] [[1990]] binne [[West-Duutsland]] en [[Oôst-Duutsland]] vereênigd: den [[Duutse Democraotische Rippebliek]] (DDR) is toen offisjeel bie den [[Bonsrippebliek Duutsland]] ekomme.

Binn'n Duutsland hel actief en passief kiesrecht vanof 18 jaer en der is spraeke van een twikaemersysteem, helieke as in Nederland. De bonsdag ei op z'n minst 598 leeën, en wor iedere vier jaer verkozen. Der hel een kiesdrempel van vuuf percent. De bonsraed ei 69 leeën, die an de deêlstaetreheriengen vertehenwoôrdihen. Iedere deêlstaet ei ok een eihen hrondwet en deelstaetparlement, dat a om de vier jaer wor verkozen.

De bonspresident, 't staetsoôd, wor voe vuuf jaer deur de bonsverhaoderienge verkozen en kan 1 keêr worn herverkozen. De bonskanselier is 't oôd van de reherieng en wor verkozen deur de bonsdag. 

=== Bonspresidenten ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! President !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| Theodor Heuss || 1949 - 1959 || 10 || [[FDP]] || [[West-Duutsland]]
|-
| Heinrich Lübke || 1959 - 1969 || 10 || [[CDU]] || West-Duutsland
|-
| Gustav Heinemann || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| Walter Scheel || 1974 - 1979 || 5 || FDP || West-Duutsland
|-
| Karl Carstens || 1979 - 1984 || 5 || CDU || West-Duutsland
|-
| Richard von Weizsäcker || 1984 - 1994 || 10 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| Roman Herzog || 1994 - 1999 || 5 || CDU || Duutsland
|-
| Johannes Rau || 1999 - 2004 || 5 || SPD || Duutsland
|-
| Horst Köhler || 2004 - 2010 || 6 || CDU || Duutsland
|-
| Christian Wulff || 2010 - 2012 || 2 || CDU || Duutsland
|-
| Joachim Gauck || 2012 - 2017 || 5 || partieloôs || Duutsland
|-
| [[Frank-Walter Steinmeier]] || 2017 - noe || 9 || SPD || Duutsland
|-
|}

=== Bonskanseliers ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Kanselier !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| [[Konrad Adenauer]] || 1949 - 1963 || 14 || [[CDU]] || [[West-Duutsland]]
|-
| [[Ludwig Erhard]] || 1963 - 1966 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger]] || 1966 - 1969 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt]] || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt]] || 1974 - 1982 || 8 || SPD || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl]] || 1982 - 1998 || 16 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| [[Gerhard Schröder]] || 1998 - 2005 || 7 || SPD || Duutsland
|-
| [[Angela Merkel]] || 2005 - 2021 || 16 || CDU || Duutsland
|-
| [[Olaf Scholz]] || 2021 - 2025 || 4 || SPD || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz]] || 2025 - noe || 1 || CDU || Duutsland
|-
|}

=== Kabinet'n ===
x = regeriengspartie

b = regeriengspartie mie bonskanselier

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=8 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! rowspan=2 | Kabinet || rowspan=2 | Tied || colspan=5 | Partieën || rowspan=2 | Opmerkienge
|-
! [[CDU]]/[[CSU]] || [[FDP]] || [[Grüne]] || [[SPD]] || overige
|-
| [[Konrad Adenauer|Kabinet-Adenauer I]] || 1949 - 1953 || b || x ||  ||  || DP || [[West-Duutsland]]
|-
| Kabinet-Adenauer II || 1953 - 1957 || b || x ||  ||  || DP, GB/BHE || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer III || 1957 - 1961 || b ||  ||  ||  || DP || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer IV || 1961 - 1963 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Ludwig Erhard|Kabinet-Erhard I]] || 1963 - 1965 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland 
|-
| Kabinet-Erhard II || 1965 - 1966 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger|Kabinet-Kiesinger]] || 1966 - 1969 || b ||  ||  || x || || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt|Kabinet-Brandt I]] || 1969 - 1972 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Brandt II || 1972 - 1974 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt|Kabinet-Schmidt I]] || 1974 - 1976 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt II || 1976 - 1980 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt III || 1980 - 1982 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl|Kabinet-Kohl I]] || 1982 - 1983 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl II || 1983 - 1987 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl III || 1987 - 1991 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl IV || 1991 - 1994 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl V || 1994 - 1998 || b || x ||  ||  || || Duutsland 
|-
| [[Gerhard Schröder|Kabinet-Schröder I]] || 1998 - 2002 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Schröder II || 2002 - 2005 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| [[Angela Merkel|Kabinet-Merkel I]] || 2005 - 2009 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Merkel II || 2009 - 2013 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel III || 2013 - 2018 || b ||  ||  || x || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel IV || 2018 - 2021 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| [[Olaf Scholz|Kabinet-Scholz]] || 2021 - 2025 ||  || x || x || b || || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz|Kabinet-Merz]] || 2025 - noe || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
|}

DP = Deutsche Partei

GB/BHE = Gesamtdeutscher Block / Bund der Heimatvertriebenen und Entrechteten

=== Bonsdag ===
Bonsdag vanof 1990 (vereênigde Duutsland).

''oliefkleur is reherieng''

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=11 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Partie || 2025 || 2021 || 2017 || 2013 || 2009 || 2005 || 2002 || 1998 || 1994 || 1990
|-
| [[AfD]] || 152 || 83 || 94 || || || || || || ||
|-
| [[CDU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 164 || 152 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 200 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 255 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 194 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 180 || 190 || 198 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 244 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 268
|-
| [[CSU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 44 || 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 56 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || 58 || 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 50 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 51
|-
| [[FDP]] || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 91 || 80 || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 93 || 61 || 47 || 43 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 79
|-
| [[Grüne]] || 85 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 118 || 67 || 63 || 68 || 51 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 55 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || 49 || 8
|-
| [[Linke]] / [[PDS]] ¹ || 64 || 39 || 69 || 64 || 76 || 54 || 2 || 36 || 30 || 17
|-
| [[SPD]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 120 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 206 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 153 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 193 || 146 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 222 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 251 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 298 || 252 || 239
|-
| [[SSW]] || 1 || 1 || || || || || || || ||
|-
! Totael || 630 || 735 || 709 || 631 || 622 || 614 || 603 || 669 || 672 || 662
|-
! Reherieng || 328 || 415 || 399 || 504 || 332 || 448 || 306 || 345 || 341 || 398
|-
! Kabinet || [[Friedrich Merz|Merz]] || [[Olaf Scholz|Scholz]] || Merkel IV || Merkel III || Merkel II || [[Angela Merkel|Merkel I]] || Schröder II || [[Gerhard Schröder|Schröder I]] || Kohl V || [[Helmut Kohl|Kohl IV]]
|}

¹ Linke vanof 2009

== Bestierlijke indeêlienge ==
Duutsland wor inedeêld in 16 deêlstaeten (''Bundesländer''), naemelijk:

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
! Deêlstaet !! Zeêuws !! Oôdstad !! Inweuners &lt;br&gt; (2026) !! Oppervlak &lt;br&gt; (km²) !! Dichteid &lt;br&gt; (inw./km²) || Zeêtels &lt;br&gt; [[Bonsraed]]
|-
| [[Baden-Württemberg]] || Baden-Württemberg || [[Stuttgart]] || 11.240.000 || 35.700 || 314 || 6
|--
| [[Bayern]] || Beieren || [[München]] || 13.250.000 || 70.500 || 188 || 6
|-
| [[Berlin]] || Berlijn || [[Berlijn]] || 3.700.000 || 900 || 4153 || 4
|-
| [[Brandenburg]] || Brannburg || [[ Potsdam]] || 2.550.000 || 29.700 || 86 || 4
|-
| [[Bremen]] || Breem'n || [[Bremen]] || 710.000 || 400 || 1683 || 3
|-
| [[Hamburg]] || Hamburg || [[Hamburg]] || 1.870.000 || 800 || 2476 || 3
|-
| [[Hessen]] || Hessen || [[Wiesbaden]] || 6.280.000 || 21.100 || 297 || 5
|-
| [[Mecklenburg-Vorpommern]] || Mecklenburg-Voepommern || [[Schwerin]] || 1.570.000 || 23.300 || 68 || 3
|-
| [[Niedersachsen]] || Nedersaksen || [[Hannover]] || 8.000.000 || 47.700 || 168 || 6
|-
| [[Nordrhein-Westfalen]] || Noôrdrien-Westfaolen || [[Düsseldorf]] || 17.990.000 || 34.100 || 527 || 6
|-
| [[Rheinland-Pfalz]] || Rienland-Palts || [[Mainz]] || 4.120.000 || 19.900 || 208 || 4
|-
| [[Saarland]] || Saorland || [[Saarbrücken]] || 1.010.000 || 2.600 || 392 || 3
|-
| [[Sachsen]] || Saksen || [[Dresden]] || 4.030.000 || 18.500 || 218 || 4
|-
| [[Sachsen-Anhalt]] || Saksen-Analt || [[Magdeburg]] || 2.120.000 || 20.600 || 103 || 4
|-
| [[Schleswig-Holstein]] || Sleêswiek-'Olstein || [[Kiel]] || 2.960.000 || 15.800 || 187 || 4
|-
| [[Thüringen]] || Thüriengen || [[Erfurt]] || 2.080.000 || 16.200 || 128 || 4
|-
! colspan=3 | Totael || 83.470.000 || 357.700 || 233 || 69
|}
|[[Plaetje:Political map of Germany vector drawing.svg]]
|}

== Lienks nae buten ==
{{div col|cols=2}}
* [https://www.landenweb.nl/duitsland/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/germany Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210109075739/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/germany World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/duitsland/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/ Klimaatinfo]
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=16 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/germany_nl Europese Unie]
* [https://thefactfile.org/germany-facts/ Fact File]
* [https://duitslandinstituut.nl/ Duitsland Instituut]
* [https://historiek.net/geschiedenis-van-duitsland-2/ Historiek]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/ GeschiedenisExtra]
{{div col end}}

{{Europa}}

[[Categorie:Duutsland| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>hzy01qgal9jy2ly9fcgs12hnmqk5rvm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183788</id>
      <parentid>183787</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T11:05:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Barends2</username>
        <id>16329</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bestierlijke indeêlienge */</comment>
      <origin>183788</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18906" sha1="ejnvbjdgij9an2wel3d06i6p0gklwpi" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Bundesrepublik Deutschland
 |vlagge=Flag of Germany.svg
 |waepen=Coat of Arms of Germany.svg
 |locaotie=Europe location GER.png
 |taelen=[[Duuts]]
 |oôdstad=[[Berlijn]]
 |regeriengsvurm= [[federaotie|Federaole]] [[rippebliek]]
 |staetsoôd= [[Frank-Walter Steinmeier]] (bonspresident)
 |regeriengsleider= [[Friedrich Merz]] (bonskanselier)
 |km2= 357.684
 |pctwaeter= 1,27
 |inweuners= 83.467.000 (2026)
 |dichteid= 233
 |volkslied=[[:de:Deutschlandlied|Deutschlandlied]]
 |munte=[[:de:Euro|euro]]
 |valutacode=EUR
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=3 oktober (Eêneidsdag)
 |tld=de
 |landcode=DEU
 |tel=49
}}
[[plaetje:Trier BW 2013-04-14 15-59-54.JPG|thumb|right|250px|Dom van [[Trier]]]]
[[plaetje:1 Nature 1.png|250px|rechts|thumb|Het kasteêl [[Neuschwanstein]] in leege mist]]
[[plaetje:Die_Elbphilharmonie_-_21.07.2015.jpg|250px|rechts|thumb|De Elbphilharmonie in Hamburg]]
[[Plaetje:West and East Germans at the Brandenburg Gate in 1989.jpg|250px|thumb|Val van de Berliense mure in november 1989]]

'''Duutsland''' ([[Duuts]]: ''Deutschland''), officieel '''Bonsrippebliek Duutsland''' (Duuts: ''Bundesrepublik Deutschland''), is 'n land in [[Midden-Europa]]. Den 'oôdstad is [[Berlijn]]. 't Land hrens op volhorde van noôrd ni west an de volhende zeê'n en lan'n: den [[Oôstzeê]], [[Noôrdzeê]], [[Denemarken]], [[Poôl'n]], [[Tsjehhië]], [[Oesteriek]], [[Zwitserland]], [[Frankriek]], [[Luxemburg (land)|Luxemburg]], [[België]] en [[Nederland]].

Duutsland ei mie zen 83,5 meljoen inweuners (2026) nae [[Rusland]] de groôtste bevolkinge van alle Europeêse lan'n. 

Van den bevolkienge is 67,5% aneslootn bie een relihieuze hemeênschap. Van deze mensen is 31,2% [[roôms-katteliek]] en bieni 31% is [[protestans]]. De roôms-katteliek'n bevin'n der eihen vurral in 't zuden en wessen, de protestant'n in 't noôrn. Ok weun'n der 3,3 meljoen [[moslim]]s en 200.000 [[joôden]]. Meêr dan 50% van de voormaelihe Oôst-Duutse bevolkieng ang hin relihie an.

Onder de Duutse bevolkieng bevin'n zen eihen hroôte hroep'n allochtoon'n, wironder vee hastarbeiers uut de jaeren '70 uut [[Joehoslavië]], [[Hriek'nland]] en [[Turkije]] en are, wivandaen de 3,3 meljoen moslims. In totaol bevin'n zen eihen in Duutsland 7 meljoen allochtoon'n.

Bieni iedereên in Duutsland spreek [[Duuts]]. Der zien ienkele etnische minder'eden as Deen'n, Friezen en siheuners die an der eihen taele praoten.

Tis een belangriek lid van den [[Europeêse Unie]] en economische, politieke en militaire organisaoties in Europa en den waereld (o.a. [[Vereênigde Naoties]], [[NAVO]] en [[G7]]).

== Geografie ==
Duutsland lig in [[Centraol-Europa]], hrens an de bovenhenoemde lan'n en wor verdeêld in de Duutse vlakt'n in 't noôrn, 't oôgland in 't midd'n en de uutèn'n van de [[Alpen]] in 't zuden. Een hroôt deêl, 2/3, besti uut bossen, wivan vee nildbossen.

Noôrd-Duutsland wor ekenmerkt deur een vlak lanschap, evenas in 't iets noôrdelijker helehen Denemarken. Deur de vlakt'n stroômen rivier'n as de [[Wezer]], den [[Elbe]] en den [[Oder]], en der vin vee landbouw plekke. Der wor onder are terwe, petaoten en herst verbouwd en in Sleêswiek-'Olstein wor an veeteêlt edaene. In dit hebied lihhen hroôte steeën as den oôdstad [[Berlijn]], [[Hamburg]] en [[Bremen]].

Midd'n-Duutsland wor ekenmerkt deur 't oôgland. In dit hebied lihhen onder are de Rijnvallei en 't Thüriengse bos. Langs de Rijn zien vee wienhaern en kasteeln te vin'n en ok lihhen der industriehebieden as 't [[Ruhrhebied]] in de buurte. Ok langs de [[Moezel]], ok in dit hebied, zien vee wienhaern te vin'n. Hroôte steeën in Midd'n-Duutsland zien [[Dresden]], [[Leipzig]], [[Keulen]], [[Düsseldorf]] en [[Essen (Duutsland)|Essen]].

Zuud-Duutsland wor ekenmerkt deur zen oôhe berhen, mistal bebost bie nildboômen. Voebeêl'n zien 't [[Zwarte Woud]] en 't Bohemerwoud. 't Oôgste punt (2963 m) is de Zugspitze in de Beierse Alpen. Hroôte steeën in Zuud-Duutsland zien onder are [[München]], [[Frankfurt am Main]] en [[Stuttgart]].

=== Steê ===
Hroôtste steê binne (2026):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Berlin]] (Berlijn) || 3.701.000
|-
| [[Hamburg]] || 1.869.000
|-
| [[München]] || 1.505.000
|-
| [[Köln]] (Keulen) || 1.026.000
|-
| [[Frankfurt am Main]] || 761.000
|-
| [[Düsseldorf]] || 619.000
|-
| [[Leipzig]] || 616.000
|-
| [[Stuttgart]] || 609.000
|-
| [[Dortmund]] || 601.000
|-
| [[Bremen (stad)|Bremen]] || 588.000
|-
| [[Essen (Duutsland)|Essen]] || 574.000
|-
| [[Dresden]] || 563.000
|-
| [[Nürnberg]] || 531.000
|-
| [[Hannover]] || 523.000
|-
| [[Duisburg]] || 501.000
|-
| [[Bochum]] || 359.000
|-
| [[Wuppertal]] || 357.000
|-
| [[Bielefeld]] || 331.000
|-
| [[Bonn]] || 324.000
|-
| [[Mannheim]] || 320.000
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Karlsruhe]] || 309.000
|-
| [[Münster]] || 306.000
|-
| [[Augsburg]] || 302.000
|-
| [[Wiesbaden]] || 289.000
|-
| [[Mönchengladbach]] || 267.000
|-
| [[Gelsenkirchen]] || 266.000
|-
| [[Aachen]] (Aken) || 264.000
|-
| [[Braunschweig]] || 253.000
|-
| [[Kiel]] || 252.000
|-
| [[Chemnitz]] || 247.000
|-
| [[Magdeburg]] || 244.000
|-
| [[Freiburg im Breisgau]] || 238.000
|-
| [[Krefeld]] || 231.000
|-
| [[Halle (Saale)|Halle]] || 226.000
|-
| [[Mainz]] || 224.000
|-
| [[Erfurt]] || 217.000
|-
| [[Lübeck]] || 217.000
|-
| [[Oberhausen]] || 213.000
|-
| [[Rostock]] || 205.000
|-
| [[Kassel]] || 197.000
|-
|}
|}

== Geschiedenisse ==
Duutsland wier pas in [[1870]] opniev een eeneid. In d'ooge middeleeuwe wastet et hrootste land van Europa, ma laeter viel et elegaer uut mekaer in wè meer dan onderd lantjes. Tussen 1870 en 1914 groeiende Duutsland uut tot de een nae grooste industriestaet van Europa en van de waereld, nae Iengeland. Dat gaf noga wa conflicten mee de Iengelse, mae ok mie de Franse. Toe in 1914 de Eerste Wereldoorlog uutbrak kwam Duutsland recht tegenover deze groôtmach'n (mie Rusland d'rbie) te stoôn, saeme mie Oôstenriek-Honharije. Duutsland voerde een tweêfrontenoorlog. Vier jaer lang durende deze oorlog weerbie naebie nehen meljoen man omkwamme.
Duutsland wier een vernederende vrede opgeleid en vee historici dienke dat dit de opmaet gaf toet de Twidde Wereldoorlog. In [[1933]] kwam [[Adolf Hitler]] an de macht. Duutsland begon in 1939 een oorlog tegen Iengeland en Frankriek en vanaf 1941 ok tehen Rusland en de VS. In 1945 wier het land eindelijk verslogen. Verbijsterd nam de weareld kennis van de [[Holocaust]] weerbie zo'n zes meljoen [[Joôden]] systematisch bin vermoôrd, vooral in [[Oôst-Europa]].
Het land wier verdeeld in vier bezettingszones, naemelijk een Britse, Franse, Amerikaanse en Russische Zone. De Russische zone wier een apart land, de Duutse Democraotische Rippebliek (DDR). Duutsland wier zodoewnde verdeêld in een communistisch [[Oôst-Duutsland]] en een kapitalistisch [[West-Duutsland]]. Ok [[Berlijn]] was in vieren gedeeld, mar deze stad lag midden in het Russische deel, zoôdat een deel van Berlijn (dat bie West-Duutsland kwam) as een eiland in Oôst-Duutsland kwam te liggene.
Vee burhers vluchttende van Oôst nae West en dat nam zoô groôte antallen an, da in 1961 een mure gebouwd wier deu de Oôst-Duutsers tussen Oôst en West Berlijn. Deze mure wier symbool van de [[Kouwe Oôrlog]] tussen de NAVO en het Warchaupact. In [[1989]] kwam 'ieran een ende toe de burhers van de communistische lan'n in Oost-Europa in opstand kwamme. De Sovjets onger leiding van Gorbatsjov kwamme in tehenstelling toet 1956 en 1968 niet in actie.
In 1991 wiere de tweê lan'n weer bie mekaore gevoegd onger leiding van bondskanselier Kohl. Vee wier geïnvesteerd in de voormaelihe deelstaeten van de DDR, mae twintig jaer laeter was de werkloosheid nog aoltied 'oôger as in 't wes'n. Frankriek ging akkoord mie de 'erenigieng op voorwaerde dat Duutsland de [[euro]] zou invoere. Dit gebeurde dan ok, in [[2002]].

== Economie ==
Duutsland is eên van de mist ontwikkelde lan'n ter waereld en ei ok eên van de sterkste economieën op aerde, mè onder are werkeloôs'eid is een hroôt probleem. Deur verhriezieng worn de lassen van werk ènde mensen hrotter en de sociaole zeker'eid wor kleinder. Een aor probleem is ok nog de minder loôpende economie van [[Oôst-Duutsland]], nog een overbluufsel van voe den oôrlog.

== Defensie ==
Duutsland beschik over een paer verschill'nde takk'n van defensie, naemelijk de landmacht, de marine, de luchmacht, de kustwacht, de hrenspelisie en een medisch korps. In [[2001]] waeren der 20.851.022 mann'n in de leeftied van 15 toet 49 jaer beschikbaer voe in heval van oôrlog, wivan der 17.760.412 heschikt waeren voe [[militaire dienst]]. Ieder jaer bereikn onheveêr 480.000 mann'n de leeftied om in militaire dienst te treeën. 1,5% van 't [[BNP]] wor uuteheven an defensie.

== Politiek ==
Duutsland is een democraotische parlementaire bondsstaet. 't Land ei sins [[23 meie]] [[1949]] een hrondwet, die a deur een meêder'eid van twiderde deur de bonsdag en bondsraed 'ewiezigd kan worn. Sommihe aspect'n kunn'n nie 'ewiezigd worn.

Sins [[3 oktober]] [[1990]] binne [[West-Duutsland]] en [[Oôst-Duutsland]] vereênigd: den [[Duutse Democraotische Rippebliek]] (DDR) is toen offisjeel bie den [[Bonsrippebliek Duutsland]] ekomme.

Binn'n Duutsland hel actief en passief kiesrecht vanof 18 jaer en der is spraeke van een twikaemersysteem, helieke as in Nederland. De bonsdag ei op z'n minst 598 leeën, en wor iedere vier jaer verkozen. Der hel een kiesdrempel van vuuf percent. De bonsraed ei 69 leeën, die an de deêlstaetreheriengen vertehenwoôrdihen. Iedere deêlstaet ei ok een eihen hrondwet en deelstaetparlement, dat a om de vier jaer wor verkozen.

De bonspresident, 't staetsoôd, wor voe vuuf jaer deur de bonsverhaoderienge verkozen en kan 1 keêr worn herverkozen. De bonskanselier is 't oôd van de reherieng en wor verkozen deur de bonsdag. 

=== Bonspresidenten ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! President !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| Theodor Heuss || 1949 - 1959 || 10 || [[FDP]] || [[West-Duutsland]]
|-
| Heinrich Lübke || 1959 - 1969 || 10 || [[CDU]] || West-Duutsland
|-
| Gustav Heinemann || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| Walter Scheel || 1974 - 1979 || 5 || FDP || West-Duutsland
|-
| Karl Carstens || 1979 - 1984 || 5 || CDU || West-Duutsland
|-
| Richard von Weizsäcker || 1984 - 1994 || 10 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| Roman Herzog || 1994 - 1999 || 5 || CDU || Duutsland
|-
| Johannes Rau || 1999 - 2004 || 5 || SPD || Duutsland
|-
| Horst Köhler || 2004 - 2010 || 6 || CDU || Duutsland
|-
| Christian Wulff || 2010 - 2012 || 2 || CDU || Duutsland
|-
| Joachim Gauck || 2012 - 2017 || 5 || partieloôs || Duutsland
|-
| [[Frank-Walter Steinmeier]] || 2017 - noe || 9 || SPD || Duutsland
|-
|}

=== Bonskanseliers ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Kanselier !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| [[Konrad Adenauer]] || 1949 - 1963 || 14 || [[CDU]] || [[West-Duutsland]]
|-
| [[Ludwig Erhard]] || 1963 - 1966 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger]] || 1966 - 1969 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt]] || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt]] || 1974 - 1982 || 8 || SPD || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl]] || 1982 - 1998 || 16 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| [[Gerhard Schröder]] || 1998 - 2005 || 7 || SPD || Duutsland
|-
| [[Angela Merkel]] || 2005 - 2021 || 16 || CDU || Duutsland
|-
| [[Olaf Scholz]] || 2021 - 2025 || 4 || SPD || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz]] || 2025 - noe || 1 || CDU || Duutsland
|-
|}

=== Kabinet'n ===
x = regeriengspartie

b = regeriengspartie mie bonskanselier

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=8 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! rowspan=2 | Kabinet || rowspan=2 | Tied || colspan=5 | Partieën || rowspan=2 | Opmerkienge
|-
! [[CDU]]/[[CSU]] || [[FDP]] || [[Grüne]] || [[SPD]] || overige
|-
| [[Konrad Adenauer|Kabinet-Adenauer I]] || 1949 - 1953 || b || x ||  ||  || DP || [[West-Duutsland]]
|-
| Kabinet-Adenauer II || 1953 - 1957 || b || x ||  ||  || DP, GB/BHE || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer III || 1957 - 1961 || b ||  ||  ||  || DP || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer IV || 1961 - 1963 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Ludwig Erhard|Kabinet-Erhard I]] || 1963 - 1965 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland 
|-
| Kabinet-Erhard II || 1965 - 1966 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger|Kabinet-Kiesinger]] || 1966 - 1969 || b ||  ||  || x || || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt|Kabinet-Brandt I]] || 1969 - 1972 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Brandt II || 1972 - 1974 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt|Kabinet-Schmidt I]] || 1974 - 1976 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt II || 1976 - 1980 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt III || 1980 - 1982 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl|Kabinet-Kohl I]] || 1982 - 1983 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl II || 1983 - 1987 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl III || 1987 - 1991 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl IV || 1991 - 1994 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl V || 1994 - 1998 || b || x ||  ||  || || Duutsland 
|-
| [[Gerhard Schröder|Kabinet-Schröder I]] || 1998 - 2002 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Schröder II || 2002 - 2005 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| [[Angela Merkel|Kabinet-Merkel I]] || 2005 - 2009 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Merkel II || 2009 - 2013 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel III || 2013 - 2018 || b ||  ||  || x || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel IV || 2018 - 2021 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| [[Olaf Scholz|Kabinet-Scholz]] || 2021 - 2025 ||  || x || x || b || || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz|Kabinet-Merz]] || 2025 - noe || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
|}

DP = Deutsche Partei

GB/BHE = Gesamtdeutscher Block / Bund der Heimatvertriebenen und Entrechteten

=== Bonsdag ===
Bonsdag vanof 1990 (vereênigde Duutsland).

''oliefkleur is reherieng''

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=11 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Partie || 2025 || 2021 || 2017 || 2013 || 2009 || 2005 || 2002 || 1998 || 1994 || 1990
|-
| [[AfD]] || 152 || 83 || 94 || || || || || || ||
|-
| [[CDU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 164 || 152 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 200 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 255 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 194 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 180 || 190 || 198 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 244 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 268
|-
| [[CSU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 44 || 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 56 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || 58 || 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 50 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 51
|-
| [[FDP]] || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 91 || 80 || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 93 || 61 || 47 || 43 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 79
|-
| [[Grüne]] || 85 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 118 || 67 || 63 || 68 || 51 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 55 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || 49 || 8
|-
| [[Linke]] / [[PDS]] ¹ || 64 || 39 || 69 || 64 || 76 || 54 || 2 || 36 || 30 || 17
|-
| [[SPD]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 120 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 206 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 153 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 193 || 146 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 222 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 251 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 298 || 252 || 239
|-
| [[SSW]] || 1 || 1 || || || || || || || ||
|-
! Totael || 630 || 735 || 709 || 631 || 622 || 614 || 603 || 669 || 672 || 662
|-
! Reherieng || 328 || 415 || 399 || 504 || 332 || 448 || 306 || 345 || 341 || 398
|-
! Kabinet || [[Friedrich Merz|Merz]] || [[Olaf Scholz|Scholz]] || Merkel IV || Merkel III || Merkel II || [[Angela Merkel|Merkel I]] || Schröder II || [[Gerhard Schröder|Schröder I]] || Kohl V || [[Helmut Kohl|Kohl IV]]
|}

¹ Linke vanof 2009

== Bestierlijke indeêlienge ==
Duutsland wor inedeêld in 16 deêlstaeten (''Bundesländer''), naemelijk:

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
! Deêlstaet !! Zeêuws !! Oôdstad !! Inweuners &lt;br&gt; (2026) !! Oppervlak &lt;br&gt; (km²) !! Dichteid &lt;br&gt; (inw./km²) || Zeêtels &lt;br&gt; [[Bonsraed]]
|-
| [[Baden-Württemberg]] || Baden-Württemberg || [[Stuttgart]] || 11.200.000 || 35.700 || 314 || 6
|--
| [[Bayern]] || Beieren || [[München]] || 13.200.000 || 70.500 || 188 || 6
|-
| [[Berlin]] || Berlijn || [[Berlijn]] || 3.700.000 || 900 || 4153 || 4
|-
| [[Brandenburg]] || Brannburg || [[ Potsdam]] || 2.600.000 || 29.700 || 86 || 4
|-
| [[Bremen]] || Breem'n || [[Bremen]] || 700.000 || 400 || 1683 || 3
|-
| [[Hamburg]] || Hamburg || [[Hamburg]] || 1.900.000 || 800 || 2476 || 3
|-
| [[Hessen]] || Hessen || [[Wiesbaden]] || 6.300.000 || 21.100 || 297 || 5
|-
| [[Mecklenburg-Vorpommern]] || Mecklenburg-Voepommern || [[Schwerin]] || 1.600.000 || 23.300 || 68 || 3
|-
| [[Niedersachsen]] || Nedersaksen || [[Hannover]] || 8.000.000 || 47.700 || 168 || 6
|-
| [[Nordrhein-Westfalen]] || Noôrdrien-Westfaolen || [[Düsseldorf]] || 18.000.000 || 34.100 || 527 || 6
|-
| [[Rheinland-Pfalz]] || Rienland-Palts || [[Mainz]] || 4.100.000 || 19.900 || 208 || 4
|-
| [[Saarland]] || Saorland || [[Saarbrücken]] || 1.000.000 || 2.600 || 392 || 3
|-
| [[Sachsen]] || Saksen || [[Dresden]] || 4.000.000 || 18.500 || 218 || 4
|-
| [[Sachsen-Anhalt]] || Saksen-Analt || [[Magdeburg]] || 2.100.000 || 20.600 || 103 || 4
|-
| [[Schleswig-Holstein]] || Sleêswiek-'Olstein || [[Kiel]] || 3.000.000 || 15.800 || 187 || 4
|-
| [[Thüringen]] || Thüriengen || [[Erfurt]] || 2.100.000 || 16.200 || 128 || 4
|-
! colspan=3 | Totael || 83.500.000 || 357.700 || 233 || 69
|}
|[[Plaetje:Political map of Germany vector drawing.svg]]
|}

== Lienks nae buten ==
{{div col|cols=2}}
* [https://www.landenweb.nl/duitsland/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/germany Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210109075739/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/germany World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/duitsland/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/ Klimaatinfo]
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=16 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/germany_nl Europese Unie]
* [https://thefactfile.org/germany-facts/ Fact File]
* [https://duitslandinstituut.nl/ Duitsland Instituut]
* [https://historiek.net/geschiedenis-van-duitsland-2/ Historiek]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/ GeschiedenisExtra]
{{div col end}}

{{Europa}}

[[Categorie:Duutsland| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>ejnvbjdgij9an2wel3d06i6p0gklwpi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hessen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1815</id>
    <revision>
      <id>183746</id>
      <parentid>183696</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T08:24:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Barends2</username>
        <id>16329</id>
      </contributor>
      <comment>/* Politiek */</comment>
      <origin>183746</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3370" sha1="t1nf34khu921kwnr6cvv7yw4ddnyglj" xml:space="preserve">{{Regio
 |naem        = Land Hessen
 |regio       = deêlstaet
 |vlagge      = Flag of Hesse.svg
 |waepen      = Coat of arms of Hesse.svg
 |kaerte      = Locator map Hesse in Germany.svg
 |kaerte1     = Reliefkarte Hessen.png
 |land        = Duutsland
 |oôdstad     = Wiesbaden
 |oppervlak   = 21.116
 |inweuners   = 6.279.000 
 |jaer        = 2026
 |dichteid    = 297
}}
[[Plaetje:Hessen topografisch Relief Karte.png|thumb|Landschapp'n]]
[[Plaetje:Mitteldeutsche Mundarten.png|thumb|Middelduutse streêktaelen]]

'''Hessen''' ([[Paltsisch]]: ''Hesse'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]] mie as 'oôdstad [[Wiesbaden]].

D'r weune 6,3 meljoen mins'n op een oppervlak van 21,1 duuzend km².

Hessen is op 19 september [[1945]] opericht en sins 23 meie [[1949]] een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland.

Den deêlstaet ei 5 zeêtels in den Bondsraed.

Hessen hrenst an de deêlstaeten [[Rheinland-Pfalz]] (ZW), [[Nordrhein-Westfalen]] (NW), [[Niedersachsen]] (N), [[Thüringen]] (NO), [[Bayern]] (ZO) en [[Baden-Württemberg]] (Z). 

Hroôte rivieren binne Main en [[Rien]].

Hebergtes binne o.a. Taunus, Westerwald, Rothaargebirge, Odenwald en Spessart.

== Steê ==
Hroôtste steê binne (2026):

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Frankfurt am Main]] || 761.000
|-
| [[Wiesbaden]] || 289.000
|-
| [[Kassel]] || 197.000
|-
| [[Darmstadt]] || 168.000
|-
| [[Offenbach am Main]] || 133.000
|-
| [[Hanau]] || 99.000
|-
| [[Gießen]] || 89.000
|-
| [[Marburg]] || 74.000
|-
| [[Rüsselsheim]] || 66.000
|-
| [[Fulda]] || 66.000
|-
|}

== Indeêlieng ==
Hessen bestaet uut:
* 3 Regierungsbezirke (rehio's)
* 21 Landkreise (districten)
* 6 kreisfreie Städte (onafankelijke steê)

{| class=wikitable
|-valign=top
| [[Plaetje:Hesse, administrative divisions - de - colored (less colors).svg|links|350px]]
| Regierungsbezirke:
* Darmstadt
* Gießen
* Kassel
Stadtkreise:
* [[Darmstadt]]
* [[Frankfurt am Main]]
* [[Hanau]]
* [[Kassel]]
* [[Offenbach am Main]]
* [[Wiesbaden]]
|-
|}

== Politiek ==
Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag) vanof 1991.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! colspan=20 | Hessischer Landtag
|-
! Partie
! 2023 || 2018 || 2013
! 2009 || 2008 || 2003 
! 1999 || 1995 || 1991
|-
| [[CDU]]
| 52 || 40 || 47
| 46 || 42 || 56
| 50 || 45 || 46
|-
| [[AfD]]
| 28 || 19 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| [[SPD]]
| 23 || 29 || 37
| 29 || 42 || 33
| 46 || 44 || 46
|-
| [[Grüne]]
| 22 || 29 || 14
| 17 || 9 || 12
| 8 || 13 || 10
|-
| [[FDP]]
| 8 || 11 || 6
| 20 || 11 || 9
| 6 || 8 || 8
|-
| [[Linke]]
|  || 9 || 6
| 6 || 6 || 
|  ||  || 
|-
! Totael
! 133 || 137 || 110
! 118 || 110 || 110
! 110 || 110 || 110
|}

== Lienks nae buten ==
* [https://hessen.de/ Hessen]
* [https://www.britannica.com/place/hessen Britannica]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/deelstaat-hessen.htm GeschiedenisExtra]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/hessen/?admid=345 City Population]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/hessen/ Klimaatinfo]
* Liggienge: {{Koord|50|36|N|9|1|L}}


&lt;gallery&gt;
KasselObereKoenigsstrasse2347.jpg|[[Kassel]]
Frankfurt am Main, Skyline mit Flößerbrücke 1.jpg|[[Frankfurt am Main]]
Wiesbaden Hessische Landtag.jpg|[[Wiesbaden]]
Wetzlarskyline.jpg|[[Wetzlar]]
Darmstadt Luftbild asv2024-09 img2.jpg|[[Darmstadt]]
&lt;/gallery&gt;

{{Duutse staeten}}

[[Categorie:Hessen| ]]</text>
      <sha1>t1nf34khu921kwnr6cvv7yw4ddnyglj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183763</id>
      <parentid>183746</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T08:52:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Barends2</username>
        <id>16329</id>
      </contributor>
      <origin>183763</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3373" sha1="3l5rkniwfp1fz7t0268hpa5xhkvilyg" xml:space="preserve">{{Regio
 |naem        = Land Hessen
 |regio       = deêlstaet
 |vlagge      = Flag of Hesse.svg
 |waepen      = Coat of arms of Hesse.svg
 |kaerte      = Locator map Hesse in Germany.svg
 |kaerte1     = Reliefkarte Hessen.png
 |land        = Duutsland
 |oôdstad     = Wiesbaden
 |oppervlak   = 21.116
 |inweuners   = 6.279.000 
 |jaer        = 2026
 |dichteid    = 297
}}
[[Plaetje:Hessen topografisch Relief Karte.png|thumb|Landschapp'n]]
[[Plaetje:Mitteldeutsche Mundarten.png|thumb|Middelduutse streêktaelen]]

'''Hessen''' ([[Paltsisch]]: ''Hesse'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]] mie as 'oôdstad [[Wiesbaden]].

D'r weune 6,3 meljoen mins'n op een oppervlak van 21,1 duuzend km².

Hessen is op 19 september [[1945]] opericht en sins 23 meie [[1949]] een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland.

Den deêlstaet ei 5 zeêtels in den [[Bonsraed]].

Hessen hrenst an de deêlstaeten [[Rheinland-Pfalz]] (ZW), [[Nordrhein-Westfalen]] (NW), [[Niedersachsen]] (N), [[Thüringen]] (NO), [[Bayern]] (ZO) en [[Baden-Württemberg]] (Z). 

Hroôte rivieren binne Main en [[Rien]].

Hebergtes binne o.a. Taunus, Westerwald, Rothaargebirge, Odenwald en Spessart.

== Steê ==
Hroôtste steê binne (2026):

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Frankfurt am Main]] || 761.000
|-
| [[Wiesbaden]] || 289.000
|-
| [[Kassel]] || 197.000
|-
| [[Darmstadt]] || 168.000
|-
| [[Offenbach am Main]] || 133.000
|-
| [[Hanau]] || 99.000
|-
| [[Gießen]] || 89.000
|-
| [[Marburg]] || 74.000
|-
| [[Rüsselsheim]] || 66.000
|-
| [[Fulda]] || 66.000
|-
|}

== Indeêlieng ==
Hessen bestaet uut:
* 3 Regierungsbezirke (rehio's)
* 21 Landkreise (districten)
* 6 kreisfreie Städte (onafankelijke steê)

{| class=wikitable
|-valign=top
| [[Plaetje:Hesse, administrative divisions - de - colored (less colors).svg|links|350px]]
| Regierungsbezirke:
* Darmstadt
* Gießen
* Kassel
Stadtkreise:
* [[Darmstadt]]
* [[Frankfurt am Main]]
* [[Hanau]]
* [[Kassel]]
* [[Offenbach am Main]]
* [[Wiesbaden]]
|-
|}

== Politiek ==
Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag) vanof 1991.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! colspan=20 | Hessischer Landtag
|-
! Partie
! 2023 || 2018 || 2013
! 2009 || 2008 || 2003 
! 1999 || 1995 || 1991
|-
| [[CDU]]
| 52 || 40 || 47
| 46 || 42 || 56
| 50 || 45 || 46
|-
| [[AfD]]
| 28 || 19 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| [[SPD]]
| 23 || 29 || 37
| 29 || 42 || 33
| 46 || 44 || 46
|-
| [[Grüne]]
| 22 || 29 || 14
| 17 || 9 || 12
| 8 || 13 || 10
|-
| [[FDP]]
| 8 || 11 || 6
| 20 || 11 || 9
| 6 || 8 || 8
|-
| [[Linke]]
|  || 9 || 6
| 6 || 6 || 
|  ||  || 
|-
! Totael
! 133 || 137 || 110
! 118 || 110 || 110
! 110 || 110 || 110
|}

== Lienks nae buten ==
* [https://hessen.de/ Hessen]
* [https://www.britannica.com/place/hessen Britannica]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/deelstaat-hessen.htm GeschiedenisExtra]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/hessen/?admid=345 City Population]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/hessen/ Klimaatinfo]
* Liggienge: {{Koord|50|36|N|9|1|L}}


&lt;gallery&gt;
KasselObereKoenigsstrasse2347.jpg|[[Kassel]]
Frankfurt am Main, Skyline mit Flößerbrücke 1.jpg|[[Frankfurt am Main]]
Wiesbaden Hessische Landtag.jpg|[[Wiesbaden]]
Wetzlarskyline.jpg|[[Wetzlar]]
Darmstadt Luftbild asv2024-09 img2.jpg|[[Darmstadt]]
&lt;/gallery&gt;

{{Duutse staeten}}

[[Categorie:Hessen| ]]</text>
      <sha1>3l5rkniwfp1fz7t0268hpa5xhkvilyg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183791</id>
      <parentid>183763</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T11:25:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Barends2</username>
        <id>16329</id>
      </contributor>
      <origin>183791</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3400" sha1="lrs1afnv7u1hraoyx44grs9xqhqgnqq" xml:space="preserve">{{Regio
 |naem        = Land Hessen
 |regio       = deêlstaet
 |vlagge      = Flag of Hesse.svg
 |waepen      = Coat of arms of Hesse.svg
 |kaerte      = Locator map Hesse in Germany.svg
 |kaerte1     = Reliefkarte Hessen.png
 |land        = Duutsland
 |oôdstad     = Wiesbaden
 |oppervlak   = 21.116
 |inweuners   = 6.279.000 
 |jaer        = 2026
 |dichteid    = 297
}}
[[Plaetje:Hessen topografisch Relief Karte.png|thumb|Landschapp'n]]
[[Plaetje:Mitteldeutsche Mundarten.png|thumb|Middelduutse streêktaelen]]

'''Hessen''' ([[Paltsisch]]: ''Hesse'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]] mie as 'oôdstad [[Wiesbaden]].

D'r weune 6,3 meljoen mins'n op een oppervlak van 21,1 duuzend km².

Hessen is op 19 september [[1945]] opericht en sins 23 meie [[1949]] een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland.

Den deêlstaet ei 5 zeêtels in den [[Bonsraed]].

Hessen hrenst an de deêlstaeten [[Rheinland-Pfalz]] (ZW), [[Nordrhein-Westfalen]] (NW), [[Niedersachsen]] (N), [[Thüringen]] (NO), [[Bayern]] (ZO) en [[Baden-Württemberg]] (Z). 

Hroôte rivieren binne [[Rien]], Main, Lahn, Fulda, Werra en Weser.

Hebergtes binne o.a. Taunus, Westerwald, Rothaargebirge, Odenwald en Spessart.

== Steê ==
Hroôtste steê binne (2026):

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Frankfurt am Main]] || 761.000
|-
| [[Wiesbaden]] || 289.000
|-
| [[Kassel]] || 197.000
|-
| [[Darmstadt]] || 168.000
|-
| [[Offenbach am Main]] || 133.000
|-
| [[Hanau]] || 99.000
|-
| [[Gießen]] || 89.000
|-
| [[Marburg]] || 74.000
|-
| [[Rüsselsheim]] || 66.000
|-
| [[Fulda]] || 66.000
|-
|}

== Indeêlieng ==
Hessen bestaet uut:
* 3 Regierungsbezirke (rehio's)
* 21 Landkreise (districten)
* 6 kreisfreie Städte (onafankelijke steê)

{| class=wikitable
|-valign=top
| [[Plaetje:Hesse, administrative divisions - de - colored (less colors).svg|links|350px]]
| Regierungsbezirke:
* Darmstadt
* Gießen
* Kassel
Stadtkreise:
* [[Darmstadt]]
* [[Frankfurt am Main]]
* [[Hanau]]
* [[Kassel]]
* [[Offenbach am Main]]
* [[Wiesbaden]]
|-
|}

== Politiek ==
Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag) vanof 1991.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! colspan=20 | Hessischer Landtag
|-
! Partie
! 2023 || 2018 || 2013
! 2009 || 2008 || 2003 
! 1999 || 1995 || 1991
|-
| [[CDU]]
| 52 || 40 || 47
| 46 || 42 || 56
| 50 || 45 || 46
|-
| [[AfD]]
| 28 || 19 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| [[SPD]]
| 23 || 29 || 37
| 29 || 42 || 33
| 46 || 44 || 46
|-
| [[Grüne]]
| 22 || 29 || 14
| 17 || 9 || 12
| 8 || 13 || 10
|-
| [[FDP]]
| 8 || 11 || 6
| 20 || 11 || 9
| 6 || 8 || 8
|-
| [[Linke]]
|  || 9 || 6
| 6 || 6 || 
|  ||  || 
|-
! Totael
! 133 || 137 || 110
! 118 || 110 || 110
! 110 || 110 || 110
|}

== Lienks nae buten ==
* [https://hessen.de/ Hessen]
* [https://www.britannica.com/place/hessen Britannica]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/deelstaat-hessen.htm GeschiedenisExtra]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/hessen/?admid=345 City Population]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/hessen/ Klimaatinfo]
* Liggienge: {{Koord|50|36|N|9|1|L}}


&lt;gallery&gt;
KasselObereKoenigsstrasse2347.jpg|[[Kassel]]
Frankfurt am Main, Skyline mit Flößerbrücke 1.jpg|[[Frankfurt am Main]]
Wiesbaden Hessische Landtag.jpg|[[Wiesbaden]]
Wetzlarskyline.jpg|[[Wetzlar]]
Darmstadt Luftbild asv2024-09 img2.jpg|[[Darmstadt]]
&lt;/gallery&gt;

{{Duutse staeten}}

[[Categorie:Hessen| ]]</text>
      <sha1>lrs1afnv7u1hraoyx44grs9xqhqgnqq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183800</id>
      <parentid>183791</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T11:53:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Barends2</username>
        <id>16329</id>
      </contributor>
      <origin>183800</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3408" sha1="mjc8ya5chm3s69ydtlywl73h1yfbw23" xml:space="preserve">{{Regio
 |naem        = Land Hessen
 |regio       = deêlstaet
 |vlagge      = Flag of Hesse.svg
 |waepen      = Coat of arms of Hesse.svg
 |kaerte      = Locator map Hesse in Germany.svg
 |kaerte1     = Reliefkarte Hessen.png
 |land        = Duutsland
 |oôdstad     = Wiesbaden
 |oppervlak   = 21.116
 |inweuners   = 6.279.000 
 |jaer        = 2026
 |dichteid    = 297
}}
[[Plaetje:Hessen topografisch Relief Karte.png|thumb|Landschapp'n]]
[[Plaetje:Mitteldeutsche Mundarten.png|thumb|Middelduutse streêktaelen]]

'''Hessen''' ([[Paltsisch]]: ''Hesse'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]] mie as 'oôdstad [[Wiesbaden]].

D'r weune 6,3 meljoen mins'n op een oppervlak van 21,1 duuzend km².

Hessen is op 19 september [[1945]] opericht en sins 23 meie [[1949]] een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland.

Den deêlstaet ei 5 zeêtels in den [[Bonsraed]].

Hessen hrenst an de deêlstaeten [[Rheinland-Pfalz]] (ZW), [[Nordrhein-Westfalen]] (NW), [[Niedersachsen]] (N), [[Thüringen]] (NO), [[Bayern]] (ZO) en [[Baden-Württemberg]] (Z). 

Hroôte rivieren binne [[Rien]], Main, Lahn, Fulda, Werra, Weser en Neckar.

Hebergtes binne o.a. Taunus, Westerwald, Rothaargebirge, Odenwald en Spessart.

== Steê ==
Hroôtste steê binne (2026):

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Frankfurt am Main]] || 761.000
|-
| [[Wiesbaden]] || 289.000
|-
| [[Kassel]] || 197.000
|-
| [[Darmstadt]] || 168.000
|-
| [[Offenbach am Main]] || 133.000
|-
| [[Hanau]] || 99.000
|-
| [[Gießen]] || 89.000
|-
| [[Marburg]] || 74.000
|-
| [[Rüsselsheim]] || 66.000
|-
| [[Fulda]] || 66.000
|-
|}

== Indeêlieng ==
Hessen bestaet uut:
* 3 Regierungsbezirke (rehio's)
* 21 Landkreise (districten)
* 6 kreisfreie Städte (onafankelijke steê)

{| class=wikitable
|-valign=top
| [[Plaetje:Hesse, administrative divisions - de - colored (less colors).svg|links|350px]]
| Regierungsbezirke:
* Darmstadt
* Gießen
* Kassel
Stadtkreise:
* [[Darmstadt]]
* [[Frankfurt am Main]]
* [[Hanau]]
* [[Kassel]]
* [[Offenbach am Main]]
* [[Wiesbaden]]
|-
|}

== Politiek ==
Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag) vanof 1991.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! colspan=20 | Hessischer Landtag
|-
! Partie
! 2023 || 2018 || 2013
! 2009 || 2008 || 2003 
! 1999 || 1995 || 1991
|-
| [[CDU]]
| 52 || 40 || 47
| 46 || 42 || 56
| 50 || 45 || 46
|-
| [[AfD]]
| 28 || 19 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| [[SPD]]
| 23 || 29 || 37
| 29 || 42 || 33
| 46 || 44 || 46
|-
| [[Grüne]]
| 22 || 29 || 14
| 17 || 9 || 12
| 8 || 13 || 10
|-
| [[FDP]]
| 8 || 11 || 6
| 20 || 11 || 9
| 6 || 8 || 8
|-
| [[Linke]]
|  || 9 || 6
| 6 || 6 || 
|  ||  || 
|-
! Totael
! 133 || 137 || 110
! 118 || 110 || 110
! 110 || 110 || 110
|}

== Lienks nae buten ==
* [https://hessen.de/ Hessen]
* [https://www.britannica.com/place/hessen Britannica]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/deelstaat-hessen.htm GeschiedenisExtra]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/hessen/?admid=345 City Population]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/hessen/ Klimaatinfo]
* Liggienge: {{Koord|50|36|N|9|1|L}}


&lt;gallery&gt;
KasselObereKoenigsstrasse2347.jpg|[[Kassel]]
Frankfurt am Main, Skyline mit Flößerbrücke 1.jpg|[[Frankfurt am Main]]
Wiesbaden Hessische Landtag.jpg|[[Wiesbaden]]
Wetzlarskyline.jpg|[[Wetzlar]]
Darmstadt Luftbild asv2024-09 img2.jpg|[[Darmstadt]]
&lt;/gallery&gt;

{{Duutse staeten}}

[[Categorie:Hessen| ]]</text>
      <sha1>mjc8ya5chm3s69ydtlywl73h1yfbw23</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Berlijn</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7210</id>
    <revision>
      <id>183759</id>
      <parentid>183692</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T08:50:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Barends2</username>
        <id>16329</id>
      </contributor>
      <origin>183759</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3487" sha1="4buo95wgx04vd637atsaodh8r6s4qzi" xml:space="preserve">{{Regio
 |naem        = Land Berlin
 |regio       = deêlstaet
 |vlagge      = Flag of Berlin.svg
 |waepen      = Coat of arms of Berlin.svg
 |kaerte      = Locator map Berlin in Germany.svg
 |kaerte1     = Reliefkarte Berlin.png
 |land        = Duutsland
 |oôdstad     = Berlijn
 |oppervlak   = 891
 |inweuners   = 3.701.000 
 |jaer        = 2026
 |dichteid    = 4153
}}

'''Berlijn''' ([[Duuts]]: ''Berlin'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van en tegeliekertied den 'oôdstad van [[Duutsland]].

D'r weune 3,7 meljoen mins'n op een oppervlak van 0,9 duuzend km².

Berlijn wier op 3 oktober [[1990]] een vereênigde stad en is sinsdien een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland.

Den deêlstaet ei 4 zeêtels in den [[Bonsraed]].

Berlijn hrenst an den deêlstaet [[Brandenburg]].

Hroôte rivier is Spree.

Berlijn (soms misschien we ''Berlien'', mar nie vee meer) is't oôk de groôtste stad van 't land en de eên nae groôtste stad van de [[EU]]. De stad leit in noôrdoôsten van 't land. 

In z'n eschiedenisse, die truggaet toet de dertiende eêuwe, was Berlijn de oôdstad van [[Pruusen]] (1701–1918), het Duutse Keizerriek (1871–1918), de [[Weimarrippebliek]] (1919–1933) en [[Nazi-Duutsland]] (1933–1945). Nae de [[Twidde Waereldoôrlog]] was Berlijn edurende meer dan veertig jaer een verdeêlde stad, wibie 't oôstelijke deêl als oôdstad fungeerde van de [[DDR]] en West-Berlijn een de facto exclave van [[West-Duutsland]] was. Nae de Duutse erenegienge in [[1990]] wier Berlijn de oôdstad van de Bonsrippebliek Duutsland.

== Indeêlieng ==
Berlin bestaet uut:
* 12 Bezirke (districten)

{|class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Berlin2.svg|kaderloos]]
|}

== Politiek ==
Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag).

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! colspan=20 | Abgeordnetenhaus von Berlin
|-
! Partie
! 2026
! 2023 || 2021 || 2016
! 2011 || 2006 || 2001
! 1999 || 1995 || 1990
|-
| [[Linke]] / [[PDS]]
| 47
| 22 || 24 || 27
| 19 || 23 || 33
| 33 || 34 || 23
|-
| [[CDU]]
| 34
| 52 || 30 || 31
| 39 || 37 || 35
| 76 || 87 || 101
|-
| [[AfD]]
| 29
| 17 || 13 || 25
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| [[Grüne]]
| 26
| 34 || 32 || 27
| 29 || 23 || 14
| 18 || 30 || 23
|-
| [[SPD]]
| 22
| 34 || 36 || 38
| 47 || 53 || 44
| 42 || 55 || 76
|-
| [[FDP]]
|
|  || 12 || 12
|  || 13 || 15
|  ||  || 18
|-
| Piraten ¹
|
|  ||  || 
| 15 ||  || 
|  ||  || 
|-
! Totael
! 158 
! 159 || 147 || 160
! 149 || 149 || 141
! 169 || 206 || 241
|}

¹ Piratenpartei Deutschland

== Bekende inweuners ==
* [[Adolf Hitler]], dictator
* [[Hans Wagner]], Duuts-Nederlands politicus

== Zie ok ==
* [[Anslag in Berlijn van december 2016]]

== Lienks nae buten ==
* [http://www.berlin.de Berlin]
* [https://www.britannica.com/place/Berlin Britannica]
* [https://historiek.net/thema/berlijn/ Historiek]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/deelstaat-berlijn.htm GeschiedenisExtra]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/berlin/?admid=330 City Population]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/berlijn/ Klimaatinfo]
* Liggienge: {{Koord|52|31|N|13|24|L}}

&lt;Gallery&gt;
Reichstag building Berlin view from west before sunset.jpg|De Duutse Bondsdag in het Rieksdaghebouw
West and East Germans at the Brandenburg Gate in 1989.jpg|Val van de Berliense mure in november [[1989]]
Verbreitungsgebiet der heutigen niederdeutschen Mundarten-2.PNG|Nederduutse streêktaelen
&lt;/Gallery&gt;

{{Duutse staeten}}

[[Categorie:Stad in Duutsland]]
[[Categorie:Oôdstad]]
[[Categorie:Berlijn| ]]</text>
      <sha1>4buo95wgx04vd637atsaodh8r6s4qzi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183798</id>
      <parentid>183759</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T11:50:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Barends2</username>
        <id>16329</id>
      </contributor>
      <origin>183798</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3499" sha1="ge6gzsnzk0t7ml4kmaon5g2eyqt51v1" xml:space="preserve">{{Regio
 |naem        = Land Berlin
 |regio       = deêlstaet
 |vlagge      = Flag of Berlin.svg
 |waepen      = Coat of arms of Berlin.svg
 |kaerte      = Locator map Berlin in Germany.svg
 |kaerte1     = Reliefkarte Berlin.png
 |land        = Duutsland
 |oôdstad     = Berlijn
 |oppervlak   = 891
 |inweuners   = 3.701.000 
 |jaer        = 2026
 |dichteid    = 4153
}}

'''Berlijn''' ([[Duuts]]: ''Berlin'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van en tegeliekertied den 'oôdstad van [[Duutsland]].

D'r weune 3,7 meljoen mins'n op een oppervlak van 0,9 duuzend km².

Berlijn wier op 3 oktober [[1990]] een vereênigde stad en is sinsdien een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland.

Den deêlstaet ei 4 zeêtels in den [[Bonsraed]].

Berlijn hrenst an den deêlstaet [[Brandenburg]].

Hroôte rivier binne Spree en Havel.

Berlijn (soms misschien we ''Berlien'', mar nie vee meer) is't oôk de groôtste stad van 't land en de eên nae groôtste stad van de [[EU]]. De stad leit in noôrdoôsten van 't land. 

In z'n eschiedenisse, die truggaet toet de dertiende eêuwe, was Berlijn de oôdstad van [[Pruusen]] (1701–1918), het Duutse Keizerriek (1871–1918), de [[Weimarrippebliek]] (1919–1933) en [[Nazi-Duutsland]] (1933–1945). Nae de [[Twidde Waereldoôrlog]] was Berlijn edurende meer dan veertig jaer een verdeêlde stad, wibie 't oôstelijke deêl als oôdstad fungeerde van de [[DDR]] en West-Berlijn een de facto exclave van [[West-Duutsland]] was. Nae de Duutse erenegienge in [[1990]] wier Berlijn de oôdstad van de Bonsrippebliek Duutsland.

== Indeêlieng ==
Berlin bestaet uut:
* 12 Bezirke (districten)

{|class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Berlin2.svg|kaderloos]]
|}

== Politiek ==
Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag).

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! colspan=20 | Abgeordnetenhaus von Berlin
|-
! Partie
! 2026
! 2023 || 2021 || 2016
! 2011 || 2006 || 2001
! 1999 || 1995 || 1990
|-
| [[Linke]] / [[PDS]]
| 47
| 22 || 24 || 27
| 19 || 23 || 33
| 33 || 34 || 23
|-
| [[CDU]]
| 34
| 52 || 30 || 31
| 39 || 37 || 35
| 76 || 87 || 101
|-
| [[AfD]]
| 29
| 17 || 13 || 25
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| [[Grüne]]
| 26
| 34 || 32 || 27
| 29 || 23 || 14
| 18 || 30 || 23
|-
| [[SPD]]
| 22
| 34 || 36 || 38
| 47 || 53 || 44
| 42 || 55 || 76
|-
| [[FDP]]
|
|  || 12 || 12
|  || 13 || 15
|  ||  || 18
|-
| Piraten ¹
|
|  ||  || 
| 15 ||  || 
|  ||  || 
|-
! Totael
! 158 
! 159 || 147 || 160
! 149 || 149 || 141
! 169 || 206 || 241
|}

¹ Piratenpartei Deutschland

== Bekende inweuners ==
* [[Adolf Hitler]], dictator
* [[Hans Wagner]], Duuts-Nederlands politicus

== Zie ok ==
* [[Anslag in Berlijn van december 2016]]

== Lienks nae buten ==
* [http://www.berlin.de Berlin]
* [https://www.britannica.com/place/Berlin Britannica]
* [https://historiek.net/thema/berlijn/ Historiek]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/deelstaat-berlijn.htm GeschiedenisExtra]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/berlin/?admid=330 City Population]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/berlijn/ Klimaatinfo]
* Liggienge: {{Koord|52|31|N|13|24|L}}

&lt;Gallery&gt;
Reichstag building Berlin view from west before sunset.jpg|De Duutse Bondsdag in het Rieksdaghebouw
West and East Germans at the Brandenburg Gate in 1989.jpg|Val van de Berliense mure in november [[1989]]
Verbreitungsgebiet der heutigen niederdeutschen Mundarten-2.PNG|Nederduutse streêktaelen
&lt;/Gallery&gt;

{{Duutse staeten}}

[[Categorie:Stad in Duutsland]]
[[Categorie:Oôdstad]]
[[Categorie:Berlijn| ]]</text>
      <sha1>ge6gzsnzk0t7ml4kmaon5g2eyqt51v1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Baden-Württemberg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15536</id>
    <revision>
      <id>183750</id>
      <parentid>183691</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T08:33:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Barends2</username>
        <id>16329</id>
      </contributor>
      <comment>/* Politiek */</comment>
      <origin>183750</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11880" sha1="gkdndkkss4vmd5zujkl17d3om6oa9lg" xml:space="preserve">{{etalage}}
{{Regio
 |naem        = Land Baden-Württemberg
 |regio       = deêlstaet
 |vlagge      = Flag of Baden-Württemberg.svg
 |waepen      = Greater coat of arms of Baden-Württemberg.svg
 |kaerte      = Locator map Baden-Württemberg in Germany.svg
 |kaerte1     = Reliefkarte Baden-Württemberg.png
 |land        = Duutsland
 |oôdstad     = Stuttgart
 |oppervlak   = 35.748 
 |inweuners   = 11.239.000 
 |jaer        = 2026
 |dichteid    = 314
}}
[[Plaetje:Baden-Wuerttemberg Landschaften.png|thumb|Landschapp'n]]
[[Plaetje:Oberdeutsche Mundarten.png|thumb|Opperduutse streêktaelen]]

'''Baden-Württemberg''' ([[Aelemannisch]]: ''Baade-Wiirdebäärg'', [[Zwaobisch]]: ''Badâ-Wirdâberg'', [[Paltsisch]]: ''Bade-Wirddeberg'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]] mie as 'oôdstad [[Stuttgart]].

D'r weune 11,2 meljoen mins'n op een oppervlak van 35,7 duuzend km².

Tis den dorde hroôtste deêlstaet, zowel in oppervlak as wat betreft bevolkienge.

Baden-Württemberg is op 25 april [[1952]] opericht en sinsdien een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland.

Den deêlstaet ei 6 zeêtels in den Bondsraed.

Baden-Württemberg hrenst an de deêlstaeten [[Rheinland-Pfalz]] (NW), [[Hessen]] (N) en [[Bayern]] (O) plus an de lan'n [[Zwitserland]] (Z) en [[Frankriek]] (W, [[Elzas]]).

{| class=wikitable
|-
|
{| class=wikitable
|-
! colspan=2 | Bevolkienge
|-
! Jaer || Inweuners
|-
| 1900 || 4,1 meljoen
|-
| 1950 || 6,4 meljoen
|-
| 1975 || 9,2 meljoen
|-
| 2000 || 10,5 meljoen
|-
| 2026 || 11,2 meljoen
|-
|}
|
{| class=wikitable
|-
! colspan=3 | Gemiddelde temperatuur ¹
|-
! Seizoen || Maximum || Minimum
|-
| Winter || 4°C || -2°C
|-
| Lente || 14°C || 4°C
|-
| Zeumer || 23°C || 12°C
|-
| 'Erfst || 14°C || 5°C
|-
| colspan=3 | 1700 uure zunne per jaer
|-
| colspan=3 | ¹ in Stuttgart
|}
|}

D'r binne 31% [[kattelieken]] (2021), 26% [[lutheraonen]] (2021) en 7% [[moslims]] (2018).

Streêktaelen binne [[Aelemannisch]] in 't wessen en zuuden en [[Zwaobisch]] in 't midden en oôsten. Fraonkische streêktaelen worren 'esproke in 't noôrden, bevobbeld [[Paltsisch]] in 't noôrdwessen.

Tis ien van de riekste deêlstaeten van Duutsland. 't BBP bedraegt 573 miljard euro (2022), de staetsschuld is 60 miljard euro 'oôg (2021) en 4% van de bevolkieng is werkloôs (2023).

Hroôte bedrieven binne [[Bosch]], [[Daimler Truck]], [[Mercedes-Benz]] en [[Porsche]].

== Geschiedenisse ==
't Hebied bestond toet [[1918]] uut de staeten Groôtertogdom Baden, Konienkriek Württemberg en de [[Prusen|Prusische]] Hohenzollernsche Lande, daernae toet [[1945]] uut Baden, Württemberg en een stukje Prusen. Nae den [[Twidde Waereldoôrlog]] wast hebied van 1945 toet 1949 bezet deu de geallieerd'n. Twas verdeêld in Baden en Württemberg-Hohenzollern (beide bezet deu Frankriek) en Württemberg-Baden (bezet deu de [[Vereênigde Staeten]]). In [[1949]] wierren deêze hebied'n deêl van den in dat jaer operichte Bonsrippebliek Duutsland en vormden in 1952 den deêlstaet Baden-Württemberg.

== Landschap ==
Baden-Württemberg bestaet voo 45% uut landbouw en 39% uut bos.

Middelgebergtes binne 't [[Zwarte Woud]] (''Schwarzwald'') in 't wessen, de [[Zwaobische Alb]] (''Zwäbische Alb'') in 't oôsten en 't [[Odenwald]] (leit groôtendeêls in [[Hessen]]) in 't noôrden.

'Oôgste berg van 't Zwarte Woud is de Feldberg (1494 meter, ok 'oôgste berg van Baden-Württemberg), 'oôgste berg van de Zwaobische Alb is de Lemberg (1016 meter) en 'oôgste berg van 't Odenwald de Katzenbuckel (627 meter, vlakbie Hessen).

In 't zuudoôsten leit de streêk [[Oberschwaben]] mie as 'oôgste berg de Schwarzer Grat (1119 meter) &lt;ref&gt;De Schwarzer Grat is 'n uutloôper van 't [[Allgäu]]-gebergte.&lt;/ref&gt; op de grens mie [[Beieren]] (Oberschwaben leit deêls ok in deêze deêlstaet).

De [[Donau]] ontspriengt bei [[Donaueschingen]] en de [[Neckar]] stroômt van zuud nae noôrd deu 't midden van Baden-Württemberg. De [[Rijn]] (''Rhein'') vormt in 't wessen de grens mie Frankriek &lt;ref&gt;De Franse stad [[Straetsburg]] leit juust an d'n overkant.&lt;/ref&gt; en in 't zuuden de grens mie Zwitserland.&lt;ref&gt;Uutgezonderd de Zwitserse stad [[Schaffhausen]] en omgevieng, die boven de Rien liggen. De Zwitserse stad [[Basel]] leit deêls an d'n overkant in 't uuterste zuudwessen en de Duutse stad [[Konstanz]] leit onger de Rien.&lt;/ref&gt; 't [[Bodenmeêr]] (''Bodensee'') leit in 't zuudoôsten en vormt dae de grens mie Zwitserland. De [[Main]] vormt in 't noôrdoôsten ongeveêr de grens mie Hessen en Beieren en de [[Iller]] vormt in 't zuudoôsten deêls de grens mie Beieren.

== Steê ==
Bekende steê binne (2026):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Hroôtste steê !! Inweuners
|-
| [[Stuttgart]] || 609.000
|-
| [[Mannheim]] || 320.000
|-
| [[Karlsruhe]] || 309.000
|-
| [[Freiburg im Breisgau]] || 238.000
|-
| [[Heidelberg]] || 156.000
|-
| [[Pforzheim]] || 134.000
|-
| [[Heilbronn]] || 133.000
|-
| [[Ulm]] || 130.000
|-
| [[Reutlingen]] || 119.000
|-
| [[Esslingen am Neckar]] || 95.000
|-
| [[Ludwigsburg]] || 93.000
|-
| [[Tübingen]] || 93.000
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Aore steê !! Inweuners
|-
| [[Konstanz]] || 87.000
|-
| [[Friedrichshafen]] || 63.000
|-
| [[Baden-Baden]] || 57.000
|-
| [[Ravensburg]] || 51.000
|-
| [[Schwäbisch Hall]] || 43.000
|-
| [[Kehl]] || 40.000
|-
| [[Weil am Rhein]] || 32.000
|-
| [[Donaueschingen]] || 22.000
|-
| [[Hockenheim]] || 22.000
|-
| [[Sigmaringen]] || 17.000
|-
| [[Breisach am Rhein]] || 17.000
|-
| [[Meersburg]] || 6.000
|}
|}

== Indeêlieng ==
Baden-Württemberg bestaet bestierlijk uut:
* 4 hebied'n (''Regierungsbezirke'')
* 12 regionaole verbanden (''Regionen'')
* 44 districten (''Stadt- en Landkreise'')&lt;ref&gt;De Stadtkreise binne ok steê en gemeênten.&lt;/ref&gt;
* 1101 gemeênten (''Gemeinden'')

{| class=wikitable
|-
|
{| class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Baden-Württemberg, administrative divisions - de - colored (less colors).svg|links|350px]]
| 4 hebied'n (''Regierungsbezirke'')
* Freiburg
* Karlsruhe
* Stuttgart
* Tübingen
9 stadsdistricten (''Stadtkreise'')
* [[Baden-Baden]]
* [[Freiburg im Breisgau]]
* [[Heidelberg]]
* [[Heilbronn]]
* [[Karlsruhe]]
* [[Mannheim]]
* [[Pforzheim]]
* [[Stuttgart]]
* [[Ulm]]
35 landsdistricten (''Landkreise'')
|-
|}
|
{| class=wikitable
|-
| [[Plaetje:BW-Regionen.png|350px|links]]
| 12 regionaole verbanden (''Regionen'')
Freiburg
* Hochrhein-Bodensee
* Schwarzwald-Baar-Heuberg
* Südlicher Oberrhein
Karlsruhe
* Mittlerer Oberrhein
* Nordschwarzwald
* Rhein-Neckar
Stuttgart
* Heilbronn-Franken
* Ostwürttemberg
* Stuttgart
Tübingen
* Bodensee-Oberschwaben
* Donau-Iller
* Neckar-Alb
|-
|}
|}

== Politiek ==
Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag).

''oliefkleur is reherieng''

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! colspan=25 | Landtag von Baden-Württemberg
|-
! Partie 
! 2026 || 2021 || 2016 
! 2011 || 2006 || 2001 
! 1996 || 1992 || 1988 
! 1984 || 1980 || 1976 
! 1972 || 1968 || 1964 
! 1960 || 1956 || 1952
! Partie
|-
| [[Grüne]] 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|56 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|58 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|47 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|36 || 17 || 10 
| 19 || 13 || 10 
| 9 || 6 || 
| || || 
| || ||
| [[Grüne]] 
|-
| [[CDU]] 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|56 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|42 
| 60 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|69 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|63 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|69 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|64 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|66 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|68 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|68 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|71 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|65 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|60 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|59 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|56 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|50
| [[CDU]] 
|-
| [[AfD]] 
| 35 || 17 || 23 
| || || 
| || || 
| || || 
| || || 
| || ||
| [[AfD]] 
|-
| [[SPD]] 
| 10 || 19 || 19 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|35 || 38 || 45 
| 39 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|46 || 42 
| 41 || 40 || 41 
| 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|37 || 47 
| 44 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|36 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38
| [[SPD]] 
|-
| [[FDP]] 
| || 18 || 12 
| 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|15 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 || 8 || 7 
| 8 || 10 || 9 
| 10 || 18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|21 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|23
| [[FDP]] 
|-
| REP ¹ 
| || || 
| || || 
| 14 || 15 || 
| || || 
| || || 
| || ||
| REP ¹ 
|-
| NPD ² 
| || || 
| || || 
| || || 
| || || 
| || 12 || 
| || ||
| NPD ² 
|-
| BHE ³ 
| || || 
| || || 
| || || 
| || || 
| || || 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|6
| BHE ³
|-
| [[KPD]] 
| || || 
| || || 
| || || 
| || || 
| || || 
| || || 4
| [[KPD]] 
|-
! Totael 
! 157 || 154 || 143 
! 138 || 139 || 128 
! 155 || 146 || 125 
! 126 || 124 || 121 
! 120 || 127 || 120 
! 121 || 120 || 121
! Totael
|-
|}

¹ Die Republikaner (rechtsconservaetief)

² Nationaldemokratische Partei Deutschlands (rechtsextreêm)

³ Bund der Heimatvertriebenen und Entrechteten (nationaelconservaetief)

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! colspan=3 | Minister-president'n
|-
! Naem !! Partie !! Tied 
|-
| Reinhold Maier || [[FDP]] || 1952–1953
|-
| Gebhard Müller || [[CDU]] || 1953–1958
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger]] ¹ || CDU || 1958–1966
|-
| Hans Filbinger || CDU || 1966–1978
|-
| Lothar Späth || CDU || 1978–1991
|-
| Erwin Teufel || CDU || 1991–2005
|-
| Günther Oettinger	|| CDU|| 2005–2010
|-
| Stefan Mappus	|| CDU|| 2010–2011
|-
| Winfried Kretschmann || [[Grüne]] || 2011–2026
|-
| Cem Özdemir || Grüne || 2026–noe
|-
|}

¹ Kiesinger was van 1966 toet 1969 bonskanselier.

== Noôten ==
&lt;References/&gt;

== Lienks nae buten ==
* [https://www.baden-wuerttemberg.de/de/startseite?%3Btx_rsmpress_list%5Bsearch%5D%5Bkeywords%5D=Digitalisierung&amp;tx_rsmpress_list%5Bpage%5D=70&amp;cHash=37aeaeb26f8e6401a287a179f52fb3ea Baden-Württemberg]
* [https://www.britannica.com/place/Baden-Wurttemberg Britannica]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/deelstaat-baden-wurttemberg.htm GeschiedenisExtra]
* [https://citypopulation.de/de/germany/cities/badenwurttemberg/?admid=331 City Population]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/baden-wurttemberg/ Klimaatinfo]
* Liggienge: {{Koord|48|32|N|9|3|L}}


&lt;Gallery&gt;
BudS - Baden-Württemberg Topo.jpg|Precieze kaerte
1799 map of Swabia by John Cary.jpg|Baden-Württemberg in 1799
Fluss-und Gebirgskarte von Wurttemberg, Baden und Hohenzollern mit Angabe der Wichtigsten Höhenpunkte bearbeitet im Massstabe 1 - 450 000 der natürlichen Grösse - von Heinrich Bach... - btv1b53099925k.jpg|Baden-Württemberg in 1858
Suedwest-vor1945.svg|Baden-Württemberg 1850-1945
Suedweststaat-Württemberg-Hohenzollern.png|Baden-Württemberg 1945-1952
Oberharmersbach-Riersbach, Langenberg 9.jpg|Zwarte Woud
Bodensee, Lac de Constance - panoramio (122).jpg|Bodenmeêr
2015 Stuifen und Rechberg vom Hornberg.jpg|Zwaobische Alb
Baden-Baden-Innenstadt vom Annaberg-22-2015-gje.jpg|Baden-Baden
Ausblick vom Aussichtspunkt an der Zeppelinstraße auf die Stadtmitte von Stuttgart - panoramio.jpg|Stuttgart
Altstadt Heidelberg nach Neuschnee.JPG|Heidelberg
Schwäbisch Hall.jpg|Schwäbisch Hall
Rechtenstein Donau Kraftwerk.jpg|Donau
August - Breisach Rhein - 2013 - panoramio (1).jpg|Rien
Burg Hornberg-09-Aussicht Neckarzimmern.jpg|Neckar
Sigmaringen zamek 04.jpg|Slot Sigmaringen
2015 08 07 Burg Hohenzollern.jpg|Burg Hohenzollern
Central forecourt looking north - Ludwigsburg Castle - Ludwigsburg - Germany 2017.jpg|Slot Ludwigsburg
Cathedral ulm03.jpg|Munster van Ulm
Landtag von Baden-Württemberg 01.jpg|Parlementsgebouw
Schonacher-Trachtenträgerinnen.jpg|Klederdracht in Baden
Schwarzwälder Schinken na tmavém chlebu.jpg|Schwarzwalderamme
Hockenheimring, Hockenheim (P1100589).jpg|Hockenheimring
Hundseck - Ski Lift - panoramio.jpg|Skiën in Zwarte Woud
Blick über die Weinberge bis zum Mercedes-Benz Werk in Untertürkheim - panoramio.jpg|Mercedes-Benz
&lt;/Gallery&gt;

{{Duutse staeten}}

[[Categorie:Baden-Württemberg| ]]</text>
      <sha1>gkdndkkss4vmd5zujkl17d3om6oa9lg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183757</id>
      <parentid>183750</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T08:49:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Barends2</username>
        <id>16329</id>
      </contributor>
      <origin>183757</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11883" sha1="r8ft2wve0wb8a37t1t9g7g7hmfizynw" xml:space="preserve">{{etalage}}
{{Regio
 |naem        = Land Baden-Württemberg
 |regio       = deêlstaet
 |vlagge      = Flag of Baden-Württemberg.svg
 |waepen      = Greater coat of arms of Baden-Württemberg.svg
 |kaerte      = Locator map Baden-Württemberg in Germany.svg
 |kaerte1     = Reliefkarte Baden-Württemberg.png
 |land        = Duutsland
 |oôdstad     = Stuttgart
 |oppervlak   = 35.748 
 |inweuners   = 11.239.000 
 |jaer        = 2026
 |dichteid    = 314
}}
[[Plaetje:Baden-Wuerttemberg Landschaften.png|thumb|Landschapp'n]]
[[Plaetje:Oberdeutsche Mundarten.png|thumb|Opperduutse streêktaelen]]

'''Baden-Württemberg''' ([[Aelemannisch]]: ''Baade-Wiirdebäärg'', [[Zwaobisch]]: ''Badâ-Wirdâberg'', [[Paltsisch]]: ''Bade-Wirddeberg'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]] mie as 'oôdstad [[Stuttgart]].

D'r weune 11,2 meljoen mins'n op een oppervlak van 35,7 duuzend km².

Tis den dorde hroôtste deêlstaet, zowel in oppervlak as wat betreft bevolkienge.

Baden-Württemberg is op 25 april [[1952]] opericht en sinsdien een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland.

Den deêlstaet ei 6 zeêtels in den [[Bonsraed]].

Baden-Württemberg hrenst an de deêlstaeten [[Rheinland-Pfalz]] (NW), [[Hessen]] (N) en [[Bayern]] (O) plus an de lan'n [[Zwitserland]] (Z) en [[Frankriek]] (W, [[Elzas]]).

{| class=wikitable
|-
|
{| class=wikitable
|-
! colspan=2 | Bevolkienge
|-
! Jaer || Inweuners
|-
| 1900 || 4,1 meljoen
|-
| 1950 || 6,4 meljoen
|-
| 1975 || 9,2 meljoen
|-
| 2000 || 10,5 meljoen
|-
| 2026 || 11,2 meljoen
|-
|}
|
{| class=wikitable
|-
! colspan=3 | Gemiddelde temperatuur ¹
|-
! Seizoen || Maximum || Minimum
|-
| Winter || 4°C || -2°C
|-
| Lente || 14°C || 4°C
|-
| Zeumer || 23°C || 12°C
|-
| 'Erfst || 14°C || 5°C
|-
| colspan=3 | 1700 uure zunne per jaer
|-
| colspan=3 | ¹ in Stuttgart
|}
|}

D'r binne 31% [[kattelieken]] (2021), 26% [[lutheraonen]] (2021) en 7% [[moslims]] (2018).

Streêktaelen binne [[Aelemannisch]] in 't wessen en zuuden en [[Zwaobisch]] in 't midden en oôsten. Fraonkische streêktaelen worren 'esproke in 't noôrden, bevobbeld [[Paltsisch]] in 't noôrdwessen.

Tis ien van de riekste deêlstaeten van Duutsland. 't BBP bedraegt 573 miljard euro (2022), de staetsschuld is 60 miljard euro 'oôg (2021) en 4% van de bevolkieng is werkloôs (2023).

Hroôte bedrieven binne [[Bosch]], [[Daimler Truck]], [[Mercedes-Benz]] en [[Porsche]].

== Geschiedenisse ==
't Hebied bestond toet [[1918]] uut de staeten Groôtertogdom Baden, Konienkriek Württemberg en de [[Prusen|Prusische]] Hohenzollernsche Lande, daernae toet [[1945]] uut Baden, Württemberg en een stukje Prusen. Nae den [[Twidde Waereldoôrlog]] wast hebied van 1945 toet 1949 bezet deu de geallieerd'n. Twas verdeêld in Baden en Württemberg-Hohenzollern (beide bezet deu Frankriek) en Württemberg-Baden (bezet deu de [[Vereênigde Staeten]]). In [[1949]] wierren deêze hebied'n deêl van den in dat jaer operichte Bonsrippebliek Duutsland en vormden in 1952 den deêlstaet Baden-Württemberg.

== Landschap ==
Baden-Württemberg bestaet voo 45% uut landbouw en 39% uut bos.

Middelgebergtes binne 't [[Zwarte Woud]] (''Schwarzwald'') in 't wessen, de [[Zwaobische Alb]] (''Zwäbische Alb'') in 't oôsten en 't [[Odenwald]] (leit groôtendeêls in [[Hessen]]) in 't noôrden.

'Oôgste berg van 't Zwarte Woud is de Feldberg (1494 meter, ok 'oôgste berg van Baden-Württemberg), 'oôgste berg van de Zwaobische Alb is de Lemberg (1016 meter) en 'oôgste berg van 't Odenwald de Katzenbuckel (627 meter, vlakbie Hessen).

In 't zuudoôsten leit de streêk [[Oberschwaben]] mie as 'oôgste berg de Schwarzer Grat (1119 meter) &lt;ref&gt;De Schwarzer Grat is 'n uutloôper van 't [[Allgäu]]-gebergte.&lt;/ref&gt; op de grens mie [[Beieren]] (Oberschwaben leit deêls ok in deêze deêlstaet).

De [[Donau]] ontspriengt bei [[Donaueschingen]] en de [[Neckar]] stroômt van zuud nae noôrd deu 't midden van Baden-Württemberg. De [[Rijn]] (''Rhein'') vormt in 't wessen de grens mie Frankriek &lt;ref&gt;De Franse stad [[Straetsburg]] leit juust an d'n overkant.&lt;/ref&gt; en in 't zuuden de grens mie Zwitserland.&lt;ref&gt;Uutgezonderd de Zwitserse stad [[Schaffhausen]] en omgevieng, die boven de Rien liggen. De Zwitserse stad [[Basel]] leit deêls an d'n overkant in 't uuterste zuudwessen en de Duutse stad [[Konstanz]] leit onger de Rien.&lt;/ref&gt; 't [[Bodenmeêr]] (''Bodensee'') leit in 't zuudoôsten en vormt dae de grens mie Zwitserland. De [[Main]] vormt in 't noôrdoôsten ongeveêr de grens mie Hessen en Beieren en de [[Iller]] vormt in 't zuudoôsten deêls de grens mie Beieren.

== Steê ==
Bekende steê binne (2026):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Hroôtste steê !! Inweuners
|-
| [[Stuttgart]] || 609.000
|-
| [[Mannheim]] || 320.000
|-
| [[Karlsruhe]] || 309.000
|-
| [[Freiburg im Breisgau]] || 238.000
|-
| [[Heidelberg]] || 156.000
|-
| [[Pforzheim]] || 134.000
|-
| [[Heilbronn]] || 133.000
|-
| [[Ulm]] || 130.000
|-
| [[Reutlingen]] || 119.000
|-
| [[Esslingen am Neckar]] || 95.000
|-
| [[Ludwigsburg]] || 93.000
|-
| [[Tübingen]] || 93.000
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Aore steê !! Inweuners
|-
| [[Konstanz]] || 87.000
|-
| [[Friedrichshafen]] || 63.000
|-
| [[Baden-Baden]] || 57.000
|-
| [[Ravensburg]] || 51.000
|-
| [[Schwäbisch Hall]] || 43.000
|-
| [[Kehl]] || 40.000
|-
| [[Weil am Rhein]] || 32.000
|-
| [[Donaueschingen]] || 22.000
|-
| [[Hockenheim]] || 22.000
|-
| [[Sigmaringen]] || 17.000
|-
| [[Breisach am Rhein]] || 17.000
|-
| [[Meersburg]] || 6.000
|}
|}

== Indeêlieng ==
Baden-Württemberg bestaet bestierlijk uut:
* 4 hebied'n (''Regierungsbezirke'')
* 12 regionaole verbanden (''Regionen'')
* 44 districten (''Stadt- en Landkreise'')&lt;ref&gt;De Stadtkreise binne ok steê en gemeênten.&lt;/ref&gt;
* 1101 gemeênten (''Gemeinden'')

{| class=wikitable
|-
|
{| class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Baden-Württemberg, administrative divisions - de - colored (less colors).svg|links|350px]]
| 4 hebied'n (''Regierungsbezirke'')
* Freiburg
* Karlsruhe
* Stuttgart
* Tübingen
9 stadsdistricten (''Stadtkreise'')
* [[Baden-Baden]]
* [[Freiburg im Breisgau]]
* [[Heidelberg]]
* [[Heilbronn]]
* [[Karlsruhe]]
* [[Mannheim]]
* [[Pforzheim]]
* [[Stuttgart]]
* [[Ulm]]
35 landsdistricten (''Landkreise'')
|-
|}
|
{| class=wikitable
|-
| [[Plaetje:BW-Regionen.png|350px|links]]
| 12 regionaole verbanden (''Regionen'')
Freiburg
* Hochrhein-Bodensee
* Schwarzwald-Baar-Heuberg
* Südlicher Oberrhein
Karlsruhe
* Mittlerer Oberrhein
* Nordschwarzwald
* Rhein-Neckar
Stuttgart
* Heilbronn-Franken
* Ostwürttemberg
* Stuttgart
Tübingen
* Bodensee-Oberschwaben
* Donau-Iller
* Neckar-Alb
|-
|}
|}

== Politiek ==
Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag).

''oliefkleur is reherieng''

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! colspan=25 | Landtag von Baden-Württemberg
|-
! Partie 
! 2026 || 2021 || 2016 
! 2011 || 2006 || 2001 
! 1996 || 1992 || 1988 
! 1984 || 1980 || 1976 
! 1972 || 1968 || 1964 
! 1960 || 1956 || 1952
! Partie
|-
| [[Grüne]] 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|56 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|58 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|47 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|36 || 17 || 10 
| 19 || 13 || 10 
| 9 || 6 || 
| || || 
| || ||
| [[Grüne]] 
|-
| [[CDU]] 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|56 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|42 
| 60 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|69 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|63 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|69 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|64 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|66 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|68 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|68 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|71 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|65 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|60 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|59 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|56 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|50
| [[CDU]] 
|-
| [[AfD]] 
| 35 || 17 || 23 
| || || 
| || || 
| || || 
| || || 
| || ||
| [[AfD]] 
|-
| [[SPD]] 
| 10 || 19 || 19 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|35 || 38 || 45 
| 39 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|46 || 42 
| 41 || 40 || 41 
| 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|37 || 47 
| 44 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|36 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38
| [[SPD]] 
|-
| [[FDP]] 
| || 18 || 12 
| 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|15 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 || 8 || 7 
| 8 || 10 || 9 
| 10 || 18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|21 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|23
| [[FDP]] 
|-
| REP ¹ 
| || || 
| || || 
| 14 || 15 || 
| || || 
| || || 
| || ||
| REP ¹ 
|-
| NPD ² 
| || || 
| || || 
| || || 
| || || 
| || 12 || 
| || ||
| NPD ² 
|-
| BHE ³ 
| || || 
| || || 
| || || 
| || || 
| || || 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|6
| BHE ³
|-
| [[KPD]] 
| || || 
| || || 
| || || 
| || || 
| || || 
| || || 4
| [[KPD]] 
|-
! Totael 
! 157 || 154 || 143 
! 138 || 139 || 128 
! 155 || 146 || 125 
! 126 || 124 || 121 
! 120 || 127 || 120 
! 121 || 120 || 121
! Totael
|-
|}

¹ Die Republikaner (rechtsconservaetief)

² Nationaldemokratische Partei Deutschlands (rechtsextreêm)

³ Bund der Heimatvertriebenen und Entrechteten (nationaelconservaetief)

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! colspan=3 | Minister-president'n
|-
! Naem !! Partie !! Tied 
|-
| Reinhold Maier || [[FDP]] || 1952–1953
|-
| Gebhard Müller || [[CDU]] || 1953–1958
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger]] ¹ || CDU || 1958–1966
|-
| Hans Filbinger || CDU || 1966–1978
|-
| Lothar Späth || CDU || 1978–1991
|-
| Erwin Teufel || CDU || 1991–2005
|-
| Günther Oettinger	|| CDU|| 2005–2010
|-
| Stefan Mappus	|| CDU|| 2010–2011
|-
| Winfried Kretschmann || [[Grüne]] || 2011–2026
|-
| Cem Özdemir || Grüne || 2026–noe
|-
|}

¹ Kiesinger was van 1966 toet 1969 bonskanselier.

== Noôten ==
&lt;References/&gt;

== Lienks nae buten ==
* [https://www.baden-wuerttemberg.de/de/startseite?%3Btx_rsmpress_list%5Bsearch%5D%5Bkeywords%5D=Digitalisierung&amp;tx_rsmpress_list%5Bpage%5D=70&amp;cHash=37aeaeb26f8e6401a287a179f52fb3ea Baden-Württemberg]
* [https://www.britannica.com/place/Baden-Wurttemberg Britannica]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/deelstaat-baden-wurttemberg.htm GeschiedenisExtra]
* [https://citypopulation.de/de/germany/cities/badenwurttemberg/?admid=331 City Population]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/baden-wurttemberg/ Klimaatinfo]
* Liggienge: {{Koord|48|32|N|9|3|L}}


&lt;Gallery&gt;
BudS - Baden-Württemberg Topo.jpg|Precieze kaerte
1799 map of Swabia by John Cary.jpg|Baden-Württemberg in 1799
Fluss-und Gebirgskarte von Wurttemberg, Baden und Hohenzollern mit Angabe der Wichtigsten Höhenpunkte bearbeitet im Massstabe 1 - 450 000 der natürlichen Grösse - von Heinrich Bach... - btv1b53099925k.jpg|Baden-Württemberg in 1858
Suedwest-vor1945.svg|Baden-Württemberg 1850-1945
Suedweststaat-Württemberg-Hohenzollern.png|Baden-Württemberg 1945-1952
Oberharmersbach-Riersbach, Langenberg 9.jpg|Zwarte Woud
Bodensee, Lac de Constance - panoramio (122).jpg|Bodenmeêr
2015 Stuifen und Rechberg vom Hornberg.jpg|Zwaobische Alb
Baden-Baden-Innenstadt vom Annaberg-22-2015-gje.jpg|Baden-Baden
Ausblick vom Aussichtspunkt an der Zeppelinstraße auf die Stadtmitte von Stuttgart - panoramio.jpg|Stuttgart
Altstadt Heidelberg nach Neuschnee.JPG|Heidelberg
Schwäbisch Hall.jpg|Schwäbisch Hall
Rechtenstein Donau Kraftwerk.jpg|Donau
August - Breisach Rhein - 2013 - panoramio (1).jpg|Rien
Burg Hornberg-09-Aussicht Neckarzimmern.jpg|Neckar
Sigmaringen zamek 04.jpg|Slot Sigmaringen
2015 08 07 Burg Hohenzollern.jpg|Burg Hohenzollern
Central forecourt looking north - Ludwigsburg Castle - Ludwigsburg - Germany 2017.jpg|Slot Ludwigsburg
Cathedral ulm03.jpg|Munster van Ulm
Landtag von Baden-Württemberg 01.jpg|Parlementsgebouw
Schonacher-Trachtenträgerinnen.jpg|Klederdracht in Baden
Schwarzwälder Schinken na tmavém chlebu.jpg|Schwarzwalderamme
Hockenheimring, Hockenheim (P1100589).jpg|Hockenheimring
Hundseck - Ski Lift - panoramio.jpg|Skiën in Zwarte Woud
Blick über die Weinberge bis zum Mercedes-Benz Werk in Untertürkheim - panoramio.jpg|Mercedes-Benz
&lt;/Gallery&gt;

{{Duutse staeten}}

[[Categorie:Baden-Württemberg| ]]</text>
      <sha1>r8ft2wve0wb8a37t1t9g7g7hmfizynw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bayern</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15556</id>
    <revision>
      <id>183751</id>
      <parentid>183690</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T08:36:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Barends2</username>
        <id>16329</id>
      </contributor>
      <comment>/* Politiek */</comment>
      <origin>183751</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6759" sha1="cs1shrp9sap1wtylmjn1s6d1azvl7z5" xml:space="preserve">{{Regio
 |naem        = Freistaat Bayern
 |regio       = deêlstaet
 |vlagge      = Flag of Bavaria.svg
 |waepen      = Coat of arms of Bavaria.svg
 |kaerte      = Locator map Bavaria in Germany.svg
 |kaerte1     = Reliefkarte Bayern.png
 |land        = Duutsland
 |oôdstad     = München
 |oppervlak   = 70.542 
 |inweuners   = 13.246.000 
 |jaer        = 2026
 |dichteid    = 188
}}
[[Plaetje:Bayern Landschaften.png|thumb|Landschapp'n]]

'''Bayern''' ([[Beiers]]: ''Bayern, Baiern, Boarn'', [[Zwaobisch]]: ''Boerâ'', [[Zeêuws]]: ''Beieren'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]] mie as 'oôdstad [[München]].

D'r weune 13,2 meljoen mins'n op een oppervlak van 70,5 duuzend km².

Bayern is op 28 september [[1945]] vanover opericht en sins 23 meie [[1949]] een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland.

Den deêlstaet ei 6 zeêtels in den Bondsraed.

Bayern hrenst an de deêlstaeten [[Baden-Württemberg]] (W), [[Hessen]] (NW), [[Thüringen]] (N) en [[Sachsen]] (NO) plus an de lan'n [[Oesteriek]] (ZO, deêlstaeten [[Vorarlberg]], [[Tirol]], [[Salzburg (deêlstaet)|Salzburg]] en [[Oberösterreich]]) en [[Tsjehhië]] (O).

Hroôte rivieren binne [[Donau]], Main en Lech.

Hroôte meêren binne o.a. Bodenmeêr (int uuterste zuudwessen) en Chiemsee.

Hebergtes binne o.a. Schwäbische Alb, Fränkische Alb, Böhmerwald, Bayerischer Wald, Rhön, Spessart, Fichtelgebirge en Bayerische [[Alpen]] (Zugspitze is mie 2962 meter den 'oôgste berg van Duutsland).

Streêken binne o.a. Allgäu, Chiemgau en Bayerisches Vogtland.

== Steê ==
Bekende steê binne (2026):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Hroôtste steê !! Inweuners
|-
| [[München]] || 1.505.000
|-
| [[Nürnberg]] || 531.000
|-
| [[Augsburg]] || 302.000
|-
| [[Regensburg]] || 152.000
|-
| [[Ingolstadt]] || 141.000
|-
| [[Würzburg]] || 134.000
|-
| [[Fürth]] || 131.000
|-
| [[Erlangen]] || 116.000
|-
| [[Bamberg]] || 77.000
|-
| [[Aschaffenburg]] || 73.000
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Aore steê !! Inweuners
|-
| [[Bayreuth]] || 73.000
|-
| [[Landshut]] || 72.000
|-
| [[Passau]] || 54.000
|-
| [[Dachau]] || 47.000
|-
| [[Hof]] || 47.000
|-
| [[Landsberg am Lech]] || 29.000
|-
| [[Garmisch-Partenkirchen]] || 28.000
|-
| [[Lindau]] || 26.000
|-
| [[Bad Kissingen]] || 23.000
|-
| [[Berchtesgaden]] || 7.700
|-
|}
|}

== Indeêlieng ==
Bayern bestaet uut:
* 7 Regierungsbezirke (rehio's)
* 71 Landkreise (districten)
* 25 kreisfreie Städte (onafankelijke steê)

{|class=wikitable
|-valign=top
| [[Plaetje:Bavaria, administrative divisions - de - colored (less colors).svg|kaderloos]]
| Rehio's:
* Altbayern
** Oberbayern
** Niederbayern
** Oberpfalz
* Franken
** Oberfranken
** Mittelfranken
** Unterfranken
* Schwaben
|}

== Politiek ==
Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag).

''oliefkleur is reherieng''

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! colspan=22 | Bayerischer Landtag
|-
! Partie
! 2023 || 2018
! 2013 || 2008 || 2003
! 1998 || 1994 || 1990
! 1986 || 1982 || 1978
! 1974 || 1970 || 1966
! 1962 || 1958 || 1954
! 1950 || 1946 &lt;br&gt; (dec) || 1946 &lt;br&gt; (juni)
! Partie
|-
| [[CSU]]
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|85 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|85
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|101 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|92 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|124
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|123 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|120 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|127
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|128 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|133 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|129
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|132 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|124 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|110
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|108 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|101 || 83
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|64 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|104 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|109
| [[CSU]]
|-
| FW ¹
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|37 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|27
| 19 || 21 || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| FW ¹
|-
| [[AfD]]
| 32 || 22
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| [[AfD]]
|-
| [[Grüne]]
| 32 || 38
| 18 || 19 || 15
| 14 || 14 || 12
| 15 ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| [[Grüne]]
|-
| [[SPD]]
| 17 || 22
| 42 || 39 || 41
| 67 || 70 || 58
| 61 || 71 || 65
| 64 || 70 || 79
| 79 || 64 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|61
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|63 || 54 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|51
| [[SPD]]
|-
| [[FDP]]
|  || 11
|  || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 
|  ||  || 7
|  ||  || 10
| 8 || 10 || 
| 9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13
| 12 || 9 || 3
| [[FDP]]
|-
| NPD ²
|  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 15
|  ||  || 
|  ||  || 
| NPD ²
|-
| BP ³
|  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || 14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|28
| 39 ||  || 
| BP ³
|-
| BHE ⁴
|  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|17 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|19
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|26 ||  || 
| BHE ⁴
|-
| KPD ⁵
|  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|9
| KPD ⁵
|-
| WAV ⁶
|  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  || 13 || 8
| WAV ⁶
|-
! Totael
! 203 || 205
! 180 || 187 || 180
! 204 || 204 || 204
! 204 || 204 || 204
! 204 || 204 || 204
! 204 || 204 || 204
! 204 || 180 || 180
! Totael
|-
|}

¹ Landesvereinigung Freie Wähler Bayern

² Nationaldemokratische Partei Deutschlands

³ Bayernpartei

⁴ GB/BHE: Gesamtdeutscher Block / Bund der Heimatvertriebenen und Entrechteten

⁵ Kommunistische Partei Deutschlands

⁶ Wirtschaftliche Aufbau-Vereinigung

[[Plaetje:Oberdeutsche Mundarten.png|thumb|Opperduutse streêktaelen]]
[[Plaetje:Flag of Bavaria (striped).svg|120px|thumb|Aore vlagge]]

{| class=wikitable
|-
! colspan=3 | Minister-president'n
|-
! Naem !! Partie !! Tied 
|-
| Fritz Schäffer || / || 1945 - 1945
|-
| Wilhelm Hoegner || [[SPD]] || 1945 - 1946
|-
| Hans Erhard || [[CSU]] || 1946 - 1954
|-
| Wilhelm Hoegner || SPD || 1954 - 1957
|-
| Hanns Seidel || CSU || 1957 - 1960
|-
| Hans Erhard || CSU || 1960 - 1962
|-
| Alfons Goppel || CSU || 1962 - 1978
|-
| [[Franz Josef Strauß]] ¹ || CSU || 1978 - 1988
|-
| Max Streibl || CSU || 1988 - 1993
|-
| Edmund Stoiber || CSU || 1993 - 2007
|-
| Günther Beckstein || CSU || 2007 - 2008
|-
| Horst Seehofer || CSU || 2008 - 2018
|-
| Markus Söder || CSU || 2018 - noe
|}

¹ Strauß was van 1956 toet 1962 minister van defensie.

== Lienks nae buten ==
* [https://www.bayern.de/ Bayern]
* [https://www.landenweb.nl/beieren/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Bavaria Britannica]
* [https://www.deutschland.de/de/topic/leben/bayern-kultur-bundesland deutschland.de]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/deelstaat-beieren.htm GeschiedenisExtra]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/bayern/?admid=336 City Population]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/beieren/ Klimaatinfo]
* Liggienge: {{Koord|48|57|N|11|24|L}}

{{Duutse staeten}}

[[Categorie:Bayern| ]]</text>
      <sha1>cs1shrp9sap1wtylmjn1s6d1azvl7z5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183752</id>
      <parentid>183751</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T08:39:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Barends2</username>
        <id>16329</id>
      </contributor>
      <comment>/* Politiek */</comment>
      <origin>183752</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6780" sha1="7vf7xuprl3vqhd3sqmlx3qa7f4435pp" xml:space="preserve">{{Regio
 |naem        = Freistaat Bayern
 |regio       = deêlstaet
 |vlagge      = Flag of Bavaria.svg
 |waepen      = Coat of arms of Bavaria.svg
 |kaerte      = Locator map Bavaria in Germany.svg
 |kaerte1     = Reliefkarte Bayern.png
 |land        = Duutsland
 |oôdstad     = München
 |oppervlak   = 70.542 
 |inweuners   = 13.246.000 
 |jaer        = 2026
 |dichteid    = 188
}}
[[Plaetje:Bayern Landschaften.png|thumb|Landschapp'n]]

'''Bayern''' ([[Beiers]]: ''Bayern, Baiern, Boarn'', [[Zwaobisch]]: ''Boerâ'', [[Zeêuws]]: ''Beieren'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]] mie as 'oôdstad [[München]].

D'r weune 13,2 meljoen mins'n op een oppervlak van 70,5 duuzend km².

Bayern is op 28 september [[1945]] vanover opericht en sins 23 meie [[1949]] een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland.

Den deêlstaet ei 6 zeêtels in den Bondsraed.

Bayern hrenst an de deêlstaeten [[Baden-Württemberg]] (W), [[Hessen]] (NW), [[Thüringen]] (N) en [[Sachsen]] (NO) plus an de lan'n [[Oesteriek]] (ZO, deêlstaeten [[Vorarlberg]], [[Tirol]], [[Salzburg (deêlstaet)|Salzburg]] en [[Oberösterreich]]) en [[Tsjehhië]] (O).

Hroôte rivieren binne [[Donau]], Main en Lech.

Hroôte meêren binne o.a. Bodenmeêr (int uuterste zuudwessen) en Chiemsee.

Hebergtes binne o.a. Schwäbische Alb, Fränkische Alb, Böhmerwald, Bayerischer Wald, Rhön, Spessart, Fichtelgebirge en Bayerische [[Alpen]] (Zugspitze is mie 2962 meter den 'oôgste berg van Duutsland).

Streêken binne o.a. Allgäu, Chiemgau en Bayerisches Vogtland.

== Steê ==
Bekende steê binne (2026):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Hroôtste steê !! Inweuners
|-
| [[München]] || 1.505.000
|-
| [[Nürnberg]] || 531.000
|-
| [[Augsburg]] || 302.000
|-
| [[Regensburg]] || 152.000
|-
| [[Ingolstadt]] || 141.000
|-
| [[Würzburg]] || 134.000
|-
| [[Fürth]] || 131.000
|-
| [[Erlangen]] || 116.000
|-
| [[Bamberg]] || 77.000
|-
| [[Aschaffenburg]] || 73.000
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Aore steê !! Inweuners
|-
| [[Bayreuth]] || 73.000
|-
| [[Landshut]] || 72.000
|-
| [[Passau]] || 54.000
|-
| [[Dachau]] || 47.000
|-
| [[Hof]] || 47.000
|-
| [[Landsberg am Lech]] || 29.000
|-
| [[Garmisch-Partenkirchen]] || 28.000
|-
| [[Lindau]] || 26.000
|-
| [[Bad Kissingen]] || 23.000
|-
| [[Berchtesgaden]] || 7.700
|-
|}
|}

== Indeêlieng ==
Bayern bestaet uut:
* 7 Regierungsbezirke (rehio's)
* 71 Landkreise (districten)
* 25 kreisfreie Städte (onafankelijke steê)

{|class=wikitable
|-valign=top
| [[Plaetje:Bavaria, administrative divisions - de - colored (less colors).svg|kaderloos]]
| Rehio's:
* Altbayern
** Oberbayern
** Niederbayern
** Oberpfalz
* Franken
** Oberfranken
** Mittelfranken
** Unterfranken
* Schwaben
|}

== Politiek ==
Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag).

''oliefkleur is reherieng''

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! colspan=22 | Bayerischer Landtag
|-
! Partie
! 2023 || 2018
! 2013 || 2008 || 2003
! 1998 || 1994 || 1990
! 1986 || 1982 || 1978
! 1974 || 1970 || 1966
! 1962 || 1958 || 1954
! 1950 || 1946 &lt;br&gt; (dec) || 1946 &lt;br&gt; (juni)
! Partie
|-
| [[CSU]]
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|85 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|85
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|101 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|92 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|124
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|123 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|120 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|127
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|128 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|133 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|129
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|132 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|124 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|110
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|108 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|101 || 83
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|64 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|104 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|109
| [[CSU]]
|-
| FW ¹
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|37 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|27
| 19 || 21 || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| FW ¹
|-
| [[AfD]]
| 32 || 22
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| [[AfD]]
|-
| [[Grüne]]
| 32 || 38
| 18 || 19 || 15
| 14 || 14 || 12
| 15 ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| [[Grüne]]
|-
| [[SPD]]
| 17 || 22
| 42 || 39 || 41
| 67 || 70 || 58
| 61 || 71 || 65
| 64 || 70 || 79
| 79 || 64 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|61
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|63 || 54 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|51
| [[SPD]]
|-
| [[FDP]]
|  || 11
|  || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 
|  ||  || 7
|  ||  || 10
| 8 || 10 || 
| 9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13
| 12 || 9 || 3
| [[FDP]]
|-
| NPD ²
|  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 15
|  ||  || 
|  ||  || 
| NPD ²
|-
| BP ³
|  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || 14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|28
| 39 ||  || 
| BP ³
|-
| BHE ⁴
|  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|17 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|19
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|26 ||  || 
| BHE ⁴
|-
| KPD ⁵
|  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|9
| KPD ⁵
|-
| WAV ⁶
|  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  || 13 || 8
| WAV ⁶
|-
! Totael
! 203 || 205
! 180 || 187 || 180
! 204 || 204 || 204
! 204 || 204 || 204
! 204 || 204 || 204
! 204 || 204 || 204
! 204 || 180 || 180
! Totael
|-
|}

¹ Landesvereinigung Freie Wähler Bayern

² Nationaldemokratische Partei Deutschlands

³ Bayernpartei

⁴ GB/BHE: Gesamtdeutscher Block / Bund der Heimatvertriebenen und Entrechteten

⁵ Kommunistische Partei Deutschlands

⁶ Wirtschaftliche Aufbau-Vereinigung

[[Plaetje:Oberdeutsche Mundarten.png|thumb|Opperduutse streêktaelen]]
[[Plaetje:Flag of Bavaria (striped).svg|120px|thumb|Aore vlagge]]

{| class=wikitable
|-
! colspan=3 | Minister-president'n
|-
! Naem !! Partie !! Tied 
|-
| Fritz Schäffer || / || 1945 - 1945
|-
| Wilhelm Hoegner || [[SPD]] || 1945 - 1946
|-
| Hans Erhard || [[CSU]] || 1946 - 1954
|-
| Wilhelm Hoegner || SPD || 1954 - 1957
|-
| Hanns Seidel || CSU || 1957 - 1960
|-
| Hans Erhard || CSU || 1960 - 1962
|-
| Alfons Goppel || CSU || 1962 - 1978
|-
| [[Franz Josef Strauß]] ¹ || CSU || 1978 - 1988
|-
| Max Streibl || CSU || 1988 - 1993
|-
| Edmund Stoiber || CSU || 1993 - 2007
|-
| Günther Beckstein || CSU || 2007 - 2008
|-
| Horst Seehofer || CSU || 2008 - 2018
|-
| Markus Söder || CSU || 2018 - noe
|}

¹ Strauß was van 1953 toet 1969 bonsminister (o.a. defensie en financiën).

== Lienks nae buten ==
* [https://www.bayern.de/ Bayern]
* [https://www.landenweb.nl/beieren/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Bavaria Britannica]
* [https://www.deutschland.de/de/topic/leben/bayern-kultur-bundesland deutschland.de]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/deelstaat-beieren.htm GeschiedenisExtra]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/bayern/?admid=336 City Population]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/beieren/ Klimaatinfo]
* Liggienge: {{Koord|48|57|N|11|24|L}}

{{Duutse staeten}}

[[Categorie:Bayern| ]]</text>
      <sha1>7vf7xuprl3vqhd3sqmlx3qa7f4435pp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183758</id>
      <parentid>183752</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T08:50:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Barends2</username>
        <id>16329</id>
      </contributor>
      <origin>183758</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6783" sha1="a4efq4onlumzj42bvs58aemytnj7058" xml:space="preserve">{{Regio
 |naem        = Freistaat Bayern
 |regio       = deêlstaet
 |vlagge      = Flag of Bavaria.svg
 |waepen      = Coat of arms of Bavaria.svg
 |kaerte      = Locator map Bavaria in Germany.svg
 |kaerte1     = Reliefkarte Bayern.png
 |land        = Duutsland
 |oôdstad     = München
 |oppervlak   = 70.542 
 |inweuners   = 13.246.000 
 |jaer        = 2026
 |dichteid    = 188
}}
[[Plaetje:Bayern Landschaften.png|thumb|Landschapp'n]]

'''Bayern''' ([[Beiers]]: ''Bayern, Baiern, Boarn'', [[Zwaobisch]]: ''Boerâ'', [[Zeêuws]]: ''Beieren'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]] mie as 'oôdstad [[München]].

D'r weune 13,2 meljoen mins'n op een oppervlak van 70,5 duuzend km².

Bayern is op 28 september [[1945]] vanover opericht en sins 23 meie [[1949]] een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland.

Den deêlstaet ei 6 zeêtels in den [[Bonsraed]].

Bayern hrenst an de deêlstaeten [[Baden-Württemberg]] (W), [[Hessen]] (NW), [[Thüringen]] (N) en [[Sachsen]] (NO) plus an de lan'n [[Oesteriek]] (ZO, deêlstaeten [[Vorarlberg]], [[Tirol]], [[Salzburg (deêlstaet)|Salzburg]] en [[Oberösterreich]]) en [[Tsjehhië]] (O).

Hroôte rivieren binne [[Donau]], Main en Lech.

Hroôte meêren binne o.a. Bodenmeêr (int uuterste zuudwessen) en Chiemsee.

Hebergtes binne o.a. Schwäbische Alb, Fränkische Alb, Böhmerwald, Bayerischer Wald, Rhön, Spessart, Fichtelgebirge en Bayerische [[Alpen]] (Zugspitze is mie 2962 meter den 'oôgste berg van Duutsland).

Streêken binne o.a. Allgäu, Chiemgau en Bayerisches Vogtland.

== Steê ==
Bekende steê binne (2026):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Hroôtste steê !! Inweuners
|-
| [[München]] || 1.505.000
|-
| [[Nürnberg]] || 531.000
|-
| [[Augsburg]] || 302.000
|-
| [[Regensburg]] || 152.000
|-
| [[Ingolstadt]] || 141.000
|-
| [[Würzburg]] || 134.000
|-
| [[Fürth]] || 131.000
|-
| [[Erlangen]] || 116.000
|-
| [[Bamberg]] || 77.000
|-
| [[Aschaffenburg]] || 73.000
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Aore steê !! Inweuners
|-
| [[Bayreuth]] || 73.000
|-
| [[Landshut]] || 72.000
|-
| [[Passau]] || 54.000
|-
| [[Dachau]] || 47.000
|-
| [[Hof]] || 47.000
|-
| [[Landsberg am Lech]] || 29.000
|-
| [[Garmisch-Partenkirchen]] || 28.000
|-
| [[Lindau]] || 26.000
|-
| [[Bad Kissingen]] || 23.000
|-
| [[Berchtesgaden]] || 7.700
|-
|}
|}

== Indeêlieng ==
Bayern bestaet uut:
* 7 Regierungsbezirke (rehio's)
* 71 Landkreise (districten)
* 25 kreisfreie Städte (onafankelijke steê)

{|class=wikitable
|-valign=top
| [[Plaetje:Bavaria, administrative divisions - de - colored (less colors).svg|kaderloos]]
| Rehio's:
* Altbayern
** Oberbayern
** Niederbayern
** Oberpfalz
* Franken
** Oberfranken
** Mittelfranken
** Unterfranken
* Schwaben
|}

== Politiek ==
Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag).

''oliefkleur is reherieng''

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! colspan=22 | Bayerischer Landtag
|-
! Partie
! 2023 || 2018
! 2013 || 2008 || 2003
! 1998 || 1994 || 1990
! 1986 || 1982 || 1978
! 1974 || 1970 || 1966
! 1962 || 1958 || 1954
! 1950 || 1946 &lt;br&gt; (dec) || 1946 &lt;br&gt; (juni)
! Partie
|-
| [[CSU]]
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|85 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|85
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|101 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|92 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|124
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|123 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|120 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|127
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|128 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|133 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|129
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|132 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|124 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|110
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|108 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|101 || 83
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|64 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|104 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|109
| [[CSU]]
|-
| FW ¹
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|37 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|27
| 19 || 21 || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| FW ¹
|-
| [[AfD]]
| 32 || 22
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| [[AfD]]
|-
| [[Grüne]]
| 32 || 38
| 18 || 19 || 15
| 14 || 14 || 12
| 15 ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| [[Grüne]]
|-
| [[SPD]]
| 17 || 22
| 42 || 39 || 41
| 67 || 70 || 58
| 61 || 71 || 65
| 64 || 70 || 79
| 79 || 64 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|61
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|63 || 54 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|51
| [[SPD]]
|-
| [[FDP]]
|  || 11
|  || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 
|  ||  || 7
|  ||  || 10
| 8 || 10 || 
| 9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13
| 12 || 9 || 3
| [[FDP]]
|-
| NPD ²
|  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 15
|  ||  || 
|  ||  || 
| NPD ²
|-
| BP ³
|  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || 14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|28
| 39 ||  || 
| BP ³
|-
| BHE ⁴
|  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|17 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|19
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|26 ||  || 
| BHE ⁴
|-
| KPD ⁵
|  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|9
| KPD ⁵
|-
| WAV ⁶
|  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  || 13 || 8
| WAV ⁶
|-
! Totael
! 203 || 205
! 180 || 187 || 180
! 204 || 204 || 204
! 204 || 204 || 204
! 204 || 204 || 204
! 204 || 204 || 204
! 204 || 180 || 180
! Totael
|-
|}

¹ Landesvereinigung Freie Wähler Bayern

² Nationaldemokratische Partei Deutschlands

³ Bayernpartei

⁴ GB/BHE: Gesamtdeutscher Block / Bund der Heimatvertriebenen und Entrechteten

⁵ Kommunistische Partei Deutschlands

⁶ Wirtschaftliche Aufbau-Vereinigung

[[Plaetje:Oberdeutsche Mundarten.png|thumb|Opperduutse streêktaelen]]
[[Plaetje:Flag of Bavaria (striped).svg|120px|thumb|Aore vlagge]]

{| class=wikitable
|-
! colspan=3 | Minister-president'n
|-
! Naem !! Partie !! Tied 
|-
| Fritz Schäffer || / || 1945 - 1945
|-
| Wilhelm Hoegner || [[SPD]] || 1945 - 1946
|-
| Hans Erhard || [[CSU]] || 1946 - 1954
|-
| Wilhelm Hoegner || SPD || 1954 - 1957
|-
| Hanns Seidel || CSU || 1957 - 1960
|-
| Hans Erhard || CSU || 1960 - 1962
|-
| Alfons Goppel || CSU || 1962 - 1978
|-
| [[Franz Josef Strauß]] ¹ || CSU || 1978 - 1988
|-
| Max Streibl || CSU || 1988 - 1993
|-
| Edmund Stoiber || CSU || 1993 - 2007
|-
| Günther Beckstein || CSU || 2007 - 2008
|-
| Horst Seehofer || CSU || 2008 - 2018
|-
| Markus Söder || CSU || 2018 - noe
|}

¹ Strauß was van 1953 toet 1969 bonsminister (o.a. defensie en financiën).

== Lienks nae buten ==
* [https://www.bayern.de/ Bayern]
* [https://www.landenweb.nl/beieren/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Bavaria Britannica]
* [https://www.deutschland.de/de/topic/leben/bayern-kultur-bundesland deutschland.de]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/deelstaat-beieren.htm GeschiedenisExtra]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/bayern/?admid=336 City Population]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/beieren/ Klimaatinfo]
* Liggienge: {{Koord|48|57|N|11|24|L}}

{{Duutse staeten}}

[[Categorie:Bayern| ]]</text>
      <sha1>a4efq4onlumzj42bvs58aemytnj7058</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183789</id>
      <parentid>183758</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T11:20:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Barends2</username>
        <id>16329</id>
      </contributor>
      <origin>183789</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6794" sha1="6gtzzwxzknz8is1q8v49paw1wlop8ql" xml:space="preserve">{{Regio
 |naem        = Freistaat Bayern
 |regio       = deêlstaet
 |vlagge      = Flag of Bavaria.svg
 |waepen      = Coat of arms of Bavaria.svg
 |kaerte      = Locator map Bavaria in Germany.svg
 |kaerte1     = Reliefkarte Bayern.png
 |land        = Duutsland
 |oôdstad     = München
 |oppervlak   = 70.542 
 |inweuners   = 13.246.000 
 |jaer        = 2026
 |dichteid    = 188
}}
[[Plaetje:Bayern Landschaften.png|thumb|Landschapp'n]]

'''Bayern''' ([[Beiers]]: ''Bayern, Baiern, Boarn'', [[Zwaobisch]]: ''Boerâ'', [[Zeêuws]]: ''Beieren'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]] mie as 'oôdstad [[München]].

D'r weune 13,2 meljoen mins'n op een oppervlak van 70,5 duuzend km².

Bayern is op 28 september [[1945]] vanover opericht en sins 23 meie [[1949]] een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland.

Den deêlstaet ei 6 zeêtels in den [[Bonsraed]].

Bayern hrenst an de deêlstaeten [[Baden-Württemberg]] (W), [[Hessen]] (NW), [[Thüringen]] (N) en [[Sachsen]] (NO) plus an de lan'n [[Oesteriek]] (ZO, deêlstaeten [[Vorarlberg]], [[Tirol]], [[Salzburg (deêlstaet)|Salzburg]] en [[Oberösterreich]]) en [[Tsjehhië]] (O).

Hroôte rivieren binne [[Donau]], Main, Lech, Inn en Isar.

Hroôte meêren binne o.a. Bodenmeêr (int uuterste zuudwessen) en Chiemsee.

Hebergtes binne o.a. Schwäbische Alb, Fränkische Alb, Böhmerwald, Bayerischer Wald, Rhön, Spessart, Fichtelgebirge en Bayerische [[Alpen]] (Zugspitze is mie 2962 meter den 'oôgste berg van Duutsland).

Streêken binne o.a. Allgäu, Chiemgau en Bayerisches Vogtland.

== Steê ==
Bekende steê binne (2026):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Hroôtste steê !! Inweuners
|-
| [[München]] || 1.505.000
|-
| [[Nürnberg]] || 531.000
|-
| [[Augsburg]] || 302.000
|-
| [[Regensburg]] || 152.000
|-
| [[Ingolstadt]] || 141.000
|-
| [[Würzburg]] || 134.000
|-
| [[Fürth]] || 131.000
|-
| [[Erlangen]] || 116.000
|-
| [[Bamberg]] || 77.000
|-
| [[Aschaffenburg]] || 73.000
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Aore steê !! Inweuners
|-
| [[Bayreuth]] || 73.000
|-
| [[Landshut]] || 72.000
|-
| [[Passau]] || 54.000
|-
| [[Dachau]] || 47.000
|-
| [[Hof]] || 47.000
|-
| [[Landsberg am Lech]] || 29.000
|-
| [[Garmisch-Partenkirchen]] || 28.000
|-
| [[Lindau]] || 26.000
|-
| [[Bad Kissingen]] || 23.000
|-
| [[Berchtesgaden]] || 7.700
|-
|}
|}

== Indeêlieng ==
Bayern bestaet uut:
* 7 Regierungsbezirke (rehio's)
* 71 Landkreise (districten)
* 25 kreisfreie Städte (onafankelijke steê)

{|class=wikitable
|-valign=top
| [[Plaetje:Bavaria, administrative divisions - de - colored (less colors).svg|kaderloos]]
| Rehio's:
* Altbayern
** Oberbayern
** Niederbayern
** Oberpfalz
* Franken
** Oberfranken
** Mittelfranken
** Unterfranken
* Schwaben
|}

== Politiek ==
Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag).

''oliefkleur is reherieng''

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! colspan=22 | Bayerischer Landtag
|-
! Partie
! 2023 || 2018
! 2013 || 2008 || 2003
! 1998 || 1994 || 1990
! 1986 || 1982 || 1978
! 1974 || 1970 || 1966
! 1962 || 1958 || 1954
! 1950 || 1946 &lt;br&gt; (dec) || 1946 &lt;br&gt; (juni)
! Partie
|-
| [[CSU]]
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|85 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|85
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|101 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|92 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|124
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|123 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|120 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|127
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|128 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|133 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|129
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|132 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|124 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|110
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|108 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|101 || 83
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|64 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|104 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|109
| [[CSU]]
|-
| FW ¹
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|37 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|27
| 19 || 21 || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| FW ¹
|-
| [[AfD]]
| 32 || 22
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| [[AfD]]
|-
| [[Grüne]]
| 32 || 38
| 18 || 19 || 15
| 14 || 14 || 12
| 15 ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| [[Grüne]]
|-
| [[SPD]]
| 17 || 22
| 42 || 39 || 41
| 67 || 70 || 58
| 61 || 71 || 65
| 64 || 70 || 79
| 79 || 64 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|61
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|63 || 54 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|51
| [[SPD]]
|-
| [[FDP]]
|  || 11
|  || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 
|  ||  || 7
|  ||  || 10
| 8 || 10 || 
| 9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13
| 12 || 9 || 3
| [[FDP]]
|-
| NPD ²
|  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 15
|  ||  || 
|  ||  || 
| NPD ²
|-
| BP ³
|  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || 14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|28
| 39 ||  || 
| BP ³
|-
| BHE ⁴
|  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|17 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|19
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|26 ||  || 
| BHE ⁴
|-
| KPD ⁵
|  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|9
| KPD ⁵
|-
| WAV ⁶
|  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  || 13 || 8
| WAV ⁶
|-
! Totael
! 203 || 205
! 180 || 187 || 180
! 204 || 204 || 204
! 204 || 204 || 204
! 204 || 204 || 204
! 204 || 204 || 204
! 204 || 180 || 180
! Totael
|-
|}

¹ Landesvereinigung Freie Wähler Bayern

² Nationaldemokratische Partei Deutschlands

³ Bayernpartei

⁴ GB/BHE: Gesamtdeutscher Block / Bund der Heimatvertriebenen und Entrechteten

⁵ Kommunistische Partei Deutschlands

⁶ Wirtschaftliche Aufbau-Vereinigung

[[Plaetje:Oberdeutsche Mundarten.png|thumb|Opperduutse streêktaelen]]
[[Plaetje:Flag of Bavaria (striped).svg|120px|thumb|Aore vlagge]]

{| class=wikitable
|-
! colspan=3 | Minister-president'n
|-
! Naem !! Partie !! Tied 
|-
| Fritz Schäffer || / || 1945 - 1945
|-
| Wilhelm Hoegner || [[SPD]] || 1945 - 1946
|-
| Hans Erhard || [[CSU]] || 1946 - 1954
|-
| Wilhelm Hoegner || SPD || 1954 - 1957
|-
| Hanns Seidel || CSU || 1957 - 1960
|-
| Hans Erhard || CSU || 1960 - 1962
|-
| Alfons Goppel || CSU || 1962 - 1978
|-
| [[Franz Josef Strauß]] ¹ || CSU || 1978 - 1988
|-
| Max Streibl || CSU || 1988 - 1993
|-
| Edmund Stoiber || CSU || 1993 - 2007
|-
| Günther Beckstein || CSU || 2007 - 2008
|-
| Horst Seehofer || CSU || 2008 - 2018
|-
| Markus Söder || CSU || 2018 - noe
|}

¹ Strauß was van 1953 toet 1969 bonsminister (o.a. defensie en financiën).

== Lienks nae buten ==
* [https://www.bayern.de/ Bayern]
* [https://www.landenweb.nl/beieren/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Bavaria Britannica]
* [https://www.deutschland.de/de/topic/leben/bayern-kultur-bundesland deutschland.de]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/deelstaat-beieren.htm GeschiedenisExtra]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/bayern/?admid=336 City Population]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/beieren/ Klimaatinfo]
* Liggienge: {{Koord|48|57|N|11|24|L}}

{{Duutse staeten}}

[[Categorie:Bayern| ]]</text>
      <sha1>6gtzzwxzknz8is1q8v49paw1wlop8ql</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183799</id>
      <parentid>183789</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T11:51:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Barends2</username>
        <id>16329</id>
      </contributor>
      <origin>183799</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6801" sha1="4uhh53jaf1w8falm6v60unyx4vhfsal" xml:space="preserve">{{Regio
 |naem        = Freistaat Bayern
 |regio       = deêlstaet
 |vlagge      = Flag of Bavaria.svg
 |waepen      = Coat of arms of Bavaria.svg
 |kaerte      = Locator map Bavaria in Germany.svg
 |kaerte1     = Reliefkarte Bayern.png
 |land        = Duutsland
 |oôdstad     = München
 |oppervlak   = 70.542 
 |inweuners   = 13.246.000 
 |jaer        = 2026
 |dichteid    = 188
}}
[[Plaetje:Bayern Landschaften.png|thumb|Landschapp'n]]

'''Bayern''' ([[Beiers]]: ''Bayern, Baiern, Boarn'', [[Zwaobisch]]: ''Boerâ'', [[Zeêuws]]: ''Beieren'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]] mie as 'oôdstad [[München]].

D'r weune 13,2 meljoen mins'n op een oppervlak van 70,5 duuzend km².

Bayern is op 28 september [[1945]] vanover opericht en sins 23 meie [[1949]] een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland.

Den deêlstaet ei 6 zeêtels in den [[Bonsraed]].

Bayern hrenst an de deêlstaeten [[Baden-Württemberg]] (W), [[Hessen]] (NW), [[Thüringen]] (N) en [[Sachsen]] (NO) plus an de lan'n [[Oesteriek]] (ZO, deêlstaeten [[Vorarlberg]], [[Tirol]], [[Salzburg (deêlstaet)|Salzburg]] en [[Oberösterreich]]) en [[Tsjehhië]] (O).

Hroôte rivieren binne [[Donau]], Main, Lech, Inn, Isar en Saale.

Hroôte meêren binne o.a. Bodenmeêr (int uuterste zuudwessen) en Chiemsee.

Hebergtes binne o.a. Schwäbische Alb, Fränkische Alb, Böhmerwald, Bayerischer Wald, Rhön, Spessart, Fichtelgebirge en Bayerische [[Alpen]] (Zugspitze is mie 2962 meter den 'oôgste berg van Duutsland).

Streêken binne o.a. Allgäu, Chiemgau en Bayerisches Vogtland.

== Steê ==
Bekende steê binne (2026):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Hroôtste steê !! Inweuners
|-
| [[München]] || 1.505.000
|-
| [[Nürnberg]] || 531.000
|-
| [[Augsburg]] || 302.000
|-
| [[Regensburg]] || 152.000
|-
| [[Ingolstadt]] || 141.000
|-
| [[Würzburg]] || 134.000
|-
| [[Fürth]] || 131.000
|-
| [[Erlangen]] || 116.000
|-
| [[Bamberg]] || 77.000
|-
| [[Aschaffenburg]] || 73.000
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Aore steê !! Inweuners
|-
| [[Bayreuth]] || 73.000
|-
| [[Landshut]] || 72.000
|-
| [[Passau]] || 54.000
|-
| [[Dachau]] || 47.000
|-
| [[Hof]] || 47.000
|-
| [[Landsberg am Lech]] || 29.000
|-
| [[Garmisch-Partenkirchen]] || 28.000
|-
| [[Lindau]] || 26.000
|-
| [[Bad Kissingen]] || 23.000
|-
| [[Berchtesgaden]] || 7.700
|-
|}
|}

== Indeêlieng ==
Bayern bestaet uut:
* 7 Regierungsbezirke (rehio's)
* 71 Landkreise (districten)
* 25 kreisfreie Städte (onafankelijke steê)

{|class=wikitable
|-valign=top
| [[Plaetje:Bavaria, administrative divisions - de - colored (less colors).svg|kaderloos]]
| Rehio's:
* Altbayern
** Oberbayern
** Niederbayern
** Oberpfalz
* Franken
** Oberfranken
** Mittelfranken
** Unterfranken
* Schwaben
|}

== Politiek ==
Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag).

''oliefkleur is reherieng''

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! colspan=22 | Bayerischer Landtag
|-
! Partie
! 2023 || 2018
! 2013 || 2008 || 2003
! 1998 || 1994 || 1990
! 1986 || 1982 || 1978
! 1974 || 1970 || 1966
! 1962 || 1958 || 1954
! 1950 || 1946 &lt;br&gt; (dec) || 1946 &lt;br&gt; (juni)
! Partie
|-
| [[CSU]]
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|85 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|85
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|101 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|92 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|124
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|123 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|120 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|127
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|128 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|133 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|129
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|132 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|124 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|110
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|108 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|101 || 83
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|64 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|104 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|109
| [[CSU]]
|-
| FW ¹
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|37 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|27
| 19 || 21 || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| FW ¹
|-
| [[AfD]]
| 32 || 22
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| [[AfD]]
|-
| [[Grüne]]
| 32 || 38
| 18 || 19 || 15
| 14 || 14 || 12
| 15 ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| [[Grüne]]
|-
| [[SPD]]
| 17 || 22
| 42 || 39 || 41
| 67 || 70 || 58
| 61 || 71 || 65
| 64 || 70 || 79
| 79 || 64 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|61
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|63 || 54 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|51
| [[SPD]]
|-
| [[FDP]]
|  || 11
|  || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 || 
|  ||  || 7
|  ||  || 10
| 8 || 10 || 
| 9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13
| 12 || 9 || 3
| [[FDP]]
|-
| NPD ²
|  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 15
|  ||  || 
|  ||  || 
| NPD ²
|-
| BP ³
|  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || 14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|28
| 39 ||  || 
| BP ³
|-
| BHE ⁴
|  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|17 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|19
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|26 ||  || 
| BHE ⁴
|-
| KPD ⁵
|  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|9
| KPD ⁵
|-
| WAV ⁶
|  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  || 13 || 8
| WAV ⁶
|-
! Totael
! 203 || 205
! 180 || 187 || 180
! 204 || 204 || 204
! 204 || 204 || 204
! 204 || 204 || 204
! 204 || 204 || 204
! 204 || 180 || 180
! Totael
|-
|}

¹ Landesvereinigung Freie Wähler Bayern

² Nationaldemokratische Partei Deutschlands

³ Bayernpartei

⁴ GB/BHE: Gesamtdeutscher Block / Bund der Heimatvertriebenen und Entrechteten

⁵ Kommunistische Partei Deutschlands

⁶ Wirtschaftliche Aufbau-Vereinigung

[[Plaetje:Oberdeutsche Mundarten.png|thumb|Opperduutse streêktaelen]]
[[Plaetje:Flag of Bavaria (striped).svg|120px|thumb|Aore vlagge]]

{| class=wikitable
|-
! colspan=3 | Minister-president'n
|-
! Naem !! Partie !! Tied 
|-
| Fritz Schäffer || / || 1945 - 1945
|-
| Wilhelm Hoegner || [[SPD]] || 1945 - 1946
|-
| Hans Erhard || [[CSU]] || 1946 - 1954
|-
| Wilhelm Hoegner || SPD || 1954 - 1957
|-
| Hanns Seidel || CSU || 1957 - 1960
|-
| Hans Erhard || CSU || 1960 - 1962
|-
| Alfons Goppel || CSU || 1962 - 1978
|-
| [[Franz Josef Strauß]] ¹ || CSU || 1978 - 1988
|-
| Max Streibl || CSU || 1988 - 1993
|-
| Edmund Stoiber || CSU || 1993 - 2007
|-
| Günther Beckstein || CSU || 2007 - 2008
|-
| Horst Seehofer || CSU || 2008 - 2018
|-
| Markus Söder || CSU || 2018 - noe
|}

¹ Strauß was van 1953 toet 1969 bonsminister (o.a. defensie en financiën).

== Lienks nae buten ==
* [https://www.bayern.de/ Bayern]
* [https://www.landenweb.nl/beieren/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Bavaria Britannica]
* [https://www.deutschland.de/de/topic/leben/bayern-kultur-bundesland deutschland.de]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/deelstaat-beieren.htm GeschiedenisExtra]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/bayern/?admid=336 City Population]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/beieren/ Klimaatinfo]
* Liggienge: {{Koord|48|57|N|11|24|L}}

{{Duutse staeten}}

[[Categorie:Bayern| ]]</text>
      <sha1>4uhh53jaf1w8falm6v60unyx4vhfsal</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Brandenburg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15557</id>
    <revision>
      <id>183760</id>
      <parentid>183693</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T08:50:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Barends2</username>
        <id>16329</id>
      </contributor>
      <origin>183760</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3555" sha1="qazz2va336onx4y1oxhvuvz4n4e4u1j" xml:space="preserve">{{Regio
 |naem        = Land Brandenburg
 |regio       = deêlstaet
 |vlagge      = Flag of Brandenburg.svg
 |waepen      = DEU Brandenburg COA.svg
 |kaerte      = Locator map Brandenburg in Germany.svg
 |kaerte1     = Reliefkarte Brandenburg.png
 |land        = Duutsland
 |oôdstad     = Potsdam
 |oppervlak   = 29.654
 |inweuners   = 2.552.000
 |jaer        = 2026
 |dichteid    = 86
}}
[[Plaetje:Brandenburg Landschaften.png|thumb|Landschapp'n]]
[[Plaetje:Verbreitungsgebiet der heutigen niederdeutschen Mundarten-2.PNG|thumb|Nederduutse streêktaelen]]
[[Plaetje:Mitteldeutsche Mundarten.png|thumb|Middelduutse streêktaelen]]

'''Brandenburg''' ([[Platduuts]]: ''Brannenborg, Brandenborg, Brannenborch, Bramborg'', Neder-[[Sorbisch]]: ''Bramborska'', [[Zeêuws]]: ''Brannburg'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]] mie as 'oôdstad [[Potsdam]].

D'r weune 2,6 meljoen mins'n op een oppervlak van 29,7 duuzend km².

Brandenburg is op 3 oktober [[1990]] vanover opericht en sinsdien een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland.

't Hebied 'oôrde van 1949 toet 1990 bie [[Oôst-Duutsland]].

Den deêlstaet ei 4 zeêtels in den [[Bonsraed]].

Brandenburg hrenst an de deêlstaeten [[Berlin]] (M), [[Sachsen]] (Z), [[Sachsen-Anhalt]] (W), [[Niedersachsen]] (NW) en [[Mecklenburg-Vorpommern]] (N) plus ant land [[Poôl'n]] (O).

Hroôte rivieren binne Spree, Oder, Neiße en Elbe.

Streêken binne o.a. Fläming, Havelland en Niederlausitz.

In Niederlausitz wor ok Neder-[[Sorbisch]] hesproke, een [[Slaovische taele]].

== Steê ==
Hroôtste steê binne (2026):

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Potsdam]] || 185.000
|-
| [[Cottbus]] || 95.000
|-
| [[Brandenburg an der Havel]] || 74.000
|-
| [[Frankfurt an der Oder]] || 57.000
|-
| [[Oranienburg]] || 50.000
|-
| [[Falkensee]] || 46.000
|-
| [[Bernau bei Berlin]] || 45.000
|-
| [[Eberswalde]] || 42.000
|-
| [[Königs Wusterhausen]] || 40.000
|-
| [[Schwedt/Oder]] || 34.000
|-
|}

== Indeêlieng ==
Brandenburg bestaet uut:
* 14 Landkreise (districten)
* 4 kreisfreie Städte (onafankelijke steê)

{|class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Brandenburg, Neugliederungsvorschlag der Landesregierung 2016.svg|kaderloos]]
|}

== Politiek ==
Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag).

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! colspan=20 | Landtag Brandenburg
|-
! Partie
! 2024 || 2019
! 2014 || 2009 || 2004 
! 1999 || 1994 || 1990
|-
| [[SPD]]
| 32 || 25
| 30 || 31 || 33
| 37 || 52 || 36
|-
| [[AfD]]
| 30 || 23
| 11 ||  || 
|  ||  || 
|-
| [[BSW]]
| 14 || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| [[CDU]]
| 12 || 15
| 21 || 19 || 20
| 25 || 18 || 27
|-
| [[Grüne]] ¹
|  || 10
| 6 || 5 || 
|  ||  || 6
|-
| [[Linke]] / [[PDS]]
|  || 10
| 17 || 26 || 29
| 22 || 18 || 13
|-
| BVB/FW ²
|  || 5
| 3 ||  || 
|  ||  || 
|-
| [[FDP]]
|  || 
|  || 7 || 
|  ||  || 6
|-
| DVU ³
|  || 
|  ||  || 6
| 5 ||  || 
|-
! Totael
! 88 || 88
! 88 || 88 || 88
! 89 || 88 || 88
|}

¹ 1990: Bü90 (Bündnis 90)

² Brandenburger Vereinigte Bürgerbewegungen/Freie Wähler

³ Deutsche Volksunion

== Lienks nae buten ==
* [https://www.brandenburg.de/de/portal/bb1.c.473964.de Brandenburg]
* [https://www.britannica.com/place/brandenburg-state-germany Britannica]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/deelstaat-brandenburg.htm GeschiedenisExtra]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/brandenburg/?admid=329 City Population]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/brandenburg/ Klimaatinfo]
* Liggienge: {{Koord|52|28|N|13|1|L}}

{{Duutse staeten}}

[[Categorie:Brandenburg| ]]</text>
      <sha1>qazz2va336onx4y1oxhvuvz4n4e4u1j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183795</id>
      <parentid>183760</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T11:46:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Barends2</username>
        <id>16329</id>
      </contributor>
      <origin>183795</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3562" sha1="m13mcncg36tfywsuwnj1nouggj8i6ts" xml:space="preserve">{{Regio
 |naem        = Land Brandenburg
 |regio       = deêlstaet
 |vlagge      = Flag of Brandenburg.svg
 |waepen      = DEU Brandenburg COA.svg
 |kaerte      = Locator map Brandenburg in Germany.svg
 |kaerte1     = Reliefkarte Brandenburg.png
 |land        = Duutsland
 |oôdstad     = Potsdam
 |oppervlak   = 29.654
 |inweuners   = 2.552.000
 |jaer        = 2026
 |dichteid    = 86
}}
[[Plaetje:Brandenburg Landschaften.png|thumb|Landschapp'n]]
[[Plaetje:Verbreitungsgebiet der heutigen niederdeutschen Mundarten-2.PNG|thumb|Nederduutse streêktaelen]]
[[Plaetje:Mitteldeutsche Mundarten.png|thumb|Middelduutse streêktaelen]]

'''Brandenburg''' ([[Platduuts]]: ''Brannenborg, Brandenborg, Brannenborch, Bramborg'', Neder-[[Sorbisch]]: ''Bramborska'', [[Zeêuws]]: ''Brannburg'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]] mie as 'oôdstad [[Potsdam]].

D'r weune 2,6 meljoen mins'n op een oppervlak van 29,7 duuzend km².

Brandenburg is op 3 oktober [[1990]] vanover opericht en sinsdien een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland.

't Hebied 'oôrde van 1949 toet 1990 bie [[Oôst-Duutsland]].

Den deêlstaet ei 4 zeêtels in den [[Bonsraed]].

Brandenburg hrenst an de deêlstaeten [[Berlin]] (M), [[Sachsen]] (Z), [[Sachsen-Anhalt]] (W), [[Niedersachsen]] (NW) en [[Mecklenburg-Vorpommern]] (N) plus ant land [[Poôl'n]] (O).

Hroôte rivieren binne Spree, Oder, Neiße, Elbe en Havel.

Streêken binne o.a. Fläming, Havelland en Niederlausitz.

In Niederlausitz wor ok Neder-[[Sorbisch]] hesproke, een [[Slaovische taele]].

== Steê ==
Hroôtste steê binne (2026):

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Potsdam]] || 185.000
|-
| [[Cottbus]] || 95.000
|-
| [[Brandenburg an der Havel]] || 74.000
|-
| [[Frankfurt an der Oder]] || 57.000
|-
| [[Oranienburg]] || 50.000
|-
| [[Falkensee]] || 46.000
|-
| [[Bernau bei Berlin]] || 45.000
|-
| [[Eberswalde]] || 42.000
|-
| [[Königs Wusterhausen]] || 40.000
|-
| [[Schwedt/Oder]] || 34.000
|-
|}

== Indeêlieng ==
Brandenburg bestaet uut:
* 14 Landkreise (districten)
* 4 kreisfreie Städte (onafankelijke steê)

{|class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Brandenburg, Neugliederungsvorschlag der Landesregierung 2016.svg|kaderloos]]
|}

== Politiek ==
Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag).

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! colspan=20 | Landtag Brandenburg
|-
! Partie
! 2024 || 2019
! 2014 || 2009 || 2004 
! 1999 || 1994 || 1990
|-
| [[SPD]]
| 32 || 25
| 30 || 31 || 33
| 37 || 52 || 36
|-
| [[AfD]]
| 30 || 23
| 11 ||  || 
|  ||  || 
|-
| [[BSW]]
| 14 || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| [[CDU]]
| 12 || 15
| 21 || 19 || 20
| 25 || 18 || 27
|-
| [[Grüne]] ¹
|  || 10
| 6 || 5 || 
|  ||  || 6
|-
| [[Linke]] / [[PDS]]
|  || 10
| 17 || 26 || 29
| 22 || 18 || 13
|-
| BVB/FW ²
|  || 5
| 3 ||  || 
|  ||  || 
|-
| [[FDP]]
|  || 
|  || 7 || 
|  ||  || 6
|-
| DVU ³
|  || 
|  ||  || 6
| 5 ||  || 
|-
! Totael
! 88 || 88
! 88 || 88 || 88
! 89 || 88 || 88
|}

¹ 1990: Bü90 (Bündnis 90)

² Brandenburger Vereinigte Bürgerbewegungen/Freie Wähler

³ Deutsche Volksunion

== Lienks nae buten ==
* [https://www.brandenburg.de/de/portal/bb1.c.473964.de Brandenburg]
* [https://www.britannica.com/place/brandenburg-state-germany Britannica]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/deelstaat-brandenburg.htm GeschiedenisExtra]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/brandenburg/?admid=329 City Population]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/brandenburg/ Klimaatinfo]
* Liggienge: {{Koord|52|28|N|13|1|L}}

{{Duutse staeten}}

[[Categorie:Brandenburg| ]]</text>
      <sha1>m13mcncg36tfywsuwnj1nouggj8i6ts</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bremen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15560</id>
    <revision>
      <id>183744</id>
      <parentid>183694</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T08:22:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Barends2</username>
        <id>16329</id>
      </contributor>
      <comment>/* Politiek */</comment>
      <origin>183744</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2524" sha1="sb5pfkh6yd7gd8nw407h4du4ykedskk" xml:space="preserve">{{Regio
 |naem        = Freie Hansestadt Bremen
 |regio       = deêlstaet
 |vlagge      = Flag of Bremen.svg
 |waepen      = Bremen greater coat of arms.svg
 |kaerte      = Locator map Bremen in Germany.svg
 |kaerte1     = Reliefkarte Bremen.png
 |land        = Duutsland
 |oôdstad     = Bremen (stad)
 |oppervlak   = 420
 |inweuners   = 707.000 
 |jaer        = 2026
 |dichteid    = 1683
}}
[[Plaetje:Verbreitungsgebiet der heutigen niederdeutschen Mundarten-2.PNG|thumb|Nederduutse streêktaelen]]

'''Bremen''' ([[Zeêuws]]: ''Breem'n'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]] mie as 'oôdstad [[Bremen (stad)|Bremen]].

D'r weune 0,7 meljoen mins'n op een oppervlak van 0,4 duuzend km².

Bremen is sins 23 meie 1949 een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland.

Den deêlstaet ei 3 zeêtels in den Bondsraed.

Bremen hrenst an den deêlstaet [[Niedersachsen]].

Den deêlstaet liet an den [[Noôrdzeê]].

Hroôte rivier is Weser.

== Indeêlieng ==
Bremen bestaet uut 2 stedelijke hemeênten (inweuners 2026):
* [[Bremen (stad)]] - 588.000 
* [[Bremerhaven]] - 119.000 

{| class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Bremen, administrative divisions (towns only) - de - colored.svg|kaderloos]]
|}

== Politiek ==
Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag) vanof 1991.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! colspan=20 | Bremische Bürgerschaft
|-
! Partie
! 2023 || 2019 || 2015
! 2011 || 2007 || 2003
! 1999 || 1995 || 1991
|-
| [[SPD]]
| 27 || 23 || 30
| 36 || 32 || 40
| 47 || 37 || 41
|-
| [[CDU]]
| 24 || 24 || 20
| 20 || 23 || 29
| 42 || 37 || 32
|-
| [[Grüne]]
| 11 || 16 || 14
| 21 || 14 || 12
| 10 || 14 || 11
|-
| [[Linke]]
| 10 || 10 || 8
| 5 || 7 || 
|  ||  || 
|-
| BIW ¹
| 10 || 1 || 1
| 1 || 1 || 
|  ||  || 
|-
| [[FDP]]
| 5 || 5 || 6
|  || 5 || 1
|  ||  || 10
|-
| [[AfD]]
|  || 5 || 4
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| DVU ²
|  ||  || 
|  || 1 || 1
| 1 ||  || 6
|-
| AFB ³
|  ||  || 
|  ||  || 
|  || 12 || 
|-
! Totael
! 87 || 84 || 83
! 83 || 83 || 83
! 100 || 100 || 100
|}

¹ Bürger in Wut

² Deutsche Volksunion

³ Arbeit für Bremen und Bremerhaven

== Lienks nae buten ==
* [https://landesportal.bremen.de/ Bremen]
* [https://www.britannica.com/place/bremen-germany Britannica]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/deelstaat-bremen.htm GeschiedenisExtra]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/bremen/?admid=344 City Population]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/bremen/ Klimaatinfo]
* Liggienge: {{Koord|53|8|N|8|44|L}}

{{Duutse staeten}}

[[Categorie:Bremen| ]]</text>
      <sha1>sb5pfkh6yd7gd8nw407h4du4ykedskk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183761</id>
      <parentid>183744</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T08:51:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Barends2</username>
        <id>16329</id>
      </contributor>
      <origin>183761</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2527" sha1="5qawalaarlztwmr143vun352c8it6md" xml:space="preserve">{{Regio
 |naem        = Freie Hansestadt Bremen
 |regio       = deêlstaet
 |vlagge      = Flag of Bremen.svg
 |waepen      = Bremen greater coat of arms.svg
 |kaerte      = Locator map Bremen in Germany.svg
 |kaerte1     = Reliefkarte Bremen.png
 |land        = Duutsland
 |oôdstad     = Bremen (stad)
 |oppervlak   = 420
 |inweuners   = 707.000 
 |jaer        = 2026
 |dichteid    = 1683
}}
[[Plaetje:Verbreitungsgebiet der heutigen niederdeutschen Mundarten-2.PNG|thumb|Nederduutse streêktaelen]]

'''Bremen''' ([[Zeêuws]]: ''Breem'n'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]] mie as 'oôdstad [[Bremen (stad)|Bremen]].

D'r weune 0,7 meljoen mins'n op een oppervlak van 0,4 duuzend km².

Bremen is sins 23 meie 1949 een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland.

Den deêlstaet ei 3 zeêtels in den [[Bonsraed]].

Bremen hrenst an den deêlstaet [[Niedersachsen]].

Den deêlstaet liet an den [[Noôrdzeê]].

Hroôte rivier is Weser.

== Indeêlieng ==
Bremen bestaet uut 2 stedelijke hemeênten (inweuners 2026):
* [[Bremen (stad)]] - 588.000 
* [[Bremerhaven]] - 119.000 

{| class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Bremen, administrative divisions (towns only) - de - colored.svg|kaderloos]]
|}

== Politiek ==
Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag) vanof 1991.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! colspan=20 | Bremische Bürgerschaft
|-
! Partie
! 2023 || 2019 || 2015
! 2011 || 2007 || 2003
! 1999 || 1995 || 1991
|-
| [[SPD]]
| 27 || 23 || 30
| 36 || 32 || 40
| 47 || 37 || 41
|-
| [[CDU]]
| 24 || 24 || 20
| 20 || 23 || 29
| 42 || 37 || 32
|-
| [[Grüne]]
| 11 || 16 || 14
| 21 || 14 || 12
| 10 || 14 || 11
|-
| [[Linke]]
| 10 || 10 || 8
| 5 || 7 || 
|  ||  || 
|-
| BIW ¹
| 10 || 1 || 1
| 1 || 1 || 
|  ||  || 
|-
| [[FDP]]
| 5 || 5 || 6
|  || 5 || 1
|  ||  || 10
|-
| [[AfD]]
|  || 5 || 4
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| DVU ²
|  ||  || 
|  || 1 || 1
| 1 ||  || 6
|-
| AFB ³
|  ||  || 
|  ||  || 
|  || 12 || 
|-
! Totael
! 87 || 84 || 83
! 83 || 83 || 83
! 100 || 100 || 100
|}

¹ Bürger in Wut

² Deutsche Volksunion

³ Arbeit für Bremen und Bremerhaven

== Lienks nae buten ==
* [https://landesportal.bremen.de/ Bremen]
* [https://www.britannica.com/place/bremen-germany Britannica]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/deelstaat-bremen.htm GeschiedenisExtra]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/bremen/?admid=344 City Population]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/bremen/ Klimaatinfo]
* Liggienge: {{Koord|53|8|N|8|44|L}}

{{Duutse staeten}}

[[Categorie:Bremen| ]]</text>
      <sha1>5qawalaarlztwmr143vun352c8it6md</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hamburg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15563</id>
    <revision>
      <id>183745</id>
      <parentid>183695</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T08:24:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Barends2</username>
        <id>16329</id>
      </contributor>
      <comment>/* Politiek */</comment>
      <origin>183745</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2639" sha1="3srwed2bq4en9nma2xk1itjxegt3xeo" xml:space="preserve">{{Regio
 |naem        = Freie und Hansestadt Hamburg
 |regio       = deêlstaet
 |vlagge      = Flag of Hamburg.svg
 |waepen      = Wappen der Hamburgischen Bürgerschaft.svg
 |kaerte      = Locator map Hamburg in Germany.svg
 |kaerte1     = Reliefkarte Hamburg.png
 |land        = Duutsland
 |oôdstad     = Hamburg
 |oppervlak   = 755
 |inweuners   = 1.869.000 
 |jaer        = 2026
 |dichteid    = 2476
}}

'''Hamburg''' ([[Platduuts]]: ''Hamborg'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van en tegeliekertied stad in [[Duutsland]].

D'r weune 1,9 meljoen mins'n op een oppervlak van 0,8 duuzend km².

Hamburg is sins 23 meie [[1949]] een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland.

Den deêlstaet ei 3 zeêtels in den Bondsraed.

Hamburg hrenst an de deêlstaeten [[Niedersachsen]] (ZW) en [[Schleswig-Holstein]] (NO).

Hroôte rivier is Elbe.

{|class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Verbreitungsgebiet der heutigen niederdeutschen Mundarten-2.PNG|thumb|Nederduutse streêktaelen]]
|}

== Indeêlieng ==
Hamburg bestaet uut:
* 7 Bezirke (districten)

{|class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Boroughs of Hamburg.jpg|kaderloos]]
|}

== Politiek ==
Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag) vanof 1991.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! colspan=20 | Hamburgische Bürgerschaft
|-
! Partie
! 2025
! 2020 || 2015 || 2011
! 2008 || 2004 || 2001
! 1997 || 1993 || 1991
|-
| [[SPD]]
| 45
| 54 || 58 || 62
| 45 || 41 || 46
| 54 || 58 || 61
|-
| [[CDU]]
| 26
| 15 || 20 || 28
| 56 || 63 || 33
| 46 || 36 || 44
|-
| [[Grüne]]
| 25
| 33 || 15 || 14
| 12 || 17 || 11
| 21 || 19 || 9
|-
| [[Linke]]
| 15
| 13 || 11 || 8
| 8 ||  || 
|  ||  || 
|-
| [[AfD]]
| 10
| 7 || 8 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| [[FDP]]
|
| 1 || 9 || 9
|  ||  || 6
|  ||  || 7
|-
| Schill ¹
|
|  ||  || 
|  ||  || 25
|  ||  || 
|-
| Statt ²
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  || 8 || 
|-
! Totael
! 121
! 123 || 121 || 121
! 121 || 121 || 121
! 121 || 121 || 121
|}

¹ Partei Rechtsstaatlicher Offensive

² Statt Partei

== Bekende inweuners ==
* [[Angela Merkel]], bonskanselier
* [[Helmut Schmidt]], bonskanselier (senator)
* [[Olaf Scholz]], bonskanselier (burgemeêster)
* [[Hans Wagner]], Duuts-Nederlands politicus

== Lienks nae buten ==
* [https://www.hamburg.de/ Hamburg]
* [https://www.britannica.com/place/hamburg-germany Britannica]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/deelstaat-hamburg.htm GeschiedenisExtra]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/hamburg/?admid=349 City Population]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/hamburg/ Klimaatinfo]
* Liggienge: {{Koord|53|33|N|10|0|L}}

{{Duutse staeten}}

[[Categorie:Stad in Duutsland]]
[[Categorie:Hamburg| ]]</text>
      <sha1>3srwed2bq4en9nma2xk1itjxegt3xeo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183762</id>
      <parentid>183745</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T08:51:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Barends2</username>
        <id>16329</id>
      </contributor>
      <origin>183762</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2642" sha1="0237elbm3subl9hpl6vevzz9ov8eh2e" xml:space="preserve">{{Regio
 |naem        = Freie und Hansestadt Hamburg
 |regio       = deêlstaet
 |vlagge      = Flag of Hamburg.svg
 |waepen      = Wappen der Hamburgischen Bürgerschaft.svg
 |kaerte      = Locator map Hamburg in Germany.svg
 |kaerte1     = Reliefkarte Hamburg.png
 |land        = Duutsland
 |oôdstad     = Hamburg
 |oppervlak   = 755
 |inweuners   = 1.869.000 
 |jaer        = 2026
 |dichteid    = 2476
}}

'''Hamburg''' ([[Platduuts]]: ''Hamborg'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van en tegeliekertied stad in [[Duutsland]].

D'r weune 1,9 meljoen mins'n op een oppervlak van 0,8 duuzend km².

Hamburg is sins 23 meie [[1949]] een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland.

Den deêlstaet ei 3 zeêtels in den [[Bonsraed]].

Hamburg hrenst an de deêlstaeten [[Niedersachsen]] (ZW) en [[Schleswig-Holstein]] (NO).

Hroôte rivier is Elbe.

{|class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Verbreitungsgebiet der heutigen niederdeutschen Mundarten-2.PNG|thumb|Nederduutse streêktaelen]]
|}

== Indeêlieng ==
Hamburg bestaet uut:
* 7 Bezirke (districten)

{|class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Boroughs of Hamburg.jpg|kaderloos]]
|}

== Politiek ==
Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag) vanof 1991.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! colspan=20 | Hamburgische Bürgerschaft
|-
! Partie
! 2025
! 2020 || 2015 || 2011
! 2008 || 2004 || 2001
! 1997 || 1993 || 1991
|-
| [[SPD]]
| 45
| 54 || 58 || 62
| 45 || 41 || 46
| 54 || 58 || 61
|-
| [[CDU]]
| 26
| 15 || 20 || 28
| 56 || 63 || 33
| 46 || 36 || 44
|-
| [[Grüne]]
| 25
| 33 || 15 || 14
| 12 || 17 || 11
| 21 || 19 || 9
|-
| [[Linke]]
| 15
| 13 || 11 || 8
| 8 ||  || 
|  ||  || 
|-
| [[AfD]]
| 10
| 7 || 8 ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| [[FDP]]
|
| 1 || 9 || 9
|  ||  || 6
|  ||  || 7
|-
| Schill ¹
|
|  ||  || 
|  ||  || 25
|  ||  || 
|-
| Statt ²
|
|  ||  || 
|  ||  || 
|  || 8 || 
|-
! Totael
! 121
! 123 || 121 || 121
! 121 || 121 || 121
! 121 || 121 || 121
|}

¹ Partei Rechtsstaatlicher Offensive

² Statt Partei

== Bekende inweuners ==
* [[Angela Merkel]], bonskanselier
* [[Helmut Schmidt]], bonskanselier (senator)
* [[Olaf Scholz]], bonskanselier (burgemeêster)
* [[Hans Wagner]], Duuts-Nederlands politicus

== Lienks nae buten ==
* [https://www.hamburg.de/ Hamburg]
* [https://www.britannica.com/place/hamburg-germany Britannica]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/deelstaat-hamburg.htm GeschiedenisExtra]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/hamburg/?admid=349 City Population]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/hamburg/ Klimaatinfo]
* Liggienge: {{Koord|53|33|N|10|0|L}}

{{Duutse staeten}}

[[Categorie:Stad in Duutsland]]
[[Categorie:Hamburg| ]]</text>
      <sha1>0237elbm3subl9hpl6vevzz9ov8eh2e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mecklenburg-Vorpommern</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15564</id>
    <revision>
      <id>183764</id>
      <parentid>183731</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T08:52:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Barends2</username>
        <id>16329</id>
      </contributor>
      <origin>183764</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4197" sha1="h5m3694sihjdd7l8c985q5rizkdj8jr" xml:space="preserve">{{Regio
 |naem        = Land Mecklenburg-Vorpommern
 |regio       = deêlstaet
 |vlagge      = Flag of Mecklenburg-Western Pomerania.svg
 |waepen      = Coat of arms of Mecklenburg-Western Pomerania (great).svg
 |kaerte      = Locator map Mecklenburg-Vorpommern in Germany.svg
 |kaerte1     = Reliefkarte Mecklenburg-Vorpommern.png
 |land        = Duutsland
 |oôdstad     = Schwerin
 |oppervlak   = 23.295
 |inweuners   = 1.574.000
 |jaer        = 2026
 |dichteid    = 68
}}
[[Plaetje:Mecklenburg-Vorpommern.gif|thumb|Landschapp'n]]
[[Plaetje:Verbreitungsgebiet der heutigen niederdeutschen Mundarten-2.PNG|thumb|Nederduutse streêktaelen]]

'''Mecklenburg-Vorpommern''' ([[Platduuts]]: ''Mekelnborg-Vörpommern, Mäkelborg-Vörpommern'', [[Zeêuws]]: ''Mecklenburg-Voepommern'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]] mie as 'oôdstad [[Schwerin]].

D'r weune 1,6 meljoen mins'n op een oppervlak van 23,3 duuzend km².

Mecklenburg-Vorpommern bestaet uut Mecklenburg ent Duutse deêl van Vorpommern; tis op 3 oktober [[1990]] vanover opericht en sinsdien een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland.

't Hebied 'oôrde van 1949 toet 1990 bie [[Oôst-Duutsland]].

Den deêlstaet ei 3 zeêtels in den [[Bonsraed]].

Mecklenburg-Vorpommern hrenst an de deêlstaeten [[Brandenburg]] (Z), [[Niedersachsen]] (ZW) en [[Schleswig-Holstein]] (NW) plus ant land [[Poôl'n]] (O).

Den deêlstaet liet an den [[Oôstzeê]].

Hroôte rivier is Elbe.

Hroôte lagune is Stettiner Haff (deêls in Poôl'n).

D'r binne vee meêren, o.a. Müritz.

Hroôte eilan'n binne Rügen en Usedom.

Streêken binne o.a. Mecklenburgische Seenplatte en Mecklenburgische Schweiz.

== Steê ==
Hroôtste steê (2026):

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Rostock]] || 205.000
|-
| [[Schwerin]] || 98.000
|-
| [[Neubrandenburg]] || 59.000
|-
| [[Greifswald]] || 56.000
|-
| [[Stralsund]] || 55.000
|-
| [[Wismar]] || 43.000
|-
| [[Güstrow]] || 29.000
|-
| [[Waren]] || 20.000
|-
| [[Neustrelitz]] || 20.000
|-
| [[Parchim]] || 18.000
|-
|}

== Indeêlieng ==
Mecklenburg-Vorpommern bestaet uut:
* 6 Landkreise (districten)
* 2 kreisfreie Städte (onafankelijke steê)

{|class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Mecklenburg-Vorpommern districts 2011 colored labeled.svg|kaderloos]]
|}

== Politiek ==
Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag).

''oliefkleur is reherieng''

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! colspan=20 | Landtag Mecklenburg-Vorpommern
|-
! Partie
! 2026 || 2021 || 2016
! 2011 || 2006 || 2002
! 1998 || 1994 || 1990
|-
| [[SPD]]
| 29 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|26
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|27 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|23 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|33
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|27 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|23 || 21
|-
| [[AfD]]
| 32 || 14 || 18
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| [[Linke]] / [[PDS]]
| 5 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|9 || 11
| 14 || 13 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 18 || 12
|-
| [[CDU]]
|  || 12 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || 25
| 24 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|30 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|29
|-
| [[Grüne]]
| 5 || 5 || 
| 7 ||  || 
|  ||  || 
|-
| [[FDP]]
|  || 5 || 
|  || 7 || 
|  ||  || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4
|-
| NPD ¹
|  ||  || 
| 5 || 6 || 
|  ||  || 
|-
! Totael
! 71 || 79 || 71
! 71 || 71 || 71
! 71 || 71 || 66
|}

¹ Nationaldemokratische Partei Deutschlands

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! colspan=3 | Minister-president'n
|-
! Naem !! Partie !! Tied 
|-
| Alfred Gomolka || [[CDU]] || 1990 - 1992
|-
| Berndt Seite || CDU || 1992 - 1998
|-
| Harald Ringstorff || [[SPD]] || 1998 - 2008
|-
| Erwin Sellering || SPD || 2008 - 2017
|-
| Manuela Schwesig || SPD || 2017 - noe
|-
|}

== Lienks nae buten ==
* [https://www.regierung-mv.de/ Mecklenburg-Vorpommern]
* [https://www.britannica.com/place/mecklenburg-west-pomerania Britannica]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/deelstaat-mecklenburg-voor-pommeren.htm GeschiedenisExtra]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/mecklenburgvorpommern/?admid=350 City Population]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/mecklenburg-voor-pommeren/ Klimaatinfo]
* Liggienge: {{Koord|53|37|N|12|42|L}}

{{Duutse staeten}}

[[Categorie:Mecklenburg-Vorpommern| ]]</text>
      <sha1>h5m3694sihjdd7l8c985q5rizkdj8jr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183794</id>
      <parentid>183764</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T11:45:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Barends2</username>
        <id>16329</id>
      </contributor>
      <origin>183794</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4209" sha1="c5t3euatf3ivm5ky53etjijib58hjf2" xml:space="preserve">{{Regio
 |naem        = Land Mecklenburg-Vorpommern
 |regio       = deêlstaet
 |vlagge      = Flag of Mecklenburg-Western Pomerania.svg
 |waepen      = Coat of arms of Mecklenburg-Western Pomerania (great).svg
 |kaerte      = Locator map Mecklenburg-Vorpommern in Germany.svg
 |kaerte1     = Reliefkarte Mecklenburg-Vorpommern.png
 |land        = Duutsland
 |oôdstad     = Schwerin
 |oppervlak   = 23.295
 |inweuners   = 1.574.000
 |jaer        = 2026
 |dichteid    = 68
}}
[[Plaetje:Mecklenburg-Vorpommern.gif|thumb|Landschapp'n]]
[[Plaetje:Verbreitungsgebiet der heutigen niederdeutschen Mundarten-2.PNG|thumb|Nederduutse streêktaelen]]

'''Mecklenburg-Vorpommern''' ([[Platduuts]]: ''Mekelnborg-Vörpommern, Mäkelborg-Vörpommern'', [[Zeêuws]]: ''Mecklenburg-Voepommern'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]] mie as 'oôdstad [[Schwerin]].

D'r weune 1,6 meljoen mins'n op een oppervlak van 23,3 duuzend km².

Mecklenburg-Vorpommern bestaet uut Mecklenburg ent Duutse deêl van Vorpommern; tis op 3 oktober [[1990]] vanover opericht en sinsdien een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland.

't Hebied 'oôrde van 1949 toet 1990 bie [[Oôst-Duutsland]].

Den deêlstaet ei 3 zeêtels in den [[Bonsraed]].

Mecklenburg-Vorpommern hrenst an de deêlstaeten [[Brandenburg]] (Z), [[Niedersachsen]] (ZW) en [[Schleswig-Holstein]] (NW) plus ant land [[Poôl'n]] (O).

Den deêlstaet liet an den [[Oôstzeê]].

Hroôte rivier binne Elbe en Havel.

Hroôte lagune is Stettiner Haff (deêls in Poôl'n).

D'r binne vee meêren, o.a. Müritz.

Hroôte eilan'n binne Rügen en Usedom.

Streêken binne o.a. Mecklenburgische Seenplatte en Mecklenburgische Schweiz.

== Steê ==
Hroôtste steê (2026):

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Rostock]] || 205.000
|-
| [[Schwerin]] || 98.000
|-
| [[Neubrandenburg]] || 59.000
|-
| [[Greifswald]] || 56.000
|-
| [[Stralsund]] || 55.000
|-
| [[Wismar]] || 43.000
|-
| [[Güstrow]] || 29.000
|-
| [[Waren]] || 20.000
|-
| [[Neustrelitz]] || 20.000
|-
| [[Parchim]] || 18.000
|-
|}

== Indeêlieng ==
Mecklenburg-Vorpommern bestaet uut:
* 6 Landkreise (districten)
* 2 kreisfreie Städte (onafankelijke steê)

{|class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Mecklenburg-Vorpommern districts 2011 colored labeled.svg|kaderloos]]
|}

== Politiek ==
Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag).

''oliefkleur is reherieng''

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! colspan=20 | Landtag Mecklenburg-Vorpommern
|-
! Partie
! 2026 || 2021 || 2016
! 2011 || 2006 || 2002
! 1998 || 1994 || 1990
|-
| [[SPD]]
| 29 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|26
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|27 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|23 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|33
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|27 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|23 || 21
|-
| [[AfD]]
| 32 || 14 || 18
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| [[Linke]] / [[PDS]]
| 5 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|9 || 11
| 14 || 13 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 18 || 12
|-
| [[CDU]]
|  || 12 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || 25
| 24 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|30 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|29
|-
| [[Grüne]]
| 5 || 5 || 
| 7 ||  || 
|  ||  || 
|-
| [[FDP]]
|  || 5 || 
|  || 7 || 
|  ||  || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4
|-
| NPD ¹
|  ||  || 
| 5 || 6 || 
|  ||  || 
|-
! Totael
! 71 || 79 || 71
! 71 || 71 || 71
! 71 || 71 || 66
|}

¹ Nationaldemokratische Partei Deutschlands

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! colspan=3 | Minister-president'n
|-
! Naem !! Partie !! Tied 
|-
| Alfred Gomolka || [[CDU]] || 1990 - 1992
|-
| Berndt Seite || CDU || 1992 - 1998
|-
| Harald Ringstorff || [[SPD]] || 1998 - 2008
|-
| Erwin Sellering || SPD || 2008 - 2017
|-
| Manuela Schwesig || SPD || 2017 - noe
|-
|}

== Lienks nae buten ==
* [https://www.regierung-mv.de/ Mecklenburg-Vorpommern]
* [https://www.britannica.com/place/mecklenburg-west-pomerania Britannica]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/deelstaat-mecklenburg-voor-pommeren.htm GeschiedenisExtra]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/mecklenburgvorpommern/?admid=350 City Population]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/mecklenburg-voor-pommeren/ Klimaatinfo]
* Liggienge: {{Koord|53|37|N|12|42|L}}

{{Duutse staeten}}

[[Categorie:Mecklenburg-Vorpommern| ]]</text>
      <sha1>c5t3euatf3ivm5ky53etjijib58hjf2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Niedersachsen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15566</id>
    <revision>
      <id>183741</id>
      <parentid>183698</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T07:59:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Barends2</username>
        <id>16329</id>
      </contributor>
      <comment>/* Politiek */</comment>
      <origin>183741</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4232" sha1="8jvviq40r2r50pw2fjii1l2xnztqsgz" xml:space="preserve">{{Regio
 |naem        = Land Niedersachsen
 |regio       = deêlstaet
 |vlagge      = Flag of Lower Saxony.svg
 |waepen      = Wappen von Niedersachsen.svg
 |kaerte      = Locator map Lower-Saxony in Germany.svg
 |kaerte1     = Reliefkarte Niedersachsen.png
 |land        = Duutsland
 |oôdstad     = Hannover 
 |oppervlak   = 47.710
 |inweuners   = 8.001.000
 |jaer        = 2026
 |dichteid    = 168
}}
[[Plaetje:Verbreitungsgebiet der heutigen niederdeutschen Mundarten-2.PNG|thumb|Nederduutse streêktaelen]]

'''Niedersachsen''' ([[Platduuts]]: ''Neddersassen'', [[Saterfries]]: ''Läichsaksen'', [[Zeêuws]]: ''Nedersaksen'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]] mie as 'oôdstad [[Hannover]].

D'r weune 8,0 meljoen mins'n op een oppervlak van 47,7 duuzend km².

Niedersachsen is op 1 november [[1946]] opericht en sins 23 meie [[1949]] een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland.

Den deêlstaet ei 6 zeêtels in den Bondsraed.

Niedersachsen hrenst an de deêlstaeten [[Bremen]] (M), [[Nordrhein-Westfalen]] (ZW), [[Hessen]] (Z), [[Thüringen]] (ZO), [[Sachsen-Anhalt]] (O), [[Brandenburg]] (NO), [[Mecklenburg-Vorpommern]] (NO), [[Hamburg]] (N) en [[Schleswig-Holstein]] (N) plus ant land [[Nederland]] (W, provincies [[Overiessel]], [[Drenthe]] en [[Greunienge (provincie)|Greunienge]]).

Den deêlstaet liet an den [[Noôrdzeê]] en [[Waddenzeê]] mie de [[Oôst-Friese Waddeneilan'n]].

Hroôte rivieren binne Elbe, Weser en Ems.

Hebergtes binne o.a. Teutoburger Wald en Harz.

Streêken binne o.a. Lüneburger Heide, Oôst-Friesland en Wendland.

== Steê ==
Bekende steê binne (2026):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Hroôtste steê !! Inweuners
|-
| [[Hannover]] || 523.000
|-
| [[Braunschweig]] || 253.000
|-
| [[Oldenburg]] || 177.000
|-
| [[Osnabrück]] || 166.000
|-
| [[Göttingen]] || 131.000
|-
| [[Wolfsburg]] || 130.000
|-
| [[Salzgitter]] || 104.000
|-
| [[Hildesheim]] || 98.000
|-
| [[Delmenhorst]] || 81.000
|-
| [[Wilhelmshaven]] || 75.000
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Aore steê !! Inweuners
|-
| [[Lüneburg]] || 75.000
|-
| [[Nordhorn]] || 57.000
|-
| [[Lingen]] || 57.000
|-
| [[Cuxhaven]] || 50.000
|-
| [[Emden]] || 49.000
|-
| [[Goslar]] || 47.000
|-
| [[Meppen]] || 37.000
|-
| [[Papenburg]] || 37.000
|-
| [[Haren (Duutsland)|Haren]] || 24.000
|-
| [[Bad Bentheim]] || 17.000
|-
|}
|}

== Indeêlieng ==
Niedersachsen bestaet uut:
* 37 Landkreise (districten)
* 8 kreisfreie Städte (onafankelijke steê)

{|class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Lower Saxony, administrative divisions - de - colored.svg|kaderloos]]
|}

== Politiek ==
Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag).

''oliefkleur is reherieng''

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! colspan=20 | Niedersächsischer Landtag
|-
! Partie
! 2022 || 2017 
! 2013 || 2008 || 2003 
! 1998 || 1994 || 1990
|-
| [[SPD]]
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|57 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|55 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|49 || 48 || 63
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|83 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|81 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|71
|-
| [[CDU]]
| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|50
| 54 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|68 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|91
| 62 || 67 || 67
|-
| [[Grüne]]
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|24 || 12 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 12 || 14
|  || 13 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8
|-
| [[AfD]]
| 18 || 9 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| [[FDP]]
|  || 11 
| 14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|15
| 12 ||  || 9
|-
| [[Linke]]
|  ||  
|  || 11 || 
|  ||  || 
|-
! Totael
! 146 || 137 
! 137 || 152 || 183
! 157 || 161 || 155
|}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! colspan=3 | Minister-president'n
|-
! Naem !! Partie !! Tied 
|-
|  || [[]] || 19 - 19
|-
|  || [[]] || 19 - 19
|-
|  || [[]] || 19 - 19
|-
|  || [[]] || 20 - 20
|-
|  || [[]] || 20 - 20
|-
|  || [[]] || 20 - 20
|-
|}

== Lienks nae buten ==
* [https://www.niedersachsen.de/startseite/ Niedersachsen]
* [https://www.britannica.com/place/lower-saxony Britannica]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/deelstaat-nedersaksen.htm GeschiedenisExtra]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/niedersachsen/?admid=351 City Population]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/nedersaksen/ Klimaatinfo]
* Liggienge: {{Koord|52|45|N|9|24|L}}

{{Duutse staeten}}

[[Categorie:Niedersachsen| ]]</text>
      <sha1>8jvviq40r2r50pw2fjii1l2xnztqsgz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183742</id>
      <parentid>183741</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T08:10:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Barends2</username>
        <id>16329</id>
      </contributor>
      <comment>/* Politiek */</comment>
      <origin>183742</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4389" sha1="mfeip4qcwj8qy3ifm4cndlwmv940l66" xml:space="preserve">{{Regio
 |naem        = Land Niedersachsen
 |regio       = deêlstaet
 |vlagge      = Flag of Lower Saxony.svg
 |waepen      = Wappen von Niedersachsen.svg
 |kaerte      = Locator map Lower-Saxony in Germany.svg
 |kaerte1     = Reliefkarte Niedersachsen.png
 |land        = Duutsland
 |oôdstad     = Hannover 
 |oppervlak   = 47.710
 |inweuners   = 8.001.000
 |jaer        = 2026
 |dichteid    = 168
}}
[[Plaetje:Verbreitungsgebiet der heutigen niederdeutschen Mundarten-2.PNG|thumb|Nederduutse streêktaelen]]

'''Niedersachsen''' ([[Platduuts]]: ''Neddersassen'', [[Saterfries]]: ''Läichsaksen'', [[Zeêuws]]: ''Nedersaksen'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]] mie as 'oôdstad [[Hannover]].

D'r weune 8,0 meljoen mins'n op een oppervlak van 47,7 duuzend km².

Niedersachsen is op 1 november [[1946]] opericht en sins 23 meie [[1949]] een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland.

Den deêlstaet ei 6 zeêtels in den Bondsraed.

Niedersachsen hrenst an de deêlstaeten [[Bremen]] (M), [[Nordrhein-Westfalen]] (ZW), [[Hessen]] (Z), [[Thüringen]] (ZO), [[Sachsen-Anhalt]] (O), [[Brandenburg]] (NO), [[Mecklenburg-Vorpommern]] (NO), [[Hamburg]] (N) en [[Schleswig-Holstein]] (N) plus ant land [[Nederland]] (W, provincies [[Overiessel]], [[Drenthe]] en [[Greunienge (provincie)|Greunienge]]).

Den deêlstaet liet an den [[Noôrdzeê]] en [[Waddenzeê]] mie de [[Oôst-Friese Waddeneilan'n]].

Hroôte rivieren binne Elbe, Weser en Ems.

Hebergtes binne o.a. Teutoburger Wald en Harz.

Streêken binne o.a. Lüneburger Heide, Oôst-Friesland en Wendland.

== Steê ==
Bekende steê binne (2026):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Hroôtste steê !! Inweuners
|-
| [[Hannover]] || 523.000
|-
| [[Braunschweig]] || 253.000
|-
| [[Oldenburg]] || 177.000
|-
| [[Osnabrück]] || 166.000
|-
| [[Göttingen]] || 131.000
|-
| [[Wolfsburg]] || 130.000
|-
| [[Salzgitter]] || 104.000
|-
| [[Hildesheim]] || 98.000
|-
| [[Delmenhorst]] || 81.000
|-
| [[Wilhelmshaven]] || 75.000
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Aore steê !! Inweuners
|-
| [[Lüneburg]] || 75.000
|-
| [[Nordhorn]] || 57.000
|-
| [[Lingen]] || 57.000
|-
| [[Cuxhaven]] || 50.000
|-
| [[Emden]] || 49.000
|-
| [[Goslar]] || 47.000
|-
| [[Meppen]] || 37.000
|-
| [[Papenburg]] || 37.000
|-
| [[Haren (Duutsland)|Haren]] || 24.000
|-
| [[Bad Bentheim]] || 17.000
|-
|}
|}

== Indeêlieng ==
Niedersachsen bestaet uut:
* 37 Landkreise (districten)
* 8 kreisfreie Städte (onafankelijke steê)

{|class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Lower Saxony, administrative divisions - de - colored.svg|kaderloos]]
|}

== Politiek ==
Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag).

''oliefkleur is reherieng''

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! colspan=20 | Niedersächsischer Landtag
|-
! Partie
! 2022 || 2017 
! 2013 || 2008 || 2003 
! 1998 || 1994 || 1990
|-
| [[SPD]]
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|57 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|55 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|49 || 48 || 63
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|83 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|81 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|71
|-
| [[CDU]]
| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|50
| 54 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|68 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|91
| 62 || 67 || 67
|-
| [[Grüne]]
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|24 || 12 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 12 || 14
|  || 13 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8
|-
| [[AfD]]
| 18 || 9 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| [[FDP]]
|  || 11 
| 14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|15
| 12 ||  || 9
|-
| [[Linke]]
|  ||  
|  || 11 || 
|  ||  || 
|-
! Totael
! 146 || 137 
! 137 || 152 || 183
! 157 || 161 || 155
|}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! colspan=3 | Minister-president'n
|-
! Naem !! Partie !! Tied 
|-
| [[Gerhard Schröder]] || [[SPD]] || 1990 - 1998
|-
| Gerhard Glogowski || SPD || 1998 - 1999
|-
| Sigmar Gabriel || SPD || 1999 - 2003
|-
| Christian Wulff || [[CDU]] || 2003 - 2010
|-
| David McAllister || CDU || 2010 - 2013
|-
| Stephan Weil || SPD || 2013 - 2025
|-
| Olaf Lies || SPD || 2025 - noe
|-
|}

== Lienks nae buten ==
* [https://www.niedersachsen.de/startseite/ Niedersachsen]
* [https://www.britannica.com/place/lower-saxony Britannica]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/deelstaat-nedersaksen.htm GeschiedenisExtra]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/niedersachsen/?admid=351 City Population]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/nedersaksen/ Klimaatinfo]
* Liggienge: {{Koord|52|45|N|9|24|L}}

{{Duutse staeten}}

[[Categorie:Niedersachsen| ]]</text>
      <sha1>mfeip4qcwj8qy3ifm4cndlwmv940l66</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183743</id>
      <parentid>183742</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T08:17:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Barends2</username>
        <id>16329</id>
      </contributor>
      <comment>/* Politiek */</comment>
      <origin>183743</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4434" sha1="6yd07rl9urty24l02kdrlurrmqgyj2o" xml:space="preserve">{{Regio
 |naem        = Land Niedersachsen
 |regio       = deêlstaet
 |vlagge      = Flag of Lower Saxony.svg
 |waepen      = Wappen von Niedersachsen.svg
 |kaerte      = Locator map Lower-Saxony in Germany.svg
 |kaerte1     = Reliefkarte Niedersachsen.png
 |land        = Duutsland
 |oôdstad     = Hannover 
 |oppervlak   = 47.710
 |inweuners   = 8.001.000
 |jaer        = 2026
 |dichteid    = 168
}}
[[Plaetje:Verbreitungsgebiet der heutigen niederdeutschen Mundarten-2.PNG|thumb|Nederduutse streêktaelen]]

'''Niedersachsen''' ([[Platduuts]]: ''Neddersassen'', [[Saterfries]]: ''Läichsaksen'', [[Zeêuws]]: ''Nedersaksen'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]] mie as 'oôdstad [[Hannover]].

D'r weune 8,0 meljoen mins'n op een oppervlak van 47,7 duuzend km².

Niedersachsen is op 1 november [[1946]] opericht en sins 23 meie [[1949]] een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland.

Den deêlstaet ei 6 zeêtels in den Bondsraed.

Niedersachsen hrenst an de deêlstaeten [[Bremen]] (M), [[Nordrhein-Westfalen]] (ZW), [[Hessen]] (Z), [[Thüringen]] (ZO), [[Sachsen-Anhalt]] (O), [[Brandenburg]] (NO), [[Mecklenburg-Vorpommern]] (NO), [[Hamburg]] (N) en [[Schleswig-Holstein]] (N) plus ant land [[Nederland]] (W, provincies [[Overiessel]], [[Drenthe]] en [[Greunienge (provincie)|Greunienge]]).

Den deêlstaet liet an den [[Noôrdzeê]] en [[Waddenzeê]] mie de [[Oôst-Friese Waddeneilan'n]].

Hroôte rivieren binne Elbe, Weser en Ems.

Hebergtes binne o.a. Teutoburger Wald en Harz.

Streêken binne o.a. Lüneburger Heide, Oôst-Friesland en Wendland.

== Steê ==
Bekende steê binne (2026):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Hroôtste steê !! Inweuners
|-
| [[Hannover]] || 523.000
|-
| [[Braunschweig]] || 253.000
|-
| [[Oldenburg]] || 177.000
|-
| [[Osnabrück]] || 166.000
|-
| [[Göttingen]] || 131.000
|-
| [[Wolfsburg]] || 130.000
|-
| [[Salzgitter]] || 104.000
|-
| [[Hildesheim]] || 98.000
|-
| [[Delmenhorst]] || 81.000
|-
| [[Wilhelmshaven]] || 75.000
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Aore steê !! Inweuners
|-
| [[Lüneburg]] || 75.000
|-
| [[Nordhorn]] || 57.000
|-
| [[Lingen]] || 57.000
|-
| [[Cuxhaven]] || 50.000
|-
| [[Emden]] || 49.000
|-
| [[Goslar]] || 47.000
|-
| [[Meppen]] || 37.000
|-
| [[Papenburg]] || 37.000
|-
| [[Haren (Duutsland)|Haren]] || 24.000
|-
| [[Bad Bentheim]] || 17.000
|-
|}
|}

== Indeêlieng ==
Niedersachsen bestaet uut:
* 37 Landkreise (districten)
* 8 kreisfreie Städte (onafankelijke steê)

{|class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Lower Saxony, administrative divisions - de - colored.svg|kaderloos]]
|}

== Politiek ==
Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag) vanof 1990.

''oliefkleur is reherieng''

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! colspan=20 | Niedersächsischer Landtag
|-
! Partie
! 2022 || 2017 
! 2013 || 2008 || 2003 
! 1998 || 1994 || 1990
|-
| [[SPD]]
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|57 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|55 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|49 || 48 || 63
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|83 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|81 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|71
|-
| [[CDU]]
| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|50
| 54 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|68 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|91
| 62 || 67 || 67
|-
| [[Grüne]]
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|24 || 12 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 12 || 14
|  || 13 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8
|-
| [[AfD]]
| 18 || 9 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| [[FDP]]
|  || 11 
| 14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|15
| 12 ||  || 9
|-
| [[Linke]]
|  ||  
|  || 11 || 
|  ||  || 
|-
! Totael
! 146 || 137 
! 137 || 152 || 183
! 157 || 161 || 155
|}

Minister-president'n vanof 1990.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! colspan=3 | Minister-president'n
|-
! Naem !! Partie !! Tied 
|-
| [[Gerhard Schröder]] || [[SPD]] || 1990 - 1998
|-
| Gerhard Glogowski || SPD || 1998 - 1999
|-
| Sigmar Gabriel || SPD || 1999 - 2003
|-
| Christian Wulff || [[CDU]] || 2003 - 2010
|-
| David McAllister || CDU || 2010 - 2013
|-
| Stephan Weil || SPD || 2013 - 2025
|-
| Olaf Lies || SPD || 2025 - noe
|-
|}

== Lienks nae buten ==
* [https://www.niedersachsen.de/startseite/ Niedersachsen]
* [https://www.britannica.com/place/lower-saxony Britannica]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/deelstaat-nedersaksen.htm GeschiedenisExtra]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/niedersachsen/?admid=351 City Population]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/nedersaksen/ Klimaatinfo]
* Liggienge: {{Koord|52|45|N|9|24|L}}

{{Duutse staeten}}

[[Categorie:Niedersachsen| ]]</text>
      <sha1>6yd07rl9urty24l02kdrlurrmqgyj2o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183753</id>
      <parentid>183743</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T08:41:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Barends2</username>
        <id>16329</id>
      </contributor>
      <comment>/* Politiek */</comment>
      <origin>183753</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4489" sha1="6zkpxrdobh1emu40jpeltt2mg2ntmd3" xml:space="preserve">{{Regio
 |naem        = Land Niedersachsen
 |regio       = deêlstaet
 |vlagge      = Flag of Lower Saxony.svg
 |waepen      = Wappen von Niedersachsen.svg
 |kaerte      = Locator map Lower-Saxony in Germany.svg
 |kaerte1     = Reliefkarte Niedersachsen.png
 |land        = Duutsland
 |oôdstad     = Hannover 
 |oppervlak   = 47.710
 |inweuners   = 8.001.000
 |jaer        = 2026
 |dichteid    = 168
}}
[[Plaetje:Verbreitungsgebiet der heutigen niederdeutschen Mundarten-2.PNG|thumb|Nederduutse streêktaelen]]

'''Niedersachsen''' ([[Platduuts]]: ''Neddersassen'', [[Saterfries]]: ''Läichsaksen'', [[Zeêuws]]: ''Nedersaksen'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]] mie as 'oôdstad [[Hannover]].

D'r weune 8,0 meljoen mins'n op een oppervlak van 47,7 duuzend km².

Niedersachsen is op 1 november [[1946]] opericht en sins 23 meie [[1949]] een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland.

Den deêlstaet ei 6 zeêtels in den Bondsraed.

Niedersachsen hrenst an de deêlstaeten [[Bremen]] (M), [[Nordrhein-Westfalen]] (ZW), [[Hessen]] (Z), [[Thüringen]] (ZO), [[Sachsen-Anhalt]] (O), [[Brandenburg]] (NO), [[Mecklenburg-Vorpommern]] (NO), [[Hamburg]] (N) en [[Schleswig-Holstein]] (N) plus ant land [[Nederland]] (W, provincies [[Overiessel]], [[Drenthe]] en [[Greunienge (provincie)|Greunienge]]).

Den deêlstaet liet an den [[Noôrdzeê]] en [[Waddenzeê]] mie de [[Oôst-Friese Waddeneilan'n]].

Hroôte rivieren binne Elbe, Weser en Ems.

Hebergtes binne o.a. Teutoburger Wald en Harz.

Streêken binne o.a. Lüneburger Heide, Oôst-Friesland en Wendland.

== Steê ==
Bekende steê binne (2026):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Hroôtste steê !! Inweuners
|-
| [[Hannover]] || 523.000
|-
| [[Braunschweig]] || 253.000
|-
| [[Oldenburg]] || 177.000
|-
| [[Osnabrück]] || 166.000
|-
| [[Göttingen]] || 131.000
|-
| [[Wolfsburg]] || 130.000
|-
| [[Salzgitter]] || 104.000
|-
| [[Hildesheim]] || 98.000
|-
| [[Delmenhorst]] || 81.000
|-
| [[Wilhelmshaven]] || 75.000
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Aore steê !! Inweuners
|-
| [[Lüneburg]] || 75.000
|-
| [[Nordhorn]] || 57.000
|-
| [[Lingen]] || 57.000
|-
| [[Cuxhaven]] || 50.000
|-
| [[Emden]] || 49.000
|-
| [[Goslar]] || 47.000
|-
| [[Meppen]] || 37.000
|-
| [[Papenburg]] || 37.000
|-
| [[Haren (Duutsland)|Haren]] || 24.000
|-
| [[Bad Bentheim]] || 17.000
|-
|}
|}

== Indeêlieng ==
Niedersachsen bestaet uut:
* 37 Landkreise (districten)
* 8 kreisfreie Städte (onafankelijke steê)

{|class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Lower Saxony, administrative divisions - de - colored.svg|kaderloos]]
|}

== Politiek ==
Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag) vanof 1990.

''oliefkleur is reherieng''

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! colspan=20 | Niedersächsischer Landtag
|-
! Partie
! 2022 || 2017 
! 2013 || 2008 || 2003 
! 1998 || 1994 || 1990
|-
| [[SPD]]
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|57 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|55 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|49 || 48 || 63
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|83 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|81 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|71
|-
| [[CDU]]
| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|50
| 54 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|68 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|91
| 62 || 67 || 67
|-
| [[Grüne]]
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|24 || 12 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 12 || 14
|  || 13 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8
|-
| [[AfD]]
| 18 || 9 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| [[FDP]]
|  || 11 
| 14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|15
| 12 ||  || 9
|-
| [[Linke]]
|  ||  
|  || 11 || 
|  ||  || 
|-
! Totael
! 146 || 137 
! 137 || 152 || 183
! 157 || 161 || 155
|}

Minister-president'n vanof 1990.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! colspan=3 | Minister-president'n
|-
! Naem !! Partie !! Tied 
|-
| [[Gerhard Schröder]] ¹ || [[SPD]] || 1990 - 1998
|-
| Gerhard Glogowski || SPD || 1998 - 1999
|-
| Sigmar Gabriel || SPD || 1999 - 2003
|-
| Christian Wulff || [[CDU]] || 2003 - 2010
|-
| David McAllister || CDU || 2010 - 2013
|-
| Stephan Weil || SPD || 2013 - 2025
|-
| Olaf Lies || SPD || 2025 - noe
|-
|}

¹ Schröder was van 1998 toet 2005 bonskanselier.

== Lienks nae buten ==
* [https://www.niedersachsen.de/startseite/ Niedersachsen]
* [https://www.britannica.com/place/lower-saxony Britannica]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/deelstaat-nedersaksen.htm GeschiedenisExtra]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/niedersachsen/?admid=351 City Population]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/nedersaksen/ Klimaatinfo]
* Liggienge: {{Koord|52|45|N|9|24|L}}

{{Duutse staeten}}

[[Categorie:Niedersachsen| ]]</text>
      <sha1>6zkpxrdobh1emu40jpeltt2mg2ntmd3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183754</id>
      <parentid>183753</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T08:45:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Barends2</username>
        <id>16329</id>
      </contributor>
      <comment>/* Politiek */</comment>
      <origin>183754</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4540" sha1="bihwttllsqycw62sdikqleoettfyw8r" xml:space="preserve">{{Regio
 |naem        = Land Niedersachsen
 |regio       = deêlstaet
 |vlagge      = Flag of Lower Saxony.svg
 |waepen      = Wappen von Niedersachsen.svg
 |kaerte      = Locator map Lower-Saxony in Germany.svg
 |kaerte1     = Reliefkarte Niedersachsen.png
 |land        = Duutsland
 |oôdstad     = Hannover 
 |oppervlak   = 47.710
 |inweuners   = 8.001.000
 |jaer        = 2026
 |dichteid    = 168
}}
[[Plaetje:Verbreitungsgebiet der heutigen niederdeutschen Mundarten-2.PNG|thumb|Nederduutse streêktaelen]]

'''Niedersachsen''' ([[Platduuts]]: ''Neddersassen'', [[Saterfries]]: ''Läichsaksen'', [[Zeêuws]]: ''Nedersaksen'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]] mie as 'oôdstad [[Hannover]].

D'r weune 8,0 meljoen mins'n op een oppervlak van 47,7 duuzend km².

Niedersachsen is op 1 november [[1946]] opericht en sins 23 meie [[1949]] een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland.

Den deêlstaet ei 6 zeêtels in den Bondsraed.

Niedersachsen hrenst an de deêlstaeten [[Bremen]] (M), [[Nordrhein-Westfalen]] (ZW), [[Hessen]] (Z), [[Thüringen]] (ZO), [[Sachsen-Anhalt]] (O), [[Brandenburg]] (NO), [[Mecklenburg-Vorpommern]] (NO), [[Hamburg]] (N) en [[Schleswig-Holstein]] (N) plus ant land [[Nederland]] (W, provincies [[Overiessel]], [[Drenthe]] en [[Greunienge (provincie)|Greunienge]]).

Den deêlstaet liet an den [[Noôrdzeê]] en [[Waddenzeê]] mie de [[Oôst-Friese Waddeneilan'n]].

Hroôte rivieren binne Elbe, Weser en Ems.

Hebergtes binne o.a. Teutoburger Wald en Harz.

Streêken binne o.a. Lüneburger Heide, Oôst-Friesland en Wendland.

== Steê ==
Bekende steê binne (2026):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Hroôtste steê !! Inweuners
|-
| [[Hannover]] || 523.000
|-
| [[Braunschweig]] || 253.000
|-
| [[Oldenburg]] || 177.000
|-
| [[Osnabrück]] || 166.000
|-
| [[Göttingen]] || 131.000
|-
| [[Wolfsburg]] || 130.000
|-
| [[Salzgitter]] || 104.000
|-
| [[Hildesheim]] || 98.000
|-
| [[Delmenhorst]] || 81.000
|-
| [[Wilhelmshaven]] || 75.000
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Aore steê !! Inweuners
|-
| [[Lüneburg]] || 75.000
|-
| [[Nordhorn]] || 57.000
|-
| [[Lingen]] || 57.000
|-
| [[Cuxhaven]] || 50.000
|-
| [[Emden]] || 49.000
|-
| [[Goslar]] || 47.000
|-
| [[Meppen]] || 37.000
|-
| [[Papenburg]] || 37.000
|-
| [[Haren (Duutsland)|Haren]] || 24.000
|-
| [[Bad Bentheim]] || 17.000
|-
|}
|}

== Indeêlieng ==
Niedersachsen bestaet uut:
* 37 Landkreise (districten)
* 8 kreisfreie Städte (onafankelijke steê)

{|class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Lower Saxony, administrative divisions - de - colored.svg|kaderloos]]
|}

== Politiek ==
Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag) vanof 1990.

''oliefkleur is reherieng''

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! colspan=20 | Niedersächsischer Landtag
|-
! Partie
! 2022 || 2017 
! 2013 || 2008 || 2003 
! 1998 || 1994 || 1990
|-
| [[SPD]]
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|57 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|55 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|49 || 48 || 63
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|83 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|81 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|71
|-
| [[CDU]]
| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|50
| 54 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|68 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|91
| 62 || 67 || 67
|-
| [[Grüne]]
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|24 || 12 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 12 || 14
|  || 13 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8
|-
| [[AfD]]
| 18 || 9 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| [[FDP]]
|  || 11 
| 14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|15
| 12 ||  || 9
|-
| [[Linke]]
|  ||  
|  || 11 || 
|  ||  || 
|-
! Totael
! 146 || 137 
! 137 || 152 || 183
! 157 || 161 || 155
|}

Minister-president'n vanof 1990.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! colspan=3 | Minister-president'n
|-
! Naem !! Partie !! Tied 
|-
| [[Gerhard Schröder]] ¹ || [[SPD]] || 1990 - 1998
|-
| Gerhard Glogowski || SPD || 1998 - 1999
|-
| Sigmar Gabriel || SPD || 1999 - 2003
|-
| Christian Wulff ² || [[CDU]] || 2003 - 2010
|-
| David McAllister || CDU || 2010 - 2013
|-
| Stephan Weil || SPD || 2013 - 2025
|-
| Olaf Lies || SPD || 2025 - noe
|-
|}

¹ Schröder was van 1998 toet 2005 bonskanselier.

² Wulff was van 2010 toet 2012 bonspresident.

== Lienks nae buten ==
* [https://www.niedersachsen.de/startseite/ Niedersachsen]
* [https://www.britannica.com/place/lower-saxony Britannica]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/deelstaat-nedersaksen.htm GeschiedenisExtra]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/niedersachsen/?admid=351 City Population]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/nedersaksen/ Klimaatinfo]
* Liggienge: {{Koord|52|45|N|9|24|L}}

{{Duutse staeten}}

[[Categorie:Niedersachsen| ]]</text>
      <sha1>bihwttllsqycw62sdikqleoettfyw8r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183765</id>
      <parentid>183754</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T08:53:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Barends2</username>
        <id>16329</id>
      </contributor>
      <origin>183765</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4543" sha1="6i8rv07qodwgp6i4c20idqikunckfad" xml:space="preserve">{{Regio
 |naem        = Land Niedersachsen
 |regio       = deêlstaet
 |vlagge      = Flag of Lower Saxony.svg
 |waepen      = Wappen von Niedersachsen.svg
 |kaerte      = Locator map Lower-Saxony in Germany.svg
 |kaerte1     = Reliefkarte Niedersachsen.png
 |land        = Duutsland
 |oôdstad     = Hannover 
 |oppervlak   = 47.710
 |inweuners   = 8.001.000
 |jaer        = 2026
 |dichteid    = 168
}}
[[Plaetje:Verbreitungsgebiet der heutigen niederdeutschen Mundarten-2.PNG|thumb|Nederduutse streêktaelen]]

'''Niedersachsen''' ([[Platduuts]]: ''Neddersassen'', [[Saterfries]]: ''Läichsaksen'', [[Zeêuws]]: ''Nedersaksen'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]] mie as 'oôdstad [[Hannover]].

D'r weune 8,0 meljoen mins'n op een oppervlak van 47,7 duuzend km².

Niedersachsen is op 1 november [[1946]] opericht en sins 23 meie [[1949]] een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland.

Den deêlstaet ei 6 zeêtels in den [[Bonsraed]].

Niedersachsen hrenst an de deêlstaeten [[Bremen]] (M), [[Nordrhein-Westfalen]] (ZW), [[Hessen]] (Z), [[Thüringen]] (ZO), [[Sachsen-Anhalt]] (O), [[Brandenburg]] (NO), [[Mecklenburg-Vorpommern]] (NO), [[Hamburg]] (N) en [[Schleswig-Holstein]] (N) plus ant land [[Nederland]] (W, provincies [[Overiessel]], [[Drenthe]] en [[Greunienge (provincie)|Greunienge]]).

Den deêlstaet liet an den [[Noôrdzeê]] en [[Waddenzeê]] mie de [[Oôst-Friese Waddeneilan'n]].

Hroôte rivieren binne Elbe, Weser en Ems.

Hebergtes binne o.a. Teutoburger Wald en Harz.

Streêken binne o.a. Lüneburger Heide, Oôst-Friesland en Wendland.

== Steê ==
Bekende steê binne (2026):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Hroôtste steê !! Inweuners
|-
| [[Hannover]] || 523.000
|-
| [[Braunschweig]] || 253.000
|-
| [[Oldenburg]] || 177.000
|-
| [[Osnabrück]] || 166.000
|-
| [[Göttingen]] || 131.000
|-
| [[Wolfsburg]] || 130.000
|-
| [[Salzgitter]] || 104.000
|-
| [[Hildesheim]] || 98.000
|-
| [[Delmenhorst]] || 81.000
|-
| [[Wilhelmshaven]] || 75.000
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Aore steê !! Inweuners
|-
| [[Lüneburg]] || 75.000
|-
| [[Nordhorn]] || 57.000
|-
| [[Lingen]] || 57.000
|-
| [[Cuxhaven]] || 50.000
|-
| [[Emden]] || 49.000
|-
| [[Goslar]] || 47.000
|-
| [[Meppen]] || 37.000
|-
| [[Papenburg]] || 37.000
|-
| [[Haren (Duutsland)|Haren]] || 24.000
|-
| [[Bad Bentheim]] || 17.000
|-
|}
|}

== Indeêlieng ==
Niedersachsen bestaet uut:
* 37 Landkreise (districten)
* 8 kreisfreie Städte (onafankelijke steê)

{|class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Lower Saxony, administrative divisions - de - colored.svg|kaderloos]]
|}

== Politiek ==
Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag) vanof 1990.

''oliefkleur is reherieng''

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! colspan=20 | Niedersächsischer Landtag
|-
! Partie
! 2022 || 2017 
! 2013 || 2008 || 2003 
! 1998 || 1994 || 1990
|-
| [[SPD]]
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|57 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|55 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|49 || 48 || 63
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|83 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|81 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|71
|-
| [[CDU]]
| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|50
| 54 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|68 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|91
| 62 || 67 || 67
|-
| [[Grüne]]
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|24 || 12 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 12 || 14
|  || 13 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8
|-
| [[AfD]]
| 18 || 9 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| [[FDP]]
|  || 11 
| 14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|15
| 12 ||  || 9
|-
| [[Linke]]
|  ||  
|  || 11 || 
|  ||  || 
|-
! Totael
! 146 || 137 
! 137 || 152 || 183
! 157 || 161 || 155
|}

Minister-president'n vanof 1990.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! colspan=3 | Minister-president'n
|-
! Naem !! Partie !! Tied 
|-
| [[Gerhard Schröder]] ¹ || [[SPD]] || 1990 - 1998
|-
| Gerhard Glogowski || SPD || 1998 - 1999
|-
| Sigmar Gabriel || SPD || 1999 - 2003
|-
| Christian Wulff ² || [[CDU]] || 2003 - 2010
|-
| David McAllister || CDU || 2010 - 2013
|-
| Stephan Weil || SPD || 2013 - 2025
|-
| Olaf Lies || SPD || 2025 - noe
|-
|}

¹ Schröder was van 1998 toet 2005 bonskanselier.

² Wulff was van 2010 toet 2012 bonspresident.

== Lienks nae buten ==
* [https://www.niedersachsen.de/startseite/ Niedersachsen]
* [https://www.britannica.com/place/lower-saxony Britannica]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/deelstaat-nedersaksen.htm GeschiedenisExtra]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/niedersachsen/?admid=351 City Population]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/nedersaksen/ Klimaatinfo]
* Liggienge: {{Koord|52|45|N|9|24|L}}

{{Duutse staeten}}

[[Categorie:Niedersachsen| ]]</text>
      <sha1>6i8rv07qodwgp6i4c20idqikunckfad</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183793</id>
      <parentid>183765</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T11:38:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Barends2</username>
        <id>16329</id>
      </contributor>
      <origin>183793</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4550" sha1="4dquzvimpp3kk2ngc4ieekrm8eo24rg" xml:space="preserve">{{Regio
 |naem        = Land Niedersachsen
 |regio       = deêlstaet
 |vlagge      = Flag of Lower Saxony.svg
 |waepen      = Wappen von Niedersachsen.svg
 |kaerte      = Locator map Lower-Saxony in Germany.svg
 |kaerte1     = Reliefkarte Niedersachsen.png
 |land        = Duutsland
 |oôdstad     = Hannover 
 |oppervlak   = 47.710
 |inweuners   = 8.001.000
 |jaer        = 2026
 |dichteid    = 168
}}
[[Plaetje:Verbreitungsgebiet der heutigen niederdeutschen Mundarten-2.PNG|thumb|Nederduutse streêktaelen]]

'''Niedersachsen''' ([[Platduuts]]: ''Neddersassen'', [[Saterfries]]: ''Läichsaksen'', [[Zeêuws]]: ''Nedersaksen'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]] mie as 'oôdstad [[Hannover]].

D'r weune 8,0 meljoen mins'n op een oppervlak van 47,7 duuzend km².

Niedersachsen is op 1 november [[1946]] opericht en sins 23 meie [[1949]] een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland.

Den deêlstaet ei 6 zeêtels in den [[Bonsraed]].

Niedersachsen hrenst an de deêlstaeten [[Bremen]] (M), [[Nordrhein-Westfalen]] (ZW), [[Hessen]] (Z), [[Thüringen]] (ZO), [[Sachsen-Anhalt]] (O), [[Brandenburg]] (NO), [[Mecklenburg-Vorpommern]] (NO), [[Hamburg]] (N) en [[Schleswig-Holstein]] (N) plus ant land [[Nederland]] (W, provincies [[Overiessel]], [[Drenthe]] en [[Greunienge (provincie)|Greunienge]]).

Den deêlstaet liet an den [[Noôrdzeê]] en [[Waddenzeê]] mie de [[Oôst-Friese Waddeneilan'n]].

Hroôte rivieren binne Elbe, Weser, Ems en Aller.

Hebergtes binne o.a. Teutoburger Wald en Harz.

Streêken binne o.a. Lüneburger Heide, Oôst-Friesland en Wendland.

== Steê ==
Bekende steê binne (2026):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Hroôtste steê !! Inweuners
|-
| [[Hannover]] || 523.000
|-
| [[Braunschweig]] || 253.000
|-
| [[Oldenburg]] || 177.000
|-
| [[Osnabrück]] || 166.000
|-
| [[Göttingen]] || 131.000
|-
| [[Wolfsburg]] || 130.000
|-
| [[Salzgitter]] || 104.000
|-
| [[Hildesheim]] || 98.000
|-
| [[Delmenhorst]] || 81.000
|-
| [[Wilhelmshaven]] || 75.000
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Aore steê !! Inweuners
|-
| [[Lüneburg]] || 75.000
|-
| [[Nordhorn]] || 57.000
|-
| [[Lingen]] || 57.000
|-
| [[Cuxhaven]] || 50.000
|-
| [[Emden]] || 49.000
|-
| [[Goslar]] || 47.000
|-
| [[Meppen]] || 37.000
|-
| [[Papenburg]] || 37.000
|-
| [[Haren (Duutsland)|Haren]] || 24.000
|-
| [[Bad Bentheim]] || 17.000
|-
|}
|}

== Indeêlieng ==
Niedersachsen bestaet uut:
* 37 Landkreise (districten)
* 8 kreisfreie Städte (onafankelijke steê)

{|class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Lower Saxony, administrative divisions - de - colored.svg|kaderloos]]
|}

== Politiek ==
Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag) vanof 1990.

''oliefkleur is reherieng''

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! colspan=20 | Niedersächsischer Landtag
|-
! Partie
! 2022 || 2017 
! 2013 || 2008 || 2003 
! 1998 || 1994 || 1990
|-
| [[SPD]]
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|57 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|55 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|49 || 48 || 63
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|83 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|81 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|71
|-
| [[CDU]]
| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|50
| 54 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|68 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|91
| 62 || 67 || 67
|-
| [[Grüne]]
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|24 || 12 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 12 || 14
|  || 13 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8
|-
| [[AfD]]
| 18 || 9 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| [[FDP]]
|  || 11 
| 14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|15
| 12 ||  || 9
|-
| [[Linke]]
|  ||  
|  || 11 || 
|  ||  || 
|-
! Totael
! 146 || 137 
! 137 || 152 || 183
! 157 || 161 || 155
|}

Minister-president'n vanof 1990.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! colspan=3 | Minister-president'n
|-
! Naem !! Partie !! Tied 
|-
| [[Gerhard Schröder]] ¹ || [[SPD]] || 1990 - 1998
|-
| Gerhard Glogowski || SPD || 1998 - 1999
|-
| Sigmar Gabriel || SPD || 1999 - 2003
|-
| Christian Wulff ² || [[CDU]] || 2003 - 2010
|-
| David McAllister || CDU || 2010 - 2013
|-
| Stephan Weil || SPD || 2013 - 2025
|-
| Olaf Lies || SPD || 2025 - noe
|-
|}

¹ Schröder was van 1998 toet 2005 bonskanselier.

² Wulff was van 2010 toet 2012 bonspresident.

== Lienks nae buten ==
* [https://www.niedersachsen.de/startseite/ Niedersachsen]
* [https://www.britannica.com/place/lower-saxony Britannica]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/deelstaat-nedersaksen.htm GeschiedenisExtra]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/niedersachsen/?admid=351 City Population]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/nedersaksen/ Klimaatinfo]
* Liggienge: {{Koord|52|45|N|9|24|L}}

{{Duutse staeten}}

[[Categorie:Niedersachsen| ]]</text>
      <sha1>4dquzvimpp3kk2ngc4ieekrm8eo24rg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nordrhein-Westfalen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15568</id>
    <revision>
      <id>183755</id>
      <parentid>183699</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T08:47:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Barends2</username>
        <id>16329</id>
      </contributor>
      <comment>/* Politiek */</comment>
      <origin>183755</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6083" sha1="axivw1t43cquh5a52rq1oz3f0d0d2qa" xml:space="preserve">{{Regio
 |naem        = Land Nordrhein-Westfalen
 |regio       = deêlstaet
 |vlagge      = Flag of North Rhine-Westphalia.svg
 |waepen      = Coat of arms of North Rhine-Westphalia.svg
 |kaerte      = Locator map North Rhine-Westphalia in Germany.svg
 |kaerte1     = Reliefkarte Nordrhein-Westfalen.png
 |land        = Duutsland
 |oôdstad     = Düsseldorf 
 |oppervlak   = 34.112
 |inweuners   = 17.986.000
 |jaer        = 2026
 |dichteid    = 527
}}
[[Plaetje:North Rhine-Westphalia Topography 08.png|thumb|Landschapp'n]]

'''Nordrhein-Westfalen''' ([[Platduuts]]: ''Nuordrien-Westfaolen, Nordrhuin-Westfoalen'', [[Limburgs]]: ''Noordrien-Wesfale'', [[Ripuarisch]]: ''Noodrhing-Wäßßfaale'', [[Zeêuws]]: ''Noôrdrien-Westfaolen'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]] mie as 'oôdstad [[Düsseldorf]].

D'r weune 18,0 meljoen mins'n op een oppervlak van 34,1 duuzend km².

Nordrhein-Westfalen is op 23 oes [[1946]] opericht en sins 23 meie [[1949]] een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland.

Den deêlstaet ei 6 zeêtels in den Bondsraed.

Nordrhein-Westfalen hrenst an de deêlstaeten [[Niedersachsen]] (NO), [[Hessen]] (ZO) en [[Rheinland-Pfalz]] (Z) plus an de lan'n [[Belhië]] (ZW, provincie [[Luuk (provincie)|Luuk]]) en [[Nederland]] (W, provincies [[Limburg (Nederland)|Limburg]], [[Gelderland]] en [[Overiessel]]).

Hroôte rivieren binne [[Rien]], Ems en Ruhr.

Hebergtes binne o.a. [[Eifel]], [[Sauerland]], Bergisches Land, Rothaargebirge en Teutoburger Wald.

Streêken binne o.a. Nederriense Laegvlakte, Münsterland en Ruhrgebiet.

== Steê ==
Bekende steê binne (2026):

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Hroôtste steê !! Inweuners
|-
| [[Köln]] (Keulen) || 1.026.000
|-
| [[Düsseldorf]] || 619.000
|-
| [[Dortmund]] || 601.000
|-
| [[Essen (Duutsland)|Essen]] || 574.000
|-
| [[Duisburg]] || 501.000
|-
| [[Bochum]] || 359.000
|-
| [[Wuppertal]] || 357.000
|-
| [[Bielefeld]] || 331.000
|-
| [[Bonn]] || 324.000
|-
| [[Münster]] (Munster) || 306.000
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Aore steê !! Inweuners
|-
| [[Mönchengladbach]] || 267.000
|-
| [[Aachen]] (Aken) || 264.000
|-
| [[Krefeld]] || 231.000
|-
| [[Oberhausen]] || 213.000
|-
| [[Bocholt (Duutsland)|Bocholt]] || 73.000
|-
| [[Wesel]] || 61.000
|-
| [[Kleve]] (Kleef) || 53.000
|-
| [[Gronau]] || 50.000
|-
| [[Emmerich am Rhein]] (Emmerik) || 32.000
|-
| [[Vreden]] || 23.000
|-
|}
|}

== Indeêlieng ==
Nordrhein-Westfalen bestaet uut:
* 5 Regierungsbezirke (rehio's)
* 31 Landkreise (districten)
* 22 kreisfreie Städte (onafankelijke steê)

{|class=wikitable
|-valign=top
| [[Plaetje:Nordrhein-Westfalen, administrative divisions - de - colored (full featured).png|kaderloos]]
| Rehio's:
* Arnsberg
* Detmold
* Düsseldorf 
* Köln
* Münster
|}

== Politiek ==
Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag).

''oliefkleur is reherieng''

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! colspan=20 | Landtag Nordrhein-Westfalen
|-
! Partie
! 2022 || 2017 || 2012
! 2010 || 2005 || 2000 
! 1995 || 1990 || 1985
! 1980 || 1975 || 1970 
! 1966 || 1962 || 1958 
! 1954 || 1950 || 1947
! Partie
|-
| [[CDU]] 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|76 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|72 || 67 
| 67 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|89 || 88 
| 89 || 90 || 88 
| 95 || 95 || 95 
| 86 || 96 || 104 
| 90 || 93 || 92
| [[CDU]] 
|-
| [[SPD]] 
| 56 || 69 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|99
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|67 || 74 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|102
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|108 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|123 || 125 
| 106 || 91 || 94 
| 99 || 90 || 81 
| 76 || 68 || 64
| [[SPD]] 
|-
| [[Grüne]] 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|39 || 14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|29 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|23 || 12 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|17 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|24 || 12 ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 
| [[Grüne]] 
|-
| [[FDP]] 
| 12 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|28 || 22 
| 13 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|12 || 24 
|  || 14 || 14 
|  || 14 || 11 
| 15 || 14 || 15 
| 25 || 26 || 12
| [[FDP]] 
|-
| [[AfD]] 
| 12 || 16 ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| [[AfD]] 
|-
| Piraten ¹ 
|  ||  || 20 
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 
| Piraten ¹ 
|-
| [[Linke]] 
|  ||  ||  
| 11 ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
| [[Linke]] 
|-
| Z ² 
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
| 9 || 16 || 20
| Z ² 
|-
| [[KPD]] 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  || 12 || 28
| [[KPD]] 
|-
! Totael 
! 195 || 199 || 237 
! 181 || 187 || 231 
! 221 || 239 || 227 
! 201 || 200 || 200 
! 200 || 200 || 200 
! 200 || 215 || 216
! Totael
|-
|}

¹ Piratenpartei Deutschland (burgerrechen)

² Deutsche Zentrumspartei (politiekkatteliek)

[[Plaetje:Verbreitungsgebiet der heutigen niederdeutschen Mundarten-2.PNG|thumb|Nederduutse streêktaelen]]
[[Plaetje:Mitteldeutsche Mundarten.png|thumb|Middelduutse streêktaelen]]

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! colspan=3 | Minister-president'n
|-
! Naem !! Partie !! Tied 
|-
| Rudolf Amelunxen || / || 1946 - 1947
|-
| Karl Arnold || [[CDU]] || 1947 - 1956
|-
| Fritz Steinhoff || [[SPD]] || 1956 - 1958
|-
| Franz Meyers || CDU || 1958 - 1966
|-
| Heinz Kühn || SPD || 1966 - 1978
|-
| Johannes Rau ¹ || SPD || 1978 - 1998
|-
| Wolfgang Clement || SPD || 1998 - 2002
|-
| Peer Steinbrück || SPD || 2002 - 2005
|-
| Jürgen Rüttgers || CDU || 2005 - 2010
|-
| Hannelore Kraft || SPD || 2010 - 2017
|-
| Armin Laschet || CDU || 2017 - 2021
|-
| Hendrik Wüst || CDU || 2021 - noe
|-
|}

¹ Rau was van 1999 toet 2004 bonspresident.

== Lienks nae buten ==
* [https://www.land.nrw/ Nordrhein-Westfalen]
* [https://www.britannica.com/place/north-rhine-westphalia Britannica]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/deelstaat-noordrijn-westfalen.htm GeschiedenisExtra]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/nordrheinwestfalen/?admid=356 City Population]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/noordrijn-westfalen/ Klimaatinfo]
* Liggienge: {{Koord|51|29|N|7|33|L}}


[[Plaetje:RheinFächer LVR.png|200px|links|thumb|Nederfrankische streêktaelen]]

{{Duutse staeten}}

[[Categorie:Nordrhein-Westfalen| ]]</text>
      <sha1>axivw1t43cquh5a52rq1oz3f0d0d2qa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183766</id>
      <parentid>183755</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T08:54:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Barends2</username>
        <id>16329</id>
      </contributor>
      <origin>183766</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6086" sha1="nf2u67iz8lkffgm2m18tqxmj7dqyvtk" xml:space="preserve">{{Regio
 |naem        = Land Nordrhein-Westfalen
 |regio       = deêlstaet
 |vlagge      = Flag of North Rhine-Westphalia.svg
 |waepen      = Coat of arms of North Rhine-Westphalia.svg
 |kaerte      = Locator map North Rhine-Westphalia in Germany.svg
 |kaerte1     = Reliefkarte Nordrhein-Westfalen.png
 |land        = Duutsland
 |oôdstad     = Düsseldorf 
 |oppervlak   = 34.112
 |inweuners   = 17.986.000
 |jaer        = 2026
 |dichteid    = 527
}}
[[Plaetje:North Rhine-Westphalia Topography 08.png|thumb|Landschapp'n]]

'''Nordrhein-Westfalen''' ([[Platduuts]]: ''Nuordrien-Westfaolen, Nordrhuin-Westfoalen'', [[Limburgs]]: ''Noordrien-Wesfale'', [[Ripuarisch]]: ''Noodrhing-Wäßßfaale'', [[Zeêuws]]: ''Noôrdrien-Westfaolen'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]] mie as 'oôdstad [[Düsseldorf]].

D'r weune 18,0 meljoen mins'n op een oppervlak van 34,1 duuzend km².

Nordrhein-Westfalen is op 23 oes [[1946]] opericht en sins 23 meie [[1949]] een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland.

Den deêlstaet ei 6 zeêtels in den [[Bonsraed]].

Nordrhein-Westfalen hrenst an de deêlstaeten [[Niedersachsen]] (NO), [[Hessen]] (ZO) en [[Rheinland-Pfalz]] (Z) plus an de lan'n [[Belhië]] (ZW, provincie [[Luuk (provincie)|Luuk]]) en [[Nederland]] (W, provincies [[Limburg (Nederland)|Limburg]], [[Gelderland]] en [[Overiessel]]).

Hroôte rivieren binne [[Rien]], Ems en Ruhr.

Hebergtes binne o.a. [[Eifel]], [[Sauerland]], Bergisches Land, Rothaargebirge en Teutoburger Wald.

Streêken binne o.a. Nederriense Laegvlakte, Münsterland en Ruhrgebiet.

== Steê ==
Bekende steê binne (2026):

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Hroôtste steê !! Inweuners
|-
| [[Köln]] (Keulen) || 1.026.000
|-
| [[Düsseldorf]] || 619.000
|-
| [[Dortmund]] || 601.000
|-
| [[Essen (Duutsland)|Essen]] || 574.000
|-
| [[Duisburg]] || 501.000
|-
| [[Bochum]] || 359.000
|-
| [[Wuppertal]] || 357.000
|-
| [[Bielefeld]] || 331.000
|-
| [[Bonn]] || 324.000
|-
| [[Münster]] (Munster) || 306.000
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Aore steê !! Inweuners
|-
| [[Mönchengladbach]] || 267.000
|-
| [[Aachen]] (Aken) || 264.000
|-
| [[Krefeld]] || 231.000
|-
| [[Oberhausen]] || 213.000
|-
| [[Bocholt (Duutsland)|Bocholt]] || 73.000
|-
| [[Wesel]] || 61.000
|-
| [[Kleve]] (Kleef) || 53.000
|-
| [[Gronau]] || 50.000
|-
| [[Emmerich am Rhein]] (Emmerik) || 32.000
|-
| [[Vreden]] || 23.000
|-
|}
|}

== Indeêlieng ==
Nordrhein-Westfalen bestaet uut:
* 5 Regierungsbezirke (rehio's)
* 31 Landkreise (districten)
* 22 kreisfreie Städte (onafankelijke steê)

{|class=wikitable
|-valign=top
| [[Plaetje:Nordrhein-Westfalen, administrative divisions - de - colored (full featured).png|kaderloos]]
| Rehio's:
* Arnsberg
* Detmold
* Düsseldorf 
* Köln
* Münster
|}

== Politiek ==
Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag).

''oliefkleur is reherieng''

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! colspan=20 | Landtag Nordrhein-Westfalen
|-
! Partie
! 2022 || 2017 || 2012
! 2010 || 2005 || 2000 
! 1995 || 1990 || 1985
! 1980 || 1975 || 1970 
! 1966 || 1962 || 1958 
! 1954 || 1950 || 1947
! Partie
|-
| [[CDU]] 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|76 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|72 || 67 
| 67 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|89 || 88 
| 89 || 90 || 88 
| 95 || 95 || 95 
| 86 || 96 || 104 
| 90 || 93 || 92
| [[CDU]] 
|-
| [[SPD]] 
| 56 || 69 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|99
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|67 || 74 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|102
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|108 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|123 || 125 
| 106 || 91 || 94 
| 99 || 90 || 81 
| 76 || 68 || 64
| [[SPD]] 
|-
| [[Grüne]] 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|39 || 14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|29 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|23 || 12 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|17 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|24 || 12 ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 
| [[Grüne]] 
|-
| [[FDP]] 
| 12 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|28 || 22 
| 13 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|12 || 24 
|  || 14 || 14 
|  || 14 || 11 
| 15 || 14 || 15 
| 25 || 26 || 12
| [[FDP]] 
|-
| [[AfD]] 
| 12 || 16 ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| [[AfD]] 
|-
| Piraten ¹ 
|  ||  || 20 
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 
| Piraten ¹ 
|-
| [[Linke]] 
|  ||  ||  
| 11 ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
| [[Linke]] 
|-
| Z ² 
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
| 9 || 16 || 20
| Z ² 
|-
| [[KPD]] 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  || 12 || 28
| [[KPD]] 
|-
! Totael 
! 195 || 199 || 237 
! 181 || 187 || 231 
! 221 || 239 || 227 
! 201 || 200 || 200 
! 200 || 200 || 200 
! 200 || 215 || 216
! Totael
|-
|}

¹ Piratenpartei Deutschland (burgerrechen)

² Deutsche Zentrumspartei (politiekkatteliek)

[[Plaetje:Verbreitungsgebiet der heutigen niederdeutschen Mundarten-2.PNG|thumb|Nederduutse streêktaelen]]
[[Plaetje:Mitteldeutsche Mundarten.png|thumb|Middelduutse streêktaelen]]

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! colspan=3 | Minister-president'n
|-
! Naem !! Partie !! Tied 
|-
| Rudolf Amelunxen || / || 1946 - 1947
|-
| Karl Arnold || [[CDU]] || 1947 - 1956
|-
| Fritz Steinhoff || [[SPD]] || 1956 - 1958
|-
| Franz Meyers || CDU || 1958 - 1966
|-
| Heinz Kühn || SPD || 1966 - 1978
|-
| Johannes Rau ¹ || SPD || 1978 - 1998
|-
| Wolfgang Clement || SPD || 1998 - 2002
|-
| Peer Steinbrück || SPD || 2002 - 2005
|-
| Jürgen Rüttgers || CDU || 2005 - 2010
|-
| Hannelore Kraft || SPD || 2010 - 2017
|-
| Armin Laschet || CDU || 2017 - 2021
|-
| Hendrik Wüst || CDU || 2021 - noe
|-
|}

¹ Rau was van 1999 toet 2004 bonspresident.

== Lienks nae buten ==
* [https://www.land.nrw/ Nordrhein-Westfalen]
* [https://www.britannica.com/place/north-rhine-westphalia Britannica]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/deelstaat-noordrijn-westfalen.htm GeschiedenisExtra]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/nordrheinwestfalen/?admid=356 City Population]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/noordrijn-westfalen/ Klimaatinfo]
* Liggienge: {{Koord|51|29|N|7|33|L}}


[[Plaetje:RheinFächer LVR.png|200px|links|thumb|Nederfrankische streêktaelen]]

{{Duutse staeten}}

[[Categorie:Nordrhein-Westfalen| ]]</text>
      <sha1>nf2u67iz8lkffgm2m18tqxmj7dqyvtk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183792</id>
      <parentid>183766</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T11:37:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Barends2</username>
        <id>16329</id>
      </contributor>
      <origin>183792</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6106" sha1="mbnsrq7l593h82yivm2duknhopi7j8s" xml:space="preserve">{{Regio
 |naem        = Land Nordrhein-Westfalen
 |regio       = deêlstaet
 |vlagge      = Flag of North Rhine-Westphalia.svg
 |waepen      = Coat of arms of North Rhine-Westphalia.svg
 |kaerte      = Locator map North Rhine-Westphalia in Germany.svg
 |kaerte1     = Reliefkarte Nordrhein-Westfalen.png
 |land        = Duutsland
 |oôdstad     = Düsseldorf 
 |oppervlak   = 34.112
 |inweuners   = 17.986.000
 |jaer        = 2026
 |dichteid    = 527
}}
[[Plaetje:North Rhine-Westphalia Topography 08.png|thumb|Landschapp'n]]

'''Nordrhein-Westfalen''' ([[Platduuts]]: ''Nuordrien-Westfaolen, Nordrhuin-Westfoalen'', [[Limburgs]]: ''Noordrien-Wesfale'', [[Ripuarisch]]: ''Noodrhing-Wäßßfaale'', [[Zeêuws]]: ''Noôrdrien-Westfaolen'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]] mie as 'oôdstad [[Düsseldorf]].

D'r weune 18,0 meljoen mins'n op een oppervlak van 34,1 duuzend km².

Nordrhein-Westfalen is op 23 oes [[1946]] opericht en sins 23 meie [[1949]] een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland.

Den deêlstaet ei 6 zeêtels in den [[Bonsraed]].

Nordrhein-Westfalen hrenst an de deêlstaeten [[Niedersachsen]] (NO), [[Hessen]] (ZO) en [[Rheinland-Pfalz]] (Z) plus an de lan'n [[Belhië]] (ZW, provincie [[Luuk (provincie)|Luuk]]) en [[Nederland]] (W, provincies [[Limburg (Nederland)|Limburg]], [[Gelderland]] en [[Overiessel]]).

Hroôte rivieren binne [[Rien]], Ems, Ruhr, Lahn, Lippe en Weser.

Hebergtes binne o.a. [[Eifel]], [[Sauerland]], Bergisches Land, Rothaargebirge en Teutoburger Wald.

Streêken binne o.a. Nederriense Laegvlakte, Münsterland en Ruhrgebiet.

== Steê ==
Bekende steê binne (2026):

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Hroôtste steê !! Inweuners
|-
| [[Köln]] (Keulen) || 1.026.000
|-
| [[Düsseldorf]] || 619.000
|-
| [[Dortmund]] || 601.000
|-
| [[Essen (Duutsland)|Essen]] || 574.000
|-
| [[Duisburg]] || 501.000
|-
| [[Bochum]] || 359.000
|-
| [[Wuppertal]] || 357.000
|-
| [[Bielefeld]] || 331.000
|-
| [[Bonn]] || 324.000
|-
| [[Münster]] (Munster) || 306.000
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Aore steê !! Inweuners
|-
| [[Mönchengladbach]] || 267.000
|-
| [[Aachen]] (Aken) || 264.000
|-
| [[Krefeld]] || 231.000
|-
| [[Oberhausen]] || 213.000
|-
| [[Bocholt (Duutsland)|Bocholt]] || 73.000
|-
| [[Wesel]] || 61.000
|-
| [[Kleve]] (Kleef) || 53.000
|-
| [[Gronau]] || 50.000
|-
| [[Emmerich am Rhein]] (Emmerik) || 32.000
|-
| [[Vreden]] || 23.000
|-
|}
|}

== Indeêlieng ==
Nordrhein-Westfalen bestaet uut:
* 5 Regierungsbezirke (rehio's)
* 31 Landkreise (districten)
* 22 kreisfreie Städte (onafankelijke steê)

{|class=wikitable
|-valign=top
| [[Plaetje:Nordrhein-Westfalen, administrative divisions - de - colored (full featured).png|kaderloos]]
| Rehio's:
* Arnsberg
* Detmold
* Düsseldorf 
* Köln
* Münster
|}

== Politiek ==
Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag).

''oliefkleur is reherieng''

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! colspan=20 | Landtag Nordrhein-Westfalen
|-
! Partie
! 2022 || 2017 || 2012
! 2010 || 2005 || 2000 
! 1995 || 1990 || 1985
! 1980 || 1975 || 1970 
! 1966 || 1962 || 1958 
! 1954 || 1950 || 1947
! Partie
|-
| [[CDU]] 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|76 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|72 || 67 
| 67 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|89 || 88 
| 89 || 90 || 88 
| 95 || 95 || 95 
| 86 || 96 || 104 
| 90 || 93 || 92
| [[CDU]] 
|-
| [[SPD]] 
| 56 || 69 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|99
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|67 || 74 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|102
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|108 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|123 || 125 
| 106 || 91 || 94 
| 99 || 90 || 81 
| 76 || 68 || 64
| [[SPD]] 
|-
| [[Grüne]] 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|39 || 14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|29 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|23 || 12 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|17 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|24 || 12 ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 
| [[Grüne]] 
|-
| [[FDP]] 
| 12 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|28 || 22 
| 13 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|12 || 24 
|  || 14 || 14 
|  || 14 || 11 
| 15 || 14 || 15 
| 25 || 26 || 12
| [[FDP]] 
|-
| [[AfD]] 
| 12 || 16 ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| [[AfD]] 
|-
| Piraten ¹ 
|  ||  || 20 
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 
| Piraten ¹ 
|-
| [[Linke]] 
|  ||  ||  
| 11 ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
| [[Linke]] 
|-
| Z ² 
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
| 9 || 16 || 20
| Z ² 
|-
| [[KPD]] 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  || 12 || 28
| [[KPD]] 
|-
! Totael 
! 195 || 199 || 237 
! 181 || 187 || 231 
! 221 || 239 || 227 
! 201 || 200 || 200 
! 200 || 200 || 200 
! 200 || 215 || 216
! Totael
|-
|}

¹ Piratenpartei Deutschland (burgerrechen)

² Deutsche Zentrumspartei (politiekkatteliek)

[[Plaetje:Verbreitungsgebiet der heutigen niederdeutschen Mundarten-2.PNG|thumb|Nederduutse streêktaelen]]
[[Plaetje:Mitteldeutsche Mundarten.png|thumb|Middelduutse streêktaelen]]

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! colspan=3 | Minister-president'n
|-
! Naem !! Partie !! Tied 
|-
| Rudolf Amelunxen || / || 1946 - 1947
|-
| Karl Arnold || [[CDU]] || 1947 - 1956
|-
| Fritz Steinhoff || [[SPD]] || 1956 - 1958
|-
| Franz Meyers || CDU || 1958 - 1966
|-
| Heinz Kühn || SPD || 1966 - 1978
|-
| Johannes Rau ¹ || SPD || 1978 - 1998
|-
| Wolfgang Clement || SPD || 1998 - 2002
|-
| Peer Steinbrück || SPD || 2002 - 2005
|-
| Jürgen Rüttgers || CDU || 2005 - 2010
|-
| Hannelore Kraft || SPD || 2010 - 2017
|-
| Armin Laschet || CDU || 2017 - 2021
|-
| Hendrik Wüst || CDU || 2021 - noe
|-
|}

¹ Rau was van 1999 toet 2004 bonspresident.

== Lienks nae buten ==
* [https://www.land.nrw/ Nordrhein-Westfalen]
* [https://www.britannica.com/place/north-rhine-westphalia Britannica]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/deelstaat-noordrijn-westfalen.htm GeschiedenisExtra]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/nordrheinwestfalen/?admid=356 City Population]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/noordrijn-westfalen/ Klimaatinfo]
* Liggienge: {{Koord|51|29|N|7|33|L}}


[[Plaetje:RheinFächer LVR.png|200px|links|thumb|Nederfrankische streêktaelen]]

{{Duutse staeten}}

[[Categorie:Nordrhein-Westfalen| ]]</text>
      <sha1>mbnsrq7l593h82yivm2duknhopi7j8s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rheinland-Pfalz</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15570</id>
    <revision>
      <id>183747</id>
      <parentid>183700</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T08:25:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Barends2</username>
        <id>16329</id>
      </contributor>
      <comment>/* Politiek */</comment>
      <origin>183747</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3095" sha1="n7ydonppvrbps70fkd9b2pmrqd5jfzb" xml:space="preserve">{{Regio
 |naem        = Land Rheinland-Pfalz
 |regio       = deêlstaet
 |vlagge      = Flag of Rhineland-Palatinate.svg
 |waepen      = Coat of arms of Rhineland-Palatinate.svg
 |kaerte      = Locator map Rhineland-Palatinate in Germany.svg
 |kaerte1     = Reliefkarte Rheinland-Pfalz.png
 |land        = Duutsland
 |oôdstad     = Mainz
 |oppervlak   = 19.858
 |inweuners   = 4.123.000 
 |jaer        = 2026
 |dichteid    = 208
}}
[[Plaetje:RLP Landschaften.png|thumb|Landschapp'n]]
[[Plaetje:Mitteldeutsche Mundarten.png|thumb|Middelduutse streêktaelen]]

'''Rheinland-Pfalz''' ([[Paltsisch]]: ''Rhoilond-Palz'', [[Zeêuws]]: ''Rienland-Palts'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]] mie as 'oôdstad [[Mainz]].

D'r weune 4,1 meljoen mins'n op een oppervlak van 19,9 duuzend km².

Rheinland-Pfalz is op 30 oes [[1946]] opericht en sins 23 meie [[1949]] een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland.

Den deêlstaet ei 4 zeêtels in den Bondsraed.

Rheinland-Pfalz hrenst an de deêlstaeten [[Nordrhein-Westfalen]] (N), [[Hessen]] (O), [[Baden-Württemberg]] (ZO) en [[Saarland]] (ZW) plus an de lan'n [[Frankriek]] (Z), [[Luxemburg (land)|Luxemburg]] (W) en [[Belhië]] (NW, provincie [[Luuk (provincie)|Luuk]]).

Hroôte rivieren binne [[Rien]] en Moezel.

Hebergtes binne o.a. [[Eifel]], Hunsrück, Pfälzerwald en Westerwald.

== Steê ==
Hroôtste steê binne (2026):

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Mainz]] || 224.000
|-
| [[Ludwigshafen am Rhein]] || 177.000
|-
| [[Koblenz]] || 113.000
|-
| [[Trier]] || 105.000
|-
| [[Kaiserslautern]] || 100.000
|-
| [[Worms]] || 87.000
|-
| [[Neuwied]] || 67.000
|-
| [[Bad Kreuznach]] || 54.000
|-
| [[Neustadt an der Weinstrasse]] || 53.000
|-
| [[Speyer]] || 49.000
|-
|}

== Indeêlieng ==
Rheinland-Pfalz bestaet uut:
* 24 Landkreise (districten)
* 12 kreisfreie Städte (onafankelijke steê)

{|class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Rhineland-Palatinate, administrative divisions - de - colored.svg|kaderloos]]
|}

== Politiek ==
Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag) vanof 1991.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! colspan=20 | Landtag Rheinland-Pfalz
|-
! Partie
! 2026 || 2021
! 2016 || 2011 || 2006
! 2001 || 1996 || 1991
|-
| [[CDU]]
| 39 || 31
| 35 || 41 || 38
| 38 || 41 || 40
|-
| [[SPD]]
| 32 || 39
| 39 || 42 || 53
| 49 || 43 || 47
|-
| [[AfD]]
| 24 || 9
| 14 ||  || 
|  ||  || 
|-
| [[Grüne]]
| 10 || 10
| 6 || 18 || 
| 6 || 7 || 7
|-
| [[FDP]]
|  || 6
| 7 ||  || 10
| 8 || 10 || 7
|-
| FW ¹
|  || 6
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
! Totael
! 105 || 101
! 101 || 101 || 101
! 101 || 101 || 101
|}

¹ Freie Wähler

== Lienks nae buten ==
* [https://www.rlp.de/ Rheinland-Pfalz]
* [https://www.britannica.com/place/rhineland-palatinate Britannica]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/deelstaat-rijnland-palts.htm GeschiedenisExtra]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/rheinlandpfalz/?admid=362 City Population]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/rijnland-palts/ Klimaatinfo]
* Liggienge: {{Koord|49|55|N|7|27|L}}

{{Duutse staeten}}

[[Categorie:Rheinland-Pfalz| ]]</text>
      <sha1>n7ydonppvrbps70fkd9b2pmrqd5jfzb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183767</id>
      <parentid>183747</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T08:54:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Barends2</username>
        <id>16329</id>
      </contributor>
      <origin>183767</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3098" sha1="k7pa4pfrzun724rrcpfwb3vnpsoggbl" xml:space="preserve">{{Regio
 |naem        = Land Rheinland-Pfalz
 |regio       = deêlstaet
 |vlagge      = Flag of Rhineland-Palatinate.svg
 |waepen      = Coat of arms of Rhineland-Palatinate.svg
 |kaerte      = Locator map Rhineland-Palatinate in Germany.svg
 |kaerte1     = Reliefkarte Rheinland-Pfalz.png
 |land        = Duutsland
 |oôdstad     = Mainz
 |oppervlak   = 19.858
 |inweuners   = 4.123.000 
 |jaer        = 2026
 |dichteid    = 208
}}
[[Plaetje:RLP Landschaften.png|thumb|Landschapp'n]]
[[Plaetje:Mitteldeutsche Mundarten.png|thumb|Middelduutse streêktaelen]]

'''Rheinland-Pfalz''' ([[Paltsisch]]: ''Rhoilond-Palz'', [[Zeêuws]]: ''Rienland-Palts'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]] mie as 'oôdstad [[Mainz]].

D'r weune 4,1 meljoen mins'n op een oppervlak van 19,9 duuzend km².

Rheinland-Pfalz is op 30 oes [[1946]] opericht en sins 23 meie [[1949]] een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland.

Den deêlstaet ei 4 zeêtels in den [[Bonsraed]].

Rheinland-Pfalz hrenst an de deêlstaeten [[Nordrhein-Westfalen]] (N), [[Hessen]] (O), [[Baden-Württemberg]] (ZO) en [[Saarland]] (ZW) plus an de lan'n [[Frankriek]] (Z), [[Luxemburg (land)|Luxemburg]] (W) en [[Belhië]] (NW, provincie [[Luuk (provincie)|Luuk]]).

Hroôte rivieren binne [[Rien]] en Moezel.

Hebergtes binne o.a. [[Eifel]], Hunsrück, Pfälzerwald en Westerwald.

== Steê ==
Hroôtste steê binne (2026):

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Mainz]] || 224.000
|-
| [[Ludwigshafen am Rhein]] || 177.000
|-
| [[Koblenz]] || 113.000
|-
| [[Trier]] || 105.000
|-
| [[Kaiserslautern]] || 100.000
|-
| [[Worms]] || 87.000
|-
| [[Neuwied]] || 67.000
|-
| [[Bad Kreuznach]] || 54.000
|-
| [[Neustadt an der Weinstrasse]] || 53.000
|-
| [[Speyer]] || 49.000
|-
|}

== Indeêlieng ==
Rheinland-Pfalz bestaet uut:
* 24 Landkreise (districten)
* 12 kreisfreie Städte (onafankelijke steê)

{|class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Rhineland-Palatinate, administrative divisions - de - colored.svg|kaderloos]]
|}

== Politiek ==
Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag) vanof 1991.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! colspan=20 | Landtag Rheinland-Pfalz
|-
! Partie
! 2026 || 2021
! 2016 || 2011 || 2006
! 2001 || 1996 || 1991
|-
| [[CDU]]
| 39 || 31
| 35 || 41 || 38
| 38 || 41 || 40
|-
| [[SPD]]
| 32 || 39
| 39 || 42 || 53
| 49 || 43 || 47
|-
| [[AfD]]
| 24 || 9
| 14 ||  || 
|  ||  || 
|-
| [[Grüne]]
| 10 || 10
| 6 || 18 || 
| 6 || 7 || 7
|-
| [[FDP]]
|  || 6
| 7 ||  || 10
| 8 || 10 || 7
|-
| FW ¹
|  || 6
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
! Totael
! 105 || 101
! 101 || 101 || 101
! 101 || 101 || 101
|}

¹ Freie Wähler

== Lienks nae buten ==
* [https://www.rlp.de/ Rheinland-Pfalz]
* [https://www.britannica.com/place/rhineland-palatinate Britannica]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/deelstaat-rijnland-palts.htm GeschiedenisExtra]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/rheinlandpfalz/?admid=362 City Population]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/rijnland-palts/ Klimaatinfo]
* Liggienge: {{Koord|49|55|N|7|27|L}}

{{Duutse staeten}}

[[Categorie:Rheinland-Pfalz| ]]</text>
      <sha1>k7pa4pfrzun724rrcpfwb3vnpsoggbl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183790</id>
      <parentid>183767</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T11:22:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Barends2</username>
        <id>16329</id>
      </contributor>
      <origin>183790</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3104" sha1="hd1i2ldfs6lmge3btpuk5evvgjm0pdg" xml:space="preserve">{{Regio
 |naem        = Land Rheinland-Pfalz
 |regio       = deêlstaet
 |vlagge      = Flag of Rhineland-Palatinate.svg
 |waepen      = Coat of arms of Rhineland-Palatinate.svg
 |kaerte      = Locator map Rhineland-Palatinate in Germany.svg
 |kaerte1     = Reliefkarte Rheinland-Pfalz.png
 |land        = Duutsland
 |oôdstad     = Mainz
 |oppervlak   = 19.858
 |inweuners   = 4.123.000 
 |jaer        = 2026
 |dichteid    = 208
}}
[[Plaetje:RLP Landschaften.png|thumb|Landschapp'n]]
[[Plaetje:Mitteldeutsche Mundarten.png|thumb|Middelduutse streêktaelen]]

'''Rheinland-Pfalz''' ([[Paltsisch]]: ''Rhoilond-Palz'', [[Zeêuws]]: ''Rienland-Palts'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]] mie as 'oôdstad [[Mainz]].

D'r weune 4,1 meljoen mins'n op een oppervlak van 19,9 duuzend km².

Rheinland-Pfalz is op 30 oes [[1946]] opericht en sins 23 meie [[1949]] een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland.

Den deêlstaet ei 4 zeêtels in den [[Bonsraed]].

Rheinland-Pfalz hrenst an de deêlstaeten [[Nordrhein-Westfalen]] (N), [[Hessen]] (O), [[Baden-Württemberg]] (ZO) en [[Saarland]] (ZW) plus an de lan'n [[Frankriek]] (Z), [[Luxemburg (land)|Luxemburg]] (W) en [[Belhië]] (NW, provincie [[Luuk (provincie)|Luuk]]).

Hroôte rivieren binne [[Rien]], Moezel en Lahn.

Hebergtes binne o.a. [[Eifel]], Hunsrück, Pfälzerwald en Westerwald.

== Steê ==
Hroôtste steê binne (2026):

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Mainz]] || 224.000
|-
| [[Ludwigshafen am Rhein]] || 177.000
|-
| [[Koblenz]] || 113.000
|-
| [[Trier]] || 105.000
|-
| [[Kaiserslautern]] || 100.000
|-
| [[Worms]] || 87.000
|-
| [[Neuwied]] || 67.000
|-
| [[Bad Kreuznach]] || 54.000
|-
| [[Neustadt an der Weinstrasse]] || 53.000
|-
| [[Speyer]] || 49.000
|-
|}

== Indeêlieng ==
Rheinland-Pfalz bestaet uut:
* 24 Landkreise (districten)
* 12 kreisfreie Städte (onafankelijke steê)

{|class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Rhineland-Palatinate, administrative divisions - de - colored.svg|kaderloos]]
|}

== Politiek ==
Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag) vanof 1991.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! colspan=20 | Landtag Rheinland-Pfalz
|-
! Partie
! 2026 || 2021
! 2016 || 2011 || 2006
! 2001 || 1996 || 1991
|-
| [[CDU]]
| 39 || 31
| 35 || 41 || 38
| 38 || 41 || 40
|-
| [[SPD]]
| 32 || 39
| 39 || 42 || 53
| 49 || 43 || 47
|-
| [[AfD]]
| 24 || 9
| 14 ||  || 
|  ||  || 
|-
| [[Grüne]]
| 10 || 10
| 6 || 18 || 
| 6 || 7 || 7
|-
| [[FDP]]
|  || 6
| 7 ||  || 10
| 8 || 10 || 7
|-
| FW ¹
|  || 6
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
! Totael
! 105 || 101
! 101 || 101 || 101
! 101 || 101 || 101
|}

¹ Freie Wähler

== Lienks nae buten ==
* [https://www.rlp.de/ Rheinland-Pfalz]
* [https://www.britannica.com/place/rhineland-palatinate Britannica]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/deelstaat-rijnland-palts.htm GeschiedenisExtra]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/rheinlandpfalz/?admid=362 City Population]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/rijnland-palts/ Klimaatinfo]
* Liggienge: {{Koord|49|55|N|7|27|L}}

{{Duutse staeten}}

[[Categorie:Rheinland-Pfalz| ]]</text>
      <sha1>hd1i2ldfs6lmge3btpuk5evvgjm0pdg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Saarland</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15572</id>
    <revision>
      <id>183748</id>
      <parentid>183701</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T08:26:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Barends2</username>
        <id>16329</id>
      </contributor>
      <comment>/* Politiek */</comment>
      <origin>183748</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2832" sha1="duiw5pj45tb2h8pn7yfxzk9nv66ftp9" xml:space="preserve">{{Regio
 |naem        = Saarland
 |regio       = deêlstaet
 |vlagge      = Flag of Saarland.svg
 |waepen      = Wappen des Saarlands.svg
 |kaerte      = Locator map Saarland in Germany.svg
 |kaerte1     = Reliefkarte Saarland.png
 |land        = Duutsland
 |oôdstad     = Saarbrücken 
 |oppervlak   = 2.572
 |inweuners   = 1.007.000 
 |jaer        = 2026
 |dichteid    = 392
}}
[[Plaetje:Saarland-map.jpg|thumb|Landschapp'n]]
[[Plaetje:Mitteldeutsche Mundarten.png|thumb|Middelduutse streêktaelen]]

'''Saarland''' ([[Paltsisch]]: ''Saarlond'', [[Zeêuws]]: ''Saorland / Saerland'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]] mie as 'oôdstad [[Saarbrücken]].

D'r weune 1,0 meljoen mins'n op een oppervlak van 2,6 duuzend km².

Saarland is op 17 december [[1947]] vanover opericht en sins 1 jannewari [[1957]] een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland.

Den deêlstaet ei 3 zeêtels in den Bondsraed.

Saarland hrenst an den deêlstaet [[Rheinland-Pfalz]] (NO) plus an de lan'n [[Frankriek]] (ZW) en [[Luxemburg (land)|Luxemburg]] (NW).

Hroôte rivieren binne Saar en Moezel.

Hebergte is Hunsrück.

== Steê ==
Hroôtste steê binne (2026):

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Saarbrücken]] || 183.000
|-
| [[Neunkirchen (Saarland)|Neunkirchen]] || 47.000
|-
| [[Homburg]] || 43.000
|-
| [[Völklingen]] || 41.000
|-
| [[Saarlouis]] || 38.000
|-
| [[St. Ingbert]] || 35.000
|-
| [[Merzig]] || 31.000
|-
| [[St. Wendel]] || 25.000
|-
| [[Dillingen/Saar]] || 21.000
|-
| [[Blieskastel]] || 20.000
|-
|}

== Indeêlieng ==
Saarland bestaet uut:
* 6 Landkreise (districten)

{| class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Saarland, administrative divisions - de - colored.svg|kaderloos]]
|}

== Politiek ==
Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag) vanof 1990.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! colspan=20 | Landtag des Saarlandes
|-
! Partie
! 2022 || 2017
! 2012 || 2009 || 2004 
! 1999 || 1994 || 1990
|-
| [[SPD]]
| 29 || 17
| 17 || 13 || 18
| 25 || 27 || 30
|-
| [[CDU]]
| 19 || 24
| 19 || 19 || 27
| 26 || 21 || 18
|-
| [[AfD]]
| 3 || 3
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| [[Linke]]
|  || 7
| 9 || 11 || 
|  ||  || 
|-
| Piraten ¹
|  || 
| 4 ||  || 
|  ||  || 
|-
| [[Grüne]]
|  || 
| 2 || 3 || 3
|  || 3 || 
|-
| [[FDP]]
|  || 
|  || 5 || 3
|  ||  || 3
|-
! Totael
! 51 || 51
! 51 || 51 || 51
! 51 || 51 || 51
|}

¹ Piratenpartei Deutschland

== Lienks nae buten ==
* [https://www.saarland.de/DE/home/home_node Saarland]
* [https://www.britannica.com/place/saarland Britannica]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/deelstaat-saarland.htm GeschiedenisExtra]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/saarland/?admid=367 City Population]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/saarland/ Klimaatinfo]
* Liggienge: {{Koord|49|23|N|6|50|L}}

{{Duutsestaeten}}

[[Categorie:Saarland| ]]</text>
      <sha1>duiw5pj45tb2h8pn7yfxzk9nv66ftp9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183768</id>
      <parentid>183748</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T08:55:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Barends2</username>
        <id>16329</id>
      </contributor>
      <origin>183768</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2835" sha1="62pybwv80ynbu97cgw9x5r950khlf4n" xml:space="preserve">{{Regio
 |naem        = Saarland
 |regio       = deêlstaet
 |vlagge      = Flag of Saarland.svg
 |waepen      = Wappen des Saarlands.svg
 |kaerte      = Locator map Saarland in Germany.svg
 |kaerte1     = Reliefkarte Saarland.png
 |land        = Duutsland
 |oôdstad     = Saarbrücken 
 |oppervlak   = 2.572
 |inweuners   = 1.007.000 
 |jaer        = 2026
 |dichteid    = 392
}}
[[Plaetje:Saarland-map.jpg|thumb|Landschapp'n]]
[[Plaetje:Mitteldeutsche Mundarten.png|thumb|Middelduutse streêktaelen]]

'''Saarland''' ([[Paltsisch]]: ''Saarlond'', [[Zeêuws]]: ''Saorland / Saerland'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]] mie as 'oôdstad [[Saarbrücken]].

D'r weune 1,0 meljoen mins'n op een oppervlak van 2,6 duuzend km².

Saarland is op 17 december [[1947]] vanover opericht en sins 1 jannewari [[1957]] een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland.

Den deêlstaet ei 3 zeêtels in den [[Bonsraed]].

Saarland hrenst an den deêlstaet [[Rheinland-Pfalz]] (NO) plus an de lan'n [[Frankriek]] (ZW) en [[Luxemburg (land)|Luxemburg]] (NW).

Hroôte rivieren binne Saar en Moezel.

Hebergte is Hunsrück.

== Steê ==
Hroôtste steê binne (2026):

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Saarbrücken]] || 183.000
|-
| [[Neunkirchen (Saarland)|Neunkirchen]] || 47.000
|-
| [[Homburg]] || 43.000
|-
| [[Völklingen]] || 41.000
|-
| [[Saarlouis]] || 38.000
|-
| [[St. Ingbert]] || 35.000
|-
| [[Merzig]] || 31.000
|-
| [[St. Wendel]] || 25.000
|-
| [[Dillingen/Saar]] || 21.000
|-
| [[Blieskastel]] || 20.000
|-
|}

== Indeêlieng ==
Saarland bestaet uut:
* 6 Landkreise (districten)

{| class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Saarland, administrative divisions - de - colored.svg|kaderloos]]
|}

== Politiek ==
Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag) vanof 1990.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! colspan=20 | Landtag des Saarlandes
|-
! Partie
! 2022 || 2017
! 2012 || 2009 || 2004 
! 1999 || 1994 || 1990
|-
| [[SPD]]
| 29 || 17
| 17 || 13 || 18
| 25 || 27 || 30
|-
| [[CDU]]
| 19 || 24
| 19 || 19 || 27
| 26 || 21 || 18
|-
| [[AfD]]
| 3 || 3
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| [[Linke]]
|  || 7
| 9 || 11 || 
|  ||  || 
|-
| Piraten ¹
|  || 
| 4 ||  || 
|  ||  || 
|-
| [[Grüne]]
|  || 
| 2 || 3 || 3
|  || 3 || 
|-
| [[FDP]]
|  || 
|  || 5 || 3
|  ||  || 3
|-
! Totael
! 51 || 51
! 51 || 51 || 51
! 51 || 51 || 51
|}

¹ Piratenpartei Deutschland

== Lienks nae buten ==
* [https://www.saarland.de/DE/home/home_node Saarland]
* [https://www.britannica.com/place/saarland Britannica]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/deelstaat-saarland.htm GeschiedenisExtra]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/saarland/?admid=367 City Population]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/saarland/ Klimaatinfo]
* Liggienge: {{Koord|49|23|N|6|50|L}}

{{Duutsestaeten}}

[[Categorie:Saarland| ]]</text>
      <sha1>62pybwv80ynbu97cgw9x5r950khlf4n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sachsen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15574</id>
    <revision>
      <id>183769</id>
      <parentid>183702</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T08:55:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Barends2</username>
        <id>16329</id>
      </contributor>
      <origin>183769</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3375" sha1="gcavh9fifxf9dddezjtei9w9ns2qel6" xml:space="preserve">{{Regio
 |naem        = Freistaat Sachsen
 |regio       = deêlstaet
 |vlagge      = Flag of Saxony.svg
 |waepen      = Coat of arms of Saxony.svg
 |kaerte      = Locator map Saxony in Germany.svg
 |kaerte1     = Reliefkarte Sachsen.png
 |land        = Duutsland
 |oôdstad     = Dresden
 |oppervlak   = 18.450
 |inweuners   = 4.027.000 
 |jaer        = 2026
 |dichteid    = 218
}}
[[Plaetje:Sachsen3.png|thumb|Landschapp'n]]
[[Plaetje:Mitteldeutsche Mundarten.png|thumb|Middelduutse streêktaelen]]

'''Sachsen''' (Opper-[[Sorbisch]]: ''Sakska'', [[Zeêuws]]: ''Saksen'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]] mie as 'oôdstad [[Dresden]].

D'r weune 4,0 meljoen mins'n op een oppervlak van 18,5 duuzend km².

Sachsen is op 3 oktober [[1990]] vanover opericht en sinsdien een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland.

't Hebied 'oôrde van 1949 toet 1990 bie [[Oôst-Duutsland]].

Den deêlstaet ei 4 zeêtels in den [[Bonsraed]].

Sachsen hrenst an de deêlstaeten [[Bayern]] (ZW), [[Thüringen]] (W), [[Sachsen-Anhalt]] (NW) en [[Brandenburg]] (N) plus an de lan'n [[Tsjehhië]] (ZO) en [[Poôl'n]] (O).

Hroôte rivieren binne Elbe, Neiße en Spree.

Hebergtes binne o.a. Erzgebirge, Lausitzer Gebirge en Sächsische Schweiz.

Streêken binne o.a. Vogtland, Osterland, Leipziger Tieflandsbucht en Oberlausitz.

In Oberlausitz wor ok Opper-[[Sorbisch]] hesproke, een [[Slaovische taele]].

== Steê ==
Hroôtste steê binne (2026):

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Leipzig]] || 616.000
|-
| [[Dresden]] || 563.000
|-
| [[Chemnitz]] || 247.000
|-
| [[Zwickau]] || 86.000
|-
| [[Plauen]] || 65.000
|-
| [[Görlitz]] || 55.000
|-
| [[Freiberg]] || 41.000
|-
| [[Pirna]] || 40.000
|-
| [[Freital]] || 39.000
|-
| [[Bautzen]] || 37.000
|-
|}

== Indeêlieng ==
Sachsen bestaet uut:
* 10 Landkreise (districten)
* 3 kreisfreie Städte (onafankelijke steê)

{|class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Landkreise Sachsen 2012.svg|kaderloos]]
|}

== Politiek ==
Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag).

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! colspan=20 | Sächsischer Landtag
|-
! Partie
! 2024 || 2019
! 2014 || 2009 || 2004 
! 1999 || 1994 || 1990
|-
| [[CDU]]
| 41 || 45
| 59 || 58 || 55
| 76 || 77 || 92
|-
| [[AfD]]
| 40 || 38
| 14 ||  || 
|  ||  || 
|-
| [[BSW]]
| 15 || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| [[SPD]]
| 10 || 10
| 18 || 14 || 13
| 14 || 22 || 32
|-
| [[Grüne]]
| 7 || 12
| 8 || 9 || 6
|  ||  || 
|-
| [[Linke]] / [[PDS]]
| 6 || 14
| 27 || 29 || 31
| 30 || 21 || 17
|-
| FW ¹
| 1 || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| [[FDP]]
|  || 
|  || 14 || 7
|  ||  || 9
|-
| NDP ²
|  || 
|  || 8 || 12
|  ||  || 
|-
| NF ³
|  || 
|  ||  || 
|  ||  || 10
|-
! Totael
! 120 || 119
! 126 || 132 || 124
! 120 || 120 || 160
|-
|}

¹ Freie Wähler

² Nationaldemokratische Partei Deutschlands

³ Neues Forum

== Lienks nae buten ==
* [https://www.sachsen.de/ Sachsen]
* [https://www.britannica.com/place/saxony-state-germany Britannica]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/deelstaat-saksen.htm GeschiedenisExtra]
* [https://www.deutschland.de/de/topic/kultur/deutschland-sachsen-bundesland-portrait deutschland.de]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/sachsen/?admid=368 City Population]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/saksen/ Klimaatinfo]
* Liggienge: {{Koord|51|3|N|13|44|L}}

{{Duutsestaeten}}

[[Categorie:Sachsen| ]]</text>
      <sha1>gcavh9fifxf9dddezjtei9w9ns2qel6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sachsen-Anhalt</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15576</id>
    <revision>
      <id>183770</id>
      <parentid>183703</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T08:55:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Barends2</username>
        <id>16329</id>
      </contributor>
      <origin>183770</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3328" sha1="dbqqzu6031yicgtcwkaopmvxvnzervj" xml:space="preserve">{{Regio
 |naem        = Land Sachsen-Anhalt
 |regio       = deêlstaet
 |vlagge      = Flag of Saxony-Anhalt (state).svg
 |waepen      = Wappen Sachsen-Anhalt.svg
 |kaerte      = Locator map Saxony-Anhalt in Germany.svg
 |kaerte1     = Reliefkarte Sachsen-Anhalt.png
 |land        = Duutsland
 |oôdstad     = Magdeburg
 |oppervlak   = 20.555
 |inweuners   = 2.120.000 
 |jaer        = 2026
 |dichteid    = 103
}}
[[Plaetje:Sachsen-Anhalt.gif|thumb|Landschapp'n]]
[[Plaetje:Verbreitungsgebiet der heutigen niederdeutschen Mundarten-2.PNG|thumb|Nederduutse streêktaelen]]
[[Plaetje:Mitteldeutsche Mundarten.png|thumb|Middelduutse streêktaelen]]

'''Sachsen-Anhalt''' ([[Platduuts]]: ''Sassen-Anholt'', [[Zeêuws]]: ''Saksen-Analt'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]] mie as 'oôdstad [[Magdeburg]].

D'r weune 2,1 meljoen mins'n op een oppervlak van 20,6 duuzend km².

Sachsen-Anhalt is op 3 oktober [[1990]] vanover opericht en sinsdien een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland.

't Hebied 'oôrde van 1949 toet 1990 bie [[Oôst-Duutsland]].

Den deêlstaet ei 4 zeêtels in den [[Bonsraed]].

Sachsen-Anhalt hrenst an de deêlstaeten [[Niedersachsen]] (NW), [[Brandenburg]] (NO), [[Sachsen]] (ZO) en [[Thüringen]] (ZW).

Hroôte rivieren binne Elbe en Saale.

Hebergte is Harz.

Streêken binne o.a. Altmark, Fläming, Leipziger Tieflandsbucht en Magdeburger Börde.

== Steê ==
Hroôtste steê binne (2026):

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Magdeburg]] || 244.000
|-
| [[Halle (Saale)|Halle]] || 226.000
|-
| [[Dessau-Roßlau]] || 75.000
|-
| [[Wittenberg]] || 45.000
|-
| [[Stendal]] || 38.000
|-
| [[Weißenfels]] || 37.000
|-
| [[Halberstadt]] || 37.000
|-
| [[Bitterfeld-Wolfen]] || 36.000
|-
| [[Merseburg]] || 34.000
|-
| [[Wernigerode]] || 32.000
|-
|}

== Indeêlieng ==
Sachsen-Anhalt bestaet uut:
* 11 Landkreise (districten)
* 3 kreisfreie Städte (onafankelijke steê)

{|class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Saxony-Anhalt, administrative divisions - de - colored.svg|kaderloos]]
|}

== Politiek ==
Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag).

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! colspan=20 | Landtag von Sachsen-Anhalt
|-
! Partie
! 2026 || 2021 || 2016
! 2011 || 2006 || 2002 
! 1998 || 1994 || 1990
|-
| [[AfD]]
| 39 || 23 || 25
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| [[CDU]]
| 15 || 40 || 30
| 41 || 40 || 48
| 28 || 37 || 48
|-
| [[SPD]]
| 8 || 9 || 11
| 26 || 24 || 25
| 47 || 36 || 27
|-
| [[Grüne]] ¹
| 8 || 6 || 5
| 9 ||  || 
|  || 5 || 5
|-
| [[Linke]] / [[PDS]]
| 8 || 12 || 16
| 29 || 26 || 25
| 25 || 21 || 12
|-
| [[BSW]]
| 5 ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| [[FDP]]
|  || 7 || 
|  || 7 || 17
|  ||  || 14
|-
| DVU ²
|  ||  || 
|  ||  || 
| 16 ||  || 
|-
! Totael
! 83 || 97 || 87
! 105 || 97 || 115
! 116 || 99 || 106
|-
|}

¹ 1990: Grüne - NF (Neues Forum)

² Deutsche Volksunion

== Lienks nae buten ==
* [https://sachsen-anhalt.de/ Sachsen-Anhalt]
* [https://www.britannica.com/place/saxony-anhalt Britannica]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/deelstaat-saksen-anhalt.htm GeschiedenisExtra]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/sachsenanhalt/?admid=369 City Population]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/saksen-anhalt/ Klimaatinfo]
* Liggienge: {{Koord|51|58|N|11|28|L}}

{{Duutse staeten}}

[[Categorie:Sachsen-Anhalt| ]]</text>
      <sha1>dbqqzu6031yicgtcwkaopmvxvnzervj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183796</id>
      <parentid>183770</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T11:48:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Barends2</username>
        <id>16329</id>
      </contributor>
      <origin>183796</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3335" sha1="52abs2ugn6j1uk1t9gt27hjv9rd0whl" xml:space="preserve">{{Regio
 |naem        = Land Sachsen-Anhalt
 |regio       = deêlstaet
 |vlagge      = Flag of Saxony-Anhalt (state).svg
 |waepen      = Wappen Sachsen-Anhalt.svg
 |kaerte      = Locator map Saxony-Anhalt in Germany.svg
 |kaerte1     = Reliefkarte Sachsen-Anhalt.png
 |land        = Duutsland
 |oôdstad     = Magdeburg
 |oppervlak   = 20.555
 |inweuners   = 2.120.000 
 |jaer        = 2026
 |dichteid    = 103
}}
[[Plaetje:Sachsen-Anhalt.gif|thumb|Landschapp'n]]
[[Plaetje:Verbreitungsgebiet der heutigen niederdeutschen Mundarten-2.PNG|thumb|Nederduutse streêktaelen]]
[[Plaetje:Mitteldeutsche Mundarten.png|thumb|Middelduutse streêktaelen]]

'''Sachsen-Anhalt''' ([[Platduuts]]: ''Sassen-Anholt'', [[Zeêuws]]: ''Saksen-Analt'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]] mie as 'oôdstad [[Magdeburg]].

D'r weune 2,1 meljoen mins'n op een oppervlak van 20,6 duuzend km².

Sachsen-Anhalt is op 3 oktober [[1990]] vanover opericht en sinsdien een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland.

't Hebied 'oôrde van 1949 toet 1990 bie [[Oôst-Duutsland]].

Den deêlstaet ei 4 zeêtels in den [[Bonsraed]].

Sachsen-Anhalt hrenst an de deêlstaeten [[Niedersachsen]] (NW), [[Brandenburg]] (NO), [[Sachsen]] (ZO) en [[Thüringen]] (ZW).

Hroôte rivieren binne Elbe, Saale en Aller.

Hebergte is Harz.

Streêken binne o.a. Altmark, Fläming, Leipziger Tieflandsbucht en Magdeburger Börde.

== Steê ==
Hroôtste steê binne (2026):

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Magdeburg]] || 244.000
|-
| [[Halle (Saale)|Halle]] || 226.000
|-
| [[Dessau-Roßlau]] || 75.000
|-
| [[Wittenberg]] || 45.000
|-
| [[Stendal]] || 38.000
|-
| [[Weißenfels]] || 37.000
|-
| [[Halberstadt]] || 37.000
|-
| [[Bitterfeld-Wolfen]] || 36.000
|-
| [[Merseburg]] || 34.000
|-
| [[Wernigerode]] || 32.000
|-
|}

== Indeêlieng ==
Sachsen-Anhalt bestaet uut:
* 11 Landkreise (districten)
* 3 kreisfreie Städte (onafankelijke steê)

{|class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Saxony-Anhalt, administrative divisions - de - colored.svg|kaderloos]]
|}

== Politiek ==
Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag).

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! colspan=20 | Landtag von Sachsen-Anhalt
|-
! Partie
! 2026 || 2021 || 2016
! 2011 || 2006 || 2002 
! 1998 || 1994 || 1990
|-
| [[AfD]]
| 39 || 23 || 25
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| [[CDU]]
| 15 || 40 || 30
| 41 || 40 || 48
| 28 || 37 || 48
|-
| [[SPD]]
| 8 || 9 || 11
| 26 || 24 || 25
| 47 || 36 || 27
|-
| [[Grüne]] ¹
| 8 || 6 || 5
| 9 ||  || 
|  || 5 || 5
|-
| [[Linke]] / [[PDS]]
| 8 || 12 || 16
| 29 || 26 || 25
| 25 || 21 || 12
|-
| [[BSW]]
| 5 ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| [[FDP]]
|  || 7 || 
|  || 7 || 17
|  ||  || 14
|-
| DVU ²
|  ||  || 
|  ||  || 
| 16 ||  || 
|-
! Totael
! 83 || 97 || 87
! 105 || 97 || 115
! 116 || 99 || 106
|-
|}

¹ 1990: Grüne - NF (Neues Forum)

² Deutsche Volksunion

== Lienks nae buten ==
* [https://sachsen-anhalt.de/ Sachsen-Anhalt]
* [https://www.britannica.com/place/saxony-anhalt Britannica]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/deelstaat-saksen-anhalt.htm GeschiedenisExtra]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/sachsenanhalt/?admid=369 City Population]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/saksen-anhalt/ Klimaatinfo]
* Liggienge: {{Koord|51|58|N|11|28|L}}

{{Duutse staeten}}

[[Categorie:Sachsen-Anhalt| ]]</text>
      <sha1>52abs2ugn6j1uk1t9gt27hjv9rd0whl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183797</id>
      <parentid>183796</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T11:49:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Barends2</username>
        <id>16329</id>
      </contributor>
      <origin>183797</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3342" sha1="mwzww3i4id3odu0uy1sfhwvksa9sski" xml:space="preserve">{{Regio
 |naem        = Land Sachsen-Anhalt
 |regio       = deêlstaet
 |vlagge      = Flag of Saxony-Anhalt (state).svg
 |waepen      = Wappen Sachsen-Anhalt.svg
 |kaerte      = Locator map Saxony-Anhalt in Germany.svg
 |kaerte1     = Reliefkarte Sachsen-Anhalt.png
 |land        = Duutsland
 |oôdstad     = Magdeburg
 |oppervlak   = 20.555
 |inweuners   = 2.120.000 
 |jaer        = 2026
 |dichteid    = 103
}}
[[Plaetje:Sachsen-Anhalt.gif|thumb|Landschapp'n]]
[[Plaetje:Verbreitungsgebiet der heutigen niederdeutschen Mundarten-2.PNG|thumb|Nederduutse streêktaelen]]
[[Plaetje:Mitteldeutsche Mundarten.png|thumb|Middelduutse streêktaelen]]

'''Sachsen-Anhalt''' ([[Platduuts]]: ''Sassen-Anholt'', [[Zeêuws]]: ''Saksen-Analt'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]] mie as 'oôdstad [[Magdeburg]].

D'r weune 2,1 meljoen mins'n op een oppervlak van 20,6 duuzend km².

Sachsen-Anhalt is op 3 oktober [[1990]] vanover opericht en sinsdien een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland.

't Hebied 'oôrde van 1949 toet 1990 bie [[Oôst-Duutsland]].

Den deêlstaet ei 4 zeêtels in den [[Bonsraed]].

Sachsen-Anhalt hrenst an de deêlstaeten [[Niedersachsen]] (NW), [[Brandenburg]] (NO), [[Sachsen]] (ZO) en [[Thüringen]] (ZW).

Hroôte rivieren binne Elbe, Saale, Aller en Spree.

Hebergte is Harz.

Streêken binne o.a. Altmark, Fläming, Leipziger Tieflandsbucht en Magdeburger Börde.

== Steê ==
Hroôtste steê binne (2026):

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Magdeburg]] || 244.000
|-
| [[Halle (Saale)|Halle]] || 226.000
|-
| [[Dessau-Roßlau]] || 75.000
|-
| [[Wittenberg]] || 45.000
|-
| [[Stendal]] || 38.000
|-
| [[Weißenfels]] || 37.000
|-
| [[Halberstadt]] || 37.000
|-
| [[Bitterfeld-Wolfen]] || 36.000
|-
| [[Merseburg]] || 34.000
|-
| [[Wernigerode]] || 32.000
|-
|}

== Indeêlieng ==
Sachsen-Anhalt bestaet uut:
* 11 Landkreise (districten)
* 3 kreisfreie Städte (onafankelijke steê)

{|class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Saxony-Anhalt, administrative divisions - de - colored.svg|kaderloos]]
|}

== Politiek ==
Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag).

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! colspan=20 | Landtag von Sachsen-Anhalt
|-
! Partie
! 2026 || 2021 || 2016
! 2011 || 2006 || 2002 
! 1998 || 1994 || 1990
|-
| [[AfD]]
| 39 || 23 || 25
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| [[CDU]]
| 15 || 40 || 30
| 41 || 40 || 48
| 28 || 37 || 48
|-
| [[SPD]]
| 8 || 9 || 11
| 26 || 24 || 25
| 47 || 36 || 27
|-
| [[Grüne]] ¹
| 8 || 6 || 5
| 9 ||  || 
|  || 5 || 5
|-
| [[Linke]] / [[PDS]]
| 8 || 12 || 16
| 29 || 26 || 25
| 25 || 21 || 12
|-
| [[BSW]]
| 5 ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| [[FDP]]
|  || 7 || 
|  || 7 || 17
|  ||  || 14
|-
| DVU ²
|  ||  || 
|  ||  || 
| 16 ||  || 
|-
! Totael
! 83 || 97 || 87
! 105 || 97 || 115
! 116 || 99 || 106
|-
|}

¹ 1990: Grüne - NF (Neues Forum)

² Deutsche Volksunion

== Lienks nae buten ==
* [https://sachsen-anhalt.de/ Sachsen-Anhalt]
* [https://www.britannica.com/place/saxony-anhalt Britannica]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/deelstaat-saksen-anhalt.htm GeschiedenisExtra]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/sachsenanhalt/?admid=369 City Population]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/saksen-anhalt/ Klimaatinfo]
* Liggienge: {{Koord|51|58|N|11|28|L}}

{{Duutse staeten}}

[[Categorie:Sachsen-Anhalt| ]]</text>
      <sha1>mwzww3i4id3odu0uy1sfhwvksa9sski</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Schleswig-Holstein</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15578</id>
    <revision>
      <id>183749</id>
      <parentid>183704</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T08:27:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Barends2</username>
        <id>16329</id>
      </contributor>
      <comment>/* Politiek */</comment>
      <origin>183749</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3808" sha1="14lydc5cyln7q4xrg89ae1we7rjca6d" xml:space="preserve">{{Regio
 |naem        = Land Schleswig-Holstein
 |regio       = deêlstaet
 |vlagge      = Flag of Schleswig-Holstein.svg
 |waepen      = DEU Schleswig-Holstein COA.svg
 |kaerte      = Locator map Schleswig-Holstein in Germany.svg
 |kaerte1     = Reliefkarte Schleswig-Holstein.png
 |land        = Duutsland
 |oôdstad     = Kiel
 |oppervlak   = 15.804
 |inweuners   = 2.959.000 
 |jaer        = 2026
 |dichteid    = 187
}}
[[Plaetje:SLH.landscapes.png|thumb|Landschapp'n]]
[[Plaetje:Verbreitungsgebiet der heutigen niederdeutschen Mundarten-2.PNG|thumb|Nederduutse streêktaelen]]
[[Plaetje:NordfriesischeDialekte.png|thumb|Noôrd-Friese taelen]]
[[Plaetje:Schleswig-Holstein map.PNG|kaderloos|rechts]]

'''Schleswig-Holstein''' ([[Platduuts]]: ''Sleswig-Holsteen'', [[Deêns]]: ''Slesvig-Holsten'', [[Noôrdfries]]: ''Slaswik-Holstiinj'', [[Zeêuws]]: ''Sleêswiek-'Olstein'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]] mie as 'oôdstad [[Kiel]].

D'r weune 3,0 meljoen mins'n op een oppervlak van 15,8 duuzend km².

Schleswig-Holstein is op 23 oes [[1946]] opericht en sins 23 meie [[1949]] een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland.

Den deêlstaet ei 4 zeêtels in den Bondsraed.

Schleswig-Holstein hrenst an de deêlstaeten [[Niedersachsen]] (Z), [[Hamburg]] (Z) en [[Mecklenburg-Vorpommern]] (ZO) plus ant land [[Denemarken]] (N).

Den deêlstaet is gevormd uut Zuud-Schleswig, Holstein, Lauenburg en [[Lübeck]] (hebied'n vant schiereiland [[Jutland]]) plus 't eiland [[Helgoland]].

Zuud-Schleswig 'oôrde toet [[1864]] bie Denemarken (den Deênse konienk was toet dat jaer ok konienk van Holstein).

Schleswig-Holstein liet an den [[Noôrdzeê]] en [[Waddenzeê]] int wessen en an den [[Oôstzeê]] int oôsten.

Eilan'n binne Fehmarn, Helgoland en de Noôrd-Friese Waddeneilan'n.

Hroôte rivier is Elbe.

== Steê ==
Hroôtste steê binne (2026):

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Kiel]] || 252.000
|-
| [[Lübeck]] || 217.000
|-
| [[Flensburg]] || 96.000
|-
| [[Norderstedt]] || 83.000
|-
| [[Neumünster]] || 80.000
|-
| [[Elmshorn]] || 51.000
|-
| [[Pinneberg]] || 45.000
|-
| [[Wedel]] || 35.000
|-
| [[Ahrensburg]] || 35.000
|-
| [[Geesthacht]] || 34.000
|-
|}

== Indeêlieng ==
Schleswig-Holstein bestaet uut:
* 11 Kreise (districten)
* 4 kreisfreie Städte (onafankelijke steê)

{|class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Schleswig-Holstein, administrative divisions - de - colored.svg|kaderloos]]
|}

== Politiek ==
Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag) vanof 1992.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! colspan=20 | Schleswig-Holsteinischer Landtag
|-
! Partie
! 2022 || 2017
! 2012 || 2009 || 2005
! 2000 || 1996 || 1992
|-
| [[CDU]]
| 34 || 25
| 22 || 34 || 30
| 33 || 30 || 32
|-
| [[Grüne]]
| 14 || 10
| 10 || 12 || 4
| 5 || 6 || 
|-
| [[SPD]]
| 12 || 21
| 22 || 25 || 29
| 41 || 33 || 45
|-
| [[FDP]]
| 5 || 9
| 6 || 14 || 4
| 7 || 4 || 5
|-
| [[SSW]]
| 4 || 3
| 3 || 4 || 2
| 3 || 2 || 1
|-
| [[AfD]]
|  || 5
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Piraten ¹
|  || 
| 6 ||  || 
|  ||  || 
|-
| [[Linke]]
|  || 
|  || 6 || 
|  ||  || 
|-
| DVU ²
|  || 
|  ||  || 
|  ||  || 6
|-
! Totael
! 69 || 73
! 69 || 95 || 69
! 89 || 75 || 89
|}

¹ Piratenpartei Deutschland

² Deutsche Volksunion

== Lienks nae buten ==
* [https://web.archive.org/web/20241118142724/https://www.schleswig-holstein.de/DE/landesportal Schleswig-Holstein]
* [https://www.britannica.com/place/schleswig-holstein Britannica]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/deelstaat-sleeswijk-holstein.htm GeschiedenisExtra]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/schleswigholstein/?admid=366 City Population]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/sleeswijk-holstein/ Klimaatinfo]
* Liggienge: {{Koord|54|11|N|9|49|L}}

{{Duutse staeten}}

[[Categorie:Schleswig-Holstein| ]]</text>
      <sha1>14lydc5cyln7q4xrg89ae1we7rjca6d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183771</id>
      <parentid>183749</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T08:56:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Barends2</username>
        <id>16329</id>
      </contributor>
      <origin>183771</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3811" sha1="susjnyhqaymdjecrq4z7xo6cxmro67y" xml:space="preserve">{{Regio
 |naem        = Land Schleswig-Holstein
 |regio       = deêlstaet
 |vlagge      = Flag of Schleswig-Holstein.svg
 |waepen      = DEU Schleswig-Holstein COA.svg
 |kaerte      = Locator map Schleswig-Holstein in Germany.svg
 |kaerte1     = Reliefkarte Schleswig-Holstein.png
 |land        = Duutsland
 |oôdstad     = Kiel
 |oppervlak   = 15.804
 |inweuners   = 2.959.000 
 |jaer        = 2026
 |dichteid    = 187
}}
[[Plaetje:SLH.landscapes.png|thumb|Landschapp'n]]
[[Plaetje:Verbreitungsgebiet der heutigen niederdeutschen Mundarten-2.PNG|thumb|Nederduutse streêktaelen]]
[[Plaetje:NordfriesischeDialekte.png|thumb|Noôrd-Friese taelen]]
[[Plaetje:Schleswig-Holstein map.PNG|kaderloos|rechts]]

'''Schleswig-Holstein''' ([[Platduuts]]: ''Sleswig-Holsteen'', [[Deêns]]: ''Slesvig-Holsten'', [[Noôrdfries]]: ''Slaswik-Holstiinj'', [[Zeêuws]]: ''Sleêswiek-'Olstein'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]] mie as 'oôdstad [[Kiel]].

D'r weune 3,0 meljoen mins'n op een oppervlak van 15,8 duuzend km².

Schleswig-Holstein is op 23 oes [[1946]] opericht en sins 23 meie [[1949]] een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland.

Den deêlstaet ei 4 zeêtels in den [[Bonsraed]].

Schleswig-Holstein hrenst an de deêlstaeten [[Niedersachsen]] (Z), [[Hamburg]] (Z) en [[Mecklenburg-Vorpommern]] (ZO) plus ant land [[Denemarken]] (N).

Den deêlstaet is gevormd uut Zuud-Schleswig, Holstein, Lauenburg en [[Lübeck]] (hebied'n vant schiereiland [[Jutland]]) plus 't eiland [[Helgoland]].

Zuud-Schleswig 'oôrde toet [[1864]] bie Denemarken (den Deênse konienk was toet dat jaer ok konienk van Holstein).

Schleswig-Holstein liet an den [[Noôrdzeê]] en [[Waddenzeê]] int wessen en an den [[Oôstzeê]] int oôsten.

Eilan'n binne Fehmarn, Helgoland en de Noôrd-Friese Waddeneilan'n.

Hroôte rivier is Elbe.

== Steê ==
Hroôtste steê binne (2026):

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Kiel]] || 252.000
|-
| [[Lübeck]] || 217.000
|-
| [[Flensburg]] || 96.000
|-
| [[Norderstedt]] || 83.000
|-
| [[Neumünster]] || 80.000
|-
| [[Elmshorn]] || 51.000
|-
| [[Pinneberg]] || 45.000
|-
| [[Wedel]] || 35.000
|-
| [[Ahrensburg]] || 35.000
|-
| [[Geesthacht]] || 34.000
|-
|}

== Indeêlieng ==
Schleswig-Holstein bestaet uut:
* 11 Kreise (districten)
* 4 kreisfreie Städte (onafankelijke steê)

{|class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Schleswig-Holstein, administrative divisions - de - colored.svg|kaderloos]]
|}

== Politiek ==
Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag) vanof 1992.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! colspan=20 | Schleswig-Holsteinischer Landtag
|-
! Partie
! 2022 || 2017
! 2012 || 2009 || 2005
! 2000 || 1996 || 1992
|-
| [[CDU]]
| 34 || 25
| 22 || 34 || 30
| 33 || 30 || 32
|-
| [[Grüne]]
| 14 || 10
| 10 || 12 || 4
| 5 || 6 || 
|-
| [[SPD]]
| 12 || 21
| 22 || 25 || 29
| 41 || 33 || 45
|-
| [[FDP]]
| 5 || 9
| 6 || 14 || 4
| 7 || 4 || 5
|-
| [[SSW]]
| 4 || 3
| 3 || 4 || 2
| 3 || 2 || 1
|-
| [[AfD]]
|  || 5
|  ||  || 
|  ||  || 
|-
| Piraten ¹
|  || 
| 6 ||  || 
|  ||  || 
|-
| [[Linke]]
|  || 
|  || 6 || 
|  ||  || 
|-
| DVU ²
|  || 
|  ||  || 
|  ||  || 6
|-
! Totael
! 69 || 73
! 69 || 95 || 69
! 89 || 75 || 89
|}

¹ Piratenpartei Deutschland

² Deutsche Volksunion

== Lienks nae buten ==
* [https://web.archive.org/web/20241118142724/https://www.schleswig-holstein.de/DE/landesportal Schleswig-Holstein]
* [https://www.britannica.com/place/schleswig-holstein Britannica]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/deelstaat-sleeswijk-holstein.htm GeschiedenisExtra]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/schleswigholstein/?admid=366 City Population]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/sleeswijk-holstein/ Klimaatinfo]
* Liggienge: {{Koord|54|11|N|9|49|L}}

{{Duutse staeten}}

[[Categorie:Schleswig-Holstein| ]]</text>
      <sha1>susjnyhqaymdjecrq4z7xo6cxmro67y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Thüringen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15580</id>
    <revision>
      <id>183772</id>
      <parentid>183705</parentid>
      <timestamp>2026-09-29T08:56:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Barends2</username>
        <id>16329</id>
      </contributor>
      <origin>183772</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3165" sha1="6mnr1umsaww3di1ykmdhc7yr8cuttpx" xml:space="preserve">{{Regio
 |naem        = Freistaat Thüringen
 |regio       = deêlstaet
 |vlagge      = Flag of Thuringia.svg
 |waepen      = Coat of arms of Thuringia.svg
 |kaerte      = Locator map Thuringia in Germany.svg
 |kaerte1     = Reliefkarte Thüringen.png
 |land        = Duutsland
 |oôdstad     = Erfurt
 |oppervlak   = 16.202
 |inweuners   = 2.079.000 
 |jaer        = 2026
 |dichteid    = 128
}}
[[Plaetje:Landschaften Thueringens.png|thumb|Landschapp'n]]

'''Thüringen''' ([[Platduuts]]: ''Döringen, Thüringen'', [[Zeêuws]]: ''Thüriengen'') is een deêlstaet (''Bundesland'') van [[Duutsland]] mie as 'oôdstad [[Erfurt]].

D'r weune 2,1 meljoen mins'n op een oppervlak van 16,2 duuzend km².

Thüringen is op 3 oktober [[1990]] vanover opericht en sinsdien een deêlstaet van den Bonsrippebliek Duutsland.

't Hebied 'oôrde van 1949 toet 1990 bie [[Oôst-Duutsland]].

Den deêlstaet ei 4 zeêtels in den [[Bonsraed]].

Thüringen hrenst an de deêlstaeten [[Niedersachsen]] (NW), [[Sachsen-Anhalt]] (NO), [[Sachsen]] (ZO), [[Bayern]] (Z) en [[Hessen]] (W).

Hroôte rivieren binne Werra en Saale.

Hebergtes binne o.a. Thüringer Wald en Harz.

Streêken binne o.a. Thüringer Becken en Vogtland.

== Steê ==
Hroôtste steê binne (2026):

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Erfurt]] || 217.000
|-
| [[Jena]] || 109.000
|-
| [[Gera]] || 95.000
|-
| [[Weimar]] || 66.000
|-
| [[Gotha]] || 46.000
|-
| [[Eisenach]] || 41.000
|-
| [[Nordhausen]] || 40.000
|-
| [[Ilmenau]] || 39.000
|-
| [[Mühlhausen]] || 36.000
|-
| [[Suhl]] || 34.000
|-
|}

== Indeêlieng ==
Thüringen bestaet uut:
* 17 Landkreise (districten)
* 5 kreisfreie Städte (onafankelijke steê)

{|class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Thuringia, administrative divisions 2024 - de - colored.svg|kaderloos]]
|}

== Politiek ==
Zeêtels int deêlstaetparlement (Landtag).

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! colspan=20 | Thüringer Landtag
|-
! Partie
! 2024 || 2019 
! 2014 || 2009 || 2004 
! 1999 || 1994 || 1990
|-
| [[AfD]]
| 32 || 22 
| 11 || ||
| || ||
|-
| [[CDU]]
| 23 || 21 
| 34 || 30 || 45 
| 49 || 42 || 44
|-
| [[BSW]]
| 15 ||
| || ||
| || ||
|-
| [[Linke]] / [[PDS]]
| 12 || 29 
| 28 || 27 || 28 
| 21 || 17 || 9
|-
| [[SPD]]
| 6 || 8 
| 12 || 18 || 15 
| 18 || 29 || 21
|-
| [[Grüne]]
| || 5 
| 6 || 6 || 
| || || 6
|-
| [[FDP]]
| || 5 
| || 7 || 
| || || 9
|-
! Totael
! 88 || 90 
! 91 || 88 || 88 
! 88 || 88 || 89
|-
|}

== Streêktaelen ==

&lt;Gallery&gt;
Verbreitungsgebiet der heutigen niederdeutschen Mundarten-2.PNG|Nederduutse streêktaelen
Mitteldeutsche Mundarten.png|Middelduutse streêktaelen
Oberdeutsche Mundarten.png|Opperduutse streêktaelen
Dialekte Thüringen.svg|Streêktaelen in Thüringen
&lt;/Gallery&gt;

== Lienks nae buten ==
* [https://thueringen.de/ Thüringen]
* [https://www.britannica.com/place/thuringia Britannica]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/deelstaat-thuringen.htm GeschiedenisExtra]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/cities/thuringen/?admid=373 City Population]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/thuringen/ Klimaatinfo]
* Liggienge: {{Koord|50|52|N|11|3|L}}

{{Duutse staeten}}

[[Categorie:Thüringen| ]]</text>
      <sha1>6mnr1umsaww3di1ykmdhc7yr8cuttpx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Duutse Democraotische Rippebliek</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17764</id>
    <redirect title="Oôst-Duutsland" />
    <revision>
      <id>183776</id>
      <timestamp>2026-09-29T09:10:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Barends2</username>
        <id>16329</id>
      </contributor>
      <comment>Oor deugestierd nae [[Oôst-Duutsland]]</comment>
      <origin>183776</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="k07wp4h9ff8my9g2vj6om68xwa315t4" xml:space="preserve">#DOORVERWIJZING [[Oôst-Duutsland]]</text>
      <sha1>k07wp4h9ff8my9g2vj6om68xwa315t4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bonsraed</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17765</id>
    <redirect title="Duutsland" />
    <revision>
      <id>183784</id>
      <timestamp>2026-09-29T09:29:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Barends2</username>
        <id>16329</id>
      </contributor>
      <comment>Oor deugestierd nae [[Duutsland#Politiek]]</comment>
      <origin>183784</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="4167m2s49lmycikbmthbyaedtk86cem" xml:space="preserve">#DOORVERWIJZING [[Duutsland#Politiek]]</text>
      <sha1>4167m2s49lmycikbmthbyaedtk86cem</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>