Duutsland

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="zea">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>zeawiki</dbname>
    <base>https://zea.wikipedia.org/wiki/V%C3%B2blad</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.22</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Speciaol</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Overleg</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Gebruker</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Overleg gebruker</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Overleg Wikipedia</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Plaetje</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Overleg plaetje</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Overleg MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Sjabloon</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Overleg sjabloon</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Ulpe</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Overleg ulpe</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Categorie</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Overleg categorie</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Overleg module</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Duutsland</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1728</id>
    <revision>
      <id>183835</id>
      <parentid>183820</parentid>
      <timestamp>2026-10-01T17:31:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Venflos</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <origin>183835</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19576" sha1="kthooue6avj91jjj94lcn0q93y7icsq" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele    = Bundesrepublik Deutschland
 |vlagge              = Flag of Germany.svg
 |waepen              = Coat of Arms of Germany.svg
 |locaotie            = Europe location GER.png
 |taelen              = [[Duuts]]
 |oôdstad             = [[Berlijn]]
 |regeriengsvurm      = [[federaotie|Federaole]] [[rippebliek]]
 |staetsoôd           = [[Frank-Walter Steinmeier]] (bonspresident)
 |regeriengsleider    = [[Friedrich Merz]] (bonskanselier)
 |km2                 = 357.684
 |pctwaeter           = 1,27
 |inweuners           = 83.467.000 (2026)
 |dichteid            = 233
 |volkslied           = [[:de:Deutschlandlied|Deutschlandlied]]
 |munte               = [[:de:Euro|euro]]
 |valutacode          = EUR
 |tiedzoône           = UTC+1
 |j/n                 = jaet
 |feêstdag            = 3 oktober (Eêneidsdag)
 |tld                 = de
 |landcode            = DEU
 |tel                 = 49
}}
[[plaetje:Trier BW 2013-04-14 15-59-54.JPG|thumb|right|250px|Dom van [[Trier]]]]
[[plaetje:1 Nature 1.png|250px|rechts|thumb|Het kasteêl [[Neuschwanstein]] in leege mist]]
[[plaetje:Die_Elbphilharmonie_-_21.07.2015.jpg|250px|rechts|thumb|De Elbphilharmonie in Hamburg]]
[[Plaetje:West and East Germans at the Brandenburg Gate in 1989.jpg|250px|thumb|Val van de Berliense mure in november 1989]]

'''Duutsland''' ([[Duuts]]: ''Deutschland''), offisjeel '''Bonsrippebliek Duutsland''' (''Bundesrepublik Deutschland''), is een land in [[Midden-Europa]]. Den 'oôdstad is [[Berlijn]] (''Berlin''). 

Duutsland ei mie zen ruum 83 meljoen inweuners (2026) nae [[Rusland]] den hroôtste bevolkienge van alle Europeêse lan'n. 

't Land hrens op volhorde van noôrd ni oôst an de volhende lan'n: [[Denemarken]], [[Poôl'n]], [[Tsjehhië]], [[Oesteriek]], [[Zwitserland]], [[Frankriek]], [[Luxemburg (land)|Luxemburg]], [[Belhië]] en [[Nederland]].

In 't noôrdwessen liet Duutsland an den [[Noôrdzeê]], in 't noôrdoôssen an den [[Oôstzeê]].

Van den bevolkienge is 52% anesloôtn bie een relihieuze hemeênschap (2025).

[[Christelijk]] is 46% van den bevolkienge: 23% is [[roôms-katteliek]] en bieni 21% is [[protestans]] ([[luthers]], [[grifformeerd]]). De roôms-katteliek'n bevin'n der eihen vurral in 't zuden en wessen, de protestant'n in 't noôrn en oôssen.

Ok weun'n der 3,35 meljoen [[moslim]]s (4%), 270.000 [[boeddhisme|boeddhist'n]] (0,3%) en 100.000 relihieuze [[joôden]] (0,1%). 

Meêr dan 50% van den voormaelihe Oôst-Duutse bevolkienge ang hin relihie an.

Onder den Duutse bevolkienge bevin'n zen eihen hroôte hroep'n allochtoon'n, wironder vee hastarbeiers uut de jaeren '70 uut [[Joehoslavië]], [[Hriek'nland]] en [[Turkije]] en aore lan'n en ok binne d'r vee vluchteliengen uut [[Oekraïne]] en [[Syrië]], wivandaen (uut veural Turkije en Syrië) de 3,35 meljoen moslims komme. In totaol bevin'n zen eihen in Duutsland bieni 24 meljoen allochtoon'n (28,7%, 2022).

Bieni iedereên in Duutsland spreek [[Duuts]]. Der zien ienkele etnische minder'eden as Deen'n, Friezen en siheuners die an der eihen taele praoten.

Duutsland is een belangriek lid van den [[Europeêse Unie]] en van economische, politieke en militaire organisaoties in Europa en den waereld (o.a. [[Vereênigde Naoties]], [[NAVO]] en [[G7]]).

== Geografie ==
Duutsland lig in [[Centraol-Europa]], hrens an de bovenhenoemde lan'n en wor verdeêld in de Duutse vlakt'n in 't noôrn, 't oôgland in 't midd'n en de uutèn'n van de [[Alpen]] in 't zuden. Een hroôt deêl, 2/3, besti uut bossen, wivan vee nildbossen.

Noôrd-Duutsland wor ekenmerkt deur een vlak lanschap, evenas in 't iets noôrdelijker helehen Denemarken. Deur de vlakt'n stroômen rivier'n as de [[Wezer]], den [[Elbe]] en den [[Oder]], en der vin vee landbouw plekke. Der wor onder are terwe, petaoten en herst verbouwd en in Sleêswiek-'Olstein wor an veeteêlt edaene. In dit hebied lihhen hroôte steeën as den oôdstad [[Berlijn]], [[Hamburg]] en [[Bremen]].

Midd'n-Duutsland wor ekenmerkt deur 't oôgland. In dit hebied lihhen onder are de Rijnvallei en 't Thüriengse bos. Langs de Rijn zien vee wienhaern en kasteeln te vin'n en ok lihhen der industriehebieden as 't [[Ruhrhebied]] in de buurte. Ok langs de [[Moezel]], ok in dit hebied, zien vee wienhaern te vin'n. Hroôte steeën in Midd'n-Duutsland zien [[Dresden]], [[Leipzig]], [[Keulen]], [[Düsseldorf]] en [[Essen (Duutsland)|Essen]].

Zuud-Duutsland wor ekenmerkt deur zen oôhe berhen, mistal bebost bie nildboômen. Voebeêl'n zien 't [[Zwarte Woud]] en 't Bohemerwoud. 't Oôgste punt (2963 m) is de Zugspitze in de Beierse Alpen. Hroôte steeën in Zuud-Duutsland zien onder are [[München]], [[Frankfurt am Main]] en [[Stuttgart]].

=== Steê ===
Hroôtste steê binne (2026):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Berlin]] (Berlijn) || 3.701.000
|-
| [[Hamburg]] || 1.869.000
|-
| [[München]] || 1.505.000
|-
| [[Köln]] (Keulen) || 1.026.000
|-
| [[Frankfurt am Main]] || 761.000
|-
| [[Düsseldorf]] || 619.000
|-
| [[Leipzig]] || 616.000
|-
| [[Stuttgart]] || 609.000
|-
| [[Dortmund]] || 601.000
|-
| [[Bremen (stad)|Bremen]] || 588.000
|-
| [[Essen (Duutsland)|Essen]] || 574.000
|-
| [[Dresden]] || 563.000
|-
| [[Nürnberg]] || 531.000
|-
| [[Hannover]] || 523.000
|-
| [[Duisburg]] || 501.000
|-
| [[Bochum]] || 359.000
|-
| [[Wuppertal]] || 357.000
|-
| [[Bielefeld]] || 331.000
|-
| [[Bonn]] || 324.000
|-
| [[Mannheim]] || 320.000
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Karlsruhe]] || 309.000
|-
| [[Münster]] || 306.000
|-
| [[Augsburg]] || 302.000
|-
| [[Wiesbaden]] || 289.000
|-
| [[Mönchengladbach]] || 267.000
|-
| [[Gelsenkirchen]] || 266.000
|-
| [[Aachen]] (Aken) || 264.000
|-
| [[Braunschweig]] || 253.000
|-
| [[Kiel]] || 252.000
|-
| [[Chemnitz]] || 247.000
|-
| [[Magdeburg]] || 244.000
|-
| [[Freiburg im Breisgau]] || 238.000
|-
| [[Krefeld]] || 231.000
|-
| [[Halle (Saale)|Halle]] || 226.000
|-
| [[Mainz]] || 224.000
|-
| [[Erfurt]] || 217.000
|-
| [[Lübeck]] || 217.000
|-
| [[Oberhausen]] || 213.000
|-
| [[Rostock]] || 205.000
|-
| [[Kassel]] || 197.000
|-
|}
|}

== Geschiedenisse ==
Duutsland wier pas in [[1870]] opniev een eeneid. In d'ooge middeleeuwe wastet et hrootste land van Europa, ma laeter viel et elegaer uut mekaer in wè meer dan onderd lantjes. Tussen 1870 en 1914 groeiende Duutsland uut tot de een nae grooste industriestaet van Europa en van de waereld, nae Iengeland. Dat gaf noga wa conflicten mee de Iengelse, mae ok mie de Franse. Toe in 1914 de Eerste Wereldoorlog uutbrak kwam Duutsland recht tegenover deze groôtmach'n (mie Rusland d'rbie) te stoôn, saeme mie Oôstenriek-Honharije. Duutsland voerde een tweêfrontenoorlog. Vier jaer lang durende deze oorlog weerbie naebie nehen meljoen man omkwamme.
Duutsland wier een vernederende vrede opgeleid en vee historici dienke dat dit de opmaet gaf toet de Twidde Wereldoorlog. In [[1933]] kwam [[Adolf Hitler]] an de macht. Duutsland begon in 1939 een oorlog tegen Iengeland en Frankriek en vanaf 1941 ok tehen Rusland en de VS. In 1945 wier het land eindelijk verslogen. Verbijsterd nam de weareld kennis van de [[Holocaust]] weerbie zo'n zes meljoen [[Joôden]] systematisch bin vermoôrd, vooral in [[Oôst-Europa]].
Het land wier verdeeld in vier bezettingszones, naemelijk een Britse, Franse, Amerikaanse en Russische Zone. De Russische zone wier een apart land, de Duutse Democraotische Rippebliek (DDR). Duutsland wier zodoewnde verdeêld in een communistisch [[Oôst-Duutsland]] en een kapitalistisch [[West-Duutsland]]. Ok [[Berlijn]] was in vieren gedeeld, mar deze stad lag midden in het Russische deel, zoôdat een deel van Berlijn (dat bie West-Duutsland kwam) as een eiland in Oôst-Duutsland kwam te liggene.
Vee burhers vluchttende van Oôst nae West en dat nam zoô groôte antallen an, da in 1961 een mure gebouwd wier deu de Oôst-Duutsers tussen Oôst en West Berlijn. Deze mure wier symbool van de [[Kouwe Oôrlog]] tussen de NAVO en het Warchaupact. In [[1989]] kwam 'ieran een ende toe de burhers van de communistische lan'n in Oost-Europa in opstand kwamme. De Sovjets onger leiding van Gorbatsjov kwamme in tehenstelling toet 1956 en 1968 niet in actie.
In 1991 wiere de tweê lan'n weer bie mekaore gevoegd onger leiding van bondskanselier Kohl. Vee wier geïnvesteerd in de voormaelihe deelstaeten van de DDR, mae twintig jaer laeter was de werkloosheid nog aoltied 'oôger as in 't wes'n. Frankriek ging akkoord mie de 'erenigieng op voorwaerde dat Duutsland de [[euro]] zou invoere. Dit gebeurde dan ok, in [[2002]].

== Economie ==
Duutsland is eên van de mist ontwikkelde lan'n ter waereld en ei ok eên van de sterkste economieën op aerde, mè onder are werkeloôs'eid is een hroôt probleem. Deur verhriezieng worn de lassen van werk ènde mensen hrotter en de sociaole zeker'eid wor kleinder. Een aor probleem is ok nog de minder loôpende economie van 't voormaelige [[Oôst-Duutsland]], nog een overbluufsel uut de DDR-tied.

== Defensie ==
Duutsland beschik over een paer verschill'nde takk'n van defensie, naemelijk de landmacht, de marine, de luchmacht, de kustwacht, de hrenspelisie en een medisch korps. In 2001 waeren der ruum 20,8 meljoen mann'n in de leeftied van 15 toet 49 jaer beschikbaer voe in heval van oôrlog, wivan der ruum 17,7 meljoen heschikt waeren voe militaire dienst. Ieder jaer bereikn onheveêr 480.000 mann'n de leeftied om in militaire dienst te treeën. 2,12% van 't [[BNP]] (2024) wor uuteheven an defensie.

== Politiek ==
Duutsland is een democraotische parlementaire bondsstaet. 't Land ei sins [[23 meie]] [[1949]] een hrondwet, die a deur een meêder'eid van twiderde deur de bonsdag en bondsraed 'ewiezigd kan worn. Sommihe aspect'n kunn'n nie 'ewiezigd worn.

Sins [[3 oktober]] [[1990]] binne [[West-Duutsland]] en [[Oôst-Duutsland]] vereênigd: den [[Duutse Democraotische Rippebliek]] (DDR) is toen offisjeel bie den [[Bonsrippebliek Duutsland]] ekomme.

Binn'n Duutsland hel actief en passief kiesrecht vanof 18 jaer en der is spraeke van een twikaemersysteem, helieke as in Nederland. De bonsdag ei op z'n minst 598 leeën, en wor iedere vier jaer verkozen. Der hel een kiesdrempel van vuuf percent. De bonsraed ei 69 leeën, die an de deêlstaetreheriengen vertehenwoôrdihen. Iedere deêlstaet ei ok een eihen hrondwet en deelstaetparlement, dat a om de vier jaer wor verkozen.

De bonspresident, 't staetsoôd, wor voe vuuf jaer deur de bonsverhaoderienge verkozen en kan 1 keêr worn herverkozen. De bonskanselier is 't oôd van de reherieng en wor verkozen deur de bonsdag. 

=== Bonspresidenten ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! President !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| Theodor Heuss || 1949 - 1959 || 10 || [[FDP]] || [[West-Duutsland]]
|-
| Heinrich Lübke || 1959 - 1969 || 10 || [[CDU]] || West-Duutsland
|-
| Gustav Heinemann || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| Walter Scheel || 1974 - 1979 || 5 || FDP || West-Duutsland
|-
| Karl Carstens || 1979 - 1984 || 5 || CDU || West-Duutsland
|-
| Richard von Weizsäcker || 1984 - 1994 || 10 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| Roman Herzog || 1994 - 1999 || 5 || CDU || Duutsland
|-
| Johannes Rau || 1999 - 2004 || 5 || SPD || Duutsland
|-
| Horst Köhler || 2004 - 2010 || 6 || CDU || Duutsland
|-
| Christian Wulff || 2010 - 2012 || 2 || CDU || Duutsland
|-
| Joachim Gauck || 2012 - 2017 || 5 || partieloôs || Duutsland
|-
| [[Frank-Walter Steinmeier]] || 2017 - noe || 9 || SPD || Duutsland
|-
|}

=== Bonskanseliers ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Kanselier !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| [[Konrad Adenauer]] || 1949 - 1963 || 14 || [[CDU]] || [[West-Duutsland]]
|-
| [[Ludwig Erhard]] || 1963 - 1966 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger]] || 1966 - 1969 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt]] || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt]] || 1974 - 1982 || 8 || SPD || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl]] || 1982 - 1998 || 16 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| [[Gerhard Schröder]] || 1998 - 2005 || 7 || SPD || Duutsland
|-
| [[Angela Merkel]] || 2005 - 2021 || 16 || CDU || Duutsland
|-
| [[Olaf Scholz]] || 2021 - 2025 || 4 || SPD || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz]] || 2025 - noe || 1 || CDU || Duutsland
|-
|}

=== Kabinet'n ===
x = regeriengspartie

b = regeriengspartie mie bonskanselier

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=8 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! rowspan=2 | Kabinet || rowspan=2 | Tied || colspan=5 | Partieën || rowspan=2 | Opmerkienge
|-
! [[CDU]]/[[CSU]] || [[FDP]] || [[Grüne]] || [[SPD]] || overige
|-
| [[Konrad Adenauer|Kabinet-Adenauer I]] || 1949 - 1953 || b || x ||  ||  || DP || [[West-Duutsland]]
|-
| Kabinet-Adenauer II || 1953 - 1957 || b || x ||  ||  || DP, GB/BHE || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer III || 1957 - 1961 || b ||  ||  ||  || DP || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer IV || 1961 - 1963 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Ludwig Erhard|Kabinet-Erhard I]] || 1963 - 1965 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland 
|-
| Kabinet-Erhard II || 1965 - 1966 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger|Kabinet-Kiesinger]] || 1966 - 1969 || b ||  ||  || x || || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt|Kabinet-Brandt I]] || 1969 - 1972 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Brandt II || 1972 - 1974 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt|Kabinet-Schmidt I]] || 1974 - 1976 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt II || 1976 - 1980 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt III || 1980 - 1982 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl|Kabinet-Kohl I]] || 1982 - 1983 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl II || 1983 - 1987 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl III || 1987 - 1991 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl IV || 1991 - 1994 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl V || 1994 - 1998 || b || x ||  ||  || || Duutsland 
|-
| [[Gerhard Schröder|Kabinet-Schröder I]] || 1998 - 2002 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Schröder II || 2002 - 2005 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| [[Angela Merkel|Kabinet-Merkel I]] || 2005 - 2009 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Merkel II || 2009 - 2013 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel III || 2013 - 2018 || b ||  ||  || x || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel IV || 2018 - 2021 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| [[Olaf Scholz|Kabinet-Scholz]] || 2021 - 2025 ||  || x || x || b || || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz|Kabinet-Merz]] || 2025 - noe || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
|}

DP = Deutsche Partei

GB/BHE = Gesamtdeutscher Block / Bund der Heimatvertriebenen und Entrechteten

=== Bonsdag ===
Bonsdag vanof 1990 (vereênigde Duutsland).

''oliefkleur is reherieng''

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=11 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Partie || 2025 || 2021 || 2017 || 2013 || 2009 || 2005 || 2002 || 1998 || 1994 || 1990
|-
| [[AfD]] || 152 || 83 || 94 || || || || || || ||
|-
| [[CDU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 164 || 152 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 200 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 255 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 194 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 180 || 190 || 198 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 244 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 268
|-
| [[CSU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 44 || 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 56 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || 58 || 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 50 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 51
|-
| [[FDP]] || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 91 || 80 || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 93 || 61 || 47 || 43 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 79
|-
| [[Grüne]] || 85 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 118 || 67 || 63 || 68 || 51 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 55 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || 49 || 8
|-
| [[Linke]] / [[PDS]] ¹ || 64 || 39 || 69 || 64 || 76 || 54 || 2 || 36 || 30 || 17
|-
| [[SPD]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 120 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 206 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 153 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 193 || 146 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 222 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 251 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 298 || 252 || 239
|-
| [[SSW]] || 1 || 1 || || || || || || || ||
|-
! Totael || 630 || 735 || 709 || 631 || 622 || 614 || 603 || 669 || 672 || 662
|-
! Reherieng || 328 || 415 || 399 || 504 || 332 || 448 || 306 || 345 || 341 || 398
|-
! Kabinet || [[Friedrich Merz|Merz]] || [[Olaf Scholz|Scholz]] || Merkel IV || Merkel III || Merkel II || [[Angela Merkel|Merkel I]] || Schröder II || [[Gerhard Schröder|Schröder I]] || Kohl V || [[Helmut Kohl|Kohl IV]]
|}

¹ Linke vanof 2009

== Bestierlijke indeêlienge ==
Duutsland wor inedeêld in 16 deêlstaeten (''Bundesländer''), naemelijk:

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
! Deêlstaet !! Zeêuws !! Oôdstad !! Inweuners &lt;br&gt; (2026) !! Oppervlak &lt;br&gt; (km²) !! Dichteid &lt;br&gt; (inw./km²) || Zeêtels &lt;br&gt; [[Bonsraed]]
|-
| [[Baden-Württemberg]] || Baden-Württemberg || [[Stuttgart]] || 11.200.000 || 35.700 || 314 || 6
|--
| [[Bayern]] || Beieren || [[München]] || 13.200.000 || 70.500 || 188 || 6
|-
| [[Berlin]] || Berlijn || [[Berlin]] || 3.700.000 || 900 || 4153 || 4
|-
| [[Brandenburg]] || Brannburg || [[ Potsdam]] || 2.600.000 || 29.700 || 86 || 4
|-
| [[Bremen]] || Breem'n || [[Bremen]] || 700.000 || 400 || 1683 || 3
|-
| [[Hamburg]] || Hamburg || [[Hamburg]] || 1.900.000 || 800 || 2476 || 3
|-
| [[Hessen]] || Hessen || [[Wiesbaden]] || 6.300.000 || 21.100 || 297 || 5
|-
| [[Mecklenburg-Vorpommern]] || Mecklenburg-Voepommern || [[Schwerin]] || 1.600.000 || 23.300 || 68 || 3
|-
| [[Niedersachsen]] || Nedersaksen || [[Hannover]] || 8.000.000 || 47.700 || 168 || 6
|-
| [[Nordrhein-Westfalen]] || Noôrdrien-Westfaolen || [[Düsseldorf]] || 18.000.000 || 34.100 || 527 || 6
|-
| [[Rheinland-Pfalz]] || Rienland-Palts || [[Mainz]] || 4.100.000 || 19.900 || 208 || 4
|-
| [[Saarland]] || Saorland || [[Saarbrücken]] || 1.000.000 || 2.600 || 392 || 3
|-
| [[Sachsen]] || Saksen || [[Dresden]] || 4.000.000 || 18.500 || 218 || 4
|-
| [[Sachsen-Anhalt]] || Saksen-Analt || [[Magdeburg]] || 2.100.000 || 20.600 || 103 || 4
|-
| [[Schleswig-Holstein]] || Sleêswiek-'Olstein || [[Kiel]] || 3.000.000 || 15.800 || 187 || 4
|-
| [[Thüringen]] || Thüriengen || [[Erfurt]] || 2.100.000 || 16.200 || 128 || 4
|-
! colspan=3 | Totael || 83.500.000 || 357.700 || 233 || 69
|}
|[[Plaetje:Political map of Germany vector drawing.svg]]
|}

== Lienks nae buten ==
{{div col|cols=2}}
* [https://www.landenweb.nl/duitsland/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/germany Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210109075739/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/germany World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/duitsland/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/ Klimaatinfo]
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=16 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/germany_nl Europese Unie]
* [https://thefactfile.org/germany-facts/ Fact File]
* [https://duitslandinstituut.nl/ Duitsland Instituut]
* [https://historiek.net/geschiedenis-van-duitsland-2/ Historiek]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/ GeschiedenisExtra]
{{div col end}}

{{Europa}}

[[Categorie:Duutsland| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>kthooue6avj91jjj94lcn0q93y7icsq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183836</id>
      <parentid>183835</parentid>
      <timestamp>2026-10-01T17:33:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Venflos</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <origin>183836</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19572" sha1="12z2c5texulngcvgdd4s6207xfdlhpa" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele    = Bundesrepublik Deutschland
 |vlagge              = Flag of Germany.svg
 |waepen              = Coat of Arms of Germany.svg
 |locaotie            = Europe location GER.png
 |taelen              = [[Duuts]]
 |oôdstad             = [[Berlijn]]
 |regeriengsvurm      = [[federaotie|Federaole]] [[rippebliek]]
 |staetsoôd           = [[Frank-Walter Steinmeier]] (bonspresident)
 |regeriengsleider    = [[Friedrich Merz]] (bonskanselier)
 |km2                 = 357.684
 |pctwaeter           = 1,27
 |inweuners           = 83.467.000 (2026)
 |dichteid            = 233
 |volkslied           = [[:de:Deutschlandlied|Deutschlandlied]]
 |munte               = [[:de:Euro|euro]]
 |valutacode          = EUR
 |tiedzoône           = UTC+1
 |j/n                 = jaet
 |feêstdag            = 3 oktober (Eêneidsdag)
 |tld                 = de
 |landcode            = DEU
 |tel                 = 49
}}
[[plaetje:Trier BW 2013-04-14 15-59-54.JPG|thumb|right|250px|Dom van [[Trier]]]]
[[plaetje:1 Nature 1.png|250px|rechts|thumb|Het kasteêl [[Neuschwanstein]] in leege mist]]
[[plaetje:Die_Elbphilharmonie_-_21.07.2015.jpg|250px|rechts|thumb|De Elbphilharmonie in Hamburg]]
[[Plaetje:West and East Germans at the Brandenburg Gate in 1989.jpg|250px|thumb|Val van de Berliense mure in november 1989]]

'''Duutsland''' ([[Duuts]]: ''Deutschland''), offisjeel '''Bonsrippebliek Duutsland''' (''Bundesrepublik Deutschland''), is een land in [[Midden-Europa]]. Den 'oôdstad is [[Berlijn]] (''Berlin''). 

Duutsland ei mie zen ruum 83 meljoen inweuners (2026) nae [[Rusland]] den hroôtste bevolkienge van alle Europeêse lan'n. 

't Land hrens op volhorde van noôrd ni oôst an de volhende lan'n: [[Denemarken]], [[Poôl'n]], [[Tsjehhië]], [[Oesteriek]], [[Zwitserland]], [[Frankriek]], [[Luxemburg (land)|Luxemburg]], [[Belhië]] en [[Nederland]].

In 't noôrdwessen liet Duutsland an den [[Noôrdzeê]], in 't noôrdoôssen an den [[Oôstzeê]].

Van den bevolkienge is 52% anesloôtn bie een relihieuze hemeênschap (2025).

[[Christelijk]] is 46% van den bevolkienge: 23% is [[roôms-katteliek]] en 20,7% is [[protestans]] ([[luthers]], [[grifformeerd]]). De roôms-katteliek'n bevin'n der eihen vurral in 't zuden en wessen, de protestant'n in 't noôrn en oôssen.

Ok weun'n der 3,35 meljoen [[moslim]]s (4%), 270.000 [[boeddhisme|boeddhist'n]] (0,3%) en 100.000 relihieuze [[joôden]] (0,1%). 

Meêr dan 50% van den voormaelihe Oôst-Duutse bevolkienge ang hin relihie an.

Onder den Duutse bevolkienge bevin'n zen eihen hroôte hroep'n allochtoon'n, wironder vee hastarbeiers uut de jaeren '70 uut [[Joehoslavië]], [[Hriek'nland]] en [[Turkije]] en aore lan'n en ok binne d'r vee vluchteliengen uut [[Oekraïne]] en [[Syrië]], wivandaen (uut veural Turkije en Syrië) de 3,35 meljoen moslims komme. In totaol bevin'n zen eihen in Duutsland bieni 24 meljoen allochtoon'n (28,7%, 2022).

Bieni iedereên in Duutsland spreek [[Duuts]]. Der zien ienkele etnische minder'eden as Deen'n, Friezen en siheuners die an der eihen taele praoten.

Duutsland is een belangriek lid van den [[Europeêse Unie]] en van economische, politieke en militaire organisaoties in Europa en den waereld (o.a. [[Vereênigde Naoties]], [[NAVO]] en [[G7]]).

== Geografie ==
Duutsland lig in [[Centraol-Europa]], hrens an de bovenhenoemde lan'n en wor verdeêld in de Duutse vlakt'n in 't noôrn, 't oôgland in 't midd'n en de uutèn'n van de [[Alpen]] in 't zuden. Een hroôt deêl, 2/3, besti uut bossen, wivan vee nildbossen.

Noôrd-Duutsland wor ekenmerkt deur een vlak lanschap, evenas in 't iets noôrdelijker helehen Denemarken. Deur de vlakt'n stroômen rivier'n as de [[Wezer]], den [[Elbe]] en den [[Oder]], en der vin vee landbouw plekke. Der wor onder are terwe, petaoten en herst verbouwd en in Sleêswiek-'Olstein wor an veeteêlt edaene. In dit hebied lihhen hroôte steeën as den oôdstad [[Berlijn]], [[Hamburg]] en [[Bremen]].

Midd'n-Duutsland wor ekenmerkt deur 't oôgland. In dit hebied lihhen onder are de Rijnvallei en 't Thüriengse bos. Langs de Rijn zien vee wienhaern en kasteeln te vin'n en ok lihhen der industriehebieden as 't [[Ruhrhebied]] in de buurte. Ok langs de [[Moezel]], ok in dit hebied, zien vee wienhaern te vin'n. Hroôte steeën in Midd'n-Duutsland zien [[Dresden]], [[Leipzig]], [[Keulen]], [[Düsseldorf]] en [[Essen (Duutsland)|Essen]].

Zuud-Duutsland wor ekenmerkt deur zen oôhe berhen, mistal bebost bie nildboômen. Voebeêl'n zien 't [[Zwarte Woud]] en 't Bohemerwoud. 't Oôgste punt (2963 m) is de Zugspitze in de Beierse Alpen. Hroôte steeën in Zuud-Duutsland zien onder are [[München]], [[Frankfurt am Main]] en [[Stuttgart]].

=== Steê ===
Hroôtste steê binne (2026):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Berlin]] (Berlijn) || 3.701.000
|-
| [[Hamburg]] || 1.869.000
|-
| [[München]] || 1.505.000
|-
| [[Köln]] (Keulen) || 1.026.000
|-
| [[Frankfurt am Main]] || 761.000
|-
| [[Düsseldorf]] || 619.000
|-
| [[Leipzig]] || 616.000
|-
| [[Stuttgart]] || 609.000
|-
| [[Dortmund]] || 601.000
|-
| [[Bremen (stad)|Bremen]] || 588.000
|-
| [[Essen (Duutsland)|Essen]] || 574.000
|-
| [[Dresden]] || 563.000
|-
| [[Nürnberg]] || 531.000
|-
| [[Hannover]] || 523.000
|-
| [[Duisburg]] || 501.000
|-
| [[Bochum]] || 359.000
|-
| [[Wuppertal]] || 357.000
|-
| [[Bielefeld]] || 331.000
|-
| [[Bonn]] || 324.000
|-
| [[Mannheim]] || 320.000
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Karlsruhe]] || 309.000
|-
| [[Münster]] || 306.000
|-
| [[Augsburg]] || 302.000
|-
| [[Wiesbaden]] || 289.000
|-
| [[Mönchengladbach]] || 267.000
|-
| [[Gelsenkirchen]] || 266.000
|-
| [[Aachen]] (Aken) || 264.000
|-
| [[Braunschweig]] || 253.000
|-
| [[Kiel]] || 252.000
|-
| [[Chemnitz]] || 247.000
|-
| [[Magdeburg]] || 244.000
|-
| [[Freiburg im Breisgau]] || 238.000
|-
| [[Krefeld]] || 231.000
|-
| [[Halle (Saale)|Halle]] || 226.000
|-
| [[Mainz]] || 224.000
|-
| [[Erfurt]] || 217.000
|-
| [[Lübeck]] || 217.000
|-
| [[Oberhausen]] || 213.000
|-
| [[Rostock]] || 205.000
|-
| [[Kassel]] || 197.000
|-
|}
|}

== Geschiedenisse ==
Duutsland wier pas in [[1870]] opniev een eeneid. In d'ooge middeleeuwe wastet et hrootste land van Europa, ma laeter viel et elegaer uut mekaer in wè meer dan onderd lantjes. Tussen 1870 en 1914 groeiende Duutsland uut tot de een nae grooste industriestaet van Europa en van de waereld, nae Iengeland. Dat gaf noga wa conflicten mee de Iengelse, mae ok mie de Franse. Toe in 1914 de Eerste Wereldoorlog uutbrak kwam Duutsland recht tegenover deze groôtmach'n (mie Rusland d'rbie) te stoôn, saeme mie Oôstenriek-Honharije. Duutsland voerde een tweêfrontenoorlog. Vier jaer lang durende deze oorlog weerbie naebie nehen meljoen man omkwamme.
Duutsland wier een vernederende vrede opgeleid en vee historici dienke dat dit de opmaet gaf toet de Twidde Wereldoorlog. In [[1933]] kwam [[Adolf Hitler]] an de macht. Duutsland begon in 1939 een oorlog tegen Iengeland en Frankriek en vanaf 1941 ok tehen Rusland en de VS. In 1945 wier het land eindelijk verslogen. Verbijsterd nam de weareld kennis van de [[Holocaust]] weerbie zo'n zes meljoen [[Joôden]] systematisch bin vermoôrd, vooral in [[Oôst-Europa]].
Het land wier verdeeld in vier bezettingszones, naemelijk een Britse, Franse, Amerikaanse en Russische Zone. De Russische zone wier een apart land, de Duutse Democraotische Rippebliek (DDR). Duutsland wier zodoewnde verdeêld in een communistisch [[Oôst-Duutsland]] en een kapitalistisch [[West-Duutsland]]. Ok [[Berlijn]] was in vieren gedeeld, mar deze stad lag midden in het Russische deel, zoôdat een deel van Berlijn (dat bie West-Duutsland kwam) as een eiland in Oôst-Duutsland kwam te liggene.
Vee burhers vluchttende van Oôst nae West en dat nam zoô groôte antallen an, da in 1961 een mure gebouwd wier deu de Oôst-Duutsers tussen Oôst en West Berlijn. Deze mure wier symbool van de [[Kouwe Oôrlog]] tussen de NAVO en het Warchaupact. In [[1989]] kwam 'ieran een ende toe de burhers van de communistische lan'n in Oost-Europa in opstand kwamme. De Sovjets onger leiding van Gorbatsjov kwamme in tehenstelling toet 1956 en 1968 niet in actie.
In 1991 wiere de tweê lan'n weer bie mekaore gevoegd onger leiding van bondskanselier Kohl. Vee wier geïnvesteerd in de voormaelihe deelstaeten van de DDR, mae twintig jaer laeter was de werkloosheid nog aoltied 'oôger as in 't wes'n. Frankriek ging akkoord mie de 'erenigieng op voorwaerde dat Duutsland de [[euro]] zou invoere. Dit gebeurde dan ok, in [[2002]].

== Economie ==
Duutsland is eên van de mist ontwikkelde lan'n ter waereld en ei ok eên van de sterkste economieën op aerde, mè onder are werkeloôs'eid is een hroôt probleem. Deur verhriezieng worn de lassen van werk ènde mensen hrotter en de sociaole zeker'eid wor kleinder. Een aor probleem is ok nog de minder loôpende economie van 't voormaelige [[Oôst-Duutsland]], nog een overbluufsel uut de DDR-tied.

== Defensie ==
Duutsland beschik over een paer verschill'nde takk'n van defensie, naemelijk de landmacht, de marine, de luchmacht, de kustwacht, de hrenspelisie en een medisch korps. In 2001 waeren der ruum 20,8 meljoen mann'n in de leeftied van 15 toet 49 jaer beschikbaer voe in heval van oôrlog, wivan der ruum 17,7 meljoen heschikt waeren voe militaire dienst. Ieder jaer bereikn onheveêr 480.000 mann'n de leeftied om in militaire dienst te treeën. 2,12% van 't [[BNP]] (2024) wor uuteheven an defensie.

== Politiek ==
Duutsland is een democraotische parlementaire bondsstaet. 't Land ei sins [[23 meie]] [[1949]] een hrondwet, die a deur een meêder'eid van twiderde deur de bonsdag en bondsraed 'ewiezigd kan worn. Sommihe aspect'n kunn'n nie 'ewiezigd worn.

Sins [[3 oktober]] [[1990]] binne [[West-Duutsland]] en [[Oôst-Duutsland]] vereênigd: den [[Duutse Democraotische Rippebliek]] (DDR) is toen offisjeel bie den [[Bonsrippebliek Duutsland]] ekomme.

Binn'n Duutsland hel actief en passief kiesrecht vanof 18 jaer en der is spraeke van een twikaemersysteem, helieke as in Nederland. De bonsdag ei op z'n minst 598 leeën, en wor iedere vier jaer verkozen. Der hel een kiesdrempel van vuuf percent. De bonsraed ei 69 leeën, die an de deêlstaetreheriengen vertehenwoôrdihen. Iedere deêlstaet ei ok een eihen hrondwet en deelstaetparlement, dat a om de vier jaer wor verkozen.

De bonspresident, 't staetsoôd, wor voe vuuf jaer deur de bonsverhaoderienge verkozen en kan 1 keêr worn herverkozen. De bonskanselier is 't oôd van de reherieng en wor verkozen deur de bonsdag. 

=== Bonspresidenten ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! President !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| Theodor Heuss || 1949 - 1959 || 10 || [[FDP]] || [[West-Duutsland]]
|-
| Heinrich Lübke || 1959 - 1969 || 10 || [[CDU]] || West-Duutsland
|-
| Gustav Heinemann || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| Walter Scheel || 1974 - 1979 || 5 || FDP || West-Duutsland
|-
| Karl Carstens || 1979 - 1984 || 5 || CDU || West-Duutsland
|-
| Richard von Weizsäcker || 1984 - 1994 || 10 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| Roman Herzog || 1994 - 1999 || 5 || CDU || Duutsland
|-
| Johannes Rau || 1999 - 2004 || 5 || SPD || Duutsland
|-
| Horst Köhler || 2004 - 2010 || 6 || CDU || Duutsland
|-
| Christian Wulff || 2010 - 2012 || 2 || CDU || Duutsland
|-
| Joachim Gauck || 2012 - 2017 || 5 || partieloôs || Duutsland
|-
| [[Frank-Walter Steinmeier]] || 2017 - noe || 9 || SPD || Duutsland
|-
|}

=== Bonskanseliers ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Kanselier !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| [[Konrad Adenauer]] || 1949 - 1963 || 14 || [[CDU]] || [[West-Duutsland]]
|-
| [[Ludwig Erhard]] || 1963 - 1966 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger]] || 1966 - 1969 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt]] || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt]] || 1974 - 1982 || 8 || SPD || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl]] || 1982 - 1998 || 16 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| [[Gerhard Schröder]] || 1998 - 2005 || 7 || SPD || Duutsland
|-
| [[Angela Merkel]] || 2005 - 2021 || 16 || CDU || Duutsland
|-
| [[Olaf Scholz]] || 2021 - 2025 || 4 || SPD || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz]] || 2025 - noe || 1 || CDU || Duutsland
|-
|}

=== Kabinet'n ===
x = regeriengspartie

b = regeriengspartie mie bonskanselier

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=8 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! rowspan=2 | Kabinet || rowspan=2 | Tied || colspan=5 | Partieën || rowspan=2 | Opmerkienge
|-
! [[CDU]]/[[CSU]] || [[FDP]] || [[Grüne]] || [[SPD]] || overige
|-
| [[Konrad Adenauer|Kabinet-Adenauer I]] || 1949 - 1953 || b || x ||  ||  || DP || [[West-Duutsland]]
|-
| Kabinet-Adenauer II || 1953 - 1957 || b || x ||  ||  || DP, GB/BHE || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer III || 1957 - 1961 || b ||  ||  ||  || DP || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer IV || 1961 - 1963 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Ludwig Erhard|Kabinet-Erhard I]] || 1963 - 1965 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland 
|-
| Kabinet-Erhard II || 1965 - 1966 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger|Kabinet-Kiesinger]] || 1966 - 1969 || b ||  ||  || x || || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt|Kabinet-Brandt I]] || 1969 - 1972 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Brandt II || 1972 - 1974 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt|Kabinet-Schmidt I]] || 1974 - 1976 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt II || 1976 - 1980 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt III || 1980 - 1982 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl|Kabinet-Kohl I]] || 1982 - 1983 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl II || 1983 - 1987 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl III || 1987 - 1991 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl IV || 1991 - 1994 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl V || 1994 - 1998 || b || x ||  ||  || || Duutsland 
|-
| [[Gerhard Schröder|Kabinet-Schröder I]] || 1998 - 2002 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Schröder II || 2002 - 2005 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| [[Angela Merkel|Kabinet-Merkel I]] || 2005 - 2009 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Merkel II || 2009 - 2013 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel III || 2013 - 2018 || b ||  ||  || x || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel IV || 2018 - 2021 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| [[Olaf Scholz|Kabinet-Scholz]] || 2021 - 2025 ||  || x || x || b || || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz|Kabinet-Merz]] || 2025 - noe || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
|}

DP = Deutsche Partei

GB/BHE = Gesamtdeutscher Block / Bund der Heimatvertriebenen und Entrechteten

=== Bonsdag ===
Bonsdag vanof 1990 (vereênigde Duutsland).

''oliefkleur is reherieng''

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=11 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Partie || 2025 || 2021 || 2017 || 2013 || 2009 || 2005 || 2002 || 1998 || 1994 || 1990
|-
| [[AfD]] || 152 || 83 || 94 || || || || || || ||
|-
| [[CDU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 164 || 152 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 200 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 255 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 194 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 180 || 190 || 198 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 244 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 268
|-
| [[CSU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 44 || 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 56 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || 58 || 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 50 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 51
|-
| [[FDP]] || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 91 || 80 || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 93 || 61 || 47 || 43 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 79
|-
| [[Grüne]] || 85 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 118 || 67 || 63 || 68 || 51 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 55 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || 49 || 8
|-
| [[Linke]] / [[PDS]] ¹ || 64 || 39 || 69 || 64 || 76 || 54 || 2 || 36 || 30 || 17
|-
| [[SPD]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 120 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 206 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 153 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 193 || 146 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 222 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 251 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 298 || 252 || 239
|-
| [[SSW]] || 1 || 1 || || || || || || || ||
|-
! Totael || 630 || 735 || 709 || 631 || 622 || 614 || 603 || 669 || 672 || 662
|-
! Reherieng || 328 || 415 || 399 || 504 || 332 || 448 || 306 || 345 || 341 || 398
|-
! Kabinet || [[Friedrich Merz|Merz]] || [[Olaf Scholz|Scholz]] || Merkel IV || Merkel III || Merkel II || [[Angela Merkel|Merkel I]] || Schröder II || [[Gerhard Schröder|Schröder I]] || Kohl V || [[Helmut Kohl|Kohl IV]]
|}

¹ Linke vanof 2009

== Bestierlijke indeêlienge ==
Duutsland wor inedeêld in 16 deêlstaeten (''Bundesländer''), naemelijk:

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
! Deêlstaet !! Zeêuws !! Oôdstad !! Inweuners &lt;br&gt; (2026) !! Oppervlak &lt;br&gt; (km²) !! Dichteid &lt;br&gt; (inw./km²) || Zeêtels &lt;br&gt; [[Bonsraed]]
|-
| [[Baden-Württemberg]] || Baden-Württemberg || [[Stuttgart]] || 11.200.000 || 35.700 || 314 || 6
|--
| [[Bayern]] || Beieren || [[München]] || 13.200.000 || 70.500 || 188 || 6
|-
| [[Berlin]] || Berlijn || [[Berlin]] || 3.700.000 || 900 || 4153 || 4
|-
| [[Brandenburg]] || Brannburg || [[ Potsdam]] || 2.600.000 || 29.700 || 86 || 4
|-
| [[Bremen]] || Breem'n || [[Bremen]] || 700.000 || 400 || 1683 || 3
|-
| [[Hamburg]] || Hamburg || [[Hamburg]] || 1.900.000 || 800 || 2476 || 3
|-
| [[Hessen]] || Hessen || [[Wiesbaden]] || 6.300.000 || 21.100 || 297 || 5
|-
| [[Mecklenburg-Vorpommern]] || Mecklenburg-Voepommern || [[Schwerin]] || 1.600.000 || 23.300 || 68 || 3
|-
| [[Niedersachsen]] || Nedersaksen || [[Hannover]] || 8.000.000 || 47.700 || 168 || 6
|-
| [[Nordrhein-Westfalen]] || Noôrdrien-Westfaolen || [[Düsseldorf]] || 18.000.000 || 34.100 || 527 || 6
|-
| [[Rheinland-Pfalz]] || Rienland-Palts || [[Mainz]] || 4.100.000 || 19.900 || 208 || 4
|-
| [[Saarland]] || Saorland || [[Saarbrücken]] || 1.000.000 || 2.600 || 392 || 3
|-
| [[Sachsen]] || Saksen || [[Dresden]] || 4.000.000 || 18.500 || 218 || 4
|-
| [[Sachsen-Anhalt]] || Saksen-Analt || [[Magdeburg]] || 2.100.000 || 20.600 || 103 || 4
|-
| [[Schleswig-Holstein]] || Sleêswiek-'Olstein || [[Kiel]] || 3.000.000 || 15.800 || 187 || 4
|-
| [[Thüringen]] || Thüriengen || [[Erfurt]] || 2.100.000 || 16.200 || 128 || 4
|-
! colspan=3 | Totael || 83.500.000 || 357.700 || 233 || 69
|}
|[[Plaetje:Political map of Germany vector drawing.svg]]
|}

== Lienks nae buten ==
{{div col|cols=2}}
* [https://www.landenweb.nl/duitsland/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/germany Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210109075739/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/germany World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/duitsland/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/ Klimaatinfo]
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=16 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/germany_nl Europese Unie]
* [https://thefactfile.org/germany-facts/ Fact File]
* [https://duitslandinstituut.nl/ Duitsland Instituut]
* [https://historiek.net/geschiedenis-van-duitsland-2/ Historiek]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/ GeschiedenisExtra]
{{div col end}}

{{Europa}}

[[Categorie:Duutsland| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>12z2c5texulngcvgdd4s6207xfdlhpa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183837</id>
      <parentid>183836</parentid>
      <timestamp>2026-10-01T17:36:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Venflos</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <origin>183837</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19582" sha1="lz0ggwppmva9hcpdux4m7njd9hrkv2t" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele    = Bundesrepublik Deutschland
 |vlagge              = Flag of Germany.svg
 |waepen              = Coat of Arms of Germany.svg
 |locaotie            = Europe location GER.png
 |taelen              = [[Duuts]]
 |oôdstad             = [[Berlijn]]
 |regeriengsvurm      = [[federaotie|Federaole]] [[rippebliek]]
 |staetsoôd           = [[Frank-Walter Steinmeier]] (bonspresident)
 |regeriengsleider    = [[Friedrich Merz]] (bonskanselier)
 |km2                 = 357.684
 |pctwaeter           = 1,27
 |inweuners           = 83.467.000 (2026)
 |dichteid            = 233
 |volkslied           = [[:de:Deutschlandlied|Deutschlandlied]]
 |munte               = [[:de:Euro|euro]]
 |valutacode          = EUR
 |tiedzoône           = UTC+1
 |j/n                 = jaet
 |feêstdag            = 3 oktober (Eêneidsdag)
 |tld                 = de
 |landcode            = DEU
 |tel                 = 49
}}
[[plaetje:Trier BW 2013-04-14 15-59-54.JPG|thumb|right|250px|Dom van [[Trier]]]]
[[plaetje:1 Nature 1.png|250px|rechts|thumb|Het kasteêl [[Neuschwanstein]] in leege mist]]
[[plaetje:Die_Elbphilharmonie_-_21.07.2015.jpg|250px|rechts|thumb|De Elbphilharmonie in Hamburg]]
[[Plaetje:West and East Germans at the Brandenburg Gate in 1989.jpg|250px|thumb|Val van de Berliense mure in november 1989]]

'''Duutsland''' ([[Duuts]]: ''Deutschland''), offisjeel '''Bonsrippebliek Duutsland''' (''Bundesrepublik Deutschland''), is een land in [[Midden-Europa]]. Den 'oôdstad is [[Berlijn]] (''Berlin''). 

Duutsland ei mie zen ruum 83 meljoen inweuners (2026) nae [[Rusland]] den hroôtste bevolkienge van alle Europeêse lan'n. 

't Land hrens op volhorde van noôrd ni oôst an de volhende lan'n: [[Denemarken]], [[Poôl'n]], [[Tsjehhië]], [[Oesteriek]], [[Zwitserland]], [[Frankriek]], [[Luxemburg (land)|Luxemburg]], [[Belhië]] en [[Nederland]].

In 't noôrdwessen liet Duutsland an den [[Noôrdzeê]], in 't noôrdoôssen an den [[Oôstzeê]].

Van den bevolkienge is 52% anesloôtn bie een relihieuze hemeênschap (2025).

[[Christelijk]] is 46% van den bevolkienge: 23% is [[roôms-katteliek]] en 20,7% is [[protestans]] ([[luthers]] en [[grifformeerd]]). De roôms-katteliek'n bevin'n der eihen vurral in 't zuden en wessen, de protestant'n in 't noôrn en oôssen.

Ok weun'n der 3,35 meljoen [[moslim]]s (4%), 270.000 [[boeddhisme|boeddhist'n]] (0,3%) en 100.000 relihieuze [[joôden]] (0,1%). 

Meêr dan 50% van den voormaelihe Oôst-Duutse bevolkienge ang hin relihie an.

Onder den Duutse bevolkienge bevin'n zen eihen hroôte hroep'n allochtoon'n, wironder vee hastarbeiers uut de jaeren '70 uut [[Joehoslavië]], [[Hriek'nland]] en [[Turkije]] en aore lan'n en ok binne d'r vee vluchteliengen uut [[Oekraïne]] en [[Syrië]], wivandaen (uut veural Turkije en Syrië) de 3,35 meljoen moslims komme. In totaol bevin'n zen eihen in Duutsland bieni 24 meljoen allochtoon'n (28,7%, 2022).

Bieni iedereên in Duutsland spreek [[Duuts]]. Der zien ienkele etnische minder'eden as Deen'n, Friezen, Sorben en siheuners die an der eihen taele praoten.

Duutsland is een belangriek lid van den [[Europeêse Unie]] en van economische, politieke en militaire organisaoties in Europa en den waereld (o.a. [[Vereênigde Naoties]], [[NAVO]] en [[G7]]).

== Geografie ==
Duutsland lig in [[Centraol-Europa]], hrens an de bovenhenoemde lan'n en wor verdeêld in de Duutse vlakt'n in 't noôrn, 't oôgland in 't midd'n en de uutèn'n van de [[Alpen]] in 't zuden. Een hroôt deêl, 2/3, besti uut bossen, wivan vee nildbossen.

Noôrd-Duutsland wor ekenmerkt deur een vlak lanschap, evenas in 't iets noôrdelijker helehen Denemarken. Deur de vlakt'n stroômen rivier'n as de [[Wezer]], den [[Elbe]] en den [[Oder]], en der vin vee landbouw plekke. Der wor onder are terwe, petaoten en herst verbouwd en in Sleêswiek-'Olstein wor an veeteêlt edaene. In dit hebied lihhen hroôte steeën as den oôdstad [[Berlijn]], [[Hamburg]] en [[Bremen]].

Midd'n-Duutsland wor ekenmerkt deur 't oôgland. In dit hebied lihhen onder are de Rijnvallei en 't Thüriengse bos. Langs de Rijn zien vee wienhaern en kasteeln te vin'n en ok lihhen der industriehebieden as 't [[Ruhrhebied]] in de buurte. Ok langs de [[Moezel]], ok in dit hebied, zien vee wienhaern te vin'n. Hroôte steeën in Midd'n-Duutsland zien [[Dresden]], [[Leipzig]], [[Keulen]], [[Düsseldorf]] en [[Essen (Duutsland)|Essen]].

Zuud-Duutsland wor ekenmerkt deur zen oôhe berhen, mistal bebost bie nildboômen. Voebeêl'n zien 't [[Zwarte Woud]] en 't Bohemerwoud. 't Oôgste punt (2963 m) is de Zugspitze in de Beierse Alpen. Hroôte steeën in Zuud-Duutsland zien onder are [[München]], [[Frankfurt am Main]] en [[Stuttgart]].

=== Steê ===
Hroôtste steê binne (2026):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Berlin]] (Berlijn) || 3.701.000
|-
| [[Hamburg]] || 1.869.000
|-
| [[München]] || 1.505.000
|-
| [[Köln]] (Keulen) || 1.026.000
|-
| [[Frankfurt am Main]] || 761.000
|-
| [[Düsseldorf]] || 619.000
|-
| [[Leipzig]] || 616.000
|-
| [[Stuttgart]] || 609.000
|-
| [[Dortmund]] || 601.000
|-
| [[Bremen (stad)|Bremen]] || 588.000
|-
| [[Essen (Duutsland)|Essen]] || 574.000
|-
| [[Dresden]] || 563.000
|-
| [[Nürnberg]] || 531.000
|-
| [[Hannover]] || 523.000
|-
| [[Duisburg]] || 501.000
|-
| [[Bochum]] || 359.000
|-
| [[Wuppertal]] || 357.000
|-
| [[Bielefeld]] || 331.000
|-
| [[Bonn]] || 324.000
|-
| [[Mannheim]] || 320.000
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Karlsruhe]] || 309.000
|-
| [[Münster]] || 306.000
|-
| [[Augsburg]] || 302.000
|-
| [[Wiesbaden]] || 289.000
|-
| [[Mönchengladbach]] || 267.000
|-
| [[Gelsenkirchen]] || 266.000
|-
| [[Aachen]] (Aken) || 264.000
|-
| [[Braunschweig]] || 253.000
|-
| [[Kiel]] || 252.000
|-
| [[Chemnitz]] || 247.000
|-
| [[Magdeburg]] || 244.000
|-
| [[Freiburg im Breisgau]] || 238.000
|-
| [[Krefeld]] || 231.000
|-
| [[Halle (Saale)|Halle]] || 226.000
|-
| [[Mainz]] || 224.000
|-
| [[Erfurt]] || 217.000
|-
| [[Lübeck]] || 217.000
|-
| [[Oberhausen]] || 213.000
|-
| [[Rostock]] || 205.000
|-
| [[Kassel]] || 197.000
|-
|}
|}

== Geschiedenisse ==
Duutsland wier pas in [[1870]] opniev een eeneid. In d'ooge middeleeuwe wastet et hrootste land van Europa, ma laeter viel et elegaer uut mekaer in wè meer dan onderd lantjes. Tussen 1870 en 1914 groeiende Duutsland uut tot de een nae grooste industriestaet van Europa en van de waereld, nae Iengeland. Dat gaf noga wa conflicten mee de Iengelse, mae ok mie de Franse. Toe in 1914 de Eerste Wereldoorlog uutbrak kwam Duutsland recht tegenover deze groôtmach'n (mie Rusland d'rbie) te stoôn, saeme mie Oôstenriek-Honharije. Duutsland voerde een tweêfrontenoorlog. Vier jaer lang durende deze oorlog weerbie naebie nehen meljoen man omkwamme.
Duutsland wier een vernederende vrede opgeleid en vee historici dienke dat dit de opmaet gaf toet de Twidde Wereldoorlog. In [[1933]] kwam [[Adolf Hitler]] an de macht. Duutsland begon in 1939 een oorlog tegen Iengeland en Frankriek en vanaf 1941 ok tehen Rusland en de VS. In 1945 wier het land eindelijk verslogen. Verbijsterd nam de weareld kennis van de [[Holocaust]] weerbie zo'n zes meljoen [[Joôden]] systematisch bin vermoôrd, vooral in [[Oôst-Europa]].
Het land wier verdeeld in vier bezettingszones, naemelijk een Britse, Franse, Amerikaanse en Russische Zone. De Russische zone wier een apart land, de Duutse Democraotische Rippebliek (DDR). Duutsland wier zodoewnde verdeêld in een communistisch [[Oôst-Duutsland]] en een kapitalistisch [[West-Duutsland]]. Ok [[Berlijn]] was in vieren gedeeld, mar deze stad lag midden in het Russische deel, zoôdat een deel van Berlijn (dat bie West-Duutsland kwam) as een eiland in Oôst-Duutsland kwam te liggene.
Vee burhers vluchttende van Oôst nae West en dat nam zoô groôte antallen an, da in 1961 een mure gebouwd wier deu de Oôst-Duutsers tussen Oôst en West Berlijn. Deze mure wier symbool van de [[Kouwe Oôrlog]] tussen de NAVO en het Warchaupact. In [[1989]] kwam 'ieran een ende toe de burhers van de communistische lan'n in Oost-Europa in opstand kwamme. De Sovjets onger leiding van Gorbatsjov kwamme in tehenstelling toet 1956 en 1968 niet in actie.
In 1991 wiere de tweê lan'n weer bie mekaore gevoegd onger leiding van bondskanselier Kohl. Vee wier geïnvesteerd in de voormaelihe deelstaeten van de DDR, mae twintig jaer laeter was de werkloosheid nog aoltied 'oôger as in 't wes'n. Frankriek ging akkoord mie de 'erenigieng op voorwaerde dat Duutsland de [[euro]] zou invoere. Dit gebeurde dan ok, in [[2002]].

== Economie ==
Duutsland is eên van de mist ontwikkelde lan'n ter waereld en ei ok eên van de sterkste economieën op aerde, mè onder are werkeloôs'eid is een hroôt probleem. Deur verhriezieng worn de lassen van werk ènde mensen hrotter en de sociaole zeker'eid wor kleinder. Een aor probleem is ok nog de minder loôpende economie van 't voormaelige [[Oôst-Duutsland]], nog een overbluufsel uut de DDR-tied.

== Defensie ==
Duutsland beschik over een paer verschill'nde takk'n van defensie, naemelijk de landmacht, de marine, de luchmacht, de kustwacht, de hrenspelisie en een medisch korps. In 2001 waeren der ruum 20,8 meljoen mann'n in de leeftied van 15 toet 49 jaer beschikbaer voe in heval van oôrlog, wivan der ruum 17,7 meljoen heschikt waeren voe militaire dienst. Ieder jaer bereikn onheveêr 480.000 mann'n de leeftied om in militaire dienst te treeën. 2,12% van 't [[BNP]] (2024) wor uuteheven an defensie.

== Politiek ==
Duutsland is een democraotische parlementaire bondsstaet. 't Land ei sins [[23 meie]] [[1949]] een hrondwet, die a deur een meêder'eid van twiderde deur de bonsdag en bondsraed 'ewiezigd kan worn. Sommihe aspect'n kunn'n nie 'ewiezigd worn.

Sins [[3 oktober]] [[1990]] binne [[West-Duutsland]] en [[Oôst-Duutsland]] vereênigd: den [[Duutse Democraotische Rippebliek]] (DDR) is toen offisjeel bie den [[Bonsrippebliek Duutsland]] ekomme.

Binn'n Duutsland hel actief en passief kiesrecht vanof 18 jaer en der is spraeke van een twikaemersysteem, helieke as in Nederland. De bonsdag ei op z'n minst 598 leeën, en wor iedere vier jaer verkozen. Der hel een kiesdrempel van vuuf percent. De bonsraed ei 69 leeën, die an de deêlstaetreheriengen vertehenwoôrdihen. Iedere deêlstaet ei ok een eihen hrondwet en deelstaetparlement, dat a om de vier jaer wor verkozen.

De bonspresident, 't staetsoôd, wor voe vuuf jaer deur de bonsverhaoderienge verkozen en kan 1 keêr worn herverkozen. De bonskanselier is 't oôd van de reherieng en wor verkozen deur de bonsdag. 

=== Bonspresidenten ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! President !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| Theodor Heuss || 1949 - 1959 || 10 || [[FDP]] || [[West-Duutsland]]
|-
| Heinrich Lübke || 1959 - 1969 || 10 || [[CDU]] || West-Duutsland
|-
| Gustav Heinemann || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| Walter Scheel || 1974 - 1979 || 5 || FDP || West-Duutsland
|-
| Karl Carstens || 1979 - 1984 || 5 || CDU || West-Duutsland
|-
| Richard von Weizsäcker || 1984 - 1994 || 10 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| Roman Herzog || 1994 - 1999 || 5 || CDU || Duutsland
|-
| Johannes Rau || 1999 - 2004 || 5 || SPD || Duutsland
|-
| Horst Köhler || 2004 - 2010 || 6 || CDU || Duutsland
|-
| Christian Wulff || 2010 - 2012 || 2 || CDU || Duutsland
|-
| Joachim Gauck || 2012 - 2017 || 5 || partieloôs || Duutsland
|-
| [[Frank-Walter Steinmeier]] || 2017 - noe || 9 || SPD || Duutsland
|-
|}

=== Bonskanseliers ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Kanselier !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| [[Konrad Adenauer]] || 1949 - 1963 || 14 || [[CDU]] || [[West-Duutsland]]
|-
| [[Ludwig Erhard]] || 1963 - 1966 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger]] || 1966 - 1969 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt]] || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt]] || 1974 - 1982 || 8 || SPD || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl]] || 1982 - 1998 || 16 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| [[Gerhard Schröder]] || 1998 - 2005 || 7 || SPD || Duutsland
|-
| [[Angela Merkel]] || 2005 - 2021 || 16 || CDU || Duutsland
|-
| [[Olaf Scholz]] || 2021 - 2025 || 4 || SPD || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz]] || 2025 - noe || 1 || CDU || Duutsland
|-
|}

=== Kabinet'n ===
x = regeriengspartie

b = regeriengspartie mie bonskanselier

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=8 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! rowspan=2 | Kabinet || rowspan=2 | Tied || colspan=5 | Partieën || rowspan=2 | Opmerkienge
|-
! [[CDU]]/[[CSU]] || [[FDP]] || [[Grüne]] || [[SPD]] || overige
|-
| [[Konrad Adenauer|Kabinet-Adenauer I]] || 1949 - 1953 || b || x ||  ||  || DP || [[West-Duutsland]]
|-
| Kabinet-Adenauer II || 1953 - 1957 || b || x ||  ||  || DP, GB/BHE || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer III || 1957 - 1961 || b ||  ||  ||  || DP || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer IV || 1961 - 1963 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Ludwig Erhard|Kabinet-Erhard I]] || 1963 - 1965 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland 
|-
| Kabinet-Erhard II || 1965 - 1966 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger|Kabinet-Kiesinger]] || 1966 - 1969 || b ||  ||  || x || || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt|Kabinet-Brandt I]] || 1969 - 1972 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Brandt II || 1972 - 1974 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt|Kabinet-Schmidt I]] || 1974 - 1976 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt II || 1976 - 1980 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt III || 1980 - 1982 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl|Kabinet-Kohl I]] || 1982 - 1983 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl II || 1983 - 1987 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl III || 1987 - 1991 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl IV || 1991 - 1994 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl V || 1994 - 1998 || b || x ||  ||  || || Duutsland 
|-
| [[Gerhard Schröder|Kabinet-Schröder I]] || 1998 - 2002 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Schröder II || 2002 - 2005 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| [[Angela Merkel|Kabinet-Merkel I]] || 2005 - 2009 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Merkel II || 2009 - 2013 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel III || 2013 - 2018 || b ||  ||  || x || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel IV || 2018 - 2021 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| [[Olaf Scholz|Kabinet-Scholz]] || 2021 - 2025 ||  || x || x || b || || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz|Kabinet-Merz]] || 2025 - noe || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
|}

DP = Deutsche Partei

GB/BHE = Gesamtdeutscher Block / Bund der Heimatvertriebenen und Entrechteten

=== Bonsdag ===
Bonsdag vanof 1990 (vereênigde Duutsland).

''oliefkleur is reherieng''

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=11 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Partie || 2025 || 2021 || 2017 || 2013 || 2009 || 2005 || 2002 || 1998 || 1994 || 1990
|-
| [[AfD]] || 152 || 83 || 94 || || || || || || ||
|-
| [[CDU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 164 || 152 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 200 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 255 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 194 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 180 || 190 || 198 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 244 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 268
|-
| [[CSU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 44 || 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 56 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || 58 || 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 50 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 51
|-
| [[FDP]] || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 91 || 80 || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 93 || 61 || 47 || 43 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 79
|-
| [[Grüne]] || 85 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 118 || 67 || 63 || 68 || 51 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 55 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || 49 || 8
|-
| [[Linke]] / [[PDS]] ¹ || 64 || 39 || 69 || 64 || 76 || 54 || 2 || 36 || 30 || 17
|-
| [[SPD]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 120 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 206 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 153 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 193 || 146 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 222 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 251 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 298 || 252 || 239
|-
| [[SSW]] || 1 || 1 || || || || || || || ||
|-
! Totael || 630 || 735 || 709 || 631 || 622 || 614 || 603 || 669 || 672 || 662
|-
! Reherieng || 328 || 415 || 399 || 504 || 332 || 448 || 306 || 345 || 341 || 398
|-
! Kabinet || [[Friedrich Merz|Merz]] || [[Olaf Scholz|Scholz]] || Merkel IV || Merkel III || Merkel II || [[Angela Merkel|Merkel I]] || Schröder II || [[Gerhard Schröder|Schröder I]] || Kohl V || [[Helmut Kohl|Kohl IV]]
|}

¹ Linke vanof 2009

== Bestierlijke indeêlienge ==
Duutsland wor inedeêld in 16 deêlstaeten (''Bundesländer''), naemelijk:

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
! Deêlstaet !! Zeêuws !! Oôdstad !! Inweuners &lt;br&gt; (2026) !! Oppervlak &lt;br&gt; (km²) !! Dichteid &lt;br&gt; (inw./km²) || Zeêtels &lt;br&gt; [[Bonsraed]]
|-
| [[Baden-Württemberg]] || Baden-Württemberg || [[Stuttgart]] || 11.200.000 || 35.700 || 314 || 6
|--
| [[Bayern]] || Beieren || [[München]] || 13.200.000 || 70.500 || 188 || 6
|-
| [[Berlin]] || Berlijn || [[Berlin]] || 3.700.000 || 900 || 4153 || 4
|-
| [[Brandenburg]] || Brannburg || [[ Potsdam]] || 2.600.000 || 29.700 || 86 || 4
|-
| [[Bremen]] || Breem'n || [[Bremen]] || 700.000 || 400 || 1683 || 3
|-
| [[Hamburg]] || Hamburg || [[Hamburg]] || 1.900.000 || 800 || 2476 || 3
|-
| [[Hessen]] || Hessen || [[Wiesbaden]] || 6.300.000 || 21.100 || 297 || 5
|-
| [[Mecklenburg-Vorpommern]] || Mecklenburg-Voepommern || [[Schwerin]] || 1.600.000 || 23.300 || 68 || 3
|-
| [[Niedersachsen]] || Nedersaksen || [[Hannover]] || 8.000.000 || 47.700 || 168 || 6
|-
| [[Nordrhein-Westfalen]] || Noôrdrien-Westfaolen || [[Düsseldorf]] || 18.000.000 || 34.100 || 527 || 6
|-
| [[Rheinland-Pfalz]] || Rienland-Palts || [[Mainz]] || 4.100.000 || 19.900 || 208 || 4
|-
| [[Saarland]] || Saorland || [[Saarbrücken]] || 1.000.000 || 2.600 || 392 || 3
|-
| [[Sachsen]] || Saksen || [[Dresden]] || 4.000.000 || 18.500 || 218 || 4
|-
| [[Sachsen-Anhalt]] || Saksen-Analt || [[Magdeburg]] || 2.100.000 || 20.600 || 103 || 4
|-
| [[Schleswig-Holstein]] || Sleêswiek-'Olstein || [[Kiel]] || 3.000.000 || 15.800 || 187 || 4
|-
| [[Thüringen]] || Thüriengen || [[Erfurt]] || 2.100.000 || 16.200 || 128 || 4
|-
! colspan=3 | Totael || 83.500.000 || 357.700 || 233 || 69
|}
|[[Plaetje:Political map of Germany vector drawing.svg]]
|}

== Lienks nae buten ==
{{div col|cols=2}}
* [https://www.landenweb.nl/duitsland/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/germany Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210109075739/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/germany World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/duitsland/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/ Klimaatinfo]
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=16 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/germany_nl Europese Unie]
* [https://thefactfile.org/germany-facts/ Fact File]
* [https://duitslandinstituut.nl/ Duitsland Instituut]
* [https://historiek.net/geschiedenis-van-duitsland-2/ Historiek]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/ GeschiedenisExtra]
{{div col end}}

{{Europa}}

[[Categorie:Duutsland| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>lz0ggwppmva9hcpdux4m7njd9hrkv2t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183838</id>
      <parentid>183837</parentid>
      <timestamp>2026-10-01T17:38:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Venflos</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <origin>183838</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19563" sha1="olnjlolcz4qr63suhzf04iwgk11mqjn" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele    = Bundesrepublik Deutschland
 |vlagge              = Flag of Germany.svg
 |waepen              = Coat of Arms of Germany.svg
 |locaotie            = Europe location GER.png
 |taelen              = [[Duuts]]
 |oôdstad             = [[Berlijn]]
 |regeriengsvurm      = [[federaotie|Federaole]] [[rippebliek]]
 |staetsoôd           = [[Frank-Walter Steinmeier]] (bonspresident)
 |regeriengsleider    = [[Friedrich Merz]] (bonskanselier)
 |km2                 = 357.684
 |pctwaeter           = 1,27
 |inweuners           = 83.467.000 (2026)
 |dichteid            = 233
 |volkslied           = [[:de:Deutschlandlied|Deutschlandlied]]
 |munte               = [[:de:Euro|euro]]
 |valutacode          = EUR
 |tiedzoône           = UTC+1
 |j/n                 = jaet
 |feêstdag            = 3 oktober (Eêneidsdag)
 |tld                 = de
 |landcode            = DEU
 |tel                 = 49
}}
[[plaetje:Trier BW 2013-04-14 15-59-54.JPG|thumb|250px|Dom van [[Trier]]]]
[[plaetje:1 Nature 1.png|250px|thumb|'t Kasteêl [[Neuschwanstein]] in leege mist]]
[[plaetje:Die_Elbphilharmonie_-_21.07.2015.jpg|250px|thumb|Den Elbphilharmonie in Hamburg]]
[[Plaetje:West and East Germans at the Brandenburg Gate in 1989.jpg|250px|thumb|Val van den Berliense mure in november 1989]]

'''Duutsland''' ([[Duuts]]: ''Deutschland''), offisjeel '''Bonsrippebliek Duutsland''' (''Bundesrepublik Deutschland''), is een land in [[Midden-Europa]]. Den 'oôdstad is [[Berlijn]] (''Berlin''). 

Duutsland ei mie zen ruum 83 meljoen inweuners (2026) nae [[Rusland]] den hroôtste bevolkienge van alle Europeêse lan'n. 

't Land hrens op volhorde van noôrd ni oôst an de volhende lan'n: [[Denemarken]], [[Poôl'n]], [[Tsjehhië]], [[Oesteriek]], [[Zwitserland]], [[Frankriek]], [[Luxemburg (land)|Luxemburg]], [[Belhië]] en [[Nederland]].

In 't noôrdwessen liet Duutsland an den [[Noôrdzeê]], in 't noôrdoôssen an den [[Oôstzeê]].

Van den bevolkienge is 52% anesloôtn bie een relihieuze hemeênschap (2025).

[[Christelijk]] is 46% van den bevolkienge: 23% is [[roôms-katteliek]] en 20,7% is [[protestans]] ([[luthers]] en [[grifformeerd]]). De roôms-katteliek'n bevin'n der eihen vurral in 't zuden en wessen, de protestant'n in 't noôrn en oôssen.

Ok weun'n der 3,35 meljoen [[moslim]]s (4%), 270.000 [[boeddhisme|boeddhist'n]] (0,3%) en 100.000 relihieuze [[joôden]] (0,1%). 

Meêr dan 50% van den voormaelihe Oôst-Duutse bevolkienge ang hin relihie an.

Onder den Duutse bevolkienge bevin'n zen eihen hroôte hroep'n allochtoon'n, wironder vee hastarbeiers uut de jaeren '70 uut [[Joehoslavië]], [[Hriek'nland]] en [[Turkije]] en aore lan'n en ok binne d'r vee vluchteliengen uut [[Oekraïne]] en [[Syrië]], wivandaen (uut veural Turkije en Syrië) de 3,35 meljoen moslims komme. In totaol bevin'n zen eihen in Duutsland bieni 24 meljoen allochtoon'n (28,7%, 2022).

Bieni iedereên in Duutsland spreek [[Duuts]]. Der zien ienkele etnische minder'eden as Deen'n, Friezen, Sorben en siheuners die an der eihen taele praoten.

Duutsland is een belangriek lid van den [[Europeêse Unie]] en van economische, politieke en militaire organisaoties in Europa en den waereld (o.a. [[Vereênigde Naoties]], [[NAVO]] en [[G7]]).

== Geografie ==
Duutsland lig in [[Centraol-Europa]], hrens an de bovenhenoemde lan'n en wor verdeêld in de Duutse vlakt'n in 't noôrn, 't oôgland in 't midd'n en de uutèn'n van de [[Alpen]] in 't zuden. Een hroôt deêl, 2/3, besti uut bossen, wivan vee nildbossen.

Noôrd-Duutsland wor ekenmerkt deur een vlak lanschap, evenas in 't iets noôrdelijker helehen Denemarken. Deur de vlakt'n stroômen rivier'n as de [[Wezer]], den [[Elbe]] en den [[Oder]], en der vin vee landbouw plekke. Der wor onder are terwe, petaoten en herst verbouwd en in Sleêswiek-'Olstein wor an veeteêlt edaene. In dit hebied lihhen hroôte steeën as den oôdstad [[Berlijn]], [[Hamburg]] en [[Bremen]].

Midd'n-Duutsland wor ekenmerkt deur 't oôgland. In dit hebied lihhen onder are de Rijnvallei en 't Thüriengse bos. Langs de Rijn zien vee wienhaern en kasteeln te vin'n en ok lihhen der industriehebieden as 't [[Ruhrhebied]] in de buurte. Ok langs de [[Moezel]], ok in dit hebied, zien vee wienhaern te vin'n. Hroôte steeën in Midd'n-Duutsland zien [[Dresden]], [[Leipzig]], [[Keulen]], [[Düsseldorf]] en [[Essen (Duutsland)|Essen]].

Zuud-Duutsland wor ekenmerkt deur zen oôhe berhen, mistal bebost bie nildboômen. Voebeêl'n zien 't [[Zwarte Woud]] en 't Bohemerwoud. 't Oôgste punt (2963 m) is de Zugspitze in de Beierse Alpen. Hroôte steeën in Zuud-Duutsland zien onder are [[München]], [[Frankfurt am Main]] en [[Stuttgart]].

=== Steê ===
Hroôtste steê binne (2026):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Berlin]] (Berlijn) || 3.701.000
|-
| [[Hamburg]] || 1.869.000
|-
| [[München]] || 1.505.000
|-
| [[Köln]] (Keulen) || 1.026.000
|-
| [[Frankfurt am Main]] || 761.000
|-
| [[Düsseldorf]] || 619.000
|-
| [[Leipzig]] || 616.000
|-
| [[Stuttgart]] || 609.000
|-
| [[Dortmund]] || 601.000
|-
| [[Bremen (stad)|Bremen]] || 588.000
|-
| [[Essen (Duutsland)|Essen]] || 574.000
|-
| [[Dresden]] || 563.000
|-
| [[Nürnberg]] || 531.000
|-
| [[Hannover]] || 523.000
|-
| [[Duisburg]] || 501.000
|-
| [[Bochum]] || 359.000
|-
| [[Wuppertal]] || 357.000
|-
| [[Bielefeld]] || 331.000
|-
| [[Bonn]] || 324.000
|-
| [[Mannheim]] || 320.000
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Karlsruhe]] || 309.000
|-
| [[Münster]] || 306.000
|-
| [[Augsburg]] || 302.000
|-
| [[Wiesbaden]] || 289.000
|-
| [[Mönchengladbach]] || 267.000
|-
| [[Gelsenkirchen]] || 266.000
|-
| [[Aachen]] (Aken) || 264.000
|-
| [[Braunschweig]] || 253.000
|-
| [[Kiel]] || 252.000
|-
| [[Chemnitz]] || 247.000
|-
| [[Magdeburg]] || 244.000
|-
| [[Freiburg im Breisgau]] || 238.000
|-
| [[Krefeld]] || 231.000
|-
| [[Halle (Saale)|Halle]] || 226.000
|-
| [[Mainz]] || 224.000
|-
| [[Erfurt]] || 217.000
|-
| [[Lübeck]] || 217.000
|-
| [[Oberhausen]] || 213.000
|-
| [[Rostock]] || 205.000
|-
| [[Kassel]] || 197.000
|-
|}
|}

== Geschiedenisse ==
Duutsland wier pas in [[1870]] opniev een eeneid. In d'ooge middeleeuwe wastet et hrootste land van Europa, ma laeter viel et elegaer uut mekaer in wè meer dan onderd lantjes. Tussen 1870 en 1914 groeiende Duutsland uut tot de een nae grooste industriestaet van Europa en van de waereld, nae Iengeland. Dat gaf noga wa conflicten mee de Iengelse, mae ok mie de Franse. Toe in 1914 de Eerste Wereldoorlog uutbrak kwam Duutsland recht tegenover deze groôtmach'n (mie Rusland d'rbie) te stoôn, saeme mie Oôstenriek-Honharije. Duutsland voerde een tweêfrontenoorlog. Vier jaer lang durende deze oorlog weerbie naebie nehen meljoen man omkwamme.
Duutsland wier een vernederende vrede opgeleid en vee historici dienke dat dit de opmaet gaf toet de Twidde Wereldoorlog. In [[1933]] kwam [[Adolf Hitler]] an de macht. Duutsland begon in 1939 een oorlog tegen Iengeland en Frankriek en vanaf 1941 ok tehen Rusland en de VS. In 1945 wier het land eindelijk verslogen. Verbijsterd nam de weareld kennis van de [[Holocaust]] weerbie zo'n zes meljoen [[Joôden]] systematisch bin vermoôrd, vooral in [[Oôst-Europa]].
Het land wier verdeeld in vier bezettingszones, naemelijk een Britse, Franse, Amerikaanse en Russische Zone. De Russische zone wier een apart land, de Duutse Democraotische Rippebliek (DDR). Duutsland wier zodoewnde verdeêld in een communistisch [[Oôst-Duutsland]] en een kapitalistisch [[West-Duutsland]]. Ok [[Berlijn]] was in vieren gedeeld, mar deze stad lag midden in het Russische deel, zoôdat een deel van Berlijn (dat bie West-Duutsland kwam) as een eiland in Oôst-Duutsland kwam te liggene.
Vee burhers vluchttende van Oôst nae West en dat nam zoô groôte antallen an, da in 1961 een mure gebouwd wier deu de Oôst-Duutsers tussen Oôst en West Berlijn. Deze mure wier symbool van de [[Kouwe Oôrlog]] tussen de NAVO en het Warchaupact. In [[1989]] kwam 'ieran een ende toe de burhers van de communistische lan'n in Oost-Europa in opstand kwamme. De Sovjets onger leiding van Gorbatsjov kwamme in tehenstelling toet 1956 en 1968 niet in actie.
In 1991 wiere de tweê lan'n weer bie mekaore gevoegd onger leiding van bondskanselier Kohl. Vee wier geïnvesteerd in de voormaelihe deelstaeten van de DDR, mae twintig jaer laeter was de werkloosheid nog aoltied 'oôger as in 't wes'n. Frankriek ging akkoord mie de 'erenigieng op voorwaerde dat Duutsland de [[euro]] zou invoere. Dit gebeurde dan ok, in [[2002]].

== Economie ==
Duutsland is eên van de mist ontwikkelde lan'n ter waereld en ei ok eên van de sterkste economieën op aerde, mè onder are werkeloôs'eid is een hroôt probleem. Deur verhriezieng worn de lassen van werk ènde mensen hrotter en de sociaole zeker'eid wor kleinder. Een aor probleem is ok nog de minder loôpende economie van 't voormaelige [[Oôst-Duutsland]], nog een overbluufsel uut de DDR-tied.

== Defensie ==
Duutsland beschik over een paer verschill'nde takk'n van defensie, naemelijk de landmacht, de marine, de luchmacht, de kustwacht, de hrenspelisie en een medisch korps. In 2001 waeren der ruum 20,8 meljoen mann'n in de leeftied van 15 toet 49 jaer beschikbaer voe in heval van oôrlog, wivan der ruum 17,7 meljoen heschikt waeren voe militaire dienst. Ieder jaer bereikn onheveêr 480.000 mann'n de leeftied om in militaire dienst te treeën. 2,12% van 't [[BNP]] (2024) wor uuteheven an defensie.

== Politiek ==
Duutsland is een democraotische parlementaire bondsstaet. 't Land ei sins [[23 meie]] [[1949]] een hrondwet, die a deur een meêder'eid van twiderde deur de bonsdag en bondsraed 'ewiezigd kan worn. Sommihe aspect'n kunn'n nie 'ewiezigd worn.

Sins [[3 oktober]] [[1990]] binne [[West-Duutsland]] en [[Oôst-Duutsland]] vereênigd: den [[Duutse Democraotische Rippebliek]] (DDR) is toen offisjeel bie den [[Bonsrippebliek Duutsland]] ekomme.

Binn'n Duutsland hel actief en passief kiesrecht vanof 18 jaer en der is spraeke van een twikaemersysteem, helieke as in Nederland. De bonsdag ei op z'n minst 598 leeën, en wor iedere vier jaer verkozen. Der hel een kiesdrempel van vuuf percent. De bonsraed ei 69 leeën, die an de deêlstaetreheriengen vertehenwoôrdihen. Iedere deêlstaet ei ok een eihen hrondwet en deelstaetparlement, dat a om de vier jaer wor verkozen.

De bonspresident, 't staetsoôd, wor voe vuuf jaer deur de bonsverhaoderienge verkozen en kan 1 keêr worn herverkozen. De bonskanselier is 't oôd van de reherieng en wor verkozen deur de bonsdag. 

=== Bonspresidenten ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! President !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| Theodor Heuss || 1949 - 1959 || 10 || [[FDP]] || [[West-Duutsland]]
|-
| Heinrich Lübke || 1959 - 1969 || 10 || [[CDU]] || West-Duutsland
|-
| Gustav Heinemann || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| Walter Scheel || 1974 - 1979 || 5 || FDP || West-Duutsland
|-
| Karl Carstens || 1979 - 1984 || 5 || CDU || West-Duutsland
|-
| Richard von Weizsäcker || 1984 - 1994 || 10 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| Roman Herzog || 1994 - 1999 || 5 || CDU || Duutsland
|-
| Johannes Rau || 1999 - 2004 || 5 || SPD || Duutsland
|-
| Horst Köhler || 2004 - 2010 || 6 || CDU || Duutsland
|-
| Christian Wulff || 2010 - 2012 || 2 || CDU || Duutsland
|-
| Joachim Gauck || 2012 - 2017 || 5 || partieloôs || Duutsland
|-
| [[Frank-Walter Steinmeier]] || 2017 - noe || 9 || SPD || Duutsland
|-
|}

=== Bonskanseliers ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Kanselier !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| [[Konrad Adenauer]] || 1949 - 1963 || 14 || [[CDU]] || [[West-Duutsland]]
|-
| [[Ludwig Erhard]] || 1963 - 1966 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger]] || 1966 - 1969 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt]] || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt]] || 1974 - 1982 || 8 || SPD || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl]] || 1982 - 1998 || 16 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| [[Gerhard Schröder]] || 1998 - 2005 || 7 || SPD || Duutsland
|-
| [[Angela Merkel]] || 2005 - 2021 || 16 || CDU || Duutsland
|-
| [[Olaf Scholz]] || 2021 - 2025 || 4 || SPD || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz]] || 2025 - noe || 1 || CDU || Duutsland
|-
|}

=== Kabinet'n ===
x = regeriengspartie

b = regeriengspartie mie bonskanselier

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=8 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! rowspan=2 | Kabinet || rowspan=2 | Tied || colspan=5 | Partieën || rowspan=2 | Opmerkienge
|-
! [[CDU]]/[[CSU]] || [[FDP]] || [[Grüne]] || [[SPD]] || overige
|-
| [[Konrad Adenauer|Kabinet-Adenauer I]] || 1949 - 1953 || b || x ||  ||  || DP || [[West-Duutsland]]
|-
| Kabinet-Adenauer II || 1953 - 1957 || b || x ||  ||  || DP, GB/BHE || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer III || 1957 - 1961 || b ||  ||  ||  || DP || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer IV || 1961 - 1963 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Ludwig Erhard|Kabinet-Erhard I]] || 1963 - 1965 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland 
|-
| Kabinet-Erhard II || 1965 - 1966 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger|Kabinet-Kiesinger]] || 1966 - 1969 || b ||  ||  || x || || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt|Kabinet-Brandt I]] || 1969 - 1972 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Brandt II || 1972 - 1974 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt|Kabinet-Schmidt I]] || 1974 - 1976 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt II || 1976 - 1980 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt III || 1980 - 1982 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl|Kabinet-Kohl I]] || 1982 - 1983 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl II || 1983 - 1987 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl III || 1987 - 1991 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl IV || 1991 - 1994 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl V || 1994 - 1998 || b || x ||  ||  || || Duutsland 
|-
| [[Gerhard Schröder|Kabinet-Schröder I]] || 1998 - 2002 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Schröder II || 2002 - 2005 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| [[Angela Merkel|Kabinet-Merkel I]] || 2005 - 2009 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Merkel II || 2009 - 2013 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel III || 2013 - 2018 || b ||  ||  || x || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel IV || 2018 - 2021 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| [[Olaf Scholz|Kabinet-Scholz]] || 2021 - 2025 ||  || x || x || b || || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz|Kabinet-Merz]] || 2025 - noe || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
|}

DP = Deutsche Partei

GB/BHE = Gesamtdeutscher Block / Bund der Heimatvertriebenen und Entrechteten

=== Bonsdag ===
Bonsdag vanof 1990 (vereênigde Duutsland).

''oliefkleur is reherieng''

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=11 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Partie || 2025 || 2021 || 2017 || 2013 || 2009 || 2005 || 2002 || 1998 || 1994 || 1990
|-
| [[AfD]] || 152 || 83 || 94 || || || || || || ||
|-
| [[CDU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 164 || 152 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 200 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 255 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 194 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 180 || 190 || 198 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 244 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 268
|-
| [[CSU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 44 || 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 56 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || 58 || 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 50 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 51
|-
| [[FDP]] || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 91 || 80 || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 93 || 61 || 47 || 43 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 79
|-
| [[Grüne]] || 85 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 118 || 67 || 63 || 68 || 51 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 55 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || 49 || 8
|-
| [[Linke]] / [[PDS]] ¹ || 64 || 39 || 69 || 64 || 76 || 54 || 2 || 36 || 30 || 17
|-
| [[SPD]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 120 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 206 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 153 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 193 || 146 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 222 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 251 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 298 || 252 || 239
|-
| [[SSW]] || 1 || 1 || || || || || || || ||
|-
! Totael || 630 || 735 || 709 || 631 || 622 || 614 || 603 || 669 || 672 || 662
|-
! Reherieng || 328 || 415 || 399 || 504 || 332 || 448 || 306 || 345 || 341 || 398
|-
! Kabinet || [[Friedrich Merz|Merz]] || [[Olaf Scholz|Scholz]] || Merkel IV || Merkel III || Merkel II || [[Angela Merkel|Merkel I]] || Schröder II || [[Gerhard Schröder|Schröder I]] || Kohl V || [[Helmut Kohl|Kohl IV]]
|}

¹ Linke vanof 2009

== Bestierlijke indeêlienge ==
Duutsland wor inedeêld in 16 deêlstaeten (''Bundesländer''), naemelijk:

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
! Deêlstaet !! Zeêuws !! Oôdstad !! Inweuners &lt;br&gt; (2026) !! Oppervlak &lt;br&gt; (km²) !! Dichteid &lt;br&gt; (inw./km²) || Zeêtels &lt;br&gt; [[Bonsraed]]
|-
| [[Baden-Württemberg]] || Baden-Württemberg || [[Stuttgart]] || 11.200.000 || 35.700 || 314 || 6
|--
| [[Bayern]] || Beieren || [[München]] || 13.200.000 || 70.500 || 188 || 6
|-
| [[Berlin]] || Berlijn || [[Berlin]] || 3.700.000 || 900 || 4153 || 4
|-
| [[Brandenburg]] || Brannburg || [[ Potsdam]] || 2.600.000 || 29.700 || 86 || 4
|-
| [[Bremen]] || Breem'n || [[Bremen]] || 700.000 || 400 || 1683 || 3
|-
| [[Hamburg]] || Hamburg || [[Hamburg]] || 1.900.000 || 800 || 2476 || 3
|-
| [[Hessen]] || Hessen || [[Wiesbaden]] || 6.300.000 || 21.100 || 297 || 5
|-
| [[Mecklenburg-Vorpommern]] || Mecklenburg-Voepommern || [[Schwerin]] || 1.600.000 || 23.300 || 68 || 3
|-
| [[Niedersachsen]] || Nedersaksen || [[Hannover]] || 8.000.000 || 47.700 || 168 || 6
|-
| [[Nordrhein-Westfalen]] || Noôrdrien-Westfaolen || [[Düsseldorf]] || 18.000.000 || 34.100 || 527 || 6
|-
| [[Rheinland-Pfalz]] || Rienland-Palts || [[Mainz]] || 4.100.000 || 19.900 || 208 || 4
|-
| [[Saarland]] || Saorland || [[Saarbrücken]] || 1.000.000 || 2.600 || 392 || 3
|-
| [[Sachsen]] || Saksen || [[Dresden]] || 4.000.000 || 18.500 || 218 || 4
|-
| [[Sachsen-Anhalt]] || Saksen-Analt || [[Magdeburg]] || 2.100.000 || 20.600 || 103 || 4
|-
| [[Schleswig-Holstein]] || Sleêswiek-'Olstein || [[Kiel]] || 3.000.000 || 15.800 || 187 || 4
|-
| [[Thüringen]] || Thüriengen || [[Erfurt]] || 2.100.000 || 16.200 || 128 || 4
|-
! colspan=3 | Totael || 83.500.000 || 357.700 || 233 || 69
|}
|[[Plaetje:Political map of Germany vector drawing.svg]]
|}

== Lienks nae buten ==
{{div col|cols=2}}
* [https://www.landenweb.nl/duitsland/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/germany Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210109075739/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/germany World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/duitsland/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/ Klimaatinfo]
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=16 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/germany_nl Europese Unie]
* [https://thefactfile.org/germany-facts/ Fact File]
* [https://duitslandinstituut.nl/ Duitsland Instituut]
* [https://historiek.net/geschiedenis-van-duitsland-2/ Historiek]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/ GeschiedenisExtra]
{{div col end}}

{{Europa}}

[[Categorie:Duutsland| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>olnjlolcz4qr63suhzf04iwgk11mqjn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183839</id>
      <parentid>183838</parentid>
      <timestamp>2026-10-01T17:45:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Venflos</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <origin>183839</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19681" sha1="34ei87ewziz6qctxzbsshqir1k97shb" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele    = Bundesrepublik Deutschland
 |vlagge              = Flag of Germany.svg
 |waepen              = Coat of Arms of Germany.svg
 |locaotie            = Europe location GER.png
 |taelen              = [[Duuts]]
 |oôdstad             = [[Berlijn]]
 |regeriengsvurm      = [[federaotie|Federaole]] [[rippebliek]]
 |staetsoôd           = [[Frank-Walter Steinmeier]] (bonspresident)
 |regeriengsleider    = [[Friedrich Merz]] (bonskanselier)
 |km2                 = 357.684
 |pctwaeter           = 1,27
 |inweuners           = 83.467.000 (2026)
 |dichteid            = 233
 |volkslied           = [[:de:Deutschlandlied|Deutschlandlied]]
 |munte               = [[:de:Euro|euro]]
 |valutacode          = EUR
 |tiedzoône           = UTC+1
 |j/n                 = jaet
 |feêstdag            = 3 oktober (Eêneidsdag)
 |tld                 = de
 |landcode            = DEU
 |tel                 = 49
}}
[[Plaetje:Deutschland Übersichtskarte.png|thumb|Kaerte]]
[[Plaetje:Deutschland Landschaften.png|thumb|Landschapp'n]]
[[plaetje:Trier BW 2013-04-14 15-59-54.JPG|thumb|250px|Dom van [[Trier]]]]
[[plaetje:1 Nature 1.png|250px|thumb|'t Kasteêl [[Neuschwanstein]] in leege mist]]
[[plaetje:Die_Elbphilharmonie_-_21.07.2015.jpg|250px|thumb|Den Elbphilharmonie in Hamburg]]
[[Plaetje:West and East Germans at the Brandenburg Gate in 1989.jpg|250px|thumb|Val van den Berliense mure in november 1989]]

'''Duutsland''' ([[Duuts]]: ''Deutschland''), offisjeel '''Bonsrippebliek Duutsland''' (''Bundesrepublik Deutschland''), is een land in [[Midden-Europa]]. Den 'oôdstad is [[Berlijn]] (''Berlin''). 

Duutsland ei mie zen ruum 83 meljoen inweuners (2026) nae [[Rusland]] den hroôtste bevolkienge van alle Europeêse lan'n. 

't Land hrens op volhorde van noôrd ni oôst an de volhende lan'n: [[Denemarken]], [[Poôl'n]], [[Tsjehhië]], [[Oesteriek]], [[Zwitserland]], [[Frankriek]], [[Luxemburg (land)|Luxemburg]], [[Belhië]] en [[Nederland]].

In 't noôrdwessen liet Duutsland an den [[Noôrdzeê]], in 't noôrdoôssen an den [[Oôstzeê]].

Van den bevolkienge is 52% anesloôtn bie een relihieuze hemeênschap (2025).

[[Christelijk]] is 46% van den bevolkienge: 23% is [[roôms-katteliek]] en 20,7% is [[protestans]] ([[luthers]] en [[grifformeerd]]). De roôms-katteliek'n bevin'n der eihen vurral in 't zuden en wessen, de protestant'n in 't noôrn en oôssen.

Ok weun'n der 3,35 meljoen [[moslim]]s (4%), 270.000 [[boeddhisme|boeddhist'n]] (0,3%) en 100.000 relihieuze [[joôden]] (0,1%). 

Meêr dan 50% van den voormaelihe Oôst-Duutse bevolkienge ang hin relihie an.

Onder den Duutse bevolkienge bevin'n zen eihen hroôte hroep'n allochtoon'n, wironder vee hastarbeiers uut de jaeren '70 uut [[Joehoslavië]], [[Hriek'nland]] en [[Turkije]] en aore lan'n en ok binne d'r vee vluchteliengen uut [[Oekraïne]] en [[Syrië]], wivandaen (uut veural Turkije en Syrië) de 3,35 meljoen moslims komme. In totaol bevin'n zen eihen in Duutsland bieni 24 meljoen allochtoon'n (28,7%, 2022).

Bieni iedereên in Duutsland spreek [[Duuts]]. Der zien ienkele etnische minder'eden as Deen'n, Friezen, Sorben en siheuners die an der eihen taele praoten.

Duutsland is een belangriek lid van den [[Europeêse Unie]] en van economische, politieke en militaire organisaoties in Europa en den waereld (o.a. [[Vereênigde Naoties]], [[NAVO]] en [[G7]]).

== Geografie ==
Duutsland lig in [[Centraol-Europa]], hrens an de bovenhenoemde lan'n en wor verdeêld in de Duutse vlakt'n in 't noôrn, 't oôgland in 't midd'n en de uutèn'n van de [[Alpen]] in 't zuden. Een hroôt deêl, 2/3, besti uut bossen, wivan vee nildbossen.

Noôrd-Duutsland wor ekenmerkt deur een vlak lanschap, evenas in 't iets noôrdelijker helehen Denemarken. Deur de vlakt'n stroômen rivier'n as de [[Wezer]], den [[Elbe]] en den [[Oder]], en der vin vee landbouw plekke. Der wor onder are terwe, petaoten en herst verbouwd en in Sleêswiek-'Olstein wor an veeteêlt edaene. In dit hebied lihhen hroôte steeën as den oôdstad [[Berlijn]], [[Hamburg]] en [[Bremen]].

Midd'n-Duutsland wor ekenmerkt deur 't oôgland. In dit hebied lihhen onder are de Rijnvallei en 't Thüriengse bos. Langs de Rijn zien vee wienhaern en kasteeln te vin'n en ok lihhen der industriehebieden as 't [[Ruhrhebied]] in de buurte. Ok langs de [[Moezel]], ok in dit hebied, zien vee wienhaern te vin'n. Hroôte steeën in Midd'n-Duutsland zien [[Dresden]], [[Leipzig]], [[Keulen]], [[Düsseldorf]] en [[Essen (Duutsland)|Essen]].

Zuud-Duutsland wor ekenmerkt deur zen oôhe berhen, mistal bebost bie nildboômen. Voebeêl'n zien 't [[Zwarte Woud]] en 't Bohemerwoud. 't Oôgste punt (2963 m) is de Zugspitze in de Beierse Alpen. Hroôte steeën in Zuud-Duutsland zien onder are [[München]], [[Frankfurt am Main]] en [[Stuttgart]].

=== Steê ===
Hroôtste steê binne (2026):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Berlin]] (Berlijn) || 3.701.000
|-
| [[Hamburg]] || 1.869.000
|-
| [[München]] || 1.505.000
|-
| [[Köln]] (Keulen) || 1.026.000
|-
| [[Frankfurt am Main]] || 761.000
|-
| [[Düsseldorf]] || 619.000
|-
| [[Leipzig]] || 616.000
|-
| [[Stuttgart]] || 609.000
|-
| [[Dortmund]] || 601.000
|-
| [[Bremen (stad)|Bremen]] || 588.000
|-
| [[Essen (Duutsland)|Essen]] || 574.000
|-
| [[Dresden]] || 563.000
|-
| [[Nürnberg]] || 531.000
|-
| [[Hannover]] || 523.000
|-
| [[Duisburg]] || 501.000
|-
| [[Bochum]] || 359.000
|-
| [[Wuppertal]] || 357.000
|-
| [[Bielefeld]] || 331.000
|-
| [[Bonn]] || 324.000
|-
| [[Mannheim]] || 320.000
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Karlsruhe]] || 309.000
|-
| [[Münster]] || 306.000
|-
| [[Augsburg]] || 302.000
|-
| [[Wiesbaden]] || 289.000
|-
| [[Mönchengladbach]] || 267.000
|-
| [[Gelsenkirchen]] || 266.000
|-
| [[Aachen]] (Aken) || 264.000
|-
| [[Braunschweig]] || 253.000
|-
| [[Kiel]] || 252.000
|-
| [[Chemnitz]] || 247.000
|-
| [[Magdeburg]] || 244.000
|-
| [[Freiburg im Breisgau]] || 238.000
|-
| [[Krefeld]] || 231.000
|-
| [[Halle (Saale)|Halle]] || 226.000
|-
| [[Mainz]] || 224.000
|-
| [[Erfurt]] || 217.000
|-
| [[Lübeck]] || 217.000
|-
| [[Oberhausen]] || 213.000
|-
| [[Rostock]] || 205.000
|-
| [[Kassel]] || 197.000
|-
|}
|}

== Geschiedenisse ==
Duutsland wier pas in [[1870]] opniev een eeneid. In d'ooge middeleeuwe wastet et hrootste land van Europa, ma laeter viel et elegaer uut mekaer in wè meer dan onderd lantjes. Tussen 1870 en 1914 groeiende Duutsland uut tot de een nae grooste industriestaet van Europa en van de waereld, nae Iengeland. Dat gaf noga wa conflicten mee de Iengelse, mae ok mie de Franse. Toe in 1914 de Eerste Wereldoorlog uutbrak kwam Duutsland recht tegenover deze groôtmach'n (mie Rusland d'rbie) te stoôn, saeme mie Oôstenriek-Honharije. Duutsland voerde een tweêfrontenoorlog. Vier jaer lang durende deze oorlog weerbie naebie nehen meljoen man omkwamme.
Duutsland wier een vernederende vrede opgeleid en vee historici dienke dat dit de opmaet gaf toet de Twidde Wereldoorlog. In [[1933]] kwam [[Adolf Hitler]] an de macht. Duutsland begon in 1939 een oorlog tegen Iengeland en Frankriek en vanaf 1941 ok tehen Rusland en de VS. In 1945 wier het land eindelijk verslogen. Verbijsterd nam de weareld kennis van de [[Holocaust]] weerbie zo'n zes meljoen [[Joôden]] systematisch bin vermoôrd, vooral in [[Oôst-Europa]].
Het land wier verdeeld in vier bezettingszones, naemelijk een Britse, Franse, Amerikaanse en Russische Zone. De Russische zone wier een apart land, de Duutse Democraotische Rippebliek (DDR). Duutsland wier zodoewnde verdeêld in een communistisch [[Oôst-Duutsland]] en een kapitalistisch [[West-Duutsland]]. Ok [[Berlijn]] was in vieren gedeeld, mar deze stad lag midden in het Russische deel, zoôdat een deel van Berlijn (dat bie West-Duutsland kwam) as een eiland in Oôst-Duutsland kwam te liggene.
Vee burhers vluchttende van Oôst nae West en dat nam zoô groôte antallen an, da in 1961 een mure gebouwd wier deu de Oôst-Duutsers tussen Oôst en West Berlijn. Deze mure wier symbool van de [[Kouwe Oôrlog]] tussen de NAVO en het Warchaupact. In [[1989]] kwam 'ieran een ende toe de burhers van de communistische lan'n in Oost-Europa in opstand kwamme. De Sovjets onger leiding van Gorbatsjov kwamme in tehenstelling toet 1956 en 1968 niet in actie.
In 1991 wiere de tweê lan'n weer bie mekaore gevoegd onger leiding van bondskanselier Kohl. Vee wier geïnvesteerd in de voormaelihe deelstaeten van de DDR, mae twintig jaer laeter was de werkloosheid nog aoltied 'oôger as in 't wes'n. Frankriek ging akkoord mie de 'erenigieng op voorwaerde dat Duutsland de [[euro]] zou invoere. Dit gebeurde dan ok, in [[2002]].

== Economie ==
Duutsland is eên van de mist ontwikkelde lan'n ter waereld en ei ok eên van de sterkste economieën op aerde, mè onder are werkeloôs'eid is een hroôt probleem. Deur verhriezieng worn de lassen van werk ènde mensen hrotter en de sociaole zeker'eid wor kleinder. Een aor probleem is ok nog de minder loôpende economie van 't voormaelige [[Oôst-Duutsland]], nog een overbluufsel uut de DDR-tied.

== Defensie ==
Duutsland beschik over een paer verschill'nde takk'n van defensie, naemelijk de landmacht, de marine, de luchmacht, de kustwacht, de hrenspelisie en een medisch korps. In 2001 waeren der ruum 20,8 meljoen mann'n in de leeftied van 15 toet 49 jaer beschikbaer voe in heval van oôrlog, wivan der ruum 17,7 meljoen heschikt waeren voe militaire dienst. Ieder jaer bereikn onheveêr 480.000 mann'n de leeftied om in militaire dienst te treeën. 2,12% van 't [[BNP]] (2024) wor uuteheven an defensie.

== Politiek ==
Duutsland is een democraotische parlementaire bondsstaet. 't Land ei sins [[23 meie]] [[1949]] een hrondwet, die a deur een meêder'eid van twiderde deur de bonsdag en bondsraed 'ewiezigd kan worn. Sommihe aspect'n kunn'n nie 'ewiezigd worn.

Sins [[3 oktober]] [[1990]] binne [[West-Duutsland]] en [[Oôst-Duutsland]] vereênigd: den [[Duutse Democraotische Rippebliek]] (DDR) is toen offisjeel bie den [[Bonsrippebliek Duutsland]] ekomme.

Binn'n Duutsland hel actief en passief kiesrecht vanof 18 jaer en der is spraeke van een twikaemersysteem, helieke as in Nederland. De bonsdag ei op z'n minst 598 leeën, en wor iedere vier jaer verkozen. Der hel een kiesdrempel van vuuf percent. De bonsraed ei 69 leeën, die an de deêlstaetreheriengen vertehenwoôrdihen. Iedere deêlstaet ei ok een eihen hrondwet en deelstaetparlement, dat a om de vier jaer wor verkozen.

De bonspresident, 't staetsoôd, wor voe vuuf jaer deur de bonsverhaoderienge verkozen en kan 1 keêr worn herverkozen. De bonskanselier is 't oôd van de reherieng en wor verkozen deur de bonsdag. 

=== Bonspresidenten ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! President !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| Theodor Heuss || 1949 - 1959 || 10 || [[FDP]] || [[West-Duutsland]]
|-
| Heinrich Lübke || 1959 - 1969 || 10 || [[CDU]] || West-Duutsland
|-
| Gustav Heinemann || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| Walter Scheel || 1974 - 1979 || 5 || FDP || West-Duutsland
|-
| Karl Carstens || 1979 - 1984 || 5 || CDU || West-Duutsland
|-
| Richard von Weizsäcker || 1984 - 1994 || 10 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| Roman Herzog || 1994 - 1999 || 5 || CDU || Duutsland
|-
| Johannes Rau || 1999 - 2004 || 5 || SPD || Duutsland
|-
| Horst Köhler || 2004 - 2010 || 6 || CDU || Duutsland
|-
| Christian Wulff || 2010 - 2012 || 2 || CDU || Duutsland
|-
| Joachim Gauck || 2012 - 2017 || 5 || partieloôs || Duutsland
|-
| [[Frank-Walter Steinmeier]] || 2017 - noe || 9 || SPD || Duutsland
|-
|}

=== Bonskanseliers ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Kanselier !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| [[Konrad Adenauer]] || 1949 - 1963 || 14 || [[CDU]] || [[West-Duutsland]]
|-
| [[Ludwig Erhard]] || 1963 - 1966 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger]] || 1966 - 1969 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt]] || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt]] || 1974 - 1982 || 8 || SPD || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl]] || 1982 - 1998 || 16 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| [[Gerhard Schröder]] || 1998 - 2005 || 7 || SPD || Duutsland
|-
| [[Angela Merkel]] || 2005 - 2021 || 16 || CDU || Duutsland
|-
| [[Olaf Scholz]] || 2021 - 2025 || 4 || SPD || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz]] || 2025 - noe || 1 || CDU || Duutsland
|-
|}

=== Kabinet'n ===
x = regeriengspartie

b = regeriengspartie mie bonskanselier

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=8 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! rowspan=2 | Kabinet || rowspan=2 | Tied || colspan=5 | Partieën || rowspan=2 | Opmerkienge
|-
! [[CDU]]/[[CSU]] || [[FDP]] || [[Grüne]] || [[SPD]] || overige
|-
| [[Konrad Adenauer|Kabinet-Adenauer I]] || 1949 - 1953 || b || x ||  ||  || DP || [[West-Duutsland]]
|-
| Kabinet-Adenauer II || 1953 - 1957 || b || x ||  ||  || DP, GB/BHE || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer III || 1957 - 1961 || b ||  ||  ||  || DP || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer IV || 1961 - 1963 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Ludwig Erhard|Kabinet-Erhard I]] || 1963 - 1965 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland 
|-
| Kabinet-Erhard II || 1965 - 1966 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger|Kabinet-Kiesinger]] || 1966 - 1969 || b ||  ||  || x || || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt|Kabinet-Brandt I]] || 1969 - 1972 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Brandt II || 1972 - 1974 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt|Kabinet-Schmidt I]] || 1974 - 1976 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt II || 1976 - 1980 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt III || 1980 - 1982 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl|Kabinet-Kohl I]] || 1982 - 1983 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl II || 1983 - 1987 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl III || 1987 - 1991 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl IV || 1991 - 1994 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl V || 1994 - 1998 || b || x ||  ||  || || Duutsland 
|-
| [[Gerhard Schröder|Kabinet-Schröder I]] || 1998 - 2002 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Schröder II || 2002 - 2005 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| [[Angela Merkel|Kabinet-Merkel I]] || 2005 - 2009 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Merkel II || 2009 - 2013 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel III || 2013 - 2018 || b ||  ||  || x || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel IV || 2018 - 2021 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| [[Olaf Scholz|Kabinet-Scholz]] || 2021 - 2025 ||  || x || x || b || || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz|Kabinet-Merz]] || 2025 - noe || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
|}

DP = Deutsche Partei

GB/BHE = Gesamtdeutscher Block / Bund der Heimatvertriebenen und Entrechteten

=== Bonsdag ===
Bonsdag vanof 1990 (vereênigde Duutsland).

''oliefkleur is reherieng''

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=11 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Partie || 2025 || 2021 || 2017 || 2013 || 2009 || 2005 || 2002 || 1998 || 1994 || 1990
|-
| [[AfD]] || 152 || 83 || 94 || || || || || || ||
|-
| [[CDU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 164 || 152 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 200 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 255 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 194 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 180 || 190 || 198 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 244 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 268
|-
| [[CSU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 44 || 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 56 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || 58 || 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 50 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 51
|-
| [[FDP]] || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 91 || 80 || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 93 || 61 || 47 || 43 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 79
|-
| [[Grüne]] || 85 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 118 || 67 || 63 || 68 || 51 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 55 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || 49 || 8
|-
| [[Linke]] / [[PDS]] ¹ || 64 || 39 || 69 || 64 || 76 || 54 || 2 || 36 || 30 || 17
|-
| [[SPD]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 120 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 206 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 153 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 193 || 146 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 222 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 251 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 298 || 252 || 239
|-
| [[SSW]] || 1 || 1 || || || || || || || ||
|-
! Totael || 630 || 735 || 709 || 631 || 622 || 614 || 603 || 669 || 672 || 662
|-
! Reherieng || 328 || 415 || 399 || 504 || 332 || 448 || 306 || 345 || 341 || 398
|-
! Kabinet || [[Friedrich Merz|Merz]] || [[Olaf Scholz|Scholz]] || Merkel IV || Merkel III || Merkel II || [[Angela Merkel|Merkel I]] || Schröder II || [[Gerhard Schröder|Schröder I]] || Kohl V || [[Helmut Kohl|Kohl IV]]
|}

¹ Linke vanof 2009

== Bestierlijke indeêlienge ==
Duutsland wor inedeêld in 16 deêlstaeten (''Bundesländer''), naemelijk:

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
! Deêlstaet !! Zeêuws !! Oôdstad !! Inweuners &lt;br&gt; (2026) !! Oppervlak &lt;br&gt; (km²) !! Dichteid &lt;br&gt; (inw./km²) || Zeêtels &lt;br&gt; [[Bonsraed]]
|-
| [[Baden-Württemberg]] || Baden-Württemberg || [[Stuttgart]] || 11.200.000 || 35.700 || 314 || 6
|--
| [[Bayern]] || Beieren || [[München]] || 13.200.000 || 70.500 || 188 || 6
|-
| [[Berlin]] || Berlijn || [[Berlin]] || 3.700.000 || 900 || 4153 || 4
|-
| [[Brandenburg]] || Brannburg || [[ Potsdam]] || 2.600.000 || 29.700 || 86 || 4
|-
| [[Bremen]] || Breem'n || [[Bremen]] || 700.000 || 400 || 1683 || 3
|-
| [[Hamburg]] || Hamburg || [[Hamburg]] || 1.900.000 || 800 || 2476 || 3
|-
| [[Hessen]] || Hessen || [[Wiesbaden]] || 6.300.000 || 21.100 || 297 || 5
|-
| [[Mecklenburg-Vorpommern]] || Mecklenburg-Voepommern || [[Schwerin]] || 1.600.000 || 23.300 || 68 || 3
|-
| [[Niedersachsen]] || Nedersaksen || [[Hannover]] || 8.000.000 || 47.700 || 168 || 6
|-
| [[Nordrhein-Westfalen]] || Noôrdrien-Westfaolen || [[Düsseldorf]] || 18.000.000 || 34.100 || 527 || 6
|-
| [[Rheinland-Pfalz]] || Rienland-Palts || [[Mainz]] || 4.100.000 || 19.900 || 208 || 4
|-
| [[Saarland]] || Saorland || [[Saarbrücken]] || 1.000.000 || 2.600 || 392 || 3
|-
| [[Sachsen]] || Saksen || [[Dresden]] || 4.000.000 || 18.500 || 218 || 4
|-
| [[Sachsen-Anhalt]] || Saksen-Analt || [[Magdeburg]] || 2.100.000 || 20.600 || 103 || 4
|-
| [[Schleswig-Holstein]] || Sleêswiek-'Olstein || [[Kiel]] || 3.000.000 || 15.800 || 187 || 4
|-
| [[Thüringen]] || Thüriengen || [[Erfurt]] || 2.100.000 || 16.200 || 128 || 4
|-
! colspan=3 | Totael || 83.500.000 || 357.700 || 233 || 69
|}
|[[Plaetje:Political map of Germany vector drawing.svg]]
|}

== Lienks nae buten ==
{{div col|cols=2}}
* [https://www.landenweb.nl/duitsland/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/germany Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210109075739/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/germany World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/duitsland/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/ Klimaatinfo]
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=16 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/germany_nl Europese Unie]
* [https://thefactfile.org/germany-facts/ Fact File]
* [https://duitslandinstituut.nl/ Duitsland Instituut]
* [https://historiek.net/geschiedenis-van-duitsland-2/ Historiek]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/ GeschiedenisExtra]
{{div col end}}

{{Europa}}

[[Categorie:Duutsland| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>34ei87ewziz6qctxzbsshqir1k97shb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183840</id>
      <parentid>183839</parentid>
      <timestamp>2026-10-01T17:56:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Venflos</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <origin>183840</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19795" sha1="jptxagovjynrn4dm97zjxqca3c0y25x" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele    = Bundesrepublik Deutschland
 |vlagge              = Flag of Germany.svg
 |waepen              = Coat of Arms of Germany.svg
 |locaotie            = Europe location GER.png
 |taelen              = [[Duuts]]
 |oôdstad             = [[Berlijn]]
 |regeriengsvurm      = [[federaotie|Federaole]] [[rippebliek]]
 |staetsoôd           = [[Frank-Walter Steinmeier]] (bonspresident)
 |regeriengsleider    = [[Friedrich Merz]] (bonskanselier)
 |km2                 = 357.684
 |pctwaeter           = 1,27
 |inweuners           = 83.467.000 (2026)
 |dichteid            = 233
 |volkslied           = [[:de:Deutschlandlied|Deutschlandlied]]
 |munte               = [[:de:Euro|euro]]
 |valutacode          = EUR
 |tiedzoône           = UTC+1
 |j/n                 = jaet
 |feêstdag            = 3 oktober (Eêneidsdag)
 |tld                 = de
 |landcode            = DEU
 |tel                 = 49
}}
[[Plaetje:Deutschland Übersichtskarte.png|thumb|Kaerte]]
[[Plaetje:Deutschland Landschaften.png|thumb|Landschapp'n]]
[[plaetje:Trier BW 2013-04-14 15-59-54.JPG|thumb|250px|Dom van [[Trier]]]]
[[plaetje:1 Nature 1.png|250px|thumb|'t Kasteêl [[Neuschwanstein]] in leege mist]]
[[plaetje:Die_Elbphilharmonie_-_21.07.2015.jpg|250px|thumb|Den Elbphilharmonie in [[Hamburg]]]]
[[Plaetje:West and East Germans at the Brandenburg Gate in 1989.jpg|250px|thumb|Val van den [[Berlijn|Berliense]] mure in november 1989]]
[[Plaetje:Mittelrheintal bei Oberwesel.jpg|250px|thumb|Rien bie Oberwesel ([[Rheinland-Pfalz]])]]

'''Duutsland''' ([[Duuts]]: ''Deutschland''), offisjeel '''Bonsrippebliek Duutsland''' (''Bundesrepublik Deutschland''), is een land in [[Midden-Europa]]. Den 'oôdstad is [[Berlijn]] (''Berlin''). 

Duutsland ei mie zen ruum 83 meljoen inweuners (2026) nae [[Rusland]] den hroôtste bevolkienge van alle Europeêse lan'n. 

't Land hrens op volhorde van noôrd ni oôst an de volhende lan'n: [[Denemarken]], [[Poôl'n]], [[Tsjehhië]], [[Oesteriek]], [[Zwitserland]], [[Frankriek]], [[Luxemburg (land)|Luxemburg]], [[Belhië]] en [[Nederland]].

In 't noôrdwessen liet Duutsland an den [[Noôrdzeê]], in 't noôrdoôssen an den [[Oôstzeê]].

Van den bevolkienge is 52% anesloôtn bie een relihieuze hemeênschap (2025).

[[Christelijk]] is 46% van den bevolkienge: 23% is [[roôms-katteliek]] en 20,7% is [[protestans]] ([[luthers]] en [[grifformeerd]]). De roôms-katteliek'n bevin'n der eihen vurral in 't zuden en wessen, de protestant'n in 't noôrn en oôssen.

Ok weun'n der 3,35 meljoen [[moslim]]s (4%), 270.000 [[boeddhisme|boeddhist'n]] (0,3%) en 100.000 relihieuze [[joôden]] (0,1%). 

Meêr dan 50% van den voormaelihe Oôst-Duutse bevolkienge ang hin relihie an.

Onder den Duutse bevolkienge bevin'n zen eihen hroôte hroep'n allochtoon'n, wironder vee hastarbeiers uut de jaeren '70 uut [[Joehoslavië]], [[Hriek'nland]] en [[Turkije]] en aore lan'n en ok binne d'r vee vluchteliengen uut [[Oekraïne]] en [[Syrië]], wivandaen (uut veural Turkije en Syrië) de 3,35 meljoen moslims komme. In totaol bevin'n zen eihen in Duutsland bieni 24 meljoen allochtoon'n (28,7%, 2022).

Bieni iedereên in Duutsland spreek [[Duuts]]. Der zien ienkele etnische minder'eden as Deen'n, Friezen, Sorben en siheuners die an der eihen taele praoten.

Duutsland is een belangriek lid van den [[Europeêse Unie]] en van economische, politieke en militaire organisaoties in Europa en den waereld (o.a. [[Vereênigde Naoties]], [[NAVO]] en [[G7]]).

== Geografie ==
Duutsland lig in [[Centraol-Europa]], hrens an de bovenhenoemde lan'n en wor verdeêld in de Duutse vlakt'n in 't noôrn, 't oôgland in 't midd'n en de uutèn'n van de [[Alpen]] in 't zuden. Een hroôt deêl, 2/3, besti uut bossen, wivan vee nildbossen.

Noôrd-Duutsland wor ekenmerkt deur een vlak lanschap, evenas in 't iets noôrdelijker helehen Denemarken. Deur de vlakt'n stroômen rivier'n as de [[Wezer]], den [[Elbe]] en den [[Oder]], en der vin vee landbouw plekke. Der wor onder are terwe, petaoten en herst verbouwd en in Sleêswiek-'Olstein wor an veeteêlt edaene. In dit hebied lihhen hroôte steeën as den oôdstad [[Berlijn]], [[Hamburg]] en [[Bremen]].

Midd'n-Duutsland wor ekenmerkt deur 't oôgland. In dit hebied lihhen onder are de Rijnvallei en 't Thüriengse bos. Langs de Rijn zien vee wienhaern en kasteeln te vin'n en ok lihhen der industriehebieden as 't [[Ruhrhebied]] in de buurte. Ok langs de [[Moezel]], ok in dit hebied, zien vee wienhaern te vin'n. Hroôte steeën in Midd'n-Duutsland zien [[Dresden]], [[Leipzig]], [[Keulen]], [[Düsseldorf]] en [[Essen (Duutsland)|Essen]].

Zuud-Duutsland wor ekenmerkt deur zen oôhe berhen, mistal bebost bie nildboômen. Voebeêl'n zien 't [[Zwarte Woud]] en 't Bohemerwoud. 't Oôgste punt (2963 m) is de Zugspitze in de Beierse Alpen. Hroôte steeën in Zuud-Duutsland zien onder are [[München]], [[Frankfurt am Main]] en [[Stuttgart]].

=== Steê ===
Hroôtste steê binne (2026):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Berlin]] (Berlijn) || 3.701.000
|-
| [[Hamburg]] || 1.869.000
|-
| [[München]] || 1.505.000
|-
| [[Köln]] (Keulen) || 1.026.000
|-
| [[Frankfurt am Main]] || 761.000
|-
| [[Düsseldorf]] || 619.000
|-
| [[Leipzig]] || 616.000
|-
| [[Stuttgart]] || 609.000
|-
| [[Dortmund]] || 601.000
|-
| [[Bremen (stad)|Bremen]] || 588.000
|-
| [[Essen (Duutsland)|Essen]] || 574.000
|-
| [[Dresden]] || 563.000
|-
| [[Nürnberg]] || 531.000
|-
| [[Hannover]] || 523.000
|-
| [[Duisburg]] || 501.000
|-
| [[Bochum]] || 359.000
|-
| [[Wuppertal]] || 357.000
|-
| [[Bielefeld]] || 331.000
|-
| [[Bonn]] || 324.000
|-
| [[Mannheim]] || 320.000
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Karlsruhe]] || 309.000
|-
| [[Münster]] || 306.000
|-
| [[Augsburg]] || 302.000
|-
| [[Wiesbaden]] || 289.000
|-
| [[Mönchengladbach]] || 267.000
|-
| [[Gelsenkirchen]] || 266.000
|-
| [[Aachen]] (Aken) || 264.000
|-
| [[Braunschweig]] || 253.000
|-
| [[Kiel]] || 252.000
|-
| [[Chemnitz]] || 247.000
|-
| [[Magdeburg]] || 244.000
|-
| [[Freiburg im Breisgau]] || 238.000
|-
| [[Krefeld]] || 231.000
|-
| [[Halle (Saale)|Halle]] || 226.000
|-
| [[Mainz]] || 224.000
|-
| [[Erfurt]] || 217.000
|-
| [[Lübeck]] || 217.000
|-
| [[Oberhausen]] || 213.000
|-
| [[Rostock]] || 205.000
|-
| [[Kassel]] || 197.000
|-
|}
|}

== Geschiedenisse ==
Duutsland wier pas in [[1870]] opniev een eeneid. In d'ooge middeleeuwe wastet et hrootste land van Europa, ma laeter viel et elegaer uut mekaer in wè meer dan onderd lantjes. Tussen 1870 en 1914 groeiende Duutsland uut tot de een nae grooste industriestaet van Europa en van de waereld, nae Iengeland. Dat gaf noga wa conflicten mee de Iengelse, mae ok mie de Franse. Toe in 1914 de Eerste Wereldoorlog uutbrak kwam Duutsland recht tegenover deze groôtmach'n (mie Rusland d'rbie) te stoôn, saeme mie Oôstenriek-Honharije. Duutsland voerde een tweêfrontenoorlog. Vier jaer lang durende deze oorlog weerbie naebie nehen meljoen man omkwamme.
Duutsland wier een vernederende vrede opgeleid en vee historici dienke dat dit de opmaet gaf toet de Twidde Wereldoorlog. In [[1933]] kwam [[Adolf Hitler]] an de macht. Duutsland begon in 1939 een oorlog tegen Iengeland en Frankriek en vanaf 1941 ok tehen Rusland en de VS. In 1945 wier het land eindelijk verslogen. Verbijsterd nam de weareld kennis van de [[Holocaust]] weerbie zo'n zes meljoen [[Joôden]] systematisch bin vermoôrd, vooral in [[Oôst-Europa]].
Het land wier verdeeld in vier bezettingszones, naemelijk een Britse, Franse, Amerikaanse en Russische Zone. De Russische zone wier een apart land, de Duutse Democraotische Rippebliek (DDR). Duutsland wier zodoewnde verdeêld in een communistisch [[Oôst-Duutsland]] en een kapitalistisch [[West-Duutsland]]. Ok [[Berlijn]] was in vieren gedeeld, mar deze stad lag midden in het Russische deel, zoôdat een deel van Berlijn (dat bie West-Duutsland kwam) as een eiland in Oôst-Duutsland kwam te liggene.
Vee burhers vluchttende van Oôst nae West en dat nam zoô groôte antallen an, da in 1961 een mure gebouwd wier deu de Oôst-Duutsers tussen Oôst en West Berlijn. Deze mure wier symbool van de [[Kouwe Oôrlog]] tussen de NAVO en het Warchaupact. In [[1989]] kwam 'ieran een ende toe de burhers van de communistische lan'n in Oost-Europa in opstand kwamme. De Sovjets onger leiding van Gorbatsjov kwamme in tehenstelling toet 1956 en 1968 niet in actie.
In 1991 wiere de tweê lan'n weer bie mekaore gevoegd onger leiding van bondskanselier Kohl. Vee wier geïnvesteerd in de voormaelihe deelstaeten van de DDR, mae twintig jaer laeter was de werkloosheid nog aoltied 'oôger as in 't wes'n. Frankriek ging akkoord mie de 'erenigieng op voorwaerde dat Duutsland de [[euro]] zou invoere. Dit gebeurde dan ok, in [[2002]].

== Economie ==
Duutsland is eên van de mist ontwikkelde lan'n ter waereld en ei ok eên van de sterkste economieën op aerde, mè onder are werkeloôs'eid is een hroôt probleem. Deur verhriezieng worn de lassen van werk ènde mensen hrotter en de sociaole zeker'eid wor kleinder. Een aor probleem is ok nog de minder loôpende economie van 't voormaelige [[Oôst-Duutsland]], nog een overbluufsel uut de DDR-tied.

== Defensie ==
Duutsland beschik over een paer verschill'nde takk'n van defensie, naemelijk de landmacht, de marine, de luchmacht, de kustwacht, de hrenspelisie en een medisch korps. In 2001 waeren der ruum 20,8 meljoen mann'n in de leeftied van 15 toet 49 jaer beschikbaer voe in heval van oôrlog, wivan der ruum 17,7 meljoen heschikt waeren voe militaire dienst. Ieder jaer bereikn onheveêr 480.000 mann'n de leeftied om in militaire dienst te treeën. 2,12% van 't [[BNP]] (2024) wor uuteheven an defensie.

== Politiek ==
Duutsland is een democraotische parlementaire bondsstaet. 't Land ei sins [[23 meie]] [[1949]] een hrondwet, die a deur een meêder'eid van twiderde deur de bonsdag en bondsraed 'ewiezigd kan worn. Sommihe aspect'n kunn'n nie 'ewiezigd worn.

Sins [[3 oktober]] [[1990]] binne [[West-Duutsland]] en [[Oôst-Duutsland]] vereênigd: den [[Duutse Democraotische Rippebliek]] (DDR) is toen offisjeel bie den [[Bonsrippebliek Duutsland]] ekomme.

Binn'n Duutsland hel actief en passief kiesrecht vanof 18 jaer en der is spraeke van een twikaemersysteem, helieke as in Nederland. De bonsdag ei op z'n minst 598 leeën, en wor iedere vier jaer verkozen. Der hel een kiesdrempel van vuuf percent. De bonsraed ei 69 leeën, die an de deêlstaetreheriengen vertehenwoôrdihen. Iedere deêlstaet ei ok een eihen hrondwet en deelstaetparlement, dat a om de vier jaer wor verkozen.

De bonspresident, 't staetsoôd, wor voe vuuf jaer deur de bonsverhaoderienge verkozen en kan 1 keêr worn herverkozen. De bonskanselier is 't oôd van de reherieng en wor verkozen deur de bonsdag. 

=== Bonspresidenten ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! President !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| Theodor Heuss || 1949 - 1959 || 10 || [[FDP]] || [[West-Duutsland]]
|-
| Heinrich Lübke || 1959 - 1969 || 10 || [[CDU]] || West-Duutsland
|-
| Gustav Heinemann || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| Walter Scheel || 1974 - 1979 || 5 || FDP || West-Duutsland
|-
| Karl Carstens || 1979 - 1984 || 5 || CDU || West-Duutsland
|-
| Richard von Weizsäcker || 1984 - 1994 || 10 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| Roman Herzog || 1994 - 1999 || 5 || CDU || Duutsland
|-
| Johannes Rau || 1999 - 2004 || 5 || SPD || Duutsland
|-
| Horst Köhler || 2004 - 2010 || 6 || CDU || Duutsland
|-
| Christian Wulff || 2010 - 2012 || 2 || CDU || Duutsland
|-
| Joachim Gauck || 2012 - 2017 || 5 || partieloôs || Duutsland
|-
| [[Frank-Walter Steinmeier]] || 2017 - noe || 9 || SPD || Duutsland
|-
|}

=== Bonskanseliers ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Kanselier !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| [[Konrad Adenauer]] || 1949 - 1963 || 14 || [[CDU]] || [[West-Duutsland]]
|-
| [[Ludwig Erhard]] || 1963 - 1966 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger]] || 1966 - 1969 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt]] || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt]] || 1974 - 1982 || 8 || SPD || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl]] || 1982 - 1998 || 16 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| [[Gerhard Schröder]] || 1998 - 2005 || 7 || SPD || Duutsland
|-
| [[Angela Merkel]] || 2005 - 2021 || 16 || CDU || Duutsland
|-
| [[Olaf Scholz]] || 2021 - 2025 || 4 || SPD || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz]] || 2025 - noe || 1 || CDU || Duutsland
|-
|}

=== Kabinet'n ===
x = regeriengspartie

b = regeriengspartie mie bonskanselier

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=8 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! rowspan=2 | Kabinet || rowspan=2 | Tied || colspan=5 | Partieën || rowspan=2 | Opmerkienge
|-
! [[CDU]]/[[CSU]] || [[FDP]] || [[Grüne]] || [[SPD]] || overige
|-
| [[Konrad Adenauer|Kabinet-Adenauer I]] || 1949 - 1953 || b || x ||  ||  || DP || [[West-Duutsland]]
|-
| Kabinet-Adenauer II || 1953 - 1957 || b || x ||  ||  || DP, GB/BHE || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer III || 1957 - 1961 || b ||  ||  ||  || DP || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer IV || 1961 - 1963 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Ludwig Erhard|Kabinet-Erhard I]] || 1963 - 1965 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland 
|-
| Kabinet-Erhard II || 1965 - 1966 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger|Kabinet-Kiesinger]] || 1966 - 1969 || b ||  ||  || x || || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt|Kabinet-Brandt I]] || 1969 - 1972 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Brandt II || 1972 - 1974 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt|Kabinet-Schmidt I]] || 1974 - 1976 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt II || 1976 - 1980 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt III || 1980 - 1982 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl|Kabinet-Kohl I]] || 1982 - 1983 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl II || 1983 - 1987 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl III || 1987 - 1991 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl IV || 1991 - 1994 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl V || 1994 - 1998 || b || x ||  ||  || || Duutsland 
|-
| [[Gerhard Schröder|Kabinet-Schröder I]] || 1998 - 2002 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Schröder II || 2002 - 2005 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| [[Angela Merkel|Kabinet-Merkel I]] || 2005 - 2009 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Merkel II || 2009 - 2013 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel III || 2013 - 2018 || b ||  ||  || x || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel IV || 2018 - 2021 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| [[Olaf Scholz|Kabinet-Scholz]] || 2021 - 2025 ||  || x || x || b || || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz|Kabinet-Merz]] || 2025 - noe || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
|}

DP = Deutsche Partei

GB/BHE = Gesamtdeutscher Block / Bund der Heimatvertriebenen und Entrechteten

=== Bonsdag ===
Bonsdag vanof 1990 (vereênigde Duutsland).

''oliefkleur is reherieng''

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=11 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Partie || 2025 || 2021 || 2017 || 2013 || 2009 || 2005 || 2002 || 1998 || 1994 || 1990
|-
| [[AfD]] || 152 || 83 || 94 || || || || || || ||
|-
| [[CDU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 164 || 152 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 200 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 255 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 194 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 180 || 190 || 198 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 244 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 268
|-
| [[CSU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 44 || 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 56 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || 58 || 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 50 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 51
|-
| [[FDP]] || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 91 || 80 || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 93 || 61 || 47 || 43 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 79
|-
| [[Grüne]] || 85 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 118 || 67 || 63 || 68 || 51 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 55 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || 49 || 8
|-
| [[Linke]] / [[PDS]] ¹ || 64 || 39 || 69 || 64 || 76 || 54 || 2 || 36 || 30 || 17
|-
| [[SPD]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 120 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 206 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 153 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 193 || 146 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 222 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 251 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 298 || 252 || 239
|-
| [[SSW]] || 1 || 1 || || || || || || || ||
|-
! Totael || 630 || 735 || 709 || 631 || 622 || 614 || 603 || 669 || 672 || 662
|-
! Reherieng || 328 || 415 || 399 || 504 || 332 || 448 || 306 || 345 || 341 || 398
|-
! Kabinet || [[Friedrich Merz|Merz]] || [[Olaf Scholz|Scholz]] || Merkel IV || Merkel III || Merkel II || [[Angela Merkel|Merkel I]] || Schröder II || [[Gerhard Schröder|Schröder I]] || Kohl V || [[Helmut Kohl|Kohl IV]]
|}

¹ Linke vanof 2009

== Bestierlijke indeêlienge ==
Duutsland wor inedeêld in 16 deêlstaeten (''Bundesländer''), naemelijk:

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
! Deêlstaet !! Zeêuws !! Oôdstad !! Inweuners &lt;br&gt; (2026) !! Oppervlak &lt;br&gt; (km²) !! Dichteid &lt;br&gt; (inw./km²) || Zeêtels &lt;br&gt; [[Bonsraed]]
|-
| [[Baden-Württemberg]] || Baden-Württemberg || [[Stuttgart]] || 11.200.000 || 35.700 || 314 || 6
|--
| [[Bayern]] || Beieren || [[München]] || 13.200.000 || 70.500 || 188 || 6
|-
| [[Berlin]] || Berlijn || [[Berlin]] || 3.700.000 || 900 || 4153 || 4
|-
| [[Brandenburg]] || Brannburg || [[ Potsdam]] || 2.600.000 || 29.700 || 86 || 4
|-
| [[Bremen]] || Breem'n || [[Bremen]] || 700.000 || 400 || 1683 || 3
|-
| [[Hamburg]] || Hamburg || [[Hamburg]] || 1.900.000 || 800 || 2476 || 3
|-
| [[Hessen]] || Hessen || [[Wiesbaden]] || 6.300.000 || 21.100 || 297 || 5
|-
| [[Mecklenburg-Vorpommern]] || Mecklenburg-Voepommern || [[Schwerin]] || 1.600.000 || 23.300 || 68 || 3
|-
| [[Niedersachsen]] || Nedersaksen || [[Hannover]] || 8.000.000 || 47.700 || 168 || 6
|-
| [[Nordrhein-Westfalen]] || Noôrdrien-Westfaolen || [[Düsseldorf]] || 18.000.000 || 34.100 || 527 || 6
|-
| [[Rheinland-Pfalz]] || Rienland-Palts || [[Mainz]] || 4.100.000 || 19.900 || 208 || 4
|-
| [[Saarland]] || Saorland || [[Saarbrücken]] || 1.000.000 || 2.600 || 392 || 3
|-
| [[Sachsen]] || Saksen || [[Dresden]] || 4.000.000 || 18.500 || 218 || 4
|-
| [[Sachsen-Anhalt]] || Saksen-Analt || [[Magdeburg]] || 2.100.000 || 20.600 || 103 || 4
|-
| [[Schleswig-Holstein]] || Sleêswiek-'Olstein || [[Kiel]] || 3.000.000 || 15.800 || 187 || 4
|-
| [[Thüringen]] || Thüriengen || [[Erfurt]] || 2.100.000 || 16.200 || 128 || 4
|-
! colspan=3 | Totael || 83.500.000 || 357.700 || 233 || 69
|}
|[[Plaetje:Political map of Germany vector drawing.svg]]
|}

== Lienks nae buten ==
{{div col|cols=2}}
* [https://www.landenweb.nl/duitsland/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/germany Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210109075739/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/germany World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/duitsland/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/ Klimaatinfo]
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=16 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/germany_nl Europese Unie]
* [https://thefactfile.org/germany-facts/ Fact File]
* [https://duitslandinstituut.nl/ Duitsland Instituut]
* [https://historiek.net/geschiedenis-van-duitsland-2/ Historiek]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/ GeschiedenisExtra]
{{div col end}}

{{Europa}}

[[Categorie:Duutsland| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>jptxagovjynrn4dm97zjxqca3c0y25x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183841</id>
      <parentid>183840</parentid>
      <timestamp>2026-10-01T18:02:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Venflos</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <origin>183841</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19918" sha1="grawo8m4ugwj3nvvmn6wls0i6i8ilha" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele    = Bundesrepublik Deutschland
 |vlagge              = Flag of Germany.svg
 |waepen              = Coat of Arms of Germany.svg
 |locaotie            = Europe location GER.png
 |taelen              = [[Duuts]]
 |oôdstad             = [[Berlijn]]
 |regeriengsvurm      = [[federaotie|Federaole]] [[rippebliek]]
 |staetsoôd           = [[Frank-Walter Steinmeier]] (bonspresident)
 |regeriengsleider    = [[Friedrich Merz]] (bonskanselier)
 |km2                 = 357.684
 |pctwaeter           = 1,27
 |inweuners           = 83.467.000 (2026)
 |dichteid            = 233
 |volkslied           = [[:de:Deutschlandlied|Deutschlandlied]]
 |munte               = [[:de:Euro|euro]]
 |valutacode          = EUR
 |tiedzoône           = UTC+1
 |j/n                 = jaet
 |feêstdag            = 3 oktober (Eêneidsdag)
 |tld                 = de
 |landcode            = DEU
 |tel                 = 49
}}
[[Plaetje:Deutschland Übersichtskarte.png|thumb|Kaerte]]
[[Plaetje:Deutschland Landschaften.png|thumb|Landschapp'n]]
[[plaetje:Trier BW 2013-04-14 15-59-54.JPG|thumb|250px|Dom van [[Trier]]]]
[[plaetje:1 Nature 1.png|250px|thumb|'t Kasteêl [[Neuschwanstein]] ([[Bayern]]) in leege mist]]
[[plaetje:Die_Elbphilharmonie_-_21.07.2015.jpg|250px|thumb|Den Elbphilharmonie in [[Hamburg]]]]
[[Plaetje:West and East Germans at the Brandenburg Gate in 1989.jpg|250px|thumb|Val van den [[Berlijn|Berliense]] mure in november 1989]]
[[Plaetje:Mittelrheintal bei Oberwesel.jpg|250px|thumb|Rien bie Oberwesel ([[Rheinland-Pfalz]])]]
[[Plaetje:Kreidefelsen auf Rügen (29040693666).jpg|thumb|250px|Kust op Rügen ([[Mecklenburg-Vorpommern]])]]

'''Duutsland''' ([[Duuts]]: ''Deutschland''), offisjeel '''Bonsrippebliek Duutsland''' (''Bundesrepublik Deutschland''), is een land in [[Midden-Europa]]. Den 'oôdstad is [[Berlijn]] (''Berlin''). 

Duutsland ei mie zen ruum 83 meljoen inweuners (2026) nae [[Rusland]] den hroôtste bevolkienge van alle Europeêse lan'n. 

't Land hrens op volhorde van noôrd ni oôst an de volhende lan'n: [[Denemarken]], [[Poôl'n]], [[Tsjehhië]], [[Oesteriek]], [[Zwitserland]], [[Frankriek]], [[Luxemburg (land)|Luxemburg]], [[Belhië]] en [[Nederland]].

In 't noôrdwessen liet Duutsland an den [[Noôrdzeê]], in 't noôrdoôssen an den [[Oôstzeê]].

Van den bevolkienge is 52% anesloôtn bie een relihieuze hemeênschap (2025).

[[Christelijk]] is 46% van den bevolkienge: 23% is [[roôms-katteliek]] en 20,7% is [[protestans]] ([[luthers]] en [[grifformeerd]]). De roôms-katteliek'n bevin'n der eihen vurral in 't zuden en wessen, de protestant'n in 't noôrn en oôssen.

Ok weun'n der 3,35 meljoen [[moslim]]s (4%), 270.000 [[boeddhisme|boeddhist'n]] (0,3%) en 100.000 relihieuze [[joôden]] (0,1%). 

Meêr dan 50% van den voormaelihe Oôst-Duutse bevolkienge ang hin relihie an.

Onder den Duutse bevolkienge bevin'n zen eihen hroôte hroep'n allochtoon'n, wironder vee hastarbeiers uut de jaeren '70 uut [[Joehoslavië]], [[Hriek'nland]] en [[Turkije]] en aore lan'n en ok binne d'r vee vluchteliengen uut [[Oekraïne]] en [[Syrië]], wivandaen (uut veural Turkije en Syrië) de 3,35 meljoen moslims komme. In totaol bevin'n zen eihen in Duutsland bieni 24 meljoen allochtoon'n (28,7%, 2022).

Bieni iedereên in Duutsland spreek [[Duuts]]. Der zien ienkele etnische minder'eden as Deen'n, Friezen, Sorben en siheuners die an der eihen taele praoten.

Duutsland is een belangriek lid van den [[Europeêse Unie]] en van economische, politieke en militaire organisaoties in Europa en den waereld (o.a. [[Vereênigde Naoties]], [[NAVO]] en [[G7]]).

== Geografie ==
Duutsland lig in [[Centraol-Europa]], hrens an de bovenhenoemde lan'n en wor verdeêld in de Duutse vlakt'n in 't noôrn, 't oôgland in 't midd'n en de uutèn'n van de [[Alpen]] in 't zuden. Een hroôt deêl, 2/3, besti uut bossen, wivan vee nildbossen.

Noôrd-Duutsland wor ekenmerkt deur een vlak lanschap, evenas in 't iets noôrdelijker helehen Denemarken. Deur de vlakt'n stroômen rivier'n as de [[Wezer]], den [[Elbe]] en den [[Oder]], en der vin vee landbouw plekke. Der wor onder are terwe, petaoten en herst verbouwd en in Sleêswiek-'Olstein wor an veeteêlt edaene. In dit hebied lihhen hroôte steeën as den oôdstad [[Berlijn]], [[Hamburg]] en [[Bremen]].

Midd'n-Duutsland wor ekenmerkt deur 't oôgland. In dit hebied lihhen onder are de Rijnvallei en 't Thüriengse bos. Langs de Rijn zien vee wienhaern en kasteeln te vin'n en ok lihhen der industriehebieden as 't [[Ruhrhebied]] in de buurte. Ok langs de [[Moezel]], ok in dit hebied, zien vee wienhaern te vin'n. Hroôte steeën in Midd'n-Duutsland zien [[Dresden]], [[Leipzig]], [[Keulen]], [[Düsseldorf]] en [[Essen (Duutsland)|Essen]].

Zuud-Duutsland wor ekenmerkt deur zen oôhe berhen, mistal bebost bie nildboômen. Voebeêl'n zien 't [[Zwarte Woud]] en 't Bohemerwoud. 't Oôgste punt (2963 m) is de Zugspitze in de Beierse Alpen. Hroôte steeën in Zuud-Duutsland zien onder are [[München]], [[Frankfurt am Main]] en [[Stuttgart]].

=== Steê ===
Hroôtste steê binne (2026):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Berlin]] (Berlijn) || 3.701.000
|-
| [[Hamburg]] || 1.869.000
|-
| [[München]] || 1.505.000
|-
| [[Köln]] (Keulen) || 1.026.000
|-
| [[Frankfurt am Main]] || 761.000
|-
| [[Düsseldorf]] || 619.000
|-
| [[Leipzig]] || 616.000
|-
| [[Stuttgart]] || 609.000
|-
| [[Dortmund]] || 601.000
|-
| [[Bremen (stad)|Bremen]] || 588.000
|-
| [[Essen (Duutsland)|Essen]] || 574.000
|-
| [[Dresden]] || 563.000
|-
| [[Nürnberg]] || 531.000
|-
| [[Hannover]] || 523.000
|-
| [[Duisburg]] || 501.000
|-
| [[Bochum]] || 359.000
|-
| [[Wuppertal]] || 357.000
|-
| [[Bielefeld]] || 331.000
|-
| [[Bonn]] || 324.000
|-
| [[Mannheim]] || 320.000
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Karlsruhe]] || 309.000
|-
| [[Münster]] || 306.000
|-
| [[Augsburg]] || 302.000
|-
| [[Wiesbaden]] || 289.000
|-
| [[Mönchengladbach]] || 267.000
|-
| [[Gelsenkirchen]] || 266.000
|-
| [[Aachen]] (Aken) || 264.000
|-
| [[Braunschweig]] || 253.000
|-
| [[Kiel]] || 252.000
|-
| [[Chemnitz]] || 247.000
|-
| [[Magdeburg]] || 244.000
|-
| [[Freiburg im Breisgau]] || 238.000
|-
| [[Krefeld]] || 231.000
|-
| [[Halle (Saale)|Halle]] || 226.000
|-
| [[Mainz]] || 224.000
|-
| [[Erfurt]] || 217.000
|-
| [[Lübeck]] || 217.000
|-
| [[Oberhausen]] || 213.000
|-
| [[Rostock]] || 205.000
|-
| [[Kassel]] || 197.000
|-
|}
|}

== Geschiedenisse ==
Duutsland wier pas in [[1870]] opniev een eeneid. In d'ooge middeleeuwe wastet et hrootste land van Europa, ma laeter viel et elegaer uut mekaer in wè meer dan onderd lantjes. Tussen 1870 en 1914 groeiende Duutsland uut tot de een nae grooste industriestaet van Europa en van de waereld, nae Iengeland. Dat gaf noga wa conflicten mee de Iengelse, mae ok mie de Franse. Toe in 1914 de Eerste Wereldoorlog uutbrak kwam Duutsland recht tegenover deze groôtmach'n (mie Rusland d'rbie) te stoôn, saeme mie Oôstenriek-Honharije. Duutsland voerde een tweêfrontenoorlog. Vier jaer lang durende deze oorlog weerbie naebie nehen meljoen man omkwamme.
Duutsland wier een vernederende vrede opgeleid en vee historici dienke dat dit de opmaet gaf toet de Twidde Wereldoorlog. In [[1933]] kwam [[Adolf Hitler]] an de macht. Duutsland begon in 1939 een oorlog tegen Iengeland en Frankriek en vanaf 1941 ok tehen Rusland en de VS. In 1945 wier het land eindelijk verslogen. Verbijsterd nam de weareld kennis van de [[Holocaust]] weerbie zo'n zes meljoen [[Joôden]] systematisch bin vermoôrd, vooral in [[Oôst-Europa]].
Het land wier verdeeld in vier bezettingszones, naemelijk een Britse, Franse, Amerikaanse en Russische Zone. De Russische zone wier een apart land, de Duutse Democraotische Rippebliek (DDR). Duutsland wier zodoewnde verdeêld in een communistisch [[Oôst-Duutsland]] en een kapitalistisch [[West-Duutsland]]. Ok [[Berlijn]] was in vieren gedeeld, mar deze stad lag midden in het Russische deel, zoôdat een deel van Berlijn (dat bie West-Duutsland kwam) as een eiland in Oôst-Duutsland kwam te liggene.
Vee burhers vluchttende van Oôst nae West en dat nam zoô groôte antallen an, da in 1961 een mure gebouwd wier deu de Oôst-Duutsers tussen Oôst en West Berlijn. Deze mure wier symbool van de [[Kouwe Oôrlog]] tussen de NAVO en het Warchaupact. In [[1989]] kwam 'ieran een ende toe de burhers van de communistische lan'n in Oost-Europa in opstand kwamme. De Sovjets onger leiding van Gorbatsjov kwamme in tehenstelling toet 1956 en 1968 niet in actie.
In 1991 wiere de tweê lan'n weer bie mekaore gevoegd onger leiding van bondskanselier Kohl. Vee wier geïnvesteerd in de voormaelihe deelstaeten van de DDR, mae twintig jaer laeter was de werkloosheid nog aoltied 'oôger as in 't wes'n. Frankriek ging akkoord mie de 'erenigieng op voorwaerde dat Duutsland de [[euro]] zou invoere. Dit gebeurde dan ok, in [[2002]].

== Economie ==
Duutsland is eên van de mist ontwikkelde lan'n ter waereld en ei ok eên van de sterkste economieën op aerde, mè onder are werkeloôs'eid is een hroôt probleem. Deur verhriezieng worn de lassen van werk ènde mensen hrotter en de sociaole zeker'eid wor kleinder. Een aor probleem is ok nog de minder loôpende economie van 't voormaelige [[Oôst-Duutsland]], nog een overbluufsel uut de DDR-tied.

== Defensie ==
Duutsland beschik over een paer verschill'nde takk'n van defensie, naemelijk de landmacht, de marine, de luchmacht, de kustwacht, de hrenspelisie en een medisch korps. In 2001 waeren der ruum 20,8 meljoen mann'n in de leeftied van 15 toet 49 jaer beschikbaer voe in heval van oôrlog, wivan der ruum 17,7 meljoen heschikt waeren voe militaire dienst. Ieder jaer bereikn onheveêr 480.000 mann'n de leeftied om in militaire dienst te treeën. 2,12% van 't [[BNP]] (2024) wor uuteheven an defensie.

== Politiek ==
Duutsland is een democraotische parlementaire bondsstaet. 't Land ei sins [[23 meie]] [[1949]] een hrondwet, die a deur een meêder'eid van twiderde deur de bonsdag en bondsraed 'ewiezigd kan worn. Sommihe aspect'n kunn'n nie 'ewiezigd worn.

Sins [[3 oktober]] [[1990]] binne [[West-Duutsland]] en [[Oôst-Duutsland]] vereênigd: den [[Duutse Democraotische Rippebliek]] (DDR) is toen offisjeel bie den [[Bonsrippebliek Duutsland]] ekomme.

Binn'n Duutsland hel actief en passief kiesrecht vanof 18 jaer en der is spraeke van een twikaemersysteem, helieke as in Nederland. De bonsdag ei op z'n minst 598 leeën, en wor iedere vier jaer verkozen. Der hel een kiesdrempel van vuuf percent. De bonsraed ei 69 leeën, die an de deêlstaetreheriengen vertehenwoôrdihen. Iedere deêlstaet ei ok een eihen hrondwet en deelstaetparlement, dat a om de vier jaer wor verkozen.

De bonspresident, 't staetsoôd, wor voe vuuf jaer deur de bonsverhaoderienge verkozen en kan 1 keêr worn herverkozen. De bonskanselier is 't oôd van de reherieng en wor verkozen deur de bonsdag. 

=== Bonspresidenten ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! President !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| Theodor Heuss || 1949 - 1959 || 10 || [[FDP]] || [[West-Duutsland]]
|-
| Heinrich Lübke || 1959 - 1969 || 10 || [[CDU]] || West-Duutsland
|-
| Gustav Heinemann || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| Walter Scheel || 1974 - 1979 || 5 || FDP || West-Duutsland
|-
| Karl Carstens || 1979 - 1984 || 5 || CDU || West-Duutsland
|-
| Richard von Weizsäcker || 1984 - 1994 || 10 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| Roman Herzog || 1994 - 1999 || 5 || CDU || Duutsland
|-
| Johannes Rau || 1999 - 2004 || 5 || SPD || Duutsland
|-
| Horst Köhler || 2004 - 2010 || 6 || CDU || Duutsland
|-
| Christian Wulff || 2010 - 2012 || 2 || CDU || Duutsland
|-
| Joachim Gauck || 2012 - 2017 || 5 || partieloôs || Duutsland
|-
| [[Frank-Walter Steinmeier]] || 2017 - noe || 9 || SPD || Duutsland
|-
|}

=== Bonskanseliers ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Kanselier !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| [[Konrad Adenauer]] || 1949 - 1963 || 14 || [[CDU]] || [[West-Duutsland]]
|-
| [[Ludwig Erhard]] || 1963 - 1966 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger]] || 1966 - 1969 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt]] || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt]] || 1974 - 1982 || 8 || SPD || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl]] || 1982 - 1998 || 16 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| [[Gerhard Schröder]] || 1998 - 2005 || 7 || SPD || Duutsland
|-
| [[Angela Merkel]] || 2005 - 2021 || 16 || CDU || Duutsland
|-
| [[Olaf Scholz]] || 2021 - 2025 || 4 || SPD || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz]] || 2025 - noe || 1 || CDU || Duutsland
|-
|}

=== Kabinet'n ===
x = regeriengspartie

b = regeriengspartie mie bonskanselier

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=8 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! rowspan=2 | Kabinet || rowspan=2 | Tied || colspan=5 | Partieën || rowspan=2 | Opmerkienge
|-
! [[CDU]]/[[CSU]] || [[FDP]] || [[Grüne]] || [[SPD]] || overige
|-
| [[Konrad Adenauer|Kabinet-Adenauer I]] || 1949 - 1953 || b || x ||  ||  || DP || [[West-Duutsland]]
|-
| Kabinet-Adenauer II || 1953 - 1957 || b || x ||  ||  || DP, GB/BHE || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer III || 1957 - 1961 || b ||  ||  ||  || DP || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer IV || 1961 - 1963 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Ludwig Erhard|Kabinet-Erhard I]] || 1963 - 1965 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland 
|-
| Kabinet-Erhard II || 1965 - 1966 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger|Kabinet-Kiesinger]] || 1966 - 1969 || b ||  ||  || x || || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt|Kabinet-Brandt I]] || 1969 - 1972 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Brandt II || 1972 - 1974 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt|Kabinet-Schmidt I]] || 1974 - 1976 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt II || 1976 - 1980 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt III || 1980 - 1982 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl|Kabinet-Kohl I]] || 1982 - 1983 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl II || 1983 - 1987 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl III || 1987 - 1991 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl IV || 1991 - 1994 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl V || 1994 - 1998 || b || x ||  ||  || || Duutsland 
|-
| [[Gerhard Schröder|Kabinet-Schröder I]] || 1998 - 2002 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Schröder II || 2002 - 2005 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| [[Angela Merkel|Kabinet-Merkel I]] || 2005 - 2009 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Merkel II || 2009 - 2013 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel III || 2013 - 2018 || b ||  ||  || x || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel IV || 2018 - 2021 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| [[Olaf Scholz|Kabinet-Scholz]] || 2021 - 2025 ||  || x || x || b || || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz|Kabinet-Merz]] || 2025 - noe || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
|}

DP = Deutsche Partei

GB/BHE = Gesamtdeutscher Block / Bund der Heimatvertriebenen und Entrechteten

=== Bonsdag ===
Bonsdag vanof 1990 (vereênigde Duutsland).

''oliefkleur is reherieng''

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=11 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Partie || 2025 || 2021 || 2017 || 2013 || 2009 || 2005 || 2002 || 1998 || 1994 || 1990
|-
| [[AfD]] || 152 || 83 || 94 || || || || || || ||
|-
| [[CDU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 164 || 152 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 200 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 255 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 194 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 180 || 190 || 198 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 244 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 268
|-
| [[CSU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 44 || 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 56 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || 58 || 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 50 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 51
|-
| [[FDP]] || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 91 || 80 || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 93 || 61 || 47 || 43 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 79
|-
| [[Grüne]] || 85 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 118 || 67 || 63 || 68 || 51 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 55 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || 49 || 8
|-
| [[Linke]] / [[PDS]] ¹ || 64 || 39 || 69 || 64 || 76 || 54 || 2 || 36 || 30 || 17
|-
| [[SPD]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 120 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 206 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 153 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 193 || 146 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 222 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 251 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 298 || 252 || 239
|-
| [[SSW]] || 1 || 1 || || || || || || || ||
|-
! Totael || 630 || 735 || 709 || 631 || 622 || 614 || 603 || 669 || 672 || 662
|-
! Reherieng || 328 || 415 || 399 || 504 || 332 || 448 || 306 || 345 || 341 || 398
|-
! Kabinet || [[Friedrich Merz|Merz]] || [[Olaf Scholz|Scholz]] || Merkel IV || Merkel III || Merkel II || [[Angela Merkel|Merkel I]] || Schröder II || [[Gerhard Schröder|Schröder I]] || Kohl V || [[Helmut Kohl|Kohl IV]]
|}

¹ Linke vanof 2009

== Bestierlijke indeêlienge ==
Duutsland wor inedeêld in 16 deêlstaeten (''Bundesländer''), naemelijk:

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
! Deêlstaet !! Zeêuws !! Oôdstad !! Inweuners &lt;br&gt; (2026) !! Oppervlak &lt;br&gt; (km²) !! Dichteid &lt;br&gt; (inw./km²) || Zeêtels &lt;br&gt; [[Bonsraed]]
|-
| [[Baden-Württemberg]] || Baden-Württemberg || [[Stuttgart]] || 11.200.000 || 35.700 || 314 || 6
|--
| [[Bayern]] || Beieren || [[München]] || 13.200.000 || 70.500 || 188 || 6
|-
| [[Berlin]] || Berlijn || [[Berlin]] || 3.700.000 || 900 || 4153 || 4
|-
| [[Brandenburg]] || Brannburg || [[ Potsdam]] || 2.600.000 || 29.700 || 86 || 4
|-
| [[Bremen]] || Breem'n || [[Bremen]] || 700.000 || 400 || 1683 || 3
|-
| [[Hamburg]] || Hamburg || [[Hamburg]] || 1.900.000 || 800 || 2476 || 3
|-
| [[Hessen]] || Hessen || [[Wiesbaden]] || 6.300.000 || 21.100 || 297 || 5
|-
| [[Mecklenburg-Vorpommern]] || Mecklenburg-Voepommern || [[Schwerin]] || 1.600.000 || 23.300 || 68 || 3
|-
| [[Niedersachsen]] || Nedersaksen || [[Hannover]] || 8.000.000 || 47.700 || 168 || 6
|-
| [[Nordrhein-Westfalen]] || Noôrdrien-Westfaolen || [[Düsseldorf]] || 18.000.000 || 34.100 || 527 || 6
|-
| [[Rheinland-Pfalz]] || Rienland-Palts || [[Mainz]] || 4.100.000 || 19.900 || 208 || 4
|-
| [[Saarland]] || Saorland || [[Saarbrücken]] || 1.000.000 || 2.600 || 392 || 3
|-
| [[Sachsen]] || Saksen || [[Dresden]] || 4.000.000 || 18.500 || 218 || 4
|-
| [[Sachsen-Anhalt]] || Saksen-Analt || [[Magdeburg]] || 2.100.000 || 20.600 || 103 || 4
|-
| [[Schleswig-Holstein]] || Sleêswiek-'Olstein || [[Kiel]] || 3.000.000 || 15.800 || 187 || 4
|-
| [[Thüringen]] || Thüriengen || [[Erfurt]] || 2.100.000 || 16.200 || 128 || 4
|-
! colspan=3 | Totael || 83.500.000 || 357.700 || 233 || 69
|}
|[[Plaetje:Political map of Germany vector drawing.svg]]
|}

== Lienks nae buten ==
{{div col|cols=2}}
* [https://www.landenweb.nl/duitsland/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/germany Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210109075739/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/germany World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/duitsland/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/ Klimaatinfo]
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=16 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/germany_nl Europese Unie]
* [https://thefactfile.org/germany-facts/ Fact File]
* [https://duitslandinstituut.nl/ Duitsland Instituut]
* [https://historiek.net/geschiedenis-van-duitsland-2/ Historiek]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/ GeschiedenisExtra]
{{div col end}}

{{Europa}}

[[Categorie:Duutsland| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>grawo8m4ugwj3nvvmn6wls0i6i8ilha</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183843</id>
      <parentid>183841</parentid>
      <timestamp>2026-10-01T18:15:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Venflos</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <origin>183843</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20034" sha1="lf8kwkx65ck99u1wg3kd0i7b9pm3juk" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele    = Bundesrepublik Deutschland
 |vlagge              = Flag of Germany.svg
 |waepen              = Coat of Arms of Germany.svg
 |locaotie            = Europe location GER.png
 |taelen              = [[Duuts]]
 |oôdstad             = [[Berlijn]]
 |regeriengsvurm      = [[federaotie|Federaole]] [[rippebliek]]
 |staetsoôd           = [[Frank-Walter Steinmeier]] (bonspresident)
 |regeriengsleider    = [[Friedrich Merz]] (bonskanselier)
 |km2                 = 357.684
 |pctwaeter           = 1,27
 |inweuners           = 83.467.000 (2026)
 |dichteid            = 233
 |volkslied           = [[:de:Deutschlandlied|Deutschlandlied]]
 |munte               = [[:de:Euro|euro]]
 |valutacode          = EUR
 |tiedzoône           = UTC+1
 |j/n                 = jaet
 |feêstdag            = 3 oktober (Eêneidsdag)
 |tld                 = de
 |landcode            = DEU
 |tel                 = 49
}}
[[Plaetje:Deutschland Übersichtskarte.png|thumb|Kaerte]]
[[Plaetje:Deutschland Landschaften.png|thumb|Landschapp'n]]
[[plaetje:Trier BW 2013-04-14 15-59-54.JPG|thumb|250px|Dom van [[Trier]]]]
[[plaetje:1 Nature 1.png|250px|thumb|'t Kasteêl [[Neuschwanstein]] ([[Bayern]]) in leege mist]]
[[plaetje:Die_Elbphilharmonie_-_21.07.2015.jpg|250px|thumb|Den Elbphilharmonie in [[Hamburg]]]]
[[Plaetje:West and East Germans at the Brandenburg Gate in 1989.jpg|250px|thumb|Val van den [[Berlijn|Berliense]] mure in november 1989]]
[[Plaetje:Mittelrheintal bei Oberwesel.jpg|250px|thumb|Rien bie Oberwesel ([[Rheinland-Pfalz]])]]
[[Plaetje:Kreidefelsen auf Rügen (29040693666).jpg|thumb|250px|Kust op Rügen ([[Mecklenburg-Vorpommern]])]]
[[Plaetje:Naturpark Thüringer Wald.Blick vom Reinhardsberg.07.ajb.jpg|250px|thumb|[[Thüringen|Thüringer]] Wald]]

'''Duutsland''' ([[Duuts]]: ''Deutschland''), offisjeel '''Bonsrippebliek Duutsland''' (''Bundesrepublik Deutschland''), is een land in [[Midden-Europa]]. Den 'oôdstad is [[Berlijn]] (''Berlin''). 

Duutsland ei mie zen ruum 83 meljoen inweuners (2026) nae [[Rusland]] den hroôtste bevolkienge van alle Europeêse lan'n. 

't Land hrens op volhorde van noôrd ni oôst an de volhende lan'n: [[Denemarken]], [[Poôl'n]], [[Tsjehhië]], [[Oesteriek]], [[Zwitserland]], [[Frankriek]], [[Luxemburg (land)|Luxemburg]], [[Belhië]] en [[Nederland]].

In 't noôrdwessen liet Duutsland an den [[Noôrdzeê]], in 't noôrdoôssen an den [[Oôstzeê]].

Van den bevolkienge is 52% anesloôtn bie een relihieuze hemeênschap (2025).

[[Christelijk]] is 46% van den bevolkienge: 23% is [[roôms-katteliek]] en 20,7% is [[protestans]] ([[luthers]] en [[grifformeerd]]). De roôms-katteliek'n bevin'n der eihen vurral in 't zuden en wessen, de protestant'n in 't noôrn en oôssen.

Ok weun'n der 3,35 meljoen [[moslim]]s (4%), 270.000 [[boeddhisme|boeddhist'n]] (0,3%) en 100.000 relihieuze [[joôden]] (0,1%). 

Meêr dan 50% van den voormaelihe Oôst-Duutse bevolkienge ang hin relihie an.

Onder den Duutse bevolkienge bevin'n zen eihen hroôte hroep'n allochtoon'n, wironder vee hastarbeiers uut de jaeren '70 uut [[Joehoslavië]], [[Hriek'nland]] en [[Turkije]] en aore lan'n en ok binne d'r vee vluchteliengen uut [[Oekraïne]] en [[Syrië]], wivandaen (uut veural Turkije en Syrië) de 3,35 meljoen moslims komme. In totaol bevin'n zen eihen in Duutsland bieni 24 meljoen allochtoon'n (28,7%, 2022).

Bieni iedereên in Duutsland spreek [[Duuts]]. Der zien ienkele etnische minder'eden as Deen'n, Friezen, Sorben en siheuners die an der eihen taele praoten.

Duutsland is een belangriek lid van den [[Europeêse Unie]] en van economische, politieke en militaire organisaoties in Europa en den waereld (o.a. [[Vereênigde Naoties]], [[NAVO]] en [[G7]]).

== Geografie ==
Duutsland lig in [[Centraol-Europa]], hrens an de bovenhenoemde lan'n en wor verdeêld in de Duutse vlakt'n in 't noôrn, 't oôgland in 't midd'n en de uutèn'n van de [[Alpen]] in 't zuden. Een hroôt deêl, 2/3, besti uut bossen, wivan vee nildbossen.

Noôrd-Duutsland wor ekenmerkt deur een vlak lanschap, evenas in 't iets noôrdelijker helehen Denemarken. Deur de vlakt'n stroômen rivier'n as de [[Wezer]], den [[Elbe]] en den [[Oder]], en der vin vee landbouw plekke. Der wor onder are terwe, petaoten en herst verbouwd en in Sleêswiek-'Olstein wor an veeteêlt edaene. In dit hebied lihhen hroôte steeën as den oôdstad [[Berlijn]], [[Hamburg]] en [[Bremen]].

Midd'n-Duutsland wor ekenmerkt deur 't oôgland. In dit hebied lihhen onder are de Rijnvallei en 't Thüriengse bos. Langs de Rijn zien vee wienhaern en kasteeln te vin'n en ok lihhen der industriehebieden as 't [[Ruhrhebied]] in de buurte. Ok langs de [[Moezel]], ok in dit hebied, zien vee wienhaern te vin'n. Hroôte steeën in Midd'n-Duutsland zien [[Dresden]], [[Leipzig]], [[Keulen]], [[Düsseldorf]] en [[Essen (Duutsland)|Essen]].

Zuud-Duutsland wor ekenmerkt deur zen oôhe berhen, mistal bebost bie nildboômen. Voebeêl'n zien 't [[Zwarte Woud]] en 't Bohemerwoud. 't Oôgste punt (2963 m) is de Zugspitze in de Beierse Alpen. Hroôte steeën in Zuud-Duutsland zien onder are [[München]], [[Frankfurt am Main]] en [[Stuttgart]].

=== Steê ===
Hroôtste steê binne (2026):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Berlin]] (Berlijn) || 3.701.000
|-
| [[Hamburg]] || 1.869.000
|-
| [[München]] || 1.505.000
|-
| [[Köln]] (Keulen) || 1.026.000
|-
| [[Frankfurt am Main]] || 761.000
|-
| [[Düsseldorf]] || 619.000
|-
| [[Leipzig]] || 616.000
|-
| [[Stuttgart]] || 609.000
|-
| [[Dortmund]] || 601.000
|-
| [[Bremen (stad)|Bremen]] || 588.000
|-
| [[Essen (Duutsland)|Essen]] || 574.000
|-
| [[Dresden]] || 563.000
|-
| [[Nürnberg]] || 531.000
|-
| [[Hannover]] || 523.000
|-
| [[Duisburg]] || 501.000
|-
| [[Bochum]] || 359.000
|-
| [[Wuppertal]] || 357.000
|-
| [[Bielefeld]] || 331.000
|-
| [[Bonn]] || 324.000
|-
| [[Mannheim]] || 320.000
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Karlsruhe]] || 309.000
|-
| [[Münster]] || 306.000
|-
| [[Augsburg]] || 302.000
|-
| [[Wiesbaden]] || 289.000
|-
| [[Mönchengladbach]] || 267.000
|-
| [[Gelsenkirchen]] || 266.000
|-
| [[Aachen]] (Aken) || 264.000
|-
| [[Braunschweig]] || 253.000
|-
| [[Kiel]] || 252.000
|-
| [[Chemnitz]] || 247.000
|-
| [[Magdeburg]] || 244.000
|-
| [[Freiburg im Breisgau]] || 238.000
|-
| [[Krefeld]] || 231.000
|-
| [[Halle (Saale)|Halle]] || 226.000
|-
| [[Mainz]] || 224.000
|-
| [[Erfurt]] || 217.000
|-
| [[Lübeck]] || 217.000
|-
| [[Oberhausen]] || 213.000
|-
| [[Rostock]] || 205.000
|-
| [[Kassel]] || 197.000
|-
|}
|}

== Geschiedenisse ==
Duutsland wier pas in [[1870]] opniev een eeneid. In d'ooge middeleeuwe wastet et hrootste land van Europa, ma laeter viel et elegaer uut mekaer in wè meer dan onderd lantjes. Tussen 1870 en 1914 groeiende Duutsland uut tot de een nae grooste industriestaet van Europa en van de waereld, nae Iengeland. Dat gaf noga wa conflicten mee de Iengelse, mae ok mie de Franse. Toe in 1914 de Eerste Wereldoorlog uutbrak kwam Duutsland recht tegenover deze groôtmach'n (mie Rusland d'rbie) te stoôn, saeme mie Oôstenriek-Honharije. Duutsland voerde een tweêfrontenoorlog. Vier jaer lang durende deze oorlog weerbie naebie nehen meljoen man omkwamme.
Duutsland wier een vernederende vrede opgeleid en vee historici dienke dat dit de opmaet gaf toet de Twidde Wereldoorlog. In [[1933]] kwam [[Adolf Hitler]] an de macht. Duutsland begon in 1939 een oorlog tegen Iengeland en Frankriek en vanaf 1941 ok tehen Rusland en de VS. In 1945 wier het land eindelijk verslogen. Verbijsterd nam de weareld kennis van de [[Holocaust]] weerbie zo'n zes meljoen [[Joôden]] systematisch bin vermoôrd, vooral in [[Oôst-Europa]].
Het land wier verdeeld in vier bezettingszones, naemelijk een Britse, Franse, Amerikaanse en Russische Zone. De Russische zone wier een apart land, de Duutse Democraotische Rippebliek (DDR). Duutsland wier zodoewnde verdeêld in een communistisch [[Oôst-Duutsland]] en een kapitalistisch [[West-Duutsland]]. Ok [[Berlijn]] was in vieren gedeeld, mar deze stad lag midden in het Russische deel, zoôdat een deel van Berlijn (dat bie West-Duutsland kwam) as een eiland in Oôst-Duutsland kwam te liggene.
Vee burhers vluchttende van Oôst nae West en dat nam zoô groôte antallen an, da in 1961 een mure gebouwd wier deu de Oôst-Duutsers tussen Oôst en West Berlijn. Deze mure wier symbool van de [[Kouwe Oôrlog]] tussen de NAVO en het Warchaupact. In [[1989]] kwam 'ieran een ende toe de burhers van de communistische lan'n in Oost-Europa in opstand kwamme. De Sovjets onger leiding van Gorbatsjov kwamme in tehenstelling toet 1956 en 1968 niet in actie.
In 1991 wiere de tweê lan'n weer bie mekaore gevoegd onger leiding van bondskanselier Kohl. Vee wier geïnvesteerd in de voormaelihe deelstaeten van de DDR, mae twintig jaer laeter was de werkloosheid nog aoltied 'oôger as in 't wes'n. Frankriek ging akkoord mie de 'erenigieng op voorwaerde dat Duutsland de [[euro]] zou invoere. Dit gebeurde dan ok, in [[2002]].

== Economie ==
Duutsland is eên van de mist ontwikkelde lan'n ter waereld en ei ok eên van de sterkste economieën op aerde, mè onder are werkeloôs'eid is een hroôt probleem. Deur verhriezieng worn de lassen van werk ènde mensen hrotter en de sociaole zeker'eid wor kleinder. Een aor probleem is ok nog de minder loôpende economie van 't voormaelige [[Oôst-Duutsland]], nog een overbluufsel uut de DDR-tied.

== Defensie ==
Duutsland beschik over een paer verschill'nde takk'n van defensie, naemelijk de landmacht, de marine, de luchmacht, de kustwacht, de hrenspelisie en een medisch korps. In 2001 waeren der ruum 20,8 meljoen mann'n in de leeftied van 15 toet 49 jaer beschikbaer voe in heval van oôrlog, wivan der ruum 17,7 meljoen heschikt waeren voe militaire dienst. Ieder jaer bereikn onheveêr 480.000 mann'n de leeftied om in militaire dienst te treeën. 2,12% van 't [[BNP]] (2024) wor uuteheven an defensie.

== Politiek ==
Duutsland is een democraotische parlementaire bondsstaet. 't Land ei sins [[23 meie]] [[1949]] een hrondwet, die a deur een meêder'eid van twiderde deur de bonsdag en bondsraed 'ewiezigd kan worn. Sommihe aspect'n kunn'n nie 'ewiezigd worn.

Sins [[3 oktober]] [[1990]] binne [[West-Duutsland]] en [[Oôst-Duutsland]] vereênigd: den [[Duutse Democraotische Rippebliek]] (DDR) is toen offisjeel bie den [[Bonsrippebliek Duutsland]] ekomme.

Binn'n Duutsland hel actief en passief kiesrecht vanof 18 jaer en der is spraeke van een twikaemersysteem, helieke as in Nederland. De bonsdag ei op z'n minst 598 leeën, en wor iedere vier jaer verkozen. Der hel een kiesdrempel van vuuf percent. De bonsraed ei 69 leeën, die an de deêlstaetreheriengen vertehenwoôrdihen. Iedere deêlstaet ei ok een eihen hrondwet en deelstaetparlement, dat a om de vier jaer wor verkozen.

De bonspresident, 't staetsoôd, wor voe vuuf jaer deur de bonsverhaoderienge verkozen en kan 1 keêr worn herverkozen. De bonskanselier is 't oôd van de reherieng en wor verkozen deur de bonsdag. 

=== Bonspresidenten ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! President !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| Theodor Heuss || 1949 - 1959 || 10 || [[FDP]] || [[West-Duutsland]]
|-
| Heinrich Lübke || 1959 - 1969 || 10 || [[CDU]] || West-Duutsland
|-
| Gustav Heinemann || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| Walter Scheel || 1974 - 1979 || 5 || FDP || West-Duutsland
|-
| Karl Carstens || 1979 - 1984 || 5 || CDU || West-Duutsland
|-
| Richard von Weizsäcker || 1984 - 1994 || 10 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| Roman Herzog || 1994 - 1999 || 5 || CDU || Duutsland
|-
| Johannes Rau || 1999 - 2004 || 5 || SPD || Duutsland
|-
| Horst Köhler || 2004 - 2010 || 6 || CDU || Duutsland
|-
| Christian Wulff || 2010 - 2012 || 2 || CDU || Duutsland
|-
| Joachim Gauck || 2012 - 2017 || 5 || partieloôs || Duutsland
|-
| [[Frank-Walter Steinmeier]] || 2017 - noe || 9 || SPD || Duutsland
|-
|}

=== Bonskanseliers ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Kanselier !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| [[Konrad Adenauer]] || 1949 - 1963 || 14 || [[CDU]] || [[West-Duutsland]]
|-
| [[Ludwig Erhard]] || 1963 - 1966 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger]] || 1966 - 1969 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt]] || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt]] || 1974 - 1982 || 8 || SPD || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl]] || 1982 - 1998 || 16 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| [[Gerhard Schröder]] || 1998 - 2005 || 7 || SPD || Duutsland
|-
| [[Angela Merkel]] || 2005 - 2021 || 16 || CDU || Duutsland
|-
| [[Olaf Scholz]] || 2021 - 2025 || 4 || SPD || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz]] || 2025 - noe || 1 || CDU || Duutsland
|-
|}

=== Kabinet'n ===
x = regeriengspartie

b = regeriengspartie mie bonskanselier

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=8 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! rowspan=2 | Kabinet || rowspan=2 | Tied || colspan=5 | Partieën || rowspan=2 | Opmerkienge
|-
! [[CDU]]/[[CSU]] || [[FDP]] || [[Grüne]] || [[SPD]] || overige
|-
| [[Konrad Adenauer|Kabinet-Adenauer I]] || 1949 - 1953 || b || x ||  ||  || DP || [[West-Duutsland]]
|-
| Kabinet-Adenauer II || 1953 - 1957 || b || x ||  ||  || DP, GB/BHE || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer III || 1957 - 1961 || b ||  ||  ||  || DP || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer IV || 1961 - 1963 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Ludwig Erhard|Kabinet-Erhard I]] || 1963 - 1965 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland 
|-
| Kabinet-Erhard II || 1965 - 1966 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger|Kabinet-Kiesinger]] || 1966 - 1969 || b ||  ||  || x || || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt|Kabinet-Brandt I]] || 1969 - 1972 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Brandt II || 1972 - 1974 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt|Kabinet-Schmidt I]] || 1974 - 1976 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt II || 1976 - 1980 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt III || 1980 - 1982 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl|Kabinet-Kohl I]] || 1982 - 1983 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl II || 1983 - 1987 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl III || 1987 - 1991 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl IV || 1991 - 1994 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl V || 1994 - 1998 || b || x ||  ||  || || Duutsland 
|-
| [[Gerhard Schröder|Kabinet-Schröder I]] || 1998 - 2002 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Schröder II || 2002 - 2005 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| [[Angela Merkel|Kabinet-Merkel I]] || 2005 - 2009 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Merkel II || 2009 - 2013 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel III || 2013 - 2018 || b ||  ||  || x || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel IV || 2018 - 2021 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| [[Olaf Scholz|Kabinet-Scholz]] || 2021 - 2025 ||  || x || x || b || || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz|Kabinet-Merz]] || 2025 - noe || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
|}

DP = Deutsche Partei

GB/BHE = Gesamtdeutscher Block / Bund der Heimatvertriebenen und Entrechteten

=== Bonsdag ===
Bonsdag vanof 1990 (vereênigde Duutsland).

''oliefkleur is reherieng''

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=11 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Partie || 2025 || 2021 || 2017 || 2013 || 2009 || 2005 || 2002 || 1998 || 1994 || 1990
|-
| [[AfD]] || 152 || 83 || 94 || || || || || || ||
|-
| [[CDU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 164 || 152 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 200 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 255 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 194 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 180 || 190 || 198 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 244 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 268
|-
| [[CSU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 44 || 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 56 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || 58 || 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 50 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 51
|-
| [[FDP]] || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 91 || 80 || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 93 || 61 || 47 || 43 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 79
|-
| [[Grüne]] || 85 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 118 || 67 || 63 || 68 || 51 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 55 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || 49 || 8
|-
| [[Linke]] / [[PDS]] ¹ || 64 || 39 || 69 || 64 || 76 || 54 || 2 || 36 || 30 || 17
|-
| [[SPD]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 120 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 206 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 153 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 193 || 146 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 222 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 251 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 298 || 252 || 239
|-
| [[SSW]] || 1 || 1 || || || || || || || ||
|-
! Totael || 630 || 735 || 709 || 631 || 622 || 614 || 603 || 669 || 672 || 662
|-
! Reherieng || 328 || 415 || 399 || 504 || 332 || 448 || 306 || 345 || 341 || 398
|-
! Kabinet || [[Friedrich Merz|Merz]] || [[Olaf Scholz|Scholz]] || Merkel IV || Merkel III || Merkel II || [[Angela Merkel|Merkel I]] || Schröder II || [[Gerhard Schröder|Schröder I]] || Kohl V || [[Helmut Kohl|Kohl IV]]
|}

¹ Linke vanof 2009

== Bestierlijke indeêlienge ==
Duutsland wor inedeêld in 16 deêlstaeten (''Bundesländer''), naemelijk:

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
! Deêlstaet !! Zeêuws !! Oôdstad !! Inweuners &lt;br&gt; (2026) !! Oppervlak &lt;br&gt; (km²) !! Dichteid &lt;br&gt; (inw./km²) || Zeêtels &lt;br&gt; [[Bonsraed]]
|-
| [[Baden-Württemberg]] || Baden-Württemberg || [[Stuttgart]] || 11.200.000 || 35.700 || 314 || 6
|--
| [[Bayern]] || Beieren || [[München]] || 13.200.000 || 70.500 || 188 || 6
|-
| [[Berlin]] || Berlijn || [[Berlin]] || 3.700.000 || 900 || 4153 || 4
|-
| [[Brandenburg]] || Brannburg || [[ Potsdam]] || 2.600.000 || 29.700 || 86 || 4
|-
| [[Bremen]] || Breem'n || [[Bremen]] || 700.000 || 400 || 1683 || 3
|-
| [[Hamburg]] || Hamburg || [[Hamburg]] || 1.900.000 || 800 || 2476 || 3
|-
| [[Hessen]] || Hessen || [[Wiesbaden]] || 6.300.000 || 21.100 || 297 || 5
|-
| [[Mecklenburg-Vorpommern]] || Mecklenburg-Voepommern || [[Schwerin]] || 1.600.000 || 23.300 || 68 || 3
|-
| [[Niedersachsen]] || Nedersaksen || [[Hannover]] || 8.000.000 || 47.700 || 168 || 6
|-
| [[Nordrhein-Westfalen]] || Noôrdrien-Westfaolen || [[Düsseldorf]] || 18.000.000 || 34.100 || 527 || 6
|-
| [[Rheinland-Pfalz]] || Rienland-Palts || [[Mainz]] || 4.100.000 || 19.900 || 208 || 4
|-
| [[Saarland]] || Saorland || [[Saarbrücken]] || 1.000.000 || 2.600 || 392 || 3
|-
| [[Sachsen]] || Saksen || [[Dresden]] || 4.000.000 || 18.500 || 218 || 4
|-
| [[Sachsen-Anhalt]] || Saksen-Analt || [[Magdeburg]] || 2.100.000 || 20.600 || 103 || 4
|-
| [[Schleswig-Holstein]] || Sleêswiek-'Olstein || [[Kiel]] || 3.000.000 || 15.800 || 187 || 4
|-
| [[Thüringen]] || Thüriengen || [[Erfurt]] || 2.100.000 || 16.200 || 128 || 4
|-
! colspan=3 | Totael || 83.500.000 || 357.700 || 233 || 69
|}
|[[Plaetje:Political map of Germany vector drawing.svg]]
|}

== Lienks nae buten ==
{{div col|cols=2}}
* [https://www.landenweb.nl/duitsland/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/germany Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210109075739/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/germany World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/duitsland/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/ Klimaatinfo]
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=16 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/germany_nl Europese Unie]
* [https://thefactfile.org/germany-facts/ Fact File]
* [https://duitslandinstituut.nl/ Duitsland Instituut]
* [https://historiek.net/geschiedenis-van-duitsland-2/ Historiek]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/ GeschiedenisExtra]
{{div col end}}

{{Europa}}

[[Categorie:Duutsland| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>lf8kwkx65ck99u1wg3kd0i7b9pm3juk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183844</id>
      <parentid>183843</parentid>
      <timestamp>2026-10-01T18:22:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Venflos</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <origin>183844</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20145" sha1="dom3loewuat9vj3kte0k02k197c7gog" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele    = Bundesrepublik Deutschland
 |vlagge              = Flag of Germany.svg
 |waepen              = Coat of Arms of Germany.svg
 |locaotie            = Europe location GER.png
 |taelen              = [[Duuts]]
 |oôdstad             = [[Berlijn]]
 |regeriengsvurm      = [[federaotie|Federaole]] [[rippebliek]]
 |staetsoôd           = [[Frank-Walter Steinmeier]] (bonspresident)
 |regeriengsleider    = [[Friedrich Merz]] (bonskanselier)
 |km2                 = 357.684
 |pctwaeter           = 1,27
 |inweuners           = 83.467.000 (2026)
 |dichteid            = 233
 |volkslied           = [[:de:Deutschlandlied|Deutschlandlied]]
 |munte               = [[:de:Euro|euro]]
 |valutacode          = EUR
 |tiedzoône           = UTC+1
 |j/n                 = jaet
 |feêstdag            = 3 oktober (Eêneidsdag)
 |tld                 = de
 |landcode            = DEU
 |tel                 = 49
}}
[[Plaetje:Deutschland Übersichtskarte.png|thumb|Kaerte]]
[[Plaetje:Deutschland Landschaften.png|thumb|Landschapp'n]]
[[plaetje:Trier BW 2013-04-14 15-59-54.JPG|thumb|250px|Dom van [[Trier]]]]
[[plaetje:1 Nature 1.png|250px|thumb|'t Kasteêl [[Neuschwanstein]] ([[Bayern]]) in leege mist]]
[[plaetje:Die_Elbphilharmonie_-_21.07.2015.jpg|250px|thumb|Den Elbphilharmonie in [[Hamburg]]]]
[[Plaetje:West and East Germans at the Brandenburg Gate in 1989.jpg|250px|thumb|Val van den [[Berlijn|Berliense]] mure in november 1989]]
[[Plaetje:Mittelrheintal bei Oberwesel.jpg|250px|thumb|Rien bie Oberwesel ([[Rheinland-Pfalz]])]]
[[Plaetje:Kreidefelsen auf Rügen (29040693666).jpg|thumb|250px|Kust op Rügen ([[Mecklenburg-Vorpommern]])]]
[[Plaetje:Naturpark Thüringer Wald.Blick vom Reinhardsberg.07.ajb.jpg|250px|thumb|[[Thüringen|Thüringer]] Wald]]
[[Plaetje:Dülmen, Umland -- 2013 -- 2031.jpg|250px|thumb|Münsterland bie Dülmen ([[Nordrhein-Westfalen]])]]

'''Duutsland''' ([[Duuts]]: ''Deutschland''), offisjeel '''Bonsrippebliek Duutsland''' (''Bundesrepublik Deutschland''), is een land in [[Midden-Europa]]. Den 'oôdstad is [[Berlijn]] (''Berlin''). 

Duutsland ei mie zen ruum 83 meljoen inweuners (2026) nae [[Rusland]] den hroôtste bevolkienge van alle Europeêse lan'n. 

't Land hrens op volhorde van noôrd ni oôst an de volhende lan'n: [[Denemarken]], [[Poôl'n]], [[Tsjehhië]], [[Oesteriek]], [[Zwitserland]], [[Frankriek]], [[Luxemburg (land)|Luxemburg]], [[Belhië]] en [[Nederland]].

In 't noôrdwessen liet Duutsland an den [[Noôrdzeê]], in 't noôrdoôssen an den [[Oôstzeê]].

Van den bevolkienge is 52% anesloôtn bie een relihieuze hemeênschap (2025).

[[Christelijk]] is 46% van den bevolkienge: 23% is [[roôms-katteliek]] en 20,7% is [[protestans]] ([[luthers]] en [[grifformeerd]]). De roôms-katteliek'n bevin'n der eihen vurral in 't zuden en wessen, de protestant'n in 't noôrn en oôssen.

Ok weun'n der 3,35 meljoen [[moslim]]s (4%), 270.000 [[boeddhisme|boeddhist'n]] (0,3%) en 100.000 relihieuze [[joôden]] (0,1%). 

Meêr dan 50% van den voormaelihe Oôst-Duutse bevolkienge ang hin relihie an.

Onder den Duutse bevolkienge bevin'n zen eihen hroôte hroep'n allochtoon'n, wironder vee hastarbeiers uut de jaeren '70 uut [[Joehoslavië]], [[Hriek'nland]] en [[Turkije]] en aore lan'n en ok binne d'r vee vluchteliengen uut [[Oekraïne]] en [[Syrië]], wivandaen (uut veural Turkije en Syrië) de 3,35 meljoen moslims komme. In totaol bevin'n zen eihen in Duutsland bieni 24 meljoen allochtoon'n (28,7%, 2022).

Bieni iedereên in Duutsland spreek [[Duuts]]. Der zien ienkele etnische minder'eden as Deen'n, Friezen, Sorben en siheuners die an der eihen taele praoten.

Duutsland is een belangriek lid van den [[Europeêse Unie]] en van economische, politieke en militaire organisaoties in Europa en den waereld (o.a. [[Vereênigde Naoties]], [[NAVO]] en [[G7]]).

== Geografie ==
Duutsland lig in [[Centraol-Europa]], hrens an de bovenhenoemde lan'n en wor verdeêld in de Duutse vlakt'n in 't noôrn, 't oôgland in 't midd'n en de uutèn'n van de [[Alpen]] in 't zuden. Een hroôt deêl, 2/3, besti uut bossen, wivan vee nildbossen.

Noôrd-Duutsland wor ekenmerkt deur een vlak lanschap, evenas in 't iets noôrdelijker helehen Denemarken. Deur de vlakt'n stroômen rivier'n as de [[Wezer]], den [[Elbe]] en den [[Oder]], en der vin vee landbouw plekke. Der wor onder are terwe, petaoten en herst verbouwd en in Sleêswiek-'Olstein wor an veeteêlt edaene. In dit hebied lihhen hroôte steeën as den oôdstad [[Berlijn]], [[Hamburg]] en [[Bremen]].

Midd'n-Duutsland wor ekenmerkt deur 't oôgland. In dit hebied lihhen onder are de Rijnvallei en 't Thüriengse bos. Langs de Rijn zien vee wienhaern en kasteeln te vin'n en ok lihhen der industriehebieden as 't [[Ruhrhebied]] in de buurte. Ok langs de [[Moezel]], ok in dit hebied, zien vee wienhaern te vin'n. Hroôte steeën in Midd'n-Duutsland zien [[Dresden]], [[Leipzig]], [[Keulen]], [[Düsseldorf]] en [[Essen (Duutsland)|Essen]].

Zuud-Duutsland wor ekenmerkt deur zen oôhe berhen, mistal bebost bie nildboômen. Voebeêl'n zien 't [[Zwarte Woud]] en 't Bohemerwoud. 't Oôgste punt (2963 m) is de Zugspitze in de Beierse Alpen. Hroôte steeën in Zuud-Duutsland zien onder are [[München]], [[Frankfurt am Main]] en [[Stuttgart]].

=== Steê ===
Hroôtste steê binne (2026):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Berlin]] (Berlijn) || 3.701.000
|-
| [[Hamburg]] || 1.869.000
|-
| [[München]] || 1.505.000
|-
| [[Köln]] (Keulen) || 1.026.000
|-
| [[Frankfurt am Main]] || 761.000
|-
| [[Düsseldorf]] || 619.000
|-
| [[Leipzig]] || 616.000
|-
| [[Stuttgart]] || 609.000
|-
| [[Dortmund]] || 601.000
|-
| [[Bremen (stad)|Bremen]] || 588.000
|-
| [[Essen (Duutsland)|Essen]] || 574.000
|-
| [[Dresden]] || 563.000
|-
| [[Nürnberg]] || 531.000
|-
| [[Hannover]] || 523.000
|-
| [[Duisburg]] || 501.000
|-
| [[Bochum]] || 359.000
|-
| [[Wuppertal]] || 357.000
|-
| [[Bielefeld]] || 331.000
|-
| [[Bonn]] || 324.000
|-
| [[Mannheim]] || 320.000
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Karlsruhe]] || 309.000
|-
| [[Münster]] || 306.000
|-
| [[Augsburg]] || 302.000
|-
| [[Wiesbaden]] || 289.000
|-
| [[Mönchengladbach]] || 267.000
|-
| [[Gelsenkirchen]] || 266.000
|-
| [[Aachen]] (Aken) || 264.000
|-
| [[Braunschweig]] || 253.000
|-
| [[Kiel]] || 252.000
|-
| [[Chemnitz]] || 247.000
|-
| [[Magdeburg]] || 244.000
|-
| [[Freiburg im Breisgau]] || 238.000
|-
| [[Krefeld]] || 231.000
|-
| [[Halle (Saale)|Halle]] || 226.000
|-
| [[Mainz]] || 224.000
|-
| [[Erfurt]] || 217.000
|-
| [[Lübeck]] || 217.000
|-
| [[Oberhausen]] || 213.000
|-
| [[Rostock]] || 205.000
|-
| [[Kassel]] || 197.000
|-
|}
|}

== Geschiedenisse ==
Duutsland wier pas in [[1870]] opniev een eeneid. In d'ooge middeleeuwe wastet et hrootste land van Europa, ma laeter viel et elegaer uut mekaer in wè meer dan onderd lantjes. Tussen 1870 en 1914 groeiende Duutsland uut tot de een nae grooste industriestaet van Europa en van de waereld, nae Iengeland. Dat gaf noga wa conflicten mee de Iengelse, mae ok mie de Franse. Toe in 1914 de Eerste Wereldoorlog uutbrak kwam Duutsland recht tegenover deze groôtmach'n (mie Rusland d'rbie) te stoôn, saeme mie Oôstenriek-Honharije. Duutsland voerde een tweêfrontenoorlog. Vier jaer lang durende deze oorlog weerbie naebie nehen meljoen man omkwamme.
Duutsland wier een vernederende vrede opgeleid en vee historici dienke dat dit de opmaet gaf toet de Twidde Wereldoorlog. In [[1933]] kwam [[Adolf Hitler]] an de macht. Duutsland begon in 1939 een oorlog tegen Iengeland en Frankriek en vanaf 1941 ok tehen Rusland en de VS. In 1945 wier het land eindelijk verslogen. Verbijsterd nam de weareld kennis van de [[Holocaust]] weerbie zo'n zes meljoen [[Joôden]] systematisch bin vermoôrd, vooral in [[Oôst-Europa]].
Het land wier verdeeld in vier bezettingszones, naemelijk een Britse, Franse, Amerikaanse en Russische Zone. De Russische zone wier een apart land, de Duutse Democraotische Rippebliek (DDR). Duutsland wier zodoewnde verdeêld in een communistisch [[Oôst-Duutsland]] en een kapitalistisch [[West-Duutsland]]. Ok [[Berlijn]] was in vieren gedeeld, mar deze stad lag midden in het Russische deel, zoôdat een deel van Berlijn (dat bie West-Duutsland kwam) as een eiland in Oôst-Duutsland kwam te liggene.
Vee burhers vluchttende van Oôst nae West en dat nam zoô groôte antallen an, da in 1961 een mure gebouwd wier deu de Oôst-Duutsers tussen Oôst en West Berlijn. Deze mure wier symbool van de [[Kouwe Oôrlog]] tussen de NAVO en het Warchaupact. In [[1989]] kwam 'ieran een ende toe de burhers van de communistische lan'n in Oost-Europa in opstand kwamme. De Sovjets onger leiding van Gorbatsjov kwamme in tehenstelling toet 1956 en 1968 niet in actie.
In 1991 wiere de tweê lan'n weer bie mekaore gevoegd onger leiding van bondskanselier Kohl. Vee wier geïnvesteerd in de voormaelihe deelstaeten van de DDR, mae twintig jaer laeter was de werkloosheid nog aoltied 'oôger as in 't wes'n. Frankriek ging akkoord mie de 'erenigieng op voorwaerde dat Duutsland de [[euro]] zou invoere. Dit gebeurde dan ok, in [[2002]].

== Economie ==
Duutsland is eên van de mist ontwikkelde lan'n ter waereld en ei ok eên van de sterkste economieën op aerde, mè onder are werkeloôs'eid is een hroôt probleem. Deur verhriezieng worn de lassen van werk ènde mensen hrotter en de sociaole zeker'eid wor kleinder. Een aor probleem is ok nog de minder loôpende economie van 't voormaelige [[Oôst-Duutsland]], nog een overbluufsel uut de DDR-tied.

== Defensie ==
Duutsland beschik over een paer verschill'nde takk'n van defensie, naemelijk de landmacht, de marine, de luchmacht, de kustwacht, de hrenspelisie en een medisch korps. In 2001 waeren der ruum 20,8 meljoen mann'n in de leeftied van 15 toet 49 jaer beschikbaer voe in heval van oôrlog, wivan der ruum 17,7 meljoen heschikt waeren voe militaire dienst. Ieder jaer bereikn onheveêr 480.000 mann'n de leeftied om in militaire dienst te treeën. 2,12% van 't [[BNP]] (2024) wor uuteheven an defensie.

== Politiek ==
Duutsland is een democraotische parlementaire bondsstaet. 't Land ei sins [[23 meie]] [[1949]] een hrondwet, die a deur een meêder'eid van twiderde deur de bonsdag en bondsraed 'ewiezigd kan worn. Sommihe aspect'n kunn'n nie 'ewiezigd worn.

Sins [[3 oktober]] [[1990]] binne [[West-Duutsland]] en [[Oôst-Duutsland]] vereênigd: den [[Duutse Democraotische Rippebliek]] (DDR) is toen offisjeel bie den [[Bonsrippebliek Duutsland]] ekomme.

Binn'n Duutsland hel actief en passief kiesrecht vanof 18 jaer en der is spraeke van een twikaemersysteem, helieke as in Nederland. De bonsdag ei op z'n minst 598 leeën, en wor iedere vier jaer verkozen. Der hel een kiesdrempel van vuuf percent. De bonsraed ei 69 leeën, die an de deêlstaetreheriengen vertehenwoôrdihen. Iedere deêlstaet ei ok een eihen hrondwet en deelstaetparlement, dat a om de vier jaer wor verkozen.

De bonspresident, 't staetsoôd, wor voe vuuf jaer deur de bonsverhaoderienge verkozen en kan 1 keêr worn herverkozen. De bonskanselier is 't oôd van de reherieng en wor verkozen deur de bonsdag. 

=== Bonspresidenten ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! President !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| Theodor Heuss || 1949 - 1959 || 10 || [[FDP]] || [[West-Duutsland]]
|-
| Heinrich Lübke || 1959 - 1969 || 10 || [[CDU]] || West-Duutsland
|-
| Gustav Heinemann || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| Walter Scheel || 1974 - 1979 || 5 || FDP || West-Duutsland
|-
| Karl Carstens || 1979 - 1984 || 5 || CDU || West-Duutsland
|-
| Richard von Weizsäcker || 1984 - 1994 || 10 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| Roman Herzog || 1994 - 1999 || 5 || CDU || Duutsland
|-
| Johannes Rau || 1999 - 2004 || 5 || SPD || Duutsland
|-
| Horst Köhler || 2004 - 2010 || 6 || CDU || Duutsland
|-
| Christian Wulff || 2010 - 2012 || 2 || CDU || Duutsland
|-
| Joachim Gauck || 2012 - 2017 || 5 || partieloôs || Duutsland
|-
| [[Frank-Walter Steinmeier]] || 2017 - noe || 9 || SPD || Duutsland
|-
|}

=== Bonskanseliers ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Kanselier !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| [[Konrad Adenauer]] || 1949 - 1963 || 14 || [[CDU]] || [[West-Duutsland]]
|-
| [[Ludwig Erhard]] || 1963 - 1966 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger]] || 1966 - 1969 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt]] || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt]] || 1974 - 1982 || 8 || SPD || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl]] || 1982 - 1998 || 16 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| [[Gerhard Schröder]] || 1998 - 2005 || 7 || SPD || Duutsland
|-
| [[Angela Merkel]] || 2005 - 2021 || 16 || CDU || Duutsland
|-
| [[Olaf Scholz]] || 2021 - 2025 || 4 || SPD || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz]] || 2025 - noe || 1 || CDU || Duutsland
|-
|}

=== Kabinet'n ===
x = regeriengspartie

b = regeriengspartie mie bonskanselier

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=8 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! rowspan=2 | Kabinet || rowspan=2 | Tied || colspan=5 | Partieën || rowspan=2 | Opmerkienge
|-
! [[CDU]]/[[CSU]] || [[FDP]] || [[Grüne]] || [[SPD]] || overige
|-
| [[Konrad Adenauer|Kabinet-Adenauer I]] || 1949 - 1953 || b || x ||  ||  || DP || [[West-Duutsland]]
|-
| Kabinet-Adenauer II || 1953 - 1957 || b || x ||  ||  || DP, GB/BHE || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer III || 1957 - 1961 || b ||  ||  ||  || DP || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer IV || 1961 - 1963 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Ludwig Erhard|Kabinet-Erhard I]] || 1963 - 1965 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland 
|-
| Kabinet-Erhard II || 1965 - 1966 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger|Kabinet-Kiesinger]] || 1966 - 1969 || b ||  ||  || x || || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt|Kabinet-Brandt I]] || 1969 - 1972 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Brandt II || 1972 - 1974 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt|Kabinet-Schmidt I]] || 1974 - 1976 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt II || 1976 - 1980 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt III || 1980 - 1982 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl|Kabinet-Kohl I]] || 1982 - 1983 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl II || 1983 - 1987 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl III || 1987 - 1991 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl IV || 1991 - 1994 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl V || 1994 - 1998 || b || x ||  ||  || || Duutsland 
|-
| [[Gerhard Schröder|Kabinet-Schröder I]] || 1998 - 2002 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Schröder II || 2002 - 2005 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| [[Angela Merkel|Kabinet-Merkel I]] || 2005 - 2009 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Merkel II || 2009 - 2013 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel III || 2013 - 2018 || b ||  ||  || x || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel IV || 2018 - 2021 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| [[Olaf Scholz|Kabinet-Scholz]] || 2021 - 2025 ||  || x || x || b || || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz|Kabinet-Merz]] || 2025 - noe || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
|}

DP = Deutsche Partei

GB/BHE = Gesamtdeutscher Block / Bund der Heimatvertriebenen und Entrechteten

=== Bonsdag ===
Bonsdag vanof 1990 (vereênigde Duutsland).

''oliefkleur is reherieng''

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=11 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Partie || 2025 || 2021 || 2017 || 2013 || 2009 || 2005 || 2002 || 1998 || 1994 || 1990
|-
| [[AfD]] || 152 || 83 || 94 || || || || || || ||
|-
| [[CDU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 164 || 152 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 200 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 255 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 194 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 180 || 190 || 198 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 244 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 268
|-
| [[CSU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 44 || 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 56 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || 58 || 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 50 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 51
|-
| [[FDP]] || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 91 || 80 || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 93 || 61 || 47 || 43 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 79
|-
| [[Grüne]] || 85 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 118 || 67 || 63 || 68 || 51 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 55 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || 49 || 8
|-
| [[Linke]] / [[PDS]] ¹ || 64 || 39 || 69 || 64 || 76 || 54 || 2 || 36 || 30 || 17
|-
| [[SPD]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 120 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 206 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 153 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 193 || 146 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 222 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 251 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 298 || 252 || 239
|-
| [[SSW]] || 1 || 1 || || || || || || || ||
|-
! Totael || 630 || 735 || 709 || 631 || 622 || 614 || 603 || 669 || 672 || 662
|-
! Reherieng || 328 || 415 || 399 || 504 || 332 || 448 || 306 || 345 || 341 || 398
|-
! Kabinet || [[Friedrich Merz|Merz]] || [[Olaf Scholz|Scholz]] || Merkel IV || Merkel III || Merkel II || [[Angela Merkel|Merkel I]] || Schröder II || [[Gerhard Schröder|Schröder I]] || Kohl V || [[Helmut Kohl|Kohl IV]]
|}

¹ Linke vanof 2009

== Bestierlijke indeêlienge ==
Duutsland wor inedeêld in 16 deêlstaeten (''Bundesländer''), naemelijk:

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
! Deêlstaet !! Zeêuws !! Oôdstad !! Inweuners &lt;br&gt; (2026) !! Oppervlak &lt;br&gt; (km²) !! Dichteid &lt;br&gt; (inw./km²) || Zeêtels &lt;br&gt; [[Bonsraed]]
|-
| [[Baden-Württemberg]] || Baden-Württemberg || [[Stuttgart]] || 11.200.000 || 35.700 || 314 || 6
|--
| [[Bayern]] || Beieren || [[München]] || 13.200.000 || 70.500 || 188 || 6
|-
| [[Berlin]] || Berlijn || [[Berlin]] || 3.700.000 || 900 || 4153 || 4
|-
| [[Brandenburg]] || Brannburg || [[ Potsdam]] || 2.600.000 || 29.700 || 86 || 4
|-
| [[Bremen]] || Breem'n || [[Bremen]] || 700.000 || 400 || 1683 || 3
|-
| [[Hamburg]] || Hamburg || [[Hamburg]] || 1.900.000 || 800 || 2476 || 3
|-
| [[Hessen]] || Hessen || [[Wiesbaden]] || 6.300.000 || 21.100 || 297 || 5
|-
| [[Mecklenburg-Vorpommern]] || Mecklenburg-Voepommern || [[Schwerin]] || 1.600.000 || 23.300 || 68 || 3
|-
| [[Niedersachsen]] || Nedersaksen || [[Hannover]] || 8.000.000 || 47.700 || 168 || 6
|-
| [[Nordrhein-Westfalen]] || Noôrdrien-Westfaolen || [[Düsseldorf]] || 18.000.000 || 34.100 || 527 || 6
|-
| [[Rheinland-Pfalz]] || Rienland-Palts || [[Mainz]] || 4.100.000 || 19.900 || 208 || 4
|-
| [[Saarland]] || Saorland || [[Saarbrücken]] || 1.000.000 || 2.600 || 392 || 3
|-
| [[Sachsen]] || Saksen || [[Dresden]] || 4.000.000 || 18.500 || 218 || 4
|-
| [[Sachsen-Anhalt]] || Saksen-Analt || [[Magdeburg]] || 2.100.000 || 20.600 || 103 || 4
|-
| [[Schleswig-Holstein]] || Sleêswiek-'Olstein || [[Kiel]] || 3.000.000 || 15.800 || 187 || 4
|-
| [[Thüringen]] || Thüriengen || [[Erfurt]] || 2.100.000 || 16.200 || 128 || 4
|-
! colspan=3 | Totael || 83.500.000 || 357.700 || 233 || 69
|}
|[[Plaetje:Political map of Germany vector drawing.svg]]
|}

== Lienks nae buten ==
{{div col|cols=2}}
* [https://www.landenweb.nl/duitsland/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/germany Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210109075739/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/germany World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/duitsland/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/ Klimaatinfo]
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=16 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/germany_nl Europese Unie]
* [https://thefactfile.org/germany-facts/ Fact File]
* [https://duitslandinstituut.nl/ Duitsland Instituut]
* [https://historiek.net/geschiedenis-van-duitsland-2/ Historiek]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/ GeschiedenisExtra]
{{div col end}}

{{Europa}}

[[Categorie:Duutsland| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>dom3loewuat9vj3kte0k02k197c7gog</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183845</id>
      <parentid>183844</parentid>
      <timestamp>2026-10-01T18:28:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Venflos</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <origin>183845</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20269" sha1="fysctcsrxc5ypardjygmzqi0pgrd06u" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele    = Bundesrepublik Deutschland
 |vlagge              = Flag of Germany.svg
 |waepen              = Coat of Arms of Germany.svg
 |locaotie            = Europe location GER.png
 |taelen              = [[Duuts]]
 |oôdstad             = [[Berlijn]]
 |regeriengsvurm      = [[federaotie|Federaole]] [[rippebliek]]
 |staetsoôd           = [[Frank-Walter Steinmeier]] (bonspresident)
 |regeriengsleider    = [[Friedrich Merz]] (bonskanselier)
 |km2                 = 357.684
 |pctwaeter           = 1,27
 |inweuners           = 83.467.000 (2026)
 |dichteid            = 233
 |volkslied           = [[:de:Deutschlandlied|Deutschlandlied]]
 |munte               = [[:de:Euro|euro]]
 |valutacode          = EUR
 |tiedzoône           = UTC+1
 |j/n                 = jaet
 |feêstdag            = 3 oktober (Eêneidsdag)
 |tld                 = de
 |landcode            = DEU
 |tel                 = 49
}}
[[Plaetje:Deutschland Übersichtskarte.png|thumb|Kaerte]]
[[Plaetje:Deutschland Landschaften.png|thumb|Landschapp'n]]
[[plaetje:Trier BW 2013-04-14 15-59-54.JPG|thumb|250px|Dom van [[Trier]]]]
[[plaetje:1 Nature 1.png|250px|thumb|'t Kasteêl [[Neuschwanstein]] ([[Bayern]]) in leege mist]]
[[plaetje:Die_Elbphilharmonie_-_21.07.2015.jpg|250px|thumb|Den Elbphilharmonie in [[Hamburg]]]]
[[Plaetje:West and East Germans at the Brandenburg Gate in 1989.jpg|250px|thumb|Val van den [[Berlijn|Berliense]] mure in november 1989]]
[[Plaetje:Mittelrheintal bei Oberwesel.jpg|250px|thumb|Rien bie Oberwesel ([[Rheinland-Pfalz]])]]
[[Plaetje:Kreidefelsen auf Rügen (29040693666).jpg|thumb|250px|Kust op Rügen ([[Mecklenburg-Vorpommern]])]]
[[Plaetje:Naturpark Thüringer Wald.Blick vom Reinhardsberg.07.ajb.jpg|250px|thumb|[[Thüringen|Thüringer]] Wald]]
[[Plaetje:Dülmen, Umland -- 2013 -- 2031.jpg|250px|thumb|Münsterland bie Dülmen ([[Nordrhein-Westfalen]])]]
[[Plaetje:Aerial image of Spiekeroog (view from the west).jpg|250px|thumb|[[Waddeneiland]] Spiekeroog ([[Niedersachsen]])]]

'''Duutsland''' ([[Duuts]]: ''Deutschland''), offisjeel '''Bonsrippebliek Duutsland''' (''Bundesrepublik Deutschland''), is een land in [[Midden-Europa]]. Den 'oôdstad is [[Berlijn]] (''Berlin''). 

Duutsland ei mie zen ruum 83 meljoen inweuners (2026) nae [[Rusland]] den hroôtste bevolkienge van alle Europeêse lan'n. 

't Land hrens op volhorde van noôrd ni oôst an de volhende lan'n: [[Denemarken]], [[Poôl'n]], [[Tsjehhië]], [[Oesteriek]], [[Zwitserland]], [[Frankriek]], [[Luxemburg (land)|Luxemburg]], [[Belhië]] en [[Nederland]].

In 't noôrdwessen liet Duutsland an den [[Noôrdzeê]], in 't noôrdoôssen an den [[Oôstzeê]].

Van den bevolkienge is 52% anesloôtn bie een relihieuze hemeênschap (2025).

[[Christelijk]] is 46% van den bevolkienge: 23% is [[roôms-katteliek]] en 20,7% is [[protestans]] ([[luthers]] en [[grifformeerd]]). De roôms-katteliek'n bevin'n der eihen vurral in 't zuden en wessen, de protestant'n in 't noôrn en oôssen.

Ok weun'n der 3,35 meljoen [[moslim]]s (4%), 270.000 [[boeddhisme|boeddhist'n]] (0,3%) en 100.000 relihieuze [[joôden]] (0,1%). 

Meêr dan 50% van den voormaelihe Oôst-Duutse bevolkienge ang hin relihie an.

Onder den Duutse bevolkienge bevin'n zen eihen hroôte hroep'n allochtoon'n, wironder vee hastarbeiers uut de jaeren '70 uut [[Joehoslavië]], [[Hriek'nland]] en [[Turkije]] en aore lan'n en ok binne d'r vee vluchteliengen uut [[Oekraïne]] en [[Syrië]], wivandaen (uut veural Turkije en Syrië) de 3,35 meljoen moslims komme. In totaol bevin'n zen eihen in Duutsland bieni 24 meljoen allochtoon'n (28,7%, 2022).

Bieni iedereên in Duutsland spreek [[Duuts]]. Der zien ienkele etnische minder'eden as Deen'n, Friezen, Sorben en siheuners die an der eihen taele praoten.

Duutsland is een belangriek lid van den [[Europeêse Unie]] en van economische, politieke en militaire organisaoties in Europa en den waereld (o.a. [[Vereênigde Naoties]], [[NAVO]] en [[G7]]).

== Geografie ==
Duutsland lig in [[Centraol-Europa]], hrens an de bovenhenoemde lan'n en wor verdeêld in de Duutse vlakt'n in 't noôrn, 't oôgland in 't midd'n en de uutèn'n van de [[Alpen]] in 't zuden. Een hroôt deêl, 2/3, besti uut bossen, wivan vee nildbossen.

Noôrd-Duutsland wor ekenmerkt deur een vlak lanschap, evenas in 't iets noôrdelijker helehen Denemarken. Deur de vlakt'n stroômen rivier'n as de [[Wezer]], den [[Elbe]] en den [[Oder]], en der vin vee landbouw plekke. Der wor onder are terwe, petaoten en herst verbouwd en in Sleêswiek-'Olstein wor an veeteêlt edaene. In dit hebied lihhen hroôte steeën as den oôdstad [[Berlijn]], [[Hamburg]] en [[Bremen]].

Midd'n-Duutsland wor ekenmerkt deur 't oôgland. In dit hebied lihhen onder are de Rijnvallei en 't Thüriengse bos. Langs de Rijn zien vee wienhaern en kasteeln te vin'n en ok lihhen der industriehebieden as 't [[Ruhrhebied]] in de buurte. Ok langs de [[Moezel]], ok in dit hebied, zien vee wienhaern te vin'n. Hroôte steeën in Midd'n-Duutsland zien [[Dresden]], [[Leipzig]], [[Keulen]], [[Düsseldorf]] en [[Essen (Duutsland)|Essen]].

Zuud-Duutsland wor ekenmerkt deur zen oôhe berhen, mistal bebost bie nildboômen. Voebeêl'n zien 't [[Zwarte Woud]] en 't Bohemerwoud. 't Oôgste punt (2963 m) is de Zugspitze in de Beierse Alpen. Hroôte steeën in Zuud-Duutsland zien onder are [[München]], [[Frankfurt am Main]] en [[Stuttgart]].

=== Steê ===
Hroôtste steê binne (2026):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Berlin]] (Berlijn) || 3.701.000
|-
| [[Hamburg]] || 1.869.000
|-
| [[München]] || 1.505.000
|-
| [[Köln]] (Keulen) || 1.026.000
|-
| [[Frankfurt am Main]] || 761.000
|-
| [[Düsseldorf]] || 619.000
|-
| [[Leipzig]] || 616.000
|-
| [[Stuttgart]] || 609.000
|-
| [[Dortmund]] || 601.000
|-
| [[Bremen (stad)|Bremen]] || 588.000
|-
| [[Essen (Duutsland)|Essen]] || 574.000
|-
| [[Dresden]] || 563.000
|-
| [[Nürnberg]] || 531.000
|-
| [[Hannover]] || 523.000
|-
| [[Duisburg]] || 501.000
|-
| [[Bochum]] || 359.000
|-
| [[Wuppertal]] || 357.000
|-
| [[Bielefeld]] || 331.000
|-
| [[Bonn]] || 324.000
|-
| [[Mannheim]] || 320.000
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Karlsruhe]] || 309.000
|-
| [[Münster]] || 306.000
|-
| [[Augsburg]] || 302.000
|-
| [[Wiesbaden]] || 289.000
|-
| [[Mönchengladbach]] || 267.000
|-
| [[Gelsenkirchen]] || 266.000
|-
| [[Aachen]] (Aken) || 264.000
|-
| [[Braunschweig]] || 253.000
|-
| [[Kiel]] || 252.000
|-
| [[Chemnitz]] || 247.000
|-
| [[Magdeburg]] || 244.000
|-
| [[Freiburg im Breisgau]] || 238.000
|-
| [[Krefeld]] || 231.000
|-
| [[Halle (Saale)|Halle]] || 226.000
|-
| [[Mainz]] || 224.000
|-
| [[Erfurt]] || 217.000
|-
| [[Lübeck]] || 217.000
|-
| [[Oberhausen]] || 213.000
|-
| [[Rostock]] || 205.000
|-
| [[Kassel]] || 197.000
|-
|}
|}

== Geschiedenisse ==
Duutsland wier pas in [[1870]] opniev een eeneid. In d'ooge middeleeuwe wastet et hrootste land van Europa, ma laeter viel et elegaer uut mekaer in wè meer dan onderd lantjes. Tussen 1870 en 1914 groeiende Duutsland uut tot de een nae grooste industriestaet van Europa en van de waereld, nae Iengeland. Dat gaf noga wa conflicten mee de Iengelse, mae ok mie de Franse. Toe in 1914 de Eerste Wereldoorlog uutbrak kwam Duutsland recht tegenover deze groôtmach'n (mie Rusland d'rbie) te stoôn, saeme mie Oôstenriek-Honharije. Duutsland voerde een tweêfrontenoorlog. Vier jaer lang durende deze oorlog weerbie naebie nehen meljoen man omkwamme.
Duutsland wier een vernederende vrede opgeleid en vee historici dienke dat dit de opmaet gaf toet de Twidde Wereldoorlog. In [[1933]] kwam [[Adolf Hitler]] an de macht. Duutsland begon in 1939 een oorlog tegen Iengeland en Frankriek en vanaf 1941 ok tehen Rusland en de VS. In 1945 wier het land eindelijk verslogen. Verbijsterd nam de weareld kennis van de [[Holocaust]] weerbie zo'n zes meljoen [[Joôden]] systematisch bin vermoôrd, vooral in [[Oôst-Europa]].
Het land wier verdeeld in vier bezettingszones, naemelijk een Britse, Franse, Amerikaanse en Russische Zone. De Russische zone wier een apart land, de Duutse Democraotische Rippebliek (DDR). Duutsland wier zodoewnde verdeêld in een communistisch [[Oôst-Duutsland]] en een kapitalistisch [[West-Duutsland]]. Ok [[Berlijn]] was in vieren gedeeld, mar deze stad lag midden in het Russische deel, zoôdat een deel van Berlijn (dat bie West-Duutsland kwam) as een eiland in Oôst-Duutsland kwam te liggene.
Vee burhers vluchttende van Oôst nae West en dat nam zoô groôte antallen an, da in 1961 een mure gebouwd wier deu de Oôst-Duutsers tussen Oôst en West Berlijn. Deze mure wier symbool van de [[Kouwe Oôrlog]] tussen de NAVO en het Warchaupact. In [[1989]] kwam 'ieran een ende toe de burhers van de communistische lan'n in Oost-Europa in opstand kwamme. De Sovjets onger leiding van Gorbatsjov kwamme in tehenstelling toet 1956 en 1968 niet in actie.
In 1991 wiere de tweê lan'n weer bie mekaore gevoegd onger leiding van bondskanselier Kohl. Vee wier geïnvesteerd in de voormaelihe deelstaeten van de DDR, mae twintig jaer laeter was de werkloosheid nog aoltied 'oôger as in 't wes'n. Frankriek ging akkoord mie de 'erenigieng op voorwaerde dat Duutsland de [[euro]] zou invoere. Dit gebeurde dan ok, in [[2002]].

== Economie ==
Duutsland is eên van de mist ontwikkelde lan'n ter waereld en ei ok eên van de sterkste economieën op aerde, mè onder are werkeloôs'eid is een hroôt probleem. Deur verhriezieng worn de lassen van werk ènde mensen hrotter en de sociaole zeker'eid wor kleinder. Een aor probleem is ok nog de minder loôpende economie van 't voormaelige [[Oôst-Duutsland]], nog een overbluufsel uut de DDR-tied.

== Defensie ==
Duutsland beschik over een paer verschill'nde takk'n van defensie, naemelijk de landmacht, de marine, de luchmacht, de kustwacht, de hrenspelisie en een medisch korps. In 2001 waeren der ruum 20,8 meljoen mann'n in de leeftied van 15 toet 49 jaer beschikbaer voe in heval van oôrlog, wivan der ruum 17,7 meljoen heschikt waeren voe militaire dienst. Ieder jaer bereikn onheveêr 480.000 mann'n de leeftied om in militaire dienst te treeën. 2,12% van 't [[BNP]] (2024) wor uuteheven an defensie.

== Politiek ==
Duutsland is een democraotische parlementaire bondsstaet. 't Land ei sins [[23 meie]] [[1949]] een hrondwet, die a deur een meêder'eid van twiderde deur de bonsdag en bondsraed 'ewiezigd kan worn. Sommihe aspect'n kunn'n nie 'ewiezigd worn.

Sins [[3 oktober]] [[1990]] binne [[West-Duutsland]] en [[Oôst-Duutsland]] vereênigd: den [[Duutse Democraotische Rippebliek]] (DDR) is toen offisjeel bie den [[Bonsrippebliek Duutsland]] ekomme.

Binn'n Duutsland hel actief en passief kiesrecht vanof 18 jaer en der is spraeke van een twikaemersysteem, helieke as in Nederland. De bonsdag ei op z'n minst 598 leeën, en wor iedere vier jaer verkozen. Der hel een kiesdrempel van vuuf percent. De bonsraed ei 69 leeën, die an de deêlstaetreheriengen vertehenwoôrdihen. Iedere deêlstaet ei ok een eihen hrondwet en deelstaetparlement, dat a om de vier jaer wor verkozen.

De bonspresident, 't staetsoôd, wor voe vuuf jaer deur de bonsverhaoderienge verkozen en kan 1 keêr worn herverkozen. De bonskanselier is 't oôd van de reherieng en wor verkozen deur de bonsdag. 

=== Bonspresidenten ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! President !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| Theodor Heuss || 1949 - 1959 || 10 || [[FDP]] || [[West-Duutsland]]
|-
| Heinrich Lübke || 1959 - 1969 || 10 || [[CDU]] || West-Duutsland
|-
| Gustav Heinemann || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| Walter Scheel || 1974 - 1979 || 5 || FDP || West-Duutsland
|-
| Karl Carstens || 1979 - 1984 || 5 || CDU || West-Duutsland
|-
| Richard von Weizsäcker || 1984 - 1994 || 10 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| Roman Herzog || 1994 - 1999 || 5 || CDU || Duutsland
|-
| Johannes Rau || 1999 - 2004 || 5 || SPD || Duutsland
|-
| Horst Köhler || 2004 - 2010 || 6 || CDU || Duutsland
|-
| Christian Wulff || 2010 - 2012 || 2 || CDU || Duutsland
|-
| Joachim Gauck || 2012 - 2017 || 5 || partieloôs || Duutsland
|-
| [[Frank-Walter Steinmeier]] || 2017 - noe || 9 || SPD || Duutsland
|-
|}

=== Bonskanseliers ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Kanselier !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| [[Konrad Adenauer]] || 1949 - 1963 || 14 || [[CDU]] || [[West-Duutsland]]
|-
| [[Ludwig Erhard]] || 1963 - 1966 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger]] || 1966 - 1969 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt]] || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt]] || 1974 - 1982 || 8 || SPD || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl]] || 1982 - 1998 || 16 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| [[Gerhard Schröder]] || 1998 - 2005 || 7 || SPD || Duutsland
|-
| [[Angela Merkel]] || 2005 - 2021 || 16 || CDU || Duutsland
|-
| [[Olaf Scholz]] || 2021 - 2025 || 4 || SPD || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz]] || 2025 - noe || 1 || CDU || Duutsland
|-
|}

=== Kabinet'n ===
x = regeriengspartie

b = regeriengspartie mie bonskanselier

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=8 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! rowspan=2 | Kabinet || rowspan=2 | Tied || colspan=5 | Partieën || rowspan=2 | Opmerkienge
|-
! [[CDU]]/[[CSU]] || [[FDP]] || [[Grüne]] || [[SPD]] || overige
|-
| [[Konrad Adenauer|Kabinet-Adenauer I]] || 1949 - 1953 || b || x ||  ||  || DP || [[West-Duutsland]]
|-
| Kabinet-Adenauer II || 1953 - 1957 || b || x ||  ||  || DP, GB/BHE || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer III || 1957 - 1961 || b ||  ||  ||  || DP || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer IV || 1961 - 1963 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Ludwig Erhard|Kabinet-Erhard I]] || 1963 - 1965 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland 
|-
| Kabinet-Erhard II || 1965 - 1966 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger|Kabinet-Kiesinger]] || 1966 - 1969 || b ||  ||  || x || || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt|Kabinet-Brandt I]] || 1969 - 1972 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Brandt II || 1972 - 1974 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt|Kabinet-Schmidt I]] || 1974 - 1976 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt II || 1976 - 1980 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt III || 1980 - 1982 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl|Kabinet-Kohl I]] || 1982 - 1983 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl II || 1983 - 1987 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl III || 1987 - 1991 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl IV || 1991 - 1994 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl V || 1994 - 1998 || b || x ||  ||  || || Duutsland 
|-
| [[Gerhard Schröder|Kabinet-Schröder I]] || 1998 - 2002 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Schröder II || 2002 - 2005 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| [[Angela Merkel|Kabinet-Merkel I]] || 2005 - 2009 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Merkel II || 2009 - 2013 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel III || 2013 - 2018 || b ||  ||  || x || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel IV || 2018 - 2021 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| [[Olaf Scholz|Kabinet-Scholz]] || 2021 - 2025 ||  || x || x || b || || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz|Kabinet-Merz]] || 2025 - noe || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
|}

DP = Deutsche Partei

GB/BHE = Gesamtdeutscher Block / Bund der Heimatvertriebenen und Entrechteten

=== Bonsdag ===
Bonsdag vanof 1990 (vereênigde Duutsland).

''oliefkleur is reherieng''

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=11 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Partie || 2025 || 2021 || 2017 || 2013 || 2009 || 2005 || 2002 || 1998 || 1994 || 1990
|-
| [[AfD]] || 152 || 83 || 94 || || || || || || ||
|-
| [[CDU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 164 || 152 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 200 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 255 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 194 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 180 || 190 || 198 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 244 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 268
|-
| [[CSU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 44 || 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 56 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || 58 || 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 50 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 51
|-
| [[FDP]] || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 91 || 80 || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 93 || 61 || 47 || 43 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 79
|-
| [[Grüne]] || 85 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 118 || 67 || 63 || 68 || 51 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 55 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || 49 || 8
|-
| [[Linke]] / [[PDS]] ¹ || 64 || 39 || 69 || 64 || 76 || 54 || 2 || 36 || 30 || 17
|-
| [[SPD]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 120 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 206 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 153 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 193 || 146 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 222 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 251 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 298 || 252 || 239
|-
| [[SSW]] || 1 || 1 || || || || || || || ||
|-
! Totael || 630 || 735 || 709 || 631 || 622 || 614 || 603 || 669 || 672 || 662
|-
! Reherieng || 328 || 415 || 399 || 504 || 332 || 448 || 306 || 345 || 341 || 398
|-
! Kabinet || [[Friedrich Merz|Merz]] || [[Olaf Scholz|Scholz]] || Merkel IV || Merkel III || Merkel II || [[Angela Merkel|Merkel I]] || Schröder II || [[Gerhard Schröder|Schröder I]] || Kohl V || [[Helmut Kohl|Kohl IV]]
|}

¹ Linke vanof 2009

== Bestierlijke indeêlienge ==
Duutsland wor inedeêld in 16 deêlstaeten (''Bundesländer''), naemelijk:

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
! Deêlstaet !! Zeêuws !! Oôdstad !! Inweuners &lt;br&gt; (2026) !! Oppervlak &lt;br&gt; (km²) !! Dichteid &lt;br&gt; (inw./km²) || Zeêtels &lt;br&gt; [[Bonsraed]]
|-
| [[Baden-Württemberg]] || Baden-Württemberg || [[Stuttgart]] || 11.200.000 || 35.700 || 314 || 6
|--
| [[Bayern]] || Beieren || [[München]] || 13.200.000 || 70.500 || 188 || 6
|-
| [[Berlin]] || Berlijn || [[Berlin]] || 3.700.000 || 900 || 4153 || 4
|-
| [[Brandenburg]] || Brannburg || [[ Potsdam]] || 2.600.000 || 29.700 || 86 || 4
|-
| [[Bremen]] || Breem'n || [[Bremen]] || 700.000 || 400 || 1683 || 3
|-
| [[Hamburg]] || Hamburg || [[Hamburg]] || 1.900.000 || 800 || 2476 || 3
|-
| [[Hessen]] || Hessen || [[Wiesbaden]] || 6.300.000 || 21.100 || 297 || 5
|-
| [[Mecklenburg-Vorpommern]] || Mecklenburg-Voepommern || [[Schwerin]] || 1.600.000 || 23.300 || 68 || 3
|-
| [[Niedersachsen]] || Nedersaksen || [[Hannover]] || 8.000.000 || 47.700 || 168 || 6
|-
| [[Nordrhein-Westfalen]] || Noôrdrien-Westfaolen || [[Düsseldorf]] || 18.000.000 || 34.100 || 527 || 6
|-
| [[Rheinland-Pfalz]] || Rienland-Palts || [[Mainz]] || 4.100.000 || 19.900 || 208 || 4
|-
| [[Saarland]] || Saorland || [[Saarbrücken]] || 1.000.000 || 2.600 || 392 || 3
|-
| [[Sachsen]] || Saksen || [[Dresden]] || 4.000.000 || 18.500 || 218 || 4
|-
| [[Sachsen-Anhalt]] || Saksen-Analt || [[Magdeburg]] || 2.100.000 || 20.600 || 103 || 4
|-
| [[Schleswig-Holstein]] || Sleêswiek-'Olstein || [[Kiel]] || 3.000.000 || 15.800 || 187 || 4
|-
| [[Thüringen]] || Thüriengen || [[Erfurt]] || 2.100.000 || 16.200 || 128 || 4
|-
! colspan=3 | Totael || 83.500.000 || 357.700 || 233 || 69
|}
|[[Plaetje:Political map of Germany vector drawing.svg]]
|}

== Lienks nae buten ==
{{div col|cols=2}}
* [https://www.landenweb.nl/duitsland/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/germany Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210109075739/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/germany World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/duitsland/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/ Klimaatinfo]
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=16 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/germany_nl Europese Unie]
* [https://thefactfile.org/germany-facts/ Fact File]
* [https://duitslandinstituut.nl/ Duitsland Instituut]
* [https://historiek.net/geschiedenis-van-duitsland-2/ Historiek]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/ GeschiedenisExtra]
{{div col end}}

{{Europa}}

[[Categorie:Duutsland| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>fysctcsrxc5ypardjygmzqi0pgrd06u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183846</id>
      <parentid>183845</parentid>
      <timestamp>2026-10-01T18:34:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Venflos</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <origin>183846</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20354" sha1="kot80g195jm56r2zf9n6ttqm65ri2xs" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele    = Bundesrepublik Deutschland
 |vlagge              = Flag of Germany.svg
 |waepen              = Coat of Arms of Germany.svg
 |locaotie            = Europe location GER.png
 |taelen              = [[Duuts]]
 |oôdstad             = [[Berlijn]]
 |regeriengsvurm      = [[federaotie|Federaole]] [[rippebliek]]
 |staetsoôd           = [[Frank-Walter Steinmeier]] (bonspresident)
 |regeriengsleider    = [[Friedrich Merz]] (bonskanselier)
 |km2                 = 357.684
 |pctwaeter           = 1,27
 |inweuners           = 83.467.000 (2026)
 |dichteid            = 233
 |volkslied           = [[:de:Deutschlandlied|Deutschlandlied]]
 |munte               = [[:de:Euro|euro]]
 |valutacode          = EUR
 |tiedzoône           = UTC+1
 |j/n                 = jaet
 |feêstdag            = 3 oktober (Eêneidsdag)
 |tld                 = de
 |landcode            = DEU
 |tel                 = 49
}}
[[Plaetje:Deutschland Übersichtskarte.png|thumb|Kaerte]]
[[Plaetje:Deutschland Landschaften.png|thumb|Landschapp'n]]
[[plaetje:Trier BW 2013-04-14 15-59-54.JPG|thumb|250px|Dom van [[Trier]]]]
[[plaetje:1 Nature 1.png|250px|thumb|'t Kasteêl [[Neuschwanstein]] ([[Bayern]]) in leege mist]]
[[plaetje:Die_Elbphilharmonie_-_21.07.2015.jpg|250px|thumb|Den Elbphilharmonie in [[Hamburg]]]]
[[Plaetje:West and East Germans at the Brandenburg Gate in 1989.jpg|250px|thumb|Val van den [[Berlijn|Berliense]] mure in november 1989]]
[[Plaetje:Mittelrheintal bei Oberwesel.jpg|250px|thumb|[[Rien]] bie Oberwesel ([[Rheinland-Pfalz]])]]
[[Plaetje:Kreidefelsen auf Rügen (29040693666).jpg|thumb|250px|Kust op Rügen ([[Mecklenburg-Vorpommern]])]]
[[Plaetje:Naturpark Thüringer Wald.Blick vom Reinhardsberg.07.ajb.jpg|250px|thumb|[[Thüringen|Thüringer]] Wald]]
[[Plaetje:Dülmen, Umland -- 2013 -- 2031.jpg|250px|thumb|Münsterland bie Dülmen ([[Nordrhein-Westfalen]])]]
[[Plaetje:Aerial image of Spiekeroog (view from the west).jpg|250px|thumb|[[Waddeneiland]] Spiekeroog ([[Niedersachsen]])]]
[[Plaetje:Regensburg 08 2006 2.jpg|250px|thumb|[[Regensburg]] an den [[Donau]]]]

'''Duutsland''' ([[Duuts]]: ''Deutschland''), offisjeel '''Bonsrippebliek Duutsland''' (''Bundesrepublik Deutschland''), is een land in [[Midden-Europa]]. Den 'oôdstad is [[Berlijn]] (''Berlin''). 

Duutsland ei mie zen ruum 83 meljoen inweuners (2026) nae [[Rusland]] den hroôtste bevolkienge van alle Europeêse lan'n. 

't Land hrens op volhorde van noôrd ni oôst an de volhende lan'n: [[Denemarken]], [[Poôl'n]], [[Tsjehhië]], [[Oesteriek]], [[Zwitserland]], [[Frankriek]], [[Luxemburg (land)|Luxemburg]], [[Belhië]] en [[Nederland]].

In 't noôrdwessen liet Duutsland an den [[Noôrdzeê]], in 't noôrdoôssen an den [[Oôstzeê]].

Van den bevolkienge is 52% anesloôtn bie een relihieuze hemeênschap (2025).

[[Christelijk]] is 46% van den bevolkienge: 23% is [[roôms-katteliek]] en 20,7% is [[protestans]] ([[luthers]] en [[grifformeerd]]). De roôms-katteliek'n bevin'n der eihen vurral in 't zuden en wessen, de protestant'n in 't noôrn en oôssen.

Ok weun'n der 3,35 meljoen [[moslim]]s (4%), 270.000 [[boeddhisme|boeddhist'n]] (0,3%) en 100.000 relihieuze [[joôden]] (0,1%). 

Meêr dan 50% van den voormaelihe Oôst-Duutse bevolkienge ang hin relihie an.

Onder den Duutse bevolkienge bevin'n zen eihen hroôte hroep'n allochtoon'n, wironder vee hastarbeiers uut de jaeren '70 uut [[Joehoslavië]], [[Hriek'nland]] en [[Turkije]] en aore lan'n en ok binne d'r vee vluchteliengen uut [[Oekraïne]] en [[Syrië]], wivandaen (uut veural Turkije en Syrië) de 3,35 meljoen moslims komme. In totaol bevin'n zen eihen in Duutsland bieni 24 meljoen allochtoon'n (28,7%, 2022).

Bieni iedereên in Duutsland spreek [[Duuts]]. Der zien ienkele etnische minder'eden as Deen'n, Friezen, Sorben en siheuners die an der eihen taele praoten.

Duutsland is een belangriek lid van den [[Europeêse Unie]] en van economische, politieke en militaire organisaoties in Europa en den waereld (o.a. [[Vereênigde Naoties]], [[NAVO]] en [[G7]]).

== Geografie ==
Duutsland lig in [[Centraol-Europa]], hrens an de bovenhenoemde lan'n en wor verdeêld in de Duutse vlakt'n in 't noôrn, 't oôgland in 't midd'n en de uutèn'n van de [[Alpen]] in 't zuden. Een hroôt deêl, 2/3, besti uut bossen, wivan vee nildbossen.

Noôrd-Duutsland wor ekenmerkt deur een vlak lanschap, evenas in 't iets noôrdelijker helehen Denemarken. Deur de vlakt'n stroômen rivier'n as de [[Wezer]], den [[Elbe]] en den [[Oder]], en der vin vee landbouw plekke. Der wor onder are terwe, petaoten en herst verbouwd en in Sleêswiek-'Olstein wor an veeteêlt edaene. In dit hebied lihhen hroôte steeën as den oôdstad [[Berlijn]], [[Hamburg]] en [[Bremen]].

Midd'n-Duutsland wor ekenmerkt deur 't oôgland. In dit hebied lihhen onder are de Rijnvallei en 't Thüriengse bos. Langs de Rijn zien vee wienhaern en kasteeln te vin'n en ok lihhen der industriehebieden as 't [[Ruhrhebied]] in de buurte. Ok langs de [[Moezel]], ok in dit hebied, zien vee wienhaern te vin'n. Hroôte steeën in Midd'n-Duutsland zien [[Dresden]], [[Leipzig]], [[Keulen]], [[Düsseldorf]] en [[Essen (Duutsland)|Essen]].

Zuud-Duutsland wor ekenmerkt deur zen oôhe berhen, mistal bebost bie nildboômen. Voebeêl'n zien 't [[Zwarte Woud]] en 't Bohemerwoud. 't Oôgste punt (2963 m) is de Zugspitze in de Beierse Alpen. Hroôte steeën in Zuud-Duutsland zien onder are [[München]], [[Frankfurt am Main]] en [[Stuttgart]].

=== Steê ===
Hroôtste steê binne (2026):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Berlin]] (Berlijn) || 3.701.000
|-
| [[Hamburg]] || 1.869.000
|-
| [[München]] || 1.505.000
|-
| [[Köln]] (Keulen) || 1.026.000
|-
| [[Frankfurt am Main]] || 761.000
|-
| [[Düsseldorf]] || 619.000
|-
| [[Leipzig]] || 616.000
|-
| [[Stuttgart]] || 609.000
|-
| [[Dortmund]] || 601.000
|-
| [[Bremen (stad)|Bremen]] || 588.000
|-
| [[Essen (Duutsland)|Essen]] || 574.000
|-
| [[Dresden]] || 563.000
|-
| [[Nürnberg]] || 531.000
|-
| [[Hannover]] || 523.000
|-
| [[Duisburg]] || 501.000
|-
| [[Bochum]] || 359.000
|-
| [[Wuppertal]] || 357.000
|-
| [[Bielefeld]] || 331.000
|-
| [[Bonn]] || 324.000
|-
| [[Mannheim]] || 320.000
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Karlsruhe]] || 309.000
|-
| [[Münster]] || 306.000
|-
| [[Augsburg]] || 302.000
|-
| [[Wiesbaden]] || 289.000
|-
| [[Mönchengladbach]] || 267.000
|-
| [[Gelsenkirchen]] || 266.000
|-
| [[Aachen]] (Aken) || 264.000
|-
| [[Braunschweig]] || 253.000
|-
| [[Kiel]] || 252.000
|-
| [[Chemnitz]] || 247.000
|-
| [[Magdeburg]] || 244.000
|-
| [[Freiburg im Breisgau]] || 238.000
|-
| [[Krefeld]] || 231.000
|-
| [[Halle (Saale)|Halle]] || 226.000
|-
| [[Mainz]] || 224.000
|-
| [[Erfurt]] || 217.000
|-
| [[Lübeck]] || 217.000
|-
| [[Oberhausen]] || 213.000
|-
| [[Rostock]] || 205.000
|-
| [[Kassel]] || 197.000
|-
|}
|}

== Geschiedenisse ==
Duutsland wier pas in [[1870]] opniev een eeneid. In d'ooge middeleeuwe wastet et hrootste land van Europa, ma laeter viel et elegaer uut mekaer in wè meer dan onderd lantjes. Tussen 1870 en 1914 groeiende Duutsland uut tot de een nae grooste industriestaet van Europa en van de waereld, nae Iengeland. Dat gaf noga wa conflicten mee de Iengelse, mae ok mie de Franse. Toe in 1914 de Eerste Wereldoorlog uutbrak kwam Duutsland recht tegenover deze groôtmach'n (mie Rusland d'rbie) te stoôn, saeme mie Oôstenriek-Honharije. Duutsland voerde een tweêfrontenoorlog. Vier jaer lang durende deze oorlog weerbie naebie nehen meljoen man omkwamme.
Duutsland wier een vernederende vrede opgeleid en vee historici dienke dat dit de opmaet gaf toet de Twidde Wereldoorlog. In [[1933]] kwam [[Adolf Hitler]] an de macht. Duutsland begon in 1939 een oorlog tegen Iengeland en Frankriek en vanaf 1941 ok tehen Rusland en de VS. In 1945 wier het land eindelijk verslogen. Verbijsterd nam de weareld kennis van de [[Holocaust]] weerbie zo'n zes meljoen [[Joôden]] systematisch bin vermoôrd, vooral in [[Oôst-Europa]].
Het land wier verdeeld in vier bezettingszones, naemelijk een Britse, Franse, Amerikaanse en Russische Zone. De Russische zone wier een apart land, de Duutse Democraotische Rippebliek (DDR). Duutsland wier zodoewnde verdeêld in een communistisch [[Oôst-Duutsland]] en een kapitalistisch [[West-Duutsland]]. Ok [[Berlijn]] was in vieren gedeeld, mar deze stad lag midden in het Russische deel, zoôdat een deel van Berlijn (dat bie West-Duutsland kwam) as een eiland in Oôst-Duutsland kwam te liggene.
Vee burhers vluchttende van Oôst nae West en dat nam zoô groôte antallen an, da in 1961 een mure gebouwd wier deu de Oôst-Duutsers tussen Oôst en West Berlijn. Deze mure wier symbool van de [[Kouwe Oôrlog]] tussen de NAVO en het Warchaupact. In [[1989]] kwam 'ieran een ende toe de burhers van de communistische lan'n in Oost-Europa in opstand kwamme. De Sovjets onger leiding van Gorbatsjov kwamme in tehenstelling toet 1956 en 1968 niet in actie.
In 1991 wiere de tweê lan'n weer bie mekaore gevoegd onger leiding van bondskanselier Kohl. Vee wier geïnvesteerd in de voormaelihe deelstaeten van de DDR, mae twintig jaer laeter was de werkloosheid nog aoltied 'oôger as in 't wes'n. Frankriek ging akkoord mie de 'erenigieng op voorwaerde dat Duutsland de [[euro]] zou invoere. Dit gebeurde dan ok, in [[2002]].

== Economie ==
Duutsland is eên van de mist ontwikkelde lan'n ter waereld en ei ok eên van de sterkste economieën op aerde, mè onder are werkeloôs'eid is een hroôt probleem. Deur verhriezieng worn de lassen van werk ènde mensen hrotter en de sociaole zeker'eid wor kleinder. Een aor probleem is ok nog de minder loôpende economie van 't voormaelige [[Oôst-Duutsland]], nog een overbluufsel uut de DDR-tied.

== Defensie ==
Duutsland beschik over een paer verschill'nde takk'n van defensie, naemelijk de landmacht, de marine, de luchmacht, de kustwacht, de hrenspelisie en een medisch korps. In 2001 waeren der ruum 20,8 meljoen mann'n in de leeftied van 15 toet 49 jaer beschikbaer voe in heval van oôrlog, wivan der ruum 17,7 meljoen heschikt waeren voe militaire dienst. Ieder jaer bereikn onheveêr 480.000 mann'n de leeftied om in militaire dienst te treeën. 2,12% van 't [[BNP]] (2024) wor uuteheven an defensie.

== Politiek ==
Duutsland is een democraotische parlementaire bondsstaet. 't Land ei sins [[23 meie]] [[1949]] een hrondwet, die a deur een meêder'eid van twiderde deur de bonsdag en bondsraed 'ewiezigd kan worn. Sommihe aspect'n kunn'n nie 'ewiezigd worn.

Sins [[3 oktober]] [[1990]] binne [[West-Duutsland]] en [[Oôst-Duutsland]] vereênigd: den [[Duutse Democraotische Rippebliek]] (DDR) is toen offisjeel bie den [[Bonsrippebliek Duutsland]] ekomme.

Binn'n Duutsland hel actief en passief kiesrecht vanof 18 jaer en der is spraeke van een twikaemersysteem, helieke as in Nederland. De bonsdag ei op z'n minst 598 leeën, en wor iedere vier jaer verkozen. Der hel een kiesdrempel van vuuf percent. De bonsraed ei 69 leeën, die an de deêlstaetreheriengen vertehenwoôrdihen. Iedere deêlstaet ei ok een eihen hrondwet en deelstaetparlement, dat a om de vier jaer wor verkozen.

De bonspresident, 't staetsoôd, wor voe vuuf jaer deur de bonsverhaoderienge verkozen en kan 1 keêr worn herverkozen. De bonskanselier is 't oôd van de reherieng en wor verkozen deur de bonsdag. 

=== Bonspresidenten ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! President !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| Theodor Heuss || 1949 - 1959 || 10 || [[FDP]] || [[West-Duutsland]]
|-
| Heinrich Lübke || 1959 - 1969 || 10 || [[CDU]] || West-Duutsland
|-
| Gustav Heinemann || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| Walter Scheel || 1974 - 1979 || 5 || FDP || West-Duutsland
|-
| Karl Carstens || 1979 - 1984 || 5 || CDU || West-Duutsland
|-
| Richard von Weizsäcker || 1984 - 1994 || 10 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| Roman Herzog || 1994 - 1999 || 5 || CDU || Duutsland
|-
| Johannes Rau || 1999 - 2004 || 5 || SPD || Duutsland
|-
| Horst Köhler || 2004 - 2010 || 6 || CDU || Duutsland
|-
| Christian Wulff || 2010 - 2012 || 2 || CDU || Duutsland
|-
| Joachim Gauck || 2012 - 2017 || 5 || partieloôs || Duutsland
|-
| [[Frank-Walter Steinmeier]] || 2017 - noe || 9 || SPD || Duutsland
|-
|}

=== Bonskanseliers ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Kanselier !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| [[Konrad Adenauer]] || 1949 - 1963 || 14 || [[CDU]] || [[West-Duutsland]]
|-
| [[Ludwig Erhard]] || 1963 - 1966 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger]] || 1966 - 1969 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt]] || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt]] || 1974 - 1982 || 8 || SPD || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl]] || 1982 - 1998 || 16 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| [[Gerhard Schröder]] || 1998 - 2005 || 7 || SPD || Duutsland
|-
| [[Angela Merkel]] || 2005 - 2021 || 16 || CDU || Duutsland
|-
| [[Olaf Scholz]] || 2021 - 2025 || 4 || SPD || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz]] || 2025 - noe || 1 || CDU || Duutsland
|-
|}

=== Kabinet'n ===
x = regeriengspartie

b = regeriengspartie mie bonskanselier

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=8 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! rowspan=2 | Kabinet || rowspan=2 | Tied || colspan=5 | Partieën || rowspan=2 | Opmerkienge
|-
! [[CDU]]/[[CSU]] || [[FDP]] || [[Grüne]] || [[SPD]] || overige
|-
| [[Konrad Adenauer|Kabinet-Adenauer I]] || 1949 - 1953 || b || x ||  ||  || DP || [[West-Duutsland]]
|-
| Kabinet-Adenauer II || 1953 - 1957 || b || x ||  ||  || DP, GB/BHE || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer III || 1957 - 1961 || b ||  ||  ||  || DP || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer IV || 1961 - 1963 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Ludwig Erhard|Kabinet-Erhard I]] || 1963 - 1965 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland 
|-
| Kabinet-Erhard II || 1965 - 1966 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger|Kabinet-Kiesinger]] || 1966 - 1969 || b ||  ||  || x || || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt|Kabinet-Brandt I]] || 1969 - 1972 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Brandt II || 1972 - 1974 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt|Kabinet-Schmidt I]] || 1974 - 1976 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt II || 1976 - 1980 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt III || 1980 - 1982 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl|Kabinet-Kohl I]] || 1982 - 1983 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl II || 1983 - 1987 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl III || 1987 - 1991 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl IV || 1991 - 1994 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl V || 1994 - 1998 || b || x ||  ||  || || Duutsland 
|-
| [[Gerhard Schröder|Kabinet-Schröder I]] || 1998 - 2002 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Schröder II || 2002 - 2005 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| [[Angela Merkel|Kabinet-Merkel I]] || 2005 - 2009 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Merkel II || 2009 - 2013 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel III || 2013 - 2018 || b ||  ||  || x || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel IV || 2018 - 2021 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| [[Olaf Scholz|Kabinet-Scholz]] || 2021 - 2025 ||  || x || x || b || || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz|Kabinet-Merz]] || 2025 - noe || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
|}

DP = Deutsche Partei

GB/BHE = Gesamtdeutscher Block / Bund der Heimatvertriebenen und Entrechteten

=== Bonsdag ===
Bonsdag vanof 1990 (vereênigde Duutsland).

''oliefkleur is reherieng''

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=11 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Partie || 2025 || 2021 || 2017 || 2013 || 2009 || 2005 || 2002 || 1998 || 1994 || 1990
|-
| [[AfD]] || 152 || 83 || 94 || || || || || || ||
|-
| [[CDU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 164 || 152 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 200 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 255 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 194 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 180 || 190 || 198 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 244 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 268
|-
| [[CSU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 44 || 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 56 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || 58 || 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 50 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 51
|-
| [[FDP]] || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 91 || 80 || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 93 || 61 || 47 || 43 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 79
|-
| [[Grüne]] || 85 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 118 || 67 || 63 || 68 || 51 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 55 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || 49 || 8
|-
| [[Linke]] / [[PDS]] ¹ || 64 || 39 || 69 || 64 || 76 || 54 || 2 || 36 || 30 || 17
|-
| [[SPD]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 120 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 206 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 153 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 193 || 146 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 222 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 251 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 298 || 252 || 239
|-
| [[SSW]] || 1 || 1 || || || || || || || ||
|-
! Totael || 630 || 735 || 709 || 631 || 622 || 614 || 603 || 669 || 672 || 662
|-
! Reherieng || 328 || 415 || 399 || 504 || 332 || 448 || 306 || 345 || 341 || 398
|-
! Kabinet || [[Friedrich Merz|Merz]] || [[Olaf Scholz|Scholz]] || Merkel IV || Merkel III || Merkel II || [[Angela Merkel|Merkel I]] || Schröder II || [[Gerhard Schröder|Schröder I]] || Kohl V || [[Helmut Kohl|Kohl IV]]
|}

¹ Linke vanof 2009

== Bestierlijke indeêlienge ==
Duutsland wor inedeêld in 16 deêlstaeten (''Bundesländer''), naemelijk:

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
! Deêlstaet !! Zeêuws !! Oôdstad !! Inweuners &lt;br&gt; (2026) !! Oppervlak &lt;br&gt; (km²) !! Dichteid &lt;br&gt; (inw./km²) || Zeêtels &lt;br&gt; [[Bonsraed]]
|-
| [[Baden-Württemberg]] || Baden-Württemberg || [[Stuttgart]] || 11.200.000 || 35.700 || 314 || 6
|--
| [[Bayern]] || Beieren || [[München]] || 13.200.000 || 70.500 || 188 || 6
|-
| [[Berlin]] || Berlijn || [[Berlin]] || 3.700.000 || 900 || 4153 || 4
|-
| [[Brandenburg]] || Brannburg || [[ Potsdam]] || 2.600.000 || 29.700 || 86 || 4
|-
| [[Bremen]] || Breem'n || [[Bremen]] || 700.000 || 400 || 1683 || 3
|-
| [[Hamburg]] || Hamburg || [[Hamburg]] || 1.900.000 || 800 || 2476 || 3
|-
| [[Hessen]] || Hessen || [[Wiesbaden]] || 6.300.000 || 21.100 || 297 || 5
|-
| [[Mecklenburg-Vorpommern]] || Mecklenburg-Voepommern || [[Schwerin]] || 1.600.000 || 23.300 || 68 || 3
|-
| [[Niedersachsen]] || Nedersaksen || [[Hannover]] || 8.000.000 || 47.700 || 168 || 6
|-
| [[Nordrhein-Westfalen]] || Noôrdrien-Westfaolen || [[Düsseldorf]] || 18.000.000 || 34.100 || 527 || 6
|-
| [[Rheinland-Pfalz]] || Rienland-Palts || [[Mainz]] || 4.100.000 || 19.900 || 208 || 4
|-
| [[Saarland]] || Saorland || [[Saarbrücken]] || 1.000.000 || 2.600 || 392 || 3
|-
| [[Sachsen]] || Saksen || [[Dresden]] || 4.000.000 || 18.500 || 218 || 4
|-
| [[Sachsen-Anhalt]] || Saksen-Analt || [[Magdeburg]] || 2.100.000 || 20.600 || 103 || 4
|-
| [[Schleswig-Holstein]] || Sleêswiek-'Olstein || [[Kiel]] || 3.000.000 || 15.800 || 187 || 4
|-
| [[Thüringen]] || Thüriengen || [[Erfurt]] || 2.100.000 || 16.200 || 128 || 4
|-
! colspan=3 | Totael || 83.500.000 || 357.700 || 233 || 69
|}
|[[Plaetje:Political map of Germany vector drawing.svg]]
|}

== Lienks nae buten ==
{{div col|cols=2}}
* [https://www.landenweb.nl/duitsland/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/germany Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210109075739/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/germany World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/duitsland/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/ Klimaatinfo]
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=16 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/germany_nl Europese Unie]
* [https://thefactfile.org/germany-facts/ Fact File]
* [https://duitslandinstituut.nl/ Duitsland Instituut]
* [https://historiek.net/geschiedenis-van-duitsland-2/ Historiek]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/ GeschiedenisExtra]
{{div col end}}

{{Europa}}

[[Categorie:Duutsland| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>kot80g195jm56r2zf9n6ttqm65ri2xs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183847</id>
      <parentid>183846</parentid>
      <timestamp>2026-10-01T18:38:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Venflos</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <origin>183847</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20442" sha1="krn6y64h1n3orn4fmjy6io2xbkhglt1" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele    = Bundesrepublik Deutschland
 |vlagge              = Flag of Germany.svg
 |waepen              = Coat of Arms of Germany.svg
 |locaotie            = Europe location GER.png
 |taelen              = [[Duuts]]
 |oôdstad             = [[Berlijn]]
 |regeriengsvurm      = [[federaotie|Federaole]] [[rippebliek]]
 |staetsoôd           = [[Frank-Walter Steinmeier]] (bonspresident)
 |regeriengsleider    = [[Friedrich Merz]] (bonskanselier)
 |km2                 = 357.684
 |pctwaeter           = 1,27
 |inweuners           = 83.467.000 (2026)
 |dichteid            = 233
 |volkslied           = [[:de:Deutschlandlied|Deutschlandlied]]
 |munte               = [[:de:Euro|euro]]
 |valutacode          = EUR
 |tiedzoône           = UTC+1
 |j/n                 = jaet
 |feêstdag            = 3 oktober (Eêneidsdag)
 |tld                 = de
 |landcode            = DEU
 |tel                 = 49
}}
[[Plaetje:Deutschland Übersichtskarte.png|thumb|Kaerte]]
[[Plaetje:Deutschland Landschaften.png|thumb|Landschapp'n]]
[[plaetje:Trier BW 2013-04-14 15-59-54.JPG|thumb|250px|Dom van [[Trier]]]]
[[plaetje:1 Nature 1.png|250px|thumb|'t Kasteêl [[Neuschwanstein]] ([[Bayern]]) in leege mist]]
[[plaetje:Die_Elbphilharmonie_-_21.07.2015.jpg|250px|thumb|Den Elbphilharmonie in [[Hamburg]]]]
[[Plaetje:West and East Germans at the Brandenburg Gate in 1989.jpg|250px|thumb|Val van den [[Berlijn|Berliense]] mure in november 1989]]
[[Plaetje:Mittelrheintal bei Oberwesel.jpg|250px|thumb|[[Rien]] bie Oberwesel ([[Rheinland-Pfalz]])]]
[[Plaetje:Kreidefelsen auf Rügen (29040693666).jpg|thumb|250px|Kust op Rügen ([[Mecklenburg-Vorpommern]])]]
[[Plaetje:Naturpark Thüringer Wald.Blick vom Reinhardsberg.07.ajb.jpg|250px|thumb|[[Thüringen|Thüringer]] Wald]]
[[Plaetje:Dülmen, Umland -- 2013 -- 2031.jpg|250px|thumb|Münsterland bie Dülmen ([[Nordrhein-Westfalen]])]]
[[Plaetje:Aerial image of Spiekeroog (view from the west).jpg|250px|thumb|[[Waddeneiland]] Spiekeroog ([[Niedersachsen]])]]
[[Plaetje:Regensburg 08 2006 2.jpg|250px|thumb|[[Regensburg]] an den [[Donau]]]]
[[Plaetje:Lüneburger Heide 092.jpg|250px|thumb|Lüneburger Heide ([[Niedersachsen]])]]

'''Duutsland''' ([[Duuts]]: ''Deutschland''), offisjeel '''Bonsrippebliek Duutsland''' (''Bundesrepublik Deutschland''), is een land in [[Midden-Europa]]. Den 'oôdstad is [[Berlijn]] (''Berlin''). 

Duutsland ei mie zen ruum 83 meljoen inweuners (2026) nae [[Rusland]] den hroôtste bevolkienge van alle Europeêse lan'n. 

't Land hrens op volhorde van noôrd ni oôst an de volhende lan'n: [[Denemarken]], [[Poôl'n]], [[Tsjehhië]], [[Oesteriek]], [[Zwitserland]], [[Frankriek]], [[Luxemburg (land)|Luxemburg]], [[Belhië]] en [[Nederland]].

In 't noôrdwessen liet Duutsland an den [[Noôrdzeê]], in 't noôrdoôssen an den [[Oôstzeê]].

Van den bevolkienge is 52% anesloôtn bie een relihieuze hemeênschap (2025).

[[Christelijk]] is 46% van den bevolkienge: 23% is [[roôms-katteliek]] en 20,7% is [[protestans]] ([[luthers]] en [[grifformeerd]]). De roôms-katteliek'n bevin'n der eihen vurral in 't zuden en wessen, de protestant'n in 't noôrn en oôssen.

Ok weun'n der 3,35 meljoen [[moslim]]s (4%), 270.000 [[boeddhisme|boeddhist'n]] (0,3%) en 100.000 relihieuze [[joôden]] (0,1%). 

Meêr dan 50% van den voormaelihe Oôst-Duutse bevolkienge ang hin relihie an.

Onder den Duutse bevolkienge bevin'n zen eihen hroôte hroep'n allochtoon'n, wironder vee hastarbeiers uut de jaeren '70 uut [[Joehoslavië]], [[Hriek'nland]] en [[Turkije]] en aore lan'n en ok binne d'r vee vluchteliengen uut [[Oekraïne]] en [[Syrië]], wivandaen (uut veural Turkije en Syrië) de 3,35 meljoen moslims komme. In totaol bevin'n zen eihen in Duutsland bieni 24 meljoen allochtoon'n (28,7%, 2022).

Bieni iedereên in Duutsland spreek [[Duuts]]. Der zien ienkele etnische minder'eden as Deen'n, Friezen, Sorben en siheuners die an der eihen taele praoten.

Duutsland is een belangriek lid van den [[Europeêse Unie]] en van economische, politieke en militaire organisaoties in Europa en den waereld (o.a. [[Vereênigde Naoties]], [[NAVO]] en [[G7]]).

== Geografie ==
Duutsland lig in [[Centraol-Europa]], hrens an de bovenhenoemde lan'n en wor verdeêld in de Duutse vlakt'n in 't noôrn, 't oôgland in 't midd'n en de uutèn'n van de [[Alpen]] in 't zuden. Een hroôt deêl, 2/3, besti uut bossen, wivan vee nildbossen.

Noôrd-Duutsland wor ekenmerkt deur een vlak lanschap, evenas in 't iets noôrdelijker helehen Denemarken. Deur de vlakt'n stroômen rivier'n as de [[Wezer]], den [[Elbe]] en den [[Oder]], en der vin vee landbouw plekke. Der wor onder are terwe, petaoten en herst verbouwd en in Sleêswiek-'Olstein wor an veeteêlt edaene. In dit hebied lihhen hroôte steeën as den oôdstad [[Berlijn]], [[Hamburg]] en [[Bremen]].

Midd'n-Duutsland wor ekenmerkt deur 't oôgland. In dit hebied lihhen onder are de Rijnvallei en 't Thüriengse bos. Langs de Rijn zien vee wienhaern en kasteeln te vin'n en ok lihhen der industriehebieden as 't [[Ruhrhebied]] in de buurte. Ok langs de [[Moezel]], ok in dit hebied, zien vee wienhaern te vin'n. Hroôte steeën in Midd'n-Duutsland zien [[Dresden]], [[Leipzig]], [[Keulen]], [[Düsseldorf]] en [[Essen (Duutsland)|Essen]].

Zuud-Duutsland wor ekenmerkt deur zen oôhe berhen, mistal bebost bie nildboômen. Voebeêl'n zien 't [[Zwarte Woud]] en 't Bohemerwoud. 't Oôgste punt (2963 m) is de Zugspitze in de Beierse Alpen. Hroôte steeën in Zuud-Duutsland zien onder are [[München]], [[Frankfurt am Main]] en [[Stuttgart]].

=== Steê ===
Hroôtste steê binne (2026):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Berlin]] (Berlijn) || 3.701.000
|-
| [[Hamburg]] || 1.869.000
|-
| [[München]] || 1.505.000
|-
| [[Köln]] (Keulen) || 1.026.000
|-
| [[Frankfurt am Main]] || 761.000
|-
| [[Düsseldorf]] || 619.000
|-
| [[Leipzig]] || 616.000
|-
| [[Stuttgart]] || 609.000
|-
| [[Dortmund]] || 601.000
|-
| [[Bremen (stad)|Bremen]] || 588.000
|-
| [[Essen (Duutsland)|Essen]] || 574.000
|-
| [[Dresden]] || 563.000
|-
| [[Nürnberg]] || 531.000
|-
| [[Hannover]] || 523.000
|-
| [[Duisburg]] || 501.000
|-
| [[Bochum]] || 359.000
|-
| [[Wuppertal]] || 357.000
|-
| [[Bielefeld]] || 331.000
|-
| [[Bonn]] || 324.000
|-
| [[Mannheim]] || 320.000
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Karlsruhe]] || 309.000
|-
| [[Münster]] || 306.000
|-
| [[Augsburg]] || 302.000
|-
| [[Wiesbaden]] || 289.000
|-
| [[Mönchengladbach]] || 267.000
|-
| [[Gelsenkirchen]] || 266.000
|-
| [[Aachen]] (Aken) || 264.000
|-
| [[Braunschweig]] || 253.000
|-
| [[Kiel]] || 252.000
|-
| [[Chemnitz]] || 247.000
|-
| [[Magdeburg]] || 244.000
|-
| [[Freiburg im Breisgau]] || 238.000
|-
| [[Krefeld]] || 231.000
|-
| [[Halle (Saale)|Halle]] || 226.000
|-
| [[Mainz]] || 224.000
|-
| [[Erfurt]] || 217.000
|-
| [[Lübeck]] || 217.000
|-
| [[Oberhausen]] || 213.000
|-
| [[Rostock]] || 205.000
|-
| [[Kassel]] || 197.000
|-
|}
|}

== Geschiedenisse ==
Duutsland wier pas in [[1870]] opniev een eeneid. In d'ooge middeleeuwe wastet et hrootste land van Europa, ma laeter viel et elegaer uut mekaer in wè meer dan onderd lantjes. Tussen 1870 en 1914 groeiende Duutsland uut tot de een nae grooste industriestaet van Europa en van de waereld, nae Iengeland. Dat gaf noga wa conflicten mee de Iengelse, mae ok mie de Franse. Toe in 1914 de Eerste Wereldoorlog uutbrak kwam Duutsland recht tegenover deze groôtmach'n (mie Rusland d'rbie) te stoôn, saeme mie Oôstenriek-Honharije. Duutsland voerde een tweêfrontenoorlog. Vier jaer lang durende deze oorlog weerbie naebie nehen meljoen man omkwamme.
Duutsland wier een vernederende vrede opgeleid en vee historici dienke dat dit de opmaet gaf toet de Twidde Wereldoorlog. In [[1933]] kwam [[Adolf Hitler]] an de macht. Duutsland begon in 1939 een oorlog tegen Iengeland en Frankriek en vanaf 1941 ok tehen Rusland en de VS. In 1945 wier het land eindelijk verslogen. Verbijsterd nam de weareld kennis van de [[Holocaust]] weerbie zo'n zes meljoen [[Joôden]] systematisch bin vermoôrd, vooral in [[Oôst-Europa]].
Het land wier verdeeld in vier bezettingszones, naemelijk een Britse, Franse, Amerikaanse en Russische Zone. De Russische zone wier een apart land, de Duutse Democraotische Rippebliek (DDR). Duutsland wier zodoewnde verdeêld in een communistisch [[Oôst-Duutsland]] en een kapitalistisch [[West-Duutsland]]. Ok [[Berlijn]] was in vieren gedeeld, mar deze stad lag midden in het Russische deel, zoôdat een deel van Berlijn (dat bie West-Duutsland kwam) as een eiland in Oôst-Duutsland kwam te liggene.
Vee burhers vluchttende van Oôst nae West en dat nam zoô groôte antallen an, da in 1961 een mure gebouwd wier deu de Oôst-Duutsers tussen Oôst en West Berlijn. Deze mure wier symbool van de [[Kouwe Oôrlog]] tussen de NAVO en het Warchaupact. In [[1989]] kwam 'ieran een ende toe de burhers van de communistische lan'n in Oost-Europa in opstand kwamme. De Sovjets onger leiding van Gorbatsjov kwamme in tehenstelling toet 1956 en 1968 niet in actie.
In 1991 wiere de tweê lan'n weer bie mekaore gevoegd onger leiding van bondskanselier Kohl. Vee wier geïnvesteerd in de voormaelihe deelstaeten van de DDR, mae twintig jaer laeter was de werkloosheid nog aoltied 'oôger as in 't wes'n. Frankriek ging akkoord mie de 'erenigieng op voorwaerde dat Duutsland de [[euro]] zou invoere. Dit gebeurde dan ok, in [[2002]].

== Economie ==
Duutsland is eên van de mist ontwikkelde lan'n ter waereld en ei ok eên van de sterkste economieën op aerde, mè onder are werkeloôs'eid is een hroôt probleem. Deur verhriezieng worn de lassen van werk ènde mensen hrotter en de sociaole zeker'eid wor kleinder. Een aor probleem is ok nog de minder loôpende economie van 't voormaelige [[Oôst-Duutsland]], nog een overbluufsel uut de DDR-tied.

== Defensie ==
Duutsland beschik over een paer verschill'nde takk'n van defensie, naemelijk de landmacht, de marine, de luchmacht, de kustwacht, de hrenspelisie en een medisch korps. In 2001 waeren der ruum 20,8 meljoen mann'n in de leeftied van 15 toet 49 jaer beschikbaer voe in heval van oôrlog, wivan der ruum 17,7 meljoen heschikt waeren voe militaire dienst. Ieder jaer bereikn onheveêr 480.000 mann'n de leeftied om in militaire dienst te treeën. 2,12% van 't [[BNP]] (2024) wor uuteheven an defensie.

== Politiek ==
Duutsland is een democraotische parlementaire bondsstaet. 't Land ei sins [[23 meie]] [[1949]] een hrondwet, die a deur een meêder'eid van twiderde deur de bonsdag en bondsraed 'ewiezigd kan worn. Sommihe aspect'n kunn'n nie 'ewiezigd worn.

Sins [[3 oktober]] [[1990]] binne [[West-Duutsland]] en [[Oôst-Duutsland]] vereênigd: den [[Duutse Democraotische Rippebliek]] (DDR) is toen offisjeel bie den [[Bonsrippebliek Duutsland]] ekomme.

Binn'n Duutsland hel actief en passief kiesrecht vanof 18 jaer en der is spraeke van een twikaemersysteem, helieke as in Nederland. De bonsdag ei op z'n minst 598 leeën, en wor iedere vier jaer verkozen. Der hel een kiesdrempel van vuuf percent. De bonsraed ei 69 leeën, die an de deêlstaetreheriengen vertehenwoôrdihen. Iedere deêlstaet ei ok een eihen hrondwet en deelstaetparlement, dat a om de vier jaer wor verkozen.

De bonspresident, 't staetsoôd, wor voe vuuf jaer deur de bonsverhaoderienge verkozen en kan 1 keêr worn herverkozen. De bonskanselier is 't oôd van de reherieng en wor verkozen deur de bonsdag. 

=== Bonspresidenten ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! President !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| Theodor Heuss || 1949 - 1959 || 10 || [[FDP]] || [[West-Duutsland]]
|-
| Heinrich Lübke || 1959 - 1969 || 10 || [[CDU]] || West-Duutsland
|-
| Gustav Heinemann || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| Walter Scheel || 1974 - 1979 || 5 || FDP || West-Duutsland
|-
| Karl Carstens || 1979 - 1984 || 5 || CDU || West-Duutsland
|-
| Richard von Weizsäcker || 1984 - 1994 || 10 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| Roman Herzog || 1994 - 1999 || 5 || CDU || Duutsland
|-
| Johannes Rau || 1999 - 2004 || 5 || SPD || Duutsland
|-
| Horst Köhler || 2004 - 2010 || 6 || CDU || Duutsland
|-
| Christian Wulff || 2010 - 2012 || 2 || CDU || Duutsland
|-
| Joachim Gauck || 2012 - 2017 || 5 || partieloôs || Duutsland
|-
| [[Frank-Walter Steinmeier]] || 2017 - noe || 9 || SPD || Duutsland
|-
|}

=== Bonskanseliers ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Kanselier !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| [[Konrad Adenauer]] || 1949 - 1963 || 14 || [[CDU]] || [[West-Duutsland]]
|-
| [[Ludwig Erhard]] || 1963 - 1966 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger]] || 1966 - 1969 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt]] || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt]] || 1974 - 1982 || 8 || SPD || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl]] || 1982 - 1998 || 16 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| [[Gerhard Schröder]] || 1998 - 2005 || 7 || SPD || Duutsland
|-
| [[Angela Merkel]] || 2005 - 2021 || 16 || CDU || Duutsland
|-
| [[Olaf Scholz]] || 2021 - 2025 || 4 || SPD || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz]] || 2025 - noe || 1 || CDU || Duutsland
|-
|}

=== Kabinet'n ===
x = regeriengspartie

b = regeriengspartie mie bonskanselier

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=8 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! rowspan=2 | Kabinet || rowspan=2 | Tied || colspan=5 | Partieën || rowspan=2 | Opmerkienge
|-
! [[CDU]]/[[CSU]] || [[FDP]] || [[Grüne]] || [[SPD]] || overige
|-
| [[Konrad Adenauer|Kabinet-Adenauer I]] || 1949 - 1953 || b || x ||  ||  || DP || [[West-Duutsland]]
|-
| Kabinet-Adenauer II || 1953 - 1957 || b || x ||  ||  || DP, GB/BHE || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer III || 1957 - 1961 || b ||  ||  ||  || DP || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer IV || 1961 - 1963 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Ludwig Erhard|Kabinet-Erhard I]] || 1963 - 1965 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland 
|-
| Kabinet-Erhard II || 1965 - 1966 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger|Kabinet-Kiesinger]] || 1966 - 1969 || b ||  ||  || x || || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt|Kabinet-Brandt I]] || 1969 - 1972 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Brandt II || 1972 - 1974 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt|Kabinet-Schmidt I]] || 1974 - 1976 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt II || 1976 - 1980 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt III || 1980 - 1982 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl|Kabinet-Kohl I]] || 1982 - 1983 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl II || 1983 - 1987 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl III || 1987 - 1991 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl IV || 1991 - 1994 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl V || 1994 - 1998 || b || x ||  ||  || || Duutsland 
|-
| [[Gerhard Schröder|Kabinet-Schröder I]] || 1998 - 2002 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Schröder II || 2002 - 2005 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| [[Angela Merkel|Kabinet-Merkel I]] || 2005 - 2009 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Merkel II || 2009 - 2013 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel III || 2013 - 2018 || b ||  ||  || x || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel IV || 2018 - 2021 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| [[Olaf Scholz|Kabinet-Scholz]] || 2021 - 2025 ||  || x || x || b || || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz|Kabinet-Merz]] || 2025 - noe || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
|}

DP = Deutsche Partei

GB/BHE = Gesamtdeutscher Block / Bund der Heimatvertriebenen und Entrechteten

=== Bonsdag ===
Bonsdag vanof 1990 (vereênigde Duutsland).

''oliefkleur is reherieng''

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=11 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Partie || 2025 || 2021 || 2017 || 2013 || 2009 || 2005 || 2002 || 1998 || 1994 || 1990
|-
| [[AfD]] || 152 || 83 || 94 || || || || || || ||
|-
| [[CDU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 164 || 152 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 200 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 255 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 194 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 180 || 190 || 198 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 244 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 268
|-
| [[CSU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 44 || 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 56 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || 58 || 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 50 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 51
|-
| [[FDP]] || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 91 || 80 || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 93 || 61 || 47 || 43 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 79
|-
| [[Grüne]] || 85 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 118 || 67 || 63 || 68 || 51 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 55 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || 49 || 8
|-
| [[Linke]] / [[PDS]] ¹ || 64 || 39 || 69 || 64 || 76 || 54 || 2 || 36 || 30 || 17
|-
| [[SPD]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 120 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 206 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 153 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 193 || 146 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 222 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 251 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 298 || 252 || 239
|-
| [[SSW]] || 1 || 1 || || || || || || || ||
|-
! Totael || 630 || 735 || 709 || 631 || 622 || 614 || 603 || 669 || 672 || 662
|-
! Reherieng || 328 || 415 || 399 || 504 || 332 || 448 || 306 || 345 || 341 || 398
|-
! Kabinet || [[Friedrich Merz|Merz]] || [[Olaf Scholz|Scholz]] || Merkel IV || Merkel III || Merkel II || [[Angela Merkel|Merkel I]] || Schröder II || [[Gerhard Schröder|Schröder I]] || Kohl V || [[Helmut Kohl|Kohl IV]]
|}

¹ Linke vanof 2009

== Bestierlijke indeêlienge ==
Duutsland wor inedeêld in 16 deêlstaeten (''Bundesländer''), naemelijk:

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
! Deêlstaet !! Zeêuws !! Oôdstad !! Inweuners &lt;br&gt; (2026) !! Oppervlak &lt;br&gt; (km²) !! Dichteid &lt;br&gt; (inw./km²) || Zeêtels &lt;br&gt; [[Bonsraed]]
|-
| [[Baden-Württemberg]] || Baden-Württemberg || [[Stuttgart]] || 11.200.000 || 35.700 || 314 || 6
|--
| [[Bayern]] || Beieren || [[München]] || 13.200.000 || 70.500 || 188 || 6
|-
| [[Berlin]] || Berlijn || [[Berlin]] || 3.700.000 || 900 || 4153 || 4
|-
| [[Brandenburg]] || Brannburg || [[ Potsdam]] || 2.600.000 || 29.700 || 86 || 4
|-
| [[Bremen]] || Breem'n || [[Bremen]] || 700.000 || 400 || 1683 || 3
|-
| [[Hamburg]] || Hamburg || [[Hamburg]] || 1.900.000 || 800 || 2476 || 3
|-
| [[Hessen]] || Hessen || [[Wiesbaden]] || 6.300.000 || 21.100 || 297 || 5
|-
| [[Mecklenburg-Vorpommern]] || Mecklenburg-Voepommern || [[Schwerin]] || 1.600.000 || 23.300 || 68 || 3
|-
| [[Niedersachsen]] || Nedersaksen || [[Hannover]] || 8.000.000 || 47.700 || 168 || 6
|-
| [[Nordrhein-Westfalen]] || Noôrdrien-Westfaolen || [[Düsseldorf]] || 18.000.000 || 34.100 || 527 || 6
|-
| [[Rheinland-Pfalz]] || Rienland-Palts || [[Mainz]] || 4.100.000 || 19.900 || 208 || 4
|-
| [[Saarland]] || Saorland || [[Saarbrücken]] || 1.000.000 || 2.600 || 392 || 3
|-
| [[Sachsen]] || Saksen || [[Dresden]] || 4.000.000 || 18.500 || 218 || 4
|-
| [[Sachsen-Anhalt]] || Saksen-Analt || [[Magdeburg]] || 2.100.000 || 20.600 || 103 || 4
|-
| [[Schleswig-Holstein]] || Sleêswiek-'Olstein || [[Kiel]] || 3.000.000 || 15.800 || 187 || 4
|-
| [[Thüringen]] || Thüriengen || [[Erfurt]] || 2.100.000 || 16.200 || 128 || 4
|-
! colspan=3 | Totael || 83.500.000 || 357.700 || 233 || 69
|}
|[[Plaetje:Political map of Germany vector drawing.svg]]
|}

== Lienks nae buten ==
{{div col|cols=2}}
* [https://www.landenweb.nl/duitsland/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/germany Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210109075739/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/germany World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/duitsland/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/ Klimaatinfo]
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=16 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/germany_nl Europese Unie]
* [https://thefactfile.org/germany-facts/ Fact File]
* [https://duitslandinstituut.nl/ Duitsland Instituut]
* [https://historiek.net/geschiedenis-van-duitsland-2/ Historiek]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/ GeschiedenisExtra]
{{div col end}}

{{Europa}}

[[Categorie:Duutsland| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>krn6y64h1n3orn4fmjy6io2xbkhglt1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183848</id>
      <parentid>183847</parentid>
      <timestamp>2026-10-02T06:43:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Venflos</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <comment>/* Defensie */</comment>
      <origin>183848</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20402" sha1="o0d53id113vqvw38k1anxxqmiaks6h6" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele    = Bundesrepublik Deutschland
 |vlagge              = Flag of Germany.svg
 |waepen              = Coat of Arms of Germany.svg
 |locaotie            = Europe location GER.png
 |taelen              = [[Duuts]]
 |oôdstad             = [[Berlijn]]
 |regeriengsvurm      = [[federaotie|Federaole]] [[rippebliek]]
 |staetsoôd           = [[Frank-Walter Steinmeier]] (bonspresident)
 |regeriengsleider    = [[Friedrich Merz]] (bonskanselier)
 |km2                 = 357.684
 |pctwaeter           = 1,27
 |inweuners           = 83.467.000 (2026)
 |dichteid            = 233
 |volkslied           = [[:de:Deutschlandlied|Deutschlandlied]]
 |munte               = [[:de:Euro|euro]]
 |valutacode          = EUR
 |tiedzoône           = UTC+1
 |j/n                 = jaet
 |feêstdag            = 3 oktober (Eêneidsdag)
 |tld                 = de
 |landcode            = DEU
 |tel                 = 49
}}
[[Plaetje:Deutschland Übersichtskarte.png|thumb|Kaerte]]
[[Plaetje:Deutschland Landschaften.png|thumb|Landschapp'n]]
[[plaetje:Trier BW 2013-04-14 15-59-54.JPG|thumb|250px|Dom van [[Trier]]]]
[[plaetje:1 Nature 1.png|250px|thumb|'t Kasteêl [[Neuschwanstein]] ([[Bayern]]) in leege mist]]
[[plaetje:Die_Elbphilharmonie_-_21.07.2015.jpg|250px|thumb|Den Elbphilharmonie in [[Hamburg]]]]
[[Plaetje:West and East Germans at the Brandenburg Gate in 1989.jpg|250px|thumb|Val van den [[Berlijn|Berliense]] mure in november 1989]]
[[Plaetje:Mittelrheintal bei Oberwesel.jpg|250px|thumb|[[Rien]] bie Oberwesel ([[Rheinland-Pfalz]])]]
[[Plaetje:Kreidefelsen auf Rügen (29040693666).jpg|thumb|250px|Kust op Rügen ([[Mecklenburg-Vorpommern]])]]
[[Plaetje:Naturpark Thüringer Wald.Blick vom Reinhardsberg.07.ajb.jpg|250px|thumb|[[Thüringen|Thüringer]] Wald]]
[[Plaetje:Dülmen, Umland -- 2013 -- 2031.jpg|250px|thumb|Münsterland bie Dülmen ([[Nordrhein-Westfalen]])]]
[[Plaetje:Aerial image of Spiekeroog (view from the west).jpg|250px|thumb|[[Waddeneiland]] Spiekeroog ([[Niedersachsen]])]]
[[Plaetje:Regensburg 08 2006 2.jpg|250px|thumb|[[Regensburg]] an den [[Donau]]]]
[[Plaetje:Lüneburger Heide 092.jpg|250px|thumb|Lüneburger Heide ([[Niedersachsen]])]]

'''Duutsland''' ([[Duuts]]: ''Deutschland''), offisjeel '''Bonsrippebliek Duutsland''' (''Bundesrepublik Deutschland''), is een land in [[Midden-Europa]]. Den 'oôdstad is [[Berlijn]] (''Berlin''). 

Duutsland ei mie zen ruum 83 meljoen inweuners (2026) nae [[Rusland]] den hroôtste bevolkienge van alle Europeêse lan'n. 

't Land hrens op volhorde van noôrd ni oôst an de volhende lan'n: [[Denemarken]], [[Poôl'n]], [[Tsjehhië]], [[Oesteriek]], [[Zwitserland]], [[Frankriek]], [[Luxemburg (land)|Luxemburg]], [[Belhië]] en [[Nederland]].

In 't noôrdwessen liet Duutsland an den [[Noôrdzeê]], in 't noôrdoôssen an den [[Oôstzeê]].

Van den bevolkienge is 52% anesloôtn bie een relihieuze hemeênschap (2025).

[[Christelijk]] is 46% van den bevolkienge: 23% is [[roôms-katteliek]] en 20,7% is [[protestans]] ([[luthers]] en [[grifformeerd]]). De roôms-katteliek'n bevin'n der eihen vurral in 't zuden en wessen, de protestant'n in 't noôrn en oôssen.

Ok weun'n der 3,35 meljoen [[moslim]]s (4%), 270.000 [[boeddhisme|boeddhist'n]] (0,3%) en 100.000 relihieuze [[joôden]] (0,1%). 

Meêr dan 50% van den voormaelihe Oôst-Duutse bevolkienge ang hin relihie an.

Onder den Duutse bevolkienge bevin'n zen eihen hroôte hroep'n allochtoon'n, wironder vee hastarbeiers uut de jaeren '70 uut [[Joehoslavië]], [[Hriek'nland]] en [[Turkije]] en aore lan'n en ok binne d'r vee vluchteliengen uut [[Oekraïne]] en [[Syrië]], wivandaen (uut veural Turkije en Syrië) de 3,35 meljoen moslims komme. In totaol bevin'n zen eihen in Duutsland bieni 24 meljoen allochtoon'n (28,7%, 2022).

Bieni iedereên in Duutsland spreek [[Duuts]]. Der zien ienkele etnische minder'eden as Deen'n, Friezen, Sorben en siheuners die an der eihen taele praoten.

Duutsland is een belangriek lid van den [[Europeêse Unie]] en van economische, politieke en militaire organisaoties in Europa en den waereld (o.a. [[Vereênigde Naoties]], [[NAVO]] en [[G7]]).

== Geografie ==
Duutsland lig in [[Centraol-Europa]], hrens an de bovenhenoemde lan'n en wor verdeêld in de Duutse vlakt'n in 't noôrn, 't oôgland in 't midd'n en de uutèn'n van de [[Alpen]] in 't zuden. Een hroôt deêl, 2/3, besti uut bossen, wivan vee nildbossen.

Noôrd-Duutsland wor ekenmerkt deur een vlak lanschap, evenas in 't iets noôrdelijker helehen Denemarken. Deur de vlakt'n stroômen rivier'n as de [[Wezer]], den [[Elbe]] en den [[Oder]], en der vin vee landbouw plekke. Der wor onder are terwe, petaoten en herst verbouwd en in Sleêswiek-'Olstein wor an veeteêlt edaene. In dit hebied lihhen hroôte steeën as den oôdstad [[Berlijn]], [[Hamburg]] en [[Bremen]].

Midd'n-Duutsland wor ekenmerkt deur 't oôgland. In dit hebied lihhen onder are de Rijnvallei en 't Thüriengse bos. Langs de Rijn zien vee wienhaern en kasteeln te vin'n en ok lihhen der industriehebieden as 't [[Ruhrhebied]] in de buurte. Ok langs de [[Moezel]], ok in dit hebied, zien vee wienhaern te vin'n. Hroôte steeën in Midd'n-Duutsland zien [[Dresden]], [[Leipzig]], [[Keulen]], [[Düsseldorf]] en [[Essen (Duutsland)|Essen]].

Zuud-Duutsland wor ekenmerkt deur zen oôhe berhen, mistal bebost bie nildboômen. Voebeêl'n zien 't [[Zwarte Woud]] en 't Bohemerwoud. 't Oôgste punt (2963 m) is de Zugspitze in de Beierse Alpen. Hroôte steeën in Zuud-Duutsland zien onder are [[München]], [[Frankfurt am Main]] en [[Stuttgart]].

=== Steê ===
Hroôtste steê binne (2026):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Berlin]] (Berlijn) || 3.701.000
|-
| [[Hamburg]] || 1.869.000
|-
| [[München]] || 1.505.000
|-
| [[Köln]] (Keulen) || 1.026.000
|-
| [[Frankfurt am Main]] || 761.000
|-
| [[Düsseldorf]] || 619.000
|-
| [[Leipzig]] || 616.000
|-
| [[Stuttgart]] || 609.000
|-
| [[Dortmund]] || 601.000
|-
| [[Bremen (stad)|Bremen]] || 588.000
|-
| [[Essen (Duutsland)|Essen]] || 574.000
|-
| [[Dresden]] || 563.000
|-
| [[Nürnberg]] || 531.000
|-
| [[Hannover]] || 523.000
|-
| [[Duisburg]] || 501.000
|-
| [[Bochum]] || 359.000
|-
| [[Wuppertal]] || 357.000
|-
| [[Bielefeld]] || 331.000
|-
| [[Bonn]] || 324.000
|-
| [[Mannheim]] || 320.000
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Karlsruhe]] || 309.000
|-
| [[Münster]] || 306.000
|-
| [[Augsburg]] || 302.000
|-
| [[Wiesbaden]] || 289.000
|-
| [[Mönchengladbach]] || 267.000
|-
| [[Gelsenkirchen]] || 266.000
|-
| [[Aachen]] (Aken) || 264.000
|-
| [[Braunschweig]] || 253.000
|-
| [[Kiel]] || 252.000
|-
| [[Chemnitz]] || 247.000
|-
| [[Magdeburg]] || 244.000
|-
| [[Freiburg im Breisgau]] || 238.000
|-
| [[Krefeld]] || 231.000
|-
| [[Halle (Saale)|Halle]] || 226.000
|-
| [[Mainz]] || 224.000
|-
| [[Erfurt]] || 217.000
|-
| [[Lübeck]] || 217.000
|-
| [[Oberhausen]] || 213.000
|-
| [[Rostock]] || 205.000
|-
| [[Kassel]] || 197.000
|-
|}
|}

== Geschiedenisse ==
Duutsland wier pas in [[1870]] opniev een eeneid. In d'ooge middeleeuwe wastet et hrootste land van Europa, ma laeter viel et elegaer uut mekaer in wè meer dan onderd lantjes. Tussen 1870 en 1914 groeiende Duutsland uut tot de een nae grooste industriestaet van Europa en van de waereld, nae Iengeland. Dat gaf noga wa conflicten mee de Iengelse, mae ok mie de Franse. Toe in 1914 de Eerste Wereldoorlog uutbrak kwam Duutsland recht tegenover deze groôtmach'n (mie Rusland d'rbie) te stoôn, saeme mie Oôstenriek-Honharije. Duutsland voerde een tweêfrontenoorlog. Vier jaer lang durende deze oorlog weerbie naebie nehen meljoen man omkwamme.
Duutsland wier een vernederende vrede opgeleid en vee historici dienke dat dit de opmaet gaf toet de Twidde Wereldoorlog. In [[1933]] kwam [[Adolf Hitler]] an de macht. Duutsland begon in 1939 een oorlog tegen Iengeland en Frankriek en vanaf 1941 ok tehen Rusland en de VS. In 1945 wier het land eindelijk verslogen. Verbijsterd nam de weareld kennis van de [[Holocaust]] weerbie zo'n zes meljoen [[Joôden]] systematisch bin vermoôrd, vooral in [[Oôst-Europa]].
Het land wier verdeeld in vier bezettingszones, naemelijk een Britse, Franse, Amerikaanse en Russische Zone. De Russische zone wier een apart land, de Duutse Democraotische Rippebliek (DDR). Duutsland wier zodoewnde verdeêld in een communistisch [[Oôst-Duutsland]] en een kapitalistisch [[West-Duutsland]]. Ok [[Berlijn]] was in vieren gedeeld, mar deze stad lag midden in het Russische deel, zoôdat een deel van Berlijn (dat bie West-Duutsland kwam) as een eiland in Oôst-Duutsland kwam te liggene.
Vee burhers vluchttende van Oôst nae West en dat nam zoô groôte antallen an, da in 1961 een mure gebouwd wier deu de Oôst-Duutsers tussen Oôst en West Berlijn. Deze mure wier symbool van de [[Kouwe Oôrlog]] tussen de NAVO en het Warchaupact. In [[1989]] kwam 'ieran een ende toe de burhers van de communistische lan'n in Oost-Europa in opstand kwamme. De Sovjets onger leiding van Gorbatsjov kwamme in tehenstelling toet 1956 en 1968 niet in actie.
In 1991 wiere de tweê lan'n weer bie mekaore gevoegd onger leiding van bondskanselier Kohl. Vee wier geïnvesteerd in de voormaelihe deelstaeten van de DDR, mae twintig jaer laeter was de werkloosheid nog aoltied 'oôger as in 't wes'n. Frankriek ging akkoord mie de 'erenigieng op voorwaerde dat Duutsland de [[euro]] zou invoere. Dit gebeurde dan ok, in [[2002]].

== Economie ==
Duutsland is eên van de mist ontwikkelde lan'n ter waereld en ei ok eên van de sterkste economieën op aerde, mè onder are werkeloôs'eid is een hroôt probleem. Deur verhriezieng worn de lassen van werk ènde mensen hrotter en de sociaole zeker'eid wor kleinder. Een aor probleem is ok nog de minder loôpende economie van 't voormaelige [[Oôst-Duutsland]], nog een overbluufsel uut de DDR-tied.

== Defensie ==
't Leher van Duutsland 'iet Bundeswehr.

Deêze bestaet uut landmacht (''Heer''), marine (''Deutsche Marine''), luchwacht (''Luftwaffe'') en een ieneid vò cyber en informaotie (''Cyber- und Informationsraum'').

In 2014 waeren der ruum 33 meljoen mins'n beschikbaer voe in heval van oôrlog.

D'r binne 186.000 soldaten en 930.000 reservisten in 2026.

't 'Oôdkwartier is in [[Bonn]] en [[Berlin]].

2,12% van 't [[BNP]] (2024) wor uuteheven an defensie.

== Politiek ==
Duutsland is een democraotische parlementaire bondsstaet. 't Land ei sins [[23 meie]] [[1949]] een hrondwet, die a deur een meêder'eid van twiderde deur de bonsdag en bondsraed 'ewiezigd kan worn. Sommihe aspect'n kunn'n nie 'ewiezigd worn.

Sins [[3 oktober]] [[1990]] binne [[West-Duutsland]] en [[Oôst-Duutsland]] vereênigd: den [[Duutse Democraotische Rippebliek]] (DDR) is toen offisjeel bie den [[Bonsrippebliek Duutsland]] ekomme.

Binn'n Duutsland hel actief en passief kiesrecht vanof 18 jaer en der is spraeke van een twikaemersysteem, helieke as in Nederland. De bonsdag ei op z'n minst 598 leeën, en wor iedere vier jaer verkozen. Der hel een kiesdrempel van vuuf percent. De bonsraed ei 69 leeën, die an de deêlstaetreheriengen vertehenwoôrdihen. Iedere deêlstaet ei ok een eihen hrondwet en deelstaetparlement, dat a om de vier jaer wor verkozen.

De bonspresident, 't staetsoôd, wor voe vuuf jaer deur de bonsverhaoderienge verkozen en kan 1 keêr worn herverkozen. De bonskanselier is 't oôd van de reherieng en wor verkozen deur de bonsdag. 

=== Bonspresidenten ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! President !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| Theodor Heuss || 1949 - 1959 || 10 || [[FDP]] || [[West-Duutsland]]
|-
| Heinrich Lübke || 1959 - 1969 || 10 || [[CDU]] || West-Duutsland
|-
| Gustav Heinemann || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| Walter Scheel || 1974 - 1979 || 5 || FDP || West-Duutsland
|-
| Karl Carstens || 1979 - 1984 || 5 || CDU || West-Duutsland
|-
| Richard von Weizsäcker || 1984 - 1994 || 10 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| Roman Herzog || 1994 - 1999 || 5 || CDU || Duutsland
|-
| Johannes Rau || 1999 - 2004 || 5 || SPD || Duutsland
|-
| Horst Köhler || 2004 - 2010 || 6 || CDU || Duutsland
|-
| Christian Wulff || 2010 - 2012 || 2 || CDU || Duutsland
|-
| Joachim Gauck || 2012 - 2017 || 5 || partieloôs || Duutsland
|-
| [[Frank-Walter Steinmeier]] || 2017 - noe || 9 || SPD || Duutsland
|-
|}

=== Bonskanseliers ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Kanselier !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| [[Konrad Adenauer]] || 1949 - 1963 || 14 || [[CDU]] || [[West-Duutsland]]
|-
| [[Ludwig Erhard]] || 1963 - 1966 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger]] || 1966 - 1969 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt]] || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt]] || 1974 - 1982 || 8 || SPD || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl]] || 1982 - 1998 || 16 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| [[Gerhard Schröder]] || 1998 - 2005 || 7 || SPD || Duutsland
|-
| [[Angela Merkel]] || 2005 - 2021 || 16 || CDU || Duutsland
|-
| [[Olaf Scholz]] || 2021 - 2025 || 4 || SPD || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz]] || 2025 - noe || 1 || CDU || Duutsland
|-
|}

=== Kabinet'n ===
x = regeriengspartie

b = regeriengspartie mie bonskanselier

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=8 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! rowspan=2 | Kabinet || rowspan=2 | Tied || colspan=5 | Partieën || rowspan=2 | Opmerkienge
|-
! [[CDU]]/[[CSU]] || [[FDP]] || [[Grüne]] || [[SPD]] || overige
|-
| [[Konrad Adenauer|Kabinet-Adenauer I]] || 1949 - 1953 || b || x ||  ||  || DP || [[West-Duutsland]]
|-
| Kabinet-Adenauer II || 1953 - 1957 || b || x ||  ||  || DP, GB/BHE || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer III || 1957 - 1961 || b ||  ||  ||  || DP || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer IV || 1961 - 1963 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Ludwig Erhard|Kabinet-Erhard I]] || 1963 - 1965 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland 
|-
| Kabinet-Erhard II || 1965 - 1966 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger|Kabinet-Kiesinger]] || 1966 - 1969 || b ||  ||  || x || || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt|Kabinet-Brandt I]] || 1969 - 1972 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Brandt II || 1972 - 1974 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt|Kabinet-Schmidt I]] || 1974 - 1976 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt II || 1976 - 1980 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt III || 1980 - 1982 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl|Kabinet-Kohl I]] || 1982 - 1983 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl II || 1983 - 1987 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl III || 1987 - 1991 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl IV || 1991 - 1994 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl V || 1994 - 1998 || b || x ||  ||  || || Duutsland 
|-
| [[Gerhard Schröder|Kabinet-Schröder I]] || 1998 - 2002 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Schröder II || 2002 - 2005 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| [[Angela Merkel|Kabinet-Merkel I]] || 2005 - 2009 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Merkel II || 2009 - 2013 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel III || 2013 - 2018 || b ||  ||  || x || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel IV || 2018 - 2021 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| [[Olaf Scholz|Kabinet-Scholz]] || 2021 - 2025 ||  || x || x || b || || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz|Kabinet-Merz]] || 2025 - noe || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
|}

DP = Deutsche Partei

GB/BHE = Gesamtdeutscher Block / Bund der Heimatvertriebenen und Entrechteten

=== Bonsdag ===
Bonsdag vanof 1990 (vereênigde Duutsland).

''oliefkleur is reherieng''

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=11 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Partie || 2025 || 2021 || 2017 || 2013 || 2009 || 2005 || 2002 || 1998 || 1994 || 1990
|-
| [[AfD]] || 152 || 83 || 94 || || || || || || ||
|-
| [[CDU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 164 || 152 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 200 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 255 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 194 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 180 || 190 || 198 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 244 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 268
|-
| [[CSU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 44 || 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 56 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || 58 || 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 50 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 51
|-
| [[FDP]] || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 91 || 80 || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 93 || 61 || 47 || 43 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 79
|-
| [[Grüne]] || 85 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 118 || 67 || 63 || 68 || 51 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 55 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || 49 || 8
|-
| [[Linke]] / [[PDS]] ¹ || 64 || 39 || 69 || 64 || 76 || 54 || 2 || 36 || 30 || 17
|-
| [[SPD]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 120 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 206 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 153 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 193 || 146 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 222 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 251 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 298 || 252 || 239
|-
| [[SSW]] || 1 || 1 || || || || || || || ||
|-
! Totael || 630 || 735 || 709 || 631 || 622 || 614 || 603 || 669 || 672 || 662
|-
! Reherieng || 328 || 415 || 399 || 504 || 332 || 448 || 306 || 345 || 341 || 398
|-
! Kabinet || [[Friedrich Merz|Merz]] || [[Olaf Scholz|Scholz]] || Merkel IV || Merkel III || Merkel II || [[Angela Merkel|Merkel I]] || Schröder II || [[Gerhard Schröder|Schröder I]] || Kohl V || [[Helmut Kohl|Kohl IV]]
|}

¹ Linke vanof 2009

== Bestierlijke indeêlienge ==
Duutsland wor inedeêld in 16 deêlstaeten (''Bundesländer''), naemelijk:

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
! Deêlstaet !! Zeêuws !! Oôdstad !! Inweuners &lt;br&gt; (2026) !! Oppervlak &lt;br&gt; (km²) !! Dichteid &lt;br&gt; (inw./km²) || Zeêtels &lt;br&gt; [[Bonsraed]]
|-
| [[Baden-Württemberg]] || Baden-Württemberg || [[Stuttgart]] || 11.200.000 || 35.700 || 314 || 6
|--
| [[Bayern]] || Beieren || [[München]] || 13.200.000 || 70.500 || 188 || 6
|-
| [[Berlin]] || Berlijn || [[Berlin]] || 3.700.000 || 900 || 4153 || 4
|-
| [[Brandenburg]] || Brannburg || [[ Potsdam]] || 2.600.000 || 29.700 || 86 || 4
|-
| [[Bremen]] || Breem'n || [[Bremen]] || 700.000 || 400 || 1683 || 3
|-
| [[Hamburg]] || Hamburg || [[Hamburg]] || 1.900.000 || 800 || 2476 || 3
|-
| [[Hessen]] || Hessen || [[Wiesbaden]] || 6.300.000 || 21.100 || 297 || 5
|-
| [[Mecklenburg-Vorpommern]] || Mecklenburg-Voepommern || [[Schwerin]] || 1.600.000 || 23.300 || 68 || 3
|-
| [[Niedersachsen]] || Nedersaksen || [[Hannover]] || 8.000.000 || 47.700 || 168 || 6
|-
| [[Nordrhein-Westfalen]] || Noôrdrien-Westfaolen || [[Düsseldorf]] || 18.000.000 || 34.100 || 527 || 6
|-
| [[Rheinland-Pfalz]] || Rienland-Palts || [[Mainz]] || 4.100.000 || 19.900 || 208 || 4
|-
| [[Saarland]] || Saorland || [[Saarbrücken]] || 1.000.000 || 2.600 || 392 || 3
|-
| [[Sachsen]] || Saksen || [[Dresden]] || 4.000.000 || 18.500 || 218 || 4
|-
| [[Sachsen-Anhalt]] || Saksen-Analt || [[Magdeburg]] || 2.100.000 || 20.600 || 103 || 4
|-
| [[Schleswig-Holstein]] || Sleêswiek-'Olstein || [[Kiel]] || 3.000.000 || 15.800 || 187 || 4
|-
| [[Thüringen]] || Thüriengen || [[Erfurt]] || 2.100.000 || 16.200 || 128 || 4
|-
! colspan=3 | Totael || 83.500.000 || 357.700 || 233 || 69
|}
|[[Plaetje:Political map of Germany vector drawing.svg]]
|}

== Lienks nae buten ==
{{div col|cols=2}}
* [https://www.landenweb.nl/duitsland/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/germany Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210109075739/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/germany World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/duitsland/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/ Klimaatinfo]
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=16 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/germany_nl Europese Unie]
* [https://thefactfile.org/germany-facts/ Fact File]
* [https://duitslandinstituut.nl/ Duitsland Instituut]
* [https://historiek.net/geschiedenis-van-duitsland-2/ Historiek]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/ GeschiedenisExtra]
{{div col end}}

{{Europa}}

[[Categorie:Duutsland| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>o0d53id113vqvw38k1anxxqmiaks6h6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183849</id>
      <parentid>183848</parentid>
      <timestamp>2026-10-02T06:45:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Venflos</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <comment>/* Defensie */</comment>
      <origin>183849</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20401" sha1="hw9rr5ympevj7crylls2dj9lw1ej6qc" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele    = Bundesrepublik Deutschland
 |vlagge              = Flag of Germany.svg
 |waepen              = Coat of Arms of Germany.svg
 |locaotie            = Europe location GER.png
 |taelen              = [[Duuts]]
 |oôdstad             = [[Berlijn]]
 |regeriengsvurm      = [[federaotie|Federaole]] [[rippebliek]]
 |staetsoôd           = [[Frank-Walter Steinmeier]] (bonspresident)
 |regeriengsleider    = [[Friedrich Merz]] (bonskanselier)
 |km2                 = 357.684
 |pctwaeter           = 1,27
 |inweuners           = 83.467.000 (2026)
 |dichteid            = 233
 |volkslied           = [[:de:Deutschlandlied|Deutschlandlied]]
 |munte               = [[:de:Euro|euro]]
 |valutacode          = EUR
 |tiedzoône           = UTC+1
 |j/n                 = jaet
 |feêstdag            = 3 oktober (Eêneidsdag)
 |tld                 = de
 |landcode            = DEU
 |tel                 = 49
}}
[[Plaetje:Deutschland Übersichtskarte.png|thumb|Kaerte]]
[[Plaetje:Deutschland Landschaften.png|thumb|Landschapp'n]]
[[plaetje:Trier BW 2013-04-14 15-59-54.JPG|thumb|250px|Dom van [[Trier]]]]
[[plaetje:1 Nature 1.png|250px|thumb|'t Kasteêl [[Neuschwanstein]] ([[Bayern]]) in leege mist]]
[[plaetje:Die_Elbphilharmonie_-_21.07.2015.jpg|250px|thumb|Den Elbphilharmonie in [[Hamburg]]]]
[[Plaetje:West and East Germans at the Brandenburg Gate in 1989.jpg|250px|thumb|Val van den [[Berlijn|Berliense]] mure in november 1989]]
[[Plaetje:Mittelrheintal bei Oberwesel.jpg|250px|thumb|[[Rien]] bie Oberwesel ([[Rheinland-Pfalz]])]]
[[Plaetje:Kreidefelsen auf Rügen (29040693666).jpg|thumb|250px|Kust op Rügen ([[Mecklenburg-Vorpommern]])]]
[[Plaetje:Naturpark Thüringer Wald.Blick vom Reinhardsberg.07.ajb.jpg|250px|thumb|[[Thüringen|Thüringer]] Wald]]
[[Plaetje:Dülmen, Umland -- 2013 -- 2031.jpg|250px|thumb|Münsterland bie Dülmen ([[Nordrhein-Westfalen]])]]
[[Plaetje:Aerial image of Spiekeroog (view from the west).jpg|250px|thumb|[[Waddeneiland]] Spiekeroog ([[Niedersachsen]])]]
[[Plaetje:Regensburg 08 2006 2.jpg|250px|thumb|[[Regensburg]] an den [[Donau]]]]
[[Plaetje:Lüneburger Heide 092.jpg|250px|thumb|Lüneburger Heide ([[Niedersachsen]])]]

'''Duutsland''' ([[Duuts]]: ''Deutschland''), offisjeel '''Bonsrippebliek Duutsland''' (''Bundesrepublik Deutschland''), is een land in [[Midden-Europa]]. Den 'oôdstad is [[Berlijn]] (''Berlin''). 

Duutsland ei mie zen ruum 83 meljoen inweuners (2026) nae [[Rusland]] den hroôtste bevolkienge van alle Europeêse lan'n. 

't Land hrens op volhorde van noôrd ni oôst an de volhende lan'n: [[Denemarken]], [[Poôl'n]], [[Tsjehhië]], [[Oesteriek]], [[Zwitserland]], [[Frankriek]], [[Luxemburg (land)|Luxemburg]], [[Belhië]] en [[Nederland]].

In 't noôrdwessen liet Duutsland an den [[Noôrdzeê]], in 't noôrdoôssen an den [[Oôstzeê]].

Van den bevolkienge is 52% anesloôtn bie een relihieuze hemeênschap (2025).

[[Christelijk]] is 46% van den bevolkienge: 23% is [[roôms-katteliek]] en 20,7% is [[protestans]] ([[luthers]] en [[grifformeerd]]). De roôms-katteliek'n bevin'n der eihen vurral in 't zuden en wessen, de protestant'n in 't noôrn en oôssen.

Ok weun'n der 3,35 meljoen [[moslim]]s (4%), 270.000 [[boeddhisme|boeddhist'n]] (0,3%) en 100.000 relihieuze [[joôden]] (0,1%). 

Meêr dan 50% van den voormaelihe Oôst-Duutse bevolkienge ang hin relihie an.

Onder den Duutse bevolkienge bevin'n zen eihen hroôte hroep'n allochtoon'n, wironder vee hastarbeiers uut de jaeren '70 uut [[Joehoslavië]], [[Hriek'nland]] en [[Turkije]] en aore lan'n en ok binne d'r vee vluchteliengen uut [[Oekraïne]] en [[Syrië]], wivandaen (uut veural Turkije en Syrië) de 3,35 meljoen moslims komme. In totaol bevin'n zen eihen in Duutsland bieni 24 meljoen allochtoon'n (28,7%, 2022).

Bieni iedereên in Duutsland spreek [[Duuts]]. Der zien ienkele etnische minder'eden as Deen'n, Friezen, Sorben en siheuners die an der eihen taele praoten.

Duutsland is een belangriek lid van den [[Europeêse Unie]] en van economische, politieke en militaire organisaoties in Europa en den waereld (o.a. [[Vereênigde Naoties]], [[NAVO]] en [[G7]]).

== Geografie ==
Duutsland lig in [[Centraol-Europa]], hrens an de bovenhenoemde lan'n en wor verdeêld in de Duutse vlakt'n in 't noôrn, 't oôgland in 't midd'n en de uutèn'n van de [[Alpen]] in 't zuden. Een hroôt deêl, 2/3, besti uut bossen, wivan vee nildbossen.

Noôrd-Duutsland wor ekenmerkt deur een vlak lanschap, evenas in 't iets noôrdelijker helehen Denemarken. Deur de vlakt'n stroômen rivier'n as de [[Wezer]], den [[Elbe]] en den [[Oder]], en der vin vee landbouw plekke. Der wor onder are terwe, petaoten en herst verbouwd en in Sleêswiek-'Olstein wor an veeteêlt edaene. In dit hebied lihhen hroôte steeën as den oôdstad [[Berlijn]], [[Hamburg]] en [[Bremen]].

Midd'n-Duutsland wor ekenmerkt deur 't oôgland. In dit hebied lihhen onder are de Rijnvallei en 't Thüriengse bos. Langs de Rijn zien vee wienhaern en kasteeln te vin'n en ok lihhen der industriehebieden as 't [[Ruhrhebied]] in de buurte. Ok langs de [[Moezel]], ok in dit hebied, zien vee wienhaern te vin'n. Hroôte steeën in Midd'n-Duutsland zien [[Dresden]], [[Leipzig]], [[Keulen]], [[Düsseldorf]] en [[Essen (Duutsland)|Essen]].

Zuud-Duutsland wor ekenmerkt deur zen oôhe berhen, mistal bebost bie nildboômen. Voebeêl'n zien 't [[Zwarte Woud]] en 't Bohemerwoud. 't Oôgste punt (2963 m) is de Zugspitze in de Beierse Alpen. Hroôte steeën in Zuud-Duutsland zien onder are [[München]], [[Frankfurt am Main]] en [[Stuttgart]].

=== Steê ===
Hroôtste steê binne (2026):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Berlin]] (Berlijn) || 3.701.000
|-
| [[Hamburg]] || 1.869.000
|-
| [[München]] || 1.505.000
|-
| [[Köln]] (Keulen) || 1.026.000
|-
| [[Frankfurt am Main]] || 761.000
|-
| [[Düsseldorf]] || 619.000
|-
| [[Leipzig]] || 616.000
|-
| [[Stuttgart]] || 609.000
|-
| [[Dortmund]] || 601.000
|-
| [[Bremen (stad)|Bremen]] || 588.000
|-
| [[Essen (Duutsland)|Essen]] || 574.000
|-
| [[Dresden]] || 563.000
|-
| [[Nürnberg]] || 531.000
|-
| [[Hannover]] || 523.000
|-
| [[Duisburg]] || 501.000
|-
| [[Bochum]] || 359.000
|-
| [[Wuppertal]] || 357.000
|-
| [[Bielefeld]] || 331.000
|-
| [[Bonn]] || 324.000
|-
| [[Mannheim]] || 320.000
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Karlsruhe]] || 309.000
|-
| [[Münster]] || 306.000
|-
| [[Augsburg]] || 302.000
|-
| [[Wiesbaden]] || 289.000
|-
| [[Mönchengladbach]] || 267.000
|-
| [[Gelsenkirchen]] || 266.000
|-
| [[Aachen]] (Aken) || 264.000
|-
| [[Braunschweig]] || 253.000
|-
| [[Kiel]] || 252.000
|-
| [[Chemnitz]] || 247.000
|-
| [[Magdeburg]] || 244.000
|-
| [[Freiburg im Breisgau]] || 238.000
|-
| [[Krefeld]] || 231.000
|-
| [[Halle (Saale)|Halle]] || 226.000
|-
| [[Mainz]] || 224.000
|-
| [[Erfurt]] || 217.000
|-
| [[Lübeck]] || 217.000
|-
| [[Oberhausen]] || 213.000
|-
| [[Rostock]] || 205.000
|-
| [[Kassel]] || 197.000
|-
|}
|}

== Geschiedenisse ==
Duutsland wier pas in [[1870]] opniev een eeneid. In d'ooge middeleeuwe wastet et hrootste land van Europa, ma laeter viel et elegaer uut mekaer in wè meer dan onderd lantjes. Tussen 1870 en 1914 groeiende Duutsland uut tot de een nae grooste industriestaet van Europa en van de waereld, nae Iengeland. Dat gaf noga wa conflicten mee de Iengelse, mae ok mie de Franse. Toe in 1914 de Eerste Wereldoorlog uutbrak kwam Duutsland recht tegenover deze groôtmach'n (mie Rusland d'rbie) te stoôn, saeme mie Oôstenriek-Honharije. Duutsland voerde een tweêfrontenoorlog. Vier jaer lang durende deze oorlog weerbie naebie nehen meljoen man omkwamme.
Duutsland wier een vernederende vrede opgeleid en vee historici dienke dat dit de opmaet gaf toet de Twidde Wereldoorlog. In [[1933]] kwam [[Adolf Hitler]] an de macht. Duutsland begon in 1939 een oorlog tegen Iengeland en Frankriek en vanaf 1941 ok tehen Rusland en de VS. In 1945 wier het land eindelijk verslogen. Verbijsterd nam de weareld kennis van de [[Holocaust]] weerbie zo'n zes meljoen [[Joôden]] systematisch bin vermoôrd, vooral in [[Oôst-Europa]].
Het land wier verdeeld in vier bezettingszones, naemelijk een Britse, Franse, Amerikaanse en Russische Zone. De Russische zone wier een apart land, de Duutse Democraotische Rippebliek (DDR). Duutsland wier zodoewnde verdeêld in een communistisch [[Oôst-Duutsland]] en een kapitalistisch [[West-Duutsland]]. Ok [[Berlijn]] was in vieren gedeeld, mar deze stad lag midden in het Russische deel, zoôdat een deel van Berlijn (dat bie West-Duutsland kwam) as een eiland in Oôst-Duutsland kwam te liggene.
Vee burhers vluchttende van Oôst nae West en dat nam zoô groôte antallen an, da in 1961 een mure gebouwd wier deu de Oôst-Duutsers tussen Oôst en West Berlijn. Deze mure wier symbool van de [[Kouwe Oôrlog]] tussen de NAVO en het Warchaupact. In [[1989]] kwam 'ieran een ende toe de burhers van de communistische lan'n in Oost-Europa in opstand kwamme. De Sovjets onger leiding van Gorbatsjov kwamme in tehenstelling toet 1956 en 1968 niet in actie.
In 1991 wiere de tweê lan'n weer bie mekaore gevoegd onger leiding van bondskanselier Kohl. Vee wier geïnvesteerd in de voormaelihe deelstaeten van de DDR, mae twintig jaer laeter was de werkloosheid nog aoltied 'oôger as in 't wes'n. Frankriek ging akkoord mie de 'erenigieng op voorwaerde dat Duutsland de [[euro]] zou invoere. Dit gebeurde dan ok, in [[2002]].

== Economie ==
Duutsland is eên van de mist ontwikkelde lan'n ter waereld en ei ok eên van de sterkste economieën op aerde, mè onder are werkeloôs'eid is een hroôt probleem. Deur verhriezieng worn de lassen van werk ènde mensen hrotter en de sociaole zeker'eid wor kleinder. Een aor probleem is ok nog de minder loôpende economie van 't voormaelige [[Oôst-Duutsland]], nog een overbluufsel uut de DDR-tied.

== Defensie ==
't Leher van Duutsland 'iet Bundeswehr.

Deêze bestaet uut landmacht (''Heer''), marine (''Deutsche Marine''), luchwacht (''Luftwaffe'') en een ieneid vò cyber en informaotie (''Cyber- und Informationsraum'').

In 2014 waeren der ruum 33 meljoen mins'n beschikbaer voe in heval van oôrlog.

D'r binne 186.000 soldaten en 930.000 reservisten in 2026.

't 'Oôdkwartier is in [[Bonn]] en [[Berlin]].

2,7% van 't [[BNP]] (2026) wor uuteheven an defensie.

== Politiek ==
Duutsland is een democraotische parlementaire bondsstaet. 't Land ei sins [[23 meie]] [[1949]] een hrondwet, die a deur een meêder'eid van twiderde deur de bonsdag en bondsraed 'ewiezigd kan worn. Sommihe aspect'n kunn'n nie 'ewiezigd worn.

Sins [[3 oktober]] [[1990]] binne [[West-Duutsland]] en [[Oôst-Duutsland]] vereênigd: den [[Duutse Democraotische Rippebliek]] (DDR) is toen offisjeel bie den [[Bonsrippebliek Duutsland]] ekomme.

Binn'n Duutsland hel actief en passief kiesrecht vanof 18 jaer en der is spraeke van een twikaemersysteem, helieke as in Nederland. De bonsdag ei op z'n minst 598 leeën, en wor iedere vier jaer verkozen. Der hel een kiesdrempel van vuuf percent. De bonsraed ei 69 leeën, die an de deêlstaetreheriengen vertehenwoôrdihen. Iedere deêlstaet ei ok een eihen hrondwet en deelstaetparlement, dat a om de vier jaer wor verkozen.

De bonspresident, 't staetsoôd, wor voe vuuf jaer deur de bonsverhaoderienge verkozen en kan 1 keêr worn herverkozen. De bonskanselier is 't oôd van de reherieng en wor verkozen deur de bonsdag. 

=== Bonspresidenten ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! President !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| Theodor Heuss || 1949 - 1959 || 10 || [[FDP]] || [[West-Duutsland]]
|-
| Heinrich Lübke || 1959 - 1969 || 10 || [[CDU]] || West-Duutsland
|-
| Gustav Heinemann || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| Walter Scheel || 1974 - 1979 || 5 || FDP || West-Duutsland
|-
| Karl Carstens || 1979 - 1984 || 5 || CDU || West-Duutsland
|-
| Richard von Weizsäcker || 1984 - 1994 || 10 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| Roman Herzog || 1994 - 1999 || 5 || CDU || Duutsland
|-
| Johannes Rau || 1999 - 2004 || 5 || SPD || Duutsland
|-
| Horst Köhler || 2004 - 2010 || 6 || CDU || Duutsland
|-
| Christian Wulff || 2010 - 2012 || 2 || CDU || Duutsland
|-
| Joachim Gauck || 2012 - 2017 || 5 || partieloôs || Duutsland
|-
| [[Frank-Walter Steinmeier]] || 2017 - noe || 9 || SPD || Duutsland
|-
|}

=== Bonskanseliers ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Kanselier !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| [[Konrad Adenauer]] || 1949 - 1963 || 14 || [[CDU]] || [[West-Duutsland]]
|-
| [[Ludwig Erhard]] || 1963 - 1966 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger]] || 1966 - 1969 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt]] || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt]] || 1974 - 1982 || 8 || SPD || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl]] || 1982 - 1998 || 16 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| [[Gerhard Schröder]] || 1998 - 2005 || 7 || SPD || Duutsland
|-
| [[Angela Merkel]] || 2005 - 2021 || 16 || CDU || Duutsland
|-
| [[Olaf Scholz]] || 2021 - 2025 || 4 || SPD || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz]] || 2025 - noe || 1 || CDU || Duutsland
|-
|}

=== Kabinet'n ===
x = regeriengspartie

b = regeriengspartie mie bonskanselier

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=8 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! rowspan=2 | Kabinet || rowspan=2 | Tied || colspan=5 | Partieën || rowspan=2 | Opmerkienge
|-
! [[CDU]]/[[CSU]] || [[FDP]] || [[Grüne]] || [[SPD]] || overige
|-
| [[Konrad Adenauer|Kabinet-Adenauer I]] || 1949 - 1953 || b || x ||  ||  || DP || [[West-Duutsland]]
|-
| Kabinet-Adenauer II || 1953 - 1957 || b || x ||  ||  || DP, GB/BHE || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer III || 1957 - 1961 || b ||  ||  ||  || DP || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer IV || 1961 - 1963 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Ludwig Erhard|Kabinet-Erhard I]] || 1963 - 1965 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland 
|-
| Kabinet-Erhard II || 1965 - 1966 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger|Kabinet-Kiesinger]] || 1966 - 1969 || b ||  ||  || x || || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt|Kabinet-Brandt I]] || 1969 - 1972 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Brandt II || 1972 - 1974 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt|Kabinet-Schmidt I]] || 1974 - 1976 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt II || 1976 - 1980 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt III || 1980 - 1982 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl|Kabinet-Kohl I]] || 1982 - 1983 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl II || 1983 - 1987 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl III || 1987 - 1991 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl IV || 1991 - 1994 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl V || 1994 - 1998 || b || x ||  ||  || || Duutsland 
|-
| [[Gerhard Schröder|Kabinet-Schröder I]] || 1998 - 2002 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Schröder II || 2002 - 2005 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| [[Angela Merkel|Kabinet-Merkel I]] || 2005 - 2009 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Merkel II || 2009 - 2013 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel III || 2013 - 2018 || b ||  ||  || x || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel IV || 2018 - 2021 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| [[Olaf Scholz|Kabinet-Scholz]] || 2021 - 2025 ||  || x || x || b || || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz|Kabinet-Merz]] || 2025 - noe || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
|}

DP = Deutsche Partei

GB/BHE = Gesamtdeutscher Block / Bund der Heimatvertriebenen und Entrechteten

=== Bonsdag ===
Bonsdag vanof 1990 (vereênigde Duutsland).

''oliefkleur is reherieng''

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=11 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Partie || 2025 || 2021 || 2017 || 2013 || 2009 || 2005 || 2002 || 1998 || 1994 || 1990
|-
| [[AfD]] || 152 || 83 || 94 || || || || || || ||
|-
| [[CDU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 164 || 152 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 200 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 255 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 194 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 180 || 190 || 198 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 244 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 268
|-
| [[CSU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 44 || 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 56 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || 58 || 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 50 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 51
|-
| [[FDP]] || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 91 || 80 || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 93 || 61 || 47 || 43 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 79
|-
| [[Grüne]] || 85 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 118 || 67 || 63 || 68 || 51 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 55 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || 49 || 8
|-
| [[Linke]] / [[PDS]] ¹ || 64 || 39 || 69 || 64 || 76 || 54 || 2 || 36 || 30 || 17
|-
| [[SPD]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 120 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 206 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 153 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 193 || 146 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 222 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 251 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 298 || 252 || 239
|-
| [[SSW]] || 1 || 1 || || || || || || || ||
|-
! Totael || 630 || 735 || 709 || 631 || 622 || 614 || 603 || 669 || 672 || 662
|-
! Reherieng || 328 || 415 || 399 || 504 || 332 || 448 || 306 || 345 || 341 || 398
|-
! Kabinet || [[Friedrich Merz|Merz]] || [[Olaf Scholz|Scholz]] || Merkel IV || Merkel III || Merkel II || [[Angela Merkel|Merkel I]] || Schröder II || [[Gerhard Schröder|Schröder I]] || Kohl V || [[Helmut Kohl|Kohl IV]]
|}

¹ Linke vanof 2009

== Bestierlijke indeêlienge ==
Duutsland wor inedeêld in 16 deêlstaeten (''Bundesländer''), naemelijk:

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
! Deêlstaet !! Zeêuws !! Oôdstad !! Inweuners &lt;br&gt; (2026) !! Oppervlak &lt;br&gt; (km²) !! Dichteid &lt;br&gt; (inw./km²) || Zeêtels &lt;br&gt; [[Bonsraed]]
|-
| [[Baden-Württemberg]] || Baden-Württemberg || [[Stuttgart]] || 11.200.000 || 35.700 || 314 || 6
|--
| [[Bayern]] || Beieren || [[München]] || 13.200.000 || 70.500 || 188 || 6
|-
| [[Berlin]] || Berlijn || [[Berlin]] || 3.700.000 || 900 || 4153 || 4
|-
| [[Brandenburg]] || Brannburg || [[ Potsdam]] || 2.600.000 || 29.700 || 86 || 4
|-
| [[Bremen]] || Breem'n || [[Bremen]] || 700.000 || 400 || 1683 || 3
|-
| [[Hamburg]] || Hamburg || [[Hamburg]] || 1.900.000 || 800 || 2476 || 3
|-
| [[Hessen]] || Hessen || [[Wiesbaden]] || 6.300.000 || 21.100 || 297 || 5
|-
| [[Mecklenburg-Vorpommern]] || Mecklenburg-Voepommern || [[Schwerin]] || 1.600.000 || 23.300 || 68 || 3
|-
| [[Niedersachsen]] || Nedersaksen || [[Hannover]] || 8.000.000 || 47.700 || 168 || 6
|-
| [[Nordrhein-Westfalen]] || Noôrdrien-Westfaolen || [[Düsseldorf]] || 18.000.000 || 34.100 || 527 || 6
|-
| [[Rheinland-Pfalz]] || Rienland-Palts || [[Mainz]] || 4.100.000 || 19.900 || 208 || 4
|-
| [[Saarland]] || Saorland || [[Saarbrücken]] || 1.000.000 || 2.600 || 392 || 3
|-
| [[Sachsen]] || Saksen || [[Dresden]] || 4.000.000 || 18.500 || 218 || 4
|-
| [[Sachsen-Anhalt]] || Saksen-Analt || [[Magdeburg]] || 2.100.000 || 20.600 || 103 || 4
|-
| [[Schleswig-Holstein]] || Sleêswiek-'Olstein || [[Kiel]] || 3.000.000 || 15.800 || 187 || 4
|-
| [[Thüringen]] || Thüriengen || [[Erfurt]] || 2.100.000 || 16.200 || 128 || 4
|-
! colspan=3 | Totael || 83.500.000 || 357.700 || 233 || 69
|}
|[[Plaetje:Political map of Germany vector drawing.svg]]
|}

== Lienks nae buten ==
{{div col|cols=2}}
* [https://www.landenweb.nl/duitsland/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/germany Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210109075739/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/germany World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/duitsland/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/ Klimaatinfo]
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=16 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/germany_nl Europese Unie]
* [https://thefactfile.org/germany-facts/ Fact File]
* [https://duitslandinstituut.nl/ Duitsland Instituut]
* [https://historiek.net/geschiedenis-van-duitsland-2/ Historiek]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/ GeschiedenisExtra]
{{div col end}}

{{Europa}}

[[Categorie:Duutsland| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>hw9rr5ympevj7crylls2dj9lw1ej6qc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183858</id>
      <parentid>183849</parentid>
      <timestamp>2026-10-02T07:58:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Venflos</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <origin>183858</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20550" sha1="stt24b11ropi8g5eyga8laix68ens9f" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele    = Bundesrepublik Deutschland
 |vlagge              = Flag of Germany.svg
 |waepen              = Coat of Arms of Germany.svg
 |locaotie            = Europe location GER.png
 |taelen              = [[Duuts]]
 |oôdstad             = [[Berlijn]]
 |regeriengsvurm      = [[federaotie|Federaole]] [[rippebliek]]
 |staetsoôd           = [[Frank-Walter Steinmeier]] (bonspresident)
 |regeriengsleider    = [[Friedrich Merz]] (bonskanselier)
 |km2                 = 357.684
 |pctwaeter           = 1,27
 |inweuners           = 83.467.000 (2026)
 |dichteid            = 233
 |volkslied           = [[:de:Deutschlandlied|Deutschlandlied]]
 |munte               = [[:de:Euro|euro]]
 |valutacode          = EUR
 |tiedzoône           = UTC+1
 |j/n                 = jaet
 |feêstdag            = 3 oktober (Eêneidsdag)
 |tld                 = de
 |landcode            = DEU
 |tel                 = 49
}}
[[Plaetje:Deutschland Übersichtskarte.png|thumb|Kaerte]]
[[Plaetje:Deutschland Landschaften.png|thumb|Landschapp'n]]
[[plaetje:Trier BW 2013-04-14 15-59-54.JPG|thumb|250px|Dom van [[Trier]]]]
[[plaetje:1 Nature 1.png|250px|thumb|'t Kasteêl [[Neuschwanstein]] ([[Bayern]]) in leege mist]]
[[plaetje:Die_Elbphilharmonie_-_21.07.2015.jpg|250px|thumb|Den Elbphilharmonie in [[Hamburg]]]]
[[Plaetje:West and East Germans at the Brandenburg Gate in 1989.jpg|250px|thumb|Val van den [[Berlijn|Berliense]] mure in november 1989]]
[[Plaetje:Mittelrheintal bei Oberwesel.jpg|250px|thumb|[[Rien]] bie Oberwesel ([[Rheinland-Pfalz]])]]
[[Plaetje:Kreidefelsen auf Rügen (29040693666).jpg|thumb|250px|Kust op Rügen ([[Mecklenburg-Vorpommern]])]]
[[Plaetje:Naturpark Thüringer Wald.Blick vom Reinhardsberg.07.ajb.jpg|250px|thumb|[[Thüringen|Thüringer]] Wald]]
[[Plaetje:Dülmen, Umland -- 2013 -- 2031.jpg|250px|thumb|Münsterland bie Dülmen ([[Nordrhein-Westfalen]])]]
[[Plaetje:Aerial image of Spiekeroog (view from the west).jpg|250px|thumb|[[Waddeneiland]] Spiekeroog ([[Niedersachsen]])]]
[[Plaetje:Regensburg 08 2006 2.jpg|250px|thumb|[[Regensburg]] an den [[Donau]]]]
[[Plaetje:Lüneburger Heide 092.jpg|250px|thumb|Lüneburger Heide ([[Niedersachsen]])]]

'''Duutsland''' ([[Duuts]]: ''Deutschland''), offisjeel '''Bonsrippebliek Duutsland''' (''Bundesrepublik Deutschland''), is een land in [[Midden-Europa]]. Den 'oôdstad is [[Berlijn]] (''Berlin''). 

Duutsland ei mie zen ruum 83 meljoen inweuners (2026) nae [[Rusland]] den hroôtste bevolkienge van alle Europeêse lan'n. 

't Land hrens op volhorde van noôrd ni oôst an de volhende lan'n: [[Denemarken]], [[Poôl'n]], [[Tsjehhië]], [[Oesteriek]], [[Zwitserland]], [[Frankriek]], [[Luxemburg (land)|Luxemburg]], [[Belhië]] en [[Nederland]].

In 't noôrdwessen liet Duutsland an den [[Noôrdzeê]], in 't noôrdoôssen an den [[Oôstzeê]].

Van den bevolkienge is 52% anesloôtn bie een relihieuze hemeênschap (2025).

[[Christelijk]] is 46% van den bevolkienge: 23% is [[roôms-katteliek]] en 20,7% is [[protestans]] ([[luthers]] en [[grifformeerd]]). De roôms-katteliek'n bevin'n der eihen vurral in 't zuden en wessen, de protestant'n in 't noôrn en oôssen.

Ok weun'n der 3,35 meljoen [[moslim]]s (4%), 270.000 [[boeddhisme|boeddhist'n]] (0,3%) en 100.000 relihieuze [[joôden]] (0,1%). 

Meêr dan 50% van den voormaelihe Oôst-Duutse bevolkienge ang hin relihie an.

Onder den Duutse bevolkienge bevin'n zen eihen hroôte hroep'n allochtoon'n, wironder vee hastarbeiers uut de jaeren '70 uut [[Joehoslavië]], [[Hriek'nland]] en [[Turkije]] en aore lan'n en ok binne d'r vee vluchteliengen uut [[Oekraïne]] en [[Syrië]], wivandaen (uut veural Turkije en Syrië) de 3,35 meljoen moslims komme. In totaol bevin'n zen eihen in Duutsland bieni 24 meljoen allochtoon'n (28,7%, 2022).

Bieni iedereên in Duutsland spreek [[Duuts]]. Der zien ienkele etnische minder'eden as Deen'n, Friezen, Sorben en siheuners die an der eihen taele praoten.

Duutsland is een belangriek lid van den [[Europeêse Unie]] en van economische, politieke en militaire organisaoties in Europa en den waereld (o.a. [[Vereênigde Naoties]], [[NAVO]] en [[G7]]).

== Inweuners ==
* 1900 - 54,3 meljoen
* 1925 - 63,1 meljoen
* 1950 - 68,4 meljoen
* 1975 - 78,9 meljoen
* 2000 - 82,2 meljoen
* 2026 - 83,5 meljoen

== Geografie ==
Duutsland lig in [[Centraol-Europa]], hrens an de bovenhenoemde lan'n en wor verdeêld in de Duutse vlakt'n in 't noôrn, 't oôgland in 't midd'n en de uutèn'n van de [[Alpen]] in 't zuden. Een hroôt deêl, 2/3, besti uut bossen, wivan vee nildbossen.

Noôrd-Duutsland wor ekenmerkt deur een vlak lanschap, evenas in 't iets noôrdelijker helehen Denemarken. Deur de vlakt'n stroômen rivier'n as de [[Wezer]], den [[Elbe]] en den [[Oder]], en der vin vee landbouw plekke. Der wor onder are terwe, petaoten en herst verbouwd en in Sleêswiek-'Olstein wor an veeteêlt edaene. In dit hebied lihhen hroôte steeën as den oôdstad [[Berlijn]], [[Hamburg]] en [[Bremen]].

Midd'n-Duutsland wor ekenmerkt deur 't oôgland. In dit hebied lihhen onder are de Rijnvallei en 't Thüriengse bos. Langs de Rijn zien vee wienhaern en kasteeln te vin'n en ok lihhen der industriehebieden as 't [[Ruhrhebied]] in de buurte. Ok langs de [[Moezel]], ok in dit hebied, zien vee wienhaern te vin'n. Hroôte steeën in Midd'n-Duutsland zien [[Dresden]], [[Leipzig]], [[Keulen]], [[Düsseldorf]] en [[Essen (Duutsland)|Essen]].

Zuud-Duutsland wor ekenmerkt deur zen oôhe berhen, mistal bebost bie nildboômen. Voebeêl'n zien 't [[Zwarte Woud]] en 't Bohemerwoud. 't Oôgste punt (2963 m) is de Zugspitze in de Beierse Alpen. Hroôte steeën in Zuud-Duutsland zien onder are [[München]], [[Frankfurt am Main]] en [[Stuttgart]].

=== Steê ===
Hroôtste steê binne (2026):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Berlin]] (Berlijn) || 3.701.000
|-
| [[Hamburg]] || 1.869.000
|-
| [[München]] || 1.505.000
|-
| [[Köln]] (Keulen) || 1.026.000
|-
| [[Frankfurt am Main]] || 761.000
|-
| [[Düsseldorf]] || 619.000
|-
| [[Leipzig]] || 616.000
|-
| [[Stuttgart]] || 609.000
|-
| [[Dortmund]] || 601.000
|-
| [[Bremen (stad)|Bremen]] || 588.000
|-
| [[Essen (Duutsland)|Essen]] || 574.000
|-
| [[Dresden]] || 563.000
|-
| [[Nürnberg]] || 531.000
|-
| [[Hannover]] || 523.000
|-
| [[Duisburg]] || 501.000
|-
| [[Bochum]] || 359.000
|-
| [[Wuppertal]] || 357.000
|-
| [[Bielefeld]] || 331.000
|-
| [[Bonn]] || 324.000
|-
| [[Mannheim]] || 320.000
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Karlsruhe]] || 309.000
|-
| [[Münster]] || 306.000
|-
| [[Augsburg]] || 302.000
|-
| [[Wiesbaden]] || 289.000
|-
| [[Mönchengladbach]] || 267.000
|-
| [[Gelsenkirchen]] || 266.000
|-
| [[Aachen]] (Aken) || 264.000
|-
| [[Braunschweig]] || 253.000
|-
| [[Kiel]] || 252.000
|-
| [[Chemnitz]] || 247.000
|-
| [[Magdeburg]] || 244.000
|-
| [[Freiburg im Breisgau]] || 238.000
|-
| [[Krefeld]] || 231.000
|-
| [[Halle (Saale)|Halle]] || 226.000
|-
| [[Mainz]] || 224.000
|-
| [[Erfurt]] || 217.000
|-
| [[Lübeck]] || 217.000
|-
| [[Oberhausen]] || 213.000
|-
| [[Rostock]] || 205.000
|-
| [[Kassel]] || 197.000
|-
|}
|}

== Geschiedenisse ==
Duutsland wier pas in [[1870]] opniev een eeneid. In d'ooge middeleeuwe wastet et hrootste land van Europa, ma laeter viel et elegaer uut mekaer in wè meer dan onderd lantjes. Tussen 1870 en 1914 groeiende Duutsland uut tot de een nae grooste industriestaet van Europa en van de waereld, nae Iengeland. Dat gaf noga wa conflicten mee de Iengelse, mae ok mie de Franse. Toe in 1914 de Eerste Wereldoorlog uutbrak kwam Duutsland recht tegenover deze groôtmach'n (mie Rusland d'rbie) te stoôn, saeme mie Oôstenriek-Honharije. Duutsland voerde een tweêfrontenoorlog. Vier jaer lang durende deze oorlog weerbie naebie nehen meljoen man omkwamme.
Duutsland wier een vernederende vrede opgeleid en vee historici dienke dat dit de opmaet gaf toet de Twidde Wereldoorlog. In [[1933]] kwam [[Adolf Hitler]] an de macht. Duutsland begon in 1939 een oorlog tegen Iengeland en Frankriek en vanaf 1941 ok tehen Rusland en de VS. In 1945 wier het land eindelijk verslogen. Verbijsterd nam de weareld kennis van de [[Holocaust]] weerbie zo'n zes meljoen [[Joôden]] systematisch bin vermoôrd, vooral in [[Oôst-Europa]].
Het land wier verdeeld in vier bezettingszones, naemelijk een Britse, Franse, Amerikaanse en Russische Zone. De Russische zone wier een apart land, de Duutse Democraotische Rippebliek (DDR). Duutsland wier zodoewnde verdeêld in een communistisch [[Oôst-Duutsland]] en een kapitalistisch [[West-Duutsland]]. Ok [[Berlijn]] was in vieren gedeeld, mar deze stad lag midden in het Russische deel, zoôdat een deel van Berlijn (dat bie West-Duutsland kwam) as een eiland in Oôst-Duutsland kwam te liggene.
Vee burhers vluchttende van Oôst nae West en dat nam zoô groôte antallen an, da in 1961 een mure gebouwd wier deu de Oôst-Duutsers tussen Oôst en West Berlijn. Deze mure wier symbool van de [[Kouwe Oôrlog]] tussen de NAVO en het Warchaupact. In [[1989]] kwam 'ieran een ende toe de burhers van de communistische lan'n in Oost-Europa in opstand kwamme. De Sovjets onger leiding van Gorbatsjov kwamme in tehenstelling toet 1956 en 1968 niet in actie.
In 1991 wiere de tweê lan'n weer bie mekaore gevoegd onger leiding van bondskanselier Kohl. Vee wier geïnvesteerd in de voormaelihe deelstaeten van de DDR, mae twintig jaer laeter was de werkloosheid nog aoltied 'oôger as in 't wes'n. Frankriek ging akkoord mie de 'erenigieng op voorwaerde dat Duutsland de [[euro]] zou invoere. Dit gebeurde dan ok, in [[2002]].

== Economie ==
Duutsland is eên van de mist ontwikkelde lan'n ter waereld en ei ok eên van de sterkste economieën op aerde, mè onder are werkeloôs'eid is een hroôt probleem. Deur verhriezieng worn de lassen van werk ènde mensen hrotter en de sociaole zeker'eid wor kleinder. Een aor probleem is ok nog de minder loôpende economie van 't voormaelige [[Oôst-Duutsland]], nog een overbluufsel uut de DDR-tied.

== Defensie ==
't Leher van Duutsland 'iet Bundeswehr.

Deêze bestaet uut landmacht (''Heer''), marine (''Deutsche Marine''), luchwacht (''Luftwaffe'') en een ieneid vò cyber en informaotie (''Cyber- und Informationsraum'').

In 2014 waeren der ruum 33 meljoen mins'n beschikbaer voe in heval van oôrlog.

D'r binne 186.000 soldaten en 930.000 reservisten in 2026.

't 'Oôdkwartier is in [[Bonn]] en [[Berlin]].

2,7% van 't [[BNP]] (2026) wor uuteheven an defensie.

== Politiek ==
Duutsland is een democraotische parlementaire bondsstaet. 't Land ei sins [[23 meie]] [[1949]] een hrondwet, die a deur een meêder'eid van twiderde deur de bonsdag en bondsraed 'ewiezigd kan worn. Sommihe aspect'n kunn'n nie 'ewiezigd worn.

Sins [[3 oktober]] [[1990]] binne [[West-Duutsland]] en [[Oôst-Duutsland]] vereênigd: den [[Duutse Democraotische Rippebliek]] (DDR) is toen offisjeel bie den [[Bonsrippebliek Duutsland]] ekomme.

Binn'n Duutsland hel actief en passief kiesrecht vanof 18 jaer en der is spraeke van een twikaemersysteem, helieke as in Nederland. De bonsdag ei op z'n minst 598 leeën, en wor iedere vier jaer verkozen. Der hel een kiesdrempel van vuuf percent. De bonsraed ei 69 leeën, die an de deêlstaetreheriengen vertehenwoôrdihen. Iedere deêlstaet ei ok een eihen hrondwet en deelstaetparlement, dat a om de vier jaer wor verkozen.

De bonspresident, 't staetsoôd, wor voe vuuf jaer deur de bonsverhaoderienge verkozen en kan 1 keêr worn herverkozen. De bonskanselier is 't oôd van de reherieng en wor verkozen deur de bonsdag. 

=== Bonspresidenten ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! President !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| Theodor Heuss || 1949 - 1959 || 10 || [[FDP]] || [[West-Duutsland]]
|-
| Heinrich Lübke || 1959 - 1969 || 10 || [[CDU]] || West-Duutsland
|-
| Gustav Heinemann || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| Walter Scheel || 1974 - 1979 || 5 || FDP || West-Duutsland
|-
| Karl Carstens || 1979 - 1984 || 5 || CDU || West-Duutsland
|-
| Richard von Weizsäcker || 1984 - 1994 || 10 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| Roman Herzog || 1994 - 1999 || 5 || CDU || Duutsland
|-
| Johannes Rau || 1999 - 2004 || 5 || SPD || Duutsland
|-
| Horst Köhler || 2004 - 2010 || 6 || CDU || Duutsland
|-
| Christian Wulff || 2010 - 2012 || 2 || CDU || Duutsland
|-
| Joachim Gauck || 2012 - 2017 || 5 || partieloôs || Duutsland
|-
| [[Frank-Walter Steinmeier]] || 2017 - noe || 9 || SPD || Duutsland
|-
|}

=== Bonskanseliers ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Kanselier !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| [[Konrad Adenauer]] || 1949 - 1963 || 14 || [[CDU]] || [[West-Duutsland]]
|-
| [[Ludwig Erhard]] || 1963 - 1966 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger]] || 1966 - 1969 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt]] || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt]] || 1974 - 1982 || 8 || SPD || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl]] || 1982 - 1998 || 16 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| [[Gerhard Schröder]] || 1998 - 2005 || 7 || SPD || Duutsland
|-
| [[Angela Merkel]] || 2005 - 2021 || 16 || CDU || Duutsland
|-
| [[Olaf Scholz]] || 2021 - 2025 || 4 || SPD || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz]] || 2025 - noe || 1 || CDU || Duutsland
|-
|}

=== Kabinet'n ===
x = regeriengspartie

b = regeriengspartie mie bonskanselier

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=8 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! rowspan=2 | Kabinet || rowspan=2 | Tied || colspan=5 | Partieën || rowspan=2 | Opmerkienge
|-
! [[CDU]]/[[CSU]] || [[FDP]] || [[Grüne]] || [[SPD]] || overige
|-
| [[Konrad Adenauer|Kabinet-Adenauer I]] || 1949 - 1953 || b || x ||  ||  || DP || [[West-Duutsland]]
|-
| Kabinet-Adenauer II || 1953 - 1957 || b || x ||  ||  || DP, GB/BHE || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer III || 1957 - 1961 || b ||  ||  ||  || DP || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer IV || 1961 - 1963 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Ludwig Erhard|Kabinet-Erhard I]] || 1963 - 1965 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland 
|-
| Kabinet-Erhard II || 1965 - 1966 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger|Kabinet-Kiesinger]] || 1966 - 1969 || b ||  ||  || x || || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt|Kabinet-Brandt I]] || 1969 - 1972 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Brandt II || 1972 - 1974 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt|Kabinet-Schmidt I]] || 1974 - 1976 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt II || 1976 - 1980 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt III || 1980 - 1982 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl|Kabinet-Kohl I]] || 1982 - 1983 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl II || 1983 - 1987 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl III || 1987 - 1991 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl IV || 1991 - 1994 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl V || 1994 - 1998 || b || x ||  ||  || || Duutsland 
|-
| [[Gerhard Schröder|Kabinet-Schröder I]] || 1998 - 2002 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Schröder II || 2002 - 2005 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| [[Angela Merkel|Kabinet-Merkel I]] || 2005 - 2009 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Merkel II || 2009 - 2013 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel III || 2013 - 2018 || b ||  ||  || x || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel IV || 2018 - 2021 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| [[Olaf Scholz|Kabinet-Scholz]] || 2021 - 2025 ||  || x || x || b || || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz|Kabinet-Merz]] || 2025 - noe || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
|}

DP = Deutsche Partei

GB/BHE = Gesamtdeutscher Block / Bund der Heimatvertriebenen und Entrechteten

=== Bonsdag ===
Bonsdag vanof 1990 (vereênigde Duutsland).

''oliefkleur is reherieng''

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=11 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Partie || 2025 || 2021 || 2017 || 2013 || 2009 || 2005 || 2002 || 1998 || 1994 || 1990
|-
| [[AfD]] || 152 || 83 || 94 || || || || || || ||
|-
| [[CDU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 164 || 152 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 200 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 255 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 194 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 180 || 190 || 198 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 244 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 268
|-
| [[CSU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 44 || 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 56 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || 58 || 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 50 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 51
|-
| [[FDP]] || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 91 || 80 || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 93 || 61 || 47 || 43 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 79
|-
| [[Grüne]] || 85 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 118 || 67 || 63 || 68 || 51 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 55 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || 49 || 8
|-
| [[Linke]] / [[PDS]] ¹ || 64 || 39 || 69 || 64 || 76 || 54 || 2 || 36 || 30 || 17
|-
| [[SPD]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 120 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 206 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 153 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 193 || 146 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 222 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 251 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 298 || 252 || 239
|-
| [[SSW]] || 1 || 1 || || || || || || || ||
|-
! Totael || 630 || 735 || 709 || 631 || 622 || 614 || 603 || 669 || 672 || 662
|-
! Reherieng || 328 || 415 || 399 || 504 || 332 || 448 || 306 || 345 || 341 || 398
|-
! Kabinet || [[Friedrich Merz|Merz]] || [[Olaf Scholz|Scholz]] || Merkel IV || Merkel III || Merkel II || [[Angela Merkel|Merkel I]] || Schröder II || [[Gerhard Schröder|Schröder I]] || Kohl V || [[Helmut Kohl|Kohl IV]]
|}

¹ Linke vanof 2009

== Bestierlijke indeêlienge ==
Duutsland wor inedeêld in 16 deêlstaeten (''Bundesländer''), naemelijk:

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
! Deêlstaet !! Zeêuws !! Oôdstad !! Inweuners &lt;br&gt; (2026) !! Oppervlak &lt;br&gt; (km²) !! Dichteid &lt;br&gt; (inw./km²) || Zeêtels &lt;br&gt; [[Bonsraed]]
|-
| [[Baden-Württemberg]] || Baden-Württemberg || [[Stuttgart]] || 11.200.000 || 35.700 || 314 || 6
|--
| [[Bayern]] || Beieren || [[München]] || 13.200.000 || 70.500 || 188 || 6
|-
| [[Berlin]] || Berlijn || [[Berlin]] || 3.700.000 || 900 || 4153 || 4
|-
| [[Brandenburg]] || Brannburg || [[ Potsdam]] || 2.600.000 || 29.700 || 86 || 4
|-
| [[Bremen]] || Breem'n || [[Bremen]] || 700.000 || 400 || 1683 || 3
|-
| [[Hamburg]] || Hamburg || [[Hamburg]] || 1.900.000 || 800 || 2476 || 3
|-
| [[Hessen]] || Hessen || [[Wiesbaden]] || 6.300.000 || 21.100 || 297 || 5
|-
| [[Mecklenburg-Vorpommern]] || Mecklenburg-Voepommern || [[Schwerin]] || 1.600.000 || 23.300 || 68 || 3
|-
| [[Niedersachsen]] || Nedersaksen || [[Hannover]] || 8.000.000 || 47.700 || 168 || 6
|-
| [[Nordrhein-Westfalen]] || Noôrdrien-Westfaolen || [[Düsseldorf]] || 18.000.000 || 34.100 || 527 || 6
|-
| [[Rheinland-Pfalz]] || Rienland-Palts || [[Mainz]] || 4.100.000 || 19.900 || 208 || 4
|-
| [[Saarland]] || Saorland || [[Saarbrücken]] || 1.000.000 || 2.600 || 392 || 3
|-
| [[Sachsen]] || Saksen || [[Dresden]] || 4.000.000 || 18.500 || 218 || 4
|-
| [[Sachsen-Anhalt]] || Saksen-Analt || [[Magdeburg]] || 2.100.000 || 20.600 || 103 || 4
|-
| [[Schleswig-Holstein]] || Sleêswiek-'Olstein || [[Kiel]] || 3.000.000 || 15.800 || 187 || 4
|-
| [[Thüringen]] || Thüriengen || [[Erfurt]] || 2.100.000 || 16.200 || 128 || 4
|-
! colspan=3 | Totael || 83.500.000 || 357.700 || 233 || 69
|}
|[[Plaetje:Political map of Germany vector drawing.svg]]
|}

== Lienks nae buten ==
{{div col|cols=2}}
* [https://www.landenweb.nl/duitsland/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/germany Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210109075739/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/germany World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/duitsland/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/ Klimaatinfo]
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=16 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/germany_nl Europese Unie]
* [https://thefactfile.org/germany-facts/ Fact File]
* [https://duitslandinstituut.nl/ Duitsland Instituut]
* [https://historiek.net/geschiedenis-van-duitsland-2/ Historiek]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/ GeschiedenisExtra]
{{div col end}}

{{Europa}}

[[Categorie:Duutsland| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>stt24b11ropi8g5eyga8laix68ens9f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183859</id>
      <parentid>183858</parentid>
      <timestamp>2026-10-02T08:01:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Venflos</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <comment>/* Inweuners */</comment>
      <origin>183859</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20598" sha1="ho4t9ihp9mg86eskb7lfm4uu0vtrcl8" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele    = Bundesrepublik Deutschland
 |vlagge              = Flag of Germany.svg
 |waepen              = Coat of Arms of Germany.svg
 |locaotie            = Europe location GER.png
 |taelen              = [[Duuts]]
 |oôdstad             = [[Berlijn]]
 |regeriengsvurm      = [[federaotie|Federaole]] [[rippebliek]]
 |staetsoôd           = [[Frank-Walter Steinmeier]] (bonspresident)
 |regeriengsleider    = [[Friedrich Merz]] (bonskanselier)
 |km2                 = 357.684
 |pctwaeter           = 1,27
 |inweuners           = 83.467.000 (2026)
 |dichteid            = 233
 |volkslied           = [[:de:Deutschlandlied|Deutschlandlied]]
 |munte               = [[:de:Euro|euro]]
 |valutacode          = EUR
 |tiedzoône           = UTC+1
 |j/n                 = jaet
 |feêstdag            = 3 oktober (Eêneidsdag)
 |tld                 = de
 |landcode            = DEU
 |tel                 = 49
}}
[[Plaetje:Deutschland Übersichtskarte.png|thumb|Kaerte]]
[[Plaetje:Deutschland Landschaften.png|thumb|Landschapp'n]]
[[plaetje:Trier BW 2013-04-14 15-59-54.JPG|thumb|250px|Dom van [[Trier]]]]
[[plaetje:1 Nature 1.png|250px|thumb|'t Kasteêl [[Neuschwanstein]] ([[Bayern]]) in leege mist]]
[[plaetje:Die_Elbphilharmonie_-_21.07.2015.jpg|250px|thumb|Den Elbphilharmonie in [[Hamburg]]]]
[[Plaetje:West and East Germans at the Brandenburg Gate in 1989.jpg|250px|thumb|Val van den [[Berlijn|Berliense]] mure in november 1989]]
[[Plaetje:Mittelrheintal bei Oberwesel.jpg|250px|thumb|[[Rien]] bie Oberwesel ([[Rheinland-Pfalz]])]]
[[Plaetje:Kreidefelsen auf Rügen (29040693666).jpg|thumb|250px|Kust op Rügen ([[Mecklenburg-Vorpommern]])]]
[[Plaetje:Naturpark Thüringer Wald.Blick vom Reinhardsberg.07.ajb.jpg|250px|thumb|[[Thüringen|Thüringer]] Wald]]
[[Plaetje:Dülmen, Umland -- 2013 -- 2031.jpg|250px|thumb|Münsterland bie Dülmen ([[Nordrhein-Westfalen]])]]
[[Plaetje:Aerial image of Spiekeroog (view from the west).jpg|250px|thumb|[[Waddeneiland]] Spiekeroog ([[Niedersachsen]])]]
[[Plaetje:Regensburg 08 2006 2.jpg|250px|thumb|[[Regensburg]] an den [[Donau]]]]
[[Plaetje:Lüneburger Heide 092.jpg|250px|thumb|Lüneburger Heide ([[Niedersachsen]])]]

'''Duutsland''' ([[Duuts]]: ''Deutschland''), offisjeel '''Bonsrippebliek Duutsland''' (''Bundesrepublik Deutschland''), is een land in [[Midden-Europa]]. Den 'oôdstad is [[Berlijn]] (''Berlin''). 

Duutsland ei mie zen ruum 83 meljoen inweuners (2026) nae [[Rusland]] den hroôtste bevolkienge van alle Europeêse lan'n. 

't Land hrens op volhorde van noôrd ni oôst an de volhende lan'n: [[Denemarken]], [[Poôl'n]], [[Tsjehhië]], [[Oesteriek]], [[Zwitserland]], [[Frankriek]], [[Luxemburg (land)|Luxemburg]], [[Belhië]] en [[Nederland]].

In 't noôrdwessen liet Duutsland an den [[Noôrdzeê]], in 't noôrdoôssen an den [[Oôstzeê]].

Van den bevolkienge is 52% anesloôtn bie een relihieuze hemeênschap (2025).

[[Christelijk]] is 46% van den bevolkienge: 23% is [[roôms-katteliek]] en 20,7% is [[protestans]] ([[luthers]] en [[grifformeerd]]). De roôms-katteliek'n bevin'n der eihen vurral in 't zuden en wessen, de protestant'n in 't noôrn en oôssen.

Ok weun'n der 3,35 meljoen [[moslim]]s (4%), 270.000 [[boeddhisme|boeddhist'n]] (0,3%) en 100.000 relihieuze [[joôden]] (0,1%). 

Meêr dan 50% van den voormaelihe Oôst-Duutse bevolkienge ang hin relihie an.

Onder den Duutse bevolkienge bevin'n zen eihen hroôte hroep'n allochtoon'n, wironder vee hastarbeiers uut de jaeren '70 uut [[Joehoslavië]], [[Hriek'nland]] en [[Turkije]] en aore lan'n en ok binne d'r vee vluchteliengen uut [[Oekraïne]] en [[Syrië]], wivandaen (uut veural Turkije en Syrië) de 3,35 meljoen moslims komme. In totaol bevin'n zen eihen in Duutsland bieni 24 meljoen allochtoon'n (28,7%, 2022).

Bieni iedereên in Duutsland spreek [[Duuts]]. Der zien ienkele etnische minder'eden as Deen'n, Friezen, Sorben en siheuners die an der eihen taele praoten.

Duutsland is een belangriek lid van den [[Europeêse Unie]] en van economische, politieke en militaire organisaoties in Europa en den waereld (o.a. [[Vereênigde Naoties]], [[NAVO]] en [[G7]]).

== Inweuners ==
Ontwikkelieng vant antal inweuners:
* 1900 – 54,3 meljoen
* 1925 – 63,1 meljoen
* 1950 – 68,4 meljoen
* 1975 – 78,9 meljoen
* 2000 – 82,2 meljoen
* 2026 – 83,5 meljoen

== Geografie ==
Duutsland lig in [[Centraol-Europa]], hrens an de bovenhenoemde lan'n en wor verdeêld in de Duutse vlakt'n in 't noôrn, 't oôgland in 't midd'n en de uutèn'n van de [[Alpen]] in 't zuden. Een hroôt deêl, 2/3, besti uut bossen, wivan vee nildbossen.

Noôrd-Duutsland wor ekenmerkt deur een vlak lanschap, evenas in 't iets noôrdelijker helehen Denemarken. Deur de vlakt'n stroômen rivier'n as de [[Wezer]], den [[Elbe]] en den [[Oder]], en der vin vee landbouw plekke. Der wor onder are terwe, petaoten en herst verbouwd en in Sleêswiek-'Olstein wor an veeteêlt edaene. In dit hebied lihhen hroôte steeën as den oôdstad [[Berlijn]], [[Hamburg]] en [[Bremen]].

Midd'n-Duutsland wor ekenmerkt deur 't oôgland. In dit hebied lihhen onder are de Rijnvallei en 't Thüriengse bos. Langs de Rijn zien vee wienhaern en kasteeln te vin'n en ok lihhen der industriehebieden as 't [[Ruhrhebied]] in de buurte. Ok langs de [[Moezel]], ok in dit hebied, zien vee wienhaern te vin'n. Hroôte steeën in Midd'n-Duutsland zien [[Dresden]], [[Leipzig]], [[Keulen]], [[Düsseldorf]] en [[Essen (Duutsland)|Essen]].

Zuud-Duutsland wor ekenmerkt deur zen oôhe berhen, mistal bebost bie nildboômen. Voebeêl'n zien 't [[Zwarte Woud]] en 't Bohemerwoud. 't Oôgste punt (2963 m) is de Zugspitze in de Beierse Alpen. Hroôte steeën in Zuud-Duutsland zien onder are [[München]], [[Frankfurt am Main]] en [[Stuttgart]].

=== Steê ===
Hroôtste steê binne (2026):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Berlin]] (Berlijn) || 3.701.000
|-
| [[Hamburg]] || 1.869.000
|-
| [[München]] || 1.505.000
|-
| [[Köln]] (Keulen) || 1.026.000
|-
| [[Frankfurt am Main]] || 761.000
|-
| [[Düsseldorf]] || 619.000
|-
| [[Leipzig]] || 616.000
|-
| [[Stuttgart]] || 609.000
|-
| [[Dortmund]] || 601.000
|-
| [[Bremen (stad)|Bremen]] || 588.000
|-
| [[Essen (Duutsland)|Essen]] || 574.000
|-
| [[Dresden]] || 563.000
|-
| [[Nürnberg]] || 531.000
|-
| [[Hannover]] || 523.000
|-
| [[Duisburg]] || 501.000
|-
| [[Bochum]] || 359.000
|-
| [[Wuppertal]] || 357.000
|-
| [[Bielefeld]] || 331.000
|-
| [[Bonn]] || 324.000
|-
| [[Mannheim]] || 320.000
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Karlsruhe]] || 309.000
|-
| [[Münster]] || 306.000
|-
| [[Augsburg]] || 302.000
|-
| [[Wiesbaden]] || 289.000
|-
| [[Mönchengladbach]] || 267.000
|-
| [[Gelsenkirchen]] || 266.000
|-
| [[Aachen]] (Aken) || 264.000
|-
| [[Braunschweig]] || 253.000
|-
| [[Kiel]] || 252.000
|-
| [[Chemnitz]] || 247.000
|-
| [[Magdeburg]] || 244.000
|-
| [[Freiburg im Breisgau]] || 238.000
|-
| [[Krefeld]] || 231.000
|-
| [[Halle (Saale)|Halle]] || 226.000
|-
| [[Mainz]] || 224.000
|-
| [[Erfurt]] || 217.000
|-
| [[Lübeck]] || 217.000
|-
| [[Oberhausen]] || 213.000
|-
| [[Rostock]] || 205.000
|-
| [[Kassel]] || 197.000
|-
|}
|}

== Geschiedenisse ==
Duutsland wier pas in [[1870]] opniev een eeneid. In d'ooge middeleeuwe wastet et hrootste land van Europa, ma laeter viel et elegaer uut mekaer in wè meer dan onderd lantjes. Tussen 1870 en 1914 groeiende Duutsland uut tot de een nae grooste industriestaet van Europa en van de waereld, nae Iengeland. Dat gaf noga wa conflicten mee de Iengelse, mae ok mie de Franse. Toe in 1914 de Eerste Wereldoorlog uutbrak kwam Duutsland recht tegenover deze groôtmach'n (mie Rusland d'rbie) te stoôn, saeme mie Oôstenriek-Honharije. Duutsland voerde een tweêfrontenoorlog. Vier jaer lang durende deze oorlog weerbie naebie nehen meljoen man omkwamme.
Duutsland wier een vernederende vrede opgeleid en vee historici dienke dat dit de opmaet gaf toet de Twidde Wereldoorlog. In [[1933]] kwam [[Adolf Hitler]] an de macht. Duutsland begon in 1939 een oorlog tegen Iengeland en Frankriek en vanaf 1941 ok tehen Rusland en de VS. In 1945 wier het land eindelijk verslogen. Verbijsterd nam de weareld kennis van de [[Holocaust]] weerbie zo'n zes meljoen [[Joôden]] systematisch bin vermoôrd, vooral in [[Oôst-Europa]].
Het land wier verdeeld in vier bezettingszones, naemelijk een Britse, Franse, Amerikaanse en Russische Zone. De Russische zone wier een apart land, de Duutse Democraotische Rippebliek (DDR). Duutsland wier zodoewnde verdeêld in een communistisch [[Oôst-Duutsland]] en een kapitalistisch [[West-Duutsland]]. Ok [[Berlijn]] was in vieren gedeeld, mar deze stad lag midden in het Russische deel, zoôdat een deel van Berlijn (dat bie West-Duutsland kwam) as een eiland in Oôst-Duutsland kwam te liggene.
Vee burhers vluchttende van Oôst nae West en dat nam zoô groôte antallen an, da in 1961 een mure gebouwd wier deu de Oôst-Duutsers tussen Oôst en West Berlijn. Deze mure wier symbool van de [[Kouwe Oôrlog]] tussen de NAVO en het Warchaupact. In [[1989]] kwam 'ieran een ende toe de burhers van de communistische lan'n in Oost-Europa in opstand kwamme. De Sovjets onger leiding van Gorbatsjov kwamme in tehenstelling toet 1956 en 1968 niet in actie.
In 1991 wiere de tweê lan'n weer bie mekaore gevoegd onger leiding van bondskanselier Kohl. Vee wier geïnvesteerd in de voormaelihe deelstaeten van de DDR, mae twintig jaer laeter was de werkloosheid nog aoltied 'oôger as in 't wes'n. Frankriek ging akkoord mie de 'erenigieng op voorwaerde dat Duutsland de [[euro]] zou invoere. Dit gebeurde dan ok, in [[2002]].

== Economie ==
Duutsland is eên van de mist ontwikkelde lan'n ter waereld en ei ok eên van de sterkste economieën op aerde, mè onder are werkeloôs'eid is een hroôt probleem. Deur verhriezieng worn de lassen van werk ènde mensen hrotter en de sociaole zeker'eid wor kleinder. Een aor probleem is ok nog de minder loôpende economie van 't voormaelige [[Oôst-Duutsland]], nog een overbluufsel uut de DDR-tied.

== Defensie ==
't Leher van Duutsland 'iet Bundeswehr.

Deêze bestaet uut landmacht (''Heer''), marine (''Deutsche Marine''), luchwacht (''Luftwaffe'') en een ieneid vò cyber en informaotie (''Cyber- und Informationsraum'').

In 2014 waeren der ruum 33 meljoen mins'n beschikbaer voe in heval van oôrlog.

D'r binne 186.000 soldaten en 930.000 reservisten in 2026.

't 'Oôdkwartier is in [[Bonn]] en [[Berlin]].

2,7% van 't [[BNP]] (2026) wor uuteheven an defensie.

== Politiek ==
Duutsland is een democraotische parlementaire bondsstaet. 't Land ei sins [[23 meie]] [[1949]] een hrondwet, die a deur een meêder'eid van twiderde deur de bonsdag en bondsraed 'ewiezigd kan worn. Sommihe aspect'n kunn'n nie 'ewiezigd worn.

Sins [[3 oktober]] [[1990]] binne [[West-Duutsland]] en [[Oôst-Duutsland]] vereênigd: den [[Duutse Democraotische Rippebliek]] (DDR) is toen offisjeel bie den [[Bonsrippebliek Duutsland]] ekomme.

Binn'n Duutsland hel actief en passief kiesrecht vanof 18 jaer en der is spraeke van een twikaemersysteem, helieke as in Nederland. De bonsdag ei op z'n minst 598 leeën, en wor iedere vier jaer verkozen. Der hel een kiesdrempel van vuuf percent. De bonsraed ei 69 leeën, die an de deêlstaetreheriengen vertehenwoôrdihen. Iedere deêlstaet ei ok een eihen hrondwet en deelstaetparlement, dat a om de vier jaer wor verkozen.

De bonspresident, 't staetsoôd, wor voe vuuf jaer deur de bonsverhaoderienge verkozen en kan 1 keêr worn herverkozen. De bonskanselier is 't oôd van de reherieng en wor verkozen deur de bonsdag. 

=== Bonspresidenten ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! President !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| Theodor Heuss || 1949 - 1959 || 10 || [[FDP]] || [[West-Duutsland]]
|-
| Heinrich Lübke || 1959 - 1969 || 10 || [[CDU]] || West-Duutsland
|-
| Gustav Heinemann || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| Walter Scheel || 1974 - 1979 || 5 || FDP || West-Duutsland
|-
| Karl Carstens || 1979 - 1984 || 5 || CDU || West-Duutsland
|-
| Richard von Weizsäcker || 1984 - 1994 || 10 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| Roman Herzog || 1994 - 1999 || 5 || CDU || Duutsland
|-
| Johannes Rau || 1999 - 2004 || 5 || SPD || Duutsland
|-
| Horst Köhler || 2004 - 2010 || 6 || CDU || Duutsland
|-
| Christian Wulff || 2010 - 2012 || 2 || CDU || Duutsland
|-
| Joachim Gauck || 2012 - 2017 || 5 || partieloôs || Duutsland
|-
| [[Frank-Walter Steinmeier]] || 2017 - noe || 9 || SPD || Duutsland
|-
|}

=== Bonskanseliers ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Kanselier !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| [[Konrad Adenauer]] || 1949 - 1963 || 14 || [[CDU]] || [[West-Duutsland]]
|-
| [[Ludwig Erhard]] || 1963 - 1966 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger]] || 1966 - 1969 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt]] || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt]] || 1974 - 1982 || 8 || SPD || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl]] || 1982 - 1998 || 16 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| [[Gerhard Schröder]] || 1998 - 2005 || 7 || SPD || Duutsland
|-
| [[Angela Merkel]] || 2005 - 2021 || 16 || CDU || Duutsland
|-
| [[Olaf Scholz]] || 2021 - 2025 || 4 || SPD || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz]] || 2025 - noe || 1 || CDU || Duutsland
|-
|}

=== Kabinet'n ===
x = regeriengspartie

b = regeriengspartie mie bonskanselier

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=8 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! rowspan=2 | Kabinet || rowspan=2 | Tied || colspan=5 | Partieën || rowspan=2 | Opmerkienge
|-
! [[CDU]]/[[CSU]] || [[FDP]] || [[Grüne]] || [[SPD]] || overige
|-
| [[Konrad Adenauer|Kabinet-Adenauer I]] || 1949 - 1953 || b || x ||  ||  || DP || [[West-Duutsland]]
|-
| Kabinet-Adenauer II || 1953 - 1957 || b || x ||  ||  || DP, GB/BHE || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer III || 1957 - 1961 || b ||  ||  ||  || DP || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer IV || 1961 - 1963 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Ludwig Erhard|Kabinet-Erhard I]] || 1963 - 1965 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland 
|-
| Kabinet-Erhard II || 1965 - 1966 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger|Kabinet-Kiesinger]] || 1966 - 1969 || b ||  ||  || x || || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt|Kabinet-Brandt I]] || 1969 - 1972 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Brandt II || 1972 - 1974 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt|Kabinet-Schmidt I]] || 1974 - 1976 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt II || 1976 - 1980 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt III || 1980 - 1982 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl|Kabinet-Kohl I]] || 1982 - 1983 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl II || 1983 - 1987 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl III || 1987 - 1991 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl IV || 1991 - 1994 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl V || 1994 - 1998 || b || x ||  ||  || || Duutsland 
|-
| [[Gerhard Schröder|Kabinet-Schröder I]] || 1998 - 2002 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Schröder II || 2002 - 2005 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| [[Angela Merkel|Kabinet-Merkel I]] || 2005 - 2009 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Merkel II || 2009 - 2013 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel III || 2013 - 2018 || b ||  ||  || x || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel IV || 2018 - 2021 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| [[Olaf Scholz|Kabinet-Scholz]] || 2021 - 2025 ||  || x || x || b || || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz|Kabinet-Merz]] || 2025 - noe || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
|}

DP = Deutsche Partei

GB/BHE = Gesamtdeutscher Block / Bund der Heimatvertriebenen und Entrechteten

=== Bonsdag ===
Bonsdag vanof 1990 (vereênigde Duutsland).

''oliefkleur is reherieng''

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=11 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Partie || 2025 || 2021 || 2017 || 2013 || 2009 || 2005 || 2002 || 1998 || 1994 || 1990
|-
| [[AfD]] || 152 || 83 || 94 || || || || || || ||
|-
| [[CDU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 164 || 152 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 200 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 255 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 194 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 180 || 190 || 198 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 244 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 268
|-
| [[CSU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 44 || 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 56 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || 58 || 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 50 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 51
|-
| [[FDP]] || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 91 || 80 || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 93 || 61 || 47 || 43 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 79
|-
| [[Grüne]] || 85 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 118 || 67 || 63 || 68 || 51 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 55 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || 49 || 8
|-
| [[Linke]] / [[PDS]] ¹ || 64 || 39 || 69 || 64 || 76 || 54 || 2 || 36 || 30 || 17
|-
| [[SPD]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 120 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 206 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 153 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 193 || 146 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 222 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 251 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 298 || 252 || 239
|-
| [[SSW]] || 1 || 1 || || || || || || || ||
|-
! Totael || 630 || 735 || 709 || 631 || 622 || 614 || 603 || 669 || 672 || 662
|-
! Reherieng || 328 || 415 || 399 || 504 || 332 || 448 || 306 || 345 || 341 || 398
|-
! Kabinet || [[Friedrich Merz|Merz]] || [[Olaf Scholz|Scholz]] || Merkel IV || Merkel III || Merkel II || [[Angela Merkel|Merkel I]] || Schröder II || [[Gerhard Schröder|Schröder I]] || Kohl V || [[Helmut Kohl|Kohl IV]]
|}

¹ Linke vanof 2009

== Bestierlijke indeêlienge ==
Duutsland wor inedeêld in 16 deêlstaeten (''Bundesländer''), naemelijk:

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
! Deêlstaet !! Zeêuws !! Oôdstad !! Inweuners &lt;br&gt; (2026) !! Oppervlak &lt;br&gt; (km²) !! Dichteid &lt;br&gt; (inw./km²) || Zeêtels &lt;br&gt; [[Bonsraed]]
|-
| [[Baden-Württemberg]] || Baden-Württemberg || [[Stuttgart]] || 11.200.000 || 35.700 || 314 || 6
|--
| [[Bayern]] || Beieren || [[München]] || 13.200.000 || 70.500 || 188 || 6
|-
| [[Berlin]] || Berlijn || [[Berlin]] || 3.700.000 || 900 || 4153 || 4
|-
| [[Brandenburg]] || Brannburg || [[ Potsdam]] || 2.600.000 || 29.700 || 86 || 4
|-
| [[Bremen]] || Breem'n || [[Bremen]] || 700.000 || 400 || 1683 || 3
|-
| [[Hamburg]] || Hamburg || [[Hamburg]] || 1.900.000 || 800 || 2476 || 3
|-
| [[Hessen]] || Hessen || [[Wiesbaden]] || 6.300.000 || 21.100 || 297 || 5
|-
| [[Mecklenburg-Vorpommern]] || Mecklenburg-Voepommern || [[Schwerin]] || 1.600.000 || 23.300 || 68 || 3
|-
| [[Niedersachsen]] || Nedersaksen || [[Hannover]] || 8.000.000 || 47.700 || 168 || 6
|-
| [[Nordrhein-Westfalen]] || Noôrdrien-Westfaolen || [[Düsseldorf]] || 18.000.000 || 34.100 || 527 || 6
|-
| [[Rheinland-Pfalz]] || Rienland-Palts || [[Mainz]] || 4.100.000 || 19.900 || 208 || 4
|-
| [[Saarland]] || Saorland || [[Saarbrücken]] || 1.000.000 || 2.600 || 392 || 3
|-
| [[Sachsen]] || Saksen || [[Dresden]] || 4.000.000 || 18.500 || 218 || 4
|-
| [[Sachsen-Anhalt]] || Saksen-Analt || [[Magdeburg]] || 2.100.000 || 20.600 || 103 || 4
|-
| [[Schleswig-Holstein]] || Sleêswiek-'Olstein || [[Kiel]] || 3.000.000 || 15.800 || 187 || 4
|-
| [[Thüringen]] || Thüriengen || [[Erfurt]] || 2.100.000 || 16.200 || 128 || 4
|-
! colspan=3 | Totael || 83.500.000 || 357.700 || 233 || 69
|}
|[[Plaetje:Political map of Germany vector drawing.svg]]
|}

== Lienks nae buten ==
{{div col|cols=2}}
* [https://www.landenweb.nl/duitsland/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/germany Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210109075739/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/germany World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/duitsland/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/ Klimaatinfo]
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=16 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/germany_nl Europese Unie]
* [https://thefactfile.org/germany-facts/ Fact File]
* [https://duitslandinstituut.nl/ Duitsland Instituut]
* [https://historiek.net/geschiedenis-van-duitsland-2/ Historiek]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/ GeschiedenisExtra]
{{div col end}}

{{Europa}}

[[Categorie:Duutsland| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>ho4t9ihp9mg86eskb7lfm4uu0vtrcl8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183860</id>
      <parentid>183859</parentid>
      <timestamp>2026-10-02T08:02:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Venflos</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <comment>/* Inweuners */</comment>
      <origin>183860</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20586" sha1="c0x4uv49djl5u4xrt6cw6x6czhue2ay" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele    = Bundesrepublik Deutschland
 |vlagge              = Flag of Germany.svg
 |waepen              = Coat of Arms of Germany.svg
 |locaotie            = Europe location GER.png
 |taelen              = [[Duuts]]
 |oôdstad             = [[Berlijn]]
 |regeriengsvurm      = [[federaotie|Federaole]] [[rippebliek]]
 |staetsoôd           = [[Frank-Walter Steinmeier]] (bonspresident)
 |regeriengsleider    = [[Friedrich Merz]] (bonskanselier)
 |km2                 = 357.684
 |pctwaeter           = 1,27
 |inweuners           = 83.467.000 (2026)
 |dichteid            = 233
 |volkslied           = [[:de:Deutschlandlied|Deutschlandlied]]
 |munte               = [[:de:Euro|euro]]
 |valutacode          = EUR
 |tiedzoône           = UTC+1
 |j/n                 = jaet
 |feêstdag            = 3 oktober (Eêneidsdag)
 |tld                 = de
 |landcode            = DEU
 |tel                 = 49
}}
[[Plaetje:Deutschland Übersichtskarte.png|thumb|Kaerte]]
[[Plaetje:Deutschland Landschaften.png|thumb|Landschapp'n]]
[[plaetje:Trier BW 2013-04-14 15-59-54.JPG|thumb|250px|Dom van [[Trier]]]]
[[plaetje:1 Nature 1.png|250px|thumb|'t Kasteêl [[Neuschwanstein]] ([[Bayern]]) in leege mist]]
[[plaetje:Die_Elbphilharmonie_-_21.07.2015.jpg|250px|thumb|Den Elbphilharmonie in [[Hamburg]]]]
[[Plaetje:West and East Germans at the Brandenburg Gate in 1989.jpg|250px|thumb|Val van den [[Berlijn|Berliense]] mure in november 1989]]
[[Plaetje:Mittelrheintal bei Oberwesel.jpg|250px|thumb|[[Rien]] bie Oberwesel ([[Rheinland-Pfalz]])]]
[[Plaetje:Kreidefelsen auf Rügen (29040693666).jpg|thumb|250px|Kust op Rügen ([[Mecklenburg-Vorpommern]])]]
[[Plaetje:Naturpark Thüringer Wald.Blick vom Reinhardsberg.07.ajb.jpg|250px|thumb|[[Thüringen|Thüringer]] Wald]]
[[Plaetje:Dülmen, Umland -- 2013 -- 2031.jpg|250px|thumb|Münsterland bie Dülmen ([[Nordrhein-Westfalen]])]]
[[Plaetje:Aerial image of Spiekeroog (view from the west).jpg|250px|thumb|[[Waddeneiland]] Spiekeroog ([[Niedersachsen]])]]
[[Plaetje:Regensburg 08 2006 2.jpg|250px|thumb|[[Regensburg]] an den [[Donau]]]]
[[Plaetje:Lüneburger Heide 092.jpg|250px|thumb|Lüneburger Heide ([[Niedersachsen]])]]

'''Duutsland''' ([[Duuts]]: ''Deutschland''), offisjeel '''Bonsrippebliek Duutsland''' (''Bundesrepublik Deutschland''), is een land in [[Midden-Europa]]. Den 'oôdstad is [[Berlijn]] (''Berlin''). 

Duutsland ei mie zen ruum 83 meljoen inweuners (2026) nae [[Rusland]] den hroôtste bevolkienge van alle Europeêse lan'n. 

't Land hrens op volhorde van noôrd ni oôst an de volhende lan'n: [[Denemarken]], [[Poôl'n]], [[Tsjehhië]], [[Oesteriek]], [[Zwitserland]], [[Frankriek]], [[Luxemburg (land)|Luxemburg]], [[Belhië]] en [[Nederland]].

In 't noôrdwessen liet Duutsland an den [[Noôrdzeê]], in 't noôrdoôssen an den [[Oôstzeê]].

Van den bevolkienge is 52% anesloôtn bie een relihieuze hemeênschap (2025).

[[Christelijk]] is 46% van den bevolkienge: 23% is [[roôms-katteliek]] en 20,7% is [[protestans]] ([[luthers]] en [[grifformeerd]]). De roôms-katteliek'n bevin'n der eihen vurral in 't zuden en wessen, de protestant'n in 't noôrn en oôssen.

Ok weun'n der 3,35 meljoen [[moslim]]s (4%), 270.000 [[boeddhisme|boeddhist'n]] (0,3%) en 100.000 relihieuze [[joôden]] (0,1%). 

Meêr dan 50% van den voormaelihe Oôst-Duutse bevolkienge ang hin relihie an.

Onder den Duutse bevolkienge bevin'n zen eihen hroôte hroep'n allochtoon'n, wironder vee hastarbeiers uut de jaeren '70 uut [[Joehoslavië]], [[Hriek'nland]] en [[Turkije]] en aore lan'n en ok binne d'r vee vluchteliengen uut [[Oekraïne]] en [[Syrië]], wivandaen (uut veural Turkije en Syrië) de 3,35 meljoen moslims komme. In totaol bevin'n zen eihen in Duutsland bieni 24 meljoen allochtoon'n (28,7%, 2022).

Bieni iedereên in Duutsland spreek [[Duuts]]. Der zien ienkele etnische minder'eden as Deen'n, Friezen, Sorben en siheuners die an der eihen taele praoten.

Duutsland is een belangriek lid van den [[Europeêse Unie]] en van economische, politieke en militaire organisaoties in Europa en den waereld (o.a. [[Vereênigde Naoties]], [[NAVO]] en [[G7]]).

== Inweuners ==
Ontwikkelieng vant antal inweuners:
* 1900 – 54 meljoen
* 1925 – 63 meljoen
* 1950 – 68 meljoen
* 1975 – 79 meljoen
* 2000 – 82 meljoen
* 2026 – 83 meljoen

== Geografie ==
Duutsland lig in [[Centraol-Europa]], hrens an de bovenhenoemde lan'n en wor verdeêld in de Duutse vlakt'n in 't noôrn, 't oôgland in 't midd'n en de uutèn'n van de [[Alpen]] in 't zuden. Een hroôt deêl, 2/3, besti uut bossen, wivan vee nildbossen.

Noôrd-Duutsland wor ekenmerkt deur een vlak lanschap, evenas in 't iets noôrdelijker helehen Denemarken. Deur de vlakt'n stroômen rivier'n as de [[Wezer]], den [[Elbe]] en den [[Oder]], en der vin vee landbouw plekke. Der wor onder are terwe, petaoten en herst verbouwd en in Sleêswiek-'Olstein wor an veeteêlt edaene. In dit hebied lihhen hroôte steeën as den oôdstad [[Berlijn]], [[Hamburg]] en [[Bremen]].

Midd'n-Duutsland wor ekenmerkt deur 't oôgland. In dit hebied lihhen onder are de Rijnvallei en 't Thüriengse bos. Langs de Rijn zien vee wienhaern en kasteeln te vin'n en ok lihhen der industriehebieden as 't [[Ruhrhebied]] in de buurte. Ok langs de [[Moezel]], ok in dit hebied, zien vee wienhaern te vin'n. Hroôte steeën in Midd'n-Duutsland zien [[Dresden]], [[Leipzig]], [[Keulen]], [[Düsseldorf]] en [[Essen (Duutsland)|Essen]].

Zuud-Duutsland wor ekenmerkt deur zen oôhe berhen, mistal bebost bie nildboômen. Voebeêl'n zien 't [[Zwarte Woud]] en 't Bohemerwoud. 't Oôgste punt (2963 m) is de Zugspitze in de Beierse Alpen. Hroôte steeën in Zuud-Duutsland zien onder are [[München]], [[Frankfurt am Main]] en [[Stuttgart]].

=== Steê ===
Hroôtste steê binne (2026):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Berlin]] (Berlijn) || 3.701.000
|-
| [[Hamburg]] || 1.869.000
|-
| [[München]] || 1.505.000
|-
| [[Köln]] (Keulen) || 1.026.000
|-
| [[Frankfurt am Main]] || 761.000
|-
| [[Düsseldorf]] || 619.000
|-
| [[Leipzig]] || 616.000
|-
| [[Stuttgart]] || 609.000
|-
| [[Dortmund]] || 601.000
|-
| [[Bremen (stad)|Bremen]] || 588.000
|-
| [[Essen (Duutsland)|Essen]] || 574.000
|-
| [[Dresden]] || 563.000
|-
| [[Nürnberg]] || 531.000
|-
| [[Hannover]] || 523.000
|-
| [[Duisburg]] || 501.000
|-
| [[Bochum]] || 359.000
|-
| [[Wuppertal]] || 357.000
|-
| [[Bielefeld]] || 331.000
|-
| [[Bonn]] || 324.000
|-
| [[Mannheim]] || 320.000
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Karlsruhe]] || 309.000
|-
| [[Münster]] || 306.000
|-
| [[Augsburg]] || 302.000
|-
| [[Wiesbaden]] || 289.000
|-
| [[Mönchengladbach]] || 267.000
|-
| [[Gelsenkirchen]] || 266.000
|-
| [[Aachen]] (Aken) || 264.000
|-
| [[Braunschweig]] || 253.000
|-
| [[Kiel]] || 252.000
|-
| [[Chemnitz]] || 247.000
|-
| [[Magdeburg]] || 244.000
|-
| [[Freiburg im Breisgau]] || 238.000
|-
| [[Krefeld]] || 231.000
|-
| [[Halle (Saale)|Halle]] || 226.000
|-
| [[Mainz]] || 224.000
|-
| [[Erfurt]] || 217.000
|-
| [[Lübeck]] || 217.000
|-
| [[Oberhausen]] || 213.000
|-
| [[Rostock]] || 205.000
|-
| [[Kassel]] || 197.000
|-
|}
|}

== Geschiedenisse ==
Duutsland wier pas in [[1870]] opniev een eeneid. In d'ooge middeleeuwe wastet et hrootste land van Europa, ma laeter viel et elegaer uut mekaer in wè meer dan onderd lantjes. Tussen 1870 en 1914 groeiende Duutsland uut tot de een nae grooste industriestaet van Europa en van de waereld, nae Iengeland. Dat gaf noga wa conflicten mee de Iengelse, mae ok mie de Franse. Toe in 1914 de Eerste Wereldoorlog uutbrak kwam Duutsland recht tegenover deze groôtmach'n (mie Rusland d'rbie) te stoôn, saeme mie Oôstenriek-Honharije. Duutsland voerde een tweêfrontenoorlog. Vier jaer lang durende deze oorlog weerbie naebie nehen meljoen man omkwamme.
Duutsland wier een vernederende vrede opgeleid en vee historici dienke dat dit de opmaet gaf toet de Twidde Wereldoorlog. In [[1933]] kwam [[Adolf Hitler]] an de macht. Duutsland begon in 1939 een oorlog tegen Iengeland en Frankriek en vanaf 1941 ok tehen Rusland en de VS. In 1945 wier het land eindelijk verslogen. Verbijsterd nam de weareld kennis van de [[Holocaust]] weerbie zo'n zes meljoen [[Joôden]] systematisch bin vermoôrd, vooral in [[Oôst-Europa]].
Het land wier verdeeld in vier bezettingszones, naemelijk een Britse, Franse, Amerikaanse en Russische Zone. De Russische zone wier een apart land, de Duutse Democraotische Rippebliek (DDR). Duutsland wier zodoewnde verdeêld in een communistisch [[Oôst-Duutsland]] en een kapitalistisch [[West-Duutsland]]. Ok [[Berlijn]] was in vieren gedeeld, mar deze stad lag midden in het Russische deel, zoôdat een deel van Berlijn (dat bie West-Duutsland kwam) as een eiland in Oôst-Duutsland kwam te liggene.
Vee burhers vluchttende van Oôst nae West en dat nam zoô groôte antallen an, da in 1961 een mure gebouwd wier deu de Oôst-Duutsers tussen Oôst en West Berlijn. Deze mure wier symbool van de [[Kouwe Oôrlog]] tussen de NAVO en het Warchaupact. In [[1989]] kwam 'ieran een ende toe de burhers van de communistische lan'n in Oost-Europa in opstand kwamme. De Sovjets onger leiding van Gorbatsjov kwamme in tehenstelling toet 1956 en 1968 niet in actie.
In 1991 wiere de tweê lan'n weer bie mekaore gevoegd onger leiding van bondskanselier Kohl. Vee wier geïnvesteerd in de voormaelihe deelstaeten van de DDR, mae twintig jaer laeter was de werkloosheid nog aoltied 'oôger as in 't wes'n. Frankriek ging akkoord mie de 'erenigieng op voorwaerde dat Duutsland de [[euro]] zou invoere. Dit gebeurde dan ok, in [[2002]].

== Economie ==
Duutsland is eên van de mist ontwikkelde lan'n ter waereld en ei ok eên van de sterkste economieën op aerde, mè onder are werkeloôs'eid is een hroôt probleem. Deur verhriezieng worn de lassen van werk ènde mensen hrotter en de sociaole zeker'eid wor kleinder. Een aor probleem is ok nog de minder loôpende economie van 't voormaelige [[Oôst-Duutsland]], nog een overbluufsel uut de DDR-tied.

== Defensie ==
't Leher van Duutsland 'iet Bundeswehr.

Deêze bestaet uut landmacht (''Heer''), marine (''Deutsche Marine''), luchwacht (''Luftwaffe'') en een ieneid vò cyber en informaotie (''Cyber- und Informationsraum'').

In 2014 waeren der ruum 33 meljoen mins'n beschikbaer voe in heval van oôrlog.

D'r binne 186.000 soldaten en 930.000 reservisten in 2026.

't 'Oôdkwartier is in [[Bonn]] en [[Berlin]].

2,7% van 't [[BNP]] (2026) wor uuteheven an defensie.

== Politiek ==
Duutsland is een democraotische parlementaire bondsstaet. 't Land ei sins [[23 meie]] [[1949]] een hrondwet, die a deur een meêder'eid van twiderde deur de bonsdag en bondsraed 'ewiezigd kan worn. Sommihe aspect'n kunn'n nie 'ewiezigd worn.

Sins [[3 oktober]] [[1990]] binne [[West-Duutsland]] en [[Oôst-Duutsland]] vereênigd: den [[Duutse Democraotische Rippebliek]] (DDR) is toen offisjeel bie den [[Bonsrippebliek Duutsland]] ekomme.

Binn'n Duutsland hel actief en passief kiesrecht vanof 18 jaer en der is spraeke van een twikaemersysteem, helieke as in Nederland. De bonsdag ei op z'n minst 598 leeën, en wor iedere vier jaer verkozen. Der hel een kiesdrempel van vuuf percent. De bonsraed ei 69 leeën, die an de deêlstaetreheriengen vertehenwoôrdihen. Iedere deêlstaet ei ok een eihen hrondwet en deelstaetparlement, dat a om de vier jaer wor verkozen.

De bonspresident, 't staetsoôd, wor voe vuuf jaer deur de bonsverhaoderienge verkozen en kan 1 keêr worn herverkozen. De bonskanselier is 't oôd van de reherieng en wor verkozen deur de bonsdag. 

=== Bonspresidenten ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! President !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| Theodor Heuss || 1949 - 1959 || 10 || [[FDP]] || [[West-Duutsland]]
|-
| Heinrich Lübke || 1959 - 1969 || 10 || [[CDU]] || West-Duutsland
|-
| Gustav Heinemann || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| Walter Scheel || 1974 - 1979 || 5 || FDP || West-Duutsland
|-
| Karl Carstens || 1979 - 1984 || 5 || CDU || West-Duutsland
|-
| Richard von Weizsäcker || 1984 - 1994 || 10 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| Roman Herzog || 1994 - 1999 || 5 || CDU || Duutsland
|-
| Johannes Rau || 1999 - 2004 || 5 || SPD || Duutsland
|-
| Horst Köhler || 2004 - 2010 || 6 || CDU || Duutsland
|-
| Christian Wulff || 2010 - 2012 || 2 || CDU || Duutsland
|-
| Joachim Gauck || 2012 - 2017 || 5 || partieloôs || Duutsland
|-
| [[Frank-Walter Steinmeier]] || 2017 - noe || 9 || SPD || Duutsland
|-
|}

=== Bonskanseliers ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Kanselier !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| [[Konrad Adenauer]] || 1949 - 1963 || 14 || [[CDU]] || [[West-Duutsland]]
|-
| [[Ludwig Erhard]] || 1963 - 1966 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger]] || 1966 - 1969 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt]] || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt]] || 1974 - 1982 || 8 || SPD || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl]] || 1982 - 1998 || 16 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| [[Gerhard Schröder]] || 1998 - 2005 || 7 || SPD || Duutsland
|-
| [[Angela Merkel]] || 2005 - 2021 || 16 || CDU || Duutsland
|-
| [[Olaf Scholz]] || 2021 - 2025 || 4 || SPD || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz]] || 2025 - noe || 1 || CDU || Duutsland
|-
|}

=== Kabinet'n ===
x = regeriengspartie

b = regeriengspartie mie bonskanselier

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=8 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! rowspan=2 | Kabinet || rowspan=2 | Tied || colspan=5 | Partieën || rowspan=2 | Opmerkienge
|-
! [[CDU]]/[[CSU]] || [[FDP]] || [[Grüne]] || [[SPD]] || overige
|-
| [[Konrad Adenauer|Kabinet-Adenauer I]] || 1949 - 1953 || b || x ||  ||  || DP || [[West-Duutsland]]
|-
| Kabinet-Adenauer II || 1953 - 1957 || b || x ||  ||  || DP, GB/BHE || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer III || 1957 - 1961 || b ||  ||  ||  || DP || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer IV || 1961 - 1963 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Ludwig Erhard|Kabinet-Erhard I]] || 1963 - 1965 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland 
|-
| Kabinet-Erhard II || 1965 - 1966 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger|Kabinet-Kiesinger]] || 1966 - 1969 || b ||  ||  || x || || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt|Kabinet-Brandt I]] || 1969 - 1972 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Brandt II || 1972 - 1974 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt|Kabinet-Schmidt I]] || 1974 - 1976 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt II || 1976 - 1980 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt III || 1980 - 1982 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl|Kabinet-Kohl I]] || 1982 - 1983 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl II || 1983 - 1987 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl III || 1987 - 1991 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl IV || 1991 - 1994 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl V || 1994 - 1998 || b || x ||  ||  || || Duutsland 
|-
| [[Gerhard Schröder|Kabinet-Schröder I]] || 1998 - 2002 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Schröder II || 2002 - 2005 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| [[Angela Merkel|Kabinet-Merkel I]] || 2005 - 2009 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Merkel II || 2009 - 2013 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel III || 2013 - 2018 || b ||  ||  || x || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel IV || 2018 - 2021 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| [[Olaf Scholz|Kabinet-Scholz]] || 2021 - 2025 ||  || x || x || b || || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz|Kabinet-Merz]] || 2025 - noe || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
|}

DP = Deutsche Partei

GB/BHE = Gesamtdeutscher Block / Bund der Heimatvertriebenen und Entrechteten

=== Bonsdag ===
Bonsdag vanof 1990 (vereênigde Duutsland).

''oliefkleur is reherieng''

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=11 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Partie || 2025 || 2021 || 2017 || 2013 || 2009 || 2005 || 2002 || 1998 || 1994 || 1990
|-
| [[AfD]] || 152 || 83 || 94 || || || || || || ||
|-
| [[CDU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 164 || 152 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 200 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 255 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 194 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 180 || 190 || 198 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 244 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 268
|-
| [[CSU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 44 || 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 56 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || 58 || 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 50 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 51
|-
| [[FDP]] || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 91 || 80 || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 93 || 61 || 47 || 43 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 79
|-
| [[Grüne]] || 85 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 118 || 67 || 63 || 68 || 51 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 55 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || 49 || 8
|-
| [[Linke]] / [[PDS]] ¹ || 64 || 39 || 69 || 64 || 76 || 54 || 2 || 36 || 30 || 17
|-
| [[SPD]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 120 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 206 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 153 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 193 || 146 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 222 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 251 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 298 || 252 || 239
|-
| [[SSW]] || 1 || 1 || || || || || || || ||
|-
! Totael || 630 || 735 || 709 || 631 || 622 || 614 || 603 || 669 || 672 || 662
|-
! Reherieng || 328 || 415 || 399 || 504 || 332 || 448 || 306 || 345 || 341 || 398
|-
! Kabinet || [[Friedrich Merz|Merz]] || [[Olaf Scholz|Scholz]] || Merkel IV || Merkel III || Merkel II || [[Angela Merkel|Merkel I]] || Schröder II || [[Gerhard Schröder|Schröder I]] || Kohl V || [[Helmut Kohl|Kohl IV]]
|}

¹ Linke vanof 2009

== Bestierlijke indeêlienge ==
Duutsland wor inedeêld in 16 deêlstaeten (''Bundesländer''), naemelijk:

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
! Deêlstaet !! Zeêuws !! Oôdstad !! Inweuners &lt;br&gt; (2026) !! Oppervlak &lt;br&gt; (km²) !! Dichteid &lt;br&gt; (inw./km²) || Zeêtels &lt;br&gt; [[Bonsraed]]
|-
| [[Baden-Württemberg]] || Baden-Württemberg || [[Stuttgart]] || 11.200.000 || 35.700 || 314 || 6
|--
| [[Bayern]] || Beieren || [[München]] || 13.200.000 || 70.500 || 188 || 6
|-
| [[Berlin]] || Berlijn || [[Berlin]] || 3.700.000 || 900 || 4153 || 4
|-
| [[Brandenburg]] || Brannburg || [[ Potsdam]] || 2.600.000 || 29.700 || 86 || 4
|-
| [[Bremen]] || Breem'n || [[Bremen]] || 700.000 || 400 || 1683 || 3
|-
| [[Hamburg]] || Hamburg || [[Hamburg]] || 1.900.000 || 800 || 2476 || 3
|-
| [[Hessen]] || Hessen || [[Wiesbaden]] || 6.300.000 || 21.100 || 297 || 5
|-
| [[Mecklenburg-Vorpommern]] || Mecklenburg-Voepommern || [[Schwerin]] || 1.600.000 || 23.300 || 68 || 3
|-
| [[Niedersachsen]] || Nedersaksen || [[Hannover]] || 8.000.000 || 47.700 || 168 || 6
|-
| [[Nordrhein-Westfalen]] || Noôrdrien-Westfaolen || [[Düsseldorf]] || 18.000.000 || 34.100 || 527 || 6
|-
| [[Rheinland-Pfalz]] || Rienland-Palts || [[Mainz]] || 4.100.000 || 19.900 || 208 || 4
|-
| [[Saarland]] || Saorland || [[Saarbrücken]] || 1.000.000 || 2.600 || 392 || 3
|-
| [[Sachsen]] || Saksen || [[Dresden]] || 4.000.000 || 18.500 || 218 || 4
|-
| [[Sachsen-Anhalt]] || Saksen-Analt || [[Magdeburg]] || 2.100.000 || 20.600 || 103 || 4
|-
| [[Schleswig-Holstein]] || Sleêswiek-'Olstein || [[Kiel]] || 3.000.000 || 15.800 || 187 || 4
|-
| [[Thüringen]] || Thüriengen || [[Erfurt]] || 2.100.000 || 16.200 || 128 || 4
|-
! colspan=3 | Totael || 83.500.000 || 357.700 || 233 || 69
|}
|[[Plaetje:Political map of Germany vector drawing.svg]]
|}

== Lienks nae buten ==
{{div col|cols=2}}
* [https://www.landenweb.nl/duitsland/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/germany Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210109075739/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/germany World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/duitsland/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/ Klimaatinfo]
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=16 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/germany_nl Europese Unie]
* [https://thefactfile.org/germany-facts/ Fact File]
* [https://duitslandinstituut.nl/ Duitsland Instituut]
* [https://historiek.net/geschiedenis-van-duitsland-2/ Historiek]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/ GeschiedenisExtra]
{{div col end}}

{{Europa}}

[[Categorie:Duutsland| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>c0x4uv49djl5u4xrt6cw6x6czhue2ay</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183861</id>
      <parentid>183860</parentid>
      <timestamp>2026-10-02T08:22:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Venflos</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <comment>/* Kabinet'n */</comment>
      <origin>183861</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20731" sha1="0ncy5udc36hki49e2dsfsscdsh7yq6e" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele    = Bundesrepublik Deutschland
 |vlagge              = Flag of Germany.svg
 |waepen              = Coat of Arms of Germany.svg
 |locaotie            = Europe location GER.png
 |taelen              = [[Duuts]]
 |oôdstad             = [[Berlijn]]
 |regeriengsvurm      = [[federaotie|Federaole]] [[rippebliek]]
 |staetsoôd           = [[Frank-Walter Steinmeier]] (bonspresident)
 |regeriengsleider    = [[Friedrich Merz]] (bonskanselier)
 |km2                 = 357.684
 |pctwaeter           = 1,27
 |inweuners           = 83.467.000 (2026)
 |dichteid            = 233
 |volkslied           = [[:de:Deutschlandlied|Deutschlandlied]]
 |munte               = [[:de:Euro|euro]]
 |valutacode          = EUR
 |tiedzoône           = UTC+1
 |j/n                 = jaet
 |feêstdag            = 3 oktober (Eêneidsdag)
 |tld                 = de
 |landcode            = DEU
 |tel                 = 49
}}
[[Plaetje:Deutschland Übersichtskarte.png|thumb|Kaerte]]
[[Plaetje:Deutschland Landschaften.png|thumb|Landschapp'n]]
[[plaetje:Trier BW 2013-04-14 15-59-54.JPG|thumb|250px|Dom van [[Trier]]]]
[[plaetje:1 Nature 1.png|250px|thumb|'t Kasteêl [[Neuschwanstein]] ([[Bayern]]) in leege mist]]
[[plaetje:Die_Elbphilharmonie_-_21.07.2015.jpg|250px|thumb|Den Elbphilharmonie in [[Hamburg]]]]
[[Plaetje:West and East Germans at the Brandenburg Gate in 1989.jpg|250px|thumb|Val van den [[Berlijn|Berliense]] mure in november 1989]]
[[Plaetje:Mittelrheintal bei Oberwesel.jpg|250px|thumb|[[Rien]] bie Oberwesel ([[Rheinland-Pfalz]])]]
[[Plaetje:Kreidefelsen auf Rügen (29040693666).jpg|thumb|250px|Kust op Rügen ([[Mecklenburg-Vorpommern]])]]
[[Plaetje:Naturpark Thüringer Wald.Blick vom Reinhardsberg.07.ajb.jpg|250px|thumb|[[Thüringen|Thüringer]] Wald]]
[[Plaetje:Dülmen, Umland -- 2013 -- 2031.jpg|250px|thumb|Münsterland bie Dülmen ([[Nordrhein-Westfalen]])]]
[[Plaetje:Aerial image of Spiekeroog (view from the west).jpg|250px|thumb|[[Waddeneiland]] Spiekeroog ([[Niedersachsen]])]]
[[Plaetje:Regensburg 08 2006 2.jpg|250px|thumb|[[Regensburg]] an den [[Donau]]]]
[[Plaetje:Lüneburger Heide 092.jpg|250px|thumb|Lüneburger Heide ([[Niedersachsen]])]]

'''Duutsland''' ([[Duuts]]: ''Deutschland''), offisjeel '''Bonsrippebliek Duutsland''' (''Bundesrepublik Deutschland''), is een land in [[Midden-Europa]]. Den 'oôdstad is [[Berlijn]] (''Berlin''). 

Duutsland ei mie zen ruum 83 meljoen inweuners (2026) nae [[Rusland]] den hroôtste bevolkienge van alle Europeêse lan'n. 

't Land hrens op volhorde van noôrd ni oôst an de volhende lan'n: [[Denemarken]], [[Poôl'n]], [[Tsjehhië]], [[Oesteriek]], [[Zwitserland]], [[Frankriek]], [[Luxemburg (land)|Luxemburg]], [[Belhië]] en [[Nederland]].

In 't noôrdwessen liet Duutsland an den [[Noôrdzeê]], in 't noôrdoôssen an den [[Oôstzeê]].

Van den bevolkienge is 52% anesloôtn bie een relihieuze hemeênschap (2025).

[[Christelijk]] is 46% van den bevolkienge: 23% is [[roôms-katteliek]] en 20,7% is [[protestans]] ([[luthers]] en [[grifformeerd]]). De roôms-katteliek'n bevin'n der eihen vurral in 't zuden en wessen, de protestant'n in 't noôrn en oôssen.

Ok weun'n der 3,35 meljoen [[moslim]]s (4%), 270.000 [[boeddhisme|boeddhist'n]] (0,3%) en 100.000 relihieuze [[joôden]] (0,1%). 

Meêr dan 50% van den voormaelihe Oôst-Duutse bevolkienge ang hin relihie an.

Onder den Duutse bevolkienge bevin'n zen eihen hroôte hroep'n allochtoon'n, wironder vee hastarbeiers uut de jaeren '70 uut [[Joehoslavië]], [[Hriek'nland]] en [[Turkije]] en aore lan'n en ok binne d'r vee vluchteliengen uut [[Oekraïne]] en [[Syrië]], wivandaen (uut veural Turkije en Syrië) de 3,35 meljoen moslims komme. In totaol bevin'n zen eihen in Duutsland bieni 24 meljoen allochtoon'n (28,7%, 2022).

Bieni iedereên in Duutsland spreek [[Duuts]]. Der zien ienkele etnische minder'eden as Deen'n, Friezen, Sorben en siheuners die an der eihen taele praoten.

Duutsland is een belangriek lid van den [[Europeêse Unie]] en van economische, politieke en militaire organisaoties in Europa en den waereld (o.a. [[Vereênigde Naoties]], [[NAVO]] en [[G7]]).

== Inweuners ==
Ontwikkelieng vant antal inweuners:
* 1900 – 54 meljoen
* 1925 – 63 meljoen
* 1950 – 68 meljoen
* 1975 – 79 meljoen
* 2000 – 82 meljoen
* 2026 – 83 meljoen

== Geografie ==
Duutsland lig in [[Centraol-Europa]], hrens an de bovenhenoemde lan'n en wor verdeêld in de Duutse vlakt'n in 't noôrn, 't oôgland in 't midd'n en de uutèn'n van de [[Alpen]] in 't zuden. Een hroôt deêl, 2/3, besti uut bossen, wivan vee nildbossen.

Noôrd-Duutsland wor ekenmerkt deur een vlak lanschap, evenas in 't iets noôrdelijker helehen Denemarken. Deur de vlakt'n stroômen rivier'n as de [[Wezer]], den [[Elbe]] en den [[Oder]], en der vin vee landbouw plekke. Der wor onder are terwe, petaoten en herst verbouwd en in Sleêswiek-'Olstein wor an veeteêlt edaene. In dit hebied lihhen hroôte steeën as den oôdstad [[Berlijn]], [[Hamburg]] en [[Bremen]].

Midd'n-Duutsland wor ekenmerkt deur 't oôgland. In dit hebied lihhen onder are de Rijnvallei en 't Thüriengse bos. Langs de Rijn zien vee wienhaern en kasteeln te vin'n en ok lihhen der industriehebieden as 't [[Ruhrhebied]] in de buurte. Ok langs de [[Moezel]], ok in dit hebied, zien vee wienhaern te vin'n. Hroôte steeën in Midd'n-Duutsland zien [[Dresden]], [[Leipzig]], [[Keulen]], [[Düsseldorf]] en [[Essen (Duutsland)|Essen]].

Zuud-Duutsland wor ekenmerkt deur zen oôhe berhen, mistal bebost bie nildboômen. Voebeêl'n zien 't [[Zwarte Woud]] en 't Bohemerwoud. 't Oôgste punt (2963 m) is de Zugspitze in de Beierse Alpen. Hroôte steeën in Zuud-Duutsland zien onder are [[München]], [[Frankfurt am Main]] en [[Stuttgart]].

=== Steê ===
Hroôtste steê binne (2026):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Berlin]] (Berlijn) || 3.701.000
|-
| [[Hamburg]] || 1.869.000
|-
| [[München]] || 1.505.000
|-
| [[Köln]] (Keulen) || 1.026.000
|-
| [[Frankfurt am Main]] || 761.000
|-
| [[Düsseldorf]] || 619.000
|-
| [[Leipzig]] || 616.000
|-
| [[Stuttgart]] || 609.000
|-
| [[Dortmund]] || 601.000
|-
| [[Bremen (stad)|Bremen]] || 588.000
|-
| [[Essen (Duutsland)|Essen]] || 574.000
|-
| [[Dresden]] || 563.000
|-
| [[Nürnberg]] || 531.000
|-
| [[Hannover]] || 523.000
|-
| [[Duisburg]] || 501.000
|-
| [[Bochum]] || 359.000
|-
| [[Wuppertal]] || 357.000
|-
| [[Bielefeld]] || 331.000
|-
| [[Bonn]] || 324.000
|-
| [[Mannheim]] || 320.000
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Karlsruhe]] || 309.000
|-
| [[Münster]] || 306.000
|-
| [[Augsburg]] || 302.000
|-
| [[Wiesbaden]] || 289.000
|-
| [[Mönchengladbach]] || 267.000
|-
| [[Gelsenkirchen]] || 266.000
|-
| [[Aachen]] (Aken) || 264.000
|-
| [[Braunschweig]] || 253.000
|-
| [[Kiel]] || 252.000
|-
| [[Chemnitz]] || 247.000
|-
| [[Magdeburg]] || 244.000
|-
| [[Freiburg im Breisgau]] || 238.000
|-
| [[Krefeld]] || 231.000
|-
| [[Halle (Saale)|Halle]] || 226.000
|-
| [[Mainz]] || 224.000
|-
| [[Erfurt]] || 217.000
|-
| [[Lübeck]] || 217.000
|-
| [[Oberhausen]] || 213.000
|-
| [[Rostock]] || 205.000
|-
| [[Kassel]] || 197.000
|-
|}
|}

== Geschiedenisse ==
Duutsland wier pas in [[1870]] opniev een eeneid. In d'ooge middeleeuwe wastet et hrootste land van Europa, ma laeter viel et elegaer uut mekaer in wè meer dan onderd lantjes. Tussen 1870 en 1914 groeiende Duutsland uut tot de een nae grooste industriestaet van Europa en van de waereld, nae Iengeland. Dat gaf noga wa conflicten mee de Iengelse, mae ok mie de Franse. Toe in 1914 de Eerste Wereldoorlog uutbrak kwam Duutsland recht tegenover deze groôtmach'n (mie Rusland d'rbie) te stoôn, saeme mie Oôstenriek-Honharije. Duutsland voerde een tweêfrontenoorlog. Vier jaer lang durende deze oorlog weerbie naebie nehen meljoen man omkwamme.
Duutsland wier een vernederende vrede opgeleid en vee historici dienke dat dit de opmaet gaf toet de Twidde Wereldoorlog. In [[1933]] kwam [[Adolf Hitler]] an de macht. Duutsland begon in 1939 een oorlog tegen Iengeland en Frankriek en vanaf 1941 ok tehen Rusland en de VS. In 1945 wier het land eindelijk verslogen. Verbijsterd nam de weareld kennis van de [[Holocaust]] weerbie zo'n zes meljoen [[Joôden]] systematisch bin vermoôrd, vooral in [[Oôst-Europa]].
Het land wier verdeeld in vier bezettingszones, naemelijk een Britse, Franse, Amerikaanse en Russische Zone. De Russische zone wier een apart land, de Duutse Democraotische Rippebliek (DDR). Duutsland wier zodoewnde verdeêld in een communistisch [[Oôst-Duutsland]] en een kapitalistisch [[West-Duutsland]]. Ok [[Berlijn]] was in vieren gedeeld, mar deze stad lag midden in het Russische deel, zoôdat een deel van Berlijn (dat bie West-Duutsland kwam) as een eiland in Oôst-Duutsland kwam te liggene.
Vee burhers vluchttende van Oôst nae West en dat nam zoô groôte antallen an, da in 1961 een mure gebouwd wier deu de Oôst-Duutsers tussen Oôst en West Berlijn. Deze mure wier symbool van de [[Kouwe Oôrlog]] tussen de NAVO en het Warchaupact. In [[1989]] kwam 'ieran een ende toe de burhers van de communistische lan'n in Oost-Europa in opstand kwamme. De Sovjets onger leiding van Gorbatsjov kwamme in tehenstelling toet 1956 en 1968 niet in actie.
In 1991 wiere de tweê lan'n weer bie mekaore gevoegd onger leiding van bondskanselier Kohl. Vee wier geïnvesteerd in de voormaelihe deelstaeten van de DDR, mae twintig jaer laeter was de werkloosheid nog aoltied 'oôger as in 't wes'n. Frankriek ging akkoord mie de 'erenigieng op voorwaerde dat Duutsland de [[euro]] zou invoere. Dit gebeurde dan ok, in [[2002]].

== Economie ==
Duutsland is eên van de mist ontwikkelde lan'n ter waereld en ei ok eên van de sterkste economieën op aerde, mè onder are werkeloôs'eid is een hroôt probleem. Deur verhriezieng worn de lassen van werk ènde mensen hrotter en de sociaole zeker'eid wor kleinder. Een aor probleem is ok nog de minder loôpende economie van 't voormaelige [[Oôst-Duutsland]], nog een overbluufsel uut de DDR-tied.

== Defensie ==
't Leher van Duutsland 'iet Bundeswehr.

Deêze bestaet uut landmacht (''Heer''), marine (''Deutsche Marine''), luchwacht (''Luftwaffe'') en een ieneid vò cyber en informaotie (''Cyber- und Informationsraum'').

In 2014 waeren der ruum 33 meljoen mins'n beschikbaer voe in heval van oôrlog.

D'r binne 186.000 soldaten en 930.000 reservisten in 2026.

't 'Oôdkwartier is in [[Bonn]] en [[Berlin]].

2,7% van 't [[BNP]] (2026) wor uuteheven an defensie.

== Politiek ==
Duutsland is een democraotische parlementaire bondsstaet. 't Land ei sins [[23 meie]] [[1949]] een hrondwet, die a deur een meêder'eid van twiderde deur de bonsdag en bondsraed 'ewiezigd kan worn. Sommihe aspect'n kunn'n nie 'ewiezigd worn.

Sins [[3 oktober]] [[1990]] binne [[West-Duutsland]] en [[Oôst-Duutsland]] vereênigd: den [[Duutse Democraotische Rippebliek]] (DDR) is toen offisjeel bie den [[Bonsrippebliek Duutsland]] ekomme.

Binn'n Duutsland hel actief en passief kiesrecht vanof 18 jaer en der is spraeke van een twikaemersysteem, helieke as in Nederland. De bonsdag ei op z'n minst 598 leeën, en wor iedere vier jaer verkozen. Der hel een kiesdrempel van vuuf percent. De bonsraed ei 69 leeën, die an de deêlstaetreheriengen vertehenwoôrdihen. Iedere deêlstaet ei ok een eihen hrondwet en deelstaetparlement, dat a om de vier jaer wor verkozen.

De bonspresident, 't staetsoôd, wor voe vuuf jaer deur de bonsverhaoderienge verkozen en kan 1 keêr worn herverkozen. De bonskanselier is 't oôd van de reherieng en wor verkozen deur de bonsdag. 

=== Bonspresidenten ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! President !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| Theodor Heuss || 1949 - 1959 || 10 || [[FDP]] || [[West-Duutsland]]
|-
| Heinrich Lübke || 1959 - 1969 || 10 || [[CDU]] || West-Duutsland
|-
| Gustav Heinemann || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| Walter Scheel || 1974 - 1979 || 5 || FDP || West-Duutsland
|-
| Karl Carstens || 1979 - 1984 || 5 || CDU || West-Duutsland
|-
| Richard von Weizsäcker || 1984 - 1994 || 10 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| Roman Herzog || 1994 - 1999 || 5 || CDU || Duutsland
|-
| Johannes Rau || 1999 - 2004 || 5 || SPD || Duutsland
|-
| Horst Köhler || 2004 - 2010 || 6 || CDU || Duutsland
|-
| Christian Wulff || 2010 - 2012 || 2 || CDU || Duutsland
|-
| Joachim Gauck || 2012 - 2017 || 5 || partieloôs || Duutsland
|-
| [[Frank-Walter Steinmeier]] || 2017 - noe || 9 || SPD || Duutsland
|-
|}

=== Bonskanseliers ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Kanselier !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| [[Konrad Adenauer]] || 1949 - 1963 || 14 || [[CDU]] || [[West-Duutsland]]
|-
| [[Ludwig Erhard]] || 1963 - 1966 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger]] || 1966 - 1969 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt]] || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt]] || 1974 - 1982 || 8 || SPD || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl]] || 1982 - 1998 || 16 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| [[Gerhard Schröder]] || 1998 - 2005 || 7 || SPD || Duutsland
|-
| [[Angela Merkel]] || 2005 - 2021 || 16 || CDU || Duutsland
|-
| [[Olaf Scholz]] || 2021 - 2025 || 4 || SPD || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz]] || 2025 - noe || 1 || CDU || Duutsland
|-
|}

=== Kabinet'n ===
x = regeriengspartie

b = regeriengspartie mie bonskanselier

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=9 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! rowspan=2 | Kabinet || rowspan=2 | Tied || rowspan=2 | Jaer || colspan=5 | Partieën || rowspan=2 | Opmerkienge
|-
! [[CDU]]/[[CSU]] || [[FDP]] || [[Grüne]] || [[SPD]] || overige
|-
| [[Konrad Adenauer|Kabinet-Adenauer I]] || 1949 - 1953 || 4 || b || x ||  ||  || DP || [[West-Duutsland]]
|-
| Kabinet-Adenauer II || 1953 - 1957 || 4 || b || x ||  ||  || DP, GB/BHE || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer III || 1957 - 1961 || 4 || b ||  ||  ||  || DP || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer IV || 1961 - 1963 || 2 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Ludwig Erhard|Kabinet-Erhard I]] || 1963 - 1965 || 2 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland 
|-
| Kabinet-Erhard II || 1965 - 1966 || 1 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger|Kabinet-Kiesinger]] || 1966 - 1969 || 3 || b ||  ||  || x || || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt|Kabinet-Brandt I]] || 1969 - 1972 || 3 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Brandt II || 1972 - 1974 || 2 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt|Kabinet-Schmidt I]] || 1974 - 1976 || 2 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt II || 1976 - 1980 || 4 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt III || 1980 - 1982 || 2 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl|Kabinet-Kohl I]] || 1982 - 1983 || 1 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl II || 1983 - 1987 || 4 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl III || 1987 - 1991 || 4 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl IV || 1991 - 1994 || 3 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl V || 1994 - 1998 || 4 || b || x ||  ||  || || Duutsland 
|-
| [[Gerhard Schröder|Kabinet-Schröder I]] || 1998 - 2002 || 4 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Schröder II || 2002 - 2005 || 3 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| [[Angela Merkel|Kabinet-Merkel I]] || 2005 - 2009 || 4 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Merkel II || 2009 - 2013 || 4 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel III || 2013 - 2018 || 5 || b ||  ||  || x || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel IV || 2018 - 2021 || 3 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| [[Olaf Scholz|Kabinet-Scholz]] || 2021 - 2025 || 4 ||  || x || x || b || || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz|Kabinet-Merz]] || 2025 - noe || 1 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
|}

DP = Deutsche Partei

GB/BHE = Gesamtdeutscher Block / Bund der Heimatvertriebenen und Entrechteten

=== Bonsdag ===
Bonsdag vanof 1990 (vereênigde Duutsland).

''oliefkleur is reherieng''

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=11 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Partie || 2025 || 2021 || 2017 || 2013 || 2009 || 2005 || 2002 || 1998 || 1994 || 1990
|-
| [[AfD]] || 152 || 83 || 94 || || || || || || ||
|-
| [[CDU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 164 || 152 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 200 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 255 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 194 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 180 || 190 || 198 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 244 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 268
|-
| [[CSU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 44 || 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 56 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || 58 || 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 50 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 51
|-
| [[FDP]] || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 91 || 80 || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 93 || 61 || 47 || 43 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 79
|-
| [[Grüne]] || 85 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 118 || 67 || 63 || 68 || 51 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 55 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || 49 || 8
|-
| [[Linke]] / [[PDS]] ¹ || 64 || 39 || 69 || 64 || 76 || 54 || 2 || 36 || 30 || 17
|-
| [[SPD]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 120 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 206 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 153 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 193 || 146 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 222 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 251 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 298 || 252 || 239
|-
| [[SSW]] || 1 || 1 || || || || || || || ||
|-
! Totael || 630 || 735 || 709 || 631 || 622 || 614 || 603 || 669 || 672 || 662
|-
! Reherieng || 328 || 415 || 399 || 504 || 332 || 448 || 306 || 345 || 341 || 398
|-
! Kabinet || [[Friedrich Merz|Merz]] || [[Olaf Scholz|Scholz]] || Merkel IV || Merkel III || Merkel II || [[Angela Merkel|Merkel I]] || Schröder II || [[Gerhard Schröder|Schröder I]] || Kohl V || [[Helmut Kohl|Kohl IV]]
|}

¹ Linke vanof 2009

== Bestierlijke indeêlienge ==
Duutsland wor inedeêld in 16 deêlstaeten (''Bundesländer''), naemelijk:

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
! Deêlstaet !! Zeêuws !! Oôdstad !! Inweuners &lt;br&gt; (2026) !! Oppervlak &lt;br&gt; (km²) !! Dichteid &lt;br&gt; (inw./km²) || Zeêtels &lt;br&gt; [[Bonsraed]]
|-
| [[Baden-Württemberg]] || Baden-Württemberg || [[Stuttgart]] || 11.200.000 || 35.700 || 314 || 6
|--
| [[Bayern]] || Beieren || [[München]] || 13.200.000 || 70.500 || 188 || 6
|-
| [[Berlin]] || Berlijn || [[Berlin]] || 3.700.000 || 900 || 4153 || 4
|-
| [[Brandenburg]] || Brannburg || [[ Potsdam]] || 2.600.000 || 29.700 || 86 || 4
|-
| [[Bremen]] || Breem'n || [[Bremen]] || 700.000 || 400 || 1683 || 3
|-
| [[Hamburg]] || Hamburg || [[Hamburg]] || 1.900.000 || 800 || 2476 || 3
|-
| [[Hessen]] || Hessen || [[Wiesbaden]] || 6.300.000 || 21.100 || 297 || 5
|-
| [[Mecklenburg-Vorpommern]] || Mecklenburg-Voepommern || [[Schwerin]] || 1.600.000 || 23.300 || 68 || 3
|-
| [[Niedersachsen]] || Nedersaksen || [[Hannover]] || 8.000.000 || 47.700 || 168 || 6
|-
| [[Nordrhein-Westfalen]] || Noôrdrien-Westfaolen || [[Düsseldorf]] || 18.000.000 || 34.100 || 527 || 6
|-
| [[Rheinland-Pfalz]] || Rienland-Palts || [[Mainz]] || 4.100.000 || 19.900 || 208 || 4
|-
| [[Saarland]] || Saorland || [[Saarbrücken]] || 1.000.000 || 2.600 || 392 || 3
|-
| [[Sachsen]] || Saksen || [[Dresden]] || 4.000.000 || 18.500 || 218 || 4
|-
| [[Sachsen-Anhalt]] || Saksen-Analt || [[Magdeburg]] || 2.100.000 || 20.600 || 103 || 4
|-
| [[Schleswig-Holstein]] || Sleêswiek-'Olstein || [[Kiel]] || 3.000.000 || 15.800 || 187 || 4
|-
| [[Thüringen]] || Thüriengen || [[Erfurt]] || 2.100.000 || 16.200 || 128 || 4
|-
! colspan=3 | Totael || 83.500.000 || 357.700 || 233 || 69
|}
|[[Plaetje:Political map of Germany vector drawing.svg]]
|}

== Lienks nae buten ==
{{div col|cols=2}}
* [https://www.landenweb.nl/duitsland/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/germany Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210109075739/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/germany World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/duitsland/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/ Klimaatinfo]
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=16 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/germany_nl Europese Unie]
* [https://thefactfile.org/germany-facts/ Fact File]
* [https://duitslandinstituut.nl/ Duitsland Instituut]
* [https://historiek.net/geschiedenis-van-duitsland-2/ Historiek]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/ GeschiedenisExtra]
{{div col end}}

{{Europa}}

[[Categorie:Duutsland| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>0ncy5udc36hki49e2dsfsscdsh7yq6e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183862</id>
      <parentid>183861</parentid>
      <timestamp>2026-10-02T08:37:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Venflos</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <comment>/* Politiek */</comment>
      <origin>183862</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20848" sha1="0yp9kj4z3jry7s44itzpzs4jk332kcz" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele    = Bundesrepublik Deutschland
 |vlagge              = Flag of Germany.svg
 |waepen              = Coat of Arms of Germany.svg
 |locaotie            = Europe location GER.png
 |taelen              = [[Duuts]]
 |oôdstad             = [[Berlijn]]
 |regeriengsvurm      = [[federaotie|Federaole]] [[rippebliek]]
 |staetsoôd           = [[Frank-Walter Steinmeier]] (bonspresident)
 |regeriengsleider    = [[Friedrich Merz]] (bonskanselier)
 |km2                 = 357.684
 |pctwaeter           = 1,27
 |inweuners           = 83.467.000 (2026)
 |dichteid            = 233
 |volkslied           = [[:de:Deutschlandlied|Deutschlandlied]]
 |munte               = [[:de:Euro|euro]]
 |valutacode          = EUR
 |tiedzoône           = UTC+1
 |j/n                 = jaet
 |feêstdag            = 3 oktober (Eêneidsdag)
 |tld                 = de
 |landcode            = DEU
 |tel                 = 49
}}
[[Plaetje:Deutschland Übersichtskarte.png|thumb|Kaerte]]
[[Plaetje:Deutschland Landschaften.png|thumb|Landschapp'n]]
[[plaetje:Trier BW 2013-04-14 15-59-54.JPG|thumb|250px|Dom van [[Trier]]]]
[[plaetje:1 Nature 1.png|250px|thumb|'t Kasteêl [[Neuschwanstein]] ([[Bayern]]) in leege mist]]
[[plaetje:Die_Elbphilharmonie_-_21.07.2015.jpg|250px|thumb|Den Elbphilharmonie in [[Hamburg]]]]
[[Plaetje:West and East Germans at the Brandenburg Gate in 1989.jpg|250px|thumb|Val van den [[Berlijn|Berliense]] mure in november 1989]]
[[Plaetje:Mittelrheintal bei Oberwesel.jpg|250px|thumb|[[Rien]] bie Oberwesel ([[Rheinland-Pfalz]])]]
[[Plaetje:Kreidefelsen auf Rügen (29040693666).jpg|thumb|250px|Kust op Rügen ([[Mecklenburg-Vorpommern]])]]
[[Plaetje:Naturpark Thüringer Wald.Blick vom Reinhardsberg.07.ajb.jpg|250px|thumb|[[Thüringen|Thüringer]] Wald]]
[[Plaetje:Dülmen, Umland -- 2013 -- 2031.jpg|250px|thumb|Münsterland bie Dülmen ([[Nordrhein-Westfalen]])]]
[[Plaetje:Aerial image of Spiekeroog (view from the west).jpg|250px|thumb|[[Waddeneiland]] Spiekeroog ([[Niedersachsen]])]]
[[Plaetje:Regensburg 08 2006 2.jpg|250px|thumb|[[Regensburg]] an den [[Donau]]]]
[[Plaetje:Lüneburger Heide 092.jpg|250px|thumb|Lüneburger Heide ([[Niedersachsen]])]]

'''Duutsland''' ([[Duuts]]: ''Deutschland''), offisjeel '''Bonsrippebliek Duutsland''' (''Bundesrepublik Deutschland''), is een land in [[Midden-Europa]]. Den 'oôdstad is [[Berlijn]] (''Berlin''). 

Duutsland ei mie zen ruum 83 meljoen inweuners (2026) nae [[Rusland]] den hroôtste bevolkienge van alle Europeêse lan'n. 

't Land hrens op volhorde van noôrd ni oôst an de volhende lan'n: [[Denemarken]], [[Poôl'n]], [[Tsjehhië]], [[Oesteriek]], [[Zwitserland]], [[Frankriek]], [[Luxemburg (land)|Luxemburg]], [[Belhië]] en [[Nederland]].

In 't noôrdwessen liet Duutsland an den [[Noôrdzeê]], in 't noôrdoôssen an den [[Oôstzeê]].

Van den bevolkienge is 52% anesloôtn bie een relihieuze hemeênschap (2025).

[[Christelijk]] is 46% van den bevolkienge: 23% is [[roôms-katteliek]] en 20,7% is [[protestans]] ([[luthers]] en [[grifformeerd]]). De roôms-katteliek'n bevin'n der eihen vurral in 't zuden en wessen, de protestant'n in 't noôrn en oôssen.

Ok weun'n der 3,35 meljoen [[moslim]]s (4%), 270.000 [[boeddhisme|boeddhist'n]] (0,3%) en 100.000 relihieuze [[joôden]] (0,1%). 

Meêr dan 50% van den voormaelihe Oôst-Duutse bevolkienge ang hin relihie an.

Onder den Duutse bevolkienge bevin'n zen eihen hroôte hroep'n allochtoon'n, wironder vee hastarbeiers uut de jaeren '70 uut [[Joehoslavië]], [[Hriek'nland]] en [[Turkije]] en aore lan'n en ok binne d'r vee vluchteliengen uut [[Oekraïne]] en [[Syrië]], wivandaen (uut veural Turkije en Syrië) de 3,35 meljoen moslims komme. In totaol bevin'n zen eihen in Duutsland bieni 24 meljoen allochtoon'n (28,7%, 2022).

Bieni iedereên in Duutsland spreek [[Duuts]]. Der zien ienkele etnische minder'eden as Deen'n, Friezen, Sorben en siheuners die an der eihen taele praoten.

Duutsland is een belangriek lid van den [[Europeêse Unie]] en van economische, politieke en militaire organisaoties in Europa en den waereld (o.a. [[Vereênigde Naoties]], [[NAVO]] en [[G7]]).

== Inweuners ==
Ontwikkelieng vant antal inweuners:
* 1900 – 54 meljoen
* 1925 – 63 meljoen
* 1950 – 68 meljoen
* 1975 – 79 meljoen
* 2000 – 82 meljoen
* 2026 – 83 meljoen

== Geografie ==
Duutsland lig in [[Centraol-Europa]], hrens an de bovenhenoemde lan'n en wor verdeêld in de Duutse vlakt'n in 't noôrn, 't oôgland in 't midd'n en de uutèn'n van de [[Alpen]] in 't zuden. Een hroôt deêl, 2/3, besti uut bossen, wivan vee nildbossen.

Noôrd-Duutsland wor ekenmerkt deur een vlak lanschap, evenas in 't iets noôrdelijker helehen Denemarken. Deur de vlakt'n stroômen rivier'n as de [[Wezer]], den [[Elbe]] en den [[Oder]], en der vin vee landbouw plekke. Der wor onder are terwe, petaoten en herst verbouwd en in Sleêswiek-'Olstein wor an veeteêlt edaene. In dit hebied lihhen hroôte steeën as den oôdstad [[Berlijn]], [[Hamburg]] en [[Bremen]].

Midd'n-Duutsland wor ekenmerkt deur 't oôgland. In dit hebied lihhen onder are de Rijnvallei en 't Thüriengse bos. Langs de Rijn zien vee wienhaern en kasteeln te vin'n en ok lihhen der industriehebieden as 't [[Ruhrhebied]] in de buurte. Ok langs de [[Moezel]], ok in dit hebied, zien vee wienhaern te vin'n. Hroôte steeën in Midd'n-Duutsland zien [[Dresden]], [[Leipzig]], [[Keulen]], [[Düsseldorf]] en [[Essen (Duutsland)|Essen]].

Zuud-Duutsland wor ekenmerkt deur zen oôhe berhen, mistal bebost bie nildboômen. Voebeêl'n zien 't [[Zwarte Woud]] en 't Bohemerwoud. 't Oôgste punt (2963 m) is de Zugspitze in de Beierse Alpen. Hroôte steeën in Zuud-Duutsland zien onder are [[München]], [[Frankfurt am Main]] en [[Stuttgart]].

=== Steê ===
Hroôtste steê binne (2026):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Berlin]] (Berlijn) || 3.701.000
|-
| [[Hamburg]] || 1.869.000
|-
| [[München]] || 1.505.000
|-
| [[Köln]] (Keulen) || 1.026.000
|-
| [[Frankfurt am Main]] || 761.000
|-
| [[Düsseldorf]] || 619.000
|-
| [[Leipzig]] || 616.000
|-
| [[Stuttgart]] || 609.000
|-
| [[Dortmund]] || 601.000
|-
| [[Bremen (stad)|Bremen]] || 588.000
|-
| [[Essen (Duutsland)|Essen]] || 574.000
|-
| [[Dresden]] || 563.000
|-
| [[Nürnberg]] || 531.000
|-
| [[Hannover]] || 523.000
|-
| [[Duisburg]] || 501.000
|-
| [[Bochum]] || 359.000
|-
| [[Wuppertal]] || 357.000
|-
| [[Bielefeld]] || 331.000
|-
| [[Bonn]] || 324.000
|-
| [[Mannheim]] || 320.000
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Karlsruhe]] || 309.000
|-
| [[Münster]] || 306.000
|-
| [[Augsburg]] || 302.000
|-
| [[Wiesbaden]] || 289.000
|-
| [[Mönchengladbach]] || 267.000
|-
| [[Gelsenkirchen]] || 266.000
|-
| [[Aachen]] (Aken) || 264.000
|-
| [[Braunschweig]] || 253.000
|-
| [[Kiel]] || 252.000
|-
| [[Chemnitz]] || 247.000
|-
| [[Magdeburg]] || 244.000
|-
| [[Freiburg im Breisgau]] || 238.000
|-
| [[Krefeld]] || 231.000
|-
| [[Halle (Saale)|Halle]] || 226.000
|-
| [[Mainz]] || 224.000
|-
| [[Erfurt]] || 217.000
|-
| [[Lübeck]] || 217.000
|-
| [[Oberhausen]] || 213.000
|-
| [[Rostock]] || 205.000
|-
| [[Kassel]] || 197.000
|-
|}
|}

== Geschiedenisse ==
Duutsland wier pas in [[1870]] opniev een eeneid. In d'ooge middeleeuwe wastet et hrootste land van Europa, ma laeter viel et elegaer uut mekaer in wè meer dan onderd lantjes. Tussen 1870 en 1914 groeiende Duutsland uut tot de een nae grooste industriestaet van Europa en van de waereld, nae Iengeland. Dat gaf noga wa conflicten mee de Iengelse, mae ok mie de Franse. Toe in 1914 de Eerste Wereldoorlog uutbrak kwam Duutsland recht tegenover deze groôtmach'n (mie Rusland d'rbie) te stoôn, saeme mie Oôstenriek-Honharije. Duutsland voerde een tweêfrontenoorlog. Vier jaer lang durende deze oorlog weerbie naebie nehen meljoen man omkwamme.
Duutsland wier een vernederende vrede opgeleid en vee historici dienke dat dit de opmaet gaf toet de Twidde Wereldoorlog. In [[1933]] kwam [[Adolf Hitler]] an de macht. Duutsland begon in 1939 een oorlog tegen Iengeland en Frankriek en vanaf 1941 ok tehen Rusland en de VS. In 1945 wier het land eindelijk verslogen. Verbijsterd nam de weareld kennis van de [[Holocaust]] weerbie zo'n zes meljoen [[Joôden]] systematisch bin vermoôrd, vooral in [[Oôst-Europa]].
Het land wier verdeeld in vier bezettingszones, naemelijk een Britse, Franse, Amerikaanse en Russische Zone. De Russische zone wier een apart land, de Duutse Democraotische Rippebliek (DDR). Duutsland wier zodoewnde verdeêld in een communistisch [[Oôst-Duutsland]] en een kapitalistisch [[West-Duutsland]]. Ok [[Berlijn]] was in vieren gedeeld, mar deze stad lag midden in het Russische deel, zoôdat een deel van Berlijn (dat bie West-Duutsland kwam) as een eiland in Oôst-Duutsland kwam te liggene.
Vee burhers vluchttende van Oôst nae West en dat nam zoô groôte antallen an, da in 1961 een mure gebouwd wier deu de Oôst-Duutsers tussen Oôst en West Berlijn. Deze mure wier symbool van de [[Kouwe Oôrlog]] tussen de NAVO en het Warchaupact. In [[1989]] kwam 'ieran een ende toe de burhers van de communistische lan'n in Oost-Europa in opstand kwamme. De Sovjets onger leiding van Gorbatsjov kwamme in tehenstelling toet 1956 en 1968 niet in actie.
In 1991 wiere de tweê lan'n weer bie mekaore gevoegd onger leiding van bondskanselier Kohl. Vee wier geïnvesteerd in de voormaelihe deelstaeten van de DDR, mae twintig jaer laeter was de werkloosheid nog aoltied 'oôger as in 't wes'n. Frankriek ging akkoord mie de 'erenigieng op voorwaerde dat Duutsland de [[euro]] zou invoere. Dit gebeurde dan ok, in [[2002]].

== Economie ==
Duutsland is eên van de mist ontwikkelde lan'n ter waereld en ei ok eên van de sterkste economieën op aerde, mè onder are werkeloôs'eid is een hroôt probleem. Deur verhriezieng worn de lassen van werk ènde mensen hrotter en de sociaole zeker'eid wor kleinder. Een aor probleem is ok nog de minder loôpende economie van 't voormaelige [[Oôst-Duutsland]], nog een overbluufsel uut de DDR-tied.

== Defensie ==
't Leher van Duutsland 'iet Bundeswehr.

Deêze bestaet uut landmacht (''Heer''), marine (''Deutsche Marine''), luchwacht (''Luftwaffe'') en een ieneid vò cyber en informaotie (''Cyber- und Informationsraum'').

In 2014 waeren der ruum 33 meljoen mins'n beschikbaer voe in heval van oôrlog.

D'r binne 186.000 soldaten en 930.000 reservisten in 2026.

't 'Oôdkwartier is in [[Bonn]] en [[Berlin]].

2,7% van 't [[BNP]] (2026) wor uuteheven an defensie.

== Politiek ==
Duutsland is een democraotische parlementaire bondsstaet. 't Land ei sins [[23 meie]] [[1949]] een hrondwet, die a deur een meêder'eid van twiderde deur de bonsdag ''(Bundestag)'' en bondsraed ''(Bundesrat)'' 'ewiezigd kan worn. Sommihe aspect'n kunn'n nie 'ewiezigd worn.

Sins [[3 oktober]] [[1990]] binne [[West-Duutsland]] en [[Oôst-Duutsland]] vereênigd: den [[Duutse Democraotische Rippebliek]] (DDR) is toen offisjeel bie den [[Bonsrippebliek Duutsland]] (BRD) ekomme.

Binn'n Duutsland hel actief en passief kiesrecht vanof 18 jaer en der is spraeke van een twikaemersysteem, helieke as in Nederland. De bonsdag ei op z'n minst 598 leeën, en wor iedere vier jaer verkozen. Der hel een kiesdrempel van vuuf percent. De bonsraed ei 69 leeën, die an de deêlstaetreheriengen vertehenwoôrdihen. Iedere deêlstaet ei ok een eihen hrondwet en deelstaetparlement, dat a om den vier jaer wor verkozen.

Den bonspresident (''Bundespräsident''), 't staetsoôd, wor voe vuuf jaer deur den bonsverhaoderienge verkozen en kan 1 keêr worn herverkozen. Den bonskanselier (''Bundeskanzler'') is 't oôd van den bonsreherieng ''(Bundesregierung)'' en wor verkozen deur den bonsdag. 

=== Bonspresidenten ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! President !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| Theodor Heuss || 1949 - 1959 || 10 || [[FDP]] || [[West-Duutsland]]
|-
| Heinrich Lübke || 1959 - 1969 || 10 || [[CDU]] || West-Duutsland
|-
| Gustav Heinemann || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| Walter Scheel || 1974 - 1979 || 5 || FDP || West-Duutsland
|-
| Karl Carstens || 1979 - 1984 || 5 || CDU || West-Duutsland
|-
| Richard von Weizsäcker || 1984 - 1994 || 10 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| Roman Herzog || 1994 - 1999 || 5 || CDU || Duutsland
|-
| Johannes Rau || 1999 - 2004 || 5 || SPD || Duutsland
|-
| Horst Köhler || 2004 - 2010 || 6 || CDU || Duutsland
|-
| Christian Wulff || 2010 - 2012 || 2 || CDU || Duutsland
|-
| Joachim Gauck || 2012 - 2017 || 5 || partieloôs || Duutsland
|-
| [[Frank-Walter Steinmeier]] || 2017 - noe || 9 || SPD || Duutsland
|-
|}

=== Bonskanseliers ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Kanselier !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| [[Konrad Adenauer]] || 1949 - 1963 || 14 || [[CDU]] || [[West-Duutsland]]
|-
| [[Ludwig Erhard]] || 1963 - 1966 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger]] || 1966 - 1969 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt]] || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt]] || 1974 - 1982 || 8 || SPD || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl]] || 1982 - 1998 || 16 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| [[Gerhard Schröder]] || 1998 - 2005 || 7 || SPD || Duutsland
|-
| [[Angela Merkel]] || 2005 - 2021 || 16 || CDU || Duutsland
|-
| [[Olaf Scholz]] || 2021 - 2025 || 4 || SPD || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz]] || 2025 - noe || 1 || CDU || Duutsland
|-
|}

=== Bonsreherieng ===
x = regeriengspartie

b = regeriengspartie mie bonskanselier

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=9 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! rowspan=2 | Kabinet || rowspan=2 | Tied || rowspan=2 | Jaer || colspan=5 | Partieën || rowspan=2 | Opmerkienge
|-
! [[CDU]]/[[CSU]] || [[FDP]] || [[Grüne]] || [[SPD]] || overige
|-
| [[Konrad Adenauer|Kabinet-Adenauer I]] || 1949 - 1953 || 4 || b || x ||  ||  || DP || [[West-Duutsland]]
|-
| Kabinet-Adenauer II || 1953 - 1957 || 4 || b || x ||  ||  || DP, GB/BHE || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer III || 1957 - 1961 || 4 || b ||  ||  ||  || DP || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer IV || 1961 - 1963 || 2 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Ludwig Erhard|Kabinet-Erhard I]] || 1963 - 1965 || 2 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland 
|-
| Kabinet-Erhard II || 1965 - 1966 || 1 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger|Kabinet-Kiesinger]] || 1966 - 1969 || 3 || b ||  ||  || x || || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt|Kabinet-Brandt I]] || 1969 - 1972 || 3 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Brandt II || 1972 - 1974 || 2 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt|Kabinet-Schmidt I]] || 1974 - 1976 || 2 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt II || 1976 - 1980 || 4 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt III || 1980 - 1982 || 2 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl|Kabinet-Kohl I]] || 1982 - 1983 || 1 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl II || 1983 - 1987 || 4 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl III || 1987 - 1991 || 4 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl IV || 1991 - 1994 || 3 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl V || 1994 - 1998 || 4 || b || x ||  ||  || || Duutsland 
|-
| [[Gerhard Schröder|Kabinet-Schröder I]] || 1998 - 2002 || 4 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Schröder II || 2002 - 2005 || 3 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| [[Angela Merkel|Kabinet-Merkel I]] || 2005 - 2009 || 4 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Merkel II || 2009 - 2013 || 4 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel III || 2013 - 2018 || 5 || b ||  ||  || x || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel IV || 2018 - 2021 || 3 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| [[Olaf Scholz|Kabinet-Scholz]] || 2021 - 2025 || 4 ||  || x || x || b || || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz|Kabinet-Merz]] || 2025 - noe || 1 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
|}

DP = Deutsche Partei

GB/BHE = Gesamtdeutscher Block / Bund der Heimatvertriebenen und Entrechteten

=== Bonsdag ===
Bonsdag vanof 1990 (vereênigde Duutsland).

''oliefkleur is reherieng''

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=11 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Partie || 2025 || 2021 || 2017 || 2013 || 2009 || 2005 || 2002 || 1998 || 1994 || 1990
|-
| [[AfD]] || 152 || 83 || 94 || || || || || || ||
|-
| [[CDU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 164 || 152 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 200 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 255 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 194 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 180 || 190 || 198 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 244 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 268
|-
| [[CSU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 44 || 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 56 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || 58 || 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 50 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 51
|-
| [[FDP]] || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 91 || 80 || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 93 || 61 || 47 || 43 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 79
|-
| [[Grüne]] || 85 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 118 || 67 || 63 || 68 || 51 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 55 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || 49 || 8
|-
| [[Linke]] / [[PDS]] ¹ || 64 || 39 || 69 || 64 || 76 || 54 || 2 || 36 || 30 || 17
|-
| [[SPD]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 120 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 206 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 153 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 193 || 146 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 222 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 251 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 298 || 252 || 239
|-
| [[SSW]] || 1 || 1 || || || || || || || ||
|-
! Totael || 630 || 735 || 709 || 631 || 622 || 614 || 603 || 669 || 672 || 662
|-
! Reherieng || 328 || 415 || 399 || 504 || 332 || 448 || 306 || 345 || 341 || 398
|-
! Kabinet || [[Friedrich Merz|Merz]] || [[Olaf Scholz|Scholz]] || Merkel IV || Merkel III || Merkel II || [[Angela Merkel|Merkel I]] || Schröder II || [[Gerhard Schröder|Schröder I]] || Kohl V || [[Helmut Kohl|Kohl IV]]
|}

¹ Linke vanof 2009

== Bestierlijke indeêlienge ==
Duutsland wor inedeêld in 16 deêlstaeten (''Bundesländer''), naemelijk:

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
! Deêlstaet !! Zeêuws !! Oôdstad !! Inweuners &lt;br&gt; (2026) !! Oppervlak &lt;br&gt; (km²) !! Dichteid &lt;br&gt; (inw./km²) || Zeêtels &lt;br&gt; [[Bonsraed]]
|-
| [[Baden-Württemberg]] || Baden-Württemberg || [[Stuttgart]] || 11.200.000 || 35.700 || 314 || 6
|--
| [[Bayern]] || Beieren || [[München]] || 13.200.000 || 70.500 || 188 || 6
|-
| [[Berlin]] || Berlijn || [[Berlin]] || 3.700.000 || 900 || 4153 || 4
|-
| [[Brandenburg]] || Brannburg || [[ Potsdam]] || 2.600.000 || 29.700 || 86 || 4
|-
| [[Bremen]] || Breem'n || [[Bremen]] || 700.000 || 400 || 1683 || 3
|-
| [[Hamburg]] || Hamburg || [[Hamburg]] || 1.900.000 || 800 || 2476 || 3
|-
| [[Hessen]] || Hessen || [[Wiesbaden]] || 6.300.000 || 21.100 || 297 || 5
|-
| [[Mecklenburg-Vorpommern]] || Mecklenburg-Voepommern || [[Schwerin]] || 1.600.000 || 23.300 || 68 || 3
|-
| [[Niedersachsen]] || Nedersaksen || [[Hannover]] || 8.000.000 || 47.700 || 168 || 6
|-
| [[Nordrhein-Westfalen]] || Noôrdrien-Westfaolen || [[Düsseldorf]] || 18.000.000 || 34.100 || 527 || 6
|-
| [[Rheinland-Pfalz]] || Rienland-Palts || [[Mainz]] || 4.100.000 || 19.900 || 208 || 4
|-
| [[Saarland]] || Saorland || [[Saarbrücken]] || 1.000.000 || 2.600 || 392 || 3
|-
| [[Sachsen]] || Saksen || [[Dresden]] || 4.000.000 || 18.500 || 218 || 4
|-
| [[Sachsen-Anhalt]] || Saksen-Analt || [[Magdeburg]] || 2.100.000 || 20.600 || 103 || 4
|-
| [[Schleswig-Holstein]] || Sleêswiek-'Olstein || [[Kiel]] || 3.000.000 || 15.800 || 187 || 4
|-
| [[Thüringen]] || Thüriengen || [[Erfurt]] || 2.100.000 || 16.200 || 128 || 4
|-
! colspan=3 | Totael || 83.500.000 || 357.700 || 233 || 69
|}
|[[Plaetje:Political map of Germany vector drawing.svg]]
|}

== Lienks nae buten ==
{{div col|cols=2}}
* [https://www.landenweb.nl/duitsland/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/germany Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210109075739/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/germany World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/duitsland/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/ Klimaatinfo]
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=16 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/germany_nl Europese Unie]
* [https://thefactfile.org/germany-facts/ Fact File]
* [https://duitslandinstituut.nl/ Duitsland Instituut]
* [https://historiek.net/geschiedenis-van-duitsland-2/ Historiek]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/ GeschiedenisExtra]
{{div col end}}

{{Europa}}

[[Categorie:Duutsland| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>0yp9kj4z3jry7s44itzpzs4jk332kcz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183863</id>
      <parentid>183862</parentid>
      <timestamp>2026-10-02T08:41:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Venflos</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <origin>183863</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20850" sha1="5jrgx3gfp6gwo66brtwt9psz6h9ezqk" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele    = Bundesrepublik Deutschland
 |vlagge              = Flag of Germany.svg
 |waepen              = Coat of Arms of Germany.svg
 |locaotie            = Europe location GER.png
 |taelen              = [[Duuts]]
 |oôdstad             = [[Berlijn]]
 |regeriengsvurm      = [[federaotie|Federaole]] [[rippebliek]]
 |staetsoôd           = [[Frank-Walter Steinmeier]] (bonspresident)
 |regeriengsleider    = [[Friedrich Merz]] (bonskanselier)
 |km2                 = 357.684
 |pctwaeter           = 1,27
 |inweuners           = 83.467.000 (2026)
 |dichteid            = 233
 |volkslied           = [[:de:Deutschlandlied|Deutschlandlied]]
 |munte               = [[:de:Euro|euro]]
 |valutacode          = EUR
 |tiedzoône           = UTC+1
 |j/n                 = jaet
 |feêstdag            = 3 oktober (Eêneidsdag)
 |tld                 = de
 |landcode            = DEU
 |tel                 = 49
}}
[[Plaetje:Deutschland Übersichtskarte.png|thumb|Kaerte]]
[[Plaetje:Deutschland Landschaften.png|thumb|Landschapp'n]]
[[plaetje:Trier BW 2013-04-14 15-59-54.JPG|thumb|250px|Dom van [[Trier]]]]
[[plaetje:1 Nature 1.png|250px|thumb|'t Kasteêl [[Neuschwanstein]] ([[Bayern]]) in leege mist]]
[[plaetje:Die_Elbphilharmonie_-_21.07.2015.jpg|250px|thumb|Den Elbphilharmonie in [[Hamburg]]]]
[[Plaetje:West and East Germans at the Brandenburg Gate in 1989.jpg|250px|thumb|Val van den [[Berlijn|Berliense]] mure in november 1989]]
[[Plaetje:Mittelrheintal bei Oberwesel.jpg|250px|thumb|[[Rien]] bie Oberwesel ([[Rheinland-Pfalz]])]]
[[Plaetje:Kreidefelsen auf Rügen (29040693666).jpg|thumb|250px|Kust op Rügen ([[Mecklenburg-Vorpommern]])]]
[[Plaetje:Naturpark Thüringer Wald.Blick vom Reinhardsberg.07.ajb.jpg|250px|thumb|[[Thüringen|Thüringer]] Wald]]
[[Plaetje:Dülmen, Umland -- 2013 -- 2031.jpg|250px|thumb|Münsterland bie Dülmen ([[Nordrhein-Westfalen]])]]
[[Plaetje:Aerial image of Spiekeroog (view from the west).jpg|250px|thumb|[[Waddeneiland]] Spiekeroog ([[Niedersachsen]])]]
[[Plaetje:Regensburg 08 2006 2.jpg|250px|thumb|[[Regensburg]] an den [[Donau]]]]
[[Plaetje:Lüneburger Heide 092.jpg|250px|thumb|Lüneburger Heide ([[Niedersachsen]])]]

'''Duutsland''' ([[Duuts]]: ''Deutschland''), offisjeel '''Bonsrippebliek Duutsland''' (''Bundesrepublik Deutschland''), is een land in [[Midden-Europa]]. Den 'oôdstad is [[Berlijn]] (''Berlin''). 

Duutsland ei mie zen ruum 83 meljoen inweuners (2026) nae [[Rusland]] den hroôtste bevolkienge van alle Europeêse lan'n. 

't Land hrens op volhorde van noôrd ni oôst an de volhende lan'n: [[Denemarken]], [[Poôl'n]], [[Tsjehhië]], [[Oesteriek]], [[Zwitserland]], [[Frankriek]], [[Luxemburg (land)|Luxemburg]], [[Belhië]] en [[Nederland]].

In 't noôrdwessen liet Duutsland an den [[Noôrdzeê]], in 't noôrdoôssen an den [[Oôstzeê]].

Van den bevolkienge is 52% anesloôtn bie een relihieuze hemeênschap (2025).

[[Christelijk]] is 46% van den bevolkienge: 23% is [[roôms-katteliek]] en 20,7% is [[protestans]] ([[luthers]] en [[grifformeerd]]). De roôms-katteliek'n bevin'n der eihen vurral in 't zuden en wessen, de protestant'n in 't noôrn en oôssen.

Ok weun'n der 3,35 meljoen [[moslim]]s (4%), 270.000 [[boeddhisme|boeddhist'n]] (0,3%) en 100.000 relihieuze [[joôden]] (0,1%). 

Meêr dan 50% van den voormaelihe Oôst-Duutse bevolkienge ang hin relihie an.

Onder den Duutse bevolkienge bevin'n zen eihen hroôte hroep'n allochtoon'n, wironder vee hastarbeiers uut de jaeren '70 uut [[Joehoslavië]], [[Hriek'nland]] en [[Turkije]] en aore lan'n en ok binne d'r vee vluchteliengen uut [[Oekraïne]] en [[Syrië]], wivandaen (uut veural Turkije en Syrië) de 3,35 meljoen moslims komme. In totaol bevin'n zen eihen in Duutsland bieni 24 meljoen allochtoon'n (28,7%, 2022).

Bieni iedereên in Duutsland spreek [[Duuts]]. Der zien ienkele etnische minder'eden as Deen'n, Friezen, Sorben en siheuners die an der eihen taele praoten.

Duutsland is een belangriek lid van den [[Europeêse Unie]] en van economische, politieke en militaire organisaoties in Europa en den waereld (o.a. [[Vereênigde Naoties]], [[NAVO]] en [[G7]]).

== Geografie ==
Duutsland lig in [[Centraol-Europa]], hrens an de bovenhenoemde lan'n en wor verdeêld in de Duutse vlakt'n in 't noôrn, 't oôgland in 't midd'n en de uutèn'n van de [[Alpen]] in 't zuden. Een hroôt deêl, 2/3, besti uut bossen, wivan vee nildbossen.

Noôrd-Duutsland wor ekenmerkt deur een vlak lanschap, evenas in 't iets noôrdelijker helehen Denemarken. Deur de vlakt'n stroômen rivier'n as de [[Wezer]], den [[Elbe]] en den [[Oder]], en der vin vee landbouw plekke. Der wor onder are terwe, petaoten en herst verbouwd en in Sleêswiek-'Olstein wor an veeteêlt edaene. In dit hebied lihhen hroôte steeën as den oôdstad [[Berlijn]], [[Hamburg]] en [[Bremen]].

Midd'n-Duutsland wor ekenmerkt deur 't oôgland. In dit hebied lihhen onder are de Rijnvallei en 't Thüriengse bos. Langs de Rijn zien vee wienhaern en kasteeln te vin'n en ok lihhen der industriehebieden as 't [[Ruhrhebied]] in de buurte. Ok langs de [[Moezel]], ok in dit hebied, zien vee wienhaern te vin'n. Hroôte steeën in Midd'n-Duutsland zien [[Dresden]], [[Leipzig]], [[Keulen]], [[Düsseldorf]] en [[Essen (Duutsland)|Essen]].

Zuud-Duutsland wor ekenmerkt deur zen oôhe berhen, mistal bebost bie nildboômen. Voebeêl'n zien 't [[Zwarte Woud]] en 't Bohemerwoud. 't Oôgste punt (2963 m) is de Zugspitze in de Beierse Alpen. Hroôte steeën in Zuud-Duutsland zien onder are [[München]], [[Frankfurt am Main]] en [[Stuttgart]].

=== Inweuners ===
Ontwikkelieng vant antal inweuners:
* 1900 – 54 meljoen
* 1925 – 63 meljoen
* 1950 – 68 meljoen
* 1975 – 79 meljoen
* 2000 – 82 meljoen
* 2026 – 83 meljoen

=== Steê ===
Hroôtste steê binne (2026):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Berlin]] (Berlijn) || 3.701.000
|-
| [[Hamburg]] || 1.869.000
|-
| [[München]] || 1.505.000
|-
| [[Köln]] (Keulen) || 1.026.000
|-
| [[Frankfurt am Main]] || 761.000
|-
| [[Düsseldorf]] || 619.000
|-
| [[Leipzig]] || 616.000
|-
| [[Stuttgart]] || 609.000
|-
| [[Dortmund]] || 601.000
|-
| [[Bremen (stad)|Bremen]] || 588.000
|-
| [[Essen (Duutsland)|Essen]] || 574.000
|-
| [[Dresden]] || 563.000
|-
| [[Nürnberg]] || 531.000
|-
| [[Hannover]] || 523.000
|-
| [[Duisburg]] || 501.000
|-
| [[Bochum]] || 359.000
|-
| [[Wuppertal]] || 357.000
|-
| [[Bielefeld]] || 331.000
|-
| [[Bonn]] || 324.000
|-
| [[Mannheim]] || 320.000
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Karlsruhe]] || 309.000
|-
| [[Münster]] || 306.000
|-
| [[Augsburg]] || 302.000
|-
| [[Wiesbaden]] || 289.000
|-
| [[Mönchengladbach]] || 267.000
|-
| [[Gelsenkirchen]] || 266.000
|-
| [[Aachen]] (Aken) || 264.000
|-
| [[Braunschweig]] || 253.000
|-
| [[Kiel]] || 252.000
|-
| [[Chemnitz]] || 247.000
|-
| [[Magdeburg]] || 244.000
|-
| [[Freiburg im Breisgau]] || 238.000
|-
| [[Krefeld]] || 231.000
|-
| [[Halle (Saale)|Halle]] || 226.000
|-
| [[Mainz]] || 224.000
|-
| [[Erfurt]] || 217.000
|-
| [[Lübeck]] || 217.000
|-
| [[Oberhausen]] || 213.000
|-
| [[Rostock]] || 205.000
|-
| [[Kassel]] || 197.000
|-
|}
|}

== Geschiedenisse ==
Duutsland wier pas in [[1870]] opniev een eeneid. In d'ooge middeleeuwe wastet et hrootste land van Europa, ma laeter viel et elegaer uut mekaer in wè meer dan onderd lantjes. Tussen 1870 en 1914 groeiende Duutsland uut tot de een nae grooste industriestaet van Europa en van de waereld, nae Iengeland. Dat gaf noga wa conflicten mee de Iengelse, mae ok mie de Franse. Toe in 1914 de Eerste Wereldoorlog uutbrak kwam Duutsland recht tegenover deze groôtmach'n (mie Rusland d'rbie) te stoôn, saeme mie Oôstenriek-Honharije. Duutsland voerde een tweêfrontenoorlog. Vier jaer lang durende deze oorlog weerbie naebie nehen meljoen man omkwamme.
Duutsland wier een vernederende vrede opgeleid en vee historici dienke dat dit de opmaet gaf toet de Twidde Wereldoorlog. In [[1933]] kwam [[Adolf Hitler]] an de macht. Duutsland begon in 1939 een oorlog tegen Iengeland en Frankriek en vanaf 1941 ok tehen Rusland en de VS. In 1945 wier het land eindelijk verslogen. Verbijsterd nam de weareld kennis van de [[Holocaust]] weerbie zo'n zes meljoen [[Joôden]] systematisch bin vermoôrd, vooral in [[Oôst-Europa]].
Het land wier verdeeld in vier bezettingszones, naemelijk een Britse, Franse, Amerikaanse en Russische Zone. De Russische zone wier een apart land, de Duutse Democraotische Rippebliek (DDR). Duutsland wier zodoewnde verdeêld in een communistisch [[Oôst-Duutsland]] en een kapitalistisch [[West-Duutsland]]. Ok [[Berlijn]] was in vieren gedeeld, mar deze stad lag midden in het Russische deel, zoôdat een deel van Berlijn (dat bie West-Duutsland kwam) as een eiland in Oôst-Duutsland kwam te liggene.
Vee burhers vluchttende van Oôst nae West en dat nam zoô groôte antallen an, da in 1961 een mure gebouwd wier deu de Oôst-Duutsers tussen Oôst en West Berlijn. Deze mure wier symbool van de [[Kouwe Oôrlog]] tussen de NAVO en het Warchaupact. In [[1989]] kwam 'ieran een ende toe de burhers van de communistische lan'n in Oost-Europa in opstand kwamme. De Sovjets onger leiding van Gorbatsjov kwamme in tehenstelling toet 1956 en 1968 niet in actie.
In 1991 wiere de tweê lan'n weer bie mekaore gevoegd onger leiding van bondskanselier Kohl. Vee wier geïnvesteerd in de voormaelihe deelstaeten van de DDR, mae twintig jaer laeter was de werkloosheid nog aoltied 'oôger as in 't wes'n. Frankriek ging akkoord mie de 'erenigieng op voorwaerde dat Duutsland de [[euro]] zou invoere. Dit gebeurde dan ok, in [[2002]].

== Economie ==
Duutsland is eên van de mist ontwikkelde lan'n ter waereld en ei ok eên van de sterkste economieën op aerde, mè onder are werkeloôs'eid is een hroôt probleem. Deur verhriezieng worn de lassen van werk ènde mensen hrotter en de sociaole zeker'eid wor kleinder. Een aor probleem is ok nog de minder loôpende economie van 't voormaelige [[Oôst-Duutsland]], nog een overbluufsel uut de DDR-tied.

== Defensie ==
't Leher van Duutsland 'iet Bundeswehr.

Deêze bestaet uut landmacht (''Heer''), marine (''Deutsche Marine''), luchwacht (''Luftwaffe'') en een ieneid vò cyber en informaotie (''Cyber- und Informationsraum'').

In 2014 waeren der ruum 33 meljoen mins'n beschikbaer voe in heval van oôrlog.

D'r binne 186.000 soldaten en 930.000 reservisten in 2026.

't 'Oôdkwartier is in [[Bonn]] en [[Berlin]].

2,7% van 't [[BNP]] (2026) wor uuteheven an defensie.

== Politiek ==
Duutsland is een democraotische parlementaire bondsstaet. 't Land ei sins [[23 meie]] [[1949]] een hrondwet, die a deur een meêder'eid van twiderde deur de bonsdag ''(Bundestag)'' en bondsraed ''(Bundesrat)'' 'ewiezigd kan worn. Sommihe aspect'n kunn'n nie 'ewiezigd worn.

Sins [[3 oktober]] [[1990]] binne [[West-Duutsland]] en [[Oôst-Duutsland]] vereênigd: den [[Duutse Democraotische Rippebliek]] (DDR) is toen offisjeel bie den [[Bonsrippebliek Duutsland]] (BRD) ekomme.

Binn'n Duutsland hel actief en passief kiesrecht vanof 18 jaer en der is spraeke van een twikaemersysteem, helieke as in Nederland. De bonsdag ei op z'n minst 598 leeën, en wor iedere vier jaer verkozen. Der hel een kiesdrempel van vuuf percent. De bonsraed ei 69 leeën, die an de deêlstaetreheriengen vertehenwoôrdihen. Iedere deêlstaet ei ok een eihen hrondwet en deelstaetparlement, dat a om den vier jaer wor verkozen.

Den bonspresident (''Bundespräsident''), 't staetsoôd, wor voe vuuf jaer deur den bonsverhaoderienge verkozen en kan 1 keêr worn herverkozen. Den bonskanselier (''Bundeskanzler'') is 't oôd van den bonsreherieng ''(Bundesregierung)'' en wor verkozen deur den bonsdag. 

=== Bonspresidenten ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! President !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| Theodor Heuss || 1949 - 1959 || 10 || [[FDP]] || [[West-Duutsland]]
|-
| Heinrich Lübke || 1959 - 1969 || 10 || [[CDU]] || West-Duutsland
|-
| Gustav Heinemann || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| Walter Scheel || 1974 - 1979 || 5 || FDP || West-Duutsland
|-
| Karl Carstens || 1979 - 1984 || 5 || CDU || West-Duutsland
|-
| Richard von Weizsäcker || 1984 - 1994 || 10 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| Roman Herzog || 1994 - 1999 || 5 || CDU || Duutsland
|-
| Johannes Rau || 1999 - 2004 || 5 || SPD || Duutsland
|-
| Horst Köhler || 2004 - 2010 || 6 || CDU || Duutsland
|-
| Christian Wulff || 2010 - 2012 || 2 || CDU || Duutsland
|-
| Joachim Gauck || 2012 - 2017 || 5 || partieloôs || Duutsland
|-
| [[Frank-Walter Steinmeier]] || 2017 - noe || 9 || SPD || Duutsland
|-
|}

=== Bonskanseliers ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Kanselier !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| [[Konrad Adenauer]] || 1949 - 1963 || 14 || [[CDU]] || [[West-Duutsland]]
|-
| [[Ludwig Erhard]] || 1963 - 1966 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger]] || 1966 - 1969 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt]] || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt]] || 1974 - 1982 || 8 || SPD || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl]] || 1982 - 1998 || 16 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| [[Gerhard Schröder]] || 1998 - 2005 || 7 || SPD || Duutsland
|-
| [[Angela Merkel]] || 2005 - 2021 || 16 || CDU || Duutsland
|-
| [[Olaf Scholz]] || 2021 - 2025 || 4 || SPD || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz]] || 2025 - noe || 1 || CDU || Duutsland
|-
|}

=== Bonsreherieng ===
x = regeriengspartie

b = regeriengspartie mie bonskanselier

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=9 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! rowspan=2 | Kabinet || rowspan=2 | Tied || rowspan=2 | Jaer || colspan=5 | Partieën || rowspan=2 | Opmerkienge
|-
! [[CDU]]/[[CSU]] || [[FDP]] || [[Grüne]] || [[SPD]] || overige
|-
| [[Konrad Adenauer|Kabinet-Adenauer I]] || 1949 - 1953 || 4 || b || x ||  ||  || DP || [[West-Duutsland]]
|-
| Kabinet-Adenauer II || 1953 - 1957 || 4 || b || x ||  ||  || DP, GB/BHE || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer III || 1957 - 1961 || 4 || b ||  ||  ||  || DP || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer IV || 1961 - 1963 || 2 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Ludwig Erhard|Kabinet-Erhard I]] || 1963 - 1965 || 2 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland 
|-
| Kabinet-Erhard II || 1965 - 1966 || 1 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger|Kabinet-Kiesinger]] || 1966 - 1969 || 3 || b ||  ||  || x || || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt|Kabinet-Brandt I]] || 1969 - 1972 || 3 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Brandt II || 1972 - 1974 || 2 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt|Kabinet-Schmidt I]] || 1974 - 1976 || 2 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt II || 1976 - 1980 || 4 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt III || 1980 - 1982 || 2 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl|Kabinet-Kohl I]] || 1982 - 1983 || 1 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl II || 1983 - 1987 || 4 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl III || 1987 - 1991 || 4 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl IV || 1991 - 1994 || 3 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl V || 1994 - 1998 || 4 || b || x ||  ||  || || Duutsland 
|-
| [[Gerhard Schröder|Kabinet-Schröder I]] || 1998 - 2002 || 4 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Schröder II || 2002 - 2005 || 3 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| [[Angela Merkel|Kabinet-Merkel I]] || 2005 - 2009 || 4 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Merkel II || 2009 - 2013 || 4 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel III || 2013 - 2018 || 5 || b ||  ||  || x || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel IV || 2018 - 2021 || 3 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| [[Olaf Scholz|Kabinet-Scholz]] || 2021 - 2025 || 4 ||  || x || x || b || || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz|Kabinet-Merz]] || 2025 - noe || 1 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
|}

DP = Deutsche Partei

GB/BHE = Gesamtdeutscher Block / Bund der Heimatvertriebenen und Entrechteten

=== Bonsdag ===
Bonsdag vanof 1990 (vereênigde Duutsland).

''oliefkleur is reherieng''

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=11 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Partie || 2025 || 2021 || 2017 || 2013 || 2009 || 2005 || 2002 || 1998 || 1994 || 1990
|-
| [[AfD]] || 152 || 83 || 94 || || || || || || ||
|-
| [[CDU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 164 || 152 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 200 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 255 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 194 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 180 || 190 || 198 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 244 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 268
|-
| [[CSU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 44 || 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 56 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || 58 || 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 50 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 51
|-
| [[FDP]] || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 91 || 80 || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 93 || 61 || 47 || 43 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 79
|-
| [[Grüne]] || 85 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 118 || 67 || 63 || 68 || 51 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 55 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || 49 || 8
|-
| [[Linke]] / [[PDS]] ¹ || 64 || 39 || 69 || 64 || 76 || 54 || 2 || 36 || 30 || 17
|-
| [[SPD]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 120 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 206 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 153 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 193 || 146 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 222 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 251 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 298 || 252 || 239
|-
| [[SSW]] || 1 || 1 || || || || || || || ||
|-
! Totael || 630 || 735 || 709 || 631 || 622 || 614 || 603 || 669 || 672 || 662
|-
! Reherieng || 328 || 415 || 399 || 504 || 332 || 448 || 306 || 345 || 341 || 398
|-
! Kabinet || [[Friedrich Merz|Merz]] || [[Olaf Scholz|Scholz]] || Merkel IV || Merkel III || Merkel II || [[Angela Merkel|Merkel I]] || Schröder II || [[Gerhard Schröder|Schröder I]] || Kohl V || [[Helmut Kohl|Kohl IV]]
|}

¹ Linke vanof 2009

== Bestierlijke indeêlienge ==
Duutsland wor inedeêld in 16 deêlstaeten (''Bundesländer''), naemelijk:

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
! Deêlstaet !! Zeêuws !! Oôdstad !! Inweuners &lt;br&gt; (2026) !! Oppervlak &lt;br&gt; (km²) !! Dichteid &lt;br&gt; (inw./km²) || Zeêtels &lt;br&gt; [[Bonsraed]]
|-
| [[Baden-Württemberg]] || Baden-Württemberg || [[Stuttgart]] || 11.200.000 || 35.700 || 314 || 6
|--
| [[Bayern]] || Beieren || [[München]] || 13.200.000 || 70.500 || 188 || 6
|-
| [[Berlin]] || Berlijn || [[Berlin]] || 3.700.000 || 900 || 4153 || 4
|-
| [[Brandenburg]] || Brannburg || [[ Potsdam]] || 2.600.000 || 29.700 || 86 || 4
|-
| [[Bremen]] || Breem'n || [[Bremen]] || 700.000 || 400 || 1683 || 3
|-
| [[Hamburg]] || Hamburg || [[Hamburg]] || 1.900.000 || 800 || 2476 || 3
|-
| [[Hessen]] || Hessen || [[Wiesbaden]] || 6.300.000 || 21.100 || 297 || 5
|-
| [[Mecklenburg-Vorpommern]] || Mecklenburg-Voepommern || [[Schwerin]] || 1.600.000 || 23.300 || 68 || 3
|-
| [[Niedersachsen]] || Nedersaksen || [[Hannover]] || 8.000.000 || 47.700 || 168 || 6
|-
| [[Nordrhein-Westfalen]] || Noôrdrien-Westfaolen || [[Düsseldorf]] || 18.000.000 || 34.100 || 527 || 6
|-
| [[Rheinland-Pfalz]] || Rienland-Palts || [[Mainz]] || 4.100.000 || 19.900 || 208 || 4
|-
| [[Saarland]] || Saorland || [[Saarbrücken]] || 1.000.000 || 2.600 || 392 || 3
|-
| [[Sachsen]] || Saksen || [[Dresden]] || 4.000.000 || 18.500 || 218 || 4
|-
| [[Sachsen-Anhalt]] || Saksen-Analt || [[Magdeburg]] || 2.100.000 || 20.600 || 103 || 4
|-
| [[Schleswig-Holstein]] || Sleêswiek-'Olstein || [[Kiel]] || 3.000.000 || 15.800 || 187 || 4
|-
| [[Thüringen]] || Thüriengen || [[Erfurt]] || 2.100.000 || 16.200 || 128 || 4
|-
! colspan=3 | Totael || 83.500.000 || 357.700 || 233 || 69
|}
|[[Plaetje:Political map of Germany vector drawing.svg]]
|}

== Lienks nae buten ==
{{div col|cols=2}}
* [https://www.landenweb.nl/duitsland/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/germany Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210109075739/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/germany World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/duitsland/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/ Klimaatinfo]
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=16 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/germany_nl Europese Unie]
* [https://thefactfile.org/germany-facts/ Fact File]
* [https://duitslandinstituut.nl/ Duitsland Instituut]
* [https://historiek.net/geschiedenis-van-duitsland-2/ Historiek]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/ GeschiedenisExtra]
{{div col end}}

{{Europa}}

[[Categorie:Duutsland| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>5jrgx3gfp6gwo66brtwt9psz6h9ezqk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183864</id>
      <parentid>183863</parentid>
      <timestamp>2026-10-02T08:45:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Venflos</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bestierlijke indeêlienge */</comment>
      <origin>183864</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20836" sha1="6svs2764gjnz5m0ijwyfeg00envus2v" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele    = Bundesrepublik Deutschland
 |vlagge              = Flag of Germany.svg
 |waepen              = Coat of Arms of Germany.svg
 |locaotie            = Europe location GER.png
 |taelen              = [[Duuts]]
 |oôdstad             = [[Berlijn]]
 |regeriengsvurm      = [[federaotie|Federaole]] [[rippebliek]]
 |staetsoôd           = [[Frank-Walter Steinmeier]] (bonspresident)
 |regeriengsleider    = [[Friedrich Merz]] (bonskanselier)
 |km2                 = 357.684
 |pctwaeter           = 1,27
 |inweuners           = 83.467.000 (2026)
 |dichteid            = 233
 |volkslied           = [[:de:Deutschlandlied|Deutschlandlied]]
 |munte               = [[:de:Euro|euro]]
 |valutacode          = EUR
 |tiedzoône           = UTC+1
 |j/n                 = jaet
 |feêstdag            = 3 oktober (Eêneidsdag)
 |tld                 = de
 |landcode            = DEU
 |tel                 = 49
}}
[[Plaetje:Deutschland Übersichtskarte.png|thumb|Kaerte]]
[[Plaetje:Deutschland Landschaften.png|thumb|Landschapp'n]]
[[plaetje:Trier BW 2013-04-14 15-59-54.JPG|thumb|250px|Dom van [[Trier]]]]
[[plaetje:1 Nature 1.png|250px|thumb|'t Kasteêl [[Neuschwanstein]] ([[Bayern]]) in leege mist]]
[[plaetje:Die_Elbphilharmonie_-_21.07.2015.jpg|250px|thumb|Den Elbphilharmonie in [[Hamburg]]]]
[[Plaetje:West and East Germans at the Brandenburg Gate in 1989.jpg|250px|thumb|Val van den [[Berlijn|Berliense]] mure in november 1989]]
[[Plaetje:Mittelrheintal bei Oberwesel.jpg|250px|thumb|[[Rien]] bie Oberwesel ([[Rheinland-Pfalz]])]]
[[Plaetje:Kreidefelsen auf Rügen (29040693666).jpg|thumb|250px|Kust op Rügen ([[Mecklenburg-Vorpommern]])]]
[[Plaetje:Naturpark Thüringer Wald.Blick vom Reinhardsberg.07.ajb.jpg|250px|thumb|[[Thüringen|Thüringer]] Wald]]
[[Plaetje:Dülmen, Umland -- 2013 -- 2031.jpg|250px|thumb|Münsterland bie Dülmen ([[Nordrhein-Westfalen]])]]
[[Plaetje:Aerial image of Spiekeroog (view from the west).jpg|250px|thumb|[[Waddeneiland]] Spiekeroog ([[Niedersachsen]])]]
[[Plaetje:Regensburg 08 2006 2.jpg|250px|thumb|[[Regensburg]] an den [[Donau]]]]
[[Plaetje:Lüneburger Heide 092.jpg|250px|thumb|Lüneburger Heide ([[Niedersachsen]])]]

'''Duutsland''' ([[Duuts]]: ''Deutschland''), offisjeel '''Bonsrippebliek Duutsland''' (''Bundesrepublik Deutschland''), is een land in [[Midden-Europa]]. Den 'oôdstad is [[Berlijn]] (''Berlin''). 

Duutsland ei mie zen ruum 83 meljoen inweuners (2026) nae [[Rusland]] den hroôtste bevolkienge van alle Europeêse lan'n. 

't Land hrens op volhorde van noôrd ni oôst an de volhende lan'n: [[Denemarken]], [[Poôl'n]], [[Tsjehhië]], [[Oesteriek]], [[Zwitserland]], [[Frankriek]], [[Luxemburg (land)|Luxemburg]], [[Belhië]] en [[Nederland]].

In 't noôrdwessen liet Duutsland an den [[Noôrdzeê]], in 't noôrdoôssen an den [[Oôstzeê]].

Van den bevolkienge is 52% anesloôtn bie een relihieuze hemeênschap (2025).

[[Christelijk]] is 46% van den bevolkienge: 23% is [[roôms-katteliek]] en 20,7% is [[protestans]] ([[luthers]] en [[grifformeerd]]). De roôms-katteliek'n bevin'n der eihen vurral in 't zuden en wessen, de protestant'n in 't noôrn en oôssen.

Ok weun'n der 3,35 meljoen [[moslim]]s (4%), 270.000 [[boeddhisme|boeddhist'n]] (0,3%) en 100.000 relihieuze [[joôden]] (0,1%). 

Meêr dan 50% van den voormaelihe Oôst-Duutse bevolkienge ang hin relihie an.

Onder den Duutse bevolkienge bevin'n zen eihen hroôte hroep'n allochtoon'n, wironder vee hastarbeiers uut de jaeren '70 uut [[Joehoslavië]], [[Hriek'nland]] en [[Turkije]] en aore lan'n en ok binne d'r vee vluchteliengen uut [[Oekraïne]] en [[Syrië]], wivandaen (uut veural Turkije en Syrië) de 3,35 meljoen moslims komme. In totaol bevin'n zen eihen in Duutsland bieni 24 meljoen allochtoon'n (28,7%, 2022).

Bieni iedereên in Duutsland spreek [[Duuts]]. Der zien ienkele etnische minder'eden as Deen'n, Friezen, Sorben en siheuners die an der eihen taele praoten.

Duutsland is een belangriek lid van den [[Europeêse Unie]] en van economische, politieke en militaire organisaoties in Europa en den waereld (o.a. [[Vereênigde Naoties]], [[NAVO]] en [[G7]]).

== Geografie ==
Duutsland lig in [[Centraol-Europa]], hrens an de bovenhenoemde lan'n en wor verdeêld in de Duutse vlakt'n in 't noôrn, 't oôgland in 't midd'n en de uutèn'n van de [[Alpen]] in 't zuden. Een hroôt deêl, 2/3, besti uut bossen, wivan vee nildbossen.

Noôrd-Duutsland wor ekenmerkt deur een vlak lanschap, evenas in 't iets noôrdelijker helehen Denemarken. Deur de vlakt'n stroômen rivier'n as de [[Wezer]], den [[Elbe]] en den [[Oder]], en der vin vee landbouw plekke. Der wor onder are terwe, petaoten en herst verbouwd en in Sleêswiek-'Olstein wor an veeteêlt edaene. In dit hebied lihhen hroôte steeën as den oôdstad [[Berlijn]], [[Hamburg]] en [[Bremen]].

Midd'n-Duutsland wor ekenmerkt deur 't oôgland. In dit hebied lihhen onder are de Rijnvallei en 't Thüriengse bos. Langs de Rijn zien vee wienhaern en kasteeln te vin'n en ok lihhen der industriehebieden as 't [[Ruhrhebied]] in de buurte. Ok langs de [[Moezel]], ok in dit hebied, zien vee wienhaern te vin'n. Hroôte steeën in Midd'n-Duutsland zien [[Dresden]], [[Leipzig]], [[Keulen]], [[Düsseldorf]] en [[Essen (Duutsland)|Essen]].

Zuud-Duutsland wor ekenmerkt deur zen oôhe berhen, mistal bebost bie nildboômen. Voebeêl'n zien 't [[Zwarte Woud]] en 't Bohemerwoud. 't Oôgste punt (2963 m) is de Zugspitze in de Beierse Alpen. Hroôte steeën in Zuud-Duutsland zien onder are [[München]], [[Frankfurt am Main]] en [[Stuttgart]].

=== Inweuners ===
Ontwikkelieng vant antal inweuners:
* 1900 – 54 meljoen
* 1925 – 63 meljoen
* 1950 – 68 meljoen
* 1975 – 79 meljoen
* 2000 – 82 meljoen
* 2026 – 83 meljoen

=== Steê ===
Hroôtste steê binne (2026):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Berlin]] (Berlijn) || 3.701.000
|-
| [[Hamburg]] || 1.869.000
|-
| [[München]] || 1.505.000
|-
| [[Köln]] (Keulen) || 1.026.000
|-
| [[Frankfurt am Main]] || 761.000
|-
| [[Düsseldorf]] || 619.000
|-
| [[Leipzig]] || 616.000
|-
| [[Stuttgart]] || 609.000
|-
| [[Dortmund]] || 601.000
|-
| [[Bremen (stad)|Bremen]] || 588.000
|-
| [[Essen (Duutsland)|Essen]] || 574.000
|-
| [[Dresden]] || 563.000
|-
| [[Nürnberg]] || 531.000
|-
| [[Hannover]] || 523.000
|-
| [[Duisburg]] || 501.000
|-
| [[Bochum]] || 359.000
|-
| [[Wuppertal]] || 357.000
|-
| [[Bielefeld]] || 331.000
|-
| [[Bonn]] || 324.000
|-
| [[Mannheim]] || 320.000
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Karlsruhe]] || 309.000
|-
| [[Münster]] || 306.000
|-
| [[Augsburg]] || 302.000
|-
| [[Wiesbaden]] || 289.000
|-
| [[Mönchengladbach]] || 267.000
|-
| [[Gelsenkirchen]] || 266.000
|-
| [[Aachen]] (Aken) || 264.000
|-
| [[Braunschweig]] || 253.000
|-
| [[Kiel]] || 252.000
|-
| [[Chemnitz]] || 247.000
|-
| [[Magdeburg]] || 244.000
|-
| [[Freiburg im Breisgau]] || 238.000
|-
| [[Krefeld]] || 231.000
|-
| [[Halle (Saale)|Halle]] || 226.000
|-
| [[Mainz]] || 224.000
|-
| [[Erfurt]] || 217.000
|-
| [[Lübeck]] || 217.000
|-
| [[Oberhausen]] || 213.000
|-
| [[Rostock]] || 205.000
|-
| [[Kassel]] || 197.000
|-
|}
|}

== Geschiedenisse ==
Duutsland wier pas in [[1870]] opniev een eeneid. In d'ooge middeleeuwe wastet et hrootste land van Europa, ma laeter viel et elegaer uut mekaer in wè meer dan onderd lantjes. Tussen 1870 en 1914 groeiende Duutsland uut tot de een nae grooste industriestaet van Europa en van de waereld, nae Iengeland. Dat gaf noga wa conflicten mee de Iengelse, mae ok mie de Franse. Toe in 1914 de Eerste Wereldoorlog uutbrak kwam Duutsland recht tegenover deze groôtmach'n (mie Rusland d'rbie) te stoôn, saeme mie Oôstenriek-Honharije. Duutsland voerde een tweêfrontenoorlog. Vier jaer lang durende deze oorlog weerbie naebie nehen meljoen man omkwamme.
Duutsland wier een vernederende vrede opgeleid en vee historici dienke dat dit de opmaet gaf toet de Twidde Wereldoorlog. In [[1933]] kwam [[Adolf Hitler]] an de macht. Duutsland begon in 1939 een oorlog tegen Iengeland en Frankriek en vanaf 1941 ok tehen Rusland en de VS. In 1945 wier het land eindelijk verslogen. Verbijsterd nam de weareld kennis van de [[Holocaust]] weerbie zo'n zes meljoen [[Joôden]] systematisch bin vermoôrd, vooral in [[Oôst-Europa]].
Het land wier verdeeld in vier bezettingszones, naemelijk een Britse, Franse, Amerikaanse en Russische Zone. De Russische zone wier een apart land, de Duutse Democraotische Rippebliek (DDR). Duutsland wier zodoewnde verdeêld in een communistisch [[Oôst-Duutsland]] en een kapitalistisch [[West-Duutsland]]. Ok [[Berlijn]] was in vieren gedeeld, mar deze stad lag midden in het Russische deel, zoôdat een deel van Berlijn (dat bie West-Duutsland kwam) as een eiland in Oôst-Duutsland kwam te liggene.
Vee burhers vluchttende van Oôst nae West en dat nam zoô groôte antallen an, da in 1961 een mure gebouwd wier deu de Oôst-Duutsers tussen Oôst en West Berlijn. Deze mure wier symbool van de [[Kouwe Oôrlog]] tussen de NAVO en het Warchaupact. In [[1989]] kwam 'ieran een ende toe de burhers van de communistische lan'n in Oost-Europa in opstand kwamme. De Sovjets onger leiding van Gorbatsjov kwamme in tehenstelling toet 1956 en 1968 niet in actie.
In 1991 wiere de tweê lan'n weer bie mekaore gevoegd onger leiding van bondskanselier Kohl. Vee wier geïnvesteerd in de voormaelihe deelstaeten van de DDR, mae twintig jaer laeter was de werkloosheid nog aoltied 'oôger as in 't wes'n. Frankriek ging akkoord mie de 'erenigieng op voorwaerde dat Duutsland de [[euro]] zou invoere. Dit gebeurde dan ok, in [[2002]].

== Economie ==
Duutsland is eên van de mist ontwikkelde lan'n ter waereld en ei ok eên van de sterkste economieën op aerde, mè onder are werkeloôs'eid is een hroôt probleem. Deur verhriezieng worn de lassen van werk ènde mensen hrotter en de sociaole zeker'eid wor kleinder. Een aor probleem is ok nog de minder loôpende economie van 't voormaelige [[Oôst-Duutsland]], nog een overbluufsel uut de DDR-tied.

== Defensie ==
't Leher van Duutsland 'iet Bundeswehr.

Deêze bestaet uut landmacht (''Heer''), marine (''Deutsche Marine''), luchwacht (''Luftwaffe'') en een ieneid vò cyber en informaotie (''Cyber- und Informationsraum'').

In 2014 waeren der ruum 33 meljoen mins'n beschikbaer voe in heval van oôrlog.

D'r binne 186.000 soldaten en 930.000 reservisten in 2026.

't 'Oôdkwartier is in [[Bonn]] en [[Berlin]].

2,7% van 't [[BNP]] (2026) wor uuteheven an defensie.

== Politiek ==
Duutsland is een democraotische parlementaire bondsstaet. 't Land ei sins [[23 meie]] [[1949]] een hrondwet, die a deur een meêder'eid van twiderde deur de bonsdag ''(Bundestag)'' en bondsraed ''(Bundesrat)'' 'ewiezigd kan worn. Sommihe aspect'n kunn'n nie 'ewiezigd worn.

Sins [[3 oktober]] [[1990]] binne [[West-Duutsland]] en [[Oôst-Duutsland]] vereênigd: den [[Duutse Democraotische Rippebliek]] (DDR) is toen offisjeel bie den [[Bonsrippebliek Duutsland]] (BRD) ekomme.

Binn'n Duutsland hel actief en passief kiesrecht vanof 18 jaer en der is spraeke van een twikaemersysteem, helieke as in Nederland. De bonsdag ei op z'n minst 598 leeën, en wor iedere vier jaer verkozen. Der hel een kiesdrempel van vuuf percent. De bonsraed ei 69 leeën, die an de deêlstaetreheriengen vertehenwoôrdihen. Iedere deêlstaet ei ok een eihen hrondwet en deelstaetparlement, dat a om den vier jaer wor verkozen.

Den bonspresident (''Bundespräsident''), 't staetsoôd, wor voe vuuf jaer deur den bonsverhaoderienge verkozen en kan 1 keêr worn herverkozen. Den bonskanselier (''Bundeskanzler'') is 't oôd van den bonsreherieng ''(Bundesregierung)'' en wor verkozen deur den bonsdag. 

=== Bonspresidenten ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! President !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| Theodor Heuss || 1949 - 1959 || 10 || [[FDP]] || [[West-Duutsland]]
|-
| Heinrich Lübke || 1959 - 1969 || 10 || [[CDU]] || West-Duutsland
|-
| Gustav Heinemann || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| Walter Scheel || 1974 - 1979 || 5 || FDP || West-Duutsland
|-
| Karl Carstens || 1979 - 1984 || 5 || CDU || West-Duutsland
|-
| Richard von Weizsäcker || 1984 - 1994 || 10 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| Roman Herzog || 1994 - 1999 || 5 || CDU || Duutsland
|-
| Johannes Rau || 1999 - 2004 || 5 || SPD || Duutsland
|-
| Horst Köhler || 2004 - 2010 || 6 || CDU || Duutsland
|-
| Christian Wulff || 2010 - 2012 || 2 || CDU || Duutsland
|-
| Joachim Gauck || 2012 - 2017 || 5 || partieloôs || Duutsland
|-
| [[Frank-Walter Steinmeier]] || 2017 - noe || 9 || SPD || Duutsland
|-
|}

=== Bonskanseliers ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Kanselier !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| [[Konrad Adenauer]] || 1949 - 1963 || 14 || [[CDU]] || [[West-Duutsland]]
|-
| [[Ludwig Erhard]] || 1963 - 1966 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger]] || 1966 - 1969 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt]] || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt]] || 1974 - 1982 || 8 || SPD || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl]] || 1982 - 1998 || 16 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| [[Gerhard Schröder]] || 1998 - 2005 || 7 || SPD || Duutsland
|-
| [[Angela Merkel]] || 2005 - 2021 || 16 || CDU || Duutsland
|-
| [[Olaf Scholz]] || 2021 - 2025 || 4 || SPD || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz]] || 2025 - noe || 1 || CDU || Duutsland
|-
|}

=== Bonsreherieng ===
x = regeriengspartie

b = regeriengspartie mie bonskanselier

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=9 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! rowspan=2 | Kabinet || rowspan=2 | Tied || rowspan=2 | Jaer || colspan=5 | Partieën || rowspan=2 | Opmerkienge
|-
! [[CDU]]/[[CSU]] || [[FDP]] || [[Grüne]] || [[SPD]] || overige
|-
| [[Konrad Adenauer|Kabinet-Adenauer I]] || 1949 - 1953 || 4 || b || x ||  ||  || DP || [[West-Duutsland]]
|-
| Kabinet-Adenauer II || 1953 - 1957 || 4 || b || x ||  ||  || DP, GB/BHE || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer III || 1957 - 1961 || 4 || b ||  ||  ||  || DP || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer IV || 1961 - 1963 || 2 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Ludwig Erhard|Kabinet-Erhard I]] || 1963 - 1965 || 2 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland 
|-
| Kabinet-Erhard II || 1965 - 1966 || 1 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger|Kabinet-Kiesinger]] || 1966 - 1969 || 3 || b ||  ||  || x || || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt|Kabinet-Brandt I]] || 1969 - 1972 || 3 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Brandt II || 1972 - 1974 || 2 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt|Kabinet-Schmidt I]] || 1974 - 1976 || 2 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt II || 1976 - 1980 || 4 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt III || 1980 - 1982 || 2 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl|Kabinet-Kohl I]] || 1982 - 1983 || 1 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl II || 1983 - 1987 || 4 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl III || 1987 - 1991 || 4 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl IV || 1991 - 1994 || 3 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl V || 1994 - 1998 || 4 || b || x ||  ||  || || Duutsland 
|-
| [[Gerhard Schröder|Kabinet-Schröder I]] || 1998 - 2002 || 4 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Schröder II || 2002 - 2005 || 3 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| [[Angela Merkel|Kabinet-Merkel I]] || 2005 - 2009 || 4 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Merkel II || 2009 - 2013 || 4 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel III || 2013 - 2018 || 5 || b ||  ||  || x || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel IV || 2018 - 2021 || 3 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| [[Olaf Scholz|Kabinet-Scholz]] || 2021 - 2025 || 4 ||  || x || x || b || || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz|Kabinet-Merz]] || 2025 - noe || 1 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
|}

DP = Deutsche Partei

GB/BHE = Gesamtdeutscher Block / Bund der Heimatvertriebenen und Entrechteten

=== Bonsdag ===
Bonsdag vanof 1990 (vereênigde Duutsland).

''oliefkleur is reherieng''

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=11 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Partie || 2025 || 2021 || 2017 || 2013 || 2009 || 2005 || 2002 || 1998 || 1994 || 1990
|-
| [[AfD]] || 152 || 83 || 94 || || || || || || ||
|-
| [[CDU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 164 || 152 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 200 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 255 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 194 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 180 || 190 || 198 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 244 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 268
|-
| [[CSU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 44 || 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 56 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || 58 || 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 50 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 51
|-
| [[FDP]] || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 91 || 80 || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 93 || 61 || 47 || 43 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 79
|-
| [[Grüne]] || 85 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 118 || 67 || 63 || 68 || 51 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 55 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || 49 || 8
|-
| [[Linke]] / [[PDS]] ¹ || 64 || 39 || 69 || 64 || 76 || 54 || 2 || 36 || 30 || 17
|-
| [[SPD]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 120 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 206 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 153 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 193 || 146 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 222 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 251 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 298 || 252 || 239
|-
| [[SSW]] || 1 || 1 || || || || || || || ||
|-
! Totael || 630 || 735 || 709 || 631 || 622 || 614 || 603 || 669 || 672 || 662
|-
! Reherieng || 328 || 415 || 399 || 504 || 332 || 448 || 306 || 345 || 341 || 398
|-
! Kabinet || [[Friedrich Merz|Merz]] || [[Olaf Scholz|Scholz]] || Merkel IV || Merkel III || Merkel II || [[Angela Merkel|Merkel I]] || Schröder II || [[Gerhard Schröder|Schröder I]] || Kohl V || [[Helmut Kohl|Kohl IV]]
|}

¹ Linke vanof 2009

=== Bonslan'n ===
Duutsland wor inedeêld in 16 deêlstaeten (''Bundesländer''), naemelijk:

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
! Deêlstaet !! Zeêuws !! Oôdstad !! Inweuners &lt;br&gt; (2026) !! Oppervlak &lt;br&gt; (km²) !! Dichteid &lt;br&gt; (inw./km²) || Zeêtels &lt;br&gt; [[Bonsraed]]
|-
| [[Baden-Württemberg]] || Baden-Württemberg || [[Stuttgart]] || 11.200.000 || 35.700 || 314 || 6
|--
| [[Bayern]] || Beieren || [[München]] || 13.200.000 || 70.500 || 188 || 6
|-
| [[Berlin]] || Berlijn || [[Berlin]] || 3.700.000 || 900 || 4153 || 4
|-
| [[Brandenburg]] || Brannburg || [[ Potsdam]] || 2.600.000 || 29.700 || 86 || 4
|-
| [[Bremen]] || Breem'n || [[Bremen]] || 700.000 || 400 || 1683 || 3
|-
| [[Hamburg]] || Hamburg || [[Hamburg]] || 1.900.000 || 800 || 2476 || 3
|-
| [[Hessen]] || Hessen || [[Wiesbaden]] || 6.300.000 || 21.100 || 297 || 5
|-
| [[Mecklenburg-Vorpommern]] || Mecklenburg-Voepommern || [[Schwerin]] || 1.600.000 || 23.300 || 68 || 3
|-
| [[Niedersachsen]] || Nedersaksen || [[Hannover]] || 8.000.000 || 47.700 || 168 || 6
|-
| [[Nordrhein-Westfalen]] || Noôrdrien-Westfaolen || [[Düsseldorf]] || 18.000.000 || 34.100 || 527 || 6
|-
| [[Rheinland-Pfalz]] || Rienland-Palts || [[Mainz]] || 4.100.000 || 19.900 || 208 || 4
|-
| [[Saarland]] || Saorland || [[Saarbrücken]] || 1.000.000 || 2.600 || 392 || 3
|-
| [[Sachsen]] || Saksen || [[Dresden]] || 4.000.000 || 18.500 || 218 || 4
|-
| [[Sachsen-Anhalt]] || Saksen-Analt || [[Magdeburg]] || 2.100.000 || 20.600 || 103 || 4
|-
| [[Schleswig-Holstein]] || Sleêswiek-'Olstein || [[Kiel]] || 3.000.000 || 15.800 || 187 || 4
|-
| [[Thüringen]] || Thüriengen || [[Erfurt]] || 2.100.000 || 16.200 || 128 || 4
|-
! colspan=3 | Totael || 83.500.000 || 357.700 || 233 || 69
|}
|[[Plaetje:Political map of Germany vector drawing.svg]]
|}

== Lienks nae buten ==
{{div col|cols=2}}
* [https://www.landenweb.nl/duitsland/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/germany Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210109075739/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/germany World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/duitsland/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/ Klimaatinfo]
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=16 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/germany_nl Europese Unie]
* [https://thefactfile.org/germany-facts/ Fact File]
* [https://duitslandinstituut.nl/ Duitsland Instituut]
* [https://historiek.net/geschiedenis-van-duitsland-2/ Historiek]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/ GeschiedenisExtra]
{{div col end}}

{{Europa}}

[[Categorie:Duutsland| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>6svs2764gjnz5m0ijwyfeg00envus2v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183865</id>
      <parentid>183864</parentid>
      <timestamp>2026-10-02T08:50:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Venflos</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <comment>/* Politiek */</comment>
      <origin>183865</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20854" sha1="6zknywux85vyloqj5g4k5ltf0ni3lj1" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele    = Bundesrepublik Deutschland
 |vlagge              = Flag of Germany.svg
 |waepen              = Coat of Arms of Germany.svg
 |locaotie            = Europe location GER.png
 |taelen              = [[Duuts]]
 |oôdstad             = [[Berlijn]]
 |regeriengsvurm      = [[federaotie|Federaole]] [[rippebliek]]
 |staetsoôd           = [[Frank-Walter Steinmeier]] (bonspresident)
 |regeriengsleider    = [[Friedrich Merz]] (bonskanselier)
 |km2                 = 357.684
 |pctwaeter           = 1,27
 |inweuners           = 83.467.000 (2026)
 |dichteid            = 233
 |volkslied           = [[:de:Deutschlandlied|Deutschlandlied]]
 |munte               = [[:de:Euro|euro]]
 |valutacode          = EUR
 |tiedzoône           = UTC+1
 |j/n                 = jaet
 |feêstdag            = 3 oktober (Eêneidsdag)
 |tld                 = de
 |landcode            = DEU
 |tel                 = 49
}}
[[Plaetje:Deutschland Übersichtskarte.png|thumb|Kaerte]]
[[Plaetje:Deutschland Landschaften.png|thumb|Landschapp'n]]
[[plaetje:Trier BW 2013-04-14 15-59-54.JPG|thumb|250px|Dom van [[Trier]]]]
[[plaetje:1 Nature 1.png|250px|thumb|'t Kasteêl [[Neuschwanstein]] ([[Bayern]]) in leege mist]]
[[plaetje:Die_Elbphilharmonie_-_21.07.2015.jpg|250px|thumb|Den Elbphilharmonie in [[Hamburg]]]]
[[Plaetje:West and East Germans at the Brandenburg Gate in 1989.jpg|250px|thumb|Val van den [[Berlijn|Berliense]] mure in november 1989]]
[[Plaetje:Mittelrheintal bei Oberwesel.jpg|250px|thumb|[[Rien]] bie Oberwesel ([[Rheinland-Pfalz]])]]
[[Plaetje:Kreidefelsen auf Rügen (29040693666).jpg|thumb|250px|Kust op Rügen ([[Mecklenburg-Vorpommern]])]]
[[Plaetje:Naturpark Thüringer Wald.Blick vom Reinhardsberg.07.ajb.jpg|250px|thumb|[[Thüringen|Thüringer]] Wald]]
[[Plaetje:Dülmen, Umland -- 2013 -- 2031.jpg|250px|thumb|Münsterland bie Dülmen ([[Nordrhein-Westfalen]])]]
[[Plaetje:Aerial image of Spiekeroog (view from the west).jpg|250px|thumb|[[Waddeneiland]] Spiekeroog ([[Niedersachsen]])]]
[[Plaetje:Regensburg 08 2006 2.jpg|250px|thumb|[[Regensburg]] an den [[Donau]]]]
[[Plaetje:Lüneburger Heide 092.jpg|250px|thumb|Lüneburger Heide ([[Niedersachsen]])]]

'''Duutsland''' ([[Duuts]]: ''Deutschland''), offisjeel '''Bonsrippebliek Duutsland''' (''Bundesrepublik Deutschland''), is een land in [[Midden-Europa]]. Den 'oôdstad is [[Berlijn]] (''Berlin''). 

Duutsland ei mie zen ruum 83 meljoen inweuners (2026) nae [[Rusland]] den hroôtste bevolkienge van alle Europeêse lan'n. 

't Land hrens op volhorde van noôrd ni oôst an de volhende lan'n: [[Denemarken]], [[Poôl'n]], [[Tsjehhië]], [[Oesteriek]], [[Zwitserland]], [[Frankriek]], [[Luxemburg (land)|Luxemburg]], [[Belhië]] en [[Nederland]].

In 't noôrdwessen liet Duutsland an den [[Noôrdzeê]], in 't noôrdoôssen an den [[Oôstzeê]].

Van den bevolkienge is 52% anesloôtn bie een relihieuze hemeênschap (2025).

[[Christelijk]] is 46% van den bevolkienge: 23% is [[roôms-katteliek]] en 20,7% is [[protestans]] ([[luthers]] en [[grifformeerd]]). De roôms-katteliek'n bevin'n der eihen vurral in 't zuden en wessen, de protestant'n in 't noôrn en oôssen.

Ok weun'n der 3,35 meljoen [[moslim]]s (4%), 270.000 [[boeddhisme|boeddhist'n]] (0,3%) en 100.000 relihieuze [[joôden]] (0,1%). 

Meêr dan 50% van den voormaelihe Oôst-Duutse bevolkienge ang hin relihie an.

Onder den Duutse bevolkienge bevin'n zen eihen hroôte hroep'n allochtoon'n, wironder vee hastarbeiers uut de jaeren '70 uut [[Joehoslavië]], [[Hriek'nland]] en [[Turkije]] en aore lan'n en ok binne d'r vee vluchteliengen uut [[Oekraïne]] en [[Syrië]], wivandaen (uut veural Turkije en Syrië) de 3,35 meljoen moslims komme. In totaol bevin'n zen eihen in Duutsland bieni 24 meljoen allochtoon'n (28,7%, 2022).

Bieni iedereên in Duutsland spreek [[Duuts]]. Der zien ienkele etnische minder'eden as Deen'n, Friezen, Sorben en siheuners die an der eihen taele praoten.

Duutsland is een belangriek lid van den [[Europeêse Unie]] en van economische, politieke en militaire organisaoties in Europa en den waereld (o.a. [[Vereênigde Naoties]], [[NAVO]] en [[G7]]).

== Geografie ==
Duutsland lig in [[Centraol-Europa]], hrens an de bovenhenoemde lan'n en wor verdeêld in de Duutse vlakt'n in 't noôrn, 't oôgland in 't midd'n en de uutèn'n van de [[Alpen]] in 't zuden. Een hroôt deêl, 2/3, besti uut bossen, wivan vee nildbossen.

Noôrd-Duutsland wor ekenmerkt deur een vlak lanschap, evenas in 't iets noôrdelijker helehen Denemarken. Deur de vlakt'n stroômen rivier'n as de [[Wezer]], den [[Elbe]] en den [[Oder]], en der vin vee landbouw plekke. Der wor onder are terwe, petaoten en herst verbouwd en in Sleêswiek-'Olstein wor an veeteêlt edaene. In dit hebied lihhen hroôte steeën as den oôdstad [[Berlijn]], [[Hamburg]] en [[Bremen]].

Midd'n-Duutsland wor ekenmerkt deur 't oôgland. In dit hebied lihhen onder are de Rijnvallei en 't Thüriengse bos. Langs de Rijn zien vee wienhaern en kasteeln te vin'n en ok lihhen der industriehebieden as 't [[Ruhrhebied]] in de buurte. Ok langs de [[Moezel]], ok in dit hebied, zien vee wienhaern te vin'n. Hroôte steeën in Midd'n-Duutsland zien [[Dresden]], [[Leipzig]], [[Keulen]], [[Düsseldorf]] en [[Essen (Duutsland)|Essen]].

Zuud-Duutsland wor ekenmerkt deur zen oôhe berhen, mistal bebost bie nildboômen. Voebeêl'n zien 't [[Zwarte Woud]] en 't Bohemerwoud. 't Oôgste punt (2963 m) is de Zugspitze in de Beierse Alpen. Hroôte steeën in Zuud-Duutsland zien onder are [[München]], [[Frankfurt am Main]] en [[Stuttgart]].

=== Inweuners ===
Ontwikkelieng vant antal inweuners:
* 1900 – 54 meljoen
* 1925 – 63 meljoen
* 1950 – 68 meljoen
* 1975 – 79 meljoen
* 2000 – 82 meljoen
* 2026 – 83 meljoen

=== Steê ===
Hroôtste steê binne (2026):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Berlin]] (Berlijn) || 3.701.000
|-
| [[Hamburg]] || 1.869.000
|-
| [[München]] || 1.505.000
|-
| [[Köln]] (Keulen) || 1.026.000
|-
| [[Frankfurt am Main]] || 761.000
|-
| [[Düsseldorf]] || 619.000
|-
| [[Leipzig]] || 616.000
|-
| [[Stuttgart]] || 609.000
|-
| [[Dortmund]] || 601.000
|-
| [[Bremen (stad)|Bremen]] || 588.000
|-
| [[Essen (Duutsland)|Essen]] || 574.000
|-
| [[Dresden]] || 563.000
|-
| [[Nürnberg]] || 531.000
|-
| [[Hannover]] || 523.000
|-
| [[Duisburg]] || 501.000
|-
| [[Bochum]] || 359.000
|-
| [[Wuppertal]] || 357.000
|-
| [[Bielefeld]] || 331.000
|-
| [[Bonn]] || 324.000
|-
| [[Mannheim]] || 320.000
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Karlsruhe]] || 309.000
|-
| [[Münster]] || 306.000
|-
| [[Augsburg]] || 302.000
|-
| [[Wiesbaden]] || 289.000
|-
| [[Mönchengladbach]] || 267.000
|-
| [[Gelsenkirchen]] || 266.000
|-
| [[Aachen]] (Aken) || 264.000
|-
| [[Braunschweig]] || 253.000
|-
| [[Kiel]] || 252.000
|-
| [[Chemnitz]] || 247.000
|-
| [[Magdeburg]] || 244.000
|-
| [[Freiburg im Breisgau]] || 238.000
|-
| [[Krefeld]] || 231.000
|-
| [[Halle (Saale)|Halle]] || 226.000
|-
| [[Mainz]] || 224.000
|-
| [[Erfurt]] || 217.000
|-
| [[Lübeck]] || 217.000
|-
| [[Oberhausen]] || 213.000
|-
| [[Rostock]] || 205.000
|-
| [[Kassel]] || 197.000
|-
|}
|}

== Geschiedenisse ==
Duutsland wier pas in [[1870]] opniev een eeneid. In d'ooge middeleeuwe wastet et hrootste land van Europa, ma laeter viel et elegaer uut mekaer in wè meer dan onderd lantjes. Tussen 1870 en 1914 groeiende Duutsland uut tot de een nae grooste industriestaet van Europa en van de waereld, nae Iengeland. Dat gaf noga wa conflicten mee de Iengelse, mae ok mie de Franse. Toe in 1914 de Eerste Wereldoorlog uutbrak kwam Duutsland recht tegenover deze groôtmach'n (mie Rusland d'rbie) te stoôn, saeme mie Oôstenriek-Honharije. Duutsland voerde een tweêfrontenoorlog. Vier jaer lang durende deze oorlog weerbie naebie nehen meljoen man omkwamme.
Duutsland wier een vernederende vrede opgeleid en vee historici dienke dat dit de opmaet gaf toet de Twidde Wereldoorlog. In [[1933]] kwam [[Adolf Hitler]] an de macht. Duutsland begon in 1939 een oorlog tegen Iengeland en Frankriek en vanaf 1941 ok tehen Rusland en de VS. In 1945 wier het land eindelijk verslogen. Verbijsterd nam de weareld kennis van de [[Holocaust]] weerbie zo'n zes meljoen [[Joôden]] systematisch bin vermoôrd, vooral in [[Oôst-Europa]].
Het land wier verdeeld in vier bezettingszones, naemelijk een Britse, Franse, Amerikaanse en Russische Zone. De Russische zone wier een apart land, de Duutse Democraotische Rippebliek (DDR). Duutsland wier zodoewnde verdeêld in een communistisch [[Oôst-Duutsland]] en een kapitalistisch [[West-Duutsland]]. Ok [[Berlijn]] was in vieren gedeeld, mar deze stad lag midden in het Russische deel, zoôdat een deel van Berlijn (dat bie West-Duutsland kwam) as een eiland in Oôst-Duutsland kwam te liggene.
Vee burhers vluchttende van Oôst nae West en dat nam zoô groôte antallen an, da in 1961 een mure gebouwd wier deu de Oôst-Duutsers tussen Oôst en West Berlijn. Deze mure wier symbool van de [[Kouwe Oôrlog]] tussen de NAVO en het Warchaupact. In [[1989]] kwam 'ieran een ende toe de burhers van de communistische lan'n in Oost-Europa in opstand kwamme. De Sovjets onger leiding van Gorbatsjov kwamme in tehenstelling toet 1956 en 1968 niet in actie.
In 1991 wiere de tweê lan'n weer bie mekaore gevoegd onger leiding van bondskanselier Kohl. Vee wier geïnvesteerd in de voormaelihe deelstaeten van de DDR, mae twintig jaer laeter was de werkloosheid nog aoltied 'oôger as in 't wes'n. Frankriek ging akkoord mie de 'erenigieng op voorwaerde dat Duutsland de [[euro]] zou invoere. Dit gebeurde dan ok, in [[2002]].

== Economie ==
Duutsland is eên van de mist ontwikkelde lan'n ter waereld en ei ok eên van de sterkste economieën op aerde, mè onder are werkeloôs'eid is een hroôt probleem. Deur verhriezieng worn de lassen van werk ènde mensen hrotter en de sociaole zeker'eid wor kleinder. Een aor probleem is ok nog de minder loôpende economie van 't voormaelige [[Oôst-Duutsland]], nog een overbluufsel uut de DDR-tied.

== Defensie ==
't Leher van Duutsland 'iet Bundeswehr.

Deêze bestaet uut landmacht (''Heer''), marine (''Deutsche Marine''), luchwacht (''Luftwaffe'') en een ieneid vò cyber en informaotie (''Cyber- und Informationsraum'').

In 2014 waeren der ruum 33 meljoen mins'n beschikbaer voe in heval van oôrlog.

D'r binne 186.000 soldaten en 930.000 reservisten in 2026.

't 'Oôdkwartier is in [[Bonn]] en [[Berlin]].

2,7% van 't [[BNP]] (2026) wor uuteheven an defensie.

== Politiek ==
Duutsland is een democraotische parlementaire bonsstaet. 't Land ei sins [[23 meie]] [[1949]] een hrondwet, die a deur een meêder'eid van twiderde deur de bonsdag ''(Bundestag)'' en bondsraed ''(Bundesrat)'' 'ewiezigd kan worn. Sommihe aspect'n kunn'n nie 'ewiezigd worn.

Sins [[3 oktober]] [[1990]] binne [[West-Duutsland]] en [[Oôst-Duutsland]] vereênigd: den [[Duutse Democraotische Rippebliek]] (DDR) is toen offisjeel bie den [[Bonsrippebliek Duutsland]] (BRD) ekomme.

Binn'n Duutsland hel actief en passief kiesrecht vanof 18 jaer en der is spraeke van een twikaemersysteem, helieke as in Nederland. De bonsdag ei op z'n minst 598 leeën, en wor iedere vier jaer verkozen. Der hel een kiesdrempel van vuuf percent. De bonsraed ei 69 leeën, die an de deêlstaetreheriengen vertehenwoôrdihen. Iedere deêlstaet (''(Bundes)land'') ei ok een eihen hrondwet en deelstaetparlement, dat a om den vier jaer wor verkozen.

Den bonspresident (''Bundespräsident''), 't staetsoôd, wor voe vuuf jaer deur den bonsverhaoderienge verkozen en kan 1 keêr worn herverkozen. Den bonskanselier (''Bundeskanzler'') is 't oôd van den bonsreherieng ''(Bundesregierung)'' en wor verkozen deur den bonsdag. 

=== Bonspresidenten ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! President !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| Theodor Heuss || 1949 - 1959 || 10 || [[FDP]] || [[West-Duutsland]]
|-
| Heinrich Lübke || 1959 - 1969 || 10 || [[CDU]] || West-Duutsland
|-
| Gustav Heinemann || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| Walter Scheel || 1974 - 1979 || 5 || FDP || West-Duutsland
|-
| Karl Carstens || 1979 - 1984 || 5 || CDU || West-Duutsland
|-
| Richard von Weizsäcker || 1984 - 1994 || 10 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| Roman Herzog || 1994 - 1999 || 5 || CDU || Duutsland
|-
| Johannes Rau || 1999 - 2004 || 5 || SPD || Duutsland
|-
| Horst Köhler || 2004 - 2010 || 6 || CDU || Duutsland
|-
| Christian Wulff || 2010 - 2012 || 2 || CDU || Duutsland
|-
| Joachim Gauck || 2012 - 2017 || 5 || partieloôs || Duutsland
|-
| [[Frank-Walter Steinmeier]] || 2017 - noe || 9 || SPD || Duutsland
|-
|}

=== Bonskanseliers ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Kanselier !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| [[Konrad Adenauer]] || 1949 - 1963 || 14 || [[CDU]] || [[West-Duutsland]]
|-
| [[Ludwig Erhard]] || 1963 - 1966 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger]] || 1966 - 1969 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt]] || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt]] || 1974 - 1982 || 8 || SPD || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl]] || 1982 - 1998 || 16 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| [[Gerhard Schröder]] || 1998 - 2005 || 7 || SPD || Duutsland
|-
| [[Angela Merkel]] || 2005 - 2021 || 16 || CDU || Duutsland
|-
| [[Olaf Scholz]] || 2021 - 2025 || 4 || SPD || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz]] || 2025 - noe || 1 || CDU || Duutsland
|-
|}

=== Bonsreherieng ===
x = regeriengspartie

b = regeriengspartie mie bonskanselier

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=9 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! rowspan=2 | Kabinet || rowspan=2 | Tied || rowspan=2 | Jaer || colspan=5 | Partieën || rowspan=2 | Opmerkienge
|-
! [[CDU]]/[[CSU]] || [[FDP]] || [[Grüne]] || [[SPD]] || overige
|-
| [[Konrad Adenauer|Kabinet-Adenauer I]] || 1949 - 1953 || 4 || b || x ||  ||  || DP || [[West-Duutsland]]
|-
| Kabinet-Adenauer II || 1953 - 1957 || 4 || b || x ||  ||  || DP, GB/BHE || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer III || 1957 - 1961 || 4 || b ||  ||  ||  || DP || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer IV || 1961 - 1963 || 2 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Ludwig Erhard|Kabinet-Erhard I]] || 1963 - 1965 || 2 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland 
|-
| Kabinet-Erhard II || 1965 - 1966 || 1 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger|Kabinet-Kiesinger]] || 1966 - 1969 || 3 || b ||  ||  || x || || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt|Kabinet-Brandt I]] || 1969 - 1972 || 3 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Brandt II || 1972 - 1974 || 2 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt|Kabinet-Schmidt I]] || 1974 - 1976 || 2 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt II || 1976 - 1980 || 4 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt III || 1980 - 1982 || 2 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl|Kabinet-Kohl I]] || 1982 - 1983 || 1 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl II || 1983 - 1987 || 4 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl III || 1987 - 1991 || 4 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl IV || 1991 - 1994 || 3 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl V || 1994 - 1998 || 4 || b || x ||  ||  || || Duutsland 
|-
| [[Gerhard Schröder|Kabinet-Schröder I]] || 1998 - 2002 || 4 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Schröder II || 2002 - 2005 || 3 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| [[Angela Merkel|Kabinet-Merkel I]] || 2005 - 2009 || 4 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Merkel II || 2009 - 2013 || 4 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel III || 2013 - 2018 || 5 || b ||  ||  || x || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel IV || 2018 - 2021 || 3 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| [[Olaf Scholz|Kabinet-Scholz]] || 2021 - 2025 || 4 ||  || x || x || b || || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz|Kabinet-Merz]] || 2025 - noe || 1 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
|}

DP = Deutsche Partei

GB/BHE = Gesamtdeutscher Block / Bund der Heimatvertriebenen und Entrechteten

=== Bonsdag ===
Bonsdag vanof 1990 (vereênigde Duutsland).

''oliefkleur is reherieng''

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=11 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Partie || 2025 || 2021 || 2017 || 2013 || 2009 || 2005 || 2002 || 1998 || 1994 || 1990
|-
| [[AfD]] || 152 || 83 || 94 || || || || || || ||
|-
| [[CDU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 164 || 152 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 200 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 255 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 194 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 180 || 190 || 198 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 244 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 268
|-
| [[CSU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 44 || 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 56 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || 58 || 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 50 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 51
|-
| [[FDP]] || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 91 || 80 || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 93 || 61 || 47 || 43 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 79
|-
| [[Grüne]] || 85 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 118 || 67 || 63 || 68 || 51 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 55 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || 49 || 8
|-
| [[Linke]] / [[PDS]] ¹ || 64 || 39 || 69 || 64 || 76 || 54 || 2 || 36 || 30 || 17
|-
| [[SPD]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 120 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 206 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 153 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 193 || 146 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 222 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 251 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 298 || 252 || 239
|-
| [[SSW]] || 1 || 1 || || || || || || || ||
|-
! Totael || 630 || 735 || 709 || 631 || 622 || 614 || 603 || 669 || 672 || 662
|-
! Reherieng || 328 || 415 || 399 || 504 || 332 || 448 || 306 || 345 || 341 || 398
|-
! Kabinet || [[Friedrich Merz|Merz]] || [[Olaf Scholz|Scholz]] || Merkel IV || Merkel III || Merkel II || [[Angela Merkel|Merkel I]] || Schröder II || [[Gerhard Schröder|Schröder I]] || Kohl V || [[Helmut Kohl|Kohl IV]]
|}

¹ Linke vanof 2009

=== Bonslan'n ===
Duutsland wor inedeêld in 16 deêlstaeten (''Bundesländer''), naemelijk:

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
! Deêlstaet !! Zeêuws !! Oôdstad !! Inweuners &lt;br&gt; (2026) !! Oppervlak &lt;br&gt; (km²) !! Dichteid &lt;br&gt; (inw./km²) || Zeêtels &lt;br&gt; [[Bonsraed]]
|-
| [[Baden-Württemberg]] || Baden-Württemberg || [[Stuttgart]] || 11.200.000 || 35.700 || 314 || 6
|--
| [[Bayern]] || Beieren || [[München]] || 13.200.000 || 70.500 || 188 || 6
|-
| [[Berlin]] || Berlijn || [[Berlin]] || 3.700.000 || 900 || 4153 || 4
|-
| [[Brandenburg]] || Brannburg || [[ Potsdam]] || 2.600.000 || 29.700 || 86 || 4
|-
| [[Bremen]] || Breem'n || [[Bremen]] || 700.000 || 400 || 1683 || 3
|-
| [[Hamburg]] || Hamburg || [[Hamburg]] || 1.900.000 || 800 || 2476 || 3
|-
| [[Hessen]] || Hessen || [[Wiesbaden]] || 6.300.000 || 21.100 || 297 || 5
|-
| [[Mecklenburg-Vorpommern]] || Mecklenburg-Voepommern || [[Schwerin]] || 1.600.000 || 23.300 || 68 || 3
|-
| [[Niedersachsen]] || Nedersaksen || [[Hannover]] || 8.000.000 || 47.700 || 168 || 6
|-
| [[Nordrhein-Westfalen]] || Noôrdrien-Westfaolen || [[Düsseldorf]] || 18.000.000 || 34.100 || 527 || 6
|-
| [[Rheinland-Pfalz]] || Rienland-Palts || [[Mainz]] || 4.100.000 || 19.900 || 208 || 4
|-
| [[Saarland]] || Saorland || [[Saarbrücken]] || 1.000.000 || 2.600 || 392 || 3
|-
| [[Sachsen]] || Saksen || [[Dresden]] || 4.000.000 || 18.500 || 218 || 4
|-
| [[Sachsen-Anhalt]] || Saksen-Analt || [[Magdeburg]] || 2.100.000 || 20.600 || 103 || 4
|-
| [[Schleswig-Holstein]] || Sleêswiek-'Olstein || [[Kiel]] || 3.000.000 || 15.800 || 187 || 4
|-
| [[Thüringen]] || Thüriengen || [[Erfurt]] || 2.100.000 || 16.200 || 128 || 4
|-
! colspan=3 | Totael || 83.500.000 || 357.700 || 233 || 69
|}
|[[Plaetje:Political map of Germany vector drawing.svg]]
|}

== Lienks nae buten ==
{{div col|cols=2}}
* [https://www.landenweb.nl/duitsland/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/germany Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210109075739/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/germany World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/duitsland/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/ Klimaatinfo]
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=16 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/germany_nl Europese Unie]
* [https://thefactfile.org/germany-facts/ Fact File]
* [https://duitslandinstituut.nl/ Duitsland Instituut]
* [https://historiek.net/geschiedenis-van-duitsland-2/ Historiek]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/ GeschiedenisExtra]
{{div col end}}

{{Europa}}

[[Categorie:Duutsland| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>6zknywux85vyloqj5g4k5ltf0ni3lj1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183866</id>
      <parentid>183865</parentid>
      <timestamp>2026-10-02T08:59:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Venflos</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <origin>183866</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20862" sha1="j6y47w5z0bnx7ylt7v1s9icfviqyxdv" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele    = Bundesrepublik Deutschland
 |vlagge              = Flag of Germany.svg
 |waepen              = Coat of Arms of Germany.svg
 |locaotie            = Europe location GER.png
 |taelen              = [[Duuts]]
 |oôdstad             = [[Berlijn]]
 |regeriengsvurm      = [[federaotie|Federaole]] [[rippebliek]]
 |staetsoôd           = [[Frank-Walter Steinmeier]] (bonspresident)
 |regeriengsleider    = [[Friedrich Merz]] (bonskanselier)
 |km2                 = 357.684
 |pctwaeter           = 1,27
 |inweuners           = 83.467.000 (2026)
 |dichteid            = 233
 |volkslied           = [[:de:Deutschlandlied|Deutschlandlied]]
 |munte               = [[:de:Euro|euro]]
 |valutacode          = EUR
 |tiedzoône           = UTC+1
 |j/n                 = jaet
 |feêstdag            = 3 oktober (Eêneidsdag)
 |tld                 = de
 |landcode            = DEU
 |tel                 = 49
}}
[[Plaetje:Deutschland Übersichtskarte.png|thumb|Kaerte]]
[[Plaetje:Deutschland Landschaften.png|thumb|Landschapp'n]]
[[plaetje:Trier BW 2013-04-14 15-59-54.JPG|thumb|Dom van [[Trier]]]]
[[plaetje:1 Nature 1.png|thumb|'t Kasteêl [[Neuschwanstein]] ([[Bayern]]) in leege mist]]
[[plaetje:Die_Elbphilharmonie_-_21.07.2015.jpg|thumb|Den Elbphilharmonie in [[Hamburg]]]]
[[Plaetje:West and East Germans at the Brandenburg Gate in 1989.jpg|thumb|Val van den [[Berlijn|Berliense]] mure in november 1989]]
[[Plaetje:Mittelrheintal bei Oberwesel.jpg|thumb|[[Rien]] bie Oberwesel ([[Rheinland-Pfalz]])]]
[[Plaetje:Kreidefelsen auf Rügen (29040693666).jpg|thumb|Kust op Rügen ([[Mecklenburg-Vorpommern]])]]
[[Plaetje:Naturpark Thüringer Wald.Blick vom Reinhardsberg.07.ajb.jpg|thumb|[[Thüringen|Thüringer]] Wald]]
[[Plaetje:Dülmen, Umland -- 2013 -- 2031.jpg|thumb|Münsterland bie Dülmen ([[Nordrhein-Westfalen]])]]
[[Plaetje:Aerial image of Spiekeroog (view from the west).jpg|thumb|[[Waddeneiland]] Spiekeroog ([[Niedersachsen]])]]
[[Plaetje:Regensburg 08 2006 2.jpg|thumb|[[Regensburg]] an den [[Donau]]]]
[[Plaetje:Lüneburger Heide 092.jpg|thumb|Lüneburger Heide ([[Niedersachsen]])]]
[[Plaetje:Görtowsee.jpg|thumb|Görtowsee in [[Mecklenburg-Vorpommern]]]]

'''Duutsland''' ([[Duuts]]: ''Deutschland''), offisjeel '''Bonsrippebliek Duutsland''' (''Bundesrepublik Deutschland''), is een land in [[Midden-Europa]]. Den 'oôdstad is [[Berlijn]] (''Berlin''). 

Duutsland ei mie zen ruum 83 meljoen inweuners (2026) nae [[Rusland]] den hroôtste bevolkienge van alle Europeêse lan'n. 

't Land hrens op volhorde van noôrd ni oôst an de volhende lan'n: [[Denemarken]], [[Poôl'n]], [[Tsjehhië]], [[Oesteriek]], [[Zwitserland]], [[Frankriek]], [[Luxemburg (land)|Luxemburg]], [[Belhië]] en [[Nederland]].

In 't noôrdwessen liet Duutsland an den [[Noôrdzeê]], in 't noôrdoôssen an den [[Oôstzeê]].

Van den bevolkienge is 52% anesloôtn bie een relihieuze hemeênschap (2025).

[[Christelijk]] is 46% van den bevolkienge: 23% is [[roôms-katteliek]] en 20,7% is [[protestans]] ([[luthers]] en [[grifformeerd]]). De roôms-katteliek'n bevin'n der eihen vurral in 't zuden en wessen, de protestant'n in 't noôrn en oôssen.

Ok weun'n der 3,35 meljoen [[moslim]]s (4%), 270.000 [[boeddhisme|boeddhist'n]] (0,3%) en 100.000 relihieuze [[joôden]] (0,1%). 

Meêr dan 50% van den voormaelihe Oôst-Duutse bevolkienge ang hin relihie an.

Onder den Duutse bevolkienge bevin'n zen eihen hroôte hroep'n allochtoon'n, wironder vee hastarbeiers uut de jaeren '70 uut [[Joehoslavië]], [[Hriek'nland]] en [[Turkije]] en aore lan'n en ok binne d'r vee vluchteliengen uut [[Oekraïne]] en [[Syrië]], wivandaen (uut veural Turkije en Syrië) de 3,35 meljoen moslims komme. In totaol bevin'n zen eihen in Duutsland bieni 24 meljoen allochtoon'n (28,7%, 2022).

Bieni iedereên in Duutsland spreek [[Duuts]]. Der zien ienkele etnische minder'eden as Deen'n, Friezen, Sorben en siheuners die an der eihen taele praoten.

Duutsland is een belangriek lid van den [[Europeêse Unie]] en van economische, politieke en militaire organisaoties in Europa en den waereld (o.a. [[Vereênigde Naoties]], [[NAVO]] en [[G7]]).

== Geografie ==
Duutsland lig in [[Centraol-Europa]], hrens an de bovenhenoemde lan'n en wor verdeêld in de Duutse vlakt'n in 't noôrn, 't oôgland in 't midd'n en de uutèn'n van de [[Alpen]] in 't zuden. Een hroôt deêl, 2/3, besti uut bossen, wivan vee nildbossen.

Noôrd-Duutsland wor ekenmerkt deur een vlak lanschap, evenas in 't iets noôrdelijker helehen Denemarken. Deur de vlakt'n stroômen rivier'n as de [[Wezer]], den [[Elbe]] en den [[Oder]], en der vin vee landbouw plekke. Der wor onder are terwe, petaoten en herst verbouwd en in Sleêswiek-'Olstein wor an veeteêlt edaene. In dit hebied lihhen hroôte steeën as den oôdstad [[Berlijn]], [[Hamburg]] en [[Bremen]].

Midd'n-Duutsland wor ekenmerkt deur 't oôgland. In dit hebied lihhen onder are de Rijnvallei en 't Thüriengse bos. Langs de Rijn zien vee wienhaern en kasteeln te vin'n en ok lihhen der industriehebieden as 't [[Ruhrhebied]] in de buurte. Ok langs de [[Moezel]], ok in dit hebied, zien vee wienhaern te vin'n. Hroôte steeën in Midd'n-Duutsland zien [[Dresden]], [[Leipzig]], [[Keulen]], [[Düsseldorf]] en [[Essen (Duutsland)|Essen]].

Zuud-Duutsland wor ekenmerkt deur zen oôhe berhen, mistal bebost bie nildboômen. Voebeêl'n zien 't [[Zwarte Woud]] en 't Bohemerwoud. 't Oôgste punt (2963 m) is de Zugspitze in de Beierse Alpen. Hroôte steeën in Zuud-Duutsland zien onder are [[München]], [[Frankfurt am Main]] en [[Stuttgart]].

=== Inweuners ===
Ontwikkelieng vant antal inweuners:
* 1900 – 54 meljoen
* 1925 – 63 meljoen
* 1950 – 68 meljoen
* 1975 – 79 meljoen
* 2000 – 82 meljoen
* 2026 – 83 meljoen

=== Steê ===
Hroôtste steê binne (2026):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Berlin]] (Berlijn) || 3.701.000
|-
| [[Hamburg]] || 1.869.000
|-
| [[München]] || 1.505.000
|-
| [[Köln]] (Keulen) || 1.026.000
|-
| [[Frankfurt am Main]] || 761.000
|-
| [[Düsseldorf]] || 619.000
|-
| [[Leipzig]] || 616.000
|-
| [[Stuttgart]] || 609.000
|-
| [[Dortmund]] || 601.000
|-
| [[Bremen (stad)|Bremen]] || 588.000
|-
| [[Essen (Duutsland)|Essen]] || 574.000
|-
| [[Dresden]] || 563.000
|-
| [[Nürnberg]] || 531.000
|-
| [[Hannover]] || 523.000
|-
| [[Duisburg]] || 501.000
|-
| [[Bochum]] || 359.000
|-
| [[Wuppertal]] || 357.000
|-
| [[Bielefeld]] || 331.000
|-
| [[Bonn]] || 324.000
|-
| [[Mannheim]] || 320.000
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Karlsruhe]] || 309.000
|-
| [[Münster]] || 306.000
|-
| [[Augsburg]] || 302.000
|-
| [[Wiesbaden]] || 289.000
|-
| [[Mönchengladbach]] || 267.000
|-
| [[Gelsenkirchen]] || 266.000
|-
| [[Aachen]] (Aken) || 264.000
|-
| [[Braunschweig]] || 253.000
|-
| [[Kiel]] || 252.000
|-
| [[Chemnitz]] || 247.000
|-
| [[Magdeburg]] || 244.000
|-
| [[Freiburg im Breisgau]] || 238.000
|-
| [[Krefeld]] || 231.000
|-
| [[Halle (Saale)|Halle]] || 226.000
|-
| [[Mainz]] || 224.000
|-
| [[Erfurt]] || 217.000
|-
| [[Lübeck]] || 217.000
|-
| [[Oberhausen]] || 213.000
|-
| [[Rostock]] || 205.000
|-
| [[Kassel]] || 197.000
|-
|}
|}

== Geschiedenisse ==
Duutsland wier pas in [[1870]] opniev een eeneid. In d'ooge middeleeuwe wastet et hrootste land van Europa, ma laeter viel et elegaer uut mekaer in wè meer dan onderd lantjes. Tussen 1870 en 1914 groeiende Duutsland uut tot de een nae grooste industriestaet van Europa en van de waereld, nae Iengeland. Dat gaf noga wa conflicten mee de Iengelse, mae ok mie de Franse. Toe in 1914 de Eerste Wereldoorlog uutbrak kwam Duutsland recht tegenover deze groôtmach'n (mie Rusland d'rbie) te stoôn, saeme mie Oôstenriek-Honharije. Duutsland voerde een tweêfrontenoorlog. Vier jaer lang durende deze oorlog weerbie naebie nehen meljoen man omkwamme.
Duutsland wier een vernederende vrede opgeleid en vee historici dienke dat dit de opmaet gaf toet de Twidde Wereldoorlog. In [[1933]] kwam [[Adolf Hitler]] an de macht. Duutsland begon in 1939 een oorlog tegen Iengeland en Frankriek en vanaf 1941 ok tehen Rusland en de VS. In 1945 wier het land eindelijk verslogen. Verbijsterd nam de weareld kennis van de [[Holocaust]] weerbie zo'n zes meljoen [[Joôden]] systematisch bin vermoôrd, vooral in [[Oôst-Europa]].
Het land wier verdeeld in vier bezettingszones, naemelijk een Britse, Franse, Amerikaanse en Russische Zone. De Russische zone wier een apart land, de Duutse Democraotische Rippebliek (DDR). Duutsland wier zodoewnde verdeêld in een communistisch [[Oôst-Duutsland]] en een kapitalistisch [[West-Duutsland]]. Ok [[Berlijn]] was in vieren gedeeld, mar deze stad lag midden in het Russische deel, zoôdat een deel van Berlijn (dat bie West-Duutsland kwam) as een eiland in Oôst-Duutsland kwam te liggene.
Vee burhers vluchttende van Oôst nae West en dat nam zoô groôte antallen an, da in 1961 een mure gebouwd wier deu de Oôst-Duutsers tussen Oôst en West Berlijn. Deze mure wier symbool van de [[Kouwe Oôrlog]] tussen de NAVO en het Warchaupact. In [[1989]] kwam 'ieran een ende toe de burhers van de communistische lan'n in Oost-Europa in opstand kwamme. De Sovjets onger leiding van Gorbatsjov kwamme in tehenstelling toet 1956 en 1968 niet in actie.
In 1991 wiere de tweê lan'n weer bie mekaore gevoegd onger leiding van bondskanselier Kohl. Vee wier geïnvesteerd in de voormaelihe deelstaeten van de DDR, mae twintig jaer laeter was de werkloosheid nog aoltied 'oôger as in 't wes'n. Frankriek ging akkoord mie de 'erenigieng op voorwaerde dat Duutsland de [[euro]] zou invoere. Dit gebeurde dan ok, in [[2002]].

== Economie ==
Duutsland is eên van de mist ontwikkelde lan'n ter waereld en ei ok eên van de sterkste economieën op aerde, mè onder are werkeloôs'eid is een hroôt probleem. Deur verhriezieng worn de lassen van werk ènde mensen hrotter en de sociaole zeker'eid wor kleinder. Een aor probleem is ok nog de minder loôpende economie van 't voormaelige [[Oôst-Duutsland]], nog een overbluufsel uut de DDR-tied.

== Defensie ==
't Leher van Duutsland 'iet Bundeswehr.

Deêze bestaet uut landmacht (''Heer''), marine (''Deutsche Marine''), luchwacht (''Luftwaffe'') en een ieneid vò cyber en informaotie (''Cyber- und Informationsraum'').

In 2014 waeren der ruum 33 meljoen mins'n beschikbaer voe in heval van oôrlog.

D'r binne 186.000 soldaten en 930.000 reservisten in 2026.

't 'Oôdkwartier is in [[Bonn]] en [[Berlin]].

2,7% van 't [[BNP]] (2026) wor uuteheven an defensie.

== Politiek ==
Duutsland is een democraotische parlementaire bonsstaet. 't Land ei sins [[23 meie]] [[1949]] een hrondwet, die a deur een meêder'eid van twiderde deur de bonsdag ''(Bundestag)'' en bondsraed ''(Bundesrat)'' 'ewiezigd kan worn. Sommihe aspect'n kunn'n nie 'ewiezigd worn.

Sins [[3 oktober]] [[1990]] binne [[West-Duutsland]] en [[Oôst-Duutsland]] vereênigd: den [[Duutse Democraotische Rippebliek]] (DDR) is toen offisjeel bie den [[Bonsrippebliek Duutsland]] (BRD) ekomme.

Binn'n Duutsland hel actief en passief kiesrecht vanof 18 jaer en der is spraeke van een twikaemersysteem, helieke as in Nederland. De bonsdag ei op z'n minst 598 leeën, en wor iedere vier jaer verkozen. Der hel een kiesdrempel van vuuf percent. De bonsraed ei 69 leeën, die an de deêlstaetreheriengen vertehenwoôrdihen. Iedere deêlstaet (''(Bundes)land'') ei ok een eihen hrondwet en deelstaetparlement, dat a om den vier jaer wor verkozen.

Den bonspresident (''Bundespräsident''), 't staetsoôd, wor voe vuuf jaer deur den bonsverhaoderienge verkozen en kan 1 keêr worn herverkozen. Den bonskanselier (''Bundeskanzler'') is 't oôd van den bonsreherieng ''(Bundesregierung)'' en wor verkozen deur den bonsdag. 

=== Bonspresidenten ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! President !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| Theodor Heuss || 1949 - 1959 || 10 || [[FDP]] || [[West-Duutsland]]
|-
| Heinrich Lübke || 1959 - 1969 || 10 || [[CDU]] || West-Duutsland
|-
| Gustav Heinemann || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| Walter Scheel || 1974 - 1979 || 5 || FDP || West-Duutsland
|-
| Karl Carstens || 1979 - 1984 || 5 || CDU || West-Duutsland
|-
| Richard von Weizsäcker || 1984 - 1994 || 10 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| Roman Herzog || 1994 - 1999 || 5 || CDU || Duutsland
|-
| Johannes Rau || 1999 - 2004 || 5 || SPD || Duutsland
|-
| Horst Köhler || 2004 - 2010 || 6 || CDU || Duutsland
|-
| Christian Wulff || 2010 - 2012 || 2 || CDU || Duutsland
|-
| Joachim Gauck || 2012 - 2017 || 5 || partieloôs || Duutsland
|-
| [[Frank-Walter Steinmeier]] || 2017 - noe || 9 || SPD || Duutsland
|-
|}

=== Bonskanseliers ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Kanselier !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| [[Konrad Adenauer]] || 1949 - 1963 || 14 || [[CDU]] || [[West-Duutsland]]
|-
| [[Ludwig Erhard]] || 1963 - 1966 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger]] || 1966 - 1969 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt]] || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt]] || 1974 - 1982 || 8 || SPD || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl]] || 1982 - 1998 || 16 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| [[Gerhard Schröder]] || 1998 - 2005 || 7 || SPD || Duutsland
|-
| [[Angela Merkel]] || 2005 - 2021 || 16 || CDU || Duutsland
|-
| [[Olaf Scholz]] || 2021 - 2025 || 4 || SPD || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz]] || 2025 - noe || 1 || CDU || Duutsland
|-
|}

=== Bonsreherieng ===
x = regeriengspartie

b = regeriengspartie mie bonskanselier

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=9 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! rowspan=2 | Kabinet || rowspan=2 | Tied || rowspan=2 | Jaer || colspan=5 | Partieën || rowspan=2 | Opmerkienge
|-
! [[CDU]]/[[CSU]] || [[FDP]] || [[Grüne]] || [[SPD]] || overige
|-
| [[Konrad Adenauer|Kabinet-Adenauer I]] || 1949 - 1953 || 4 || b || x ||  ||  || DP || [[West-Duutsland]]
|-
| Kabinet-Adenauer II || 1953 - 1957 || 4 || b || x ||  ||  || DP, GB/BHE || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer III || 1957 - 1961 || 4 || b ||  ||  ||  || DP || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer IV || 1961 - 1963 || 2 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Ludwig Erhard|Kabinet-Erhard I]] || 1963 - 1965 || 2 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland 
|-
| Kabinet-Erhard II || 1965 - 1966 || 1 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger|Kabinet-Kiesinger]] || 1966 - 1969 || 3 || b ||  ||  || x || || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt|Kabinet-Brandt I]] || 1969 - 1972 || 3 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Brandt II || 1972 - 1974 || 2 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt|Kabinet-Schmidt I]] || 1974 - 1976 || 2 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt II || 1976 - 1980 || 4 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt III || 1980 - 1982 || 2 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl|Kabinet-Kohl I]] || 1982 - 1983 || 1 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl II || 1983 - 1987 || 4 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl III || 1987 - 1991 || 4 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl IV || 1991 - 1994 || 3 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl V || 1994 - 1998 || 4 || b || x ||  ||  || || Duutsland 
|-
| [[Gerhard Schröder|Kabinet-Schröder I]] || 1998 - 2002 || 4 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Schröder II || 2002 - 2005 || 3 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| [[Angela Merkel|Kabinet-Merkel I]] || 2005 - 2009 || 4 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Merkel II || 2009 - 2013 || 4 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel III || 2013 - 2018 || 5 || b ||  ||  || x || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel IV || 2018 - 2021 || 3 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| [[Olaf Scholz|Kabinet-Scholz]] || 2021 - 2025 || 4 ||  || x || x || b || || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz|Kabinet-Merz]] || 2025 - noe || 1 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
|}

DP = Deutsche Partei

GB/BHE = Gesamtdeutscher Block / Bund der Heimatvertriebenen und Entrechteten

=== Bonsdag ===
Bonsdag vanof 1990 (vereênigde Duutsland).

''oliefkleur is reherieng''

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=11 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Partie || 2025 || 2021 || 2017 || 2013 || 2009 || 2005 || 2002 || 1998 || 1994 || 1990
|-
| [[AfD]] || 152 || 83 || 94 || || || || || || ||
|-
| [[CDU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 164 || 152 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 200 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 255 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 194 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 180 || 190 || 198 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 244 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 268
|-
| [[CSU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 44 || 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 56 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || 58 || 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 50 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 51
|-
| [[FDP]] || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 91 || 80 || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 93 || 61 || 47 || 43 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 79
|-
| [[Grüne]] || 85 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 118 || 67 || 63 || 68 || 51 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 55 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || 49 || 8
|-
| [[Linke]] / [[PDS]] ¹ || 64 || 39 || 69 || 64 || 76 || 54 || 2 || 36 || 30 || 17
|-
| [[SPD]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 120 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 206 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 153 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 193 || 146 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 222 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 251 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 298 || 252 || 239
|-
| [[SSW]] || 1 || 1 || || || || || || || ||
|-
! Totael || 630 || 735 || 709 || 631 || 622 || 614 || 603 || 669 || 672 || 662
|-
! Reherieng || 328 || 415 || 399 || 504 || 332 || 448 || 306 || 345 || 341 || 398
|-
! Kabinet || [[Friedrich Merz|Merz]] || [[Olaf Scholz|Scholz]] || Merkel IV || Merkel III || Merkel II || [[Angela Merkel|Merkel I]] || Schröder II || [[Gerhard Schröder|Schröder I]] || Kohl V || [[Helmut Kohl|Kohl IV]]
|}

¹ Linke vanof 2009

=== Bonslan'n ===
Duutsland wor inedeêld in 16 deêlstaeten (''Bundesländer''), naemelijk:

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
! Deêlstaet !! Zeêuws !! Oôdstad !! Inweuners &lt;br&gt; (2026) !! Oppervlak &lt;br&gt; (km²) !! Dichteid &lt;br&gt; (inw./km²) || Zeêtels &lt;br&gt; [[Bonsraed]]
|-
| [[Baden-Württemberg]] || Baden-Württemberg || [[Stuttgart]] || 11.200.000 || 35.700 || 314 || 6
|--
| [[Bayern]] || Beieren || [[München]] || 13.200.000 || 70.500 || 188 || 6
|-
| [[Berlin]] || Berlijn || [[Berlin]] || 3.700.000 || 900 || 4153 || 4
|-
| [[Brandenburg]] || Brannburg || [[ Potsdam]] || 2.600.000 || 29.700 || 86 || 4
|-
| [[Bremen]] || Breem'n || [[Bremen]] || 700.000 || 400 || 1683 || 3
|-
| [[Hamburg]] || Hamburg || [[Hamburg]] || 1.900.000 || 800 || 2476 || 3
|-
| [[Hessen]] || Hessen || [[Wiesbaden]] || 6.300.000 || 21.100 || 297 || 5
|-
| [[Mecklenburg-Vorpommern]] || Mecklenburg-Voepommern || [[Schwerin]] || 1.600.000 || 23.300 || 68 || 3
|-
| [[Niedersachsen]] || Nedersaksen || [[Hannover]] || 8.000.000 || 47.700 || 168 || 6
|-
| [[Nordrhein-Westfalen]] || Noôrdrien-Westfaolen || [[Düsseldorf]] || 18.000.000 || 34.100 || 527 || 6
|-
| [[Rheinland-Pfalz]] || Rienland-Palts || [[Mainz]] || 4.100.000 || 19.900 || 208 || 4
|-
| [[Saarland]] || Saorland || [[Saarbrücken]] || 1.000.000 || 2.600 || 392 || 3
|-
| [[Sachsen]] || Saksen || [[Dresden]] || 4.000.000 || 18.500 || 218 || 4
|-
| [[Sachsen-Anhalt]] || Saksen-Analt || [[Magdeburg]] || 2.100.000 || 20.600 || 103 || 4
|-
| [[Schleswig-Holstein]] || Sleêswiek-'Olstein || [[Kiel]] || 3.000.000 || 15.800 || 187 || 4
|-
| [[Thüringen]] || Thüriengen || [[Erfurt]] || 2.100.000 || 16.200 || 128 || 4
|-
! colspan=3 | Totael || 83.500.000 || 357.700 || 233 || 69
|}
|[[Plaetje:Political map of Germany vector drawing.svg]]
|}

== Lienks nae buten ==
{{div col|cols=2}}
* [https://www.landenweb.nl/duitsland/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/germany Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210109075739/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/germany World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/duitsland/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/ Klimaatinfo]
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=16 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/germany_nl Europese Unie]
* [https://thefactfile.org/germany-facts/ Fact File]
* [https://duitslandinstituut.nl/ Duitsland Instituut]
* [https://historiek.net/geschiedenis-van-duitsland-2/ Historiek]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/ GeschiedenisExtra]
{{div col end}}

{{Europa}}

[[Categorie:Duutsland| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>j6y47w5z0bnx7ylt7v1s9icfviqyxdv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183867</id>
      <parentid>183866</parentid>
      <timestamp>2026-10-02T09:10:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Venflos</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bonslan'n */</comment>
      <origin>183867</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20908" sha1="48docx4taomlnazjxhynxe4tnstjsg1" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele    = Bundesrepublik Deutschland
 |vlagge              = Flag of Germany.svg
 |waepen              = Coat of Arms of Germany.svg
 |locaotie            = Europe location GER.png
 |taelen              = [[Duuts]]
 |oôdstad             = [[Berlijn]]
 |regeriengsvurm      = [[federaotie|Federaole]] [[rippebliek]]
 |staetsoôd           = [[Frank-Walter Steinmeier]] (bonspresident)
 |regeriengsleider    = [[Friedrich Merz]] (bonskanselier)
 |km2                 = 357.684
 |pctwaeter           = 1,27
 |inweuners           = 83.467.000 (2026)
 |dichteid            = 233
 |volkslied           = [[:de:Deutschlandlied|Deutschlandlied]]
 |munte               = [[:de:Euro|euro]]
 |valutacode          = EUR
 |tiedzoône           = UTC+1
 |j/n                 = jaet
 |feêstdag            = 3 oktober (Eêneidsdag)
 |tld                 = de
 |landcode            = DEU
 |tel                 = 49
}}
[[Plaetje:Deutschland Übersichtskarte.png|thumb|Kaerte]]
[[Plaetje:Deutschland Landschaften.png|thumb|Landschapp'n]]
[[plaetje:Trier BW 2013-04-14 15-59-54.JPG|thumb|Dom van [[Trier]]]]
[[plaetje:1 Nature 1.png|thumb|'t Kasteêl [[Neuschwanstein]] ([[Bayern]]) in leege mist]]
[[plaetje:Die_Elbphilharmonie_-_21.07.2015.jpg|thumb|Den Elbphilharmonie in [[Hamburg]]]]
[[Plaetje:West and East Germans at the Brandenburg Gate in 1989.jpg|thumb|Val van den [[Berlijn|Berliense]] mure in november 1989]]
[[Plaetje:Mittelrheintal bei Oberwesel.jpg|thumb|[[Rien]] bie Oberwesel ([[Rheinland-Pfalz]])]]
[[Plaetje:Kreidefelsen auf Rügen (29040693666).jpg|thumb|Kust op Rügen ([[Mecklenburg-Vorpommern]])]]
[[Plaetje:Naturpark Thüringer Wald.Blick vom Reinhardsberg.07.ajb.jpg|thumb|[[Thüringen|Thüringer]] Wald]]
[[Plaetje:Dülmen, Umland -- 2013 -- 2031.jpg|thumb|Münsterland bie Dülmen ([[Nordrhein-Westfalen]])]]
[[Plaetje:Aerial image of Spiekeroog (view from the west).jpg|thumb|[[Waddeneiland]] Spiekeroog ([[Niedersachsen]])]]
[[Plaetje:Regensburg 08 2006 2.jpg|thumb|[[Regensburg]] an den [[Donau]]]]
[[Plaetje:Lüneburger Heide 092.jpg|thumb|Lüneburger Heide ([[Niedersachsen]])]]
[[Plaetje:Görtowsee.jpg|thumb|Görtowsee in [[Mecklenburg-Vorpommern]]]]

'''Duutsland''' ([[Duuts]]: ''Deutschland''), offisjeel '''Bonsrippebliek Duutsland''' (''Bundesrepublik Deutschland''), is een land in [[Midden-Europa]]. Den 'oôdstad is [[Berlijn]] (''Berlin''). 

Duutsland ei mie zen ruum 83 meljoen inweuners (2026) nae [[Rusland]] den hroôtste bevolkienge van alle Europeêse lan'n. 

't Land hrens op volhorde van noôrd ni oôst an de volhende lan'n: [[Denemarken]], [[Poôl'n]], [[Tsjehhië]], [[Oesteriek]], [[Zwitserland]], [[Frankriek]], [[Luxemburg (land)|Luxemburg]], [[Belhië]] en [[Nederland]].

In 't noôrdwessen liet Duutsland an den [[Noôrdzeê]], in 't noôrdoôssen an den [[Oôstzeê]].

Van den bevolkienge is 52% anesloôtn bie een relihieuze hemeênschap (2025).

[[Christelijk]] is 46% van den bevolkienge: 23% is [[roôms-katteliek]] en 20,7% is [[protestans]] ([[luthers]] en [[grifformeerd]]). De roôms-katteliek'n bevin'n der eihen vurral in 't zuden en wessen, de protestant'n in 't noôrn en oôssen.

Ok weun'n der 3,35 meljoen [[moslim]]s (4%), 270.000 [[boeddhisme|boeddhist'n]] (0,3%) en 100.000 relihieuze [[joôden]] (0,1%). 

Meêr dan 50% van den voormaelihe Oôst-Duutse bevolkienge ang hin relihie an.

Onder den Duutse bevolkienge bevin'n zen eihen hroôte hroep'n allochtoon'n, wironder vee hastarbeiers uut de jaeren '70 uut [[Joehoslavië]], [[Hriek'nland]] en [[Turkije]] en aore lan'n en ok binne d'r vee vluchteliengen uut [[Oekraïne]] en [[Syrië]], wivandaen (uut veural Turkije en Syrië) de 3,35 meljoen moslims komme. In totaol bevin'n zen eihen in Duutsland bieni 24 meljoen allochtoon'n (28,7%, 2022).

Bieni iedereên in Duutsland spreek [[Duuts]]. Der zien ienkele etnische minder'eden as Deen'n, Friezen, Sorben en siheuners die an der eihen taele praoten.

Duutsland is een belangriek lid van den [[Europeêse Unie]] en van economische, politieke en militaire organisaoties in Europa en den waereld (o.a. [[Vereênigde Naoties]], [[NAVO]] en [[G7]]).

== Geografie ==
Duutsland lig in [[Centraol-Europa]], hrens an de bovenhenoemde lan'n en wor verdeêld in de Duutse vlakt'n in 't noôrn, 't oôgland in 't midd'n en de uutèn'n van de [[Alpen]] in 't zuden. Een hroôt deêl, 2/3, besti uut bossen, wivan vee nildbossen.

Noôrd-Duutsland wor ekenmerkt deur een vlak lanschap, evenas in 't iets noôrdelijker helehen Denemarken. Deur de vlakt'n stroômen rivier'n as de [[Wezer]], den [[Elbe]] en den [[Oder]], en der vin vee landbouw plekke. Der wor onder are terwe, petaoten en herst verbouwd en in Sleêswiek-'Olstein wor an veeteêlt edaene. In dit hebied lihhen hroôte steeën as den oôdstad [[Berlijn]], [[Hamburg]] en [[Bremen]].

Midd'n-Duutsland wor ekenmerkt deur 't oôgland. In dit hebied lihhen onder are de Rijnvallei en 't Thüriengse bos. Langs de Rijn zien vee wienhaern en kasteeln te vin'n en ok lihhen der industriehebieden as 't [[Ruhrhebied]] in de buurte. Ok langs de [[Moezel]], ok in dit hebied, zien vee wienhaern te vin'n. Hroôte steeën in Midd'n-Duutsland zien [[Dresden]], [[Leipzig]], [[Keulen]], [[Düsseldorf]] en [[Essen (Duutsland)|Essen]].

Zuud-Duutsland wor ekenmerkt deur zen oôhe berhen, mistal bebost bie nildboômen. Voebeêl'n zien 't [[Zwarte Woud]] en 't Bohemerwoud. 't Oôgste punt (2963 m) is de Zugspitze in de Beierse Alpen. Hroôte steeën in Zuud-Duutsland zien onder are [[München]], [[Frankfurt am Main]] en [[Stuttgart]].

=== Inweuners ===
Ontwikkelieng vant antal inweuners:
* 1900 – 54 meljoen
* 1925 – 63 meljoen
* 1950 – 68 meljoen
* 1975 – 79 meljoen
* 2000 – 82 meljoen
* 2026 – 83 meljoen

=== Steê ===
Hroôtste steê binne (2026):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Berlin]] (Berlijn) || 3.701.000
|-
| [[Hamburg]] || 1.869.000
|-
| [[München]] || 1.505.000
|-
| [[Köln]] (Keulen) || 1.026.000
|-
| [[Frankfurt am Main]] || 761.000
|-
| [[Düsseldorf]] || 619.000
|-
| [[Leipzig]] || 616.000
|-
| [[Stuttgart]] || 609.000
|-
| [[Dortmund]] || 601.000
|-
| [[Bremen (stad)|Bremen]] || 588.000
|-
| [[Essen (Duutsland)|Essen]] || 574.000
|-
| [[Dresden]] || 563.000
|-
| [[Nürnberg]] || 531.000
|-
| [[Hannover]] || 523.000
|-
| [[Duisburg]] || 501.000
|-
| [[Bochum]] || 359.000
|-
| [[Wuppertal]] || 357.000
|-
| [[Bielefeld]] || 331.000
|-
| [[Bonn]] || 324.000
|-
| [[Mannheim]] || 320.000
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Karlsruhe]] || 309.000
|-
| [[Münster]] || 306.000
|-
| [[Augsburg]] || 302.000
|-
| [[Wiesbaden]] || 289.000
|-
| [[Mönchengladbach]] || 267.000
|-
| [[Gelsenkirchen]] || 266.000
|-
| [[Aachen]] (Aken) || 264.000
|-
| [[Braunschweig]] || 253.000
|-
| [[Kiel]] || 252.000
|-
| [[Chemnitz]] || 247.000
|-
| [[Magdeburg]] || 244.000
|-
| [[Freiburg im Breisgau]] || 238.000
|-
| [[Krefeld]] || 231.000
|-
| [[Halle (Saale)|Halle]] || 226.000
|-
| [[Mainz]] || 224.000
|-
| [[Erfurt]] || 217.000
|-
| [[Lübeck]] || 217.000
|-
| [[Oberhausen]] || 213.000
|-
| [[Rostock]] || 205.000
|-
| [[Kassel]] || 197.000
|-
|}
|}

== Geschiedenisse ==
Duutsland wier pas in [[1870]] opniev een eeneid. In d'ooge middeleeuwe wastet et hrootste land van Europa, ma laeter viel et elegaer uut mekaer in wè meer dan onderd lantjes. Tussen 1870 en 1914 groeiende Duutsland uut tot de een nae grooste industriestaet van Europa en van de waereld, nae Iengeland. Dat gaf noga wa conflicten mee de Iengelse, mae ok mie de Franse. Toe in 1914 de Eerste Wereldoorlog uutbrak kwam Duutsland recht tegenover deze groôtmach'n (mie Rusland d'rbie) te stoôn, saeme mie Oôstenriek-Honharije. Duutsland voerde een tweêfrontenoorlog. Vier jaer lang durende deze oorlog weerbie naebie nehen meljoen man omkwamme.
Duutsland wier een vernederende vrede opgeleid en vee historici dienke dat dit de opmaet gaf toet de Twidde Wereldoorlog. In [[1933]] kwam [[Adolf Hitler]] an de macht. Duutsland begon in 1939 een oorlog tegen Iengeland en Frankriek en vanaf 1941 ok tehen Rusland en de VS. In 1945 wier het land eindelijk verslogen. Verbijsterd nam de weareld kennis van de [[Holocaust]] weerbie zo'n zes meljoen [[Joôden]] systematisch bin vermoôrd, vooral in [[Oôst-Europa]].
Het land wier verdeeld in vier bezettingszones, naemelijk een Britse, Franse, Amerikaanse en Russische Zone. De Russische zone wier een apart land, de Duutse Democraotische Rippebliek (DDR). Duutsland wier zodoewnde verdeêld in een communistisch [[Oôst-Duutsland]] en een kapitalistisch [[West-Duutsland]]. Ok [[Berlijn]] was in vieren gedeeld, mar deze stad lag midden in het Russische deel, zoôdat een deel van Berlijn (dat bie West-Duutsland kwam) as een eiland in Oôst-Duutsland kwam te liggene.
Vee burhers vluchttende van Oôst nae West en dat nam zoô groôte antallen an, da in 1961 een mure gebouwd wier deu de Oôst-Duutsers tussen Oôst en West Berlijn. Deze mure wier symbool van de [[Kouwe Oôrlog]] tussen de NAVO en het Warchaupact. In [[1989]] kwam 'ieran een ende toe de burhers van de communistische lan'n in Oost-Europa in opstand kwamme. De Sovjets onger leiding van Gorbatsjov kwamme in tehenstelling toet 1956 en 1968 niet in actie.
In 1991 wiere de tweê lan'n weer bie mekaore gevoegd onger leiding van bondskanselier Kohl. Vee wier geïnvesteerd in de voormaelihe deelstaeten van de DDR, mae twintig jaer laeter was de werkloosheid nog aoltied 'oôger as in 't wes'n. Frankriek ging akkoord mie de 'erenigieng op voorwaerde dat Duutsland de [[euro]] zou invoere. Dit gebeurde dan ok, in [[2002]].

== Economie ==
Duutsland is eên van de mist ontwikkelde lan'n ter waereld en ei ok eên van de sterkste economieën op aerde, mè onder are werkeloôs'eid is een hroôt probleem. Deur verhriezieng worn de lassen van werk ènde mensen hrotter en de sociaole zeker'eid wor kleinder. Een aor probleem is ok nog de minder loôpende economie van 't voormaelige [[Oôst-Duutsland]], nog een overbluufsel uut de DDR-tied.

== Defensie ==
't Leher van Duutsland 'iet Bundeswehr.

Deêze bestaet uut landmacht (''Heer''), marine (''Deutsche Marine''), luchwacht (''Luftwaffe'') en een ieneid vò cyber en informaotie (''Cyber- und Informationsraum'').

In 2014 waeren der ruum 33 meljoen mins'n beschikbaer voe in heval van oôrlog.

D'r binne 186.000 soldaten en 930.000 reservisten in 2026.

't 'Oôdkwartier is in [[Bonn]] en [[Berlin]].

2,7% van 't [[BNP]] (2026) wor uuteheven an defensie.

== Politiek ==
Duutsland is een democraotische parlementaire bonsstaet. 't Land ei sins [[23 meie]] [[1949]] een hrondwet, die a deur een meêder'eid van twiderde deur de bonsdag ''(Bundestag)'' en bondsraed ''(Bundesrat)'' 'ewiezigd kan worn. Sommihe aspect'n kunn'n nie 'ewiezigd worn.

Sins [[3 oktober]] [[1990]] binne [[West-Duutsland]] en [[Oôst-Duutsland]] vereênigd: den [[Duutse Democraotische Rippebliek]] (DDR) is toen offisjeel bie den [[Bonsrippebliek Duutsland]] (BRD) ekomme.

Binn'n Duutsland hel actief en passief kiesrecht vanof 18 jaer en der is spraeke van een twikaemersysteem, helieke as in Nederland. De bonsdag ei op z'n minst 598 leeën, en wor iedere vier jaer verkozen. Der hel een kiesdrempel van vuuf percent. De bonsraed ei 69 leeën, die an de deêlstaetreheriengen vertehenwoôrdihen. Iedere deêlstaet (''(Bundes)land'') ei ok een eihen hrondwet en deelstaetparlement, dat a om den vier jaer wor verkozen.

Den bonspresident (''Bundespräsident''), 't staetsoôd, wor voe vuuf jaer deur den bonsverhaoderienge verkozen en kan 1 keêr worn herverkozen. Den bonskanselier (''Bundeskanzler'') is 't oôd van den bonsreherieng ''(Bundesregierung)'' en wor verkozen deur den bonsdag. 

=== Bonspresidenten ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! President !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| Theodor Heuss || 1949 - 1959 || 10 || [[FDP]] || [[West-Duutsland]]
|-
| Heinrich Lübke || 1959 - 1969 || 10 || [[CDU]] || West-Duutsland
|-
| Gustav Heinemann || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| Walter Scheel || 1974 - 1979 || 5 || FDP || West-Duutsland
|-
| Karl Carstens || 1979 - 1984 || 5 || CDU || West-Duutsland
|-
| Richard von Weizsäcker || 1984 - 1994 || 10 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| Roman Herzog || 1994 - 1999 || 5 || CDU || Duutsland
|-
| Johannes Rau || 1999 - 2004 || 5 || SPD || Duutsland
|-
| Horst Köhler || 2004 - 2010 || 6 || CDU || Duutsland
|-
| Christian Wulff || 2010 - 2012 || 2 || CDU || Duutsland
|-
| Joachim Gauck || 2012 - 2017 || 5 || partieloôs || Duutsland
|-
| [[Frank-Walter Steinmeier]] || 2017 - noe || 9 || SPD || Duutsland
|-
|}

=== Bonskanseliers ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Kanselier !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| [[Konrad Adenauer]] || 1949 - 1963 || 14 || [[CDU]] || [[West-Duutsland]]
|-
| [[Ludwig Erhard]] || 1963 - 1966 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger]] || 1966 - 1969 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt]] || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt]] || 1974 - 1982 || 8 || SPD || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl]] || 1982 - 1998 || 16 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| [[Gerhard Schröder]] || 1998 - 2005 || 7 || SPD || Duutsland
|-
| [[Angela Merkel]] || 2005 - 2021 || 16 || CDU || Duutsland
|-
| [[Olaf Scholz]] || 2021 - 2025 || 4 || SPD || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz]] || 2025 - noe || 1 || CDU || Duutsland
|-
|}

=== Bonsreherieng ===
x = regeriengspartie

b = regeriengspartie mie bonskanselier

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=9 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! rowspan=2 | Kabinet || rowspan=2 | Tied || rowspan=2 | Jaer || colspan=5 | Partieën || rowspan=2 | Opmerkienge
|-
! [[CDU]]/[[CSU]] || [[FDP]] || [[Grüne]] || [[SPD]] || overige
|-
| [[Konrad Adenauer|Kabinet-Adenauer I]] || 1949 - 1953 || 4 || b || x ||  ||  || DP || [[West-Duutsland]]
|-
| Kabinet-Adenauer II || 1953 - 1957 || 4 || b || x ||  ||  || DP, GB/BHE || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer III || 1957 - 1961 || 4 || b ||  ||  ||  || DP || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer IV || 1961 - 1963 || 2 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Ludwig Erhard|Kabinet-Erhard I]] || 1963 - 1965 || 2 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland 
|-
| Kabinet-Erhard II || 1965 - 1966 || 1 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger|Kabinet-Kiesinger]] || 1966 - 1969 || 3 || b ||  ||  || x || || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt|Kabinet-Brandt I]] || 1969 - 1972 || 3 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Brandt II || 1972 - 1974 || 2 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt|Kabinet-Schmidt I]] || 1974 - 1976 || 2 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt II || 1976 - 1980 || 4 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt III || 1980 - 1982 || 2 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl|Kabinet-Kohl I]] || 1982 - 1983 || 1 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl II || 1983 - 1987 || 4 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl III || 1987 - 1991 || 4 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl IV || 1991 - 1994 || 3 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl V || 1994 - 1998 || 4 || b || x ||  ||  || || Duutsland 
|-
| [[Gerhard Schröder|Kabinet-Schröder I]] || 1998 - 2002 || 4 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Schröder II || 2002 - 2005 || 3 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| [[Angela Merkel|Kabinet-Merkel I]] || 2005 - 2009 || 4 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Merkel II || 2009 - 2013 || 4 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel III || 2013 - 2018 || 5 || b ||  ||  || x || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel IV || 2018 - 2021 || 3 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| [[Olaf Scholz|Kabinet-Scholz]] || 2021 - 2025 || 4 ||  || x || x || b || || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz|Kabinet-Merz]] || 2025 - noe || 1 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
|}

DP = Deutsche Partei

GB/BHE = Gesamtdeutscher Block / Bund der Heimatvertriebenen und Entrechteten

=== Bonsdag ===
Bonsdag vanof 1990 (vereênigde Duutsland).

''oliefkleur is reherieng''

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=11 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Partie || 2025 || 2021 || 2017 || 2013 || 2009 || 2005 || 2002 || 1998 || 1994 || 1990
|-
| [[AfD]] || 152 || 83 || 94 || || || || || || ||
|-
| [[CDU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 164 || 152 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 200 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 255 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 194 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 180 || 190 || 198 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 244 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 268
|-
| [[CSU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 44 || 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 56 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || 58 || 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 50 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 51
|-
| [[FDP]] || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 91 || 80 || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 93 || 61 || 47 || 43 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 79
|-
| [[Grüne]] || 85 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 118 || 67 || 63 || 68 || 51 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 55 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || 49 || 8
|-
| [[Linke]] / [[PDS]] ¹ || 64 || 39 || 69 || 64 || 76 || 54 || 2 || 36 || 30 || 17
|-
| [[SPD]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 120 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 206 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 153 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 193 || 146 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 222 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 251 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 298 || 252 || 239
|-
| [[SSW]] || 1 || 1 || || || || || || || ||
|-
! Totael || 630 || 735 || 709 || 631 || 622 || 614 || 603 || 669 || 672 || 662
|-
! Reherieng || 328 || 415 || 399 || 504 || 332 || 448 || 306 || 345 || 341 || 398
|-
! Kabinet || [[Friedrich Merz|Merz]] || [[Olaf Scholz|Scholz]] || Merkel IV || Merkel III || Merkel II || [[Angela Merkel|Merkel I]] || Schröder II || [[Gerhard Schröder|Schröder I]] || Kohl V || [[Helmut Kohl|Kohl IV]]
|}

¹ Linke vanof 2009

=== Bonslan'n ===
Duutsland wor inedeêld in 16 deêlstaeten (''Bundesländer''), naemelijk:

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! colspan=11 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Deêlstaet || Zeêuws || Oôdstad || Inweuners &lt;br&gt; (2026) || Oppervlak &lt;br&gt; (km²) || Dichteid &lt;br&gt; (inw./km²) || Zeêtels &lt;br&gt; [[Bonsraed]]
|-
| [[Baden-Württemberg]] || Baden-Württemberg || [[Stuttgart]] || 11.200.000 || 35.700 || 314 || 6
|--
| [[Bayern]] || Beieren || [[München]] || 13.200.000 || 70.500 || 188 || 6
|-
| [[Berlin]] || Berlijn || [[Berlin]] || 3.700.000 || 900 || 4153 || 4
|-
| [[Brandenburg]] || Brannburg || [[ Potsdam]] || 2.600.000 || 29.700 || 86 || 4
|-
| [[Bremen]] || Breem'n || [[Bremen]] || 700.000 || 400 || 1683 || 3
|-
| [[Hamburg]] || Hamburg || [[Hamburg]] || 1.900.000 || 800 || 2476 || 3
|-
| [[Hessen]] || Hessen || [[Wiesbaden]] || 6.300.000 || 21.100 || 297 || 5
|-
| [[Mecklenburg-Vorpommern]] || Mecklenburg-Voepommern || [[Schwerin]] || 1.600.000 || 23.300 || 68 || 3
|-
| [[Niedersachsen]] || Nedersaksen || [[Hannover]] || 8.000.000 || 47.700 || 168 || 6
|-
| [[Nordrhein-Westfalen]] || Noôrdrien-Westfaolen || [[Düsseldorf]] || 18.000.000 || 34.100 || 527 || 6
|-
| [[Rheinland-Pfalz]] || Rienland-Palts || [[Mainz]] || 4.100.000 || 19.900 || 208 || 4
|-
| [[Saarland]] || Saorland || [[Saarbrücken]] || 1.000.000 || 2.600 || 392 || 3
|-
| [[Sachsen]] || Saksen || [[Dresden]] || 4.000.000 || 18.500 || 218 || 4
|-
| [[Sachsen-Anhalt]] || Saksen-Analt || [[Magdeburg]] || 2.100.000 || 20.600 || 103 || 4
|-
| [[Schleswig-Holstein]] || Sleêswiek-'Olstein || [[Kiel]] || 3.000.000 || 15.800 || 187 || 4
|-
| [[Thüringen]] || Thüriengen || [[Erfurt]] || 2.100.000 || 16.200 || 128 || 4
|-
! colspan=3 | Totael || 83.500.000 || 357.700 || 233 || 69
|}
|[[Plaetje:Political map of Germany vector drawing.svg]]
|}

== Lienks nae buten ==
{{div col|cols=2}}
* [https://www.landenweb.nl/duitsland/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/germany Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210109075739/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/germany World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/duitsland/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/ Klimaatinfo]
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=16 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/germany_nl Europese Unie]
* [https://thefactfile.org/germany-facts/ Fact File]
* [https://duitslandinstituut.nl/ Duitsland Instituut]
* [https://historiek.net/geschiedenis-van-duitsland-2/ Historiek]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/ GeschiedenisExtra]
{{div col end}}

{{Europa}}

[[Categorie:Duutsland| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>48docx4taomlnazjxhynxe4tnstjsg1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183868</id>
      <parentid>183867</parentid>
      <timestamp>2026-10-02T09:14:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Venflos</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <comment>/* Lienks nae buten */</comment>
      <origin>183868</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20957" sha1="3amm1wmf2i4o6arb3x9ialzdzhzh58w" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele    = Bundesrepublik Deutschland
 |vlagge              = Flag of Germany.svg
 |waepen              = Coat of Arms of Germany.svg
 |locaotie            = Europe location GER.png
 |taelen              = [[Duuts]]
 |oôdstad             = [[Berlijn]]
 |regeriengsvurm      = [[federaotie|Federaole]] [[rippebliek]]
 |staetsoôd           = [[Frank-Walter Steinmeier]] (bonspresident)
 |regeriengsleider    = [[Friedrich Merz]] (bonskanselier)
 |km2                 = 357.684
 |pctwaeter           = 1,27
 |inweuners           = 83.467.000 (2026)
 |dichteid            = 233
 |volkslied           = [[:de:Deutschlandlied|Deutschlandlied]]
 |munte               = [[:de:Euro|euro]]
 |valutacode          = EUR
 |tiedzoône           = UTC+1
 |j/n                 = jaet
 |feêstdag            = 3 oktober (Eêneidsdag)
 |tld                 = de
 |landcode            = DEU
 |tel                 = 49
}}
[[Plaetje:Deutschland Übersichtskarte.png|thumb|Kaerte]]
[[Plaetje:Deutschland Landschaften.png|thumb|Landschapp'n]]
[[plaetje:Trier BW 2013-04-14 15-59-54.JPG|thumb|Dom van [[Trier]]]]
[[plaetje:1 Nature 1.png|thumb|'t Kasteêl [[Neuschwanstein]] ([[Bayern]]) in leege mist]]
[[plaetje:Die_Elbphilharmonie_-_21.07.2015.jpg|thumb|Den Elbphilharmonie in [[Hamburg]]]]
[[Plaetje:West and East Germans at the Brandenburg Gate in 1989.jpg|thumb|Val van den [[Berlijn|Berliense]] mure in november 1989]]
[[Plaetje:Mittelrheintal bei Oberwesel.jpg|thumb|[[Rien]] bie Oberwesel ([[Rheinland-Pfalz]])]]
[[Plaetje:Kreidefelsen auf Rügen (29040693666).jpg|thumb|Kust op Rügen ([[Mecklenburg-Vorpommern]])]]
[[Plaetje:Naturpark Thüringer Wald.Blick vom Reinhardsberg.07.ajb.jpg|thumb|[[Thüringen|Thüringer]] Wald]]
[[Plaetje:Dülmen, Umland -- 2013 -- 2031.jpg|thumb|Münsterland bie Dülmen ([[Nordrhein-Westfalen]])]]
[[Plaetje:Aerial image of Spiekeroog (view from the west).jpg|thumb|[[Waddeneiland]] Spiekeroog ([[Niedersachsen]])]]
[[Plaetje:Regensburg 08 2006 2.jpg|thumb|[[Regensburg]] an den [[Donau]]]]
[[Plaetje:Lüneburger Heide 092.jpg|thumb|Lüneburger Heide ([[Niedersachsen]])]]
[[Plaetje:Görtowsee.jpg|thumb|Görtowsee in [[Mecklenburg-Vorpommern]]]]

'''Duutsland''' ([[Duuts]]: ''Deutschland''), offisjeel '''Bonsrippebliek Duutsland''' (''Bundesrepublik Deutschland''), is een land in [[Midden-Europa]]. Den 'oôdstad is [[Berlijn]] (''Berlin''). 

Duutsland ei mie zen ruum 83 meljoen inweuners (2026) nae [[Rusland]] den hroôtste bevolkienge van alle Europeêse lan'n. 

't Land hrens op volhorde van noôrd ni oôst an de volhende lan'n: [[Denemarken]], [[Poôl'n]], [[Tsjehhië]], [[Oesteriek]], [[Zwitserland]], [[Frankriek]], [[Luxemburg (land)|Luxemburg]], [[Belhië]] en [[Nederland]].

In 't noôrdwessen liet Duutsland an den [[Noôrdzeê]], in 't noôrdoôssen an den [[Oôstzeê]].

Van den bevolkienge is 52% anesloôtn bie een relihieuze hemeênschap (2025).

[[Christelijk]] is 46% van den bevolkienge: 23% is [[roôms-katteliek]] en 20,7% is [[protestans]] ([[luthers]] en [[grifformeerd]]). De roôms-katteliek'n bevin'n der eihen vurral in 't zuden en wessen, de protestant'n in 't noôrn en oôssen.

Ok weun'n der 3,35 meljoen [[moslim]]s (4%), 270.000 [[boeddhisme|boeddhist'n]] (0,3%) en 100.000 relihieuze [[joôden]] (0,1%). 

Meêr dan 50% van den voormaelihe Oôst-Duutse bevolkienge ang hin relihie an.

Onder den Duutse bevolkienge bevin'n zen eihen hroôte hroep'n allochtoon'n, wironder vee hastarbeiers uut de jaeren '70 uut [[Joehoslavië]], [[Hriek'nland]] en [[Turkije]] en aore lan'n en ok binne d'r vee vluchteliengen uut [[Oekraïne]] en [[Syrië]], wivandaen (uut veural Turkije en Syrië) de 3,35 meljoen moslims komme. In totaol bevin'n zen eihen in Duutsland bieni 24 meljoen allochtoon'n (28,7%, 2022).

Bieni iedereên in Duutsland spreek [[Duuts]]. Der zien ienkele etnische minder'eden as Deen'n, Friezen, Sorben en siheuners die an der eihen taele praoten.

Duutsland is een belangriek lid van den [[Europeêse Unie]] en van economische, politieke en militaire organisaoties in Europa en den waereld (o.a. [[Vereênigde Naoties]], [[NAVO]] en [[G7]]).

== Geografie ==
Duutsland lig in [[Centraol-Europa]], hrens an de bovenhenoemde lan'n en wor verdeêld in de Duutse vlakt'n in 't noôrn, 't oôgland in 't midd'n en de uutèn'n van de [[Alpen]] in 't zuden. Een hroôt deêl, 2/3, besti uut bossen, wivan vee nildbossen.

Noôrd-Duutsland wor ekenmerkt deur een vlak lanschap, evenas in 't iets noôrdelijker helehen Denemarken. Deur de vlakt'n stroômen rivier'n as de [[Wezer]], den [[Elbe]] en den [[Oder]], en der vin vee landbouw plekke. Der wor onder are terwe, petaoten en herst verbouwd en in Sleêswiek-'Olstein wor an veeteêlt edaene. In dit hebied lihhen hroôte steeën as den oôdstad [[Berlijn]], [[Hamburg]] en [[Bremen]].

Midd'n-Duutsland wor ekenmerkt deur 't oôgland. In dit hebied lihhen onder are de Rijnvallei en 't Thüriengse bos. Langs de Rijn zien vee wienhaern en kasteeln te vin'n en ok lihhen der industriehebieden as 't [[Ruhrhebied]] in de buurte. Ok langs de [[Moezel]], ok in dit hebied, zien vee wienhaern te vin'n. Hroôte steeën in Midd'n-Duutsland zien [[Dresden]], [[Leipzig]], [[Keulen]], [[Düsseldorf]] en [[Essen (Duutsland)|Essen]].

Zuud-Duutsland wor ekenmerkt deur zen oôhe berhen, mistal bebost bie nildboômen. Voebeêl'n zien 't [[Zwarte Woud]] en 't Bohemerwoud. 't Oôgste punt (2963 m) is de Zugspitze in de Beierse Alpen. Hroôte steeën in Zuud-Duutsland zien onder are [[München]], [[Frankfurt am Main]] en [[Stuttgart]].

=== Inweuners ===
Ontwikkelieng vant antal inweuners:
* 1900 – 54 meljoen
* 1925 – 63 meljoen
* 1950 – 68 meljoen
* 1975 – 79 meljoen
* 2000 – 82 meljoen
* 2026 – 83 meljoen

=== Steê ===
Hroôtste steê binne (2026):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Berlin]] (Berlijn) || 3.701.000
|-
| [[Hamburg]] || 1.869.000
|-
| [[München]] || 1.505.000
|-
| [[Köln]] (Keulen) || 1.026.000
|-
| [[Frankfurt am Main]] || 761.000
|-
| [[Düsseldorf]] || 619.000
|-
| [[Leipzig]] || 616.000
|-
| [[Stuttgart]] || 609.000
|-
| [[Dortmund]] || 601.000
|-
| [[Bremen (stad)|Bremen]] || 588.000
|-
| [[Essen (Duutsland)|Essen]] || 574.000
|-
| [[Dresden]] || 563.000
|-
| [[Nürnberg]] || 531.000
|-
| [[Hannover]] || 523.000
|-
| [[Duisburg]] || 501.000
|-
| [[Bochum]] || 359.000
|-
| [[Wuppertal]] || 357.000
|-
| [[Bielefeld]] || 331.000
|-
| [[Bonn]] || 324.000
|-
| [[Mannheim]] || 320.000
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Karlsruhe]] || 309.000
|-
| [[Münster]] || 306.000
|-
| [[Augsburg]] || 302.000
|-
| [[Wiesbaden]] || 289.000
|-
| [[Mönchengladbach]] || 267.000
|-
| [[Gelsenkirchen]] || 266.000
|-
| [[Aachen]] (Aken) || 264.000
|-
| [[Braunschweig]] || 253.000
|-
| [[Kiel]] || 252.000
|-
| [[Chemnitz]] || 247.000
|-
| [[Magdeburg]] || 244.000
|-
| [[Freiburg im Breisgau]] || 238.000
|-
| [[Krefeld]] || 231.000
|-
| [[Halle (Saale)|Halle]] || 226.000
|-
| [[Mainz]] || 224.000
|-
| [[Erfurt]] || 217.000
|-
| [[Lübeck]] || 217.000
|-
| [[Oberhausen]] || 213.000
|-
| [[Rostock]] || 205.000
|-
| [[Kassel]] || 197.000
|-
|}
|}

== Geschiedenisse ==
Duutsland wier pas in [[1870]] opniev een eeneid. In d'ooge middeleeuwe wastet et hrootste land van Europa, ma laeter viel et elegaer uut mekaer in wè meer dan onderd lantjes. Tussen 1870 en 1914 groeiende Duutsland uut tot de een nae grooste industriestaet van Europa en van de waereld, nae Iengeland. Dat gaf noga wa conflicten mee de Iengelse, mae ok mie de Franse. Toe in 1914 de Eerste Wereldoorlog uutbrak kwam Duutsland recht tegenover deze groôtmach'n (mie Rusland d'rbie) te stoôn, saeme mie Oôstenriek-Honharije. Duutsland voerde een tweêfrontenoorlog. Vier jaer lang durende deze oorlog weerbie naebie nehen meljoen man omkwamme.
Duutsland wier een vernederende vrede opgeleid en vee historici dienke dat dit de opmaet gaf toet de Twidde Wereldoorlog. In [[1933]] kwam [[Adolf Hitler]] an de macht. Duutsland begon in 1939 een oorlog tegen Iengeland en Frankriek en vanaf 1941 ok tehen Rusland en de VS. In 1945 wier het land eindelijk verslogen. Verbijsterd nam de weareld kennis van de [[Holocaust]] weerbie zo'n zes meljoen [[Joôden]] systematisch bin vermoôrd, vooral in [[Oôst-Europa]].
Het land wier verdeeld in vier bezettingszones, naemelijk een Britse, Franse, Amerikaanse en Russische Zone. De Russische zone wier een apart land, de Duutse Democraotische Rippebliek (DDR). Duutsland wier zodoewnde verdeêld in een communistisch [[Oôst-Duutsland]] en een kapitalistisch [[West-Duutsland]]. Ok [[Berlijn]] was in vieren gedeeld, mar deze stad lag midden in het Russische deel, zoôdat een deel van Berlijn (dat bie West-Duutsland kwam) as een eiland in Oôst-Duutsland kwam te liggene.
Vee burhers vluchttende van Oôst nae West en dat nam zoô groôte antallen an, da in 1961 een mure gebouwd wier deu de Oôst-Duutsers tussen Oôst en West Berlijn. Deze mure wier symbool van de [[Kouwe Oôrlog]] tussen de NAVO en het Warchaupact. In [[1989]] kwam 'ieran een ende toe de burhers van de communistische lan'n in Oost-Europa in opstand kwamme. De Sovjets onger leiding van Gorbatsjov kwamme in tehenstelling toet 1956 en 1968 niet in actie.
In 1991 wiere de tweê lan'n weer bie mekaore gevoegd onger leiding van bondskanselier Kohl. Vee wier geïnvesteerd in de voormaelihe deelstaeten van de DDR, mae twintig jaer laeter was de werkloosheid nog aoltied 'oôger as in 't wes'n. Frankriek ging akkoord mie de 'erenigieng op voorwaerde dat Duutsland de [[euro]] zou invoere. Dit gebeurde dan ok, in [[2002]].

== Economie ==
Duutsland is eên van de mist ontwikkelde lan'n ter waereld en ei ok eên van de sterkste economieën op aerde, mè onder are werkeloôs'eid is een hroôt probleem. Deur verhriezieng worn de lassen van werk ènde mensen hrotter en de sociaole zeker'eid wor kleinder. Een aor probleem is ok nog de minder loôpende economie van 't voormaelige [[Oôst-Duutsland]], nog een overbluufsel uut de DDR-tied.

== Defensie ==
't Leher van Duutsland 'iet Bundeswehr.

Deêze bestaet uut landmacht (''Heer''), marine (''Deutsche Marine''), luchwacht (''Luftwaffe'') en een ieneid vò cyber en informaotie (''Cyber- und Informationsraum'').

In 2014 waeren der ruum 33 meljoen mins'n beschikbaer voe in heval van oôrlog.

D'r binne 186.000 soldaten en 930.000 reservisten in 2026.

't 'Oôdkwartier is in [[Bonn]] en [[Berlin]].

2,7% van 't [[BNP]] (2026) wor uuteheven an defensie.

== Politiek ==
Duutsland is een democraotische parlementaire bonsstaet. 't Land ei sins [[23 meie]] [[1949]] een hrondwet, die a deur een meêder'eid van twiderde deur de bonsdag ''(Bundestag)'' en bondsraed ''(Bundesrat)'' 'ewiezigd kan worn. Sommihe aspect'n kunn'n nie 'ewiezigd worn.

Sins [[3 oktober]] [[1990]] binne [[West-Duutsland]] en [[Oôst-Duutsland]] vereênigd: den [[Duutse Democraotische Rippebliek]] (DDR) is toen offisjeel bie den [[Bonsrippebliek Duutsland]] (BRD) ekomme.

Binn'n Duutsland hel actief en passief kiesrecht vanof 18 jaer en der is spraeke van een twikaemersysteem, helieke as in Nederland. De bonsdag ei op z'n minst 598 leeën, en wor iedere vier jaer verkozen. Der hel een kiesdrempel van vuuf percent. De bonsraed ei 69 leeën, die an de deêlstaetreheriengen vertehenwoôrdihen. Iedere deêlstaet (''(Bundes)land'') ei ok een eihen hrondwet en deelstaetparlement, dat a om den vier jaer wor verkozen.

Den bonspresident (''Bundespräsident''), 't staetsoôd, wor voe vuuf jaer deur den bonsverhaoderienge verkozen en kan 1 keêr worn herverkozen. Den bonskanselier (''Bundeskanzler'') is 't oôd van den bonsreherieng ''(Bundesregierung)'' en wor verkozen deur den bonsdag. 

=== Bonspresidenten ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! President !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| Theodor Heuss || 1949 - 1959 || 10 || [[FDP]] || [[West-Duutsland]]
|-
| Heinrich Lübke || 1959 - 1969 || 10 || [[CDU]] || West-Duutsland
|-
| Gustav Heinemann || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| Walter Scheel || 1974 - 1979 || 5 || FDP || West-Duutsland
|-
| Karl Carstens || 1979 - 1984 || 5 || CDU || West-Duutsland
|-
| Richard von Weizsäcker || 1984 - 1994 || 10 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| Roman Herzog || 1994 - 1999 || 5 || CDU || Duutsland
|-
| Johannes Rau || 1999 - 2004 || 5 || SPD || Duutsland
|-
| Horst Köhler || 2004 - 2010 || 6 || CDU || Duutsland
|-
| Christian Wulff || 2010 - 2012 || 2 || CDU || Duutsland
|-
| Joachim Gauck || 2012 - 2017 || 5 || partieloôs || Duutsland
|-
| [[Frank-Walter Steinmeier]] || 2017 - noe || 9 || SPD || Duutsland
|-
|}

=== Bonskanseliers ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Kanselier !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| [[Konrad Adenauer]] || 1949 - 1963 || 14 || [[CDU]] || [[West-Duutsland]]
|-
| [[Ludwig Erhard]] || 1963 - 1966 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger]] || 1966 - 1969 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt]] || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt]] || 1974 - 1982 || 8 || SPD || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl]] || 1982 - 1998 || 16 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| [[Gerhard Schröder]] || 1998 - 2005 || 7 || SPD || Duutsland
|-
| [[Angela Merkel]] || 2005 - 2021 || 16 || CDU || Duutsland
|-
| [[Olaf Scholz]] || 2021 - 2025 || 4 || SPD || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz]] || 2025 - noe || 1 || CDU || Duutsland
|-
|}

=== Bonsreherieng ===
x = regeriengspartie

b = regeriengspartie mie bonskanselier

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=9 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! rowspan=2 | Kabinet || rowspan=2 | Tied || rowspan=2 | Jaer || colspan=5 | Partieën || rowspan=2 | Opmerkienge
|-
! [[CDU]]/[[CSU]] || [[FDP]] || [[Grüne]] || [[SPD]] || overige
|-
| [[Konrad Adenauer|Kabinet-Adenauer I]] || 1949 - 1953 || 4 || b || x ||  ||  || DP || [[West-Duutsland]]
|-
| Kabinet-Adenauer II || 1953 - 1957 || 4 || b || x ||  ||  || DP, GB/BHE || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer III || 1957 - 1961 || 4 || b ||  ||  ||  || DP || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer IV || 1961 - 1963 || 2 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Ludwig Erhard|Kabinet-Erhard I]] || 1963 - 1965 || 2 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland 
|-
| Kabinet-Erhard II || 1965 - 1966 || 1 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger|Kabinet-Kiesinger]] || 1966 - 1969 || 3 || b ||  ||  || x || || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt|Kabinet-Brandt I]] || 1969 - 1972 || 3 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Brandt II || 1972 - 1974 || 2 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt|Kabinet-Schmidt I]] || 1974 - 1976 || 2 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt II || 1976 - 1980 || 4 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt III || 1980 - 1982 || 2 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl|Kabinet-Kohl I]] || 1982 - 1983 || 1 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl II || 1983 - 1987 || 4 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl III || 1987 - 1991 || 4 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl IV || 1991 - 1994 || 3 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl V || 1994 - 1998 || 4 || b || x ||  ||  || || Duutsland 
|-
| [[Gerhard Schröder|Kabinet-Schröder I]] || 1998 - 2002 || 4 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Schröder II || 2002 - 2005 || 3 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| [[Angela Merkel|Kabinet-Merkel I]] || 2005 - 2009 || 4 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Merkel II || 2009 - 2013 || 4 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel III || 2013 - 2018 || 5 || b ||  ||  || x || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel IV || 2018 - 2021 || 3 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| [[Olaf Scholz|Kabinet-Scholz]] || 2021 - 2025 || 4 ||  || x || x || b || || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz|Kabinet-Merz]] || 2025 - noe || 1 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
|}

DP = Deutsche Partei

GB/BHE = Gesamtdeutscher Block / Bund der Heimatvertriebenen und Entrechteten

=== Bonsdag ===
Bonsdag vanof 1990 (vereênigde Duutsland).

''oliefkleur is reherieng''

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=11 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Partie || 2025 || 2021 || 2017 || 2013 || 2009 || 2005 || 2002 || 1998 || 1994 || 1990
|-
| [[AfD]] || 152 || 83 || 94 || || || || || || ||
|-
| [[CDU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 164 || 152 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 200 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 255 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 194 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 180 || 190 || 198 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 244 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 268
|-
| [[CSU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 44 || 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 56 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || 58 || 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 50 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 51
|-
| [[FDP]] || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 91 || 80 || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 93 || 61 || 47 || 43 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 79
|-
| [[Grüne]] || 85 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 118 || 67 || 63 || 68 || 51 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 55 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || 49 || 8
|-
| [[Linke]] / [[PDS]] ¹ || 64 || 39 || 69 || 64 || 76 || 54 || 2 || 36 || 30 || 17
|-
| [[SPD]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 120 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 206 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 153 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 193 || 146 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 222 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 251 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 298 || 252 || 239
|-
| [[SSW]] || 1 || 1 || || || || || || || ||
|-
! Totael || 630 || 735 || 709 || 631 || 622 || 614 || 603 || 669 || 672 || 662
|-
! Reherieng || 328 || 415 || 399 || 504 || 332 || 448 || 306 || 345 || 341 || 398
|-
! Kabinet || [[Friedrich Merz|Merz]] || [[Olaf Scholz|Scholz]] || Merkel IV || Merkel III || Merkel II || [[Angela Merkel|Merkel I]] || Schröder II || [[Gerhard Schröder|Schröder I]] || Kohl V || [[Helmut Kohl|Kohl IV]]
|}

¹ Linke vanof 2009

=== Bonslan'n ===
Duutsland wor inedeêld in 16 deêlstaeten (''Bundesländer''), naemelijk:

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! colspan=11 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Deêlstaet || Zeêuws || Oôdstad || Inweuners &lt;br&gt; (2026) || Oppervlak &lt;br&gt; (km²) || Dichteid &lt;br&gt; (inw./km²) || Zeêtels &lt;br&gt; [[Bonsraed]]
|-
| [[Baden-Württemberg]] || Baden-Württemberg || [[Stuttgart]] || 11.200.000 || 35.700 || 314 || 6
|--
| [[Bayern]] || Beieren || [[München]] || 13.200.000 || 70.500 || 188 || 6
|-
| [[Berlin]] || Berlijn || [[Berlin]] || 3.700.000 || 900 || 4153 || 4
|-
| [[Brandenburg]] || Brannburg || [[ Potsdam]] || 2.600.000 || 29.700 || 86 || 4
|-
| [[Bremen]] || Breem'n || [[Bremen]] || 700.000 || 400 || 1683 || 3
|-
| [[Hamburg]] || Hamburg || [[Hamburg]] || 1.900.000 || 800 || 2476 || 3
|-
| [[Hessen]] || Hessen || [[Wiesbaden]] || 6.300.000 || 21.100 || 297 || 5
|-
| [[Mecklenburg-Vorpommern]] || Mecklenburg-Voepommern || [[Schwerin]] || 1.600.000 || 23.300 || 68 || 3
|-
| [[Niedersachsen]] || Nedersaksen || [[Hannover]] || 8.000.000 || 47.700 || 168 || 6
|-
| [[Nordrhein-Westfalen]] || Noôrdrien-Westfaolen || [[Düsseldorf]] || 18.000.000 || 34.100 || 527 || 6
|-
| [[Rheinland-Pfalz]] || Rienland-Palts || [[Mainz]] || 4.100.000 || 19.900 || 208 || 4
|-
| [[Saarland]] || Saorland || [[Saarbrücken]] || 1.000.000 || 2.600 || 392 || 3
|-
| [[Sachsen]] || Saksen || [[Dresden]] || 4.000.000 || 18.500 || 218 || 4
|-
| [[Sachsen-Anhalt]] || Saksen-Analt || [[Magdeburg]] || 2.100.000 || 20.600 || 103 || 4
|-
| [[Schleswig-Holstein]] || Sleêswiek-'Olstein || [[Kiel]] || 3.000.000 || 15.800 || 187 || 4
|-
| [[Thüringen]] || Thüriengen || [[Erfurt]] || 2.100.000 || 16.200 || 128 || 4
|-
! colspan=3 | Totael || 83.500.000 || 357.700 || 233 || 69
|}
|[[Plaetje:Political map of Germany vector drawing.svg]]
|}

== Lienks nae buten ==
{{div col|cols=2}}
* [https://www.landenweb.nl/duitsland/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/germany Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210109075739/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/germany World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/duitsland/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/ Klimaatinfo]
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=16 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/germany_nl Europese Unie]
* [https://www.deutschland.de/de deutschland.de]
* [https://thefactfile.org/germany-facts/ Fact File]
* [https://duitslandinstituut.nl/ Duitsland Instituut]
* [https://historiek.net/geschiedenis-van-duitsland-2/ Historiek]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/ GeschiedenisExtra]
{{div col end}}

{{Europa}}

[[Categorie:Duutsland| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>3amm1wmf2i4o6arb3x9ialzdzhzh58w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183869</id>
      <parentid>183868</parentid>
      <timestamp>2026-10-02T10:04:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Venflos</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <origin>183869</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20956" sha1="ems2ar0yowi7ynt0kg0wrr432tar1ce" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele    = Bundesrepublik Deutschland
 |vlagge              = Flag of Germany.svg
 |waepen              = Coat of Arms of Germany.svg
 |locaotie            = Europe location GER.png
 |taelen              = [[Duuts]]
 |oôdstad             = [[Berlijn]]
 |regeriengsvurm      = [[federaotie|Federaole]] [[rippebliek]]
 |staetsoôd           = [[Frank-Walter Steinmeier]] (bonspresident)
 |regeriengsleider    = [[Friedrich Merz]] (bonskanselier)
 |km2                 = 357.684
 |pctwaeter           = 1,27
 |inweuners           = 83.467.000 (2026)
 |dichteid            = 233
 |volkslied           = [[:de:Deutschlandlied|Deutschlandlied]]
 |munte               = [[:de:Euro|euro]]
 |valutacode          = EUR
 |tiedzoône           = UTC+1
 |j/n                 = jaet
 |feêstdag            = 3 oktober (Eêneidsdag)
 |tld                 = de
 |landcode            = DEU
 |tel                 = 49
}}
[[Plaetje:Deutschland Übersichtskarte.png|thumb|Kaerte]]
[[Plaetje:Deutschland Landschaften.png|thumb|Landschapp'n]]
[[plaetje:Trier BW 2013-04-14 15-59-54.JPG|thumb|Dom van [[Trier]]]]
[[plaetje:1 Nature 1.png|thumb|'t Kasteêl [[Neuschwanstein]] ([[Bayern]]) in leege mist]]
[[plaetje:Die_Elbphilharmonie_-_21.07.2015.jpg|thumb|Den Elbphilharmonie in [[Hamburg]]]]
[[Plaetje:West and East Germans at the Brandenburg Gate in 1989.jpg|thumb|Val van den [[Berlijn|Berliense]] mure in november 1989]]
[[Plaetje:Mittelrheintal bei Oberwesel.jpg|thumb|[[Rien]] bie Oberwesel ([[Rheinland-Pfalz]])]]
[[Plaetje:Kreidefelsen auf Rügen (29040693666).jpg|thumb|Kust op Rügen ([[Mecklenburg-Vorpommern]])]]
[[Plaetje:Naturpark Thüringer Wald.Blick vom Reinhardsberg.07.ajb.jpg|thumb|[[Thüringen|Thüringer]] Wald]]
[[Plaetje:Dülmen, Umland -- 2013 -- 2031.jpg|thumb|Münsterland bie Dülmen ([[Nordrhein-Westfalen]])]]
[[Plaetje:Aerial image of Spiekeroog (view from the west).jpg|thumb|[[Waddeneiland]] Spiekeroog ([[Niedersachsen]])]]
[[Plaetje:Regensburg 08 2006 2.jpg|thumb|[[Regensburg]] an den [[Donau]]]]
[[Plaetje:Lüneburger Heide 092.jpg|thumb|Lüneburger Heide ([[Niedersachsen]])]]
[[Plaetje:Görtowsee.jpg|thumb|Görtowsee ([[Mecklenburg-Vorpommern]])]]

'''Duutsland''' ([[Duuts]]: ''Deutschland''), offisjeel '''Bonsrippebliek Duutsland''' (''Bundesrepublik Deutschland''), is een land in [[Midden-Europa]]. Den 'oôdstad is [[Berlijn]] (''Berlin''). 

Duutsland ei mie zen ruum 83 meljoen inweuners (2026) nae [[Rusland]] den hroôtste bevolkienge van alle Europeêse lan'n. 

't Land hrens op volhorde van noôrd ni oôst an de volhende lan'n: [[Denemarken]], [[Poôl'n]], [[Tsjehhië]], [[Oesteriek]], [[Zwitserland]], [[Frankriek]], [[Luxemburg (land)|Luxemburg]], [[Belhië]] en [[Nederland]].

In 't noôrdwessen liet Duutsland an den [[Noôrdzeê]], in 't noôrdoôssen an den [[Oôstzeê]].

Van den bevolkienge is 52% anesloôtn bie een relihieuze hemeênschap (2025).

[[Christelijk]] is 46% van den bevolkienge: 23% is [[roôms-katteliek]] en 20,7% is [[protestans]] ([[luthers]] en [[grifformeerd]]). De roôms-katteliek'n bevin'n der eihen vurral in 't zuden en wessen, de protestant'n in 't noôrn en oôssen.

Ok weun'n der 3,35 meljoen [[moslim]]s (4%), 270.000 [[boeddhisme|boeddhist'n]] (0,3%) en 100.000 relihieuze [[joôden]] (0,1%). 

Meêr dan 50% van den voormaelihe Oôst-Duutse bevolkienge ang hin relihie an.

Onder den Duutse bevolkienge bevin'n zen eihen hroôte hroep'n allochtoon'n, wironder vee hastarbeiers uut de jaeren '70 uut [[Joehoslavië]], [[Hriek'nland]] en [[Turkije]] en aore lan'n en ok binne d'r vee vluchteliengen uut [[Oekraïne]] en [[Syrië]], wivandaen (uut veural Turkije en Syrië) de 3,35 meljoen moslims komme. In totaol bevin'n zen eihen in Duutsland bieni 24 meljoen allochtoon'n (28,7%, 2022).

Bieni iedereên in Duutsland spreek [[Duuts]]. Der zien ienkele etnische minder'eden as Deen'n, Friezen, Sorben en siheuners die an der eihen taele praoten.

Duutsland is een belangriek lid van den [[Europeêse Unie]] en van economische, politieke en militaire organisaoties in Europa en den waereld (o.a. [[Vereênigde Naoties]], [[NAVO]] en [[G7]]).

== Geografie ==
Duutsland lig in [[Centraol-Europa]], hrens an de bovenhenoemde lan'n en wor verdeêld in de Duutse vlakt'n in 't noôrn, 't oôgland in 't midd'n en de uutèn'n van de [[Alpen]] in 't zuden. Een hroôt deêl, 2/3, besti uut bossen, wivan vee nildbossen.

Noôrd-Duutsland wor ekenmerkt deur een vlak lanschap, evenas in 't iets noôrdelijker helehen Denemarken. Deur de vlakt'n stroômen rivier'n as de [[Wezer]], den [[Elbe]] en den [[Oder]], en der vin vee landbouw plekke. Der wor onder are terwe, petaoten en herst verbouwd en in Sleêswiek-'Olstein wor an veeteêlt edaene. In dit hebied lihhen hroôte steeën as den oôdstad [[Berlijn]], [[Hamburg]] en [[Bremen]].

Midd'n-Duutsland wor ekenmerkt deur 't oôgland. In dit hebied lihhen onder are de Rijnvallei en 't Thüriengse bos. Langs de Rijn zien vee wienhaern en kasteeln te vin'n en ok lihhen der industriehebieden as 't [[Ruhrhebied]] in de buurte. Ok langs de [[Moezel]], ok in dit hebied, zien vee wienhaern te vin'n. Hroôte steeën in Midd'n-Duutsland zien [[Dresden]], [[Leipzig]], [[Keulen]], [[Düsseldorf]] en [[Essen (Duutsland)|Essen]].

Zuud-Duutsland wor ekenmerkt deur zen oôhe berhen, mistal bebost bie nildboômen. Voebeêl'n zien 't [[Zwarte Woud]] en 't Bohemerwoud. 't Oôgste punt (2963 m) is de Zugspitze in de Beierse Alpen. Hroôte steeën in Zuud-Duutsland zien onder are [[München]], [[Frankfurt am Main]] en [[Stuttgart]].

=== Inweuners ===
Ontwikkelieng vant antal inweuners:
* 1900 – 54 meljoen
* 1925 – 63 meljoen
* 1950 – 68 meljoen
* 1975 – 79 meljoen
* 2000 – 82 meljoen
* 2026 – 83 meljoen

=== Steê ===
Hroôtste steê binne (2026):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Berlin]] (Berlijn) || 3.701.000
|-
| [[Hamburg]] || 1.869.000
|-
| [[München]] || 1.505.000
|-
| [[Köln]] (Keulen) || 1.026.000
|-
| [[Frankfurt am Main]] || 761.000
|-
| [[Düsseldorf]] || 619.000
|-
| [[Leipzig]] || 616.000
|-
| [[Stuttgart]] || 609.000
|-
| [[Dortmund]] || 601.000
|-
| [[Bremen (stad)|Bremen]] || 588.000
|-
| [[Essen (Duutsland)|Essen]] || 574.000
|-
| [[Dresden]] || 563.000
|-
| [[Nürnberg]] || 531.000
|-
| [[Hannover]] || 523.000
|-
| [[Duisburg]] || 501.000
|-
| [[Bochum]] || 359.000
|-
| [[Wuppertal]] || 357.000
|-
| [[Bielefeld]] || 331.000
|-
| [[Bonn]] || 324.000
|-
| [[Mannheim]] || 320.000
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Karlsruhe]] || 309.000
|-
| [[Münster]] || 306.000
|-
| [[Augsburg]] || 302.000
|-
| [[Wiesbaden]] || 289.000
|-
| [[Mönchengladbach]] || 267.000
|-
| [[Gelsenkirchen]] || 266.000
|-
| [[Aachen]] (Aken) || 264.000
|-
| [[Braunschweig]] || 253.000
|-
| [[Kiel]] || 252.000
|-
| [[Chemnitz]] || 247.000
|-
| [[Magdeburg]] || 244.000
|-
| [[Freiburg im Breisgau]] || 238.000
|-
| [[Krefeld]] || 231.000
|-
| [[Halle (Saale)|Halle]] || 226.000
|-
| [[Mainz]] || 224.000
|-
| [[Erfurt]] || 217.000
|-
| [[Lübeck]] || 217.000
|-
| [[Oberhausen]] || 213.000
|-
| [[Rostock]] || 205.000
|-
| [[Kassel]] || 197.000
|-
|}
|}

== Geschiedenisse ==
Duutsland wier pas in [[1870]] opniev een eeneid. In d'ooge middeleeuwe wastet et hrootste land van Europa, ma laeter viel et elegaer uut mekaer in wè meer dan onderd lantjes. Tussen 1870 en 1914 groeiende Duutsland uut tot de een nae grooste industriestaet van Europa en van de waereld, nae Iengeland. Dat gaf noga wa conflicten mee de Iengelse, mae ok mie de Franse. Toe in 1914 de Eerste Wereldoorlog uutbrak kwam Duutsland recht tegenover deze groôtmach'n (mie Rusland d'rbie) te stoôn, saeme mie Oôstenriek-Honharije. Duutsland voerde een tweêfrontenoorlog. Vier jaer lang durende deze oorlog weerbie naebie nehen meljoen man omkwamme.
Duutsland wier een vernederende vrede opgeleid en vee historici dienke dat dit de opmaet gaf toet de Twidde Wereldoorlog. In [[1933]] kwam [[Adolf Hitler]] an de macht. Duutsland begon in 1939 een oorlog tegen Iengeland en Frankriek en vanaf 1941 ok tehen Rusland en de VS. In 1945 wier het land eindelijk verslogen. Verbijsterd nam de weareld kennis van de [[Holocaust]] weerbie zo'n zes meljoen [[Joôden]] systematisch bin vermoôrd, vooral in [[Oôst-Europa]].
Het land wier verdeeld in vier bezettingszones, naemelijk een Britse, Franse, Amerikaanse en Russische Zone. De Russische zone wier een apart land, de Duutse Democraotische Rippebliek (DDR). Duutsland wier zodoewnde verdeêld in een communistisch [[Oôst-Duutsland]] en een kapitalistisch [[West-Duutsland]]. Ok [[Berlijn]] was in vieren gedeeld, mar deze stad lag midden in het Russische deel, zoôdat een deel van Berlijn (dat bie West-Duutsland kwam) as een eiland in Oôst-Duutsland kwam te liggene.
Vee burhers vluchttende van Oôst nae West en dat nam zoô groôte antallen an, da in 1961 een mure gebouwd wier deu de Oôst-Duutsers tussen Oôst en West Berlijn. Deze mure wier symbool van de [[Kouwe Oôrlog]] tussen de NAVO en het Warchaupact. In [[1989]] kwam 'ieran een ende toe de burhers van de communistische lan'n in Oost-Europa in opstand kwamme. De Sovjets onger leiding van Gorbatsjov kwamme in tehenstelling toet 1956 en 1968 niet in actie.
In 1991 wiere de tweê lan'n weer bie mekaore gevoegd onger leiding van bondskanselier Kohl. Vee wier geïnvesteerd in de voormaelihe deelstaeten van de DDR, mae twintig jaer laeter was de werkloosheid nog aoltied 'oôger as in 't wes'n. Frankriek ging akkoord mie de 'erenigieng op voorwaerde dat Duutsland de [[euro]] zou invoere. Dit gebeurde dan ok, in [[2002]].

== Economie ==
Duutsland is eên van de mist ontwikkelde lan'n ter waereld en ei ok eên van de sterkste economieën op aerde, mè onder are werkeloôs'eid is een hroôt probleem. Deur verhriezieng worn de lassen van werk ènde mensen hrotter en de sociaole zeker'eid wor kleinder. Een aor probleem is ok nog de minder loôpende economie van 't voormaelige [[Oôst-Duutsland]], nog een overbluufsel uut de DDR-tied.

== Defensie ==
't Leher van Duutsland 'iet Bundeswehr.

Deêze bestaet uut landmacht (''Heer''), marine (''Deutsche Marine''), luchwacht (''Luftwaffe'') en een ieneid vò cyber en informaotie (''Cyber- und Informationsraum'').

In 2014 waeren der ruum 33 meljoen mins'n beschikbaer voe in heval van oôrlog.

D'r binne 186.000 soldaten en 930.000 reservisten in 2026.

't 'Oôdkwartier is in [[Bonn]] en [[Berlin]].

2,7% van 't [[BNP]] (2026) wor uuteheven an defensie.

== Politiek ==
Duutsland is een democraotische parlementaire bonsstaet. 't Land ei sins [[23 meie]] [[1949]] een hrondwet, die a deur een meêder'eid van twiderde deur de bonsdag ''(Bundestag)'' en bondsraed ''(Bundesrat)'' 'ewiezigd kan worn. Sommihe aspect'n kunn'n nie 'ewiezigd worn.

Sins [[3 oktober]] [[1990]] binne [[West-Duutsland]] en [[Oôst-Duutsland]] vereênigd: den [[Duutse Democraotische Rippebliek]] (DDR) is toen offisjeel bie den [[Bonsrippebliek Duutsland]] (BRD) ekomme.

Binn'n Duutsland hel actief en passief kiesrecht vanof 18 jaer en der is spraeke van een twikaemersysteem, helieke as in Nederland. De bonsdag ei op z'n minst 598 leeën, en wor iedere vier jaer verkozen. Der hel een kiesdrempel van vuuf percent. De bonsraed ei 69 leeën, die an de deêlstaetreheriengen vertehenwoôrdihen. Iedere deêlstaet (''(Bundes)land'') ei ok een eihen hrondwet en deelstaetparlement, dat a om den vier jaer wor verkozen.

Den bonspresident (''Bundespräsident''), 't staetsoôd, wor voe vuuf jaer deur den bonsverhaoderienge verkozen en kan 1 keêr worn herverkozen. Den bonskanselier (''Bundeskanzler'') is 't oôd van den bonsreherieng ''(Bundesregierung)'' en wor verkozen deur den bonsdag. 

=== Bonspresidenten ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! President !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| Theodor Heuss || 1949 - 1959 || 10 || [[FDP]] || [[West-Duutsland]]
|-
| Heinrich Lübke || 1959 - 1969 || 10 || [[CDU]] || West-Duutsland
|-
| Gustav Heinemann || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| Walter Scheel || 1974 - 1979 || 5 || FDP || West-Duutsland
|-
| Karl Carstens || 1979 - 1984 || 5 || CDU || West-Duutsland
|-
| Richard von Weizsäcker || 1984 - 1994 || 10 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| Roman Herzog || 1994 - 1999 || 5 || CDU || Duutsland
|-
| Johannes Rau || 1999 - 2004 || 5 || SPD || Duutsland
|-
| Horst Köhler || 2004 - 2010 || 6 || CDU || Duutsland
|-
| Christian Wulff || 2010 - 2012 || 2 || CDU || Duutsland
|-
| Joachim Gauck || 2012 - 2017 || 5 || partieloôs || Duutsland
|-
| [[Frank-Walter Steinmeier]] || 2017 - noe || 9 || SPD || Duutsland
|-
|}

=== Bonskanseliers ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Kanselier !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| [[Konrad Adenauer]] || 1949 - 1963 || 14 || [[CDU]] || [[West-Duutsland]]
|-
| [[Ludwig Erhard]] || 1963 - 1966 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger]] || 1966 - 1969 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt]] || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt]] || 1974 - 1982 || 8 || SPD || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl]] || 1982 - 1998 || 16 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| [[Gerhard Schröder]] || 1998 - 2005 || 7 || SPD || Duutsland
|-
| [[Angela Merkel]] || 2005 - 2021 || 16 || CDU || Duutsland
|-
| [[Olaf Scholz]] || 2021 - 2025 || 4 || SPD || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz]] || 2025 - noe || 1 || CDU || Duutsland
|-
|}

=== Bonsreherieng ===
x = regeriengspartie

b = regeriengspartie mie bonskanselier

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=9 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! rowspan=2 | Kabinet || rowspan=2 | Tied || rowspan=2 | Jaer || colspan=5 | Partieën || rowspan=2 | Opmerkienge
|-
! [[CDU]]/[[CSU]] || [[FDP]] || [[Grüne]] || [[SPD]] || overige
|-
| [[Konrad Adenauer|Kabinet-Adenauer I]] || 1949 - 1953 || 4 || b || x ||  ||  || DP || [[West-Duutsland]]
|-
| Kabinet-Adenauer II || 1953 - 1957 || 4 || b || x ||  ||  || DP, GB/BHE || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer III || 1957 - 1961 || 4 || b ||  ||  ||  || DP || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer IV || 1961 - 1963 || 2 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Ludwig Erhard|Kabinet-Erhard I]] || 1963 - 1965 || 2 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland 
|-
| Kabinet-Erhard II || 1965 - 1966 || 1 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger|Kabinet-Kiesinger]] || 1966 - 1969 || 3 || b ||  ||  || x || || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt|Kabinet-Brandt I]] || 1969 - 1972 || 3 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Brandt II || 1972 - 1974 || 2 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt|Kabinet-Schmidt I]] || 1974 - 1976 || 2 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt II || 1976 - 1980 || 4 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt III || 1980 - 1982 || 2 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl|Kabinet-Kohl I]] || 1982 - 1983 || 1 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl II || 1983 - 1987 || 4 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl III || 1987 - 1991 || 4 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl IV || 1991 - 1994 || 3 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl V || 1994 - 1998 || 4 || b || x ||  ||  || || Duutsland 
|-
| [[Gerhard Schröder|Kabinet-Schröder I]] || 1998 - 2002 || 4 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Schröder II || 2002 - 2005 || 3 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| [[Angela Merkel|Kabinet-Merkel I]] || 2005 - 2009 || 4 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Merkel II || 2009 - 2013 || 4 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel III || 2013 - 2018 || 5 || b ||  ||  || x || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel IV || 2018 - 2021 || 3 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| [[Olaf Scholz|Kabinet-Scholz]] || 2021 - 2025 || 4 ||  || x || x || b || || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz|Kabinet-Merz]] || 2025 - noe || 1 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
|}

DP = Deutsche Partei

GB/BHE = Gesamtdeutscher Block / Bund der Heimatvertriebenen und Entrechteten

=== Bonsdag ===
Bonsdag vanof 1990 (vereênigde Duutsland).

''oliefkleur is reherieng''

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=11 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Partie || 2025 || 2021 || 2017 || 2013 || 2009 || 2005 || 2002 || 1998 || 1994 || 1990
|-
| [[AfD]] || 152 || 83 || 94 || || || || || || ||
|-
| [[CDU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 164 || 152 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 200 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 255 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 194 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 180 || 190 || 198 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 244 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 268
|-
| [[CSU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 44 || 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 56 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || 58 || 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 50 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 51
|-
| [[FDP]] || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 91 || 80 || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 93 || 61 || 47 || 43 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 79
|-
| [[Grüne]] || 85 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 118 || 67 || 63 || 68 || 51 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 55 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || 49 || 8
|-
| [[Linke]] / [[PDS]] ¹ || 64 || 39 || 69 || 64 || 76 || 54 || 2 || 36 || 30 || 17
|-
| [[SPD]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 120 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 206 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 153 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 193 || 146 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 222 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 251 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 298 || 252 || 239
|-
| [[SSW]] || 1 || 1 || || || || || || || ||
|-
! Totael || 630 || 735 || 709 || 631 || 622 || 614 || 603 || 669 || 672 || 662
|-
! Reherieng || 328 || 415 || 399 || 504 || 332 || 448 || 306 || 345 || 341 || 398
|-
! Kabinet || [[Friedrich Merz|Merz]] || [[Olaf Scholz|Scholz]] || Merkel IV || Merkel III || Merkel II || [[Angela Merkel|Merkel I]] || Schröder II || [[Gerhard Schröder|Schröder I]] || Kohl V || [[Helmut Kohl|Kohl IV]]
|}

¹ Linke vanof 2009

=== Bonslan'n ===
Duutsland wor inedeêld in 16 deêlstaeten (''Bundesländer''), naemelijk:

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! colspan=11 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Deêlstaet || Zeêuws || Oôdstad || Inweuners &lt;br&gt; (2026) || Oppervlak &lt;br&gt; (km²) || Dichteid &lt;br&gt; (inw./km²) || Zeêtels &lt;br&gt; [[Bonsraed]]
|-
| [[Baden-Württemberg]] || Baden-Württemberg || [[Stuttgart]] || 11.200.000 || 35.700 || 314 || 6
|--
| [[Bayern]] || Beieren || [[München]] || 13.200.000 || 70.500 || 188 || 6
|-
| [[Berlin]] || Berlijn || [[Berlin]] || 3.700.000 || 900 || 4153 || 4
|-
| [[Brandenburg]] || Brannburg || [[ Potsdam]] || 2.600.000 || 29.700 || 86 || 4
|-
| [[Bremen]] || Breem'n || [[Bremen]] || 700.000 || 400 || 1683 || 3
|-
| [[Hamburg]] || Hamburg || [[Hamburg]] || 1.900.000 || 800 || 2476 || 3
|-
| [[Hessen]] || Hessen || [[Wiesbaden]] || 6.300.000 || 21.100 || 297 || 5
|-
| [[Mecklenburg-Vorpommern]] || Mecklenburg-Voepommern || [[Schwerin]] || 1.600.000 || 23.300 || 68 || 3
|-
| [[Niedersachsen]] || Nedersaksen || [[Hannover]] || 8.000.000 || 47.700 || 168 || 6
|-
| [[Nordrhein-Westfalen]] || Noôrdrien-Westfaolen || [[Düsseldorf]] || 18.000.000 || 34.100 || 527 || 6
|-
| [[Rheinland-Pfalz]] || Rienland-Palts || [[Mainz]] || 4.100.000 || 19.900 || 208 || 4
|-
| [[Saarland]] || Saorland || [[Saarbrücken]] || 1.000.000 || 2.600 || 392 || 3
|-
| [[Sachsen]] || Saksen || [[Dresden]] || 4.000.000 || 18.500 || 218 || 4
|-
| [[Sachsen-Anhalt]] || Saksen-Analt || [[Magdeburg]] || 2.100.000 || 20.600 || 103 || 4
|-
| [[Schleswig-Holstein]] || Sleêswiek-'Olstein || [[Kiel]] || 3.000.000 || 15.800 || 187 || 4
|-
| [[Thüringen]] || Thüriengen || [[Erfurt]] || 2.100.000 || 16.200 || 128 || 4
|-
! colspan=3 | Totael || 83.500.000 || 357.700 || 233 || 69
|}
|[[Plaetje:Political map of Germany vector drawing.svg]]
|}

== Lienks nae buten ==
{{div col|cols=2}}
* [https://www.landenweb.nl/duitsland/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/germany Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210109075739/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/germany World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/duitsland/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/ Klimaatinfo]
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=16 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/germany_nl Europese Unie]
* [https://www.deutschland.de/de deutschland.de]
* [https://thefactfile.org/germany-facts/ Fact File]
* [https://duitslandinstituut.nl/ Duitsland Instituut]
* [https://historiek.net/geschiedenis-van-duitsland-2/ Historiek]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/ GeschiedenisExtra]
{{div col end}}

{{Europa}}

[[Categorie:Duutsland| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>ems2ar0yowi7ynt0kg0wrr432tar1ce</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183870</id>
      <parentid>183869</parentid>
      <timestamp>2026-10-02T10:09:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Venflos</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <origin>183870</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20991" sha1="r7zqbfbcbmk9xhmv5wuzaj63bg03vkr" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele    = Bundesrepublik Deutschland
 |vlagge              = Flag of Germany.svg
 |waepen              = Coat of Arms of Germany.svg
 |locaotie            = Europe location GER.png
 |taelen              = [[Duuts]]
 |oôdstad             = [[Berlijn]]
 |regeriengsvurm      = [[federaotie|Federaole]] [[rippebliek]]
 |staetsoôd           = [[Frank-Walter Steinmeier]] (bonspresident)
 |regeriengsleider    = [[Friedrich Merz]] (bonskanselier)
 |km2                 = 357.684
 |pctwaeter           = 1,27
 |inweuners           = 83.467.000 (2026)
 |dichteid            = 233
 |volkslied           = [[:de:Deutschlandlied|Deutschlandlied]]
 |munte               = [[:de:Euro|euro]]
 |valutacode          = EUR
 |tiedzoône           = UTC+1
 |j/n                 = jaet
 |feêstdag            = 3 oktober (Eêneidsdag)
 |tld                 = de
 |landcode            = DEU
 |tel                 = 49
}}
[[Plaetje:Deutschland Übersichtskarte.png|thumb|Kaerte]]
[[Plaetje:Deutschland Landschaften.png|thumb|Landschapp'n]]
[[plaetje:Trier BW 2013-04-14 15-59-54.JPG|thumb|Dom van [[Trier]] ([[Rheinland-Pfalz]])]]
[[plaetje:1 Nature 1.png|thumb|'t Kasteêl [[Neuschwanstein]] ([[Bayern]]) in leege mist]]
[[plaetje:Die_Elbphilharmonie_-_21.07.2015.jpg|thumb|Den Elbphilharmonie in [[Hamburg]]]]
[[Plaetje:West and East Germans at the Brandenburg Gate in 1989.jpg|thumb|Val van den [[Berlijn|Berliense]] mure in november 1989]]
[[Plaetje:Mittelrheintal bei Oberwesel.jpg|thumb|[[Rien]] bie Oberwesel ([[Rheinland-Pfalz]])]]
[[Plaetje:Kreidefelsen auf Rügen (29040693666).jpg|thumb|Kust op Rügen ([[Mecklenburg-Vorpommern]])]]
[[Plaetje:Naturpark Thüringer Wald.Blick vom Reinhardsberg.07.ajb.jpg|thumb|[[Thüringen|Thüringer]] Wald]]
[[Plaetje:Dülmen, Umland -- 2013 -- 2031.jpg|thumb|Münsterland bie Dülmen ([[Nordrhein-Westfalen]])]]
[[Plaetje:Aerial image of Spiekeroog (view from the west).jpg|thumb|[[Waddeneiland]] Spiekeroog ([[Niedersachsen]])]]
[[Plaetje:Regensburg 08 2006 2.jpg|thumb|[[Regensburg]] ([[Bayern]]) an den [[Donau]]]]
[[Plaetje:Lüneburger Heide 092.jpg|thumb|Lüneburger Heide ([[Niedersachsen]])]]
[[Plaetje:Görtowsee.jpg|thumb|Görtowsee ([[Mecklenburg-Vorpommern]])]]

'''Duutsland''' ([[Duuts]]: ''Deutschland''), offisjeel '''Bonsrippebliek Duutsland''' (''Bundesrepublik Deutschland''), is een land in [[Midden-Europa]]. Den 'oôdstad is [[Berlijn]] (''Berlin''). 

Duutsland ei mie zen ruum 83 meljoen inweuners (2026) nae [[Rusland]] den hroôtste bevolkienge van alle Europeêse lan'n. 

't Land hrens op volhorde van noôrd ni oôst an de volhende lan'n: [[Denemarken]], [[Poôl'n]], [[Tsjehhië]], [[Oesteriek]], [[Zwitserland]], [[Frankriek]], [[Luxemburg (land)|Luxemburg]], [[Belhië]] en [[Nederland]].

In 't noôrdwessen liet Duutsland an den [[Noôrdzeê]], in 't noôrdoôssen an den [[Oôstzeê]].

Van den bevolkienge is 52% anesloôtn bie een relihieuze hemeênschap (2025).

[[Christelijk]] is 46% van den bevolkienge: 23% is [[roôms-katteliek]] en 20,7% is [[protestans]] ([[luthers]] en [[grifformeerd]]). De roôms-katteliek'n bevin'n der eihen vurral in 't zuden en wessen, de protestant'n in 't noôrn en oôssen.

Ok weun'n der 3,35 meljoen [[moslim]]s (4%), 270.000 [[boeddhisme|boeddhist'n]] (0,3%) en 100.000 relihieuze [[joôden]] (0,1%). 

Meêr dan 50% van den voormaelihe Oôst-Duutse bevolkienge ang hin relihie an.

Onder den Duutse bevolkienge bevin'n zen eihen hroôte hroep'n allochtoon'n, wironder vee hastarbeiers uut de jaeren '70 uut [[Joehoslavië]], [[Hriek'nland]] en [[Turkije]] en aore lan'n en ok binne d'r vee vluchteliengen uut [[Oekraïne]] en [[Syrië]], wivandaen (uut veural Turkije en Syrië) de 3,35 meljoen moslims komme. In totaol bevin'n zen eihen in Duutsland bieni 24 meljoen allochtoon'n (28,7%, 2022).

Bieni iedereên in Duutsland spreek [[Duuts]]. Der zien ienkele etnische minder'eden as Deen'n, Friezen, Sorben en siheuners die an der eihen taele praoten.

Duutsland is een belangriek lid van den [[Europeêse Unie]] en van economische, politieke en militaire organisaoties in Europa en den waereld (o.a. [[Vereênigde Naoties]], [[NAVO]] en [[G7]]).

== Geografie ==
Duutsland lig in [[Centraol-Europa]], hrens an de bovenhenoemde lan'n en wor verdeêld in de Duutse vlakt'n in 't noôrn, 't oôgland in 't midd'n en de uutèn'n van de [[Alpen]] in 't zuden. Een hroôt deêl, 2/3, besti uut bossen, wivan vee nildbossen.

Noôrd-Duutsland wor ekenmerkt deur een vlak lanschap, evenas in 't iets noôrdelijker helehen Denemarken. Deur de vlakt'n stroômen rivier'n as de [[Wezer]], den [[Elbe]] en den [[Oder]], en der vin vee landbouw plekke. Der wor onder are terwe, petaoten en herst verbouwd en in Sleêswiek-'Olstein wor an veeteêlt edaene. In dit hebied lihhen hroôte steeën as den oôdstad [[Berlijn]], [[Hamburg]] en [[Bremen]].

Midd'n-Duutsland wor ekenmerkt deur 't oôgland. In dit hebied lihhen onder are de Rijnvallei en 't Thüriengse bos. Langs de Rijn zien vee wienhaern en kasteeln te vin'n en ok lihhen der industriehebieden as 't [[Ruhrhebied]] in de buurte. Ok langs de [[Moezel]], ok in dit hebied, zien vee wienhaern te vin'n. Hroôte steeën in Midd'n-Duutsland zien [[Dresden]], [[Leipzig]], [[Keulen]], [[Düsseldorf]] en [[Essen (Duutsland)|Essen]].

Zuud-Duutsland wor ekenmerkt deur zen oôhe berhen, mistal bebost bie nildboômen. Voebeêl'n zien 't [[Zwarte Woud]] en 't Bohemerwoud. 't Oôgste punt (2963 m) is de Zugspitze in de Beierse Alpen. Hroôte steeën in Zuud-Duutsland zien onder are [[München]], [[Frankfurt am Main]] en [[Stuttgart]].

=== Inweuners ===
Ontwikkelieng vant antal inweuners:
* 1900 – 54 meljoen
* 1925 – 63 meljoen
* 1950 – 68 meljoen
* 1975 – 79 meljoen
* 2000 – 82 meljoen
* 2026 – 83 meljoen

=== Steê ===
Hroôtste steê binne (2026):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Berlin]] (Berlijn) || 3.701.000
|-
| [[Hamburg]] || 1.869.000
|-
| [[München]] || 1.505.000
|-
| [[Köln]] (Keulen) || 1.026.000
|-
| [[Frankfurt am Main]] || 761.000
|-
| [[Düsseldorf]] || 619.000
|-
| [[Leipzig]] || 616.000
|-
| [[Stuttgart]] || 609.000
|-
| [[Dortmund]] || 601.000
|-
| [[Bremen (stad)|Bremen]] || 588.000
|-
| [[Essen (Duutsland)|Essen]] || 574.000
|-
| [[Dresden]] || 563.000
|-
| [[Nürnberg]] || 531.000
|-
| [[Hannover]] || 523.000
|-
| [[Duisburg]] || 501.000
|-
| [[Bochum]] || 359.000
|-
| [[Wuppertal]] || 357.000
|-
| [[Bielefeld]] || 331.000
|-
| [[Bonn]] || 324.000
|-
| [[Mannheim]] || 320.000
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Karlsruhe]] || 309.000
|-
| [[Münster]] || 306.000
|-
| [[Augsburg]] || 302.000
|-
| [[Wiesbaden]] || 289.000
|-
| [[Mönchengladbach]] || 267.000
|-
| [[Gelsenkirchen]] || 266.000
|-
| [[Aachen]] (Aken) || 264.000
|-
| [[Braunschweig]] || 253.000
|-
| [[Kiel]] || 252.000
|-
| [[Chemnitz]] || 247.000
|-
| [[Magdeburg]] || 244.000
|-
| [[Freiburg im Breisgau]] || 238.000
|-
| [[Krefeld]] || 231.000
|-
| [[Halle (Saale)|Halle]] || 226.000
|-
| [[Mainz]] || 224.000
|-
| [[Erfurt]] || 217.000
|-
| [[Lübeck]] || 217.000
|-
| [[Oberhausen]] || 213.000
|-
| [[Rostock]] || 205.000
|-
| [[Kassel]] || 197.000
|-
|}
|}

== Geschiedenisse ==
Duutsland wier pas in [[1870]] opniev een eeneid. In d'ooge middeleeuwe wastet et hrootste land van Europa, ma laeter viel et elegaer uut mekaer in wè meer dan onderd lantjes. Tussen 1870 en 1914 groeiende Duutsland uut tot de een nae grooste industriestaet van Europa en van de waereld, nae Iengeland. Dat gaf noga wa conflicten mee de Iengelse, mae ok mie de Franse. Toe in 1914 de Eerste Wereldoorlog uutbrak kwam Duutsland recht tegenover deze groôtmach'n (mie Rusland d'rbie) te stoôn, saeme mie Oôstenriek-Honharije. Duutsland voerde een tweêfrontenoorlog. Vier jaer lang durende deze oorlog weerbie naebie nehen meljoen man omkwamme.
Duutsland wier een vernederende vrede opgeleid en vee historici dienke dat dit de opmaet gaf toet de Twidde Wereldoorlog. In [[1933]] kwam [[Adolf Hitler]] an de macht. Duutsland begon in 1939 een oorlog tegen Iengeland en Frankriek en vanaf 1941 ok tehen Rusland en de VS. In 1945 wier het land eindelijk verslogen. Verbijsterd nam de weareld kennis van de [[Holocaust]] weerbie zo'n zes meljoen [[Joôden]] systematisch bin vermoôrd, vooral in [[Oôst-Europa]].
Het land wier verdeeld in vier bezettingszones, naemelijk een Britse, Franse, Amerikaanse en Russische Zone. De Russische zone wier een apart land, de Duutse Democraotische Rippebliek (DDR). Duutsland wier zodoewnde verdeêld in een communistisch [[Oôst-Duutsland]] en een kapitalistisch [[West-Duutsland]]. Ok [[Berlijn]] was in vieren gedeeld, mar deze stad lag midden in het Russische deel, zoôdat een deel van Berlijn (dat bie West-Duutsland kwam) as een eiland in Oôst-Duutsland kwam te liggene.
Vee burhers vluchttende van Oôst nae West en dat nam zoô groôte antallen an, da in 1961 een mure gebouwd wier deu de Oôst-Duutsers tussen Oôst en West Berlijn. Deze mure wier symbool van de [[Kouwe Oôrlog]] tussen de NAVO en het Warchaupact. In [[1989]] kwam 'ieran een ende toe de burhers van de communistische lan'n in Oost-Europa in opstand kwamme. De Sovjets onger leiding van Gorbatsjov kwamme in tehenstelling toet 1956 en 1968 niet in actie.
In 1991 wiere de tweê lan'n weer bie mekaore gevoegd onger leiding van bondskanselier Kohl. Vee wier geïnvesteerd in de voormaelihe deelstaeten van de DDR, mae twintig jaer laeter was de werkloosheid nog aoltied 'oôger as in 't wes'n. Frankriek ging akkoord mie de 'erenigieng op voorwaerde dat Duutsland de [[euro]] zou invoere. Dit gebeurde dan ok, in [[2002]].

== Economie ==
Duutsland is eên van de mist ontwikkelde lan'n ter waereld en ei ok eên van de sterkste economieën op aerde, mè onder are werkeloôs'eid is een hroôt probleem. Deur verhriezieng worn de lassen van werk ènde mensen hrotter en de sociaole zeker'eid wor kleinder. Een aor probleem is ok nog de minder loôpende economie van 't voormaelige [[Oôst-Duutsland]], nog een overbluufsel uut de DDR-tied.

== Defensie ==
't Leher van Duutsland 'iet Bundeswehr.

Deêze bestaet uut landmacht (''Heer''), marine (''Deutsche Marine''), luchwacht (''Luftwaffe'') en een ieneid vò cyber en informaotie (''Cyber- und Informationsraum'').

In 2014 waeren der ruum 33 meljoen mins'n beschikbaer voe in heval van oôrlog.

D'r binne 186.000 soldaten en 930.000 reservisten in 2026.

't 'Oôdkwartier is in [[Bonn]] en [[Berlin]].

2,7% van 't [[BNP]] (2026) wor uuteheven an defensie.

== Politiek ==
Duutsland is een democraotische parlementaire bonsstaet. 't Land ei sins [[23 meie]] [[1949]] een hrondwet, die a deur een meêder'eid van twiderde deur de bonsdag ''(Bundestag)'' en bondsraed ''(Bundesrat)'' 'ewiezigd kan worn. Sommihe aspect'n kunn'n nie 'ewiezigd worn.

Sins [[3 oktober]] [[1990]] binne [[West-Duutsland]] en [[Oôst-Duutsland]] vereênigd: den [[Duutse Democraotische Rippebliek]] (DDR) is toen offisjeel bie den [[Bonsrippebliek Duutsland]] (BRD) ekomme.

Binn'n Duutsland hel actief en passief kiesrecht vanof 18 jaer en der is spraeke van een twikaemersysteem, helieke as in Nederland. De bonsdag ei op z'n minst 598 leeën, en wor iedere vier jaer verkozen. Der hel een kiesdrempel van vuuf percent. De bonsraed ei 69 leeën, die an de deêlstaetreheriengen vertehenwoôrdihen. Iedere deêlstaet (''(Bundes)land'') ei ok een eihen hrondwet en deelstaetparlement, dat a om den vier jaer wor verkozen.

Den bonspresident (''Bundespräsident''), 't staetsoôd, wor voe vuuf jaer deur den bonsverhaoderienge verkozen en kan 1 keêr worn herverkozen. Den bonskanselier (''Bundeskanzler'') is 't oôd van den bonsreherieng ''(Bundesregierung)'' en wor verkozen deur den bonsdag. 

=== Bonspresidenten ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! President !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| Theodor Heuss || 1949 - 1959 || 10 || [[FDP]] || [[West-Duutsland]]
|-
| Heinrich Lübke || 1959 - 1969 || 10 || [[CDU]] || West-Duutsland
|-
| Gustav Heinemann || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| Walter Scheel || 1974 - 1979 || 5 || FDP || West-Duutsland
|-
| Karl Carstens || 1979 - 1984 || 5 || CDU || West-Duutsland
|-
| Richard von Weizsäcker || 1984 - 1994 || 10 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| Roman Herzog || 1994 - 1999 || 5 || CDU || Duutsland
|-
| Johannes Rau || 1999 - 2004 || 5 || SPD || Duutsland
|-
| Horst Köhler || 2004 - 2010 || 6 || CDU || Duutsland
|-
| Christian Wulff || 2010 - 2012 || 2 || CDU || Duutsland
|-
| Joachim Gauck || 2012 - 2017 || 5 || partieloôs || Duutsland
|-
| [[Frank-Walter Steinmeier]] || 2017 - noe || 9 || SPD || Duutsland
|-
|}

=== Bonskanseliers ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Kanselier !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| [[Konrad Adenauer]] || 1949 - 1963 || 14 || [[CDU]] || [[West-Duutsland]]
|-
| [[Ludwig Erhard]] || 1963 - 1966 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger]] || 1966 - 1969 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt]] || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt]] || 1974 - 1982 || 8 || SPD || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl]] || 1982 - 1998 || 16 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| [[Gerhard Schröder]] || 1998 - 2005 || 7 || SPD || Duutsland
|-
| [[Angela Merkel]] || 2005 - 2021 || 16 || CDU || Duutsland
|-
| [[Olaf Scholz]] || 2021 - 2025 || 4 || SPD || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz]] || 2025 - noe || 1 || CDU || Duutsland
|-
|}

=== Bonsreherieng ===
x = regeriengspartie

b = regeriengspartie mie bonskanselier

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=9 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! rowspan=2 | Kabinet || rowspan=2 | Tied || rowspan=2 | Jaer || colspan=5 | Partieën || rowspan=2 | Opmerkienge
|-
! [[CDU]]/[[CSU]] || [[FDP]] || [[Grüne]] || [[SPD]] || overige
|-
| [[Konrad Adenauer|Kabinet-Adenauer I]] || 1949 - 1953 || 4 || b || x ||  ||  || DP || [[West-Duutsland]]
|-
| Kabinet-Adenauer II || 1953 - 1957 || 4 || b || x ||  ||  || DP, GB/BHE || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer III || 1957 - 1961 || 4 || b ||  ||  ||  || DP || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer IV || 1961 - 1963 || 2 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Ludwig Erhard|Kabinet-Erhard I]] || 1963 - 1965 || 2 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland 
|-
| Kabinet-Erhard II || 1965 - 1966 || 1 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger|Kabinet-Kiesinger]] || 1966 - 1969 || 3 || b ||  ||  || x || || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt|Kabinet-Brandt I]] || 1969 - 1972 || 3 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Brandt II || 1972 - 1974 || 2 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt|Kabinet-Schmidt I]] || 1974 - 1976 || 2 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt II || 1976 - 1980 || 4 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt III || 1980 - 1982 || 2 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl|Kabinet-Kohl I]] || 1982 - 1983 || 1 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl II || 1983 - 1987 || 4 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl III || 1987 - 1991 || 4 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl IV || 1991 - 1994 || 3 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl V || 1994 - 1998 || 4 || b || x ||  ||  || || Duutsland 
|-
| [[Gerhard Schröder|Kabinet-Schröder I]] || 1998 - 2002 || 4 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Schröder II || 2002 - 2005 || 3 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| [[Angela Merkel|Kabinet-Merkel I]] || 2005 - 2009 || 4 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Merkel II || 2009 - 2013 || 4 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel III || 2013 - 2018 || 5 || b ||  ||  || x || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel IV || 2018 - 2021 || 3 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| [[Olaf Scholz|Kabinet-Scholz]] || 2021 - 2025 || 4 ||  || x || x || b || || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz|Kabinet-Merz]] || 2025 - noe || 1 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
|}

DP = Deutsche Partei

GB/BHE = Gesamtdeutscher Block / Bund der Heimatvertriebenen und Entrechteten

=== Bonsdag ===
Bonsdag vanof 1990 (vereênigde Duutsland).

''oliefkleur is reherieng''

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=11 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Partie || 2025 || 2021 || 2017 || 2013 || 2009 || 2005 || 2002 || 1998 || 1994 || 1990
|-
| [[AfD]] || 152 || 83 || 94 || || || || || || ||
|-
| [[CDU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 164 || 152 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 200 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 255 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 194 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 180 || 190 || 198 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 244 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 268
|-
| [[CSU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 44 || 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 56 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || 58 || 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 50 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 51
|-
| [[FDP]] || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 91 || 80 || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 93 || 61 || 47 || 43 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 79
|-
| [[Grüne]] || 85 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 118 || 67 || 63 || 68 || 51 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 55 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || 49 || 8
|-
| [[Linke]] / [[PDS]] ¹ || 64 || 39 || 69 || 64 || 76 || 54 || 2 || 36 || 30 || 17
|-
| [[SPD]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 120 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 206 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 153 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 193 || 146 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 222 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 251 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 298 || 252 || 239
|-
| [[SSW]] || 1 || 1 || || || || || || || ||
|-
! Totael || 630 || 735 || 709 || 631 || 622 || 614 || 603 || 669 || 672 || 662
|-
! Reherieng || 328 || 415 || 399 || 504 || 332 || 448 || 306 || 345 || 341 || 398
|-
! Kabinet || [[Friedrich Merz|Merz]] || [[Olaf Scholz|Scholz]] || Merkel IV || Merkel III || Merkel II || [[Angela Merkel|Merkel I]] || Schröder II || [[Gerhard Schröder|Schröder I]] || Kohl V || [[Helmut Kohl|Kohl IV]]
|}

¹ Linke vanof 2009

=== Bonslan'n ===
Duutsland wor inedeêld in 16 deêlstaeten (''Bundesländer''), naemelijk:

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! colspan=11 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Deêlstaet || Zeêuws || Oôdstad || Inweuners &lt;br&gt; (2026) || Oppervlak &lt;br&gt; (km²) || Dichteid &lt;br&gt; (inw./km²) || Zeêtels &lt;br&gt; [[Bonsraed]]
|-
| [[Baden-Württemberg]] || Baden-Württemberg || [[Stuttgart]] || 11.200.000 || 35.700 || 314 || 6
|--
| [[Bayern]] || Beieren || [[München]] || 13.200.000 || 70.500 || 188 || 6
|-
| [[Berlin]] || Berlijn || [[Berlin]] || 3.700.000 || 900 || 4153 || 4
|-
| [[Brandenburg]] || Brannburg || [[ Potsdam]] || 2.600.000 || 29.700 || 86 || 4
|-
| [[Bremen]] || Breem'n || [[Bremen]] || 700.000 || 400 || 1683 || 3
|-
| [[Hamburg]] || Hamburg || [[Hamburg]] || 1.900.000 || 800 || 2476 || 3
|-
| [[Hessen]] || Hessen || [[Wiesbaden]] || 6.300.000 || 21.100 || 297 || 5
|-
| [[Mecklenburg-Vorpommern]] || Mecklenburg-Voepommern || [[Schwerin]] || 1.600.000 || 23.300 || 68 || 3
|-
| [[Niedersachsen]] || Nedersaksen || [[Hannover]] || 8.000.000 || 47.700 || 168 || 6
|-
| [[Nordrhein-Westfalen]] || Noôrdrien-Westfaolen || [[Düsseldorf]] || 18.000.000 || 34.100 || 527 || 6
|-
| [[Rheinland-Pfalz]] || Rienland-Palts || [[Mainz]] || 4.100.000 || 19.900 || 208 || 4
|-
| [[Saarland]] || Saorland || [[Saarbrücken]] || 1.000.000 || 2.600 || 392 || 3
|-
| [[Sachsen]] || Saksen || [[Dresden]] || 4.000.000 || 18.500 || 218 || 4
|-
| [[Sachsen-Anhalt]] || Saksen-Analt || [[Magdeburg]] || 2.100.000 || 20.600 || 103 || 4
|-
| [[Schleswig-Holstein]] || Sleêswiek-'Olstein || [[Kiel]] || 3.000.000 || 15.800 || 187 || 4
|-
| [[Thüringen]] || Thüriengen || [[Erfurt]] || 2.100.000 || 16.200 || 128 || 4
|-
! colspan=3 | Totael || 83.500.000 || 357.700 || 233 || 69
|}
|[[Plaetje:Political map of Germany vector drawing.svg]]
|}

== Lienks nae buten ==
{{div col|cols=2}}
* [https://www.landenweb.nl/duitsland/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/germany Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210109075739/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/germany World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/duitsland/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/ Klimaatinfo]
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=16 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/germany_nl Europese Unie]
* [https://www.deutschland.de/de deutschland.de]
* [https://thefactfile.org/germany-facts/ Fact File]
* [https://duitslandinstituut.nl/ Duitsland Instituut]
* [https://historiek.net/geschiedenis-van-duitsland-2/ Historiek]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/ GeschiedenisExtra]
{{div col end}}

{{Europa}}

[[Categorie:Duutsland| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>r7zqbfbcbmk9xhmv5wuzaj63bg03vkr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183871</id>
      <parentid>183870</parentid>
      <timestamp>2026-10-02T10:11:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Venflos</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <origin>183871</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21026" sha1="802hzeduapet8tci3a3t85xlghn9yl2" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele    = Bundesrepublik Deutschland
 |vlagge              = Flag of Germany.svg
 |waepen              = Coat of Arms of Germany.svg
 |locaotie            = Europe location GER.png
 |taelen              = [[Duuts]]
 |oôdstad             = [[Berlijn]]
 |regeriengsvurm      = [[federaotie|Federaole]] [[rippebliek]]
 |staetsoôd           = [[Frank-Walter Steinmeier]] (bonspresident)
 |regeriengsleider    = [[Friedrich Merz]] (bonskanselier)
 |km2                 = 357.684
 |pctwaeter           = 1,27
 |inweuners           = 83.467.000 (2026)
 |dichteid            = 233
 |volkslied           = [[:de:Deutschlandlied|Deutschlandlied]]
 |munte               = [[:de:Euro|euro]]
 |valutacode          = EUR
 |tiedzoône           = UTC+1
 |j/n                 = jaet
 |feêstdag            = 3 oktober (Eêneidsdag)
 |tld                 = de
 |landcode            = DEU
 |tel                 = 49
}}
[[Plaetje:Deutschland Übersichtskarte.png|thumb|Kaerte]]
[[Plaetje:Deutschland Landschaften.png|thumb|Landschapp'n]]
[[plaetje:Trier BW 2013-04-14 15-59-54.JPG|thumb|Dom van [[Trier]] ([[Rheinland-Pfalz]])]]
[[plaetje:1 Nature 1.png|thumb|'t Kasteêl [[Neuschwanstein]] ([[Bayern]]) in leege mist]]
[[plaetje:Die_Elbphilharmonie_-_21.07.2015.jpg|thumb|Den Elbphilharmonie in [[Hamburg]]]]
[[Plaetje:West and East Germans at the Brandenburg Gate in 1989.jpg|thumb|Val van den [[Berlijn|Berliense]] mure in november 1989]]
[[Plaetje:Mittelrheintal bei Oberwesel.jpg|thumb|[[Rien]] bie Oberwesel ([[Rheinland-Pfalz]])]]
[[Plaetje:Kreidefelsen auf Rügen (29040693666).jpg|thumb|Kust op Rügen ([[Mecklenburg-Vorpommern]])]]
[[Plaetje:Naturpark Thüringer Wald.Blick vom Reinhardsberg.07.ajb.jpg|thumb|[[Thüringen|Thüringer]] Wald]]
[[Plaetje:Dülmen, Umland -- 2013 -- 2031.jpg|thumb|Münsterland bie Dülmen ([[Nordrhein-Westfalen]])]]
[[Plaetje:Aerial image of Spiekeroog (view from the west).jpg|thumb|[[Waddeneiland]] Spiekeroog ([[Niedersachsen]])]]
[[Plaetje:Regensburg 08 2006 2.jpg|thumb|[[Regensburg]] ([[Bayern]]) an den [[Donau]]]]
[[Plaetje:Lüneburger Heide 092.jpg|thumb|Lüneburger Heide ([[Niedersachsen]])]]
[[Plaetje:Görtowsee.jpg|thumb|Görtowsee ([[Mecklenburg-Vorpommern]])]]

'''Duutsland''' ([[Duuts]]: ''Deutschland''), offisjeel '''Bonsrippebliek Duutsland''' (''Bundesrepublik Deutschland''), is een land in [[Midden-Europa]]. Den 'oôdstad is [[Berlijn]] (''Berlin''). 

Duutsland ei mie zen ruum 83 meljoen inweuners (2026) nae [[Rusland]] den hroôtste bevolkienge van alle Europeêse lan'n. 

't Land hrens op volhorde van noôrd ni oôst an de volhende lan'n: [[Denemarken]], [[Poôl'n]], [[Tsjehhië]], [[Oesteriek]], [[Zwitserland]], [[Frankriek]], [[Luxemburg (land)|Luxemburg]], [[Belhië]] en [[Nederland]].

In 't noôrdwessen liet Duutsland an den [[Noôrdzeê]], in 't noôrdoôssen an den [[Oôstzeê]].

Van den bevolkienge is 52% anesloôtn bie een relihieuze hemeênschap (2025).

[[Christelijk]] is 46% van den bevolkienge: 23% is [[roôms-katteliek]] en 20,7% is [[protestans]] ([[luthers]] en [[grifformeerd]]). De roôms-katteliek'n bevin'n der eihen vurral in 't zuden en wessen, de protestant'n in 't noôrn en oôssen.

Ok weun'n der 3,35 meljoen [[moslim]]s (4%), 270.000 [[boeddhisme|boeddhist'n]] (0,3%) en 100.000 relihieuze [[joôden]] (0,1%). 

Meêr dan 50% van den voormaelihe Oôst-Duutse bevolkienge ang hin relihie an.

Onder den Duutse bevolkienge bevin'n zen eihen hroôte hroep'n allochtoon'n, wironder vee hastarbeiers uut de jaeren '70 uut [[Joehoslavië]], [[Hriek'nland]] en [[Turkije]] en aore lan'n en ok binne d'r vee vluchteliengen uut [[Oekraïne]] en [[Syrië]], wivandaen (uut veural Turkije en Syrië) de 3,35 meljoen moslims komme. In totaol bevin'n zen eihen in Duutsland bieni 24 meljoen allochtoon'n (28,7%, 2022).

Bieni iedereên in Duutsland spreek [[Duuts]]. Der zien ienkele etnische minder'eden as [[Deêns|Deên'n]], [[Fries|Friezen]], [[Sorbisch|Sorben]] en siheuners die an der eihen taele praoten.

Duutsland is een belangriek lid van den [[Europeêse Unie]] en van economische, politieke en militaire organisaoties in Europa en den waereld (o.a. [[Vereênigde Naoties]], [[NAVO]] en [[G7]]).

== Geografie ==
Duutsland lig in [[Centraol-Europa]], hrens an de bovenhenoemde lan'n en wor verdeêld in de Duutse vlakt'n in 't noôrn, 't oôgland in 't midd'n en de uutèn'n van de [[Alpen]] in 't zuden. Een hroôt deêl, 2/3, besti uut bossen, wivan vee nildbossen.

Noôrd-Duutsland wor ekenmerkt deur een vlak lanschap, evenas in 't iets noôrdelijker helehen Denemarken. Deur de vlakt'n stroômen rivier'n as de [[Wezer]], den [[Elbe]] en den [[Oder]], en der vin vee landbouw plekke. Der wor onder are terwe, petaoten en herst verbouwd en in Sleêswiek-'Olstein wor an veeteêlt edaene. In dit hebied lihhen hroôte steeën as den oôdstad [[Berlijn]], [[Hamburg]] en [[Bremen]].

Midd'n-Duutsland wor ekenmerkt deur 't oôgland. In dit hebied lihhen onder are de Rijnvallei en 't Thüriengse bos. Langs de Rijn zien vee wienhaern en kasteeln te vin'n en ok lihhen der industriehebieden as 't [[Ruhrhebied]] in de buurte. Ok langs de [[Moezel]], ok in dit hebied, zien vee wienhaern te vin'n. Hroôte steeën in Midd'n-Duutsland zien [[Dresden]], [[Leipzig]], [[Keulen]], [[Düsseldorf]] en [[Essen (Duutsland)|Essen]].

Zuud-Duutsland wor ekenmerkt deur zen oôhe berhen, mistal bebost bie nildboômen. Voebeêl'n zien 't [[Zwarte Woud]] en 't Bohemerwoud. 't Oôgste punt (2963 m) is de Zugspitze in de Beierse Alpen. Hroôte steeën in Zuud-Duutsland zien onder are [[München]], [[Frankfurt am Main]] en [[Stuttgart]].

=== Inweuners ===
Ontwikkelieng vant antal inweuners:
* 1900 – 54 meljoen
* 1925 – 63 meljoen
* 1950 – 68 meljoen
* 1975 – 79 meljoen
* 2000 – 82 meljoen
* 2026 – 83 meljoen

=== Steê ===
Hroôtste steê binne (2026):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Berlin]] (Berlijn) || 3.701.000
|-
| [[Hamburg]] || 1.869.000
|-
| [[München]] || 1.505.000
|-
| [[Köln]] (Keulen) || 1.026.000
|-
| [[Frankfurt am Main]] || 761.000
|-
| [[Düsseldorf]] || 619.000
|-
| [[Leipzig]] || 616.000
|-
| [[Stuttgart]] || 609.000
|-
| [[Dortmund]] || 601.000
|-
| [[Bremen (stad)|Bremen]] || 588.000
|-
| [[Essen (Duutsland)|Essen]] || 574.000
|-
| [[Dresden]] || 563.000
|-
| [[Nürnberg]] || 531.000
|-
| [[Hannover]] || 523.000
|-
| [[Duisburg]] || 501.000
|-
| [[Bochum]] || 359.000
|-
| [[Wuppertal]] || 357.000
|-
| [[Bielefeld]] || 331.000
|-
| [[Bonn]] || 324.000
|-
| [[Mannheim]] || 320.000
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Karlsruhe]] || 309.000
|-
| [[Münster]] || 306.000
|-
| [[Augsburg]] || 302.000
|-
| [[Wiesbaden]] || 289.000
|-
| [[Mönchengladbach]] || 267.000
|-
| [[Gelsenkirchen]] || 266.000
|-
| [[Aachen]] (Aken) || 264.000
|-
| [[Braunschweig]] || 253.000
|-
| [[Kiel]] || 252.000
|-
| [[Chemnitz]] || 247.000
|-
| [[Magdeburg]] || 244.000
|-
| [[Freiburg im Breisgau]] || 238.000
|-
| [[Krefeld]] || 231.000
|-
| [[Halle (Saale)|Halle]] || 226.000
|-
| [[Mainz]] || 224.000
|-
| [[Erfurt]] || 217.000
|-
| [[Lübeck]] || 217.000
|-
| [[Oberhausen]] || 213.000
|-
| [[Rostock]] || 205.000
|-
| [[Kassel]] || 197.000
|-
|}
|}

== Geschiedenisse ==
Duutsland wier pas in [[1870]] opniev een eeneid. In d'ooge middeleeuwe wastet et hrootste land van Europa, ma laeter viel et elegaer uut mekaer in wè meer dan onderd lantjes. Tussen 1870 en 1914 groeiende Duutsland uut tot de een nae grooste industriestaet van Europa en van de waereld, nae Iengeland. Dat gaf noga wa conflicten mee de Iengelse, mae ok mie de Franse. Toe in 1914 de Eerste Wereldoorlog uutbrak kwam Duutsland recht tegenover deze groôtmach'n (mie Rusland d'rbie) te stoôn, saeme mie Oôstenriek-Honharije. Duutsland voerde een tweêfrontenoorlog. Vier jaer lang durende deze oorlog weerbie naebie nehen meljoen man omkwamme.
Duutsland wier een vernederende vrede opgeleid en vee historici dienke dat dit de opmaet gaf toet de Twidde Wereldoorlog. In [[1933]] kwam [[Adolf Hitler]] an de macht. Duutsland begon in 1939 een oorlog tegen Iengeland en Frankriek en vanaf 1941 ok tehen Rusland en de VS. In 1945 wier het land eindelijk verslogen. Verbijsterd nam de weareld kennis van de [[Holocaust]] weerbie zo'n zes meljoen [[Joôden]] systematisch bin vermoôrd, vooral in [[Oôst-Europa]].
Het land wier verdeeld in vier bezettingszones, naemelijk een Britse, Franse, Amerikaanse en Russische Zone. De Russische zone wier een apart land, de Duutse Democraotische Rippebliek (DDR). Duutsland wier zodoewnde verdeêld in een communistisch [[Oôst-Duutsland]] en een kapitalistisch [[West-Duutsland]]. Ok [[Berlijn]] was in vieren gedeeld, mar deze stad lag midden in het Russische deel, zoôdat een deel van Berlijn (dat bie West-Duutsland kwam) as een eiland in Oôst-Duutsland kwam te liggene.
Vee burhers vluchttende van Oôst nae West en dat nam zoô groôte antallen an, da in 1961 een mure gebouwd wier deu de Oôst-Duutsers tussen Oôst en West Berlijn. Deze mure wier symbool van de [[Kouwe Oôrlog]] tussen de NAVO en het Warchaupact. In [[1989]] kwam 'ieran een ende toe de burhers van de communistische lan'n in Oost-Europa in opstand kwamme. De Sovjets onger leiding van Gorbatsjov kwamme in tehenstelling toet 1956 en 1968 niet in actie.
In 1991 wiere de tweê lan'n weer bie mekaore gevoegd onger leiding van bondskanselier Kohl. Vee wier geïnvesteerd in de voormaelihe deelstaeten van de DDR, mae twintig jaer laeter was de werkloosheid nog aoltied 'oôger as in 't wes'n. Frankriek ging akkoord mie de 'erenigieng op voorwaerde dat Duutsland de [[euro]] zou invoere. Dit gebeurde dan ok, in [[2002]].

== Economie ==
Duutsland is eên van de mist ontwikkelde lan'n ter waereld en ei ok eên van de sterkste economieën op aerde, mè onder are werkeloôs'eid is een hroôt probleem. Deur verhriezieng worn de lassen van werk ènde mensen hrotter en de sociaole zeker'eid wor kleinder. Een aor probleem is ok nog de minder loôpende economie van 't voormaelige [[Oôst-Duutsland]], nog een overbluufsel uut de DDR-tied.

== Defensie ==
't Leher van Duutsland 'iet Bundeswehr.

Deêze bestaet uut landmacht (''Heer''), marine (''Deutsche Marine''), luchwacht (''Luftwaffe'') en een ieneid vò cyber en informaotie (''Cyber- und Informationsraum'').

In 2014 waeren der ruum 33 meljoen mins'n beschikbaer voe in heval van oôrlog.

D'r binne 186.000 soldaten en 930.000 reservisten in 2026.

't 'Oôdkwartier is in [[Bonn]] en [[Berlin]].

2,7% van 't [[BNP]] (2026) wor uuteheven an defensie.

== Politiek ==
Duutsland is een democraotische parlementaire bonsstaet. 't Land ei sins [[23 meie]] [[1949]] een hrondwet, die a deur een meêder'eid van twiderde deur de bonsdag ''(Bundestag)'' en bondsraed ''(Bundesrat)'' 'ewiezigd kan worn. Sommihe aspect'n kunn'n nie 'ewiezigd worn.

Sins [[3 oktober]] [[1990]] binne [[West-Duutsland]] en [[Oôst-Duutsland]] vereênigd: den [[Duutse Democraotische Rippebliek]] (DDR) is toen offisjeel bie den [[Bonsrippebliek Duutsland]] (BRD) ekomme.

Binn'n Duutsland hel actief en passief kiesrecht vanof 18 jaer en der is spraeke van een twikaemersysteem, helieke as in Nederland. De bonsdag ei op z'n minst 598 leeën, en wor iedere vier jaer verkozen. Der hel een kiesdrempel van vuuf percent. De bonsraed ei 69 leeën, die an de deêlstaetreheriengen vertehenwoôrdihen. Iedere deêlstaet (''(Bundes)land'') ei ok een eihen hrondwet en deelstaetparlement, dat a om den vier jaer wor verkozen.

Den bonspresident (''Bundespräsident''), 't staetsoôd, wor voe vuuf jaer deur den bonsverhaoderienge verkozen en kan 1 keêr worn herverkozen. Den bonskanselier (''Bundeskanzler'') is 't oôd van den bonsreherieng ''(Bundesregierung)'' en wor verkozen deur den bonsdag. 

=== Bonspresidenten ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! President !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| Theodor Heuss || 1949 - 1959 || 10 || [[FDP]] || [[West-Duutsland]]
|-
| Heinrich Lübke || 1959 - 1969 || 10 || [[CDU]] || West-Duutsland
|-
| Gustav Heinemann || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| Walter Scheel || 1974 - 1979 || 5 || FDP || West-Duutsland
|-
| Karl Carstens || 1979 - 1984 || 5 || CDU || West-Duutsland
|-
| Richard von Weizsäcker || 1984 - 1994 || 10 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| Roman Herzog || 1994 - 1999 || 5 || CDU || Duutsland
|-
| Johannes Rau || 1999 - 2004 || 5 || SPD || Duutsland
|-
| Horst Köhler || 2004 - 2010 || 6 || CDU || Duutsland
|-
| Christian Wulff || 2010 - 2012 || 2 || CDU || Duutsland
|-
| Joachim Gauck || 2012 - 2017 || 5 || partieloôs || Duutsland
|-
| [[Frank-Walter Steinmeier]] || 2017 - noe || 9 || SPD || Duutsland
|-
|}

=== Bonskanseliers ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Kanselier !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| [[Konrad Adenauer]] || 1949 - 1963 || 14 || [[CDU]] || [[West-Duutsland]]
|-
| [[Ludwig Erhard]] || 1963 - 1966 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger]] || 1966 - 1969 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt]] || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt]] || 1974 - 1982 || 8 || SPD || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl]] || 1982 - 1998 || 16 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| [[Gerhard Schröder]] || 1998 - 2005 || 7 || SPD || Duutsland
|-
| [[Angela Merkel]] || 2005 - 2021 || 16 || CDU || Duutsland
|-
| [[Olaf Scholz]] || 2021 - 2025 || 4 || SPD || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz]] || 2025 - noe || 1 || CDU || Duutsland
|-
|}

=== Bonsreherieng ===
x = regeriengspartie

b = regeriengspartie mie bonskanselier

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=9 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! rowspan=2 | Kabinet || rowspan=2 | Tied || rowspan=2 | Jaer || colspan=5 | Partieën || rowspan=2 | Opmerkienge
|-
! [[CDU]]/[[CSU]] || [[FDP]] || [[Grüne]] || [[SPD]] || overige
|-
| [[Konrad Adenauer|Kabinet-Adenauer I]] || 1949 - 1953 || 4 || b || x ||  ||  || DP || [[West-Duutsland]]
|-
| Kabinet-Adenauer II || 1953 - 1957 || 4 || b || x ||  ||  || DP, GB/BHE || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer III || 1957 - 1961 || 4 || b ||  ||  ||  || DP || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer IV || 1961 - 1963 || 2 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Ludwig Erhard|Kabinet-Erhard I]] || 1963 - 1965 || 2 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland 
|-
| Kabinet-Erhard II || 1965 - 1966 || 1 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger|Kabinet-Kiesinger]] || 1966 - 1969 || 3 || b ||  ||  || x || || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt|Kabinet-Brandt I]] || 1969 - 1972 || 3 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Brandt II || 1972 - 1974 || 2 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt|Kabinet-Schmidt I]] || 1974 - 1976 || 2 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt II || 1976 - 1980 || 4 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt III || 1980 - 1982 || 2 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl|Kabinet-Kohl I]] || 1982 - 1983 || 1 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl II || 1983 - 1987 || 4 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl III || 1987 - 1991 || 4 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl IV || 1991 - 1994 || 3 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl V || 1994 - 1998 || 4 || b || x ||  ||  || || Duutsland 
|-
| [[Gerhard Schröder|Kabinet-Schröder I]] || 1998 - 2002 || 4 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Schröder II || 2002 - 2005 || 3 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| [[Angela Merkel|Kabinet-Merkel I]] || 2005 - 2009 || 4 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Merkel II || 2009 - 2013 || 4 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel III || 2013 - 2018 || 5 || b ||  ||  || x || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel IV || 2018 - 2021 || 3 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| [[Olaf Scholz|Kabinet-Scholz]] || 2021 - 2025 || 4 ||  || x || x || b || || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz|Kabinet-Merz]] || 2025 - noe || 1 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
|}

DP = Deutsche Partei

GB/BHE = Gesamtdeutscher Block / Bund der Heimatvertriebenen und Entrechteten

=== Bonsdag ===
Bonsdag vanof 1990 (vereênigde Duutsland).

''oliefkleur is reherieng''

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=11 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Partie || 2025 || 2021 || 2017 || 2013 || 2009 || 2005 || 2002 || 1998 || 1994 || 1990
|-
| [[AfD]] || 152 || 83 || 94 || || || || || || ||
|-
| [[CDU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 164 || 152 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 200 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 255 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 194 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 180 || 190 || 198 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 244 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 268
|-
| [[CSU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 44 || 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 56 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || 58 || 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 50 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 51
|-
| [[FDP]] || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 91 || 80 || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 93 || 61 || 47 || 43 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 79
|-
| [[Grüne]] || 85 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 118 || 67 || 63 || 68 || 51 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 55 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || 49 || 8
|-
| [[Linke]] / [[PDS]] ¹ || 64 || 39 || 69 || 64 || 76 || 54 || 2 || 36 || 30 || 17
|-
| [[SPD]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 120 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 206 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 153 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 193 || 146 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 222 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 251 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 298 || 252 || 239
|-
| [[SSW]] || 1 || 1 || || || || || || || ||
|-
! Totael || 630 || 735 || 709 || 631 || 622 || 614 || 603 || 669 || 672 || 662
|-
! Reherieng || 328 || 415 || 399 || 504 || 332 || 448 || 306 || 345 || 341 || 398
|-
! Kabinet || [[Friedrich Merz|Merz]] || [[Olaf Scholz|Scholz]] || Merkel IV || Merkel III || Merkel II || [[Angela Merkel|Merkel I]] || Schröder II || [[Gerhard Schröder|Schröder I]] || Kohl V || [[Helmut Kohl|Kohl IV]]
|}

¹ Linke vanof 2009

=== Bonslan'n ===
Duutsland wor inedeêld in 16 deêlstaeten (''Bundesländer''), naemelijk:

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! colspan=11 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Deêlstaet || Zeêuws || Oôdstad || Inweuners &lt;br&gt; (2026) || Oppervlak &lt;br&gt; (km²) || Dichteid &lt;br&gt; (inw./km²) || Zeêtels &lt;br&gt; [[Bonsraed]]
|-
| [[Baden-Württemberg]] || Baden-Württemberg || [[Stuttgart]] || 11.200.000 || 35.700 || 314 || 6
|--
| [[Bayern]] || Beieren || [[München]] || 13.200.000 || 70.500 || 188 || 6
|-
| [[Berlin]] || Berlijn || [[Berlin]] || 3.700.000 || 900 || 4153 || 4
|-
| [[Brandenburg]] || Brannburg || [[ Potsdam]] || 2.600.000 || 29.700 || 86 || 4
|-
| [[Bremen]] || Breem'n || [[Bremen]] || 700.000 || 400 || 1683 || 3
|-
| [[Hamburg]] || Hamburg || [[Hamburg]] || 1.900.000 || 800 || 2476 || 3
|-
| [[Hessen]] || Hessen || [[Wiesbaden]] || 6.300.000 || 21.100 || 297 || 5
|-
| [[Mecklenburg-Vorpommern]] || Mecklenburg-Voepommern || [[Schwerin]] || 1.600.000 || 23.300 || 68 || 3
|-
| [[Niedersachsen]] || Nedersaksen || [[Hannover]] || 8.000.000 || 47.700 || 168 || 6
|-
| [[Nordrhein-Westfalen]] || Noôrdrien-Westfaolen || [[Düsseldorf]] || 18.000.000 || 34.100 || 527 || 6
|-
| [[Rheinland-Pfalz]] || Rienland-Palts || [[Mainz]] || 4.100.000 || 19.900 || 208 || 4
|-
| [[Saarland]] || Saorland || [[Saarbrücken]] || 1.000.000 || 2.600 || 392 || 3
|-
| [[Sachsen]] || Saksen || [[Dresden]] || 4.000.000 || 18.500 || 218 || 4
|-
| [[Sachsen-Anhalt]] || Saksen-Analt || [[Magdeburg]] || 2.100.000 || 20.600 || 103 || 4
|-
| [[Schleswig-Holstein]] || Sleêswiek-'Olstein || [[Kiel]] || 3.000.000 || 15.800 || 187 || 4
|-
| [[Thüringen]] || Thüriengen || [[Erfurt]] || 2.100.000 || 16.200 || 128 || 4
|-
! colspan=3 | Totael || 83.500.000 || 357.700 || 233 || 69
|}
|[[Plaetje:Political map of Germany vector drawing.svg]]
|}

== Lienks nae buten ==
{{div col|cols=2}}
* [https://www.landenweb.nl/duitsland/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/germany Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210109075739/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/germany World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/duitsland/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/ Klimaatinfo]
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=16 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/germany_nl Europese Unie]
* [https://www.deutschland.de/de deutschland.de]
* [https://thefactfile.org/germany-facts/ Fact File]
* [https://duitslandinstituut.nl/ Duitsland Instituut]
* [https://historiek.net/geschiedenis-van-duitsland-2/ Historiek]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/ GeschiedenisExtra]
{{div col end}}

{{Europa}}

[[Categorie:Duutsland| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>802hzeduapet8tci3a3t85xlghn9yl2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183872</id>
      <parentid>183871</parentid>
      <timestamp>2026-10-02T11:31:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Venflos</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <comment>/* Geografie */</comment>
      <origin>183872</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21026" sha1="4m95rti067yklbt4hkp0yfihdi9n41x" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele    = Bundesrepublik Deutschland
 |vlagge              = Flag of Germany.svg
 |waepen              = Coat of Arms of Germany.svg
 |locaotie            = Europe location GER.png
 |taelen              = [[Duuts]]
 |oôdstad             = [[Berlijn]]
 |regeriengsvurm      = [[federaotie|Federaole]] [[rippebliek]]
 |staetsoôd           = [[Frank-Walter Steinmeier]] (bonspresident)
 |regeriengsleider    = [[Friedrich Merz]] (bonskanselier)
 |km2                 = 357.684
 |pctwaeter           = 1,27
 |inweuners           = 83.467.000 (2026)
 |dichteid            = 233
 |volkslied           = [[:de:Deutschlandlied|Deutschlandlied]]
 |munte               = [[:de:Euro|euro]]
 |valutacode          = EUR
 |tiedzoône           = UTC+1
 |j/n                 = jaet
 |feêstdag            = 3 oktober (Eêneidsdag)
 |tld                 = de
 |landcode            = DEU
 |tel                 = 49
}}
[[Plaetje:Deutschland Übersichtskarte.png|thumb|Kaerte]]
[[Plaetje:Deutschland Landschaften.png|thumb|Landschapp'n]]
[[plaetje:Trier BW 2013-04-14 15-59-54.JPG|thumb|Dom van [[Trier]] ([[Rheinland-Pfalz]])]]
[[plaetje:1 Nature 1.png|thumb|'t Kasteêl [[Neuschwanstein]] ([[Bayern]]) in leege mist]]
[[plaetje:Die_Elbphilharmonie_-_21.07.2015.jpg|thumb|Den Elbphilharmonie in [[Hamburg]]]]
[[Plaetje:West and East Germans at the Brandenburg Gate in 1989.jpg|thumb|Val van den [[Berlijn|Berliense]] mure in november 1989]]
[[Plaetje:Mittelrheintal bei Oberwesel.jpg|thumb|[[Rien]] bie Oberwesel ([[Rheinland-Pfalz]])]]
[[Plaetje:Kreidefelsen auf Rügen (29040693666).jpg|thumb|Kust op Rügen ([[Mecklenburg-Vorpommern]])]]
[[Plaetje:Naturpark Thüringer Wald.Blick vom Reinhardsberg.07.ajb.jpg|thumb|[[Thüringen|Thüringer]] Wald]]
[[Plaetje:Dülmen, Umland -- 2013 -- 2031.jpg|thumb|Münsterland bie Dülmen ([[Nordrhein-Westfalen]])]]
[[Plaetje:Aerial image of Spiekeroog (view from the west).jpg|thumb|[[Waddeneiland]] Spiekeroog ([[Niedersachsen]])]]
[[Plaetje:Regensburg 08 2006 2.jpg|thumb|[[Regensburg]] ([[Bayern]]) an den [[Donau]]]]
[[Plaetje:Lüneburger Heide 092.jpg|thumb|Lüneburger Heide ([[Niedersachsen]])]]
[[Plaetje:Görtowsee.jpg|thumb|Görtowsee ([[Mecklenburg-Vorpommern]])]]

'''Duutsland''' ([[Duuts]]: ''Deutschland''), offisjeel '''Bonsrippebliek Duutsland''' (''Bundesrepublik Deutschland''), is een land in [[Midden-Europa]]. Den 'oôdstad is [[Berlijn]] (''Berlin''). 

Duutsland ei mie zen ruum 83 meljoen inweuners (2026) nae [[Rusland]] den hroôtste bevolkienge van alle Europeêse lan'n. 

't Land hrens op volhorde van noôrd ni oôst an de volhende lan'n: [[Denemarken]], [[Poôl'n]], [[Tsjehhië]], [[Oesteriek]], [[Zwitserland]], [[Frankriek]], [[Luxemburg (land)|Luxemburg]], [[Belhië]] en [[Nederland]].

In 't noôrdwessen liet Duutsland an den [[Noôrdzeê]], in 't noôrdoôssen an den [[Oôstzeê]].

Van den bevolkienge is 52% anesloôtn bie een relihieuze hemeênschap (2025).

[[Christelijk]] is 46% van den bevolkienge: 23% is [[roôms-katteliek]] en 20,7% is [[protestans]] ([[luthers]] en [[grifformeerd]]). De roôms-katteliek'n bevin'n der eihen vurral in 't zuden en wessen, de protestant'n in 't noôrn en oôssen.

Ok weun'n der 3,35 meljoen [[moslim]]s (4%), 270.000 [[boeddhisme|boeddhist'n]] (0,3%) en 100.000 relihieuze [[joôden]] (0,1%). 

Meêr dan 50% van den voormaelihe Oôst-Duutse bevolkienge ang hin relihie an.

Onder den Duutse bevolkienge bevin'n zen eihen hroôte hroep'n allochtoon'n, wironder vee hastarbeiers uut de jaeren '70 uut [[Joehoslavië]], [[Hriek'nland]] en [[Turkije]] en aore lan'n en ok binne d'r vee vluchteliengen uut [[Oekraïne]] en [[Syrië]], wivandaen (uut veural Turkije en Syrië) de 3,35 meljoen moslims komme. In totaol bevin'n zen eihen in Duutsland bieni 24 meljoen allochtoon'n (28,7%, 2022).

Bieni iedereên in Duutsland spreek [[Duuts]]. Der zien ienkele etnische minder'eden as [[Deêns|Deên'n]], [[Fries|Friezen]], [[Sorbisch|Sorben]] en siheuners die an der eihen taele praoten.

Duutsland is een belangriek lid van den [[Europeêse Unie]] en van economische, politieke en militaire organisaoties in Europa en den waereld (o.a. [[Vereênigde Naoties]], [[NAVO]] en [[G7]]).

== Geografie ==
Duutsland lig in [[Centraol-Europa]], hrens an de bovenhenoemde lan'n en wor verdeêld in de Duutse vlakt'n in 't noôrn, 't oôgland in 't midd'n en de uutèn'n van de [[Alpen]] in 't zuden. Een hroôt deêl, 30%, besti uut bossen, wivan vee nildbossen.

Noôrd-Duutsland wor ekenmerkt deur een vlak lanschap, evenas in 't iets noôrdelijker helehen Denemarken. Deur de vlakt'n stroômen rivier'n as de [[Wezer]], den [[Elbe]] en den [[Oder]], en der vin vee landbouw plekke. Der wor onder are terwe, petaoten en herst verbouwd en in Sleêswiek-'Olstein wor an veeteêlt edaene. In dit hebied lihhen hroôte steeën as den oôdstad [[Berlijn]], [[Hamburg]] en [[Bremen]].

Midd'n-Duutsland wor ekenmerkt deur 't oôgland. In dit hebied lihhen onder are de Rijnvallei en 't Thüriengse bos. Langs de Rijn zien vee wienhaern en kasteeln te vin'n en ok lihhen der industriehebieden as 't [[Ruhrhebied]] in de buurte. Ok langs de [[Moezel]], ok in dit hebied, zien vee wienhaern te vin'n. Hroôte steeën in Midd'n-Duutsland zien [[Dresden]], [[Leipzig]], [[Keulen]], [[Düsseldorf]] en [[Essen (Duutsland)|Essen]].

Zuud-Duutsland wor ekenmerkt deur zen oôhe berhen, mistal bebost bie nildboômen. Voebeêl'n zien 't [[Zwarte Woud]] en 't Bohemerwoud. 't Oôgste punt (2963 m) is de Zugspitze in de Beierse Alpen. Hroôte steeën in Zuud-Duutsland zien onder are [[München]], [[Frankfurt am Main]] en [[Stuttgart]].

=== Inweuners ===
Ontwikkelieng vant antal inweuners:
* 1900 – 54 meljoen
* 1925 – 63 meljoen
* 1950 – 68 meljoen
* 1975 – 79 meljoen
* 2000 – 82 meljoen
* 2026 – 83 meljoen

=== Steê ===
Hroôtste steê binne (2026):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Berlin]] (Berlijn) || 3.701.000
|-
| [[Hamburg]] || 1.869.000
|-
| [[München]] || 1.505.000
|-
| [[Köln]] (Keulen) || 1.026.000
|-
| [[Frankfurt am Main]] || 761.000
|-
| [[Düsseldorf]] || 619.000
|-
| [[Leipzig]] || 616.000
|-
| [[Stuttgart]] || 609.000
|-
| [[Dortmund]] || 601.000
|-
| [[Bremen (stad)|Bremen]] || 588.000
|-
| [[Essen (Duutsland)|Essen]] || 574.000
|-
| [[Dresden]] || 563.000
|-
| [[Nürnberg]] || 531.000
|-
| [[Hannover]] || 523.000
|-
| [[Duisburg]] || 501.000
|-
| [[Bochum]] || 359.000
|-
| [[Wuppertal]] || 357.000
|-
| [[Bielefeld]] || 331.000
|-
| [[Bonn]] || 324.000
|-
| [[Mannheim]] || 320.000
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Steê !! Inweuners
|-
| [[Karlsruhe]] || 309.000
|-
| [[Münster]] || 306.000
|-
| [[Augsburg]] || 302.000
|-
| [[Wiesbaden]] || 289.000
|-
| [[Mönchengladbach]] || 267.000
|-
| [[Gelsenkirchen]] || 266.000
|-
| [[Aachen]] (Aken) || 264.000
|-
| [[Braunschweig]] || 253.000
|-
| [[Kiel]] || 252.000
|-
| [[Chemnitz]] || 247.000
|-
| [[Magdeburg]] || 244.000
|-
| [[Freiburg im Breisgau]] || 238.000
|-
| [[Krefeld]] || 231.000
|-
| [[Halle (Saale)|Halle]] || 226.000
|-
| [[Mainz]] || 224.000
|-
| [[Erfurt]] || 217.000
|-
| [[Lübeck]] || 217.000
|-
| [[Oberhausen]] || 213.000
|-
| [[Rostock]] || 205.000
|-
| [[Kassel]] || 197.000
|-
|}
|}

== Geschiedenisse ==
Duutsland wier pas in [[1870]] opniev een eeneid. In d'ooge middeleeuwe wastet et hrootste land van Europa, ma laeter viel et elegaer uut mekaer in wè meer dan onderd lantjes. Tussen 1870 en 1914 groeiende Duutsland uut tot de een nae grooste industriestaet van Europa en van de waereld, nae Iengeland. Dat gaf noga wa conflicten mee de Iengelse, mae ok mie de Franse. Toe in 1914 de Eerste Wereldoorlog uutbrak kwam Duutsland recht tegenover deze groôtmach'n (mie Rusland d'rbie) te stoôn, saeme mie Oôstenriek-Honharije. Duutsland voerde een tweêfrontenoorlog. Vier jaer lang durende deze oorlog weerbie naebie nehen meljoen man omkwamme.
Duutsland wier een vernederende vrede opgeleid en vee historici dienke dat dit de opmaet gaf toet de Twidde Wereldoorlog. In [[1933]] kwam [[Adolf Hitler]] an de macht. Duutsland begon in 1939 een oorlog tegen Iengeland en Frankriek en vanaf 1941 ok tehen Rusland en de VS. In 1945 wier het land eindelijk verslogen. Verbijsterd nam de weareld kennis van de [[Holocaust]] weerbie zo'n zes meljoen [[Joôden]] systematisch bin vermoôrd, vooral in [[Oôst-Europa]].
Het land wier verdeeld in vier bezettingszones, naemelijk een Britse, Franse, Amerikaanse en Russische Zone. De Russische zone wier een apart land, de Duutse Democraotische Rippebliek (DDR). Duutsland wier zodoewnde verdeêld in een communistisch [[Oôst-Duutsland]] en een kapitalistisch [[West-Duutsland]]. Ok [[Berlijn]] was in vieren gedeeld, mar deze stad lag midden in het Russische deel, zoôdat een deel van Berlijn (dat bie West-Duutsland kwam) as een eiland in Oôst-Duutsland kwam te liggene.
Vee burhers vluchttende van Oôst nae West en dat nam zoô groôte antallen an, da in 1961 een mure gebouwd wier deu de Oôst-Duutsers tussen Oôst en West Berlijn. Deze mure wier symbool van de [[Kouwe Oôrlog]] tussen de NAVO en het Warchaupact. In [[1989]] kwam 'ieran een ende toe de burhers van de communistische lan'n in Oost-Europa in opstand kwamme. De Sovjets onger leiding van Gorbatsjov kwamme in tehenstelling toet 1956 en 1968 niet in actie.
In 1991 wiere de tweê lan'n weer bie mekaore gevoegd onger leiding van bondskanselier Kohl. Vee wier geïnvesteerd in de voormaelihe deelstaeten van de DDR, mae twintig jaer laeter was de werkloosheid nog aoltied 'oôger as in 't wes'n. Frankriek ging akkoord mie de 'erenigieng op voorwaerde dat Duutsland de [[euro]] zou invoere. Dit gebeurde dan ok, in [[2002]].

== Economie ==
Duutsland is eên van de mist ontwikkelde lan'n ter waereld en ei ok eên van de sterkste economieën op aerde, mè onder are werkeloôs'eid is een hroôt probleem. Deur verhriezieng worn de lassen van werk ènde mensen hrotter en de sociaole zeker'eid wor kleinder. Een aor probleem is ok nog de minder loôpende economie van 't voormaelige [[Oôst-Duutsland]], nog een overbluufsel uut de DDR-tied.

== Defensie ==
't Leher van Duutsland 'iet Bundeswehr.

Deêze bestaet uut landmacht (''Heer''), marine (''Deutsche Marine''), luchwacht (''Luftwaffe'') en een ieneid vò cyber en informaotie (''Cyber- und Informationsraum'').

In 2014 waeren der ruum 33 meljoen mins'n beschikbaer voe in heval van oôrlog.

D'r binne 186.000 soldaten en 930.000 reservisten in 2026.

't 'Oôdkwartier is in [[Bonn]] en [[Berlin]].

2,7% van 't [[BNP]] (2026) wor uuteheven an defensie.

== Politiek ==
Duutsland is een democraotische parlementaire bonsstaet. 't Land ei sins [[23 meie]] [[1949]] een hrondwet, die a deur een meêder'eid van twiderde deur de bonsdag ''(Bundestag)'' en bondsraed ''(Bundesrat)'' 'ewiezigd kan worn. Sommihe aspect'n kunn'n nie 'ewiezigd worn.

Sins [[3 oktober]] [[1990]] binne [[West-Duutsland]] en [[Oôst-Duutsland]] vereênigd: den [[Duutse Democraotische Rippebliek]] (DDR) is toen offisjeel bie den [[Bonsrippebliek Duutsland]] (BRD) ekomme.

Binn'n Duutsland hel actief en passief kiesrecht vanof 18 jaer en der is spraeke van een twikaemersysteem, helieke as in Nederland. De bonsdag ei op z'n minst 598 leeën, en wor iedere vier jaer verkozen. Der hel een kiesdrempel van vuuf percent. De bonsraed ei 69 leeën, die an de deêlstaetreheriengen vertehenwoôrdihen. Iedere deêlstaet (''(Bundes)land'') ei ok een eihen hrondwet en deelstaetparlement, dat a om den vier jaer wor verkozen.

Den bonspresident (''Bundespräsident''), 't staetsoôd, wor voe vuuf jaer deur den bonsverhaoderienge verkozen en kan 1 keêr worn herverkozen. Den bonskanselier (''Bundeskanzler'') is 't oôd van den bonsreherieng ''(Bundesregierung)'' en wor verkozen deur den bonsdag. 

=== Bonspresidenten ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! President !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| Theodor Heuss || 1949 - 1959 || 10 || [[FDP]] || [[West-Duutsland]]
|-
| Heinrich Lübke || 1959 - 1969 || 10 || [[CDU]] || West-Duutsland
|-
| Gustav Heinemann || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| Walter Scheel || 1974 - 1979 || 5 || FDP || West-Duutsland
|-
| Karl Carstens || 1979 - 1984 || 5 || CDU || West-Duutsland
|-
| Richard von Weizsäcker || 1984 - 1994 || 10 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| Roman Herzog || 1994 - 1999 || 5 || CDU || Duutsland
|-
| Johannes Rau || 1999 - 2004 || 5 || SPD || Duutsland
|-
| Horst Köhler || 2004 - 2010 || 6 || CDU || Duutsland
|-
| Christian Wulff || 2010 - 2012 || 2 || CDU || Duutsland
|-
| Joachim Gauck || 2012 - 2017 || 5 || partieloôs || Duutsland
|-
| [[Frank-Walter Steinmeier]] || 2017 - noe || 9 || SPD || Duutsland
|-
|}

=== Bonskanseliers ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=5 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Kanselier !! Tied !! Jaer !! Partie !! Opmerkienge
|-
| [[Konrad Adenauer]] || 1949 - 1963 || 14 || [[CDU]] || [[West-Duutsland]]
|-
| [[Ludwig Erhard]] || 1963 - 1966 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger]] || 1966 - 1969 || 3 || CDU || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt]] || 1969 - 1974 || 5 || [[SPD]] || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt]] || 1974 - 1982 || 8 || SPD || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl]] || 1982 - 1998 || 16 || CDU || (West-)Duutsland
|-
| [[Gerhard Schröder]] || 1998 - 2005 || 7 || SPD || Duutsland
|-
| [[Angela Merkel]] || 2005 - 2021 || 16 || CDU || Duutsland
|-
| [[Olaf Scholz]] || 2021 - 2025 || 4 || SPD || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz]] || 2025 - noe || 1 || CDU || Duutsland
|-
|}

=== Bonsreherieng ===
x = regeriengspartie

b = regeriengspartie mie bonskanselier

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=9 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! rowspan=2 | Kabinet || rowspan=2 | Tied || rowspan=2 | Jaer || colspan=5 | Partieën || rowspan=2 | Opmerkienge
|-
! [[CDU]]/[[CSU]] || [[FDP]] || [[Grüne]] || [[SPD]] || overige
|-
| [[Konrad Adenauer|Kabinet-Adenauer I]] || 1949 - 1953 || 4 || b || x ||  ||  || DP || [[West-Duutsland]]
|-
| Kabinet-Adenauer II || 1953 - 1957 || 4 || b || x ||  ||  || DP, GB/BHE || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer III || 1957 - 1961 || 4 || b ||  ||  ||  || DP || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Adenauer IV || 1961 - 1963 || 2 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Ludwig Erhard|Kabinet-Erhard I]] || 1963 - 1965 || 2 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland 
|-
| Kabinet-Erhard II || 1965 - 1966 || 1 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| [[Kurt Georg Kiesinger|Kabinet-Kiesinger]] || 1966 - 1969 || 3 || b ||  ||  || x || || West-Duutsland
|-
| [[Willy Brandt|Kabinet-Brandt I]] || 1969 - 1972 || 3 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Brandt II || 1972 - 1974 || 2 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Schmidt|Kabinet-Schmidt I]] || 1974 - 1976 || 2 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt II || 1976 - 1980 || 4 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Schmidt III || 1980 - 1982 || 2 ||  || x ||  || b || || West-Duutsland
|-
| [[Helmut Kohl|Kabinet-Kohl I]] || 1982 - 1983 || 1 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl II || 1983 - 1987 || 4 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl III || 1987 - 1991 || 4 || b || x ||  ||  || || West-Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl IV || 1991 - 1994 || 3 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Kohl V || 1994 - 1998 || 4 || b || x ||  ||  || || Duutsland 
|-
| [[Gerhard Schröder|Kabinet-Schröder I]] || 1998 - 2002 || 4 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Schröder II || 2002 - 2005 || 3 ||  ||  || x || b || || Duutsland 
|-
| [[Angela Merkel|Kabinet-Merkel I]] || 2005 - 2009 || 4 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| Kabinet-Merkel II || 2009 - 2013 || 4 || b || x ||  ||  || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel III || 2013 - 2018 || 5 || b ||  ||  || x || || Duutsland
|-
| Kabinet-Merkel IV || 2018 - 2021 || 3 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
| [[Olaf Scholz|Kabinet-Scholz]] || 2021 - 2025 || 4 ||  || x || x || b || || Duutsland
|-
| [[Friedrich Merz|Kabinet-Merz]] || 2025 - noe || 1 || b ||  ||  || x || || Duutsland 
|-
|}

DP = Deutsche Partei

GB/BHE = Gesamtdeutscher Block / Bund der Heimatvertriebenen und Entrechteten

=== Bonsdag ===
Bonsdag vanof 1990 (vereênigde Duutsland).

''oliefkleur is reherieng''

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! colspan=11 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Partie || 2025 || 2021 || 2017 || 2013 || 2009 || 2005 || 2002 || 1998 || 1994 || 1990
|-
| [[AfD]] || 152 || 83 || 94 || || || || || || ||
|-
| [[CDU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 164 || 152 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 200 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 255 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 194 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 180 || 190 || 198 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 244 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 268
|-
| [[CSU]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 44 || 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 56 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 45 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 46 || 58 || 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 50 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 51
|-
| [[FDP]] || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 91 || 80 || || bgcolor=&quot;#e8e08e| 93 || 61 || 47 || 43 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 79
|-
| [[Grüne]] || 85 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 118 || 67 || 63 || 68 || 51 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 55 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 47 || 49 || 8
|-
| [[Linke]] / [[PDS]] ¹ || 64 || 39 || 69 || 64 || 76 || 54 || 2 || 36 || 30 || 17
|-
| [[SPD]] || bgcolor=&quot;#e8e08e| 120 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 206 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 153 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 193 || 146 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 222 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 251 || bgcolor=&quot;#e8e08e| 298 || 252 || 239
|-
| [[SSW]] || 1 || 1 || || || || || || || ||
|-
! Totael || 630 || 735 || 709 || 631 || 622 || 614 || 603 || 669 || 672 || 662
|-
! Reherieng || 328 || 415 || 399 || 504 || 332 || 448 || 306 || 345 || 341 || 398
|-
! Kabinet || [[Friedrich Merz|Merz]] || [[Olaf Scholz|Scholz]] || Merkel IV || Merkel III || Merkel II || [[Angela Merkel|Merkel I]] || Schröder II || [[Gerhard Schröder|Schröder I]] || Kohl V || [[Helmut Kohl|Kohl IV]]
|}

¹ Linke vanof 2009

=== Bonslan'n ===
Duutsland wor inedeêld in 16 deêlstaeten (''Bundesländer''), naemelijk:

{| class=wikitable
|-
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! colspan=11 | Bonsrippebliek Duutsland
|-
! Deêlstaet || Zeêuws || Oôdstad || Inweuners &lt;br&gt; (2026) || Oppervlak &lt;br&gt; (km²) || Dichteid &lt;br&gt; (inw./km²) || Zeêtels &lt;br&gt; [[Bonsraed]]
|-
| [[Baden-Württemberg]] || Baden-Württemberg || [[Stuttgart]] || 11.200.000 || 35.700 || 314 || 6
|--
| [[Bayern]] || Beieren || [[München]] || 13.200.000 || 70.500 || 188 || 6
|-
| [[Berlin]] || Berlijn || [[Berlin]] || 3.700.000 || 900 || 4153 || 4
|-
| [[Brandenburg]] || Brannburg || [[ Potsdam]] || 2.600.000 || 29.700 || 86 || 4
|-
| [[Bremen]] || Breem'n || [[Bremen]] || 700.000 || 400 || 1683 || 3
|-
| [[Hamburg]] || Hamburg || [[Hamburg]] || 1.900.000 || 800 || 2476 || 3
|-
| [[Hessen]] || Hessen || [[Wiesbaden]] || 6.300.000 || 21.100 || 297 || 5
|-
| [[Mecklenburg-Vorpommern]] || Mecklenburg-Voepommern || [[Schwerin]] || 1.600.000 || 23.300 || 68 || 3
|-
| [[Niedersachsen]] || Nedersaksen || [[Hannover]] || 8.000.000 || 47.700 || 168 || 6
|-
| [[Nordrhein-Westfalen]] || Noôrdrien-Westfaolen || [[Düsseldorf]] || 18.000.000 || 34.100 || 527 || 6
|-
| [[Rheinland-Pfalz]] || Rienland-Palts || [[Mainz]] || 4.100.000 || 19.900 || 208 || 4
|-
| [[Saarland]] || Saorland || [[Saarbrücken]] || 1.000.000 || 2.600 || 392 || 3
|-
| [[Sachsen]] || Saksen || [[Dresden]] || 4.000.000 || 18.500 || 218 || 4
|-
| [[Sachsen-Anhalt]] || Saksen-Analt || [[Magdeburg]] || 2.100.000 || 20.600 || 103 || 4
|-
| [[Schleswig-Holstein]] || Sleêswiek-'Olstein || [[Kiel]] || 3.000.000 || 15.800 || 187 || 4
|-
| [[Thüringen]] || Thüriengen || [[Erfurt]] || 2.100.000 || 16.200 || 128 || 4
|-
! colspan=3 | Totael || 83.500.000 || 357.700 || 233 || 69
|}
|[[Plaetje:Political map of Germany vector drawing.svg]]
|}

== Lienks nae buten ==
{{div col|cols=2}}
* [https://www.landenweb.nl/duitsland/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/germany Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210109075739/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/germany World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/de/germany/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/duitsland/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/duitsland/ Klimaatinfo]
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=16 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/germany_nl Europese Unie]
* [https://www.deutschland.de/de deutschland.de]
* [https://thefactfile.org/germany-facts/ Fact File]
* [https://duitslandinstituut.nl/ Duitsland Instituut]
* [https://historiek.net/geschiedenis-van-duitsland-2/ Historiek]
* [https://www.geschiedenisextra.nl/d/ GeschiedenisExtra]
{{div col end}}

{{Europa}}

[[Categorie:Duutsland| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>4m95rti067yklbt4hkp0yfihdi9n41x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hautevesnes</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5799</id>
    <revision>
      <id>183842</id>
      <parentid>95888</parentid>
      <timestamp>2026-10-01T18:03:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kontributor 2K</username>
        <id>13298</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>183842</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2711" sha1="864xpdifwbxp2zxqawnzmbauhbm3309" xml:space="preserve">{{Infobox commune Frankriek
|plêkke = Hautevesnes
|waop'n = Blason ville FR Hautevesnes (Aisne).svg
|rehio = [[Picardie]]
|departement = [[Aisne]]
|arrondissement = [[de Château-Thierry (arrondissement)|de Château-Thierry]]
|kanton = [[Neuilly-Saint-Front (kanton)|Neuilly-Saint-Front]]
|burremeêster = Patrice Lazaro
|periode = [[2001]]-[[2008]]
|jaer = 2004
|bevolkienge = 130
|dichteid = 17,8
|oppervlak = 7,29
|videt = 49.11
|videt_g = 49 |videt_m = 6 |videt_s = 0
|lunet = 3.23305555556
|lunet_g = 3 |lunet_m = 13 |lunet_s = 59
|LuV = L
|code = 02375
|poscode = 02810
|oôgte = 173
|website = }}
'''Hautevesnes''' is 'n hemeênte in 't departement [[Aisne]], in de rehio [[Picardie]], in [[Frankriek]].

== Geograofische informaotie ==
Hautevesnes lei op de coördinaot'n 49°6’ 0’’ N 3°13’ 59’’ L (49,11; 3,23305555556). 't Oppervlak omslit 7,29 [[km²]].

== Bevolkienge ==
In 2004, vogges 't [[INSEE|Bureau van de Statistiek'n in Frankriek]], 'aod Hautevesnes 'n inweunersantal van 130. De bevolkiengsdichteid bedroe 17,8 mins'n per [[km²]].

Ier-a onder vog 'n grafiek mee de bevolkiengshroei verdeêld over de jaer'n, vogges 't INSEE.

&lt;timeline&gt;                                                
ImageSize  = width:250 height:200                          
PlotArea   = left:40 right:10 top:10 bottom:20            
TimeAxis   = orientation:horizontal                       
AlignBars  = justify                                       
Colors =                                                
  id:gray1 value:gray(0.9)                           
                                                  
DateFormat = yyyy                                 
Period     = from:1960 till:2010                 
ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1960
                                    
PlotData =                          
  bar:300 color:gray1 width:1       
  from:start till:end             
  bar:200 color:gray1              
  from:start till:end            
  bar:100 color:gray1           
  from:start till:end         
  bar:0 color:gray1       
                       
                    
LineData =       
  layer:front    
  points:(48,91)(84,87) color:blue  width:2 #1962 tot 1968. Inwonertal 1962: 125 1968: 119
  points:(84,87)(100,73)    color:blue    width:2 #1975: 94
  points:(100,73)(128,79)   color:blue    width:2 #1982: 105
  points:(128,79)(160,78)   color:blue    width:2 #1990: 102
  points:(160,78)(196,103)   color:blue    width:2 #1999: 146
  points:(196,103)(228,94)     color:blue    width:2 #2004/5 
  
&lt;/timeline&gt;

{{Koord|49|6|36|N|3|13|59|L|plad=tiäd}}

[[Categorie:Hemeênt'n in Aisne]]

[[Categorie:Hemeênt'n]]
[[Categorie:Hemeênt'n in Frankriek]]</text>
      <sha1>864xpdifwbxp2zxqawnzmbauhbm3309</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1951</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6878</id>
    <revision>
      <id>183850</id>
      <parentid>171649</parentid>
      <timestamp>2026-10-02T06:52:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Venflos</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gebeurtenisse */</comment>
      <origin>183850</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3080" sha1="abxiwumhtyjk1eezqe30xxmtrfxi6ml" xml:space="preserve">{{jaorboks}}
'''{{PAGENAME}}''' is een [[jaer]].

== Gebeurtenisse ==
* [[18 jannewari]] - Op [[Austraolisch Nieuw-Guinea]] komt den [[vulkaon]] Lamington toet uutbarstieng. Er zien meer dan 4.000 doôden.
* [[2 oktober]] - Eêste [[tillevisie]]-uutzendieng in [[Nederland]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2633361-75-jaar-tv-in-nederland-de-kracht-van-beeld-is-onnavolgbaar NOS]&lt;/ref&gt;
* [[24 december]] - Onafankelijkeid van [[Libië]], 'evurmd uut de voormaolihe kolonies Tripolitanië, Cyrenaika en Fezzan.

== Gebore ==
* [[11 jannewari]] - [[Hans Wijers]], Nederlands ongernemer en politicus
* [[22 feberwari]] - [[Arie van den Brand]], Nederlands landbouwkundige, boer en politicus
* [[18 april]] - [[Gerdi Verbeet]], Nederlands politicus
* [[8 oes]] - [[Louis van Gaal]], Nederlands voeballer en -trainer

== Temperaturen  ==

{|class=&quot;wikitable sortable&quot; 
|-
! colspan=19 | antal maelen maximum temperatuur in [[De Bilt]].&lt;ref&gt;[https://weerstatistieken.nl/de-bilt/1951/januari Weerstatistieken]&lt;/ref&gt;
|-
! rowspan=2 | maend !! colspan=15 | maximum temperaturen °C !! rowspan=2 | maend
|-
! -10--14 !! -5--9 !! 0--4 !! 0-+4 !! 5-9 !! 10-14 !! 15-19 !! 20-24 !! 25-29 !! 30-34 !! 35-39 !! 40-44 !! gemid. !! 'uudig gemid. &lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20240114062700/https://www.weeronline.nl/nieuws/dit-is-het-nederlandse-jaarklimaat Weeronline]&lt;/ref&gt; !! verschil
|-
| jan  ||  ||  ||  || 13 || 18 ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 5,6° || 6,2°  || -0,6° || jan
|-
| feb  ||  ||  ||  || 6 || 18 || 4 ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 6,9° || 7,2°  || -0,3° || feb
|-
| mrt  ||  ||  ||  || 6 || 17 || 7 || 1 ||  ||  ||  ||  ||  || 7,6° || 10,4° || -2,8° || mrt
|-
| apr  ||  ||  ||  ||  || 14 || 12 || 2 || 2 ||  ||  ||  ||  || 11,5° || 14,8° || -3,3° || apr
|-
| mei  ||  ||  ||  ||  ||  || 1 || 6 || 19 || 5 ||  ||  ||  || 16,4° || 18,4° || -2,0° || mei
|-
| jun  ||  ||  ||  ||  ||  || 1 || 14 || 13 || 2 ||  ||  ||  || 19,7° || 21,2° || -1,5° || jun
|-
| jul  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 8 || 20 || 3 ||  ||  ||  || 21,3° || 23,0° || -1,7° || jul
|-
| oes  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 12 || 18 || 1 ||  ||  ||  || 20,6° || 22,8° || -2,2° || oes
|-
| sep  ||  ||  ||  ||  ||  || 3 || 16 || 6 || 5 ||  ||  ||  || 19,3° || 19,5° || -0,2° || sep
|-
| okt  ||  ||  ||  ||  || 1 || 17 || 13 ||  ||  ||  ||  ||  || 14,0° || 14,9° || -0,9° || okt
|-
| nov  ||  ||  ||  ||  || 9 || 21 ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 11,0° || 10,0° || +1,0° || nov
|-
| dec  ||  ||  ||  || 4 || 23 || 4 ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 7,0° || 6,7°  || +0,3° || dec
|-
! tot. ||  ||  ||  || 29 || 100 || 70 || 72 || 78 || 16 ||  ||  ||  || 13,4° || 14,6° || -1,2° || tot.
|}

== Bouwwêrreken ==
&lt;gallery&gt;
Arcen, voormalig stadhuis in straatzicht foto2 2010-06-21 17.29.JPG|''Voorm. Raeduus Arcen''
&lt;/gallery&gt;

== Kunstwêrreken ==
&lt;gallery&gt;
HenryMoore RecliningFigure 1951.jpg|''Reclining Figure'', Henry Moore  
KMM Permeke 01.JPG| ''Niobe'' (1951) Constant Permeke, Beeldenpark Kröller-Müller Museum 
&lt;/gallery&gt;

== Noôten ==
&lt;References/&gt;

[[Categorie:Twintegste eêuwe]]</text>
      <sha1>abxiwumhtyjk1eezqe30xxmtrfxi6ml</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183851</id>
      <parentid>183850</parentid>
      <timestamp>2026-10-02T06:53:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Venflos</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gebeurtenisse */</comment>
      <origin>183851</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3098" sha1="2grqwezs2vqx9sa8nbe1upabwdzvrxc" xml:space="preserve">{{jaorboks}}
'''{{PAGENAME}}''' is een [[jaer]].

== Gebeurtenisse ==
* [[18 jannewari]] - Op [[Papoea Nieuw-Hunea|Austraolisch Nieuw-Hunea]] komt den [[vulkaon]] Lamington toet uutbarstieng. Er zien meer dan 4.000 doôden.
* [[2 oktober]] - Eêste [[tillevisie]]-uutzendieng in [[Nederland]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2633361-75-jaar-tv-in-nederland-de-kracht-van-beeld-is-onnavolgbaar NOS]&lt;/ref&gt;
* [[24 december]] - Onafankelijkeid van [[Libië]], 'evurmd uut de voormaolihe kolonies Tripolitanië, Cyrenaika en Fezzan.

== Gebore ==
* [[11 jannewari]] - [[Hans Wijers]], Nederlands ongernemer en politicus
* [[22 feberwari]] - [[Arie van den Brand]], Nederlands landbouwkundige, boer en politicus
* [[18 april]] - [[Gerdi Verbeet]], Nederlands politicus
* [[8 oes]] - [[Louis van Gaal]], Nederlands voeballer en -trainer

== Temperaturen  ==

{|class=&quot;wikitable sortable&quot; 
|-
! colspan=19 | antal maelen maximum temperatuur in [[De Bilt]].&lt;ref&gt;[https://weerstatistieken.nl/de-bilt/1951/januari Weerstatistieken]&lt;/ref&gt;
|-
! rowspan=2 | maend !! colspan=15 | maximum temperaturen °C !! rowspan=2 | maend
|-
! -10--14 !! -5--9 !! 0--4 !! 0-+4 !! 5-9 !! 10-14 !! 15-19 !! 20-24 !! 25-29 !! 30-34 !! 35-39 !! 40-44 !! gemid. !! 'uudig gemid. &lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20240114062700/https://www.weeronline.nl/nieuws/dit-is-het-nederlandse-jaarklimaat Weeronline]&lt;/ref&gt; !! verschil
|-
| jan  ||  ||  ||  || 13 || 18 ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 5,6° || 6,2°  || -0,6° || jan
|-
| feb  ||  ||  ||  || 6 || 18 || 4 ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 6,9° || 7,2°  || -0,3° || feb
|-
| mrt  ||  ||  ||  || 6 || 17 || 7 || 1 ||  ||  ||  ||  ||  || 7,6° || 10,4° || -2,8° || mrt
|-
| apr  ||  ||  ||  ||  || 14 || 12 || 2 || 2 ||  ||  ||  ||  || 11,5° || 14,8° || -3,3° || apr
|-
| mei  ||  ||  ||  ||  ||  || 1 || 6 || 19 || 5 ||  ||  ||  || 16,4° || 18,4° || -2,0° || mei
|-
| jun  ||  ||  ||  ||  ||  || 1 || 14 || 13 || 2 ||  ||  ||  || 19,7° || 21,2° || -1,5° || jun
|-
| jul  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 8 || 20 || 3 ||  ||  ||  || 21,3° || 23,0° || -1,7° || jul
|-
| oes  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 12 || 18 || 1 ||  ||  ||  || 20,6° || 22,8° || -2,2° || oes
|-
| sep  ||  ||  ||  ||  ||  || 3 || 16 || 6 || 5 ||  ||  ||  || 19,3° || 19,5° || -0,2° || sep
|-
| okt  ||  ||  ||  ||  || 1 || 17 || 13 ||  ||  ||  ||  ||  || 14,0° || 14,9° || -0,9° || okt
|-
| nov  ||  ||  ||  ||  || 9 || 21 ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 11,0° || 10,0° || +1,0° || nov
|-
| dec  ||  ||  ||  || 4 || 23 || 4 ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 7,0° || 6,7°  || +0,3° || dec
|-
! tot. ||  ||  ||  || 29 || 100 || 70 || 72 || 78 || 16 ||  ||  ||  || 13,4° || 14,6° || -1,2° || tot.
|}

== Bouwwêrreken ==
&lt;gallery&gt;
Arcen, voormalig stadhuis in straatzicht foto2 2010-06-21 17.29.JPG|''Voorm. Raeduus Arcen''
&lt;/gallery&gt;

== Kunstwêrreken ==
&lt;gallery&gt;
HenryMoore RecliningFigure 1951.jpg|''Reclining Figure'', Henry Moore  
KMM Permeke 01.JPG| ''Niobe'' (1951) Constant Permeke, Beeldenpark Kröller-Müller Museum 
&lt;/gallery&gt;

== Noôten ==
&lt;References/&gt;

[[Categorie:Twintegste eêuwe]]</text>
      <sha1>2grqwezs2vqx9sa8nbe1upabwdzvrxc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Zeêuwstaelihe Wikipedia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7765</id>
    <revision>
      <id>183853</id>
      <parentid>183834</parentid>
      <timestamp>2026-10-02T07:11:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Venflos</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <origin>183853</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2930" sha1="nvrz9oggyijan1uxx95j5i07h6brxsc" xml:space="preserve">[[Plaetje:Wikipedia-logo-v2-zea.svg|thumb|254x254px]]
De '''Zeêuwstaelihe Wikipedia''' (Ollans: ''Zeeuwse Wikipedia'') is een uuthaeve in de [[Zeêuws]]e taele van de online encyclopedie [[Wikipedia]]. De Zeêuwse Wikipedia behun op [[1 oktober]] [[2006]]. 

== Behintied ==
't Antal artikels hroeide van vuufonderd in 2008 nae duuzend in 2011. In 2013 ao de Wikipedia meer as vierduuzend artikels, weeronger ruum duuzend botartikels.

Oprichter van de encyclopedie was [[Gebruker:Steinbach|Steinbach]]. Het eêste artikel was, uuteraord [[Zeêland]]. Actieve hebrukers in de behundaegen waere vadder [[Gebruker:Bistromatic|Bistromatic]], [[Gebruker:Troefkaart|Troefkaart]], [[Gebruker:Tamatauenga|Tamatauenga]] en [[Gebruker:Henk K|Henk K]]. Aore gebrukers waere [[Gebruker:Robotje|Robotje]], [[Gebruker:Suikerdruifje|Suikerdruifje]], [[Gebruker:Multichill|Multichill]], [[Gebruker:Erik Warmelink|Erik Warmelink]], [[Gebruker:Carsrac|Carsrac]], [[Gebruker:MYRZ|MYRZ]] en [[Gebruker:Guusb|Guusb]].

Voorà gebruker Tamatauenga ei vee artikels gemaekt weeronger een 'oôp artikels over beês'n. Henk K lei z'n eihe toe op de Middeleêuwen, de aore gebrukers voorà op Zeêland (durpen enzô). In auhustus 2008 ontstit d'r een groôte rel rondom het artikel [[Tjako van Schie]], weernae enkele actieve hebrukers vertrekke. Tussen 2008 en 2010 is een rustigere periode op de wiki, mee voora biedraehen van [[Gebruker:Wikix|Wikix]] en [[Gebruker:Ooswesthoesbes|Ooswesthoesbes]]. Op 27 september 2011 wor eindelek de hrens van 1000 artikels bereikt mie het artikel [[Staevenisse]]. In januari 2012 neemt et antal artikels flienk toe deur ut toevoehen van een groôt antal Franse gemeênten deu [[Gebruker:Ooswesthoesbes|Ooswesthoesbes]]. In 2012 ligt het antal activiteiten op de encyclopedie hoôger dan in de tweê voorhaende jaeren. [[Gebruker:Ouddorp|Ouddorp]] voegt dan vee artikels toe. In oktober van dat jaer wor een project 'estart om aolle Zeêuwse plekken toe te voehen deu [[Gebruker:Wasschappelaer|Wasschappelaer]] en [[Gebruker:Ouddorp|Ouddorp]]. In jannewari 2013 wier deu gebruker [[Gebruker:Sangam|Sangam]] een project over [[Tillevisie]]programma's gestart. Vanof september 2013 worre vee artikels toegevoegd deu de gebrukers [[Gebruker:Burgerhallojan|~~Zeêland~~]] en [[Gebruker:Suriminiworst5|-zeevla-]]. In oktober 2013 start ~~Zeêland~~ 'n project over land'n. In november 2013 komt gebruuker ~~Zeêland~~ mie het voorstel om een [[Wikipedia:schriefwedstrijd|schriefwedstrijd]] te organiseren. 

==Mijlpaelen==
* 1000e artikel - 27 september 2011 - [[Staevenisse]]
* 2000e artikel - 16 jannewari 2012 - [[Ribemont]]
* 3000e artikel - 17 juli 2012 - [[Zeêlandbrugge]]
* 4000e artikel - 21 oktober 2013 - [[Flupsdam]]
* 5000e artikel - 3 juli 2022 - [[Heêrenveen]]
* 6000e artikel - 16 oktober 2023 - [[Saba]]
* 7000e artikel - 21 september 2025 - [[Lenningen]]

[[Categorie:Wikipedia]]
[[Categorie:Zeêuws|*]]</text>
      <sha1>nvrz9oggyijan1uxx95j5i07h6brxsc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183854</id>
      <parentid>183853</parentid>
      <timestamp>2026-10-02T07:15:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Venflos</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <comment>/* Behintied */</comment>
      <origin>183854</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2933" sha1="fnzgg8k0o1vkd5k2meovt1jmto45n2v" xml:space="preserve">[[Plaetje:Wikipedia-logo-v2-zea.svg|thumb|254x254px]]
De '''Zeêuwstaelihe Wikipedia''' (Ollans: ''Zeeuwse Wikipedia'') is een uuthaeve in de [[Zeêuws]]e taele van de online encyclopedie [[Wikipedia]]. De Zeêuwse Wikipedia behun op [[1 oktober]] [[2006]]. 

== Behintied ==
Oprichter van den encyclopedie was [[Gebruker:Steinbach|Steinbach]]. 't Eêste artikel was - uuteraord - [[Zeêland]].

Actieve hebrukers in de behundaegen waere vadder [[Gebruker:Bistromatic|Bistromatic]], [[Gebruker:Troefkaart|Troefkaart]], [[Gebruker:Tamatauenga|Tamatauenga]] en [[Gebruker:Henk K|Henk K]]. Aore gebrukers waere [[Gebruker:Robotje|Robotje]], [[Gebruker:Suikerdruifje|Suikerdruifje]], [[Gebruker:Multichill|Multichill]], [[Gebruker:Erik Warmelink|Erik Warmelink]], [[Gebruker:Carsrac|Carsrac]], [[Gebruker:MYRZ|MYRZ]] en [[Gebruker:Guusb|Guusb]].

't Antal artikels hroeide van vuufonderd in 2008 nae duuzend in 2011. In 2013 ao de Wikipedia meer as vierduuzend artikels, weeronger ruum duuzend botartikels.

Voorà gebruker Tamatauenga ei vee artikels gemaekt weeronger een 'oôp artikels over beês'n. Henk K lei z'n eihe toe op de Middeleêuwen, de aore gebrukers voorà op Zeêland (durpen enzô). In auhustus 2008 ontstit d'r een groôte rel rondom het artikel [[Tjako van Schie]], weernae enkele actieve hebrukers vertrekke. Tussen 2008 en 2010 is een rustigere periode op de wiki, mee voora biedraehen van [[Gebruker:Wikix|Wikix]] en [[Gebruker:Ooswesthoesbes|Ooswesthoesbes]]. Op 27 september 2011 wor eindelek de hrens van 1000 artikels bereikt mie het artikel [[Staevenisse]]. In januari 2012 neemt et antal artikels flienk toe deur ut toevoehen van een groôt antal Franse gemeênten deu [[Gebruker:Ooswesthoesbes|Ooswesthoesbes]]. In 2012 ligt het antal activiteiten op de encyclopedie hoôger dan in de tweê voorhaende jaeren. [[Gebruker:Ouddorp|Ouddorp]] voegt dan vee artikels toe. In oktober van dat jaer wor een project 'estart om aolle Zeêuwse plekken toe te voehen deu [[Gebruker:Wasschappelaer|Wasschappelaer]] en [[Gebruker:Ouddorp|Ouddorp]]. In jannewari 2013 wier deu gebruker [[Gebruker:Sangam|Sangam]] een project over [[Tillevisie]]programma's gestart. Vanof september 2013 worre vee artikels toegevoegd deu de gebrukers [[Gebruker:Burgerhallojan|~~Zeêland~~]] en [[Gebruker:Suriminiworst5|-zeevla-]]. In oktober 2013 start ~~Zeêland~~ 'n project over land'n. In november 2013 komt gebruuker ~~Zeêland~~ mie het voorstel om een [[Wikipedia:schriefwedstrijd|schriefwedstrijd]] te organiseren.

==Mijlpaelen==
* 1000e artikel - 27 september 2011 - [[Staevenisse]]
* 2000e artikel - 16 jannewari 2012 - [[Ribemont]]
* 3000e artikel - 17 juli 2012 - [[Zeêlandbrugge]]
* 4000e artikel - 21 oktober 2013 - [[Flupsdam]]
* 5000e artikel - 3 juli 2022 - [[Heêrenveen]]
* 6000e artikel - 16 oktober 2023 - [[Saba]]
* 7000e artikel - 21 september 2025 - [[Lenningen]]

[[Categorie:Wikipedia]]
[[Categorie:Zeêuws|*]]</text>
      <sha1>fnzgg8k0o1vkd5k2meovt1jmto45n2v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183855</id>
      <parentid>183854</parentid>
      <timestamp>2026-10-02T07:18:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Venflos</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <origin>183855</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2910" sha1="40r75pb1183va39wradcrnp4w671llz" xml:space="preserve">[[Plaetje:Wikipedia-logo-v2-zea.svg|thumb|254x254px]]

Den '''Zeêuwstaelihe Wikipedia''' is een uuthaeve in den [[Zeêuws]]e taele van den online encyclopedie [[Wikipedia]]. Den ''Zeêuwse Wikipedia'' behun op [[1 oktober]] [[2006]]. 

== Behintied ==
Oprichter van den encyclopedie was [[Gebruker:Steinbach|Steinbach]]. 't Eêste artikel was - uuteraord - [[Zeêland]].

Actieve hebrukers in de behundaegen waere vadder [[Gebruker:Bistromatic|Bistromatic]], [[Gebruker:Troefkaart|Troefkaart]], [[Gebruker:Tamatauenga|Tamatauenga]] en [[Gebruker:Henk K|Henk K]]. Aore gebrukers waere [[Gebruker:Robotje|Robotje]], [[Gebruker:Suikerdruifje|Suikerdruifje]], [[Gebruker:Multichill|Multichill]], [[Gebruker:Erik Warmelink|Erik Warmelink]], [[Gebruker:Carsrac|Carsrac]], [[Gebruker:MYRZ|MYRZ]] en [[Gebruker:Guusb|Guusb]].

't Antal artikels hroeide van vuufonderd in 2008 nae duuzend in 2011. In 2013 ao de Wikipedia meer as vierduuzend artikels, weeronger ruum duuzend botartikels.

Voorà gebruker Tamatauenga ei vee artikels gemaekt weeronger een 'oôp artikels over beês'n. Henk K lei z'n eihe toe op de Middeleêuwen, de aore gebrukers voorà op Zeêland (durpen enzô). In auhustus 2008 ontstit d'r een groôte rel rondom het artikel [[Tjako van Schie]], weernae enkele actieve hebrukers vertrekke. Tussen 2008 en 2010 is een rustigere periode op de wiki, mee voora biedraehen van [[Gebruker:Wikix|Wikix]] en [[Gebruker:Ooswesthoesbes|Ooswesthoesbes]]. Op 27 september 2011 wor eindelek de hrens van 1000 artikels bereikt mie het artikel [[Staevenisse]]. In januari 2012 neemt et antal artikels flienk toe deur ut toevoehen van een groôt antal Franse gemeênten deu [[Gebruker:Ooswesthoesbes|Ooswesthoesbes]]. In 2012 ligt het antal activiteiten op de encyclopedie hoôger dan in de tweê voorhaende jaeren. [[Gebruker:Ouddorp|Ouddorp]] voegt dan vee artikels toe. In oktober van dat jaer wor een project 'estart om aolle Zeêuwse plekken toe te voehen deu [[Gebruker:Wasschappelaer|Wasschappelaer]] en [[Gebruker:Ouddorp|Ouddorp]]. In jannewari 2013 wier deu gebruker [[Gebruker:Sangam|Sangam]] een project over [[Tillevisie]]programma's gestart. Vanof september 2013 worre vee artikels toegevoegd deu de gebrukers [[Gebruker:Burgerhallojan|~~Zeêland~~]] en [[Gebruker:Suriminiworst5|-zeevla-]]. In oktober 2013 start ~~Zeêland~~ 'n project over land'n. In november 2013 komt gebruuker ~~Zeêland~~ mie 't voorstel om een [[Wikipedia:schriefwedstrijd|schriefwedstrijd]] te orgaoniseren.

==Mijlpaelen==
* 1000e artikel - 27 september 2011 - [[Staevenisse]]
* 2000e artikel - 16 jannewari 2012 - [[Ribemont]]
* 3000e artikel - 17 juli 2012 - [[Zeêlandbrugge]]
* 4000e artikel - 21 oktober 2013 - [[Flupsdam]]
* 5000e artikel - 3 juli 2022 - [[Heêrenveen]]
* 6000e artikel - 16 oktober 2023 - [[Saba]]
* 7000e artikel - 21 september 2025 - [[Lenningen]]

[[Categorie:Wikipedia]]
[[Categorie:Zeêuws|*]]</text>
      <sha1>40r75pb1183va39wradcrnp4w671llz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183856</id>
      <parentid>183855</parentid>
      <timestamp>2026-10-02T07:21:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Venflos</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <origin>183856</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2911" sha1="bagptsj7zf0br9tw2tc1n39c79id49j" xml:space="preserve">[[Plaetje:Wikipedia-logo-v2-zea.svg|thumb|254x254px]]

Den '''Zeêuwstaelihe Wikipedia''' is een uuthaeve in den [[Zeêuws]]e taele van den online encyclopedie [[Wikipedia]]. Den ''Zeêuwse Wikipedia'' behun op [[1 oktober]] [[2006]]. 

== Behintied ==
Oprichter van den encyclopedie was [[Gebruker:Steinbach|Steinbach]]. 't Eêste artikel was - uuteraord - [[Zeêland]].

Actieve hebrukers in de behundaegen waere vadder [[Gebruker:Bistromatic|Bistromatic]], [[Gebruker:Troefkaart|Troefkaart]], [[Gebruker:Tamatauenga|Tamatauenga]] en [[Gebruker:Henk K|Henk K]]. Aore gebrukers waere [[Gebruker:Robotje|Robotje]], [[Gebruker:Suikerdruifje|Suikerdruifje]], [[Gebruker:Multichill|Multichill]], [[Gebruker:Erik Warmelink|Erik Warmelink]], [[Gebruker:Carsrac|Carsrac]], [[Gebruker:MYRZ|MYRZ]] en [[Gebruker:Guusb|Guusb]].

't Antal artikels hroeide van vuufonderd in 2008 nae duuzend in 2011. In 2013 ao de Wikipedia meer as vierduuzend artikels, weeronger ruum duuzend botartikels.

Voorà gebruker Tamatauenga ei vee artikels gemaekt weeronger een 'oôp artikels over beês'n. Henk K lei z'n eihe toe op de Middeleêuwen, de aore gebrukers voorà op Zeêland (durpen enzô). In auhustus 2008 ontstit d'r een groôte rel rondom het artikel [[Tjako van Schie]], weernae enkele actieve hebrukers vertrekke. Tussen 2008 en 2010 is een rustigere periode op de wiki, mee voora biedraehen van [[Gebruker:Wikix|Wikix]] en [[Gebruker:Ooswesthoesbes|Ooswesthoesbes]]. Op 27 september 2011 wor eindelek de hrens van 1000 artikels bereikt mie het artikel [[Staevenisse]]. In januari 2012 neemt et antal artikels flienk toe deur ut toevoehen van een groôt antal Franse gemeênten deu [[Gebruker:Ooswesthoesbes|Ooswesthoesbes]]. In 2012 ligt het antal activiteiten op de encyclopedie hoôger dan in de tweê voorhaende jaeren. [[Gebruker:Ouddorp|Ouddorp]] voegt dan vee artikels toe. In oktober van dat jaer wor een project 'estart om aolle Zeêuwse plekken toe te voehen deu [[Gebruker:Wasschappelaer|Wasschappelaer]] en [[Gebruker:Ouddorp|Ouddorp]]. In jannewari 2013 wier deu gebruker [[Gebruker:Sangam|Sangam]] een project over [[Tillevisie]]programma's gestart. Vanof september 2013 worre vee artikels toegevoegd deu de gebrukers [[Gebruker:Burgerhallojan|~~Zeêland~~]] en [[Gebruker:Suriminiworst5|-zeevla-]]. In oktober 2013 start ~~Zeêland~~ een project over land'n. In november 2013 komt gebruuker ~~Zeêland~~ mie 't voorstel om een [[Wikipedia:schriefwedstrijd|schriefwedstrijd]] te orgaoniseren.

==Mijlpaelen==
* 1000e artikel - 27 september 2011 - [[Staevenisse]]
* 2000e artikel - 16 jannewari 2012 - [[Ribemont]]
* 3000e artikel - 17 juli 2012 - [[Zeêlandbrugge]]
* 4000e artikel - 21 oktober 2013 - [[Flupsdam]]
* 5000e artikel - 3 juli 2022 - [[Heêrenveen]]
* 6000e artikel - 16 oktober 2023 - [[Saba]]
* 7000e artikel - 21 september 2025 - [[Lenningen]]

[[Categorie:Wikipedia]]
[[Categorie:Zeêuws|*]]</text>
      <sha1>bagptsj7zf0br9tw2tc1n39c79id49j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>183857</id>
      <parentid>183856</parentid>
      <timestamp>2026-10-02T07:22:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Venflos</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <origin>183857</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2910" sha1="3eomchpyva16fvfac1mnsqs5opklndd" xml:space="preserve">[[Plaetje:Wikipedia-logo-v2-zea.svg|thumb|254x254px]]

Den '''Zeêuwstaelihe Wikipedia''' is een uuthaeve in den [[Zeêuws]]e taele van den online encyclopedie [[Wikipedia]]. Den ''Zeêuwse Wikipedia'' behun op [[1 oktober]] [[2006]]. 

== Behintied ==
Oprichter van den encyclopedie was [[Gebruker:Steinbach|Steinbach]]. Et eêste artikel was - uuteraord - [[Zeêland]].

Actieve hebrukers in de behundaegen waere vadder [[Gebruker:Bistromatic|Bistromatic]], [[Gebruker:Troefkaart|Troefkaart]], [[Gebruker:Tamatauenga|Tamatauenga]] en [[Gebruker:Henk K|Henk K]]. Aore gebrukers waere [[Gebruker:Robotje|Robotje]], [[Gebruker:Suikerdruifje|Suikerdruifje]], [[Gebruker:Multichill|Multichill]], [[Gebruker:Erik Warmelink|Erik Warmelink]], [[Gebruker:Carsrac|Carsrac]], [[Gebruker:MYRZ|MYRZ]] en [[Gebruker:Guusb|Guusb]].

't Antal artikels hroeide van vuufonderd in 2008 nae duuzend in 2011. In 2013 ao de Wikipedia meer as vierduuzend artikels, weeronger ruum duuzend botartikels.

Voorà gebruker Tamatauenga ei vee artikels gemaekt weeronger een 'oôp artikels over beês'n. Henk K lei z'n eihe toe op de Middeleêuwen, de aore gebrukers voorà op Zeêland (durpen enzô). In auhustus 2008 ontstit d'r een groôte rel rondom het artikel [[Tjako van Schie]], weernae enkele actieve hebrukers vertrekke. Tussen 2008 en 2010 is een rustigere periode op de wiki, mee voora biedraehen van [[Gebruker:Wikix|Wikix]] en [[Gebruker:Ooswesthoesbes|Ooswesthoesbes]]. Op 27 september 2011 wor eindelek den hrens van 1000 artikels bereikt mie et artikel [[Staevenisse]]. In januari 2012 neemt et antal artikels flienk toe deur ut toevoehen van een groôt antal Franse gemeênten deu [[Gebruker:Ooswesthoesbes|Ooswesthoesbes]]. In 2012 ligt het antal activiteiten op de encyclopedie hoôger dan in de tweê voorhaende jaeren. [[Gebruker:Ouddorp|Ouddorp]] voegt dan vee artikels toe. In oktober van dat jaer wor een project 'estart om aolle Zeêuwse plekken toe te voehen deu [[Gebruker:Wasschappelaer|Wasschappelaer]] en [[Gebruker:Ouddorp|Ouddorp]]. In jannewari 2013 wier deu gebruker [[Gebruker:Sangam|Sangam]] een project over [[Tillevisie]]programma's gestart. Vanof september 2013 worre vee artikels toegevoegd deu de gebrukers [[Gebruker:Burgerhallojan|~~Zeêland~~]] en [[Gebruker:Suriminiworst5|-zeevla-]]. In oktober 2013 start ~~Zeêland~~ een project over lan'n. In november 2013 komt gebruuker ~~Zeêland~~ mie et voorstel om een [[Wikipedia:schriefwedstrijd|schriefwedstrijd]] te orgaoniseren.

==Mijlpaelen==
* 1000e artikel - 27 september 2011 - [[Staevenisse]]
* 2000e artikel - 16 jannewari 2012 - [[Ribemont]]
* 3000e artikel - 17 juli 2012 - [[Zeêlandbrugge]]
* 4000e artikel - 21 oktober 2013 - [[Flupsdam]]
* 5000e artikel - 3 juli 2022 - [[Heêrenveen]]
* 6000e artikel - 16 oktober 2023 - [[Saba]]
* 7000e artikel - 21 september 2025 - [[Lenningen]]

[[Categorie:Wikipedia]]
[[Categorie:Zeêuws|*]]</text>
      <sha1>3eomchpyva16fvfac1mnsqs5opklndd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2026</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11025</id>
    <revision>
      <id>183852</id>
      <parentid>183832</parentid>
      <timestamp>2026-10-02T07:03:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Venflos</username>
        <id>16362</id>
      </contributor>
      <comment>/* oktober */</comment>
      <origin>183852</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="59510" sha1="3zqiqih7boy0k7zsuezou8wf7a9cyle" xml:space="preserve">{{jaorboks}}
'''{{PAGENAME}}''' is een [[jaer]].

== Hebeurtenisse ==

=== jannewari ===
* [[1 jannewari]] - [[Flevoland]] bestaet 40 jaer.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2596691-flevoland-jongste-provincie-van-nederland-bestaat-40-jaar NOS]&lt;/ref&gt;
* 1 jannewari - [[Bulharije]] gaet over op den [[euro]].
* 1 jannewari - Vee doôden (41) en gewonden (116) bie een cafébrand int [[Zwitserland|Zwitserse]] [[Crans-Montana]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2596707-circa-40-doden-en-115-gewonden-in-bar-zwitserland-een-van-de-ergste-tragedies-in-ons-land NOS]&lt;/ref&gt;
* 1 jannewari - Vondelkerke in [[Amsterdam]] deu brand bienae illemille verwoest.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2596645-brand-verwoest-vondelkerk-in-amsterdam-huizen-ontruimd-vanwege-vonkenregen NOS]&lt;/ref&gt;
* 1 jannewari - Vee geweld tehen 'ulpeverleners en overlast tiedens den jaerwisselieng in [[Nederland]].&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/jaarwisseling/6381256/politie-verwoestende-impact-brandstichting-en-zwaar-vuurwerk-op-jaarwisseling.html NU]&lt;/ref&gt;
* 1-[[11 jannewari]] - [[Sneêuw]] in Nederland.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2596814-waardoor-sneeuwt-het-nu-zo-veel-en-blijft-dat-nog-lang-doorgaan NOS]&lt;/ref&gt;
* [[3 jannewari]] - Luchtanvall'n van de [[Vereênigde Staeten]] op [[Venezuela]], president [[Nicolás Maduro]] evange enome.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2596844-trump-claimt-gevangenname-van-venezolaanse-president-maduro-en-bevestigt-aanvallen NOS]&lt;/ref&gt;
* 3 jannewari - Dertig mins'n vermoôrd bie anval op durp in [[Niheria|Niheriaonse]] deêlstaet Niher.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2596962-dertig-doden-bij-aanval-van-gewapende-mannen-op-dorpje-nigeria NOS]&lt;/ref&gt;
* [[5 jannewari]] - [[Aerdbevieng]] mie een kracht van 2,3 in [[Herten (Nederland)|Herten]] in [[Nederlands Limburg]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2597047-aardbeving-met-kracht-van-2-3-in-limburgse-herten NOS]&lt;/ref&gt;
* [[6 jannewari]] - Protesten tehen overeid in vee provincies in [[Iran]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2597224-protesten-in-meeste-provincies-in-iran NOS]&lt;/ref&gt;
* [[9 jannewari]] - [[Rusland]] gebruukt hypersonische raket bie anval op [[Lviv]] in [[Oekraïne]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2597469-doden-bij-aanvallen-op-oekraine-rusland-zegt-hypersonische-raket-te-hebben-gebruikt NOS]&lt;/ref&gt;
* [[10 jannewari]] - Noôdtoestand in Zuudoôst-[[Australië]], veural in de deêlstaeten [[Victoria]] en [[New South Wales]], vanwehe zwaere bosbranden.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2597615-noodtoestand-in-deel-australie-vanwege-natuurbranden NOS]&lt;/ref&gt;
* [[11 jannewari]] - Meêr toezicht op den leste trein op vrie- en zaeterdagavond van den [[Zeêuwse lijn]] richtieng [[Zeêland]] vanwehe overlast deu jongeren.&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18112523/extra-toezicht-na-vechtpartijen-en-vernielingen-in-laatste-trein-naar-zeeland OZ]&lt;/ref&gt;
* [[12 jannewari]] - Groôte bosbranden int [[Arhentinië|Arhentijnse]] deêl van [[Patagonië]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2597858-bosbranden-teisteren-deel-zuiden-argentinie NOS]&lt;/ref&gt;
* 12 jannewari - [[Olifant]] doôdt in nehen daegen 20 mins'n in den deêlstaet [[Jharkand]] (Oôst-[[India]]).&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2597893-jacht-in-india-op-olifant-die-20-mensen-doodde NOS]&lt;/ref&gt;
* [[14 jannewari]] - Kraone valt op trein in [[Thailand]] mie 32 doôden.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598083-kraan-valt-op-thaise-trein-zeker-30-doden NOS]&lt;/ref&gt;
* [[15 jannewari]] - [[Wikipedia]] bestaet 25 jaer.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598264-wikipedia-bestaat-25-jaar-maar-encyclopedie-voelt-druk-van-ai NOS]&lt;/ref&gt;
* 15 jannewari - Recordstand vò [[AEX]], breekt deu hrens van duuzend punten, veural veroôrzaekt deu [[IT]]-bedrieven.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598251-aex-doorbreekt-grens-van-1000-punten-tech-aandelen-grote-aanjager-op-beurs NOS]&lt;/ref&gt;
* [[16 jannewari]] - Overstroômiengen mie doôden in zuudelijk [[Afrika]] deu zwaere rehenval.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598496-meer-dan-200-doden-door-overstromingen-zuidelijk-afrika NOS]&lt;/ref&gt;
* 16 jannewari - Natuur van den [[Onte]] deu jaerenlang bahern verwoest.&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18127475/wetenschappers-decennialang-baggeren-heeft-westerscheldenatuur-verwoest OZ]&lt;/ref&gt;
* [[17 jannewari]] - [[Oceaon]]verdrag treedt in werkieng.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598513-oceaanverdrag-van-kracht-moet-30-procent-van-de-zee-beschermen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[18 jannewari]] - Treinongeluk in Zuud-[[Spanje]] mie 45 doôden.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598790-dodental-treinongeluk-spanje-op-39-berging-verloopt-moeizaam NOS]&lt;/ref&gt;
* 18 jannewari - [[Senehal]] wint mie 1-0 tehen [[Marokko]] den [[Afrika]] Cup.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598768-marokko-moet-afrika-cup-aan-senegal-laten-na-gemiste-penalty-in-slotminuut NOS]&lt;/ref&gt;
* [[19 jannewari]] - Zeêr zeldzaeme spooke broead waer enome in [[Middelburg]], een aerdesterre mie den naem Geastrum welwitschii.&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18131942/paddenstoelenexpert-henk-en-zijn-vrouw-willy-ontdekken-zeldzame-paddenstoel-in-tuincentrum-middelburg OZ]&lt;/ref&gt;
* [[20 jannewari]] - Zeven [[Twidde Kaemer]]leden van den [[PVV]] onger leidieng van [[Gidi Markuszower]] stapp'n uut den partie.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598974-opstand-tegen-wilders-zeven-pvv-ers-beginnen-eigen-fractie NOS]&lt;/ref&gt;
* [[23 jannewari]] - [[Zilver]] gaet deu recordpries van 100 dollar.&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/economie/6383633/zilver-breekt-voor-het-eerst-door-grens-van-100-dollar.html NU]&lt;/ref&gt;
* [[24 jannewari]] - 67 doôden deu brand in wienkelcentrum in den [[Pakistan|Pakistaonse]] stad [[Karachi]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2599286-dodental-brand-winkelcentrum-pakistan-loopt-op-oorzaak-mogelijk-kortsluiting NOS]&lt;/ref&gt;
* [[26 jannewari]] - [[Goud]] gaet deu recordpries van 5.000 dollar.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2599725-goudprijs-bereikt-recordhoogte-van-5000-dollar NOS]&lt;/ref&gt;
* 26 jannewari - Overstroômiengen in [[Mozambique]] deu 'evige rehenval en dammebreuken.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2599813-mozambique-getroffen-door-een-van-de-zwaarste-overstromingen-in-25-jaar NOS]&lt;/ref&gt;
* [[28 jannewari]] - [[Dollar]] op laegste peil sins den zeumer van [[2021]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600027-dollar-krijgt-flinke-klap-en-blijft-dalen-goed-voor-de-export-maar-niet-zonder-risico-s NOS]&lt;/ref&gt;
* 28 jannewari - Meêr as 400 doôden deu gedeêltelijke instortieng van goudmien in Oôst-[[Konho-Kinshasa|Kongo]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600346-mijn-in-congo-stort-in-meer-dan-200-doden NOS]&lt;/ref&gt;
* [[29 jannewari]] - [[ING]] behaelt een winst van 6 miljard euro over 2025.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600121-ing-boekte-in-2025-ruim-6-miljard-winst-wel-zorgen-over-aanhoudende-onzekerheid NOS]&lt;/ref&gt;
* 29 jannewari - Volgens een [[Israël]]ische militaire bron ist juust dat er ruum 71.000 Palestijn'n tiedens den oôrlog in den [[Gazastroôke]] binne gedoôd; 't Israëlische leher ontkent dit.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600196-israelisch-leger-erkent-ruim-71-000-palestijnen-gedood-bij-oorlog-in-gaza NOS]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/news/articles/cvgpd1x00exo BBC]&lt;/ref&gt;
* 29 jannewari - Tata Steel uut [[Iemuje]] krieg recordboete vò schaedelijke uutstoôt.&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/klimaat/6384257/tata-steel-krijgt-recordboete-van-85-miljoen-euro-vanwege-schadelijke-uitstoot.html NU]&lt;/ref&gt;
* 29 jannewari - Den [[Europeêse Unie]] zet den [[Iran|Iraonse]] Revolutionaire Garde op den terreurlieste.&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/01/29/eu-zet-iraanse-revolutionaire-garde-op-terreurlijst/ VRT]&lt;/ref&gt;
* 29 jannewari - Kunstschilder [[Jo Dumon Tak]] is erg kwaed vanwehe lossnieë van z'n panorama over [[Walchren]].&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18162866/doeken-panorama-walcheren-kapotgesneden-wie-dit-heeft-gedaan-moet-zich-kapot-schamen OZ]&lt;/ref&gt;
* [[30 jannewari]] - Den economie van [[Nederland]] is in 2025 mie 1,9 percent gegroeid.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600248-nederlandse-economie-groeit-bijna-2-procent NOS]&lt;/ref&gt;
* [[31 jannewari]] - Lucinda Brand wint 't waereldkampioenschap veldriejen vò wuven in [['Ulst (plekke)|'Ulst]].&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18168638/lucinda-brand-voert-volledig-nederlands-podium-aan-op-vrouwenwedstrijd-wk-veldrijden-in-hulst OZ]&lt;/ref&gt;

=== feberwari ===
* [[1 feberwari]] - Mathieu van der Poel wint 't waereldkampioenschap veldriejen vò venters in [['Ulst (plekke)|'Ulst]].&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18170500/historie-in-hulst-mathieu-van-der-poel-breekt-met-achtste-wereldtitel-stokoud-record OZ]&lt;/ref&gt;
* 1 feberwari - Bienae 200 doôden bie gevechten tussen strieders en 't [[Pakistan|Pakistaonse]] leher in [[Beloetsjistan]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600506-bijna-200-doden-bij-gevechten-met-militanten-in-pakistaanse-provincie NOS]&lt;/ref&gt;
* [[3 feberwari]] - [[D66]]-leider [[Rob Jetten]] wor formateur.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600857-jetten-op-zoek-naar-ministers-coalitieakkoord-na-kritisch-debat-nog-overeind NOS]&lt;/ref&gt;
* [[4 feberwari]] - The World Factbook van den [[CIA]] stopt.&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/02/04/cia-trekt-stekker-uit-het-world-factbook/ VRT]&lt;/ref&gt;
* [[5 feberwari]] - Noôdweêr in Noôrdwest-[[Marokko]], Zuud-[[Spanje]] en Zuud-[[Portuhal]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601086-tienduizenden-marokkanen-geevacueerd-vanwege-noodweer-ook-problemen-in-spanje-en-portugal NOS]&lt;/ref&gt;
* 5 feberwari - 't Kernwaepenverdraeg tussen de [[Vereênigde Staeten]] en [[Rusland]] eindigt vandaeg; den Amerikaonse president [[Donald Trump]] wil een nieuw kernwaepenverdrag, waerbie ok [[China]] wor betrokke.&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/02/05/vs-rusland-new-start-trump/ VRT]&lt;/ref&gt;
* [[6 feberwari|6]]-[[22 feberwari]] - De [[Olympische Speêl'n|Olympische Winterspeêl'n]] worren in [[Milaen]] en [[Cortina d'Ampezzo]] 'ehouwen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/sport/os-2026 NOS]&lt;/ref&gt;
* 6 feberwari - Weêkenlange groôte koersdaelieng van den [[bitcoin]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601197-bitcoin-in-vrije-val-maar-een-duidelijke-oorzaak-is-er-niet NOS]&lt;/ref&gt;
* [[8 feberwari]] - Vier groôte Amerikaonse techbedrieven gaen vuufonderd miljard dollar investeren in o.a. datacenters.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601407-techgiganten-gaan-honderden-miljarden-investeren-in-onder-meer-datacenters NOS]&lt;/ref&gt;
* 8 feberwari - Hroeiende kerreken van migranten (in [[Rotterdam]] en [[Amsterdam]]) 'ebben onvoldoende 'uusvestieng.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601476-migrantenkerken-groeien-maar-vinden-steeds-moeilijker-onderdak NOS]&lt;/ref&gt;
* [[9 feberwari]] - Jutta Leerdam wint goud (olympisch record) en Femke Kok zilver op den duuzend meter schaetsen op de [[Olympische Speêl'n|Olympische Winterspeêl'n]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601639-leerdam-schaatst-naar-olympisch-goud-op-1-000-meter-kok-verovert-zilver NOS]&lt;/ref&gt;
* [[10 feberwari]] - [[Philips]] maekt sins jaeren weêr winst.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601706-philips-boekt-na-jaren-weer-winst NOS]&lt;/ref&gt;
* [[11 feberwari]] - [[NAVO]] behint mie missie op [[noôrdpole]], Arctic Sentry.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601906-navo-lanceert-noordpoolmissie-arctic-sentry-en-hoopt-crisis-achter-zich-te-laten NOS]&lt;/ref&gt;
* 11 feberwari - Sins 't behin van de demonstraoties ende december binne d'r zeven duuzend mins'n gedoôd in [[Iran]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/collectie/14010/artikel/2602024-mensenrechtenorganisatie-dodental-demonstraties-iran-opgelopen-tot-ruim-7000 NOS]&lt;/ref&gt;
* 11 feberwari - Orkaon in [[Madahaskar]], veural 'aevenstad [[Toamasina]] zwaer hetroffen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601928-20-doden-in-madagaskar-door-orkaan-gezani NOS]&lt;/ref&gt;
* [[12 feberwari]] - Noôdweêr in [[Zuidwest-Europa]], veural in Zuud-[[Frankriek]] en [[Catalonië]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2602249-doden-en-schade-door-noodweer-in-frankrijk-en-spanje NOS]&lt;/ref&gt;
* 12 feberwari - Akkoôrd over een nieuwe reherieng vò 't [[Brussels Hewest]] nae 613 daegen (record).&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/liveblog/brusselse-regering-legt-eed-af-in-parlement-boris-dillies-mr-~1764248864904/ VRT]&lt;/ref&gt;
* 12 feberwari - Telecomprovider Odido gehackt.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2602080-hack-bij-odido-gegevens-miljoenen-klanten-in-handen-van-criminelen NOS]&lt;/ref&gt;
* 12 feberwari - Toerisme in [[Zeêland]] is in 2025 edaeld, d'r is te weinig te doen en tis te diere.&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18194360/toerismesector-slaat-alarm-over-dalende-overnachtingen-te-weinig-te-doen-en-te-duur OZ]&lt;/ref&gt;
* [[14 feberwari]] - Kritiek op dichtmaeken van gasputt'n in [[Greunienge (provincie)|Greunienge]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2602361-tno-niet-alle-gasputten-groningen-dichtmetselen-acuut-tekort-denkbaar NOS]&lt;/ref&gt;
* 14 feberwari - Hroôte betoôgieng tehen 't [[Iran|Iraonse]] regime bie den jaerlijkse veiligeidsconferentie in [[München]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2602440-honderdduizenden-mensen-demonstreren-in-munchen-tegen-iraans-regime NOS]&lt;/ref&gt;
* [[15 feberwari]] - Den [[Israël]]ische reherieng gaet meêr controle uutoefenen over den [[Westoever]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2602634-israel-breidt-controle-over-bezette-westelijke-jordaanoever-verder-uit NOS]&lt;/ref&gt;
* 15 feberwari - [[Oekraïne]] valt mie drones olieinstallaoties an in den [[Rusland|Russische]] 'aevenstad [[Taman]] an den [[Zwarte Zeê]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2602548-grote-branden-in-russische-haven-aan-zwarte-zee-na-oekraiense-aanval NOS]&lt;/ref&gt;
* [[18 feberwari]] - Record an antal daegen rehen in [[Frankriek]], daerdeur overstroômiengen in (zuud)westen vant land.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603045-al-35-dagen-dagen-neerslag-in-frankrijk-langste-regenreeks-ooit-gemeten NOS]&lt;/ref&gt;
* [[19 feberwari]] - Tienduuzenden [[Kraenveugelachtegen|kraenveugels]] in [[West-Europa]] en [[Duutsland]] doôd deu veugelhriep.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603103-tienduizenden-kraanvogels-dood-door-vogelgriepvirus NOS]&lt;/ref&gt;
* 19 feberwari - Vee [[lawine]]s mie vee doôden in de [[Alpen]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603167-veel-lawines-in-de-alpen-12-tot-15-minuten-om-te-overleven NOS]&lt;/ref&gt;
* [[20 feberwari]] - Luchtanvall'n van [[Israël]] op [[Hezbollah]] in Oôst-[[Libanon]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603375-zeker-twaalf-doden-bij-israelische-luchtaanvallen-in-oosten-van-libanon NOS]&lt;/ref&gt;
* [[22 feberwari]] - 't [[Mexico|Mexicaonse]] leher doôdt den leider vant Jaliscokartel, een beruchte drugsbende.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603611-leider-berucht-mexicaans-jaliscokartel-gedood-door-leger NOS]&lt;/ref&gt;
* 22 feberwari - De [[Olympische Speêl'n|Olympische Winterspeêl'n]] worren 'ewonne deu [[Noorwegen]], twidde wor de [[Vereênigde Staeten]], dorde wor [[Nederland]] (record 'oôgste plekke).&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603559-nederland-eindigt-als-derde-op-olympische-medaillespiegel-hoogste-klassering-ooit NOS]&lt;/ref&gt;
* [[23 feberwari]] - 't [[Kabinet-Jetten]] treedt an.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603685-kabinet-jetten-officieel-beedigd-en-kan-aan-de-slag NOS]&lt;/ref&gt;
* 23 feberwari - Den Zeêuw [[Jo-Annes de Bat]] (voormaelig gedeputeêrde van Zeêland) wor staetssecretaoris int kabinet-Jetten.&lt;ref&gt;[https://archive.is/WYckN PZC]&lt;/ref&gt;
* 23 feberwari - Zeldzaeme [[dwergnijlpaerd]]en waerenomen in [[Ivoôrkust]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603748-unieke-beelden-van-dwergnijlpaard-we-hadden-alleen-een-glimp-verwacht NOS]&lt;/ref&gt;
* [[26 feberwari]] - Winst van 120 miljard dollar vò Amerikaonse chipbedrief Nvidia.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604114-chipmaker-nvidia-maakt-ruim-100-miljard-euro-winst-door-investeringen-in-ai NOS]&lt;/ref&gt;
* [[27 feberwari]] - Paramount neemt vò 110 miljard dollar Warner Bros. over.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604304-paramount-sluit-overnamedeal-van-110-miljard-dollar-met-warner-bros NOS]&lt;/ref&gt;
* 27 feberwari - Luchtanvall'n van [[Pakistan]] op steê in [[Afghanistan]] (o.a. [[Kaboel]]).&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604165-pakistan-voert-luchtaanvallen-uit-op-kabul-minister-spreekt-van-openlijke-oorlog NOS]&lt;/ref&gt;
* [[28 feberwari]] - Luchtanvall'n van [[Israël]] en de [[Vereênigde Staeten]] op [[Iran]] (o.a. [[Teheran]]), doel is een machtswisselieng int land. Den Iraonse leider Ali Khamenei komt daerbie om. Iran slaet terug mie luchtanvall'n op [[Israël]] en veural opt Amerikaonse leher in [[Jordaonië]], [[Syrië]] en de [[Holfstaeten]]. Iran sluut den [[Straet van Hormoez]] of, wat gevolgen kan 'ebben vò den oliepries.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604370-aanvallen-over-en-weer-in-het-midden-oosten-dit-is-wat-we-nu-weten NOS]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604437-escalatie-in-de-golf-iraanse-raketten-dwingen-regio-tot-keuze NOS]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604456-iraanse-leider-khamenei-gedood-bij-amerikaanse-en-israelische-luchtaanvallen NOS]&lt;/ref&gt;

=== maerte ===
* [[2 maerte]] - Luchtanvall'n van [[Hezbollah]] op [[Israël]], Israël antwoordt mie luchtanvall'n op Hezollah in [[Libanon]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604618-doden-in-libanon-door-aanvallen-tussen-israel-en-hezbollah NOS]&lt;/ref&gt;
* [[4 maerte]] - Luchtanvall'n van [[Iran]] op [[Koerden|Koerdische]] milities int noôrden van [[Irak]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2605017-iran-zegt-koerden-in-noordwesten-aan-te-vallen-raketaanval-op-hoofdkwartier-in-irak NOS]&lt;/ref&gt;
* [[7 maerte]] - 'Evige rehenval in [[Kenia]], 'oôdstad [[Nairobi]] in de problemen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2605300-23-doden-na-hevige-regenval-nairobi-in-kenia-dodental-kan-nog-oplopen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[8 maerte]] - Mojtaba Khamenei volgt um z'n vaor Ali Khamenei op as 'oôgste leider van [[Iran]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2605626-irans-nieuwe-leider-mojtaba-khamenei-is-hardliner-die-niets-van-westen-moet-hebben NOS]&lt;/ref&gt;
* [[9 maerte]] - Priezen van olie en gas zeer 'oôg deu oôrlog int [[Midden-Oôsten]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2605622-energieprijzen-door-het-dak-nu-eind-aan-iran-oorlog-niet-in-zicht-is NOS]&lt;/ref&gt;
* [[10 maerte]] - 't Hebruuk van den telefoon bestaet 150 jaer.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2605723-150-jaar-telefonie-bellen-blijft-maar-de-manier-waarop-verandert NOS]&lt;/ref&gt;
* 10 maerte - Chipbedrief ASML uut [[Veldoven]] gaet uutbreien nae [[Eindoven]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2605842-asml-mag-uitbreiden-tweede-vestiging-met-20-000-medewerkers NOS]&lt;/ref&gt;
* [[13 maerte]] - 't Antal geloôvigen is in Nederland in 2025 edaeld nae 42%, alleêne in den provincie [[Limburg (Nederland)|Limburg]] is den meêrdereid geloôvig. In [[Zeêland]] is bienae den 'elft geloôvig en binne de meêste [[protestant]]en per provincie.&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/binnenland/6388998/alleen-in-limburg-rekent-meerderheid-zich-nog-tot-een-geloof.html NU]&lt;/ref&gt;
* 13 maerte - Luchtanvall'n van de Vereênigde Staeten op militaire installaoties opt vò den [[Iran|Iraonse]] olieuutvoer zeêr belangrieke eilandje Kharg in den [[Perzische Holf]].&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/03/13/iran-eilanden-perzische-golf/ VRT]&lt;/ref&gt;
* 13 maerte - Den [[SGP]] in [[Vlissienge]] ei van alle plaetselijke partieën de meêste wuven op den liest vò de gemeênteraedsverkieziengen, ok is meêr as den 'elft van de kandidaoten een wuuf. Liestetrekker is vanover 't eêste vrouwelijke SGP-raedslid [[Lilian Janse-van der Weele]].&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18285927/opvallend-sgp-heeft-in-vlissingen-de-meeste-vrouwen-op-de-lijst OZ]&lt;/ref&gt;
* [[14 maerte]] - [[Aerdbevieng]] mie een kracht van 3,0 bie [[Eleveld]]-[[Geelbroek]] in [[Drenthe]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606245-aardbeving-van-3-0-bij-eleveld-in-drenthe-deze-was-goed-te-voelen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[15 maerte]] - Den ofnaeme van den leêfbaereid in den gemeênte [[Ter Veere (gemeênte)|Ter Veere]] deu den hroei vant toerisme is een belangriek ongerwerp bie de kommende gemeênteraedsverkieziengen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606391-toerisme-twistpunt-bij-gemeenteraadsverkiezingen-in-het-zeeuwse-veere NOS]&lt;/ref&gt;
* [[16 maerte]] - 23 doôden bie bomanslagen in den stad [[Maiduguri]] in Noôrdoôst-[[Niheria]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606654-doden-en-gewonden-bij-bomaanslagen-in-nigeriaanse-miljoenenstad-maiduguri NOS]&lt;/ref&gt;
* 16 maerte - Vee doôden in een ziekenuus in [[Kaboel]] deu [[Pakistan|Pakistaonse]] luchtanval.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606635-mogelijk-honderden-doden-bij-pakistaanse-aanval-op-ziekenhuis-in-kabul NOS]&lt;/ref&gt;
* [[17 maerte]] - [[Marokko]] toch winnaer van den Afrika Cup.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606743-marokko-toch-winnaar-afrika-cup-senegal-raakt-titel-kwijt NOS]&lt;/ref&gt;
* 17 maerte - [[Israël]] doôdt den [[Iran|Iraonse]] veiligeidschef en den leider van den paramilitaire Basij.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606673-israelisch-leger-twee-hoge-iraniers-gedood-onder-wie-kopstuk-larijani NOS]&lt;/ref&gt;
* [[18 maerte]] - [[Nederlandse gemeênte|Gemeênteraedsverkieziengen in Nederland]]: den opkomst is 54%, meêste zeêtels nae plaetselijke partieën.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606889-lokale-partijen-zetten-opmars-door-opkomst-hoger-dan-in-2022 NOS]&lt;/ref&gt;
* 18 maerte - [[Israël]] bombardeêrt in [[Iran]] 't hroôtste gasveld ter waereld, as vergeldieng bombardeêrt Iran een gasveld in [[Qatar]] mie as hevolg een vaddere stiegieng van de olie- en gaspriezen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606878-aanvallen-op-gasinstallaties-iran-en-qatar-wordt-meer-een-energie-oorlog NOS]&lt;/ref&gt;
* [[19 maerte]] - Volgens den Israëlische premier [[Benjamin Netanyahu]] kan [[Iran]] deu de anvall'n van de [[Vereênigde Staeten]] en [[Israël]] hin [[uranium]] meêr verrieken en hin ballistische rakett'n meêr maeken.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2607003-netanyahu-iran-niet-langer-in-staat-om-uranium-te-verrijken NOS]&lt;/ref&gt;
* 19 maerte - Vee sneêuw op de [[Cenarische Eilan'n]].&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/325003/video/hevige-sneeuwval-transformeert-tenerife-tot-sneeuwparadijs.html NU]&lt;/ref&gt;
* [[20 maerte]] - Overstroômiengen in [[Hawaii]] deu 'evige rehenval.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2607173-overstromingen-op-hawai-duizenden-mensen-geevacueerd NOS]&lt;/ref&gt;
* [[21 maerte]] - Extreme warmte int zuudwessen van de [[Vereênigde Staeten]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2607313-recordhitte-in-zuidwesten-vs-met-temperaturen-van-boven-40-graden NOS]&lt;/ref&gt;
* [[23 maerte]] - Volgens den Weareld Meteorologische Organisaotie (WMO) sloeg den [[aerde]] in 2025 meêr warmte op as vroeher.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2607472-meteorologen-aarde-houdt-meer-warmte-vast-dan-ooit-gevolgen-nog-eeuwen-voelbaar NOS]&lt;/ref&gt;
* [[24 maerte]] - Den [[NASA]] wil een baosis op den [[maen (Aerde)|maen]] gaen bouwen waer vanof 2032 kan worren geweund.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2607705-nasa-wil-begin-jaren-30-een-basis-op-de-maan-bouwen-en-cancelt-ruimtestation NOS]&lt;/ref&gt;
* [[26 maerte]] - Den naem van den combinaotie [[GL]]-[[PvdA]] wor Progressief Nederland (PRO).&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2607948-nieuwe-naam-groenlinks-pvda-bekend-progressief-nederland-kortweg-pro NOS]&lt;/ref&gt;
* 26 maerte - Den [[Nederland]]se staet had in 2025 een tekort van 19 miljard euro oftewel 1,6% vant bbp en den staetsschuld steeg nae 524 miljard euro oftewel 44,4% vant bbp.&lt;ref&gt;[https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2026/13/inkomsten-uitgaven-en-schuld-van-de-overheid-boven-de-500-miljard-euro CBS]&lt;/ref&gt;
* [[28 maerte]] - Hroôte betoôgieng tehen 't beleid van president [[Donald Trump]] in alle [[Vereênigde Staeten|Amerikaonse]] staeten.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2608235-in-alle-amerikaanse-staten-protest-tegen-president-trump NOS]&lt;/ref&gt;
* [[30 maerte]] - 't [[Israël]]ische parlement den [[Knesset]] stemt voo den doôdstraf voo moôrden deu ([[Palestina|Palestijns]]) terrorisme.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2608452-parlement-israel-stemt-voor-omstreden-doodstrafwet NOS]&lt;/ref&gt;

=== april ===
* [[1 april]] - Vee dode zeêsterr'n angespoeld opt strange van [[Ouwdurp]].&lt;ref&gt;[https://www.rijnmond.nl/nieuws/2174968/honderden-dode-zeesterren-aangespoeld-op-het-strand-van-ouddorp RM]&lt;/ref&gt;
* [[4 april]] - Zwaere rehenval leidt toet overstroômiengen, aerdverschuviengen en onweêr in [[Afghanistan]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2609051-tientallen-doden-in-afghanistan-door-overstromingen-en-aardverschuivingen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[6 april]] - 't 'Oôd van den inlichtiengendienst van den Islamitische Revolutionaire Garde ([[Iran]]) wor deu [[Israël]]ische luchtanvall'n gedoôd.&lt;ref&gt;[https://www.nrc.nl/nieuws/2026/04/06/hoofd-iraanse-inlichtingendienst-revolutionaire-garde-gedood-a4924821#photo=MTM3MD NRC]&lt;/ref&gt;
* [[8 april]] - Waepenstilstand van twi weêken tussen [[Iran]] en [[Israël]]-[[Vereênigde Staeten]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2609553-vs-en-iran-akkoord-over-staakt-het-vuren-van-2-weken-straat-hormuz-gaat-weer-open NOS]&lt;/ref&gt;
* 8 april - Zwaerste anval van [[Israël]] op [[Hezbollah]] in [[Libanon]] mie 254 doôden.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2609643-zwaarste-israelische-aanvallen-op-libanon-met-254-doden-iran-sluit-straat-van-hormuz NOS]&lt;/ref&gt;
* [[9 april]] - 't Antal [[wolf|wolv'n]] in [[Nederland]] is in 2025 mie 30 toet 131 'estege.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2609783-weer-meer-wolven-in-nederland-in-totaal-veertien-roedels-geteld NOS]&lt;/ref&gt;
* [[10 april]] - Zelfriejende waegens van Tesla meugen as eêste in Europa in Nederland gaen riejen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2609960-zelfrijdende-tesla-s-mogen-de-weg-op-in-nederland-eerste-land-in-europa NOS]&lt;/ref&gt;
* [[12 april]] - In de [[Honharije|Honhaorse]] verkieziengen verslaet den partie Tisza van oppositieleider Péter Magyar den partie Fidesz van premier [[Viktor Orbán]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2610212-hongaarse-oppositieleider-magyar-wint-verkiezingen-orban-erkent-nederlaag NOS]&lt;/ref&gt;
* [[13 april]] - De [[Vereênigde Staeten]] gaen as hevolg vant mislukk'n van de ongerandeliengen mie [[Iran]] den [[Straet van Hormuz]] blokkeren om den (beperkte) ofsluutieng deu Iran te stoppen.&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/midden-oostenconflict/6392342/vs-kondigt-eigen-blokkade-straat-van-hormuz-aan-om-iran-te-dwarsbomen.html NU]&lt;/ref&gt;
* 13 april - Dode [[potvis]] gestrand tussen [[Renisse]] en Nieuw-[[Aemstie]].&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18372720/dode-potvis-drijft-weg-en-spoelt-aan-op-het-strand OZ]&lt;/ref&gt;
* [[16 april]] - President [[Volodymyr Zelensky]] van [[Oekraïne]] krieg in [[Middelburg]] den [[Four Freedoms Award]] (Freedom Medal).&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18378525/zelensky-komt-naar-middelburg-voor-uitreiking-four-freedoms-awards-ook-koning-en-premier-aanwezig OZ]&lt;/ref&gt;
* [[17 april]] - Waepenstilstand van tien daegen tussen [[Libanon]] en [[Israël]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2610766-staakt-het-vuren-ingegaan-in-libanon-nodig-om-vrede-te-bereiken NOS]&lt;/ref&gt;
* 17 april - Aziatische 'oôrnaer 'iet veurtaen geelpoôtoôrnaer.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2610813-naam-aziatische-hoornaar-was-verwarrend-vanaf-nu-geelpoothoornaar NOS]&lt;/ref&gt;
* 17 april - [[Groep-Markuszower]] richt een nieuwe partie op: [[Den Nederlandse Alliantie]] (DNA).&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/politiek/6393239/groep-markuszower-begint-nieuwe-partij-dna-rita-verdonk-sluit-zich-aan.html NU]&lt;/ref&gt;
* [[20 april]] - Den blokkade van den [[Straet van Hormuz]] leidt toet tekort an kunstmest waordeu voedselpriezen stiegen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611260-oorlog-in-midden-oosten-brengt-voedselzekerheid-in-delen-van-wereld-in-gevaar NOS]&lt;/ref&gt;
* 20 april - Noôdtoestand in den 'oôdstad van [[Nieuw-Zeêland]] [[Wellington]] en omhevieng deu record vee rehen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611288-nieuw-zeeland-roept-noodtoestand-uit-in-hoofdstad-na-recordhoeveelheid-regen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[21 april]] - [[Eêste Kaemer]] stemt tehen den asielnoôdmaetregelenwet en vò invoerieng vant twistatusstelsel.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611464-partijen-teleurgesteld-over-sneuvelen-asielwet-een-blamage-en-diep-triest NOS]&lt;/ref&gt;
* 21 april - Stroômnet in den provincie [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] vol.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611482-stroomnet-utrecht-nu-echt-vol-helemaal-geen-nieuwe-of-zwaardere-aansluitingen-meer NOS]&lt;/ref&gt;
* [[23 april]] - Dreigieng van tekort an drienkwaeter in Nederland.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611728-vitens-waarschuwt-voor-tekort-aan-drinkwater NOS]&lt;/ref&gt;
* 23 april - Inlichtiengendienst AIVD waerschuwt vò [[Rusland]], [[China]] en jihadistisch terrorisme van [[Islamitische Staete]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611683-rusland-china-terroristen-aivd-zag-in-80-jaar-niet-meer-dreiging-dan-nu NOS]&lt;/ref&gt;
* [[25 april]] - Net zo as in 2025 vanover een zeêr droôge lente.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611897-opnieuw-droog-voorjaar-terwijl-bodem-nog-niet-is-hersteld-van-droog-2025 NOS]&lt;/ref&gt;
* [[26 april]] - Den marathon wor vò den eêste mael onger den twi uur gelope.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612045-onder-de-magische-grens-van-twee-uur-sawe-loopt-wereldrecord-marathon-in-londen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[27 april]] - Konienksdag: konienk [[Wullem-Alexander der Nederlan'n|Wullem-Alexander]] mie z'n wuuf koniengin [[Máxima der Nederlan'n|Máxima]] plus ulder drie dochters bezoeke [[Dokkum]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612191-koninklijke-familie-voltooit-bezoek-aan-dokkum-tige-tank NOS]&lt;/ref&gt;
* [[28 april]] - Nieuw nationaol park in Nederland: 'Ollandse Dunen in den provincie [[Zuud-'Olland]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612269-nederland-heeft-een-nieuw-nationaal-park-hollandse-duinen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[29 april]] - Hroôte brand opt militair oefenterrein bie [['t Harde]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612394-grote-brand-op-militair-oefenterrein-t-harde-nl-alert-in-meerdere-provincies NOS]&lt;/ref&gt;
* 29 april - Oliepries 't 'oôgst sins 2022 deu oôrlog int [[Midden-Oôsten]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612423-olieprijs-stijgt-naar-hoogste-niveau-in-vier-jaar NOS]&lt;/ref&gt;
* [[30 april]] - Toearegs en jihadisten vechten saemen tehen 't militaire regime in [[Mali]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612498-rebellengroepen-bundelen-krachten-om-junta-in-mali-omver-te-werpen NOS]&lt;/ref&gt;

=== meie ===
* [[1 meie]] - De [[Vereênigde Araobische Emiraoten]] stappen uut den [[OPEC]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612297-verenigde-arabische-emiraten-stappen-uit-oliekartel-opec NOS]&lt;/ref&gt;
* [[3 meie]] - (Nederlandse) doôden deu hantavirus op cruiseschip.&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/05/03/2-doden-gelinkt-aan-acuut-respiratoir-syndroom-op-cruiseschip-in/ VRT]&lt;/ref&gt;
* 3 meie - Levende [[witsnuutdolfijn]] anhespoeld bie [[Egmond an Zeê]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612991-witsnuitdolfijn-levend-aangespoeld-op-strand-egmond-aan-zee NOS]&lt;/ref&gt;
* [[4 meie]] - 26 doôden deu ontploffieng in een vierwerkfabriek in den [[China|Chinese]] stad Liuyang ([[Hunan]]).&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2613165-zeker-26-doden-en-tientallen-gewonden-bij-explosie-in-chinese-vuurwerkfabriek NOS]&lt;/ref&gt;
* [[7 meie]] - Rechter geêft hemeênte [[Goereê-Overflakkeê]] geliek mie sluutieng op zoondag van supermart in [[Ouwdurp]] om [[calvinisme|geloôfsredenen]].&lt;ref&gt;[https://www.rijnmond.nl/nieuws/2191777/supermarkt-moet-geloof-respecteren-en-mag-definitief-niet-open-op-zondag RM]&lt;/ref&gt;
* [[12 meie]] - Vanwehe deêlname van [[Israël]] ant Eurovisiesongfestival in [[Wenen]] doen [[Ierland (land)|Ierland]], [[Iesland]], [[Nederland]], [[Slovenië]] en [[Spanje]] niet meê.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614055-eurovisie-songfestival-van-start-met-israel-maar-zonder-nederland NOS]&lt;/ref&gt;
* 12 meie - Brandstichtieng bie noôdopvang vò asielzoekers in [[Loôsdrecht]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614145-schandalig-en-totaal-onacceptabel-bestuurders-kwaad-over-geweld-loosdrecht NOS]&lt;/ref&gt;
* 12 meie - Uutzonderlijk laete sneêuwval in de [[Alpen]].&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/buitenland/6395570/opvallend-late-sneeuwval-in-de-alpen-in-bijna-20-jaar-niet-voorgekomen.html NU]&lt;/ref&gt;
* [[13 meie]] - Windoôs in [[Eersel]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614282-schade-aan-daken-auto-s-en-bomen-in-eersel-door-windhoos NOS]&lt;/ref&gt;
* 13 meie - Driemael meêr [[terp]]en as 'edacht in [[Nederland]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/video/2614260-nederland-nog-meer-terpenland-drie-keer-zo-veel-terpen-als-gedacht NOS]&lt;/ref&gt;
* [[14 meie]] - Zwaere anvallen mie drones en raketten van [[Rusland]] op [[Oekraïne]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614318-zeker-zeven-doden-door-een-van-de-zwaarste-russische-aanvallen-op-oekraine NOS]&lt;/ref&gt;
* [[15 meie]] - 78 doôden deu bendeheweld in [[Haïti]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614428-tientallen-doden-door-bendegeweld-rondom-haitiaanse-hoofdstad NOS]&lt;/ref&gt;
* 15 meie - Uutbraek van [[ebola]] mie 65 doôden int oôsten van [[Konho-Kinshasa]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614409-opnieuw-ebola-uitbraak-in-congo-zeker-65-doden-risico-op-verdere-verspreiding NOS]&lt;/ref&gt;
* 15 meie - [[Israël]] doôdt den militaire leider van [[Hamas]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614542-hamas-leider-gedood-volgens-israel-verantwoordelijk-voor-7-oktober NOS]&lt;/ref&gt;
* [[16 meie]] - [[Bulharije]] wint 't Eurovisiesongfestival, [[Israël]] wor twidde.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614613-bangaranga-bulgarije-wint-eurovisie-songfestival-israel-tweede NOS]&lt;/ref&gt;
* [[19 meie]] - Een [[asteroïde]] gaet vlak langs den [[aerde]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614795-asteroide-scheert-langs-de-aarde-dichterbij-kan-bijna-niet-zonder-te-botsen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[20 meie]] - 1121 nieuwe diersoôrten ontdekt in de [[zeê]]ën.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2615187-spookhaai-en-glazen-worm-ruim-1100-nieuwe-soorten-ontdekt-in-zee NOS]&lt;/ref&gt;
* [[24 meie]] - Zeêr zwaere anvallen mie drones en raketten (waeronger den Oresjnik-raket) van [[Rusland]] op den [[Oekraïne|Oekraïense]] 'oôdstad [[Kiev]] en omhevieng.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2615803-rusland-vuurt-gevreesde-oresjnik-raket-af-op-oekraine-europa-reageert-geschokt NOS]&lt;/ref&gt;
* [[29 meie]] - [[Israël]] gaet 70% van den [[Gazastroôke]] bezetten.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2616270-premier-netanyahu-israel-gaat-70-procent-van-gaza-bezetten NOS]&lt;/ref&gt;
* [[30 meie]] - Noôdweêr in [[Belhië]].&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/05/31/hoe-ontstaan-hagelbollen-en-hoe-kunnen-ze-zo-groot-worden/ VRT]&lt;/ref&gt;
* [[31 meie]] - [[Israël]] verovert 't kasteêl Beaufort an den [[Litani]] in [[Libanon]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2616518-israel-neemt-strategisch-kasteel-in-evacuatiezone-libanon-schuift-steeds-verder-op NOS]&lt;/ref&gt;

=== juni ===
* [[3 juni]] - Anvallen mie drones deu [[Oekraïne]] op onger aore den [[Rusland|Russische]] stad [[Sint-Petersburg]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2616941-oekraine-raakt-doelen-in-sint-petersburg-navo-chef-rutte-bezoekt-kyiv NOS]&lt;/ref&gt;
* 3 juni - Waepenstilstand tussen [[Libanon]] en [[Israël]], ofankelijk van terugtrekkieng van [[Hezbollah]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2617058-israel-en-libanon-akkoord-over-nieuw-staakt-het-vuren-maar-veel-hangt-af-van-hezbollah NOS]&lt;/ref&gt;
* [[4 juni]] - Windoôs in [[Glanerbrugge]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2617146-plaatselijk-schade-door-hevige-buien-komende-dagen-nog-wisselvallig NOS]&lt;/ref&gt;
* [[6 juni]] - Vuuftigste editie van den [[Evanhelische Omroep|EO-Jongerendag]]; deêze wor hehouwe in [[Rotterdam]].&lt;ref&gt;[https://www.rijnmond.nl/nieuws/2198206/eo-jongerendag-bestaat-vijftig-jaar-en-zo-wordt-dat-gevierd-in-rotterdam RM]&lt;/ref&gt;
* 6 juni - Hroôte [[Kernien]]enplaeg in [[Australië]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2617370-kopzorgen-in-australie-om-konijnenplaag-we-moeten-ze-uitroeien NOS]&lt;/ref&gt;
* [[7 juni|7]]-[[8 juni]] - [[Iran]] en [[Israël]] voeren luchtanvall'n op mekaer uut.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2617581-israel-en-iran-bestoken-elkaar-met-aanvallen-petrochemische-fabriek-geraakt NOS]&lt;/ref&gt;
* 8 juni - [[Aerdbevieng]] mie kracht van 7,8 in de [[Filepien'n]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2617765-dodental-na-aardbeving-filipijnen-loopt-op-tienduizenden-mensen-ontheemd NOS]&lt;/ref&gt;
* [[11 juni]]-[[19 juli]] - Waereldkampioenschap [[voebal]] vò mannelijke lan'nteams (FIFA World Cup 26) in [[Canada]], [[Mexico]] en de [[Vereênigde Staeten]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/sport/wk-voetbal-2026 NOS]&lt;/ref&gt;
* [[12 juni]] - Europeêse asiel- en migraotiepact in werkieng.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2618191-het-europese-migratiepact-gaat-in-wat-verandert-er NOS]&lt;/ref&gt;
* [[13 juni]] - [[GroenLienks]] en [[PvdA]] vanof noe officieel saemen as [[Progressief Nederland]] (PRO).&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2618402-leden-pvda-en-gl-stemmen-met-overgrote-meerderheid-voor-fusie-en-gaan-nu-verder-als-pro NOS]&lt;/ref&gt;
* 13 juni - 'Oôgste wintertemperatuur oôit op [[Antartica]]: 15,5° C.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2618421-antarctica-meet-recordtemperatuur-deze-winter-20-graden-warmer-dan-gemiddeld NOS]&lt;/ref&gt;
* [[18 juni]] - Hroôte droneanval van [[Oekraïne]] op [[Rusland]], o.a. op een hroôte olieraffinaederie bie [[Moskou]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2619147-enorme-oekraiense-droneaanval-op-rusland-belangrijke-olieraffinaderij-in-brand NOS]&lt;/ref&gt;
* 18 juni - Den provincie [[Limburg (Nederland)|Limburg]] waerschuwt vò een [[wasbeêr]]plaeg in [[Nederland]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2619201-limburg-waarschuwt-nederland-loopt-risico-op-serieuze-plaag-van-wasberen NOS]&lt;/ref&gt;
* 18 juni - As hevolg van een ofspraek 'effen de [[Vereênigde Staeten]] den blokkade van [[Iran|Iraonse]] 'aevens op en opene den [[Straet van Hormoez]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2619233-vs-heft-blokkade-van-iraanse-havens-op-tankers-varen-weer-door-straat-van-hormuz NOS]&lt;/ref&gt;
* [[19 juni]] - Nieuwe waepenstilstand tussen [[Israël]] en [[Hezbollah]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2619340-nieuw-bestand-tussen-israel-en-hezbollah-horde-in-akkoord-vs-iran-lijkt-genomen NOS]&lt;/ref&gt;
* 19-[[20 juni]] - Vee schaede an boômen in [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] deu noôdweêr.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2619504-noodweer-legt-meer-dan-350-bomen-plat-in-groningen-het-was-echt-heel-heftig NOS]&lt;/ref&gt;
* [[22 juni]] - Den Britse premier [[Keir Starmer]] gaet weg.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2619757-de-val-van-mr-rules-hoe-het-premierschap-van-starmer-nooit-van-de-grond-kwam NOS]&lt;/ref&gt;
* [[24 juni]] - Twi zwaere [[aerdbevieng]]en mie een kracht van 7,2 en 7,5 in [[Venezuela]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2620160-twee-zware-aardbevingen-in-venezuela-vrees-voor-duizenden-slachtoffers NOS]&lt;/ref&gt;
* [[26 juni]] - 'Oôgste junitemperatuur oôit mie 36,8° C in [[De Bilt]] en 39,4° C in [[Ell (Nederland)|Ell]].&lt;ref&gt;[https://www.weeronline.nl/nieuws/26-6-2026-hoogste-juni-temperatuur-ooit-gemeten Won]&lt;/ref&gt;
* [[29 juni]] - In [[Mexico]] wor 't Nederlands voebalelftal deu verlies van [[Marokko]] uutgeschakeld int waereldkampioenschap [[voebal]] vô mannelijke lan'nteams.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2620935-wk-voorbij-voor-oranje-sterk-marokko-wint-zenuwslopend-duel-na-strafschoppen NOS]&lt;/ref&gt;

=== juli ===
* [[1 juli]] - Ruum twi meljoen soldaeten binne gedoôd, gewond of vermist in den oôrlog tussen [[Oekraïne]] en [[Rusland]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2621308-ruim-2-miljoen-militairen-rusland-en-oekraine-gesneuveld-vermist-of-gewond NOS]&lt;/ref&gt;
* [[2 juli]] - Scheurieng binn'n den [[Roôms-Kattelieke Kerke]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2621382-vaticaan-breekt-met-priesters-en-bisschoppen-om-wijding-zonder-toestemming NOS]&lt;/ref&gt;
* [[4 juli]] - De [[Vereênigde Staeten]] bestaen 250 jaer.&lt;ref&gt;[https://app.nos.nl/shorthand/250-jaar-verenigde-staten/index.html NOS]&lt;/ref&gt;
* 4 juli - In [[Mali]] worren steê angevalle deu rebellen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2621602-rebellen-vallen-steden-aan-door-heel-mali NOS]&lt;/ref&gt;
* [[5 juli]] - Toenaeme van heweld deu [[Israëliërs]] tehen [[Palestijnen]] op den [[Westelijke Jordaonoever]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2621699-geweld-tegen-palestijnen-op-de-bezette-westelijke-jordaanoever-blijft-toenemen NOS]&lt;/ref&gt;
* 5 juli - Zwaere bosbranden in Zuud-[[Frankriek]], veural bie [[Perpignan]] int departement [[Pyrénées-Orientales]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2621821-duizenden-mensen-geevacueerd-in-zuid-frankrijk-om-bosbranden NOS]&lt;/ref&gt;
* [[6 juli]] - Superorkaon op eilandje [[Rota]] bie [[Guam]] in den [[Hroôten Oceaon]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2621852-zware-orkaan-bavi-treft-tropisch-eiland-rota-met-volle-kracht NOS]&lt;/ref&gt;
* 6 juli - [[Hamas]] gaet 't politieke bestier over den [[Gazastroôke]] stoppen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2621919-politieke-tak-hamas-geeft-na-twintig-jaar-het-bestuur-van-de-gazastrook-op NOS]&lt;/ref&gt;
* 6 juli - [[Duutsland]] wil meêr gaen uutgeve an defensie.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2621962-duitsland-volgt-nieuwe-koers-en-zet-in-op-defensie-bij-nieuwe-begroting NOS]&lt;/ref&gt;
* 6 juli - Probleêm[[wolven]] moge in Nederland worren ofeschote.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2621834-kabinet-deze-zomer-probleemwolven-bij-incidenten-afschieten NOS]&lt;/ref&gt;
* [[7 juli]] - Twintig windmeulens bie de [[Kreêkraksluuzen]] in den [[Zeêland|Zeêuwe]] gemeênte [[Reimerswaol (gemeênte)|Reimerswaol]] moge overdag niet meêr draoie vanwehe den doôd van een zeêaerend.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2621987-twintig-zeeuwse-windmolens-verplicht-stilgezet-na-dood-zeearend NOS]&lt;/ref&gt;
* 7 juli - Hroôte problemen mie rivierkreêften in [[Zeêland]].&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18598231/dit-kreeftje-lijkt-onschuldig-maar-kloont-zichzelf-en-is-desastreus-voor-onderwaterleven-en-dijkveiligheid OZ]&lt;/ref&gt;
* [[8 juli|8]]-[[9 juli]] - Luchtanvall'n tussen de [[Vereênigde Staeten]] en [[Iran]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2622279-iran-meldt-14-doden-en-tientallen-gewonden-bij-aanvallen-vs NOS]&lt;/ref&gt;
* 9 juli - [[Europeês Parlement]] vòstander van digitaole [[euro]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2622334-digitale-euro-weer-een-stap-dichterbij-europees-parlement-akkoord NOS]&lt;/ref&gt;
* [[11 juli]] - Hroôte natuurbrand in den Zuud-[[Spanje|Spaonse]] provincie [[Almería (provincie)|Almería]] mie vee doôden.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2622594-al-6600-hectare-grond-verwoest-door-dodelijke-natuurbrand-in-zuid-spanje NOS]&lt;/ref&gt;
* [[12 juli]] - Hroôte bosbrand zuudoôstelijk van [[Paries]] bie [[Fontainebleau]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2622927-grote-natuurbrand-bij-parijs-nog-niet-onder-controle NOS]&lt;/ref&gt;
* 12 juli - 30 doôden deu brand in een café in [[Bangkok]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2622914-dodental-na-brand-in-muziekbar-in-bangkok-opgelopen-slachtoffers-vooral-thai NOS]&lt;/ref&gt;
* [[13 juli]] - Vanover luchtanvall'n tussen de [[Vereênigde Staeten]] en [[Iran]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2622804-opnieuw-aanvallen-tussen-vs-en-iran-explosies-op-verschillende-plekken NOS]&lt;/ref&gt;
* 13 juli - Toenaeme van [[bever (dier)|bevers]] bedreigieng vò dieken en wehen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2622811-probleembever-van-bedreigde-diersoort-naar-sloper-van-dijken-en-wegen NOS]&lt;/ref&gt;
* 13 juli - De [[Vereênigde Staeten]] gaen [[Iran]] vanover op zeê blokkeren en tol 'effen in den [[Straet van Hormoez]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2622859-trump-wil-tolheffing-in-straat-van-hormuz-kondigt-hervatting-blokkade-van-iran-aan NOS]&lt;/ref&gt;
* [[14 juli]] - Den [[Knesset]] neêmt baosiswet over [[Thora]]studie an.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2622981-israelisch-parlement-neemt-vlak-voor-reces-omstreden-thorastudie-wet-aan NOS]&lt;/ref&gt;
* [[16 juli]] - [[Zeêland]] ao minste antal vrouwelijke wetouwers van Nederland.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2623176-opmars-vrouwelijke-wethouders-stokt-in-zeeland-maar-een-op-de-zes NOS]&lt;/ref&gt;
* 16 juli - Nederland ao vanwehe den droôgte een waetertekort.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2623209-nederland-heeft-watertekort-maatregelen-aangekondigd-voor-eerlijke-verdeling NOS]&lt;/ref&gt;
* [[17 juli]] - Hroôte brand in den Zuud-[[Noorwegen|Noorse]] plekke Krokstadelva (hemeênte [[Drammen]]).&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2623462-enorme-brand-in-noorse-woonwijk-grotendeels-onder-controle NOS]&lt;/ref&gt;
* [[18 juli]] - 143 doôden op een migrantenboôt vò den kust van [[Mauritanië]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2623870-143-mensen-dood-gevonden-op-migrantenboot-voor-kust-mauritanie NOS]&lt;/ref&gt;
* [[19 juli]] - [[Israël]] wil nieuwe nederzettiengen bouwen in den [[Gazastroôke]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2623634-israelische-minister-kondigt-plannen-aan-voor-nieuwe-nederzettingen-in-gaza NOS]&lt;/ref&gt;
* 19 juli - [[Spanje]] wint 't waereldkampioenschap [[voebal]] mie 1-0 van [[Arhentinië]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2623685-spanje-krijgt-machteloos-argentinie-uiteindelijk-op-de-knieen-en-is-wereldkampioen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[20 juli]] - [[Andy Burnham]] (Labour Party) wor premier vant [[Vereênigd Konienkriek]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2623742-burnham-beedigd-als-britse-premier-starmer-officieel-afgezwaaid NOS]&lt;/ref&gt;
* 20 juli - Den [[China|Chineêse]] webwienkel AliExpress krieg een boete van 550 meljoen euro van den [[Europeêse Commissie]] vanwehe verkoôp van illegaole artikelen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2623734-aliexpress-krijgt-europese-boete-van-550-miljoen-voor-verkoop-illegale-producten NOS]&lt;/ref&gt;
* 20 juli - [[Nicaragua]] stopt mie verkieziengen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2623818-van-democratie-naar-dictatuur-president-schaft-verkiezingen-in-nicaragua-af NOS]&lt;/ref&gt;
* 20 juli - Blokkade van den zeêstraet [[Bab el-Mandeb]] tehen [[Saoedi-Araobië]] deu de [[Houthi's]] in [[Jeêm'n]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2623764-houthi-s-kondigen-maritieme-blokkade-aan-tegen-saudi-arabie NOS]&lt;/ref&gt;
* [[21 juli|21]]-[[24 juli]] - [[Nijmeegse Vierdaegse]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2624263-laatste-vierdaagse-wandelaars-druppelen-binnen-om-kruisje-op-te-halen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[23 juli]] - Zwaere bosbranden in Zuud-[[Frankriek]] en bie [[Madrid]] in [[Spanje]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2624217-frankrijk-vraagt-hulp-van-eu-bij-bosbranden-spanje-roept-noodtoestand-uit NOS]&lt;/ref&gt;
* 23 juli - [[Nauru]] gaet een ambassade opene in [[Israël]] en wel in den 'oôdstad [[Jeruzalem]].&lt;ref&gt;[https://www.rnz.co.nz/news/pacific/775610/nauru-s-government-announces-plans-for-embassy-in-israel RNZ]&lt;/ref&gt;
* [[24 juli]] - Nieuwe importeffiengen deu de [[Vereênigde Staeten]], ok vò lan'n van den [[Europeêse Unie]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2624214-vs-kondigt-importheffingen-aan-op-producten-uit-60-landen-waaronder-eu-lidstaten NOS]&lt;/ref&gt;
* [[28 juli]] - [[Aerdbevieng]] mie een kracht van 7,1 in Zuud-[[Japan]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2624927-dodental-na-aardbevingen-in-japan-loopt-op-reddingswerk-nog-in-volle-gang NOS]&lt;/ref&gt;
* [[29 juli]] - [[Nauru]] verandert um z'n eihe in Naoero.&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/08/03/nauru-verandert-naam-naar-naoero/ VRT]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.rnz.co.nz/news/pacific/836342/nauru-officially-changes-name-to-naoero-after-thoughtful-deliberation-bypassing-referendum RNZ]&lt;/ref&gt;
* [[31 juli]] - Tienduuzenden jonge [[Marokko|Marokkaonen]] trekken den [[Spanje|Spaonse]] [[exclave]] [[Ceuta]] binn'n.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2625033-tienduizenden-migranten-bereiken-spaanse-exclave-ceuta-dodental-stijgt-naar-27 NOS]&lt;/ref&gt;

=== oes ===
* [[1 oes]] - Vanof noe is vierwerk verboden in [[Nederland]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2621134-consumenten-mogen-niet-meer-knallen-vuurwerkverbod-gaat-definitief-in NOS]&lt;/ref&gt;
* [[7 oes]] - Defensiepact tuss'n [[Saoedi-Araobië]], [[Turkije]] en [[Pakistan]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2625940-navo-lid-turkije-tekent-defensiepact-met-saudi-arabie-en-pakistan NOS]&lt;/ref&gt;
* [[10 oes]] - [[Aerdbevieng]] mie een kracht van 7,4 in [[Colombia]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2627068-dodental-beving-colombia-inmiddels-294-hoop-vervliegt-voor-mensen-onder-puin NOS]&lt;/ref&gt;
* 10 oes - Recordlaegte van [[Rien]] bij [[Lobith]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2626232-record-uit-1947-gesneuveld-niet-eerder-zo-weinig-water-door-de-rijn NOS]&lt;/ref&gt;
* [[11 oes]] - Een veêrboôt zienkt opt [[Karibameêr]] bie [[Zimbabwe]], weerbie minstens 97 mins'n omkomme.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2626484-zeker-15-doden-na-kapseizen-veerboot-in-zimbabwe-tientallen-mensen-vermist NOS]&lt;/ref&gt;
* [[12 oes]] - [[Zunne]]verduusterieng in Noôrd-[[Spanje]] en West-[[Iesland]], hroôtendeêls ok in [[Belhië]] en [[Nederland]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2626591-nederlanders-smullen-van-de-eclips-lijkt-een-maan-die-licht-geeft NOS]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://hemel.waarnemen.com/zon/eclipsen/zonsverduistering_20260812.html hwc]&lt;/ref&gt;
* [[14 oes|14]]-[[31 oes]] - Hroôte brand in de 'Oôge Venen ([[Ardenn'n]], provincie [[Luuk (provincie)|Luuk]]).&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/liveblog/beelden-tonen-dat-gevaar-in-de-hoge-venen-nog-niet-is-geweken-m~1787109504614/ VRT]&lt;/ref&gt;
* [[15 oes]] - [[Aerdbevieng]] mie een kracht van 7,7 opt [[Indonesië|Indonesische]] eiland [[Flores]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2627241-dodental-aardbeving-indonesisch-eiland-flores-loopt-op-duizenden-ontheemden NOS]&lt;/ref&gt;
* [[18 oes]] - Een goudmien in den [[Centraol-Afrikaonse Rippebliek]] stort deêls in mie minstens 100 doôden as hevolg.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2627538-vrees-voor-ruim-honderd-doden-door-mijnongeluk-centraal-afrikaanse-republiek NOS]&lt;/ref&gt;
* [[21 oes]] - [[Aerdbevieng]] mie een kracht van 2,8 bie [[Zandeweer]] in [[Greunienge (provincie)|Greunienge]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2627688-aardbeving-met-kracht-van-2-8-bij-zandeweer-in-groningen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[26 oes]] - Hroôte overstroômieng mie vee doôden in [[Nepal]] en [[Tibet]] deu ofbrekende [[gletsjer]] in den [[Himalaya]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2629070-dodental-overstromingen-nepal-boven-900-zoektocht-naar-overlevenden-in-tunnels NOS]&lt;/ref&gt;
* [[30 oes]] - De [[Vereênigde Staeten]] en [[Iran]] vallen mekaer vanover an.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2629007-vs-valt-na-weken-weer-iraanse-installaties-aan-iran-bestookt-amerikaanse-bases NOS]&lt;/ref&gt;
* [[31 oes]] - Warmste zeumer oôit in [[Nederland]].&lt;ref&gt;[https://www.knmi.nl/nederland-nu/klimatologie/maand-en-seizoensoverzichten/2026/zomer KNMI]&lt;/ref&gt;

=== september ===
* [[1 september]]-[[12 oktober]] - [[Zeêlandbrugge]] dicht vanwehe ongeroud.&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18691861/zeelandbrug-zes-weken-dicht-voor-reparatie-scheuren-in-brug-worden-steeds-groter OZ]&lt;/ref&gt;
* 1 september - Hroôte groep mannen valt 'uus an in [[Overasselt]], 'ierbie wor een bewaeker doôdeschote.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2629275-overasselt-opgeschrikt-door-gewelddadig-schietincident-veel-nog-onduidelijk NOS]&lt;/ref&gt;
* [[3 september]] - De [[Houthi's]] behinne mie een hroôte anval tehen 't leher van [[Jeêm'n]], vermoedelijk doel is den zeêstraet [[Bab el-Mandeb]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2629798-houthi-s-beginnen-offensief-een-van-de-zwaarste-gevechten-in-jemen-in-jaren NOS]&lt;/ref&gt;
* [[6 september]] - Bie verkieziengen vò 't staetparlement van [[Sachsen-Anhalt]] wor den [[AfD]] den hroôste partie.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2629958-monsterzege-afd-in-saksen-anhalt-nog-onzeker-of-partij-alleen-kan-regeren NOS]&lt;/ref&gt;
* 6 september - Zeldzaeme albino [[zeêond]] hezien op [[Neeltie Jans]].&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18760294/zeldzame-witte-zeehond-gespot-op-zeeuws-strand OZ]&lt;/ref&gt;
* [[8 september]] - De [[Houthi's]] vall'n 't zuuden van [[Saoedi-Araobië]] an.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2630138-73-gewonden-bij-houthi-aanvallen-op-saudi-arabie NOS]&lt;/ref&gt;
* 8 september - 't [[Vereênigd Konienkriek]], [[Frankriek]] en [[Canada]] gaen den invoer van goederen uut [[Israël]]ische nederzettiengen op den [[Westoever]] verbiejen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2630205-vk-frankrijk-en-canada-komen-met-importverbod-voor-goederen-uit-nederzettingen-westoever NOS]&lt;/ref&gt;
* [[9 september]] - Vee doôden deu brand op veêrboôt op de [[Filepien'n]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2630780-dodental-veerbootbrand-filipijnen-opgelopen-tot-76 NOS]&lt;/ref&gt;
* [[10 september]] - [[Israël]] vernietugt een ondergroons complex van [[Hezbollah]] in Zuud-[[Libanon]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2630529-enorme-explosies-in-zuid-libanon-israel-zegt-complex-hezbollah-te-hebben-verwoest NOS]&lt;/ref&gt;
* 10 september - Zwaer ongeluk mie een Nederlandse bus in Oôst-[[Zwitserland]] mie vuuf doôden.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2630537-vijf-doden-en-veertig-gewonden-bij-busongeluk-zwitserland NOS]&lt;/ref&gt;
* [[11 september]] - De [[Houthi's]] verkriegen controle over den zeêstraet [[Bab el-Mandeb]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2630555-houthi-s-nemen-controle-over-belangrijke-vaarroute-voor-olie-naar-europa NOS]&lt;/ref&gt;
* [[19 september]] - De [[Houthi's]] vallen den luchtaeven van [[Riyad]] en olieinstallaoties van [[Saoedi-Araobië]] an den [[Rooie Zeê]] an.&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/09/19/saoedi-arabie-vlammen-en-een-dikke-zwarte-rookpluim-hoofdstad-ri/. VRT]&lt;/ref&gt;
* 19 september - Olie spoelt an opt strange van [[Walchren]].&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18805501/vervuiling-met-stookolie-breidt-zich-verder-uit-over-zeeuwse-kust OZ]&lt;/ref&gt;
* [[20 september]] - Bie verkieziengen vò 't staetparlement van [[Mecklenburg-Vorpommern]] wor den [[AfD]] den hroôste partie en bluft den [[CDU]] vò den eêste mael onger den kiesdrempel.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2631852-pijnlijk-verlies-cdu-in-duitse-deelstaat-voor-het-eerst-kiesdrempel-niet-gehaald NOS]&lt;/ref&gt;
* [[22 september]] - Verbod in [[Nederland]] van kracht op den invoer van goederen uut [[Israël]]ische nederzettiengen op den [[Westoever]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2623855-invoerverbod-producten-uit-illegale-nederzettingen-israel-gaat-in-op-22-september NOS]&lt;/ref&gt;
* 22 september - Akkoôrd tussen de [[Vereênigde Staeten]], [[Denemarken]] en [[Hroenland]] mie as uutkomst dat 't Amerikaonse leher in Hroenland wor versterkt.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2632070-vs-denemarken-en-groenland-tekenen-akkoord-vs-mag-meer-bases-bouwen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[23 september]] - Hroôte droôgte in [[Belhië]].&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/09/22/droogte-in-belgie-drinkwaterproductie-gevolgen/ VRT]&lt;/ref&gt;
* 23 september - Nieuwe gevechten behonne in den [[Ethiopië|Ethiopische]] rehio [[Tigray]] en omhevieng tussen 't reheriengsleher en rebellen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2633022-regering-ethiopie-boekt-eerste-overwinning-in-opgelaaide-oorlog NOS]&lt;/ref&gt;
* [[25 september]] - Veêrboôt zienkt opt [[Tanganyikameêr]] vlakbie den kust van [[Konho-Kinshasa]]; d'r binne minstens 41 doôden.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2632439-veerboot-zinkt-in-de-nacht-in-congo-zeker-41-doden-en-49-vermisten NOS]&lt;/ref&gt;
* [[26 september]] - Noôdtoestand in [[Bangkok]] vanwehe overstroômiengen deu zwaere rehenval.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2632591-grote-delen-van-bangkok-overstroomd-na-aanhoudende-zware-regenval NOS]&lt;/ref&gt;
* 26-[[27 september]] - 17 doôden bie [[Johannesburg]] en 10 doôden bie [[Kaepstad]] deu schietpartieën.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2632697-17-doden-bij-schietpartij-met-ak-47-s-in-cafe-johannesburg-ook-bij-kaapstad-10-doden NOS]&lt;/ref&gt;
* 27 september - [[Israël]] zendt Nederlandse diplomaeten in [[Ramallah]] op den [[Westoever]] weg, vanwehe 't Nederlandse verbod op invoer van goederen uut Israëlische nederzettiengen op den Westoever.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2632790-israel-zet-nederlandse-diplomaten-ramallah-uit-vanwege-boycot-israelische-producten NOS]&lt;/ref&gt;
* [[30 september]] - Laetste [[Vereênigde Staeten|Amerikaonse]] troep'n weg uut [[Irak]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2633084-amerikaanse-militairen-na-23-jaar-weg-uit-irak NOS]&lt;/ref&gt;

=== oktober ===
* [[1 oktober]] - Den [[Zeêuwse Wikipedia]] bestaet twintig jaer.
* 1 oktober - Rivieren staen in Oôst-Nederland erg laeg mie hroôte problemen vò den scheêpvaert.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2633314-rivieren-staan-nu-zo-laag-dat-schippers-zelf-moeten-inschatten-of-varen-nog-lukt NOS]&lt;/ref&gt;

== Kommende hebeurtenisse ==
* [[27 oktober]] - Verkiezienge vò den [[Knesset]].&lt;ref&gt;[https://www.britannica.com/event/2026-Israeli-Elections Bri]&lt;/ref&gt;

== Hesturve ==
* [[13 jannewari]] - [[Jaap Sala]] (76), Nederlands politicus (burhemeêster [[Sluus (gemeênte)|Sluus]])
* [[16 jannewari]] - [[Willem Jan op 't Hof]] (78), Nederlands predikant en theoloôg
* [[26 jannewari]] - [[Arie van den Brand]] (74), Nederlands landbouwkundige, boer en politicus
* [[7 feberwari]] - [[Bert Broekhuis]] (82), Nederlands politicus (raedslid [[Tole (gemeênte)|Tole]])
* [[11 feberwari]] - [[Cees Nooteboom]] (92), Nederlands schriever en dichter
* [[6 maerte]] - [[Hans Wagner]] (62), Duuts-Nederlands politicus
* [[12 maerte]] - [[Wouter van Beijnum]] (79), Nederlands architect
* [[30 maerte]] - [[Huub van der Meer]] (82), Nederlands politicus (burhemeêster [[Oôstflakkeê]])
* [[18 juni]] - [[Henk Krijgsman]] (84), Nederlands politicus (burhemeêster [[Wesvore]])
* [[8 juli]] - [[Johanna Kruit]] (85), Zeêuws dichteres en schriefster
* [[31 oes]] - [[Elco Brinkman]] (78), Nederlands amtenaer, politicus en bestierder
* [[2 september]] - [[Jan Pieter Lokker]] (77), Nederlands leraer, bestierder en politicus (wnd. burhemeêster [[Goereê-Overflakkeê]])
* [[14 september]] - [[Wim van Gelder (CDA)|Wim van Gelder]] (84), Nederlands politicus (Commissaoris van Zeêland)

== Temperaturen ==

{|class=&quot;wikitable sortable&quot; 
|-
! colspan=19 | antal maelen maximum temperatuur in [[De Bilt]].&lt;ref&gt;[https://weerstatistieken.nl/de-bilt/2026/januari Wst]&lt;/ref&gt;
|-
! rowspan=2 | maend !! colspan=15 | maximum temperaturen °C !! rowspan=2 | maend
|-
! -10--14 !! -5--9 !! 0--4 !! 0-+4 !! 5-9 !! 10-14 !! 15-19 !! 20-24 !! 25-29 !! 30-34 !! 35-39 !! 40-44 !! gemid. !! 'uudig gemid. &lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20240114062700/https://www.weeronline.nl/nieuws/dit-is-het-nederlandse-jaarklimaat Won]&lt;/ref&gt; !! verschil
|-
| jan ||  ||  || 1 || 17 || 11 || 2 ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 5,0° || 6,2°  || -1,2° || jan
|-
| feb ||  ||  ||  || 8 || 8 || 10 || 2 ||  ||  ||  ||  ||  || 8,6° || 7,2°  || +1,4° || feb
|-
| mrt ||  ||  ||  ||  || 2 || 18 || 11 ||  ||  ||  ||  ||  || 13,3° || 10,4° || +2,9° || mrt
|-
| apr ||  ||  ||  ||  ||  || 9 || 18 || 3 ||  ||  ||  ||  || 16,4° || 14,8° || +1,6° || apr
|-
| mei ||  ||  ||  ||  ||  || 7 || 11 || 6 || 5 || 2 ||  ||  || 19,9° || 18,4° || +1,5° || mei
|-
| jun ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 10 || 8 || 7 || 4 || 1 ||  || 24,1° || 21,2° || +2,9° || jun
|-
| jul ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 17 || 13 || 1 ||  ||  || 24,6° || 23,0° || +1,6° || jul
|-
| oes ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 1 || 19 || 6 || 4 || 1 ||  || 24,9° || 22,8° || +2,1° || oes
|-
| sep ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 10 || 17 || 3 ||  ||  ||  || 21,3° || 19,5° || +1,8° || sep
|-
| okt ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 14,9° || ° || okt
|-
| nov ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 10,0° || ° || nov
|-
| dec ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 6,7°  || ° || dec
|-
! tot. ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 14,6° || ° || tot.
|}

== Plaetjes ==
&lt;gallery&gt;
Overzicht westgevel met ingangsportaal - Amsterdam - 20409010 - RCE.jpg|Vondelkerke
-i---i- (32923985971).jpg|[[Patagonië]]
Wikipedia-logo-v2-en.png|[[Wikipedia]] 25 jaer
Geastrum corollinum 241850068.jpg|Aerdesterre (Geastrum corollinum)
LocatieWesterschelde.png|[[Onte]]
Cortina d'Ampezzo and mountains Col Druscie, Tofana di Mezzo, Nuvolau, Averau and the Cinque Torri (cropped).jpg|[[Cortina d'Ampezzo]] mie omhevieng
Crane (Grus grus) calling).jpg|[[Kraenveugelachtegen|Kraenveugel]]
Pygmy Hippopotamuses in Shoushan Zoo.jpg|[[Dwergnijlpaerd]]en
&quot;Physical Middle East&quot; CIA World Factbook.png|[[Midden-Oôsten]]
Moon on October 19, 2021 (IMG 7062) - Flickr - gjdonatiello.jpg|[[Maen (Aerde)|Maen]]
Gemeiner Seestern.JPG|[[Gewone zeêster]]
Vespa Munsiyari.jpg|Geelpoôtoôrnaer (Aziatische 'oôrnaer)
Koningsdag Dokkum.jpg|Konienksdag in [[Dokkum]]
Noordwijk - Coepelduyn 02.jpg|Dunen bie [[Noôrdwiek]] (Nationaol Park 'Ollandse Dunen)
Lagenorhynchus albirostris 146341190 (cropped 2).jpg|[[Witsnuutdolfijn]]
Haliaeetus albicilla, Mull 1.jpg|[[Zeêaerend]]
Rötliches Exemplar des Marmorkrebs.jpg|Marmer[[kreêft]]
Karte Hohes Venn.png|'Oôge Venen
MV Wikivoyage.png|[[Mecklenburg-Vorpommern]]
&lt;/Gallery&gt;

== Noôten ==
{{Reflist|1=6}}

[[Categorie:Eenentwintegste eêuwe]]</text>
      <sha1>3zqiqih7boy0k7zsuezou8wf7a9cyle</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>